موضوع مقاله: عملیات اورانوس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عملیات اورانوس | مقدمه: عملیات اورانوس (به روسی: Опера́ция Ура́н) عملیاتی نظامی بود که درطی جنگ جهانی دوم توسط ارتش سرخ در ناحیه استالینگراد علیه نیروهای محور انجام شد. | ## بخش 1: عملیات اورانوس | در ۱۹ نوامبر سال ۱۹۴۲ ارتش سرخ یک ضد حمله گسترده با هدف محاصره کردن ارتش ششم ورماخت طرح و اجرا کرد. شرایط و پیش زمینه‌های نبرد نبرد فرسایشی جبهه شرق، طولانی شدن خط لجستیکی، فرا رسیدن زمستان و تاخت و تاز همه‌جانبه قوای متفقین به قوای محور، همه و همه دست به دست هم شرایط را برای قوای محور و خصوصاً جبهه شرق وخیم کرده بودند. آلمانی‌ها برای جایگزینی ۹۰۰٬۰۰۰ نفری که در ۱۹۴۱ از دست داده بودند، دست نیاز به سوی ضعیف‌ترین نیروهای موجود دراز کردند. وابستگی قوای آلمان به نیروهای مجار، رومانیایی و ایتالیایی بیش از پیش افزایش میافت. همچنین تصمیم آلمانی‌ها برای انتقال قوای زرهی و مکانیزه به جبهه غرب اوضاع را بدتر نیز کرد. قوای آلمان با انجام سلسله نبردهایی موفقیت‌آمیز، شبه جزیره کریمه را به اشغال به خود درآورد و ارتش سرخ را تا پشت رود ولگا به عقب راند و خسارات و تلفات سنگینی به ارتش سرخ وارد کرد. در ۹ اوت، نخستین دکل‌های حفاری نفت مایکوپ در دیدرس قوای آلمان قرار گرفت و پس از مدتی بدست قوای محور افتاد، اما روس‌ها چنان آسیبی به چاه‌های نفت زدند که نفعی به آلمانی‌ها نرساند. درحالی که تانک‌های آلمانی تا پای تپه‌های قفقاز پیش آمده بودند، کمبود تدارکات مانع از پیشروی بیشتر آنها شد. در ۲۱ اوت، پائولوس ارتش سرخ را در غرب دن تار و مار کرد و دو روز بعد به ولگا در شمال استالینگراد رسید. شرایط قوای محور در استالینگراد محاصره شهری نظیر استالینگراد - به طول حدود ۳۲ کیلومتر در کرانه غربی رود ولگا (که پهنای آن در این نقطه به ۱/۶ کیلومتر می‌رسید) - کار ساده ای نبود. هسته اصلی استالینگراد متشکل از سربازان آلمانی و لایه بیرونی آن متشکل از قوای سایر کشورهای عضو قوای محور (رومانیایی‌ها، مجارها، ایتالیایی‌ها) بود. | ## بخش 2: عملیات اورانوس | ارتش سرخ با اطلاع دقیق از نقطه ضعف آلمان دو عملیات طراحی کردند:یکی عملیات اورانوس و دیگری عملیات مریخ. تا ظهر نیروهای ارتش سرخ از خطوط دفاعی قوای رومانی عبور کردند و تا پیش از پایان روز حدود ۸۰ کیلومتر پیش رفتند. نبرد استالینگراد چنان ارتش ششم را تحلیل برده بود که حتی اگر عقب می‌نشست نیز توانی برای مبارزه سنگین در خارج از شهر نداشت. با همه این تفاصیل، ژنرال زایتسلر، که در مقام رئیس ستاد جانشین هالدر شده بود، در حین جربحث با هیتلر به وی گفت که اجازه عقب‌نشینی ارتش ششم را صادر نماید. هیتلر به اعتبار وعده‌های گورینگ که لوفت وافه از پس تأمین روزانه ۵۰۰ تن تدارکات درخواستی پائولوس بر می‌آید، بر سر حرف خود باقی ماند. در ۲۳ نوامبر، ارتش سرخ با حملات گازانبری خود لشکر ششم را در حلقه محاصره گرفتار کرد و ۲۲۰٬۰۰۰ آلمانی را در استالینگراد به دام انداخت. چندی بعد مشخص شد که لوفت وافه نظر به وظیفه دشوار پشتیبانی از نیروی‌های رومل در آفریقا، فاقد هواپیمای کافی برای امداد رسانی مؤثر بوده. چشم امید پائولوس برای نجات از مخمصه به مانشتاین دوخته شده بود که وظیفه پازپسگیری استالینگراد را بر عهده داشت. عملیات بازپسگیری استالینگراد توسط قوای محور در ۱۲ دسامبر نیروی امدادی مانشتاین وارد عمل شد. پنزر‌های پیشتاز با در هم شکستن خطوط دفاعی ارتش سرخ به ۵۶ کیلومتری استالینگراد رسیدند. مانشتاین از هیتلر و پائولوس خواست دستور عقب‌نشینی ارتش ششم صادر شود تا نیروی‌های آن به قوای او بپیوندند. | ## بخش 3: عملیات اورانوس | نمیتوان گفت که آیا اصلاً نیروهای پائولوس امکان عقب‌نشینی از خرابه‌های شهر را داشتند یا خیر. عملیات زحل کوچک در ۱۶ دسامبر، ارتش سرخ پس از شروع عملیات زحل کوچک، قوای ایتالیایی و رومانیایی را در امتداد رود دن، در شمال غربی استالینگراد، قلع و قمع کردند. ضمن اینکه پیشروی ارتش سرخ، خطری برای قطع ارتباط گروه ارتش آ محسوب می‌شد که هنوز در باتلاق قفقاز دست و پا می‌زد. در ۲۲ دسامبر ارتش سرخ آخرین پایگاه هوایی آلمان در استالینگراد را تصرف و پس گرفتند. در ۷ ژانویه، شوروی فرستادگان خود را به داخل شهر اعزام کرد تا به پائولوس پیشنهاد تسلیم دهند. فرماندهی عالی آلمان، ضمن مخالفت با این پیشنهاد، اصرار داشت که ارتش ششم تا آخرین نفس مقاومت کند تا بدین ترتیب استالین نیروی‌های خود را از ولگا به میادین نبرد غرب اعزام نکند. سه روز بعد، ارتش سرخ در تهاجمی گسترده استالینگراد را با ۷٬۰۰۰ توپ آماج حملات خود قرار داد. در ژانویه، ارتش سرخ ۹۱۱٬۰۰۰ گلوله توپ، ۹۹۰٬۰۰۰ گلوله خمپاره و ۲٬۴۰۰٬۰۰۰ گلوله تفنگ و مسلسل شلیک کردند که خود تا حدودی بیانگر خشونت بی حد و حصر این نبرد است. واکنش‌ها و نتیجه دکتر یوزف گوبلز، ویز تبلیغات هیتلر، همه تلاش‌های خود را برای انحراف افکار بکار بست. | ## جمع‌بندی | او سه روز عزای عمومی اعلام کرد و وعده داد که «نبردی تمام عیار» در راه خواهد بود.