موضوع مقاله: اقتصاد زیستی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اقتصاد زیستی | مقدمه: در این نوع از اقتصاد، محصولات زاید به عنوان ماده خام استفاده شده و جایگزین سوخت‌های فسیلی در این زمینه می‌گردند. | ## بخش 1: اقتصاد زیستی | شاخه‌های اصلی اقتصاد زیستی اقتصاد زیستی به دلیل ماهیت بین‌رشته‌ای و تنوع کاربردهایش، به چندین حوزه تخصصی تقسیم می‌شود. این تقسیم‌بندی معمولاً بر اساس نوع منبع زیستی، فناوری به‌کاررفته، یا بخش صنعتی مورد هدف صورت می‌گیرد. شاخه‌های اصلی اقتصاد زیستی عبارتند از: اقتصاد زیستی کشاورزی و صنایع غذایی اقتصاد زیستی صنعتی و زیست‌فرآوری اقتصاد زیستی سلامت اقتصاد زیستی پسمانداری بیولوژیک اقتصاد زیستی دریایی اقتصاد زیستی انرژی اقتصاد زیستی کشاورزی و صنایع غذایی این شاخه که یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های اقتصاد زیستی محسوب می‌شود، بر تولید و فرآوری محصولات کشاورزی برای استفاده در تأمین غذا، خوراک دام، فیبر و سوخت‌های زیستی (مانند اتانول زیستی و بیودیزل) متمرکز است. اقتصاد زیستی صنعتی و زیست‌فرآوری اقتصاد زیستی صنعتی از زیست‌توده، میکروارگانیسم‌ها و فرآیندهای زیستی برای تولید مواد شیمیایی، پلیمرها، پلاستیک‌های زیستی، آنزیم‌ها و سایر ترکیبات با ارزش افزوده استفاده می‌کند. هدف این شاخه جایگزینی فرآیندهای شیمیایی سنتی — که اغلب وابسته به نفت هستند — با روش‌های زیست‌مبنا و پایدارتر است. اقتصاد زیستی سلامت اقتصاد سلامت، شاخه‌ای تخصصی از اقتصاد زیستی است که به مطالعه تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات بهداشتی-درمانی می‌پردازد. این حوزه خود به زیرشاخه‌های متعددی تقسیم می‌شود که یکی از نوظهورترین و پیچیده‌ترین آن‌ها «اقتصاد زیستی ایمونولوژیک» است. | ## بخش 2: اقتصاد زیستی | این حوزه، کالاهای زیستی را شامل می‌شود که مستقیماً از اجزای سیستم ایمنی مشتق شده یا برای تنظیم و تقویت آن طراحی شده‌اند. نمونه‌های عینی آن شامل بانک‌داری خون بند ناف، ایمونوتراپی‌های سرطان (مانند CAR-T)، واکسن‌های نوین و پادتن‌های مونوکلونال است. این اقتصاد، چالش‌های اخلاقی و تنظیم‌گری پیچیده‌ای را در زمینه کالایی‌سازی بدن انسان و دسترسی عادلانه به درمان‌های پیشرفته مطرح می‌کند . این شاخه یکی از شاخه‌های پیچیده و از نظر اخلاقی حساس، «اقتصاد زیستی ایمنی» است که به مدل‌های اقتصادی حاکم بر فرآورده‌های زیستی مرتبط با بدن انسان می‌پردازد. مدل خصوصی این صنعت با وجود احتمال بسیار پایین استفاده شخصی از ذخیره خون (بین ۰٫۰۰۰۵٪ تا ۰٫۰۴٪)، به دلیل عوامل بازاریابی و روانشناختی با رشد تقاضا روبرو بوده است. یک مطالعه مروری نشان می‌دهد که پنج عامل کلیدی '''آگاهی، گروه مرجع'' (مانند خانواده و متخصصان سلامت)، ''قابلیت استفاده درک شده، سابقه بیماری در خانواده و قیمت'' از طریق تأثیر بر '''درک ریسک'' مصرف‌کننده، تصمیم نهایی او برای استفاده از خدمات بانک‌داری خصوصی را شکل می‌دهند. این موضوع، اهمیت جریان اطلاعات شفاف و نقش فعال متخصصان بهداشت و درمان در هدایت این بازار تخصصی و کاهش ریسک‌های ادراک شده را آشکار می‌سازد. | ## بخش 3: اقتصاد زیستی | اقتصاد زیستی ایمنی، چالش‌های اخلاقی پیرامون کالایی‌سازی بدن انسان و لزوم تنظیم‌گری قوی را به خوبی نمایان می‌کند. با به کارگیری فناوری‌هایی مانند کمپوست‌سازی پیشرفته، هضم بیهوازی (تولید بیوگاز) و زیست‌پالایی، این حوزه به دنبال ایجاد ارزش اقتصادی از طریق تولید کودهای زیستی، انرژی‌های تجدیدپذیر (بیوگاز)، مواد اولیه صنعتی و کاهش آلودگی محیط‌زیست است. فعالیت‌ها در این شاخه شامل آبزی‌پروری پیشرفته، استخراج ترکیبات دارویی از موجودات دریایی (زیست‌فناوری دریایی) و تولید زیست‌توده از جلبک‌ها می‌شود . اقتصاد زیستی انرژی این شاخه به طور خاص بر تولید انواع سوخت‌های زیستی (نسل اول، دوم و سوم)، تولید انرژی از پسماندهای زیستی (زیست‌گاز) و توسعه فناوری‌هایی برای افزایش بهره‌وری انرژی در فرآیندهای زیستی متمرکز است . اهمیت اقتصاد زیستی در سال‌های اخیر، تغییرات آب و هوایی و افزایش گازهای گلخانه‌ای نیاز به کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، مواد پایه نفتی و جایگزین ساختن آن‌ها با دیگر مواد را افزایش داده‌است. | ## جمع‌بندی | اقتصاد زیستی و اقتصاد مقاومتی سرمایه‌گذاری در حوزه اقتصاد زیستی و گسترش بازار محصولات زیست فناوری گامی مهم در رونق کسب و کار و توسعهٔ جامعه بوده که به نوبهٔ خود می‌تواند راهبردی ملی در پیشبرد اقتصاد مقاومتی باشد.