موضوع مقاله: یدالله طارمی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یدالله طارمی | مقدمه: یدالله طارمی (زاده ۲ اسفند ۱۳۱۱ – درگذشته ۱۹ تیر ۱۳۹۹) شاعر بومی‌سرای شیرازی بود که در دوم اسفندماه سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر شیراز متولد شد. | ## بخش 1: یدالله طارمی | زندگی‌نامه با استناد به شرح زندگی یدالله طارمی به قلم خودش، وی در تاریخ دوم اسفند ۱۳۱۱ در شیراز به دنیا آمده است و هنوز به سن سه سالگی نرسیده، مادرش را از دست می‌دهد. وی در شهر شیراز بزرگ می‌شود و پس از فراغت از تحصیل و گذراندن دوره سربازی به کار اداری در وزارت کشاورزی مشغول می‌شود. در تاریخ چهاردهم بهمن ماه ۱۳۳۶ با احترام فقیری که آموزگار بوده است ازدواج می‌کند. یدالله طارمی از دوران نوجوانی علاقه به سرودن شعر پیدا می‌کند و این راه را ادامه می‌دهد که حاصلش سه جلد کتاب به نام های «نسیم دلگشا» و «بهار نارنج» همراه باسی دی، و کتاب سوم «شمیم نسترن» همه به گویش شیرازی است. کتاب چهارم را به نام «بانوی عشق» که مجموعه ای از غزل‌های غیرشیرازی است در سال ۱۳۹۰ آماده چاپ می‌کند. پرویز طارمی، فرزند یدالله طارمی، در مراسم آیین نکوداشت وی که پس از مرگش در شب شعر بهار نارنج برگزار شد، در مورد پیشینه خانوادگی وی گفت: پدرش، غلامحسین طارمی، تنها فرزند سرمست‌بیگ خان بهی و نوه محمدبیگ خان بهی بود. مادر غلامحسین طارمی، ماهرخ، فرزند حاج اسماعیل جراح است که از اطبای مشهور زمان خود بود که هم در دارالعلم شیراز و هم در هندوستان تحصیل طبابت کرده بود و درنتیجه هم در طب سنتی ایرانی و هم در طب آیوروِدای هندی استاد بود. ماهرخ شاید اولین زن طبیب در شیراز بود و پس از درگذشت حاج اسماعیل، سال‌ها در همان محکمه پدرش طبابت می‌کرد. ماهرخ بود که وقتی یدالله در طفولیت مادرش را از دست داد به پرورش او و خواهر و برادرش پرداخت. یدالله طارمی حضور پررنگی در محافل و انجمن‌های شیراز، بخصوص انجمن های ادبی حافظ، خانه فریدون، و یاران یکشنبه داشت و آثارش در روزنامه‌ها و مجلات استانی و ملی منتشر می‌شد. تحصیلات یدالله طارمی، آنطور که خودش می‌گوید، ابتدا به مکتب‌خانه رفت اما هنگام باز شدن یک مدرسه در محله، به کلاس سوم ابتدایی وارد شد. سپس دوره‌ی اول متوسطه را در مدرسه‌ای نزدیک آرامگاه شاه منظر گذراند و سپس از دبیرستان شاپور دیپلم گرفت. او در سال ۱۳۴۰ با شرکت در دوره‌ی مکاتبه‌ای، فوق‌دیپلم مدیریت گرفت و سرانجام در سال ۱۳۵۷ در پست معاونت اداری اداره‌ی کشاورزی بازنشسته شد. او در شاخه نوجوانان هیئت متوسلین به حضرت زهرا عضو بود و اولین شعرش را در قالب مرثیه‌ای برای عاشورا سرود که در مسجد وکیل و در نزد عزاداران و سید نورالدین حسینی الهاشمی خواند. | ## بخش 2: یدالله طارمی | او راه خود را در سرودن شعر ادامه داد و پس از استخدام در اداره کشاورزی در انجمن ادبی حافظ فعالیت می‌کرد. او همزمان در روزنامه های جهان‌نما، پارس و بهار ایران نیز مطالب ادبی، شعر و طنز می‌نوشت. ذوق شاعری طارمی و توانایی او در آفرینش مضامین نو در شعر از نوجوانی تحسین برانگیز بود. در آن ایام روزی در منزل سید نورالدین حسینی الهاشمی قصیده شیوایی را که سروده بود برای جمعی که در آنجا حضور داشتند می‌خواند و سید نورالدین می‌گوید که این شعر سزاوار صله است. یکی از تجار معتبر بازار که در جمع حضور داشته می‌گوید اگر اجازه بفرمایید هر چه در جیب دارم به عنوان صله به این شاعر جوان بدهم. از قرار آن تاجر سخاوتمند مبلغ پانزده تومان و چهار ریال همراه داشته و این مبلغ را که در آن زمان مبلغ بسیار قابل توجهی بوده است به طارمی نوجوان می‌دهد. از قضا کتابفروش کتابخانه شخصی یکی از ادب دوستان شیراز را خریداری کرده بوده و در همان زمان در حال تحویل گرفتن محموله کتاب ها بوده است. یدالله طارمی به کتابفروش می‌گوید که امروز پانزده تومان و چهار ریال صله گرفته و پیشنهاد می‌کند که آن مجموعه کتاب را به همین قیمت از او بخرد. طارمی باربری می‌گیرد تا کتاب ها را به خانه ببرد و این سنگ بنای کتابخانه شخصی یدالله طارمی می‌شود، کتابخانه‌ای که تا پایان عمر مدام به عناوین آن اضافه می‌کرد و با عشق و علاقه و وسواس از آن نگهداری می‌کرد. سرودن شعر شیرازی نقطه عطف دوران هنری طارمی سال ۱۳۷۳ است، زمانی که یکی از آشنایان یکی از کتاب های شعر شیرازی بیژن سمندر را از او خواست و جست وجوی او برای یافتن آن در بازار کتاب بی‌نتیجه ماند. این کمیابی که نتیجه استقبال مردم از شعر شیرازی بود و همچنین تشویق‌های کورش، پسرش، و اشرف رحمانی، عروسش، او را به سرودن شعر شیرازی در ادامه راه بیژن سمندر وا داشت. آشنایی طارمی با بیژن سمندر از زمانی آغاز می‌شود که یدالله طارمی سرپرست سپاهیان ترویج و آبادانی استان فارس بود و بیژن سمندر دوره خدمت خود را به عنوان سپاهی ترویج و آبادانی در شیراز می‌گذراند. علاقه مشترک این دو به شعر و ادبیات موجب برقراری پیوند دوستی میان آنان شد و این دوستی تا پایان عمر بیژن سمندر ادامه داشت استقبال بی‌نظیر مردم و انجمن‌های ادبی در شیراز و سایر شهرهای ایران طارمی را تشویق کرد تا کار سرودن شعر شیرازی را با جدیت بیشتری دنبال کند. از سال ۱۳۷۸ تا کنون سه مجموعه شعر «نسیم دلگشا»، «بهار نارنج» و «شمیم نسترن» با لهجه شیرازی از وی منتشر شده است. | ## بخش 3: یدالله طارمی | انتشار مجموعه صوتی «بهار نارنج» با صدای این شاعر در فضای مجازی با استقبال کم‌نظیری روبرو شده و اشعار وی دهان به دهان می‌چرخد. در این مجموعه، اشعار با مضمون عمدتاَ عاشقانه و طنزآمیز با لهجه شیرازی به نظم درآمده و پس از هر شعر واژه‌های آن شرح داده شده‌است. شعرهای گویشی یدالله طارمی به چاپ های مکرر رسیده و الگوی بسیاری از شاعران بومی سرا شده‌است. نکوداشت در سال ۱۳۹۴ در قالب برنامه شب‌های هنر و ادبیات استان فارس، که توسط انجمن آثار و مفاخر فرهنگی استان فارس برگزار می‌شود از این شاعر تقدیر شد. کوروش کمالی سروستانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مرکز فارس، در این مراسم گفت: «با شعرهای شیرازی طارمی با اصطلاحات اصیل شیرازی آشنا می‌شویم و نوع نگاه ایشان به فرهنگ شیراز نشان از تیزبینی این استاد برجسته فولکلور دارد.» بهزاد مریدی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: «اشعار استاد طارمی پیوند دهنده نسل گذشته شیراز با نسل جدید است.» جمال زیّانی، پژوهشگر فرهنگ عامه، با بیان اینکه ۶۰ سال است طارمی را می‌شناسد، هنرمندان را به دو گروه چکیده هنر و چسبیده به هنر تقسیم کرد و گفت: طارمی چکیده هنر است، شاعری فطری که در محله بالا کف شیراز زاده شد و در بین مردم خوب و اصیل این محله بالید و واژه‌ها را از دهان اهالی خانه و محله و شهر شنید و با آن‌ها سخن گفت. وی یدا لله طارمی را شاعر عاشقانه‌ها نامید که اشعارش سبک خاصی دارد و همچون رباعی می‌ماند که سه مصرع مقدمه است و مصرع آخر ضربه را به مخاطب وارد می‌کند. نظر دیگران در باره او امین فقیری، نویسنده اهل شیراز، در باره یدالله طارمی و شعرهای شیرازی او می گوید: «او شاعری خوش قریحه و مسلط به واژگان مصطلح شیرازی بود. اگر اشعارش را به نثر می نوشت، اکنون دفتر پرباری از داستان های پرمغز و لطیف شیرازی داشت، داستان هایی که در آن ادبیات عامه حرف اول را می زد. شعر یدالله طارمی شعری روایی است و در آخر به مسئله ای نامنتظر روبرو می شویم که جهان ذهنی شنونده یا خواننده را دگرگون می کند، همان کاری که در داستان ای دو موپاسان و اوهنری و چخوف می کردند.» ابوالقاسم فقیری، نویسنده و فارس‌شناس اهل شیراز، در باره یدالله طارمی می گوید: با یدالله طارمی هم محله بودیم و خانه مان دیوار به دیوار بود. وی می گوید از زمانی با یدالله طارمی شاعر آشنا می شود که شعرهای فکاهی او را در روزنامه جهان نما می خواند. ویژگی دیگر این است که چون طارمی با فرهنگ مردم شیراز فوق العاده آشنا بود به همین دلیل شعرهایش خیلی زود به دل می نشیند. او برای سرودن شعر مطالعه می کرد و به جستجوی واژگان محلی می رفت، واژگانی که طرد شده بودند. شعر طارمی ساده، بی ریا، مهربان و خوش برخورد است.» از ویژگی های دیگر شعر او این است که در اکثر شعرهایش قسمت پایانی شعر یک گره گشایی دارد و قفل شعر را باز می کند و نتیجه ای به خواننده ارائه می کند. | ## جمع‌بندی | نمونه اشعار این شعر نمونه ای از اشعار شیرازی یدالله طارمی است که در کتاب «بهار نارنج» چاپ شده است: دِلُم بَرَت پَر میزَنه بعضى وَختا که دلُم خیلى بَرَت پَر میزنه تو خیال می‌یارَمِش دَمِ خونَه تون در میزنه بُو دو صد ناز و نوازش درِ روش واز میکنى او ئى مُوْقُو نفَسِش مِث دل کفتر میزنه می‌شینَم چیشُمِ می‌بندَم تو رِ پَلوش می‌شونَم تُ بُخُوىْ حَرفوىِ خوب خوب مِث پیشتر میزنه میگه از طعمِ او حرفا هَنو دَنُم شیرینه خاطرات خوبِ تو هر رو بهم سر میزنه هِى واسَه ت می‌شْماره از آرزووُىْ دور و دراز بعضى حرفا رِ او کم کم بُو چیشُوىْ تَر میزنه وختى آخِر می‌رسیم اونجُو که قَر کِردى اَزِش درد و داغِش به دلُم هزار تُ خنجر میزنه دلِ سَرخورده بازَم پُومی‌شه می‌یاد کُنجِ سینَه م می‌شینه سَر به دیوال بالُوىْ تو کافَر میزنه شهریور 1378 این شعر نمونه ای از غزل‌های اوست از کتاب «بانوی عشق»: انتظار بی‌ثمر بس که از زخم زمانه مانده بر جانم اثر هیچ زخم خنجری در من نگردد کارگر روزهای عافیت را بس که ماندم منتظر چشم من خو کرده با این انتظار بی‌ثمر اشک‌ها افشانده‌ام بر خاک دشت زندگی تا شود روزی نهال آرزوها بارور این تن رنجور من یادآور نامردمی‌ست همچو سرو سرنگون در دشت خشک کاشمر خوش‌خیالی‌های غم را بین که با این سابقه باز از خودکامگی بر قتل من بسته کمر همچنان تا قله امید پر خواهم کشید برق ناکامی بسوزاند مرا گر بال و پر آثار کتاب‌ها نسیم دلگشا، انتشارات نوید شیراز.