موضوع مقاله: کوه معبد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوه معبد | مقدمه: کوه معبد تپه ای در شهر قدیم اورشلیم می‌باشد که برای هزاران سال در یهودیت، مسیحیت و اسلام به عنوان مکان مقدس مورد احترام بوده. | ## بخش 1: کوه معبد | محوطه‌ی کنونی یک میدان صاف است که توسط دیوارهای حائل (از جمله دیوار غربی) احاطه شده، که در اصل توسط شاه هرود در قرن اول پیش از میلاد برای گسترش معبد دوم یهودیان ساخته شده بودند. این میدان تحت سلطه‌ی دو بنای یادبود باشکوه قرار دارد که در دوره‌ی خلافت راشدین و اوایل خلافت اموی، پس از تصرف شهر در سال ۶۳۷ میلادی ساخته شدند: شبستان اصلی مسجدالاقصی و گنبد الصخره که نزدیک به مرکز تپه قرار دارد و در سال ۶۹۲ میلادی تکمیل شد و یکی از قدیمی‌ترین بناهای اسلامی موجود در جهان به شمار می‌رود. دیوارها و دروازه‌های هیرودی، با افزودنی‌هایی از دوره‌های بیزانس متأخر، اسلام اولیه، مملوک و عثمانی، اطراف این محوطه را فرا گرفته‌اند، که از طریق یازده دروازه قابل دسترسی است؛ ده دروازه مخصوص مسلمانان و یکی برای غیرمسلمانان، و در نزدیکی هر یک، ایستگاه‌های نگهبانی پلیس اسرائیل قرار دارد. حیاط از سمت شمال و غرب توسط دو رواق متعلق به دوره مملوکی و چهار مناره احاطه شده است. تاریخ قبل از ورود بنی اسرائیل به کنعان اعتقاد بر این است که این تپه از هزاره‌ی چهارم پیش از میلاد مسکونی بوده است.[نیازمند منبع] یک تعویذ که مهر سلطنتی تحوتموس سوم (پادشاهی بین سال‌های ۱۴۷۹ تا ۱۴۲۵ پیش از میلاد) را دارد، در سال ۲۰۱۲ توسط پروژه‌ی الک‌برداری کوه معبد در این محل کشف شد.Ngo, Robin (26 April 2016). کتاب مقدس همچنین از چند بنای دیگر ساخته‌شده توسط سلیمان در این مکان یاد می‌کند، از جمله کاخ سلطنتی، «خانهٔ جنگل لبنان»، «تالار ستون‌ها»، «تالار تخت» و «خانهٔ دختر فرعون».Rocca, Samuel (2010). برخی از پژوهشگران بر این باورند که بر اساس روایت‌های کتاب مقدس، مجموعهٔ سلطنتی و مذهبی در کوه معبد توسط سلیمان در قرن دهم پیش از میلاد به‌عنوان یک نهاد جداگانه ساخته شده که بعداً درون شهر گنجانده شده است. در سال ۲۰۱۴، فینکلشتاین، کخ و لیپشیتس پیشنهاد کردند که تپهٔ اورشلیم باستانی در زیر محوطهٔ امروزی کوه معبد قرار دارد، نه در محوطهٔ باستان‌شناسی مجاور موسوم به شهر داوود، همان‌گونه که باستان‌شناسی جریان اصلی باور دارد؛ با این حال، این پیشنهاد از سوی سایر پژوهشگران این حوزه رد شد.Geva, Hillel; De Groot, Alon (2017). تمام پژوهشگران اتفاق نظر دارند که محوطهٔ کوه معبد در عصر آهن کوچکتر از محوطهٔ هیرودی باقی‌مانده تا به امروز بوده است. برخی از پژوهشگران، از جمله کنیون و ریت‌مایر، بر این باورند که دیوارهای محوطهٔ معبد اول تا دیوار شرقی امتداد داشته‌اند. ریت‌مایر برخی ردیف‌های سنگ‌های آشلار قابل رؤیت در شمال و جنوب دروازهٔ طلایی را دارای سبک مربوط به عصر آهن یهودا دانسته و آن‌ها را به ساخت این دیوار در دوران حزقیا نسبت می‌دهد. معبد اول در سال ۵۸۷/۵۸۶ پیش از میلاد توسط امپراتوری نئو-بابِلی به رهبری نبوکدنصر دوم ویران شد. دوران های هخامنشی، یونانی (هلنیستی) و حَشمونی ساخت معبد دوم در حدود سال ۵۳۸ پیش از میلاد تحت فرمان کوروش بزرگ آغاز شد و در سال ۵۱۶ پیش از میلاد به پایان رسید. این بولا نام «ایمر» را دارد، که در کتاب مقدس به‌عنوان نام یکی از مقام‌های بلندپایه در معبد سلیمان ثبت شده است.شواهدی از گسترش کوه معبد توسط حشمونیان توسط باستان‌شناس لین ریت‌مایر به‌دست آمده است. در سال ۶۷ پیش از میلاد، نزاعی میان آریستوبولوس دوم و یحیی هورکانوس دوم بر سر تخت پادشاهی حشمونیان درگرفت. ژنرال رومی، پومپیوس، که برای مداخله در این درگیری دعوت شده بود، جانب هورکانوس را گرفت؛ آریستوبولوس و پیروانش در کوه معبد سنگر گرفتند و پل ارتباطی آن با شهر را ویران کردند. وقتی ارتش روم به اورشلیم رسید، پومپیوس دستور داد خندقی که از سمت شمال از کوه معبد دفاع می‌کرد، پر شود. برای انجام این کار، پومپیوس منتظر روزهای شنبه ماند تا مدافعان به دلیل مقدس بودن آن روز، کار را مختل نکنند. پس از سه ماه محاصره، رومیان موفق شدند یکی از برج‌های نگهبانی را سرنگون کرده و به کوه معبد یورش ببرند. پومپیوس خود وارد قدس‌الاقداس شد، اما به معبد آسیبی نرساند و به کاهنان اجازه داد به فعالیت‌های معمول خود ادامه دهند. این پروژه بلندپروازانه که شامل به‌کارگیری ۱۰٬۰۰۰ کارگر بود، اندازه کوه معبد را بیش از دو برابر افزایش داد و به حدود ۳۶ جریب (۱۵۰٬۰۰۰ متر مربع) رساند. هیرود این ناحیه را با بریدن سنگ در سمت شمال‌غربی و بالا آوردن زمین شیب‌دار در جنوب، مسطح کرد. | ## بخش 2: کوه معبد | این کار را از طریق ساخت دیوارهای نگهدارنده عظیم، طاق‌های بزرگ، و پر کردن بخش‌های لازم با خاک و آوار انجام داد. ورودی‌های اصلی کوه معبد هیرودی دو مجموعه دروازه در دیوار جنوبی بودند، به‌همراه چهار دروازه دیگر که از سمت غربی و از طریق پل‌ها و پله‌ها قابل دسترسی بودند. ایوان‌های بزرگ (استواها) در سه طرف سکوی معبد قرار داشتند، و در سمت جنوبی آن، یک بازیلیکای باشکوه قرار داشت که یوسفوس از آن با عنوان «استوای سلطنتی» یاد کرده است. استوای سلطنتی به‌عنوان مرکز معاملات تجاری و حقوقی شهر عمل می‌کرد و از طریق گذرگاه قوسی رابینسون دسترسی مستقلی به شهر پایین‌تر داشت. افزون بر بازسازی معبد، صحن‌ها و رواق‌های آن، هیرود همچنین دژ آنتونیا را ساخت که بر گوشه شمال‌غربی کوه معبد مسلط بود، و یک مخزن آب باران به نام «بیرکه اسرائیل» را در شمال‌شرق احداث کرد.یک خیابان یادمانی که امروزه با نام «خیابان پلکانی» شناخته می‌شود، زائران را از دروازه جنوبی شهر از طریق دره تیروپیون به سمت غربی کوه معبد هدایت می‌کرد. در مراحل اولیه نخستین جنگ یهود-روم (۶۶–۷۰ میلادی)، کوه معبد به مرکز نبرد میان جناح‌های مختلف یهودی تبدیل شد که برای کنترل شهر با یکدیگر درگیر بودند، و هر جناحی در طول درگیری بخش‌هایی از منطقه را در اختیار داشت. در آوریل سال ۷۰ میلادی، ارتش روم به فرماندهی تیتوس به اورشلیم رسید و محاصره شهر را آغاز کرد. چهار ماه طول کشید تا رومیان مدافعان کوه معبد را شکست داده و این مکان را تصرف کنند. OCLC 1294393934 فرو‌ریزش‌های سنگین سنگ‌های عظیم از دیوارهای فوقانی بر روی خیابان هیرودی که در امتداد بخش جنوبی دیوار غربی قرار دارد، کشف شده است،Reich, R. کتیبه «جایگاه شیپورزنی» که یک کتیبه عبری یادمانی است و توسط سربازان رومی به پایین پرتاب شده بود، در میان یکی از این توده‌های سنگی پیدا شد.Demsky, Aaron (1986). دوره میانه رومی شهر آئلیا کاپیتولینا در سال ۱۳۰ میلادی توسط امپراتور رومی، هادریان، ساخته شد و یک کلونیا رومی در محل اورشلیم، که همچنان در پی شورش اول یهودیان در سال ۷۰ میلادی ویران بود، مستقر گردید. واژه «آئلیا» از نام خانوادگی هادریان، یعنی «آئلیوس» گرفته شده، در حالی که «کاپیتولینا» به این معناست که شهر جدید به ژوپیتر کاپیتولینوس، خدای رومی، تقدیم شده بود. برای او معبدی ساخته شد که بخشی از آن بر روی محل معبد دوم یهودیان، یعنی کوه معبد، قرار گرفت. پس از شورش بارکوخبا (شورش سوم یهودیان)، تمامی یهودیان از ورود به شهر و مناطق اطراف آن منع شدند و در صورت ورود، مجازاتشان مرگ بود. دوره متأخر رومی از قرن اول تا قرن هفتم میلادی، مسیحیت در سراسر امپراتوری روم گسترش یافت و به‌تدریج به دین غالب سرزمین اسرائیل تبدیل شد. امپراتور کنستانتین اول روند مسیحی‌سازی جامعه رومی را ترویج داد و به آن برتری نسبت به آیین‌های مشرکانه داد.Timothy D. زائر بوردو، که در سال‌های ۳۳۳–۳۳۴ میلادی و در دوران حکومت امپراتور کنستانتین اول از اورشلیم بازدید کرد، نوشت: «دو تندیس از هادریان وجود دارد، و نه چندان دور از آن‌ها، سنگی سوراخ‌شده است که یهودیان هر سال نزد آن می‌آیند و آن را با روغن می‌مالند. گمان می‌رود این مراسم مربوط به تیشا بآو باشد، چرا که دهه‌ها بعد، جروم نقل کرد که این تنها روزی بوده که یهودیان اجازه داشتند وارد اورشلیم شوند.Tsafrir, Yoram (2009). در نامه‌ای که به ژولیان نسبت داده شده، او به یهودیان نوشت: «شما باید این کار را انجام دهید تا وقتی که من جنگ در فارس را با موفقیت به پایان رساندم، بتوانم به‌دست خود شهر مقدس اورشلیم را که سال‌ها در آرزوی سکونت دوباره در آن بوده‌اید، بازسازی کنم، و ساکنانی به آنجا بیاورم و همراه با شما خدای متعال را در آنجا تجلیل نمایم.» ژولیان خدای یهودیان را یکی از خدایان شایسته در زمره خدایانی می‌دانست که خود به آن‌ها ایمان داشت، و در عین حال مخالف سرسخت مسیحیت بود.Sivan, Hagith (2008). مورخان کلیسا نوشته‌اند که یهودیان شروع به پاک‌سازی ساختارها و آوارهای روی کوه معبد کردند، اما ابتدا با زلزله‌ای بزرگ و سپس با معجزاتی مانند خروج آتش از زمین، از ادامه کار بازداشته شدند.Peters, F.E. دوره بیزانسی در جریان کاوش‌هایش در دهه ۱۹۳۰، رابرت همیلتون بخش‌هایی از کف‌پوش موزاییکی چندرنگ با نقش‌های هندسی را کشف کرد، اما آن‌ها را منتشر نکرد. تاریخ این موزاییک‌ها محل اختلاف است: زاچی دِویرا بر این باور است که آن‌ها مربوط به دوره بیزانسیِ پیش از اسلام هستند، در حالی‌که باروخ، رایش و سندهاوس منشأ آن‌ها را بسیار دیرتر و مربوط به دوره اموی می‌دانند، به‌دلیل شباهتشان به موزاییکی از یک کاخ اموی که در نزدیکی دیوار جنوبی کوه معبد کشف شده است.Baruch et al. | ## بخش 3: کوه معبد | افزون بر این، طرح‌های موزاییکی یافت‌شده در ساختمان‌های اسلامی، یهودی و مسیحی از قرن دوم تا هشتم میلادی رایج بوده‌اند. دی چزاره پیشنهاد می‌کند که همیلتون موزاییک‌ها را در کتاب خود ذکر نکرد، زیرا برای ادامه کاوش در زیر آن‌ها، این موزاییک‌ها تخریب شده بودند. دوره ساسانی در سال ۶۱۰ میلادی، امپراتوری ساسانیان امپراتوری بیزانس را از خاورمیانه بیرون راند و برای نخستین بار پس از قرن‌ها، کنترل اورشلیم را به یهودیان داد. یهودیان سرزمین اسرائیل اجازه یافتند یک دولت وابسته تحت حاکمیت ساسانیان به نام «جمهوری یهودی ساسانی» تشکیل دهند که به مدت پنج سال دوام داشت. ربانی‌های یهودی دستور از سرگیری قربانی حیوانی را برای نخستین بار از زمان معبد دوم صادر کردند و شروع به بازسازی معبد یهودیان کردند.مدتی پیش از آنکه بیزانسی‌ها پنج سال بعد در سال ۶۱۵ منطقه را بازپس گیرند، پارسی‌ها کنترل را به جمعیت مسیحی واگذار کردند که ساختمان نیمه‌کاره معبد یهودیان را تخریب کرده و آن را به محل دفع زباله تبدیل کردند؛Karmi, Ghada (1997). در سال ۶۳۷ میلادی اعراب اورشلیم را محاصره کردند و از چنگ امپراتوری بیزانس که نیروهای ایرانی و همپیمانانشان را شکست داده بودند، به درآوردند. شرحی هم عصر آن دوره در خصوص منشأ ساختمان‌های اصلی اسلامی روی کوه وجود ندارد، ولی سنت‌های بسیاری در این خصوص موجود است. شرح محبوبی از قرون پس از آن این است که سوفرونیوس پاتریارک مسیحی با میلی عمر بن خطاب خلیفه راشدی را به این مکان هدایت کرد. او این مکان را مدفون در زباله یافت، ولی با کمک، کعب‌الاحبار که یک یهودی تازه گرویده به اسلام بود صخره مقدس یافته شد. الاحبار به عمر برای ساخت مسجدی در شمال این صخره مشاوره داد تا نمازگزاران رو به هم صخره و هم مکه قرار گیرند ولی عمر در عوض تصمیم گرفت آن را در جنوب صخره بسازد. اولین شهادت شناخته شده یک شاهد حاضر متعلق به ارکولف زائر است که در حدود سال ۶۷۰ از آن بازدید کرد. بنا به گزارش ارکولف چنان‌که توسط آدومنان ضبط شده، او یک نیایشگاه چوبی مستطیلی ساخته شده روی تعدادی خرابه دید که گنجایش ۳۰۰۰ نفر را داشت. (خود صخره در سال ۱۹۲۰ با طلا پوشانده شد) در سال ۷۱۵ امویان، به رهبری خلیفه ولید بن عبدالملک، , در رابطه با باور اسلامی معراج معجزه آمیز محمد آنچنان که در قرآن و حدیث شرح شده مسجد الاقصی (به معنای لغوی "دورترین مسجد") را ساخت. ISBN 978-90-04-43133-1.بر اساس سنت یهودی، هر دو معبد ــ معبد اول و معبد دوم ــ در همین مکان قرار داشتند. همچنین، سنت یهودی کوه معبد را محل وقوع شماری از رویدادهای مهم کتاب مقدس می‌داند، از جمله قربانی کردن اسحاق، رویای یعقوب، و دعای اسحاق و رفقه. بر اساس تلمود، سنگ بنیاد (אבן השתיה) که در کوه معبد قرار دارد، نقطه‌ای است که جهان از آنجا آفریده شد و به شکل کنونی خود گسترش یافت. کتاب مقدس روایت می‌کند که داوود قبایل دوازده‌گانه اسرائیل را متحد ساخت، اورشلیم را فتح کرد، و تابوت عهد، نماد مرکزی قوم اسرائیل، را به شهر آورد.Pruitt 2014. هنگامی که طاعون بزرگی اسرائیل را فرا گرفت، فرشته‌ای ویرانگر در خرمن‌گاه ارونه ظاهر شد. در این زمان، نبی گاد به داوود پیشنهاد کرد که این مکان برای ساخت قربانگاهی برای یهوه مناسب استII Sam. 15 et seq..داوود این زمین را از ارونه به بهای پنجاه قطعه نقره خرید و قربانگاهی در آنجا ساخت. ISSN 2077-1444 کسی که به عنوان یکی از سازندگان بلندپروازانه پروژه‌های عمومی در اسرائیل باستان شناخته می‌شود. سلیمان تابوت عهد را در قدس‌الاقداس قرار داد—درونی‌ترین بخش بدون پنجره و مقدس‌ترین قسمت معبد که حضور خداوند در آن تجلی می‌یافت. | ## جمع‌بندی | ورود به قدس‌الاقداس به‌شدت محدود بود و تنها کاهن اعظم اسرائیل اجازه داشت سالی یک‌بار، در یوم کیپور، وارد این مکان شود؛ هم با خون بره قربانی‌شده و بخور سوزان.