موضوع مقاله: ووژیتسا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ووژیتسا | مقدمه: این ناحیه، خاستگاه گروه قومی سورب‌های ووژیتسایی است که گروه کوچکی از اسلاوهای غربی شمرده می‌شوند. | ## بخش 1: ووژیتسا | ووژیتسا از رودهای بوبر و کویسا در شرق تا پولسنیتز و بلک الستر در غرب کشیده شده‌است و اکنون ایالت‌های زاکسن و براندنبورگ در آلمان و استان‌های سیلزی سفلی و لوبوسکی در غرب لهستان را شامل می‌شود. بخش بزرگتر آن در سال ۱۸۱۵ به پادشاهی پروس پیوست و در سال ۱۸۷۱ تمام ناحیه به آلمان ملحق شد. پس از تصرف شرق آلمان توسط ارتش شوروی و تقسیم آلمان در سال ۱۹۴۵، بخش شرقی ووژیتسا در امتداد رود لوسیشن نایسه به لهستان داده شد و مرز آن اکنون با نام مرز اودر-نایسه خوانده می‌شود. در حال حاضر، زبان بخش لهستانی آن، لهستانی و زبان بخش آلمانی آن، سوربی بالایی و پایینی است. نام‌شناسی این نام از واژه سوربی ووژیتسی به معنی باتلاق یا حفرهٔ آب نامیده می‌شود. مسیر رود بلک الستر در زنفتنبرگ و امتداد شرقی آن به سوی سیلزی به عنوان مرز میان بخش‌های بالا و پایین ووژیتسا در نظر گرفته می‌شود. همسایگان آن، سیلزی در شرق، بوهم در جنوب، مارگراف مایسن و دوک‌نشین زاکسن-ویتنبرگ در غرب و مارگراف براندنبورگ در شمال بودند. ووژیتسای بالا بیشتر مساحت ووژیتسای بالا اکنون بخشی از ایالت زاکسن در آلمان است و تنها بخش کوچکی در شرق رود نایسه جزئی از استان سیلزی سفلی در لهستان است. این ناحیه شامل زمین‌های تپه‌ای است که در جهت جنوب به سوی مرز جمهوری چک گسترش می‌یابند. خاک حاصلخیز و تپه‌های موج‌دار و شهرهای تاریخی ووژیتسای بالا از جمله باوتسن، گرلیتز، تسیتا، لوبا، کامنتس، بیشوفزوردا، هرنهوت، خویرزوردا و باد موسکاو از ویژگی‌های شاخص آن هستند. ووژیتسای پایین بیشتر منطقه‌ای که اکنون ایالت براندنبورگ را تشکیل می‌دهد، ووژیتسای پایین خوانده می‌شود و ویژگی شاخص آن، جنگل‌ها و مراتع هستند. شهرهای مهم آن شامل کوتبوس، آیزنهوتن‌اشتات، لوبن، لوبناو، اشپرمبرگ، فینستروالده و زنفتنبرگ هستند. شهر کوتبوس بزرگترین شهر این ناحیه است و پایتخت فرهنگی ووژیتسای پایین شمرده می‌شود. از نظر تاریخی، لوکاو و لوبن مراکز اجرایی ووژیتسای پایین بوده‌اند و پایتخت تاریخی ووژیتسای بالا باوتسن است. پس از الحاق بخش کوچکی از ووژیتسا به لهستان در سال ۱۹۴۵، ژاری به عنوان مرکز ووژیتسای لهستان شناخته می‌شود. از حدود سال ۶۰۰ به بعد، قبیله‌های اسلاو غربی با نام میلزنی و لوسیکی، ساکن دائمی منطقه شدند. | ## بخش 2: ووژیتسا | در سدهٔ دهم، ووژیتسا زیر سلطهٔ پادشاهی آلمان قرار گرفت که با لشکرکشی‌های شرقی هاینریش مرغ‌گیر در سال ۹۲۸ آغاز شد. تا سال ۹۶۳، قبیله‌های ووژیتسا توسط مارگراف زاکسن مقهور شدند و پس از مدتی، مرزنشین لاوسیتز در منطقه‌ای که اکنون ووژیتسای پایین خوانده می‌شود، بنا شد. در همان زمان، ادعاهای پادشاهی لهستان دربارهٔ سرزمین‌های ووژیتسا آغاز شد و پس از مرگ امپراتور اتوی سوم در سال ۱۰۰۲، بولسلاو یکم دوک لهستان، این منطقه را فتح کرد و در پیمان صلح باوتسن در سال ۱۰۱۸ ووژیتسا بخشی از قلمرو لهستان شد. در سال ۱۳۶۷ انتخابگر براندنبورگ ووژیتسای پایین را به شاه کارل بوهم فروخت و این منطقه، بخشی از بوهم شد. حکومت بوهم شاه هاینریش چهارم در سال ۱۰۷۶ سرزمین‌های میلزنی در ووژیتسای بالا را به عنوان تیول به وراتیسلاو دوم دوک بوهم داد. پس از آن که فریدریش بارباروسا در سال ۱۱۵۸ ولادیسلاو دوم را به مقام شاه بوهم ارتقا داد، سرزمین‌های ووژیتسای بالا پیرامون باوتسن به زمین‌های حکومتی بوهم تبدیل شد. در حدود سال ۱۲۰۰ شمار زیادی از آلمانی‌ها به ووژیتسا رفتند و در مناطق جنگلی که توسط اسلاوها آباد نشده بود، اسکان یافتند. با انقراض خاندان براندنبورگی آسکانیا در سال ۱۳۲۰ و برآمدن دودمان لوکزامبورگ در پادشاهی بوهم از سال ۱۳۱۰، حکومت بوهم بر ووژیتسای بالا تضمین شد. در سال ۱۳۴۶ شش شهر ووژیتسای بالا اتحادیه ووژیتسا را تشکیل دادند تا در برابر حملات بارون‌های سارق مقاومت کنند. پس از اصلاحات لوتری، بیشتر ووژیتسا به جز مناطق میان باوتسن، کامنتس و خویرزوردا به مذهب پروتستان گروید. ووژیتسا کماکان تحت حکومت بوهم باقی ماند و از سال ۱۵۲۶ تا جنگ سی‌ساله بخشی از خاندان هابسبورگ شد. پس از انتخاب آگوست شجاع به پادشاهی لهستان در سال ۱۶۹۷، ووژیتسا اهمیت استراتژیکی یافت؛ زیرا شاهان زاکسنی تمایل داشتند راه زمینی میان زاکسن و لهستان ایجاد کنند. پادشاهی تازه‌تأسیس ساکسونی به حمایت از ناپلئون برخاست و در کنگرهٔ وین در سال ۱۸۱۵، ووژیتسا به دو بخش تقسیم شد. ووژیتسای پایین و بخش شمال شرقی ووژیتسای بالا شامل خویرزوردا، رتنبورگ، گرلیتز و لوبان به پروس داده شد و بخش جنوب غربی آن شامل لوبا، کامنتس، باوتسن و تسیتا در دست ساکسونی باقی ماند. حکومت پروس و آلمان مردم ووژیتسای پروس تقاضا داشتند که سرزمین آن‌ها به صورت واحد اجرایی مجزایی درآید، ولی ووژیتسای پایین به استان براندنبورگ الحاق شد و ووژیتسای بالا ضمیمهٔ استان سیلزی شد. زبان‌های ووژیتسایی (سوربی) بالا و پایین باقی ماندند، ادبیات ملی شکوفا شد و بسیاری از سازمان‌های ملی تأسیس شدند. | ## بخش 3: ووژیتسا | همهٔ سازمان‌های سوربی منحل شدند، روزنامه‌ها و مجلات بسته شدند و استفاده از زبان سوربی ممنوع شد. در جنگ جهانی دوم، برخی از فعالان سوربی دستگیر، اعدام، تبعید یا به عنوان زندانی سیاسی توقیف شدند. از سال ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۴ کمیتهٔ ملی ووژیتسا به صورت زیرزمینی تشکیل شد و در ورشو تحت اشغال نازی‌ها فعال بود. حکومت کمونیستی لهستان در سال‌های ۱۹۴۵ و ۱۹۴۶ همهٔ آلمانی‌ها و سوربی‌های باقی‌مانده را از منطقهٔ شرق رود نایسه تبعید کرد. کمیتهٔ ملی ووژیتسا در پراگ حق داشتن حکومت، جدایی از آلمان و ایجاد دولت آزاد ووژیتسا یا الحاق به چکسلواکی را طلب کرد. اکثریت طبقهٔ روشنفکر ووژیتسا در دومووینا سازمان‌دهی شده بودند و علاقه‌ای به جدایی از آلمان نداشتند. بخش شمال شرقی ووژیتسای بالا در سال ۱۹۴۵ دوباره به زاکسن ملحق شد و هنگامی که دولت آن در سال ۱۹۵۲ به سه بخش اداری تقسیم شد، ووژیتسای بالا بخشی از ناحیهٔ اداری درسدن شد. ووژیتسای پایین از سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۹۰ در منطقهٔ اداری کوتبوس در براندنبورگ باقی ماند. مدرسه‌ها و مجلات ووژیتسایی راه‌اندازی شدند و اتحادیهٔ دومووینا تحت سلطهٔ سیاسی فزایندهٔ حزب کمونیستی حاکم اتحاد سوسیالیستی آلمان احیا شد. ایجاد دولت ووژیتسایی درون جمهوری فدرال آلمان با اتحاد آلمان در سال ۱۹۹۰ به شکست انجامید. قانون اساسی زاکسن و براندنبورگ حقوق فرهنگی مردم سوربی را تضمین می‌کند، ولی به آنان خودمختاری نمی‌دهد. بسیاری از آنان هنوز به زبان خودشان صحبت می‌کنند و علائم جاده‌ای معمولاً دوزبانه هستند. مردم سوربی تلاش می‌کنند که فرهنگ متداول خود را با استفاده از لباس سنتی و سبک خاص خانه‌های روستایی حفظ کنند. در گذشته، توسعهٔ صنعت زغال سنگ در منطقه باعث نابودی شمار زیادی از روستاهای ووژیتسا شده‌است و اکنون نیز شماری از آن‌ها را تهدید می‌کند. زبان سوربی در بسیاری از مدارس و دو دانشگاه (پراگ و لایپزیگ) به عنوان زبان اصلی یا دوم تدریس می‌شود. | ## جمع‌بندی | جمعیت در سال ۱۹۰۰ سهم مردم سوربی: کوتبوس ۵۵٫۸٪ خویرزوردا ۳۷٫۸٪ باوتسن ۱۷٫۷٪ رتنبورگ ۱۷٫۲٪ کامنتس ۷٫۱٪ مجموع: ۹۳٬۰۳۲ نفر شمار مردم سوربی از سرشماری ۱۹۰۰ به دلیل ازدواج بین نژادی، ادغام فرهنگی ناشی از صنعتی‌شدن و شهری‌شدن، اجبار و تبعیض نازی‌ها و اسکان آلمانی‌های تبعید شده پس از جنگ جهانی دوم، کاهش یافته‌است.همهٔ داده‌ها بر پایهٔ سرشماری ۱۹۰۰ هستند.