موضوع مقاله: فروشنده (فیلم ۱۳۹۴) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فروشنده (فیلم ۱۳۹۴) | مقدمه: این هفتمین فیلم بلند فرهادی است که ابتدا برسد به دست آهو نام داشت اما در اواسط فیلم‌برداری نامش تغییر کرد و با عنوان فروشنده اکران شد. | ## بخش 1: فروشنده (فیلم ۱۳۹۴) | در مراسم اختتامیه جشنواره کن، جایزه بهترین فیلم‌نامه به اصغر فرهادی اهدا و شهاب حسینی هم برندهٔ جایزه بهترین بازیگر مرد شد. فروشنده به عنوان نماینده ایران در اسکار ۲۰۱۷ به آکادمی اسکار معرفی شد و سرانجام در تاریخ نهم اسفند ماه سال ۱۳۹۵، موفق شد جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان را به دست آورد. همچنین فیلم علاوه بر اکران بین المللی موفق، در اکران داخل کشور نیز مطابق مستندات ویکی پدیا در فهرست پرفروش ترین فیلم های سینمای ایران موفق به کسب رتبه پرفروشترین فیلم سال شد. خلاصه داستان عماد و رعنا، یک زوج بازیگر تئاتر، در نمایشی از «مرگ فروشنده» نقش‌آفرینی می‌کنند؛ عماد نقش ویلی لوما و رعنا نقش همسر او، لیندا را بازی می‌کند. عماد علاوه بر بازیگری، معلم محبوبی هم هست و شاگردانش به شوخی او را «فروشنده» صدا می‌زنند. یک شب، وقتی ساختمان آپارتمان‌شان ناگهان در حال فرو ریختن است، مجبور می‌شوند همراه دیگر ساکنان فرار کنند. برای اینکه جای جدیدی پیدا کنند، دوست و هم‌بازی‌شان بابک آپارتمانی را پیدا می‌کند که قبلاً زنی در آن زندگی می‌کرده اما به‌سرعت رفته و وسایل زیادی را جا گذاشته است. یک شب که رعنا تنهاست، در حال حمام کردن است که ناگهان ناپدید می‌شود و حمام پر از خون می‌شود. عماد وقتی به خانه برمی‌گردد، با این صحنه روبرو می‌شود و فوراً او را به بیمارستان می‌رساند. آنجا می‌فهمد که رعنا توسط یک فرد غریبه مورد حمله قرار گرفته، کسی که رعنا در را برایش باز کرده چون فکر می‌کرد عماد برگشته است. از همسایه‌ها می‌شنود که صاحب قبلی این آپارتمان زن فاحشه‌ای بوده که با مشتریانش مشکلاتی داشته است. رعنا بعد از مدتی به خانه بازمی‌گردد اما از ترس و ضربه روانی، نمی‌تواند به حمام برود و در میانه اجرا در تئاتر از شدت فشار عصبی گریه می‌کند و صحنه را ترک می‌کند. عماد وقتی کلیدهای ماشین مهاجم را پیدا می‌کند، سرنخ‌هایی به دست می‌آورد؛ مهاجم گوشی و پولی هم جا گذاشته که رعنا فکر می‌کرد از طرف عماد است. در یکی از اجراها، عماد از عصبانیت وسط نمایش بابک را به باد انتقاد می‌گیرد، حتی اگر این حرف‌ها در متن نمایش نباشد. عماد نقشه‌ای می‌چیند تا مجید را به آپارتمان قدیمی‌شان بکشاند، اما به جای او، پدرزن مجید می‌آید. کم‌کم مشخص می‌شود که پیرمرد همان مهاجم بوده، هرچند ادعا می‌کند فقط قصد داشته رعنا را بترساند. عماد خانواده پیرمرد را دعوت می‌کند و او را در اتاق کوچکی حبس می‌کند تا واقعیت را به همه نشان دهد. وقتی در را باز می‌کند، پیرمرد حالش بد می‌شود و عماد با نگرانی رعنا را خبر می‌کند. وقتی خانواده پیرمرد می‌آیند، فکر می‌کنند برای کمک آمده‌اند و از عماد تشکر می‌کنند. عماد در خلوت، پولی را که پیرمرد بعد از حمله گذاشته بود پس می‌دهد و وقتی خانواده نمی‌بینند، به او سیلی می‌زند. در پایان، عماد و رعنا کنار هم به تئاتر برمی‌گردند و سعی می‌کنند زندگی‌شان را دوباره بسازند. پیشینهٔ داستانی به نوشتهٔ پایگاه اینترنتی-سینمائی سینماژورنال، داستانِ فیلم با دو داستان سینمایی دیگر یعنی فیلم مستأجر اثر رومن پولانسکی و فیلمنامهٔ حقایق دربارهٔ لیلا دختر ادریس اثر بهرام بیضایی همانند است.نظرات کاملاً متفاوت درباره “فروشنده” فرهادی که شباهت عمیق به “حقایق درباره لیلا دختر ادریس” بیضایی دارد شهلا لاهیجی فیلم فروشنده و سازنده‌اش را به خاطر تأثیرپذیری از کار بیضایی و نیز به خاطر جایزهٔ اسکارش ستوده‌است. اصغر فرهادی که قرار بود پروژهٔ جدید خود را در اسپانیا آغاز کند و تا شروع پیش تولید فیلم، یک‌سال زمان داشت که تصمیم به ساخت فیلم فروشنده در ایران گرفت. | ## بخش 2: فروشنده (فیلم ۱۳۹۴) | نام پیشین این فیلم «برسد به دست آهو» بود که به علت این‌که نام «فروشنده» تناسب بیشتری با داستان نهایی فیلم داشت، تغییر نام پیدا کرد. نشست خبری فیلم فروشنده، دوشنبه ۱۰ خرداد ۱۳۹۵ در ایران فروشنده روی‌هم‌رفته آرای مثبت فراوانی را از داوران سینمایی به خود اختصاص داد و از استقبال عمومی خوبی نیز برخوردار شد. فیلم در سایت راتن تومیتوز با استناد بر ۱۹۶ نقد نمره ۹۶٪ را دریافت کرده‌است و در سایت متاکریتیک نیز با توجه به ۳۶ رأی امتیاز ۸۵٪ را گرفته‌است. نظرات وبگاه‌های سینمایی ایندیوایر با انتشار فهرستی از صد فیلم کنجکاوی برانگیز که در سال ۲۰۱۶ اکران می‌شوند، پنجمین فیلم فهرست خود را به فروشنده، هفتمین فیلم سینمایی اصغر فرهادی اختصاص داد. ایندیوایر دربارهٔ این فیلم نوشت: «شاید برای اغلب ما، اصغر فرهادی، هیجان‌انگیزترین فیلم‌ساز ایرانی این دهه است. ملودرام برنده اسکار او، جدایی نادر از سیمین سال گذشته در رأس فهرست ایندیوایر به عنوان بهترین فیلم دهه اخیر قرار گرفت و فیلم فرانسوی او گذشته نیز فیلم فوق‌العاده‌ای است.» وبگاه «سیر کوئیت»، فروشنده ساختهٔ اصغر فرهادی، محصول مشترک ایران و فرانسه و تونی اردمان محصول آلمان را شانس‌های نهایی برای جایزه بهترین فیلم خارجی زبان اسکار ۲۰۱۷ دانسته‌است. «اوون گلیبرمن» منتقد مجله ورایتی گفته‌است: «فروشنده حتی از ساخته‌های پیشین فرهادی مینیمال‌تر، سربه زیرتر و جمع‌وجورتر است. با این‌حال اما تکنیک نویسنده و کارگردان مثل همیشه با اعتماد به نفس کامل همراه است. هنرنمایی در جای خودش است و هر سرنخی به نتیجه‌ای غیرقابل انتظار ختم می‌شود».نقد ورایتی درباره فروشنده، سایت سلام سینما. فروشنده سعی می‌کند که تأثیر و نتیجهٔ بزرگتری نسبت به فیلم قبلی فرهادی داشته باشد و کیفیت مبهم و معمایی جدایی نادر از سیمین را ندارد. در حقیقت تم انتقام-عدالت طلبی فیلم تقریباً مرا به یاد اثر ملودرام – جنایی دنی ویلنوو یعنی فیلم زندانیان می‌اندازد. با این همه آی کیو محض فیلم‌سازی فرهادی این فیلم را بسیار تماشایی کرده‌است، هوشمندی مطلق موجود در فیلمسازی فرهادی، اثر او را بسیار تماشایی می‌کند. فقط فیلمسازی با تسلط او می‌تواند جایی هم برای میزان متهورانه‌ای از کمدی در فیلم خود باقی بگذارد: عماد در کلاس از خستگی چرت می‌زند و شاگردانش برای گرفتن سلفی‌های خنده‌دار در کنار صورت خروپف‌کنان آقای معلم ژست می‌گیرند».نقد گاردین درباره فروشنده، سایت سلام سینما. «دبورا یانگ» منتقد هالیوود ریپورتر نوشته‌است: «این فیلم استادانه به ویژه در پایان‌بندی بسیار عالی است اما نه چندان گیراست».نقد مجله هالیوود ریپورتر به فیلم فروشنده - فرارو «تیم رابی» منتقد تلگراف معتقد است «گذشته و فیلم جدیدش فروشنده هردو از نظر داستانی مانند کلافی درهم‌تنیده و جذاب بودند، نسخه سینمایی آنچه یوجین اسکرایب یک نمایش خوش‌ساخت نامید. ما شاهد پچ‌پچ‌های آن‌ها در حین اجرای نمایش هستیم، مانند این است که در بین نمایش آرتور میلر داریم یک نمایش کوتاه دیگر می‌بینیم. «مگی گگلر» منتقد «ویو آرت» گفته‌است: «فروشنده فیلمی بسیار هوشمندانه و خوش‌ساخت است. فرهادی یک بار دیگر درونیات و ذهنیات شخصیت‌هایش را می‌کاود و موشکافانه انگیزه‌های آن‌ها را بررسی می‌کند. روایت ریزبینانهٔ او همراه با بازی بی‌نقص ترانه علیدوستی و شهاب حسینی، به خوبی می‌درخشد. او شیوهٔ سینمایی دقیقی برای خودش دارد که او را از فیلمسازان غربی، متفاوت می‌کند».«فروشنده» یک فیلم بی‌پروا و افسونگر است «هیدی لویت» در گلوب اند میل نوشت: این فیلم درامی درخشان است که از نمایشنامه «مرگ فروشنده» اثر «آرتور میلر» به خوبی در پس زمینه خود استفاده کرده‌است. ما زوج بازیگری را می‌بینیم که در جستجوی یک آپارتمان جدید هستند چرا که خانه‌شان در حال فروپاشی و ناامن است. با زندگی روزانه این دو بازیگر همراه می‌شویم که تنها از راه بازیگری امرار معاش نمی‌کنند و آن‌ها را همچون کسانی درک می‌کنیم که در دنیای واقعی وجود دارند. هنگام تماشای فیلم احساس کردم در حال تماشای یک مستند از بازیگران در تئاترهای زیرزمینی هستم که دارای زرق و برق برادوی و هالیوود نیستند. بازی‌ نئورئالیسم و کامل بازیگران زمانی که دنیای عاطفی کاراکترها به اوج می‌رسد و رابطهٔ زوج نقش اصلی از هم می‌پاشد، مرا بسیار تحت تأثیر قرار داد. | ## بخش 3: فروشنده (فیلم ۱۳۹۴) | روزنامه لو موند در شماره روز بیست و سوم ماه مه خود ضمن اشاره به شباهت اثر با کارهای پیشین فرهادی مانند «جدایی نادر از سیمین» و «گذشته»، از نوعی «بازی با سانسور» و تأثیر رعایت اقتضاهای وزارت ارشاد ایران و محدودیت شرایط در بعضی صحنه‌های فیلم گفته‌است.نشریات خارجی در مورد فیلم «فروشنده» چه نوشته‌اند؟ آلن هانتر در نشریه اسکرین دیلی نوشت: اصغر فرهادی با فیلم جدیدش «فروشنده» به قلمروی میشائیل هانکه قدم گذاشته‌است. رابطهٔ به‌ظاهر رضایت‌بخشی که زوج داستان داشتند، بعد از مجموعه‌ای از بدبیاری‌ها در حال از هم پاشیدن است. دلیل این تغییر نام در فرانسه، ساخت فیلمی به اسم فروشنده در این کشور است.خلاصه داستان «فروشنده» اصغر فرهادی نمایش عمومی تازه‌ترین ساختهٔ اصغر فرهادی از ساعت ۶:۴۵ دقیقه صبح روز چهارشنبه دهم شهریور ماه آغاز شد. این فیلم روز چهارشنبه در نخستین روز اکرانش ۲۵۰ میلیون تومان فروش رفت و رکوردی جدید در سینمای ایران ثبت شد؛ در نهایت فروشنده در روز ۲۳ آبان سال ۹۵ در آخرین هفته اکرانش در ایران، با شکستن رکورد فیلم محمد رسول‌الله مجید مجیدی پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران شد.رکورد شکنی عجیب فروشنده در سینمای ایرانباشکوه‌ترین سال سینمای ایران رقم می‌خورد - زلزله «فروشنده» در سینما البته این رکورد مدتی بعد به دست فیلم گشت ۲ شکسته شد. دونالد ترامپ در اولین روزهای حضور خود در کاخ سفید قانونی را وضع کرد که طی آن مردم هفت کشور از جمله ایران اجازه ورود به خاک آمریکا را ندارند. ترانه علیدوستی بلافاصله به این خبر واکنش نشان داد و در اینستاگرام و توئیتر خود نوشت که حتی اگر این قانون شامل حال هنرمندان نشود او برای شرکت در مراسم اسکار به آمریکا نخواهد رفت. آکادمی اسکار هم در بیانیه‌ای این کار ترامپ را محکوم و از ترانه علیدوستی و اصغر فرهادی دفاع کرد. اصغر فرهادی نیز با انتشار متنی اعتراض و انزجار خود را از این قانون اعلام کرد و گفت که حتی در صورت اجازه در کنار دیگر عوامل فروشنده در مراسم اسکار شرکت نخواهد کرد. در ششم اسفند ماه ۱۳۹۵ اصغر فرهادی، انوشه انصاری، اولین زن گردشگر فضایی و فیروز نادری، مسئول اجرایی عملیات سفر به مریخ را به عنوان نمایندگانش برای حضور در مراسم اسکار معرفی کرد.اصغر فرهادی نمایندگانش را در اسکار معرفی کرد/باشگاه خبرنگاران حمایت‌ها صادق خان شهردار وقت لندن در حمایت از اقدام اصغر فرهادی مبنی بر عدم شرکت در مراسم اسکار به دلیل اعتراض به قانون مهاجرتی دونالد ترامپ، اعلام نمود تصمیم دارد فیلم فروشنده را در یکی از میدان‌های لندن برای عموم به‌طور رایگان به نمایش بگذارد. صادق خان که پیشتر از مردم خواسته بود برای تماشای این فیلم بیایند، نمایش فیلم اصغر فرهادی را یک «افتخار» عنوان کرد. صادق خان گفت: «می‌خواهم دنیا بداند که ما در کنار اصغر فرهادی، کارگردان ایرانی، و تمام آن‌هایی که به خاطر نژادشان مورد تبعیض قرار گرفته‌اند، ایستاده‌ایم.» این فیلم در عصر روز یکشنبه ۲۶ فوریه ۲۰۱۷ میلادی (یک شب قبل از برگزاری مراسم اسکار) در میدان ترافالگار لندن برای عموم نمایش داده شد و حدود ۱۰ هزار نفر آن را تماشا کردند. پیام اصغر فرهادی نیز در میان جمعیتی که برای تماشای فیلم او به میدان ترافالگار لندن آمده بودند، پخش شد. پیش از او مایک لی کارگردان بریتانیایی، در میدان ترافالگار گفت: «فیلم جدایی نادر از سیمین یکی از بهترین فیلم‌هایی بود که دیده‌ام و فیلم فروشنده هم فیلم بسیار خوبی است اما قصد ندارم قبل از نمایش، داستان آن را لو بدهم.» همچنین شهردار لندن خود نیز برای تماشای فیلم فروشنده در میدان حاضر شد. همچنین دیمین شزل فیلمنامه‌نویس و کارگردانی آمریکایی در حالی که بخاطر فیلم رکورد شکنش لالا لند جایزهٔ بهترین کارگردان را در مراسم اهدای جوایز انجمن کارگردانان آمریکا دریافت کرد که ضمن حمایت از اصغر فرهادی، اقدامات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا را مورد انتقاد قرار داد. او در این مراسم ضمن تقدیر از اصغر فرهادی و ابراز تاسف از غیبت او در مراسم جوایز آکادمی اسکار گفت: «اصغر فرهادی از کشوری می‌آید که دولت ما گفتگو با آن را منع کرده‌است اما سینما یک زبان جهانی است و فیلم ابزار قدرتمندی است چون می‌تواند با همه صحبت کند. حذف فیلمسازان، یک حرکت ضد هنری است.» ایونینگ استاندارد نوشت: هزاران معترض به احکام ضد مهاجرتی دونالد ترامپ به تماشای فیلم سینمایی فروشنده، نامزد دریافت بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان اسکار ۲۰۱۷ در میدان ترافالگار نشستند. روزنامه مترو نیز در گزارشی روز دوشنبه عنوان کرد: پس از آنکه اصغر فرهادی اعلام کرد که در اعتراض به فرمان ضد مهاجرتی ترامپ در مراسم اسکار شرکت نمی‌کند، «صادق خان» شهردار لندن نیز اعلام کرد که فیلم فروشنده را اکران خواهد کرد.رسانه‌های انگلیسی: فیلم فروشنده نماد اعتراض به سیاست‌های ضد مهاجرتی ترامپ شد جایزهٔ اسکار در هشتاد و نهمین دوره جوایز اسکار جایزهٔ بهترین فیلم خارجی زبان به فروشنده تعلق گرفت. این دومین جایزهٔ اسکار سینمای ایران و اصغر فرهادی است و فرهادی توانست نام خود را در کنار اینگمار برگمن و فدریکو فلینی و کارلوس سائورا به عنوان چهارمین کسی که موفق شده دو بار این جایزه را ببرد ثبت کند. انوشه انصاری از طرف اصغر فرهادی به روی صحنه رفت و بعد از گرفتن جایزهٔ از دستان شارلیز ترون از جانب اصغر فرهادی، نامه‌ای خواند: «افتخار بزرگی است که برای دومین بار این جایزهٔ با ارزش را دریافت می‌کنم. من به احترام مردم کشورم و شش کشور دیگر که با قانونی غیرانسانی منع ورود مهاجران مورد بی‌احترامی واقع شدند به آمریکا نیامدم. تقسیم‌بندی جهان به ما و دشمنان ما توسط سیاستمداران افراطی باعث ترس می‌شود؛ ترسی که توجیهی است دروغین برای خشونت‌ها و جنگ‌ها؛ جنگ‌هایی که مانع بزرگی بوده‌اند برای رسیدن به دموکراسی و رعایت حقوق بشر در کشورهایی که مورد تهاجم واقع شده‌اند. | ## جمع‌بندی | سینماگران می‌توانند با چرخش دوربین‌هایشان به مشترکات انسانی، کلیشه‌هایی که از ملیت‌ها و ادیان مختلف ساخته شده‌است را بشکنند و زمینهٔ همدلی و به دنبال آن همبستگی مردمان جهان را فراهم کنند.