موضوع مقاله: رایشس‌مارینه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رایشس‌مارینه | مقدمه: رایشس‌مارینه عنوان نیروی دریایی آلمان در طول حاکمیت جمهوری وایمار و دو سال نخست رایش سوم بود. | ## بخش 1: رایشس‌مارینه | رایشس‌مارینه موقت در جریان مذاکرات صلح جنگ جهانی اول و در حالی‌که ناوگان دریاهای آزاد نیروی دریایی امپراتوری آلمان در پایگاه دریایی اسکاپا فلو در توقیف به سر می‌برد، مجلس ملی جمهوری وایمار روز ۱۶ آوریل سال ۱۹۱۹ قانونی تصویب کرد که بر پایه آن «رایشس‌مارینه موقت» (نیروی دریایی موقت رایش) تشکیل می‌شد تا مقدمات برای بازسازی نیروی دریایی آلمان بر اساس قانون اساسی جدید این کشور و قوانین بین‌المللی فراهم آید. از ساختار پیشین فرماندهی تنها رایشس‌مارینه‌آمت (دفتر نیروی دریایی رایش) بدون محدودیت به صورت عملیاتی باقی ماند. این دفتر از جانب فریدریش ابرت، رئیس‌جمهور آلمان، مدیریت مرکزی امور در نیروی دریایی را صورت می‌داد. یکی از مهم‌ترین مسائلی که سازمان جدید می‌بایست به آن می‌پرداخت بازگرداندن نظم و ثبات بود. در پی وقوع کودتای ناکام کَپ در ماه مارس سال ۱۹۲۰، فون تروتا از مقام خود عزل شد و دریادار ویلیام میشائیلیس موقتاً جای او را گرفت. دریابان پاول بنکه ماه اکبتر سال ۱۹۲۰ هدایت امور را در دفتر نیروی دریایی بر عهده گرفت. او هم تلاش‌ها برای تثبیت نیروی دریایی به عنوان یک قوه قابل‌اتکا و وفادار برای نظام جمهوری را ادامه داد. مفاد این پیمان انتظارات نیروی دریایی آلمان در حفظ تعداد مناسبی از کشتی‌های جنگی بزرگ و نوین برای این کشور را برآورده نکرد. تنها چند کشتی جنگی قدیمی و پیش‌دریدنوت برای آن می‌ماند؛ همان‌هایی که پیش از این در طول جنگ به جهت بی‌استفاده بودن، از رده خارج شده بودند. مفاد محدودیت‌های پیمان ورسای به قرار زیر بود: محدودیت تعداد: ۶ نبردناو قدیمی ۶ زرم‌ناو سبک، ۱۲ ناوشکن ۱۲ قایق اژدرافکن (متفقین ماه مارس سال ۱۹۲۰ پذیرفتند ۲ نبردناو، ۲ رزم‌ناو سبک، چهار ناوشکن و چهار قایق اژدرافکن هم در جایگاه ذخیره باشند) ممنوعیت ساخت، خرید و نگهداری زیردریایی چند شناور مین‌روب که تعداد آن‌ها متفقین تعیین می‌کردند محدودیت نیرو: مجموعاً ۱۵٬۰۰۰ نفر شامل حداکثر ۱٬۵۰۰ افسر تحویل ۸ نبرناو، ۸ رزم‌ناو و ۹۲ قایق اژدرافکن به متفقین انهدام تمامی کشتی‌های جنگی در حال ساخت محدودیت حداکثر وزن شناورها: ۱۰٬۰۰۰ تن برای نبردناوها ۶٫۰۰۰ تن برای رزم‌ناوها ۸۰۰ تن برای ناوشکن‌ها ۲۰۰ تن برای قایق‌های اژدرافکن محدودیت دوره جایگزینی: نبردناوها و رزم‌ناوها حداقل ۲۰ سال پس از به‌آب‌انداخته‌شدن ناوشکن‌ها و قایق‌های اژدرافکن حداقل ۱۵ سال ٰ* محدودیت در تسلیحات، ذخیره مهمات و سایر اقلام جنگی بنا بر اعلام متفقین و تحویل ذخیره مازاد به آن‌ها پاکسازی موانع مین‌های دریایی در دریای شمال و دریایی بالتیک محدودیت کف دوره خدمت نظامی: تنها داوطلبان افسران حداقل ۲۵ سال درجه‌داران و سربازان حداقل ۱۲ سال کسانی که خدمت را ترک کرده‌اند نمی‌توانند دوباره به نیروهای مسلح بازگردند. با توجه به محدودیت‌های وضع‌شده بر تعداد نیروها، امکان تأمین خدمه کافی برای همه این شناورها وجود نداشت. ناوگان دریاهای آزاد آلمان که در پایگاه دریایی اسکاپا فلو در توقیف به سر می‌برد، روز ۲۱ ژوئن سال ۱۹۱۹، پیش از امضای پیمان ورسای، کشتی‌های خود را غرق کرد تا به دست متفقین نیفتد. پاکسازی مین‌های دریایی باقیمانده با سرعت زیادی انجام گرفت و تا تابستان سال ۱۹۱۹ هیچ مین دریایی در مسیرهای اصلی آمدوشد وجود نداشت. پدیداری روز ۱ ژانویه سال ۱۹۲۱ عنوان «رایشس‌مارینه» برای نیروی دریایی جدید نهایی شد. امکان استفاده از پرچم پیشین نیروی دریایی امپراتوری آلمان تا روز ۳۱ دسامبر سال ۱۹۲۱ وجود داشت؛ با این وجود ماه آوریل سال ۱۹۲۱ پرچم جدیدی بر مبنای نظام جمهوری پدید آمد. مأموریت هنگامی که دریاسالار هانس سنکر روز ۱ اکتبر سال ۱۹۲۴ جانشین دریاسالار بنکه شد، جایگاه رایشس‌مارینه با نفراتی آموزش‌دیده تا حدود زیادی تثبیت شده بود. ملاحظات عملیاتی سبب شد در ابتدا توجه رایشس‌مارینه بیشتر بر شرق متمرکز باشد؛ جایی که بر مبنای پیمان ورسای، پروس شرقی از بدنه اصلی خاک آلمان جدا افتاده بود و از طرف نیروی دریایی لهستان تهدید احساس می‌شد. مفهوم راهبردی رایشس‌مارینه کاملاً دفاعی بود و غالباً بر ایجاد اتصال دریایی بین پروس شرقی و رایش تمرکز داشت. در ادامه، با انعقاد پیمان مساعدت نظامی بین فرانسه و لهستان که مشخصا علیه آلمان بود، فرانسه هم در دایره معارضان رایشس‌مارینه قرار گرفت. ساختار فرماندهی سال ۱۹۲۳ جایگاه فرمانده کل نیروی دریایی و در قالب آن، سال ۱۹۲۵ فرماندهی ناوگان پدید آمد. قایق‌های اژدرافکن آن کهنه و نه‌چندان‌کارآمد و سالم‌ترین آن‌ها چهار قایق گه۷، گه۸، گه۱۰ و گه۱۱ ساخت سال‌های ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ بودند. در آغاز بخشی از این شناورها عملیاتی شدند تا تاکتیک‌های دریایی بهبود و خدمه آموزش داده شوند. زیر نظارت دریاسالار سنکر، رایشس‌مارینه به زودی شروع به جایگزینی شناورهای قدیمی خود کرد. | ## بخش 2: رایشس‌مارینه | نیروی انسانی هر ساله هزاران داوطلب خدمت در رایشس‌مارینه می‌شدند اما با توجه به محدودیت نیروی انسانی اعمال‌شده در پیمان ورسای، تنها بخش بسیار کوچکی از آن‌ها به خدمت پذیرفته می‌شدند. در یک شیوهٔ گزینشی بسیار سخت‌گیرانه، تنها بهترین‌ها و مفیدترین‌ها می‌توانستند وارد رایشس‌مارینه شوند. با توجه به محدودیت‌ها اساسی، اتمام کار این رزم‌ناو در اواخر سال ۱۹۲۵ بیش چهار سال به طول انجامید. رایشس‌مارینه، جز چند تخطی کوچک، همواره پایبند به محدودیت‌های وزنی پیمان ورسای بود. این شرایط کار را برای طراحان مدل‌های جدید به منظور ایجاد کشتی‌هایی با قابلیت رزمی مناسب، بسیار دشوار می‌کرد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها جوشکاری الکتریکی به‌جای پرچ‌کاری بود که مزیت اساسی کاهش وزن را داشت. بدین ترتیب بدنه شناورها بسیار سبک‌تر می‌شد درحالی‌که دست کم همان استحکام پیشین را داشت. از وزن صرفه‌جویی شده در اجزای دیگر همچون تسلیحات، پیش‌رانه، زره و ذخیره سوخت، استفاده می‌شد. آلمانی‌ها همچنین به‌شکل موفقی آلیاژ جدید فولاد پراستحاکم را به‌کار بردند که آن هم وزن را هر چه بیشتر کاهش داد. در این میان جایگزینی نبردناوهای قدیمی در چارچوب محدودیت وزنی ۱۰٬۰۰۰ تن به شکل ویژه‌ای دشوار بود. آخرین نبردناوی که آلمانی‌ها در جریان جنگ جهانی اول ساختند بیش از ۲۸٬۰۰۰ تن وزن داشت. در این حال پیمان دریایی واشینگتن در سال ۱۹۲۲ سقف وزن نبردناوها را ۳۵٬۰۰۰ تن در نظر گرفته بود. این بدان معنا بود که نبردناوهای جایگزین آلمانی در آینده به شکل واضحی از نظر قابلیت رزمی ضعیف‌تر از نمونه‌های خارجی می‌شدند. این که آلمانی‌ها چگونه می‌بایست در سقف وزنی ۱۰٬۰۰۰ تن عمل می‌کردند بحث‌های زیادی در دایره طراحان ایجاد کرد. عده‌ای طرف‌دار شناورهایی با تسلیحات و زره سنگین و در عوض سرعت پایین برای دفاع ساحلی بودند. عده دیگری این تفکر را یک‌جانبه می‌دیدند که در صورت لزوم به هر گونه عمل در دریای آزاد آن را ناکارآمد می‌کرد. در همین مدت پیشرفت‌های خوبی در زمینه موتورهای دیزل صورت گرفت که امید کاربرد آن در کشتی‌های بزرگ‌تر را پدیدآورد. مهم‌ترین مزیت این گونه موتورها مصرف بسیار پایین‌تر سوخت بود که برد شناور را به مقدار زیادی افزایش می‌داد. در نهایت تصمیم به ساخت نبردناوی مشابه رزم‌ناوها با موتوری قدرتمند گرفته شد که با برد بلند می‌توانست در اقیانوس اطلس عملیات کند و در صورت درگیری با فرانسه، علیه کشتیرانی تجاری آن به‌کار گرفته شود. این گونه به نسبت فضای محدود، تسلیحات توپخانه قدرتمندی داشت و به سرعت می‌رسید؛ درحالی‌که زره آن بیشتر شبیه رزم‌ناوها بود. در توضیح قابلیت رزمی آن گفته شد: «تندروتر از هر نیرومند و نیرومندتر از هر تندرو» ساخت نخستین کشتی زره‌پوش سال ۱۹۲۸ به تأیید رسید و پنج سال بعد نخستین فروند از آن به ناوگان رایشس‌مارینه پیوست. همزمان کار بر روی دیگر حوزه‌های تسلیحاتی، مخصوصاً در زمینه مین‌های دریایی، نیز انجام گرفت. بدین ترتیب سال‌های منتهی به دهه ۱۹۳۰ در رایشس‌مارینه صرف نوین‌سازی کشتی‌های جنگی قدیمی، به‌ویژه شناورهای بزرگ، رزم‌ناوها و قایق‌های اژدرافکن، شد. | ## بخش 3: رایشس‌مارینه | در این مدت مجموعاً پنج رزم‌ناو جدید، دوازده قایق اژدرافکن جدید، یک کشتی‌زره‌پوش (دویچلنت) و تعدادی شناور کوچک‌تر ساخته شد. ماجرای لومان پائیز سال ۱۹۲۷ رسانه‌ها موضوعی را علنی کردند که به «ماجرای لومان» شهرت یافت. لومان مسئول برنامه‌ریزی و تهیه تسلیحات، مین، قایق‌های تندرو و هواگرد بود و همچنین یک بخش اطلاعات خارجی نیز ایجاد کرد. هدف پر کردن نواقص امنیت ملی حاصل از پیمان ورسای و حفاظت از رایش در مقابل تجاوزات در مناطق ساحلی بود. این کارها بنیان مهمی را برای توسعه بیشتر رایشس‌مارینه فراهم آورد که توسعه قایق‌های موتوری به عنوان یکی از ادوات نوین دریایی و همکاری آن‌ها با هواگردها در پهنه دریا محصول آن بود. دو کارخانه پیشین زیردریایی‌سازی آلمانی، با پشتیبانی رایشس‌مارینه، این دفتر را تأمین مالی می‌کردند. امید می‌رفت بر پایه این طراحی‌ها در آینده‌ای نه‌چندان دور، رایشس‌مارینه بتواند در صورت تعدیل طبق‌انتظار محدودیت‌های پیمان ورسای، زیردریایی‌هایی برای خود بسازد. به هر صورت، ماجرای لومان با بازنشستگی اجباری ناوسروان لومان و استعفای اتو گسلر، وزیر دفاع به پایان رسید. این نخستین شناور بزرگ سطحی در جهان بود که نیرومحرکه خود را تنها از موتورهای دیزل می‌گرفت. دریاسالار اریش ردر روز ۱ اکتبر سال ۱۹۲۸ به ریاست فرماندهی دریایی آلمان برگزیده شد. سبک رهبری او بی‌تناقض و ورای همه‌چیز به دنبال تقویت ساختار درونی نیروی دریایی بود. ماه ژانویه سال ۱۹۳۰ جایگاه‌های فرماندهی‌های ناوگان‌های دریاهای شمال و بالتیک برچیده و با «فرماندهی نبردناوها» و «فرماندهی نیروهای شناسایی» جایگزین شد. پایگاه فرماندهی ناوگان که پیش از این در ویلهلمس‌هافن بود، ماه فوریه سال ۱۹۳۰ به کیل منتقل شد. نیوبه، تنها کشتی بادبانی آموزشی باقی مانده در رایشس‌مارینه روز ۱۶ ژوئیه سال ۱۹۳۲ در اثر تندباد در دریای بالتیک غرق شد. در اثر این حادثه ۶۹ نفر، از جمله تقریباً همه دانشجویان افسری و درجه‌داری رایشس‌مارینه جان باختند. این فاجعه همدلی فراوانی در میان جامعه آلمان یافت و ساخت کشتی بادبانی جدیدی (گورش فوک) با کمک‌های مالی عمومی همان سال آغاز شد. با همهٔ تلاش‌های پیشین، برنامه‌های ساخت‌وساز جدید هم‌پای کهنگی ناوگان از پیش موجود نبود و پیش‌بینی می‌شد در نقطه‌ای از آینده نیروی دریایی دچار کاستی جدی در توانایی کنشی خود شود. این درحالی بود که متفقین پیروز جنگ جهانی اول هم نه تنها به وعده‌هایشان در کاهش تسلیحاتی خود پایبند نبودند بلکه خلاف آن عمل کردند. به رهبری سرسختانهٔ ردر دستاوردهای پیشین تحکیم و قدم‌هایی برای گسترش بیشتر رایشس‌مارینه برداشته شد. در نتیجه طرح موسوم به «برنامه بازسازی رایشس‌مارینه» روز ۱۵ نوامبر سال ۱۹۳۲ به تصویب رسید. این برنامه به سه مرحله برای سال‌های ۱۹۳۳، ۱۹۳ و ۱۹۳۸ تقسیم می‌شد: راه‌اندازی ۶ نبردناو\کشتی زرهی، ۱ ناو هواپیمابر، ۶ رزم‌ناو، ۶ ناوگان قایق اژدرافکن و ناوشکن، ۳ نیمه‌ناوگان مین‌روب، ۳ نیمه‌ناوگان قایق تندرو، ۱ کشتی بادبانی آموزشی و تعدادی شناور خدماتی، آزمایشی، آموزش توپخانه و کمکی پدید آمدن نیروی هوایی دریایی و اسکادران‌های هوانوردی دریایی پدید آمدن نیروی زیردریایی (۱۶ او-بوت) بازتسلیح یا تسلیح شناورها فراتر از آنچه پیش از آن مجاز بود، تقویت پدافند ساحلی و افزایش شمار نیروها از جمله پدیدآوری نیروی ذخیره زیر نظر ردر، کار ساخت ۲ کشتی زره‌پوش و ۶ رزم‌ناو دیگر، ۴ قایق اژدرافکن نخست و همچنین کشتی آزمایشی بْرِمزه برای آموزش توپخانه سال ۱۹۳۳ تکمیل شد. | ## جمع‌بندی | مدت کوتاهی پس از آغاز برنامه بازسازی رایشس‌مارینه، آدولف هیتلر به عنوان صدراعظم آلمان برگزیده شد و نظام ناسیونال سوسیالیستی در این کشور روی کار آمد.