موضوع مقاله: فرهنگ کردی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرهنگ کردی | مقدمه: فرهنگ کردی میراثی از مردم باستان است که کردهای امروزی و جامعهٔ آن‌ها را شکل داده‌اند. | ## بخش 1: فرهنگ کردی | همهٔ آن‌ها نوروز را به عنوان روز سال نو جشن می‌گیرند که این جشن در ۲۱ مارس انجام می‌شود. پیوند= عروسی و رقص کُردی - عشیره هرکی، ارومیه ادبیات کردی ادبیات کردی به نوشته‌ها، سروده‌ها و داستان‌هایی گفته می‌شود که به گویش‌های زبان کردی از قبیل کلهری، فیلی، سورانی، کرمانجی و گورانی نوشته یا سروده شده‌اند.ده‌قه‌کانی ئه‌دبی کوردی عه‌لائه‌دین سه‌ججادی، چاپخانهٔ کۆڕی زانیاریی کورد، به‌غدا، 1978خزانه دار، معروف (2002). تاریخ ادبیات کرد، جلد دوم، اربیل: نشر آراس،سجادی، علاءالدین، "تاریخ ادبیات کردی،" چاپخانه معارف، بغداد، (چاپ اول)1951.Espeja R. کردها ادبیات شفاهی وسیعی دارند، اما ادبیات مکتوب کردی نو هم چند صد سال قدمت دارد و علاوه بر ان قدمت برخی از سروده‌های مکتوب در تاریخ ادبیات کردی، مانند بخش‌های کهن‌تر دفتر سرانجام هزار و دویست سال نیز تخمین زده شده‌است. از بزرگان ادبیات مکتوب کلاسیک کردی می‌توان به جزیری، احمد خانی، نالی، مولوی کرد، خان منصور و شاکه، غلامرضا ارکوازی ومستوره اردلان اشاره کرد. از میان معاصران هم می‌توان شیرکو بی‌کس، عبدالله پشیو، هژار و هیمن همچنین تاریخ نگار و داستان نویس معاصر کلیم الله توحدی از دیار خراسان شمالی اشاره کرد. موسیقی به‌طور سنتی، اجراکنندگان موسیقی سنتی کردی به سه دسته تقسیم می‌شوند: داستان‌گویان (چیرۆکبێژ)، بیت‌خوان‌ها (سترانبێژ) و آوازخوان‌ها (ده‌نگبێژ). موسیقی مشخصی که به امیرنشینان کردی مربوط باشد وجود ندارد، اما در عوض موسیقی کردی را که در شب‌نشینی‌ها (شه‌ڤبه‌ێرک یا شه‌ونیشت) اجرا می‌شد می‌توان کلاسیک به حساب آورد. برخی از آوازها دارای طبیعت حماسی هستند، مانند آوازهای محبوب لاوک که آوازهایی قهرمانی هستند و داستان قهرمانان گذشتهٔ کرد مانند سرداران و دلیران را بازگو می‌کنند. | ## بخش 2: فرهنگ کردی | حیران (حه‌یران)ها آوازهایی عاشقانه هستند که معمولاً درد جدایی و عشق‌های ناکام را روایت می‌کنند. لاوژ فرمی برای موسیقی مذهبی است و پاییزوک (پایزۆک)ها آوازهایی هستند که به‌طور ویژه در فصل پاییز اجرا می‌شوند. آوازهای عاشقانه، موسیقی رقص، عروسی و آوازهای جشن (دیلۆک/نارینک)، اشعار اروتیک و اشعار کار نیز در میان کردها محبوبیت بالایی دارند. این لباس‌ها از منطقه ای به منطقهٔ دیگر متفاوت است و می‌توان از روی یک لباس یک زن پی برد که اهل کدام استان یا شهر است. مردها نیز لباسی مخصوص دارند که شالوشپک (شالوشه‌پک) یا رنگوچوخ (ڕهنگوچۆخ) نام دارد و از شلواری گشاد (شروال) و پیراهنی بر روی آن تشکیل شده‌است. مردها همچنین دستمالی به نام شاشک یا جمدانی (جه‌مه‌دانی) را بر روی یک کلاه (کلاو) به سر می‌بندند. کردها همچنین از مقام‌ها و آوازهای پر سوز لذت می‌برند که حوادث گذشته را روایت می‌کند. برخی از تاریخ‌نگاران از این آوازها به عنوان تاریخ شفاهی که چندین نسل را پشت سر گذاشته‌است استفاده می‌کنند. کومیتاس در روستای اصلان، مهمان حسن آغا بود و در آنجا در مهمانی‌ها و جشن‌های کردی شرکت می‌کرد. | ## بخش 3: فرهنگ کردی | وی دلبستهٔ هنر کردی بود و در سال ۱۸۹۷ در کنسرواتوار برلین پژوهش‌های خود را بر روی موسیقی کردی ادامه داد. این شکل از رقص به صورت دایره وار، گاه با رقصندگان تنها یا جفت همراه است که به مرکز دایرهٔ رقص اضافه می‌شوند. این رقص‌های فولکلور در تمیز کردها از دیگر همسایگان مسلمانشان، یکی از فاکتورهای اصلی است. سینمای کردی در کشورهای محل سکونت کردها و مشخصاً ایران، عراق، ترکیه، سوریه و نیز دیاسپورای کرد در سایر نقاط جهان به‌ویژه در اروپا به فعالیت می‌پردازد. جشنواره‌های متعددی با محوریت سینمای کردی در کشورهای مختلف جهان به فعالیت مشغول‌اند.سینا، خسرو. آشپزی آشپزی کردی طیف گسترده‌ای از غذاها را شامل می‌شود که توسط مردمان کرد تهیه می‌شود. دیده‌بان حقوق بشر: قانون ممنوعیت ختنۀ زنان در کردستان عراق اجباری نشده‌است؛ بازدید در ۱۸ مه ۲۰۱۵. | ## جمع‌بندی | انستیتو کرد پاریس: بررسی مختصری از تاریخ کردها، نوشتۀ کندال نزان؛ بازدید در ۱۸ مه ۲۰۱۵.