موضوع مقاله: آناهیت پریخانیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آناهیت پریخانیان | مقدمه: آناهیت گوِرگی پریخانیان (; ) (متولد ۲۴ آوریل ۱۹۲۸ در مسکو - درگذشت ۲۷ مه ۲۰۱۲ در سن‌پترزبورگ)، ایران‌شناس، متخصص در جامعه، تاریخ و فقه ساسانی ارمنی‌تبار اهل روسیه است. | ## بخش 1: آناهیت پریخانیان | آناهیت پریخانیان در مسکو به مدرسه رفت و تحصیلاتش را در ارمنستان شوروی ادامه داد؛ چرا که پدرش به عنوان مدیر صنعت انرژی در آنجا منصوب شده بود. طی سال‌های ۱۹۴۵–۱۹۴۸، او به دانشکده تاریخ در دانشگاه دولتی ایروان رفت و در آنجا، درس‌های زبان پهلوی را زیر نظر پژوهشگر ایرانی-ارمنی، روبن آبراهامیان گذراند. اولین مقاله پریخانیان، «یک سؤال دربارهٔ برده‌داری و کشاورزی در ایران عصر اشکانی» بود. تز او بعدها با عنوان «ارتباطات معابد در آسیای صغیر و ارمنستان در سده چهارم پیش از میلاد تا سده سوم میلادی» با ویراستاری وسوولود ایگورویچ آودیف در ۱۹۵۹ در مسکو منتشر گشت. در ۱۹۵۶، پریخانیان در مؤسسه خاورشناسی آکادمی علوم در مسکو استخدام شد و سه سال بعد در شاخه لنینگراد، استخدام شد. او از محقق مدعو به مقام کمک‌محقق ارشد (۱۹۷۴) و کمک‌محقق برجسته (۱۹۸۶) در دانشکده مطالعه «خاورنزدیک باستان» ارتقا یافت. حوزه علاقه دانشگاهی پریخانیان شامل تاریخ، لغت‌شناسی، روابط اقتصادی-اجتماعی، فقه و قانون ایران باستان و میانه، کتیبه‌های آسیای کوچک و خاورمیانه، زبان‌های میانه ایرانی‌ها، زبان ارمنی و زبان‌شناسی مقایسه‌ای هندو-اروپایی بود. او همچنین در سرگشایی از 14 تکه پاپیروس زبان پهلوی از موزه ایالتی از موزه پوشکین هنرهای زیبا مسکو مشارکت داشت. دیاکونوف، پژوهشگر برجستهٔ روسی، بود، پژوهش بنیادین خود را در مورد کتاب حقوقی چالش‌برانگیز ساسانی، ماتِگانِ هزار دادِستان (دادنامهٔ ساسانی، ایروان، ۱۹۷۳) آماده کرد که یک سال بعد در لنینگراد به عنوان رسالهٔ دکتری از آن دفاع شد. | ## بخش 2: آناهیت پریخانیان | این پژوهش باعث شد که پریخانیان به طور کلی به عنوان مرجعی در حقوق و فقه ساسانی شناخته شود. بیست و چهار سال بعد، نسخهٔ اصلاح‌شدهٔ کتاب حقوق ساسانی توسط نینا گارسوئیان به انگلیسی ترجمه شد (کتاب هزار داوری، ۱۹۹۷). پریخانیان به مطالعهٔ بیشتر رویه‌های حقوقی ایران، به ویژه نهادهای اجتماعی و اداری دوره‌های اشکانی و ساسانی پرداخت. در همان زمان، او مأمور به نوشتن فصل «جامعه و حقوق ایران» برای تاریخ کمبریج ایران (جلد سوم، بخش دوم، ۱۹۸۳) شد. سهم او در حقوق و جامعهٔ ایران، و همچنین در زبان‌شناسی تطبیقی ایران، توسط افرادی مانند و. در سال ۱۹۹۵، پریخانیان توسط مرکز مطالعات ایرانی دانشگاه کلمبیا برای ارائهٔ مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها با موضوع «حقوق مالکیت ایران در دورهٔ ساسانی» دعوت شد. این موارد شامل کتیبه‌های گارنی، زنگه‌زور (توسط شاه آرتاشس یکم)، روی یک کاسهٔ نقره‌ای از سیسیان و روی یک گلدان لاجوردی از آرتاشات بود. مقالات اختصاص داده شده به این کتیبه‌ها اهمیت زیادی هم برای مطالعات ایرانی-ارمنی و هم برای مطالعات سامی داشتند. در یکی از مقالات او به طور گسترده به برخی از جنبه‌های گویش‌شناسی ایرانی میانه پرداخت و ویژگی وام‌واژه‌های ارمنی باستان از مدی میانه، فارسی میانه و پهلوی را توضیح داد. | ## بخش 3: آناهیت پریخانیان | او با مطالعهٔ بایگانی‌های آکادمی روسیه، شرح کاملی از زندگی و آثار کارل گوستاو هرمان زالمان نوشت. او مقاله‌ای دربارهٔ واژگان روسی باستان با منشأ ایرانی نوشت و منشأ الفبای ارمنی را بررسی کرد. او در تعدادی از مقالات، تجزیه و تحلیل ریشه‌شناختی دقیقی از کلمات ارمنی باستان وام گرفته شده از زبان‌های ایرانی، به عنوان مثال، نام مکان‌های پایتاکاران و پارتاو، نام‌های شخصی سانتروک و ساسان، واژگان عمومی پاندوخت، سوخاک ارائه داد. کتاب او با عنوان «مطالبی برای فرهنگ ریشه‌شناسی ارمنی باستان، جلد اول» (ایروان، ۱۹۹۳) با بخشی در مورد لایهٔ مدی میانهٔ وام‌واژه‌های ایرانی در ارمنی باستان آغاز شد و ده‌ها کلمه از این دست را پوشش داد. این کتاب در سال ۱۹۹۵ جایزهٔ افتخاری «پری رومان و تانیا گیرشمان» از آکادمی کتیبه‌ها و ادبیات فرانسه را برای پریخانیان به ارمغان آورد. او تسلط بسیار خوبی به بسیاری از زبان‌های شرقی، کلاسیک و اروپایی مدرن داشت و برخی از مقالات خود را به زبان فرانسه نوشت. علاوه‌بر پنج تک‌نگاشت ذکر شده، او مقالات مهم بسیاری در مجلات معتبر، مجموعه‌های ویرایش‌شده و جشن‌نامه‌ها نوشت. آخرین مقالهٔ او به تفسیر نام پولیکیان‌ها، یک فرقهٔ مسیحی فرزندخواندگی که در ارمنستان و مناطق شرقی امپراتوری بیزانس شکوفا شد و ابتدا در میان مسیحیان ایرانی پدید آمد، اختصاص داشت. او ریشه‌شناسی این نام را از واژهٔ فارسی میانه و پهلوی «پاولیک» به معنای واقعی کلمه «پیرو پولس رسول» ردیابی کرد. | ## جمع‌بندی | پس از بازنشستگی، پریخانیان در مؤسسه خانگی‌اش به راهنمای پژوهشگران روی آورد و در سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۲، او دربارهٔ زبان ارمنی باستان در بین هیئت‌علمی خاورشناسی دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ، سخنرانی کرد.