موضوع مقاله: افغان‌فلم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # افغان‌فلم | مقدمه: افغان‌فلم هم از نظر تاریخی و هم از نظر هنر و سینما اهمیت تاریخی زیادی برای افغانستان دارد. | ## بخش 1: افغان‌فلم | بایگانی این نهاد فیلم‌های مستند دوران جنگ جهانی اول و جنگ افغان- انگلیس و سفر‌های امان‌الله شاه از آغاز حکومت او در سال ۱۹۱۹ میلادی را در بر می‌گیرد. فعالیت اداره افغان‌فلم، همواره زیر تاثیر فضای سیاسی و تحولاتی بود که با تغییر رژیم‌ها در افغانستان اتفاق افتاده ‌است. در سال ۱۹۵۰ دو آمریکایی به کابل رفتند تا به ماموران اداره مستقل مطبوعات، در زمینه عکاسی و فیلم‌برداری آموزش بدهند. افراد آموزش‌دیده، از رویدادهای مختلف دولتی برای نشریات آن زمان عکس و فیلم می‌گرفتند. به همین دلیل بر پایه قراردادی با آمریکا برای پانزده سال این فیلم‌ها برای چاپ و تنظیم از طریق هند به آمریکا فرستاده می‌شدند. آماده شدن این فیلم‌ها و بازگرداندن آنها به افغانستان سه تا چهار ماه زمان نیاز داشت. راه‌اندازی افغان‌فلم در سال ۱۹۶۵ ظاهرشاه از سفیر آمریکا در کابل درخواست کرد که یک لابراتوار ظهور فیلم در افغانستان بسازند. جانسون رئیس‌جمهوری وقت آمریکا آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده ساخت این پروژه را آغاز کرد که در سال ۱۹۶۸ به پایان رسید. با گذر زمان، افراد آموزش‌دیده درباره عکس و فیلم و باتجربه در اداره مطبوعات در افغان‌فلم شروع به کار کردند. | ## بخش 2: افغان‌فلم | گفته می‌شود که ظاهرشاه خود علاقمند به هنر سینما بود و هر از گاهی برای تماشای فیلم به سالن افغان‌فلم می‌رفت. فیلم‌هایی که در آغاز تولید می‌شدند، فیلم‌های خبری از رویدادهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی بودند و پیش از پخش فیلم‌های خارجی، در سینماها نمایش داده می‌شدند و آثار هنری و داستانی نبودند. نخستین فیلم هنری در افغانستان در سال ۱۹۶۹ به نام روزگاران و در سه قسمت ساخته شد و در سینماهای کابل به نمایش در آمد. در ادامه، افغان‌فلم با تشکیل «اداره سیار» با استفاده از پروژکتور و ژنراتور در مناطق دوردست افغانستان فیلم‌های خبری و در مواردی فیلم هنری به مردم نمایش بدهد. از سال ۱۹۶۷ تا به قدرت رسیدن طالبان در سال ۱۹۹۶، ۳۷ فیلم داستانی و بیش از ۱۰۰ فیلم مستند در افعانستان ساخته شد. همچنین چندین سالن سینما در ولایت‌های هرات، بلخ، قندوز، مزار شریف، بغلان و چند شهر دیگر هم فعال بودند. دوران شوروی بیشترین شمار فیلم‌های ساخته شده، در دوران حکومت حزب دموکراتیک خلق افغانستان (۱۹۸۰–۱۹۹۲) بود که هر سال سه تا چهار فیلم تولید می‌شد. از شناخته‌شده‌ترین فیلم‌های این دوره می‌توان به پسر بیوه (با نام دیگر شاد گل)، اختر مسخره، گناه، مجسمه‌ها می‌خندند، و مردها ره قول است اشاره کرد. برخی از این فیلم‌ها مانند فیلم پرنده‌های مهاجر ساخته لطیف احمدی در جشنواره‌های کشورهای عضو شوروی و آلمان شرقی جایره گرفتند. | ## بخش 3: افغان‌فلم | دوره برهان‌الدین ربانی پس از فروپاشی شوروی و در زمان ریاست‌جمهوری برهان‌الدین ربانی افغان‌فلم توانست به فعالیت خود ادامه داد. دوره نخست طالبان در دوره جنگ داخلی افغانستان چندین خمپاره به ساختمان افغان‌فلم برخورد کرد. اما سخت‌ترین دوره برای افغان‌فلم و سینمای افغانستان با به قدرت رسیدن طالبان آغاز شد. اما شماری از کارمندان این نهاد با پنهان کردن نسخه‌های اصلی فیلم‌ها و بایگانی افغان‌فلم توانستند آنها را حفظ کنند. دوره جمهوریت در سال ۲۰۱۸ محمداشرف غنی دستور داد بایگانی افغان‌فلم به ارگ ریاست‌جمهوری منتقل شود که واکنش‌ها و مخالفت فرهنگیان را برانگیخت. نبود سرمایه‌گذاری، کمبود تهیه‌کننده آموزش‌دیده و حرفه‌ای، بی‌توجهی حکومت جمهوری افغانستان، ناامنی از اصلی مشکلات دوره جمهوریت بودند.در سال ۲۰۲۰ شمار سالن‌های فعال سینما (در مقایسه با ۱۸ سالن در سال ۱۹۷۰) به ۵ کاهش یافت. دوره دوم طالبان در ژوئن ۲۰۲۵ امارت اسلامی افغانستان نام «افغان‌فلم» را به «ریاست سمعی و بصری» و ماهیت آنرا نیز تغییر داد. | ## جمع‌بندی | مدیریت سلطان حمید هاشم، صمد آصفی، خالق علیل، عبدالواحد نظری، صدیق برمک (دو دوره)، لطیف احمدی (دو دوره)، ابراهیم عارفی و صحرا کریمی (سال‌های پایانی نظام جمهوری) در دوره‌های مختلف ریاست افغان‌فلم را به عهده داشته‌اند.