موضوع مقاله: تاریخ یهودیان در ترکیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تاریخ یهودیان در ترکیه | مقدمه: یهودیان در منطقه‌ای که امروزه ترکیه نامیده می‌شود از حدود ۲٬۴۰۰ سال پیش ساکن هستند. | ## بخش 1: تاریخ یهودیان در ترکیه | از زمان سدهٔ پنجم پیش از میلاد در منطقهٔ آسیای میانه جمعیت‌های یهودی وجود داشته‌است. پس از اخراج یهودیان از اسپانیا و پرتغال در سال ۱۴۹۲ میلادی، امپراتوری عثمانی بیشتر این یهودیان را جذب کرده و دارای جمعیت یهودی زیادی شد. با اینکه پس از بنیانگذاری کشور اسرائیل بسیاری از یهودیان از ترکیه مهاجرت کردند، این منطقه هنوز هم دارای جمعیت یهودی قابل توجهی است. باقی‌مانده از کنیسهٔ ساردس در پایگاه باستان‌شناسی ساردی، در نزدیکی سارت امروز در استان مانیسا، ترکیه. در زمان کتاب مقدس قوم اسرائیل در زمان عهد عتیق از منطقهٔ آناتولی عسل وارد می‌کردند. گروهی از باستان‌شناسان اسرائیلی ظروف عسل مربوط به این زمان در اسرائیل یافته‌اند. ممکن است دلیل این امر بهتر بودن کیفیت زنبورهای ترکیه در مقایسه با زنبورهای اسرائیلی بوده باشد. یوسفوس فلاویوس به ریشهٔ یهودی بسیاری از شهرهای این منطقه در میان ایران و ترکیه اشاره می‌کند. | ## بخش 2: تاریخ یهودیان در ترکیه | کنیسه‌های مورد اشاره در کتاب اعمال معمولاً با کنیسه‌های کنیا و افسوس یکی دانسته می‌شوند. امپراطوری‌های روم و بیزانس دارای جمعیت قابل توجهی یهودی بودند که به زبان یونانی صحبت می‌کردند. وضعیت یهودیان در امپراتوری بیزانس بسیار بهتر از وضعیت آنان در اروپای غربی بود و اتفاق‌های یهودی‌ستیزی در آن‌ها بسیار نادر بود. امپراتوری عثمانی نخستین کنیسهٔ یهودی در امپراتوری عثمانی در سال ۱۳۲۴ در بورسا تشکیل شد که عتز هاحییم (עץ החיים درخت زندگی) نام داشت. به‌طور مثال مراد سوم اعتقاد داشت که غیرمسلمانان باید دارای وضعیت ذمی‌باشند ولیکن بقیهٔ سلطان‌های عثمانی اکثراً ملایم‌تر بودند. محمد دوم مشاهده کرد که شهر قسطنطنیه در وضعیت بسیار خرابی است و او دستور داد یهودیان زیادی به این شهر منتقل شوند. تعداد یهودیان محلی به تدریج در مقایسه با یهودیان اشکنازی که از اروپا فرار می‌کردند کم شد. ربی‌های اشکنازی مهاجر بقیهٔ یهودیان اروپا را تشویق به مهاجرت می‌کردند و وضعیت خود را تحت سلطهٔ ترکان عثمانی بهتر از وضعیت خود در میان مسیحیان اروپا می‌دیدند. | ## بخش 3: تاریخ یهودیان در ترکیه | پس از اخراج یهودیان از اسپانیا، پرتغال، ایتالیا و سیسیلی، شاه عثمانی بایزید دوم دعوتنامهٔ رسمی برای این یهودیان فرستاد و از آنان خواست که به عثمانی مهاجرت کنند. سلطان عثمانی پادشاه اسپانیا را به خاطر اخراج یهودیان ناخرد دانست و گفت: «آن‌ها فردیناند را پادشاهی دانا می‌دانند ولیکن او سرزمین خود را فقیر و سرزمین ما را ثروتمند کرد». ترکان مسلمان عثمانی اکثراً به تجارت بی‌علاقه بودند و از این رو بیشتر مسائل اقتصادی در دست اقلیت‌های مذهبی بود؛ ولیکن آن‌ها یهودیان را به مسیحیان ترجیح می‌دادند. یهودیان نه تنها اجازه یافتند در ترکیهٔ امروزی ساکن شوند بلکه اجازه یافتند در اورشلیم نیز زندگی کنند. با اینکه تعدای محدودیت‌های مذهبی قانونی وجود داشت ولیکن اکثر این محدودیت‌ها به صورت محکم اعمال نمی‌شد. وزیر اقتصاد محمد دوم («دفتردار»)، حکیم یعقوب پاشا، پزشک شخصی او، موسی هامون، پزشک دیگر او اسحاق پاشا، و ابراهیم کاسترو خزانه‌دار مصر همه یهودی بودند. پس از اخراج یهودیان از آلمان نازی بعضی استادان دانشگاه یهودی که بیکار شده بودند با حمایت دولت ترکیه به دانشگاه استانبول منتقل شدند. تشکیل کشور اسرائیل تأسیس کشور اسرائیل در میان یهودیان ترکیه شوق زیادی ایجاد کرد. | ## جمع‌بندی | امروزه امروز ترکیه دارای جمعیت یهودی حدود ۱۷٬۴۰۰ نفر است که ۹۵ درصد آنان در استانبول ساکنند.