موضوع مقاله: جغرافیای ایسلند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای ایسلند | مقدمه: فاصلهٔ ایسلند تا گرینلند ۲۸۷ کیلومتر، تا اسکاتلند ۷۹۸ کیلومتر، تا نروژ ۹۷۰ کیلومتر و تا شهر نیویورک ۴۲۰۰ کیلومتر می‌باشد. | ## بخش 1: جغرافیای ایسلند | کشور ایسلند با مساحت ۱۰۲٫۸۱۹ کیلومتر مربع هیجدهمین جزیرهٔ بزرگ جهان و دومین جزیرهٔ بزرگ اروپا، پس از بریتانیای کبیر است. این کشور شامل یک جزیرهٔ بزرگ و ۳۰ جزیره کوچک در اقیانوس اطلس شمالی است که اندکی پایین‌تر از مدار شمالگان قرار گرفته‌اند. فاصله ایسلند به قاره اروپا نزدیک‌تر است تا به آمریکای شمالی و به همین خاطر عموماً از نظر تاریخی، سیاسی، و فرهنگی به عنوان جزیره‌ای اروپایی در نظر گرفته شده است. این کشور غربی‌ترین کشور اروپایی است و نسبت به تمام قاره اروپا زمین‌های پوشیده از یخچال‌های طبیعی بیشتری دارد. ایسلند منطقه‌ای آتشفشانی است با چشمه‌های آب گرم فراوان و پوششی از یخ و خاکسترهای آتشفشانی سطح جزیره را دربر گرفته است. این کشور ۴٬۹۷۰ کیلومتر ساحل دارد که شامل شمار زیادی آبدره است و بیشتر سکونتگاه‌های ایسلند نیز در همین آب‌دره‌ها تشکیل شده‌اند. مناطق مسکونی در ساحل، به ویژه در جنوب غربی قرار دارند، در حالی که ارتفاعات مرکزی کاملاً خالی از سکنه هستند. زمین جزیره عمدتاً فلاتی است که با قله‌های کوه، یخسارها و ساحلی که عمیقاً توسط خلیج‌ها و آبدره‌ها فرورفته است، در هم آمیخته است. دریاچه‌ها و رودخانه‌ها ۲٫۷۵۷ کیلومتر مربع از آن را پوشانده‌اند و وسعت یخچال‌های طبیعی آن ۱۱٫۹۲۲ کیلومتر مربع است. جغرافیای فیزیکی ایسلند از هشت منطقه جغرافیایی تشکیل شده است، منطقه پایتخت، شبه جزیره جنوبی، غرب، آب‌دره‌های باختری (وست‌فیوردز)، شمال غرب، شمال شرق، شرق و جنوب. ۲۰ درصد از زمین‌ها برای چرا استفاده می‌شود، در حالی که تنها یک درصد زیر کشت است. ایسلند بیشتر جنگل‌هایی را که قبلاً مناطق وسیعی از کشور را پوشش می‌داد از دست داده است، اما یک برنامه بلندپروازانه احیای جنگل در حال حاضر در حال انجام است. گرده درختان فسیل شده و توصیفات ساکنان اولیه نشان می‌دهد که پیش از سکونت انسان، که اکنون تصور می‌شود از حدود سال ۸۰۰ پس از میلاد به بعد رخ داده است، درختان بین سی تا چهل درصد از جزیره را پوشانده بودند. با این حال، امروزه تنها تکه‌های کوچکی از جنگل‌های اصلی توس باقی مانده است که برجسته‌ترین آنها هالورمستاذاسکوگور و واگلاسکوگور هستند. بیش از نیمی از پهناوری جزیرهٔ اصلی ایسلند، فلاتی است که ۴۰۰ متر از سطح دریا بلندی دارد و فاقد پوشش گیاهی چشمگیر است. دوازده درصد پهنهٔ ایسلند پوشیده از یخکوه است، که انباشته‌ای از بارش‌های زمستانی برف در ایسلند هستند. یک دهم رویهٔ ایسلند پوشیده از بقایای فوران‌های آتشفشانی است که در حدود ده هزار سال گذشته روی داده‌اند. | ## بخش 2: جغرافیای ایسلند | هم‌چنین بیش از ۲۵۰ رودخانه در سطح جزیره جریان دارد که طولانی‌ترین آن‌ها رودخانهٔ پیورسا (Pjorsa) با ۲۳۷ کیلومتر طول است. شکاف مرتبط با خط‌الرأس میانی اقیانوس اطلس، که نشان‌دهنده تقسیم بین صفحه اوراسیا و صفحات تکتونیکی آمریکای شمالی است، در سراسر ایسلند در جهت جنوب غربی تا شمال شرقی می‌گذرد. این ویژگی جغرافیایی در پارک ملی دینگوتلیر برجسته است، جایی که زمین دماغه عجیبی تشکیل داده است. این محل، مکان نخستین پارلمان کهن ایسلند، یعنی آلدینگ بود که اولین بار در سال ۹۳۰ تشکیل شد. این تصور غلط رایج است که دینگوتلیر در نقطه اتصال بین صفحات قاره آمریکای شمالی و اوراسیا قرار دارد. از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷، یک فوران آتشفشانی جزیره‌ای به نام سورتسی را در ساحل جنوب غربی این منطقه پدیدآورد. این کشور جزیره‌ای هم در تفتگاه ایسلند و هم در پشته میانی اقیانوس اطلس قرار گرفته که درست از میان آن می‌گذرد. این باعث شده است که این جزیره از نظر زمین‌شناسی بسیار فعال باشد و زمین‌لرزه‌ها و فوران‌های آتشفشانی پرشماری در آن رخ بدهد. آتشفشان ایافیاتلایوکوتل (با ۱۶۶۶ متر ارتفاع) در سال ۲۰۱۰ فوران کرد و رفت‌وآمد هوایی اروپا را مختل کرد. توده خشکی جزیره ایسلند به‌طور مداوم از وسط حدود ۲ سانتی‌متر در سال رشد می‌کند، زیرا در نقاطی که صفحات تکتونیکی اوراسیا و آمریکای شمالی از هم جدا می‌شوند گسترده‌تر می‌شود. با این حال، اندازه جزیره رشد نمی‌کند زیرا لبه‌های آن به‌طور مداوم با سرعتی مشابه در حال فرسایش هستند. به عنوان نمونه‌ای از شدت فعالیت زمین‌گرمایی، اداره هواشناسی ایسلند خبر داده است که در فوریه ۲۰۲۱، طی یک هفته حدود ۱۷ هزار زمین‌لرزه در منطقه ریکیانس، جنوب غرب کشور، رخ داده است. با در دسترس بودن گسترده نیروی زمین‌گرمایی و بهره‌برداری از بسیاری از رودخانه‌ها و آبشارها برای تولید نیروی برق‌آبی، اکثر ساکنان ایسلند به آب گرم ارزان‌قیمت، گرمایش خانگی و برق دسترسی دارند. این جزیره عمدتاً از بازالت تشکیل شده است، گدازه‌ای با سیلیس کم که درپی فعالیت آتشفشانی از نوع فوران جریانی ایجاد شده است، همان‌طور که در هاوایی نیز رخ داده است. با این حال، ایسلند انواع مختلفی از آتشفشان‌ها دارد که بسیاری از آنها گدازه‌های تکامل‌یافته‌تری مانند ریولیت و آندزیت تولید می‌کنند. آب و هوا ایسلند دارای آب و هوای سرد و قطبی است، اما تا حدی تحت تأثیر جبهه‌هایی از هوای معتدل قرار دارد. جریان‌های آب گرم گلف استریم در کرانه‌های جنوبی ایسلند سبب افزایش نسبی دما و جلوگیری از یخبندان‌های گسترده در زمستان می‌شود. | ## بخش 3: جغرافیای ایسلند | به دلیل تأثیر معتدل جریان اقیانوس اطلس شمالی، آب و هوای ایسلند معتدل است و با تابستان‌های مرطوب، خنک و زمستان‌های نسبتاً معتدل اما بادخیز مشخص می‌شود. میانگین دمای ریکیاویک ۱۲ درجه سانتی‌گراد در ژوئیه و ۱ درجه سانتی‌گراد در ژانویه است. در طبقه‌بندی اقلیمی کوپن، اقلیم آن در زمره آب‌وهوای اقیانوسی زیرقطبی (Cfc) جای می‌گیرد و سطح بیشتر جزیره در منقه سرددشت (توندرا) طبقه‌بندی می‌شود. مناطق قهوه‌ای رنگ ۵۰۰ متر یا بیشتر از سطح دریا ارتفاع دارند که توده مرکزی بزرگ، بلندی‌های غیرقابل‌سکونت را تشکیل می‌دهد. بلندی‌ها حدود نیمی از مساحت ایسلند را تشکیل می‌دهند که منشأ آتشفشانی جدید دارند و از یک بیابان گدازه کوهستانی (با بیشترین ارتفاع ۲٬۱۱۰ متر بالاتر از سطح دریا) و سایر زمین‌های بایر تشکیل شده‌اند. وست‌فیردیر منطقه وست‌فیردیر از یک شبه‌جزیره کوهستانی بزرگ در سواحل شمال غربی ایسلند تشکیل شده است. خط ساحلی همان‌طور که از نامش پیداست با آبدره‌های (فیوردهای) متعددی مشخص شده است. شبه‌جزیره جنوبی شبه‌جزیره جنوبی که با نام شبه‌جزیره ریکیانس نیز شناخته می‌شود، در گوشه جنوب غربی ایسلند واقع شده است. این منطقه به دلیل آتشفشان‌خیزی فعال و میدان‌های بزرگ گدازه، پوشش گیاهی کمی دارد. چشمه‌های آب‌گرم و چشمه‌های گوگرد در بخش جنوبی شبه‌جزیره، در دریاچه کلی‌فارواتن و منطقه زمین‌گرمایی کری‌سویک وجود دارند. منطقه پایتخت منطقه پایتخت که خانه پایتخت ایسلند، ریکیاویک، است، متراکم‌ترین منطقه از نظر جمعیت در ایسلند است. منطقه غرب همچنین خانه بورگارفیردور است؛ آبدره‌ای با فعالیت‌های آتشفشانی مانند دیلدارتونگوور که یک چشمه آب‌گرم قدرتمند است. جنوب بخش جنوبی ایسلند شامل برخی از مشهورترین آتشفشان‌های آن مانند هکلا، الدگیائو و کاتلا است. در کنار این آتشفشان‌ها، یخچال‌های طبیعی متعددی مانند واتنایوکول، میردالس‌یوکول و ایافیاتلایوکول وجود دارند. ستون‌های بازالتی و سواحل با ماسه‌سیاه نمونه‌هایی از فعالیت‌های آتشفشانی این منطقه هستند. این منطقه همچنین شامل رشته‌کوه‌ها و بلندترین قله ایسلند، هوانادالشنوکور، و همچنین مجمع‌الجزایر وستمان‌آیار (جزایر وستمن) است. ریکیاویک دارای میانگین دمای ۱۲ درجه سلسیوس در ماه ژوئیه و ۱ درجه سلسیوس در ژانویه است. | ## جمع‌بندی | این جزیره بر اساس طبقه‌بندی اقلیمی کوپن دارای اقلیم اقیانوسی زیرقطبی (Cfc) است و بیشتر بخش‌های جزیره در دسته توندرا (ET) طبقه‌بندی می‌شوند.