موضوع مقاله: مهار اندازی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهار اندازی | مقدمه: مهار اندازی به هر گونه ساختار پایدار گفته می‌شود که برای ثابت نگه داشتن کشتی استفاده می‌شود. | ## بخش 1: مهار اندازی | یک لنگر مهار اندازی، موقعیت کشتی را نسبت به نقطه‌ای در پایین راه آبی بدون وصل کردن آن به ساحل، ثابت نگه می‌دارد. زیرا توان نگهدارندگی بسیار بیشتری دارند، آسیب کمتری به محیط دریا می‌زنند و کار با آن‌ها آسان‌تر است. هنگامی که یک دسته مهار در کنار یکدیگر قرار داشته باشند به آن‌ها «ردیف» Tier می‌گویند. همچنین در موارد کمی، از آن‌ها برای نگهداشتن باراندازهای بویه در جای خود استفاده می‌شود. چندین گونه مهار انداز وجود دارد: مهار چرخشی مهار بویه یا مهار تک-نقطه‌ای ساده‌ترین و پر استفاده‌ترین گونه مهار است. مهار چرخشی شامل یک لنگر در کف راه آبی و یک ریسمان (طناب، کابل دریایی، یا زنجیر) است که به بویه‌ای بر روی آب وصل است. بویه به کشتی اجازه می‌دهد تا ریسمان را پیدا کند و خود را به لنگر زیر آب وصل کند. علت نامگذاری این نوع مهار به «مهار چرخشی» این است که کشتی پس از وصل شدن به این مهار، به شکل دایره به دور آن می‌چرخد. مهار اندازی، بیشتر با استفاده از طناب‌های کُلُفتی انجام می‌شود که «خط مهار انداز» یا «هوسر» نامیده می‌شوند. خط‌های مهار انداز می‌توانند به گیره‌های عرشه کشتی در یک سو و گیره‌هایی مانند تیرک، حلقه، و گیره در ساحل وصل شوند. قطر زنجیر متصل به وزنه، ۱۲ یا ۱۴ میلی‌متر و طناب مهار آن از نایلون با قطر ۲۰ میلی‌متر و بیشتر، کابل فولاد ضدزنگ، یا سیم از جنس ترکیب با قطر ۱۶ میلی‌متر است. در برخی بندرگاهها (مانند دانلیری در جمهوری ایرلند) ممکن است زنجیرهای بسیار سنگین (مانند زنجیر لنگر کشتی فرسوده) در یک الگوی شبکه‌ای در بستر دریا قرار بگیرند تا از موقعیت منظم مهارها اطمینان بدست آید. طناب مهارها (به ویژه برای بویه‌های نشان‌گر و خط‌های پیوند دهنده) باید «غیر شناور» باشند تا از برخورد کف قایق به آن‌ها کاسته شود. مهار ستونی مهار ستونی، ستون چوبی یا فلزی است که به کف راه آبی فرورفته و سر آن بالای سطح آب قرار دارد. کشتی‌ها خط‌های مهار خود را به دو یا چند ستون گره می‌زنند تا موقعیت خود را بین آن‌ها ثابت نگه دارند. برای نمونه در دیواره بزرگ مرجانی در خاور استرالیا، شمار بسیاری از مهارهای عمومی در محل‌های پر رفت‌وآمد قرار دارند. چهار گونه اصلی لنگر پایدار برای مهار اندازی استفاده می‌شود: وزنه‌های زیر آب که ساده‌ترین گونه لنگر هستند. این وزنه با وزن خالص خود و تااندازه کمی، جایگیری در کف آبراه از جابجایی جلوگیری می‌کند. چنین وزنه‌ای برای راه آبی که کف آن سنگلاخ است و استفاده از دیگر وزنه‌ها ممکن نیست، کاربرد دارد. لنگر قارچی برای بستر دریا که از مواد نرم چون گل، ماسه، یا لای پوشیده شده‌اند بسیار مناسب است. | ## بخش 2: مهار اندازی | برتری آن این است که نسبت توان نگهدارندگی به وزن آن در مقایسه با وزنه زیر آب می‌تواند به ۱۰ برابر هم برسد. مشکل آن هزینه بالا، عدم امکان استفاده در بستر سنگ‌ریزهای، و زمان زیاد لازم برای رسیدن به بیشینه توان نگهدارندگی آن است. شکل هرمی آن باعث می‌شود تا هنگامی که کشش جانبی به لنگر وارد می‌شود گوشه‌ها یا کنارهای لنگر به بستر آبراه فرورود و آن را پایدار کنند. این وزنه‌ها در کنار خود، تیغه‌های تیز مارپیچ مانندی دارند که مانند پیچ‌گوشتی در بستر آبراه فرومی‌رود. برتری این وزنه نسبت توان نگهدارندگی به وزن بالا آن و اندازه کوچک (و به دنبال آن هزینه پایین) آن است. سامانه مهار انداز چند لنگری از دو یا بیشتر از دو (معمولاً سه) لنگر موقت سَبُک استفاده می‌کنند که با نظم دو تایی، کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. همه این وزنه‌ها به دور یک مرکز قرار می‌گیرند که همگی، در سطح آن مرکز بر روی آب با زنجیر به یک بویه مهار اندازی وصل می‌شوند. برتری سامانه مهار انداز چند لنگری، وزن کم آن، آسانی در گسترش دادن آن، نسبت توان نگهدارندگی به وزن بالا، و امکان استفاده از لنگرهای موقت است. مهار اندازی به تیرک ساحلی یک کشتی می‌تواند برای مهار اندازی، خیلی سریع از گونه‌های مختلفی از تیرک‌های ساحلی مانند یک درخت یا سنگ تا منطقه ویژه‌ای چون کوتاه‌اسکله یا اسکله استفاده کند. خط‌های مهار اندازی سنگین از کشتی‌های بزرگ با خط‌های سنگین کوچک‌تر به سوی افراد روی مهار اندازها انداخته می‌شوند. کشتی‌های بزرگ، خط‌های مهار اندازی خود را با استفاده از ماشین‌های سنگین، پایدار می‌کنند که «وینچ مهار اندازی» یا «چرخ طناب» نامیده می‌شود. مواد بکار رفته در ساخت خط خط‌های مهار اندازی معمولاً از طناب مانیل یا مواد ترکیبی مانند نایلون استفاده کنند. مهم‌ترین برتری آن این است که در هنگام رویدادی چون باد شدید یا گذر کشتی از فاصله بسیار نزدیک، تنش وارده، بین نخ‌های نایلونی پخش می‌شود. اگرچه اگر تنش بسیار زیادی وارد شود ممکن است نخ نایلونی پاره شده و با جهش ناگهانی، به حاضران، آسیب مرگباری وارد کرده و باعث فاجعه شود. در خط‌های مهار اندازی که از موادی چون پلی‌اتیلن با وزن مولکولی بسیار بالا یا کولار ساخته می‌شوند کشسانی کاهش بسیاری پیدا کرده و بنابراین خیلی ایمن‌تر هستند. همچنین ریسک ایمنی استفاده از طناب فولادی در عقب کشتی به خاطر نزدیکی به پره‌های آن بالا است. ممکن است خط‌های مهار اندازی و هوسرها با آمیختن طناب فولادی و خط‌های ترکیبی ساخته شوند. +نگاره‌ای از مهار اندازی400x400پیکسل|A typical mooring schemeشمارهنام مهارکاربرد۱مهار سر کشتیسر کشتی را در مقابل لنگرگاه قرار می‌دهد.۲مهار میانه جلوی کشتیکشتی را نزدیک اسکله نگه می‌دارد.۳فنر جلوییاز جلو آمدن، پیشگیری می‌کند.۴فنر پشتیاز پس رفتن، پیشگیری می‌کند.۵مهار میانه پشت کشتیکشتی را نزدیک اسکله نگه می‌دارد.۶مهار پشت کشتیاز جابجایی کشتی، پیشگیری می‌کند. مهار دو سر مهار دو سر، گونه‌ای گیره است که بیشتر در مهار اندازی دریایی استفاده می‌شود. در شرایط آرام مانند دریاچه، یک نفر می‌تواند در چند دقیقه برای یک کشتی ۲۶۰ تنی مهار دو سر بیندازد. | ## بخش 3: مهار اندازی | این روش نیاز به استفاده از کارکنان بندر برای بکارگیری طناب‌های مهار انداز سنگین را کم می‌کند؛ بنابراین ایمن‌تر است. انجمن دریایی بین‌المللی شرکت‌های نفتی استفاده از این قلاب‌ها را در پایانه‌های نفت و گاز پیشنهاد می‌کند. سامانه ریسمان ساده سامانه ریسمان ساده، یک خط، کابل، یا زنجیر است که درازای آن چندین برابر بیشتر از عمق آبی است که از لنگر تا بویه مهار اندازی، جریان دارد. هرچه ریسمان طولانی‌تر باشد زاویه نیروی وارد بر لنگر کمتر و محدوده اثر آن بیشتر است. محدوده اثر کمتر به معنی نیروی فشاری افقی بیشتر است؛ بنابراین فرورفتن آن به بستر آبراه، توان نگهدارندگی آن و همچنین چرخش حلقه هر مهار انداز را افزایش و چگالی هر یک از میدان‌های مهار اندازی معین را کاهش می‌دهد. با افزودن وزن به انتهای پایینی ریسمان، مانند استفاده از زنجیرهای طولانی سنگین، زاویه نیرو بیشتر کاهش می‌یابد. متأسفانه این موضوع، بستر آبراه را در یک منطقه دایره‌مانند در اطراف لنگر می‌خراشد. می‌توان بویه‌ای را به بخش پایینی ریسمان افزود تا آن را پایین نگه دارد و از این مشکل جلوگیری کرد. دیگر گونه‌ها از مهار اندازهای غیر خطی (بدون دسته) هنگامی استفاده می‌شود که وقت در اسکله کم است و از فنجان بادکش یا آهنربا استفاده می‌شود. مهار انداز مدیترانه‌ای در مهار انداز مدیترانه‌ای یا مهار انداز تاهیتیایی، کشتی به گروهی از لنگرهای موقتی در بیرون از اسکله وصل شده و با زاویه عمود به سوی اسکله کشیده می‌شود. ممکن است بسته به دلخواه، از مهار اندازهای ساده به جای لنگرهای موقت در بیرون از اسکله استفاده شود. برتری مهار انداز مدیترانه‌ای به این است که تعداد کشتی‌های بیشتری می‌توانند در اسکله‌ای با درازای مشخص پهلو بگیرند. اشکال مهار انداز مدیترانه‌ای این است که احتمال برخورد بین کشتی‌ها افزایش می‌یابد و از آن نمی‌توان در اب‌های عمیق یا منطقه با کشندهای زیاد استفاده کرد. ساخت مهار انداز مسافرتی شامل ۱) غرق کردن وزنه سنگین به یک توده (چرخ قرقرهای) در جایی که در هنگام جزر، دریا به‌اندازه کافی عمق داشته باشد که به آن وصل شود ۲) محکم کردن توده/چرخ قرقره‌ای به یک سنگ یا نقطه محکمی در بالای بیشینه مد و ۳) انداختن یک طناب سنگین با بویه نشانگر بین این توده‌ها، می‌شود. مهار اندازی شامل ۱) به گل نشاندن قایق ۲) کشیدن خط تا نقطه مهار اندازی (جایی که بویه نشانگر قرار دارد) ۳) محکم کردن خط مهار اندازی به قایق ۴) بیرون کشیدن قایق و دور کردن آن از ساحل تا همواره در همه کشندها در دسترس باشد می‌شود. مهار اندازی در آبراهه مهار اندازی آبراهه برای قایق باریک (قایقی که می‌تواند از آبراهه‌های باریک در بریتانیا و سد سلولی عبور کند) در هنگام شب یا هنگامی که کسی درون قایق نیست یا زمان زیادی که در صف انتظار گذر از سد سلولی است استفاده می‌شود. چون کشند در آن تأثیر ندارد و تنها در جاهایی که نزدیک سد سلولی است تغییر سطح اب وجود دارد. به همراه آن طناب (که شخص هدایت‌گر قایق آن را با خود دارد) یا طناب و زنجیر استفاده می‌شود. حلقه مهار اندازی حلقه مهار اندازی (همیشگی) بین کناره آبراهه و راه طناب‌کشی محکم می‌شود. | ## جمع‌بندی | به همراه آن طناب (که شخص هدایت‌گر قایق آن را با خود دارد) یا زنجیر استفاده می‌شود.