موضوع مقاله: میساک مانوشیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میساک مانوشیان | مقدمه: میساک مانوشیان شاعر و فعال کمونیست یکی از نجات‌یافتگان نسل‌کشی ارمنی‌هاست که از دوران کودکی در سال ۱۹۲۵ از لبنان به فرانسه نقل مکان کرد. | ## بخش 1: میساک مانوشیان | این گروه که در پاریس مستقر بود از مهاجران اروپایی و یهودیان تشکیل شده بود و در ترور و عملیات نظامی علیه نازی‌ها دست داشت. مانوشیان و بسیاری از اعضای گروهش در نوامبر سال ۱۹۴۳ به دست نازی‌ها در منطقه فور مون والرین دستگیر و در بیست و یکم فوریه سال ۱۹۴۴ اعدام شدند. زندگی‌نامه میساک مانوشیان در اول سپتامبر سال ۱۹۰۶ در آدیامان در جنوب ترکیه کنونی که در آن زمان بخشی از امپراتوری عثمانی بود در یک خانواده کشاورز به دنیا آمد. مادر میساک به همراه قافلهٔ زنان از آدیامان دور شد ولی در شرایطی سخت از بیماری و گرسنگی جان داد. میساک و برادر بزرگش، کاراپت نجات پیدا کردند و همراه با قافله آوارگان به بیابان‌های سوریه رفتند و در خانواده‌ای از کردهای سوریه پذیرفته شدند. پس از پایان جنگ، نمایندگان کلیسای ارامنه و کارکنان ارمنی شهر با همکاری صلیب سرخ دو برادر را در اوایل سال ۱۹۲۰ به یتیم خانهٔ بیبلس در شهرجونیه لبنان که در آن زمان مستعمره فرانسه بود فرستادند. در فرانسه او در پاریس ساکن شد و به عنوان کارگر تراشکار در کارخانه سیتروئن واقع در بارانداز ژاول در منطقهٔ پانزدهم پاریس مشغول بکار شد. برادرش کاراپت بیمار و در بیمارستان بستری شده بود و میساک هر روز در پایان کار به عیادت وی می‌رفت تا اینکه در یکی از روزهای سال ۱۹۲۷ سرپرستار بخش خبر مرگ کاراپت را به او داد. در آن سال‌ها میساک تحصیلاتش را به صورت فردی ادامه داد و به کتابخانه‌های محله لاتن در پاریس نیز سر می‌زد. از سرمایه‌داری زده شد و با پیدا کردن کاری در مجسمه‌سازی زندگی اش را توانست تأمین کند. در بین سال‌های ۳۵ تا ۳۷ همان سال نشریه زنگو به زبان ارمنی را با همین نام منتشر کرد. این دو مرد جوان اشعار بودلر و ورلن و رمبو را به ارمنی ترجمه می‌کردند و این ترجمه‌ها را برای اولین بار در دسترس مردم ارمنی قرار می‌دادند. سه ما و مانوشیان هر دو در دانشگاه سوربن ثبت نام کردند تا بتوانند دروسی مانند ادبیات، فلسفه، اقتصاد و تاریخ را درس بدهند. در سال ۱۹۳۵ در دیدار با کمیته آزادی ارمنستان (HOC) او با همسر آینده‌اش ملینه مانوشیان آشنا شد. در پایان همین سال میساک به عنوان نماینده در کنگرهٔ نهم حزب کمونیست فرانسه شرکت کرد. | ## بخش 2: میساک مانوشیان | ملینه دربارهٔ او می‌نویسد: «نخستین باری که من قدم به اتاقش گذاشتم، چیزی که بیش از همه مرا تحت تأثیر قرار داد، کاغذهای کوچکی بودند که به دیوار سنجاق شده بودند، روی همهٔ این کاغذهای کوچک، عبارات و جملاتی دیده می‌شدند. در یکی از این نوشته‌ها چنین آمده بود: ‘بسیاری از مردمان خود را در عالم عشق گم می‌کنند، قلیل اند اشخاصی که خود را در این میان بازمی‌یابند؛ باید آموخت، آموخت، آموخت… ’ و بسیاری از این قبیل جملات که اکنون به یاد ندارم. اتاقش از یک تخت خواب تنگ و باریک، یک میز کوچک، دو صندلی و یک گنجهٔ مخصوص لباس تشکیل شده بود. در گوشه‌ای از آن اتاق پرده‌ای وجود داشت که یک دستشویی کوچک و یک اجاق گاز را از نظر پنهان می‌داشت. کنار گنجه و روی یک قفسه، آثار هنری، کتاب‌های سیاسی، دیوان‌های شعر و کتاب‌های داستانی از جمله ژان کریستف اثر نویسندهٔ توانا و مشهور، رومن رولان، دیده می‌شد». جنگ جهانی دوم وقتی که جنگ جهانی دوم در سپتامبر سال ۱۹۳۹ شروع شد، مانوشیان به عنوان یک خارجی از پاریس اخراج شد. در ژوئن سال ۱۹۴۰ او به پاریس بازگشت تا فعالان نظامی اش را پیدا کند و زندگی مخفی اش را شروع کرد. چرا که مقامات فرانسه حزب کمونیست را در سپتامبر سال ۱۹۳۹ ممنوعه اعلام کرده بودند. در ۲۲ ژوئن سال ۱۹۴۱ در زمانیکه حمله اتحاد شوروی به نازیها شروع شد، مانوشیان توسط آلمانی‌های اشغالگر دستگیر شد و به زندانی در منطقه کومپین افتاد ولی با تلاش‌های همسرش ملینه چند هفته بعد بدون اینکه به عملی متهم شود آزاد شد. در فوریه همان سال مانوشیان گروه‌های (جنبش نیروی کار مهاجر) و آزادی ارمنستان را به گروهی مسلح تبدیل کرد. گروه مانوشیان از اوت تا نوامبر سال ۱۹۴۳ تقریباً ۳۰ عملیات نظامی موفق را علیه آلمان‌ها انجام دادند. دستگیری و اعدام در شانزده نوامبر سال ۱۹۴۳ پلیس فرانسه که با اشغالگران همکاری می‌کرد گروه مانوشیان را در منطقه آوری پتی بورژ (Évry-Petit Bourg) دستگیر کرد ولی همکار او ملینه توانست از دست پلیس فرار کند. مانوشیان و دیگر رفقای او شکنجه شدند تا اطلاعات گروه را به پلیس بدهند ولی سرانجام آن‌ها به آلمان‌ها تحویل داده شدند. آلمان‌ها با اهداف تبلیغاتی ۲۳ نفر از آن‌ها را قبل از اعدام به یک دادگاه نمایشی آوردند. در ۲۱ فوریه سال ۱۹۴۴ مانوشیان و ۲۱ تن از همکارانش در منطقه ایوری سور سن تیرباران شدند. | ## بخش 3: میساک مانوشیان | او در نامه‌اش به ملینه نوشت همه را می‌بخشد بجز کسانی که خیانت کردند و ما را فروختند تا جان خودشان را حفظ کنند. گفته می‌شود که گروه مانوشیان توسط یکی از اعضای گروه بنام جوزف داویدویچ که توسط نازی‌ها دستگیر و شکنجه شده بود لو رفته‌است. بعضی از بازماندگان این گروه عقیده دارند که لو رفتن آن‌ها به دلیل خیانت حزب کمونیست فرانسه بوده‌است. در دسامبر سال ۲۰۰۹ عکس رزمندگان در مقاومت فرانسه که در مقابل جوخه‌های اعدام نازی‌ها قرار گرفته‌اند، منتشر شد. بعد از جنگ دوم جهانی، ارمنی‌ها به خاطر نقشی که مانوشیان در مقاومت ضد نازی در فرانسه بازی کرده بود مورد احترام قرار گرفتند. در سال ۱۹۴۷ مدرسه‌ای ارمنی در ایروان ساخته شده بود ولی در سال ۱۹۶۳ این مدرسه بنام مانوشیان نامگذاری شد. از ششم مارس تا بیست و نهم ژوئیه سال ۲۰۰۷ نمایشگاهی به احترام مانوشیان در موزه ژان مولن در پاریس برگزار شد. در سال ۱۹۷۸ یک مجسمه از مانوشیان در گورستان نظامیان ایوری سور سن پاریس که به‌دست آرا هاروتیونیان ساخته شده بود نصب شد. در ۲۲ فوریه سال ۲۰۰۹ یک تابلو یادبود مانوشیان در کوچه پلزانس در منطقه چهاردهم پاریس نصب شد. در بیستم فوریه سال ۲۰۱۰ مجسمه نیم تنه مانوشیان در میدانی در شهر مارسی در جنوب فرانسه نصب شد. در بیست و یکم فوریه سال ۲۰۱۰ یک مجسمه نیم تنه مانوشیان در ایسی-له-مولینو توسط شهردار این شهر آندره سانتینی نصب شد. در بیست و یکم فوریه سال ۲۰۱۴ در هفتادمین سالگرد اعدام مانوشیان و گروهش مراسم بزرگداشتی در فور مون والرین برگزار شد. برجسته‌ترین شخصیتهای شرکت‌کننده در این مراسم فرانسوا اولاند رئیس‌جمهور فرانسه و وزیر خارجه ارمنستان، ادوارد نالباندیان و شارل آزناوور خواننده ارمنی-فرانسوی را می‌توان نام برد. در سیزدهم مارس سال ۲۰۱۴ پارک میساک مانوشیان در ایروان پایتخت جمهوری ارمنستان تأسیس شد و فرانسوا اولاند و سرژ سارگسیان در مراسم افتتاح این پارک شرکت کردند. | ## جمع‌بندی | میساک مانوشیان و همسرش ملینه در ۲۱ فوریه ۲۰۲۴ برای بزرگداشت هشتادمین سالگرد اعدام او در پانتئون به خاک سپرده شدند.