موضوع مقاله: وضوح ۱۶کی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وضوح ۱۶کی | مقدمه: وضوح 16K UHD، به عنوان استاندارد این رده، به طور معمول دارای رزولوشن «۸۶۴۰×۱۵۳۶۰» برای نسبت تصویر ۹: ۱۶ است. | ## بخش 1: وضوح ۱۶کی | در این استاندارد، تعداد پیکسل‌ها در هر بُعد، دو برابر وضوح ۸کی (8K UHD) است؛ بنابراین، مجموع پیکسل‌ها چهار برابر وضوح 8K می‌رسد. وضوح 16K در مجموع شامل ۱۳۲٫۷ مگاپیکسل (۱۳۲٬۷۱۰٬۴۰۰ پیکسل) می‌شود؛ این میزان، ۱۶ برابرِ تعداد پیکسل‌های وضوح ۴کی (4K UHD)، ۶۴ برابرِ وضوح فول اچ‌دی (1080p) و ۱۴۴ برابرِ وضوح اچ‌دی (720p) است. بهره‌گیری از راهکارهای حرفه‌ای مانند Nvidia Mosaic که برای همگام‌سازی دیوارهای ویدئویی عظیم، حتی با استفاده از چند کارت گرافیک به طور همزمان، طراحی شده است. این دوربین قادر است تصاویری با وضوح خیره‌کننده 16K (۸۶۴۰ × ۱۵۳۶۰ پیکسل) را به صورت اچ‌دی‌آر با نرخ ۲۴۰ فریم بر ثانیه، و عمق ۱۲-بیت (HDR-12bit) ثبت کند. این ویژگی‌ها، این دوربین را در سال ۲۰۱۸ به دارندهٔ بالاترین وضوح تصویر در میان دوربین‌های دیجیتال جهان تبدیل کرد. در سال ۲۰۱۹، سونی (Sony) از اولین نمایشگر «16K» تجاری خود با طول ۶۴ فوت و عرض ۱۸ فوت (تقریباً ۵٫۴۸۶۴ × ۱۹٫۵۰۷۲ متر یا ۲۱۶ × ۷۶۸ اینچ) رونمایی کرد که قرار است در ژاپن منتشر شود. این نمایشگر از ۵۷۶ ماژول ۳۶۰ × ۳۶۰ پیکسل تشکیل شده‌است، این نمایشگر با رزولوشن «۴۳۲۰ × ۱۷۲۸۰» و نسبت تصویر ۴: ۱ منتشر می‌شود. در زمان رونمایی این تلویزیون، قیمت آن بالغ بر پنج میلیون دلار آمریکا تخمین زده شد. این نمایشگر که از فناوری ریزال‌ئی‌دی (MicroLED) بهره می‌برد، ماژولار بوده و از پنل‌های جداگانه تشکیل شده است که به آن امکان رسیدن به ابعاد بسیار بزرگ (تا قطر ۱۰۰۰ اینچ) را می‌هند. "دِ وال" در یک پیکربندی خاص، قادر به ارائه وضوح 16K و نرخ تازه‌سازی «۱۲۰» هرتز است. (ترجمه عنوان: «نمایشگر میکروال‌ای‌دی جدید سامسونگ به ۱۰۰۰ اینچ و وضوح ۱۶کی می‌رسد: نه، اعداد اشتباه نیستند») در سال ۲۰۲۳، شرکت چینی بی‌او‌ئی (BOE) در نمایشگاه بین‌المللی هفته نمایشگر (Display Week) در لس‌آنجلس، از نمونه اولیه یک تلویزیون بسیار عریض، با ابعاد ۱۱۰ اینچ و وضوح 16K رونمایی کرد. در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۳، یک مکان تفریحی به نام کرهٔ مجتمع رفاهی ونیشین (Sphere) واقع در لاس وگاس، نوادا افتتاح شد. | ## بخش 2: وضوح ۱۶کی | این نمایشگر دارای رزولوشن «۱۶۰۰۰ × ۱۶۰۰۰» پیکسل است که آن را تبدیل به بزرگ ترین (در زمان افتتاح) و دارای «بالاترین وضوح پیکسلی» در بین تمامی نمایشگر های «LED» در جهان می کند. پلتفرم یوتیوب تا ژانویه سال ۲۰۲۲ از وضوح 16K پشتیبانی نمی‌کرد و ویدئوهای بارگذاری‌شده با این کیفیت، حداکثر با وضوح 8K پردازش می‌شدند. لازم به ذکر است که اجرای بازی‌های رایانه‌ای با وضوح 16K نیز به دلیل عدم توان موردنیاز سخت‌افزارهای موجود، رایج نیست و تا کنون، هیچ کارت گرافیکی از سوی سازندگان یا منتشرکنندگان تخصصی، برای اجرای بازی‌های روز با وضوح 16K معرفی نشده است. این امر نشان می‌دهد که علی‌رغم پیشرفت‌های قابل توجه در توان پردازش و افزایش ظرفیت حافظهٔ وی‌رَم (VRAM) و همچنین ظهور فناوری‌های ارتقاء مقیاس تصویر مانند DLSS، تقاضای راهبردی برای وضوح 8K نیز همچنان محدود می‌باشد و صنعت بازی‌سازی کماکان بر وضوح 4K متمرکز باقی مانده است. ابعاد، استانداردها و کاربردها تعریف و چشم‌انداز عبارت وضوح ۱۶کی یک استاندارد واحد و مشخص نیست، بلکه اصطلاحی کلی برای دسته‌ای از وضوح‌های تصویری است که در آن‌ها، عرض تصویر تقریباً ۱۶٬۰۰۰ پیکسل است. برخلاف استانداردهای رایج مانند 4K UHD (با ابعاد ثابت ۲۱۶۰ × ۳۸۴۰)، وضوح 16K هنوز یک استاندارد صنعتی واحد و فراگیر ندارد. در واقع، این اصطلاح بیشتر یک طبقه‌بندی کلی برای نمایشگرهایی با تراکم پیکسلی بسیار بالا محسوب می‌شود تا یک فرمت مشخص. نام‌گذاری «K» در اینجا به واژهٔ «کیلو» (هزار) اشاره دارد و به صورت تقریبی، عرض تصویر را نشان می‌دهد (2K ≈ دو هزار پیکسل، 4K ≈ چهار هزار پیکسل و...). فناوری 16K در حال حاضر برای مصارف خانگی رایج نیست، بلکه نیروی محرکهٔ اصلی آن، نیازهای بسیار تخصصی است. مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از: دیوارهای ویدئویی (Video Walls): با چیدن چندین نمایشگر 4K یا 8K در کنار هم، می‌توان یک تصویر یکپارچه و عظیم با وضوح 16K ایجاد کرد که در مراکز کنترل، استادیوم‌های ورزشی، و تبلیغات شهری بزرگ کاربرد دارد. شبیه‌سازی و واقعیت مجازی (VR): در شبیه‌سازهای پرواز یا رانندگی و هدست‌های واقعیت مجازی نسل آینده، وضوح بسیار بالا و میدان دید گسترده، به ایجاد تجربه‌ای کاملاً غوطه‌ور و واقعی کمک کرده و پدیدهٔ «اثر درِ توری» (screen-door effect) را از بین می‌برد. تصویربرداری علمی و پزشکی: در زمینه‌هایی مانند نقشه‌برداری زمین‌شناسی، ستاره‌شناسی یا تحلیل اسکن‌های پزشکی، یک بوم 16K به پژوهشگران اجازه می‌دهد تا بدون افت کیفیت، تا بالاترین حد ممکن بر روی جزئیات تصویر زوم کنند. | ## بخش 3: وضوح ۱۶کی | نقش کلیدی نسبت تصویر ابعاد دقیق، تعداد پیکسل‌های عمودی و در نتیجه، مجموع مگاپیکسل یک تصویر 16K، مستقیماً توسط نسبت تصویر (Aspect Ratio) آن تعیین می‌شود. نسبت تصویر، رابطهٔ تناسبی میان پهنا و ارتفاع یک تصویر است و بر اساس کاربرد نهایی، متفاوت خواهد بود: ۹: ۱۶: نسبت تصویر استاندارد برای تلویزیون‌های HD, 4K و 8K. ۹: ۳۲: نسبت تصویر بسیار عریض که در برخی مانیتورهای گیمینگ پیشرفته استفاده می‌شود. بنابراین، با ثابت در نظر گرفتن عرض تقریبی ۱۶٬۰۰۰ پیکسل، اعمال هر یک از این نسبت‌ها، یک وضوح 16K با ارتفاع و تعداد کل پیکسل متفاوت ایجاد می‌کند. برای مثال، یک نمایشگر تلویزیونی 16K (با نسبت ۹: ۱۶) ابعادی معادل ۸۶۴۰ × ۱۵۳۶۰ پیکسل و مجموعاً حدود ۱۳۲٫۷ مگاپیکسل خواهد داشت. جدول زیر، نمونه‌هایی از پیکربندی‌های ممکن برای وضوح 16K را بر اساس نسبت‌های تصویر رایج، به همراه ابعاد دقیق پیکسلی و مجموع مگاپیکسل برای هر حالت، نمایش می‌دهد. + نمونه‌هایی از وضوح ۱۶کی و نسبت‌های تصویر مرتبط مگاپیکسل نسبت تصویر وضوح (پیکسل) ۶۶٫۴ ۹۸٫۳ ۹۹٫۵ ۱۱۸ ۱۳۲٫۷ ۱۴۷٫۵ ۱۴۴ ۷۲٫۹ ۱۰۹٫۴ ۱۶۴ ۱۳۴٫۲ ۱۶۷٫۷ ۲۶۸٫۴ ۷۷٫۹ ۱۱۶٫۸ چالش‌ها و آیندهٔ فناوری دستیابی به وضوح 16K با چالش‌های فنی عظیمی روبروست: قدرت پردازشی: پردازش بیش از ۱۳۰ میلیون پیکسل در هر فریم، به کارت‌های گرافیک و پردازنده‌هایی با توان محاسباتی بسیار فراتر از محصولات امروزی نیاز دارد. تولید محتوا: فیلم‌برداری یا رندر کردن محتوا به صورت بومی (Native) با وضوح 16K، بسیار پیچیده و پرهزینه است. محدودیت‌های ادراک انسان: بحث‌های زیادی در جریان است که آیا چشم انسان در فاصله‌های تماشای معمول، قادر به تشخیص تفاوت میان وضوح 8K و 16K هست یا خیر. این موضوع، کاربرد 16K را بیشتر به سمت نمایشگرهای بسیار بزرگ و کاربردهای تخصصی که نیاز به زوم عمیق دارند، سوق می‌دهد تا تلویزیون‌های خانگی. | ## جمع‌بندی | همچنین از فرمت‌های رایجی که در حال حاضر برای ذخیره‌سازی و پردازش کدهای فشرده‌سازی تصویر (عکس) 16K کاربردی هستند، می‌توان به JPEG و PNG اشاره کرد، که توانایی پشتیبانی و ذخیره‌سازی تصویر تا ابعاد حداکثر «۶۵۵۳۵×۶۵۵۳۵» پیکسل (تقریباً ۴٫۳ گیگا پیکسل) دارا می‌باشند و به راحتی می‌توانند از وضوح 16K ویا ۳۲کی پشتیبانی کنند.