موضوع مقاله: یوکیچی فوکوزاوا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یوکیچی فوکوزاوا | مقدمه: فوکوزاوا یوکیچی ؛(زاده ۱۰ ژانویهٔ ۱۸۳۵ - درگذشته ۳ فوریه ۱۹۰۱) دبیر،نویسنده، مترجم، کارآفرین و اندیشمند اهل ژاپن بود.日本大百科全書(ニッポニカ)、ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典、世界大百科事典 第２版「福沢諭吉」 فوکوزاوا دانشگاه کیئو را تأسیس کرد. | ## بخش 1: یوکیچی فوکوزاوا | اندیشه‌های او درباره سازمان‌دهی دولت و ساختار نهادهای اجتماعی تأثیر ماندگاری بر ژاپن در دوره میجی گذاشت؛کشوری که به سرعت در حال تغییر بود. خانواده فوکوزاوا پس از مرگ زودهنگام پدرش که او نیز یک محقق کنفوسیوس بود، فقیر شد. هرچند او به مطالعه علاقه نداشت و در محله خود تنها دانش‌آموزی بود که درس نمی‌خواند. فوکوزاوا به خاطر حفظ موقعیت اجتماعی خود، از سن ۱۴ یا ۱۵ سالگی‌‌ شروع به درس خواندن کرد. او با وجود تاخیری که در اینکار داشت، به سرعت در مطالعه متون ادبی چینی مهارت کسب کرد و توانست آثار مهمی را مانند «لون‌یو»، «دائو ده جینگ»، «سالنامه بهار و پاییز» و «ژوانگزی» بخواند. زندگی در ناگاساکی در سال ۱۸۵۴، زمانی که فوکوزاوا ۱۹ ساله بود، هیئت ناخدا پری به ژاپن رسید و با تهدید نظامی منجر به ورود ژاپن به تجارت جهانی شد. پس از اردوکشی ناخدا پری، تقاضا برای افراد آشنا به علم و فنون تیراندازی و توپخانه‌ای افزایش پیدا کرد. فوکوزاوا با حمایت برادر بزرگتر خود به ناگاساکی رفت و در مدرسه مطالعات هلندی تحصیل کرد. فوکوزاوا طبق توصیه‌های برادرش به مطالعه زبان هلندی پرداخت تا بتواند نقشه‌‌خوانی جنگی، توپخانه‌ای و تیراندازی اروپایی را یاد بگیرد. او از یاماموتو کتب مرتبط با اسلحه‌سازی و فنون توپخانه‌ای را کرایه می‌کرد تا نقشه‌خوانی و نقشه‌کشی آنها را یاد بگیرد. اوکودایرا قصد داشت با نوشتن نامه ای مبنی بر اینکه مادر فوکوزاوا بیمار است، از شر فوکوزاوا خلاص شود. زندگی در اوساکا با این حال، فوکوزاوا پس از بازگشت به اوساکا در سال ۱۸۵۶، توسط برادرش متقاعد شد که بماند و در مدرسه «تکی‌جوکو» (Tekijuku) ثبت‌نام کند؛ مدرسه‌‌ای که توسط «اوگاتا کوان» (Ogata Kōan)، پزشک و پژوهشگر علوم غربی (رانگاکو) اداره می شود. او برای پرداخت بدهی‌ها و هزینه‌های خانواده، مجبور شد که کتب و کلکسیون‌های پدرش را بفروشد‌ تا بتواند در اوساکا به تحصیل بپردازد؛ تصمیمی‌ که تمامی خویشاوندان به غیر از مادرش با آن مخالف بودند. او توان مالی پرداخت شهریه را نداشت و در ازای آن برای مدرسه جزوه‌‌‌ای را ترجمه می‌کرد که آن را سابقا از روی یک کتاب هلندی مرتبط با علوم‌ نظامی نوشته بود. با وجود اینکه تکی‌جوکو بیشتر یک مدرسه پزشکی بود، فوکوزاوا بخاطر تنفر از خون در آن زمینه فعالیتی نکرد و به مطالعه کتب هلندی و انجام آزمایش‌های ساده شیمی و علمی مشغول بود. سفر به ادو فوکوزاوا در سال ۱۸۵۸ به ادو فرستاده شد تا به عنوان دبیر علوم رانگاکو در مدرسه رسمی قلمرو ناکاتسو در ادو خدمت کند. به علت عهدنامه بین ژاپن و ایالات متحده، یوکوهاما به اقامتگاه جدیدی برای افراد خارجی تبدیل شده بود. فوکوزاوا قصد داشت که مهارت خود را در زبان هلندی، در ارتباط با افراد خارجی امتحان کند. زبان هلندی اصلا فهمیده نمی‌شد و فوکوزاوا حتی نمی‌توانست تابلوها و نشانه‌های انگلیسی را بخواند. چراکه ژاپن در دوران ‌انزوا، تنها با کشور هلند روابط تجاری داشت و برای ارتباط با غرب، فقط کتب و مطالب هلندی در دسترس بود. در سال ۱۸۶۰ حکومت توکوگاوا جهت انعقاد عهدنامه دوستی و تجاری، هیئتی به ایالات متحده آمریکا اعزام کرد. در مقابل فوکوزاوا و کاتسو با یکدیگر کنار نمی‌آمدند و او تا آخر عمر خود روابط بدی با کاتسو داشت. فوکوزاوا از طریق کتبی که قبلا مطالعه کرده، در زمینه علمی با موارد بسیاری در ایالات متحده آمریکا آشنا شده بود. به عنوان مثال او نوشت از اینکه مردم آمریکا از سرنوشت نوادگان جورج واشنگتن اطلاعی ندارند، متعجب شده؛ چرا که در ژاپن، تمامی مردم از سرگذشت فرزندان حاکمانشان آگاه هستند.(ضمنا جورج واشنگتن فرزندی نداشت). فوکوزاوا به همراه «مانجیرو ناکاهاما»، مترجم هیئت، نسخه کوتاه شده‌ای از فرهنگ لغت وبستر را خریداری کردند تا از آن برای مطالعه ژاپنی استفاده کنند. فوکوزاوا فرهنگ لغت دیگری که انگلیسی-کانتونی بود از ایالات متحده خریداری، تلفظ حروف انگلیسی را با کاتاکانا مشخص، و معادل ژاپنی کلمات کانتونی را اضافه کرد تا اولین کتاب خود را منتشر کند. | ## بخش 2: یوکیچی فوکوزاوا | استخدام به عنوان مترجم رسمی پس از بازگشت هیئت به ژاپن در سال ۱۸۶۰، فوکوزاوا به عنوان مترجم رسمی حکومت توکوگاوا استخدام شد. فوکوزاوا در ترجمه اسناد مهم بسیاری مانند حادثه معبد توزن و حادثه قتل هنری هیوسکن (مترجم سفارت ایالات متحده) نقش داشته هست. همچنین فوکوزاوا پس از بازگشت از اروپا، در اکتبر سال ۱۸۶۴ در بخش اداره بازرسی از قضات خارجه، به عنوان قائم مقام مترجم استخدام شد. فوکوزاوا دومین نفر از سمت راست حکومت توکوگاوا در سال۱۸۶۲ برای اولین بار هیئتی به اروپا اعزام کرد که فوکوزاوا به عنوان مترجم زبان انگلیسی راهی شد. فوکوزاوا در طول این سفر از امکان عمومی متعددی شامل بیمارستانها، ایستگاههای قطار، مدارس و موزه‌ها بازدید کرد و همچنین به نمایشگاه جهانی رفت و با اختراعاتی مانند لوکوموتیو بخار، تجهیزات برقی و ماشین تحریر آشنا شد. فوکوزاوا مشاهدات خود را از اروپا در اثر معروف و پرفروش «Seiyō Jijō» (اوضاع جهان غربی _ 西洋事情) به چاپ رساند. این مجموعه ده‌گانه که در طی سالهای ۱۸۶۸_۱۸۶۷ به چاپ رسیده شد، آداب و رسوم جهان غرب را به زبان ساده‌ توضیح می‌دهد. رونی اهل فرانسه و مسلط به زبان ژاپنی بود که بعدا اولین استاد زبان ژاپنی در مؤسسه ملی زبان‌ها و تمدن‌های شرقی شد. جنبش «سون‌نُو جوئی» با پیشرفت جنبش «سون‌نُو جوئی» که حرکتی بر ضد کشورهای خارجی بود، شرایط برای فوکوزاوا و دیگر مترجمان دولتی ناامن شد. فوکوزاوا چندین بار مورد حمله اعضا جنبش قرار گرفت که در بیشتر مواقع مجبور به فرار می‌شد. فوکوزاوا در خاطرات خود ذکر کرده بود که در دو سال آخر حکومت توکوگاوا و ۶ سال اول حکومت میجی، ادو در خطرناک‌ترین و آشفته‌ترین وضعیت خود قرار داشت. سفر مجدد به ایالات متحده در سال ۱۸۶۷، حکومت توکوگاوا مجددا هیئتی را به ایالات متحده آمریکا اعزام کرد تا کشتی‌های جنگی خریداری شده را تحویل بگیرد. گفته می شود در این زمان، یوکیچی با حدود ۵۰۰۰ ریو سرمایه ای که دو قلمرو کیشو و سندای به او سپرده بود، تعداد زیادی فرهنگ لغت، کتاب فیزیک و اطلس خریداری کرد. فوکوزاوا یوکیچی، نویسنده ژاپنی و موسس دانشگاه کیئو.|فوکوزاوا یوکیچی در ۹ دسامبر ۱۸۶۷، حکومت توکوگاوا به پایان رسید و پادشاهی احیا شد. دولت تازه تأسیس از یوکیچی فوکوزاوا دعوت به خدمت کرد، اما او نپذیرفت و پس از آن نیز در هیچ سمت دولتی کار نکرد. از سال بعدی، فوکوزاوا با وجود تعلق به طبقه سامورایی، مانند مردم عادی دیگر با خود شمشیر حمل نکرد. فوکوزاوا در حین حفظ فاصله از جنبش اصلاحات میجی، از استقرار قانون اساسی مشابه کشور بریتانیا حمایت می‌کرد. این مدرسه که در سال ۱۸۵۸ به دست او تأسیس شده بود، بعدها به دانشگاه کیئو تبدیل شد. فوکوزاوا به برنامه تحصیلی نظام آموزشی دانشگاه خود، برنامه‌های سخنرانی عمومی نیز اضافه کرد. فوکوزاوا با قلمرو‌های ساندا، سندای، کیشو، ناکاتسو، ایچیگو و ناگائوکا روابط دوستانه‌ای داشت.上田正一, 「上田貞次郎伝」泰文館 1980年, «ایواکورا تومومی»، وزیر داخله وقت، به فوکوزاوا اعتماد زیادی داشت و به او کمک کرد که مدرسه‌اش را به مکان فعلی آن، توکیو منتقل کند.小泉(1966) p.148 اختلاف با دولت در دسامبر سال ۱۸۸۰، سه مقام دولتی وقت، «اوکوما شیگه‌نوبو»، «ایتو هیروبومی» و «اینواوئه کائورو»، از فوکوزاوا درخواست کردند که برای دولت روزنامه تالیف کند. او در ابتدا این تقاضا را رد کرد، با این‌ استدلال که «اگر تنها هدف روزنامه آگاه کردن مردم از تصمیمات دولت باشد، دیگر آن روزنامه ارزشی ندارد». با اینحال هنگامی که اینواوئه بر عزم‌ دولت برای تاسیس مجلس تاکید کرد، فوکوزاوا با تالیف روزنامه موافقت کرد.小泉(1966) p.167 با این حال در هنگام قانون‌ نویسی بین هیئت دولت اختلاف پیش آمد. اوکوما بدون مشورت قبلی با ایتو، نظام قانون گذاری به سبک بریتانیایی پیشنهاد کرد؛ فوکوزاوا هم چنین نظری داشت، اگرچه در آن زمان این طرح بسیار رادیکال تلقی می‌شد.小泉(1966) p.168علاوه بر این، اختلافات دیگری بین اوکوما و طرفدارانش (که بیشترشان از فارغ‌التحصیلان دانشگاه کیئو بودند) با ایتو و حامیانش پیش آمد و فضا به سمتی رفت که در آخر جناح اوکوما مجبور به استعفا از سمت‌های دولتی شد.小泉(1966) p.168 طبق دیدگاه فوکوزاوا، ایتو و اینواوئه که در ابتدا قصد داشتند به همراه اوکوما مجلس تأسیس کنند، با دیدن شرایط نامطلوب دولت، در میانه راه نظر خود را تغییر دادند و تقصیر را صرفا به گردن اوکوما انداختند.小泉(1966) p.172 فوکوزاوا با فرستادن طولانی‌ترین نامه عمر خود به ایتو و اینواوئه، آنها را از این بابت سرزنش کرد. اگرچه اینوئه پاسخی به نامه فوکوزاوا فرستاد، اما ایتو هیچ نامه‌ای در جواب او ارسال نکرد.慶應義塾(2004)、227頁 فوکوزاوا نامه‌های دیگری فرستاد اما ایتو به هیچ‌کدام از آنها پاسخی نداد و اینو‌اوئه هم به آخرین نامه جوابی نداد؛ در نتیجه فوکوزاوا به رابطه خود با آنها پایان داد.小泉(1966) p.172 از آنجایی که ایتو، اوکوما را آغازگر جنبش آزادی و حقوق مردم می‌دانست، دوستی نزدیک فوکوزاوا با اوکوما باعث مشکلات زیادی برای او شد و در نهایت فوکوزاوا از ریاست دانشگاه کیئو کناره‌گیری کرد. چاپ روزنامه پس از کنار گذاشته شدن اوکوما و اختلافات با ایتو و اینواوئه، فوکوزاوا دیگر به انتشار روزنامه برای دولت نپرداخت. در عوض روزنامه خودش را به نام «Jiji Shinpo» (جیجی شینپو_وقایع روز _時事新報) در مارس ۱۸۸۲ منتشر کرد.小泉(1966) p.174دانشگاه کیئو و فارغ التحصیلان آن به طور کامل در راه اندازی این روزنامه با فوکوزاوا همکاری کردند. | ## بخش 3: یوکیچی فوکوزاوا | این روزنامه در زمان انتشار اعلام کرد: «ما استقلال ژاپن را ارج می‌نهیم و هدفمان تنها پاسداری از منافع ملی هست».چاپ روزنامه جیجی شینپو در ۲۵ دسامبر ۱۹۳۶ متوقف و با روزنامه «توکیو نیچی نیچی شینبون» («ماینیچی شینبون» فعلی) ادغام شد. 前坂俊之アーカイブス حمایت از جنبش اصلاحات کره و جنگ علیه سلسله چینگ فوکوزاوا مدافع جنبش اصلاحات در کشور کره بود و معتقد بود که ژاپن برای نابود کردن سلسه چینگ، به نوسازی کره نیاز دارد. او از مدافعان سرسخت جنگ با سلسه چینگ بود.小泉(1966) pp.180-182 فوکوزاوا همچنین از دوستان «کیم اوک گیون» (Kim Ok-gyun)، یکی از اعضای جنبش اصلاحات کره بود و از تحصیل او در دانشگاه کیئو حمایت می‌کرد.小泉(1966) p.181 در اثر حادثه ایمو در سال ۱۸۸۲، مستشاران ژاپنی در کره مورد حمله قرار گرفتند و دولت ژاپن با بستن معاهده‌‌ای، کره را مجبور کرد که غرامت بپردازد و به مستشاران ژاپنی اجازه داشتن نیرو محافظ دهد؛ فوکوزاوا رضایت داشت و استدلال می‌کرد که دخالت های سلسه چینگ نباید تحمل شود.小泉(1966) p.183 چین که نگران از دست دادن سلطه‌اش بر کره بود، سه هزار سرباز به رهبری یوآن شیکای به کره اعزام کرد. در نتیجه دولت کره به دو جناح تقسیم شد، جناح مورد حمایت چین و جناح اصلاح‌گرایان که ژاپن حامی آن بود. اصلاح‌گرایان در سال ۱۸۸۴ دست به کودتا گپسین زدند که توسط قوای چینی سرکوب و حدود چهل سرباز و مستشار ژاپنی کشته شدند. نیروهای چینی و کره‌ای همچنین مهاجران ژاپنی را کشتند و چپاول کردند.小泉(1966) p.184 کودتا گپسین طرح جنگ با چین را در ژاپن تشدید کرد. فوکوزاوا که از اولین مدافعان جنگ با سلسله چینگ بود، در روزنامه جیجی شینپو مکررا از آغاز جنگ حمایت می‌کرد.小泉(1966) p.185 فوکوزاوا همچنین به کیم اوک گیون، که در اثر کودتا به ژاپن متواری شده بود، کمک کرد و پناه داد.小泉(1966) p.181 با اینحال در اوایل سال ۱۸۸۵، بحران جنگ موقتا فروکش پیدا کرد و قوای چینی و ژاپنی از کره عقب نشینی کردند. در نگاه فوکوزاوا، این نتیجه به نفع چین بود.小泉(1966) p.186 در مارس ۱۸۹۴، کیم اوک گیون که در ژاپن تبعید بود، توسط دولت کره فریب خورد، به شانگهای رفت و در آنجا به قتل رسید.小泉(1966) p.187 این ترور در نهایت منجر به نخستین جنگ ژاپن با چین شد. فوکوزاوا برای کیم اوک گیون مراسم عزاداری برگزار小泉(1966) p.181 و تا پایان جنگ از دولت و نظامیان ژاپن مشتاقانه حمایت کرد.小泉(1966) p.180 فوکوزاوا همچنین برای کمک به جنگ، داوطلبانه کارزار جمع آوری پول راه انداخت و مبلغ هنگفت ده هزار ین به دست آمد. علاوه بر این، فوکوزاوا برای گردآوری کمک‌های مالی به جنگ، به همراه میتسویی هاچیرومون (رئیس شرکت میتسویی) شیبوساوا ایچی و ایواساکی هیسایا (فرزند ایواساکی یاتارو)، سازمان «هوکوککای» (Hokokukai_報国会) را تشکیل داد.小泉(1966) pp.190f مرگ فوکوزاوا پس از سکته مغزی در ۲۵ ژانویه ۱۹۰۱، در سوم فوریه همان سال و در ۶۶ سالگی درگذشت. در زمان مرگ او، دانشگاه کیئو به یک مرکز آموزشی بزرگ تبدیل شده که مجموعا هزار دانشجو در آنجا مشغول به تحصیل بود. دیدگاه‌ها چین و کشور‌های شرقی فوکوزاوا از سنت گرایان افراطی که از تمدن غربی امتناع می‌کردند، انتقاد داشت. او در کتاب، به این موضوع اشاره کرد小泉(1966) pp.126-127: فوکوزاوا به ویژه از سلسه چینگ و مردم چینی انتقاد می‌کرد که با وجود یک‌ قرن رابطه با جهان غرب، نسبت به نوسازی و غرب‌گرایی بی اعتنا بودند.小泉(1966) pp.193f- جنگ چین و ژاپن در نگاه فوکوزاوا، جنگ چین و ژاپن، «نبردی برای گسترش قدرت ملت ژاپن» و «نبرد عقیدتی بین علوم غربی و کنفوسیوس‌گرایی» بود.小泉(1966) pp.192-195 در طول جنگ، فوکوزاوا از دولت میخواست که اختلافات داخلی و سیاسی را فراموش کند و مردم را به «ستایش کشور و تحمل مشکلات آن با تمام وجود» تشویق می‌کرد.小泉(1966) pp.189f فوکوزاوا پس از پیروزی ژاپن در جنگ با چین، اطمینان خود را از پیروزی اندیشه‌هایش در نبرد، در نامه‌ای ابراز کرد小泉(1966) pp.194f: با این حال، نیت اصلی فوکوزاوا، جلوگیری از تهاجم قدرت‌های غربی به شرق بود‍؛ و همانطور که در برخی از کتبش اشاره کرده هست، قدرت نظامی ژاپن نه تنها به نفع خود کشور، بلکه به منظور حفاظت از کشورهای شرقی در برابر غرب بود.小泉(1966) p.180 به همین دلیل او مشتاقانه از اصلاح‌گرایان آسیایی، مانند اصلاح‌گرایان کره‌ای، حمایت می‌کرد.小泉(1966) p.181 برترپنداری سفیدپوستان فوکوزاوا انسان را به پنج نژاد سفید، زرد، سرخ، سیاه و قهوه‌ای پوست تقسیم کرده بود. فوکوزاوا همچنین نسبت به نژاد زردپوست نظر منفی داشت و آنها را « با استعداد محدود و کند در پیشرفت حتی با وجود تحمل مشکلات و سخت‌کوشی» توصیف می‌کرد. حقوق زنان فوکوزاوا از اولین افراد در دوره میجی بود که اندیشه‌های آزادی و حقوق زنان را به ژاپن معرفی کرد. فوکوزاوا اصرار داشت که از آنجایی که زن و مرد هر دو انسان هستند، باید به زنان نیز آزادی داده شود و از تحصیلات یکسان بهره‌مند گردند.青空文庫の『中津留別の書』 دبستان وابسته به دانشگاه کیئو، که در سال ۱۸۷۴ تأسیس شده بود، از سال ۱۸۷۷ به مدت چند سال شروع به پذیرش دختران کرد و از معدود مدارس مختلط در آن زمان بود. در ابتدا پیش‌نویس قانون خانواده شباهت زیادی به اندیشه‌های فوکوزاوا در رابطه با برابری زن و مرد داشت و مورد حمایت او بود. با اینحال، به علت مخالفت خانواده‌های سامورایی، قانون تغییر کرد و مردسالارانه شد‌. پارلمان‌محوری، جنبش آزادی و حقوق مردم فوکوزاوا مدافع نظام پارلمانی و حزبی بریتانیا بود. او معتقد بود که برای حفظ نظم در دنیا نوین، باید صاحبان قدرت در زمان مناسب عوض شوند و قدرت طولانی مدت در اختیار سیاستمداران نباشد. با اینحال فوکوزاوا، گسترش حاکمیت ملی ژاپن در خارج از کشور را، از کشمکش‌های داخلی، مهم‌تر تلقی می‌کرد. او به «صلح در داخل، رقابت در خارج» و «هماهنگی دولت و ملت» باور داشت و هرگز خود را همسو افراطیون جنبش آزادی نمی‌دید؛ فوکوزاوا آنها را «مدافعان بی ارزش جنبش» می‌خواند و ادعاهایشان را «یکسان با عوعو سگ‌ها» توصیف می‌کرد.小泉(1966) pp.32,157,172-173 طبق نوشته‌های فوکوزاوا، برخی از اعضا جنبش آزادی در سخنرانی های خود رفتار‌هایی نظیر بی احترامی به خاندان سلطنتی داشتند که از نظر او به شدت ناشایست و غیرقابل بخشش بود.小泉(1966) p.173 آثار فرهنگ لغت انگلیسی-ژاپنی فوکوزاوا در سال ۱۸۶۰، فرهنگ لغت انگلیسی-ژاپنی (Zōtei Kaei Tsūgo) را منتشر کرد. این اولین تالیف او بود که ترجمه ای از فرهنگ لغت انگلیسی-چینی (Kaei Tsūgo) هست که فوکوزاوا آن را در سال ۱۸۶۰ در سانفرانسیسکو خریده بود. علاوه بر این، فوکوزاوا برای نشان دادن تلفظ صداهای «وو» (vu) و «وا» (va)، به ترتیب حروف کاتاکانا ヴ و ヷرا ابداع کرد. این کتاب بیانگر دیدگاه‌های شخصی او درباره تمدن بود؛ که از کتب «تاریخ تمدن اروپا» نوشته فرانسوا گیزو و «تاریخ تمدن در انگلستان» نوشته هنری توماس باکل، تاثیر گرفته بود. | ## جمع‌بندی | او باور داشت که ژاپن باید به جای وارد کردن اسلحه و مواد اولیه، از اکتساب دانش حمایت کند؛ چرا که دانش، دیگر ضروریات را به دنبال خواهد آورد.