موضوع مقاله: نفلین سینیت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نفلین سینیت | مقدمه: نفلین‌سینیت یک سنگ معدنی آذرین متوسط تا درشت‌دانه است که اساساً از نفلین، میکروکلین و آلبیت (فلدسپات‌های قلیایی) تشکیل شده‌است. | ## بخش 1: نفلین سینیت | نفلین‌سنیت‌ها بخاطر وجود نفلین و بسیاری از مواد معدنی دیگر از جمله مواد غنی از مواد قلیایی و عناصر نادر خاکی و سایر عناصر ناسازگار از سینیت‌های پایه معمولی متمایز می‌شوند. در ایران نیز در استان آذربایجان یک کارخانه فرآوری نفلین‌سینیت (مجتمع نفلین‌سینیت کلیبر) وجود دارد. کانسار نفلین‌سینیت کلیبر بزرگترین توده نفلین دار اکتشاف شده در کشور ایران محسوب می‌شود که با وسعتی حدود ۱۰۰ کیلومتر مربع و ذخیره قطعی بیش از یکصد میلیون تنی در فاصله ۱۳ کیلومتری کلیبر قرار دارد. سنگ دگرگونی درجه بالایی وجود دارد که از نفلین‌سینیت سرچشمه گرفته است و مشخصه آن بافت گنیس است که بسیار نادر است و به آن نفلین‌سینیت گنیس یا لچفیلدیت گفته می‌شود. نفلین‌سینیت‌ها غنی از مواد قلیایی و آلومینا هستند و درصد سیلیس در آنها از 50 تا 56 درصد متغیر است، در حالی که مقدار آهک، منیزیم و آهن در آنها هرگز زیاد نیست، ولی درصد آن‌ها نسبت به بقیه اجزای موجود، متغیرتر است. لیست جهانی از میانگین درصد عناصر تشکیل دهنده نفلین‌سینیت توسط بارکر تهیه شده است که بیانگر درصد وزنی اکسیدهای مختلف است. همچنین منبعی از نمونه‌های معدنی غیرمعمول و عناصر کمیاب خاکی (REE) را فراهم می‌کند. کاربرد صنعتی نفلین‌سینیت شامل دیرگدازها، شیشه‌سازی، سرامیک‌ها و در رنگدانه‌ها و پرکننده‌ها می‌باشد. در این کاربردها، نفلین‌سینیت آسیاب می‌شود و کانی‌های تیره به دقت جدا می‌شوند و مخلوطی از فلدسپات و نفلین در درجه اول باقی می‌ماند. این مخلوط درصد بالاتری از مواد قلیایی و آلومینیوم دارد و معمولاً آهن کمتری نسبت به فلدسپارهای پگماتیت دارد و این امر، آن را به یک ماده خام خوب تبدیل می‌کند. برای جداسازی آهن از روش‌های مختلفی از جمله شناورسازی، جداسازی مغناطیسی و لیچینگ قلیایی و اسیدی به‌صورت جداگانه و ترکیبی استفاده می‌شود. | ## بخش 2: نفلین سینیت | سنگ معدن نفلین‌سینیت ← آسیاب ← غربال ← طبقه بندی بر اساس سایز ← آهن زدایی ← نفلین‌سینیت خالص شده کاربردها صنایع شیشه اکنون بیشترین مصرف نفلین‌سینیت در صنعت تولید شیشه است. برای تولید انواع شیشه‌ها از جمله شیشه‌های مظروف، فایبرگلاس، شیشه مات، ظروف آشپزخانه و شیشه جام از نفلین‌سینیت به عنوان تامین کننده آلومینا و قلیای مورد نیاز استفاده می‌شود. خمیر شیشه‌ای که در آن از نفلین‌سینیت استفاده شده، نسبت به خمیرهایی که فلدسپار دارند ویسکوزیته کمتری دارد و کار با آن آسان تر است. در فرآیند ذوب بچ مواد اولیه شیشه نفلین سینیت با درصد بالایى از اکسید سدیم و پتاسیم جایگزین مناسبى به عنوان کمک ذوب براى خاکستر سودا یا کربنات سدیم است و دماى ذوب را تا °40 سلسیوس بیش‌تر از فلدسپات کاهش مى‌دهد. مزیت بزرگ دیگرى که دارد بالا بودن نسبت اکسید آلومینیوم به سیلیس است، که بدین ترتیب مقدار Al2O3 لازم بچ را تأمین می‌کند. صنایع سرامیک، چینی و لعاب برای تولید طیف گسترده‌ای از سرامیک‌ها از جمله کاشی کف ودیوار، سرامیک‌های صنعت دندان‌پزشکی، ظروف غذاخوری و... از نفلین‌سینیت به عنوان عامل شیشه‌ای شدن و عامل چسبندگی و استحکام محصول استفاده می‌شود. همچنین مانند کاربرد در مواد اولیه تولید شیشه، برای کاهش دمای ذوب و در نتیجه مقدار مصرف کمک ذوب‌ها استفاده می‌شود. همچنین تحقیقات نشان داده است افزایش درصد نفلین‌سینیت در ترکیب انگوب، ویسکوزیته فاز مذاب انگوب افزایش یافته که ضمن به دام انداختن حباب‌های ناشی از خروج گازهای فرار بدنه، به کاهش عیب حباب‌های ریز سطح لعاب کمک شایانی می‌نماید. نفلین سینیت یکی از ترکیبات اصلی سرامیک‌هایی است که برای تجهیزات کار با مواد مذاب ساخته می‌شوند. البته ناخالصی‌هایی مانند آهن، تیتانیوم، میکا و کانی‌های کلسیت در نفلین‌سینیت می‌توانند به دلیل خواص تف‌جوشی مختلف، منجر به مشکلات کیفی در سطح کاشی کف شوند. | ## بخش 3: نفلین سینیت | صنایع رنگ و پلاستیک کاربرد نفلین‌سینیت به عنوان منبسط کننده رنگدانه و پرکن خنثی در حال گسترش است. مهم‌ترین موادی که در تولید آن‌ها در این صنعت از نفلین‌سینیت استفاده می‌شود عبارتند از: پلاستیک‌ها، رنگ‌های آلکیدی، رنگ‌های روی آسفالت، رنگ فلزات، چوب و رنگ‌های آستر. نفلین‌سینیت در ساخت رزین‌های PVC مقاومت در برابر رنگ‌پذیری را به شدت کاهش داده و ضریب پخش نور را بسیار پایین می‌آورد. استفاده از نفلین‌سینیت جهت تولید آلومینا سابقاً در کشور شوروی سابق صورت می‌گرفت. تکنولوژی تبدیل شیمیایی سنگ‌های نفلین‌دار اگر چه از تولید آلومینا از بوکسیت کمی پیچیده‌تر است ولی به علت محصولات جنبی با ارزش از قبیل سیمان پرتلند کربنات‌های سدیم و پتاسیم و فسفات، هزینه آن در کل حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد ارزان‌تر خواهد بود، به‌طوری که مقایسه بین تولید آلومینا از سه ماده خام متفاوت نفلین (کارخانه پیکالوا)، بوکسیت مرغوب (کارخانه یوگوسلاو) و بوکسیت نامرغوب (کارخانه پالودار)، سوددهی و صرفه استفاده از نفلین را نشان می‌دهد. استحصال آلومینا از نفلین‌سینیت نفلین‌سینیت مهم ترین منبع غیربوکسیتی و آلومینوسیلیکاتی برای استحصال آلومینا است. فرآیند تولید آلومینا ازنفلین‌سینیت شامل سینتر نفلین‌سینیت با سنگ آهک، لیچینگ مواد سینتره، سیلیس زدایی، کربنیزاسیون و ترسیب هیدروکسیدآلومینیم و کلسیناسیون آن میباشد. در این روش نفلین‌سینیت با یک ترکیب کربناتی قلیایی مناسب که عمدتاً آهک است، پخته می‌شود. در نتیجه‌ی عمل پخت، با واپاشی ترکیب نفلین ترکیب‌های جدیدی ایجاد می‌گردد که در این حالت، سیلیس به صورت ترکیب نامحلول دی سیلیکات کلسیم (گل بلیت) در می‌آید و می‌توان آن را با یک محلول قلیایی مناسب از ترکیبات محلول ترکیبات محلول آلومینا، سدیم و پتاسیم جدا نمود. برای حذف ترکیبات سیلیس وارد شده به محلول لازم است که محلول آلومیناتی سیلیس زدایی گردد. نتایج آزمایش‌ها نشان داده که میتوان بیشتراز 95 درصد سیلیس محلول را در یک مرحله توسط شیرآهک حذف کرد. | ## جمع‌بندی | بعد از حذف سیلیس، هیدروکسید آلومینیوم با روش کربونیزاسیون رسوب داده شده و با تکلیس تبدیل به آلومینا می‌گردد.