موضوع مقاله: گرتا تونبرگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گرتا تونبرگ | مقدمه: گرِیتا تین‌تین النُرا ارنمان تونبَری (, تلفظ ؛ زادهٔ ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۳)، که همچنین با تلفظ انگلیسی گرتا تونبرگ شناخته می‌شود، کنشگر سوئدی در حوزهٔ اقلیم و سیاست است که به‌خاطر به چالش کشیدن رهبران جهان برای اقدام جدی‌تر در برابر تغییرات اقلیمی شناخته می‌شود. | ## بخش 1: گرتا تونبرگ | او نخستین بار در سال ۲۰۱۸ و در ۱۵ سالگی به شهرت بین‌المللی رسید؛ زمانی که اعتصاب تک‌نفره‌ای را در برابر پارلمان سوئد آغاز کرد و خواستار پاسخ‌گویی دولت در قبال انتشار گازهای گلخانه‌ای شد. اعتراض او الهام‌بخش شکل‌گیری جنبش جهانی جوانان با عنوان جمعه‌ها برای آیندگان شد؛ جنبشی که تظاهرات گسترده‌ای را در صدها شهر جهان سازمان‌دهی کرد و تغییرات اقلیمی را به‌عنوان یک مسئله اخلاقی فوری بازتعریف نمود. او در خانواده‌ای هنری پرورش یافت؛ مادرش مالنا ارنمان خواننده اپرا است، پدرش سوانته تونبرگ بازیگر، و پدربزرگش اولوف تونبری نیز بازیگر و کارگردانی به‌خوبی شناخته‌شده بود. تونبرگ نخستین بار در هشت سالگی با موضوع تغییرات اقلیمی آشنا شد و خیلی زود از نبود اقدام سیاسی جدی در این زمینه دچار نگرانی و اندوه شد. پس از تجربه افسردگی، تشخیص داده شد که او به نشانگان آسپرگر، اختلال وسواسی-جبری و سکوت انتخابی مبتلاست. او بعدها آسپرگر خود را «ابرقدرت» نامید و توضیح داد که این ویژگی به او کمک می‌کند بحران اقلیمی را با وضوح و عزم بیشتری ببیند. در اوت ۲۰۱۸، هنگامی که تونبری ۱۵ ساله بود اعتصاب و مدرسه را ترک کرد و در خارج از پارلمان سوئد، تابلویی را در دست گرفت که خواستار اقدام شدیدتر در زمینه اقلیم شد. آنها با هم جنبش اعتصاب آب و هوا در مدرسه با نام «جمعه‌ها برای آیندگان» را ترتیب دادند. پس از سخنرانی تونبری در کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل ۲۰۱۸ اعتصابات دانش آموزی به شکل هفتگی در مناطقی از دنیا صورت گرفت. در سال ۲۰۱۹، حداقل دو اعتراض هماهنگ شده در چندین شهر برپاشد که در هر یک بیش از یک میلیون دانش آموز شرکت کردند. در اجلاس ۲۰۱۹، او پس از سفری با قایق بادبانی بدون آلایندگی از اقیانوس اطلس عبور کرد و سخنرانی مشهور خود با عنوان «چطور جرئت می‌کنید» را ایراد کرد؛ سخنرانی‌ای که در آن رهبران جهان را به‌خاطر بی‌عملی در برابر بحران اقلیمی به‌شدت سرزنش کرد. پس از پایان دبیرستان در سال ۲۰۲۳، تونبرگ فعالیت‌های کنش‌گرانه خود را از طریق تظاهرات مسالمت‌آمیز و اَعمال نافرمانی مدنی ادامه داد؛ اقداماتی که به بازداشت‌های متعدد و تشکیل پرونده‌های قضایی برای او انجامید. دامنه فعالیت‌های او از مسائل زیست‌محیطی فراتر رفت و حوزه‌هایی چون حقوق بشر و جنبش‌های عدالت جهانی را نیز دربر گرفت. در ژوئن ۲۰۲۵، تونبرگ به یک ناوتیپ بشردوستانه پیوست که با هدف ارسال کمک به نوار غزه حرکت کرده بود. این رخداد بار دیگر بحث‌های جهانی دربارهٔ دامنه فعالیت‌های کنش‌گرانه او را برانگیخت. در ماه اوت، تونبرگ بار دیگر به کاروانی پیوست تا توجه‌ها را به وضعیت غزه جلب کند. این سفر که از سوی شرکت‌کنندگان به‌عنوان حامل کمک‌های نمادین یا «استعاری» توصیف شده بود و نه اقلام مادی، پیش از رسیدن به مقصد توسط نیروهای دریایی اسرائیل متوقف شد. تونبرگ به‌عنوان آغازگر پدیده‌ای شناخته می‌شود که رسانه‌ها آن را «اثر گرتا» نامیده‌اند؛ تأثیری که موجب افزایش آگاهی زیست‌محیطی، مشارکت جوانان، و تغییراتی در سیاست‌گذاری عمومی در سطح جهانی شده است. او جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده، از جمله حضور در فهرست ۱۰۰ فرد تأثیرگذار مجله تایم، انتخاب به‌عنوان شخص سال ۲۰۱۹ (که جوان‌ترین فرد دریافت‌کننده این عنوان بوده)، و چند بار نامزدی برای دریافت جایزه صلح نوبل. تونبرگ، چه مورد تحسین و چه انتقاد، همچنان یکی از چهره‌های برجسته کنش‌گری معاصر و نمادی ماندگار از جنبش جهانی عدالت اقلیمی به‌شمار می‌رود. تونبری به صراحت لهجه، در بیان واقعیت، در ملاء عام و در برابر رهبران سیاسی و اجتماعی شهرت دارد. او در سخنرانی‌هایش خواستار اقدام فوری برای رسیدگی به آنچه او آن را «بحران آب و هوا» می‌خواند است. در خانه، تونبری پدر و مادر خود را متقاعد کرده تا شیوهٔ زندگی خود را برای کمک به کاهش تصاعد کربن تغییر دهند، مثلاً از مسافرت‌های هوایی یا خوردن گوشت پرهیز کنند. زندگی گرتا تونبری در ۳ ژانویه ۲۰۰۳ در استکهلم و در خانواده‌ای هنرمند متولد شد، مادرش مالنا ارنمان، خوانندهٔ اپرا و پدرش سوانته تونبری، بازیگر هستند. نسب تونبری از طرف پدری به سوانته آرنیوس می‌رسد که شیمی‌دان و برندهٔ جایزهٔ نوبل بود و اولین بار مفهوم تغییرات آب‌وهوایی، گازهای گلخانه‌ای و تأثیرات کربن دی‌اکسید را در اواخر قرن نوزدهم به کار برد. تونبری می‌گوید که او اولین بار در سال ۲۰۱۱، هنگامی که ۸ ساله بود، دربارهٔ تغییرات آب و هوا شنید و نتوانست بفهمد که چرا در مورد آن تلاش زیادی انجام نمی‌شود. | ## بخش 2: گرتا تونبرگ | سه سال بعد او دچار افسردگی و بی‌حالی شد، حرف زدن و غذا خوردن را متوقف کرد و سرانجام نشانگان آسپرگر، اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، و سکوت انتخابی در او تشخیص داده شد. وی در حالی که تصدیق می‌کند که این ابتلا او را محدودتر از گذشته کرده است، اوتیسم خود را به علّت بیماری یک «ابرقدرت» می‌داند. حدود دو سال قبل تونبری از پدر و مادرش خواست تا با وگان شدن و پرهیز از مسافرت هوایی به جنبش کاهش ردپای کربن ملحق شوند، که تا حدودی به معنای آن بود که مادرش مجبور شود از شغل بین‌المللی خود به عنوان خواننده اپرا دست بکشد. واکنش نهایی والدین و پذیرش تغییر در سبک زندگیشان باعث امید و باور تونبری به تواناییش در ایجاد تغییر منجر شد. سفر دریایی در اقیانوس اطلس در اوت ۲۰۱۹، تونبری فاصلهٔ میان پلیموت انگلستان تا نیویورک آمریکا را در اقیانوس اطلس در یک قایق بادبانی مسابقه‌ای به طول تقریباً ۲ متر که با انرژی خورشیدی و توربینهای زیرآبی کار می‌کرد، پیمود. این سفر به عنوان نمادی از سفر بین اقیانوسی عاری از کربن اعلام شد که همچنین بیانگر باور تونبری به اهمیت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است. تونبری در مدت حضورش در قارهٔ آمریکا در اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد در نیویورک و در کنفرانس تغییرات اقلیمی COP 25 در سانتیاگوی شیلی شرکت کرد. تعدادی از این فعالان نوجوان در دبیرستان مارجوری استونمن داگلاس در پارکلند، فلوریدا، برای حمایت از کنترل اسلحه بیشتر، راهپیمایی‌ای با عنوان «راهپیمایی‌ای برای زندگی ما» ترتیب دادند. سرآغاز در ۲۰ اوت ۲۰۱۸ تونبری، که تازه کلاس نهم را شروع کرده بود، تصمیم گرفت که تا روز انتخابات سراسری سوئد (۲۰۱۸) که در تاریخ نهم سپتامبر برگزار می‌شد به مدرسه نرود. این انتخابات درست پس از گرم‌ترین تابستان سوئد در ۲۶۲ سال گذشته که با موجی از گرما و آتش‌سوزی جنگلها همراه بود برگزار می‌شد. خواسته‌های او شامل این بود که که دولت سوئد مطابق توافق پاریس میزان انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش دهد. وی همچنین اعلامیه‌هایی را صادر کرد که اظهار داشت: «من این کار را می‌کنم زیرا شما بزرگترها دارید به آینده من گند می‌زنید.» پشتیبانی در فوریهٔ سال ۲۰۱۹، ۲۲۴ فعال دانشگاهی، نامهٔ حمایتی علنی را امضا کردند که در آن اعلام کردند که آن‌ها از اقدامات تونبری و نوجوانان اعتصاب کننده در بیان اعتراض خود الهام گرفته‌اند. دبیرکل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش نیز اعتصابات مدرسه‌ایِ تونبری را توصیه کرد و پذیرفت که: «نسل من نتوانسته است به درستی پاسخگوی چالش چشمگیر تغییرات اقلیمی باشد. عجیب نیست اگر آنها عصبانی هستند.» در ژوئن سال ۲۰۱۹، تونبری در تماسی ویدئویی با الکسندریا اوکاسیو کورتز که توافق‌نامهٔ نیو دیل سبز را در فوریهٔ ۲۰۱۹ به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا ارسال کرده بود که در آن از ایالات متحده می‌خواست تا طی یک دهه تولید گازهای گلخانه‌ای را به صفر برساند صحبت کرد. آنها دربارهٔ جدی گرفته نشدن دیدگاه‌هایشان به علّت کم‌سالی آن‌ها گفتگو کردن و اینکه در عمل چه روشی مؤثر خواهد بود. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در سخنرانی در رویدادی در نیوزیلند در مهٔ ۲۰۱۹ گفت نسل وی «در نبرد در برابر تغییرات آب و هوا برنده نیست» و حالا «نجات سیارهٔ» ما به عهدهٔ نوجوانان است. وقتی دامنهٔ اعتراض او بالا گرفت، از او دعوت شد تا در تالارهای مختلفی به سخنرانی بپردازد که به وی امکان داد تا نگرشهای خود را گسترش دهد. شما به ما گفتید که به آینده امید داشته باشیم.» تونبری همچنین می‌گوید که ما باید از خواب بیدار شویم و تغییر کنیم زیرا کارهای بسیار کمی برای این حل مشکل انجام می‌شود. او با اشاره به اینکه در سال ۲۰۱۹ که «براساس IPCC (هیئت بین‌المللی برای تغییرات اقلیمی)، ما کمتر از ۱۲ سال برای جبران اشتباهاتمان وقت داریم» می‌گوید که به گمان او سیاستمداران و تصمیم گیرندگان باید به دانشمندان گوش دهند. تونبری برای برجسته کردن نگرانی‌های خود از مثال‌های خشنی استفاده می‌کند و با صراحت لهجه، رهبران تجاری و سیاسی را خطاب قرار می‌دهد، و اغلب آنها را به علّت منفعل بودنشان سرزنش می‌کند. به عنوان مثال، او به هیئت رهبران برجسته مشاغل و سیاسی در داووس گفت: «بعضی از مردم، بعضی از شرکت‌ها، و به خصوص بعضی از تصمیم گیرندگان، دقیقاً می‌دانند که چه ارزش‌های گران‌بهایی را قربانی کرده‌اند تا بتوانند مبلغی غیرقابل تصور پول به جیب بزنند. من فکر می‌کنم بسیاری از شما امروز اینجا متعلق به این گروه از مردم هستید.» وی در ادامه گفت: «من از شما می‌خواهم طوری رفتار کنید که انگار خانه‌مان آتش گرفته - چون واقعاً اینطور است». او در اکتبر سال ۲۰۱۸ در لندن گفت: «ما با یک بحران بی‌سابقه فوری روبرو هستیم که هرگز یک بحران تلقی نشده است و رهبران ما همگی در برابر آن رفتار کودکانه‌ای دارند». وی همچنین خاطرنشان کرد که راهبردهای اتخاذ شدهٔ دولت‌های مختلف برای محدود کردن گرمایش جهانی تا ۱/۵ درجه سانتیگراد به عنوان بخشی از توافق‌نامه پاریس کافی نیست و باید منحنی انتشار گازهای گلخانه‌ای باید پیش از سال ۲۰۲۰ شدیداً آغاز به پایین رفتن کند. در ژانویه سال ۲۰۱۹، وی به پارلمان انگلستان گفت که انگلستان باید حرف زدن در مورد «کاهش» میزان انتشار گازها متوقف کرده و اقدام به برنامه‌ریزی برای حذف آن کند. در فوریه سال ۲۰۱۹، در کنفرانس کمیته اجتماعی و اقتصادی اروپا، او گفت که اتحادیه اروپا باید تا سال ۲۰۳۰ باید ۸۰٪ از تولید گازهای گلخانه‌ای بکاهد یعنی دو برابر هدفی که قبلاً تعیین شده بود (کاهش ۴۰ درصدی). | ## بخش 3: گرتا تونبرگ | تونبری در بیانیه‌ای که در ابتدا در صفحه فیس‌بوک خود قرار داده بود اذعان می‌کند که او یک دانشمند آب و هوا نیست: او صرفاً یک پیام‌رسان است که آنچه را که دانشمندان در دهه‌های گذشته گفته‌اند تکرار می‌کند، بدون اینکه تاکنون موفقیت زیادی به دست آورده باشد. او می‌گوید اگر همه به حرف دانشمندان گوش می‌دادند و واقعیت‌ها را می‌پذیرفتند، «آن وقت ما (دانش آموزان) می‌توانستیم به مدرسه برگردیم». در یکی از اولین اظهارات خود هنگام ورود پیام مشابهی برای دونالد ترامپ داشت و به او توصیه کرد که «علم را باور کند». در پاسخ به مواضع آشکار او، سیاستمداران مختلف نیز لزوم تمرکز بر تغییرات اقلیمی را تأیید کرده‌اند. مایکل گو، وزیر محیط زیست انگلستان گفت: «وقتی به شما گوش کردم، در عین اینکه شدیداً شما را تحسین می‌کردم، احساس مسئولیت و گناه نیز کردم. من از نسل والدین شما هستم و می‌دانم که ما برای رسیدگی به تغییرات اقلیمی و بحران وسیع تر محیط زیستی که ما در ایجادشان سهیم بوده‌ایم شدیداً کوتاهی کرده‌ایم». اد میلیبند، سیاستمدار حزب کارگر، که مسئول معرفی قانون تغییرات اقلیمی سال ۲۰۰۸ بود، گفت: «شما ما را از خواب بیدار کرده‌اید. همه نوجوانانی که اعتصاب کرده‌اند آینه‌ای از جامعه ما هستند … شما یک درس واقعاً مهم به ما دادید. شما از برجستگان جامعه هستید.» در ژوئن سال ۲۰۱۹، یک نظرسنجی YouGov در انگلستان نشان داد که نگرانی‌های عمومی دربارهٔ محیط زیست در انگلستان افزایش یافته است زیرا تونبری و شورش انقراض «حباب انکار را سوراخ کرده‌اند». در اوت سال ۲۰۱۹، تعداد کتابهای کودکان حول موضوع بحران شرایط اقلیمی و فروش چنین کتاب‌هایی که همه با هدف توانمند سازی نوجوانان برای نجات سیاره زمین انجام شده است، دو برابر گزارش شده است. با الهام از تونبری، افراد نیکوکار و سرمایه‌گذاران ثروتمند از ایالات متحده تقریباً نیم میلیون پوند برای حمایت از شورش انقراض و گروه‌های اعتصاب مدرسه. Trevor Neilson، یکی از خیرخواهان، گفت که این سه بنیاد با دوستانی در جمع ابر-ثروتمندان بین‌المللی تماس می‌گیرند تا «صدها برابر» بیشتر در هفته‌ها و ماه‌های آینده اهدا شود. در ژوئن سال ۲۰۱۹، راه‌آهن سوئد (SJ) گزارش داد که تعداد سوئدی‌هایی که از قطار برای سفرهای محلی استفاده می‌کنند نسبت به سال گذشته ۸ درصد بیشتر شده است، که نشان دهنده نگرانی روزافزون مردم در مورد تأثیر سفرهای هوایی بر انتشار گازهای گلخانه ای است که با امتناع تونبری از پرواز به کنفرانس‌های بین‌المللی نمایان شده است. ناوگان جهانی صمود گرتا تونبرگ به همراه بسیاری از شخصیت‌های رسانه ای، پزشکی، هنری و اجتماعی که بالغ بر ۴۰ ملیت و از ۵ قاره جهان هستند، به جهت کمک رسانی و شکستن حصر غزه کاروانی دریایی به نام صمود را شکل داده‌اند. این کاروان که بالغ بر ۷۰ کشتی می‌باشد سعی بر آن دارد تا کمک‌های بشردوستانه را به مردم غزه برساند. پیش از این نیز گرتا، فعالیت‌های رسانه ای و اجتماعی بسیاری علیه اسرائیل و در دفاع از مردم فلسطین انجام داده است و به عنوان یکی از حامیان فلسطین شناخته می‌شود. ÙØ¯%C2»-ÚØ·ÙØ±-ØªØ´Ú©ÛÙ-Ø´Ø¯Ø/ طبق گزارش‌ها کشتی حامل گرتا تونبرگ هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. نقد و پاسخ حملات تبلیغاتی تا اوت سال ۲۰۱۹، مجلهٔ ساینتیفیک آمریکن گزارش می‌داد که مخالفان تونبری با «اشارهٔ بی رحمانه به اوتیسم او» «حملات شخصی» انجام داده‌اند و «به‌طور فزاینده ای به حمله توسط آگهی‌های داخلی متکی هستند تا اثرگذاری او را از بین ببرند.» گمانه نگار سوئدی پائولینا نودیگ، با اشاره به مشکل سلامتی ذهنی تونبری فعالیت او برای رهبری جنبش علیه تغییرات اقلیمی را زیر سؤال برد. آدیتا چاکراورتتی با نوشته‌ای در گاردین اظهار داشت که ستون نویس‌هایی از جمله برندن اونیل، توبی یانگ، وبلاگ گایدو فاوکس همچنین هلن دیل و راد لیدلز در مجلات اسپکتیتور و ساندی تایمز اقدام به «حملات شخصی زشت» به تونبری کرده‌اند. به گفتهٔ یاکوب گول، محقق مؤسسهٔ گفتگوی استراتژیک، حزب جناح راست آلترناتیو برای آلمان به عنوان بخشی از انکار تغییر اقلیمی، به تونبری «به طرز نسبتاً شرورانه‌ای» حمله کرده است. تونبری همچنین پس از اعلام سفر در یک قایق بادبانی بدون کربن به ایالات متحده، مورد انتقاد آندرو بولت از منکران تغییرات آب و هوایی استرالیا قرار گرفت. بولت اظهار داشت که وی (تونبری) یک فرقه اعتقادی دارد و او را به عنوان «دختر بسیار جوان و با بسیاری از اختلالات روانشناختی»، «به طرز رعب آوری تأثیرگذار» خواند. اظهار داشت که والدین «جویای شهرت» تونبری، به ویژه مادر او که «ستارهٔ رو به افول اپرا» است که اجراهای بین‌المللی داشته است، بدون توجه به مشکلات ذهنی تونبری، که به گمان لاو شامل لیست بلندی از ناتوانیها بود، با ادعای معلولیت او و خواهرش او را حقیر می‌کنند. فهرست سخنرانی‌ها سازمان ملل متحد: همایش اقدام برای اقلیم ۲۰۱۹ در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۹ تونبری در حضور رهبران سیاسی حاضر در همایش اقدام برای اقلیم ۲۰۱۹ که در شهر نیویورک برگزار شد سخنرانی کرد. او رهبران جهان را متهم کرد که با بی‌عملی خود در قبال تغییرات اقلیمی رؤیاها و کودکی او را دزدیده‌اند. او ایرادات خود در مجمع عمومی را با مقدمه‌ای احساسی آغاز کرد که مورد توجه وسیع رسانه‌ها قرار گرفت:این‌ها همه اشتباه است. | ## جمع‌بندی | من باید در آن سوی اقیانوس در مدرسه‌ام باشم؛ ولی شما اینجا سراغ ما جوانان را برای امید می‌گیرید؟