موضوع مقاله: ریخت‌شناسی حشرات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ریخت‌شناسی حشرات | مقدمه: به دلیل پیشینه فرگشتی مشترک اصطلاحات استفاده شده برای توصیف حشرات شبیه به واژگان به‌کاررفته برای دیگر بندپایان است. | ## بخش 1: ریخت‌شناسی حشرات | سه ویژگی جسمانی، حشرات را از دیگر بندپایان جدا می‌کند: بدن آن‌ها به سه قسمت (بند) تقسیم شده (سر، سینه‌گاه و شکم)، و سه جفت پا و اندامگان دهانی در خارج از پوشینهٔ سر دارند. این جایگاه اندامگان دهانی است که آنها را از نزدیک‌ترین بستگان خود ازجمله شش‌پایان غیرحشره، سرقیفی‌ها، دودُنبی‌ها، و دم‌فنری‌ها جدا می‌کند. ویژگی‌های جسمانی حشرات عبارت است از: بدن کشیده و استوانه‌ای، تقارن دو طرفه‌ای، بدن سه قسمتی، دارا بودن دو جفت بال، و نشو نمای آنها همراه با دگردیسی. حشرات جزو بندپایان تراشه‌دار هستند که بدنشان حلقه حلقه بوده و از سه بخش اصلی سر، سینه‌گاه (قفسه سینه) و شکم تشکیل شده‌است. سر از بهم پیوستن چندین حلقه (metamere) تشکیل شده و دارای اعضای حسی مهم مانند شاخک‌ها، چشم‌ها و قطعات دهانی است. سینه‌گاه از سه حلقه مشخص که هر یک دارای یک جفت پای بند بند و حلقه دوم و سوم دارای یک جفت بال تشکیل شده است. شکم در اصل دارای یازده حلقه و بدون پیوست حرکتی است.پورجواد، نفیسه: حشره‌شناسی تکمیلی جزئیات بخش‌های بدن حشرات: پوست جنس بدن حشرات از کوتیکول (Cuticle) است که ماده‌ای کیتینی است و بخش غیر زنده پوست حشرات را تشکیل می‌دهد. اپی کوتیکول از جنس گوگرد، مواد چربی و ترکیبات ازته بوده و همچنین مواد دیگری مانند سیمان Cement و موم را در خود دارد. لایه اندوکوتیکول از نظر ساختاری شبیه اگزوکوتیکول است با این تفاوت که این لایه دارای رنگدانه می‌باشد. روپوست (اپیدرمیس): این بخش از یک لایه سلول اپیدرمی مکعبی تشکیل شده‌است که وظیفه آن ترشح لایه‌های مختلف کوتیکول می‌باشد. سر سر در حشرات از اتصال شش حلقه به وجود آمده‌است که ممکن است به صورت گرد بیضی مثلثی و غیره باشد. اسکلت داخلی سر از جنس کوتیکول بوده به شکل X یا H که دارای یک جفت بازوی جلویی و یک جفت بازوی عقبی نیز می‌باشد که ماهیچه‌های سر و قطعات دهانی به آن متصل می‌شود، به اسکلت داخلی تانتورویم گفته می‌شود. سر در حشرات به اشکال مختلف کروی، بیضی، مثلثی، استوانه‌ای و قلبی مشاهده می‌شود و دارای یک سوراخ دهانی، محل شروع لوله گوارش و یک سوراخ پشتی است که محل عبور مری و زنجیر عصبی است. پوشینه (کپسول) سر به صورت قطعه یگانه‌ای است که دربرگیرنده مغز و ماهیچه‌های ضمائم سر است. | ## بخش 2: ریخت‌شناسی حشرات | فضای داخلی آن دارای قطعات کیتینی است به نام تانتوریم که با لبه‌های داخلی اسکلریت‌ها مجموعه اسکلت داخلی سر را تشکیل می‌دهد که دارای یک بازوی عقبی و دو بازوی جلویی است که از نظر اتصال ماهیچه‌های آرواره‌های بالا و پائین و همچنین انبساط بخش جلوی لوله گوارش اهمیت دارد.دهقانی قهنویه، روح‌الله: حشره‌شناسی پزشکی (ریخت‌شناسی نظری و عملی، فیزیولوژی، اهمیت پزشمی). سر یا اولین بخش بدن، در حشرات عبارت از یک کپسول کوتیکولی به نسبت سختی است که در جلو دارای حفره دهانی و در عقب دارای سوراخ پس‌سری است و از این سوراخ آئورت، لوله گوارش، زنجیر عصبی و لوله‌های تنفسی گذشته وارد سر می‌شوند. پوست سر در تمام سطوح به‌طور کامل سخت گردیده و اسکلت بیرونی یا جمجمه را به وجود می‌آورد. سر در مرحله جنینی از به هم پیوستن چندین حلقه که تعداد آنها طبق نظر بیشتر متخصصان ۶ عدد بوده، به وجود آمده‌است. این حلقه‌ها به گونه‌ای به هم دیگر متصل شده‌اند که از بیرون به هیچ وجه آثار اتصال آنها مشخص نیست. خطوط موجود در کپسول سر که در جهت‌های مختلف کشیده شده‌اند اغلب درزهایی هستند که بیانگر حد فاصل قطعات کوتیکولی درونی بوده و هیچگونه ارتباطی با حلقه‌های تشکیل‌دهنده سر ندارند. بررسی‌های جنین‌شناسی و کالبدشناسی نشان می‌دهد که سر در حشرات مانند سخت‌پوستان در دورهٔ جنینی به‌طور کلی از آکرون یا بخش پیشین سر و مجموع حلقه‌های پیش‌سر یا پروسفالون و حلقه‌های دهان سر یا گناتوسفالون تشکیل شده‌است. آکرون که در مرحله رشد جنینی، قسمت جلویی سر را به وجود می‌آورد در همه بندپایان دیده می‌شود. در این مرحله رشدی، به دنبال آکرون به ترتیب حلقه‌های پیش سر و دهان سر به هم دیگر می‌چسبند.دهقانی قهنویه، روح‌الله: حشره‌شناسی پزشکی (ریخت‌شناسی نظری و عملی، فیزیولوژی، اهمیت پزشمی). سر در حشرات دارای نواحی مختلفی به شرح زیر است: ناحیه Vertex (فرق سر): در بالاترین قسمت سر قرار دارد. پیوست‌های سر شاخک Antenna: تمام حشرات دارای یک جفت شاخک اند که در واقع اندام حسی بوده که ممکن است حاوی موهای گیرنده حس چشایی، بویایی، لامسه و شنوایی باشد. شاخک در حشرات از ۳ قسمت کلی تشکیل شده‌است که از داخل به خارج شامل: Scape: عریض‌ترین قسمت شاخک است. Pedicel: بخش دوم تاژک است، در برخی از حشرات مانند مگس خانگی و پشه ممکن است حاوی اندام خاصی به نام جانستون باشد. اشکال مختلف شاخک در حشرات عبارت است از: شاخک نخی (Filiform): که طول آن کوتاه و از ابتدا تا انتها یکسان است. | ## بخش 3: ریخت‌شناسی حشرات | شاخک اره‌ای Serrata: هر یک از بندهای شاخک از قائده باریک و در انتها پهن شده و حاشیه نوک تیز بندها از حاشیه شاخک خارج می‌شود. قطعه دهانی زننده – مکنده: در این نوع قطعه آرواره بالا و پایین در هم ادغام شده و تبدیل به لوله باریکی شده که حشره از آن جهت تغذیه از شیره گیاهی یا خون استفاده می‌کند. چشم انواع چشم در حشرات: چشم مرکب Compounideye: دارای بیش از یک عدد اوماتیدی یا مواد بینایی است مثلاً در سنجاقک واحد بینایی ممکن است به ۲۸۰۰۰ عدد برسد. چشم مرکب دارای قرنیه (از جنس کونیکول) عدسی، عنبیه، رابدوم (محور بینایی) که به عصب‌های بینایی درمغز متصل است می‌باشد. سینه در حشرات، سینه‌گاه جزو سه قسمت اصلی بدن آنهاست و قسمتی است که بال‌های حشرات به پاهای آنان متصل می‌شود. به هر یک از این بخش‌های یادشده یک جفت پا و در حشرات بالدار به میان‌سینه و پس‌سینه، هر کدام یک جفت بال متصل است. در حشرات امروزی پیش‌سینه فاقد بال است، هر چند که نمونه‌های فسیلی حاکی از وجود یک جفت بال نیز در حشرات قدیمی است. همچنین سینه‌گاه از بند دوم و گاهی از بند اول در هر بند دارای یک زوج سوراخ تنفسی می‌باشند که تا بندهای انتهایی شکم (هشتم) به همین شکل ادامه پیدا می‌کنند. در برخی از حشرات مانند راسته دوبالان بال عقب تحلیل رفته تبدیل به اندامی توازن‌گر شده که وظیفه آن حفظ تعادل بدن در هنگام پرواز است. پا بندهایی در پای حشرات که از محل اتصال به بدن به سمت انتها دیده می‌شود شامل بند پسران (Coxa) که محل اتصال پا به بدن می‌باشد، بعد از آن بند پیشران (Trochanter) که معمولاً دارای ماهیچه‌های قوی بوده و قطورترین بند پا است. پا در حشرات به چند گروه تقسیم می‌شود: پای دونده: در این گونه ران و ساق پا نازک و بلند است مثل سوسری، در نتیجه پاهای سوسری باعث حرکت سریع می‌شود. پای شکارگری: در این نوع پا ران و ساق پای جلو، مجهز به خارهای قوی شده که از آن جهت نگهداری شکار استفاده می‌شود. | ## جمع‌بندی | پای شناوری: ران و ساق پا مجهز به موهای بلند و پارو مانند است که جهت شنای حشره در محیط آبی سازگار شده‌است.