موضوع مقاله: مهین‌بانو خانم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهین‌بانو خانم | مقدمه: مهین‌بانو خانم (۱۵۱۹–۱۵۶۲) شاهدخت ایرانی و دختر شاه اسماعیل یکم و تاجلی بیگم بود. | ## بخش 1: مهین‌بانو خانم | او همچنین کوچک‌ترین خواهر شاه تهماسب یکم بود او از شخصیت‌های برجسته دوران صفوی بود و تأثیر سیاسی و فرهنگی چشمگیری داشت.مهین‌بانو چنان جایگاهی داشت که او را ملکه زمان و بانوی روزگار می‌دانستند. وی در سن پنج سالگی پدرش شاه اسماعیل یکم را از دست داد و تحت آموزش عالی در دربار قرار گرفت. زبان فارسی و قرآن را از معلمان تاجیک فرا گرفت و هم چنین نزد کتابدار خوش نویس بزرگ، مذهب نسخه های خطی و نقاش برجسته دوست محمد ۴۴ هنر آموخت و یکی از حامیان ادب فارسی و آثار مذهبی بود. مهین‌بانو بعد از مرگ مادرش در سال ۱۵۴۰ به عنوان یگانه مشاور برادرش، شاه طهماسب انتخاب شد. وی هرگز ازدواج نکرد و تمامی زندگی خودش را وقف دولت پدر و برادرش کرد، اما بعد از مرگ بهرام میرزا، سرپرستی سه فرزند او را به نام‌های، سلطان حسین میرزا، سلطان ابراهیم میرزا و سلطان بدیع‌الزمان میرزا را بر عهده گرفت و آن هارا بزرگ کرد. سپس با خواست او دو پسر کوچکتر بهرام میرزا با دو دختر بزرگ شاه طهماسب ازدواج کردند و مهین‌بانو پس از آن لقب سلطانم گرفت. مهین‌بانو سلطانم سرانجام در سال ۱۵۶۲ درسن ۴۳ سالگی در قزوین از دنیا رفت و به وصیت خودش در اردبیل در آرامگاه پدرش دفن شد. همچنین گفته می‌شود که او باغی را در قروین تأسیس کرده است که به نام او باغ مهین‌بانو (نام شخصی‌اش) نامگذاری شده است. | ## بخش 2: مهین‌بانو خانم | نقل کرده‌اند که در روز هشتم محرم سال ۹۴۳ هجری، به شاه طهماسب خبر دادند که امیر معزالدین محمد صدر اصفهانی در اندیشه آن است که با خاندان علوی صفوی وصلت کند و خواستار ازدواج با شاهزاده سلطانم، یعنی مهین‌بانو، شده است. شاه طهماسب از شنیدن این سخن سخت خشمگین شد؛ به‌گونه‌ای که امیر معزالدین را از مقام خود عزل کرد و ملا رکن‌الدین حکیم کازرونی، که از دانشمندترین پزشکان زمانه بود و این خبر را به شاه رسانده بود، مورد غضب قرار داد و فرمان داد او را بسوزانند. سیاست مهین‌بانو سلطانم از زمان مرگ مادرش تا زمان مرگ خود، به مدت ۲۲ سال در سیاست حضور داشت. او به عنوان خواهر شاه و یکی از شخصیت‌های محبوب و بانفوذ دربار، در بسیاری از امور سیاسی و اجتماعی نقش داشت. شاه طهماسب همه امور کشوری و مالی و بدون مشورت او دست به کاری نمی‌زد و به او محبت تمام داشت و به راهنمایی‌های وی ارج می گذاشت. در جریان اختلاف شاه طهماسب با برادرش بهرام میرزا با وساطت شاهزاده سلطانم به سبب میانجی‌گری او، شدت مجازات بهرام میرزا کاهش یافت. مهین‌بانو خانم داری وزیری بود به یکی از پسران امیر محمد یوسف از صدروتاجیک تهماسب بود. وی همواره با خرم سلطان نامه‌نگاری می‌کرد و دلیل آن‌ها حملات زیاد عثمانی‌ها به آذربایجان و پناهنده شدن شاهزاده بایزید در قزوین بود و پس از مرگ خرم این نامه نگاری‌ها با مهرماه سلطان دختر خرم سلطان ادامه پیدا کرد. | ## بخش 3: مهین‌بانو خانم | البته همواره در میان این نامه نگاری‌ها هدیه‌هایی دوجانبه نیز رد و بدل می‌شد که مشهورترین آن‌ها فرش ایرانی است که به خرم سلطان هدیه شد. اعتقادات وی همچون دیگر اعضای خانواده به باورهای شیعی مقید بود و اهل توبه و دیانت و عمل به امور شرعی بود. در سفر زیارتی خود به مشهد، پنجره طلا را سامان داده و بار دیگر، اسباب و قنادیل همراه برد و جمیع سادات و علما و فضای آنجا را تفقّد نمود. همچنین هر ساله مبلغی کلی را وقف بر چهارده معصوم می‌کرد و تولیت آن را هم با پادشاه وقت قرار می‌داد. علی‌رغم آنکه بین‌النهرین از ایران و حاکمیت صفویه خارج شده بود، وی هر ساله مبلغ قابل توجهی را برای اهالی کربلا، نجف، جبل عامل، سادات مدینه و هزینهٔ اسباب و یراق آستان‌های مقدس ارسال می‌کرد. او از ازدواج خواهر محبوبش، مهین‌بانو سلطان، جلوگیری کرد، زیرا او را به عنوان عروس حجت بن الحسن (مهدی) نگه داشته بود. مهین‌بانو خانم به عنوان زنی فرهیخته و برجسته شناخته می‌شد و به واسطهٔ حمایت از زیارتگاه‌ها و اماکن مقدس، و بنیادهایی خیریه‌ای که از درآمد املاک او در شروان، تبریز، قزوین، ری و اصفهان تأسیس شده بود، شهرت یافت. | ## جمع‌بندی | همچنین، او موقوفه‌ای برای حمایت از زنان ایجاد کرد که ازدواج دختران یتیم جوان آسان می‌کرد.