موضوع مقاله: پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا | مقدمه: رشته‌کوه دنا با ۸۰ کیلومتر طول، طولانی‌ترین رشته‌کوه زاگرس است و ۴۹ قله با ارتفاع بالاتر از ۴۰۰۰ متر دارد. | ## بخش 1: پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا | زیستگاه‌های مهم حیات وحش دنا عبارتند از: تنگ شاه قاسم، چهارتنگ کل نقره‌ای، تنگ پوتک، تنگ قدویس، شنبلیه دون، تنگ شهسوار، تنگ حیدری، خاریدون، تل سیاه، آلج، گورویل، آب ملخ، تنگ پونه ای، گردنه بیژن، تنگ حرا، تنگ طوفال، آبشار دره ناری، بن شاهی، گردنه اتابکی، تل سبز، گردنه مورک، جنگل‌های بلوط حاشیه دنا، تنگ بن رود، تنگ کره، نهمون، مورطویله، خاکی، قبله و آسمونی که در این زیستگاه‌ها گردشگران، پژوهشگران و علاقه‌مندان به طبیعت می‌توانند سیمای حیات وحش زاگرس را با چشم مسلح و غیر مسلح به‌راحتی رویت کنند و اکولوژی جامع حیات وحش را می‌توان در این منطقه مورد مطالعه و بررسی قرار داد. مهم‌ترین مراکز جمعیتی مستقر در حاشیه منطقه حفاظت‌شده دنا شامل شهر سی سخت، شهر پاتاوه، مجموعه روستاهای کره، روستای میمند، روستای سیور و مجموعه روستاهای پادنا است. از مهم‌ترین پاسگاه‌های محیط‌بانی می‌توان محیط‌بانی خاریدون، محیط‌بانی روستای کره محیط‌بانی اب سپاه و میمند را نام برد. منطقه حفاظت‌شده دنا به عنوان یک ذخیره‌گاه زیست‌کره با وسعتی معادل ۹۳ هزار و ۸۲۱ هکتار در جنوب غربی کشور در استان کهگیلویه و بویر احمد E5121 عرض جغرافیایی و N3057 طول جغرافیایی واقع شده است. از سوی دیگر در دامنه‌های دنا دره‌های متعددی وجود دارند که پر از چشمه کوچک و بزرگ است. بسیاری از این چشمه‌ها از زیر برف می‌جوشند و از دامنه‌های پرشیب دنا سرازیر می‌شوند و پس از پیوستن به یکدیگر رودخانه‌های سرد، شیرین و زلال بشار و خرسان را تشکیل می‌دهند. تاریخچه حفاظت منطقه دنا به استناد مصوبه شماره ۱۲۶ مورخ ۱۳۶۹/۱۱/۷ شورای عالی حفاظت محیط زیست، با وسعت ۹۳٬۶۶۰ هکتار به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده اعلام و طی مصوبه شماره ۳۶۰ شورای عالی محیط زیست (کمیسیون زیربنایی دولت) مورخ ۱۳۹۱/۱/۱۹ سطح حفاظتی قسمتی از این منطقه به وسعت ۲۵٬۸۲۲ هکتار به پارک ملی ارتقا یافت. منطقه حفاظت‌شده دنا در سال ۱۳۸۹ به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره ایران در یونسکو شناخته شد. | ## بخش 2: پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا | دنا دهمین ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران و نخستین ذخیره‌گاه ثبت‌شده بعد از انقلاب است. اداره حفاظت محیط زیست موظف است هر ۱۰ سال یک بار با حضور نمایندگان یونسکو اقدامات خود را در راستای مدیریت و حفاظت از آن مستند و تشریح نماید تا بتواند حمایت سازمان‌های بین‌المللی را برای یک دوره ۱۰ ساله دیگر به‌دست‌آورد. در اوایل خرداد ۱۴۰۲ پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا برای یک دوره ۱۰ ساله دیگر در فهرست ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره یونسکو تمدید شد. در تاریخِ ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۳، در سی و هشتمین جلسه شورای عالی محیط زیست مصوب شد که با ارتقای سطح حفاظتی منطقه شکارممنوع پادنا واقع در استان اصفهان به مساحت ۳۰ هزار و ۱۳۲ هکتار به سطح منطقه حفاظت‌شده و واگذاری مدیریت بخشی از منطقه حفاظت‌شده دنا که در خاک استان اصفهان بوده و مساحت آن کمتر از ۳۰ هزار هکتار است، محدوده‌ای به مساحت کلّی ۶۱ هزار و ۵۰۰ هکتار تحت عنوان منطقه حفاظت‌شده پادنا توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان مورد حفاظت قرار گیرد. به گفته معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط‌زیست کشور، پارک ملی دنا موضوع این مصوبه نبوده و حتی بخشی از محدوده پارک ملی دنا که در استان اصفهان قرار دارد هم‌اکنون به‌طور یکپارچه تحت مدیریت استان کهگیلویه و بویراحمد است و این مصوبه ارتباطی با پارک ملی دنا ندارد. ویژگی‌های بوم‌شناختی منطقه حفاظت‌شده دنا که در شمال شهرهای یاسوج و سی سخت در استان کهگیلویه و بویراحمد، جنوب استان اصفهان و بخش کوچکی از استان چهار محال و بختیاری در حوضه آبریز کارون قرار گرفته، یک منطقه کاملاً کوهستانی است که اختلاف ارتفاع پست‌ترین و بلندترین نقاط این منطقه حدود بر سه هزار متر است. این منطقه به لحاظ شرایط اقلیمی به سه بخش کاملاً مجزا شامل ارتفاعات بلند، جنگل‌های خشک و نیمه‌خشک و نیمهاستپی سرد تقسیم می‌شود. در حال حاضر تنوع گونه‌های گیاهی در سراسر زاگرس مرکزی بالغ بر دو هزار گونه است که از این میان حدود یک‌هزار و ۲۵۰ گونه در منطقه حفاظت‌شده دنا شناسایی شده‌اند که این رقم معادل ۱۵٫۶ درصد گونه‌های کشور است. | ## بخش 3: پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا | پوشش گیاهی در دامنه‌های جنوبی پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده دنا تا ارتفاع ۲۵۰۰ متر جنگل بلوط همه جا را پوشانده است. در میان این درختان و نواحی و ارتفاعات مختلف گونه‌های جنگلی دیگری نظیر بنه، کیکم، ارژن و انواع بادام کوهی دیده می‌شود اما تسلط کامل با گونه بلوط Quercus Branti است. از ارتفاع ۲۵۰۰ متر به بالا جنگل بلوط تمام شده و درختچه‌های ارژن، شن، انواع گون‌ها و درختان سرو کوهی دیده می‌شوند. از ارتفاع ۳۵۰۰ متر به بالا اثری از درخت و درختچه در این منطقه مشاهده نمی‌شود و تنها شاهد پوششی از گون‌ها و گیاهان علفی و بوته‌ای در سطح زمین هستیم. از ارتفاع ۴۰۰۰ متر به بالا دیگر خبری از بوته‌های سطحی منطقه نیست و تنها شاهد گیاهان کوچک و زیبایی در پناه سنگ‌ها و شکاف صخره‌ها هستیم و برخی از این گیاهان در اوایل تابستان گل‌های ریز، رنگین و بسیار زیبایی به بار می‌آورند. حداقل ۱۲۰۰ گونه گیاهی درمنطقه شناسایی شده که از این تعداد ۵۰ گونه آندمیک مختص این منطقه است. تعداد تیره‌های شناسایی شده حدود ۹۰ تیره از ۱۵۰ تیره گیاهی ایران (۶۰٪) تعداد ۴۳۰ جنس از ۱۲۱۵ جنس گیاهی ایران (۳۵٪) تعداد ۱۲۰۱ گونه گیاهی از ۷۵۰۲ گونه گیاهی ایران (۱۶٪) تعداد ۵۰ گونه آندمیک برابر ۱۷٪ کل گونه‌های اندمیک ایران ۱۰۰ گونه از ۵۰۰ گونه درخت و درختچه ایران (۲۰ درصد) وجود تعداد ۱۲۸ گونه دارویی، ۱۱۰ گونه زیستی وحشی، ۸۴ گونه رنگده و ۶۱ گونه خوراکی وحشی، نشان‌دهنده ارزش دارویی، خوراکی، مرتعی و حفاظتی گیاهان دنا است. در سال‌های اخیر با حفاظت از این زیست‌بوم حیاتی، گونه‌های حائز اهمیت چون کل و بز، خرس قهوه‌ای، خوک وحشی، پلنگ و … افزایش یافته است. | ## جمع‌بندی | وجود حیواناتی چون هما، عقاب طلایی و پلنگ که در راس هرم غذایی قرار دارند، نشان از کیفیت این زیستگاه دارند.