موضوع مقاله: فتوحات مکیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فتوحات مکیه | مقدمه: فتوحات مکیّه یا گشایش‌های مکّی با نام کامل الفتوحات المکیة فی معرفة اسرار المالکیة والملکیة اثر سترگ ابن عربی (۵۶۰ تا ۶۳۸ ه. | ## بخش 1: فتوحات مکیه | کتاب مزبور، مجموعه‌ای از مکاشفات و فتوحاتی است که در شهر مکّه، در حین طواف کعبه به نویسنده اثر، دست داده است. مجموعاً کتاب فتوحات، حاوی ۵۶۰ باب است که در طی ۶۰ فصل تبویب شده‌است.تاریخ فلسفه در اسلام، میان محمد شریف، گروه مترجمان، مرکز نشر دانشگاهی 1362 ج1، ص 564 پس از اتمام نهایی کتاب در مرحله دوم، ابن عربی، تعلیم آن را به مریدان خود آغاز نمود. عثمان یحیی به صدها نمونه از مسموعات مریدان او از این کتاب، در فاصله سال‌های ۶۳۳ تا ۶۳۸ ه. دائرةالمعارفی از ماوراءالطبیعه، الهیات، کیهان‌شناسی، انسان‌شناسی روحانی، روانشناسی و فقه می‌باشد و مباحث آن مشتمل است بر: معانی درونی شعائر اسلامی، منازل سالکین در سیرالی‌الله و فی‌الله، طبیعت سلسله‌مراتبی کیهانی، مفهوم روحانی و هستی‌شناسانه حروف الفبای عربی، و علومی که نود و نُه اسم خداوند (اسماءالله) متضمن آنهاست و نیز اهمیّت رسالات مختلف انبیاء.کتاب حجیم ابن‌عربی، فتوحات مکیّه، متنی را فراهم آورده است که به لحاظ کمّی، بیشتر از کتب غالب نویسندگان پرباری است که در طول زندگانی خویش نوشته‌اند.ابن عربی، وارث انبیاء، ویلیام چیتیک، ترجمه: هوشمند دهقان، نشر پیام امروز، 1393 ص 12تا 17 شیوه تألیف ابن عربی مدعی است که فتوحات را عیناً از عالم بالا دریافت داشته‌است و همه آنچه را که نوشته به فرمان الهی و املای خداوند بوده‌است. او خود در فتوحات مکیه چنین می‌نویسد:"تالیفات ما اعم از این کتاب و سایر کتاب هایمان از شیوه تالیفات متعارف تبعیت نمی‌کند و خود نیز مانند آن مولفان نیستیم. | ## بخش 2: فتوحات مکیه | ما در تالیفاتمان چنین نیستیم...(در ابتدا) قلبم بر باب حضرت الهی، معتکف و مراقب گشایش (فتح) آن در است. هنگامی که از ورای آن پرده امری بر قلبم ظهور می‌کند به امتثال آن مبادرت ورزیده مطابق حدی که مقرر شده به تالیف آن می‌پردازم."وحدت وجود به روایت ابن عربی و مایستر اکهارت، قاسم کاکایی،انتشارات هرمس، چاپ چهارم 1389 از ابن عربی نقل است که چون او این کتاب را بدون مراجعه به هیچ کتاب دیگری تألیف کرد، آن را به مدت یک سال بر بام کعبه گذاشت و پس از یک سال هیچ برگی از آن تر نشده بود و باد هیچ صفحه‌ای را پراکنده نکرده بود. تحقیقات اخیر ترجمۀ فارسی کامل کتاب فتوحات مکیه در سال ۱۳۸۷ و به قلم محمد خواجوی به پایان رسید و در انتشارات مولیٰ تهران منتشر شد. در سال‌های اخیر، نگاه محقّقین متوجه فتوحاتْ شده‌است که در چاپ جدیدش به ۱۵۰۰۰ صفحه بالغ می‌گردد؛ با این وجود تا سال ۲۰۰۸م کمتر از ده درصد آن به زبان‌های غربی ترجمه شده‌است و همین‌قدر هم به اندازه‌ای بسنده، شرح و تفسیر نشده‌است. تحلیل و توضیح یک صفحه از فتوحات، چند صفحه متن عربی را طلب می‌کند و اگر ترجمه چنین متنی به زبان‌های غربی منظور باشد؛ این وظیفه بسیار بغرنج‌تر می‌گردد. | ## بخش 3: فتوحات مکیه | به‌علاوه، چاپ دیگری از "فتوحات" به اهتمام عثمان یحیی با "بسطی اعجاب‌انگیز" و "هدیه‌ای بزرگ برای دانشمندان" به انجام رسیده است که متأسفانه فقط ۱۰ جلد از ۳۷ مجلد پیش‌بینی شده آن بیرون آمده است.همان‌جاهمان ص و انتشار مابقی مجلدات به فتوای علمای عربستان و مصر، متوقف و در بوته تعویق مانده‌است. دامنه مخالفت با آثار ابن عربی و از جمله فتوحات مکیه تا قرن بیستم نیز امتداد یافت. چنانچه، مجلس عوام مصر، دستور داد تا "فتوحات مکیه" را از کتاب‌فروشی‌ها جمع‌آوری کنند. گرچه این حکم در مراحل بعدی مُلغی گشت.در جستجوی کبریت احمر، کلود عداس، ترجمه: فریدالدین راد مهر، نیلوفر 1387 مقدمه مترجم ص ۲۱ نسخه‌ای که عثمان یحیی برای تصحیح در اختیار داشته، همان نسخه اصلی است که ابن‌عربی به خط خود نوشته استارزش میراث صوفیه، عبدالحسین زرین کوب، امیر کبیر 1389 ص ۶۴۶ امروزه صدها نسخه خطی از فتوحات مکیه در کتابخانه‌های مختلف جهان موجود است که مهم‌ترین آن‌ها نسخه‌ای است به خط مؤلف که در کتابخانه قونیه نگهداری می‌شود. | ## جمع‌بندی | محمد خواجوی در سال ۱۳۹۵ بر اساس این نسخه کتاب فتوحات را به صورت کامل تصحیح کرد و کار ناتمام عثمان یحیی را به پایان رساند.