موضوع مقاله: فهرست خلفا و امرای اموی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست خلفا و امرای اموی | مقدمه: خلفای اُمَوی مجموعه‌ای از خلفا و امرای مسلمان و عرب از خاندان بنی امیه و از قبیلهٔ قریش بودند. | ## بخش 1: فهرست خلفا و امرای اموی | در جریان فتنه اول معاویة بن ابی‌سفیان توانست بر حسن بن علی غلبه کند و بر طبق پیمان صلح در سال ۴۱ هجری مقام خلافت را به دست آورد. بدین ترتیب، وی خلافت دودمان امویان را جایگزین خلافت راشدین نمود و بر کل سرزمین‌های اسلامی سلطه یافت. خلفای پس از وی، قلمروشان با تداوم فتوحات مسلمانان پهنه کشور را در سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا گسترش دادند. در سال ۱۳۲ هجری عباسیان توانستند با یک قیام گسترده و پیروزی نظامی، امویان را شکست دهند و خلافت جدیدی را جایگزین گردانند. نام دودمان اموی از نام امیة بن عبدشمس از قبیلهٔ قریش گرفته شده است و این دودمان در میان عرب‌های پیش از اسلام و دورهٔ اسلامی نقش پررنگی ایفا می‌کرد. و با جانشینش، حسن بن علی، به صلح‌نامه‌ای دست یافت که به موجب آن رسماً توانست به مقام خلیفه دست یابد.“HASAN”. او علی‌رغم مفاد صلح‌نامه‌اش با حسن، پس از مرگ خود فرزندش، یزید، را به جانشینی برگزید. پس از وقوع فتنه دوم و حکومت‌های کوتاه و متزلزل یزید بن معاویه و معاویهٔ دوم، مروان بن الحکم و پسرانش از شاخه فرعی امویان، خلافت اموی را احیا کردند. در زمان ولید بن عبدالملک با فتح مغرب و تصرف اندلس از سویی، و فتوحات شرقی تا سند و ماوراءالنهر از سوی دیگر، موجب گسترش خلافت شد. محمد عبد الحی محمد شعبان، التاریخ الاسلامی تفسیر جدید، جامعة کامردج، المملکة المتحدة، ج۱، ص ۱۲۲ او حاکمی عادل بود، توجه ویژه‌ای به احداث مراکز عام‌المنفعه داشت و اصلاحات گسترده‌ای را آغاز کرد. خلافت اموی در زمان دهمین خلیفهٔ خود، هشام بن عبدالملک، به اوج قدرت خود رسید و مرزهای آن از شرق به مرزهای چین و هند رسید و از غرب تا جنوب فرانسه کنونی پیش رفت و در مرزهای شمالی به قفقاز و آناتولی (گرجستان و ترکیه کنونی) و سواحل ایتالیا محدود شد و در جنوب نیز با حبشه (اتیوپی امروزی)، نوبیه و صحرای آفریقا هم‌مرز بود. پس از مرگ هشام، خلافت دچار آشوب و بی‌نظمی شد تا آن که مروان بن محمد به قدرت رسید. او سعی در سرکوب شورشیان داشت ولی عباسیان به رهبری سفاح و متحدانش توانستند در نبرد زاب او را کشته و به خلافت اموی پایان دهند. در سال ۱۳۹ ه‍.ق فردی از خاندان بنی امیه به نام عبدالرحمن داخل که از کشتار بنی امیه توسط بنی‌عباس به اندلس گریخته بود، توانست با کمک هوادارانش در اندلس به حکومت برسد و حکومت مستقل امویان را در قرطبه تأسیس کرد. یکی از امیران قرطبه، به نام عبدالرحمن سوم (۳۰۰–۳۱۶ قمری)، ادعای خلافت کرد و خود را خلیفهٔ اموی قرطبه نامید. | ## بخش 2: فهرست خلفا و امرای اموی | خلافت قرطبه در پی جنگ داخلی، معروف به فتنه اندلس، که میان خلیفه‌های اموی با وزیر اعظم به نام منصور بن ابی عامر و فرزندانش درگرفت، در سال ۴۲۲ قمری فروپاشید. فهرست خلفا #سکه کنیهنام دوره خلافت مُلاحظاتدوره نخست امویان: عصر خلفای دمشق و حرَّان.تاریخ الدولة العلیّة العثمانیة، تألیف: الأستاذ محمد فرید بک المحامی، تحقیق: الدکتور إحسان حقی، دارالنفائس، الطبعة العاشرة: ۱۴۲۷_(قمری) - ۲۰۰۶ م، صفحة: ۳۰، بیروت - لبنان(۶۶۱–۷۵۰ میلادی) / (۴۱–۱۳۲ قمری) دوران اقتدار خلفای اموی که چهارتن از خلفا توانستند در این دوره به قدرت برسند. ۱80px أبوعبدالرحمن، الناصرلدین الله.جلال الدین السیوطی، "تاریخ الخلفاء"، مکتبة نزار مصطفی الباز، الطبعة الأولی، 2004، ص 148 (۴۱–۶۰ قمری) (۶۶۱–۶۸۰ میلادی) فرزند ابوسفیان بن حرب بن امیة بن عبدشمس و هند بنت عتبه تا زمان مرگ خلافت داشت. تا زمان مرگ خلافت داشت.علی الصلابی، الدولة الأمویة عوامل الإزدهار وتداعیات الإنهیار، ج 1: ص552 ۳80پیکسلأبویزید، أبولیلی. (۶۴–۶۴ قمری) (۶۸۳–۶۸۴ میلادی) فرزند یزید بن معاویه و أم‌هاشم بنت أبی‌هاشم بن عتبة بن ربیعه. سه سال خلافت داشت و سپس حکومت را رها کرد.علی بن الحسین المسعودی، "مروج الذهب ومعادن الجوهر"، دارالهجرة، الطبعة الأولی، 1989، ص 450 ۴80پیکسلأبوعبدالملک، أبوالقاسم، أبوالحکم، المدنی. (۶۴–۶۵ قمری) (۶۸۴–۶۸۵ میلادی) فرزند حکم بن ابوالعاص بن امیة بن عبدشمس و آمنه بنت علقمه الکنانیه. ۵80پیکسلأبوالولید، أبوالملوک، حمامةالمسجد.ابن کثیر الدمشقی، "البدایة والنهایة"، المکتبة العصریة، الطبعة الأولی، 2014، ص 430 (۶۵–۸۶ قمری) (۶۸۵–۷۰۵ میلادی) فرزند مروان یکم بن حکم بن ابوالعاص بن امیة بن عبدشمس و عایشه بنت معاویه بن المغیره. (۹۹–۱۰۱ قمری) (۷۱۷–۷۲۰ میلادی) فرزند عبدالعزیز بن مروان بن حکم و لیلی بنت عاصم بن عمر بن خطاب. (۱۰۱–۱۰۵ قمری) (۷۲۰–۷۲۴ میلادی) فرزند عبدالملک بن مروان و عاتکه بنت یزید بن معاویه. (۱۲۵–۱۲۶ قمری) (۷۴۳–۷۴۴ میلادی) فرزند یزید دوم بن عبدالملک و أم‌الحجاج بنت محمد الثقفیة. (۱۲۶–۱۲۶ قمری) (۷۴۴–۷۴۴ میلادی) فرزند ولید بن عبدالملک و أم‌ولد تدعی شاه‌فرید بنت فیروز.د. إیلی منیف شهلة، "الأیام الأخیرة فی حیاة الخلفاء"، دارالکتاب العربی، الطبعة الأولی، 1998، ص 75. (۱۲۶–۱۲۷ قمری) (۷۴۴–۷۴۴ میلادی) فرزند ولید بن عبدالملک و أم‌ولد تدعی شاه‌فرید بنت فیروز. (۱۲۷–۱۳۲ قمری) (۷۴۴–۷۵۰ میلادی) فرزند محمد بن مروان بن حکم و أم‌ولد لبابه کردی.ابن کثیر الدمشقی، "البدایة والنهایة"، المکتبة العصریة، الطبعة الأولی، 2014، ص 104 در نبرد زاب شکست خورد و پس از آن در مصر کشته شد. | ## بخش 3: فهرست خلفا و امرای اموی | دوره دوم امویان: عصر امرای قرطبه.(۷۵۶–۹۲۹ میلادی) / (۱۳۸–۳۱۶ قمری) این دوران شامل ۸ امیر است و در آن امویان توانستند دولت اموی را پس از سقوط به دست عباسیان احیا کنند. آنها همچنین توانستند اندلس را تحت یک امارت متحد کرده و تمام فتنه‌های درون آن را از بین ببرند. (۱۳۸–۱۷۲ قمری) (۷۵۶–۷۸۸ میلادی) فرزند معاویه بن هشام بن عبدالملک و أم‌ولد تدعی راح. (۳۰۰–۳۱۶ قمری) (۹۱۲–۹۲۹ میلادی) فرزند محمد بن عبدالله بن محمد و أم‌ولد تدعی مزنة. او به عنوان یک شاهزاده به مدت ۱۶ سال حکومت می‌کرد و به عنوان یک جانشین ۳۴ ساله حکومت می‌کرد.دوره سوم امویان: عصر خلفای قرطبه.(۹۲۹–۱۰۳۱ میلادی) / (۳۱۶–۴۲۲ قمری) <small>در این دوره با امیر عبدالرحمن بن محمد، که خود را خلیفهٔ قرطبه و ناصرلدین الله نامید، آغاز شد.در این دوره اندلس به شکوه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی خود رسید. (با عنوان خلیفه ۳۱۶–۳۵۰ قمری) (۹۲۹–۹۶۱ میلادی) فرزند محمد بن عبدالله بن محمد و أم‌ولد تدعی مزنة. (۳۵۰–۳۶۶ قمری) (۹۶۱–۹۷۶ میلادی) فرزند عبدالرحمن الناصرلدین الله و أم‌ولد تدعی مرجان. (۳۹۹–۴۰۰ قمری) (۱۰۰۸–۱۰۰۹ میلادی) فرزند هشام بن عبدالجبار بن عبدالرحمن الناصرلدین الله و أم‌ولد تدعی. (۴۰۰–۴۰۰ قمری) (۱۰۰۹–۱۰۱۰ میلادی) فرزند الحکم بن سلیمان بن عبدالرحمن الناصرلدین الله و أم‌ولد تدعی ظبیة. (دوره دوم ۴۰۰–۴۰۳ قمری) (۱۰۱۰–۱۰۱۳ میلادی) فرزند الحکم المستنصر بالله و صبح البشکنجیة. (دوره دوم ۴۰۳–۴۰۷ قمری) (۱۰۱۳–۱۰۱۶ میلادی) فرزند الحکم بن سلیمان بن عبدالرحمن الناصر لدین الله و أم‌ولد تدعی ظبیة. پس از مدتی به قدرت بازگشت و در دفعهٔ دوم تا زمان قتلش توسط علی بن حمود، حکومت داشت. (۴۰۸–۴۰۹ قمری) (۱۰۱۸–۱۰۱۸ میلادی) فرزند محمد بن عبدالملک بن عبدالرحمن الناصر لدین الله. (۴۱۴–۴۱۴ قمری) (۱۰۲۳–۱۰۲۴ میلادی) فرزند هشام بن عبد الجبار بن عبدالرحمن الناصر لدین الله و أم‌ولد تدعی غایة. (۴۱۴–۴۱۶ قمری) (۱۰۲۴–۱۰۲۵ میلادی) فرزند عبدالرحمن بن عبیدالله بن عبدالرحمن الناصرلدین الله و أم‌ولد تدعی حوراء. | ## جمع‌بندی | (۴۱۸–۴۲۲ قمری) (۱۰۲۶–۱۰۳۱ میلادی) فرزند محمد بن عبدالملک بن عبدالرحمن الناصر لدین الله و أم‌ولد تدعی عاتب.