موضوع مقاله: مدرسه پایدار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مدرسه پایدار | مقدمه: معماری پایدار ناشی از نیاز امروز انسان در مقابل پیامدهای نامناسب جهان صنعتی و مصرفی عصر حاضر است. | ## بخش 1: مدرسه پایدار | از آنجا که یکی از مهمترین بناها در شهرها، فضاهای آموزشی از جمله مدارس هستند، رویکرد معماری پایدار در طراحی مدرسه می‌تواند علاوه بر صرفه جویی در انرژی و کاهش اثرات زیست‌محیطی باعث آموزش مؤثر در دانش آموزان شود ملک محمودی، رضا و صفری، زهرا،1390،"مدرسه سبز، رویکردی پایدار در طراحی مراکز آموزشی"، مجموعه مقالات دومین همایش ملی معماری پایدار، همدان، صفحه ۱. مدرسه پایدار مدرسه از اولین محیط‌های اجتماعی است، که انسان به آن وارد می‌شود و روح و شخصیتش در آن شکل می‌گیرد. ساختمان مدرسه پایدار بر پایه اصول صرفه جویی در مصرف انرژی و حفاظت محیط زیست طراحی می‌شود. ورود نور طبیعی در کلاس‌ها و بالا رفتن کیفیت هوای داخل ساختمان، دو عنصر از طراحی ساختمان پایدار، اثرات مستقیم بر عملکرد دانش آموزان دارد. بزاز، جعفر،" رویکردی نو در طراحی مدرسه" اهداف مدرسه پایدار به طور کلی اهداف مدارس پایدار به شرح زیر است: ۱. به حداکثر رساندن آسایش دانش آموزان؛ به واسطه انجام جذب نور روز، منظر دل‌پذیر، کیفیت مناسب هوا، کنترل رطوبت، مراقبت‌های مؤثر کیفیتی و پیش بینی‌های لازم ایمنی. ایجاد امنیت، سهولت در تغییرپذیری، قابلیت پاسخ گویی در برابر نیازهای دانش آموزان، در هم آمیختگی سازه ساختمان با تأسیسات. از محاسن مدارس مدولار می‌توان سرعت در ساخت و ساز و همچنین قابلیت گسترش آن در آینده را نام برد. به حداقل رساندن هزینه‌ها برای انرژی با استفاده از حداکثر انرژی‌های رایگان مانند نور روز، گرمای خورشید، باد، کنترل تغییرات دما با عایق کاری حرارت مناسب، به کارگیری گیاهان، که امروزه تأثیرات مثبت روانی وجود گیاهان در فضای آموزشی و مدارس بر کسی پوشیده نیست. گیاهان علاوه بر ایجاد فضایی پویاتر، باعث ایجاد سرزندگی و انرژی در دانش آموزان نیز می‌شود. | ## بخش 2: مدرسه پایدار | به حداکثر رساندن فضاهای قابل استفاده؛ از طریق کاهش مساحت باغچه‌ها در درون ساختمان. کاهش هزینه نگهداری ساختمان؛ از طریق استفاده از مصالح با دوام، تجهیزات با عمر زیاد، سیستم‌های کنترلی محیطی ساده و قابل اطمینان، دسترسی مناسب برای نگهداری و تعمیرات زیرا در صورت بروز هرگونه مشکل در ساختمان مدرسه، در روند آموزشی مدرسه اخلال ایجاد شده و کارایی که یکی از اصول مهم پایداری است، از بین می‌رود. اصول طراحی مدرسه هر طرحی دارای اصول اولیه است که این اصول خلاقیت در طرح را از بین نمی‌برد بلکه طرح را از آشفتگی می‌رهاند. مهمترین خصوصیاتی که در ساختار کلی یک مدرسه می‌تواند مورد توجه قرار گیرد در زیر ذکر شده است: - الگوهای سازماندهی مختلف و تلفیق آنها - فضاهای عمومی و ارتباط با جامعه (که معمولاً در مجاورت ورودی ساختمان مدرسه هستند) - ناحیه‌های مختلف فضایی (مانند ناحیه کلاس‌ها، ناحیه فضاهای عمومی، ناحیه فضاهای باز بیرونی و...) - نقش راهروها به عنوان مسیر و هسته سازمان دهنده، نقاط تأکید مسیر (ابتدا و انتهای مسیر)، فضاهای همجوار مسیر، فضاهای درون مسیر و مانند آن. - استفاده از دسته فضاها و تشکیل واحدهای همجوار فضایی که خصوصاً در سازماندهی کلاس‌ها مؤثر است.کامل نیا، حامد ،1385، "دستور زبان طراحی محیط‌های یادگیری مفاهیم و تجربه ها"، چاپ دوم، تهران: سبحان نور. اصول طراحی مدرسه پایدار برای اجرای اصول طراحی پایدار، نیاز است که مفاهیم طراحی پایدار با نیازهای یک مدرسه ادغام شود تا منجر به یکسری اصول برای ایجاد یک فضای معماری با ارزش شود که در زیر آورده شده است: ۱ - شناخت و بررسی دقیق بستر طرح و توجه به شرایط اقلیمی محل، به طور مثال شناخت مسیرهای حرکت خورشید برای استفاده از نور طبیعی، برای کلاس‌ها. ۲ - سازماندهی مناسب فضاها به منظور آسان شدن انجام امور مربوط به تأسیسات مثلاً در نظر گرفتن مکان مناسب برای فضاهایی مثل آزمایشگاه جهت عبور داکت‌های تأسیساتی یا سازماندهی مناسب سالن آمفی تئاتر در محلی که برای عبور تأسیسات آن مشکلی ایجاد نشود. مثلاً فضاهایی مانند کلاس‌ها که در ساعات مشخصی به طور دائم کاربری دارند باید از فضایی مانند آمفی تئاتر که استفاده دائمی ندارند، جدا باشند تا سرمایش و گرمایش آنها کنترل شود و انرژی به هدر نرود. ۵ -در نظر گرفتن ویژگی‌های فردی دانش آموزان در طراحی؛ توجه به این که در طراحی یک مدرسه پایدار دانش آموزان در اولویت هستند و هدف اصلی مدرسه پایدار آسایش دانش آموزان در اولویت است. ۶ - ایجاد بستر مناسب برای یادگیری اصول پایداری و تأکید بر اهمیت آن برای دانش آموزان؛ توجه به نقش دانش آموزان برای ادامه گسترش معماری پایدار در آینده ایجاب می‌کند که محیطی فراهم شود تا فرد دانش آموز از طریق مشاهده راه‌های استفاده از انرژی‌های طبیعی آشنا شوند و در آینده در جامعه استفاده کند. | ## بخش 3: مدرسه پایدار | ۷ -استفاده حداکثر از نور طبیعی به جای نور مصنوعی برای کلاس‌ها و سایر فضاهای جمعی دانش آموزان، همواره نور طبیعی باعث ایجاد نشاط و سرزندگی بیشتری نسبت به نور مصنوعی در افراد، به خصوص کودکان می‌شود و همچنین رنگ‌ها نیز در نور طبیعی در روحیه دانش آموز مؤثر است. ۸ - ایجاد امکان تعامل مدرسه با طبیعت و دانش آموزان با طبیعت استفاده از طبیعت به عنوان بستر، نه به عنوان ماده مصرفی. علاوه بر کاهش اثرات زیست‌محیطی ساختمان مدرسه در طبیعت، این خود دانش آموز است که به طبیعت نزدیکتر می‌شود و می‌آموزد که چه طور می‌شود در چرخه طبیعت وجود داشت بی آنکه حلقه آخر زنجیر طبیعت شد.کشتکاران، پریناز و فرهمند، مژگان، 1392، " اصول طراحی مدرسه سبز"، همایش معماری پایدار و توسعه شهری، صفحات 6_5 طراحی مدرسه پایدار با مصرف انرژی کم برای دستیابی به حداکثر بهرهٔ طراحی کم انرژی لازم است کلاس‌ها دارای ویژگی‌های زیر باشند: کنترل کافی در و پنجره بین فضاهای آموزش و تدریس محافظت آکوستیک ی کلاس در مقابل آلودگی‌های صوتی داخلی و خارجی بازشناسی فضاهای خورشیدی که می‌توانند نور و تهویهٔ فضاهای یادگیری را کاهش دهند تا آنها را جذابتر کنند طراحی یک سیستم برای پرده‌ها و سایه اندازهای خورشیدی برای جلوگیری از گرم شدن زیاد در تابستان و اتلاف گرمای زمستان استفاده از نوعی نازک کاری که نور خورشید به بیشترین حالت ازآن عبور کند. تهویه‌ای که به کمک خورشید یا باد و از طریق پنجره‌های بالا و پایین و شاید سقف شیبدار کلاس‌ها تقویت شود. فهم استراتژی طراحی انرژی توسط معلمان و سرایدارانادوارد، برایان، 1389،"کتاب رهنمون‌هایی به سوی معماری پایدار"، ویرایش دوم، مترجم: ایرج شهروز تهرانی، نشر مهرازان، تهران، صفحه143. پلان مدارس پایدار ۵ نوع پلان اصلی برای مدارس مورد قبول واقع شده‌اند: پلان فشرده پلان حیاط دار پلان شعاعی پلان خطی پلان ارگانیک این نوع پلان‌ها به طور ساده یا ترکیبی بر اساس ویژگی‌های محل، طراحی، رویکرد پایداری و جهت گیری مورد استفاده قرار می‌گیرند.ادوارد، برایان، 1389، " کتاب رهنمون‌هایی به سوی معماری پایدار"، ویرایش دوم، مترجم:ایرج شهروز تهرانی، نشر مهرازان، تهران، صفحه141 کلاس مدارس پایدار برای دستیابی به طراحی کم انرژی لازم است کلاس‌ها دارای ویژگی‌های زیر باشند: کنترل کافی در و پنجره بین فضاهای آموزش و تدریس. بازشناسی فضاهای خورشیدی که می‌توانند نور و تهویهٔ فضاهای یادگیری را کاهش دهند تا آنها را جذابتر کنند. طراحی یک سیستم برای پرده‌ها و سایه اندازهای خورشیدی برای جلوگیری از گرم شدن زیاد در تابستان و اتلاف گرمای زمستان. تهویه‌ای که به کمک خورشید یا باد و از طریق پنجره‌های بالا و پایین و شاید سقف شیبدار کلاس‌ها تقویت شود. فهم استراتژی طراحی انرژی توسط معلمان و سرایدارانادوارد، برایان، 1389، " کتاب رهنمون‌هایی به سوی معماری پایدار"، ویرایش دوم، مترجم:ایرج شهروز تهرانی، نشر مهرازان، تهران، صفحه143. | ## جمع‌بندی | سقف مدارس پایدار عمومی‌ترین سقف به کار رفته در مدارس عبارتند از: سقف باز با فضای باز مرکزی، راهرو شیشه‌ای و کلاس درس با سقف سبک بام شیروانی با فضای اطراف شیشه‌ای یا فضای خورشیدی، گاهی با راهرو ی مرکزی سقف‌های پلکانی برای فراهم کردن تهویه در سطوح متفاوت به کمک خورشید این نوع مقاطع به شکل ساده یا ترکیبی بر اساس ویژگی‌های محل، هدف طراحی، رویکرد پایداری و جهت گیری مورد استفاده قرار می‌گیرند.ادوارد، برایان، 1389، " کتاب رهنمون‌هایی به سوی معماری پایدار"، ویرایش دوم، مترجم:ایرج شهروز تهرانی، نشر مهرازان، تهران، صفحه 142-141 مدارسی که کاربران می‌خواهند پلان‌های ساختمانی کم عمق که یک وجه مشترک بین داخل و خارج ایجاد می‌کنند.