موضوع مقاله: اسنپ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اسنپ | مقدمه: یک شرکت ایرانی است که خدمات متنوعی شامل درخواست تاکسی، پیک موتوری، سفارش غذا، خرید کالا، رزرو هتل و بلیت، خدمات پزشکی و دارو، پرداخت آنلاین و سایر خدمات دیجیتال از جمله اسنپ پی را در بستر اینترنت و از طریق یک اپلیکیشن اختصاصی به همین نام ارائه می‌دهد. | ## بخش 1: اسنپ | این اپلیکیشن در سال ۱۳۹۲ توسط شرکت ایده گزین ارتباطات روماک و با با نام تجاری اسنپ راه‌اندازی شد. تاریخچه اسنپ توسط دو بنیانگذار این شرکت، به نام‌های ایاد القصار و محمود فوز تأسیس شد. در ابتدا این سرویس تنها خدمات درخواست تاکسی ارائه می‌کرد، اما بعد از گذشت چهار سال از شروع فعالیتش به یک سوپر-اپ تبدیل شد و در سال ۱۳۹۶، موفق شد در یک دورهٔ سرمایه‌گذاری، ۲۰ میلیون یورو سرمایه از گروه ام‌تی‌ان جذب کند. تا پایان سال 1403، اسنپ بیش از 7 میلیون راننده و بیش از 81 میلیون کاربر مسافر ثبت شده داشت. گروه اینترنت ایران همچنین مالک شرکت‌هایی مانند زودفود و بامیلو (اسنپ‌مارکت) است. آمار و سهم بازار تا پایان سال 1403، اسنپ بیش از 81 میلیون کاربر و بیش از 7 میلیون راننده فعال داشت. اسنپ در بیش از ۳۴ شهر ایران فعالیت دارد و طبق آخرین اطلاعات در دسترس، در حدود ۸۷ درصد از سهم بازار تاکسی‌های اینترنتی را در هشت شهر اصلی ایران در اختیار دارد. چالش‌ها و حواشی اسنپ با چالش‌هایی مانند بیمه رانندگان، شفافیت مالی، حقوق مشتری و نحوه انتخاب رانندگان مواجه بوده است. همچنین همکاری با نهادهای حکومتی و گزارش‌های نشت اطلاعات کاربران از دیگر حواشی بوده است. در سال ٢٠١۵ با رفع برخی ایرادات فنی و گسترش زیر ساخت‌ها نام آن به «اسنپ» تغییر یافت و با توجه به نیاز رو به گسترش مردم برای استفاده از خدمات حمل و نقل با قیمت قطعی بجای چانه زنی با رانندگان به سرعت مورد استقبال جامعه قرار گرفت. سرمایه‌گذاری اولیه کلان در سال ۲۰۱۶ با جذب ۲۰ میلیون یورو از MTN Group انجام شد که رشد سریع آن را تسهیل کرد. تا سال ۲۰۱۹، اسنپ روزانه بیش از دو میلیون سفر ارائه می‌داد و سهم آن از بازار نوپای تاکسی اینترنتی بیش از ٨٠٪ بود. سهم بازار و آمار بر اساس گزارش‌ها در سال ۲۰۲۴، اسنپ در حوزه تاکسی اینترنتی ایران حدود ۹۰–۹۲٪ سهم بازار دارد و روزانه بیش از ۵ میلیون سفر انجام می‌دهد. چالش‌ها و حواشی اسنپ در سال ۲۰۲۳ اصلی‌ترین رقیب خود، یعنی «تپسی» به اقدامات ضد رقابتی مانند استفاده از سیم‌کارت‌های متعدد برای جذب رانندگان متهم شد و که علیرغم رد این ادعا توسط اسنپ، شورای رقابت رای به محکومیت اسنپ داد و جریمه تعیین کرد. در ژانویه ۲۰۲۴، سامانه SnappFood با حمله سایبری بزرگی مواجه شد که اطلاعات بیش از ۲۰ میلیون کاربر و جزئیات ۳۶۰ میلیون سفارش توسط هکر(ها) به سرقت رفت و در معرض فروش قرار گرفت . امنیت و مسئولیت اجتماعی گزارش سال ۲۰۲۳ اسنپ نشان می‌دهد که این شرکت در حوزه مسئولیت اجتماعی حدود ۳ میلیون دلار هزینه کرده و از رانندگان خاصی مانند افراد دارای معلولیت، جانبازان و خانواده شهدا حمایت کرده است.همچنین طبق گزارش‌ها، این شرکت برای افزایش امنیت خدمات و محافظت از کاربران از روش‌ها و برنامه‌های امنیتی از جمله باگ باونتی و چارچوب Radar استفاده کرده است. این شرکت، در حال حاضر ۵ کسب‌وکار الکترونیک را رهبری می‌کند و مالک آن‌ها به حساب می‌آید. این شرکت که در سال ۱۳۹۳ تأسیس شده و در حال حاضر علاوه بر نرم‌افزار «اسنپ» استارت‌آپ‌های بامیلو، اسنپ فود، اسنپ روم، اسنپ تریپ، اسنپ هیت، اسنپ مارکت و اسنپ دکتر و اسکانو را نیز مدیریت می‌کند. شرکت ایرانسل که سهام دار اصلی آن گروه گسترش الکترونیک ایران است که سهامداران آن وزارت دفاع، بنیاد مستضعفان و گروه ام تی ان هست. شرکت ایرانسل از سهام‌داران گروه اینترنت ایران هستند که در اسنپ در سال ۱۳۹۵ مبلغ ۲۰ میلیون دلار آمریکا سرمایه‌گذاری کرده است. همچنین گمانه‌زنی‌هایی در خصوص این که سپاه پاسداران مالِک اصلی این برنامه است مطرح بوده هر چند شهرام شاهکار، مدیر عامل اجرایی وقت اسنپ، این مسئله را تکذیب می‌کند. آبان سال ۱۳۹۸ مصاحبه‌ای با ژوبین علاقبند، مدیرعامل وقت «اسنپ»، صورت گرفت که در آن گفته شد غیر از ۶۰ درصدی که متعلق به ام‌تی‌ان و ایرانسل است، ۳۰ درصد دیگر متعلق به سهامدار آلمانی (ایاد الکسار، یکی از بنیان‌گذاران اسنپ و مدیر راکت اینترنت خاورمیانه) است. این سرویس با امکان نمایش لحظه‌ای موقعیت غذای ارسالی بر روی نقشه، در ۳ اسفند ۱۳۹۵ رونمایی شد. این شرکت در حال حاضر با سامانه «اسنپ» ادغام شده و با نام اسنپ فود در حال حاضر فعالیت خود را ادامه می‌دهد. | ## بخش 2: اسنپ | اسنپ فود علاوه بر امکان دسترسی و ارائهٔ خدمات خود در سوپر اپلیکیشن «اسنپ!» از طریق اپلیکیشنی مجزا به نام اپلیکیشن «اسنپ فود» نیز در دسترس است. اسنپ‌فود یکی از پنج کسب‌وکار الکترونیک موفق در ایران از نظر تعداد تراکنش‌های بانکی است. در ابتدای فعالیت به عنوان اسنپ فود امکان خرید کالاهای سوپر مارکتی هم در آن وجود داشت. همچنین ۵۱ میلیون اطلاعات مکانی کاربران شامل مختصات و آدرس و شماره تلفن ثابت در این اطلاعات وجود دارد. جزئیات ۳۶۰ میلیون سفارش و مشخصات ۳۵ هزار پیک نیز از دیگر بخش‌های بانک‌اطلاعاتی هک‌شده است. اسنپ‌فود در ۱۰ دی ۱۴۰۲ هک‌شدنش را در بیانیه‌ای تأیید کرد و مسئولیت آن را پذیرفت. همچین اعلام کرد با هکرها برای جلوگیری از انتشار اطلاعات کاربران مذاکره خواهد کرد. اسنپ مارکت اسنپ مارکت یک نرم‌افزار سوپرمارکت آنلاین است که توسط «اسنپ» یا همکاری مجموعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای هایپراستار پایه‌گذاری شده است. طبق اعلام شرکت اسنپ، هدف از این تغییرات، یک پارچگی بیش از پیش میان تمامی زیرمجموعه‌های اسنپ اعلام شد. حواشی پوشش مسافر در ۱۶ خرداد ۱۳۹۸ دختری به نام پویه نوریان پس از درخواست یک خودرو از «اسنپ» از راننده آن خودرو به نام سعید عابد، برای حفظ حجابش تذکر گرفت. دختر ضمن فیلم‌برداری از صحنه یاد شده و انتشار تصویری از پروفایل راننده در صفحهٔ شخصی خود در توییتر، عنوان کرد که راننده، او را بابت این مسئله در بزرگراه پیاده کرده است. تحریم اسنپ انتشار اطلاعات شخصی راننده توسط مسافر و اطلاعیه اولیه «اسنپ» در «دلجویی» از مسافر، در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها جنجال به وجود آورد و تعداد زیادی از کاربران فضای مجازی از تحریم «اسنپ» حمایت کردند. بسیاری از کاربران فضای مجازی ضمن به راه انداختن کمپینی برای تحریم اپلیکیشن اسنپ، اقدام به حذف این اپلیکیشن از گوشی‌های خود کردند و گفتند دیگر از آن استفاده نمی‌کنند. در مقابل، اسنپ اطلاعیه ای منتشر کرد و از مسافر به خاطر نرسیدن به مقصد و از راننده به خاطر افشای اطلاعاتش عذرخواهی کرد. چندی بعد تصویری از راننده مذکور منتشر شد که در دفتر سرپرست دادسرای ارشاد، در کنار آن دختر و مادرش قرار گرفته و چند کتاب شامل قرآن، کتاب سلام بر ابراهیم، خاطرات سفیر، مفاتیح‌الجنان، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و دیوان حافظ به وی هدیه داده است. به گزارش یورونیوز چهره خندان راننده و چهره در هم دختر و مادرش باعث برانگیخته شدن واکنش شدید کاربران فضای مجازی به این ادعا گردید. شخصیت‌های سیاسی عموماً اصول‌گرا نیز خواهان برخورد با آن دختر و عذرخواهی از رانندهٔ اسنپ شدند. چندی بعد خبری به نقل از خبرگزاری فارس، از قول مسافر منتشر شد که وی در خصوص این دیدار چنین می‌گوید: همچنین وی تمامی توییت‌های قبلی خود در خصوص این رویداد را نیز از صفحه توئیتر خود حذف نمود. این پاسخ وی مجدداً باعث بروز موج جدیدی از گمانه‌زنی‌های کاربران رسانه‌های اجتماعی شد. نکته ای که به گزارش برخی از رسانه‌ها، بر شایعه‌ها و تردیدهای بیشتر این حاشیه افزود این بود که تصویری از راننده اسنپ درست پشت سر قاسم سلیمانی در جریان صف آرایی نماز عید فطر در ۱۵ خرداد (یک روز پیش از وقوع این مسئله) منتشر شد. با توجه به تشریفات جمهوری اسلامی برای صف آرایی، این نکته که چگونه یک راننده اسنپ عادی درست پشت سر یک مقام بلندپایه نظامی قرار می‌گیرد به تردیدها راجع به این موضوع افزود. ابعاد موج این تحریم در توئیتر بدین شکل بود که ۵۸۰۸ توییت توسط ۲۳۹۰ کاربر بازنشر شد که هفده درصد از آن‌ها کپی شده بود. محتوای توییت‌ها نیز غالباً اعتراض به عدم حمایت اسنپ از مشتری خود و کوتاه آمدن از مواضعش و همین‌طور دعوت کاربران به تحریم اسنپ بود. برخی منتقدان موجی که علیه اسنپ به پا خواسته را با تحریم برند لایکا توسط حکومت چین مورد قیاس قرار دادند، که به عقب‌نشینی این برند از ادعای خود مبنی بر این‌که ضبط تصویر مرد تانکی توسط دوربین‌های این شرکت انجام گرفته منجر شد. | ## بخش 3: اسنپ | سپس نتیجه گرفتند که اسنپ نیز برای بقای برند خود همچون لایکا مجبور به عقب‌نشینی از موضع خود شده و اعلام تمکین از حکومت مرکزی کرده است. شکایت تپسی از اسنپ به شورای رقابت شورای رقابت از پرونده‌ای میان دو شرکت تاکسی اینترنتی و محکومیت شرکت اسنپ به دلیل شکایت شرکت تپسی خبر داد. سپهر دادجوی توکلی، مدیر روابط عمومی شورای رقابت در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به جلسه ۵۵۵ شورای رقابت اظهار کرد: در این جلسه شرکت اسنپ بر اساس شکایت شرکت تپسی به رویهٔ ضد رقابتی محکوم شده است. بر اساس شکایت تپسی شرکت اسنپ به دلیل استفاده از مالکیت ۱۰۰۰ سیم‌کارت و ساخت حساب‌های کاربری به عنوان کاربر مسافر در سامانه شرکت تپسی و دسترسی به اطلاعات تماس حدود ۱۴۰۰۰ راننده شرکت تپسی بر اساس ماده ۶۱ سیاست‌های کلی اصل ۴۴ به ارتکاب رویه ضد رقابتی محکوم شده است و باید جریمه پرداخت کند. وی ادامه داد: به عبارت دیگر شرکت اسنپ ۱۰۰۰ سیمکارت خریداری کرده است و به عنوان مسافر وارد سامانه شرکت تپسی شده و به اطلاعات تماس راننده‌ها دست پیدا کرده و پس از آن به راننده‌های شرکت تپسی پیشنهاد همکاری با حقوق بالاتری داده است. از آنجایی که راننده‌ها پیشنهاد شرکت اسنپ را قبول کرده‌اند، به شرکت تپسی خسارت مالی وارد شده است و شرکت اسنپ که به رویه ضد رقابتی محکوم شده است باید جریمه نقدی پرداخت کند. شرکت اسنپ در توضیحاتی در واکنش به محکومیت از سوی شورای رقابت، اتهام مطرح شده دربارهٔ جذب رانندگان شرکت رقیب را تکذیب کرد.'' انتقادها و اعتراض‌ها پس از فعالیت خدمات مسافربری موبایلی چون اسنپ و افزایش کاربران آن، انتقاداتی از عملکرد آن مطرح شد. در بسیاری موارد این شرکت‌ها مورد حملات صنف تاکسیرانی قرار گرفتند و به عملیات تاکسیرانی غیرقانونی، پایین آوردن قیمت و خدمات نا ایمن متهم شدند. سازمان تاکسیرانی با زیر سؤال بردن امنیت این خدمات، فعالیت آن‌ها را غیرقانونی خواند و مدیرعامل تاکسیرانی با فعالیت این گونه سرویس‌ها مخالفت کرد. میثم مظفر رئیس وقت سازمان تاکسیرانی، نحوهٔ جذب رانندگان این سرویس‌ها را نامشخص و فعالیت آن‌ها را بدون مجوز خواند. اما محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وقت در یک برنامه تلویزیونی از فعالیت این شرکت‌ها دفاع کرد و اظهار کرد در وزارت ارتباطات بر این باوریم که باید از این نوع کسب و کارها حمایت کنیم. در سال ۱۳۹۵، اسنپ برای جذب تدریجی تاکسی‌ها اعلام آمادگی کرد تا در کنار دیگر خودروها از تاکسی‌ها هم استفاده شود. اعتراض‌های رانندگان و انتقادها به اسنپ در طول فعالیت این شرکت، چندین بار رانندگان در اعتراض به شرایط کاری در مقابل دفتر شرکت و همچنین دیگر شرکت تاکسی آنلاین(تپسی) و سایر اماکن، تجمعات اعتراضی ترتیب داده‌اند. در آذر ۱۳۹۶ عده‌ای از رانندگان در اعتراض به کم کردن کرایه‌ها تا ۴۰ درصد نسبت به ۴ ماه ابتدایی سال و ثابت ماندن کمیسیون شرکت، دسترسی به اطلاعات گوشی مسافران و رانندگان، نبود بیمه با توجه به ساعات کاری بالا، بسته‌های حمایتی و وجود قرارداد یک‌طرفه به نفع اسنپ، در مقابل دفتر این شرکت اجتماع کردند. یکی از بزرگ‌ترین مشکلات رانندگان اسنپ نداشتن بیمه تأمین اجتماعی و برخورداری از خدمات درمانی است، و از طرفی باتوجه به کمیسیون بالایی که اسنپ از رانندگان کسر می‌کند، رانندگان خواهان برقراری بیمه و بازنشستگی و سختی کار هستند. اعتراضات زیادی از جانب رانندگان سنتی تاکسی به تاکسی‌های اینترنتی نظیر اسنپ وارد شد و حتی اقدامات فیزیکی مانند حمله به دفتر اسنپ در شهرستان کرمان صورت گرفت. ضمن اشاره به تمامی این موارد، اسنپ عده‌ای کارشناسان و مردم نیز بر این باور بودند که: ایدهٔ اصلی اسنپ متعلق به شرکت آمریکایی uber بوده و این کسب‌وکار به نوعی از یک کسب‌وکار خارجی گرفته شده است. در کشورهای دیگری همانند هند نیز دقیقاً همین ایده تاکسیرانی اینترنتی اجرا شد و این فرایند به فرایند اوبر سازی یا ساخت شرکت‌هایی همانند Uber در کشورهایی اکثراً جهان سومی شکل گرفت. فعالیت در پوشش فیدیلیو تعدادی از رسانه‌های ایران آذر و دی ماه ۱۴۰۳ گزارش دادند که به نظر می‌رسد فیدیلیو نیز توسط اسنپ فود اداره می‌شود. پیشتر اوایل خرداد ماه امسال، فیدیلیو پس از حدود ۱۶ سال فعالیت، وارد حوزه سفارش آنلاین غذا شد و حدود یک ماه بعد از آن نیز همکاری خود با روبیکا را آغاز کرد. یک وبگاه خبری نوشت: «با ورود به اپلیکیشن فیدیلیو، حتی برای بار اول، آدرس‌هایی که در اسنپ‌فود ثبت کرده‌اید را در لیست آدرس‌هایتان می‌بینید. حتی با ورود به منوی رستوران در اپلیکیشن فیدیلیو، بخش‌های «فودپرو»، «خوش‌قیمت» و «پیک اسنپ‌فود» قابل‌مشاهده است. شباهت جالب توجه دیگر آن جایی است که با انتخاب آدرسی یکسان در ۲ اپلیکشین خواهید دید که رستوران‌های یکسان نمایش داده می‌شود؛ مثلاً اگر در محله تجریش تهران به دنبال رستوران‌های اطرافتان در اسنپ‌فود باشید دقیقاً همان رستوران‌هایی را می‌بینید که با انتخاب آدرس مشابه در فیدیلیو می‌بینید» وبگاه تابناک نیز نوشت: «شباهت‌ها زمانی آشکار شد که کاربری در توییتر تصویری از یک خطای فنی در فیدیلیو منتشر کرد که در آن لوگو و هویت بصری اسنپ‌فود نمایش داده می‌شد. پس از این اتفاق، بررسی‌ها نشان داد که آدرس‌های ثبت‌شده در اسنپ‌فود به‌طور خودکار در فیدیلیو نیز نمایش داده می‌شوند و هر تغییر در آدرس‌های اسنپ‌فود، در فیدیلیو نیز اعمال می‌شود» مدیران اسنپ فود و فیدیلیو سعی کردند که ادعا کنند این شباهتها باگ فنی است و سپس ادعا کردند که «ما یک سری API با هم ردوبدل کرده‌ایم و در این روند این باگ رخ داده است.» اما رسانه‌های ایرانی و محققان تأکید دارند: «این شباهت‌ها فراتر از باگ‌های فنی هستند. | ## جمع‌بندی | اکنون این سؤال مطرح می‌شود که آیا اسنپ‌فود و فیدیلیو ادغام شده‌اند و در واقع یک پلتفرم هستند که با دو نام عرضه می‌شوند یا اینکه اسنپ‌فود بدون اطلاع به کاربران و کسب اجازه از آنها، داده‌هایشان را در اختیار پلتفرم دیگر قرار داده است؟» وبگاه استارت آپ ۳۶۰ نوشت: «براساس گزارش کاربران در شبکه‌های اجتماعی، دو پلتفرم سفارش آنلاین غذای «فیدیلیو» و «اسنپ‌فود» کاملاً شبیه به هم هستند و به نظر می‌رسد توسط یک مجموعه و تنها با نام و پوسته متفاوت اداره می‌شوند.» شهرها و مناطق تحت پوشش اسنپ اکنون در بیش از ۳۸۰ شهر بزرگ و کوچک در سراسر ایران فعال است.