موضوع مقاله: جنبش‌های نوپدید دینی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جنبش‌های نوپدید دینی | مقدمه: جنبش‌های نوپدید دینی (NRM) گروهی دینی یا معنوی است که در دوران مدرن شکل گرفته‌است. | ## بخش 1: جنبش‌های نوپدید دینی | این جنبش‌ها در محدوده فرهنگ دینی غالبی که در آن به وجود آمده‌اند جایگاهی جانبی پیدا می‌کنند. این جنبش‌ها ممکن است مبنایی نوآورانه داشته باشند یا بخشی از دینی فراگیرتر باشند، اما در هر حال مرزبندی روشنی از مذاهب موجود دارند. محققینی که موضوعات مرتبط با جامعه‌شناسی دین را دنبال می‌کنند ترجیح می‌دهند که عبارت «جنبش نوپدید دینی» را به عنوان جایگزینی بی‌طرفانه برای لغت «فرقه» استفاده کنند، چرا که لغت فرقه توهین‌آمیز محسوب می‌شود.Sreenivasan, J. عبارت «عرفان‌های نوظهور» تعبیری از عبارت «جنبش‌های نوپدید دینی» است که در برخی رسانه‌های داخل ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. یک جنبش نوپدید دینی ممکن است بخشی از طیف گسترده‌ای از جنبش‌ها باشد که بین دو گروه عمده قرار می‌گیرند. در یک طرف آن دسته از گروه‌ها قرار می‌گیرند که وابستگی سستی با جریان‌های غالب دینی موجود دارند و نگرشی مبدعانه نسبت به معناگرایی یا دین دارند. در سوی دیگر گروه‌های اجتماعی قرار دارند که خواهان انطباق‌پذیری گروهی و هویت اجتماعی هستند که وابستگان به گروه از عرف اجتماع مجزا می‌کند. دربارهٔ گذاشتن نام جنبش‌های نوپدید دینی بر روی گروه‌هایی که مصداق این عنوان محسوب می‌شوند اتفاق نظر جهانی وجود ندارد.Coney, J. برخی از محققین نیز نسبت به این که چه چیزی تفاوت نسبت به ادیان موجود محسوب می‌شود رویکرد سخت گیرانه‌تری دارند. از نظر اینان تفاوت بر آن اعتقاداتی گفته می‌شود که هرچند ممکن است به عنوان بخشی از یک دین موجود به نظر بیاید اما از طرف دین رد می‌شود به این دلیل که از نظر اعتقادی مشابه نیست یا آن که خود را مجزای از دین موجود می‌داند، یا حتی خود را تنها دین برحق می‌داند. سایر محققان حوزه تفاوت‌ها را گسترده‌تر می‌بینند و یک حرکت دینی را وقتی جدید می‌دانند که برداشتی از دین سنتی خود باشند، همچنین در مکان‌های جدیدی ظهور کنند و احتمالاً شکلی اصلاح شده به خود گرفته باشند. عبارت «ادیان جدید» ترجمه کلمه به کلمه عبارت shinshūkyō است، که توسط جامعه شناسان ژاپنی برای اشاره به این پدیده ابداع شد. این اصطلاح، در کنار سایر اصطلاحات مشابه، توسط محققین غربی به عنوان جایگزینی برای لغت فرقه در نظر گرفته شد. لغت فرقه در سال‌های دهه ۱۸۹۰ ظهور کرده بود ولی در دهه ۱۹۷۰ بار معنایی منفی پیدا کرد. در نتیجه از لغت فرقه به‌طور کلی برای تخریب کسانی استفاده شد که عقایدشان مقبول این افراد نبود. | ## بخش 2: جنبش‌های نوپدید دینی | ریچاردسون ، تیموتی میلر و کاترین وسینگر اینچنین استدلال کردند که اصطلاح فرقه بیش از حد مملو از بار معنایی منفی شده‌است و این نظر را مطرح کردند که استفاده از این لغت در متون علمی بایستی متوقف شود. برخی از عبارات جایگزین که به جای عبارت جنبش‌های نوپدید دینی پیشنهاد شده‌اند عبارتند از: جنبش‌های دینی جایگزین (میلر)، ادیان نوپدید (الوود)، جنبش‌های دینی حاشیه‌ای (هارپر و لی بو).Paul J. 45 Issue 1, 97-106 دین‌های نو تحقیقات مرتبط با ادیان جدید بخشی از مطالعات در حوزه جنبش‌های نوپدید دینی است که در سال‌های دهه ۱۹۷۰ رواج پیدا کرد. این اصطلاح برای اولین بار توسط جی گوردون ملتون و در مقاله‌ای که در کنفرانس سزنر در پنسیلوانیا ارائه شد مطرح گردید دیوید جی بروملی از موارد مطرح شده در این مقاله برای بیان دیدگاه‌های خود در نوا رلیجیو استفاده کرد. وی بعدها همین نظرات را به عنوان سردبیر درس‌هایی از جنبش‌های نوپدید دینی در سری درس‌هایی از مطالعات دینی منتشر شده توسط آکادمی آمریکایی دین منتشر کرد. اصطلاح «ادیان جدید» توسط جیمز آر اوئیس و جین فرانسوا میر نیز مورد استفاده قرار گرفته‌است. این تحقیق از شاخه‌هایی چون انسان‌شناسی، روان‌پزشکی، تاریخ، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مطالعات مذهبی و خداشناسی سرچشمه می‌گیرد. در این سال‌ها معناگرایی و باطن گرایی در حال عمومی شدن در بین مردم اروپا و آمریکای شمالی بودند. امروزه کلیسای عیسی مسیح برای قدیسان آخرالزمانی، که توسط جورف اسمیت در سال ۱۸۳۰ بنیان‌گذاری شد، یکی از موفق‌ترین جنبش‌های نوپدید دینی از نظر تعداد اعضا است. این کنفرانس جنبش‌های نوپدید دوره خود را، مثل جریان معناگرایی و علوم مسیحی را در بر می‌گرفت. از جمله سایر شرکت کنندگان در این کنفرانس می‌توان به واعظ بودایی آناگاریکا دارماپالا و مبلغ جین ویرچاند گاندی اشاره کرد. این کنفرانس به معلمان دینی آسیایی این فرصت را داد که اولین مخاطبان آمریکایی خود را پیدا کنند. در سال ۱۹۱۱ کلیسای تعمیدی ناصره که اولین و یکی از بزرگ‌ترین کلیساهای بنیانگذاری شده در آفریقا بود، توسط عیسی شمبه در آفریقای جنوبی آغاز به کار کرد. سال‌های دهه ۱۹۳۰ شاهد بنیانگذاری جنبش‌هایی چون امت اسلام و شاهدان یهوه در ایالات متحده، جنبش رستافاری در جامائیکا، چائو دای در ویتنام، سوکا گاکای در ژاپن و ئی‌گواندائو در چین بود. در همین سال‌ها بود که منتقدان مسیحی جنبش‌های نوپدید دینی شروع به نامیدن این گروه‌ها تحت عنوان «فرقه» نمودند. | ## بخش 3: جنبش‌های نوپدید دینی | ادیان جدید ژاپنی پس از اشغال این کشور توسط نیروهای آمریکایی که منجر به جدایی اجباری مذهب شینتو از دولت ژاپن شد، محبوبیت فراوانی پیدا کردند، چرا که این جدایی دین از سیاست باعث شد که آزادی ادیان در جامعه گسترش پیدا کند. در سال ۱۹۵۴ ساینتولوژی در ایالات متحده و کلیسای اتحاد در کره جنوبی بنیان‌گذاری شدند. در سال ۱۹۶۶ انجمن بین‌المللی برای آگاهی کریشنا در ایالات متحده و توسط ای سی بهاکتی ودانتا سوامی پرابهوپادا به وجود آمد.در سال ۱۹۶۷ بازدید گروه بیتلز از ماهاریشی ماهش یوگی در هند توجه افکار عمومی را به سوی جنبش مدیتیشن متعالی جلب کرد. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ برخی از جنبش‌های نوپدید دینی مورد انتقاد جنبش‌هایی که اخیراً و تحت عنوان جنبش‌های ضد فرقه‌ای سازماندهی شده بودند و همچنین برخی از دولت‌ها قرار گرفتند. هم‌زمان موضوع جنبش‌های نوپدید دینی به طرز بی‌سابقه‌ای تحت پوشش رسانه‌ها قرار گرفتند. اغلب از مرگ نهصد تن از اعضای گروه معبد مردم در سال ۱۹۷۸ که در اثر خودکشی یا قتل صورت گرفت، به عنوان دلیل اصلی مخالفت عمومی با «فرقه‌ها» یاد می‌شود. در اواخر دهه ۱۹۸۰ و همچنین در طول دهه ۱۹۹۰ زوال کمونیسم باعث باز شدن فرصت‌هایی برای جنبش‌های نوپدید دینی شد. این حرکت در ابتدا مورد تساهل و تسامح دولت چین قرار گرفت ولی بعدها به شدت سرکوب شد. در قرن بیست و یکم بسیاری از جنبش‌های نوپدید دینی از اینترنت برای اطلاع‌رسانی، جذب اعضا، و گاهی برای برگزاری جلسات و مراسم به صورت آنلاین استفاده می‌کنند. (1996) در سال‌های دهه ۱۹۶۰ جامعه‌شناسی به نام جان لوفلند برای مدتی در درون سه گروه به نام‌های مبلغین کلیسای اتحاد ، یونگ اون کیم و گروه کوچکی از اعضای کلیسای آمریکایی در کالیفرنیا زندگی کرد و فعالیت‌های آن‌ها برای معرفی عقایدشان و جذب اعضای جدید را مورد بررسی قرار داد. جنبش ضد فرقه‌ای سکولار که در سال‌های دهه ۱۹۷۰ ظهور کرد مخالف برخی از جنبش‌های نوپدید دینی و همچنین برخی از گروه‌های غیر دینی است، چرا که معتقد است آن‌ها از اعضای خود سوء استفاده می‌کنند. جنبش‌های نوپدید دینی و جهانی‌سازی برخی محققان ظهور جنبش‌های نوپدید دینی آسیایی در غرب را مرتبط با قانون مهاجرت و ملیت سال ۱۹۶۵ ایالات متحده و قوانین دیگر در غرب اروپا می‌دانند، چرا که این قوانین در نهایت منجر به سهمیه‌های مهاجرتی سخت گیرانه‌ای برای گروه‌های نژادی شد. بسیاری از جنبش‌های نوپدید دینی به عقایدی چون جهان وطنی، بین‌المللی شدن، فرهنگ واحد و مشابه آن‌ها معتقدند. | ## جمع‌بندی | در ژورنال مطالعات دینی مقاله‌ای در سال ۱۹۹۸ منتشر شد که جنبش‌های نوپدید دینی را به پدیده جهانی سازی متصل می‌کند.