موضوع مقاله: تاریخ یهودیان در لهستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تاریخ یهودیان در لهستان | مقدمه: به دلیل تساهل مذهبی، لهستان جزو معدود کشورهای اروپایی برای یهودیان بود؛ ولیکن بعد از تجزیه لهستان در سال ۱۷۷۲ میلادی یهودستیزی در لهستان شدت گرفت. | ## بخش 1: تاریخ یهودیان در لهستان | در زمان جنگ جهانی دوم بیشتر یهودیان لهستان به دست آلمان نازی از بین رفتند که به واقعه هولوکاست منجر شد. بعد از فروپاشی کمونیسم در لهستان تلاش زیادی برای زنده کردن مجدد فرهنگ یهودی در لهستان صورت گرفته‌است. در بین سالهای ۱۰۲۵ میلادی تا ۱۵۶۹ میلادی لهستان راحتترین کشور اروپایی برای یهودیان بود. در این زمان لهستان، «بهشت یهودیان» نامیده می‌شد و تنها کشوری در اروپا بود که حملات علیه یهودیان در آن صورت نمی‌گرفت. بر اساس بعضی تخمینها در قرن ۱۶ میلادی سه چهارم یهودیان دنیا در لهستان زندگی می‌کردند. بعد از اینکه در سال ۱۷۹۵ میلادی لهستان تحت کنترل امپراتوری روسیه قرار گرفت قوانین یهودستیزانه یهودی از این کشور وارد لهستان شد. بعد از جنگ جهانی اول لهستان استقلال خود را بازیافت و دوباره به مرکز یهودیان تبدیل شد. جنگ جهانی دوم باعث نابودی ۱۰ درصد جمعیت لهستان و ۹۰ درصد جمعیت یهودیان این کشور شد. با اینکه هولوکاست در قسمت تحت کنترل آلمان نازی در لهستان اتفاق افتاد همکاری لهستانیها با آلمانیها کمتر از سایر کشورها بود. تخمینهای اسرائیلیها نشان می‌دهد که کمتر از ۰٫۱٪ لهستانیهای جنتیل به آلمانیها در نابودی یهودیان کمک کردند. رفتار لهستانیهای جنتیل نسبت به رفتار آلمانیها متفاوت بود و حتی بعضی برای نجات یهودیان خود را به خطر انداختند؛ ولیکن بعضی دیگر نیز نسبت به آن ساکت بوده یا در کشتار یهودیان کمک کردند. بعد از جنگ جهانی دوم بسیاری از یهودیان باقی‌مانده از لهستان مهاجرت کردند و به اسرائیل یا قاره آمریکا مهاجرت کردند. | ## بخش 2: تاریخ یهودیان در لهستان | یهودیانی که قبل از جنگ جهانی دوم تابعیت لهستانی داشتند اجازه یافتند دوباره تابعیت لهستانی خود را ادامه دهند. بعد از اینکه یهودیان در فرانسه و آلمان مورد تبعیض و فشار قرار گرفتند به لهستان و لیتوانی فرار کردند. یکی از این یهودیان که با نام اندولوسی خود ابراهیم ابن یعقوب شناخته می‌شود اولین کسی است که در نوشتارهای خود از لهستان نام برده‌است. در این زمان تحت حکمرانی بولسلاو سوم یهودیان در زمینهای تحت حکومت او زندگی می‌کردند. یهودیان اقتصاد لهستان را به‌طور کامل در اختیار داشتند و حتی بر روی سکه‌های لهستان در این زمان زبان عبری وجود دارد. یهودیان در این زمان طبقه میانی اجتماع بین زمینداران اشرافی و کارگران آنها بودند. در این زمان معمولاً کلیسا به دنبال از بین بردن حقوق یهودیان و آزار آنها بود در حالی که معمولاً حاکمان لهستان به دلیل ارزش اقتصادی طرفدار آنان بودند. اولین حمله به یهودیان در سال ۱۳۶۷ بود؛ ولیکن به‌طور کلی یهودیان در لهستان وضعیت بسیار بهتری نسبت به اروپای غربی داشتند و بسیاری از یهودیان آلمان به لهستان مهاجرت کردند. با ازدواج شاهزاده مجارستان با شاهزاده لهستان لیتوانی و لهستان تبدیل به یک کشور شدند. در سال ۱۳۸۸ یهودیان لیتوانی تمامی حق و حقوق یهودیان لهستان را به دست آوردند؛ ولیکن کلیسا به شدت با یهودیان مخالف بود و تلاش زیادی برای مقابله با آنان می‌کرد. بعد از اخراج یهودیان از اسپانیا در سال ۱۴۹۲ میلادی یهودیان زیادی به لهستان مهاجرت کردند. یکی از مهم‌ترین دانشمندان یهودی در این زمان موسی ایسرلس بود که در تلمود و کابالا مهارت زیادی داشت. | ## بخش 3: تاریخ یهودیان در لهستان | اتحاد لهستان و لیتوانی در سال ۱۶۴۸ در زمان شورش قزاقها بسیاری یهودیان و کاتولیکها کشته شدند. یهودیان در لهستان در این زمان بر خلاف سایر کشورها لباسی همانند بقیه مردم می‌پوشیدند و از آنها جدا نبودند. ۸ سال بعد نیروهای آلمانی و روسی به لهستان حمله کردند و بیشتر لهستان به کنترل کشورهای خارجی درآمد. در سال ۱۷۷۲ کاترین دوم ملکه امپراطوری روسیه قانونی وضع کرد که زندگی یهودیان را محدود به مناطق خاصی در لهستان و اوکراین کرد. در بین سالهای ۱۸۸۱ تا ۱۸۸۴ میلادی پوگروم‌های ضدیهودی زیادی در لهستان اتفاق افتاد. تزار الکساندر سوم یهودیان را مقصر اتفاقات دانست و قوانین شدیدی علیه آنها وضع کرد. بعد از جنگ جهانی اول کشورهای غربی و ایالات متحده بسیار نگران وضعیت یهودیان در لهستان بودند و وودرو ویلسون رئیس‌جمهور آمریکا شخصاً هیاتی را مأمور تحقیق در این زمینه کرد. در این زمان ملیگرایان لهستانی یهودیان را سرمنشاء بسیاری مشکلات لهستان می‌دانستند. این یهودستیزی باعث تشدید ملیگرایی یهودی در بین یهودیان و علاقه بیشتر آنها به جنبش صهیونیسم شد. در زمان حمله آلمان به لهستان در سال ۱۹۳۹ یهودستیزی در لهستان به اوج خود رسیده بود. بعد از اشغال لهستان به دست آلمان و شوروی، ۶۰ درصد یهودیان لهستان تحت سلطه آلمان و ۴۰ درصد تحت سلطه شوروی بودند. | ## جمع‌بندی | از زمان فروپاشی کمونیسم از زمان فروپاشی کمونیسم تلاش زیادی در لهستان برای بازیابی زندگی یهودی شکل گرفته‌است.