موضوع مقاله: برنامه‌ریزی زبانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # برنامه‌ریزی زبانی | مقدمه: برنامه‌ریزی زبان تلاشی عمدی برای تحت تأثیر قرار دادن نقش، ساختار یا فراگیری زبانها یا تنوع زبانی در یک جامعه زبانی است.Kaplan B. | ## بخش 1: برنامه‌ریزی زبانی | برنامه‌ریزی زبان معمولاً بخشی از برنامه دولت هاست، اما ممکن است گاهی سازمان‌های غیردولتی و مردمی و حتی افراد در این حوزه وارد شوند. برنامه‌ریزی زبان ممکن است بسته به کشور یا سازمان مرتبط با آن، اهداف متفاوتی را دنبال کند، اما هر هدفی را که دنبال کند متضمن تصمیم‌گیری در جهت بهبود ارتباط و احتمالاً ایجاد تغییرات است. برنامه‌ریزی یا توسعه ارتباط مؤثر خود ممکن است منجر به دیگر تغییرات اجتماعی مانندگذار زبان یا همگونی زبانی شود و این تغییرات خود می‌تواند انگیزه‌ای برای برنامه‌ریزی ساختار، عملکرد و یادگیری و آموزش زبان گردد.Cobarrubias, Juan. اولین ایدیولوژی زبانی همگونی زبانی است که بر این باور است که هر عضو یک جامعه، هر چه که زبان مادری اش باشد، باید زبان غالب جامعه خود را بیاموزد. دومین ایدئولوژی زبانی کثرت گرایی است - مراد از کثرت گرایی به رسمیت شناختن زبان‌های متعدد در یک جامعه است و این درست نقطه مقابل همگونی زبانی است. نمونه کثرت گرایی را می‌توان در سوییس دید که در آن زبان‌های فرانسوی، آلمانی، ایتالیاییو رومانش با یکدیگر همزیستی دارند. مثال دیگر جایگاه واحد زبان‌های انگلیسی، مالایی، تامیل و ماندارین چینی در سنگاپور است. | ## بخش 2: برنامه‌ریزی زبانی | همزیستی چند زبان لزوماً حاصل یک ایدئولوژی زبانی آگاهانه نیست، بلکه ممکن است نتیجه تأثیر ارتباطی یک زبان مشترک باشد. مراد از احیای زبان‌های محلی، ترمیم و توسعه یک زبان بومی و تصویب آن توسط دولت به عنوان یک زبان رسمیاست. آخرین ایدئولوژی زبانی، بین‌المللی‌سازی است که طی آن یک زبان غیر بومی دارای جایگاه رسمی گسترده‌تر ارتباطی در یک حوزه خاص در کشور دیگری که زبان رسمی دیگری دارد به عنوان زبان رسمی شناخته می‌شود، مثال بین‌المللی‌سازی کاربرد زبان انگلیسی در سنگاپور، هند ،فیلیپین و گینه نو پاپوآ است. اصلاح زبان – تغییر عمدی در جنبه‌های خاصی از زبان مثلاً تغییر خط، املا یا دستور زبانب ه منظور تسهیل استفاده از آن معیارسازی زبان – تلاش برای اعتبار بخشی به یک زبان منطقه‌ای یا یک گویش و تبدیل آن به یک زبان پذیرفته شده به عنوان زبان اصلی یا زبان معیار یک منطقه. مفهوم معیارسازی در سطوح خرد زبان‌ها نیز مطرح می‌شود: مثلاً می‌توان از معیارسازی واژگان یک گونه زبانی خاص یا معیارسازی دستور آن سخن گفت. یکی از جنبه‌های شناخته شده تر معیارسازی، معیارسازی اصطلاحات است که طی آن اصطلاحات یک حوزه تخصصی تدقیق، منسجم و از طریق مدون‌سازی معیار می‌گردند. گسترش زبان– تلاش برای افزایش تعداد گویشوران یک زبان (که طبیعتاً موجب کاهش گویشوران زبانی دیگر می‌شود). | ## بخش 3: برنامه‌ریزی زبانی | گسترش زبان می‌تواند در سطح شان/جایگاه نیز صورت پذیرد که در این صورت زبان علاوه بر شیون پیشین خود، شان‌های نوی می‌یابد مثلاً وقتی که یک زبان مجهز به اصطلاحات علمی پذیرفته‌ای می‌شود، در واقع شان علمی یافته‌است. نوسازی واژگانی – واژه‌سازی (شامل وضع واژه‌های ترکیبی و اشتقاقی جدید با استفاده از ذخیره واژگانی موجود زبان یا تغییر معانی واژه‌های موجود با استفاده از فرایندهای معنی شناختی استعاره، کنایه، تضاد، جناس و …)، نوواژه‌سازی یا قرض‌گیری. ساده‌سازی سبک – ساده‌سازی زبان در کاربرد واژه‌ها، دستور و سایر ساحت‌های زبان که شامل تغییر کاربرد زبان در بافت‌های اجتماعی و رسمی می‌شود. مثلاً، زدودن واژه‌های دشوار و ناآشنا از زبان‌ها را می‌توان از جمله موارد ساده‌سازی سبک دانست. تسهیل/ برقراری ارتباطات زبانی – تسهیل/ تمهید ارتباط زبانی بین اعضای جوامع زبانی مختلف. نگهداری (حفظ) زبان – ترویج استفاده از زبانی که جایگاه زبانی مناسبی ندارد و در معرض خطر نابودی است، چه به عنوان زبان اول یا زبان دوم. | ## جمع‌بندی | معیارسازی رمزگان کمکی– معیارسازی جنبه‌های حاشیه‌ای و کمکی زبان مانند نام مکان‌ها و قواعد حرف نگاری و آوانگاری و نیز معیارسازی زبان‌هایی مانند زبان اشاره برای افراد ناشنوا.