موضوع مقاله: مسیح‌شناسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسیح‌شناسی | مقدمه: 1–3 موضوعات اصلی این علم شامل هستی‌شانسی و شخص عیسی و ارتباط او با خدای پدر است. | ## بخش 1: مسیح‌شناسی | پس از عصر حواریون، کلیسای اولیه درگیر منازعات شدید و عمدتاً دارای جنبهٔ سیاسی دربارهٔ موضوعاتی مرتبط با یکدیگر شد. مسیح‌شناسی نقطهٔ تمرکز اصلی این منازعات شد و همهٔ هفت شورای سراسری اولیه موضوعات مسیح‌شناسی را در دستور کار داشتند. شورای خلقیدون قاعده‌سازی وجود مسیح (به صورت دو طبیعت انسانی و خدایی) را مورد توجه قرار داد. اختلافات ناشی از مسائل سیاسی در سدهٔ چهارم میلادی منجر به جدایی و شکل‌گیری نخستین مذاهب مسیحی شد. توماس آکویناس در سدهٔ سیزدهم نخستین مسیح‌شناسی نظام‌مند را ارائه کرد که منجر به حل شدن شماری از موضوعات موجود شد. 137–41 غالب عبارات و ساختارهای موجود که در دسترس آنان بود، برای بیان این مفاهیم دینی ناکافی بود و این شکل‌های تازهٔ مباحثه منجر به آغاز مسیح‌شناسی شد. افزون بر این، از آن‌جایی‌که مسیحیان نخستین باید مفاهیم خود را به شنوندگان تازه‌ای که در آن زمان تحت تأثیر فلسفهٔ یونانی بودند، توضیح می‌دادند، باید استدلالاتی را ارائه می‌کردند که گاه با باورهای شنوندگان تشدید می‌شد و گاه شنوندگان با آنان مقابله می‌کردند. 1109–10 در زبان آرامی، ماری شکل بسیار محترمانهٔ خطاب مؤدبانه بود که معنایی فراتر از معلم داشت و بیشتر مشابه ربی بود. 731 مسیح‌شناسی‌های قابل گردآوری از سه انجیل هم‌نوا عموماً به جنبه‌های بشری عیسی و گفته‌ها، تمثیل‌ها و معجزه‌های او می‌پردازند. | ## بخش 2: مسیح‌شناسی | تمرکز مسیح‌شناسی پولس بر انتثال نظریهٔ ازلی بودن مسیح و شناخت مسیح با عنوان کیریوس است. 142 به نظر پولس، سروری وحی مسیح بر همهٔ ادیان الهی دیگر، نتیجهٔ این حقیقت بود که مسیح پسر خدا است. با این حال، برخی مورخان دیدگاهی که اعتقاد دارد پولس ایدهٔ الهی بودن عیسی را معرفی و عیسای واقعی را تحریف کرده‌است، رد کرده‌اند. به عقیدهٔ ریچارد بوکهم، پولس به اندازه‌ای اثرگذار نبود که بتواند دکترین مرکزی مسیحیت را ایجاد کند. به استدلال این پژوهشگران، اگر خود عیسی ادعای خدایی بودن نمی‌کرد، رهبران مسیحی اولیه که یکتاپرستان مذهبی یهودی بودند به چنین توافق گسترده‌ای مبنی بر خدایی بودن او دست نمی‌یافتند؛ بلکه عیسی را صرفاً معلم یا پیامبر محسوب می‌کردند. از این زمان به بعد، رویکردهای متفاوت و متضادی در میان گروه‌های گوناگون توسعه یافت. ابیونی‌ها استدلال می‌کردند که عیسی فانی است، در حالی که از منظر گنوستیسیسم مسیح صرفاً روحی بود که در بدن مادی تجلی یافته بود. تنش‌های ناشی از این اختلافات منجر به جدایی فرقه‌های مسیحی در سده‌های دوم و سوم شد و در سده‌های چهارم و پنجم شوراهای سراسری برای مقابله با این مشکلات تشکیل شد. در نهایت، شورای خلقیدون در سال ۴۵۱ به اتحاد هیپوستاتیک حکم داد که طبق آن، مسیح دارای یک طبیعت انسانی و یک طبیعت خدایی است که بدون اختلاط یا گسستگی با هم متحد شده‌اند. | ## بخش 3: مسیح‌شناسی | شاید از منظر برخی پژوهشگران نوین، این مجادلات بر سر مباحث الهی باشد؛ ولی در فضایی از عوامل سیاسی بحث‌برانگیز شکل گرفت که بازتابی از روابط قدرت‌های زمان و رهبران دینی بود. 192–42 در شورای نخست نیقیه افراد الهی و روابط آنها با یکدیگر تعریف شد و در شورای قسطنطنیه به تصویب رسید. این شورا به دلیل دفاع نستوریوس از آناستازیوس و رد کردن عنوان تئوتوکوس (مادر خدا) برای مریم توسط نستوریوس و پس از آن، مخالفت با پروکلس لیکایوس طی خطبه‌ای در قسطنطنیه فراخوانی شد. پاپ سلستین یکم (که در آن زمان به دلایل دیگری از نستوریوس ناراضی بود) در این مورد به سیریل اسکندریه نامه نوشت و او شورا را هماهنگ کرد. طی شورا نستوریوس از موقعیت خود دفاع کرد و چنین استدلاال کرد که باید دو شخص مسیح شامل یک خدا و یک انسان وجود داشته باشد و مریم مادر انسان است. 211–18 در سال ۴۳۱ شورای افسوس به بحث پیرامون میافیزیسم (دو طبیعت متحد در یک جسم)، دوطبیعت گرایی (دو طبیعت همزمان پس از اتحاد هیپوستاتیک)، تک‌طبیعت گرایی و نسطوری (دو ذات) پرداخت. مهم‌تر از همه، برتری بی‌چون‌وچرای رم را بر شرقیانی که شورای خلقیدون را پذیرفته بودند اعلام کرد. با تأیید فرمول هورمیسداس توسط خلقیدونی‌های شرقی در سال ۵۱۹ این مطلب دوباره تأیید شد. | ## جمع‌بندی | البته اعتقادنامه خلقیدون پایان‌بخش همهٔ بحث‌های مسیح‌شناسی نبود؛ ولی عبارات مورد استفاده را روشن کرد و نقطهٔ مرجع بسیاری از مسیح‌شناسی‌های آینده شد.