موضوع مقاله: تیگر ۲ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تیگر ۲ | مقدمه: ب معروف به تایگر ۲ که کینگ تایگر هم به آن می‌گویند، یک تانک سنگین آلمانی در دوره رایش سوم بود که در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. | ## بخش 1: تیگر ۲ | هر چند که این تانک جزو یکی از موثرترین تانک‌های جنگ جهانی دوم شناخته می‌شود اما عواملی مانند دیر عرضه شدن آن، موتوری غیرقابل اطمینان با خروجی قدرت نامتناسب با وزن، سختی و گرانی تولید، هیچ وقت نتوانست انتظارات سازندگان و فرماندهان را مانند تایگر ۱ برآورده کند. تانک تایگر ۲ به گردان‌های سنگین تانک ارتش آلمان (ورماخت) و واحدهای زرهی وافن‑اس‌اس تحویل داده شد. اولین استفادهٔ رزمی آن توسط گردان سنگین زرهی ۵۰۳ در جریان تهاجم متفقین به نورماندی در تاریخ ۱۱ ژوئیه ۱۹۴۴ بود؛ در جبههٔ شرقی، اولین واحدی که به تایگر ۲ مجهز شد، گردان سنگین ۵۰۱ بود. نمونه‌های اولیهٔ این تانک سنگین از برجک‌های طراحی و ساخته‌شده توسط شرکت کروپ (Krupp) استفاده می‌کردند. تفاوت‌های عمدهٔ این نسخه‌های آزمایشی در طراحی بدنه، سیستم تعلیق، جعبه‌دنده و ویژگی‌های مکانیکی بود. بدنه طراحی‌شده توسط هنشل یک طراحی مرسوم با زره شیب‌دار بود که از نظر کلی شباهت‌هایی به تانک پنتر داشت. موتور تانک در بخش عقب بدنه قرار داشت و در هر طرف آن ۹ چرخ فولادی با قطر ۸۰ سانتی‌متر به‌صورت درهم‌تنیده نصب شده بودند که بر روی سیستم تعلیق میلهٔ پیچشی سوار می‌شدند. طرح پورشه یک طراحی نامرسوم داشت که در آن برجک در عقب و موتور در بخش میانی بدنه قرار داشت. این طرح با وجود نوآوری، به دلیل پیچیدگی فنی، مشکلات مکانیکی و دشواری تولید انبوه کنار گذاشته شد. در نهایت طراحی هنشل برای تولید انتخاب گردید و مبنای تولید سری تانک تایگر ۲ قرار گرفت. تولید انبوه تایگر ۲ از اواخر سال ۱۹۴۳ آغاز شد و نخستین نمونه‌ها در سال ۱۹۴۴ وارد خدمت شدند. مهندسی و مشخصات فنی تمام تانک‌های تایگر ۲ توسط شرکت هنشل تولید شدند و طراحی آن با تمرکز بر حفاظت و قابلیت تولید انبوه انجام گرفت. برجک اولیه طراحی اولیه توسط کروپ انجام شد و به اشتباه «برجک پورشه» نامیده می‌شود. جلو و کناره‌ها شیب‌دار بود و یک برآمدگی خمیده در سمت چپ برای جایگاه فرمانده داشت که تولید آن دشوار بود. برجک تولیدی برجک تولیدی ساده‌تر و مقاوم‌تر بود و طراحی جلوی صاف و ضخیم‌تری داشت که مشکل تله شلیک (shot trap) برجک اولیه را حذف می‌کرد. کناره‌ها کمتر شیب‌دار بودند و فضای داخلی برای مهمات و تجهیزات رادیویی افزایش یافته بود. این نوع برجک در تولید انبوه تایگر ۲ استفاده شد و بخش عمده تانک‌های تولید شده را تشکیل داد. سرعت چرخش در حالت کم ۶ درجه بر ثانیه و در حالت بالا تا ۱۹ درجه بر ثانیه بود، و در دور موتور حداکثر به بیش از ۳۶ درجه بر ثانیه می‌رسید. کنترل جهت و سرعت با پدال پا و دسته کنترلی امکان‌پذیر بود و حتی در صورت قطع نیروی موتور، برجک می‌توانست به صورت دستی با کمک بارگذار چرخانده شود هر چند که در این حالت سرعت چرخش بسیار کم بود. شاسی، موتور و سیستم تعلیق موتور: میباخ HL 230 P30 با آرایش سیلندر وی-۱۲ با قدرت ۶۹۰ تا ۷۰۰ اسب‌بخار، همان موتوری که در تانک پنتر و تایگر ۱ استفاده شده بود. 268 بود: ظرفیت مهمات کاهش یافت تا فضای اضافی برای رادیوها و تجهیزات فرماندهی فراهم شود. تغییرات خارجی شامل نصب آنتن‌های بلند روی برجک و عقب بدنه برای بهبود ارتباط رادیویی بود. یگان‌هایی که از تایگر ۲ استفاده کردند عبارت بودند از: ارتش آلمان (Heer): گردان‌های زرهی سنگین ۵۰۱، ۵۰۲، ۵۰۳، ۵۰۴، ۵۰۵، ۵۰۶، ۵۰۷، ۵۰۸، ۵۰۹، ۵۱۰ و ۵۱۱ وافن-اس‌اس: گردان‌های زرهی سنگین ۵۰۱، ۵۰۲، ۵۰۳ قابلیت اطمینان و تحرک نمونه‌های اولیه تایگر ۲ از نظر فنی غیرقابل‌اعتماد بودند. علت اصلی این موضوع، نشت آب‌بندها و واشرها، فشار بیش از حد بر سامانه انتقال قدرتی که در اصل برای خودرویی سبک‌تر طراحی شده بود، و مشکلات اولیه در گیربکس و سامانه هدایت بود که هر دو به‌طور خاص برای تایگر ۲ طراحی شده بودند. زنجیر جدید دولینکی در برابر فشارهای جانبی هنگام حرکت روی زمین‌های ناهموار آسیب‌پذیر بود و باعث می‌شد تنها دندانهٔ دوم چرخ زنجیر با زنجیر درگیر شود. ولفگانگ توما‌له، بازرس کل نیروهای زرهی، در گزارشی مورخ ۴ نوامبر ۱۹۴۴ اشاره کرد که این مشکلات به طراحی جدید زنجیر برمی‌گردد. هرچند این طراحی تولید را ساده‌تر می‌کرد، اما حساسیت تانک تایگر ۲ را افزایش داده بود و درگیر شدن دندانهٔ دوم چرخ زنجیر باعث وارد شدن ضربات ناگهانی به گیربکس نهایی می‌شد که قادر به تحمل این فشارها نبود. گردان زرهی سنگین ۵۰۱ در بدو ورود به جبهه شرقی تنها ۸ عراده از ۴۵ تانک خود را عملیاتی یافت که بیشتر خرابی‌ها ناشی از نقص در گیربکس بود. | ## بخش 2: تیگر ۲ | پنج تایگر ۲ نخست تحویل‌شده به لشکر پانزر لِر، پیش از ورود به نبرد دچار نقص فنی شدند و برای جلوگیری از اسارت، منهدم گردیدند. شرکت هنشل با همکاری نزدیک با خدمه، به اصلاح مشکلات پرداخت و با معرفی آب‌بندها و قطعات انتقال قدرت اصلاح‌شده، طراحی جدید زنجیر و چرخ زنجیر، بهبود آموزش رانندگان و نگهداری مناسب، تایگر ۲ به سطح قابل قبولی از آمادگی عملیاتی رسید. آمار ۱۵ مارس ۱۹۴۵ نشان می‌دهد ۵۹٪ از کینگ تایگر ها عملیاتی بودند که تقریباً برابر با پانزر ۴ (۶۲٪) و بهتر از پنتر (۴۸٪) بود. گزارشی پس از عملیات گردان ۵۰۳ در نوامبر ۱۹۴۴ درباره نبردهای مجارستان چنین بیان می‌کند که گردان در دو گروه رزمی مجزا و همراه با دو لشکر مختلف وارد نبرد شد و پس از نفوذ به پشت خطوط دشمن، دوباره متحد گردید. در فاصله ۱۹ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۴، ۱۲۰ توپ ضدتانک و ۱۹ قبضه توپ منهدم شد و دشمن متحمل آشفتگی شدید در خطوط تدارکاتی گردید. این عملیات که حدود ۲۵۰ کیلومتر پیشروی را شامل می‌شد، تقریباً بدون خرابی مکانیکی انجام شد. در این گزارش تأکید شده که تایگر ۲ هم از نظر زره و هم از نظر مکانیکی عملکردی بسیار مطلوب داشته و مواردی بوده که تانک تا ۲۰ اصابت مستقیم را بدون از کار افتادن تحمل کرده. با وجود مشکلات اولیه، تایگر ۲ برای یک تانک بسیار سنگین، از چابکی نسبتا خوبی برخوردار بود. اسناد و آزمایش‌های معاصر آلمانی نشان می‌دهد تحرک تاکتیکی آن هم‌سطح یا حتی بهتر از بسیاری از تانک‌های آلمانی و متفقین بوده است. شیلدز از هنگ ۶۶ زرهی ارتش آمریکا در سال ۱۹۴۵ گزارش داد که تانک‌های تایگر و پانتر در تحرک، ضعف خاصی نشان نداده‌اند و کینگ تایگر ها در زمین‌های بسیار نرم و سست نیز عملکرد بهتری نسبت به تانک‌های آمریکایی داشته‌اند. تاریخچه رزمی نخستین استفاده رزمی تایگر ۲ در ۱۸ ژوئیه ۱۹۴۴ توسط گروهان اول گردان ۵۰۳ در جریان نبرد نرماندی و در برابر عملیات کانادایی «آتلانتیک» انجام شد. دو عراده در نبرد از دست رفتند و تانک فرمانده گروهان پس از سقوط در گودالی که توسط بمب ایجاد شده بود غیرقابل بازیابی شد. در نزدیکی بارانوف ساندومیژ (جنوب شرقی لهستان)، سه تایگر ۲ در کمین تانک‌های تی-۳۴-۸۵ منهدم شدند. به‌دلیل گزارش ها از انفجار مهمات داخلی ذخیره شده در تانک مخصوصا آنهایی که در برجک بودند، ذخیره مهمات در برجک محدود شد و ظرفیت به ۶۸ گلوله کاهش یافت. در ۱۵ اکتبر ۱۹۴۴، تایگر ۲ های گردان ۵۰۳ نقش مهمی در عملیات پانزر‌فاوست (مجارستان) و تصرف بوداپست ایفا کردند. این گردان سپس در نبرد دبرسن(شمال شرقی مجارستان) شرکت کرد و طی ۱۶۶ روز عملیات در مجارستان، مدعی انهدام دست‌کم ۱۲۱ تانک شوروی، ۲۴۴ قبضه توپ و چند هدف دیگر شد. این موفقیت‌ها در برابر از دست رفتن ۲۵ تایگر ۲ به‌دست آمد که بسیاری از آن‌ها توسط خدمه خودی منهدم شدند برای جلوگیری از به غنیمت گرفته شدن توسط دشمن. تایگر ۲ به‌طور گسترده در تهاجم آردنن (نبرد بولژ) در دسامبر ۱۹۴۴ به‌کار رفت؛ دست‌کم ۱۵۰ عراده در این عملیات حضور داشتند که بخش بزرگی از آن‌ها از بین رفتند. این تانک همچنین در تهاجمات ویستولا–اودر، پروس شرقی، عملیات دریاچه بالاتون، نبرد ارتفاعات زیلو و نهایتاً نبرد برلین حضور داشت. گردان زرهی سنگین اس‌اس ۵۰۳ مدعی شد که از ژانویه تا آوریل ۱۹۴۵ حدود ۵۰۰ هدف زرهی دشمن را منهدم کرده است، در حالی که ۴۵ تایگر ۲ خود را، عمدتاً به‌دلیل نقص فنی یا کمبود سوخت، از دست داده است. زره قسمت جانبی و پشت تانک ۸۰ میلی‌متر ضخامت داشت و دارای زاویه‌ای حدود ۲۰ تا ۲۲ درجه بود. توپ قدرتمند ۸٫۸ سانتی‌متری KwK 43 به تایگر ۲ برتری قاطعی در نبردهای روبه‌رو می‌داد. تا پیش از ورود تعداد محدودی تانک‌های سنگین متفقین در سال ۱۹۴۵، تقریباً هیچ تانکی از متفقین قادر به نفوذ در زره جلویی آن نبود. گزارش‌های آلمان و شوروی نشان می‌دهد زره جلویی در برابر توپ ۱۲۲ میلی‌متری شوروی تقریباً نفوذناپذیر بود، مگر با شلیک‌های مکرر به محل جوش‌ها. توپ KwK 43 دارای طول لوله ۷۱ کالیبر بود و قادر به شلیک مهمات APCBC (گلولهٔ زره‌کوب با کلاهک بالستیک) با سرعت دهانه‌ای حدود ۱۰۰۰ متر بر ثانیه بود، که این امر باعث می‌شد بتواند تانک‌های متفقین مانند تی-۳۴ و شرمن فایرفلای را از فواصل بیش از ۲۰۰۰ متر منهدم کند. سیستم گلوله‌گذاری و مکانیزم عقب‌نشینی توپ به گونه‌ای طراحی شده بود که شلیک‌های سریع و دقیق حتی در حرکت محدود تانک نیز ممکن باشد، اگرچه وزن سنگین توپ و بازوی عقب‌نشینی آن باعث کاهش کمی از سرعت شلیک می‌شد. تایگر ۲ با وزن عملیاتی حدود ۶۸ تا ۷۰ تن و موتور Maybach HL 230 P30 با قدرت ۷۰۰ اسب‌بخار، حداکثر سرعت جاده‌ای حدود ۴۱.۵ کیلومتر بر ساعت و توانایی حرکت در مسیرهای خاکی تا ۲۰ –۱۷ کیلومتر بر ساعت را داشت. این تانک علی‌رغم قدرت آتش و زره سنگین، در نبردهای سریع و مانورهای تاکتیکی سنگین، به دلیل وزن بالا و مصرف زیاد سوخت محدودیت‌هایی داشت. | ## بخش 3: تیگر ۲ | توپ ۸٫۸ سانتی‌متری KwK 43 همچنین قابلیت شلیک مهمات HE (مهمات انفجاری) را داشت که برای مقابله با پیاده‌نظام و استحکامات سبک بسیار مؤثر بود و به تایگر ۲ انعطاف‌پذیری بالایی در میدان نبرد می‌داد. به‌دلیل این زره قوی و مقاومت بالا، متفقین معمولاً به مانورهای جناحی برای هدف قرار دادن زره جانبی و عقب متوسل می‌شدند. توپ تایگر ۲ قادر بود هر تانک متفقین را از فاصله‌ای بیش از ۲٫۵ کیلومتر منهدم کند. آزمایش‌های شوروی در اوت ۱۹۴۴، دو عراده تایگر ۲ در نزدیکی ساندومیژ (جنوب‌شرقی لهستان) به غنیمت گرفته و به میدان آزمایش کوبینکا منتقل شدند. آزمایش‌ها نشان داد توپ KwK 43 از نظر دقت و قدرت نفوذ عملکرد بسیار بالایی دارد، اما کیفیت زره و جوشکاری به‌دلیل کمبود عناصر آلیاژی، به‌ویژه مولیبدن، نسبت به تانک‌های پیشین آلمان پایین‌تر بوده است. در نتیجه، حتی بدون نفوذ کامل، ریزش ترکش در داخل فضای تانک می‌توانست سامانه‌های داخلی تانک را از کار بیندازد. برنامه های ارتقا آلمان قصد داشت در اواخر جنگ این تانک را ارتقا دهد تا بتواند با مشکلات فنی آن مقابله کند و آن را به یک ماشین جنگی بهینه‌تر تبدیل کند. یکی از پیشنهادات اصلی برای ارتقای تایگر ۲، استفاده از موتور Maybach HL234 بود که می‌توانست توان خروجی تانک را به ۸۰۰ اسب بخار افزایش دهد. این تغییر می‌توانست سرعت و قدرت مانور تایگر ۲ را بهبود بخشد، اما به دلیل مشکلات در تولید و تأمین قطعات مورد نیاز، این ارتقا هرگز عملی نشد. همچنین، گیربکس جدیدی به نام ZF AK-7-200 برای افزایش کارایی قابلیت مانور و بهبود انتقال نیرو بررسی شد، اما آزمایش‌ها نشان داد که عملکرد آن در مقایسه با گیربکس‌های استاندارد تایگر ۲ ضعیف‌تر بود و این طرح نیز کنار گذاشته شد. با این حال، به دلیل مشکلات در تولید و تأمین قطعات، این موتور نیز هیچ‌گاه به مرحله اجرایی نرسید. علاوه بر این‌ها، پیشنهاد نصب توپ ۱۰.۵ سانتی‌متری KwK L/68 به جای توپ ۸۸ میلی‌متری استاندارد تایگر ۲ برای افزایش قدرت نفوذ و دقت توپ نیز مطرح شد. در کنار این پیشنهادات، طرح‌های دیگری نیز برای بهبود تایگر ۲ مطرح شدند که شامل سیستم‌های تثبیت‌‌کننده دید توپچی، تغذیه خودکار مهمات، سیستم فیلتر هوای محافظت‌شده در برابر گازهای سمی و گرم‌کن کابین خدمه بودند. این سیستم‌ها می‌توانستند قابلیت‌های تانک را در میدان نبرد افزایش دهند، اما هیچ‌کدام از این طرح‌ها به مرحله تولید نرسیدند و بیشتر در مرحله طراحی و آزمایش باقی ماندند. در نهایت، تمامی این ارتقاها به دلیل محدودیت‌های صنعتی، مشکلات تأمین قطعات، و فشارهای جنگی ناتمام ماندند و تایگر ۲ همانطور که در ابتدا طراحی شده بود، به کار گرفته شد. کاربردهای دیگر یکی از مهم‌ترین کاربردهای شاسی تایگر ۲، تبدیل آن به یک زره‌پوش ضدتانک سنگین بود که یگدتایگر (Jagdtiger) نام داشت. این تانک برخلاف تایگر ۲ که از یک برجک چرخان برای شلیک استفاده می‌کرد، یک برجک ثابت و یک توپ ثابت داشت که ۱۲۸ میلی‌متری بود و ( KwK 44 L/55 ) نام داشت. این توپ به آن توانایی می‌داد که تانک‌های سنگین دشمن را از فاصله‌های بسیار دور هدف قرار دهد. در واقع، یگدتایگر طراحی شده بود تا یک زره‌پوش ضدتانک ثابت باشد که بدون نیاز به برجک چرخان، فقط با توپ بزرگ و زره فوق سنگین خود، به عنوان یک واحد حمله‌کننده عمل کند. این طراحی باعث شده بود که یگدتایگر از لحاظ پایداری و زره بسیار مقاوم‌تر از تانک‌های دیگر باشد، اما در عوض حرکت و قابلیت مانور آن بسیار محدودتر شد. این تانک، به دلیل استفاده از شاسی تایگر ۲ و توپ قدرتمند ۱۲۸ میلی‌متری، یکی از قدرتمندترین زره‌پوش های ضدتانک آلمان در اواخر جنگ جهانی دوم بود. دستگاه‌های باقیمانده تنها نمونه عملیاتی باقی‌مانده از تانک تایگر ۲ که می‌تواند حرکت کند، در حال حاضر در موزه زرهی سومور، فرانسه به نمایش گذاشته شده است. این تانک متعلق به واحد ۳ از گردان زرهی سنگین ۵۰۳ بود و تصور می‌شود که در ۲۳ اوت ۱۹۴۴ به دلیل مشکلات موتوری در نزدیکی نورماندی رها شده است. این تانک توسط ارتش فرانسه در سپتامبر ۱۹۴۴ بازیابی شد و سپس در یک کارخانه در ساتوری در نزدیکی پاریس نگهداری شد و در نهایت در سال ۱۹۷۵ به موزه منتقل گردید. ابتدا تصور می‌شد که این تانک شماره برجک ۱۲۳ داشته باشد، اما سرهنگ میشل آوبری از بنیان‌گذار موزه، تصمیم گرفت شماره ۲۳۳ را روی برجک قرار دهد به احترام کینگ تایگری که تانک شرمن او را در پایان جنگ نابود کرده بود، این شماره را انتخاب کند. در حال حاضر این تانک شماره اصلی خود یعنی ۳۰۰ را دارد که بر اساس تحقیقات موزه زرهی و عکس‌های تاریخی شناسایی شده است. | ## جمع‌بندی | برخلاف سایر تانک‌های آلمانی به غنیمت گرفته‌ شده، این تایگر ۲ هیچ‌گاه توسط ارتش فرانسه استفاده نشد.