موضوع مقاله: فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری | مقدمه: فهرست رویدادهای ساقط شدن هواپیماهای مسافربری دربرگیرنده رویدادهایی است که در آن‌ها هواپیماهای مسافربری بر اثر شلیک گلوله یا حمله موشکی سرنگون شده‌اند. | ## بخش 1: فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری | این رویدادها دست‌کم از دهه ۱۹۳۰ میلادی آغاز شده و هم به‌صورت عمدی و هم بر اثر اشتباه رخ داده‌اند. مرگبارترین رویداد از این دست، سرنگونی پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز در سال ۲۰۱۴ بود که ۲۹۸ تن جان باختند. پس از آن سرنگونی پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر در سال ۱۹۸۸ با ۲۹۰ کشته و سرنگونی پرواز ۰۰۷ کره‌ای ایرلاینز در سال ۱۹۸۳ با ۲۶۹ کشته قرار دارند. این رویدادها در دوران جنگ و صلح و در سراسر جهان رخ داده‌اند و گاه پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک گسترده‌ای داشته‌اند. دهه ۱۹۳۰ رویداد کوئیلین این رویداد نخستین حمله شناخته‌شده به یک هواپیمای مسافربری تجاری به‌شمار می‌رود. در ۲۴ اوت ۱۹۳۸ — در جریان جنگ دوم چین و ژاپن — هواپیمای «کوئیلین» (به انگلیسی: )، یک فروند داگلاس دی‌سی-۲ که به‌طور مشترک توسط شرکت هواپیمایی ملی چین (CNAC) و پان امریکن ورلد ایرویز بهره‌برداری می‌شد و ۱۸ سرنشین داشت، توسط جنگنده‌های ژاپنی در خاک چین در شمال هنگ کنگ بریتانیا مورد حمله قرار گرفت. هواپیما برای فرار از حمله بر سطح آب فرود اجباری کرد اما جنگنده‌های ژاپنی آن را به رگبار بستند و هواپیما در رودخانه غرق شد. سه بانکدار برجسته چینی از جمله هو یون، شو شین‌لیو و وانگ یومی در میان کشته‌شدگان بودند. بعدها گمان رفت که این حمله تلاشی برای ترور سون فو، تنها فرزند سون یات سن، بوده باشد که ژاپنی‌ها تصور می‌کردند در هواپیما حضور دارد اما او پرواز را از دست داده بود. این هواپیما پس از بازسازی به «چانگ‌کینگ» تغییر نام یافت و بعدها در سال ۱۹۴۰ در رویداد سرنگونی دیگری درگیر شد. دهه ۱۹۴۰ سابینا OO-AUI OO-AUI، یک فروند داگلاس دی‌سی-۳ متعلق به سابینا، در ۲۳ مه ۱۹۴۰ در جریان پرواز از مرویل به لندن، بر فراز کاله (فرانسه) مورد اصابت آتش پدافند هوایی قرار گرفت. خلبان مجبور به فرود اجباری در نزدیکی آرک، پا-دو-کاله شد؛ ناوبر کشته و ۲ مسافر زخمی شدند. کالوا کالوا (به فنلاندی: ، با شماره ثبت OH-ALL) یک فروند یونکرس یو ۳/۵۲ام مسافربری متعلق به شرکت هواپیمایی آئرو او/وای فنلاند بود که در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۰ توسط دو بمب‌افکن ایلیوشین دی‌بی-۳ اتحاد جماهیر شوروی بر فراز دریای بالتیک، در مسیر تالین (استونی) به هلسینکی (فنلاند)، ساقط شد. این رویداد در دوران صلح میان فنلاند و شوروی، سه ماه پس از پایان جنگ زمستان و یک سال پیش از آغاز جنگ مستمر رخ داد. مهاجمان با مسلسل آتش گشودند و هواپیما را به‌شدت آسیب رساندند و آن را در خلیج فنلاند فرود آوردند. ایر فرانس F-ARTD F-ARTD، یک فروند دووتین D.338 متعلق به ایر فرانس، در ۲۰ ژوئن ۱۹۴۰ به‌طور اشتباهی توسط پدافند هوایی فرانسه در نزدیکی اویسترهام ساقط شد. اوراسیا XXV XXV، یک یونکرس یو-۵۲ متعلق به اوراسیا اویییشن، در ۲۶ اکتبر ۱۹۴۰ در نزدیکی کون‌مینگ توسط ۳ جنگنده ژاپنی مورد حمله قرار گرفت. هواپیما در شالیزار فرود اجباری کرد و به رگبار بسته شد اما هر دو سرنشین زنده ماندند. چانگ‌کینگ در ۲۹ اکتبر ۱۹۴۰، همان داگلاس دی‌سی-۲ که پیش‌تر با نام «کوئیلین» ساقط شده بود و اکنون «چانگ‌کینگ» نام داشت، توسط جنگنده‌های ژاپنی در فرودگاه ژانیی در یون‌نان چین، پس از فرود برنامه‌ریزی‌شده و هنگام توقف، نابود شد. ۹ تن از جمله خلبان آمریکایی والتر «فاکسی» کنت و معمار چینی چانگ-کان چین کشته شدند. لا وریه «لا وریه» (به فرانسوی: )، یک هواپیمای پستی SNCAC NC.223.4 متعلق به ایر فرانس، در ۲۴ نوامبر ۱۹۴۰ در نخستین بخش پرواز از مارسی به دمشق با توقف در بنزرت و بیروت ناپدید شد. هیچ لاشه‌ای یافت نشد؛ هواپیما پیش از ناپدید شدن بی‌سیم زد که مورد اصابت آتش مسلسل قرار گرفته‌است و نظریه‌ای وجود دارد که در نبرد دماغه اسپارتیونتو که همان روز رخ داد ساقط شده باشد. هواپیما در نزدیکی ساماریندا فرود اجباری کرد و هر ۳ سرنشین زنده ماندند اما هواپیما از رده خارج شد. کوریو «کوریو» (به انگلیسی: )، یک قایق پرنده شورت امپایر متعلق به کانتاس، در ۳۰ ژانویه ۱۹۴۲ — در آغاز جنگ اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم — توسط هواپیماهای خدمات هوایی نیروی دریایی امپراتوری ژاپن در سواحل تیمور غربی (هند شرقی هلند) ساقط شد. کاپیتان آبری کخ به‌همراه یک خدمه و سه مسافر با شنا به ساحل رسیدند و نجات یافتند. سیرسه «سیرسه» (G-AETZ)، قایق پرنده شورت S.23 دیگری که توسط کانتاس (اجاره‌ای از BOAC) بهره‌برداری می‌شد، در ۲۸ فوریه ۱۹۴۲ هنگام تخلیه غیرنظامیان و نظامیان از سیلاکپ به بروم، استرالیای غربی، در ۴۰۰ کیلومتری جنوب سیلاکپ توسط بمب‌افکن ژاپنی مستقر در دنپاسار ساقط شد. در ۳ مارس ۱۹۴۲، در جریان پرواز از باندونگ (هند شرقی هلند) به بروم، استرالیای غربی، با خلبان مشهور کاال‌ام ایوان اسمیرنوف، هواپیما توسط سه جنگنده میتسوبیشی زیرو ژاپنی مورد حمله قرار گرفت. هواپیما با موفقیت روی ساحل نزدیک بروم فرود آمد اما سپس به رگبار بسته شد و مهندس پرواز و سه مسافر (از جمله یک نوزاد) کشته شدند. اسمیرنوف محموله‌ای از الماس به ارزش تخمینی ۱۵۰٬۰۰۰ تا ۳۰۰٬۰۰۰ پوند در اختیار داشت که بخش عمده آن پس از سقوط گم یا دزدیده شد. خلبان با موفقیت فرود آمد اما جنگنده‌ها دوباره حمله کردند و هواپیما سوخت؛ هیچ‌یک از سرنشینان کشته نشدند. ایر فرانس F-AREJ F-AREJ، یک فروند لیوره-اِ-اولیویه H.246.1 متعلق به ایر فرانس، در ۱۳ اوت ۱۹۴۲ در جریان پرواز مسافری از مارسی به الجزیره توسط هاوکر هاریکن‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا مورد حمله قرار گرفت. | ## بخش 2: فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری | BOAC G-AGEJ G-AGEJ، یک فروند لاکهید مدل ۱۸ لوداستار متعلق به بریتیش آورسیز ایرویز، در ۴ آوریل ۱۹۴۳ توسط یک یونکرس یو ۸۸ لوفت‌وافه در ۵۰ کیلومتری شمال غربی اسکاگن، در پرواز مسافری از استکهلم به سنت اندروز ساقط شد. لاتی I-MAST I-MAST، یک ساوویا-مارکتی SM-75 دیگر متعلق به لاتی، در ۱۳ آوریل ۱۹۴۳ توسط جنگنده‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در پرواز مسافری بر فراز دریای مدیترانه ساقط شد. پرواز ۷۷۷ بی‌اُ‌ای‌سی پرواز ۷۷۷ بی‌اُ‌ای‌سی یک پرواز برنامه‌ریزی‌شده غیرنظامی از فرودگاه پورتلا در لیسبون (پرتغال بی‌طرف) به مقصد فرودگاه بریستول (وایتچرچ) در بریتانیا بود. هواپیمای داگلاس دی‌سی-۳ (با شماره ثبت G-AGBB) متعلق به کاال‌ام بود و با خدمه هلندی و با شماره پرواز بریتیش آورسیز ایرویز بهره‌برداری می‌شد. در ۱ ژوئن ۱۹۴۳ هواپیما توسط هشت بمب‌افکن جنگنده یونکرس یو ۸۸ آلمان نازی مورد حمله قرار گرفت و در خلیج بیسکای سقوط کرد. آئروترانسپورت SE-BAG «گریپن» «گریپن» (با شماره ثبت SE-BAG) یک داگلاس دی‌سی-۳ بود که در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۳ هنگام پرواز مسافری برنامه‌ریزی‌شده از ابردین به استکهلم توسط یک بمب‌افکن جنگنده یونکرس یو ۸۸ آلمان نازی بر فراز ساحل جزیره هولو در سوئد مورد حمله قرار گرفت. دویچه لوفت‌هانزا D-AOCA D-AOCA، یک یونکرس Ju-52/3m متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۱۷ آوریل ۱۹۴۴ هنگام یورش جنگنده‌های متفقین به بلگراد یوگسلاوی (اکنون صربستان) ساقط شد. هواپیما در مسیر برنامه‌ریزی‌شده از وین به آتن با توقف در بلگراد، صوفیه و سالونیک بود. دویچه لوفت‌هانزا D-AMHL D-AMHL، یک فروند فوکه-وولف اف‌و ۲۰۰ متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۲۷ سپتامبر ۱۹۴۴ توسط یک بریستول بیوفایتر کانادایی مستقر در دیژون بر فراز سن-نیکولا-ل-سیتو در پرواز مسافری از فرودگاه اشتوتگارت به فرودگاه بارسلون-ال پرات رهگیری و ساقط شد. فریدریش دامن «فریدریش دامن» (D-ASHE)، یک یونکرس Ju-52/3m متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۱۷ اکتبر ۱۹۴۴ پس از حمله جنگنده‌های دی هاویلند موسکیتو بریتانیا در جریان پرواز مسافری مجبور به فرود اجباری در مجارستان شد. دویچه لوفت‌هانزا D-ARHW D-ARHW، یک فوکه-وولف Fw 200 متعلق به دویچه لوفت‌هانزا، در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۴ توسط یک قایق گشتی آلمانی در سواحل سوئد، در پرواز مسافری از فرودگاه برلین تمپل‌هوف به استکهلم ساقط شد. این هواپیما آخرین پرواز لوفت‌هانزا بود که پیش از پایان جنگ جهانی دوم از برلین به مقصد انس (اتریش) با توقف در پراگ برخاست. رویداد پان‌ام ۱۹۴۸ در ۲۹ آوریل ۱۹۴۸ یک فروند داگلاس DC-3A متعلق به پان امریکن ورلد ایرویز اندکی پس از برخاستن از سن خوزه، کاستاریکا مورد شلیک تفنگ قرار گرفت. چندین گلوله به بدنه اصابت کرد و یک لاستیک ترکید و ملخ آسیب دید اما هواپیما با موفقیت به مقصد رسید. پاسیفیک اورسیز ایرلاینز HS-PC103 HS-PC103، یک داگلاس C-47 متعلق به شرکت هواپیمایی تایلندی پاسیفیک اورسیز ایرلاینز، احتمالاً در ۲۵ اکتبر ۱۹۴۸ توسط خلبانان هلندی در سواحل غربی سوماترا ساقط شده‌است. ایگل آزور F-OABJ F-OABJ، یک داگلاس C-47 متعلق به ایگل آزور، در ۲۷ نوامبر ۱۹۴۹ در نزدیکی دونگ‌خه در ویتنام کنونی سقوط کرد و هر ۱۰ سرنشین کشته شدند. دهه ۱۹۵۰ ایر لبنان LR-AAN در ۲۴ ژوئیه ۱۹۵۰، LR-AAN، یک داگلاس C-47A متعلق به ایر لبنان، در پرواز از فرودگاه بین‌المللی اورشلیم به فرودگاه بیروت، بر فراز مرز اسرائیل و لبنان توسط یک سوپرمارین اسپیت‌فایر نیروی هوایی اسرائیل مورد شلیک قرار گرفت. ایر فرانس F-BELI F-BELI، یک فروند داگلاس سی-۵۴ اسکای‌مستر متعلق به ایر فرانس، در ۲۹ آوریل ۱۹۵۲ در نزدیکی برلین توسط ۲ جنگنده میگ-۱۵ شوروی مورد شلیک قرار گرفت. هواپیما ۸۹ بار اصابت خورد و ۳ مسافر زخمی شدند و موتورهای شماره ۳ و ۴ از کار افتادند. سرنگونی آئروفلوت ۱۹۵۳ در ۲۷ ژوئیه ۱۹۵۳ یک فروند ایلیوشین ایل-۱۲ متعلق به آئروفلوت در حریم هوایی کره شمالی، در مسیر پورت آرتور به ولادی‌وستوک، مورد شلیک قرار گرفت و بر خاک چین سقوط کرد و هر ۲۱ سرنشین کشته شدند. هواپیما توسط کاپیتان رالف پار جونیور از نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا در جریان یک مأموریت اسکورت در نزدیکی شهرستان چونگانگ ساقط شد؛ پار به‌اشتباه هواپیما را کره‌شمالی تشخیص داده بود. سرنگونی داگلاس دی‌سی-۴ کاتای پاسیفیک VR-HEU، یک فروند داگلاس سی-۵۴ اسکای‌مستر متعلق به کاتای پاسیفیک، در ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۴ در مسیر بانکوک به هنگ کنگ، توسط جنگنده‌های لاوچکین لا-۱۱ ارتش آزادی‌بخش خلق چین در سواحل هاینان ساقط شد. پرواز ۴۰۲ ال عال پرواز ۴۰۲ ال عال، یک لاکهید ال-۰۴۹ کونستلیشن (با شماره ثبت 4X-AKC)، یک پرواز مسافری از وین (اتریش) به تل‌آویو (اسرائیل) از طریق استانبول (ترکیه) در ۲۷ ژوئیه ۱۹۵۵ بود. هواپیما به‌اشتباه وارد حریم هوایی جمهوری خلق بلغارستان شد و از فرود سرباز زد و توسط دو جنگنده میگ-۱۵ نیروی هوایی بلغارستان در چند کیلومتری مرز یونان در نزدیکی پتریچ ساقط شد. دهه ۱۹۷۰ پرواز ۱۱۴ لیبین عرب ایرلاینز در ۲۱ فوریه ۱۹۷۳ یک فروند بوئینگ ۷۲۷ متعلق به لیبین عرب ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری وارد حریم هوایی شبه‌جزیره سینا شد که در اشغال اسرائیل بود و توسط دو جنگنده اف-۴ فانتوم نیروی هوایی اسرائیل رهگیری و ساقط شد. پرواز ۹۰۲ کره‌ای ایرلاینز در ۲۰ آوریل ۱۹۷۸ یک فروند بوئینگ ۷۰۷ متعلق به کره‌ای ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری وارد حریم هوایی اتحاد جماهیر شوروی شد و توسط دو جنگنده سوخوی Su-15 شوروی رهگیری و مورد شلیک قرار گرفت. خلبانان کره‌ای با وجود آسیب شدید توانستند روی دریاچه یخ‌زده‌ای در کارلی شمالی فرود اضطراری انجام دهند. پرواز ۸۲۵ ایر رودزیا در ۳ سپتامبر ۱۹۷۸ یک فروند ویکرز ویسکانت متعلق به ایر رودزیا در پرواز داخلی از کاریبا به سالزبری (اکنون هراره) توسط چریک‌های ارتش انقلابی خلق زیمبابوه (زیپرا) با موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۲ ساقط شد. از ۵۶ سرنشین ۱۸ تن از سقوط جان سالم به در بردند اما ۱۰ تن از بازماندگان توسط چریک‌ها در محل سقوط کشته شدند. پرواز ۸۲۷ ایر رودزیا در ۱۲ فوریه ۱۹۷۹ یک ویکرز ویسکانت دیگر متعلق به ایر رودزیا در شرایطی مشابه پرواز ۸۲۵ توسط چریک‌های زیپرا با موشک استرلا-۲ ساقط شد. دهه ۱۹۸۰ پرواز ۰۰۷ کره‌ای ایرلاینز در ۱ سپتامبر ۱۹۸۳ یک فروند بوئینگ ۷۴۷ متعلق به کره‌ای ایرلاینز بر اثر خطای ناوبری از حریم هوایی اتحاد جماهیر شوروی عبور کرد. | ## بخش 3: فهرست رویدادهای ساقط کردن هواپیماهای مسافربری | شوروی هواپیما را هدف نظامی تشخیص داد و یک جنگنده سوخوی Su-15 آن را در آسمان بین‌المللی ساقط کرد. پولار ۳ در ۲۴ فوریه ۱۹۸۵ هواپیمای پژوهشی «پولار ۳»، یک دورنیه ۲۲۸ آلمانی متعلق به مؤسسه آلفرد وگنر، توسط نیروهای جبهه پولیساریو در صحرای غربی با موشک زمین‌به‌هوا ساقط شد. سرنگونی آنتونوف An-26 باختر افغان ایرلاینز در ۴ سپتامبر ۱۹۸۵ در جریان جنگ شوروی در افغانستان، یک فروند آنتونوف An-26 متعلق به باختر افغان ایرلاینز (با شماره ثبت YA-BAM) در نزدیکی قندهار توسط موشک زمین‌به‌هوا ساقط شد. پرواز ۶۵۵ ایران‌ایر در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸ (۱۲ تیر ۱۳۶۷) یک فروند ایرباس A300B2 متعلق به ایران‌ایر در پرواز از بندرعباس به دبی، اندکی پس از برخاستن بر فراز تنگه هرمز توسط دو موشک زمین‌به‌هوای استاندارد (RIM-66) شلیک‌شده از ناو جنگی آمریکایی یواس‌اس وینسنز (CG-49) که در آب‌های سرزمینی ایران حضور داشت ساقط شد. دهه ۱۹۹۰ سرنگونی بالگرد مسافری در نزدیکی شوشا (۱۹۹۲) در ۲۸ ژانویه ۱۹۹۲ یک بالگرد مسافری میل Mi-8 متعلق به آذال آذربایجان ایرلاینز در ارتباط با درگیری قره‌باغ کوهستانی ساقط شد و ۴۴ تن کشته شدند. سرنگونی‌های سوخومی (۱۹۹۳) در سپتامبر ۱۹۹۳ در جریان نبرد سوخومی، دو هواپیمای مسافری گرجی توسط جدایی‌طلبان آبخاز ساقط شدند. در ۲۱ سپتامبر یک توپولف Tu-134 متعلق به ترنس‌ایر جورجیا توسط موشک زمین‌به‌هوای شلیک‌شده از قایق گشتی مورد اصابت قرار گرفت و در دریای سیاه سقوط کرد و ۲۷ تن کشته شدند. سرنگونی هواپیمای رئیس‌جمهور رواندا (۱۹۹۴) در ۶ آوریل ۱۹۹۴ هواپیمای داسو فالکون ۵۰ حامل ژوونال هابیاریمانا (رئیس‌جمهور رواندا) و سیپرین انتاریامیرا (رئیس‌جمهور بروندی) هنگام فرود در فرودگاه کیگالی توسط دو موشک ساقط شد. پرواز ۶۰۲ لایون‌ایر در ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۸ پرواز ۶۰۲ لایون‌ایر که با یک آنتونوف An-24 انجام می‌شد، ۱۰ دقیقه پس از برخاستن از پالالی (جفنا) در سریلانکا احتمالاً توسط موشک شلیک‌شده از سوی ببرهای تامیل ساقط شد و در دریا سقوط کرد. بوئینگ ۷۲۷ خطوط هوایی کنگو (۱۹۹۸) در ۱۰ اکتبر ۱۹۹۸ در جریان جنگ دوم کنگو، یک بوئینگ ۷۲۷ متعلق به خطوط هوایی کنگو اندکی پس از برخاستن از کیندو توسط شورشیان کنگویی با موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۲ ساقط شد و ۴۱ تن کشته شدند. دهه ۲۰۰۰ سرنگونی سسنا ۱۸۵ در پرو (۲۰۰۱) در ۲۰ آوریل ۲۰۰۱ یک آب‌نشین سسنا A185E (با شماره ثبت OB-1408) در مرز پرو و برزیل توسط جنگنده سسنا A-37 دراگون‌فلای نیروی هوایی پرو ساقط شد. سازمان سیا و نیروی هوایی پرو در چارچوب «برنامه مسدودسازی پل هوایی» برای مقابله با قاچاق مواد مخدر همکاری می‌کردند و هواپیما به‌اشتباه مظنون به حمل مواد مخدر شناسایی شده بود. پرواز ۱۸۱۲ سایبریا ایرلاینز در ۴ اکتبر ۲۰۰۱ پرواز ۱۸۱۲ سایبریا ایرلاینز که با یک توپولف Tu-154 انجام می‌شد، بر فراز دریای سیاه توسط یک موشک پدافندی S-200 اوکراینی که در جریان رزمایش نظامی به‌اشتباه هواپیما را هدف گرفته بود ساقط شد. شلیک به ایرباس A300 دی‌اچ‌ال در بغداد (۲۰۰۳) در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۳ یک ایرباس A300 باری متعلق به شرکت اروپایی ایر ترانسپورت (دی‌اچ‌ال) اندکی پس از برخاستن از فرودگاه بغداد در عراق توسط موشک زمین‌به‌هوای استرلا-۳ مورد اصابت قرار گرفت. خلبانان تنها با کنترل نیروی رانش موتورها موفق به بازگشت و فرود اضطراری در فرودگاه شدند و هر ۳ خدمه سالم ماندند. سرنگونی ایلیوشین Il-76 در موگادیشو (۲۰۰۷) در ۲۳ مارس ۲۰۰۷ یک فروند ایلیوشین Il-76 متعلق به شرکت ترنزآویاکسپورت بلاروس پس از برخاستن از موگادیشو (سومالی) توسط موشک زمین‌به‌هوا مورد اصابت قرار گرفت و سقوط کرد. دهه ۲۰۱۰ پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۴ پرواز ۱۷ مالزی ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۷۷ انجام می‌شد، در جریان جنگ در شرق اوکراین در نزدیکی شهر تورس توسط موشک زمین‌به‌هوای بوک (Buk-M1) ساقط شد. بررسی‌ها نشان داد موشک توسط جدایی‌طلبان طرفدار روسیه شلیک شده بود که هواپیما را با هواپیمای نظامی اوکراینی اشتباه گرفته بودند. دهه ۲۰۲۰ پرواز ۷۵۲ یوکرین اینترنشنال ایرلاینز در ۸ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۸ دی ۱۳۹۸) پرواز ۷۵۲ یوکرین اینترنشنال ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۳۷–۸۰۰ به مقصد کی‌یف انجام می‌شد، اندکی پس از برخاستن از فرودگاه امام خمینی تهران توسط دو موشک زمین‌به‌هوای تور-ام۱ سپاه پاسداران به‌اشتباه ساقط شد. پرواز ۸۲۴۳ آذربایجان ایرلاینز در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۴ (۵ دی ۱۴۰۳) پرواز ۸۲۴۳ آذربایجان ایرلاینز که با یک امبرائر ۱۹۰ از باکو به مقصد گروزنی انجام می‌شد، هنگام فرود در فرودگاه گروزنی توسط موشک‌های پدافند هوایی روسیه آسیب دید. خلبانان پس از عبور از دریای خزر تلاش کردند در شهر آقتاو قزاقستان فرود اضطراری انجام دهند اما هواپیما هنگام فرود از هم پاشید. در اکتبر ۲۰۲۵ ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه پذیرفت که پدافند هوایی روسیه مسئول این رویداد بوده‌است. موارد بحث‌برانگیز در برخی رویدادهای هوایی، سرنگونی هواپیما به‌طور قطعی اثبات نشده اما نشانه‌ها یا نظریه‌هایی دربارهٔ آن وجود دارد. سقوط هواپیمای سازمان ملل در اندولا (۱۹۶۱) در ۱۸ سپتامبر ۱۹۶۱ یک داگلاس DC-6 اجاره‌ای سازمان ملل متحد حامل داگ همرشولد (دبیرکل سازمان ملل) و ۱۵ تن دیگر در رودزیای شمالی (اکنون زامبیا) هنگام فرود در فرودگاه اندولا سقوط کرد و همه سرنشینان کشته شدند. پژوهش رسمی علت را خطای خلبان اعلام کرد اما مدارکی که در سال ۲۰۱۴ آشکار شد نشان می‌داد هواپیما ممکن است توسط خلبان مزدور بلژیکی ساقط شده باشد و بررسی مجددی در سال ۲۰۱۷ آغاز شد. پرواز ۹۰۲ آئروفلوت (۱۹۶۲) در ۳۰ ژوئن ۱۹۶۲ پرواز ۹۰۲ آئروفلوت که با یک توپولف Tu-104 انجام می‌شد، در ۲۸ کیلومتری کراسنویارسک سقوط کرد و ۸۴ تن کشته شدند. بررسی رسمی علت را از دست دادن کنترل اعلام کرد اما سوراخ ورودی بر بدنه هواپیما و نشانه‌های آتش‌سوزی با اصابت موشک ضدهوایی سازگار بود و تأییدیه غیررسمی وجود داشت که موشکی در جریان رزمایش در منطقه از مسیر منحرف شده بوده‌است. فاجعه اوستیکا (۱۹۸۰) در ۲۷ ژوئن ۱۹۸۰ پرواز ۸۷۰ ایتاویا که با یک داگلاس DC-9 در مسیر بولونیا به پالرمو در ایتالیا انجام می‌شد، در دریای تیرنی نزدیک جزیره اوستیکا سقوط کرد و ۸۱ تن کشته شدند. علت سقوط موضوع بحث دهه‌ها بود؛ نظریه‌ها از بمب‌گذاری تا اصابت تصادفی موشک در جریان درگیری بین جنگنده‌ای ناتویی و میگ-۲۳ لیبیایی متغیر بودند. پرواز ۸۰۰ تی‌دبلیوای (۱۹۹۶) در ۱۷ ژوئیه ۱۹۹۶ پرواز ۸۰۰ ترنس ورلد ایرلاینز که با یک بوئینگ ۷۴۷ انجام می‌شد، در آسمان لانگ‌آیلند نزدیک نیویورک از هم پاشید و در دریا سقوط کرد و ۲۳۰ تن کشته شدند. | ## جمع‌بندی | شایعه شلیک موشک توسط تروریست‌ها یا نیروی دریایی آمریکا گسترش یافت و اف‌بی‌آی این فرضیه را بررسی کرد اما در نهایت هیئت ملی ایمنی حمل‌ونقل (NTSB) علت را انفجار مخزن مرکزی سوخت اعلام کرد.