موضوع مقاله: ما ایرانیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ما ایرانیان | مقدمه: ما ایرانیان (زمینه‌کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی) نام کتابی از مقصود فراستخواه است که در سال ۱۳۹۴ از نشر نی در ۲۷۸ صفحه منتشر گردید. | ## بخش 1: ما ایرانیان | این اثر، کتاب برتر حوزه علوم اجتماعی (تألیف) در جشنوارهٔ مهرنامه در میان ۷۰ کتاب برگزیده از کتاب‌های سال ۱۳۹۴ به انتخاب داوران و مشاوران علمی مهرنامه شناخته شد. در پاسخ به این سؤال ۹۶ درصد از جامعهٔ آماری متشکل از اعضای هیئت علمی و گروهی از نخبه‌های کشور پاسخ مثبت داده‌اند. آن‌ها مشکل را در ضعف فرهنگ کار جمعی، انتقادپذیری، رودربایستی، عدم شفافیت، خودمحوری، غلبه احساسات بر خردورزی، رواج دروغ و رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی برشمرده‌اند. آن‌ها عوامل معرفتی، کاهش سرمایه‌های اجتماعی، ساختار دولت، مناسبات دین و دولت، نوع آموزه‌های دینی، پرحادثه‌بودن تاریخ، مناسبات تولید و ساختار اقتصادی و کشمکش نخبگان را بر خلقیات ایرانی مؤثر دانسته‌اند و برای حل این مشکل آموزش مداوم، برنامه‌های توسعهٔ فرهنگی و اجتماعی، وضع قوانین خوب، تقویت اجتماعات محلی و نهادهای عمومی، ایجاد رفاه و فقرزدایی، توسعهٔ سیاسی و اصلاح نهاد دولت را پیشنهاد داده‌اند. در این کتاب خلقیات ایرانیان، ضعف‌ها و راه‌حل‌های رفع آن با نگاهی علمی مورد واکاوی و مطالعه قرار گرفته است. | ## بخش 2: ما ایرانیان | تحلیل خلقیات در مطالعات معاصر مقصود فراستخوا در کتاب ما ایرانیان که در سال ۱۳۹۴ منتشر شد، با استفاده از روش پیمایش نخبگان، فهرستی از شاخص‌ترین ویژگی‌های خلقی ایرانیان را از دیدگاه صاحب‌نظران استخراج کرده است. او این ویژگی‌ها را نه به عنوان صفات ذاتی، بلکه به مثابه «راهبردهای انطباقی» جامعه در مواجهه با ناامنی‌های تاریخی تحلیل می‌کند. مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش به ترتیب اولویت عبارتند از: ضعف در فرهنگ کار جمعی و مشارکت‌جویی. به‌نظر فراستخواه، خلقیات فقط بخشی از فرهنگ هستند، نه تمام آن: «نمی‌شود فرهنگ را به خلق و خوها، عادات و روحیات فروکاست. … الگوهای آموخته‌ای که یک فرهنگ را تشکیل می‌دهد، عناصر متنوعی دارد، برای مثال عناصر زبانی، عناصر ذهنی، عناصر ارزشی، عناصر احساسی و زیبایی‌شناختی، عناصر رفتاری، عناصر نمادین، عناصر مهارتی و فنی، و در نهایت عناصر نهادی» (ص۱۴ با تخلیص) نقد این کتاب در نشست‌های متعددی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی و فرهنگی توسط ناقدان و متخصصان موضوع مورد بحث و نقد بررسی قرار گرفته است. | ## بخش 3: ما ایرانیان | محمدرضا جوادی یگانه معتقد است، آقای دکتر فراستخواه یکی از معدود افرادی هستند که دارند به‌صورت جدی در حوزه خلقیات ایرانیان کار می‌کنند. مهندس بازرگان به نظر من یکی از جدی‌ترین کارها را در این مجموعه کرد و «ما ایرانیان» ادامه کاری است که بازرگان در «سازگاری ایرانی» انجام دادند… دکتر فراستخواه در ابتدای کتاب ذکر کرده‌اند که هم از ذات‌گرایی پرهیز می‌کنند و هم از تقلیل‌گرایی؛ ولی درست می‌فرمایید که لازمه یک کار کلی در این فضا چنین چیزی است. من تمایز میان اقوام را می‌پذیرم ولی به نظر من، به تعبیری که شیلز می‌گوید، ما یک «ابرفرهنگ» هم داریم که جایی ما و اقوام ایرانی و حتی مذاهب درون ایران را شبیه هم می‌کند… دکتر محسن خلیلی معتقد است، برای تبدیل پروسه تغییر به یک پروژه، این کتاب می‌تواند مبنای یک کار عملیاتی قرار گیرد. دکتر خلیلی با اشاره به فهرستی که نویسنده از عیب‌های جامعه ایران ارائه داده است، خاطر نشان کرد که این سیاهه قدری عامیانه است و خواننده با نگاه به آن احساس شرم و نومیدی می‌کند و به این نتیجه می‌رسد که ما قابل تغییر نیستیم. دکتر خلیلی در پایان سخن خود با اشاره بی‌همتایی کتاب، یادآور شد که همین بی‌مثالی، انتظار ما را از آن بالا می‌برد. | ## جمع‌بندی | محتوا فصلی از کتاب ما ایرانیان دربارهٔ نظریه «مم‌ها» بحث می‌کند: مم‌ها ذخایر الگویی ما هستند که کپی می‌شوند، ترجمه می‌شوند، به‌هنجار تبدیل می‌شوند و خود را تکرار می‌کنند.