موضوع مقاله: نیروی زمینی شاهنشاهی ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نیروی زمینی شاهنشاهی ایران | مقدمه: مهم‌ترین و بزرگترین نیروی زیرمجموعه ارتش شاهنشاهی ایران است، و وظیفه حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی و حفاظت از مرزهای ایران را برعهده داشت. | ## بخش 1: نیروی زمینی شاهنشاهی ایران | نیروی زمینی شاهنشاهی ایران با کوشش رضا شاه تأسیس شد و با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی جایگزین آن شد. افسران و فرماندهان خارجی از واحدهای نظامی ایران خارج شده و واحدهای پراکنده مسلح ایران نظیر لشکر قزاق، تفنگداران جنوب و ژاندارمری همگی تحت فرمان و ساختار متحد دولت ایران قرار گرفتند. یکسال قبل از آن اولین دسته از دانشجویان افسری به مراکز آموزشی فرانسه اعزام شده و پس از گذراندن دوره‌های مختلف ۵۰۰ تن از آن‌ها برای ایجاد اولین پایه‌های آموزشی نیروهای مسلح کشور به ایران بازگشتند. طی این سال‌ها تجهیز واحدها از لحاظ تسلیحاتی به عهده آلمان‌ها بود و هم آن‌ها بودند که اولین کارخانه‌های تولید اسلحه در ایران را بنا نهادند. علاوه بر فرانسه تعدادی از دانشجویان ایرانی نیز به آلمان اعزام شدند تا با آخرین تکنیک‌ها و امور فنی نظامی آشنا شده و اندکی بعد از آن نیز کار تأسیس مراکز آموزشی در داخل کشور برمبنای ساختارهای ارتش آلمان آغاز گردید. در بحبوحه جنگ دوم جهانی (۱۳۲۰ خورشیدی) نیروهای مسلح ایران به ۱۲۵٬۰۰۰ نفر افزایش یافته بود که از سطح آموزش و تسلیحات بسیار خوبی برخوردار بودند. در این زمان ارتش شاهنشاهی ایران درگیر جنگی ناخواسته با نیروهای مهاجم متفقین گردید. وقایع جنگ دوم جهانی ضربه‌های هولناک و سنگینی را بر ستون فقرات نیروهای مسلح ایران وارد آوردند و سازماندهی مجدد نیروها مستلزم سال‌ها تلاش و مبالغ هنگفتی هزینه مالی گردید ستاد سازماندهی ارتش شاهنشاهی ایران «ستاد» واژه‌ای است فارسی که از اوایل به سلطنت رسیدن رضاشاه پهلوی به جای کلمه عربی «ارکان حرب قشون» برای ارتش ایران برگزیده شد که بعدها در زمان سلطنت محمدرضا شاه به نام «ستاد بزرگ ارتشتاران» تغییر نام داد. در نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران در هر واحد بزرگتر از گردان یک ستاد وجود داشت که به همان ترتیب سلسله مراتب تحت فرمان ستاد یگان‌های بالاتر از خود بود. ستاد بزرگ ارتشتاران نیز مرکز فرماندهی و هماهنگ‌کننده کل واحدهای نیروهای مسلح شاهنشاهی بود که از ادارات و دوایر مختلف تشکیل شده و در راس آن رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران (معمولا در سال‌های قبل از انقلاب با درجه ارتشبدی) قرار داشت که از لحاظ مسئولیت و کسب فرمان به‌طور مستقیم تحت دستور شخص پادشاه قرار داشت. | ## بخش 2: نیروی زمینی شاهنشاهی ایران | آموزش دوره عالی نظامی «فرماندهی و ستاد» جهت نیل افسران به درجات تیمساری از پیش از سال ۱۳۲۰ در دانشگاه جنگ و پس از سال ۱۳۳۶ در دانشکده فرماندهی و ستاد (دافوس) انجام می‌گرفت. جمع کل پرسنل (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷): ۲۸۵٫۰۰۰ نفر افراد ذخیره: ۳۰۰٫۰۰۰ نفر واحدهای اصلی نیروی زمینی شاهنشاهی سازماندهی شده در ۳ سپاه: لشکر ۱۶ زرهی قزوین (دومین لشکر بزرگ زرهی خاورمیانه) لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه لشکر ۹۲ زرهی اهواز (بزرگ‌ترین لشکر زرهی خاورمیانه) لشکر ۸۸ زرهی سیستان و بلوچستان لشکر ۱ پیاده گارد شاهنشاهی - تهران لشکر ۲ پیاده گارد شاهنشاهی - تهران لشکر ۲۸ پیاده کردستان لشکر ۶۴ پیاده رضائیه لشکر ۷۷ پیاده خراسان لشکر ۲ تبریز (این لشکر در مهرماه سال ۱۳۴۹ منحل گردید و پادگان تبریز به «مرکز آموزش‌های پشتیبانی» اختصاص یافت) تیپ ۸۴ پیاده خرم‌آباد تیپ ۵۵ هوابرد شیراز تیپ ۲۳ نوهد (نیروی ویژه هوابرد) تهران تیپ ۳۷ زرهی شیراز گروه ۱۱ توپخانه گروه ۲۲ توپخانه گروه ۳۳ توپخانه گروه ۴۴ توپخانه گروه ۵۵ توپخانه ۴ گردان پدافند هوایی هاک لشکرهای نیروی زمینی در زمان رضا شاه لشکرهای نیروی زمینی در زمان حمله متفقین سال ۱۳۲۰ به این شکل بود: ۱. لشکر ۱ مرکز: شامل ۴ هنگ پیاده، ۳ هنگ سوار، ۲ هنگ توپخانه کوهستانی، چند گردان مهندسی. لشکر۱۲کرمانشاه: ۱ هنگ پیاده، ۱هنگ سوار، ۱ هنگ آتشبار صحرایی، ۱ هنگ مختلط کوهستانی. جمعا: ۹۴۰۰۰ نفر زنان در نیروی زمینی از سال ۱۳۱۲ زنان در نیروهای مسلح ایران شروع به فعالیت می‌کنند. نخستین زنی که در نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی به درجه سرتیپی رسید، مرضیه ارفع بود که با درجه سروانی به نیروهای مسلح پیوسته بود. در دوران رضا شاه با تشکیل واحدهای مربوط به زنان در بهداری زنان به صورت رسمی به عنوان بخشی از ارتش ایران درآمدند. تشکیل آموزشگاه زنان ارتش یکی از این موارد مهم بود که به حضور زنان در ارتش رسمیت داد. در آغاز سال ۱۳۴۱ هواپیمایی نیروی زمینی شاهنشاهی ایران با شش فروند هواپیمای یک موتوره سسنا ۱۸۰(U-17) و شش خلبان در شهر اصفهان تشکیل شد. پس از آن هوانیروز که یک گردان هوایی بود به یک گردان هواپیمایی و یک گروهان نگهداری تقسیم شد. | ## بخش 3: نیروی زمینی شاهنشاهی ایران | تا اینکه در سال ۱۳۴۵ ۱۷ فروند بالگرد H-۴۳ نیز به گردان افزوده و در سال ۱۳۴۸ گردان هواپیمایی به هنگ هواپیمایی که محل آن در اصفهان بود تبدیل شد. برای تکمیل و تجهیز آن شماری بالگرد آگوستا- بل ۲۰۵ و بل ۲۰۶ به ایتالیا سفارش داده شد و هم‌زمان با آن نیروهای مورد نیاز برای گذراندن دوره خلبانی و فنی به آن کشور اعزام شدند. درجه‌های نیروی زمینی درجه‌های نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایران 150px|center درجه‌های تیمسارها و افسران نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایرانآریابدارتشبدسپهبدسرلشکرسرتیپسرهنگسرهنگ دومسرگردسروانستوان یکمستوان دومستوان سوموسط|115x115پیکسلوسط|125x125پیکسلوسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|125x125پیکسل وسط|115x115پیکسل درجه‌های درجه‌داران و سربازان نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایرانافسریار یکمافسریار دوماستوار یکماستوار دومگروهبان یکمگروهبان دومگروهبان سومسرجوخهسرباز یکم وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px فرماندهان نیروی زمینی فهرست زیر، فرماندهان نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایران را شامل می‌شود. در مرداد ۵۷ به فرمانداری نظامی اصفهان منصوب گردید.در ۲۶ بهمن ۱۳۵۷ به اتهام سرکوب و کشتار مردم اصفهان، محاکمه و در ساعت ۱۱:۴۰ دقیقه همین شب، بر بام مدرسه رفاه تیرباران گردید سرلشکر علی نشاط آخرین فرمانده تیپ گارد جاویدانسرلشکر نشاط در فروردین ماه ۱۳۵۸، تیرباران گردید سرلشکر احمدعلی بیدآبادی درز مان انقلاب فرماندار نظامی تبریزبعد از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ مدتی بازداشت شد و سپس محاکمه و تیرباران گردید. سرتیپ زرهی نعمت‌الله معتمدی فرمانده لشکر ۱۶ زرهی قزوینپس از ضرب و شتم و بازداشت به تهران انتقال یافته و در اسفندماه ۱۳۵۷ تیرباران شد. سرتیپ منوچهر ملک معاون لشکر ۱۶ زرهی قزوین فرمانداری نظامی قزوین سرتیپ جهانگیر اسفندیاری فرمانده تیپ ۳ لشکر ۹۲ زرهی اهواز فرماندار نظامی آبادان در اواخر سال ۱۳۵۷بعد از انقلاب، بازداشت و تیرباران گردید ارتشبد جعفر شفقت ریاست ستاد نیروی زمینی ریاست سرای نظامی جانشینی فرمانده ستاد ارتش استانداری آذربایجان شرقی وزرات جنگ در کابینه شاهپور بختیاراز اعدام‌های اوایل انقلاب جان به در برد سپهبد عبدالمجید معصومی نائینی معاون پارلمانی وزارت جنگ در کابینه بختیارسرتیپ علایی در خرداد ۱۳۵۸ تیرباران گردید سپهبد جلال پژمان فرمانده گارد مجلس شورای ملی در درجه سروانی رئیس ستاد لشکر پیاده گارد درجه سرهنگی فرمانده تیپ نادری از لشکر پیاده گارد در درجه سرتیپی فرمانده لشکر پیاده گارد به مدت ۶ سال در درجه سرلشکری ریاست اداره چهارم ستاد بزرگ ارتشتارانبا پیروزی انقلاب، در ۲۵ بهمن ۵۷ بازداشت و پس از چندین ماه حبس به دلیل عدم وجود شاکی و اتهام خاصی، آزاد شد اما دیری نپایید که با پرونده سازی یکی از درجه داران سابق لشکر گارد که ظاهراً به انقلابیون پیوسته بود مجدداً بازداشت شد و تا مرز اعدام هم رفت اما در نهایت پس از کش و قوس‌های فراوان به حبس طولانی مدت محکوم شده و ۴ سال را هم در زندان گذرانید. ایشان پس از گذشت ۴ سال از دوران محکومیت، مشمول عفو قرار گرفته و آزاد شدند سپهبد احمدعلی محققی مدتی در اطلاعات (رکن ۲) ژاندارمری فعال بود در زمان فرماندهی عباس قره‌باغی بر ژاندارمری مسوولیت جانشینی ایشان را بر عده داشت. پس از رسیدن قره باغی به مقام وزارت کشور در کابینه ارتشبد غلامرضا ازهاری، سپهبد محققی فرمانده ژاندارمری کل کشور شد با پیروزی انقلاب، سپهبد محققی از سوی مهدی بازرگان به عنوان سرپرست ژاندارمری کل کشور منصوب شد اما بیش از چند ماه در این پست دوام نیاورد و برکنار گردید. محققی پس از برکناری، ایران را ترک کرد سرتیپ فضل‌الله ناظمی فرمانده تیپ ۲ لشکر پیاده گارد موسوم به تیپ آهنین ۱۳۵۸در بهار سال ۱۳۵۸ تیرباران گردید سرتیپ ابوالفتح اقصی فرمانده تیپ ۳ لشکر پیاده ۲۸ کردستان سپهبد چنگیز وشمگیر معاون فرمانده نیروی زمینیبعد از انقلاب بازداشت شد و در جلسه دادگاه ظاهراً عکسهای خانوادگی اش به عنوان مظاهری از فساد منتشر گردید. | ## جمع‌بندی | وشمگیر بعد از دادگاه به اتفاق سپهبد پژمان به سراغ صادق طباطبایی رفت (طباطبایی برای ملاقات زندانیان آمده بود) و اعتراض شدیدی به ایشان نمود اما از آنجایی که صادق طباطبایی در دادگاه انقلاب مسوولیتی نداشت این اعتراض به جایی نرسید.