موضوع مقاله: مجسمه برنزی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مجسمه برنزی | مقدمه: تکنیک‌های ریخته‌گری را با نام شیوه‌های قالبگیری می‌شناسیم، مانند ریخته‌گری ماسه‌ای، موم زدایی از قالب سرامیکی یا ملات گچ به عنوان راه‌های دقیق‌تر. | ## بخش 1: مجسمه برنزی | این موضوع شامل مجسمه‌های تک، مجسمه‌های جفت، نقش برجسته و مجسمه‌های کوچک و تندیسک می‌شود. همچنین عنصر برنز در اشیاء دیگر مانند مبلمان، غالباً به صورت طلاکاری شده، نیز استفاده می‌شود که به طلا و برنز یا ارملو معروف است. آلیاژهای برنز معمولی خاصیت غیرمعمول و مطلوب دارند که در زمان کار اندکی منبسط می‌شوند، بنابراین به خوبی می‌توانند جزئیات یک قالب را پر کنند. 17 استحکام و انعطاف‌پذیری برنز (عدم شکنندگی) مزیتی عملی است، به ویژه هنگامی که با مواد مختلف سرامیکی یا سنگی (مانند مجسمه‌های مرمر) مقایسه شود. اما ارزش بالای برنز برای مصارف دیگری غیر از ساخت مجسمه، برای حفظ مجسمه‌ها مضر است. بسیاری از آنها برای ساختن اسلحه یا مهمات در زمان جنگ یا ایجاد مجسمه‌های جدید به یادبود پیروزی‌ها ذوب شده‌اند. در سال ۲۰۰۷ چندین مجسمه برنز با قدمت بالا به سرقت رفته، احتمالاً به دلیل ارزش این فلز پس از بازیابی فلز در پی ذوب شدن کار. مواد آلیاژهای برنز مختلف زیادی وجود دارد، در زمان حال اکثر موزه‌ها این اصطلاح را به اشتباه استفاده می‌کنند، و در توضیحات به جای آن عبارت «آلیاژ مس» بکار می‌رود. برنزهای تاریخی از نظر ترکیب بسیار متغیر هستند، زیرا بیشتر فلزکاران احتمالاً از هر نوع قراضه استفاده می‌کردند. برخی از مجسمه‌های برنزی قدیمی موجود دارای ترکیباتی از قلع، مس، روی، سرب، نیکل، آهن، آنتیموان و آرسنیک هستند. از این ترکیبات و درصد هرکام می‌توان راجع به ماهیت ماده اولیه مورد استفاده حدس‌هایی زد. برنز کلاسیک حدو ۱۰٪ قلع دارد و برای تولید محصولات برنزی معمولاً ریخته‌گری می‌شود. در حالی که برنز خفیف حدود ۶٪ قلع دارد و برای تولیدات برنزی، ورقهٔ برنز خفیف را چکش زنی می‌کنند. به عنوان مثال در نوک تیرها و سلاح‌های پرتابی از برنز کلاسیک و در کلاه خود و زره از برنز خفیف استفاده می‌شود. تمدنهای بزرگ دنیای قدیم از زمان معرفی آلیاژ برنز، آن را برای مقاصد هنری و تولید ابزار و اسلحه به کار می‌بردند. دختر رقصنده از موهجودارو، متعلق به تمدن هاراپان است و قدمت آن به ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد برمی گردد. | ## بخش 2: مجسمه برنزی | یکی از آنها مجسمه جوانان پیروز برنز ضدزنگ است که برای اینکه این همه سال سالم بماند تلاش‌های زیادی صورت گرفته‌است. چینی‌های باستان هم ریخته‌گری لاست واکس و هم ریخته‌گری با قالب را بلد بودند و در دوره سلسله شانگ تعداد زیادی برنز آئینی چینی و کشتی‌های آیینی پوشیده از تزئینات پیچیده را خلق می‌کردند. روند فرآیند آفرینش یک اثر برنزی، یکی از پیچیده‌ترین و ظریف‌ترین شاخه‌های هنرهای فلزی در تاریخ بشر است. ترکیب مهارت‌های هنری، شناخت مواد، فیزیک حرارت، شیمی آلیاژها و تجربهٔ چندین نسل استادکاران، این هنر را از بسیاری رشته‌های صنایع‌دستی متمایز ساخته است. برنز به عنوان یکی از نخستین آلیاژهایی که بشر آن را ساخت، از دوران باستان تاکنون در قالب‌های گوناگون مورد استفاده قرار گرفته است؛ از ابزارهای ابتدایی گرفته تا مجسمه‌های عظیم، درهای تاریخی، زنگ‌ها، سکه‌ها و آثار یادمانی. برای خلق یک اثر برنزی، بسته به ابعاد، شکل و میزان جزئیات، ممکن است از چندین روش مختلف استفاده شود؛ از جمله ریخته‌گری لاست واکس و شکل مدرن‌تر آن یعنی ریخته‌گری دقیق، ریخته‌گری ماسه‌ای، ریخته‌گری پوسته‌ای، قالب‌گیری سرامیکی و حتی ریخته‌گری گریز از مرکز. اصطلاح «برنز» تنها به آلیاژ سنتی مس و قلع اشاره ندارد؛ امروز در حوزهٔ مجسمه‌سازی این واژه می‌تواند شامل آلیاژهای مختلفی باشد که ویژگی‌های مکانیکی و ظاهری خاص دارند. همچنین در دورهٔ صنعتی اروپا، با گسترش فناوری‌های نوین، برخی از آثار برنزی نه از طریق ریخته‌گری سنتی، بلکه با روش‌های الکتروشیمیایی همچون آبکاری الکتریکی و گالوانوپلاستی ساخته شدند. این آثار، اگرچه از لحاظ ساختار با ریخته‌گری کلاسیک متفاوت‌اند، اما در دنیای هنر با عنوان «برنز» شناخته شده‌اند و جایگاه مهمی در تاریخ هنر قرن نوزدهم دارند. از مشهورترین نمونه‌های استفادهٔ هنری از روش گالوانوپلاستی می‌توان به مجسمه‌های زینتی اپرای پاریس و تندیس ۳۲۰ سانتی‌متری پرنس آلبرت اشاره کرد که در سال ۱۸۶۱ توسط شرکت الکینگتون (Elkington & Co.) در بیرمنگام ساخته شد و بعدها به عنوان یادبودی از نمایشگاه بزرگ ۱۸۵۱ شهرت یافت. این روش، امکان تولید آثاری با جزئیات خیره‌کننده، وزن کمتر نسبت به برنز واقعی و هزینهٔ بسیار پایین‌تر را فراهم می‌کرد. روش لاست واکس ریخته‌گری لاست واکس که یکی از کهن‌ترین و دقیق‌ترین روش‌های ریخته‌گری در جهان است، از دوران مصر باستان، بین‌النهرین، یونان و ایران تا دوره‌های معاصر بدون تغییر اساسی در ماهیت خود باقی مانده است. این روش با ساخت یک مدل کامل آغاز می‌شود؛ مدلی که می‌تواند از موم، خاک رس، گچ یا ترکیبی از مواد انعطاف‌پذیر ساخته شود. برای آثار کوچک معمولاً از موم طبیعی یا مدل‌سازی پلاستیکی استفاده می‌شود، اما برای پیکره‌های بزرگ‌تر، قالب‌گیری چندلایه با گچ تقویت‌شده، خاک رس مقاوم یا رزین‌های صنعتی به کار می‌رود. در بسیاری از کارگاه‌های مجسمه‌سازی سنتی، قالب گچی نه تنها نقش نمونهٔ اولیه را ایفا می‌کند، بلکه به عنوان یک «نسخهٔ یادمانی» نیز نگهداری می‌شود. این قالب گاه دهه‌ها بعد مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرد تا نسخه‌های تازه‌ای از اثر ساخته شود. | ## بخش 3: مجسمه برنزی | نمونه‌های تاریخی فراوانی وجود دارد که قالب‌های گچی‌شان به عنوان میراث فرهنگی نگهداری می‌شوند و خود ارزش هنری مستقل پیدا کرده‌اند. پس از ساخت قالب، یک لایه موم بر سطح داخلی ریخته می‌شود که شکل نهایی اثر را تعیین می‌کند. برای مجسمه‌های بزرگ، پوستهٔ مومی باید کاملاً یکنواخت و دقیق باشد، زیرا ضخامت این لایه تعیین‌کنندهٔ ضخامت نهایی دیواره‌های برنز خواهد بود. در ادامه، هستهٔ داخلی که معمولاً از موادی مانند خاک رس شاموت‌دار، سیلیس، ماسه‌گرفتی یا ترکیبات مقاوم در برابر حرارت ساخته می‌شود، درون مجسمه قرار می‌گیرد و با پین‌های فلزی به پوستهٔ مومی متصل می‌شود. این پین‌ها نه تنها هسته را در جای خود نگه می‌دارند، بلکه پس از ریخته‌گری به عنوان نقاط اتصال ساختارهای داخلی عمل می‌کنند. چشمه‌ها نقش حیاتی دارند؛ زیرا اگر مسیر حرکت فلز درست طراحی نشود، امکان شکست ریخته‌گری، ایجاد حفره، یا حتی ترکیدن قالب وجود دارد. استادکاران قدیمی معمولاً تجربهٔ سال‌ها کار عملی را در طراحی این مسیرها به کار می‌گرفتند؛ در حالی که در روش‌های مدرن، شبیه‌سازی دیجیتال (CFD) امکان محاسبه دقیق جریان فلز را فراهم کرده است. در مرحلهٔ بعد، مجموعهٔ کامل موم و هسته در یک پوستهٔ سرامیکی چندلایه یا قالب گچی ضخیم قرار داده می‌شود. با حرارت‌دهی در کوره، موم از قالب خارج می‌شود؛ فرآیندی که به آن «موم‌زدایی» گفته می‌شود. این مرحله حساس‌ترین بخش کار است؛ زیرا باقی‌ماندن هر مقدار موم یا رطوبت موجب انفجار قالب در لحظهٔ ریخته‌گری می‌شود. زمانی که قالب کاملاً خشک و آماده شد، فلز مذاب که معمولاً در دمایی بین ۱۱۵۰ تا ۱۲۵۰ درجه سانتی‌گراد است، به آرامی وارد آن می‌شود. این نسخهٔ اولیه اغلب دارای کانال‌های ریخته‌گری، پین‌های باقی‌مانده، ناهمواری‌ها، ترک‌های سطحی، و گاه حفره‌های ناشی از گاز است. پس از پرداخت، نوبت به «پتینه» می‌رسد؛ هنری که از واکنش‌های شیمیایی کنترل‌شده برای ایجاد رنگ و بافت سطحی استفاده می‌کند. پتینه‌کاری می‌تواند از رنگ‌های سبز و قهوه‌ای سنتی تا رنگ‌های امروزی چون آبی، قرمز، مشکی و طیف‌های صنعتی متنوع ادامه یابد. | ## جمع‌بندی | مجسمه برنزی با مقیاس بزرگ یونان: اواخر دوره‌های باستانی و کلاسیک، انستیتوی مطالعات کلاسیک، دانشکده مطالعات پیشرفته، دانشگاه لندن، بولتن انستیتوی مطالعات کلاسیک، مونوگرافی، مکمل BICS 138 (لندن).