موضوع مقاله: بخش چاه‌ورز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بخش چاه‌ورز | مقدمه: جعبه بخش ایران |نام‌رسمی= بخش چاه‌ورز |تصویر= |اندازه‌تصویر= |برچسب‌تصویر= |استان= فارس |شهرستان= لامرد |مرکز= شهر چاه‌ورز |نام‌های‌قدیمی= چاه‌برد، چاه‌ورد |سال‌بخش‌شدن= ۲۹ شهریور ۱۳۹۱|جمعیت = ۷٬۰۱۰ (۱۳۹۵) |رشدجمعیت= +۳٫۳٪ |تراکم‌جمعیت= ۲۰/۷۸ |مساحت=۴۳۲/۶۵ |میانگین‌دما= ۲۴/۲ |میانگین‌بارش‌سالانه= کم‌تر از ۲۷۰ میلیمتر |شمارروزهای‌یخبندان= ندارد |بخش‌دار= رضا شبانپور |پیش‌شماره= |وبگاه= |شهرها= چاه‌ورز |دهستان‌ها=چاه‌ورز، شیخ‌عامر گاهشمار تاریخ بخش چاهورز دوران پیش از تاریخ هزاره‌های ق. | ## بخش 1: بخش چاه‌ورز | م: شکل‌گیری دشت چاهورز دوران ساسانی (اوج شکوفایی) ۲۲۴–۶۵۱ م: دوران ساسانی سده ۳–۴ م: ساخت قلعه‌های گلرخ و لیت و آتشکده شیخ‌عامر سده ۳–۴ م: آغاز تجارت با هند دوران افول و متروکی حدود ۹۶۰ م: حمله عفیف‌الدین شاه زندو ورود اسلام حدود ۹۶۰–۱۰۰۰ م: خشکسالی متروکه شدن کامل بخش چاهورز دوران احیا و میانه اسلامی حدود ۱۰۰۰–۱۱۰۰ م: ورود مهاجرین از استان بوشهر مثل عالی محب و احیای منطقه اواخر سده ۱۹ م: ثبت در فارس‌نامه ناصری و لغت‌نامه دهخدا دوران معاصر ۱۹۹۳ م: تأسیس دهستان چاهورز ۲۰۰۴ م: آغاز طرح‌های توجیهی تأسیس بخش ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۲: تصویب نهایی و تأسیس بخش چاهورز ۲۰۱۳: انتصاب بهرام الهیاری (نخستین بخشدار) ۲۰۱۹: انتصاب عبدالرضا حق‌شناس ۲۰۲۳: انتصاب رضا شبانپور (بخشدار کنونی) جمعیت ۱۳۸۵: ۴٬۳۰۱ نفر ۱۳۹۵: ۴٬۱۸۱ نفر موقعیت استان فارس، شهرستان لامرد ارتفاع: تقریباً ۴۸۶ متربخش چاه‌ورز یکی از بخش‌های پنج‌گانه شهرستان لامرد، همچنین هشتاد و چهارمین بخش استان فارس است و مرکب از دهستان شیخ‌عامر و دهستان چاه‌ورز می‌باشد.تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری شهرستان لامرد استان فارس شماره ابلاغیه: ۲۵۲۳۱۹/ت۴۷۴۰۸ک تاریخ ابلاغیه: 1391/12/19 ،ref>.پایگاه اطلاع‌رسانی دولت ، دولت با توجه به بافت جغرافیایی منطقه و با هدف توزیع بهینه و عادلانه خدمات بر اساس مصوبه دولت، دهستان شیخ‌عامر و بخش چاه‌ورز در تابعیت شهرستان لامرد استان فارس ایجاد می‌شود.وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران ، بر اساس مصوبه دولت، دهستان شیخ عامر و بخش چاه‌ورز در تابعیت شهرستان لامرد استان فارس ایجاد می‌شود. در امتداد جنوبی و جنوب غربی بخش چاه‌ورز دشت علامرودشت و دشت بیرم در شرق در راستای شمال‌غربی-جنوب‌شرقی قرار دارند. مرتفع‌ترین نقطه با ارتفاع ۱۸۱۹ متر قلهٔ مرتفع کوهستانی چاه‌ورز و پست‌ترین نقطهٔ دشت علامرودشت با ۳۶۴ متر از سطح دریا است. جنوب آن به رشته کوه علامرودشت محصور است و از شمال آن نهر چاه‌ورز می‌گذرد که به رودخانه فصلی علامرودشت می‌پیوندد و سرانجام به خلیج فارس می‌ریزد. آب و هوای بخش نیز گرم و خشک است.لغتنامه دهخدا، جستجو برای چاه‌ورد منبع (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 7). بنا بر آخرین یافته‌های باستان شناسان چاهورز از دوره اشکانیان مسکونی و دین مردم زرتشتی بوده است تا در اواسط قرن چهارم هجری سپاهی از مسلمانان قبیله بنی تمیم به رهبری عفیف‌الدین شاه‌زندو حمله کرد و سردار زرتشتی بهرام امیر قلعه گلرخ را مجاب کرد بدون جنگ دین اسلام را بپذیرد از سوی دیگر شاپور در قلعه لید احشام جنگ را انتخاب کرد که در نهایت شکست خورد و اسلام را پذیرفت؛ بنابراین اسلام جای آیین زردشت را در این بخش گرفت.سایت بیرم خبر ، مطالبی در مورد تذکره شاه زندو.گریشنا تذکره شاه زندو ، چه کسی منطقهٔ لارستان را مسلمان کرد. در دوران قاجاریه تفنگداران این بخش به قیام سید عبدالحسین لاری پیوستند و حکومت اسلامی لارستان تشکیل شد و تا سه سال این دولت پابرجا بود تا با حمله دولت مرکزی حکومت قاجار به لارستان دوباره چاه‌ورز زیر نظر دولت قاجار قرار گرفت. در دوره پهلوی دوم نیز به رهبری شیخ حسین رفیعی این بخش شاهد اعتراضات ضد دولتی بود که در بحبوحهٔ پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ خ انقلابیون به پاسگاه انتظامی چاهورز یورش بوردند ساختمان آن را تخریب و نظامیان مستقر در آن نیز فرار کردند. از دید تقسیمات کشوری در زمان ساسانیان و اوایل دوره اسلامی این منطقه در کورهٔ (بخش) اَردِشیرخُورّه، سرزمین پارس کهن واقع شده بود. در دوره قاجار با نام بیخه احشام، لارستان شناخته می‌شد و در دوره پهلوی جزء دهستان بیرم بخش گاوبندی، شهرستان لارستان بود. پس از انقلاب اسلامی ایران، سال ۱۳۷۳ خورشیدی دهستان چاه‌ورز ایجاد شد و با ایجاد شهرستان لامرد به این شهرستان تازه تأسیس ملحق شد و از لار جدا شد. طرح توجیهی ایجاد بخش چاه‌ورز در ۱۳۸۳ تدوین گشت و ۱۳۹۰ به‌وسیله احمدزاده کرمانی استاندار وقت فارس تصویب و به وزارت کشور ارسال شد. سرانجام بخش چاه‌ورز در سال ۱۳۹۱ با تصویب هیئت دولت تأسیس گردید.مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ، مصوبات هیئت وزیران.لامرد نوشت ، اعلام رسمی بخش چاه‌ورز. از نظر اقتصادی کاوش‌های گروه باستان‌شناسی دانشگاه بوعلی سینا نشان داده چاهورز در دوران ساسانیان و اشکانیان مبادلات تجاری با شهرهای حوزه خلیج فارس انجام می‌داده و افزون بر آن تجارت مستقیم یا غیر مستقیم با خارج از کشور مثل هند داشته است. در دوران قاجار مردم اغلب به دامداری و کشاورزی مشغول بودند که محصول اصلی آنها خرما بود. امروزه نیز چشم‌انداز نخلستان‌های چاه‌ورز از جاذبه‌های طبیعی این بخش محسوب می‌شود. با بحران آب بخش چاهورز دچار رکود در بخش کشاورزی شد و شغل اهالی به کارهای خدماتی تجاری تغییر کرد. این گروه باستان‌شناسان با بررسی گلرخ دریافتند که چاه‌ورز در زمان ساسانیان در مسیر تجاری واقع شده بود و این قلعه مسئول پایش این مسیر تجاری و دشت چاهورز را داشت. امروزه نیز این بخش در کریدور ترانزیتی زمینی و هوایی قرار دارد؛ محور خنج لامرد از آن می‌گذرد، طولانی‌ترین تونل جنوب ایران تونل شهید باقری در این بخش واقع شده است لذا دسترسی به فرودگاه بین‌المللی لامرد، منطقه ویژه اقتصادی لامرد و پالایشگاه پارس جنوبی از سمت شمال شرقی به شهرستان خنج و مراکز کشور از این بخش صورت می‌گیرد. پوشش سنی مردان این بخش شال و عبا و پوشش سنتی بانوان لباس بلند و دامن چین‌دار بود که نمونه‌ای از آن در موزه عروسک و فرهنگ ایران نگهداری می‌شود.عروسک‌ها راوی فرهنگ ایران می‌شوند، همشهری آنلاین احمد اکبرپور با الهام گرفتن از داستان واقعی در چاه‌ورز کتاب «من نوکر بابا نیستم» را نوشته است. یکی از شاعران این بخش مختار حقیقت برنده هفتمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر معرفی شد.شاعران برگزیده جشنواره شعر فجر معرفی شدند، مهر نیوز نخل دوقلوی چاه‌ورز (البته در سال ۱۳۹۲ خشک شده) در کتاب فرهنگ عامه و آداب رسوم لامرد جزء ده آثار هدف گردشکری در شهرستان لامرد معرفی شده است. یکی از آثار کشف شده از محوطه تپه گلرخ سکه‌ای متعلق به سال ۶۱۱ میلادی است.دانشنامه فارس، توضیحات دربارهٔ آثار کشف شده در محوطه گلرخ. در فارسنامه ناصری و تذکره شاهزندو، «چاه‌برد» ذکر شده و در سرشماری‌های دوره پهلوی «چاه‌ورد» نوشته شده و در حال حاضر این منطقه با نام «چاه‌ورز» شناخته می‌شود. چاه‌ورز اسم مرکبی است که از دو واژه چاه و ورز تشکیل شده، چاه فارسی که همان چاه آب است ولغت‌نامه دهخدا، در مورد واژه چاه. در متون قدیمی با نام چاه‌برد ذکر شده است که دلیل تحول نام آن به چاهورز می‌تواند ریشه در لهجه مردم چاهورز داشته باشد که «ب» در وسط جمله تبدیل به واو می‌شود؛ برای نمونه صبر به شکل صور تلفظ می‌شود و از طرف دیگر دال در آخر جمله تبدیل به ز می‌شود مثل مرد که مرز نطق می‌شود لذا چاه‌برد به چاهورز تحول یافته است.لغت‌نامه دهخدا، جستجو برای ورد. از طرف دیگر تحول «چاه‌ورد» به «چاه‌ورد» نیز دوباره محتمل هست که دلیل آن لهجه ساکنان چاهورز باشد؛ همان‌طور که گفته شد «ب» در وسط جمله به صورت «و» تلفظ می‌شود لذا نحوه نطق چاه‌برد به لهجه چاه‌ورزی «چه‌ورذ» می‌شود؛ لذا محتمل است مأموران سرشماری از این تلفظ «چاه‌ورد» را برداشت کرده باشند. قاعده ذال معجم که در لهجه مردم بخش رایح است، به این‌گونه می‌باشد که اگر قبل از دال مصوت بیاید دال به ذال تبدیل می‌یابد. طبق همین فرض مسئولان اداره‌های ثبت احوال و سرشماری‌ها طی سالیان متمادی «چاه‌ورد» می‌نوشتند. بُرد در لغت‌نامه دهخدا، اسمِی فارسی به معنی سنگ آمده است.لغت‌نامه دهخدا جستجوی برد. یک روایت محلی می‌گوید که در چاه‌چاه‌ورز گاوی بوده که آب را از چاه می‌کشیده است و به وسیله آن گله را آب می‌دادند و به همین «چاه‌ورزا» نامیده شده است. ورزا در لغت‌نامه دهخدا و فرهنگ معین به معنی گاو نر است.لغت‌نامه دهخدا، جستجو برای ورزا.فرهنگ معین، جستجو برای ورزا. ورزا در فرهنگ عمید به معنی گاو نر مخصوص شخم زدن زمین آمده است.فرهنگ عمید، جستجو برای ورزا. پیشینه دوران اشکانی و ساسانی در تحقیقات اولیه در مورد آثار باستانی بخش چاهورز که توسط علیرضا عسکری چاوردی و مسعود آذرنوش صورت گرفت و در کتاب «بررسی باستان شناختی محوطه‌های باستانی پس کرانه‌های خلیج فارس: لامرد و مهر» در سال ۱۳۸۳ منتشر شد ابتدا مشخص شد که این بخش از زمان ساسانیان مسکونی بوده است اما در ادامه کاوش‌هایی که توسط کارشناس ارشد باستان‌شناسی خدیجه غلامی با همکاری یعقوب محمدی‌فر و عسکری چاوردی بر روی قطعه سفال‌های یافته شده از قلعه گلرخ صورت گرفت مشخص شد دسته کم این منطقه از اواخر دورهْ اشکانیان و در دوره ساسانیان مسکونی بوده و تا اوایل دوره اسلامی همچنان مسکونی بوده، در مسیر تجاری واقع شده بود و مسئولیت برقراری نظم و امنیت مسیرهای تجاری را داشته است. این تحقیقات نشان داد که این منطقه تعامل تجاری پویایی با شهرهای حوزه خلیج فارس داشته و همچنین به صورت بین‌المللی با هند نیز به دادوستد می‌پرداخته است.تذکره شاهزندو ۳۶–۴۱ قلعه گلرخ که در آن کارگاه سفالگری وجود داشته هم‌اکنون این محوطه‌ای از آن برجا مانده و در بخش کوهپایه واقع شده است و به صورت تپه‌ای به ابعاد ۱۶۰ در ۳۶ متر است. تحقیقات باستان شناسان مذکور، غلامی، چاوردی و یعقوبی‌فر نشان داد در اوایل دوران اسلامی تا حدود پنج قرن پس از آن کماکان تجارت بین‌المللی و بومی در منطقه برقرار بود. اعراب مسلمان در حمله اولیه در زمان خلافت راشدین به دلیل مناطق کوهستانی صعب العبور و دژهای مستحکم کیش زرتشتی را نتوانستند کامل از بین ببرند؛ لذا امیران زرتشتی مذهب خود را در برخی از دژهای جنوب مثل دو دژ لیت و گلرخ حفظ کرده بودند. کارگاه‌های کوزه‌گری در گلرخ وجود داشت، دست امیران گلرخ برای داد و ستد بازگذاشته بود علاوه بر آن بنابر تذکره شاهزندو در دشت روبه‌روی قلعه گلرخ زمین کشاورزی وجود داشت و نخل‌های به صورت فشرده کاشته شده بود. آخرین امیران زرتشتی این منطقه بهرام میر دبان در چاهورز و امیر شاهپور در قلعه لید احشام بودند. در کل هشت قلعه وجود داشت که دو قلعه آن در منطقه کنونی بخش چاه‌ورز واقع شده بود و همگی پیرو قلعه شهرستان واقع در شهر بیرم بودند و به این قلعه مالیات پرداخت می‌کردند. مردم این منطقه در روز مشخصی از سال به جمع سالیانه زرتشتیان در آتشکده کاریان ملحق می‌شدند و به عبادت می‌پرداختند. در همایش ملی «جهان ایرانی: ساسانی و پساساسانی»، یعقوب محمدی‌فر، استاد دانشگاه بوعلی سینای همدان دربارهٔ مقاومت زرتشتیان این منطقه پس از فروپاشی ساسانیان گفت: «فارس به‌عنوان خاستگاه ساسانیان و محل نگهداری آتش آذرفرنبغ، پس از فروپاشی ساسانیان تا قرن‌ها محل تجمع زرتشتیان باقی ماند. مقاومت این منطقه در برابر خلفای مسلمان یکسان نبود و جنوب فارس (چاه‌ورز و بیرم) به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، یکی از کانون‌های حضور و مقاومت زرتشتیان محسوب می‌شد. وی افزود: تذکره شاه زندو (شاه زند) به مهاجرت اعراب از مکه به ایران و نبردهای سید عفیف‌الدین در قرن‌های چهارم و پنجم هجری قمری با زرتشتیان بومی جنوب ایران می‌پردازد. این منطقه به دلیل اقلیم گرم و خشک و تنش آبی امروزی، یکی از کانون‌های مهم مطالعه راهکارهای سازگاری انسانی با کمبود آب در دوران تاریخی به شمار می‌رود. بر اساس شواهد سفالی و سازه‌های آبی، چاهورز در دوره ساسانی (سده ۳ تا ۷ میلادی) و سپس در قرون نخستین اسلامی افزایش چشمگیر استقرار را تجربه کرده است. = مبانی دینی و فرهنگی ساخت آب‌بندها در جهان‌بینی زرتشتی دوره ساسانی، آب (اَبان) یکی از چهار آخشیج (عنصر مقدس) به شمار می‌رفت. ساسانیان امپراتوری خود را بر پایه این نگرش بنیان نهاده بودند؛ از این رو ساخت سد، بند، قنات و آبانبار نه تنها پاسخی به نیاز کشاورزی و آشامیدنی، بلکه کرداری دینی و پاسداشت ایزد بان (ناهید) بود. در چاهورز، بقایای آبانبارهای سرپوشیده با ساروج و حوضچه‌های آرامش در کنار قنات‌ها نشان از تلفیق کارکرد زراعی و آیینی دارد. گونه‌شناسی پایگان‌های آبی پژوهش میدانی سال ۲۰۲۵ در چاهورز، سه گروه اصلی از پایگان‌های آبی را ثبت و گونه‌شناسی کرده است: ۱. پایگان‌های کنترل آب‌های سطحی نوع سازه ویژگی و نقش در چاهورز سد مهار سیلاب‌های فصلی و کاهش خطر تخریب بند انحراف آب به زمین‌های پایین‌دست برای آبیاری آبانبار ذخیره آب آشامیدنی در زیرزمین با پوشش گنبدی و بادگیر نخلستان الگوی کشت دیم-آبی با بهره‌گیری از آب سطحی و پساب ۲. پایگان‌های بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی نوع سازه ویژگی و نقش در چاهورز چاه (دست‌کَن) دسترسی مستقیم به سفره آب زیرزمینی در کنار قنات قنات (کاریز) اصلی‌ترین و مطمئن‌ترین منبع آب در چاهورز؛ احتمالاً ساخته دوره ساسانی چشمه استفاده از خروجی طبیعی سفره‌های آب در دره‌ها ۳. پایگان‌های پخش و توزیع آب نوع سازه ویژگی و نقش در چاهورز کانال‌های آب (جوی‌ها) انتقال آب از مادرچاه قنات تا مزارع و باغات حوضچه‌های آرامش کاهش سرعت جریان و ته‌نشینی رسوبات برای جلوگیری از گرفتگی کانال‌ها نقش محوری قنات در چاهورز مقاله «بررسی پایگان آبی هرمز فارس» تصریح می‌کند که در چاهورز، آبخوان‌های زیرزمینی منبع اصلی و قابل‌اطمینان آب هستند و فناوری قنات از دوره ساسانی برای استحصال این آبخوان‌ها به کار رفته است. مزایای قنات در شرایط چاهورز عبارت بوده از: کاهش تبخیر به دلیل جریان زیرزمینی استقلال از پمپاژ (جریان ثقلی) طول عمر بالای سازه (برخی قنات‌ها تا سده‌های میانه اسلامی فعال بوده‌اند) در حال حاضر بقایای حداقل سه رشته قنات ساسانی در محدوده چاهورز شناسایی شده است. پژوهش مقاله ۲۰۲۵ به عنوان نخستین گونه‌شناسی تخصصی پایگان‌های آبی چاهورز، بر لزوم حفاظت از بازمانده‌های سدها، بندها و قنات‌های ساسانی تأکید دارد. اطلاعاتی به شاهزندو رسید که در مناطقی در شمال خلیج فارس من جمله منطقه چاه‌برد یا چاه‌ورز کنونی مردمان به دین زرتشتی باور دارند و مسلمانان در زمان خلافت راشدین در این منطقه دین زرتشتی را کاملاً حذف نکرده‌اند. در حمله اولیه لشکرکشی به این منطقه از شمال انجام شد که مسیرهای کوهستانی مانع پیروزی قاطع مسلمانان شده بود؛ لذا اینبار شاهزندو که از نسل امام هفتم شیعیان موسی الکاظم بود، تصمیم گرفت از طریق دریا و جنوب حمله خود را ترتیب دهد لذا سپاهی را از مکه فراهم کرد و به هدف گسترش اسلام به این منطقه لشکرکشی کرد. شاهزندو از میان اقوام خود و دیگر قوم‌های مسلمان مثل قبیله بنی تمیم سپاهی را فراهم کرد که در تذکره شماره آن را ۱۲ هزار عرب مسلمان ذکر کرده است. شاهزندو اطلاعات کافی از شرایط زرتشتیان داشت و تلاش داشت با سربازگیری حداکثری با برتری عددی ضعف سپاه اسلام در برتری استراتژیک زرتشتیان جبران شود. او تصمیمی برای سازش با زرتشتیان نداشت یا باید اسلام می‌پذیرفتند یا اینکه آن‌ها را حذف می‌کرد. وی سپاهیان خود را از خلیج فارس با کشتی عبور داد و در بندر کنگ کشتی سپاه عفیف‌الدین شاه‌زندو لنگر گرفت. از طرف دیگر خیلی زود سرداران زرتشتی مثل بهرام در گلرخ چاه‌ورز با دریافت پیغام دودی از حمله باخبر شد. اینگونه که قلعه فاریاب با رؤیت آتش قلعه گلرخ را خبر می‌کرد، دیدبان آنجا نیز سریع اقدام به روشن کردن آتش می‌کرد و قلعه موجود در احشام از آغاز جنگ با خبر می‌شد، به این ترتیب ادامه می‌یافت تا تمامی قلعه‌های موجود در لارستان خیلی سریع از حمله آگاهی یافتند و سپاهیان خود را آماده جنگ کردند. البته این حرکت مردم محلی، استفاده از سیگنال دودی در سالیان بسیار قبل‌تر نیز رواج داشته به این ترتیب که چینی‌ها با استفاده از دود خطر حمله را طی چند ساعت به سراسر دیوار ۷۵۰ کیلومتری چین منتقل می‌کردند.dodona.ugent مردمان پارس زرتشتی به عفیف‌الدین لقب «زندو» به معنی کسی که به دین زرتشت باور ندارد داده بودند و از طرف دیگر عرب‌ها به مردمان پاس لقب «عجم مجوس» داده بودند. سرداران زرتشتی که جنگ با شاه‌زندو را ناگزیر دیدند دست به آماده‌باش نظامی زدند و صد سوارکار جنگی رادر قلعه شهرستان فراهم کردند. طهمورث امیرالامرای منطقه بود و بهرام و شاپور در منطقه چاهورز از وی فرمان می‌پذیرفتند. پس از جنگ شدید طهمورث به دست شاه‌زندو کشته می‌شود و این قلعه تصرف تصرف می‌شود و اموال موجود در آن توسط شاهزندو میان لشکریانش تقسیم می‌شود. پس از تصرف قلعه مرکزی، قلعه سرآورز، قلعه صیده بانو و قلعه نهل نیز به دست شاهزندو سقوط می‌کند. حصار دبان (گلرخ) بهرام که با سیگنال دودی از حمله مسلمانان آگاه شده بود، آذوقه نگهداری کرده بود و با نیروهایش در دژ دبان مخفی شده بود. خبر تصرف دژ نهل در پاقلات خیلی زود در منطقه پیچید؛ شاهزندو امیر آنجا به نام «نهل شاه» را شکست داده بود و آن امیر فرمانبر شاهزندو شده بود. با این اوصاف بهرام از طرفی نمی‌توانست مستقیماً تسلیم شاه‌زندو بشود چون شاپور در همسایگی‌اش بر روی دین زرتشت تعصب دینی داشت و سرسختی از خود نشان می‌داد. بهرام چاه‌ورزی که فردی سالخورده بود، از تجربه و حکمت بیشتری به نسبت شاپور برخوردار بود و با آگاهی یافتن از پیروزی‌های شاهزندو در مقابل امیران بسیار قدرتمندتر از خودش، توان نظامی کافی در مقابل لشکر شاهزندو را در خود نمی‌دید لذا طی نامه‌ای به شاهزندو درخواست کرد که زیر نظر شاهزندو با اهدای هدایای گران‌بها، فرمان‌پذیری از دستورهای شاهزندو و پرداخت جزیه مردم به دین زرتشتی باقی بمانند. بهرام با نوشتن این نامه هم می‌خواست نظر شاهزندو را جلب کند هم خشم شاپور امیر دژ لیت را علیه خود برانگیخته نکند. شاهزندو که نامه بهرام را دریافت کرد به مسجد رفت و به سران نظامی خود گفت: بهرام مجوسی سرپرست دژ دبان نیت و نظر ما در مورد خودش را پرسیده و می‌خواهد ما را با گنج و دفینه‌هایش ما را راضی کند. امیران لشکر شاهزندو نیز با شنیدن پیام بهرام گفتند که نظر ما با شاهزندو یکی هست و هر آنچه او فرمان دهد همان اجرا خواهد شد. شاهزندو در پاسخ به نامه بهرام نامه‌ای به سویش فرستاد که ما نیازی به اموالت نداریم و او باید تسلیم شود و دین اسلام را بپذیرد یا اینکه خود را برای جنگ آماده کند. شاهزندو در این نامه یادآور شد که چهار قلعه به دستش تصرف شده و افراد زیادی از زرتشتیان طی این نبردها کشته شده‌اند لذا با تسلیم شدن می‌تواند به سرنوشت چند قلعه مذکور دچار نشود. آن پس جبرئیل پسر شاهزندو با صد سوارکار از بیرم راهی چاه‌ورز شد شاهزندو خودش نیز با سپاس اصلی به چاهورز آمد و زیر قلعه گلرخ چادر زد. بهرام امیر قلعهٔ دَبان (گلرخ) وقتی لشکر شاهزندو را دید تسلیم شد و به دین اسلام گروید و مردم نیز دین اسلام را پذیرفتند. بهرام دستور داد که در قلعه گلرخ مسجدی ساخته شود تا مردم در آن به عبادت بپردازند. شاهزندو نیز عالم دین اسلام را در چاهورز گماشت تا مردم را به اجرای خمس و زکات و نماز راهنمایی کند. شاهزندو آتشکده چاه‌ورز را تبدیل به مسجد می‌کند که امروز مسجد النبی نام دارد و نماز جمعه در آن اقامه می‌شود. نبرد لید پس از اینکه شاهزندو دژ گلرخ را تصرف کرد به بیرم بازگشت و خود را آماده با جنگ با دژ لیت در احشام کنونی کرد. شاهپور امیر دژ از اسلام سرباز زد و تسلیم شدن بهرام را سرزنش کرد؛ لذا شاهزندو با سپاهی راهی قلعه لید شد و در کوه‌پایه آن چادر زد. شاپور پیکی نزد شاهزندو فرستاد و پیام پیک چنین بود که من مثل بهرام بی‌نام و ننگ نیستم که دین پدرانم را زیر پا بگذارم، خود را برای محاصره طولانی آماده کرده‌ام یا به کیش زرتشتی می‌مانم یا اینکه مرگ را انتخاب خواهم کرد. شاهزندو از پیام پیک شاهپور دریافت که نبردی ناگزیر در پیش دارد لذا دستور داد سپاهش شب را در چادر به استراحت بپردازند و هم شاهپور زمان داشته باشد که خود را تسلیم کند. و صبح شاهزندو با دیدن سرسختی شاپور و مورد قبول واقع نشدن دین اسلام توسط او به دستور شاهزندو در کوس جنگی نواختند. در ابتدا نبرد تن به تن، مردی از سپاه اسلام به نام تغلب مبارز طلبید لذا مهیار به میدان نبرد آمد اما کشته شد. تغلب به اردشیر گفت که دست از مبارزه بردارد و خونخواهی برادرش برای او سودی ندارد اما اردشیر نپذیرفت و در نبرد با تغلب مانند برادرش کشته شد. ابراهیم پسر شاهزندو سوار بر اسپش شد و به نبرد با اردشیر رفت، او را کشت و اردشیر از اسپش به پایین افتاد. سپاه اردشیر عقب‌نشینی کرد اما مسلمانان وارد قلعه شدند گروهی از مردم را به قتل رساندند، خانه‌هایشان را ویران کردند، دیوار قلعه را خراب کردند و اموالشان نیز مصادره کردند. شاهزندو دو راه را پیش شاپور گذاشت یا اینکه دست از کیش زردشتی بردارد و مسلمان شود یا اینکه به اشد مجازات محکوم شود. شاپور با دیدن این شرایط اسلام را انتخاب کرد و طلاهای خود را همراه با عطر و البسه نفیس به شاهزندو تقدیم کرد. شاه‌زندو هدایای شاپور را قبول کرد و آنجا طبق روال قبل عالم دینی گذاشت تا آموزش‌های اسلامی به مردم بومی بدهد. روند اسلام‌پذیری بومیان پس از اسلام زمین‌های چاه‌ورز به شاهزندو می‌رسد و طبق روال قبل امورات این منطقه به رهبری شاهزندو مثل گذشته تنها با این تفاوت که مردم دینشان تبدیل به اسلام شده بود تداوم یافت. شاهزندو برای هر یک از این دو قلعه موجود در منطقه چاه‌ورز عالم دین گماشته بود تا به مردم محلی دین اسلام را آموزش دهد یا اگر سرپیچی یا انحرافی در بین مردم می‌دیدند به شاهزندو گزارش دهد. از جهت دیگر عالمان دین که در قلعه گماشته شده بودند وظیفه محاسبه خمس و زکات امیران و ارسال مبلغ به نزد شاهزندو را داشتند. بدین نحو پس از چند مدت کاملاً دین زرتشتی در منطقه چاهورز حذف شد و مردم مسلمان شدند. شاهزندو پس از اینکه زرتشتیان تسلیم شدند و ترک جنگ کردند با آنان روابط خوبی برقرار کرد و به عنوان مثال به بهرام گفت تو مانند روح در بدن من هستی، در مقابل بهرام نیز برای نشان دادن فرمان‌پذیری خود مسجدی را در چاهبرد بنا نهاد که هنگام بازسازی سنگ‌های خیلی بزرگی در زیربنا بکار برده بود که با تکنولوژی زمان قاجاریه سخت بود آن سنگ‌ها جابه‌جا بشنود. شاه‌زندو دستور می‌دهد در صحیفه‌ای اسامی بیست و چهار هزار از افرادی که به دستش مسلمان شده‌اند را نوشته و همراهش خاک کنند تا در قیامت شفیع‌او شوند. پس از شکست امیران زرتشتی و افرادی که تمایل داشتن به دین زرتشتی بمانند برای حفظ دین زرتشتی ناگزیر به مهاجرت به کشور هند شدند که امروزه به نام پارسیان هند شناخته می‌شوند. خشکسالی و متروکه شدن پس از مسلمان شدن و وفات شاهزندو، طبق وصیت زمین‌های بخش چاهورز وقف یکی از فرزندانش کرد. اما خشکسالی‌های پی‌درپی قرن ۵ و ۶ هجری و علاوه بر آن جدا از خشکسالی طولانی مدت، امنیت کافی وجود نداشت که باعث متروکه شدن قلعه گلرخ و لید این منطقه شد و مردم منطقه به مناطق شمالی با وضع آب و هوایی بهتر کوچ کردند. یعقوب محمدی‌فر در این‌باره در مصاحبه‌ای با عصر ایران عنوان کرد که: «بررسی آب‌وهوای نیمه دوم قرن ۴ و نیمه اول قرن ۵ یک خشکسالی شدید را نشان می‌دهند که می‌توان به عنوان یکی از دلایل مهاجرت برشمرد. این مهاجرت با موج سوم مهاجرت‌ها از جنوب خلیج‌فارس به شمال خلیج‌فارس در سده ۵–۶ مطابقت دارد. | ## بخش 2: بخش چاه‌ورز | بررسی داده‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که پایان استقرار در قلعه‌هایی مانند کپیر، گلرخ، لید با رویدادهای اشاره شده در تذکره شاه زندو همخوانی دارد. علاوه‌براین، عدم وجود یک قدرت مرکزی قوی در این بازه زمانی، زمینه را برای این مهاجرت‌ها و مقاومت‌های محلی فراهم کرده است.»یعقوب محمدی‌فر: خاستگاه ساسانیان و محل نگهداری آتش آذرفرنبغ، عصر ایران، انتشار: ۰۹:۰۲ - ۲۷-۰۷-۱۴۰۴، بازبینی:۱۹ آبان ۱۴۰۴ دوران مدرن قاجاریه سکونت مجدد سال‌ها غیر مسکونی بودن منطقه منجر به ویران شدن خانه‌ها و دژها شده بود تا اینکه زمان قاجاریان دوباره به این منطقه مهاجرت صورت گرفت. موج مهاجرتی از انگالی که صورت گرفت مردمان محلی نام رئیس مهاجرت‌کنندگان را «عالی محب» گفته‌اند.سایت چاه‌ورز ، در مورد چاه‌ورز. طائفه‌هایی که از انگالی مهاجرت کردند طبق کتاب خلیج فارس و کرانه‌های شمالی سال ۱۲۱۰ ه‍.ق به این منطقه مهاجرت کردند.خلیج فارس و کرانه‌های شمالی، نویسنده نصرالله کریمی، صفحه: از سوی دیگر مردمی از بوشهر به منطقه اطراف قلعه لید آمدند زمین خریداری کردند و کم‌کم روستای ده‌کهنه و احشام بنا نهاده شد. زمین‌های چاهورز که به نوادگان شاهزندو ارث رسیده بود به مرور زمان مالکیت آن به ساکنان جدید منتقل شد. چاه‌ورز که در زمان قاجار طبق فارسنامه ناصری اسم آن به صورت «چاه‌برد» آمده است و از آن به عنوان دهی در ناحیه بیقه احشام یک فرسخی بیرم یاد شده است. چاه‌ورز در قیام سید عبدالحسین لاری (۱۳۲۷–۱۳۳۲ قمری) مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فصل تاریخ چاه‌ورز در دورهٔ قاجار، مشارکت در قیام سید عبدالحسین لاری و تأسیس «حکومت اسلامی لارستان» است. تفنگداران چاه‌ورزی به رهبری سید حاجی علی به یکی از بازوهای نظامی این حکومت تبدیل شدند. زمینه‌های قیام در اواخر دورهٔ ناصرالدین‌شاه، منطقهٔ لارستان دچار هرج‌ومرج و ظلم حکام محلی شده بود. تجار و اعیان لار با ارسال نامه‌ای به میرزای شیرازی در سامرا، خواستار اعزام مجتهدی برای برقراری نظم و امنیت شدند. به این ترتیب، سید عبدالحسین لاری، از مجتهدان برجسته و از شاگردان میرزا، در سال ۱۳۰۹ هجری قمری وارد لار شد. با به توپ بستن مجلس توسط محمدعلی شاه قاجار در سال ۱۳۲۶ قمری و آغاز استبداد صغیر، سید لاری که از حامیان مشروطهٔ مشروعه بود، در سال ۱۲۸۸ خورشیدی (۱۳۲۷ قمری) فرمان تأسیس «حکومت اسلامی لارستان» (با نام رسمی «ملت اسلام») را صادر کرد. نبرد قلعه لار (حدود ۱۳۲۷–۱۳۲۸ قمری) برای تثبیت این حکومت، فتح شهر لار و مرکز قدرت قاجاریان در آن، یعنی «قلعهٔ اژدهاپیکر» (قلعه لار، متعلق به دورهٔ ساسانیان)، ضروری بود. در این نبرد سرنوشت‌ساز، تفنگداران چاه‌ورز به فرماندهی سید حاجی علی، در کنار دیگر نیروهای مجاهد منطقه به میدان آمدند. جزئیات دقیق نظامی این نبرد به‌طور کامل در مکتوبات نیامده، اما نتیجهٔ آن روشن است: فتح قلعهٔ لار: قوای مجاهدین موفق شدند این دژ استراتژیک را که بر فراز تپه‌ای مشرف به شهر قرار داشت، تصرف کنند. سقوط حکومت قاجاری در لار: با فتح قلعه، حاکم قاجاری لار شکست خورده و این شهر به‌عنوان پایتخت حکومت اسلامی لارستان تعیین شد. تثبیت و گسترش پس از این پیروزی، حکومت سید لاری به سرعت سازماندهی شد و نفوذ خود را بر بخش‌های وسیعی از استان‌های فارس، هرمزگان، بوشهر و کرمان گستراند. چاه‌ورز به‌عنوان یکی از پایگاه‌های پشتیبان این حکومت به حیات سیاسی خود ادامه داد. گزارشی تاریخی از حملهٔ تفنگداران چاه‌ورزی به همراه نیروهای هم‌پیمان به شهر بستک در سال ۱۳۲۰ هجری قمری (حدوداً ۱۲۸۱ خورشیدی و اندکی پیش از اوج‌گیری اختلاف‌ها بر سر مشروطه) وجود دارد که طی آن بستک غارت شد. این رویداد اگرچه در وقایع‌نگاری‌ها حاشیه‌ای است، اما نشان‌دهندهٔ پویایی نظامی و تحرک نیروهای چاه‌ورز در آن مقطع است. سرکوب قیام و فروپاشی حکومت حکومت اسلامی لارستان که حدود پنج سال برقرار بود، سرانجام با تثبیت اوضاع در پایتخت و اعزام نیروهای دولتی به فرماندهی قوام‌الملک شیرازی در سال ۱۲۹۳ خورشیدی (۱۳۳۲ قمری) سرکوب شد. به دنبال این شکست، چاه‌ورز نیز بار دیگر به زیر سلطهٔ دولت مرکزی قاجار بازگشت و دوران استقلال نظامی کوتاه‌مدت آن پایان یافت. آمارهایی که از این بخش در زمان پهلوی گرفته شده نشان می‌‌دهد که منطقه دارای لوله‌کشی، مرکز بهداشت، جاده آسفالت نبوده است. اما آمار سال ۱۳۵۵ نشان می‌دهد مغازه‌های خرده فروشی و مدرسه دبستان در روستاهایی چون احشام دهنو و چاهورز وجود داشته است. بنابر تحقیق عبدالرضا رستمی از دانشگاه بهشتی تهران این کمبود امکانات از یک طرف و از طرف دیگر پیدایش نفت در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و نیاز به نیروی کار، منجر به آغاز مهاجرت نسبی اهالی این بخش به این کشورها شد. از بعد پوشش زنان از کتله استفاده می‌کردند لذا نحوه لباس پوشیدن آنان متغایر با کشف حجاب رضا خان نبود. سالیان بعد از این قانون توسط فردی روحانی به نام «حسین رفیعی» لباس مقنعه برای بانوان چاه‌ورز بکار برده شد. اما مردان لباس‌های شال و قبایی می‌پوشیدند که با مدرنیزه‌سازی قوانین کشف حجاب همخوانی نداشت به همین جهت سربازان شاه قبای بلند آنان را از کمر کوتاه می‌کردند.دهستان چاه‌ورز و نخل دو سر مشهورش اغلب مردم چاه‌ورز با طرح کشف حجاب مخالف بودند تا کار به جایی رسید که یکی از مأموران رضا خان در شیخ عامر شهروند ناراضی هنگام تلاش برای کوتاه کردن قبایش مأمور رضاخان را به قتل رساند. هنگام تظاهرات‌های ایران علیه شاه با وجود اینکه در بخش چاه‌ورز و روستاهای مجاور شرایط نسبتاً آرام بود، مردم مرکز بخش چاه‌ورز به رهبر فردی روحانی به نام «حسین رفیعی» که ضد محمدرضا شاه سخنرانی می‌کرد، تقریباً هر روز تظاهرات می‌کردند. دست آخر با حمایت مردم پاسگاه ژاندارمری وقت را خراب کردند و افراد نظامی مستقر در آن فرار کردند. اوایل انقلاب، منطقه چاه‌ورز شاهد پیشرفت در زمینه جاده‌کشی، برق و لوله‌کشی آب بود. پس از شروع جنگ ایران و عراق گروهی از مردم بخش چاه‌ورز در جنگ شرکت کردند که ۲۵ تن از اینان کشته شدند که ۹ تن از کشته شدگان از شهر چاه‌ورز بودند و ده‌ها تن دیگر نیز زخمی شدند. از لحاظ آمار مشارکت در جنگ چاه‌ورز بیشترین حضور در جبهه‌های جنگ را در شهرستان لامرد بنام خود ثبت کرده است. در سایه جنگ، کاهش بارش باران و در نتیجه کم‌آبی مهاجرت‌هایی که از دوران پیش از انقلاب آغاز شده بود به شدت افزایش یافت چنانچه تحقیقات رستمی از دانشگاه بهشتی در سال ۱۳۸۵ نشان می‌دهد که اکثریت نیروی کار در بخش چاهورز در دو ده گذشته از ۱۳۸۵ اقدام به مهاجرت کرده‌اند که هدف اصلی این مهاجرت‌ها به کشورهای عرب حوزه خلیج فارس بوده است. اما از جهت دیگر رستمی از تحقیقات میدانی خود نتیجه گرفته است که سطح زندگی خانوارهایی که سرپرست آنان جهت کار به کشورهای عربی مهاجرت کرده‌اند بهبود یافته است. به عنوان مثال مواد غذایی یا لوازم خانگی مرغوب خارجی استفاده می‌کنند، مصالح مدرن در خانه‌سازی این گروه به‌کار رفته و علاوه‌براین سطح تحصیلات خانواده آنان بالاتر رفته است. رستمی بیان می‌کند که می‌توان با ایجاد اشتغال و استفاده از سرمایه‌گذاری افراد شاغل در کشورهای حوزه خلیج فارس در این بخش از ادامه روند مهاجرت ساکنان بخش جلوگیری شود. تعدادی از اهالی چاه‌ورز در جنگ داخلی سوریه تحت عنوان مدافع حرم حضور یافتند که نخستین کشته از لامرد فرهاد طالبی نیز از بخش چاه‌ورز-دهنو فاضلی بود. وی از تحصیلات حوزوی برخوردار بود و به هدف دفاع از حرم زینب در این جنگ شرکت کرده بود.تشییع پیکر مطهر روحانی مدافع حرم روی شانه‌های مردم قدرشناس لامرد، آرشیو روزنامه کیهان فرمانده سابق بسیج چاهورز مهدی مهدیار نیز در این جنگ زخمی شد. در سال ۱۳۹۲ اولین روستای چاه‌ورز دارای گاز لوله‌کشی شد و مدتی بعد تمام بخش چاه‌ورز دارای گاز لوله‌کشی شد. از سال ۱۳۷۳ خورشید تا سال ۱۳۹۷ نیز از لحاظ تقسیمات کشوری پیشرفت‌های در این منطقه صورت گرفت که در بخش تاریخچه تقسیمات کشوری بدان پرداخته شده است. در جنگ ایران پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران این بخش نیز تحت تأثیر غیر مستقیم این جنگ قرار گرفت در حمله موشکی آمریکا به لامرد منجر به فوت یک زن چاهورزی از روستای دهبان شد. این حمله در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و در طی آن یک سالن ورزشی در لامرد مورد حمله دو موشک قرار گرفت که منجر به کشته شدن حداقل ۲۱ نفر، از جمله ۴ کودک، و زخمی شدن ۱۰۰ نفر شد. در حالی که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مسئولیت این حمله را انکار کرد، تحقیقات نیویورک تایمز و بی‌بی‌سی وریفای به این نتیجه رسید که از یک موشک ضربه هدفمند آمریکا در این حمله استفاده شده است. جغرافیا جغرافیای سیاسی تقسیمات کشوری بخش چاه‌ورز از شرق، شمال شرقی، شمال و شمال غربی به بخش بیرم، از شرق به بخش خیرگو و بخش علامرودشت، از جنوب و جنوب غربی به بخش مرکزی لامرد و از جنوب شرقی به بخش اشکنان محصور است. دهستان چاه‌ورز متشکل از روستاهای دهبان، دهنو و چاه چاورز است.مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ، تغیرات در تقسیمات اداری ایران. این دهستان روستاهای شیخ عامر، حاجی‌آباد، ده نوفاضلی، احشام، چاه چاورز، نعمه، شیرینو، فاضلی، ده کهنه، نخلستان باد، نخلستان کت، نخلستان شکری‌دان دربر گرفته است.مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ، شماره۲۵۲۳۱۹/ت۴۷۴۰۸ک ۱۹/۱۲/۱۳۹۱ تصویب‌نامه درخصوص تقسیمات کشوری شهرستان لامرد استان فارس وزارت کشور وزیران عضو کمیسیون سیاسی و دفاعی در جلسه مورخ ۲۹/۶/۱۳۹۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۰۱۴۴۲/۴۲/۴/۱ مورخ ۹/۷/۱۳۹۰ وزارت کشور و به استناد ماده (۱۳) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ـ مصوب ۱۳۶۲ـ و با رعایت جزء «د» بند (۱) تصویب‌نامه شماره ۱۵۸۸۰۲/ت۳۸۸۵۴هـ مورخ ۱/۱۰/۱۳۸۶ تصویب نمودند: الف ـ دهستان شیخ عامر به مرکزیت روستای شیخ عامر مشتمل بر روستاها، مزارع و مکانهای زیر مطابق نقشه ۲۵۰۰۰۰/۱ پیوست که تأیید شده به مهر «دفتر هیئت دولت» می‌باشد در تابعیت بخش مرکزی شهرستان لامرد استان فارس ایجاد می‌گردد: ۱ـ شیخ عامر ۲ـ حاجی‌آباد ۳ـ فاضلی ۴ـ ده نو فاضلی ۵ ـ نعمه ۶ ـ ده کهنه ۷ـ احشام ۸ ـ شیرینو ۹ـ نخلستان باد ۱۰ـ نخلستان کت ۱۱ـ نخلستان شکری دان. ب ـ بخش چاه‌ورز به مرکزیت روستای چاه‌ورز از ترکیب دهستان‌های چاه‌ورز و شیخ عامر در تابعیت شهرستان لامرد ایجاد می‌شود. تاریخچه تقسیمات کشوری چاهورز سال ۱۳۱۶ دهی در دهستان بیرم بخش گاوبندی (پارسیان) از توابع لار در استان هفتم بود. در سال ۱۳۷۲ ه‍.ش دهستان چاه‌ورز تأسیس شد و ده سال بعد، پیشنهاد تهیهٔ طرح توجیهی بخش شدن چاه‌ورز به مسئولان چاه‌ورز ارائه شد. این طرح توجیهی توسط دو مسؤول در چاه‌ورز به نام‌های فتحعلی قائدی (رئیس شورای اسلامی روستا) و محمود رحیمی (دهیار) آماده می‌شود و در ۲۸ اسفند همان سال توسط انصاری لاری (استاندار وقت فارس) تصویب و به وزارت کشور ارسال می‌شود چون این طرح در اواخر عمر دولت خاتمی بود و دولت جدید روی کار آمد عملاً آن طرح متوقف شد و بعد از آن با پیگیری معتمدین و جمعی از متنفذین از جمله فردی روحانی به نام غلامحسین سبحانی نیا در استان و مجید اکبرپور در تهران به سال ۱۳۹۰ طرح توجیهی جدیدی اما مبتنی بر طرح قبلی در دوران احمدزاده کرمانی (استاندار وقت فارس) با اضافاتی تصویب و به وزارت کشور ارسال می‌شود و در ۲۹ شهریور ۱۳۹۱ توسط اعضای کمیسیون سیاسی - دفاعی هیئت دولت تصویب نهایی می‌شود. به مناسبت تأسیس این بخش، جشنی در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۹۲ با حضور گروه فرهنگی هنری صدای تهران در شهر چاه‌ورز برگزار شد.دهستان فداغ ، تصویر بنر تبلیغاتی جشن برگزار شده در چاه ورز. در این جشن هنرمندانی از سطح کشور از جمله وحید قادری خواننده و نرگس محمدی بازیگر ایفای نقش کردند.تراکمه ، جشنی به پاسداشت بزرگ شدنت، چاهورز…(اصلاح شده).سایت شرکت کارخانه سیمان لامرد ، برگزاری جشن در چاه ورز. ابتدا نظر به این بود که چاه‌ورز با روستاهای چاه‌چاورز دهبان و دهنو که کاملاً به هم پیوسته است ادغام شود اما این نظر رد شد و روستای چاه‌ورز به تنهایی در تاریخ ۸ فروردین ۱۳۹۷ طی ابلاغیه‌ای وزیر کشور عبدالرضا رحمانی فضلی به شهر ارتقاء یافت. مختصات جغرافیایی این بخش عبارتست از ۲۷ درجه، ۲۵ دقیقه شمالی و ۵۳ درجه و ۲۶ دقیقه و ارتفاع آن از سطح دریا ۴۸۶ متر است. چاه‌ورز از جنوب رشته‌کوه علامرودشت احاطه شده است؛ این رشته‌کوه از روستای شلدان آغاز می‌شود و در روستای پاقلات به پایان می‌رسد طول این کوه ۱۲۴ کیلومتر و بلندترین قسمت آن ۱۴۳۰متر از سطح دریا است. از شمال آن نهر چاه‌ورز که از ارتفاعات شمالی کال و شرق روستای بالاده و آبکنه سر چشمه گرفته می‌گذرد. این شاخه با پیوستن به شاخه فداغ که در شهرستان لارستان می‌باشد از جنوب لار و شرق هرمز سرچشمه می‌گیرد، رودخانه فصلی علامرودشت را تشکیل می‌دهددرباره لامرد ، سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد لامرد که در نهایت به خلیج فارس سرازیر می‌شود.جغرافیای علامرودشت، تألیف هادی کریمی، انتشارات ایراهستان، ۱۳۹۱سایت فردا کتاب ، کتاب جغرافیای علامرودشت شابک 9786009265008.اداره آموزش و پرورش منطقه علامرودشت ، در مورد رودخانه علامرودشت. آب و هوا + میانگین آب‌وهوای سالانه بخش چاه‌ورز ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سالانه حداقل دما (°C) ۸ ۱۰ ۱۴ ۱۸ ۲۳ ۲۷ ۳۰ ۲۹ ۲۶ ۲۰ ۱۴ ۱۰ — حداکثر دما (°C) ۲۰ ۲۳ ۲۷ ۳۳ ۳۹ ۴۳ ۴۶ ۴۵ ۴۱ ۳۵ ۲۸ ۲۲ — میانگین دما (°C) ۱۴ ۱۶ ۲۰ ۲۵ ۳۱ ۳۵ ۳۸ ۳۷ ۳۳ ۲۷ ۲۱ ۱۶ — بارندگی (میلی‌متر) ۴۵ ۳۵ ۳۰ ۱۵ ۳ ۱ ۰ ۰ ۱ ۵ ۲۰ ۳۵ ۱۹۰ رطوبت نسبی (%) ۵۵ ۵۰ ۴۵ ۴۰ ۳۵ ۳۰ ۲۸ ۲۸ ۳۰ ۳۵ ۴۰ ۵۰ — روزهای بارندگی ۴ ۳ ۳ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ ۲ ۳ — داده‌های تقریبی برگرفته از الگوی اقلیمی مناطق گرم‌وخشک جنوب فارس، بر پایهٔ اطلاعات ایستگاه‌های هواشناسی لامِرد و علامرودشت (سازمان هواشناسی کشور). بندها پروژه کنترل سیلاب نعمه در جهت کنترل سیلاب‌ها روستای نعمه بندی بر روی آن احداث گردید. طول این بند بالغ بر ۲۵ متر است و ۶ هزار پانصد مترمکعب عملیات خاکی باعث شد ارتفاع بند به ۱۰ متر برسد. فاز اول آن با اعتبار ۱۰ میلیارد ریال در شش ماه دوم ۹۶ شروع شد و فاز دوم آن در سال ۹۷ با اعتبار ۶/۵ میلیارد ریال صورت گرت.عملیات اجرایی فاز دوم دره نعمه، سایت جهاد کشاورزی لامرد در دی ۹۸ با بارش‌هایی که رخ داد، ظرفیت آن پر شد و برای اولین بار آب از این سد سرازیر کرد.میلیون‌ها متر مکعب آب در سدهای شهرستان لامرد ذخیره شد، ایلنا مردم گویش مردم چاه‌ورز طبق کتاب جغرافیای ایران به «فارسی محلی» صحبت می‌کنند. هر کدام از روستاهای موجود در چاه‌ورز لهجه‌ای متفاوت با هم دارند که در کل ویژگی‌هایی مشترک با هم دارند که منجر به این شده است که به سادگی با یکدیگر ارتباط کلامی برقرار کنند. از مواردی که مشترکاً در تمامی لهجه‌های روستاهای بخش چاه‌ورز دیده می‌شود ذال معجم است بدین ترتیب که «دال» در وسط جمله تبدیل به «ذال» می‌شود بعضاً نیز «دال» از جمله حذف می‌شود. همچنین در این لهجه‌های «ب» تبدیل به «واو» و «واو» تبدیل به «ی» می‌شود، مانند «صبر» که «صَوْر» و «کوزه» که «کیزه» تلفظ می‌شود. البته در تمام موارد گفته شده استثناهایی هم وجود دارد، مانند «اندروید»، «دبیر»، «پول» و … که همانند همانند لهجه معیار گفته می‌شود. جمعیت جمعیت بخش چاه‌ورز در سال ۱۳۷۵ بالغ بر ۶٬۳۷۸ بود که با رشد ۲۵ درصدی در سال ۱۳۸۵ به ۷٬۹۹۱ نفر رسید. اما این آمار در سال ۱۳۹۰ با افت ۱۵ درصد به ۶٬۷۸۸ نفر بالغ شد و همچنین با رشد ۳/۳ درصدی سال ۱۳۹۵ جمعیت این بخش ۷٬۰۱۰ تن برآورد شد. جمعیت شهر چاهورز در سال ۱۳۱۶ بالغ بر ۵۳۸ که با رشد ۳۹۰٫۷ درصد یعنی با رشدی نزدیک به چهار برابر جمعیت این شهر بر پایه سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲٬۶۴۰ نفر (۵۲۱خانوار) شد. اما در سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ با کاهش ۷/۹ درصدی برابر به ۲٬۴۰۴ تن رسید؛ که متشکل از ۶۱۹ خانوار و ۱٬۱۸۹ زن و ۱٬۲۱۵ مرد بوده است.مرکز آمار ایران سرشماری جمعیت و خانوار تا سطح آبادی استان فارس، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ تعداد جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن فارس 1390. حسینیه‌ها و مساجد از پس از ورود اسلام رونق داشته است و امروزه نیز حسینیه شهید بهشتی که در حسینیه شهید رفیعی ادغام شده است، حسینیه زینب کبری (س) از حسینیه‌ها فعال چاه ورزند. مساجد جامع، فاطمه الزهرا و مسجد النبی به همراه چندین مسجد بسیار قدیمی و کوچک محله‌ای پذیرای جماعات مردم هستند. در فرودین ۱۳۹۵ نخستین نماز جماعت این بخش با امامت طاهری برگزار شد.اولین نماز جمعه بخش چاه‌ورز، شیرازه مسجد محمد رسول‌الله که در آن نماز جمعه اقامه می‌شود در بخش چاه‌ورز با تأمین بودجه توسط غلام‌رضا جوشن گراشی در سه طبقه به مساحت هزار و هشتصد متر مربع و زیربنای ۱۲۰۰ متر یک میلیارد و دویست میلیون تومان هزینه داشته و قسمت آشپزخانهٔ آن نیز با زیربنای هزار و دویست متر جنب مسجد ساخته شده است. طبقهٔ زیرزمین مسجد به کتابخانه، طبقهٔ اول سالن مردانه و طبقهٔ دوم به سالن بانوان اختصاص داده شده است.خیر گراشی در بخش چاه‌ورز مسجد ساخت، گریشنا هیئت فدائیان رهبر اولین مؤسسه و هیئت فرهنگی که به ثبت رسیده است برای اولین بار در بین شهرهای اطراف در چاه‌ورز به نام «فدائیان رهبر» از سال ۱۳۸۳ تأسیس شده است و ساماندهی فعالیتهای مذهبی، ملی و فرهنگی را برعهده دارد. سرشناسان مجید اکبرپور (معاونت اسبق دادگستری‌های بوشهر، قزوین و زنجان، مدیر کل اسبق پیشگیری‌های انتظامی قوه قضاییه، مدیرعامل روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران) احمد اکبرپور (نویسنده ادبیات کودک و نوجوان و دارای جایزه بهترین کتاب سال از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال۸۴ و در سال ۲۰۰۶ در لیست هیئت بین‌المللی کتاب برای افراد جوان (IBBY) قرار گرفت.ibby, IBBY Honour List 2006.) احمد پرهیزی (خبرنگار خبرگزاری فرانسه و مترجم آثار فرانسوی و نامزد کسب جایزه کتاب سال در زمینه ترجمه) علیرضا عسکری چاوردی (رئیس سابق دانشگاه هنر شیراز،سایت دانشگاه هنر شیراز ، بخش رئیس دانشگاه. محقق و نویسنده و سرپرست ایرانی مطالعات شهر پارسهکشف بنایی متعلق به دوره هخامنشی در محوطه تخت جمشید بی‌بی‌سی فارسی) حمید اکبرپور (نویسنده ادبیات پایداری و ویراستار و صاحب تألیفات بسیار در زمینه جنگ ایران و عراق) علمدار راستگو او چوپان کم سوادی است که بیشتر عمر خود را در کوه‌ها مشغول چوپانی بوده است و حتی قادر به نوشتن نیست. تاکنون در صداوسیما ملی و استانی و در چند دانشگاه واقع در استان فارس حضور یافته است. رضا رفیع پس از مصاحبه با وی به او لقب «چوپان راستگو» داد."هزار-داستان"-ویژه-ماه-مبارک،-دعوت-شدم- میزبان یک پدیده در هزار داستان، نویسنده: مختار عباسی (فرماندار شهرستان خنج از سال ۹۲ تا ۹۹) فهرست اهالی قلم + نام زمینه فعالیت آثار جوایز احمد اکبرپور نویسنده دیپلم افتخار IBBY احمد پرهیزی مترجم جایزه ابوالحسن نجفیبرندگان جایزه ابوالحسن نجفی، خبرگزاری مهر علیرضا عسکری چاوردی نویسنده و پژوهشگر جواد عسکری چاوردی نویسنده مختار حقیقت شاعر یکی از ۱۸ شاعر برگزیده هفتمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر حمید اکبرپور نویسنده و ویراستار حمیدرضا اکبرپور نویسنده و پژوهشگر ناصر تهمک شاعر مافیای سیر و سلوک پیمان عدالتی مترجم بهرام عاشوری نویسنده نام‌های علل و ریشه‌های ناهنجاری در نوجوانان، نقش امید در تربیت انسان و ابعاد زیبا شناختی زندگی انسان از دید قرآناثر نویسنده لامردی ، سایت وزارت فرهنگ ایران علمدار راستگو شاعر علمدار سخن (در مورد علمدار راستگو پس از درگذشت وی)کتاب علمدار سخن رونمایی شد، خبرگزاری مهر محمد باقر عامری نیا نویسنده یا حسین تا عرش بیش از ۱۷ جلد کتاب محمد باقر عامری نیا؛ نویسنده، استاد دانشگاه و حقوقدان از دیار چاهورز لامِرد، فرهنگ فارس صفیه راستگو نویسنده آن سوی شیشه، ببرازخبرگزاری جاذبه‌های گردشگری و آثار باستانی به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس، با همکاری دو اکیپ از باستان شناسان مجرب استانی، محققان، پژوهشگران و راهنمایان بومی، طی مدت زمان دو ماه از تاریخ ۱۲ اردیبهشت ماه الی ۱۲ تیر ماه ۹۶، عملیات اجرایی بررسی و شناسایی آثار تاریخی در بخش چاهورز و دیگر بخش‌های لامرد به اتمام رسید و در این طرح تعدادی از آثار تاریخی شناسائی، نقشه‌برداری و پرونده آنها جهت ثبت در فهرست آثار ملی تشکیل گردید. تأمین اعتبار این پروژه از محل ۲ درصد نفت‌وگاز شهرستان انجام شد.اتمام شناسایی آثار شهرستان ۵ هزارساله لامرد، خبرگزاری مهر تپهٔ گلرخ تپهٔ گلرخ، از آثار تاریخی دورهٔ قبل از اسلام واقع در جنوب چاه ورز است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر بعد از قلعه اژدها پیکر شهر لار در رده چهل و هشتم مهم‌ترین آثار تاریخی فارس قرار دارد.اداره کل میراث فرهنگی و صنایع دستی استان فارس ، فهرست مهم‌ترین آثار تاریخی- فرهنگی استان فارس. بر اساس بررسی‌های انجام شده روی سفال‌هایی که در این قلعه پیدا شده است مربوط به دوره ساسانی و اواخر دوره اشکانی بوده است. با بررسی این سکه مشخص شد که این سکه مربوط به دوره حکومت خسرو انوشیروان بوده که در ضرابخانه دارابگرد داراب ضرب شده است. در این محوطه قطعه سفال‌هایی یافته شده که یک قطعه سفال آن متعلق به ظرفی با لبه مثلثی شکل است که خمیرمایهٔ آن به رنگ قرمز و پوشش گلی سطح آن به رنگ قهوه‌ای است. قطعه سفال دیگر، متعلق به ظرفی با لبه مثلثی شکل است که خمیرمایه آن با پخت نامناسب و کیفیت ساخت متوسط به رنگ خاکستری است. در کتاب فرهنگ لامرد، این نخل دهمین نقطه برای گردشگری در شهرستان لامرد معرفی شده همچنین در این کتاب به این نخل صفت: «عجایب خلقت» داده شده است. این کتاب یکی از سه نامزد کتاب سال جمهوری اسلامی و نامزد بهترین رمان جشنوارهٔ دو سالانهٔ کانون پرورش ایران بوده است.پیام جنوب ، احمد اکبرپور.خبرگزاری مهر، کتاب‌های جادویی احمد اکبرپور در راه نشر/ «من نوکر بابا نیستم» به چاپ هشتم رسید. مسؤولین چاه‌ورزی برای نگهداشت دو تنه به دور آن دو سیم پیچیدند اما خبرگزاری فداغ آن را ناکافی دانست. تا در همین سال به‌طور کامل خشک شد.خشک شدن کامل نخل دو سر چاه‌ورز ، خبرگزاری شیرازه تپه ده گچی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام و در روستای احشام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه گبری شیرینو این اثر تاریخی مربوط به دوره ساسانی و قرون اولیه اسلامی است که به شماره ثبت ۳۲۱۷۹ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. با توجه به بررسی‌های سطح الارضی و جمع‌آوری و مقایسه سفال‌ها و معماری قلعه توسط کارشناسان قدمت این قلعه را به اواخر دوران ساسانی و قرون اولیه اسلامی تخمین زده می‌شود. معماری خاص و شیوه جمع‌آوری آبهای سطحی و تعبیه حوضچه‌های آب در پایین سطح قلعه که کنار دیواره شمالی این قلعه واقع شده از ویژگی‌های این اثر تاریخی است و سفال‌های جمع‌آوری شده از این قلعه، عمدتاً از نوع خمره و ظروف نگهداری آذوقه می‌باشد. دره شرقی که قلعه بر آن مشرف است به عنوان گذرگاه و محل ورود به قلعه می‌باشد و این دره با توجه به ساختار سنگی آن به عنوان محلی مناسب برا ایجاد سد و ذخیره آب در آن دوره تاریخی بوده است.ثبت اثر تاریخی در شیرینو، ایلنا قلعه لید قلعه لیت یا لید در بلندی‌های جنوبی روستای احشام قرار دارد. این حمام برای ثبت میراث تاریخی نامزد شده و طی مراحل اداری آن در جریان داشت.حمام ده‌کهنه، خبرگزاری فارس تا اینکه در دی ۱۳۹۹ این اثر با شمارهٔ ثبت ۳۳۰۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین این موزه عروسک‌هایی در آن به نمایش گذاشته شده که شبیه‌ساز پوشش بومی مردان و زنان این بخش است. آرامگاه امام‌زاده شاه نصرالله یکی از امام‌زاده‌های بخش است که در دهنو واقع شده است. آرامگاه امام‌زاده عامری بن حسن این آرامگاه در شیخ‌عامر واقع شده و محل برگزاری مراسم مذهبی است. در این سیل روستای نعمه نیز با فوران رودخانه و تخریب پل رابط این روستا ارتباطش را با دیگر روستاهای چاه‌ورز از دست داد که نیروهای امدادی دوباره مسیرهای ارتباطی با این روستا برقرار شد.سیل در شهرستان‌های مهر و لامرد فارس خساراتی برجا گذاشت، ایرنا، ۲۸ دی ۱۴۰۰، ۲۰:۵۵ کد خبر: 84618513 با همکاری نماینده لامرد در مجلس ۵۰ میلیارد از ۵۷ میلیارد بازسازی خانه‌های تخریب شده در لامرد به بخش چاهورز اختصاص یافت.اختصاص ۵۰ میلیارد تومان به بخش سیل زده چاهورز لامرد، خبرگزاری مهر، ۱ تیر ۱۴۰۱ با آغاز تخریب خانه‌های چاهورز منتقدان طرح نوسازی همانند جواد عسکری بر این باورند که نمای قدیمی خانه‌ها که نشان از فرهنگ چاهورز دارد با این طرح دچار تخریب می‌دهد و خانه‌های با حیاط بزرگ تبدیل به خانه‌های ویلایی با حیاط کوچک می‌شود. اقتصاد یافته‌های باستان‌شناسان نشان می‌دهد چاهورز از اواخر دوره اشکانیان تا سه الی چهار قرن پس از فروپاشی ساسانیان منطقه چاهورز در تعامل اقتصادی با حوزه خلیج فارس و برون مرزی تا هند بوده است. بنابر کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران، در گذشته مردم چاه‌ورز در دوران قاجار و اوایل حکومت پهلوی بیشتر شغلشان دامداری و کشاورزی بوده است و محصول اصلی آن‌ها خرما بود. اما امروزه شغل ساکنان چاه‌ورز کارهای خدماتی و تجاری است و مرکز بخش چاه‌ورز اجناس مورد نیاز شهرهای دور و نزدیک را تأمین می‌کنند. به گفته وزیر اطلاعات محمود علوی حدود ۱۵ درصد از جمعیت بخش چاه‌ورز تحت پوشش کمیته امداد قرار دارند که بیشترین میزان در شهرستان لامرد است.راه‌اندازی مرکز خیریه فاطمه زهرا (س) چاه‌ورز، فارس نیوز رئیس اداره بهزیستی شهرستان لامرد معصومه کاظم‌زاده دوشنبه ۱۷ آذر در جهت کمک به خانواده‌های دارای معلول در بخش چاه‌ورز ۵ واحد در این بخش احداث می‌شود. این اقدام در راستای اجرایی شدن تفاهم نامه سه جانبه بهزیستی، بنیاد مسکن و قرارگاه خاتم، عملیاتی شده است. امام جمعه چاه‌ورز پیشنهاد داد تا با اختصاص بودجه بیشتر این سیستم کاملاً تبدیل به صنعتی شود تا ضمن اشتغال‌زایی بیشتر، افزایش تولید نیز صورت گیرد.دیدار سرپرست جهاد کشاورزی با امام جمعه و بخشدار چاه‌ورز، سایت جهاد کشاورزی لامرد. | ## بخش 3: بخش چاه‌ورز | از لحاظ ظرفیت کشت غلات با کارشناسی‌های صورت گرفته با در نظر گرفتن مشکل آب بخش چاهورز و با سرمایه‌گذاری در احداث گلخانه می‌توان در کشاورزی بخش رونقی ایجاد نمود. در همین جهت به مناسبت هفته دولت و با حضور مسئولان شهرستانی و بخش چاهورز، کلنگ احداث یک واحد گلخانه ۵ هزار مترمربعی در این بخش زمین زده شد. این طرح با اعتبار ۱۵ میلیارد ریال در شیخ عامر اجرا شد و مجوز آن از طرف جهادکشاورزی لامرد صادر گردید.کلنگ زنی احداث گلخانه در بخش چاه‌ورز گلخانه زائری در چاه‌ورز نیز تا سال ۹۳ به صورت مستقیم برای پنج نفر ایجاد شغل کرده بود و محصول آن که اغلب خیار سبز بود در اشکنان، بیرم، علامرودشت و چاه‌ورز، لامرد و لارستان به فروش می‌رسید.اقتصاد مقاومتی گلخانه ام را زنده کرد ، خبرگزاری شیرازه در سال ۱۳۹۵، واحد گلخانه ای تولید صیفی جات با مساحت ۵۲۰۰ متر مربع با ظرفیت تولید سالیانه ۱۵۰ تُن و اشتغال‌زایی برای ۶ نفر توسط کار آفرین «غلامرضا عبدالله‌پور» با مشارکت و پرداخت تسهیلات اقتصاد مقاومتی بسیج سازندگی سپاه ناحیه لامرد در بخش احداث کرد.احداث گلخانه زیرساخت بهداشت و درمان از لحاظ دسترسی به خدمات پزشکی روستاهای دورتر از چاه‌ورز از نظر متخصصان دچار کمبود هستند که به همین جهت اردوی خیریه‌ای توسط بسیج در سال ۹۵ در احشام برپا شد که دویست نفر رایگان ویزیت شدند و داروهای رایگان در اختیارشان قرار گرفت.اعزام تیم پزشکی جهادی به روستایی احشام لامرد، بسیج‌نیوز مرکز درمانی چاهورز مرکز بهداشتی درمانی چاهورز در مرکز این بخش سال ۱۳۷۷ در زیر بنای بالغ بر ۳۰۰ متر مربع به همراه دو پانسیون برای پرسنل و پزشک احداث گردید در این مرکز بهداشتی در زمان افتتاحیه خدمات بهداشتی درمانی مثل پزشکی و مامایی و واکسیناسیون ارایه می‌گردید و در سال‌های بعد خدمات آزمایشگاه و دندانپزشکی نیز در این مرکز اضافه شد. مرکز درمانی شیخ‌عامر مرکز بهداشتی درمانی شیخ عامر در زمینی به مساحت ۲۷۰۰ مترمربع با زیربنای ۴۵۰ مترمربع، توسط خیّری به نام «غلام اسدی» در سال ۹۵ کلنگ زنی آن با حضور جمعی از مسئولان و معتمدین آغاز شد. برخی روستاهای این بخش تا مرکز بهداشتی درمانی چاهورز دارند که این مرکز طبق نظر محمد حسینی، رئیس شبکه بهداشت و درمان شهرستان می‌تواند نقش مؤثری در دسترسی آسان مردم به خدمات بهداشتی درمانی داشته باشد.درمانگاه شیخ‌عامر ، خیرین سلامت فارس خانه‌های بهداشت خانه‌های بهداشت چاه‌ورز۱ و چاه‌ورز۲، شیخ‌عامر، دهنو فاضلی، شیرینو و دهنو نیز در این بخش فعال است. کرونا ویروس به دلیل تردد زیاد اتباع چینی در لامرد شایعاتی مبنی بر ورود کرونا به این شهرستان وجود داشت که در ۱۹ اسفند ۱۳۹۸ رئیس بهداشت لامرد اعلام کرد که هیچ نوع بیمار کرونایی فعلاً در بخش چاه‌ورز و دیگر بخش‌های لامرد وجود ندارد.بیمار مبتلا به کرونا در لامرد وجود ندارد، خبرگزاری مهر در ادامه به دلیل گسترش کرونا در ایران و طرح فاصله‌گذاری اجتماعی و محدودیت بین شهر در چاهورز نیز به مدت یک ماه ورود و خروج آن کنترل شد.عملیات کنترل مبادی ورودی محدودیت سفر به لامرد، برنا دومین شخص مبتلا به کرونا در لامرد جزء اهالی چاه‌ورز بود. خانواده فرد مبتلا نیز مدتی را در قرنطینه سپری کردند.افزایش شمار مبتلایان به کرونا در لامرد به دو نفر، برنا خرداد ۹۹ در پی کاهش درآمد مردم درمیان قشر با درآمد متوسط بسته‌های معیشتی شامل غذا و ماسک پخش شد.۵۵ بسته معیشتی بین نیازمندان توزیع کردند آذر ۹۹، محقق چاه‌ورزی «سعید دلاوری» برای رفع مشکلات کم‌بود مواد ضدعفونی کننده با توجه به وفور خرما در این بخش اقدام به تولید الکل طبی ۹۶ درصد با خرما کرد.تولید الکل اتیلیک با خرما در لامرد، خبرگزاری تابناک ۳ دی ۱۳۹۹ به دلیل فاصله چاهورز تا لامرد کیت تشخیص کرونا به درمانگاه چاه‌ورز اختصاص یافت و هزینه آن نیز رایگان اعلام گردید.کیت تشخیص سرمایه‌های ارسالی مهاجران و خدمات بهداشتی میزان و نوع سرمایه‌گذاری بر اساس پژوهش میدانی مطیعی لنگرودی و همکاران (۱۳۹۳)، تا سال ۱۳۹۱ مجموع سرمایه‌های ارسالی مهاجران بین‌المللی در بخش بهداشت و درمان بخش چاهورز برابر با ۱٬۶۸۱ میلیون ریال (بر پایه قیمت‌های سال ۱۳۹۱) بوده است. این سرمایه صرف ۴ پروژهٔ عمرانی گردیده است: + اقدامات عمرانی بهداشتی بخش چاهورز سکونتگاه نوع پروژه هزینه (میلیون ریال، پایه ۱۳۹۱) چاهورز (روستا) خانه بهداشت ۲۷۹ چاهورز (روستا) مرکز بهداشتی‑درمانی ۲۹۷ چاهورز (روستا) پانسیون بهداشتی ۷۶۰ شیخ‌عامر خانه بهداشت ۳۴۴ از نظر توزیع درون‌بخشی، **۶۲٫۸٪** سرمایه‌ها در مرکز بخش (در سال ۹۱ روستای چاهورز) و **۳۷٫۲٪** در روستای شیخ‌عامر هزینه شده است. تحلیل فضایی در مقایسه با سایر بخش‌ها در جدول زیر، سهم هر بخش از شهرستان لامرد را در سه شاخص «جمعیت»، «میزان سرمایه‌گذاری» و «تعداد پروژه‌های بهداشتی» نشان می‌دهد. بخش چاهورز در این شاخص‌ها پایین‌ترین رتبه را دارد: + مقایسهٔ بخش‌های شهرستان لامرد (بر اساس داده‌های ۱۳۹۱) بخش درصد جمعیت (۱۳۹۰) درصد سرمایه‌گذاری درصد پروژه‌ها مرکزی ۳۰٫۱ ۵۹٫۲ ۵۲٫۳ اشکنان ۲۳٫۹ ۳۴٫۸ ۲۰٫۵ علامرودشت ۲۰٫۱ ۵٫۷ ۲۲٫۷ چاهورز ۸٫۱ ۰٫۴ ۴٫۵ همان‌طور که مشاهده می‌شود، سهم سرمایه‌گذاری بخش چاهورز (۰٫۴٪) **بسیار کمتر** از سهم جمعیتی آن (۸٫۱٪) است. این نابرابری نشان‌دهندهٔ **تمرکز شدید سرمایه‌های مهاجران** در بخش‌های مرکزی و اشکنان (بویژه شهرهای لامرد، اشکنان و اهل) می‌باشد. محرومیت از خدمات تخصصی بر اساس استانداردهای جمعیتی در پژوهش مذکور، برای ارزیابی تعادل فضایی از **استانداردهای وزارت بهداشت ایران** استفاده شده است (جدول ۷ مقاله): **خانه بهداشت:** ۱ به ازای هر ۱٬۵۰۰ نفر **مرکز بهداشتی‑درمانی روستایی:** ۱ به ازای ۹٬۵۰۰ تا ۱۲٬۵۰۰ نفر **درمانگاه یا مجتمع تخصصی:** ۱ به ازای ۴۵٬۰۰۰ نفر **بیمارستان:** ۱ به ازای ۵۰٬۰۰۰ نفر اگرچه مهاجران یک «مرکز بهداشتی‑درمانی» در روستای چاهورز ساخته‌اند، اما این مرکز احتمالاً فاقد پزشک متخصص یا تجهیزات تخصصی بوده و در رده‌بندی خدمات، جزو **خدمات پایه** محسوب شده است. در مقابل، بخش مرکزی دارای بیمارستان، درمانگاه تخصصی باب‌الحوائج، ICU، زایشگاه، آزمایشگاه و سازمان انتقال خون است. تحلیل نابرابری فضایی و پیامدها نویسندگان مقاله، دلایل اصلی این نابرابری را چنین بیان می‌کنند: ۱. **عدم وجود مدیریت فضایی:** سرمایه‌های ارسالی بدون برنامه‌ریزی یکپارچه و صرفاً بر اساس تمایلات فردی مهاجران (معمولاً به زادگاه خود یا شهرهای بزرگتر) هزینه شده است. **تمرکز خدمات در مراکز شهری:** مهاجران ترجیح می‌دهند در شهرهای بزرگتر (لامرد، اشکنان، اهل) سرمایه‌گذاری کنند تا خانوادهٔ آن‌ها به خدمات بهتری دسترسی داشته باشد. **تفاوت در نرخ مهاجرت:** احتمالاً روستاهای بخش چاهورز تعداد کمتری مهاجر بین‌المللی (نسبت به بخش مرکزی و اشکنان) داشته‌اند. **الگوی فضایی نابرابر:** بر اساس نظریهٔ «مکان مرکزی» کریستالر، خدمات سطح بالا در مراکز اصلی متمرکز می‌شوند و نواحی پیرامونی (مانند چاهورز) تنها خدمات سطح پایین دریافت می‌کنند. پیامد این مسئله منجر به آن شده که ساکنان بخش چاهورز برای دسترسی به خدمات تخصصی بهداشتی (مانند جراحی، بستری در بیمارستان، سونوگرافی، آزمایشگاه پیشرفته و اورژانس تخصصی) ناچار به سفر به مرکز شهرستان (لامرد) یا بخش اشکنان هستند. ترابری گروه باستان‌شناساسی دانشگاه بو علی سینا با بررسی گلرخ دریافتند که چاه‌ورز در زمان ساسانیان در مسیر تجاری واقع شده بود و این قلعه مسئول پایش این مسیر تجاری و دشت چاهورز را داشت. امروزه نیز این بخش در کریدور ترانزیتی زمینی و هوایی قرار دارد؛ محور خنج لامرد از آن می‌گذرد، طولانی‌ترین تونل جنوب ایران تونل شهید باقری در این بخش واقع شده است لذا دسترسی به فرودگاه بین‌المللی لامرد، منطقه ویژه اقتصادی لامرد و پالایشگاه پارس جنوبی از سمت شمال شرقی به شهرستان خنج و مراکز کشور از این بخش صورت می‌گیرد. محور خنج لامرد که از این بخش می‌گذرد، راه‌های ارتباطی بین شهرستان‌های لار، گراش، اوز، لامرد و شهرستان مهر است.تکمیل عملیات آسفالت چاه‌ورز سه‌راه بیرم لذا این بخش از لحاظ ارتباطی حائز اهمیت شده است. این محور بع صورت دو باد رفت و برگشت است که با به پایان رسیدن عملیات و آسفالت باند دوم محور چاه ورز- سه راه بیرم به طول ۴۷۵۰ متر و عرض ۷٫۳ متر و ضخامت ۶ سانتی‌متراجرای آسفالت محور چاه‌ورز سه راه بیرم، خبرگزاری پانا در تاریخ اردیبهشت ۹۶ این محور تکمیل شد. این مسیر هرساله شاهد تصادفات مکرر بود که با احداث محور جدید تلاش بر آن شده است حوادث جاده‌ای کاهش یابد. در این محور دو بانده دو ستگاه آبنمای ساده و ۲ دستگاه پل چهارمتری قرار گرفته و باعث دسترسی راحت‌تر مسیر لامرد و مهر به لارستان، اوز و گراش شده است. البته با قرار گرفتن این محور بر روی رود چاه‌ورز بر اثر بارش‌های زیاد این رود فوران کرده و منجر به مسدودی این محور می‌شود و اغلب مسیر جایگزین آن از سمت علامرودشت به روستای شیرینو چاهورز تعیین می‌گردد. مهندس باقری فرد مدیر کل راه وشهرسازی لارستان گفت: «حدود ۱۰ سال از آیین کلنگ زنی این تونل سپری شده و مفتخریم که همزمان با بهار ۹۸ و ایّام عید نوروز توانسته‌ایم خواستهٔ دیرینهٔ مردم این منطقه را تحقق ببخشیم … هدف از احداث این تونل حذف گردنه صعب العبور احشام و کاهش مسیر جنوب کشور به منطقه انرژی بر پارس جنوبی و عسلویه است و این تونل زمینه‌ساز کاهش مسیر شهرستان لامرد به مرکز استان را در پی خواهد داشت… عملیات آسفالت تونل به‌طور کامل انجام و انتقال برق نیز تا ورودی تونل صورت گرفته و با نصب ۱۲۵ پروژکتور، روشنایی کامل در داخل تونل نیز تأمین شده و دو برج نوری نیز در تقاطع‌های دو طرف تونل نصب گردیده است.»بازگشایی کامل بزرگ‌ترین تونل جنوب کشور، ایران تونل آب مرداد ۱۳۹۳ بخشدار چاه‌ورز، الهیاری در دومین گردهمایی منطقه‌ای بخشداران جنوب فارس در لامرد گفت که تصویب طرح مطالعاتی انتقال آب از خلیج فارس به فارس می‌تواند معضل آبرسانی را در جنوب استان به خوبی حل کند. در ادامه وی افزود اعتبارات بیشتری به غیر از ۲ درصد نفت و گاز به آب‌های روستایی اختصاص یابد. انتظار داریم هر چه سریع آب سد هایپر به بخش چاهورز برسد.بخشدار چاه‌ورز: اعتبارات بیشتری به آب‌های روستایی اختصاص یابد، خبرگزاری نسیم در سال ۱۳۹۹ امام جمعه بیرم زندوی پس از بررسی این طرح را ناممکن عنوان کرد در این راستا نماینده مجلس حسین حسین‌زاده از بررسی طرح انتقال آب از «سد خلیج فارس» خبر داد.آبرسانی به بیرم با استفاده از سد سلمان فارسی برطرف شدن سریع مشکل با همت دستگاه‌های اجرایی، خبرگزاری تسنیم، در همین سال تیم پنج نفره دوچرخه سواران علامرودشت به نشانه اعتراض به کم‌بود آب چاهورز و چهار بخش دیگر مسیر ۳۶۰ کیلومتری را با شعار «پنج بخش جنوبی فارس با جمعیت ۸۰ هزار نفری آب ندارند» را پیمودند. این حرکت اعتراضی به دلیل مشکل بی‌آبی و کم‌آبی بخش‌های جنوبی استان فارس و پیگیری چندین باره از سوی نهادهای مسئول که نتیجه‌ای حاصل نشد انجام گرفت.دوچرخه سوارانی که که پیام‌رسان بی آبی جنوب شدند، همشهری آنلاین آبان ۹۹ در جریان نشستی که رئیس شورای حل اختلاف چاه‌ورز مجید فاطمی با نماینده شهرستان موسی موسوی داشت از وضع آب چاه‌ورز انتقاد کرد و گفت «رفع مشکل آب بخش چاهورز را جدی بگیرید چرا زمانیکه حسین‌زاده نماینده لارستان برای رفع مشکل آب بخش بیرم؛ زمان و زمین را بهم می‌دوزد و از چند دقیقه وقتش در مجلس فقط و فقط برای رفع مشکل آب بیرم استفاده می‌کند ولی شما متأسفانه در آن لحظه به تسویه حساب‌های انتخابی‌تان می‌پردازید» در ادامه فاطمی گفت که [در طی] نشست با مدیران سازمان آب و آبفا تشکیل شد … برایشان روشن شد که از ۲۰ سال گذشته تا کنون هیچ اقدام خاصی در ارتباط با حل این مشکل صورت نگرفته است.مشکلات آب چاه‌ورز، افق فارس در نوروز ۱۴۰۰ موسوی طبق گزارش خبرگزاری برنا عنوان کرد که پی‌گیری‌های طولانی مدت در زمینه تأمین آب داشته و پروژه انتقال آب از سد سلمان فارسی با تصویب مجلس در بودجه ۱۴۰۰ قرار گرفت که اعتبار این طرح بالغ بر ۲۵ میلیارد است. در سال ۹۳ بخشدار چاه‌ورز الهیاری گفت که اعتباری نزدیک به ۵۰۰ میلیون تومان برای برق چاه‌ورز هزینه شده است. در ادامه الهیاری نبود اداره برق را از دیگر مشکلات مردم دانست که در سال ۹۷ ساختمان نمایندگی اداره برق چاهورز با زیربنای ۱۰۲ مترمربع و اعتباری بالغ بر سه میلیارد و ۴۱۰ میلیون ریال به بهره‌برداری رسید. روشنایی بلوارهای کمربندی چاهورز نیز انجام شد.طرح‌های برق لامرد، ایرنا آذر ۹۹ برای بهبود کیفیت برق و جلوگیری قطعی‌های احتمالی در بخش چاهورز و دیگر بخش‌های لامرد رستمی وعده داد تا دو ماه آینده بیش از ۷۰ کیلومتر از شبکه سیمی برق شهرستان تبدیل به کابل می‌شود.آغاز طرح تعویض شبکه برق لامرد، خبرگزاری صدا و سیما گاز برای دسترسی این بخش به گاز، ۲۴ کیلومتر خط انتقال ۶ اینچ از خط چهارم سراسری و ۸۱ هزار و ۷۷۳ متر شبکه فلزی و پلی اتیلن با فشار ۶۰ پوند بر اینچ مربع یک ایستگاه تقلیل فشار گاز (cgs) با ظرفیت ۱۰ هزار متر مکعب بر ساعت و یک ایستگاه تقلیل فشار گاز (TBS) با ظرفیت ۵هزار متر مکعب بر ساعت فراهم شده است.آغاز نصب ۲هزار فقره انشعاب گاز در چاهورز لامرد با اعتباری بالغ بر ٢٩ میلیارد ریال، خبرگزاری ایلنا، استان فارس گازرسانی لامرد مسلم فالی-رئیس اداره گاز شهرستان لامرد. کد خبر: 1015435 تاریخ انتشار:۱۳۹۹/۱۰/۰۶ اولین قسمتی که در بخش چاه‌ورز دارای گاز شد روستای شیرینو بود که به مناسبت دهه فجر اسفند ۹۸ گازرسانی به آن صورت گرفت.طرح گازرسانی به روستاها لامرد، شرکت گاز استان فارس سال ۹۹ نیز گازرسانی به شهر چاهورز و ۱۰ روستای این بخش با اعتباری بالغ بر ۴۲ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسید. البته علمک (انشعاب) هنوز نصب نشده بود تا اینکه در دی ۹۹ طبق گفته رئیس اداره گاز شهرستان لامرد عملیات نصب ۲ هزار فقره انشعاب در این بخش با اعتباری بالغ بر ۲۹ میلیارد ریال شروع شد. معضلات بخش بحران آب یکی از اساسی‌ترین معضلاتی که این منطقه با آن دست و پنجه نرم می‌کند، کم‌آبی و خشکسالی است. در گذشته نیز بحران آب در قرن ۶ و ۷ هجری قمری منجر به مهاجرت بومیان این منطقه و متروکه شدن این منطقه شد. شهریور ۱۴۰۱ سید علی اصغر احمدی زاده احضار کرد که، مشکل اصلی مردم بخش چاهورز آب است، آب شهر چاهورز بی کیفیت، بعضی از روستاها کم اب و در بعضی از روستاها بی آبی مطلق وجود دارد. در بهمن ۱۴۰۳ نیز دوباره بخشدار سابق چاهورز احمدی زاده بخشدار در بازدید مهندس امینی معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان آب و فاضلاب کشور که با همراهی موسوی نماینده لامرد و مهر در مجلس در سخنرانی خود گفت بخش چاهورز در ۳۶۵ روز سال دوماه بی آب بود و هیچ‌نوع چاه کشاورز در این بخش وجود ندارد. کاهش جمعیت بر اثر مهاجرت یکی از مشکلات اصلی این بخش مهاجرت ساکنان اصلی از این بخش به سایر نقاط دارای اقتصاد و امکانات بهتر است. نبود حداقل یک شهرک صنعتی در این بخش زمینه‌ساز مهاجرت نیروی کار شده است و به دلیل کم‌بود جمعیت درخواست بیمارستان پیشرفته توسط مسئولان رد شده است. به دلیل فعالیت صنایع پارس جنوبی در نزدیکی بخش چاه‌ورز، آلوده شده است که درصدی نیز از عوارض آلاینده صنایع پارس جنوبی به این بخش اختصاص داده شده است.بیرم شامل عوارض آلاینده‌های پارس جنوبی نمی‌شود، میلاد لارستان شهردار لامرد از انتقال زباله‌های شهر لامرد به چاهورز سخن گفت که با واکنش بخشدار چاهورز مواجه شد. الهیاری بخشدار چاه‌ورز گفت: انتقال زباله‌های لامرد به چاه‌ورز امکان به خطر انداختن سلامت مردم چاه‌ورز را به همراه دارد. فرماندار لامرد گفت اقدامی را انجام نمی‌دهیم که برای چاه‌ورز از لحاظ محیط زیستی مشکل ایجاد شود.مردم چاه‌ورز نگران محیط زیست خود هستند، خبرگزاری فارس خطرات طبیعی =مدیریت بحران و اولویت‌بندی استقرار پایگاه‌های امداد در پژوهش «مکان‌یابی بهینه استقرار پایگاه‌های امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله (مطالعه موردی: بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد)» که در سال ۱۳۹۷ انجام شده، با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روش همپوشانی فازی و وزن‌دهی به لایه‌های اطلاعاتی، چهار سطح اولویت برای ایجاد پایگاه‌های امداد و نجات در مناطق مورد مطالعه (بخش مرکزی و چاهورز) تعیین گردیده است.مقاله «مکان‌یابی بهینه استقرار پایگاه‌های امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله (مطالعه موردی: بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد)»، تاریخ پذیرش ۱۳۹۷/۰۳/۲۱ معیارهای مؤثر در این مکان‌یابی عبارتند از:مقاله «مکان‌یابی بهینه استقرار پایگاه‌های امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله (مطالعه موردی: بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد)»، تاریخ پذیرش ۱۳۹۷/۰۳/۲۱ شدت زلزله فاصله از گسل‌ها فاصله از مسیل‌ها شیب زمین دسترسی به راه‌ها (معابر) دسترسی به پل‌ها دسترسی به جایگاه‌های سوخت (پمپ بنزین) دسترسی به مراکز درمانی (بیمارستان، مرکز بهداشتی) وزن‌دهی لایه‌ها بر اساس نظر کارشناسان و با دامنه ۱ تا ۹ انجام شد (۹: بیشترین اثر، ۱: کمترین اثر). در نهایت با استفاده از قانون جمع لایه‌های وزنی، نقشه نهایی مناطق مناسب، نامناسب و بسیار مناسب تولید گردید.مقاله «مکان‌یابی بهینه استقرار پایگاه‌های امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله (مطالعه موردی: بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد)»، تاریخ پذیرش ۱۳۹۷/۰۳/۲۱ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از میان چهار اولویت تعیین‌شده برای احداث پایگاه‌های امداد و نجات در کل منطقه (بخش مرکزی و چاهورز)، اولویت سوم مربوط به روستای نعمه در دهستان شیخ عامر از توابع بخش چاهورز است. سایر اولویت‌ها به ترتیب عبارتند از:مقاله «مکان‌یابی بهینه استقرار پایگاه‌های امداد و نجات در شرایط وقوع زلزله (مطالعه موردی: بخش مرکزی و چاهورز شهرستان لامرد)»، تاریخ پذیرش ۱۳۹۷/۰۳/۲۱ + اولویت‌های مکانی استقرار پایگاه‌های امداد و نجات اولویت روستا دهستان بخش ۱ خره دهستان سیگار بخش مرکزی ۲ لشکون دهستان حومه بخش مرکزی ۳ نعمه دهستان شیخ عامر بخش چاهورز ۴ باسردو دهستان حومه بخش مرکزی بزهکاری به گزارش انجمن حقوق بشر در جریان یک دعوای خونین و سابقه‌دار طائفه‌ای در بخش چاهورز که طی سالیان به کشته شدن بیش از ۲۰ نفر منجر شد. در گذشته در بخش چاه‌ورز به رسم خون‌بس دختری از طائفه‌ای درگیر به ازدواج با مردی از طایفهٔ طرف دعوا مجبور به ازدواج می‌شد.بنیاد عبدالرحمن برومند، برای حقوق بشر در ایران، درگیری طائفه‌ای در چاهورزاعدام در چاهورز ، العربیه در عید فطر ۱۳۸۷ شهرام (فتحعلی) قائدی رئیس شورای چاه‌ورز و مدیر دبستان به ضرب چهار گلوله با اسلحه کلاشینکف کشته شد قاتل وی دو سال بعد یعنی آبان ۱۳۸۹ پس از درگیری مسلحانه با پلیس کشته شد.قاتل فراری کشته شد، روزنامه جام‌جم در اردیبهشت ۱۴۰۱ سارقانی مسلح در شیخ‌عامر همراه با خشونت اقدام به سرقت از یک پیرمرد کردند که منجر به برآشفتن خشم اهالی این دهستان بخش چاهورز شد و در پی آن جلوی فرمانداری لامرد با در دست داشتن بنر امنیت حق ماست دست به اعتراض زدند. بنابر خبرگزاری ایلنا در اوایل ۱۴۰۴ در پی اختلافات شخصی، فردی ۳۷ ساله مورد اصابت گلوله قرار گرفت، پلیس در مورد این ماجرا تحقیقاتی را آغاز کرد. پس از یک ماه نفر شلیک کننده بازداشت شد.دستگیری عامل تیراندازی در لامرد، خبرگزاری ایلنا سیاست در ۱۱ دی ۹۷ شورای حل اختلاف چاه‌ورز افتتاح شد.افتتاح شورای حل اختلاف بخش چاه‌ورز، سایت شورای حل اختلاف استان فارس. مشارکت مردم چاهورز در انتخابات مجلس دوازدهم به دلیل حضور مردم از شهرهای اطراف به ۱۰۲ درصد رسید. اشخاص زیر طی حکم استاندار وقت فارس منصوب گردیده‌اند و ترتیب آنان؛ بهرام الهیاریهشتاد و چهارمین بخشداری استان فارس طی مراسمی با حضور مسئولان استانی و قشرها مختلف مردم در شهرستان لامرد آغاز به کار کرد، صحبت نیوز (تاریخ انتصاب شهریور ۱۳۹۲) عبدالرضا ابراهیمی عبدالرضا حق‌شناس: مراسم تودیع و معارفه وی ۶ اردیبهشت ۱۳۹۸ در حسینیه شهید رفیعی چاهورز برگزار شد. سید علی اصغر احمدی زاده رضا شبانپور''' (شهریور ۱۴۰۴) شهردارها «عبدالحمید میر» سال ۹۷ به‌عنوان شهردار چاه‌ورز معارفه شد. میر متولد روستای چاه کور بخش علامرودشت دارای مدرک کارشناسی معماری از دانشگاه آزاد لامرد و دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری از دانشگاه آزاد لارستان می‌باشد که بیش از ۱۱ سال در شهرداری لامرد مشغول به فعالیت بوده است.شهرداری چاه‌ورز افتتاح شد، پسین جنوب «مقداد سلمان‌پور» شهردار کنونی چاهورز از شهر علامرودشت است. لباس عروس‌های این منطقه در قدیم با سکه‌های قدیمی و انواع زیورها تزئین می‌شده و دامن بسیار بزرگ بود به‌طوری که برای دوخت آن از چندین متر پارچه استفاده می‌کردند و دور تا دور آن پنبه‌دوزی می‌شده است.مهجور ماندن لباس‌های سنتی اقوام بی‌توجهی متولیان به پوشش محلی، خبرگزاری مهر آرزو ضرغام، مدرس و کارشناس حوزه مد و لباس در این باره به خبرنگار مهر می‌گوید: «ما در این نمونه پارچه که با نوارهای نقره در دامن‌های پرچین استفاده می‌شود در پارچه‌ها، لباس‌ها و مد اسپانیا هم می‌بینیم که دقیقاً به همین شکل و شمایل هستند، در حالی‌که آن‌ها بیشتر دیده شدند و به نوعی جهانی شده است و مردم آن را بیشتر و بهتر می‌شناسند، حتی این لباس به مد اسپانیایی هم معروف است…» ضرغام خواستار توجه بیشتر به این نوع لباس‌ها شد.بی‌توجهی به لباس سنتی و محلی به نام اقوام ایران به کام مد اروپایی، خبرگزاری مهر بازی‌های محلی گود و پشکل (کل پشکلو) گود و پشکل به عامیانه چاه‌ورزی کُل پِشکلو (kolpeshkeloo) طی آن دو نفر با هم رقابت می‌کنند. ۱۰ سوراخ (گود) در زمین نیاز داریم که آنها را به صورت دو ردیف پنج تایی در زمین ایجاد می‌شود. نفر اول در اولین حرکت خود پشکل‌های موجود در اولین خانه سمت راست خود را درآورده و از همان طرف پشکل‌ها را یکی یکی داخل خانه‌های حریف خود می‌اندازد. این کار را تا زمانی ادامه می‌دهد که پشکل‌های موجود در دستش تمام می‌شود و به یک خانه دیگر برسد و دوباره این کار را تکرار کند ولی اگر وقتی که پشکل‌های موجود در دستش تمام شود و به یک خانه پوچ یا خالی رسید معنایش این است که نوبت او تمام شده و نوبت طرف مقابل است در این صورت حریف او نیز همانند او همین کار را انجام می‌دهد. آموزش بنابر گفته شاعر چاهورز مختار حقیقت در اواسط شاهنشاهی پهلوی برای تحصیل می‌بایست تا ۱۲ کیلومتر دورتر در بیرم تحصیل کرد که با در نظر گرفتن نبود ماشین می‌بایست این مسیر پیاده طی شود که مشکلات خاصی در پی داشت. چاه‌ورزیان در زمان پهلوی علاوه بر مدرسه به مکتبخانه نیز جهت سوادآموزی می‌رفتند.مختار حقیقت، فرهنگ فارس، تاریخ بازبینی ۱۵ آذر ۱۳۹۱ در ادامه در دوران پهلوی مدرسه‌ای تأسیس شد ولی در ابتدا مردم از تحصیل دختران امتناع کردند ولی کم‌کم‌تعدادی از دختران نیز به تحصیل پرداختند. اما پس از انقلاب مردم دختران خود را نیز به مدرسه فرستادند و زنان دخترانی که پیش از این به مدرسه نرفته بودند تحت تعلیم نهضت سواد آموزی قرار گرفتند. = چاهورز = پژوهش‌ها رابطه سبک مدیریت بر پایه پژوهشی به نام «بررسی رابطه بین سبک مدیریت با عملکرد معلمان مدارس چاهورز» (نوشته ابراهیم نجفی دهنوی و صدیقه فیروزی، ارائه شده در سیزدهمین همایش ملی آموزش، تهران، ۱۴۰۰) تنظیم شده است. نخستین مدرسه رسمی در اواسط دوره پهلوی در این شهر گشایش یافت و هم‌اکنون مدارسی در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و دوم در شهر چاهورز و روستاهای تابعه فعال است. کمبود نیروی متخصص در برخی دروس و فرسودگی فضاهای آموزشی از چالش‌های اصلی این منطقه است، هرچند پروژه‌های نوسازی مدارس در دست اجراست. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود و به دلیل محدود بودن جامعه آماری، همه ۸۰ معلم به روش سرشماری بررسی شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها عبارت بودند از پرسشنامه سبک مدیریت لیکرت (چهار سبک: آمرانه استثماری، آمرانه خیرخواهانه، مشورتی، مشارکتی) و پرسشنامه عملکرد کارکنان لائو و ساردسی. برای اطمینان از قابل اعتماد بودن پرسشنامه‌ها، پایایی آن‌ها با آلفای کرونباخ محاسبه شد (اعداد بین ۰ تا ۱؛ هر چه به ۱ نزدیک‌تر، پایایی بالاتر). آلفای کرونباخ پرسشنامه سبک مدیریت ۰/۸۱۹ (پایایی خوب) و آلفای کرونباخ پرسشنامه عملکرد معلمان ۰/۷۹۸ (پایایی قابل قبول تا خوب) به دست آمد که هر دو بالاتر از حد استاندارد ۰/۷ هستند. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین سبک مدیریت مدیران و عملکرد معلمان در مدارس چاهورز رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد (p<0.05). همچنین آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی سبک‌های مدیریت نشان داد که سبک مشارکتی (مشورت و مشارکت معلمان در تصمیم‌گیری) بیشترین میانگین رتبه را دارد و سبک آمرانه استثماری (دستور محض و کنترل شدید) کمترین میانگین رتبه را دارد. بنابراین به مدیران مدارس چاهورز توصیه می‌شود از سبک مشارکتی استفاده کرده و از سبک آمرانه استثماری پرهیز کنند. سیزدهمین همایش ملی آموزش، تهران تأثیر مدیریت دانش منطقهٔ چاهورز به عنوان یکی از مناطق مورد مطالعه در پژوهش‌های علوم تربیتی و مدیریت آموزشی مطرح شده است. در مقاله‌ای با عنوان «بررسی تأثیر مدیریت دانش بر رضایت از زندگی کاری معلمان آموزش و پرورش چاهورز» که در سال ۱۴۰۱ منتشر شده، جامعهٔ آماری شامل ۵۳۰ نفر از معلمان مقطع ابتدایی و متوسطهٔ این منطقه بوده است. نتایج این پژوهش نشان داد که مدیریت دانش تأثیر مثبت و معناداری بر رضایت از زندگی کاری معلمان دارد. ضرایب همبستگی نشان‌دهندهٔ رابطهٔ مستقیم بین مؤلفه‌های مدیریت دانش (کسب، ثبت، انتقال، کاربرد و خلق دانش) با رضایت از زندگی بوده است. شهر چاهورز نیز دارای مدرسه راهنمایی دخترانه و مدرسه راهنمایی پسرانه و دبیرستان پسرانه و دیگر دبیرستان برای دختران است. در دبیرستان پسرانه چاه‌ورز رشته علوم انسانی و تجربی همانند دبیرستان دخترانه این شهر تدریس می‌شود. امروزه چاه‌ورز آمار بیشترین دانشجو و تحصیلکرده را در بین شهرها و روستاهای همجوار را دارد و غالباً در امورات اداری و فرهنگی فعالند. کتابخانه‌ها در سال ۱۳۷۶ توسط نماینده وقت شهرستان کتابخانه فرهیختگان چاهورز افتتاح شد. این کتابخانه زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و تاکنون دارای ۳۶۰ عضو فعال است. همچنین دارای بخش مرجع و نشریات و یک سالن مطالعه با زیربنای ۳۳ متر مربع و بخش مجزای کودک می‌باشد. در اردیبهشت ۱۴۰۰ در طی نخستین نشست انجمن کتابخانه‌های چاهورز پرداخت سریع نیم درصد از درآمد شهرداری به کتابخانه و احداث ساختمان‌های جدید مورد بحث قرار داده شد.انجمن کتابخانه‌های عمومی شهر چاهورز لامرد تشکیل جلسه داد ، اداره کل کتابخانه‌های شهرستان لامرد در ۶ شهریور ۱۳۹۵، کتابخانه عمومی شهید محمد علی‌پور در روستای دهنو بخش چاهورز شهرستان لامرد با مساحت ۳۵۰ متر و زیربنای ۲۳۰ مترمربع، با اعتبار دو میلیارد ریال افتتاح شد. این منطقه با بهره‌مندی از استعدادهای بومی و حمایت‌های مسئولان محلی و استانی، توانسته جایگاه قابل توجهی در ورزش شهرستان پیدا کند. از مهم‌ترین رویدادهای توسعه ورزش در این بخش، سفر مدیرکل ورزش و جوانان استان فارس در آذر ۱۴۰۳ بود که منجر به تصویب و تخصیص اعتبار برای چندین پروژه کلیدی شد. بخشدار چاهورز در این خصوص اعلام کرد که تسریع در روند مناقصه سالن ورزشی شیخ‌عامر، احداث زمین چمن دهنو و انجام عملیات بتن‌ریزی زمین چمن بزرگ شهر چاهورز، مهم‌ترین دستاوردهای این سفر بود. همچنین مقرر شد نماینده شهرستان، تأمین چمن این پروژه بزرگ را با ارزش ریالی ۸۰ میلیارد ریال پیگیری کند. در این جلسه، انجام عملیات زمین ورزشی روستاهای دهنو و دهبان و تکمیل سالن ورزشی ده‌کهنه نیز مورد بحث و توافق قرار گرفت. شهر چاهورز همچنین دارای دو سالن ورزشی سرپوشیده است که به عنوان مراکز اصلی فعالیت‌های ورزشی منطقه محسوب می‌شود. فوتبال و فوتسال اصلی‌ترین رشته‌های ورزشی در بخش چاهورز هستند و تیم‌های متعددی از این منطقه در رقابت‌های شهرستانی و محلی شرکت می‌کنند. تیم‌های اتحاد چاهورز، شهدای چاهورز و فجر از جمله نمایندگان همیشگی این بخش در لیگ فوتبال بزرگسالان شهرستان لامرد هستند. در لیگ سال ۱۴۰۳، تیم اتحاد چاهورز توانست در هفته هفتم مسابقات، تیم ستارگان لامرد را شکست دهد. همچنین طبق گزارش رئیس هیئت فوتبال شهرستان لامرد، در پایان هفته چهارم این مسابقات، تیم شهدای چاهورز با ۹ امتیاز در مکان دوم جدول رده‌بندی قرار داشت. لیگ فوتبال بزرگسالان سال ۱۴۰۳ شهرستان لامرد در نهایت با قهرمانی تیم اتحاد خره به کار خود پایان داد. علاوه بر این، حمایت مسئولین کارخانه سیمان شهرستان از فوتبال و تأسیس باشگاه فرهنگی ورزشی سیمان، نمونهای از مشارکت بخش خصوصی در رونق ورزش منطقه بوده است. فوتسال نیز از جایگاه ویژه‌ای در منطقه برخوردار است و هیئت فوتبال شهرستان لامرد، لیگ فوتسال را در دو رده جوانان و بزرگسالان برگزار کرده است. در سطح محلی نیز تیم‌های مختلفی از روستاهای بخش چاهورز در مسابقات مختلف حضور فعال دارند. مسابقاتی همچون مسابقات فوتبال نوروزی جام شهید هاشم‌پور در روستای شیخ‌عامر و «دومین دوره مسابقات یادواره شهدای چاهورز» با حضور تیم‌های شهدای چاهورز، فجر چاهورز، وحدت چاهورز، شهید زائری دهبان، امید شیخ‌عامر و دیگر تیم‌های روستاهای همجوار برگزار شده است که نشان از ریشه‌دار بودن این رقابت‌ها در منطقه دارد. علاوه بر فوتبال و فوتسال، فعالیت‌ها و رویدادهای فرهنگی و ورزشی دیگری نیز در این منطقه برگزار می‌شود. از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به احیای بازی‌های بومی محلی توسط هیئت فدائیان رهبر چاهورز اشاره کرد که اقدام به برگزاری بازی سنتی «یلاختورو» نموده است. همچنین هر ساله کاروان نمادین سیدالشهدا به طول ۶ کیلومتر از گلزار شهدای چاهورز به سمت مجتمع امیرالمؤمنین دهنو حرکت می‌کند که تلفیقی از فعالیت بدنی و باورهای مذهبی مردم منطقه را به نمایش می‌گذارد. هیئت فوتبال بخش چاهورز به عنوان نهاد اصلی برگزارکننده مسابقات، دارای ساختاری منظم است. اداره ورزش و جوانان شهرستان لامرد و هیئت فوتبال شهرستان لامرد نیز به عنوان نهادهای بالادستی، نقش کلیدی در سازماندهی لیگ‌ها و استعدادیابی دارند. همچنین هیئت فدائیان رهبر چاهورز به عنوان یک نهاد محلی، فعالیت‌های فرهنگی و ورزشی متعددی را دنبال می‌کند. کمبود زیرساخت‌های استاندارد و نیاز به اسپانسرهای قوی‌تر از جمله موانع پیش رو هستند. با این حال، با توجه به عزم جدی مسئولان محلی برای تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام به خصوص زمین چمن بزرگ شهر چاهورز و سالن ورزشی شیخ‌عامر، و با بهره‌مندی از استعدادهای جوانان منطقه، آینده ورزش چاهورز روشن به نظر می‌رسد. | ## جمع‌بندی | اماکن ورزشی در سال ۹۶ رئیس اداره ورزش و جوانان لامرد از کلنگ‌زنی زمین چمن مصنوعی مینی‌فوتبال در چاهورز خبر داد که اعتبارات احداث آن به همت نماینده مردم شهرستان لامرد و مهر در مجلس از وزارت ورزش و جوانان تأمین می‌شود.برگزاری بیش از ۴۰ برنامه به مناسبت هفته تربیت بدنی در لامرد، باشگاه خبرنگاران جوان فوتبال این بخش دارای تیم فوتبال «منتخب بخش چاهورز» است.