موضوع مقاله: پیام‌رسان‌های ایرانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پیام‌رسان‌های ایرانی | مقدمه: پیام‌رسان‌های ایرانی که بیشتر به صورت پیام‌رسان‌های داخلی یا پیام رسان های بومی شناخته می‌شود، به مجموعه‌ای از پیام‌رسان‌ها گفته می‌شود که ساخت کشور ایران می باشند؛ و توسط شرکت‌ها یا گروه‌های خصوصی و دولتی ایرانی ساخته شده‌اند. | ## بخش 1: پیام‌رسان‌های ایرانی | از جمله مهم ترین پیام رسان های ایرانی می‌توان به ایتا، روبیکا، بله، شاد و در مرحله بعد به سروش پلاس، گپ، آیگپ و ویراستی اشاره کرد. در بحبوحه اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و قطع اینترنت توسط وزارت ارتباطات برای جلوگیری از سواستفاده از پیام رسان ها و گسترش اعتراضات، سبب شد تا دسترسی به تلگرام و سایر پیام رسان های خارجی کاهش یابد. همچنین به‌طور گسترده دو پیام رسان بومی آیگپ و روبیکا به گونه بسیار گسترده‌ای در کانالها و ابرگروه‌ها و نیز شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما تبلیغ می‌شدند. همه این موارد سبب شد تا استفاده از پیام رسان های داخلی افزایش قابل توجهی پیدا کند. اکثر این نرم‌افزارها حمایت دولت را دارند.به گفته مدیر گروه بانکداری الکترونیک پژوهشکده پولی و بانکی اطلاعات کاربران این برنامه‌ها امن نیست، ولی این از سوی وزارت ارتباطات و کارگروه فیلترینگ انکار می‌شود. تأمین مالی فاز ۱ و ۲ پیام رسان‌ها به ترتیب حدود ۲۰ میلیارد تومان و ۳۰۰ میلیارد تومان بوده است، هزینه پروژه روبیکا ۱۳۹۹ حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان بوده است، در ۱۳۹۴ بودجه موتور جستجوگر ۱۷۰ میلیارد تومان بوده است. وزیر صمت و وزارت ارتباطات برای یک میلیون واحد برند موبایل ایرانی زیر ۱۰۰ دلاری هم بودجهٔ ۵۰۰ میلیارد تومانی و زمین، سوله و تجهیزات تخصیص داده است و برای جایگزین کردن سیستم عامل موبایل اندروید حمایت داده است.همچنین طبق برنامه ۲۵ ساله چینی‌ها هم به ایرانی‌ها برای ساخت پیام رسان، لپ تاپ و موبایل هم کمک می‌کنند. مقایسه پیش از فیلتر توسط وزارت ارتباطات، بیش از ۸۰ درصد از کاربران ایرانی از تلگرام استفاده می‌کردند. وزارت ارتباطات آمار ترافیک شبکه را طبقه‌بندی می‌کند ولی سهم تعداد کاربران را رو کرده است. طبق آمار دولتی مهاجرت به این برنامه‌ها تا اسفند ۱۴۰۱ برحسب تعداد فعال با ۲۰میلیون کاربر روبیکا رتبه یک استفاده است. نرخ تعرفه دیتا برای استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی ۲۰٪ یا یک‌پنجم تعرفه ترافیک بین‌الملل محاسبه می‌گردد. قطع دسترسی‌ها ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ به دلیل قطع برق دیتاسنترهای شرکت ارتباطات زیرساخت پیامرسانها قطع شدند. لینک شدن همه برنامه‌های پیامرسان ایرانی وصل به یک پلتفرم به اسم مرکز تبادل پیام هستند. +جدول مقایسه برنامه هاروبیکاایتاسروش پلاسبلهگپشادریسک استفادهاحتمال جاسوسیاحتمال جاسوسی جاسوسینوع مالکیتغیرآزاد - شرکت توسعه کسب و کار ایرانیغیرآزاد-مرکز رشد دانشگاه قمغیرآزاد - نوآوران هوشمند شریفغیرآزاد بانک ملّیشرکت فناوری اطلاعات توسعهٔ سامان.غیرآزاد وزارت آموزش و پرورشتماس صوتی- تصویری تماس گروهی فقط صوتی اما تماس‌های شخصی هم صوتی و هم تصویریبلهبلهبلهبلهبلهفروشگاهداردداردداردداردداردداردورژن کامپیوتر و موبایلبلهبلهبلهفقط پیشروبلهبلهپاک کردن حساب کاربریبلهبلهبلهگزینه دارد ولی کار نمی‌کندتبلیغبلهبلهبلهبلهبلهبلهاستریمینگ یاپخش وی او دیبلهنهبلهنهبلهبلهامکان انتقال پبامها به/از تلگرامنهبله، ابتدا باید کانال را در سامانه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت کردبلهبلهبلهنهاینترنت کودک و نوجوانداردداردداردداردداردداردقابلیت‌هاروبینوشخصی‌سازی تم اپلیکیشنقفل کردن گروه صوت به متن و بلعکس/ بخش کامنتشادبین فیلم آموزشی تمام رشته‌ها فهرست بله پیام‌رسان بله ، برنامه‌ای دارای امکانات بانکی است و می‌تواند عملیاتی نظیر انتقال پول، درخواست پول، ارسال پاکت هدیه ، پرداخت قبوض مختلف و خرید شارژ انجام دهد. | ## بخش 2: پیام‌رسان‌های ایرانی | به‌طور کلی می‌توان خدمات پیام‌رسان بله را به سه دسته مالی، پیام‌رسان و تعاملی تقسیم کرد. سپر دفاعی گوگل در فروردین ۱۴۰۳ دربارهٔ جاسوسی پیام‌رسان بله به کاربران اندروید هشدار داد و از آن‌ها درخواست کرد این اپلیکیشن را از گوشی خود حذف کنند. ایتا پیام‌رسان ایتا محصول شرکت اندیشه یاوران تمدن امروز (ایتا) است که در سال ۱۳۹۶ شروع به فعالیت کرد. اکنون نسخه جدید این پیام‌رسان امکان نمایش کانال‌ها به‌صورت رسانه محور (مانند اینستاگرام) و تماس صوتی و تصویری را به کاربران خود داده است همچنین این برنامه شباهت بسیاری به تلگرام دارد و برخی‌ها این برنامه را به کپی‌برداری از تلگرام متهم می‌کنند. در ۲۶ مرداد ۱۴۰۰ معاون کاربران و تنظیم‌گری اجتماعی سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر اعلام کرد که مجوز این پیام‌رسان به‌علت «تخلفات ترافیکی و درآمدهای غیرقانونی، فعالیت بدون مجوز، نقض قوانین رقابت و استفاده غیرمجاز از اطلاعات شخصی کاربران»، باطل شده است. ساخت حساب‌های جعلی برای افراد مختلف از طرف روبیکا در سال ۱۴۰۰ با انتقادهای فراوانی روبرو شد. همچنین این برنامه توسط سپر ایمنی گوگل پلی بدافزار شناسایی شد و از گوگل پلی حذف شد. آیگپ آیگپ یک پیام‌رسان شرکت روی خط مدیا است که زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کدهای آن را تولید کرده است. بعدها محمد رسول کاظمی بنیان‌گذار آیگپ در توییتر اعلام کرد این پیام‌رسان از شرکت روی خط مدیا به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان واگذار شده است. و این پیام‌رسان متعلق به شرکت توسعه فناوری‌های هوشمند کیان ایرانیان است آیگپ دارای رمزنگاری قوی و تماس صوتی و تصویری با کیفیت بالا و امن می‌باشد. دانشگاه آزاد اسلامی برای دریافت رمز یکبار مصرف ورود به سامانهٔ انتخاب واحد این دانشگاه دانشجویان را ملزم به ساخت حساب پیام رسان آیگپ نموده است و این اقدام باعث اعتراض دانشجویان و حتی فارغ‌التحصیلان این دانشگاه گردیده است. سروش پلاس این نرم‌افزار در ابتدا با حمایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود اما در اسفند ۱۳۹۷ از صدا و سیما جدا شد و در حال حاضر به‌طور مستقل فعالیت می‌کند. سروش پس از جدا شدن از صدا وسیما نام خود را به سروش پلاس تغییر داد، سروش پلاس سرعت و کیفیت و امکانات بهتری نسبت به سروش دارد. گپ به کاربران خود این امکان را می‌دهد تا با یکدیگر به تبادل پیام‌های متنی، عکس، ویدیو بپردازند. | ## بخش 3: پیام‌رسان‌های ایرانی | ویراستی ویراستی یک کپی شبیه توییتر است ، در ویراستی virasty کاربران قابلیت پست کردن «ویراست» دارد. احتیاج به شماره موبایل و احراز هویت حقیقی یا حقوقی شرکت‌ها را دارد، رهبر و وزرای ایرانی از آن استفاده می‌کنند. شبکه آموزشی دانش‌آموزان (شاد) شبکه آموزشی دانش‌آموز مشهور با سرواژه شاد نرم‌افزاری ارتباطی و آموزشی است که در پی دنیاگیری کروناویروس در ایران به دلیل عدم امکان حضور دانش‌آموزان در مدارس ایران راه اندازی شد. صاحب امتیاز این نرم‌افزار وزارت آموزش و پرورش ایران است و دانش‌آموزان ، معلمان و مدیران افرادی هستند که از این نرم‌افزار استفاده می‌کنند. این برنامه مانند برنامه روبیکا و به تازگی قابلیت‌های جدیدی مانند و تماشا که فعلاً در دسترس کاربران عادی نیست و فعلاً مدیران و معلمان می‌توان به آن دسترسی پیدا کنند مانند ویترین است که به آن اضافه گردیده است. همدم این برنامه دوکاره همسریابی محصول تبیان و سازمان تبلیغات اسلامی است با همکاری شورای عمومی فرهنگ، تیر ۱۴۰۰ این نرم‌افزار را باز کرد. دیوار دیوار برای خرید و فروش وسایل در ایران به کار می‌رود منسوخ تلگرام طلایی و هاتگرام نسخهٔ کلاینت‌های تلگرام مخصوص ایرانی با قابلیت سانسور ساخته شده توسط دولت ایران بودند، بعد از مدتی توسط گوگل پلی به نام بدافزار تعیین و حذف شدند و پس از آن به صورت کامل تعطیل شدند. ساینا آخرین آپدیت پیام‌رسان ساینا برای ۵ دی ۱۳۹۴ است و با این که هیچگاه تعطیلی آن به‌طور رسمی اعلام نشد، در عمل متروکه است. محاوره روح‌الله مومن‌نسب گفته است که یک تیم دانشجویی در سال ۱۳۸۶، یک پیام‌رسان به نام «محاوره» را طراحی کردند؛ اما وزارت ارتباطات به‌جای حمایت از این جوانان که دارای مجوز سازمان انفورماتیک بودند، از این پیام‌رسان شکایت و به نوعی راه را برای ورود پیام‌رسان‌های خارجی هموار کرد و متأسفانه این پیام‌رسان زمین‌گیر شد. میزان استفاده و فراگیری قطع اینترنت توسط وزارت ارتباطات برای جلوگیری از سواستفاده از پیام رسان ها و گسترش اعتراضات، طی اعتراضات ۱۳۹۸ سبب شد تا دسترسی به تلگرام و سایر پیام رسان های خارجی کاهش یابد. همچنین به‌طور گسترده دو پیام رسان بومی آیگپ و روبیکا به گونه بسیار گسترده‌ای در کانالها و ابرگروه‌ها و نیز شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما تبلیغ می‌شدند. همه این موارد سبب شد تا استفاده از پیام رسان های داخلی افزایش قابل توجهی پیدا کند. میزان استفاده از پیام رسان های ایرانی، به‌خصوص سه پیام رسان ایتا، روبیکا و بله پس از سال ۱۴۰۱ رشد چشمگیری داشته است به طوری که از حدود ۵٪ به ۲۵٪ رسید. همچنین پس از جنگ تحمیلی ۱۴۰۴، به دلیل ملی شدن اینترنت و اثبات جاسوس افزار بودن واتساپ و برخی پیام رسان های خارجی، میزان نصب و استفاده از پیام رسان های بومی، به‌خصوص ایتا و روبیکا رشد چشمگیری داشته است. | ## جمع‌بندی | به طوری که پس از جنگ، شمار نصب ایتا و روبیکا به ترتیب به رقم ۵۰ و ۶۰ میلیون رسید.