موضوع مقاله: گونه معرفی‌شده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گونه معرفی‌شده | مقدمه: گونه معرفی‌شده‌ای که در محل معرفی پایدار می‌شوند و فراتر از آن گسترش می‌یابند، «طبیعی‌سازی‌شده» نامیده می‌شوند. | ## بخش 1: گونه معرفی‌شده | فرایند معرفی با دخالت انسانی از استعمار زیستی متمایز است؛ در استعمار زیستی، گونه‌ها از راه‌های «طبیعی» (بدون دخالت انسان) مانند طوفان‌ها و پراکنش اقیانوسی به مناطق جدید راه می‌یابند. اصطلاح لاتین نئوبیوتا (neobiota) بیانگر این ویژگی است که این‌گونه‌ها موجوداتی «نو» در محیط خود از نظر روابط ریشه‌دار در شبکه‌های زیستی (مانند شبکه غذایی) هستند. برخی از آن‌ها پیامد منفی قابل توجهی بر بوم‌سازگان محلی دارند و در این صورت به‌عنوان گونه مهاجم طبقه‌بندی می‌شوند، در حالی که برخی دیگر پیامد منفی اندک یا هیچی ندارند، به‌خوبی در بوم‌سازگان جدید جای می‌گیرند و به‌طور کلی مهاجم تلقی نمی‌شوند. برخی گونه‌ها به‌طور عمدی برای مبارزه با آفات معرفی شده‌اند؛ این‌گونه‌ها کنترل زیستی نامیده می‌شوند و می‌توانند به‌عنوان جایگزینی سودمند برای آفت‌کش‌ها در کشاورزی شناخته شوند. پژوهش دربارهٔ پیامدهای گونه‌های معرفی‌شده بر محیط‌های طبیعی توجه گسترده‌ای از سوی دانشمندان، دولت‌ها، کشاورزان و دیگران را به خود جلب کرده‌است. در اروپا و آلمان‌زبان‌ها، اصطلاح «نئوبیوتا» به‌طور گسترده‌ای بهره می‌گیرند و آن را به نئوفیت‌ها (گیاهان)، نئوزوآ (جانوران) و نئومیست‌ها (قارچ‌ها و ریزجانداران) تقسیم می‌کنند. شبکه اطلاعاتی اروپایی گونه‌های بیگانه (EASIN) که در سال ۲۰۱۲ توسط کمیسیون اروپایی راه‌اندازی شد، بیش از ۱۴٬۰۰۰ گونه بیگانه حاضر در اروپا را در همه نوع طبقه‌بندی و زیست‌بوم‌ها فهرست کرده‌است. اصطلاح‌شناسی تعریف رسمی گونه معرفی‌شده از سوی آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا چنین است: «گونه‌ای که به‌صورت عمدی یا غیرعمدی به یک منطقه یا ناحیه آورده شده‌است. در گسترده‌ترین و رایج‌ترین معنا، گونه معرفی‌شده مترادف «غیربومی» است و در نتیجه شامل بیشتر جانداران باغی و مزرعه‌ای نیز می‌شود؛ این جانداران به‌خوبی با تعریف پایه‌ای بالا انطباق دارند. زیرشاخه‌های اصطلاحی طیف گسترده‌ای از اصطلاح‌ها برای توصیف زیرمجموعه‌ها و دسته‌های خاص گونه‌های معرفی‌شده بهره می‌گیرند و این اصطلاح‌شناسی به دلایل مفهومی و کاربردی همچنان در حال تکامل است. نمونه‌های رایج عبارتند از گونه‌های «مهاجم»، «هم‌هواشده»، «ماجراجو»، «طبیعی‌سازی‌شده» و «مهاجر». اصطلاح «مهاجم» به گونه‌های معرفی‌شده‌ای اشاره دارد که در محدوده معرفی خود پیامدهای زیست‌محیطی، اقتصادی یا سایر آسیب‌ها را ایجاد می‌کنند. گونه‌های هم‌هواشده، گونه‌های معرفی‌شده‌ای هستند که دستخوش تغییرات جسمی و/یا رفتاری شده‌اند که به آن‌ها اجازه می‌دهد با محیط جدید سازگار شوند. این‌گونه‌ها لزوماً به‌طور بهینه سازگار نشده‌اند، اما ویژگی‌های کافی برای بقا در شرایط جدید دارند. گونه‌های ماجراجو اغلب مترادف «گونه‌های معرفی‌شده» به‌کار می‌روند، هرچند گاهی این اصطلاح به‌ویژه برای گونه‌های معرفی‌شده‌ای بهره می‌گیرند که هنوز به‌طور دائمی مستقر نشده‌اند. گونه‌های طبیعی‌سازی‌شده معمولاً گونه‌های معرفی‌شده‌ای هستند که می‌توانند بدون کمک مداوم انسان در خارج از گستره بومی خود تولیدمثل کرده و جمعیت‌های خودپایدار ایجاد کنند. گونه‌های مهاجر، گونه‌هایی هستند که بین زیستگاه‌ها جابجا می‌شوند، گاه با توان خود اما اغلب با کمک ناخواسته انسان. گونه‌های مهاجم برای آنکه گونه‌ای «معرفی‌شده» نامیده شود، تنها کافی است که به بیرون از گستره بومی خود منتقل شده باشد. چنین گونه‌هایی ممکن است «طبیعی‌سازی‌شده»، «مستقر» یا «گونه غیربومی وحشی» نامیده شوند. اگر این‌گونه‌ها فراتر از محل معرفی گسترش یابند و به گونه‌های مجاور آسیب بزنند، گونه مهاجم نامیده می‌شوند. فرایند گذار از معرفی به استقرار و سپس به تهاجم در زمینه گیاهان شرح داده شده‌است. برخی دانشمندان خواستار آن هستند که گونه‌ای تنها بر پایه گسترش و تولیدمثل آن، نه آسیبی که ممکن است وارد کند، «مهاجم» شناخته شود. | ## بخش 2: گونه معرفی‌شده | از دیدگاه تعریف عملی، یک گونه مهاجم گونه‌ای است که معرفی شده و در محل جدید به آفت تبدیل شده، از راه‌های طبیعی گسترش می‌یابد. فرمان اجرایی شماره ۱۳۱۱۲ ایالات متحده (۱۹۹۹) «گونه مهاجم» را این‌گونه تعریف می‌کند: «گونه بیگانه‌ای که معرفی آن آسیب اقتصادی، زیست‌محیطی یا آسیب به سلامت انسانی ایجاد کرده یا احتمال ایجاد آن را دارد». در بریتانیای کبیر، از معرفی هر جانوری که به‌طور طبیعی در طبیعت وجود ندارد، یا هر موجودی از فهرستی که پیش از این معرفی شده و مهاجم ثابت شده جلوگیری می‌کند. از منظر مقرراتی، فهرست کردن تمام گونه‌های غیربومی به‌عنوان ناخواسته یا ممنوع کردن آن‌ها نه مطلوب است و نه عملی. ماهیت معرفی‌ها بنا بر تعریف، گونه‌ای «معرفی‌شده» تلقی می‌شود که انتقال آن به خارج از گستره بومی‌اش با واسطه انسانی انجام شده باشد. معرفی‌های عمدی از سوی افراد یا گروه‌هایی انجام می‌شود که یا (۱) معتقدند گونه معرفی‌شده به نوعی برای انسان در محل جدید سودمند است، یا (۲) گونه‌ها را بدون توجه به پیامد احتمالی معرفی می‌کنند. در حالت دوم، گونه‌هایی که عمداً به منطقه جدیدی منتقل شده‌اند، ممکن است از جمعیت‌های اسیر یا کشت‌شده فرار کنند و سپس جمعیت‌های تولیدمثلی مستقل ایجاد کنند. معرفی‌های مثبت اگرچه بیشتر گونه‌های معرفی‌شده پیامدهای منفی بر بوم‌سازگان دارند، برخی گونه‌ها پیامد مثبتی داشته‌اند. برای نمونه، در نیوهمپشایر گیاهان مهاجم می‌توانند برخی مزایا برای برخی گونه‌ها داشته باشند. گونه‌های مهاجمی چون زیتون پاییزی، پیچک تلخ شرقی و پیچک‌بوم میوه‌ای تولید می‌کنند که چند گونه پرنده میوه‌خوار از آن بهره می‌برند. همچنین چند درخت بیگانه معرفی‌شده به‌عنوان محل لانه‌سازی برای گونه‌های پرندگان آبزی ساکن در شهر اودایپور هند خدمت کرده‌اند. انگیزه‌های معرفی‌های عمدی اقتصادی شاید رایج‌ترین انگیزه برای معرفی گونه‌ای به جایی جدید، بهره اقتصادی باشد. گونه‌های غیربومی می‌توانند چنان بخش عادی از محیط، فرهنگ و حتی رژیم غذایی شوند که کمتر به خاستگاه جغرافیایی آن‌ها توجه می‌شود. برای نمونه، سویا، کیوی، گندم، زنبور عسل و تمامی دام‌ها به استثنای بوفالوی آمریکایی و بوقلمون وحشی در آمریکای شمالی غیربومی هستند. نمونه‌های دیگری از گونه‌هایی که برای بهره‌گیری در کشاورزی، آبزی‌پروری یا سایر فعالیت‌های اقتصادی معرفی شده‌اند، گسترده هستند. در آلاسکا، روباه‌ها به بسیاری از جزایر معرفی شدند تا جمعیت‌های جدیدی برای تجارت خز ایجاد کنند. حدود بیست گونه از سرگین‌غلتان‌های آفریقایی و اروپایی پس از معرفی عمدی توسط پروژه سرگین‌غلتان استرالیا در استرالیا مستقر شده‌اند. افزایش بهره‌گیری از جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی پیچیدگی دیگری به گفتگوهای پیرامون گونه‌های معرفی‌شده افزوده‌است. شرکت‌هایی مانند مونسانتو که بخش قابل توجهی از سود خود را از فروش بذرهای دستکاری‌شده ژنتیکی به دست می‌آورند، بر این مناقشه افزوده‌اند. حیوانات خانگی نیز اغلب توسط انسان‌ها به مناطق جدید منتقل شده‌اند و فرار آن‌ها به چندین معرفی منجر شده‌است، مانند گربه‌های وحشی، طوطی‌ها و لاک‌پشت لغزنده برکه‌ای. بسیاری از گیاهان با هدف بهبود زیبایی مناطق تفریحی عمومی یا اراضی خصوصی معرفی شده‌اند. برای نمونه، افرای نروژی معرفی‌شده در بسیاری از پارک‌های کانادا جایگاه برجسته‌ای دارد. | ## بخش 3: گونه معرفی‌شده | در موارد دیگر، گونه‌ها به دلایل «دلتنگی فرهنگی» جابجا شده‌اند؛ این پدیده به مواردی اشاره دارد که انسان‌های مهاجر به مناطق جدید عمداً جانداران آشنا را با خود آورده‌اند. نمونه مشهور، معرفی سار معمولی به آمریکای شمالی توسط است، آمریکایی عاشق آثار شکسپیر و رئیس انجمن هم‌هوایی آمریکا، که بنا بر روایت می‌خواست تمام پرندگان ذکرشده در نمایشنامه‌های شکسپیر را به ایالات متحده وارد کند. او در سال ۱۸۹۰ هشتاد سار را در سنترال پارک نیویورک رها کرد و در سال ۱۸۹۱ چهل عدد دیگر را. نمونه برجسته دیگری از گونه معرفی‌شده که مهاجم شد، خرگوش اروپایی در استرالیا است. ، زمین‌دار بریتانیایی، خرگوش‌هایی را در ملکش در ویکتوریا (استرالیا) رها کرد چون دلتنگ شکار آن‌ها بود. کشتی‌های باری، که نئوبیوتا می‌توانند در کانتینرها یا محموله پنهان شوند، از مهم‌ترین عوامل انتقال هستند. پیامدها پیامدهای زیست‌محیطی پیامد گونه‌های معرفی‌شده بر بوم‌سازگان‌های طبیعی توجه بسیاری از دانشمندان، دولت‌ها، کشاورزان و دیگران را به خود جلب کرده‌است. نئوبیوتا اغلب ترکیب یک زیستگاه را به‌طور قابل توجهی تغییر می‌دهند و می‌توانند موجودی گونه‌های بومی را کاهش دهند. گونه‌های مهاجم پس از تغییرات آب و هوایی مهم‌ترین علت انقراض گونه‌ها شناخته می‌شوند. پیامدهای اقتصادی گونه‌های معرفی‌شده می‌توانند پیامدهای اقتصادی زیانباری داشته باشند. نئوبیوتا می‌توانند به‌عنوان ناقل عوامل بیماری‌زا، از جمله بیماری‌های محصولات کشاورزی، عمل کنند. از سوی دیگر، مزایای گونه‌های غیربومی در مجموع، بر پایه گزارش سرویس پژوهشی کنگره آمریکا، احتمالاً از هزینه‌ها فراتر می‌رود. پیامدهای بهداشتی خطر سلامتی از نئوبیوتایی که بیماری منتقل می‌کنند می‌تواند ناشی شود. گونه‌های معرفی‌شده می‌توانند به‌عنوان ناقل یک بیماری مشترک جدید عمل کنند یا نرخ ابتلا به بیماری‌های موجود را افزایش دهند. گیاهان مهاجم ممکن است آلرژی ایجاد کنند یا با تغییر ساختار جوامع گیاهی احتمال آتش‌سوزی را افزایش دهند. مدیریت شناسایی زودهنگام و واکنش سریع مؤثرترین راهبرد برای مدیریت یک گونه آفت و کاهش پیامدهای اقتصادی و زیست‌محیطی یک معرفی است. ویژگی‌های نئوبیوتای موفق پس از آنکه جانداران بیگانه به محیط جدید می‌رسند، می‌توانند منقرض شوند یا مستقر شوند. به نظر می‌رسد که نرخ تولیدمثل بالا، نسل‌های کوتاه و رشد سریع استقرار یک نئوبیوت را تسهیل می‌کند. همچنین گونه‌هایی که دارای انعطاف‌پذیری فنوتیپی بالا هستند، یعنی توانایی تغییر سریع فنوتیپ در واکنش به محیط جدید، در تهاجم موفق‌تر هستند. عمومیت‌گرایان می‌توانند آسان‌تر در زیستگاه‌های جدید مستقر شوند، چون طیف گسترده‌تری از پارامترهای زیست‌محیطی را تحمل می‌کنند. | ## جمع‌بندی | قانون کلی این است که از گونه‌های تازه‌وارد، ۱۰٪ می‌توانند مستقر شوند و از آن‌هایی که مستقر می‌شوند، ۱۰٪ «مهاجم» می‌شوند.