موضوع مقاله: خودکشی در قانون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خودکشی در قانون | مقدمه: در روم یا ژاپن قرون وسطی، خودکشی به عنوان آخرین حد آزادی در برابر حاکمان ستم‌گر قلمداد می‌شده است. | ## بخش 1: خودکشی در قانون | با وجود آنکه دست قانون به شخصی که بر اثر خودکشی جان باخته نمی‌رسد، اما ممکن است تبعات قانونی برای فرد خودکش چنانچه خودکشی ناموفق باشد، یا برای جسدش یا اینکه برای بازماندگانش داشته باشد. در قوانین برخی کشورها در رابطه با اموری چون خودکشی کمکی و خودکشی ناموفق تمهیدات قانونی گوناگونی وجود دارد. تاریخچه در آتن باستان کسی که بر اثر خودکشی جان می‌باخت، افتخار یک کفن‌ودفن معمولی را از دست می‌داد. Laws, Book IX در فرمانی به سال ۱۶۷۰ توسط لوئی چهاردهم آمده که جسد فردی خودکش روی زمین در حالی که صورتش به سمت زمین بود، در شهر کشانده شده و سپس در روی زباله‌دانی آویخته شد. تا سال ۱۸۷۹ قوانین انگلیس بین خودکشی و قتل تفاوت قائل می‌شد؛ با این وجود که خودکشی سبب ضرر و زیان برای دولت می‌شد. خودکشی کمکی در بیشتر قوانین کشورها کمک برای خودکشی، چه مستقیم و چه غیر مستقیم، جرم محسوب می‌شود. در برخی کشورها حتی چنانچه فردی فرد دیگر را تشویق به کشتن خود کند، مرتکب جرم شده است. با این حال گاهی مجوز قانونی برای به‌مرگی توسط کمک پزشک در شرایط ویژه داده شده است. مگر آن‌که توسط زندانی و در زندان انجام شود که در آن صورت تخلف انضباطی از آیین‌نامهٔ زندان تلقی شده و با آن برخورد قضایی خواهد شد. برپایهٔ مادهٔ ۸۳۶ قانون مدنی ایران، هرگاه کسی به قصد خودکشی، اقدامی انجام دهد و پس از آن وصیتی را تنظیم نماید، در صورتی که هلاک گردد، وصیت او باطل خواهد بود و چنانچه زنده بماند وصیتش نافذ خواهد بود. برپایهٔ نظریهٔ مجرمیت استعاره‌ای، از آن‌جایی که خودکشی قانوناً جرم و قابل مجازات نیست، معاونت در خودکشی هم جرم تلقی نشده و بدون کیفر است. معاونت در خودکشی زمانی جرم دانسته می‌شود که به حد «سببیت» برسد (مثلاً فرد از ناآگاهی کسی سوء استفاده کند و موجب مرگ او به دست خودش شود)، در این حالت معاونت در خودکشی، قتل عمد دانسته می‌شود. معاونت در خودکشی همچنین در بند دوم مادهٔ ۱۵ قانون جرایم رایانه‌ای، مصوب ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ خورشیدی، جرم دانسته شده است. این ماده به ترغیب، تحریک، دعوت، تسهیل شیوهٔ ارتکاب، و آموزش خودکشی از طریق سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی اشاره دارد و برای این اعمال، محکومیت ۹۱ روزه تا یک ساله، یا جزای نقدی ۵ میلیون ریالی تا ۲۰ میلیون ریالی، یا هر دو را معین کرده است. استرالیا در ناحیه ویکتوریای استرالیا، خودکشی جرم نیست اما چنانچه فردی از خودکشی توافقی جان سالم به در برد، ممکن است به قتل شبه عمد محکوم شود. همچنین کمک، تهییج یا تشویق فردی به خودکشی جرم بوده و قانون به افراد این اجازه را می‌دهد که از هر نیرویی که لازم باشد بهره گیرند تا فردی را از خودکشی رهایی دهند. | ## بخش 2: خودکشی در قانون | ۸۰ سال بعد و در سال ۱۹۷۲ پارلمان با این توجیه که خودکش اهمیتی برای موانع قانونی قائل نیست، از این عمل جرم‌زدایی شد. البته ممنوعیت خودکشی کمکی همچنان باقی ماند که در ماده ۲۴۱ قانون جزا این چنین در مورد آن گفته شده: یاری یا راهنمایی به خودکشی ۲۴۱. دادگاه با برتی ۵ به ۴ تن از اعضا موافقت کرده بود که درخواست برای خودکشی کمکی، پشتوانه قانونی دارد؛ چرا که در قوانین کانادا آزادی‌های فردی تضمین شده است. دادگاه بر این عقیده بود که اجازه برای خودکشی کمکی هیچ تخلفی از قوانین و حقوق اولیه قضایی در کانادا نیست. 2011 در این گزارش پیشنهاد شده که می‌بایست در قانون جزای کانادا کمک برای خودکشی تحت شرایط خاص، جرم‌زدایی شود. دادگاه عالی کانادا در یک تصمیم مهم به تاریخ ۶ فوریه ۲۰۱۵ قانون روردریگز ۱۹۹۳ را لغو کرد و مجوز خودکشی کمکی را با این توضیح که این گونه مرگ با کمک پزشک در قانون اساسی قتل تلقی نمی‌شود، صادر کرد. البته همچون ایالات متحده، در کانادا هم شخص می‌بایست از نظر عقلی و منطقی برای گرفتن چنین تصمیمی در سلامت کامل باشد و به یه یک بیماری یا معلولیت لاعلاج مبتلا باشد که هیچ درمانی برایش نیست و فرد می‌بایست تا آخر عمر، در صورت زنده ماند، زجر و درد تحمل کند. 2015 لازم است ذکر شود که مجمع پزشکی کانادا (CMA) گزارش کرد که تنها تعدادی و نه همه پزشکان مایل به کمک برای خودکشی هستند. این مجمع جلسات توجیهی را برگزار نمود تا به پزشکان آموزش دهد که پس از تصویب آن قانون، چگونه باید عمل کنند. ایرلند خودکشی کردن در ایرلند جرم نیست و از همین رو خودآزاری نیز رفتاری خودکشی‌مآبانه یا مجرمانه تلقی نمی‌شود. لازم است ذکر شود که این دو مسئله در حال حاضر در دادگاه عالی این کشور در حال بررسی است. مالزی طبق ماده ۳۰۹ قانون جزای مالزی، کسی که اقدام به خودکشی کند، چنانچه زنده بماند، تا یک سال زندان یا جریمه یا هر دو برایش در نظر گرفته می‌شود. هلند در کشور هلند چنانچه فردی در حین انجام خودکشی در کنار فرد خودکش حضور داشته باشد یا به وی اطلاعاتی در زمینه چگونگی انجام خودکشی بدهد، جرم نیست. اما کمک به فرد خودکش در انجام خودکشی، مثلاً با تهیه ابزار خودکشی و آموزش نحوه استفاده از آن‌ها جرم است. اما کمک به افراد یا تشویق آن‌ها برای خودکشی در ماده ۱۷۹ قانون جزای سال ۱۹۶۱ جرم است. بدین صورت که از آنجا که دولت توان مجازات فرد کشته شده بر اثر خودکشی را ندارد، خویشاوندان فرد خودکش را مورد پی‌گرد قانونی قرار می‌دهند. | ## بخش 3: خودکشی در قانون | کارکرد این روش غیرانسانی، با تحریک و استفاده از عذاب وجدان ناشی از شکنجه و مرگ خانوادهٔ فرد، توسط دولت، پس از خودکشی وی است. اما کمک به دیگران برای خودکشی یا تسهیل خودکشی دیگران جرم بوده و ممکن است برای فرد ۷َ ۱۰ یا حتی ۲۰ سال زندانی‌شدن دربرداشته باشد. روسیه در روسیه چنانچه فردی دچار گونه‌ای از بیماری روانی «که احتمال آسیب‌زدن شدید به خود را داشته باشد» به بیمارستان روانی منتقل می‌شود. تشویق کسی به انجام خودکشی، تحدید یا تحقیر نظام‌مند فرد به قصد مجبور کردن فردی به انجام خودکشی، تا ۵ سال زندانی‌شدن در برخواهد داشت. (ماده ۱۱۰ قانون جزای روسیه) قانون اساسی روسیه مجوز سانسور اطلاعات مربوط به روش‌ها و نحوه انجام خودکشی را در فضای مجازی داده است. طبق گزارش وبسایت پایرت پارتی در روسیه، برخی صفحه‌های اینترنتی حاوی جوک‌های مربوط به خودکشی فیلتر شده‌اند و این حتی سبب شد یکی از آی‌پی‌های ویکیا نیز فیلتر شود. حتی تا ۱۸۲۲، پادشاه یا ملکه می‌توانست تمامی اموال و دارایی‌های باقی مانده از خودکش را ضبط کند. در ارتباط با حقوق مدنی صرف عمل خودکشی قانونی است اما تبعات آن ممکن است غیرقانونی و جرم در نظر گرفته شوند. البته کسی که شخص دیگری را در انجام خودکشی یاری کند، ممکن است جرمش قتل در نظر گرفته شود، یا اینکه اصلاً جرمی برایش در نظر گرفته نشود و این بسته به پرونده، متفاوت است. ایالات متحده آمریکا در طول تاریخ، ایالت‌های مختلف آمریکا خودکشی را در قوانین ایالتی نوعی بزه تلقی می‌کرده‌اند. در اواخر دهه ۱۹۹۰ تنها ۲ ایالت باقی ماندند که خودکشی را جرم می‌دانستند؛ که آن‌ها هم هم‌اکنون دیگر آن را جرم نمی‌دانند. خودکشی در برخی ایالت‌های این کشور هم‌اکنون نوعی «جرم نانوشته در قانون» تلقی می‌شود. این یعنی اگر خانواده فرد خودکش تقاضای بیمه کنند، باید بتوانند ثابت کنند که خودکشی وی کاملاً غیر داوطلبانه و مثلاً تحت تأثیر بیماری روانی شدید بوده است. لازم است ذکر شود که فرد می‌بایست توسط پزشک تأیید شود که: ۱- تنها ۶ ماه یا کم‌تر از عمرش باقی نمانده باشد؛ ۲- از نظر عقلی در سلامت کامل عقل و منطق باشد و ۳- تقاضای خود را شفاهی و کتبی ارائه کند و دو پزشک آن را پس از ۱۵ روز تأیید کرده باشند. | ## جمع‌بندی | پزشک می‌تواند یک داروی کشنده برای فرد تجویز کند اما می‌تواند تزریق یا خوراندن دارو به بیمار را به شخص دیگری بسپارد.