موضوع مقاله: فی-فی لی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فی-فی لی | مقدمه: فی‌فی لی (؛ زاده ۳ ژوئیه ۱۹۷۶ / ۱۲ تیر ۱۳۵۵) دانشمند رایانه چینی‌تبار آمریکایی است که بیش از هر چیز به پایه‌گذاری ایمیج‌نت شهرت دارد؛ پایگاه داده‌ای تصویری که پیشرفت‌های شتابانی را در زمینه بینایی رایانه‌ای در دهه ۲۰۱۰ میلادی ممکن ساخت. | ## بخش 1: فی-فی لی | او استاد علوم رایانه در دانشگاه استنفورد است و پژوهش‌هایش حوزه‌های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، بینایی رایانه‌ای و علوم اعصاب شناختی را دربرمی‌گیرد. لی هم‌اکنون همراه‌مدیر مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور استنفورد و همراه‌مدیر آزمایشگاه بینایی و یادگیری استنفورد است. پیش از این، از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ مدیریت آزمایشگاه هوش مصنوعی استنفورد (SAIL) را برعهده داشت و در مرخصی تحصیلی از ژانویه ۲۰۱۷ تا پاییز ۲۰۱۸، به‌عنوان دانشمند ارشد هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در گوگل کلود و معاون رئیس گوگل فعالیت کرد. در سال ۲۰۱۷، سازمان غیرانتفاعی AI4ALL را با هدف گسترش تنوع در حوزه هوش مصنوعی بنیان‌گذاری کرد. در سال ۲۰۲۴، استارتاپ World Labs را با جذب ۲۳۰ میلیون دلار سرمایه تأسیس کرد که در سال ۲۰۲۶ یک میلیارد دلار دیگر سرمایه جذب نمود. لی در سال ۲۰۲۰ به عضویت آکادمی ملی مهندسی و درآمد و در سال ۲۰۲۱ به فرهنگستان هنر و علوم آمریکا پیوست. در سال ۲۰۲۳، به‌عنوان یکی از صد چهره تأثیرگذار هوش مصنوعی تایم ۱۰۰ معرفی شد و در سال ۲۰۲۵ به‌عنوان یکی از «معماران هوش مصنوعی» برای شخص سال مجله تایم برگزیده شد. زندگی‌نامه و تحصیلات لی در سال ۱۹۷۶ در پکن، چین به دنیا آمد و در چنگدو، سیچوان بزرگ شد. هنگامی که دوازده ساله بود، پدرش به پارسیپنی-تروی هیلز، نیوجرسی مهاجرت کرد و لی در شانزده‌سالگی به همراه مادرش به ایالات متحده پیوست. در سال ۱۹۹۵ از این دبیرستان فارغ‌التحصیل شد و در سال ۲۰۱۷ به تالار مشاهیر آن راه یافت. لی تحصیلات کارشناسی را در دانشگاه پرینستون دنبال کرد و در سال ۱۹۹۹ با درجه بی‌ای در رشته فیزیک فارغ‌التحصیل شد. پایان‌نامه کارشناسی‌اش با عنوان «تفاوت همبستگی‌نگار دوگوشی شنوایی: مدل محاسباتی جدیدی برای گام دیکوتیک هاگینز» زیر نظر برادلی دیکینسون، استاد مهندسی برق، نوشته شد. در دوران تحصیل در پرینستون، اغلب آخر هفته‌ها به خانه بازمی‌گشت تا در کسب‌وکار خشک‌شویی خانوادگی کمک کند و برای تأمین درآمد خانواده ظرف‌شویی نیز می‌کرد. | ## بخش 2: فی-فی لی | لی برای تحصیلات تکمیلی به مؤسسه فناوری کالیفرنیا رفت و در سال ۲۰۰۱ کارشناسی ارشد مهندسی برق و در سال ۲۰۰۵ پی‌اچ‌دی مهندسی برق را از این مؤسسه دریافت کرد. رساله دکتری‌اش با عنوان «تشخیص بصری: مدل‌های محاسباتی و روان‌فیزیک انسانی» زیر نظر اصلی پیترو پرونا و نظر فرعی کریستف کخ تدوین شد. مسیر حرفه‌ای و پژوهش از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۶، لی استادیار گروه مهندسی برق و رایانه در دانشگاه ایلینوی اربانا-شمپین بود و از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹، استادیار گروه علوم رایانه در دانشگاه پرینستون. در سال ۲۰۰۹ به دانشگاه استنفورد به‌عنوان استادیار پیوست، در سال ۲۰۱۲ با استادی دائم به مرتبه دانشیاری ارتقا یافت و در سال ۲۰۱۸ به استادی تمام‌وقت رسید. در دانشگاه استنفورد، مدیریت آزمایشگاه هوش مصنوعی استنفورد (SAIL) را از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ برعهده داشت. پژوهش‌هایش بر بینایی رایانه‌ای، یادگیری عمیق و علوم اعصاب شناختی متمرکز بوده و بیش از ۳۰۰ مقاله داوری‌شده در این حوزه‌ها منتشر کرده‌است. او همراه با دکتر ، معاون پیشین دانشگاه استنفورد، مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور استنفورد را بنیان‌گذاری کرد. ایمیج‌نت در سال ۲۰۰۷، در دوران حضور لی در دانشگاه پرینستون، او پروژه ایمیج‌نت را راهبری کرد؛ پایگاه داده تصویری عظیمی که برای پیشبرد تشخیص اشیاء در هوش مصنوعی طراحی شده بود. این پایگاه داده یک تنگنای کلیدی در بینایی رایانه‌ای را برطرف ساخت: نبود مجموعه داده‌های بزرگ و حاشیه‌نویسی‌شده برای آموزش مدل‌های یادگیری ماشین. امروزه، ایمیج‌نت به‌عنوان نوآوری بنیادینی شناخته می‌شود که پیشرفت در خودروهای خودران، تشخیص چهره و تصویربرداری پزشکی را پشتیبانی می‌کند. گوگل کلود در مرخصی تحصیلی از دانشگاه استنفورد از ژانویه ۲۰۱۷ تا پاییز ۲۰۱۸، لی به گوگل کلود به‌عنوان دانشمند ارشد هوش مصنوعی و یادگیری ماشین و معاون رئیس پیوست. تیم او در گوگل بر دسترس‌پذیر کردن فناوری هوش مصنوعی و کاهش موانع ورود برای کسب‌وکارها و توسعه‌دهندگان متمرکز بود، از جمله توسعه محصولاتی مانند AutoML. در سپتامبر ۲۰۱۷، گوگل قراردادی با وزارت دفاع آمریکا با نام منعقد کرد که هدفش بهره‌گیری از فنون هوش مصنوعی برای تفسیر تصاویر دوربین‌های پهپاد بود. | ## بخش 3: فی-فی لی | در ایمیل‌های داخلی که بعداً به روزنامه‌نگاران درز کرد، لی از نقش گوگل کلود در این پروژه اظهار اشتیاق کرده بود اما هشدار داده بود که از اشاره به بُعد هوش مصنوعی آن پرهیز شود، چراکه هوش مصنوعی نظامی در اذهان عمومی با خطر سلاح‌های خودمختار مرتبط است. در واکنش به این ایمیل‌های فاش‌شده، لی به نیویورک تایمز گفت: «من به هوش مصنوعی انسان‌محور برای سود رساندن به مردم به شیوه‌های مثبت و خیرخواهانه اعتقاد دارم. برخلاف اصول من است که روی هر پروژه‌ای کار کنم که فکر می‌کنم هوش مصنوعی را به سلاح تبدیل می‌کند.» در ژوئن ۲۰۱۸، گوگل به کارمندانش اعلام کرد که قرارداد را تمدید نخواهد کرد. در پاییز ۲۰۱۸، لی از گوگل جدا شد و برای ادامه استادی به دانشگاه استنفورد بازگشت. هدف این ابتکار توسعه چارچوب‌هایی برای بهره‌گیری مسئولانه از هوش مصنوعی در مراقبت‌های بهداشتی، از جمله مراقبت‌های بالینی، پژوهش زیست‌پزشکی و ایمنی بیمار است. بر اساس پروفایل استنفوردی‌اش، او از ژانویه ۲۰۲۴ تا پایان ۲۰۲۵ در مرخصی جزئی تحصیلی بود تا بر فعالیت‌های کارآفرینانه تمرکز کند. AI4ALL و آموزش لی به کار غیرانتفاعی‌اش به‌عنوان بنیانگذار مشترک و رئیس هیئت مدیره سازمان غیرانتفاعی AI4ALL نیز شناخته می‌شود؛ سازمانی که مأموریتش پرورش نسل بعدی فناوران، متفکران و رهبران هوش مصنوعی از طریق ترویج تنوع و فراگیری با اصول هوش مصنوعی انسان‌محور است. پیش از تأسیس AI4ALL در سال ۲۰۱۷، لی و دانشجوی پیشینش برنامه پیشگامانه‌ای در استنفورد با نام SAILORS (تابستان‌های دسترسی آزمایشگاه هوش مصنوعی استنفورد) را در سال ۲۰۱۵ بنیان گذاشتند. SAILORS اردوی تابستانی سالانه‌ای در استنفورد بود که ویژه دختران دبیرستانی پایه نهم در آموزش و پژوهش هوش مصنوعی برگزار می‌شد. تا سال ۲۰۱۸، AI4ALL پنج برنامه تابستانی دیگر در دانشگاه پرینستون، دانشگاه کارنگی ملون، دانشگاه بوستون و دانشگاه‌های دیگر راه‌اندازی کرده بود. نقش‌های مشاوره‌ای و سیاستی در ۳ اوت ۲۰۲۳ (۱۲ مرداد ۱۴۰۲)، لی به هیئت مشورت علمی سازمان ملل متحد که توسط دبیرکل آنتونیو گوترش تشکیل شده بود، منصوب گردید. در سال ۲۰۲۴، لی اعلام کرد که میان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در هوش مصنوعی و حمایت از پژوهش‌های دانشگاهی و دولتی نابرابری وجود دارد و خواستار تأمین بودجه عمومی بیشتر برای کاربردهای علمی این فناوری و بررسی خطرات آن شد. در آوریل ۲۰۲۱ (فروردین ۱۴۰۰)، لی به هیئت نظارت بایر آلمان برگزیده شد، اما در پایان اوت ۲۰۲۲ به دلایل بهداشتی از این سمت کناره گرفت. | ## جمع‌بندی | جوایز و افتخارات لی در طول فعالیت‌های حرفه‌ای‌اش جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده‌است: ۱۹۹۹: ۲۰۰۶: بورسیه اعضای هیئت علمی جدید مایکروسافت ریسرچ ۲۰۰۹: (CAREER Award) ۲۰۱۰: جایزه پژوهشی گوگل ۲۰۱۱: بورسیه آلفرد پی.