موضوع مقاله: اوتیفرون (افلاطون) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اوتیفرون (افلاطون) | مقدمه: اوتیفرون یا اثوفرون (به ) با نام بدلی دین‌داری یکی از آثار اولیهٔ فیلسوف یونانی، افلاطون، است که در قالب گفتگو نوشته شده است. | ## بخش 1: اوتیفرون (افلاطون) | محتوای این اثر، گفتگوی خیالی میان سقراط، استاد افلاطون، و همشهری مؤمن و متدین او، اوتیفرون، است که نام این گفتگو نیز از او گرفته شده است. سقراط از این موقعیت غیرمعمول استفاده می‌کند تا با اوتیفرون یک بحث فلسفی دربارهٔ دین‌داری آغاز کند. در این حین، به جنبه‌ای اساسی از این موضوع برمی‌خورند که برای اولین بار در این‌جا صورت‌بندی شده و به همین دلیل امروزه در فلسفه و الهیات به عنوان معمای اوتیفرون شناخته می‌شود. این معما عبارت است از این پرسش که آیا چیزی باید به این دلیل که مطابق با ارادهٔ خدا (که تمام هنجارها را تعیین می‌کند) است، از نظر اخلاقی درست تلقی شود، یا اینکه امر اخلاقاً درست، فی‌نفسه درست است و به همین دلیل سپس در مرحلهٔ بعد مورد ارادهٔ الهی قرار می‌گیرد. اهمیت این پرسش در پیامدهای گسترده اخلاقی و الهیاتی‌ای نهفته است که پس از پاسخ به آن ناشی می‌شود. با این حال، برای دو طرف گفتگو، این یک مشکل نیست، زیرا به نظر آن‌ها بدیهی است که پسندیده بودن نزد خدایان نیست که باعث اخلاقاً روا بودن چیزی می‌شود، بلکه اخلاقاً روا بودن امری علت پسندیده بودن آن نزد خدایان است. آنها موفق نمی‌شوند دین‌داری را به شکلی رضایت‌بخش تعریف کرده و رابطه آن را با عدالت روشن سازند. به جز دو گفتگو از افلاطون، هیچ منبع معاصر دیگری با افلاطون، وجود تاریخی شخص اوتیفرون را تأیید نمی‌کند. در گفتگوی کراتیلوس، افلاطون چندین بار به اوتیفرونی از اهالی دموسِ پروسپالتا در آتیک اشاره می‌کند که الهامات دینی خود را با شور و شوق با دیگران به اشتراک می‌گذارد. | ## بخش 2: اوتیفرون (افلاطون) | محتمل است که او یک کاهن بوده باشد، اما این موضوع در هیچ کجا به صراحت بیان نشده است. بر اساس توصیفات افلاطون، او توسط همشهریانش به عنوان یک فرد بیگانه و غیرعادی در نظر گرفته می‌شد و جدی گرفته نمی‌شد. او ظاهراً باورمند به خوانشی کاملاً سنتی از دین بود، اما به شیوه‌ای رادیکال و بیزارکننده. این تاریخ‌گذاری از آن‌جا ناشی می‌شود که کیفرخواست علیه سقراط که منجر به محکومیت و اعدام او شد، در این‌جا صادر شده بوده است. اوتیفرون در این‌جا احتمالاً در دهه پنجم زندگی خود است، در حالی که سقراط هفتاد ساله است. قتلی که اوتیفرون پدر سالخوردهٔ خود را به آن متهم می‌کند — اگر واقعه‌ای حقیقتاً تاریخی باشد — باید حداکثر تا سال ۴۰۴ پیش از میلاد در جزیرهٔ ناکسوس رخ داده باشد، زیرا مهاجران آتنی (کلروخ‌ها) که در آنجا زندگی می‌کردند و پدر اوتیفرون ظاهراً یکی از آنها بود، مجبور شدند پس از شکست سنگین آتن در نبرد آیگوسپوتاموی در سال ۴۰۵ پیش از میلاد، ناکسوس را ترک کنند.Michael Erler, Platon (Basel, 2007), p. چکیدهٔ مکالمه اوثوفرون که یک متألهکسی که به علم الهیات اشتغال دارد؛ عابد، زاهد؛ «فرهنگ فارسی معین» است برای شکایت از پدر خود به جرم قتل به دادگاه مراجعه می‌کند و در آن‌جا سقراط را که برای محاکمهٔ مشهور خود آمده بود می‌بیند و باقی ماجرا. نخست این‌که داستان‌هایی را دربارهٔ خدایان و اختلافات و کشمکش‌های آنان بازگو می‌کند و بر آن است که این داستان‌ها حقیقت دارند. دوم این‌که در پاسخ پرسش سقراط دربارهٔ تعریف دین‌داری ادعا می‌کند: هرآنچه که خدایان بپسندند دین‌داری است. | ## بخش 3: اوتیفرون (افلاطون) | سقراط ادعای نخست اتیفرون را با این استدلال رد می‌کند که مطابق داستان‌های رایج اگر میان خدایان کشمکش باشد آن‌گاه معیار مشخص و ثابتی دربارهٔ دین‌داری نخواهیم داشت. پس فرضی را به ادعای نخست افزودند که هرچه همهٔ خدایان بپسندند موافق دین‌داری است. سپس این پرسش را مطرح می‌کند: آیا امری موافق دین‌داری محسوب میشود از آن جهت که خدایان آن را دوست دارند، یا این‌که عملی چون موافق دین‌داری است خدایان آن را دوست دارند؟ سقراط با ذکر چند مثال نشان داد که «یکی از صفات دین‌داری این است که محبوب خدایان باشد». اتیفرون به پرسش اخیر این‌گونه پاسخ می‌دهد: آن بخش که طرز رفتار ما با خدایان را مشخص می‌کند و این طرز رفتار باید مشابه رابطهٔ بنده با خواجه باشد. اتیفرون دوباره پاسخ می‌دهد که از راه دعا و قربانی کردن دل خدایان را به دست می‌آوریم و آنان نیز در مقابل از گزند به جامعه و ویرانی خانه‌ها جلوگیری می‌کنند... نتیجهٔ این مدعای اوثوفرون این است که منظور از قربانی و دعا به‌دست آوردن دل خدایان است. | ## جمع‌بندی | اما سقراط او را متوجه تناقض ادعای واپسین با پژوهش پیشین کرد که نشان داده بودند «یکی از صفات دین‌داری این است که محبوب خدایان باشد».