موضوع مقاله: خدمات فاضلاب و عرضه آب در ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خدمات فاضلاب و عرضه آب در ایران | مقدمه: وزارت نیرو مسئولیت سیاست‌گذاری و شرکت‌های استانی مسئولیت ارائهٔ خدمات را بر عهده دارند. | ## بخش 1: خدمات فاضلاب و عرضه آب در ایران | به عنوان مثال، رودخانه کارون در خوزستان در دوره‌هایی با حداکثر جریان، ده برابر بیشتر از میزان تحمل در دوره‌های خشک، آب در جریان دارد. آب تهران بزرگ با جمعیت بیش از ۱۳ میلیون نفر از طریق آب‌های سطحی از سد لار بروی رودخانه لار در شمال شرقی شهر، سد لتیان بروی رودخانه جاجرود در شمال، رود کرج در شمال غربی و آب‌های زیرزمینی خود شهر تأمین می‌شود. آب دریا شیرین‌کن دولت ایران برای رساندن آب از سواحل جنوبی به داخل کشور سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای را برای آب شیرین کن و خطوط لوله پیش‌بینی کرده‌است. در مرحله اول قرار است کارخانه‌های آب شیرین‌کن برای تأمین شهرهای ساحلی ساخته شود، در مرحله دوم نیز باید در شهرهای فلات مرکزی خدمات ارائه شود. انتظار می‌رود کارخانه‌ها و خطوط لوله توسط بخش خصوصی تأمین مالی شود که دولت در آن هزینه‌های سالانه تولید را پرداخت می‌کند. این‌گونه قراردادها برای نمک‌زدایی از قبل با شرکت‌های ایرانی در مقیاس کمی وجود داشتند و پیش‌بینی می‌شود تا قراردادهای بزرگتری با شرکت‌های بین‌المللی بسته شوند. انتظار می‌رود انرژی نیروگاه‌های آب شیرین‌کن حداقل تا میزان اندکی توسط نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک تأمین شود. حمید چیتچیان، وزیر وقت انرژی ایران ابراز داشت که آب نمک‌زدایی شده از طریق ۵۰ کارخانه آب شیرین‌کن در اختیار ۴۵ میلیون نفر در ۱۷ استان قرار خواهد گرفت. زیرساخت‌ها بیشتر آب آشامیدنی در ایران از طریق زیرساخت‌های مدرن مانند سدها، مخازن و خطوط لوله انتقال از راه دور تأمین می‌شود که برخی از آن‌ها بیش از ۳۰۰ کیلومتر طول درازا دارند. اینک ۴۲ سد بزرگ در حال بهره‌برداری با ظرفیت ذخیره‌سازی ترکیبی ۳۳BCM در سال وجود دارد. | ## بخش 2: خدمات فاضلاب و عرضه آب در ایران | این سدها هر ساله به دلیل رسوب زدایی، حدود ۲۰۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت ذخیره‌سازی خود را از دست می‌دهند. قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین قنات شناخته شده، در شهر گناباد ایران است که پس از ۲۷۰۰ سال هنوز تقریبا آب آشامیدنی و کشاورزی ۴۰۰۰۰ نفر را تأمین می‌کند. در مورد فاضلاب شهری، بخش عمده‌ای از فاضلاب‌های جمع‌آوری شده بدون تصفیه رها می‌شوند و منبع اصلی آلودگی آب‌های زیرزمینی و خطر برای سلامت عمومی هستند. بیشتر سدهای ایران مانند سد کارون برای نیروگاه‌های برق، کنترل سیلاب و آبیاری ساخته شده‌اند، اما برای تأمین آب آشامیدنی کاربردی ندارند. سدها در ایران در درجه اول برای تولید نیروگاه‌های آبی، آبیاری و کنترل سیل استفاده می‌شوند. این در حالی است که یکی از این پروژه‌ها، آب شرب و آب جهت مصارف صنعتی را به شهرهای قم، گلپایگان، دلیجان، ساوه، خمین و نموار در استان‌های مرکزی قم، اصفهان و مرکزی تأمین می‌کند. در فروردین ۱۳۹۱، دولت پروژه انتقال آب دریای خزر به مناطق مرکزی ایران را آغاز کرد و حدود ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب را در سال جابجا نمود. دستاوردها و چالش‌ها از دهه ۵۰ دسترسی به آبرسانی شهری از ۷۵٫۵٪ به ۹۸٪ افزایش یافته‌است. به گفته یکی از ناظران ایرانی، مقدار آب عرضه شده افزایش یافته و کیفیت آن نیز بهبود یافته‌است. به گفته بانک جهانی، این بخش تحت تأثیر کارایی اندک مصرف آب در مناطق شهری و روستایی است. | ## بخش 3: خدمات فاضلاب و عرضه آب در ایران | 29-30 همکاری خارجی شریک اصلی خارجی بخش آب و فاضلاب ایران در دهه اول قرن ۲۱ بانک جهانی بود. امروز شرکای اصلی خارجی ایران بانک توسعه اسلامی، سازمان ملل و سازمان‌های مردم نهاد اند. بانک توسعه اسلامی بانک توسعه اسلامی (IDB) بیش از ۸۰۰ میلیون یورو وام در کل برای پروژه‌های آب و فاضلاب ایران از سال ۲۰۱۴ اختصاص داده‌است، از جمله ۶۵ میلیون یورو برای پروژه فاضلاب شرقی مشهد، ۱۴۰ میلیون یورو برای پروژه‌های شهرهای قم و کاشان، ۱۷۵ میلیون یورو به تهران، ۱۹۵ میلیون یورو برای پروژه فاضلاب روستایی، ۹۲ میلیون یورو به پروژه آب استان قم، ۸۰ میلیون یورو برای پروژه‌های فاضلاب در همدان و قشم و ۱۴۴ میلیون یورو برای پروژه‌های فاضلاب در جنوب استان فارس. با ۸٫۲۸٪ سهام ایران سومین سهامدار IDB است که بزرگ‌ترین سهامدار آن عربستان سعودی است. سازمان‌های غیردولتی خارجی بر خلاف سایر کشورهای کم درآمد و متوسط، ایران میزبان تعداد کمی از سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی خصوصی است که اهداف زیست‌محیطی یا اجتماعی را دنبال می‌کنند. این همکاری با تصویب پروژه فاضلاب تهران در سال ۲۰۰۰ و به دنبال آن تصویب دو پروژه دیگر در سال ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ آغاز شد. این پروژه با وام ۲۲۴ میلیون دلاری با هدف ارتقاء کیفیت زندگی در چهار شهر شمالی رشت و انزلی در استان گیلان و همچنین ساری و بابل در استان مازندران صورت گرفت. بانک جهانی می‌گوید که موسسات مالی بین‌المللی از مجازات‌هایی که سازمان ملل علیه ایران وضع کرده‌است معاف هستند. در سپتامبر ۲۰۱۳، بانک جهانی ایران را از لیست وام گیرندگان خود که قادر به دریافت وام جدید نیستند حذف کرد و گفت جمهوری اسلامی مبالغ وام معوقه خود را پرداخته‌است. | ## جمع‌بندی | در آوریل ۲۰۱۴، وزیر دارایی و امور اقتصادی ایران، علی طیب نیا، از بانک جهانی خواست تا ایران را برای اجرای پروژه‌های عمرانی کمک مالی کند.