aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: ایکتیوسورها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایکتیوسورها | مقدمه: ایکتیوسورها گروهی از خزندگان دریایی کاملاً آبزی بودند که ظاهری شبیه ماهیان و آب‌بازسانان داشتند و در طول دوران میانه زیستیMesozoic فرگشت یافتند بر اساس شواهد سنگواره‌ای، آن‌ها تقریباً ۲۵۰ میلیون سال پیش ظاهر شدند و حدود ۹۰ میلیون سال پیش نیز منقرض شدند. | ## بخش 1: ایکتیوسورها | ماهی‌خزنده باراکوداسائورویدس از خزندگان پیش از تاریخ آسیا می‌باشد که در دوره تریاس میانه زندگی می‌کرده‌است. ایکتیوسورها کاملاً با زندگی در دریا تطابق یافته بودند و دیگر قادر نبودند که به خشکی بازگردند. این جانوران با آن که از خزندگان بودند به جای تخم‌گذاری بچه‌های خود را به روش زنده‌زایی به دنیا می‌آوردند. | ## بخش 2: ایکتیوسورها | کوچک‌ترین گونه کشف شده از ایکتیوسورها تنها ۳۰ سانتی متر طول داشت در صورتی که بزرگ‌ترین گونه کشف شده تا ۲۱ متر رشد می‌کرد. با این وجود اغلب ایکتیوسورها به‌طور میانگین ۲ تا ۴ متر طول و سرعت‌شان بوده در آب به ۴۰ کیلومتر در ساعت می‌رسید. ایکتیوسورهای اولیه که در دوره تریاس می زیستند اغلب بسیار بزرگ بودند و زندگی مشابه نهنگ‌ها داشتند اما در طول دوره‌های ژوراسیک و کرتاسه اندازه گونه‌های جدید کوچک‌تر شد و نحوه زندگیشان بیشتر شبیه به دلفین‌ها شد. | ## بخش 3: ایکتیوسورها | ایکتیوسورها حدود ۲۴ میلیون سال پیش از وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن منقرض شدند و علت انقراض آن‌ها هنوز مشخص نیست. | ## جمع‌بندی | اما کاهش تعداد ایکتیوسورها و انقراضشان همزمان بود با ظهور و گسترش موساسوریان بنابراین شاید عامل انقراض ایکتیوسورها رقابت آن‌ها با موساسوریان بوده باشد.
موضوع مقاله: بی‌بی‌یون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بی‌بی‌یون | مقدمه: این مجموعه تلویزیونی اولین بار در سال ۱۳۷۷ از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد سازندگان کارگردان: حسین پناهی نویسنده: حسین پناهی فیلمبردار: ناصر محمود کلایه برنامه‌ریز: شهلا بهاری طراح لباس: آزیتا مصباح چهره‌پردازی: فاطمه اردکانی - نریمان محتشم منشی صحنه: طیبه کبیری تهیه‌کننده: محمدعلی اسلامی ساخت: ۱۳۷۴ شبکه یک سیما بازیگران حسین پناهی فهیمه راستکار رضا کرم‌رضایی ژاله علو گوهر خیراندیش سیما تیرانداز منوچهر حامدی فقیهه سلطانی گلبرگ ابوترابیان فریده سپاه‌منصور باقر صحرارودی ابراهیم‌آبادی تانیا جوهری عزیزالله هنرآموز میرصلاح حسینی مهری مهرنیا محمدتقی شریفی شاپور بخشائی محسن آراسته مهوش وقاری محسن قاضی مرادی حسن میرباقری سینا پناهی عادل رقابتی حسن سجادی حسینی حمید زاهدی مژگان رودبارانی بهیه کیمیائی فاطمه سالاریان مینو زاهدی فاطمه خدایار شروین نجفیان مینا میرحسینی حمید زارعی افسانه رودبارانی ماریا رقابتی نادیا رقابتی مارال بصیری سعیده گروسی حمیده گروسی حمیده غیاثی حواشی حسین پناهی در سال ۱۳۷۴ فیلمنامه این مجموعه تلویزیونی را نوشت آن را کارگردانی کرد و در آن نقش‌آفرینی نمود اما در همان سال‌ها مجموعه تلویزیونی توقیف و چند سال بعد نسخه سانسور شده آن در حدود دو-سوم مجموعه از تلویزیون نمایش داده شد. | ## بخش 1: بی‌بی‌یون | مجموعه تلویزیونی بی‌بی‌یون ساختاری اپیزودیک دارد و داستان هر اپیزود به قسمتی با داستان‌های دیگر مرتبط می‌باشد. | ## بخش 2: بی‌بی‌یون | ## بخش 3: بی‌بی‌یون | ## جمع‌بندی | در داستان‌های بی‌بی‌یون آشکارا می‌توان رگه‌هایی از اشعار حسین پناهی را دید و گاه اشعار وی را در دیالوگ‌ها شنید.
موضوع مقاله: سایناپسیدها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سایناپسیدها | مقدمه: هم‌کمانان یا سیناپسید (نام علمی: Synapsida) یک رده از آب‌پرده‌داران (آمنیوت‌ها) است که شامل پستانداران و تمام آب‌پرده‌دارانی می‌شود که از فرگشتی به پستانداران نزدیک‌ترند تا به خزنده‌چهرگان. | ## بخش 1: سایناپسیدها | در گذشته از سیناپسیدهای غیر پستاندار با عنوان خزندگان پستاندارمانند یاد می‌شد اما این عنوان امروزه دیگر کاربرد ندارد و به جای آن از عنوان‌های پستانداران اولیه و دودمان پستانداران برای آن‌ها استفاده می‌شود چرا که سیناپسیدها خزنده نیستند و همگی به پستانداران نزدیکی بیشتری دارند. | ## بخش 2: سایناپسیدها | طبقه‌بندی در گذشته هم‌کمانان در رده خزندگان قرار می‌گرفتند اما در طبقه‌بندی‌های جدید به عنوان گروهی کاملاً جدا از خزندگان تعریف می‌شوند. | ## بخش 3: سایناپسیدها | هم‌کمانان خود به‌طور سنتی به دو راسته بزرگ لگن‌خزندگان (هم‌کمانان ابتدایی) و ددکمانان (هم‌کمانان پیشرفته) تقسیم می‌شوند. | ## جمع‌بندی | با این وجود امروزه از لگن‌خزندگان به عنوان یک گروه نافراگیر تعریف می‌شود و دیگر یک راسته محسوب نمی‌شود.
موضوع مقاله: الاسموسور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الاسموسور | مقدمه: الاسموسور یا دُم‌تخت‌سور (نام علمی: Elasmosaurus) نام یک سرده از راسته نزدیک‌سوسماران است.الاسموسور با طولی نزدیک به ۱۴ متر و ۳۰۰۰ کیلو وزن گوشتخواری بزرگ بوده است. | ## بخش 1: الاسموسور | همه‌ی اعضای این زیرگروه سرهایی کوچک و گردن‌هایی بسیار دراز داشتند، اما گردن هیچ‌یک به درازی گردن الاسموسور نبود. گردنش که ۷۱ مهره داشت -بیشتر از هر جانور دیگری در تاریخ- بیش از نیمی از طول بدنش را تشکیل می‌داد. | ## بخش 2: الاسموسور | این موضوع ادوارد درینکر کُپ را، که نخستین نمونه‌ی این جانور را در سال ۱۸۶۹ توصیف کرد، سخت سردرگم کرده بود و در نتیجه او سر جانور را روی دمش -که آن را به اشتباه گردنش تصور می‌کرد- گذاشت. الاسموسور سری نسبتاً کوچک داشت و احتمالاً کمین می‌گرفت و با حرکت سریع گردنش ماهی‌ها را غافل‌گیر می‌کرد. | ## بخش 3: الاسموسور | ## جمع‌بندی | دندان‌های دراز و باریک این جانور برای سوراخ کردن بدن و گرفتنِ شکارهای کوچک و نرم عالی بودند.
موضوع مقاله: دودنبی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دودنبی | مقدمه: ۷۰ گونه در آمریکای شمالی، ۱۲ گونه در بریتانیا و دو گونه در استرالیا مشاهده گردیده است. | ## بخش 1: دودنبی | در انتهای شکمشان دارای پیوست‌های بلندی هستند و طول بدنشان حدود ۷ میلی‌متر یا کمتر است؛ بنابراین در مقایسه با کولمبولا (Collembola) و پروتورا (Protura) اندازه نسبتاً بزرگتری برخوردارند و روی خاک برگ‌ها و زیر پوسته درختان از مواد مختلف آلی تغذیه می‌کنند. دو دنبی‌ها فاقد چشم می‌باشند، به غیر از گونه دم سیاه باقی گونه‌ها فاقد رنگدانه می‌باشند. | ## بخش 2: دودنبی | دودنبی‌ها دارای دو شاخک ده تکه در جلوی سرخود می‌باشند که از آن‌ها برای مسیریابی استفاده می‌کنند. در برخی گونه‌ها این دمها بلند و بند بند می‌باشند و در برخی گونه‌ها کوتاه و گیره مانند می‌باشند. | ## بخش 3: دودنبی | دو دنبی‌ها تا ۳۰ بار در طول عمر خود پوست اندازی می‌کنند که آخرین پوست اندازی در یک سالگی اتفاق می‌افتد. | ## جمع‌بندی | به نظر می‌رسد کیسه‌های شکمی این جاندار با جذب رطوبت ذخیره آب بدن را کنترل می‌نمایند.
موضوع مقاله: محسن نجفی قزوینی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محسن نجفی قزوینی | مقدمه: محسن آقانجفی معروف به محسن قزوینی، یکی از علماء و مجتهدین بنام و معروف قزوین بود و بیش از بیست سال (۱۲۹۶–۱۳۱۹ ش) امام جماعت مسجد جامع عتیق قزوین را به عهده داشت. | ## بخش 1: محسن نجفی قزوینی | وی در میان اهالی قزوین مشهور به تبحّر در تفسیر قرآن و نطق‌های آتشین علیه حکومت رضا شاه بود. تولد محسن در یک خانوادهٔ تجار و مذهبی در تهران در سال ۱۲۵۶ هجری شمسی به دنیا آمد. تحصیلات وی در کودکی نزد استادان خصوصی به تحصیل مقدمات ادبیات فارسی، ادبیات عرب و علوم دینی پرداخت. در سن ۱۹ سالگی به تشویق معلم و خانواده خود برای ادامه تحصیل راهی نجف و سامرا شد و در حوزهٔ علمیه صدر نجف مشغول به درس شد. | ## بخش 2: محسن نجفی قزوینی | وی نزد استادان بزرگ و فضلای آنرمان نجف همچون آخوند خراسانی، فاضل شرابیانی و سید ابوالحسن موسوی، مشهور به اصفهانی به مدت بیست دو سال به کسب علوم دینی و حوزوی پرداخت و در آخر تحصیلات خود از این مرجع شیعه، درجه اجتهاد دریافت کرد. امّا زمانی که رضا شاه دستور کشف اجباری حجاب را صادر می‌کند وی شدیدأ با آن مخالفت می‌ورزد و با قاطعیت علیه آن از بالای منبر و کلاس‌های درس به ایراد سخن می‌پردازد. وی چندین بار به علت نطق‌های مخالف حکومت و سرپیچی از اوامر امنیتی به وسیله عوامل رژیم رضا شاه و شهربانی وقت قزوین بازداشت می‌شود و هربار در اثر فشار مردم و بزرگان شهر آزادی خود را بدست می‌آورد. نقل است از دختر ایشان خانم فاطمه نساء آقا نجفی و چند تن از اهالی قزوین که شیخ محسن یکبار بر روی منبرمسجد جامع به تهدید مأموران امنیتی اشاره می‌کند که گفته بودند «اگر ادامه بدهید عمامه از سرتان برمی‌داریم» در پاسخ چنین بیان می‌کند «ما حاضریم شما عمامه از سرما بردارید، امّا این عمامه را باید با سر برداشت و این هم افتخاری است در آئین ما». | ## بخش 3: محسن نجفی قزوینی | از یک طرف پایداری آقا شیخ محسن آقا نجفی در ادامهٔ فعالیت‌های سیاسی و از طرف دیگر به علت سختگیری‌های مأموران حکومتی در سخنرانی‌ها و بازداشت‌های مکرّر او، به‌طوری که در بعضی مواقع در پایان هرسخنرانی وی می‌بایست به همراه چند مأمور امنیتی به شهربانی برده شود و گاهأ از چند ساعت تا چند روز در بازداشت به‌سر ببرد، این فشارهای حکومتی وی را بر این داشت تا قسمتی از خانهٔ مسکونی خود را در محله تنور سازان قزوین بود به یک «حسینیه» تبدیل کند تا بتواند به گمان خود آزادانه به وظیفهٔ شرعی اش در ترویج دین و ارشاد مردم بپردازد. شیخ محسن آقا نجفی در قسمتی از منزل مسکونی خود، اقدام به احداث یک آب‌انبار عمومی می‌کند تا اهالی محل که از کمبود آب آشامیدنی در رنج بودند بهره‌مند گردند و در قسمتی دیگر یک «حسینیه» برای تشکیل کلاس‌های درس فقه، تفسیر و قرائت قرآن می‌سازد. شیخ محسن آقانجفی با خانم سیده سکینه از خاندان لنکرانی‌های قزوین ازدواج می‌کند و حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های محمد و عبدالحمید و دو دختر فاطمه و فاطمه نساء آقا نجفی می‌باشد. شیخ محمد آقانجفی ابتدا در نزد پدر، بعد در مدرسه فیضیه قم نزد بروجردی به تحصیل علوم دینی می‌پردازد. | ## جمع‌بندی | درگذشت محسن آقانجفی در ۶۳ سالگی فوت می‌کند و در صحن حیاط امامزاده حسین قزوین به خاک سپرده می‌شود.
موضوع مقاله: قاعده برن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قاعده برن | مقدمه: قاعدۀ برن (یا قانون برن) یکی از قوانین مکانیک کوانتومی است که احتمال به دست آمدن یک نتیجۀ معین از اندازه‌گیری کمیتی از یک سامانه کوانتومی را به دست می‌دهد. | ## بخش 1: قاعده برن | قاعده برن یکی از اصول اساسی مکانیک کوانتومی است و پیونددهندۀ ماهیت احتمالی مکانیک کوانتومی با ساختار تعینی فرمول‌بندی مکانیک کوانتومی است. | ## بخش 2: قاعده برن | شرح قاعدۀ برن بیان می‌کند که اگر یک مشاهده‌پذیر متناظر به یک عملگر هرمیتی با طیف گسسته در یک سامانه با تابع موج بهنجار اندازه‌گیری شود، آنگاه: مقدار حاصل از اندازه‌گیری حتماً یکی از ویژه‌مقدارهای عملگر خواهد بود. | ## بخش 3: قاعده برن | احتمال به دست آمدن ویژه‌مقدار از اندازه‌گیری برابر با خواهد بود که تصویر در ویژه‌فضای است. | ## جمع‌بندی | در حالتی که گسسته نباشد احتمال قرارگیری نتیجه آزمایش در مجموعۀ اندازه‌پذیر M برابر است که برابر اندازۀ طیفی است.
موضوع مقاله: وزیرمختار (مجموعه تلویزیونی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وزیرمختار (مجموعه تلویزیونی) | مقدمه: مجموعهٔ تلویزیونی وزیرمختار بر اساس زندگی الکساندر گریبایدوف به کارگردانی سعید نیک‌پور در سال ۱۳۷۰ در ایران ساخته شد. | ## بخش 1: وزیرمختار (مجموعه تلویزیونی) | سه مجموعه تلویزیونی امیرکبیر، شاه شکار و وزیرمختار از سری مجموعه قرن سرنوشت بودند که توسط سعید نیک‌پور ساخته شدند. عوامل تولید کارگردان: سعید نیک‌پور ، ملک سیما ایلخان موسیقی متن: کامبیز روشن‌روان محصول: ۱۳۷۰ داستان مجموعه تلویزیونی «وزیر مختار»، سرگذشت الکساندر گریبایدوف در تاریخ معاصر ایران را روایت می‌کند. | ## بخش 2: وزیرمختار (مجموعه تلویزیونی) | یکی از مهمترمین تحولات سیاست خارجی ایران با روسیه، بعد از دورهی دوم جنگ‌های ایران و روس و امضاء عهدنامه ترکمانچای، در زمان سلطنت فتحعلی شاه و دوره‌ی دوم صدارت عبدالله خان امین الدوله، سفر گریبایدوف به عنوان سفیر روسیه به ایران، و قتل وی در تهران است. گریبایدوف برای اجرای مقرارت مربوط به عهدنامه‌ی ترکمنچای و حل اختلافات مرزی به ایران آمد، ولی به علت سوء رفتار و اهانت به مقدسات اسلامی ایرانیان که خواستار استرداد زنان گرجی و ارمنی که مدت‌ها در ایران اقامت داشتند و مسلمان و به ازدواج مردان ایرانی درآمده بودند، بعد از به سفارت بردن دو زن گرجی مسلمان که در خانه‌ی آصف‌الدوله بودند، با تحریک علماء مذهبی به اتّفاق همراهانش توسط مردم به قتل رسید. | ## بخش 3: وزیرمختار (مجموعه تلویزیونی) | ## جمع‌بندی | خوشبختانه عواقب این حادثه به علت درگیری که بین روسیه و عثمانی وجود داشت، گریبان‌گیر ایران نشد و نیکلای اول، تزار روس، با عذرخواهی شاه ایران و پیشکش الماس شاه نشان توسط هیئت اعزامی دولت ایران قناعت کرد.
موضوع مقاله: رعنا (مجموعه تلویزیونی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رعنا (مجموعه تلویزیونی) | مقدمه: رعنا مجموعه تلویزیونی به کارگردانی داود میرباقری می‌باشد که در سال ۱۳۶۹ از شبکه اول سیما پخش شده‌است. | ## بخش 1: رعنا (مجموعه تلویزیونی) | میرباقری در دومین کار تلویزیونی خود در مجموعه‌ای هشت قسمتی داستان دختری به نام «رعنا» را روایت کرد. پس از چندی دانایی که دبیر آموزش و پرورش است به خواستگاری رعنا آمده و با وجود مخالفت‌های منصور (برادر رعنا) با او ازدواج می‌کند. | ## بخش 2: رعنا (مجموعه تلویزیونی) | اما پس از گذشت مدتی دانایی به خاطر شرکت در فعالیت‌های سیاسی دستگیر و روانه زندان و کشته می‌شود. پس از سال‌ها پسر رعنا که به شدت در حال مبارزه با رژیم پهلوی در سال ۱۳۵۷ است، در یک درگیری خیابانی مفقود می‌شود. | ## بخش 3: رعنا (مجموعه تلویزیونی) | تولید مجموعه داود میرباقری بعد از ساخت مجموعه تلویزیونی «گرگ‌ها»، خردادماه سال ۱۳۶۸ مجموعه‌ای با عنوان «رعنا» را با موضوعی پیرامون حوادث انقلاب با بازی گلچهره سجادیه، پرویز پرستویی، بهزاد فراهانی، رسول نجفیان، رویا تیموریان، فاطمه گودرزی و سعید نیکپور جلو دوربین برد. | ## جمع‌بندی | این مجموعه که در گروه فیلم و سریال شبکه یک تهیه شده بود، یک سال پس از تولید از این شبکه پخش شد.
موضوع مقاله: جعفر پورهاشمی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جعفر پورهاشمی | مقدمه: بیشترین فعالیت‌های او در فیلم‌های فارسی پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ به عنوان نوازنده، شاعر یا خواننده بوده است. | ## بخش 1: جعفر پورهاشمی | در نوجوانی به مدرسه «نوبنیاد» راه یافت و نزد علینقی وزیری، تار و ردیف موسیقی سنتی را آموخت. همراه با افزایش تولید فیلم‌های فارسی، پورهاشمی به عنوان آهنگساز و شاعر، ترانه‌های متعددی برای آن فیلم‌ها ساخت و خوانندگی برخی از آن‌ها را نیز بر عهده گرفت. جعفر پورهاشمی در کنار همکاری با تولیدکنندگان فیلم، شعرهایی هم برای آگهی‌های بازرگانی رادیو و تلویزیون می‌ساخت که برخی از آن‌ها به شهرت رسید. او همچنین چندین ترانه طنزآمیز مثل «تاکسی» را ساخته، خوانده یا دکلمه کرده که آن‌ها نیز در زمان خود شهرت یافتند. | ## بخش 2: جعفر پورهاشمی | جعفر پورهاشمی پس از انقلاب ۱۳۵۷ کار موسیقی را کنار گذاشت و تنها به تدریس پرداخت. وی در سال‌های پس از انقلاب کاملاً گوشه انزوا گرفت و فعالیت هنری خود را ترک کرد به گونه‌ای که حتی دعوت ایرج خواجه امیری را نیز رد کرد. او بیشتر به دلیل ساختن آهنگ فیلم جدایی (۱۳۴۸) به شهرت رسید درحالی‌که بسیاری معتقدند به دلیل تشابه صدا بسیاری از آثار صوتی او از جمله آوازهایش به نام ایرج ثبت شده‌است. آواز او در گنج قارون به جای (در دهان) ظهوری و ترانه معروف آخ برم راننده را از جمله آثار مهم او به‌شمار می‌روند درحالی‌که در این اثر وی به همراه حبیب‌الله بدیعی آهنگسازی گنج قارون را انجام داده‌است. | ## بخش 3: جعفر پورهاشمی | عهدیه یکی از خوانندگانی است که همواره مشتاق اجرای ترانه‌های جعفر پورهاشمی بود و در بسیاری از فیلم‌ها ترانه‌های او را اجرا کرده‌است. مهوش دیگر خواننده‌ای است که به ترانه‌ها و سروده‌های پورهاشمی علاقه داشت و همواره از ترانه‌های او و بداهه نوازی‌های پورهاشمی به نیکی یاد می‌کرد. | ## جمع‌بندی | جعفر پورهاشمی همچنین به عنوان یکی از پیشگامان تبلیغ موزیکال در فیلم‌های فارسی شناخته می‌شود و آهنگ پپسی کولا را برای نخستین بار به فارسی اجرا کرده‌است.
موضوع مقاله: یونتاتریوم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یونتاتریوم | مقدمه: بیشتر سنگواره‌های این جانور را در یوتا و وایومینگ آمریکا یافته‌اند، اما یوینتاددها در سراسر آمریکای شمالی و آسیا پراکنده بودند، هرچند تعدادشان احتمالاً کم بود. | ## بخش 1: یونتاتریوم | یوینتادد روزگاری در سرتاسر آمریکای شمالی و آسیا می‌زیست، اما حدود ۴۰ میلیون سال پیش ناپدید شد. این جانور دندان‌های نیش عاج‌مانندی در آرواره‌ی بالا داشت که به سمت پایین بیرون زده بودند و لبه‌ای استخوانی روی آرواره‌ی پایین از آن‌ها محافظت می‌کرد. | ## بخش 2: یونتاتریوم | یوینتادد، که هم‌اندازه‌ی کرگدن‌های امروزی بود، گیاه‌خواری سنگین‌وزن با استخوان‌هایی ستبر و بدنی تنومند و بشکه‌ای بود. جمجمه‌ی یوینتادد که ۱ متر طول داشت، از نظر اندازه شبیه جمجمه‌ی کرگدن سفید امروزی بود. | ## بخش 3: یونتاتریوم | چنین ابعادی، در ایوسن میانی، یوینتادد را به یکی از بزرگ‌ترین پستانداران جهان تبدیل می‌کرد. مثل کرگدن‌های امروزی، هر دو جنس این جانور شاخ داشتند و، مثل پستانداران شاخ‌دار امروزی، این شاخ‌ها احتمالاً برای جلوه‌گری و شناسایی گوهاه‌ی به‌کار می‌رفتند. | ## جمع‌بندی | یوینتادد هیچ نواده‌ی زنده‌ای ندارد و بحث درباره‌ی جایگاهش در شجره‌نامه‌ی جانوران سم‌دار همچنان دامنه‌دار است.
موضوع مقاله: پگاه‌خسرو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پگاه‌خسرو | مقدمه: پگاه‌خسرو شاخدار گونه‌ای از پستانداران منقرض‌شده پیشاتاریخی متعلق به راسته سهمگین‌شاخان است. | ## بخش 1: پگاه‌خسرو | پگاه‌خسرو گیاه‌خواری بزرگ مربوط به دوره ائوسن بود و با وجود شباهت ظاهری به کرگدن‌های امروزی از بستگان نزدیک یا اجداد این جانوران محسوب نمی‌شود. سنگواره‌های پگاه‌خسرو در آمریکای شمالی شناسایی شده‌اند و نخستین بار ادوارد درینکر کوپه دیرینه‌شناس آمریکایی این گونه را در سال ۱۸۷۲ نام‌گذاری و توصیف کرد. | ## بخش 2: پگاه‌خسرو | وزن این جانور حدود ۲۵۰۰ کیلوگرم بود و دارای ۳ جفت شاخ بر روی سر بود که احتمالاً مانند شاخ زرافه پوششی از پوست شاخ‌ها را می‌پوشاندند. آثار چندانی از جفت شاخ جلویی پگاه‌خسرو در سنگواره‌های جمجمه آن موجود نیست و این احتمال وجود دارد که شاخ‌های جلویی مانند شاخ کرگدن از جنس کراتین بوده باشند. | ## بخش 3: پگاه‌خسرو | یکی از ویژگی‌های غیر متعارف پگاه‌خسرو وجود یک جفت دندان نیش بلند و برجسته در فک بالا بود که همانندی بسیاری به دندان‌های نیش گربه‌های دندان‌خنجری داشتند. | ## جمع‌بندی | این جفت دندان نیش احتمالاً در دفاع برابر حمله درندگان و رقابت میان نرها کاربرد داشته‌اند.
موضوع مقاله: گوشت‌دندان‌سانان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گوشت‌دندان‌سانان | مقدمه: گوشت‌دندان‌سانان (نام علمی: Creodonta) یک آرایه قدیمی از پستانداران گوشت‌خوار منقرض‌شده است که توسط ادوارد کوپه، دیرینه‌شناس آمریکایی در سال ۱۸۷۵ میلادی به عنوان یک راسته طبقه‌بندی شد. | ## بخش 1: گوشت‌دندان‌سانان | امروزه این آرایه را بیشتر به عنوان یک گروه چندتبار از پستانداران گوشت‌خوار نخستین دسته‌بندی می‌کنند.Morlo, M. طبقه‌بندی گوشت‌دندان‌سانان را در کنار دو راسته گوشت‌خوارسانان و پولک‌پوست‌سانان به عنوان بخشی از کلاد بزرگ نارام‌زیان طبقه‌بندی می‌کنند. | ## بخش 2: گوشت‌دندان‌سانان | با وجود شباهت‌های بسیاری که از نظر ریخت‌شناسی و بوم‌شناسی میان این پستانداران اولیه و گوشت‌خوارسانان وجود دارد، گوشت‌دندان‌سانان شاید با پولک‌پوست‌سانان حشره‌خوار دارای پیوندهای خویشاوندی نزدیک‌تری باشند.Malcolm C. یکی از خانواده‌ها، تیزکفتاران (Oxyaenidae) هستند که در اواخر دور پالئوسن و در آمریکای شمالی ظاهر شدند و گونه‌های کوچک‌تر آنان در بازه زمانی ائوسن در آسیا و اروپا پدیدار شدند. | ## بخش 3: گوشت‌دندان‌سانان | تنها در آفریقا بود که برخی سرده‌ها در طول دور میوسن توانستند به حیات خود ادامه دهند. ISBN 0-231-11640-3 ممکن است این جانوران در رقابت با گوشت‌خوارسانان از میان رفته باشند. | ## جمع‌بندی | علت حذف آن‌ها در این رقابت احتمالاً مغز کوچک‌تر و ساختار اندام حرکتی گوشت‌دندان‌سانان بود که چالاکی و انطباق‌پذیری آن‌ها را نسبت به رقبایشان کمتر می‌کرد.
موضوع مقاله: سگ‌آرواره | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سگ‌آرواره | مقدمه: سگ‌آرواره (نام علمی: Cynognathus) یک سرده از هم‌کمانان گوشت‌خوار منقرض‌شده مربوط به دوره تریاس است که ارتباط خویشاوندی نزدیکی با پستانداران امروزی داشت. | ## بخش 1: سگ‌آرواره | تنها یک گونه از سرده سگ‌آرواره شناسایی‌شده که در میانه دوره تریاس می‌زیسته و سنگوارههای آن تا کنون در آفریقای جنوبی، آرژانتین، جنوبگان و نامیبیا کشف شده است. سگ‌آرواره توسط هری سلی دانشمند بریتانیایی در سال ۱۸۹۵ میلادی در آفریقای جنوبی کشف و توصیف شد. | ## بخش 2: سگ‌آرواره | طول جمجمه آن به تنهایی به حدود ۴۰ سانتی‌متر می‌رسید که نسبت به اندازه بدن بزرگ بوده و دارای آروارهای قوی و دندانهایی تیز بود و مانند پستانداران توانایی جویدن غذا را داشت. وجود حفره‌هایی بر روی پوزه سگ‌آرواره نشان می‌دهند که مانند برخی پستانداران امروزی همچون گربهها این جانور نیز دارای سبیل بوده و بدنش به احتمال زیاد دارای پوششی از مو بوده است. | ## بخش 3: سگ‌آرواره | ## جمع‌بندی | پاهای سگ‌آرواره مانند پستانداران امروزی کاملاً در زیر بدن قرار داشت اما دست‌ها تا حدودی همچون مارمولکها در طرفین بدن قرار داشتند.
موضوع مقاله: گورگونوپسین‌ها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گورگونوپسین‌ها | مقدمه: زشت‌سیمایان از بستگان نزدیک پستانداران امروزی محسوب می‌شوند و در گذشته به همراه دیگر هم‌کمانان غیر پستاندار به خاطر داشتن ترکیبی از ویژگی‌های خزندگان و پستانداران با عنوان منسوخ‌شده خزندگان پستاندارمانند خوانده می‌شدند. | ## بخش 1: گورگونوپسین‌ها | اما این عنوان اشتباه است و زشت‌سیمایان به همراه سایر هم‌کمانان غیرپستاندار خزنده نیستند و خویشاوندی نزدیک‌تری با پستانداران دارند. این جانوران به منظور ردیابی طعمه خود به حس بویایی قوی و بینایی نسبتاً قوی خود تکیه داشتند و سلاح اصلی آن‌ها برای کشتن طعمه دو دندان نیش بلند و خنجری‌شکل در فک بالا بود که زشت‌سیمایان را تا حدودی شبیه به گربه‌های دندان‌خنجری که میلیون‌ها سال بعد به وجود آمدند کرده بود. با این حال زشت‌سیمایان به دلیل ابتدایی بودن احتمالاً دقت و ظرافت کمتری در کشتن طعمه داشتند و با حملات پی در پی و ایجاد جراحات سنگین طعمه را از پا درمی‌آوردند. | ## بخش 2: گورگونوپسین‌ها | دست‌ها و پاهای زشت‌سیمایان کمابیش مانند پستانداران امروزی در زیر بدن قرار داشتند و این ویژگی به زشت‌سیمایان امکان می‌داد تا نسبت به طعمه‌های خود مانند پاریاسورها و دیساینودونت‌ها با سرعت بیشتری حرکت کنند. پوست این جانوران ممکن است مانند پستانداران مودار یا مانند خزندگان پولک‌دار بوده و شاید آرایشی از هر دو پوشش را داشته است. زشت‌سیمایان آغازین جانورانی کوچک و کمیاب بودند که اندازه‌شان از اندازه یک سگ فراتر نمی‌رفت. | ## بخش 3: گورگونوپسین‌ها | در اواخر دوره پرمین با انقراض سهمگین‌سران که جانوران مسلط بر خشکی در اواسط دوره پرمین بودند زشت‌سیمایان توانستند به درندگان مسلط بر خشکی در اواخر دوره پرمین تبدیل شوند. بزرگ‌ترین زشت‌سیما این دوره اینوسترانسویا نام داشت که جثّه‌ای به بزرگی یک خرس داشت و دندان‌های نیش آن به حدود ۱۵ سانتی‌متر نیز می‌رسید. | ## جمع‌بندی | در پایان دوره پرمین و همزمان با وقوع رویداد انقراض پرمین-تریاس نسل زشت‌سیمایان به‌طور کامل منقرض شد و شاه‌خزندگان توانستند در دوره تریاس جای خالی آن‌ها در زنجیره غذایی را بگیرند.
موضوع مقاله: دیساینودونت‌ها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیساینودونت‌ها | مقدمه: دوسگ‌دندان یا دیساینودونت‌یا (نام علمی: Dicynodontia) یک فروراسته منقرض‌شده و گیاه‌خوار از راسته ددکمانان است که از اواسط دوره پرمین تا اواخر دوره تریاس می‌زیستند. | ## بخش 1: دیساینودونت‌ها | بیشتر دیساینودونت‌ها دارای منقاری شبیه به منقار دایناسورهای سه‌شاخ‌چهره در جلوی دهان و دو دندان عاج‌مانند در دو طرف دهان بودند. این جانوران موفق‌ترین هم‌کمانان غیر پستاندار تاریخ محسوب می‌شوند و تا کنون ۷۰ سرده از آن‌ها در سراسر جهان کشف و توصیف شده‌است. | ## بخش 2: دیساینودونت‌ها | تنوع اندازه در گونه‌های این فروراسته بسیار زیاد بود و از گونه‌هایی به کوچکی موش تا گونه‌هایی به بزرگی فیل در میان آن‌ها وجود داشتند. دوسگ‌دندان‌ها رایج‌ترین گیاه‌خواران پرمین پسین بودند و از معدود ددکمانانی بودند که از رویداد انقراض پرمین-تریاس جان سالم به در بردند. | ## بخش 3: دیساینودونت‌ها | ## جمع‌بندی | موفقیت دیساینودونت‌ها در تریاس پیشین نیز ادامه یافت اما از تریاس میانی احتمالاً به دلیل تغییر اقلیم و ظهور گروه‌های جدیدی از شاه‌خزندگان (مانند دایناسورها) که نسبت به دوسگ‌دندان‌ها برتری داشتند از تنوع این جانوران به تدریج کاسته شد و نسل آن‌ها در اواخر تریاس پسین از میان رفت و دایناسورها جایگزینشان شدند.
موضوع مقاله: هنر مصر باستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هنر مصر باستان | مقدمه: زمان ساخت این تندیس، متعلق به پادشاهی کهن مصر (دودمان پنجم مصر، حوالی سال‌های ۲۴۵۰ تا ۲۳۲۵ از گاه‌شماری دوران مشترک یا دودمان چهارم مصر، حوالی سال‌های ۲۶۲۰ تا ۲۵۰۰ از گاه‌شماری دوران مشترک) است.ابعاد این تندیس ۵۳٫۷ سانتی‌متر (ارتفاع) در ۴۴ سانتی‌متر (عرض) در ۳۵ سانتی‌متر (عمق) است و اکنون در مالکیت موزهٔ لوور قرار دارد. | ## بخش 1: هنر مصر باستان | هنر مصر باستان شامل نقاشی، مجسمه‌سازی، معماری، هنر و دیگر گونه‌هایِ هنرِ تولید شده بدستِ تمدن مصر باستان در بخشِ پایینیِ درهٔ رود نیل(مصر سفلی) از حدود ۵۰۰۰ پیش از میلاد تا ۳۰۰ پس از میلاد است. | ## بخش 2: هنر مصر باستان | هنر در مصر باستان از دودمان دوم مصر آغاز شد و تا دودمان سوم مصر یعنی از ۳۰۰۰ پیش از میلاد تا قرن سوم توسعه و ادامه یافت. | ## بخش 3: هنر مصر باستان | دوره‌ها پیشاتاریخ مصر (۴۲۱۰ پیش از میلاد تا ۲۶۸۰ پیش از میلاد) پادشاهی کهن مصر (۲۶۸۰ پیش از میلاد تا ۲۲۵۹ پیش از میلاد) پادشاهی میانه مصر (۲۲۵۸ پیش از میلاد تا ۱۷۸۶ پیش از میلاد) پادشاهی نوین مصر (۱۷۸۶ پیش از میلاد تا ۱۰۶۹ پیش از میلاد) دوره میانه سوم مصر (۱۰۶۹ پیش از میلاد تا ۶۶۴ پیش از میلاد) تاریخ هخامنشیان در مصر، اواخر دوره مصر باستان و آغاز استیلای هخامنشیان(۶۶۴ پیش از میلاد تا ۳۳۲ پیش از میلاد) دودمان بطلمیوسی (۳۳۲ تا ۳۰ پیش از میلاد) مصر (استان روم) (۳۰ پیش از میلاد تا مسیحی شدنِ هنر در قرن ۴ میلادی) نمادگرایی حیوانات چهره‌های بسیار نمادین در هنر مصر بوده‌اند. | ## جمع‌بندی | رنگ‌ها از حالتِ طبیعیِ خود اغراق آمیزتر هستند: پوست قرمز برای جوانان که بر اثر کار سخت آفتاب سوخته شده‌اند بکار می‌رفت، در حالی که پوست زرد برای زنان و مردان میانسالی که در داخل خانه کار می‌کردند مورد استفاده قرار می‌گرفت.