موضوع مقاله: دام نقدینگی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دام نقدینگی | مقدمه: دام نقدینگی به وضعیتی گفته می‌شود که در اثر نرخ بهره بسیار پایین، سرمایه‌گذاران تمایلی به خرید اوراق قرضه نداشته و ترجیح می‌دهند که سرمایه خود را به صورت نقدی ذخیره کنند و در واقع تقاضای پول بی‌نهایت است. | ## بخش 1: دام نقدینگی | در این وضعیت با توجه به انتظار به افزایش نرخ بهره، مردم سعی می‌کنند که سرمایه خود را جهت حداقل نموده زیان ناشی از افزایش نرخ بهره به صورت ذخایر راکد نگه دارند. دام نقدینگی زمانی ایجاد می‌شود که مردم پول نقد را نزد خود نگه دارند زیرا انتظار دارند یک اتفاق نامطلوب مانند:کاهش قیمت، تقاضای ناکافی یا شرایط جنگ ایجاد شود. براساس نظریه جریان اصلی، از میان خصوصیات یک دام نقدینگی نرخ بهره نزدیک به صفر بوده و تغییر در عرضه پول که هیچ تغییری در نرخ بهره ایجاد نمی‌شود تاریخچه جان مینارد کینز، در نظریه عمومی خود در سال ۱۹۳۶ چنین می‌نویسد: «این احتمال وجود دارد که که پس از آنکه نرخ بهره به یک سطح معین کاهش یافته باشد، نقدینگی ممکن است که به طور کامل مطلق شود به این معنا که تقریبا همه ترجیح می‌دهند که پول نقد نگه داری کنند. اما در حالی که ممکن است این مورد محدودکننده در آینده اهمیت پیدا کند من هیچ کدام از آنرا تاکنون نمی‌دانم» این مفهوم ناتوانی سیاسی اولین بار در آثار جان هیکس اقتصاددان انگلیسی مشهور مخترع مدل IS-LM می‌گوید: «دام نقدینگی ممکن است به عنوان وضعیتی تعریف شود که در آن سیاست‌های پولی متعارف غیر فعال شده باشند زیرا نرخ بهره اسمی در صفر یا نزدیک به صفر است تزریق پول توسط بانک مرکزی هیچ تاثیری ندارد زیرا همه افراد پول نقد را به عنوان جایگزین کامل نگه داری می‌کنند» دز دام نقدینگی مردم بین اوراق قرضه و وجه نقد بی‌تفاوت هستند زیرا نرخ بهره هر دو ابزار مالی با هم برابر هستند سود نقدی صفر است و بهره اوراق قرضه نزدیک صفر است از این رو بانک مرکزی دیگر نمی‌تواند نرخ بهره را تحت تأثیر قرار دهد. در دوره‌های اخیر که اقتصاد ژاپن با وجود نرخ بهره نزدیک به صفر، به دوره رکود طولانی مدت سقوط کرد دوباره مفهوم دام نقدینگی مطرح شد تدوین کینز از دام نقدینگی به وجود یک منحنی تقاضای افقی برای پول در برخی از سطح مثبت نرخ بهره اشاره دارد. | ## بخش 2: دام نقدینگی | با این وجود، نقدینگی مورد استفاده در دهه ۱۹۹۰ صرفاً به حضور سیاست‌های نرخ بهره صفر یا نزدیک به صفر اشاره شده‌است، با این ادعا که نرخ بهره نمی‌تواند در زیر سطح صفر قرار بگیرد برخی از اقتصاددانان مانند نیکلاس کرفتس (به انگلیسی:Nicholas Crafts) حمایت از صنایع داخلی، سیاست هدفگذاری تورم (توسط یک بانک مرکزی مستقل از دولت) در مواقعی که سود اسمی بلند مدت بسیار پایین است برای جلوگیری از دام نقدینگی یا فرار از آن برخی از اقتصاددانان مکتب اتریشی مانند فون میزس نظریه اولویت نقدینگی کینز را به‌طور کلی رد می‌کنند. منحنی LM اکنون مسطح است، زیرا وقتی عرضه پول افزایش میابد ف نرخ بهره هیچ جابه جایی صورت نمی‌گیرد و درآمد بدون افزایش نرخ بهره افزایش پیدا می‌کند در جریان بحران‌های مالی جهانی ۲۰۰۸، همزمان با افزایش نرخ بهره کوتاه مدت برای بانک‌های مرکزی مختلف در ایالت متحده و اروپا، به صفر نزدیک شد، اقتصاددانانی همچون: پل کروگمن معتقدند که بخش اعظم جهان توسعه یافته از جمله ایالت متحده، اروپا و ژاپن در دام نقدینگی قرار داشتند. وی خاطر نشان کرد: سه برابر شدن پایه پولی در آمریکا بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱ نتوانسته تأثیر چشمگیری بر شاخص‌های قیمت داخلی یا قیمت کالاهای خارجی داشته باشد مفهومی که توسط دیگران مانند اسکات سرنر نیز مورد حمایت قرار گرفته‌است. پست کینزین‌ها پاسخ می‌دهند که سردرگمی «اقتصاددانان اصلی» بین شرایط دام نقدینگی تعریف شده توسط کینز و در چارچوب پست کینزی و شرایط نرخ بهره صفر یا نزدیک صفر، عمدی و با انگیزه ایدیولوژیک است. در تلاش برای حمایت از سیاست‌های مالی، آنها استدلال می‌کنند که، برنامه‌های کاهش قیمت در آمریکا یا جاهای دیگر باعث شده که قیمت دارایی‌های مالی بالا می‌رود و نرخ بهره کاهش میابد. | ## بخش 3: دام نقدینگی | با این حال طبق تعریف کینزی، یک دام نقدینگی نمی‌تواند وجود داشته باشد، مگر اینکه قیمت دارایی‌های مالی بی خطر در حال سقوط باشد و نرخ بهره آنها در حال افزایش باشدو افزایش پایه پولی هیچ تأثیری در نرخ بهره یا قیمت کالاها ندارد. با توجه به سابقه بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۸ منتقدین تعریف اصلی از دام نقدینگی خاطر نشان می‌کنند که بانک مرکزی ایالت متحده هرگر، به‌طور مؤثری ، کنترل نرخ بهره را از دست نداد. در حالی که ایالت متحده در دوره ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ دام نقدینگی را تجربه کرده‌است، یعنی در «پیامدهای فوری» بحران منتقدین تعریف اصلی ادعا می‌کنند که پس از دوره بحران خبری نیست. بیشتر از هر نوع دام نقدینگی از آنجا که اوراق قرضه دولتی و بخش خصوصی دارای تقاضای بالایی است. | ## جمع‌بندی | این برخلاف نظر کینز است: «تقریبا همه افراد برای پرداخت بدهی پول نقد را ترجیح می‌دهند».