موضوع مقاله: روزشمار سردار سپه (رضاخان) از کودتای ۱۲۹۹ تا نخست وزیری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روزشمار سردار سپه (رضاخان) از کودتای ۱۲۹۹ تا نخست وزیری | مقدمه: نیروهای قزاق بلافاصله تلگراف‌خانه، وزارت‌خانه‌ها، پست‌خانه و کلانتری‌ها و ادارات کلیدی را به کنترل خود در آوردند. | ## بخش 1: روزشمار سردار سپه (رضاخان) از کودتای ۱۲۹۹ تا نخست وزیری | از طرف میرپنج رضاخان اعلامیه‌ای در ۹ ماده تحت عنوان حکم می‌کنم به وسیله قوای قزاق به همه جا نصب شد. ۴ اسفند احمدشاه، میرپنج رضاخان را به منصب سرداری برگزید و به وی لقب سردار سپه داد. ۲۱ فروردین از سوی سردارسپه فرمانده دیویزیون قزاق در بیرون از دروازه دولت و در حضور احمدشاه و کابینه مانور نظامی برگزار شد. ۷ اردیبهشت سردار سپه رضاخان از طرف سید ضیاء الدین طباطبایی رئیس‌الوزراء به وزارت جنگ منصوب شد. ۵ خرداد کلنل محمدتقی خان پسیان حاکم نظامی خراسان به دنبال عزل سیدضیاء الدین طباطبایی طی تلگرافی از رضاخان سردار سپه خواست تا اوضاع را قبضه کند. ۹ خرداد به دستور رئیس‌الوزراء قوام السلطنه و موافقت احمدشاه کلیه رجالی که در دوره رئیس‌الوزرایی سید ضیاء الدین طباطبایی بازداشت شده بودند، آزاد شدند. افراد آزاد شده به همراه قوام السلطنه و سردار سپه در قصر فرح آباد با احمدشاه دیدار کردند. خالو قربان بلافاصله تسلیم شد ولی میرزا کوچک خان حالت تدافعی و عقب نشینی به خود گرفت تا نهایتاً" در گردنه بین خلخال و تالش به دلیل سرمازدگی کشته شد. عده‌ای قصد داشتند قوام السلطنه (رئیس‌الوزراء) و سردار سپه وزیر جنگ را ترور کنند. ۱ آذر سردار سپه وزیر جنگ پلیس جنوب را منحل کرد و تعدادی از صاحب‌منصبان آنجا را در قشون پذیرفت. ۱۴ دی به دستور رضاخان سردار سپه کلیه درجات نظامی رایج در قزاقخانه و ژاندارمری لغو گردید و به جای آن درجه‌های جدید معین و اعلام گردید. | ## بخش 2: روزشمار سردار سپه (رضاخان) از کودتای ۱۲۹۹ تا نخست وزیری | درجه‌های جدید نیز سپهبد، امیرلشگر، سرتیپ، سرهنگ، یاور، سلطان، نایب اول، نایب دوم، نایب سوم، وکیل اول، وکیل راست، وکیل چپ، سرجوخه، تأمین اول و تأمین دوم معرفی شدند. با تصویب احمدشاه، سردار سپه وزیر جنگ به ۷ تن از فرمانده‌های قزاقخانه درجه امیرلشکری که بالاترین درجه در قشون بود اعطاء نمود. همچنین سردار مقتدر به ریاست شورای قشون و سرتیپ امان الله میرزا به ریاست ارکان حرب تعیین شد. به دستور سردار سپه وزیر جنگ، امیر لشکر احمدآقا خان، امیر لشکر حسین آقا خزاعی، سرتیپ اسمعیل خان و محمود آقا خان آیرم به ترتیب به فرماندهی لشکر غرب (همدان)، لشکر شرق (خراسان)، لشکر آذربایجان و لشکر جنوب منصوب شدند. ۳ بهمن پس از این که مشیرالدوله (حسن پیرنیا) در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۰۰ اکثریت آراء را در مجلس شورای ملی کسب کرد، امروز وزیران خود را معرفی کرد. ۵ بهمن به فرمان سردار سپه وزیر جنگ، اداره کل غله و نان و اداره کل خالصجات ضمیمه وزارت جنگ گردید و امیر لشکر خدایارخان به ریاست دو اداره منصوب شد. قرار شد درآمد و عوائد این دو اداره بدون اینکه وارد خزانه شود مستقیماً" به وزارت جنگ پرداخت شود. ۲ اسفند سردار سپه وزیر جنگ طی اعلامیه‌ای در سالروز کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ خود را مسبب کودتا معرفی کرد و افزود از اقدام خود در پیشگاه عموم شرمنده نیستم. حقوق جدید از ۶۰۰ تومان برای برای درجه "سپهبدی" تا ۳/۵ تومان برای درجه نظامی "تأمین دوم" متغیر بود. ۱۷ اسفند حکومت نظامی اعلامیه‌ای علیه مطبوعات انتشار داد و اعلام کرد اگر مقالاتی بر خلاف حکومت نوشته شود نویسنده و ناشر آن به اشد مجازات گرفتار خواهند شد. ۲۹ اسفند سردار سپه وزیر جنگ عده‌ای از روحانیون را به خانه دعوت کرد و اعلام کرد قصد استعفاء دارد. | ## بخش 3: روزشمار سردار سپه (رضاخان) از کودتای ۱۲۹۹ تا نخست وزیری | ۳۰ اسفند رتشتین نماینده سیاسی دولت شوروی در ایران با سردار سپه ملاقات کرد و خواستار لغو حکومت نظامی شد. پس از این دستاورد سرتیپ امان‌الله میرزا (امان‌الله جهانبانی) و سرتیپ فضل الله‌خان بصیر دیوان (فضل‌الله زاهدی) از طرف سردار سپه وزیر جنگ نشان ذوالفقار گرفتند. ۲۳ مرداد در مجلس شورای ملی مؤتمن الملک (حسین پیرنیا) رئیس مجلس و برخی از نمایندگان از پیروزی در نبرد شکریازی اظهار رضایت کردند و سردار سپه وزیر جنگ را مورد تجلیل قرار دادند. ۲۴ مرداد احمدشاه طی تلگرافی از پاریس پیروزی قشون ایران در نبرد شکریازی را به سردار سپه تبریک گفت. ۱۲ مهر معتمد التجار نماینده تبریز در مجلس شورای ملی سخنرانی انتقادآمیزی از سردار سپه وزیر جنگ ایراد کرد. سید حسن مدرس نیز در تائید معتمدالتجار و با اشاره به برخی از اعمال نظامیان گفت ما به قدر کافی قدرت داریم که شاه را جا به جا کنیم و طبعاً" سردار سپه را نیز می‌توانیم عزل نماییم. ۱۳ مهر مطبوعات با بازتاب سخنان مدرس و معتمدالتجار از نظامیان و سردار سپه انتقاد کردند. ۱۵ مهر رضاخان سردار سپه وزیر جنگ در جمع نظامیان سخنرانی کرد و اقدامات قشون قزاق را در راستای ایجاد آرامش و امنیت برشمرد و گفت چون نشریات و مجلس برای اقدامات او ارزشی قائل نیستند از وزارت جنگ کناره‌گیری می‌کند. ۱۵ و ۱۶ مهر نظامیان در تهران و برخی شهرها به طرفداری از سردار سپه و علیه معتمدالتجار و مجلس شورای ملی تظاهرات کردند. ۱۶ مهر سردار سپه، قوام السلطنه (احمد قوام) و محمدحسن میرزا (ولیعهد) در کاخ گلستان مذاکره کردند. وی گفت از این پس حکومت نظامی ملغی خواهد شد و اداره مالیات غیرمستقیم و خالصجات نیز از وزرات جنگ جدا خواهد گردید. | ## جمع‌بندی | ۲۵ بهمن پس از این که مستوفی الممالک (حسن مستوفی) در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۰۱ اکثریت آراء را در مجلس شورای ملی کسب کرد، امروز وزیران خود را معرفی کرد.