موضوع مقاله: فهرست معماران ایرانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست معماران ایرانی | مقدمه: در فرهنگ فارسی معین، معمار به این صورت معنی شده است: طراح و سازنده بنا عمارت‌کننده، تعمیرکننده رتبه‌ای در فراماسونری کلمات سنتی بنا، مهندس، استاد، و عمله در مراجع معماری اسلامی استفاده می‌شود. | ## بخش 1: فهرست معماران ایرانی | گرچه بسیاری از محققان، معمار را به لحاظ تاریخی به عنوان آرشیتکت نمی‌شناسد، ولی آنها موافقند که مسئولیت‌های آنها با هم همپوشانی گسترده دارند. اطلاعات کمی از استادان متعدد معماری که برخی از شگفتی‌های اولیه جهان اسلام و قبل از اسلام ایران را ساخته‌اند وجود دارد. کاخ بیشاپور، فیروزآباد، پرسپولیس، شوش، یا بسیاری دیگر از بناهای باستانی دیدنی و جذاب از ایران بزرگ ساخته شده است که هیچ سابقه‌ای از نام معمار آنها وجود ندارد و فقط خرابه‌ای از آنچه آنها ساخته‌اند باقی‌مانده. بسیاری از ساختارهایی که امروز باقی مانده احتمالاً بیش از یک معمار بر روی آنها کار کرده است. پیش از اسلام اِپسای: حرم مطهر بیشاپور، ۲۷۱ میلادی شیدا: یک استاد افسانه‌ای که سازنده کاخ ساسانی هفت گنبد بهرام گور با توجه به شاعر نظامی گنجوی بود. قرن ۱۳ میلادی مسلم: سازنده کاروانسرای سنگ بست در خراسان در ۱۲۰۲ میلادی محمد ریگی: سازنده میل رادکان در قوچان در ۱۲۰۳ میلادی احمد بن مکر مرندی: سازنده آرامگاه کیکاووس در ۱۲۱۹ میلادی سعید بن جعفر البنا: سازنده یک قلعه در فیروزآباد فارس محمد بن احمد بن علوی: سازنده مسجد جامع بونفت در یزد در ۱۲۳۴ میلادی استاد زین الدین ابو رشید: سازنده حصار خلج در باکو در ۱۲۳۴ میلادی استاد عنایت الله نظام الدین معمار اصفهانی: سازنده گنبد سبز در کرمان در ۱۲۴۲ میلادی محمد بن محمد بن عثمان البنا طوسی: سازنده مدرسه سرچالی در قونیه در ۱۲۴۲ میلادی نظام الدین بن استاد علی بن علی بن نجار: سازنده امامزاده سید جعفر در دامغان در ۱۲۶۴ میلادی. استاد علی بن حسین علی بن غازی: سازنده مقبره شیخ یوسف سروستانی در استان فارس در ۱۲۸۰ میلادی. محمد بن حسن بن ابیطالب مهندس بنا الدامغانی و برادرش حاجی: سازنده آرامگاه بایزید بسطامی در ۱۳۲۳ م. مفاخیر النجار استاد حسن بن جمال احمد شیر گیر: سازنده امامزاده قاسم ازنا در ۱۳۳۷ م. | ## بخش 2: فهرست معماران ایرانی | استاد شمس الدین: سازنده آرامگاه شوجوک بیگا، خواهر تیمور لنگ در سمرقند در ۱۳۷۰ م. محمد بن محمود اصفهانی: سازنده گور امیر، آرامگاه تیمور لنگ، در سمرقند در ۱۴۰۳ میلادی. سید علی بن سید کمال الدین بنا آملی: سازنده برج سلطان زین الابدین در ساری در ۱۴۰۶ م. پاشا بن بکشاه جمشید: سازنده عمارت شاه بالو در روستای آهو دشت ناتل رستاق در ۱۴۳۵ م. شیرازی خواجه محمود حاج زین جامع: سازنده مزار شیخ احمد جام جم در خراسان در ۱۴۳۹ م. استاد حسن بن علی حسین بنا آملی: سازنده سه ساختار موجود روستای کجور در حدود ۱۴۴۳ م. استاد شمس الدین ابن نصرالله مطهری: سازنده امامزاده سلطان محمد طاهر در بابل در ۱۴۷۰ م. محمد روانی قزوینی: او و حاج عباس بن محمود قزوینی هر دو سازنده پل دختر در میانه در استان قزوین در ۱۴۸۳ م. یعقوب رویانی: سازنده پل رودخانه سیم در لاهیجان و همچنین پل رودخانه پلور در شمال شرقی دماوند در ۱۴۸۶ م. | ## بخش 3: فهرست معماران ایرانی | استاد حسین خراسانی: آرامگاه دوباره ساخته شده شیخ عبدالحسین صمد در نطنز در ۱۵۱۴ م. سید محمد بن میرک غیاث الدین: سازنده آرامگاه همایون در هند از میراث جهانی یونسکو در ۱۵۶۲ م. استاد علی اکبر اصفهانی: او و دو همکار دیگر سازنده مسجد شاه اصفهان بین ۱۶۱۲ و ۱۶۳۱ م. بهاءالدین محمد بن حسین عاملی (شیخ بهایی): طراحی سد در قهرود، ۳۵ کیلومتری جنوب کاشان در ۱۶۱۶ م، و همچنین میدان نقش جهان و خیابان چهارباغ، و منارجنبان در اصفهان. محمد رضا بن استاد حسین بنا اصفهانی: سازنده مسجد شیخ لطف‌الله در اصفهان در ۱۶۱۸ م. استاد طاهر ولد استاد رضا اصفهانی: سازنده کاروانسرای شیخ علی خان زنگنه با نام مستعار چاله سیاه در اصفهان در ۱۶۸۶ م. مهدی حسینی: سازنده سد در نزدیکی روستای شمنلو بر روی رودخانه زاینده رود در ۱۶۸۹ م. قرن ۱۸ میلادی محمد هادی قزوینی: سازنده مسجد شیخ موحدثین کبیر در بابل در ۱۷۲۳ میلادی. | ## جمع‌بندی | عباس غریب نادر خلیلی محسن مصطفوی حریری و حریری: گیسو حریری و مژگان حریری دو نفر از معروف‌ترین معماران ایران‌الاصل آمریکا هستند.