موضوع مقاله: کوه شاه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوه شاه | مقدمه: این کوه که شامل چند قله است که یکی از آنها قله شاه با ارتفاع ۴۳۸۰ متر و قله لاله‌زار با ارتفاع ۴۳۷۵ متر برف‌گیرترین کوه جنوب کشور و بعد از کوه هزار، دومین کوه بلند استان کرمان و پنجمین کوه بلند کشور است. | ## بخش 1: کوه شاه | موقعیت جغرافیایی کوهستان شاه توده‌ای باتولیتی است که با طول ۲۵ کیلومتر و عرض ۲۰ کیلومتر در راستای غربی شرقی کشیده شده است. در دامنه شمالی به روستای هراران و لاله‌زار و در غرب روستای یاس چمن و کیسکان و از جنوب به روستای تلخه چار و بنگان و بزنجان و از شرق به روستای چهرن و جنوب این کوه به رابر محدود است. زمین‌شناسی ساختار کلی کوه شاه شامل یک تودهٔ عظیم باتولیتی است، کوه شاه در حقیقت می‌توان گفت که در اوائل پلیوسن با هجوم ماگما به زیر این کوهستان و گرم شدن آب‌های موجود درز و شکاف‌ها و خلل و فرج و فضاهای خالی سنگ‌های آذرین نفوذی، خروجی و پیروکلاستیک یک سیستم گرمابی بسیار نیرومند در این نواحی به وجود آمده و با ادامه حرکت دیاپیری ماگمای مذکور شکستگیهایی در پوسته جامد این نواحی به وجود آمده و محلول‌های گرمابی از طریق این شکستگی‌ها آزاد شده و تمامی پیکره‌های سنگی قبل از خود را تحت تأثیر خود قرار داده است. این دگرسانی کنترل تکتونیکی داشته و تقریباً در تمامی بخش‌های آن هجوم محلول‌های گرمابی به سنگ‌ها از طریق سیستم شکستگی‌ها صورت گرفته است. | ## بخش 2: کوه شاه | ماگمای مذکور در بعضی مناطق خارج از نقشه، مانند کوه بیدخان و کوه مزاحم تظاهرات وسیع آتشفشانی داشته و در برخی نقاط دیگر به صورت گنبدها و توده‌های نفوذی کوچک متبلور شده است. این واقعه یکی از جوانترین حوادث اصلی منطقه است و دگرسان‌های مختلفی را ایجاد کرده است. معادن کوه شاه کانسارهای کوه شاه شامل کربناتهای کلسیم منیزیم و آهن که به صورت رگه‌هایی موازی در امتداد زون دگرسانی و سولفورهای مس روی سرب و آهن در اعماق زمین و رگه‌های کم وسعتی از کانی‌های پرعیار سرب و آهن است. به واسطهٔ وجود این کانسارها فعالیت‌های کوچک و بزرگی در خصوص کشف و تخمین ذخایر این معادن صورت گرفته است. | ## بخش 3: کوه شاه | از جمله این معادن می‌توان به معدن مس لاله زار، معدن سرب قنات مروان و معدن آهن تلخه چار اشاره کرد که به دلیل حجم اندک ذخایر، عدم صرفه اقتصادی، و تخریب شدید محیط زیست که به خاطر وجود رگه‌های پر عیار در عمق زمین و در ارتفاع زیاد است، فعالیت این معادن متوقف شده است. یکی از مخرب‌ترین فعالیت‌های معدنی در کوه شاه معدن تلخه چار است که با قرارگیری در ارتفاع نزدیک به چهارهزار متر و در سرچشمه رودخانهٔ تلخه چار ویرانی عظیم و زخم بزرگی بر پیکر کوه شاه بر جای گذاشته است. خوشبختانه با دلسوزی کوهپایه نشینان کوه شاه و مردم شهرستان رابر بردسیر بافت در سال نود و دو با برگزاری مراسمی با حضور کوهنوردانی از سراسر کشور و مردم روستاهای مجاور با امضای توماری به فعالیت این معدن اعتراض شد و در پی آن فعالیت این معدن متوقف و مجوز آن لغو شد. رودهای کوه شاه کوه شاه برف گیرترین بلندی جنوب کشور است؛ این کوهستان سرچشمهٔ سه رودخانهٔ بزرگ است. | ## جمع‌بندی | رود لاله زار که در دامنهٔ شمالی جاری است هلیل رود که از چندین سرشاخه در دامنه‌های غربی و جنوبی کوه شاه تغذیه می‌شود؛ رودخانه‌های اصلی هلیل عبارتند از رودخانه اسکر از دهنه اسکر و رودخانه ننو از دهنه عشق آباد و رودخانه ده دیوان از دهنه حسن کشی و رودخانه چهرن که همگی به همک می‌پیوندند و رودخانه رابر را تشکیل می‌دهند و رودخانه سید مرتضی که با پیوستن به رودخانه رابر هلیل را تشکیل میدهندرود زردشت و رود که از به هم پیوستن چند رودخانه دیگر به هم پیوسته تشکیل می‌شود، و به سد جیرفت می‌ریزد؛ هلیل رود اکنون به دلیل مصرف غیراصولی در پشت سد جیرفت تبدیل به خشک رودی می‌شود و تنها در سیلاب‌های بسیار شدید راه خود را به سوی مقصد خود تالاب جازموریان ادامه می‌دهد.