موضوع مقاله: خائوس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خائوس | مقدمه: خائوس یا آشفتگی ازلی (در کاربرد ترجمه یونانی کلاسیک و فلسفه: بُن آشوب، در کاربرد امروزی: دُش آمیختگی)، نخستین مخلوق در اساطیر یونانی، آشکارا تهیگی گسترده‌ای بود که وضعیت ابتداییِ پیش از اسطوره آفرینش یونان را بیان می‌کرد. | ## بخش 1: خائوس | خائوس را همچنین در افسانه‌های یونانی، توده‌ی بی‌شکل و درهم و برهمِ عوامل که پیش از آفرینش، جهان را فرا گرفته بود نامیدند. در الهیات نیز، خلأ اولیه و آشفتگیِ عواملِ کائنات قبل از خلقت، تحتِ عنوانِ هیولا خوانده شده‌است.خائوس. The Theoi Project نقش‌مایه‌ی نبرد با خائوس در همه‌ی این افسانه‌ها دیده می‌شود که حاکی از مبارزه‌ی یک خداوندِ دلاور با هیولای آشوب و بی‌سامانی و هرج و مرجی (اغلب در قالب یک مار یا اژدها) است. این مفهوم نخستین بار در آثار هزیود، شاعر مشهورِ یونانی مطرح شده‌است اما احتمال دارد که هزیود این مفهوم را از بابل باستان گرفته باشد.تاریخ تمدن، ویل دورانت، چاپ هفتم، ۱۳۸۰، جلد دوم، صفحه:۸۵ در افسانه‌های یونان در ابتدای آفرینش خلاء یا خائوس به وجود آمد یا در واقع به وجود نیامد زیرا خائوس چیزی نیست که وجود داشته باشد یا نداشته باشد. البته در آن دسته از داستان‌هایی که خائوس دارای شخصیت است احتمالاً این برداشت می‌شود که وجود او چیزی نزدیک به وجود خدا بوده باشد (یعنی وجود دارد ولی جسم ندارد). دیگر خدایان به وجود آمده از خائوس عبارتند از تاریکی یا اربوس و الهه‌ی شب یا نوکس، و اما از ازدواج آن‌ها همرا (روز) و روشنایی یا آیتر متولد شدند. تایتان‌های غول‌آسا، سیکلوپ‌ها و سه هکاتونکایر (غولانی که هر یک صد دست و پنجاه سر داشتند). وقتی اورانوس آن‌ها را در جهان زیرزمینی به بند کرد، گایا جوان‌ترین تیتان، یعنی کرونوس را واداشت که پدرش را اخته کند و قدرت را برباید.خائوس. از نظر هزیود، خائوس، مانند تارتاروس در مکانی دور و تاریک بود، در آن‌سوی جایی که تایتان‌ها زندگی می‌کردند، و مانند زمین و اقیانوس و هوای فوقانی می‌توانست تحت تأثیر رعد و برق زئوس قرار گیرد. آن‌ها معتقد بودند که جهان از یک وحدت اولیه به‌وجود آمده و این مفهوم پایگاه دائمی تمام وجود آن است. آناکسیماندروس ادعا می‌کند که منشأ آپایرون (نامحدود) است، جوهری الهی و دائمی که از عناصر رایج (آب، هوا، آتش و خاک) که فیلسوفان یونان اولیه آن را توصیف می‌کنند، تشکیل نمی‌شود، همه چیز از آپایرون خلق می‌شود، و باید بر حسب ضرورت به همان‌جا نیز بازگردد.نیلسون، جلد1, p.743؛ تصوری از ماهیت جهان این بود که زمین در زیر سطح آن به‌طور نامحدودی به سمت پایین کشیده می‌شود و ریشه‌هایش در تارتاروس، قسمت پایین جهان زیرین است. و حد پایین به آپایرون می‌رسد.» سرچشمه‌ها و حدود زمین، دریا، آسمان، تارتاروس است و همه چیز در شکاف باد بزرگی قرار دارند که به نظر می‌رسد نامحدود است و مشخصه بعدی «آشوب» است. یونان در پرندگان آریستوفان ابتدا آشوب، شب، اربوس و تارتاروس پدید آمدند، و از شب اروس، و از اروس و آشوب پرندگان پدید آمد.; Morford, pp 57–58. | ## بخش 2: خائوس | در تیمائوس افلاطون، اثر اصلی کیهان‌شناسی افلاطونی، مفهوم آشوب معادل عبارت یونانی chôra است، که به فضای بی‌شکل تعبیر می‌شود، و در آن آثار مادی عناصر (ichnê) به‌هم‌ریخته‌است. ارسطو، در چارچوب تحقیق خود در مورد مفهوم فضا در فیزیک، تفسیر هرج و مرج هزیود را به‌عنوان خلاء یا «مکانی بدون هیچ چیز در آن» تفسیر می‌کند. ارسطو آشوب را چیزی می‌داند که مستقل از اجسام، وجود دارد، و بدون آن هیچ چیز وجود ندارد. اجسام محسوس می‌توانند وجود داشته باشند؛ بنابراین «آشوب» در چارچوب یک تحقیق فیزیکی آشکار آورده می‌شود. امروزه از درک اسطوره‌شناختی او پیشی گرفته‌ایم و می‌دانیم که آثار ارسطو، بیش از هر چیز در تلاش برای به چالش کشیدن اتمیست‌هایی است که وجود فضای خالی را ادعا می‌کنند. سنت رومی در روایت شاعرانه دگردیسی‌ها اثر شاعر نامدار رومی اووید (۴۳ قبل از میلاد - ۱۷/۱۸ پس از میلاد)، آشوب توده‌ای شکل‌نگرفته بود که در آن همه عناصر در یک «حجم بی‌شکل» در هم آمیختند.قبل از این‌که اقیانوس و زمین ظاهر شوند - قبل از این‌که آسمان همه آن‌ها را فرا بگیرد - چهره طبیعت در یک گستره وسیع چیزی جز آشوب یکنواخت نبود. و همه عناصر ناهماهنگ، در یک توده بی‌شکل متراکم شده بودند.به گفته یولیوس هیگینوس: «از غبار آشوب به‌وجود آمد. از آشوب و غبار، شب، روز، تاریکی و اتر به‌وجود آمدند.» در آیین اورفئوسی آشوب را پسر کرونوس و آنانکی می‌دانند. سنت کتاب مقدس هرج و مرج با اصطلاح پرتگاه (توهو و بوهو) به دومین آیه از روایت کتاب پیدایش مرتبط شده‌است.Tsumura, D. با این حال، ولگاته (قدیمی‌ترین متن موجود از تمام کتاب مقدس و متن لاتینی رسمی کلیسای کاتولیک رومی) در لوقا ۱۶:۲۶، «جدایی بزرگ» بین بهشت و جهنم را به‌عنوان هرج‌ومرج بزرگ بیان می‌کند. در مطالعات مدرن کتاب مقدس (مجموعه‌ای از رشته‌های مختلف برای مطالعه کتاب مقدس (عهد عتیق و عهد جدید) است)، اصطلاح آشوب در متن تورات و روایات هم‌خانواده آن در اساطیر باستانی خاور نزدیک هم استفاده می‌شود. تشابه‌هایی بین پیدایش عبری و اسطوره آفرینش بابلی انوما الیش توسط هرمان گونکل در سال ۱۹۱۰ پیدا شد.H. سنت هاوایی در دین هاوایی‌ها، سه‌گانه‌ای از خدایان، معروف به «کو-کاوا-کاهی» هستند که گفته می‌شود قبل از هرج و مرج و در طول آن از ابدیت وجود داشته‌اند. | ## بخش 3: خائوس | سپس سه بهشت را برای مناطق مسکونی به همراه زمین، خورشید، ماه، ستارگان و ارواح پدیدآوردند. عرفان طبق گفته عرفان در منشأ جهان، (یک اثر گنوسیسم است که به آفرینش و آخرالزمان می‌پردازد) آشوب اولین چیزی نبود که وجود داشت. هنگامی که ماهیت اعصار جاودانه تکمیل شد، سوفیا (حکمت/حکیمان) آرزو کرد چیزی شبیه به نوری که در ابتدا وجود داشت به‌وجود بیاید. تخم کیهانی اورفیسم به‌عنوان ماده خام برای سنگ جادوی کیمیاگری در کیمیاگری اولیه یونان در نظر گرفته شد. به‌دلیل ارتباط با روایت آفرینش پیدایش، که در آن «روح خدا بر روی آب‌ها حرکت می‌کرد» (کتاب پیدایش)، آشوب بیشتر با عنصر آب شناسایی شد. رامون یوی (۱۲۳۲–۱۳۱۵) آشوب آزاد را نوشت، که در آن آشوب را به‌عنوان شکل اولیه یا ماده خلق‌شده توسط خدا معرفی می‌کند. کیمیاگر سوئیسی پاراسلسوس (۱۴۹۳–۱۵۴۱) هرج‌ومرج را مترادف با «عنصر اولیه» استفاده می‌داند (زیرا هرج‌ومرج اولیه به‌عنوان حالت متراکم بی‌شکل از همه عناصر تصور می‌شود). بنابراین پاراسلسوس زمین را به‌عنوان «آشوب گنومی‌ها» می‌شناسد، یعنی عنصر کوتوله‌ها، که از طریق آن ارواح بدون مانع حرکت می‌کنند، همان‌طور که ماهی‌ها در آب، یا پرندگان در هوا حرکت می‌کنند.De Nymphis etc. در مقدمه آمده‌است که این رساله در سال ۱۵۹۷ در ماگدبورگ، و در بیست و سومین سال کیمیاگری نویسنده نوشته شده‌است. هدف از این رساله نقل قول از پاراسلسوس در این مورد است که «نور روح، به خواست خدای سه‌گانه، همه چیزهای زمینی را از آشوب اولیه ظاهر کرد.», quoting مارتین رولند در سال ۱۶۱۲ در قاموس کیمیا می‌نویسد: «مخلوط خام ماده اولیه یا ماتریا پریما، همان‌گونه که در ابتدا وجود دارد آشوب است.» سنت مدرن اصطلاح آشوب در اسطوره‌شناسی تطبیقی مدرن و مطالعات دین‌شناسی به‌عنوان اشاره به حالت اولیه قبل از آفرینش پذیرفته شده‌است، که به‌طور دقیق دو مفهوم مجزای «تاریکی اولیه» را که از آن نظم جدیدی پدید می‌آید و «حالت اولیه» به‌عنوان ادغام اضداد را، ترکیب می‌کند. در هر دو مورد، هرج‌ومرج به مفهوم یک حالت اولیه اشاره دارد، که کیهان را در توان خود دارد، اما قبل از این‌که جهان بتواند وجود خود را آغاز کند، باید توسط یک عقل فعال شکل بگیرد. | ## جمع‌بندی | برای نمونه، بازی ویدئویی محبوب هادس ۲۰۲۰ است که در آن آشوب به‌عنوان یک خدای غیردوگانه بدون جنسیت نشان داده می‌شود، که در بالای پایه‌های جهان اموات یا خود «آفرینش» ساکن است.