موضوع مقاله: ارمنستان غربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ارمنستان غربی | مقدمه: ارمنستان غربی (Արեւմտեան Հայաստան،Arevmdian Hayasdan) اصطلاحی است که به بخش‌های شرقی کشور ترکیه (در گذشته امپراتوری عثمانی) که در قسمت‌هایی از سرزمین تاریخی ارمنیان بوده‌است گفته می‌شود که امروزه شامل بخش‌هایی از ناحیه آناتولی شرقی و ناحیه دریای سیاه ترکیه امروزی می‌باشد و با مناطقی از لازستان و کردستان ترکیه هم پوشانی دارد. | ## بخش 1: ارمنستان غربی | ارمنستان غربی همچنین به ارمنستان بیزانس اشاره دارد که به دنبال تقسیم ارمنستان بزرگ بین امپراتوری بیزانس و شاهنشاهی ساسانی در سال ۳۸۷ میلادی تشکیل شد.Myhill, John (2006). این سرزمین در سده ۱۶ میلادی و بعد از نبرد چالدران و شکست صفویان، توسط امپراتوری عثمانی اشغال شد.احمد نوری‌زاده، تاریخ و فرهنگ ارمنستان از آغاز تا امروز، چاپ سوم، تهران، ۱۳۸۹ در طول سده ۱۹ میلادی توسط امپراتوری روسیه، شش ولایت ارمنی ترکیه اشغال شد. و ارمنیان با سیاست دولت کمالی مبنی بر ایجاد وطن خالص تُرک در نواحی شرقی ترکیه که هنوز تعدادی از ارمنی‌ها در آنجا ساکن بودند روبرو شدند و این سیاست را آتاتورک در همان اوایل ایجاد نظام جمهوری با مهاجرت دادن تُرک‌های ساکن بلغارستان و یوگسلاوی به مرزهای شرقی آناتولی برای تقویت تُرک‌های آن نواحی عملی کرد.سازمان اسناد ملی ایران 8-2293003677کتاب اقدام شرم آور، نویسنده:تانر آکچام، مترجم:بابک واحدی و محسن قائم مقامی میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه به‌طور عمده نابود شد.Jones, Adam (2013). اگرچه در عمل هیچ ارمنی در آن منطقه زندگی نمی‌کند ولی تعداد نامعلومی از افراد با اصلیت ارمنی در ترکیه وجود دارند که امروزه از تبار خود آگاه نبوده و چیزی حدود ۳۰۰ هزار نفر (در برخی تخمین‌ها ۳ تا ۵ میلیون نفر) هستند که ارامنهٔ نهانی هستند که مسیحیان کریپتو یا پنهان (ارمنی‌های پنهان) نامیده می‌شوند. همچنین مردم همشین که اصالت ارمنی دارند امروزه اغلب در استان آرتوین و استان ریزه ترکیه (ولایت ترابزون امپراتوری عثمانی) حضور دارند. لایحهٔ قانون (تهجیر) که در ۱۹۱۵م از طرف طلعت پاشا، تدوین و به مجلس مبعوثان (پارلمان) عثمانی ارائه شد درواقع، زمینهٔ حقوقی این نقشهٔ پلید دولتی بود. براساس مفاد این لایحه می‌بایست روند کوچ اجباری ارمنیان از ارمنستان غربی و سایر مناطق همجوار، که از زمان جنگ جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷-۱۸۷۸) آغاز شده بود و نیز روند کشتار جمعی آنان در همین مناطق، که از ۱۸۹۴م شروع شده بود، تسریع می‌شد. ارمنستان غربی دروازهٔ راهیابی به شرق و تصرف سرزمین‌های توران برای حکومت عثمانی بود و از همین رو، مسئله ارمنی ماهیتاً (خط قرمز) پان‌ترکیسم محسوب می‌شد. تاریخ‌نگاری رسمی ترکیه موجودیت ارمنستان غربی را در سرحدات فعلی جمهوری ترکیه به شدت نقض می‌کند و نظریه‌های کاملاً نادرستی از جمله (اصرار بر ریشه‌های ترکی امپراتوری اورارتو)، (غیر بومی بودن ملت ارمنی در ارمنستان غربی) و (مهاجرت ارمنیان به آناتولی در هزارهٔ اخیر) را پیش می‌کشد. | ## بخش 2: ارمنستان غربی | 33 & 226 - 227 بر مبنای این تقسیم‌ها از نیمهٔ نخست قرن نوزدهم میلادی تا ۱۸۳۰م شهرها و روستاهای ارمنستان غربی و برخی شهرهای ارمنی‌نشین در محدودهٔ پاشانشین‌های کارین، داروینک، کارس، واسپوراکان، تیگراناکرت، ماژاک، سباستیا و آخالتسیخهبر اساس معاهدهٔ صلحی پس از جنگ‌های روس و عثمانی در 1829م بخش‌هایی از آن به روسیه واگذار شد. شهرها و روستاهای ارمنی‌نشین کیلیکیه نیز درمحدودهٔ پاشانشین‌های آدانا و ماراش قرار گرفتند. این تقسیم‌ها از ۱۸۳۶م به بعد تا پایان قرن نوزدهم میلادی با تغییر و تحولات فراوانی همراه بود. پاشانشین‌ها به ولایتها تبدیل شدند و در محدودهٔ جغرافیایی آن‌ها تغییراتی به وجود آمد که بارها حدود مرزهای نواحی مختلف ارمنستان غربی، اعم از شهرها و روستاها، را در محدودهٔ ولایت‌های مختلف تغییر داد. اگرچه قالب تقسیمات کشوری یاد شده و حدود جغرافیایی آن در طی قرن نوزدهم میلادی، تحت تأثیر وقایع و رخدادهای متعدد، بارها دچار تغییراتی شد اصول ادارهٔ آن با تحولات چندانی همراه نبود و ساکنان ارمنی به منزلهٔ رعایای امپراتوری عثمانی موظف به اطاعت از تمامی قوانین و اصول به نسبت سختی بودند که برای آن‌ها تعیین شده بود. در طی نبردهای روسیه و عثمانی، ارمنیان ساکن این نواحی سختی‌ها و دشواری‌های اقتصادی بسیاری را، که ناشی از شرایط جنگی حاکم بود، پشت سر گذاردند و صدمات جبران‌ناپذیری را متحمل شدند. 21 بر مبنای برخی مدارک تاریخی تا اواخر ۱۸۲۹م حدود ۱۴٬۰۴۷ خانوار ارمنی از این نواحی کوچ کردند که بیشتر آن‌ها از کشاورزان، صنعتگران و صاحبان فنون مختلف بودند و شمار کلی آن‌ها را در این زمان رقمی بالغ بر نود تا یک‌صد هزار نفر تشکیل می‌داده. این مهاجرت‌ها اگرچه آثار مثبتی در اقتصاد ارمنستان شرقی بر جای گذارد عواقب ناخوشایندی برای برخی از نواحی ارمنستان غربی داشت و سبب تضعیف بخشی از چرخهٔ اقتصادی آن شد. ارمنیان، ارمنستان غربی، با وجود ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های بیشمار، در صدد تنظیم اساسنامه‌ای درون قومی به منظور احیای حیات ملی خود برآمدند. | ## بخش 3: ارمنستان غربی | اولین کودکستان ارمنیان، بین ۱۸۸۸–۱۸۸۹م، در روستای گاته(محله‌ای در استانبول)، به دست گایانه ماداکیان، مربی آموزش و تربیت کودکان، که از ارمنستان شرقی به استانبول آمده بود، پایه‌گذاری شد و در اندک زمانی مراکز آموزشی مشابه و متعددی در نقاط مختلف استانبول، ارمنستان غربی و برخی استان‌های ارمنی‌نشین ترکیهٔ عثمانی احداث شد. در ۱۸۶۶م، در استانبول، ۶۴ مدرسه و مؤسسهٔ علمی خاص ارمنیان وجود داشت (۳۲ مدرسهٔ پسرانه و ۱۴ مدرسهٔ دخترانه). تعداد شاگردان پسر۴٬۷۰۰ نفر، تعداد شاگردان دختر ۱٬۴۷۲ نفر و تعداد معلمان ۱۴۲ نفر بود. از نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی، ارمنیان اقدام به تأسیس مدارسی مختلط در تمام نقاط ارمنستان غربی و حتی روستاهای دورافتاده کردند. در اوایل قرن نوزدهم میلادی موسیقی در ارمنستان غربی و کل امپرتوری عثمانی در اختیار خوانندگان و نوازندگان دوره‌گرد بود. آن‌ها آهنگ‌ها و نواهای منتقل شده از نسل‌های پیش را، که به صورت شفاهی در بین مردم مرسوم شده بود، حفظ و اجرا می‌کردند. در آن زمان، امپراتوری عثمانی کلاً فاقد هنر موسیقی به صورت کنسرواتوار و هنرستان یا گروه‌هایی منظم دارای آیین‌نامه و اساسنامه بود. اولین گروه‌های موسیقی در ارمنستان غربی، در قرن نوزدهم میلادی، به دست کاراپت پاپازیان، رهبر ارکستر، آهنگساز و ترانه‌سرای معروف ارمنی، تشکیل شد. به گفته فوس، دولت ترکیه، تاریخ ارمنستان را به‌طور مبهم و بدون شناسایی مشخص معرفی می‌کند یا حتی قدم را فراتر گذاشته و فرهنگ و تاریخ ارمنی را به عنوان بخشی از تاریخ ترکان می‌شناساند. | ## جمع‌بندی | در همه این‌ها، خط روشنی مشهود است:و آن وجود و تاریخ ارمنستان تا آنجا که ممکن است به فراموشی سپرده شود".