موضوع مقاله: روابط اسرائیل و جمهوری آذربایجان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روابط اسرائیل و جمهوری آذربایجان | مقدمه: آذربایجان از معدود کشورهای اسلامی است که روابط دو جانبه استراتژیک و اقتصادی با اسرائیل برقرار کرده‌است. | ## بخش 1: روابط اسرائیل و جمهوری آذربایجان | بعد از فروپاشی شوروی و استقلال آذربایجان، اسرائیل از اولین کشورهایی بود که آن را به رسمیت شناخت. اسرائیل چهل درصد نفت خام مورد نیازش را از آذربایجان وارد کرده و مهم‌ترین صادرکننده جنگ‌افزار به آذربایجان است. صادرات جنگ‌افزار اسرائیل به آذربایجان شامل موشک، سیستم رادار، مهمات و به خصوص پهپاد می‌شود. همکاری نظامی علیه ایران روزنامه نیویورک تایمز، در گزارشی تفصیلی با عنوان «تاریخ سری فشار برای حمله به ایران» نوشت که پهبادهای اسراییل برای جاسوسی از سایت‌های هسته‌ای ایران از پایگاه‌های جمهوری آذربایجان استفاده می‌کردند. همچنین این روزنامه می‌نویسد که ماهواره‌های جاسوسی آمریکا دسته‌ای پهپاد اسرائیلی را در سال ۲۰۱۲ رصد کردند که از طریق شیوه حرکت آنان به نظر می‌رسید قصد حمله به تاسیات هسته‌ای ایران را دارند. در مارس ۲۰۱۲، مجله فارین پالیسی گزارش داد که نیروی هوایی اسرائیل ممکن است در حال آماده شدن برای استفاده از پایگاه هوایی نظامی سیتالچای، واقع در ۵۰۰ کیلومتری (۳۴۰ مایلی) از مرز ایران، برای حملات هوایی علیه برنامه هسته ای ایران باشد. در ۲۹ مارس ۲۰۱۲، مقامات اعلام کردند که اسرائیل از طریق «یک سلسله تفاهمات سیاسی و نظامی بی سرو صدا» به پایگاه‌های هوایی در آذربایجان دسترسی پیدا کرده‌است. به گزارش هاآرتس، این پایگاه‌های هوایی می‌توانند به‌طور بالقوه در حمله به ایران به دلیل برنامه هسته‌ای و تنش‌های دیگر با ایران مورد استفاده قرار گیرند و آذربایجان اجازه این موضوع را خواهد داد. در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۲، گزارش شد که آذربایجان و اسرائیل به‌طور مشترک استفاده از پایگاه‌های هوایی آذربایجان و پهپادهای جاسوسی را برای کمک به جت‌های اسرائیلی برای انجام یک حمله دوربرد به عمق خاک ایران بررسی کردند. این همکاری به اسرائیل در مورد مسائل مربوط به سوخت‌گیری، شناسایی و نجات خدمه کمک می‌کند و می‌تواند حمله را امکان‌پذیرتر کند. این طرح ظاهراً شامل استفاده از یک هواپیمای تانکر اسرائیلی است که به رنگ شرکت هواپیمایی یک کشور ثالث رنگ آمیزی می‌شود و در آذربایجان فرود می‌آید و سوخت‌گیری می‌کند و سپس به هواپیماهای ضربتی اسرائیل سوخت می‌دهد.Grove, Thomas. همچنین در طول مناقشه قره‌باغ، اسرائیل تسلیحات و توپخانه آذربایجان را تأمین می‌کرد. در سال ۲۰۱۶، آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل از موضع آذربایجان در مناقشه قره باغ کوهستانی در سال ۲۰۱۶ حمایت کرد و آن را «کاملا موجه» خواند. | ## بخش 2: روابط اسرائیل و جمهوری آذربایجان | در جنگ قره باغ کوهستانی با ارمنستان در سپتامبر ۲۰۲۰، آذربایجان تسلیحات ساخت اسرائیل را روی اهداف ارمنی امتحان کرد. اسرائیل همچنان از آذربایجان در مناقشه ارضی ده‌ها ساله خود با ارمنستان حمایت می‌کند. بازدیدها از آذربایجان با سفر بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر وقت اسرائیل در اوت ۱۹۹۷ به باکو روابط دوطرفه وارد مرحله جدیدی شد. از آن زمان اسرائیل روابط نزدیکتری با آذربایجان ایجاد کرده و به مدرن سازی نیروهای مسلح آذربایجان کمک کرده‌است.Jane's Defence Weekly, October 16, 1996 در سال ۲۰۰۹، رئیس‌جمهور اسرائیل، شیمون پرز، سفری به جمهوری آذربایجان داشت که منجر به روابط نظامی بیشتر شد و شرکت اسرائیلی صنایع جنگ‌افزاری اروناتیکس اعلام کرد که کارخانه‌ای در باکو خواهد ساخت. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در دسامبر ۲۰۱۶ در سفر به آذربایجان گفت: «روابط با آذربایجان بسیار نزدیک است و بعد از این سفر حتی بهتر خواهد شد.» وی در این دیدار تأکید کرد که «اسرائیل و آذربایجان از روابط عالی و دوستی گرم برخوردارند.» اظهارات مطبوعاتی الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی نیز حاکی از رضایت از همکاری دوجانبه دو کشور بود. جان شاپیرو، مدیر اجرایی کمیته یهودیان آمریکا در ژانویه ۲۰۱۷، اندکی پس از سفر بنیامین نتانیاهو به باکو، از آذربایجان بازدید کرد. شاپیرو در جریان این استقبال گفت که مشارکت سازنده بین آذربایجان، آمریکا و اسرائیل اهمیت زیادی دارد. در جریان گفتگو، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، بر روابط «عالی» با اسرائیل و جامعه یهودی تأکید کرد. همکاری‌های اقتصادی همکاری اقتصادی اسرائیل و آذربایجان به‌طور قابل توجهی در حال رشد است. از آنجایی که آذربایجان در اوایل دهه ۱۹۹۰ مقررات‌زدایی از صنایع خود را آزاد کرد و اقتصاد خود را آزاد کرد، شرکت‌های اسرائیلی به بازارهای آذربایجان نفوذ کردند. از طریق مناقصه قرارداد تجاری در سال ۱۹۹۴، بیزک سهم بزرگی از اپراتورهای تلفن را خریداری کرد. امروزه بیزک خطوط تلفن را نصب می‌کند و خدمات منطقه‌ای را در بسیاری از نقاط آذربایجان اجرا می‌کند. بین سالهای ۲۰۰۰ و ۲۰۰۵، اسرائیل از دهمین شریک تجاری بزرگ آذربایجان به پنجمین شریک تجاری آذربایجان ارتقاء یافته‌است. | ## بخش 3: روابط اسرائیل و جمهوری آذربایجان | طبق آمار سازمان ملل، بین سال‌های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۴، صادرات آذربایجان به اسرائیل از بیش از ۲ میلیون دلار به ۳۲۳ میلیون دلار افزایش یافته‌است که در سال‌های اخیر به دلیل قیمت بالای نفت تقویت شده‌است. در سال ۲۰۱۳، ۴۰ درصد نفت به اسرائیل از باکو صادر می‌شد که آذربایجان را به بزرگ‌ترین تأمین کننده نفت اسرائیل تبدیل کرده‌است. بر اساس گزارش کمیته دولتی گمرک آذربایجان، مجموع مبادلات تجاری بین آذربایجان و اسرائیل در ژانویه تا فوریه ۲۰۱۷ به ۱۱۶٫۲ میلیون دلار رسیده‌است که در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۱۶، ۱۷٫۵ درصد بیشتر است. در سال ۲۰۲۰ تجارت بین آذربایجان و اسرائیل تقریباً ۲۰۰ میلیون دلار آمریکا (به جز عرضه نفت) بود. تأمین انرژی اسرائیل آذربایجان و اسرائیل در زمینه انرژی همکاری نزدیک دارند: اسرائیل ۴۰ درصد نفت خود را از آذربایجان خریداری می‌کند.Keinon, Herb. در یک سخنرانی در سال ۲۰۰۷، سفیر اسرائیل در آذربایجان، آرتور لنک، از تجارت مداوم بین آذربایجان و اسرائیل در بخش انرژی صحبت کرد. وی خاطرنشان کرد که تا زمان افتتاح خط لوله باکو-تفلیس-جیهان در سال ۲۰۰۶، اسرائیل یکی از مصرف‌کنندگان اصلی صادرات نفت آذربایجان بود و نزدیکی جیهان به اسرائیل فرصت‌های بسیار خوبی را برای مشارکت بیشتر اسرائیل در این بخش از اقتصاد فراهم می‌کند؛ بنابراین زمینه‌های بیشتری برای همکاری و منافع متقابل ایجاد می‌شود. وی تأکید کرد که از طریق خط لوله ترانس اسرائیل بین اشکلون و ایلات، اسرائیل می‌تواند یک شریک استراتژیک برای بازاریابی نفت خزر به آسیا باشد. Retrieved on 2007-07-12 بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل در دسامبر ۲۰۱۶ در جریان سفر خود به آذربایجان گفت: امروز ما نه تنها برای تأمین نفت از آذربایجان، بلکه برای واردات گاز از آذربایجان به اسرائیل نیز در حال مذاکره هستیم. گرامیداشت روابط آوریل ۲۰۱۷ بیست و پنجمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک بین اسرائیل و آذربایجان بود. در نامه تبریک بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل به الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان آمده‌است: نتانیاهو در سخنرانی خود در هفتاد و دومین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۷ به گسترش همکاری‌های دو کشور اشاره کرد. سایر قراردادها در دسامبر ۲۰۱۶، توافقنامه بین دولتی آذربایجان و اسرائیل در زمینه ارتباطات هوایی امضا شد. | ## جمع‌بندی | در مارس ۲۰۱۷، سفرهای منطقه ای متعددی توسط نماینده اسرائیل در آذربایجان برای تعمیق همکاری‌های اقتصادی در حوزه‌های کشاورزی و گردشگری انجام شد.