موضوع مقاله: کنسرتو پیانو شماره ۵ (بتهوون) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کنسرتو پیانو شماره ۵ (بتهوون) | مقدمه: کنسرتو پیانو شماره ۵ در می بمل ماژور، اُپوس ۷۳، آخرین و شناخته‌شده‌ترین کنسرتو پیانو لودویگ فان بتهوون است. | ## بخش 1: کنسرتو پیانو شماره ۵ (بتهوون) | تاریخچه بتهوون کار بر روی «کنسرتو پیانو شماره ۵» خود را از سال ۱۸۰۸ آغاز کرد (در حدود زمانی که سمفونی‌های پنج و شش و کنسرتو پیانو شماره ۴ خود را به پایان رسانده بود). آنان شهر را به توپ بستند تا اینکه سرانجام شهر تسلیم شد و به اشغال ناپلئون و سپاهیانش درآمد. «کنسرتو پیانو شماره ۵» نخستین بار در سال ۱۸۱۱ در سالن گواندهاوس شهر لایپزیگ آلمان با تک‌نوازی «فریدریش اشنایدر» ۲۵ساله اجرا شد. از آنجا که بتهوون بخش زیادی از شنوایی خود را از دست داده بود نمی‌توانست تک‌نوازی پیانو را بر عهده بگیرد. نخستین اجرای کنسرتو در شهر وین، در فوریهٔ ۱۸۱۲ (سه ماه پس از اجرای لایپزیگ) با تک‌نوازی شاگرد بتهوون، کارل چرنی انجام گرفت. اما به نظر نمی‌آید بتهوون در این نام‌گذاری نقشی داشته یا از آن راضی بوده باشد؛ چرا که خود او چند سال پیش از آن، سمفونی سومش را به ناپلئون اهدا کرده بود، اما پس از آنکه ناپلئون در سال ۱۸۰۴ خود را امپراتور نامید، بتهوون نیز با خشم آن اهدا را پس گرفت. سازبندی این کنسرتو برای یک پیانوی سولو، دو فلوت، دو ابوا، دو کلارینت سی بمل (کلارینت شمارهٔ یک، کلارینت لا را در موومان دوم می‌نوازد. فلوت شمارهٔ دو، کلارینت شمارهٔ دو، ترومپت‌ها و تیمپانی در این موومان در سکوت هستند)، دو باسون، دو هورن، دو ترومپت، تیمپانی‌ها در می بمل و سی بمل و سازهای زهی. | ## بخش 2: کنسرتو پیانو شماره ۵ (بتهوون) | روندو: آلگرو ما نُن تروپو در می بمل ماژور اجرای این اثر، به‌طور معمول، حدود ۴۰ دقیقه زمان می‌بَرَد. این کنسرتو، که نوای پرشکوه و قهرمانانه‌ای دارد، از دیگر کنسرتو پیانوهای بتهوون محبوب‌تر است. موومان اول مانند کنسرتوهای دیگر بتهوون در این دورهٔ زمانی، این کار دارای یک موومان نسبتاً بلند است که ۲۵ دقیقاً طول می‌کشد. پیانو کنسرتوهای شمارهٔ ۴ و ۵ هر کدام دارای موومان‌های آغازین، در حدود ۲۰ دقیقه هستند. با وجود استفاده از آکوردهای ساده، دارای «تم دومی» است که تقریباً کاملاً خالی از فواصل و آکوردهای هم‌صدا و پنجم درست است. وقتی پیانو با «تم اول» وارد می‌شود، مواد اکسپوزیسیون (گشایش)، به شکل واریاسیون، فیگورهای حرفه‌ای ویرتئوزو و هارمونی‌های تغییریافته، تکرار می‌شوند. تم دوم در کلید غیرمرسوم سی مینور قبل از ورود به سی ماژور آغاز می‌شود و در نهایت به سی بمل ماژور در چند میزان بعد، می‌رود. به دنبال جلوهٔ ابتدایی، موومان، فرم سونات سه‌قسمتی را، که علامت انحصاری بتهوون است، در پیش می‌گیرد. | ## بخش 3: کنسرتو پیانو شماره ۵ (بتهوون) | اکسپوزیسیون ارکسترال، یک اکسپوزیسیون دوقسمتی معمولی سونات است ولی اکسپوزیسیون دوم، با پیانو یک «تم سوم» چیره‌دستانه و پیروزمندانه دارد که به پیانوی سولو تعلق دارد. موومان دوم موومان دوم در سی ماژور، گامی آهسته و ظریف دارد که به شکلی استاندارد در تقابل با موومان اول است. این موومان بدون وقفه به موومان سوم می‌رود؛ جایی که نتِ سی در باسون سولو به سمت سی بمل به پایین می‌رود، که همان فاصلهٔ پنجم درست کلید می بمل است. موومان سوم موومان آخر کنسرتو، یک روندوی هفت‌قسمتی به فرم (ABACABA) که فرم معمول برای موومان پایانی است. پیانو موومان را با نواختن تم اصلی که بعداً توسط ارکستر دنبال می‌شود، شروع می‌کند. قسمت (C) طولانی‌تر است، پیش از آنکه پیانو کادانس را اجرا کند، تمی از قسمت (A) در سه کلید متفاوت نمایش می‌دهد. به جای تمام‌کردن، با ورود نیرومند ارکستر، تریل که کادانس را پایان می‌دهد محو می‌شود، تا جایی که تم مقدماتی دوباره ظاهر می‌شود که اول به وسیلهٔ پیانو و سپس ارکستر نواخته می‌شود. | ## جمع‌بندی | در بخش آخر، تم به وسیلهٔ واریاسیون دستخوش تغییر می‌شود، پیش از آنکه کنسرتو با یک کادانس کوتاه و جواب نیرومند ارکستر پایان بیابد.