موضوع مقاله: دولوریس ایباروری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دولوریس ایباروری | مقدمه: دولورس ایباروری (زاده – درگذشته ) معروف به «گل رنج» یک کمونیست و فعال سیاسی اسپانیایی در دوران جمهوری دوم اسپانیا و جنگ داخلی این کشور بود. | ## بخش 1: دولوریس ایباروری | او به خاطر شعار آن‌ها عبور نخواهند کرد که هنگام دفاع از مادرید در برابر هجوم فاشیست‌ها مطرح کرد شناخته می‌شود. دولورس از هنگام تأسیس حزب کمونیست اسپانیا در سال ۱۹۲۰ میلادی به آن پیوست و در دهه ۱۹۳۰ میلادی از نویسندگان نشریه حزب کمونیست اسپانیا با نام جهان کارگران بود. ایباروری پس از پایان جنگ داخلی در ۱۹۳۹ میلادی به تبعید رفت و از ۱۹۴۲ تا ۱۹۶۰ دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست اسپانیا بود. پس از آن حزب به او مقام تشریفاتی ریاست حزب کمونیست اسپانیا را داد که تا آخر عمر در آن سمت ماند. زندگی‌نامه دولورس ایباروری در سال ۱۸۹۵ میلادی در آبانتو ای سیربانا از پدری باسک و مادری کاستیلی به دنیا آمد. دولوریس علاقه داشت که معلم شود اما خانواده نمی‌توانستند هزینه تحصیلش را فراهم کنند و به همین سبب در ۱۵ سالگی از مدرسه بیرون آمد و به مشاغلی مانند خیاط زنانه و کلفتی مشغول شد. او هنگامی که در شهر آربولدا به پیشخدمتی مشغول بود با مردی به نام خولیان رویز گابینا آشنا شد که یک فعال سندیکا بود. دولوریس و شوهرش هر دو فعالانه در اعتصاب سراسری سال ۱۹۱۷ میلادی مشارکت داشتند که در نتیجه آن خولیان به زندان افتاد. پسر او از خردسالی جان سالم به در برد و سپس به شوروی رفت اما آنجا جان خود را هنگامی که ۲۲ ساله بود در نبرد استالینگراد از دست داد. تنها فرزند باقی مانده دولوریس «آمایا» نام دارد که با فرزندخوانده استالین به نام آرتیوم سرگیف ازدواج کرد. در مادرید (۱۹۳۶–۱۹۳۱) با برقراری جمهوری دوم اسپانیا در سال ۱۹۳۱ میلادی دولوریس به مادرید رفت و در روزنامه جهان کارگران مشغول شد. دولوریس که به بند زندانیان معمولی فرستاده شده بود توانست آن‌ها را قانع نماید تا برای آزادی زندانیان سیاسی دست به اعتصاب غذا بزنند. در ۱۸ آوریل ۱۹۳۳ میلادی ستاره‌شناس شوروی گریگوری نیومین نام سیارکی که تازه کشف کرده بود را به افتخار این زن مبارز اسپانیایی دولورس ۱۲۷۷ گذاشت. دیدن مناظر پایتخت کمونیسم جهان آنچنان دولوریس را شگفت‌زده کرد که در خودزندگینامه‌اش نوشته است: «شگفت‌انگیز شهر روی زمین بود. در آنجا رویاهای زمینی آزادی نسل‌های متمادی از بردگان، رانده‌شده‌ها، رعایا و پرولتاریا صورت میافت. در سال ۱۹۳۴ میلادی دولوریس در نخستین جلسه زنان علیه جنگ و فاشیسم در پاریس حاضر شد. اواخر سال ۱۹۳۴ میلادی ایباروری و دو تن دیگر عملیات پرخطری را جهت نجات صدها کودک بی‌پناه که والدینشان در طول انقلاب ۱۹۳۴ اسپانیا دستگیر شده بودند را آغاز کردند. این شورش که در ناحیه آستوریاس رخ داده بود به فرمان جمهوری توسط ژنرال فرانسیسکو فرانکو سرکوب شد. در این مقطع او برای رهایی فرزندانش از مشکلات بیشتر آن‌ها را در بهار ۱۹۳۵ میلادی به شوروی فرستاد. در سال ۱۹۳۵ دلوریس مخفیانه از اسپانیا خارج شد تا در هفتمین کنگره جهانی کمینترن که از ۲۵ ژوئیه تا ۲۱ اوت در مسکو برگزار می‌شد شرکت نماید. ایباروری که با این دکترین موافق بود به گفته خودش با شور و عزم زیاد به اسپانیا بازگشت تا میان سازمان‌های مختلف کارگری و دموکراتیک اتحاد برقرار نماید. یکی از وعده‌های انتخاباتی حزب کمونیست در این ناحیه آزادی زندانیانی بود که در انقلاب ۱۹۳۴ میلادی دستگیر شده بودند و دولوریس در اینباره می‌گوید: صبح روز اعلام نتایج من که حالا یک نماینده مجلس بودم به زندان ابیه‌دو رفتم. رئیس زندان که با دستگیرشدگان انقلاب سال ۱۹۳۴ به مانند جانی‌ها برخورد می‌کرد با وحشت فرار کرده بود. بالاخره یکی از مقامات زندان را یافتم و به او گفتم کلیدها را بده زیرا زندانیان همین امروز باید آزاد شوند. او به من پاسخ داد که هنوز هیچ دستوری دریافت نکرده و من به او گفتم من نماینده مجلس جمهوری هستم و به شما می‌گویم که کلیدها را به من بدهید. بالاخره او پذیرفت و من به شما می‌گویم که آن روز هیجان‌انگیزترین روز زندگی سیاسی من بود. در سلول‌ها را باز می‌کردم و فریاد می‌زدم «رفقا، همه بیرون بروید.» واقعاً هیجانزده بودم. در ماه‌های پیش از کودتای راست‌گرایان و آغاز جنگ داخلی در اسپانیا دولوریس در اعتصاب معدنچیان آستوریاس و تجمع مستاجران فقیر مادرید کنار آن‌ها بود. در همان ایام روزی فدریکو گارسیا لورکا با دولوریس و تعداد دیگری از دوستانشان در کافه‌ای نشسته بودند که لورکا پس از مشاهده حالات دولوریس به او گفت: «دولوریس، تو بانوی رنجی، بانوی غصه… می‌خواهم شعری برای تو بنویسم».Dolores Ibárruri. اما لورکا پیش از آنکه بتواند این کار را انجام دهد در اندلس به دست ملی‌گرایان کشته شد. بعضی از عبارت‌های او که میان مردم مدافع مادرید و طرفداران جمهوری جاودانه شد عبارتند از: «خطر! | ## بخش 2: دولوریس ایباروری | مسلح شوید!» (در سخنرانی ۱۹ ژوئیه)، «یگانه چیزی که رزمندگان ما باید کم داشته باشند هیچی است» (در سخنرانی ۲۴ ژوئیه)، «انضباط، خونسردی، هوشیاری» (در سخنرانی ۲۹ ژوئیه)، «دست مداخله‌گران اجنبی را کوتاه کنید!» (در سخنرانی ۳۰ ژوئیه)، «فاشیسم عبور نخواهد کرد!» (در سخنرانی ۲۴ اوت)، «ایستاده مردن بهتر از زیستن روی زانو است!» (در سخنرانی ۳ سپتامبر)، «درود بر زنان رزمنده ما در خطوط مقدم!» (در سخنرانی ۴ سپتامبر)، «خروش ما را همه جهان شنید» (در سخنرانی ۱۵ سپتامبر).Dolores Ibárruri. او در ۲ اکتبر طی نامه‌ای سرگشاده به پسرش که آن زمان در مسکو پس از عذرخواهی بابت اینکه طی این مدت چیزی ننوشته است می‌گوید: «پسرم، نمی‌توانی تصور کنی آنچه اکنون در اسپانیا جریان دارد تا چه اندازه وحشتناک است… جنگ هر روز و هر ساعت ادامه دارد و بسیاری از بهترین و شجاع‌ترین رفقای ما در آن به خاک افتادند». او سپس از اینکه روزهای زیادی را در جبهه می‌گذارند می‌گوید و نگرانی خود را از عاقبت جنگ اینگونه بیان می‌دارد: «امیدوارم با وجود همه مشکلات و به خصوص کمبود سلاح بازهم در نهایت این ما باشیم که پیروز می‌شویم».Dolores Ibárruri. در سال ۱۹۳۷ میلادی جنگ داخلی اسپانیا شکل وحشتناک‌تری به خود گرفت و حال نیروهای ملی‌گرا با کمک هواپیماهایی که هیتلر و موسولینی در اختیارشان گذاشته بودند اقدام به بمباران شهرها و مراکز غیرنظامی می‌کردند. دولوریس که از این وضعیت بسیار آشفته بود از دولت خواستار مقابله به مثل شد اما رئیس‌جمهور وقت مانوئل آزانیا و نخست‌وزیر فرانسیسکو لارگو کابالرو با این کار موافق نبودند. ایباروری طی یک سخنرانی که نشان از آمادگی او برای خشونت رادیکال است بیان می‌دارد: مردان و زنان هر کشوری که عاشق آزادی و ترقی هستید، برای آخرین بار از شما خواهش می‌کنیم. اگر خواهش‌های ما مانند فریادی در بیابان باشد، اگر اعتراضات ما نادیده گرفته شود، اگر انسانیت ما نادیده گرفته شود، اگر همه این‌ها نشانه ضعف ما تلقی شوند آنگاه دشمن فقط باید خود را مقصر بداند چون ما خشم خود را خالی خواهیم کرد و او را در لانه‌اش نابود می‌کنیم.Dolores Ibárruri. یکی از نقاط اوج این پاکسازی‌ها روزهای مه بارسلون بود که در آن شوروی فضایی را ایجاد کرد تا حزب اتحاد مارکسیستی کارگران و جبهه خلقی رودرروی یکدیگر قرار بگیرند. پس از این وقایع ایباروری در کنار شوروی ایستاد و آنارشیست‌ها و تروتسکیست‌ها را «فاشیسم در درون» خطاب کرد. او خود در اینباره می‌گوید: وقتی به ضرورت مخالفت با تروتسکیسم صحبت می‌کنیم با پدیده‌ای عجیب روبرو می‌شویم که صداهای از دفاع از آن از دل سازمان‌های خاص و از میان حلقه‌های خاصی از احزاب خاصی بلند می‌شود. این صداها متعلق به افرادی است که خود نیز سرمست از ایدئولوژی‌های ضدانقلابی هستند. طرفداران تروتسکی مدت‌هاست که به عوامل فاشیسم و مأموران گشتاپو آلمان بدل شده‌اند. ما این حقیقت را روی زمین و هنگام کودتای مه در بارسلون و ناآرامی‌هایی که در دیگر مناطق رخ داد دیدیم و هنگامی که محاکمه حزب اتحاد مارکسیستی کارگران آغاز شود همه به این حقیقت پی خواهند برد. رهبرانشان هنگام جاسوسی کردن دستگیر شدند و ما می‌دانیم که پشت هر تلاشی برای تضعیف جبهه داخلی ما، برای تضعیف اقتدار جمهوری، دست فاشیسم پنهان شده است؛ بنابراین ضروری است تا تروتسکیسم را با دستی محکم محکوم نماییم، زیرا تروتسکیسم دیگر یک گزینه سیاسی برای طبفه کارگر نیست، بلکه ابزار ضدانقلاب است. باید تروتسکیسم را به مانند علف هرز و سمی که ریشه‌های آن را نابود می‌کنند در صفوف پرولتری حزب خویش از میان ببریم. تروتسکیسم را باید ریشه‌کن کرد و مانند جانوران وحشی از میان برد؛ زیرا در غیر این صورت هربار که در خطوط جبهه مردان ما می‌خواهند حمله کنند برنامه‌هایشان به دلیل قانون‌شکنی‌های تروتسکیست‌ها در پشت جبهه به هم خواهد خورد.Dolores Ibárruri. دولت جمهوری اسپانیا که حالا کاملاً تحت سیطره کمونیست‌ها قرار گرفته بود شروع به حذف نیروهای آنارشیست و تروتسکیست نمود و بخش‌هایی از نیروهای مردمی و شبه‌نظامی وابسته به این جریانات را خلع سلاح می‌کرد. شورای آنارکوسندیکالیستی آراگون منحل شد و در بارسلون پلیس جمهوری شکار اعضای حزب اتحاد مارکسیستی کارگران را آغاز نمود. رئیس پلیس جدید که ریکاردو بوریلو نام داشت فرمانده همان پلیس‌هایی بود که پیش از انقلاب یکی از چهره‌های معروف پادشاهی‌خواه به نام خوزه کالوو سوتلو را کشتند. پلیس اسپانیا با کمک‌های افرادی از سازمان‌های امنیتی شوروی مانند الکساندر اورولو توانستند آندرو نین رهبر حزب اتحاد مارکسیستی کارگران را دستگیر کنند. نخستین تبعید (۱۹۶۰–۱۹۳۹) دلوریس در ۶ مارس ۱۹۳۹ میلادی با وجود آتشباری ناوگان دشمن توانست خود را با یک کشتی به بندر وهران در الجزایر فرانسه برساند. با وجود آنکه آن زمان حزب کمونیست فرانسه به دلیل همکاری هیتلر و استالین ممنوع اعلام شده بود دلوریس با کمک تعدادی از کمونیست‌های فرانسه مدتی را زیر نظارت پلیس فرانسه در پاریس گذراند و سپس به مسکو رفت. آن زمان شوروی پناهگاه بسیاری از کمونیست‌های اسپانیایی مانند خوزه دیاز، انریکه لیستر و خوان مودستو بود و دو فرزند دلوریس نیز در شوروی بودند. روس‌ها به گرمی از ایباروری پذیرایی کردند و علاوه بر منزل یک خودرو و راننده نیز در اختیارش قرار دادند. ایباروری در سرفرماندهی کمینترن که نزدیک کاخ کرملین قرار داشت به عنوان منشی کمیته اجرایی انترناسیونال کمونیستی مشغول به کار شد. وظیفه او در آنجا بررسی، تحلیل و بحث مداوم پیرامون پیشرفت کمونیستم در خارج از شوروی بود. دلوریس ایباروری در شوروی یک رادیو موج کوتاه به زبان اسپانیایی در اختیار گرفت که «رادیو اسپانیای آزاد» نام داشت و برای مردم اسپانیای فرانکو پخش می‌شد. با آغاز حمله آلمان به شوروی بسیاری از پناهندگان اسپانیایی در شوروی داوطلب جنگیدن شدند. هنگامی که آلمانی‌ها به نزدیکی مسکو رسیدن ایباروری و رادیوش در ۱۶ اکتبر ۱۹۴۱ میلادی به اوفا مرکز جمهوری باشقیرستان فرستاده شدند. ایباروری در آنجا همچنان رادیو را سرپا نگه داشت و با نام‌های مستعار زیادی در آن فعالیت می‌کرد تا به نظر برسد که این رادیو دارای یک تشکیلات گسترده است. در ۲۳ فوریه ۱۹۴۵ میلادی دلورس از طریق تهران و بغداد به مصر رفت تا بتواند با کشتی خود را به فرانسه آزاد شده برساند که خوان نگرین آخرین رئیس‌جمهور اسپانیا داشت در آنجا همراه با دیگر بقایای جمهوری مهیای یک طرح جدید برای مقابله با فرانکو در اسپانیا می‌کشید اما دلوریس نتوانست به موقع برسد. | ## بخش 3: دولوریس ایباروری | در دسامبر ۱۹۴۵ میلادی پلنوم کمیته مرکزی حزب کمونیست اسپانیا در تولوز فرانسه برگزار شد که طی آن سانتیاگو کاریلو رهبر پیشین سازمان جوانان سوسیالیست توانست حزب کمونیست را در دست بگیرد. بعضی از کمونیست‌های باسابقه دوره تسلط افرادی مانند ایباروری و کاریلو بر حزب کمونیست را به دلیل وابستگی کامل آن‌ها به استالین و آزار و اذیت اعضا دوره‌ای بسیار ناگوار می‌دانند. در این دوره دستگیری و شکنجه اعضا حزب به امری رایج بدل شده بود و حتی حزب کمونیست اسپانیا دست به ترور اعضایی می‌زد که با رهبری و مواضع آن مخالف بودند. اگر هم یکی از اهداف ترور می‌توانست به اسپانیا بگریزد رادیو آزاد اسپانیا ورود او به اسپانیا را اعلام می‌کرد تا دولت اسپانیا اقدام به دستگیری این افراد نماید. بعضی از مهم‌ترین نام‌ها که در این دوران جان خود را به دست همقطاران خود از دست دادند عبارتند از: خوانگو دپرتگالته (کشته شده در سال ۱۹۴۴ میلادی)، گابریل لئون تریلا (کشته شده با فرمان ایباروری و کاریلو در سال ۱۹۴۵ میلادی)، یسوس هرناندز (کشته شده در سال ۱۹۴۶ میلادی)، لینو (کشته شده در سال ۱۹۵۰ میلادی)، خوان کوموررا (کشته شده در سال ۱۹۵۴ میلادی). چند سال پس از آن نیز کتاب خاطراتی از او با نام «خاطرات گل رنج از ۱۹۳۹ تا ۱۹۷۷» منتشر شد. ایباروری در سال ۱۹۶۳ میلادی تلاش کرد تا از اعدام یکی از اعضای حزب کمونیست خولیان گریامائو توسط دولت فرانکو خودداری کند اما ناموفق بود. سال ۱۹۵۶ میلادی طی بیستمین کنگره حزب کمونیست شوروی اتهامات پیشین از یوگسلاوی رفع شد و حالا دلورس به دیدن مردی آمده بود که سال‌ها پیش رسوایش کرده بود. هنگام دیدار رودررو میان ایباروری و تیتو وقتی که دلورس داشت عذرخواهی می‌کرد تیتو حرف او را قطع کرد و گفت: «خودت را اذیت نکن دلورس، نگران نباش. به علاوه، بهت اطمینان می‌دهم که اگر من هم جای تو بودم به احتمال زیاد همان کاری را انجام می‌دادم که شما کردید». در دسامبر ۱۹۶۵ میلادی در شوروی نشان لنین به او اهدا شد و دلورس به یکی از هفده خارجی بدل شد که در تاریخ شوروی توانست این نشان را دریافت کند.Order of Lenin. در ۶ مه ۱۹۷۰ میلادی روزنامه راست‌گرای ABC در اسپانیا ضمن گزارشی بیان داشت که ایباروری به عنوان رئیس حزب کمونیست اسپانیا در مسکو اقامت دارد اما محل اقامت دبیرکل در ایتالیا است. هنگامی که در مارس ۱۹۷۴ میلادی دولت فرانکو تصمیم گرفت یک آنارشیست اهل کاتالان به نام سالوادور پوچ آنتیگ را اعدام کند ایباروری این عمل را محکوم کرد. دلورس همچنین از اقدامات انقلابی اسقف آنتونیو آنوورس آتون از بیلبائو که علناً از هویت فرهنگی باسک‌ها دفاع می‌کرد و تلاش‌های فرانکو در نابودی آن را به چالش می‌کشید صحبت کرد.Dolores Ibárruri. دلورس سال بعد را به موضوع آشتی‌ملی مشغول بود و در ۱۶ فوریه ۱۹۷۷ میلادی به مقامات اسپانیایی اعلام داشت که می‌خواهد به اسپانیا بازگردد. با وجود فضای ترس و نگرانی که هنوز برقرار بود دولت اسپانیا در ۹ آوریل حزب کمونیست را قانونی کرد اما هنوز به دلورس مجوز ورود نمی‌داد اما حزب کمونیست اعلام کرد که به هر حال در روز ۱۳ مه منتظر فرود هواپیمای حامل ایباروری در مادرید است که دولت بالاخره در روز ۱۲ مه تسلیم شد و ویزای ایباروری را صادر نمود. نخستین کارزار او صحبت در میان ۳۰ تا ۵۰ هزار نفر از مردم در روز ۲۳ مه در بیلبائو بود. فضا و سکوتی که هنگام صحبت کردن بانوی رنج وجود داشت و انفجار شادی در آن روز خاطراتی فراموش نشدنی هستند».Juan C. آنچنان که خود او در خاطراتش ذکر کرده است در ساعت ۱۰:۰۵ روز ۱۳ ژوئیه پس از ۴۱ سال دوباره بر روی همان صندلی مجلسی نشست که زمانی مجبور به ترکش شده بود. سپس برای شرکت در شصتمین سالگرد انقلاب اکتبر به مسکو رفت و تا ۲۱ نوامبر در شوروی ماند.El P.C.E. رئیس‌جمهور وقت آدولفو سوارس در ماه دسامبر مجلس را منحل کرد و انتخابات جدیدی برای سال بعد برنامه‌ریزی شد اما ایباروری دیگر قصد شرکت در مجلس را نداشت. او در شکاف چینی-شوروی به سختی انور خوجه را به دلیل مخالفت‌هایش با خورشچف محکوم کرد و گفت خوجه به مانند سگی است که دستی که به او غذا می‌دهد را گاز می‌گیرد. ایباروری که از هیچ مقرری برخوردار نبود در سال ۱۹۸۷ میلادی از مجلس تقاضای کمک مالی کرد و مقرر شد ۱۵۰۰۰۰ پزو (برابر با ۱۲۵۰ دلار آنزمان) به او ماهیانه تعلق بگیرد.J.A.S. بسیاری از مردم، شهردار مادرید و سفرای کشورهای سوسیالیستی روز بعد بر بالین او حاضر شدند.A. این مجسمه نخست قرار بود از مس ساخته شود اما به دلیل مشکلات مالی از آهن و فایبرگلاس ساخته شد. مجسمه نهایی که با الگو گرفتن از دولورس ایباروی ساخته شد زنی را با یک دامن بلند نشان می‌دهد که پاهای خود را باز کرده و دست‌های مشت کرده‌اش رو به آسمان است. در پایه مجسمه نیز یکی از جملات معروف ایباروری یعنی «ایستاده مردن بهتر از زیستن روی زانو است» حک شده است. در یکی از آثار آنتونی پاول به نام رستوران چینی کازانووا شخصیت‌های داستان تصویری از بانوی رنج را روی شومینه خود دارند. اثر ارنست همینگوی اعضای جوخه دربارهٔ اینکه چرا ایباروری در کشاکش جنگ داخلی اسپانیا پسرش را به شوروی فرستاده بحث می‌کنند. یک گروه موسیقی فولکترونیکا اسکاتلندی به نام اینیال در آلبوم سال ۲۰۱۷ خود آهنگی به نام بانوی رنج را به ایباروری تقدیم کرده است. | ## جمع‌بندی | هنرمند آمریکایی جو دیویدسون که گفتگوهایش با ایباروری را هنگام حضورش در اسپانیا در خاطراتش نوشته است در سال ۱۹۳۸ میلادی پرتره‌ای از او را درست کرد.