موضوع مقاله: احوال دگرگون‌شده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # احوال دگرگون‌شده | مقدمه: احوال دگرگون‌شده فیلمی آمریکایی در ژانر علمی-تخیلی و ترسناک محصول سال ۱۹۸۰ به کارگردانی کن راسل است که توسط نمایش‌نامه‌نویس و فیلم‌نامه‌نویس، پدی چایفسکی، از رمانی به همین نام نوشته خودش در سال ۱۹۷۸ اقتباس شده است. | ## بخش 1: احوال دگرگون‌شده | رمان و فیلم تا حدی بر پایه تحقیقات محرومیت حسی جان سی لایلی است که در مخزن انزوای حسی و تحت تأثیر داروهای روان‌گردان مانند مسکالین، کتامین و ال‌اس‌دی انجام شده بود. چایفسکی پس از اختلافات با راسل از پروژه کناره‌گیری کرد و نام خود را از تیتراژ حذف کرد و نام «سیدنی آرون» (نام کوچک و میانی واقعی‌اش) را جایگزین نمود. در این فیلم ویلیام هرت، بلر براون، باب بالابان و چارلز هاید به ایفای نقش پرداخته‌اند. برادران وارنر فیلم را در ۲۵ دسامبر ۱۹۸۰ به صورت اکران محدود در ایالات متحده منتشر کرد و پس از آن در فوریه ۱۹۸۱ به اکران گسترده درآورد. فیلم نقدهای عموماً مثبتی از سوی منتقدان دریافت کرد و در پنجاه و سومین دوره جوایز اسکار نامزد دریافت جایزه بهترین موسیقی متن و بهترین صدا شد. داستان در سال ۱۹۶۷، ادوارد جسوپ یک آسیب‌شناس روانی در دانشگاه کلمبیا است که روی اسکیزوفرنی مطالعه می‌کند. او به این فکر می‌افتد که «دیگر حالات هوشیاری ما به اندازه حالات بیداری‌مان واقعی هستند.» او با کمک دو محقق هم‌فکر به نام‌های آرتور روزنبرگ و میسون پریش، آزمایش‌هایی را در زمینه محرومیت حسی با استفاده از یک مخزن شناوری آغاز می‌کند. در یک مهمانی دانشگاهی، او با «اعجوبه» همکار و همسر آینده‌اش، امیلی، آشنا می‌شود. او و امیلی دو دختر دارند و در آستانه طلاق هستند که با زوجی که اولین بار آن‌ها را به هم معرفی کرده بودند، برای اولین بار پس از هفت سال ملاقات می‌کنند. وقتی ادوارد درباره قبیله هینچی می‌شنود که اعضای آن حالات توهم‌آمیز مشترکی را تجربه می‌کنند، تصمیم می‌گیرد برای شرکت در مراسم آن‌ها به مکزیک سفر کند. در طول صعود به تپه‌های هینچی (فلات پوشیده از بادسای‌های تماشایی به شکل قارچ)، راهنمای ادوارد، ادواردو اچه‌وریا، به او می‌گوید که هینچی‌ها در مراسم خود از معجونی حاوی «قارچ مقدس مگس» و درختچه سینی‌کوئیچه استفاده می‌کنند. پیرمردی بومی (یک بروجو) ریشه‌ای در دست دارد که از ادوارد می‌خواهد آن را نگه دارد، سپس دست ادوارد را می‌برد تا چند قطره خون به مخلوطی که آماده می‌کند اضافه کند. بلافاصله پس از مصرف مخلوط، ادوارد توهمات عجیب و شدیدی را تجربه می‌کند، از جمله توهمی از سنگ‌شدگی و فرسایش بعدی خودش و امیلی توسط شن‌های روان. صبح روز بعد، ادوارد فلات هینچی را ترک می‌کند، در حالی که در حالت مستی خود، یک نمونه بزرگ از بزمجه مقدس هینچی را کشته است. او با نمونه‌ای از معجون هینچی برای تجزیه و تحلیل توسط همکارانش و آزمایش‌های بیشتر روی خود به ایالات متحده بازمی‌گردد و به مصرف آن ادامه می‌دهد تا کاوش خود را در حالات دگرگون‌شده هوشیاری به سطحی جدید و بالاتر برساند. وقتی غلظت‌های سمی ماده باعث می‌شود افزایش دوز خطرناک شود، ادوارد به محرومیت حسی بازمی‌گردد و معتقد است که این کار اثرات ماده را در دوز فعلی‌اش تقویت می‌کند. ادوارد با تعمیر یک مخزن متروکه در دانشکده پزشکی، از آن برای تجربه مجموعه‌ای از رویاهای به شدت تند و تیز، از جمله رویایی از انسان‌ساییان اولیه استفاده می‌کند. ادوارد که توسط همکارانش تحت نظر است، اصرار دارد که رویاهایش «نمود بیرونی» یافته‌اند. او در حالی که دهانش خونین است از مخزن خارج شده و چون قادر به صحبت نیست، با عجله یادداشت‌هایی می‌نویسد و اصرار دارد که قبل از اینکه «دوباره شکل بگیرد»، از او عکس رادیولوژی گرفته شود. رادیولوژیستی که عکس‌ها را بررسی می‌کند می‌گوید که آن‌ها متعلق به یک گوریل هستند. در یک مرحله، او از مخزن انزوا به شکل یک انسان غارنشین وحشی و با جثه‌ای کوچک و پوستی روشن خارج می‌شود، در خیابان‌های شهر به راه می‌افتد و به یک باغ وحش دست‌برد می‌زند و سپس به شکل طبیعی خود بازمی‌گردد. در آخرین آزمایش، ادوارد دچار پس‌روی عمیق‌تری می‌شود و به توده‌ای بی‌شکل از ماده اولیه هوشیار تبدیل می‌گردد. موج انرژی آزاد شده از آزمایش، همکاران ادوارد را مبهوت کرده و مخزن او را نابود می‌کند. او در گرداب به دنبال ادوارد می‌گردد و او را در آستانه تبدیل شدن به یک موجود غیرمادی انرژی‌وار می‌یابد که اگر این دگردیسی به پایان برسد، کاملاً از واقعیت محو خواهد شد. | ## بخش 2: احوال دگرگون‌شده | در حالی که امیلی از او مراقبت می‌کند، ادوارد دوباره شروع به پس‌روی غیرقابل کنترل می‌کند، به طوری که دگردیسی‌ها دیگر نیازی به مصرف «گل اولیه» یا محرومیت حسی ندارند. امیلی با اصرار از ادوارد می‌خواهد که با تغییر مبارزه کند و دست او را می‌گیرد، اما بلافاصله توسط انرژی اولیه‌ای که از ادوارد ساطع می‌شود، احاطه می‌شود. دیدن اینکه امیلی ظاهراً توسط انرژی بلعیده می‌شود، هوشیاری انسانی را در کالبد در حال پس‌روی ادوارد بیدار می‌کند. بازیگران ویلیام هرت در نقش ادی جسوپ میگل گودرو در نقش مرد اولیه که ادی به او پس‌روی می‌کند بلر براون در نقش امیلی جسوپ باب بالابان در نقش آرتور روزنبرگ چارلز هاید در نقش میسون پریش تائو پنگلیس در نقش ادواردو اچه‌وریا دوری برنر در نقش سیلویا روزنبرگ پیتر براندون در نقش آلن هوبارت چارلز وایت ایگل در نقش بروجو درو بریمور در نقش مارگارت جسوپ، دختر کوچک ادی و امیلی مگان جفرز در نقش گریس جسوپ، دختر بزرگ ادی و امیلی جک مورداک در نقش هکتور اورتکو، نگهبان شب دانشکده پزشکی هاروارد فرانک مک‌کارتی در نقش اوبیسپو، نگهبان امنیتی در هاروارد دبورا بالتزل در نقش بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی جان لاروکیت در نقش تکنیسین ایکس-ری جورج گینز در نقش دکتر ویسنشافت، رادیولوژیستی که عکس ایکس‌ری ادی را می‌بیند اورا روبنشتاین در نقش دانشجوی جوان پزشکی تولید توسعه فیلم از ملاقاتی که پدی چایفسکی با دوستانش باب فاسی و هرب گاردنر در سال ۱۹۷۵ در چایخانه روسی (Russian Tea Room) داشت، ریشه گرفت. آن‌ها احساس «نارضایتی» می‌کردند و به عنوان شوخی، فیلمی را تصور کردند که می‌توانستند با هم بسازند. آن‌ها می‌خواستند طرحی را به دینو د لائورنتیس که در حال ساخت فیلم کینگ کنگ بود پیشنهاد دهند. پس از بحث در مورد نسخه‌ای از فرانکنشتاین، آن‌ها تصمیم گرفتند نسخه‌ای از مورد عجیب دکتر جکیل و آقای هاید را بسازند. چایفسکی تصمیم گرفت فیلمی جدی درباره جامعه علمی آمریکا و انسان کهن‌الگویی در جستجوی خودِ واقعی‌اش بنویسد. دانیل ملنیک، تهیه‌کننده‌ای در کلمبیا پیکچرز، پیشنهاد داد که چایفسکی طرحی را که نوشته بود ابتدا به یک رمان تبدیل کند و او موافقت کرد. همانند فیلم‌های قبلی‌اش، به چایفسکی کنترل خلاقانه کامل بر نسخه سینمایی احوال دگرگون‌شده داده شد. حقوق فیلم به ملنیک فروخته شد که زمانی که رئیس تولید ام‌جی‌ام بود، چراغ سبز ساخت فیلم شبکه را داده بود. تولید برای سکانس نهایی دگردیسی، یک سامانه روتوسکوپ با کمک رایانه ایجاد شد که حرکات نرم و بدون لرزش تولید می‌کرد. پس از اتمام، یک پلاتر دیجیتال فریم‌ها را به صورت سیاه و سفید روی طلق‌های پویانمایی مایلر رسم می‌کرد. میگل گودرو، رقصنده و معلم «تئاتر رقص آمریکایی آلوین ایلی»، برای نقش تجسم انسان غارنشین جسوپ انتخاب شد. پن بعدها به یاد آورد که تنها راهی که می‌توانست پروژه را ترک کند و دستمزدش را بگیرد، اخراج شدن بود. کارگردان نهایی کن راسل بود که پس از شکست تجاری فیلم والنتینو (۱۹۷۷) برای یافتن کار در فیلم‌های سینمایی تلاش می‌کرد. راسل بعدها به یاد آورد که «آن‌ها کارگردانی می‌خواستند که تخیل بصری بسیار قوی داشته باشد و می‌دانستند که من آن را دارم.» راسل بعدها گفت که مدیر برنامه‌هایش به او گفته کارگردانانی که پروژه را رد کرده بودند شامل استیون اسپیلبرگ، استنلی کوبریک، سیدنی پولاک، رابرت وایز و اورسن ولز بودند. فیلم‌برداری سپس برای شروع در مارس ۱۹۷۹ برای کلمبیا با تهیه‌کنندگی هوارد گوتفرید تنظیم شد. هزینه نهایی به زیر ۱۵ میلیون دلار رسید که ۴ میلیون دلار آن صرف جلوه‌های ویژه شد. راسل بعدها متخصص جلوه‌های ویژه، جان دایکسترا، را با برن فرون جایگزین کرد که نامش در تیتراژ برای جلوه‌های بصری ویژه آمده است. مکان‌های فیلم‌برداری این فیلم در استودیوهای سانست گوئر، استودیوهای بربنک (برادران وارنر)، بوستون و نیویورک فیلم‌برداری شد. مکان‌های فیلم‌برداری در محل شامل دانشکده پزشکی هاروارد، بیکن هیل، بوستون، فرودگاه بین‌المللی لوگان، دانشگاه کلمبیا، کلینیک روان‌پزشکی پین ویتنی و باغ‌وحش برانکس بود. علاوه بر این، صحنه‌های مربوط به مکزیک در کریل، چیواوا فیلم‌برداری شد و شامل تصاویر واقعی از مردم تاراهومارا در حال جمع‌آوری قارچ‌های روان‌گردان بود. اختلاف بین راسل و چایفسکی در مارس ۱۹۷۹، سه هفته تمرین وجود داشت که طی آن چایفسکی و راسل دچار اختلاف شدیدی شدند. | ## بخش 3: احوال دگرگون‌شده | کتاب دیو ایتزکوف درباره چایفسکی با عنوان دیوانه از خشم: ساخت شبکه و چشم‌انداز سرنوشت‌ساز خشمگین‌ترین مرد سینما، به وقایع ساخت احوال دگرگون‌شده می‌پردازد و ادعا می‌کند که راسل با اعتراض به دخالت‌های چایفسکی، ورود نویسنده به صحنه را ممنوع کرده بود. گزارش شده است که چایفسکی تلاش کرد راسل را از کارگردانی برکنار کند، اما در آن زمان فیلم‌برداری به خوبی پیش رفته بود و استودیو پیش از آن یک کارگردان (پن) را جایگزین کرده بود. هوارد گوتفرید، تهیه‌کننده فیلم، به شان کونسیدین (زندگی‌نامه‌نویس چایفسکی) گفت که راسل پیش از تولید مودب و بااحترام بود اما پس از شروع تمرینات در سال ۱۹۷۹ «با پدی مانند یک موجود بی‌اهمیت رفتار می‌کرد» و «بدجنس و کنایه‌آمیز» شده بود. از نورپردازی خوشش نمی‌آمد، بعد از ماشین‌آلات خوشش نمی‌آمد، بعد فکر کرد که من بازیگران را در صحنه‌ای که در فیلم‌نامه نوشته شده بود فقط کمی سرخوش هستند، مست نشان داده‌ام... کارگردان گفت: «من نمی‌توانستم با کسی کار کنم که هر کاری انجام می‌دادم را قضاوت می‌کرد.» یک منبع ناشناس نزدیک به فیلم بعداً نظر داد که «دو هنرمند قدرتمند برای کنترل فیلم با هم رقابت می‌کردند و در یک نقطه خاص، فیلم تبدیل به فیلمِ کارگردان می‌شود. شما نمی‌توانید بالای سر او بایستید؛ یا باید از او حمایت کنید یا اخراجش کنید.» راسل در مصاحبه دیگری گفت: «فیلم‌برداری توهمات پدی غیرممکن بود. او دستوری می‌نوشت مثل این: گاز بین‌ستاره‌ای با سرعت ۵ میلیون مایل در جهان مانند پفی از دود سیگار شلیک شد. اما وقتی فیلم‌نامه را خواندم، فهمیدم تصویر تنها زمانی موفق خواهد شد که تجربه خاصی را که در میان همه انسان‌ها مشترک است، به تصویر بکشد. راسل افزود: «دیالوگ‌های زیادی در احوال دگرگون‌شده وجود دارد و همان‌طور که من می‌دیدم، وظیفه من این بود که آن صحنه‌ها را تا حد ممکن از نظر بصری جذاب کنم تا توسط جلوه‌های ویژه بلعیده نشوند.» سلب مسئولیت چایفسکی از فیلم چایفسکی بعداً نام خود را از پروژه حذف کرد، به همین دلیل اعتبار فیلم‌نامه به نام مستعار «سیدنی آرون» ثبت شده است. جانت ماسلین، منتقد فیلم، در نقد خود حدس زدن دلیل آن را آسان دانست: حدس زدن اینکه چرا [چایفسکی فیلم‌نامه‌نویس] و [کن راسل کارگردان] با هم کنار نیامدند آسان است. کارگردانی بدون اینکه تمسخرآمیز باشد، با مطالب عجیب چنان عادی برخورد می‌کند که اغلب لحنی شوخی‌آمیز پیدا می‌کند. از سوی دیگر، فیلم‌نامه فریاد می‌زند که جدی گرفته شود، زیرا بدون هیچ فراست خاصی به مرگ خدا و منشأ انسان می‌پردازد. ریچارد کورلیس، منتقد فیلم، سلب مسئولیت چایفسکی از فیلم را به ناراحتی او از «شدت بازی‌ها و سرعت سرسام‌آوری که بازیگران دیالوگ‌های او را می‌خواندند» نسبت داد. بلر براون در طول فیلم‌برداری گفت: «ما تک‌تک کلماتی را که او نوشته دقیقاً همان‌طور که نوشته می‌گوییم. فکر می‌کنم حقیقت این است که او [چایفسکی] و کن چنان شخصیت‌های متفاوتی دارند که کار کردن با هم را غیرممکن یافتند.» به گفته جو استرهاس، فیلم‌نامه‌نویس، چایفسکی در قراردادش بندی داشت که تصریح می‌کرد کلمات فیلم‌نامه نباید تغییر کنند. راسل هنگامی که در تلاش برای تغییر کلمات با شکست مواجه شد، «عمدی شروع به تخریب دیالوگ‌های پدی کرد؛ به این صورت که از بازیگران می‌خواست هنگام بیان دیالوگ‌ها غذا بخورند، یا آن‌ها را با سبکی منقطع و رگباری بیان کنند تا مخاطب متوجه نشود چه می‌گویند.» استرهاس معتقد بود کارگردانی راسل، فیلم‌نامه و فیلم را «نابود» کرد. موسیقی متن راسل پس از رفتن به یکی از کنسرت‌های جان کوریلیانو، این آهنگساز کلاسیک را کشف کرد. این اولین بار بود که این آهنگساز برای یک فیلم موسیقی می‌نوشت (که برخی از آن‌ها بعداً به عنوان «سه توهم» دوباره استفاده شد). انتشار احوال دگرگون‌شده اکران محدود خود را در نیویورک و لس آنجلس، کالیفرنیا، در ۲۵ دسامبر ۱۹۸۰ آغاز کرد. استقبال و میراث فروش گیشه احوال دگرگون‌شده ۱۹.۹ میلیون دلار در ایالات متحده و کانادا فروخت، در حالی که بودجه ساخت آن ۱۵ میلیون دلار بود. جانت ماسلین از نیویورک تایمز این فیلم را یک «نمایش آتش‌بازی با ریتم حساب‌شده» نامید که در فواصل منظم به توالی‌های هذیانی از جلوه‌های ویژه تبدیل می‌شود و در بقیه زمان‌ها آرامشی وهم‌آور را حفظ می‌کند. او همچنین گفت: «غرابت آن، که با خوش‌رویی با مضحک بودن هم‌مرز است، لذت‌بخش‌ترین ویژگی آن است.» ریچارد کورلیس نقد خود را این‌گونه آغاز کرد: پولین کیل، از سوی دیگر، نوشت که ترکیب «راسل، با زرق و برق عرفان کاتولیکی‌اش، و چایفسکی، با سنگینی یهودی‌اش» منجر به یک «تصویر به شدت احمقانه» شده است که «واقعاً لذت‌بخش نیست.» جان سی لایلی فیلم را دوست داشت و در مصاحبه‌ای با مجله اومنی در سال ۱۹۸۳ اشاره کرد که صحنه تبدیل شدن دانشمند به انرژی کیهانی و بازگرداندن او توسط همسرش، مستقیماً از زندگی واقعی و تجربیات او برداشته شده است. | ## جمع‌بندی | جوایز این فیلم نامزد دو جایزه اسکار شد: جایزه اسکار بهترین موسیقی متن غیراقتباسی – جان کوریلیانو جایزه اسکار بهترین صدا – آرتور پیانتادوسی، لس فرشهولتز، مایکل مینکلر و ویلی دی.