موضوع مقاله: بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله | مقدمه: او ابتدا لقب «حشمت‌السلطنه» داشت و پس از فوت پدرش لقب او را که «عمادالدوله» بود به ارث برد. | ## بخش 1: بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله | دو بار در فاصله‌ی سال‌های ۱۲۹۲–۱۲۹۳ قمری و ۱۲۹۷–۱۲۹۸ قمری حاکم کرمانشاه و کردستان بود. هانری کربن از بدیع‌الملک میرزا با عنوان «افتخار طبقۀ اشراف ایرانی قرن گذشته» یاد کرده‌است. فعالیت‌های فلسفی شهرت بدیع‌الملک میرزا به سبب دانش او در فلسفه، ادبیات ریاضیات و نجوم است. او در بعضی از این علوم تألیفاتی نیز داشت، از جمله کتابی به نام عمادالحکمه که شرحی به زبان فارسی بر المشاعر ملاصدرا است و در سال ۱۳۴۲ شمسی به همراه المشاعر به کوشش هانری کربن در تهران به چاپ رسید. همچنین آقاعلی زنوزی، فیلسوف دوره ناصرالدین‌شاه، کتاب بدایع‌الحکم را در سال ۱۳۰۷ قمری در پاسخ به هفت پرسش بدیع‌الملک میرزا تألیف کرده‌است.بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله، دائره‌المعارف بزرگ اسلامی بدیع‌الملک به فلسفۀ اسلامی اشراف داشته و از مسائل فلسفۀ اروپایی نیز آگاه بوده‌است. او با زبان فرانسوی آشنایی داشته و پیش از طرح پرسش‌های خود در جستجوی کتاب «امر نامتناهی و کمیت (بررسی دربارۀ مفهوم نامتناهی در فلسفه و علوم)» نوشتۀ اولن (۱۹۱۰-۱۸۳۰)از فیلسوفان نو کانتی فرانسه و از پیروان شارل رنویه بوده‌است. | ## بخش 2: بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله | او ابتدا پرسش‌های خود را از استادش میرزا علی‌اکبر حکمی یزدی (م ۱۹۲۵) می‌پرسد و چون از پاسخ‌های وی قانع نمی‌شود بار دیگر همان پرسش‌ها را از آقاعلی می‌پرسد. پاسخ‌های آقاعلی به اکثر پرسش‌ها مفصل و عمیق است، اما پاسخ وی به پرسش هفتم که در آن نام چند تن از فیلسوفان غرب از جمله کانت به میان آمده بسیار مختصر و ناکافی است.بنیاد فرهنگی دکتر فریبرز بقایی برای روشنگری: آشنایی ایرانیان با کانت، از مجموعه مقالات سمینار کانت، تهران، محسن کدیور، در مجموعه مقالات علمی پژوهشی سمینار کانت (مطالعات انتقادی در فلسفه کانت)، تهران، ۲۸ تا ۳۰ آذر ۱۳۸۳، ویراستار ضیاء موحد. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ۱۳۸۶، صفحه ۱۰۰-۶۷؛ بازدید در ۲۸ بهمن ۱۳۹۸. کتاب بدابع‌الحکم نوشتۀ بدیع‌الملک میرزا نخستین کتاب تألیفی در زمینۀ فلسفه در ایران است که در آن نامی از فیلسوفان غرب به میان آمده‌است. بدیع‌الملک میرزا در این کتاب که در سال ۱۸۸۷ تألیف و در سال ۱۸۹۴ منتشر شده‌است، ۷ پرسش فلسفی از ملاعلی مدرس زنوزی پرسیده و از فیلسوفانی مانند باکن (فرانسیس بیکن)، لیبنز (لایب‌نیتس)، فنلن، بوسوت (بوسوئه)، کان (کانت)، فیشت (فیشته) بحث به میان آورده‌است.زعفرانچی، ناصر. نگاهی اجمالی به نخستین آشنایی‌ها با آرای فلاسفۀ غرب در ایران، در مجلۀ فرهنگ، شمارۀ ۴۱ و ۴۲، بهار و تابستان ۱۳۸۱، صص ۱۷۵-۱۶۷؛ ص ۱۶۸-۱۶۷. | ## بخش 3: بدیع‌الملک میرزا عمادالدوله | کریم مجتهدی به استناد چهار نامه‌ای که بدیع‌الملک میرزا در سال ۱۸۸۶ برای محمدحسن امین‌الضرب ارسال کرده، معتقد است که او پرسش‌های خود را با توجه به مسائل فلسفۀ تطبیقی، و متأثر از افکار فیلسوفان نوکانتی مطرح کرده‌است.زعفرانچی، ناصر. نگاهی اجمالی به نخستین آشنایی‌ها با آرای فلاسفۀ غرب در ایران، در مجلۀ فرهنگ، شمارۀ ۴۱ و ۴۲، بهار و تابستان ۱۳۸۱، صص ۱۷۵-۱۶۷؛ ص ۱۶۸-۱۶۷. پرسش‌های بدیع‌الملک نخستین کوشش از سوی پیروان فلسفۀ صدرایی برای آشنایی با فلسفۀ نوکانتی به شمار می‌آید، که به واسطۀ کم‌اطلاعی حکیمان ایران از فلسفۀ غرب پیگیری نشد. پرسش هفتم بدیع‌الملک میرزا بدیع‌الملک میرزا در پرسش هفتم خود، فیلسوفان غرب را به سه دسته تقسیم کرده؛ کانت و فیخته را به اشتباه باورمند به قدم ماده و قوه و از منکران خدا دانسته‌است. پرسش‌های او حول مباحثی از قبیل حقیقت ذات باری، علم و صفات خداوند، جبر و اختیار، مکان و زمان و ماده، و هدف و غایت از خلقت دور می‌زند.بنیاد فرهنگی دکتر فریبرز بقایی برای روشنگری: آشنایی ایرانیان با کانت، از مجموعه مقالات سمینار کانت، تهران، محسن کدیور، در مجموعه مقالات علمی پژوهشی سمینار کانت (مطالعات انتقادی در فلسفه کانت)، تهران، ۲۸ تا ۳۰ آذر ۱۳۸۳، ویراستار ضیاء موحد. | ## جمع‌بندی | مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ۱۳۸۶، صفحه ۱۰۰-۶۷؛ بازدید در ۲۸ بهمن ۱۳۹۸.