موضوع مقاله: خاندان کاپت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خاندان کاپت | مقدمه: خاندان کاپه یا کاپتی‌های اصلی که خاندان فرانسه نیز خوانده می‌شدند، از سال ۹۸۷ تا ۱۳۲۸ میلادی حاکم پادشاهی فرانسه بودند. | ## بخش 1: خاندان کاپت | تاریخ‌نگاران سده نوزدهم از عنوان کاپتی‌ها هم برای خاندان حاکم بر فرانسه و هم محدوده وسیعتری از جانشینان مذکر اوگ کاپه استفاده می‌کردند. گاهی این خاندان را نسل سوم شاهان می‌خواندند که پس از مروونژی‌ها (نسل اول) و کارولنژی‌ها (نسل دوم) به حکومت رسیدند. پس از آن که هیچ فرزند ذکوری از سه پسر فیلیپ چهارم (لوئی دهم، فیلیپ پنجم، شارل چهارم) نماند تا بر تخت پادشاهی فرانسه بنشیند، خط اصلی خاندان کاپه در سال ۱۳۲۸ مختومه شد. با مرگ شارل چهارم، حکومت به فیلیپ ششم (پسر شارل، کنت والوآ برادر کوچکتر فیلیپ چهارم)، دودمان والوآ منتقل شد. پس از آن نیز در سال ۱۵۸۹ با پادشاهی هانری چهارم به شاخه‌ای دیگر از کاپتی‌ها به نام خاندان بوربون که به روبر، کنت کلرمون کوچکترین پسر لوئی نهم منسوب بود و سپس به خاندان اورلئان انتقال یافت و طبق قانون سالیک پادشاهی فرانسه همواره در دست ارشدترین فرزندان پسر نسل اوگ کاپه ماند. او یک اشراف‌زاده فرانکی اهل ایل-دو-فرانس بود که پس از مرگ لوئی پنجم آخرین شاه کارولنژی، برای حکومت بر فرانسه انتخاب شد. سپس با انتخاب و تاج‌گذاری پسرش روبر دوم، به عنوان شاه مشترک، حکومت را موروثی کرد. پس از مرگ اوگ، حکومت به صورت مسالمت آمیز به روبر رسید و او نیز مانند بسیاری از پیشینیان خود از همین روال پیروی کرد. نخستین شاهان کاپتی حاکمان ضعیفی بودند که تنها بر مناطق کوچکی در ایل-دو-فرانس و اورلئان به صورت مستقیم حکومت می‌کردند و این مناطق نیز از شاه فرمان نمی‌بردند. بقیه فرانسه توسط والیان محلی مانند دوک نرماندی، کنت بلوا، دوک بورگوندی و دوک آکیتن کنترل می‌شد. البته خاندان کاپه به اندازه کافی خوش‌اقبال بود که از حمایت کلیسا برخوردار باشد و به استثنای سه حاکم (فیلیپ یکم، لوئی نهم و ژان یکم) سایر شاهان کاپتی در بزرگسالی به حکومت رسیدند. کاپتی‌ها و پلانتاژنه در زمان حکومت لوئی هفتم (۱۱۲۰–۱۱۸۰)، قدرت کاپتی‌ها در فرانسه افزایش یافت. این پسر را فیلیپ دیودون (خداداد) نام نهادند که با عنوان فیلیپ دوم (آگوست) (۱۱۶۵–۱۲۲۳) به حکومت رسید و قدرت خاندان آنژوین (خانواده الینور، دوشس آکیتن و هنری دوم) را در فرانسه در هم شکست. لوئی هشتم (۱۱۸۷–۱۲۲۶) که بزرگترین پسر و وارث فیلیپ بود، با بلانش کاستیا (۱۱۸۸–۱۲۵۲) از نوادگان الینور و هنری دوم، ازدواج کرد. سپس به نام او ادعای حکومت انگلستان را کرد، به دعوت بارون‌های انگلیسی به این کشور حمله کرد و برای مدت کوتاهی شاه انگستان خوانده می‌شد. لوئی وادار به امضای پیمان لمبت شد و قانوناً اعلام کرد هرگز شاه انگلستان نخواهد شد. رخداد مهمتری که در دوران کوتاه حکومتش اتفاق افتاد، فتح پواتو و بخشی از زمین‌های لانگداک بود. | ## بخش 2: خاندان کاپت | لوئی نهم (۱۲۱۵–۱۲۷۰) در کودکی جانشین پدرش لوئی هشتم شد و سال‌ها قادر به حکومت نبود. بلانش توسط مادربزرگش الینور برای ازدواج با وارث تاج و تخت فرانسه انتخاب شده بود، زیرا او را برای قرار گرفتن در جایگاه ملکه فرانسه مناسب‌تر از خواهرش اوراکا می‌دانست. نه تنها در دوران کودکی پسرش، بلکه حتی در زمان حکومت او، در اداره حکومت همکاری می‌کرد. هرچند هزینه و تلاش زیادی برای جنگ‌های صلیبی تلف کرد، به عنوان شاه فرانک‌ها با ریاضت، قدرت، شجاعت، عدالت و وقف خود برای فرانسه تحسین می‌شد. دو دودمان کاپتی مهم از او منشعب شد: خاندان آنژو (با اهدای کنت‌نشین آنژو به برادرش شارل) و خاندان بوربون (با اهدای کلرمونت به پسرش روبر در سال ۱۲۶۸ و پیش از ازدواج روبر با بئاتریس وارث بوربون). خاندان آنژو در سال‌های بعد حاکم سیسیل، پادشاهی ناپل و پادشاهی مجارستان شد و خاندان بوربون در نهایت تاج و تخت فرانسه را به دست آورد و ناوار را ضمیمه حکومت خود کرد. پسرش فیلیپ سوم (۱۲۴۵–۱۲۸۵) و نوه‌اش فیلیپ چهارم (۱۲۶۸–۱۳۱۴) نیز این وضعیت را حفظ کردند. هر دو با کمک مشاوران خود به اداره کشور پرداخته و هر دو ازدواج قابل توجهی داشتند. نخستین همسر فیلیپ سوم، ایزابلای آراگون (۱۲۴۷–۱۲۷۱) دختر خایمه یکم، پادشاه آراگون بود. سال‌ها پس از مرگ ایزابلا، فیلیپ ادعای تخت حکومت آراگون را برای پسرش شارل (۱۲۷۰–۱۳۲۵) کرد. فیلیپ چهارم با خوآنای یکم، ملکه ناوار وارث ناوار و شامپانی ازدواج کرد و به این ترتیب، این سرزمین‌ها را به قلمرو فرانسه افزود. در نهایت، بونیفاس هشتم را ربود و کشیشی فرانسوی به نام برتران دو گوت را با عنوان پاپ کلمنت پنجم به مقام پاپی منصوب کرد. همچنین در سال ۱۲۹۵ پیمان اتحادی با اسکاتلند بست تا برابر سلطه انگلیس مقاومت کند. گفته می‌شد توسط ژاک دو موله (درگذشته ۱۳۱۴) رهبر بزرگ شوالیه‌های معبد (که به عنوان مرتد سوزانده شده بود) به نزد خداوند احضار شده‌است. ربع نخست سده چهاردهم شاهد حکومت پیاپی سه پسر فیلیپ بود: لوئی دهم (۱۳۱۴ تا ۱۳۱۶)، فیلیپ پنجم (۱۳۱۶ تا ۱۳۲۲) و شارل چهارم (۱۳۲۲ تا ۱۳۲۶). فیلیپ چهارم که اطلاع یافته بود در ماجرای تور دو نسل عروسانش با دو شوالیه زنا کرده‌اند، هر دو آنان را در سال ۱۳۱۳ دستگیر و در زندان‌های پادشاهی محبوس کرد. از سوی دیگر، لوئی که تمایلی به حفظ زندگی خود با مارگارت نداشت، به دنبال ازدواج مجدد بود. | ## بخش 3: خاندان کاپت | پس از مرگ مشکوک مارگارت در سال ۱۳۱۵ (که گفته می‌شد به دستور شاه خفه شده‌است) لوئی با کلمانس مجاری ازدواج کرد. فرانسوی‌ها که نمی‌دانستند چه کسی را جانشین لوئی کنند، فیلیپ (برادر لوئی که کنت پواتیه بود) را به عنوان نایب السلطنه انتخاب کردند و امیدوار بودند فرزند لوئی پسر باشد. (دو مدعی اصلی خوآنا و فیلیپ بودند) این چنین شد؛ ولی نوزاد که ژان یکم نامیده شد، پس از پنج روز درگذشت و بحرانی برای جانشینی او ایجاد شد. در نهایت تصمیم گرفتند بر پایه چند دلیل قانونی (که بعداً به شکل قانون سالیک تفسیر شد) خوآنا را فاقد صلاحیت به ارث بردن حکومت معرفی کنند و تخت حکومت فرانسه به فیلیپ رسید. او نیز از همسرش ژوآن دوم، کنتس بورگوندی پسر زنده‌ای از خود بر جای نگذاشت و پس از مرگش، حکومت به برادرش شارل چهارم رسید. فیلیپ با ازدواج با ژوآن، این منطقه را به قلمرو خود افزوده بود و پس از مرگش بورگوندی دوباره مستقل شد. شارل چهارم به سرعت همسر زناکارش بلانش بورگوندی را که فرزندی از او نمانده بود و از سال ۱۳۱۳ در زندان بود، طلاق داد و با ماری لوکزامبورگی فرزند امپراتور هاینریش هفتم ازدواج کرد. هنگامی که شارل درگذشت، ژان باردار بود و فیلیپ والوآ کنت آنژو و والوآ به عنوان نایب السلطنه تعیین شد. پس از آن که ژان یک دختر به دنیا آورد، فیلیپ با عنوان فیلیپ ششم به پادشاهی رسید و به دوران حکومت شاخه اصلی خاندان کاپه پایان داد. آخرین وارثان آخرین اعضای شاخه اصلی کاپه دختران سه پسر فیلیپ چهارم و دختر فیلیپ چهارم به نام ایزابلا بودند. به دلیل زن بودن این وارثان، آنان نمی‌توانستند حکومت را به فرزندان خود منتقل کنند. ایزابلا که همسر ادوارد دوم، پادشاه انگلستان بود، همسرش را به نفع پسر خود ادوارد (۱۳۱۲–۱۳۷۷) و معشوقش راجر مورتیمر (۱۲۸۷–۱۳۳۰) عزل کرد؛ ولی ادوارد سوم مورتیمر را اعدام و ایزابلا را از قدرت خلع کرد. ایزابلا پس از مرگ برادرش شارل چهارم ادعای جانشینی پدرش را کرد و تقاضا کرد حکومت به پسرش (که هم مرد بود و هم به سن قانونی رسیده بود و می‌توانست مدعی خوبی برای تخت شاهی باشد) منتقل شود؛ ولی ادعای او رد شد و در نهایت دلیلی برای آغاز جنگ صدساله فراهم کرد. ازدواج ژوآن سوم، کنتس بورگوندی با اودوی چهارم، دوک بورگوندی باعث اتحاد دوک‌نشین و کنت‌نشین بورگونی شد. خط وراثت او با مرگ نوه‌اش فیلیپ یکم (۱۳۴۶–۱۳۶۱) به پایان رسید و دوباره اتحاد بورگوندی شکسته شد. خواهرش مارگارت (۱۳۱۰–۱۳۸۲) با لوئی یکم کنت فلاندر ازدواج کرد و با مرگ فیلیپ یکم، وارث کنت‌نشین بورگوندی شد. نوه و وارثش مارگارت سوم (۱۳۵۰–۱۴۰۵) با پسر ژان دوم، پادشاه فرانسه به نام فیلیپ دوم، دوک بورگوندی، ازدواج کرد و دوباره دو قلمرو را متحد کرد. | ## جمع‌بندی | از فرزندان شارل چهارم، دختر کوچکش بلانش (۱۳۲۸–۱۳۹۲) که تولدش باعث پایان حکومت خاندان کاپه شد، به بزرگسالی رسید.