موضوع مقاله: بیس (ساز) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیس (ساز) | مقدمه: این صدا کمک می‌کند آهنگ محکم‌تر و پرانرژی‌تر شود و بقیهٔ سازها و آوازها روی آن سوار شوند. | ## بخش 1: بیس (ساز) | بیس به صداهایی با بسامد (فرکانس) پایین (که «عمیق» هم نامیده می‌شوند) در بازهٔ ۱۶ تا ۲۵۰ هرتز (از C₀ تا C₄) اشاره دارد و همچنین به «سازهای باس» گفته می‌شود که صداهایی در محدودهٔ بم C₂ تا C₄ تولید می‌کنند. این سازها به خانواده‌های گوناگون سازها تعلق دارند و می‌توانند نقش‌های موسیقایی گوناگونی را پوشش دهند. از آنجا که تولید صداهای بم معمولاً به ستون هوای بلند یا سیم بلند نیاز دارد، و برای سازهای زهی هم به جعبهٔ تشدید بزرگ، سازهای زهی و بادی باس معمولاً بزرگ‌ترین سازها در خانواده یا گروه خود هستند. طبقه‌بندی آلت‌های موسیقی کار آسانی نیست؛ برای مثال، برخی از ابزارهای موسیقی را می‌تواند در چند رده، طبقه‌بندی کرد. ویولنسل در برخی از ارکسترها تنور به حساب می‌آید اما در کوارتت زهی یک آلت بیس است. «باس» برگرفته از تلفظ فرانسوی (basse) است و در متون موسیقی کلاسیک قدیمی در ایران به همین صورت به کار رفته (مثلاً در کتاب‌های قدیمی موسیقی یا ترجمه‌های دهه‌های ۳۰ و ۴۰). «بیس» نزدیک‌تر به تلفظ انگلیسی (bass /beɪs/) است و در موسیقی پاپ، راک، رپ و به‌ویژه در میان نوازندگان امروزی در ایران بسیار رایج است (مثلاً «گیتار بیس» نه «گیتار باس»). | ## بخش 2: بیس (ساز) | نقش موسیقایی زمانی که نت‌های باس در یک گروه موسیقی مانند ارکستر نواخته می‌شوند، اغلب برای ایجاد کنترپوان یا ملودی‌ متقابل به‌کار می‌روند، یا در بافت هارمونی برای مشخص‌کردن یا مقابل‌گذاشتن روند آکوردها، یا همراه با ساز کوبه‌ای برای تأکید بر ریتم. بخش ریتم در موسیقی مردمی (پاپ و جز و …)، بخش باس که «بیس‌لاین» (خط بم) نام دارد، معمولاً پشتیبانی هارمونیک و ریتمیک گروه را فراهم می‌کند. نوازندهٔ باس عضوی از «بخش ریتم» گروه است، همراه با درامر، گیتاریست ریتم و گاهی یک نوازندهٔ ساز شستی‌دار مانند پیانو یا ارگ هموند. نوازندهٔ باس در خط باس بیشتر روی «ریشه» یا «پنجم» آکورد تأکید می‌کند (و تا حد کمتری روی سوم آکورد) و ضرب‌های قوی را برجسته می‌سازد. گونه‌های هارمونی بیس در موسیقی کلاسیک، گونه‌های گوناگونی از باس وجود دارد: «باسو کنچرتانته» یا «باسو رسیتانته»؛ صدای باس در کُر؛ باس‌هایی که همراه بخش‌های آرام‌تر قطعه می‌آیند و نیز بخش‌هایی که تمام قدرت گروه به‌کار گرفته می‌شود (که معمولاً توسط ویولنسلها نواخته می‌شود)؛ «کنتراباس» یا «زیر باس» که بخشی است که کنترباس‌ها می‌نوازند؛ ویولنسل‌ها اغلب همان خط را یک اکتاو بالاتر یا بخشی متفاوت می‌نوازند؛ «باسو ریپینو»؛ آن باس که به بخش‌های پرقدرت قطعه می‌پیوندد و با عمق صدا و انرژی خود، تضادی قوی با بخش‌های سبک‌تر ایجاد می‌کند. در این روش، یک خط باس نوشته‌شده، پایهٔ پیشرفت آکوردی کل قطعه (سمفونی، کنسرتو، مَس و …) را مشخص می‌کرد. این خط باس توسط ارگ لوله‌ای یا هارپسیکورد نواخته می‌شد و آکوردها را نوازندگان سازهای آکوردی (تئوربو، لوت، هارپسیکورد و …) بداهه‌نوازی می‌کردند. | ## بخش 3: بیس (ساز) | «باس با دیگر صداها فرق دارد، زیرا نقش ویژه‌ای در پشتیبانی و تعریف حرکت هارمونیک دارد. سازهای باس به خانواده‌های گوناگون تعلق دارند و می‌توانند نقش‌های متنوعی داشته باشند. چون تولید صداهای بم معمولاً به ستون هوای بلند یا سیم بلند نیاز دارد، سازهای زهی و بادی باس معمولاً بزرگ‌ترین سازها در خانوادهٔ خود هستند. این ساز در دههٔ ۱۹۳۰ توسط پل توتمارک ساخته شد و در سال ۱۹۵۱ توسط لئو فندر به‌صورت انبوه تولید شد و به‌سرعت جایگزین کنترباس برای نوازندگان غیرکلاسیک گردید. در موسیقی کلاسیک اروپایی و جز، معمولاً کنترباس همان سازی است که «باس» نامیده می‌شود. نمایش‌های موسیقی و رقص در دورهٔ صفحه‌های ۳۳ دور و ۴۵ دور، شدت و عمق باس در پخش موسیقی ضبط‌شده محدود بود. | ## جمع‌بندی | تا میانهٔ دههٔ ۱۹۷۰، صفحه‌های ۱۲ اینچی برای ضبط دیسکو، رِگِی، داب و هیپ‌هاپ استفاده شدند و دی‌جی‌ها با ساب‌ووفر در باشگاه‌ها این موسیقی‌ها را با باس عمیق‌تر پخش می‌کردند و واکنش جسمی و هیجانی در رقصندگان ایجاد می‌کردند.