موضوع مقاله: یوهان سوم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یوهان سوم | مقدمه: او در سال ۱۵۶۸ حکومت را بعد از برادرش اریک چهاردهم سوئد به دست گرفت و تا سال ۱۵۹۲ در مسند شاهی باقی ماند. | ## بخش 1: یوهان سوم | او به جنگ هفت ساله شمالی پایان داد اما در عوض سوئد را درگیر جنگ بیست و پنج ساله شمالی با روسیه کرد که در پایان موفقیت‌هایی را نیز در پی داشت. او برای ایجاد روابط نزدیک با لهستان و توانست موقعیت تاج و تخت را برای پسر و جانشینش زیگیسموند سوم واسا محکمتر سازد. در زمان پادشاهیش، مانع فعالیت کلیسای سوئدی شد که گرایش لوتریانیسمی داشت و جهت پیوستن مجدد به کلیساهی کاتولیک و پاپ در واتیکان تلاش کرد. این کار با پشتیبانی از مدرسه کاتولیکی کالجیوم ستکهولمنسه، کمک به صومعههای باقی‌مانده کاتولیک و همچنین پشتیبانی از فرقه مذهبی ـ کاتولیک انجمن عیسی در سوئد انجام گرفت. او در چهارم اکتبر ۱۵۶۲ با کاتارینا یاگلونیکا (۱۵۸۳–۱۵۲۶)، ازدواج کرد، او بجز زیگیسموند سوم واسا دختری به نام آنا واسا نیز داشت. پدرش گوستاو واسا یا همان گوستاف یکم سوئد و مادرش مارگارتا اریکسدوتر مشهور به لیونهوود، همسر دوم گوستاو بود. به ویژه هنگامی که دوک فنلاند اصلی (از ۲۷ ژوئن ۱۵۵۶به بعد) بود و از شهرت و موقعیت پدرش شاه گوستاو جهت درگیر شدن در مسائل لیوونی استفاده کرد. او همچنین با برادرش اریک جهت رفتن و خواستگاری به لندن همکاری کرد و در عوض اریک در مورد علاقه او به لیوونی از او پشتیبانی کرد. با افزایش نارضایتی‌ها در سال ۱۵۶۱ جهت محدود کردن قدرت اریک، یوهان منشور اربوگا را امضا کرد. زمانی چالشهایشان به اوج رسید که در چهارم اکتبر ۱۵۶۲، اریک با پرنسس کاتارینا یاگلونیکا، خواهر جوان شاه لهستان، زیگیسموند آگوست دوم ازدواج کرد. پس از ازدواج، اریک و زیگموند توافق کردند که در مقابل ۱۲۰۰۰۰ دالر (واحد قدیمی پول سوئد)، یوهان باید هفت قصر را در لیوونی به عنوان گرو به شاه لهستان واگذار کند. اریک این توافق را در تلافی و ضد منشور اربوگا می‌دانست و بلافاصله از یوهان خواست که باید از این کاخ‌ها در لیوونی چشم پوشی کند. یوهان از این کار سر باز زد و از دستور شاه اطاعت نکرد و او باید جهت پاسخگویی به اتهام توطئه خیانت‌آمیز ضد کشور یا به سوئد یا به لهستان می‌رفت. او در آنجا توانست چند هفته مقاومت کند اما سرانجام در دوازدهم اوت ۱۵۶۳ در مقابل وعده حصر شاهانه تسلیم شد. آن‌ها در آنجا اجازه مطالعه و استفاده از کتاب داشتند و یوهان در این مدت بیشتر وقت خود را به مطالعه و بحث و گفتگو با همسر خود می‌گذراند. | ## بخش 2: یوهان سوم | سه فرزند آن‌ها در زندان به دنیا آمدند؛ الیزابت که با نام ایزابلا صدایش می‌کردند در سال ۱۵۶۴ به دنیا آمد و بعد از دو سال از دنیا رفت. آزادی با مبتلا شدن اریک به جنون، یوهان توانست در اکتبر ۱۵۶۷ آزادی خود را بدست آورد. پس از مذاکرات گوناگون او توانست مقام خود به عنوان دوک و همچنین حقوقش را دوباره کسب کند. اقدامات اریک در نیمه اول ۱۵۶۸ این ترس را در دل یوهان به وجود آورد که ممکن آیت دوباره آزادی خود را از دست بدهد؛ بنابراین او با برادرش کارل نهم و عده‌ای از اشراف تصمیم گرفتند که ضد اریک قیام کنند. قیام در ژوئیه آغاز شد و چنان سریع انجام شد که در اواسط سپتامبر دوکها در پشت درهای استکهلم جمع شدند و در ۲۹ سپتامبر ۱۵۶۸ درهای استکهلم بر آن‌ها گشوده شد. یوهان سوم به عنوان پادشاه رسیدن به مقام شاهی در ژانویه ۱۵۶۹ همان مجلسی که اریک چهاردهم را مجبور به کناره‌گیری کرد یوهان سوم را به عنوان پادشاه تأیید کرد. دوک کارل امتیازات اشرافی خود را که در منشور اربوگا محدود شده بودند، باز پس گرفت، اشراف امتیاراتی را که به عنوان حقوق آن‌ها محدود شده بود، باز پس گرفتند، امتیازاتی ویژه به اشراف درجه یک داده شد که تمایز طبقاتی را میان طبقات مختلف اشراف سوئدی، از هر لحاظ توسعه داده و پایدار کرد. اریک می‌میرد و یوهان آزاد می‌ماند علی رغم آنکه یوهان با رسیدن به مقام شاهی قدرت را در دست گرفته بود اما تصور می‌کرد که تا زمانی که نابرادری محبوسش یعنی اریک چهاردهم، زنده است، تاج و تختش در امنیت نخواهد بود. ترس از هرگونه تلاش احتمالی جهت فرار، باعث شد که شاه دستور دهد که در صورت هرگونه اقدام به فرار از سوی شاه محبوس و اشخاص دیگر جهت فراری دان او، اریک را به قتل برسانند. حتی اگر این احتمال وجود نداشته باشد، باز هم نمی‌توان گفت که یوهان سوم در تلاش برای قتل نابرادری خود نبود و برای این امر رضایت نداشت. او به ویژه سعی می‌کرد بر این امر تأکید کند که «او می‌خواهد سوئد را از دست این گرگ خون‌آشام یعنی کریستیان دوم دانمارک خلاص کند». همچنانکه او خلق را از دست اریک چهاردهم ظالم، یعنی برادر ناتنی خود نجات داده است. این در حالی بود که سوئد و لهستان همیشه در مورد منطقه بالتیک (کشورهای حوزه دریای بالتیک) تضاد منافع داشته و بر سر آن با هم دیگر درگیر بودند. اما او سریعاً از این تصمیم خود پشیمان شد و تصمیم گرفت که زیگیسموند را به سوئد بازگرداند. بسیاری از اشرافیان با نظر او مخالف بودند زیرا فکر می‌کردند که این امر باعث آغاز جنگ میان سوئد و لهستان خواهد شد و این برای سوئدی که نزدیک به بیست و هشت سال درگیر جنگ بوده‌است، مشکل ساز خواهد بود. | ## بخش 3: یوهان سوم | او به جای آنکه مانند قبل از از شورای اشراف کمک بگیرد، از برادرش دوک کارل تقاضای کمک و پشتیبانی کرد. دلایل بسیاری برای این کار وجود داشت اما مهم‌ترین آن این بود که یوهان سوم به عنوان شاه به اصولی احترام می‌گذاشت که ناشی از حقوق شاهانه او در شاهزاده نشین کارل بود. عاقبت در سال ۱۵۸۷ او توانست برادرش را متقاعد کند که اساسنامه‌ای را تأیید کند که بسیار مشابه منشور اربوگا بود. اما در سال ۱۵۹۰ در طی پیشنهادی جهت بازنگری در حقوق شاهزادگان، او عقب‌نشینی کرد و حقوق شاهزادگان دوباره به آن‌ها بازگردانده شد. او کشوری ضعیف را ناشی از جنگ‌های داخلی و خارجی باقی گذاشت و غفلت او خطرات و تهدیدهای بسیاری را رد آینده برای سوئد به وجود آورد. بعد از آنکه جنگ هفت ساله شمالی پایان یافت و او با دانمارک و لوبک صلح کرد او جنگ علیه روسیه را آغاز کرد. بدون تردید می‌توان گفت که او در میان پادشاهان سوئد بیشترین ساخت و سازها را انجام داد. از جمله هنرمندان مشهوری که در کنار یوهان سوم قرار داشتند می‌توان از آندرش نقاش اهل سوئد به عنوان معمار، ویلیام بوی بلژیکی به عنوان مجسمه‌ساز و آرشیتکت و آرنت دروی و هانس فلمینگ معماران اهل وستئنا نام برد. در میان هنرمندان خارجی او سه هنرمند اهل لمباردی به نام‌های فراچیسکو پاهر، یوهان باپتیستا پاهر و دومینیکو پاهر را به خدمت گرفت. آنتونیوس واتز آلمانی، پیتر هرتیگ معمار فنلاندی، مارکوس ولکفروم و اوربان شولتز آلمانی، باپتیستا وان اوتهر و آرنت لامبرچتز هر دو نقاش، رونالد ماکله آلمانی به عنوان سنگ‌تراش، پیتر دلاکوچه و لوکاس واندرورت از جمله هنرمندانی بودند که او آن‌ها را استخدام کرد. بناهای یادبود از جمله بناهای یادبودی که او ساخت می‌توان به مزار پدرش گوستاف یکم و مزار زیبای همسر اول او کاتارینا یاگلونیکا که هر دو در کلیسای جامع شهر اوپسالا قرار دارند اشاره کرد. مزار یادبود خود یوهان سوم نیز در همین مکان قرار دارد و به سفارش فرزندش زیگیسموند سوم واسا توسط ویلهلم واندربلوکه استاد مجسمه‌ساز اهل گدانسک ساخته شده‌است. میراث شهر پوری در فنلاند هنوز از شعار خداوند حافظ ماست استفاده می‌کند که شعار یوهان سوم بود. | ## جمع‌بندی | درست ۴۵۰ سال بعد از آنکه یوهان سوم شهر پوری را بنا نهاد، در جلوی تالار شهر پوری مجسمه‌ای در سال ۲۰۰۸ برای یادبود او گذاشته شد.