موضوع مقاله: پیش‌درآمد جنگ عراق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پیش‌درآمد جنگ عراق | مقدمه: میان سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ درگیری‌های جزئی میان عراق و نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده در جریان بود. | ## بخش 1: پیش‌درآمد جنگ عراق | ۱۹۹۱-۲۰۰۰: بازرسان سازمان ملل، منطقه پرواز ممنوع و گروه‌های اپوزیسیون عراقی قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد که پس از شکست عراق در جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ به تصویب رسید، بخشی از توافقنامهٔ آتش‌بس بود و عراق را مجبور می‌کرد تا برنامه‌های توسعهٔ جنگ‌افزارهای شیمیایی، بیولوژیک، هسته‌ای و دوربرد خود را متوقف کرده و جنگ‌افزارهای موجود را هم تحت نظارت کمیسیون ویژهٔ سازمان ملل نابود کند. کمیسیون یادشده توانست از نابودی حجم عظیمی از مواد جنگ‌افزارهای کشتار جمعی اطمینان حاصل کند اما فعالیت آن در سال ۱۹۹۸ به دلیل خروج بازرسان نیمه‌تمام ماند چون ریچارد باتلر رئیس کمیسیون به این نتیجه رسیده بود که دخالت نظامی ایالات متحده و انگلستان در عراق قریب‌الوقوع است. کمی پس از خروج بازرسان سازمان ملل، نیروهای آمریکایی و انگلیسی به مدت چهار روز عراق را بمباران کردند. همچنین بیل کلینتون رئیس‌جمهور آمریکا و کنگرهٔ این کشور در آن روزها مصوبه‌ای برای تغییر رژیم عراق به تصویب رساندند. آمریکا، انگلستان (و فرانسه تا ۱۹۹۸) در هنگام بازرسی‌های سازمان ملل، مناطقی را در شمال و جنوب عراق تحت عنوان منطقه پروازممنوع مشخص کردند و بدینوسیله وارد درگیری‌های جزئی با عراقی‌ها شدند. سپس در شمال عملیات دیدبان شمالی در کردستان عراق و در جنوب عملیات دیدبان جنوبی را کلید زد. یک سال پیش از حملهٔ نهایی به عراق این پروازها در شمال و جنوب افزایش چشمگیر داشتند و در همین هنگام ایالات متحده عملیات تمرکز جنوبی را آغاز کرد تا پیش از حمله سازمان فرماندهی نظامی عراق را به هم بریزد. گروه‌های اپوزیسیون تبعیدی عراق پس از جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۱ جرج اچ دابلیو بوش رئیس‌جمهور ایالات متحده در مه ۱۹۹۱ دستوری به سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا داد تا شرایط لازم برای براندازی صدام حسین از قدرت را ایجاد کنند. یکی از عناصر اصلی این راهبرد، ایجاد هماهنگی میان گروه‌های ضدصدام بود و کنگره ملی عراق (INC) به رهبری احمد چلبی اصلی‌ترین گروه برای نیل به این مقصود بود. این گروه در دهه ۱۹۹۰ میلیون‌ها دلار دریافت کرد و پس از تصویب قانون آزادسازی عراق در سال ۱۹۹۸ سالانه ۸ میلیون دلار می‌گرفت. یکی دیگر از گروه‌های اپوزیسیون، جنبش وفاق ملی عراق نام داشت که همچنان از طریق نفوذ رئیس خود ایاد علاوی توانسته در سیاست‌گذاری‌های عراق تاثیر داشته باشد. دخالت رؤسای جمهور ایالات متحده در اواخر آوریل ۱۹۹۳ مدعی شد که صدام حسین تلاش کرده است جرج بوش رئیس‌جمهور سابق آمریکا را در جریان دیدارش از کویت مورخ ۱۴-۱۶ آوریل ترور کند. در ۲۶ ژوئن کلینتون رئیس‌جمهور وقت آمریکا به ناوهای جنگی ایالات متحده در خلیج فارس و دریای سرخ دستور داد بوسیلهٔ موشک‌های کروز ساختمان سازمان استخبارات عراق در بغداد را به تلافی حملهٔ عراق مورد هدف قرار دهند. | ## بخش 2: پیش‌درآمد جنگ عراق | بعدها در دسامبر ۲۰۰۰، کلینتون به جرج بوش پسر که به تازگی به ریاست‌جمهوری انتخاب شده بود گزارش داد که همچنان از اینکه دو تن از خطرناک‌ترین افراد موجود در عالم از جمله صدام حسین هنوز زنده و آزاد هستند حسرت می‌خورد. او به بوش هشدار داد که صدام حسین «برای تو مشکلات فراوانی ایجاد خواهد کرد.» پل اونیل وزیر خزانه‌داری بوش گفته است که در دو جلسهٔ نخست شورای امنیت ملی آمریکا پس از انتخاب جرج بوش پسر راجع به حمله به عراق صحبت‌هایی شد. جرج بوش گزارش‌هایی با عنوان «برنامهٔ توسعهٔ عراق پساصدام» دریافت کرد که در آن نیروهای حافظ صلح، دادگاه‌های جرائم جنگی و تقسیم ثروت نفتی عراق پیش‌بینی شده بود. در این زمینه یک سند پنتاگون مورخ ۵ مارس ۲۰۰۱ با عنوان «خواستاران خارجی قراردادهای چاه‌های نفت عراق» وجود دارد که شامل نقشهٔ مناطق بالقوه برای اکتشاف بود. کالین پاول در آوریل ۲۰۰۲ به بوش نوشت که تونی بلر نخست‌وزیر وقت بریتانیا آماده است تا از حمله به عراق حمایت کند و در مدت حضورش در کرافورد تگزاس می‌خواهد مشاوره‌های لازم در خصوص «سرفصل‌های راهبردی، تاکتیکی و روابط عمومی» را در اختیار وی بگذارد. تیم‌های لشکر فعالیت‌های ویژهٔ سیا تیم‌های لشکر فعالیت‌های ویژهٔ آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA SAD) نخستین نیروهای آمریکایی بودند که پیش از آغاز جنگ در ژوئیه ۲۰۰۲ وارد عراق شدند. این تیم‌ها به محض استقرار در شمال عراق ترتیبات لازم برای ورود نیروهای ویژهٔ ارتش آمریکا به منظور سازماندهی پیشمرگه‌های کُرد را دادند. گفته می‌شد به منظور شکست گروه انصارالاسلام که از متحدان القاعده در شمال شرقی عراق بود تشکیل شده بود. هدف از نبرد با انصارالاسلام دستیابی به سرزمین‌هایی بود که توسط این گروه اشغال گردیده بود. این نبرد توسط افسران عملیات‌های شبه‌نظامی از لشکر فعالیت‌های ویژهٔ سیا و گروه رزمی دهم از نیروهای ویژه ارتش آمریکا انجام شد. نبرد یادشده شکست سنگینی به یک سازمان تروریستی مهم وارد کرد و به‌واسطهٔ آن تأسیسات جنگ‌افزارهای شیمیایی سرگت کشف شد. در واقع سرگت اولین و آخرین جایی بود که در آن تا پایان جنگ عراق تأسیسات جنگ‌افزار شیمیایی یافت شد. هر چند عملیات علیه صدام حسین از این حیث که منجر به قتل او نشد موفقیت‌آمیز نبود اما از این جنبه که توانایی وی در فرماندهی نیروهایش را پایان داد موفق بود. | ## بخش 3: پیش‌درآمد جنگ عراق | بنابراین تیم‌های نیروهای ویژهٔ ارتش و لشکر فعالیت‌های ویژهٔ سیا به همراه نیروهای پیشمرگه تنها مخالفین صدام حسین در شمال عراق به حساب می‌آمدند. در واقع این نیروها باعث شدند ارتش عراق به جای حرکت به جنوب برای مقابله با نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا، در جای خود باقی بماند. فعالیت‌های این نیروها تأثیر زیادی در حفظ جان بسیاری از نیروهای آمریکایی در طول جنگ عراق داشت. مایک تاکر و چارلز فدیس در کتابی تحت عنوان «عملیات هتل کالیفرنیا: جنگ زیرزمینی درون عراق» به چهار افسر سیا اشاره می‌کنند که بواسطهٔ خدماتشان موفق به دریافت ستاره اطلاعات سیا می‌شوند. ارزیابی کنگره از نیاز به جنگ با عراق سناتور باب گراهام ریاست کمیسیون انتخابی اطلاعات سنا را در سال ۲۰۰۲ به عهده داشت. او نخستین بار در فوریه ۲۰۰۲ هنگامی که فرمانده ژنرال فرانکس به او گفت که دولت بوش قصد دارد از تمرکز بر افغانستان کم کرده تا خود را برای حمله به عراق آماده سازد، از بالا گرفتن وضعیت در خصوص عراق آگاهی یافت. در سپتامبر همان سال، کمیسسیون اطلاعات سنا با جرج تنت دیدار کرد و گراهام از وی درخواست تهیهٔ یک گزارش ارزیابی اطلاعاتی ملی (NIE) در خصوص عراق کرد. تنت پاسخ داد که «ما هیچ ارزیابی اطلاعاتی ملی در خصوص عراق از جمله جنگ‌افزارهای کشتار جمعی آن تهیه نکرده‌ایم». گرام مصرانه گفت که «این احتمالاً مهم‌ترین تصمیمی است که ما به عنوان نمایندگان کنگره و شهروندان آمریکایی در آیندهٔ قابل پیش‌بینی خواهیم گرفت. ما می‌خواهیم بیشترین اطلاعات را دربارهٔ آنچه قرار است درگیرش شویم داشته باشیم.» تنت حاضر نشد گزارشی در خصوص فاز نظامی یا اشغال تهیه کند اما با بی‌میلی قبول کرد تا یک ارزیابی اطلاعاتی ملی در خصوص جنگ‌افزارهای کشتار جمعی عراق انجام شود. گراهام ملاقات کمیسیون اطلاعات سنا با تنت را این طور توصیف کرده است: این دیدار «نقطهٔ عطفی در تغییر دیدگاه ما نسبت به تنت و درک ما از میزان تسلیم دستگاه اطلاعاتی کشور در مقابل مطالبات قوه مجریه گردید. | ## جمع‌بندی | با این حال «گزارش کمیسیون اطلاعاتی سنا در خصوص اطلاعات پیش از جنگ» که در تاریخ ۷ ژوئیه ۲۰۰۴ منتشر شد نشان داد که یافته‌های اصلی گزارش اطلاعاتی ملی در سال ۲۰۰۲ مبالغه‌آمیز بوده و یا با اطلاعات واقعی تطابقی نداشتند.