موضوع مقاله: شهرستان ساوه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان ساوه | مقدمه: این شهرستان از دو بخش به نام‌های مرکزی و نوبران تشکیل شده است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ. | ## بخش 1: شهرستان ساوه | شهرستان ساوه دارای ۱۰ هزار هکتار باغ انار می‌باشد که سالانه ۱۵۰ هزار تن انار از آن برداشت می‌شود.برداشت انار - ساوه ایسنا واژه شناسی در گویش های ایرانی و برخی لهجه های فارسی آب به آو تبدیل شده و ساوه در اصل سابه بوده به معنی سه آبه نام اصلی ساوه به نام سه آبه یا سه آوه است جغرافیا در تقسیمات کشوری جدید ایران که در سال ۱۳۱۶ شکل گرفت، ساوه شهرستانی تابع استان گیلان (یکم) شد. در بیستم مهر ۱۳۲۶ به تصویب هیئت‌وزیران، استان تهران تشکیل شد و شهرستان ساوه از گیلان جدا و به تهران ملحق شد. شهرستان ساوه اکنون دومین شهرستان استان مرکزی از نظر جمعیت است و از شمال به شهرستان زرندیه از شرق به استان قم از جنوب به شهرستان تفرش و از غرب به استان همدان محدود می‌شود. به نام خداوند جان و خرد بنیاد ساوه‌شناسی آنچه در سال‌های اخیر از شناخت اقلیم، رجال، دانش، فرهنگ و اسناد در باب کهن‌شهر ساوه در دسترس است، به رغم کوشش‌های گسترده دانشمندان و پژوهشگران ساوه‌شناسی، بسیار ناچیز، پراکنده و نامنسجم است. تأسیس مجموعه‌ای درخور با حضور مؤثّر پژوهشگران و فرهیختگان متخصّص حوزه‌های مرتبط و نیز حمایت‌های نافذ متولّیان امور و نیز پشتیبانی همه‌جانبه همه دغدغه‌مندان و علاقه‌مندان ساوه و ساوه‌شناسی، نخستین و مؤثّرترین قدم در این عرصة علمی ـ پژوهشی و فرهنگی ملّی است. | ## بخش 2: شهرستان ساوه | البته بنیادهای مختلف در حوزه‌های مختلف اقلیم‌شناسی (مانند بنیاد ایران‌شناسی، فارس‌شناسی و …)، رجال‌شناسی، علمی و … آثار و برکات محسوسی در حیطة اختصاصی خود داشته و دارند و این امر، مسبوق به سوابق درخشانی نیز هست؛ در این بین «بنیاد ساوه‌شناسی» نیز در زمره این نوع از مجامع علمی و پژوهشی، چشم‌انداز روشنی خواهد داشت؛ چراکه غوامض آثار و شخصیت رجال و نیز اقلیم و اماکن ساوجی چنان‌که جسته گریخته در آثار و میراث علمی ایران و اسلام بدان‌ها اشارات مختصر و مفصّلی رفته است، حکایت از وجود حلقات مفقوده در تاریخ علم و فرهنگ ساوه دارد و یکی از طرق شناسایی این آثار، همین میراث ملموس و ناملموس ایران و جهان اسلام است. ضمناً آنچه متواتراً در اذهان و افواه پژوهشگران از جنبه‌های ساوه‌شناسی وجود دارد نیز حاکی از این حقیقت معتنابه است. عجالتاً آنچه در این مختصر، در باب جنبه‌ها و شاخه‌های «ساوه‌شناسی» مدّنظر نگارنده است و آنچه در «بنیاد ساوه‌شناسی» برای رسیدن به این مهمات، سهل الوصول است، به قرار ذیل است: اقلیم‌شناسی: شناخت علمی و دقیق و معرّفی جنبه‌های ممتاز اقلیمی شهر ساوه؛ عبارت از دشت ساوه، حوزه‌های آبریز، کوه‌ها، باغستان‌ها، روستاهای ممتاز و … ؛ باستان‌شناسی: بررسی علمی و پژوهشی آثار و ابنیه تاریخی و باستانی و آثار موزه‌ای و نیز برنامه‌های تفصیلی شناخت و حفّاری تپّه‌های باستانی شهر ساوه با همکاری مجامع و نهادهای علمی مرتبط در راستای تدوین «تاریخ جامع ساوه»... آنچه از جوانب و ساختار «بنیاد ساوه‌شناسی» در ذهن نگارنده است، محدود به مطالب مزبور نیست و این موارد به عنوان یک مقدّمة کوتاه، به محضر دانشمندان ارجمند ارائه گردیده است ارسال کننده: آقای روح‌الله طهمورثی ساوجی کارشناس کتابخانه ملی مجلس شورای اسلامی تهران - ایران تهیه‌کننده: محمد شرافت ساوجی تقسیمات کشوری بخش مرکزی: دهستان طراز ناهید دهستان قره‌چای دهستان نورعلی بیک دهستان شاهسونکندی دهستان اندیس نقاط شهری: آوه، ساوه بخش نوبران: دهستان کوهپایه (ساوه) دهستان بیات دهستان آق‌کهریز نقاط شهری: غرق‌آباد، نوبران مردم‌شناسی مردم جمعیت حاضر شهرستان ساوه به لحاظ ویژگیهای خاص از گروه‌های قومی مختلفی شکل گرفته است. برخی از آنها به دلیل مهاجرتهای اجباری در سده‌های اخیر به منطقه کوچ نموده و علاوه براین از دهه‌های قبل به دلیل رشد صنعتی و کشاورزی به‌این شهرستان مهاجرت نموده‌اند. | ## بخش 3: شهرستان ساوه | اگر چه اهل ساوه از ابتدا فارس بوده‌اند، لکن امروزه گروه‌های قومی گوناگونی در شهر و نقاط روستایی آن ساکن هستند که توجه به آنها لازم می‌نماید. این گروه عبارتند از: شاهسونهای بغدادی که بعدها به شعبات دیگری به شرح زیر تقسیم شدندایلهای ساوه عبارتند از:ایل عرب خراسانی، ایل کرد، ایل کلهر، ایل سنگسر، ایل مغان و طایفه کله کوهی. زبان از آنجا که گروه‌های مختلف قومی در شهرستان ساوه ساکن می‌باشند طبعاً زبان و گویشهای متفاوتی نیز رواج دارد. دراین بین شاهسونها و مغانها به ترکی، کرد کلهر به ترکی و فارسی، کله کوهیها به فارسی با لهجه شیرازی و سنگسریها با گویش خاص سنگسری تکلم می‌نمایند. | ## جمع‌بندی | جمعیت بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ساوه در سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۸۳٬۵۳۸ نفر و ۸۷٬۴۴۴ خانوار بوده است.