موضوع مقاله: توافق یوکوسا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # توافق یوکوسا | مقدمه: توافق غیررسمی منشور آتلانتیک در ۱۹۴۱ (میلادی) با تصویب پیمان محرمانه توافق بی‌آریواس‌ای (بریتانیا-آمریکا) در ۱۹۴۳ (میلادی) تازه شد. | ## بخش 1: توافق یوکوسا | در سال‌های پس از آن، این پیمان، گسترش یافت تا کانادا، استرالیا، و نیوزیلند را نیز در بر بگیرد. دیگر کشورها که «کشورهای همکار» نامیده می‌شوند مانند آلمان غربی، فیلیپین، و کشورهای نوردیک نیز به توافق یوکی‌یواس‌ای پیوستند. اگرچه این کشورها بخشی از سازوکار خودکار همرسانی اطلاعاتی که بین اعضای فایو آیز وجود دارد نیستند. بیشتر همرسانی اطلاعات با شبکه فوق حساس استن گست انجام می‌شود که ادعا شده «برخی از محافظت‌شده‌ترین رازهای جهان غرب» را در خود دارد. از سوی دیگر با تصویب قانون همرسانی اطلاعات، روابط ویژه بین بریتانیا و آمریکا رسمی و محکم شدند. ...نتیجه این جنگ، پس از چند دهه، پیدایش یک سازمان اطلاعاتی فرا ملی است که حتی به دولت‌های کشورهای خود نیز پاسخگو نیستند. از بند های بسیار مهم این قرارداد همکاری گروه راسل بریتانیا و گروه آیوی لیگ امریکا در تمامی زمینه های علمی است.—ادوارد اسنودن به خاطر درونمایه محرمانه این توافق، حتی نخست‌وزیر استرالیا تا ۱۹۷۳ (میلادی) از وجود آن اطلاع نداشت و تا سال ۲۰۰۵ (میلادی) چیزی دربارهٔ آن به مردم گفته نشد. در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰ (میلادی) برای نخستین‌بار در تاریخ، متن کامل توافق از سوی بریتانیا و آمریکا به صورت عمومی منتشر شد که امروز به صورت برخط در دسترس است. مدت کوتاهی پس از انتشار توافق هفت صفحه‌ای یوکی‌یواس‌ای مجله تایم آنرا مهم‌ترین سند جنگ سرد و یک سند تاریخی مهم دانست. افشای برنامه نظارت جهانی از سوی ادوارد اسنودن نشان داد که کنش‌های همرسانی اطلاعات بین متحدان جهان اول در جنگ سرد به سرعت به پهنه دیجیتال اینترنت کشیده شد. تاریخچه ریشه (دهه ۱۹۴۰ تا دهه ۱۹۵۰) ریشه توافق به توافق اطلاعات ارتباطی آمریکا-بریتانیا (توافق بی‌آریواس‌ای) بازمی‌گردد که در ۱۹۴۳ در ۱۰ صفحه نوشته شد. این توافق شبکه‌های شنود الکترونیک ستاد ارتباطات دولت بریتانیا و آژانس امنیت ملی آمریکا را در آغاز جنگ سرد با هم مرتبط کرد. این سند در ۵ مارس ۱۹۴۶ بین سرهنگ پاتریک مار-جانسون از هیئت شنود الکترونیک لندن بریتانیا و سپهبد هویت وندنبرگ از هیئت شنود ارتباط ارتش-نیروی دریایی آمریکا امضا شد. اگرچه توافق اصلی می‌گوید که تبادل اطلاعات «به زیان منافع ملی نخواهد بود» اما آمریکا همواره از دسترسی کشورهای اتحادیه کشورهای همسود به اطلاعات، جلوگیری کرده‌است. آغاز جنگ سرد (دهه ۱۹۵۰ تا دهه ۱۹۶۰) بر پایه توافق، ستاد ارتباطات دولت و آژانس امنیت ملی اطلاعات به‌دست آورده از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، چین، و چندین کشور کمونیستی بلوک شرق در اروپای خاوری (که «بیگانه» می‌نامیدند) را با یکدیگر همرسانی می‌کردند. | ## بخش 2: توافق یوکوسا | توافق، گسترش یافت تا کانادا را در ۱۹۴۸ (میلادی)، و استرالیا و نیوزیلند را در ۱۹۵۶ (میلادی) در بر بگیرد. در ۱۹۵۵ (میلادی) توافق به‌روزرسانی شد تا کانادا، استرالیا، و نیوزیلند را به عنوان «کشورهای همسود همکار توافق یوکی‌یواس‌ای» بشناسد. کشورهای دیگری که به عنوان «کشور همکار» به این توافق پیوستند نروژ در ۱۹۵۲ (میلادی)، دانمارک در ۱۹۵۴ (میلادی)، و آلمان غربی در ۱۹۵۵ بودند. بازجویی‌ها (دهه ۱۹۵۰ تا دهه ۱۹۶۰) در پی یورش مورفی در ۱۹۷۳ (میلادی) به ستاد سازمان اطلاعات امنیت استرالیا وجود توافق یوکی‌یواس‌ای برای نخست‌وزیر آن هنگام استرالیا گاف ویتلم آشکار شد. پس از آگاهی دربارهٔ توافق، ویلتم دریافت پاین گپ که یک ایستگاه نظارتی محرمانه در آلیس اسپرینگز است به‌دست آژانس امنیت مرکزی آمریکا (سیا) کار می‌کند. در اوج بحران قانون اساسی استرالیا در ۱۹۷۵ (میلادی) ویلتم به کنترل و استفاده آژانس امنیت مرکزی آمریکا (سیا) از پاین گپ به تندی اعتراض کرد تا جایی که رئیس سازمان اطلاعات امنیت استرالیا را پیش از منفصل‌شدن از نخست‌وزیری اخراج کرد. وجود چندین سازمان اطلاعاتی همکار در فایو آیز تا پیش از این سال‌ها آشکار نشده بود: دهه ۱۹۷۰ ۱۹۷۴ وجود تشکیلات امنیت ارتباطات در ۹ ژانویه ۱۹۷۴ در یک مستند سی‌بی‌سی تله‌ویژن با نام «دسته پنجم: تشکیلات جاسوسی» فاش شد. ۱۹۷۵ در آمریکا، کمیته چرچ مجلس سنای ایالات متحده آمریکا وجود آژانس امنیت ملی رآ آشکار کرد. ۱۹۷۶ در بریتانیا، مقاله دربارهٔ بازرسی مجله تایم اوت وجود ستاد ارتباطات دولت را آشکار کرد. ۱۹۷۷ در استرالیا، کمیسیون سلطنتی اطلاعات و امنیت وجود سرویس اطلاعات مخفی استرالیا و اداره سیگنال‌های دفاعی (اداره سیگنال‌های استرالیا) را آشکار کرد. ۱۹۸۰ در نیوزیلند، وجود دفتر امنیت ارتباطات حکومت به صورت رسمی «به شکل محدود» آشکار شد. در ۱۹۹۹ (میلادی) دولت استرالیا اعلام کرد که «بر پایه روابط یوکی‌یواس‌ای با سازمان‌های شنود الکترونیک خارجی همکاری می‌کند». بر پایه مجله سیدنی مورنینگ هرالد، استرالیا «بدون اینکه حتی بسیاری از دیپلمات‌های آن بدانند» مجمتع‌های نظارتی پنهانی را در درون سفارتهای خود در کشورهای جهان می‌گرداند. این مجمع‌ها بخشی از برنامه جاسوی بین‌المللی هستند که به استیت‌روم شناخته می‌شود. آژانس‌های اطلاعاتی و امنیتی اگرچه اتحاد یوکی‌یواس‌ای بیشتر با نام اشلون پیوند خورده‌است اطلاعات پردازش‌شده به چندین منبع وابسته است و اطلاعات همرسانی‌شده، محدود به شنود الکترونیک نیست. | ## بخش 3: توافق یوکوسا | جدول زیر، نگاه کلی از آژانس‌های دولتی همکار و مسئولیت‌های مربوط آنها در جامعه فایو آیز را نشان می‌دهد: کشورشنود الکترونیکاطلاعات دفاعیاطلاعات امنیتیاطلاعات فردی (گردآوری اطلاعات)ستاد ارتباطات دولت (GCHQ)اطلاعات دفاعی (DI)«سازمان اطلاعات داخلی» با نام اصلی «اطلاعات نظامی، بخش ۵» ام‌آی۵سرویس اطلاعات مخفی (SIS)با نام اصلی ام‌آی۶آژانس امنیت ملی (NSA)آژانس اطلاعات دفاعی (DIA)اداره تحقیقات فدرال (FBI)آژانس اطلاعات مرکزی (CIA)اداره سیگنال‌های استرالیا (ASD)سازمان اطلاعات دفاعی (DIO)سازمان اطلاعات امنیت استرالیا (ASIO)سرویس اطلاعات مخفی استرالیا (ASIS)تشکیلات امنیت ارتباطات (CSE)فرماندهی اطلاعات نیروهای کانادا (CFINTCOM)سازمان اطلاعات امنیت کانادا (CSIS)دفتر امنیت ارتباطات حکومت (GCSB)اداره اطلاعات و امنیت دفاعی (DDIS)سرویس اطلاعات امنیت نیوزیلند (SIS) پوشش جهانی اگرچه ماموریت‌های دقیق، طبقه‌بندی شده هستند اما در کل به نظر می‌رسد که هر یک از اعضای اتحاد یوکی‌یواس‌ای مسئولیت مشخصی را برای گردآوری اطلاعات در بخش‌های جداگانه جهان بر عهده دارد. فایو آیز فایو آیز که بیشتر با کوته‌نوشت FVEY نشان داده می‌شود از اتحاد اطلاعاتی استرالیا، کانادا، نیوزیلند، بریتانیا، و آمریکا پدید آمده‌است. این کشورها با توافق چندجانبه یوکی‌یواس‌ای به یکدیگر پیوند داده شده‌اند که پیمانی برای همکاری مشترک در شنود الکترونیک است. کانادا نزدیکی جغرافیایی کانادا به شوروی، برتری چشمگیری برای شنود الکترونیک از آن کشور در هنگام جنگ سرد می‌داد. نیوزیلند افزون بر آسیای جنوب خاوری، نیوزیلند مسئول باختر اقیانوس آرام است و ایستگاه‌های شنود در ایستگاه وایهوپای در بلنیم در جزیره جنوبی نیوزیلند و ایستگاه تنگیمونا در جزیره شمالی نیوزیلند را مدیریت می‌کند. ناین آیز، فورتین آیز، و دیگر "کشورهای همکار جامعه «کشورهای همکار» بخشی از اتحاد گسترده جهان غرب است که شنودهای الکترونیک خود را با یکدیگر همرسانی می‌کنند. این کشورهای متحد شامل اعضا پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، دیگر کشورهای اروپایی مانند سوئد، و متحدان آنها در اقیانوس آرام، به ویژه سنگاپور و کره جنوبی می‌شود. خیلی زود، کشورهای دیگر مانند دانمارک (۱۹۵۴) و آلمان غربی (۱۹۵۵) به گروه «کشورهای همکار» پذیرفته شدند. بر پایه ادوارد اسنودن، آژانس امنیت ملی «بدنه گسترده‌ای» دارد که مسئول همکاری با دیگر کشورهای متحد غرب مانند اسرائیل است. فایو آیر با «کشورهای همکار» زیادی همکاری می‌کند که دست‌کم به ۲ گروه تقسیم می‌شوند: ناین آیز که فایو آیز را به همراه دانمارک، فرانسه، هلند، و نروژ در بر می‌گیرد. همه اسناد درز کرده آژانس امنیت ملی در سال ۲۰۱۳ تازه نیستند اما افشاگری‌های پیشین دربارهٔ اتحاد جاسوسی یوکی‌یواس‌ای را تأیید می‌کنند. برای نمونه، روزنامه بریتانیایی ایندیپندنت گزارش داد که در سال ۱۹۹۶ (میلادی) آژانس امنیت ملی، تلفن‌های مردم بریتانیا را به درخواست سازمان اطلات داخلی بریتانیا (ام‌آی۵) شنود می‌کرد؛ بنابراین سازمان‌های اطلاعاتی بریتانیا از قوانین محدودکننده شنود تلفنی فرار می‌کنند. کشورهای عضو توافق یوکی‌یواس‌ای جزء «شرکای دسته دوم» و کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) «شرکای دسته سوم» و دیگر هم‌پیمانان غرب هستند:آژانس امنیت ملی آمریکا و شرکای دسته دوم: شنود الکترونیک و همرسانی گستردهآژانس امنیت ملی آمریکا و شرکای دسته سوم: شنود الکترونیک یک سویه برای آژانس امنیت آمریکا در برابر دریافت فناوری‌های نظارتی و پول نقد با افشای نظارت گسترده در سال ۲۰۱۳ نظارت مشترک و همرسانی اطلاعات، بین متحدان آمریکا و بریتانیا بار دیگر به صدر خبرهای جهان بازگشت. بر پایه توضیح مجله اشپیگل، این کار برای دورزدن قوانین منع نظارت بر روابط داخلی انجام می‌شود: بر پایه گاردین، جامعه فایو آیز، باشگاه ویژه‌ای است که به اعضای تازه، خوشامد نمی‌گوید: در سال ۲۰۱۳ قاضی فدرال کانادا ریچارد موزلی به تندی خدمات اطلاعات امنیت کانادا را برای دریافت اطلاعات جاسوسی شهروندان کانادا از سازمان‌های اطلاعاتی خارجی همکار، سرزنش کرد. | ## جمع‌بندی | یک فرمان ۵۱ صفحه‌ای می‌گوید که خدمات اطلاعات امنیت کانادا و دیگر آژانس‌های فدرال کانادا به شکل غیرقانونی به آمریکا و بریتانیا در نظارت جهانی کمک می‌کنند؛ در حالیکه از دادگاه‌های فدرال داخلی پنهان می‌کنند.