موضوع مقاله: نام گیاه‌شناسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نام گیاه‌شناسی | مقدمه: نام گیاه‌شناسی یک نام علمی رسمی است که با قواعد نام‌گذاری گیاه‌شناسی و مقررات قوانین جهانی نام‌گذاری برای جلبک‌ها، قارچ‌ها و گیاهان (ICN) انطباق دارد. | ## بخش 1: نام گیاه‌شناسی | در صورتی که نام مربوط به یک گیاهی باشد، پسوندهای رقم یا گروه نیز باید با قوانین جهانی نام‌گذاری برای گیاهان کشت‌شده (ICNCP) مطابقت داشته باشند. این قوانین همه موجوداتی را که به‌طور سنتی به‌عنوان جلبک‌ها، قارچ‌ها یا گیاهان شناخته می‌شوند دربرمی‌گیرد؛ اعم از فسیلی یا غیرفسیلی، شامل جلبک‌های آبی‌سبز، کیتریدها، ، کپک‌های مخاطی و پروتیست‌های فتوسنتزکننده همراه با گروه‌های غیرفتوسنتزکننده وابسته به آن‌ها (به استثنای ). هدف از داشتن یک نام رسمی آن است که برای هر گیاه یا گروه گیاهی، تنها یک نام در سراسر جهان پذیرفته و به‌کار رود. برای نمونه، نام گیاه‌شناسی مینای چمنی (Bellis perennis) گونه‌ای گیاهی را نشان می‌دهد که در بیشتر کشورهای اروپا و خاورمیانه بومی است و در این سرزمین‌ها نام‌های گوناگونی به زبان‌های مختلف یافته‌است. نام‌های گیاه‌شناسی بسته به آرایه‌شناسی و رتبه‌بندی، می‌توانند یک‌بخشی، دوبخشی یا سه‌بخشی باشند. نمونه‌های نماد و قلمرو نام گیاه‌شناسی به یک وابسته است؛ یعنی نمونه‌ای خاص (یا در برخی موارد مجموعه‌ای از نمونه‌ها) از یک موجود زنده که نام علمی به‌طور رسمی به آن پیوسته‌است. به بیان دیگر، نمونه نماد مثالی است که ویژگی‌های تعریف‌کننده یک خاص را مستحکم یا متمرکز می‌کند. سودمندی نام‌های گیاه‌شناسی از این جهت محدود است که گروه‌های آرایه‌شناختی اندازه ثابتی ندارند؛ یک آرایه بسته به دستگاه آرایه‌شناسی ممکن است قلمروهای گوناگونی داشته باشد؛ بنابراین، گروهی که یک نام گیاه‌شناسی خاص به آن اشاره دارد ممکن است از دیدگاه برخی بسیار کوچک و از دیدگاه برخی دیگر بسیار بزرگ باشد. | ## بخش 2: نام گیاه‌شناسی | برای نمونه، دیدگاه سنتی دربارهٔ خانواده پنیرکیان (Malvaceae) در برخی رویکردهای نوین گسترش یافته و چند خانواده نزدیک به هم را که پیش از این جداگانه محسوب می‌شدند دربرمی‌گیرد. صورت‌های نام گیاهی بسته به رتبه، نام‌های گیاه‌شناسی ممکن است یک‌بخشی (برای سرده و بالاتر)، دوبخشی (در موقعیت‌های گوناگون زیر رتبه سرده) یا (زیر رتبه گونه) باشند. نام‌های گیاهان کشت‌شده لزوماً مشابه نام‌های گیاه‌شناسی نیستند؛ زیرا ممکن است به‌جای آن از «نام‌های عامیانه بدون ابهام» گونه‌ها یا سرده‌ها بهره گرفته شود. اجزای نام گیاهی یک نام گیاه‌شناسی سه‌بخشی، یعنی یک (نامی برای آرایه‌ای زیر رتبه گونه)، به یک «جمله اتصال» نیاز دارد تا رتبه را نشان دهد. در گیاه‌شناسی رتبه‌های بسیاری زیر گونه وجود دارد (در جانورشناسی تنها یک رتبه — زیرگونه — وجود دارد و این جمله اتصال به‌کار نمی‌رود). نام‌های گیاه‌شناسی در رتبه سرده، گونه و زیرگونه معمولاً با حروف ایتالیک چاپ می‌شوند. ICN نمونه را بر این می‌گذارد که همه نام‌های گیاه‌شناسی از جمله آن‌هایی که بالاتر از رتبه سرده هستند با حروف ایتالیک نوشته شوند، هرچند پیشگفتار ICN تصریح می‌کند: «این قواعد هیچ استانداردی الزام‌آوری در این باره تعیین نمی‌کند، چرا که حروف‌نگاری موضوعی مربوط به سبک ویراستاری و سنت است، نه نام‌گذاری». بیشتر نشریات علمی گیاه‌شناسی داوری‌شده نام‌هایی بالاتر از رتبه سرده را با حروف ایتالیک نمی‌نویسند. | ## بخش 3: نام گیاه‌شناسی | Falcataria در گیاهان کشت‌شده در مورد گیاهان کشت‌شده، یک پسوند افزوده وجود دارد که اغلب بخشی غیرلاتین است و با حروف ایتالیک نوشته نمی‌شود. پسوند رقم، گروه یا ممکن است پس از نام گیاه‌شناسی گونه، یا پس از نام سرده به‌تنهایی، یا پس از نام عامیانه بدون ابهام سرده یا گونه بیاید. نام سرده به همراه نام رقم اغلب زمانی به‌کار می‌رود که نیای یک رقم دورگه خاص در آن زمینه بی‌ربط یا نامعلوم است. نام نامشروع (nomen illegitimum): نامی است که به‌شکل معتبری منتشر شده (و بنابراین یک نام گیاه‌شناسی است) اما نمی‌توان از آن استفاده کرد؛ زیرا با برخی مواد مصوب کنگره گیاه‌شناسی بین‌المللی در تعارض است. دلایل نامشروع بودن عبارتند از: (الف) نام هنگام انتشار اضافی بوده، چون آرایه از پیش نامی داشته‌است (ماده ۵۲)؛ (ب) همان نام پیش‌تر برای گیاه دیگری به‌کار رفته بوده‌است، یعنی هم‌نام (homonyme) بوده‌است (مواد ۵۳ و ۵۴). هرگاه تحدید، جایگاه یا رتبه متفاوتی برای آرایه پذیرفته شود، نام درست متفاوتی نیز باید به‌کار رود. | ## جمع‌بندی | این حوزه به پژوهش دربارهٔ منشأ، ساختار، تحول تاریخی و معناشناسی نام‌های گیاهی می‌پردازد و با مردم‌گیاه‌شناسی و تاریخ گیاه‌شناسی پیوند نزدیکی دارد.