موضوع مقاله: ابریشم‌دوزی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابریشم‌دوزی | مقدمه: رنگ‌ها را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد: فام‌دار: دارای رنگدانه می‌باشند و خود به سه دسته تقسیم می‌شوند: اصلی:زرد-قرمز-آبی فرعی:از ترکیب دو رنگ اصلی ساخته می‌شوند. | ## بخش 1: ابریشم‌دوزی | مثل:قرمز+آبی=بنفش/قرمز+زرد=نانجی/آبی+زرد=سبز ۳)میانی:رنگ‌هایی که بین رنگ‌های فرعی و اصلی می‌باشند. مثل:بنفش‌آبی، سبزآبی، نارنجی‌قرمز، سبززرد، زردنارنجی، قرمزبنفش بی‌فام: بدون رنگدانه می‌باشند. مثل:رنگ‌های سیاه، سفید، خاکستری مانند خامه دوزی سیستان که با استفاده از ابریشم خام و بدون رنگ است. مصالح ابریشم‌دوزی ابزارهایی مثل:نخ، سوزن، پارچه موادکمکی مثل:انگشتانه، قیچی و کارگاه که خود از ابزارهای مشترک همهٔ سوزن‌دوزی می‌باشد. مثلا:منجوق‌دوز، منجوق و ابریشم‌دوز، نخ‌های ابریشمی نخ‌ها نخ‌های لازم برای کار با سوزن به هفت دسته تقسیم می‌شوند: ۱)نخ دمسه: یک رشته نخ شش لایه بوده که به صورت کلاف می‌باشد و شمارهٔ رنگ روی هر کلافی نوشته‌شده که کار را راحت‌تر می‌کند. ۲)نخ عمامه: نخی براق و دارای تاب می‌باشد که برای نقش‌های برجسته و دوخت‌های درشت کاربرد دارد. ۳)نخ مز: این نو نخ به صورت قرقره یا سیگارت ابریشمی بوده و بهترین نوع نخ برای ابریشم‌دوزی می‌باشد. ۶)الیاف فانتزی: نخی نقره‌ای یا طلایی به نام‌های گلابتون و نقده می‌باشد که در ابریشم‌دوزی کاربرد دارد و به صورت کلافی یا قرقره‌ای وجود دارد. ۷)الیاف مصنوعی: از الیاف‌های مصنوعی مثل :پرلون، نایلون و … آماده می‌شود و تفاوت زیادی با الیاف طبیعی ندارد. | ## بخش 2: ابریشم‌دوزی | انواع سوزن‌ها ۱)سوزن شارپ: سوزنی ظریف و دارای نوکی تیز می‌باشد و در اکثر دوخت‌ها کاربرد دارد. از سوزن شمارهٔ ۵ آن برای نخ شش‌لا و از شمارهٔ ۹ آن برای نخ دمسه یک لایه استفاده می‌کنند. ۶)سوزن تاپستری: دارای نوکی گرد و نرم می‌باشد و برای دوختن تورهایی با شماره‌دوزی درشت کاربرد دارد. ۷)سوزن بیتوین: طول بلندی دارد و برای پارچه‌هایی با ضخامت متوسط و زیاد استفاده می‌شود. ۸)سوزن منجوق دوزی: سوزنی بسیار ظریف و نازک می‌باشد که منجوق‌ها به راحتی از آن عبور می‌کند. در ابریشم دوزی پارچه‌هایی از جنس ماهوت، اطلس، نخی، کتان، تافته، تترون و … به‌کار می‌روند. ساتن‌دوزی این نوع دوخت برای پر کردن گل‌های‌ریز، ساقه‌های‌پهن و برگ‌ها کاربرد داردو از شلال‌های مورب، افقی و عمودی استفاده‌می‌کنند. دوخت کوتاه و بلند مثل ساتن‌دوزی دوخته‌می‌شود ولی بعضی مواقع شلال‌ها کوتاه و بلند می‌شوند و برای دوخت‌های بزرگ وایجاد سایه‌روشن استفاده می‌شود. لبهٔ برگ که مقداری پهن‌تر است گاهی اوقات با دو دوخت ساتن انجام می‌شود تا با مرکز آن که باریک‌تر است هماهنگی داشته‌باشد. | ## بخش 3: ابریشم‌دوزی | در این نوع، گلبرگ‌های پایینی را با رنگ‌های تیره و گلبرگ‌های تا خورده را با رنگ روشن و لبهٔ آن‌ها را با رنگ‌های روشن لبه‌دوزی می‌کنند. دوخت گل‌لاله اول قسمت زیرگلبرگ و سپس قسمت پایین گلبرگ لبه‌دوزی می‌شود و در آخر وسط گلبرگ را می‌دوزند. آسترکشی کارهایی مثل جانماز، زیرلیوانی و… را بعد از گلدوزی با پارچه‌هایی از جنس ساتن به دو روش آسترکشی می‌شود: ۱)پارچهٔ آستری رابرش می‌زنند و روی پارچهٔ گلدوزی شده می‌گذارند و به هم متصل می‌کنند و از لبه‌های پارچه۱۰سانتی‌متر بازمی‌گذارند و پارچه را برمی‌گردانند و با پس‌دوزی آن‌ها را به هم وصل می‌کنند و بعد اتو می‌کشند. ۲)تکه‌ی‌آستری و گلدوزی شده را روی هم می‌گذارندو چهارگوش و وسط آن را سنجاق می‌زنند تا تکان نخورد و بعد آن را پس‌دوزی و اتو می‌کنند. روش شستشو و اتوکشی ابریشم‌دوزی وقتی از ثابت بودن پارچه اطمینان پیدا شد، آن را به صورت باز داخل ظرف گذاشته و با آب تصفیه‌شدهٔ ولرم و پاک‌کنندهٔ ملایم و بدون چنگ‌زدن شسته و تمیذ آبکشی شود. بعد در هوای‌آزاد گذاشته تا رطوبت‌اضافی‌آن برود و بعد آن را به حالت نمناک روی سطحی صاف گذاشته و اتو می‌کشند. نکات مهم در سوزن‌دوزی‌ها جنس و رنگ پارچه‌ای که برای ابریشم‌دوزی انتخاب شده باید مناسب با طرح آن باشد. | ## جمع‌بندی | برای بریدن نخ آن را با یک وسیله بریده چون در غیر این صورت نخ کشیده و بد فرم می‌شود.