aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: سائول لایتر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سائول لایتر | مقدمه: سائول لایتر (زاده ۳ دسامبر ۱۹۲۳ در پیتسبرگ - درگذشته ۲۶ نوامبر ۲۰۱۳ نیویورک) عکاس و نقاش معروف آمریکایی است. | ## بخش 1: سائول لایتر | کار او در دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ میلادی نقش مهمی در شناخته شدن مدرسه عکاسی نیویورک داشت. زمانی که سبک عکاسی خیابانی بر دقت و سرعت نهاده شده بود، سبک هنری این عکاس طبعی مخالف این اصل داشت. پدر او یک دانشمند برجسته تلمود بود و سائول در ابتدا برای خاخام شدن تحصیل می‌کرد. در ۲۳ سالگی، او مدرسه الهیات را ترک کرد و برای تبدیل شدن به یک هنرمند به نیویورک نقل مکان کرد. | ## بخش 2: سائول لایتر | او از سنین پایین به نقاشی علاقه داشت و با نقاش اکسپرسیونیست انتزاعی ریچارد پوست-دارت آشنا شده بود. یوجین اسمیت لایتر را به عکاسی تشویق کردند و او به‌زودی شروع به گرفتن عکس‌های سیاه و سفید با دوربین لایکا ۳۵ میلی‌متری کرد که آن را در ازای چند نسخه چاپی از آثار اسمیت به دست آورده بود. او با عکاسان معاصری مانند رابرت فرانک و دایان آربس معاشرت داشت و به شکل‌گیری آنچه جین لیوینگستون مکتب عکاسی نیویورک در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ نامیده است، کمک کرد. ادوارد استایکن عکس‌های سیاه و سفید لایتر را در نمایشگاه همیشه غریبه جوان در سال ۱۹۵۳ در موزه هنر مدرن نیویورک به نمایش گذاشت. | ## بخش 3: سائول لایتر | آثار او به‌طور برجسته در کتاب جین لیوینگستون با عنوان مکتب نیویورک (۱۹۹۲) و همچنین در کتاب مارتین هریسون با عنوان ظهور: عکاسی مد از سال ۱۹۴۵ (۱۹۹۱) به نمایش درآمده است. در سال ۲۰۰۸، بنیاد آنری کارتیه-برسون در پاریس، اولین نمایشگاه موزه‌ای لایتر را در اروپا با یک کاتالوگ همراه برگزار کرد. لایتر موضوع مستند بلند "در عجله‌ای بزرگ نیستم – ۱۳ درس زندگی با سول لایتر" در سال ۲۰۱۲ به کارگردانی و تهیه‌کنندگی توماس لیچ بود. مارتین هریسون، ویراستار و نویسنده کتاب "سول لایتر: رنگ‌های اولیه" (۲۰۰۶) می‌نویسد: <blockquote> "حساسیت لایتر، عکس‌های او را از برخی ویژگی‌های مشخصه مکتب نیویورک جدا می‌کند – ویژگی‌هایی که در مواجهه مستقیم با ضرباهنگ و اضطراب‌های زندگی خیابانی در تصاویر دهه ۱۹۵۰ عکاسانی مانند رابرت فرانک و ویلیام کلاین دیده می‌شود. | ## جمع‌بندی | در مقابل، لایتر رویکردی آرام‌تر و کمتر متعارض داشت و در هیاهوی منهتن به دنبال آرامش بود." سائول لایتر در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۳ در سن ۸۹ سالگی در نیویورک درگذشت.
موضوع مقاله: ریک پسر سفیدپوست | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ریک پسر سفیدپوست | مقدمه: ریک پسر سفیدپوست یک فیلم جنایی-درام آمریوایی به کارگردانی یان دمانگ است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. | ## بخش 1: ریک پسر سفیدپوست | در این فیلم بازیگرانی همچون ریچی مریت، جنیفر جیسن لی، بروس درن، بل پاولی، جاناتان میجرز، تیلور پیج و پایپر لوری به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۸ توسط سونی پیکچرز در ایالات متحده آمریکا به اکران رسیده‌است. | ## بخش 2: ریک پسر سفیدپوست | داستان داستان واقعی نوجوانی بنام ریچارد که در سن ۱۴ سالگی به عنوان نیروی مخفی اف‌بی‌آی برگزیده می‌شود اما بعدها به جرم حمل مواد مخدر به حبس ابد محکوم می‌شود. تولید در فوریه ۲۰۱۵، استودیو ۸ فیلمنامه خاصی را دریافت کرد که به نویسندگی لوگان میلر، نوح میلر و اندی ویس نوشته شده بود و «ریک، پسر سفیدپوست» نام داشت. | ## بخش 3: ریک پسر سفیدپوست | در نوامبر ۲۰۱۶ متیو مک کانهی به عنوان بازیگر به پروژه پیوست و همچنین یان دمانگ به عنوان کارگردان فیلم انتخاب شد. دارن آرنوفسکی و اسکات فرانکلین، به ترتیب از شرکت‌های پروتوزا پیکچرز و ال بی آی اینترتینمنت بنرز به عنوان تهیه‌کننده فیلم انتخاب شدند. | ## جمع‌بندی | انتشار قرار بود این فیلم در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۸ اکران شود، اما چندروزی به تأخیر افتاد و نهایتاً تاریخ اکران این فیلم ۲۶ ژانویه ۲۰۱۸ تعیین شد.
موضوع مقاله: مارک کوکوریا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مارک کوکوریا | مقدمه: مارک کوکوریا ساستا (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است که در پست مدافع چپ برای باشگاه فوتبال چلسی در لیگ برتر فوتبال انگلستان بازی می‌کند. | ## بخش 1: مارک کوکوریا | وی قبل از حضور در تیم‌های جوانان اسپانیول در سال ۲۰۰۶، در فوتسال در تیم آللا شروع به بازی کرد؛ در سال ۲۰۱۲، او به بارسلونا منتقل شد. در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶، در حالی که هنوز جوان بود، با شروع کار مسیریابی ۴–۰ در سگوندا دیویژن برابر هاسپیتالت، اولین حضور خود را با تیم رزرو انجام داد. کوکوریا با ۱۷ بازی برای این تیم همکاری کرد و به سگوندا دیویژن در بازی‌های پلی آف راه یافت. در ۷ ژوئیه ۲۰۱۷، او قرارداد خود را تا سال ۲۰۲۱ تمدید کرد که بند ۱۲ میلیون یورویی در آن قرار داشت. | ## بخش 2: مارک کوکوریا | او اولین بازی حرفه ای خود را در تاریخ ۱ سپتامبر در یک تساوی ۲–۲ مقابل گرانادا انجام داد. کوکوریا اولین بازی تیم اول خود را در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷ انجام داد و به عنوان جایگزین دیر هنگام لوکاس دینیه در پیروزی ۳–۰ کوپا دل ری در برابر رئال مورسیا قرار گرفت. او در ۱۷ مارس نخستین گل بزرگسالان خود را به ثمر رساند که این گل را تنها در یک شکست خانگی برابر لورکا به ثمر رساند. در ۳۱ اوت ۲۰۱۸، کوکوریا به مدت یک سال با بند خرید ۲ میلیون یورو به ایبار در لالیگا قرض داده شد. | ## بخش 3: مارک کوکوریا | در پایان قرارداد خود، ایبار بند کوکوریا را فعال کرد و او را به عنوان بازیکن ثابت برای این تیم تبدیل کرد. در تاریخ ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۹، پس از گذشت ۱۶ روز از بازی‌های ایبار، بارسلونا بند بازخرید کوکوریا ۴ میلیون یورویی را در پی داشت که تنها برای قرض دادن وی به ختافه دو روز بعد برای فصل ورودی بود. | ## جمع‌بندی | در ۳ مارس ۲۰۲۰، ختافه گزینه خود را برای خرید ۶ میلیون یورو فعال کرد و دیگر او را به بارسلونا پس نداد.
موضوع مقاله: پیش‌سیاره | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پیش‌سیاره | مقدمه: پیش‌سیاره یا پروتوپلانت ، جنین سیاره‌ای بزرگی است که در داخل یک دیسک پیش‌سیاره‌ای ایجاد شده و روند ذوب داخلی آن برای ایجاد لایه‌های تمایز انجام شده‌است. | ## بخش 1: پیش‌سیاره | به نظر می‌رسد که پیش‌سیاره‌ها؛ از خرده‌سیاره‌هایی با اندازه‌ای در حدود یک کیلومتر، که از نظر گرانشی مدارهای یکدیگر را پیوسته آشفته می‌ساخته‌اند، تشکیل شده‌باشند که؛ با برخورد با یکدیگر، به تدریج از ائتلاف خرده‌سیارک‌ها به سیارهٔ غالب تبدیل گردیده‌اند. در مورد سامانهٔ خورشیدی، تصور می‌شود که با برخورد خرده‌سیارک‌ها، چند صد جنین سیاره‌ای ایجاد شده‌باشد. | ## بخش 2: پیش‌سیاره | چنین جنین‌هایی به سرس و پلوتو شبیه بوده و با توده‌های جرمی از 1022 to 1023 kg کیلوگرم و چند هزار کیلومتر قطر بوده‌اند. دنبالهٔ جریان دقیق اینکه برخوردهای سیاره‌ای با برخورد جنین‌های سیاره‌ای با هم مواجه بوده دانسته نیست، اما تصور می‌شود که اولین برخوردها «نسل» جنین‌ها را با نسل دوم که شامل جنین‌های کم‌تر اما بزرگ‌تر است جایگزین شده‌است. | ## بخش 3: پیش‌سیاره | اینها به نوبهٔ خود برای ایجاد نسل سوم جنین‌های کمتر، اما حتی بزرگتر ناچار به برخورد بوده‌اند. | ## جمع‌بندی | در نهایت تنها تعداد انگشت شماری از جنین‌ها باقی ماندند که برای تکمیل گِرد هم آیی سیاره‌ها مناسب بود.
موضوع مقاله: نخستین اصلاح‌شده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نخستین اصلاح‌شده | مقدمه: این فیلم با بازی ایثن هاک، آماندا سایفرد، و سدریک اینترتینر داستان یک کشیش پروتستان در یک کلیسانی تاریخی را بازگو می‌کند که با ابهامات و سوالاتی دربارهٔ اخلاق و ایمان روبرو است. | ## بخش 1: نخستین اصلاح‌شده | شخصیت و داستانِ نقشِ ایتن هاک بر اساس رمان خاطرات یک کشیش روستا، نوشتهٔ ژرژ برنانوس اقتباس شده‌است که در سال ۱۹۵۱ میلادی نیز فیلمی فرانسوی به‌نام خاطرات یک کشیش روستا براساس آن ساخته شده‌بود. نخستین اصلاح‌شده برای نخستین بار در ۳۱ اوت ۲۰۱۷ در هفتاد و چهارمین جشنواره فیلم ونیز اکران شد، و در ۱۸ مه ۲۰۱۸ با ای ۲۴ در ایالات متحدهٔ آمریکا به‌صورت عمومی به نمایش درآمد. این فیلم مورد تحسین منتقدان قرار گرفت و بازی خوب هاک و کارگردانی قوی شریدر تحسین شد. این فیلم هم توسط هیئت ملی نقد و هم مؤسسهٔ فیلم آمریکایی به‌عنوان یکی از ۱۰ فیلم برتر سال ۲۰۱۸ انتخاب شد. | ## بخش 2: نخستین اصلاح‌شده | در جوایز فیلم‌های مستقل، نخستین اصلاح‌شده برای بهترین فیلم، بهترین بازیگر مرد، بهترین کارگردان، و بهترین فیلم‌نامه نامزد شد، در حالی که شریدر برای نخستین‌بار نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی نیز شد. داستان فیلم «نخستین اصلاح‌شده» نام یک کلیسای کوچک تاریخی است در اسنوبریج، شمال ایالت نیویورک که ۲۵۰ سال از ساخت آن توسط مهاجرین هلندی می‌گذرد. تولر که در یک خاندان خادم کلیسا بزرگ شده دارای سابقهٔ خدمت در ارتش است و پسر جوان خود را در جنگ عراق از دست داده‌است. هم‌اکنون او با این درهم‌شکستگی و بیماری جدی معده برای معدود مراجعه‌کننده‌ها خطابه‌های نه‌چندان آتشین ایراد کرده و برای اندک توریست‌ها به‌عنوان راهنما عمل می‌کند. | ## بخش 3: نخستین اصلاح‌شده | او از اینکه این کلیسا فقط محل عبادت نیست کمی آزرده‌است و با آنچه زندگی برای او خواسته‌است در ستون‌های ایمانش تَرک‌های تردید دارد ظاهر می‌شود. در همین ایام زن جوانی به نام مری (Marry) به همراه همسرش از کشیش دعوت می‌کند تا برای گفتگو با شوهرش که وضعیت روحی مناسبی ندارد به خانهٔ آن‌ها بیاید. مایکل شوهر مری یک طرفدار متعصب محیط زیست است و از اینکه همسر باردارش می‌خواهد در دنیایی که آیندهٔ آن به دلیل مخاطرات محیط زیستی کاملاً تاریک است بچه‌ای را به دنیا بیاورد سخت آشفته‌است. | ## جمع‌بندی | کشیش هم با اشاره‌ای کوتاه به سرنوشت خودش سعی در تعدیل افکار مایکل دارد و از او تقاضا می‌کند تا دیدارهای دیگری داشته باشند.
موضوع مقاله: فردی مرتنس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فردی مرتنس | مقدمه: فردی مرتنس (؛ زادهٔ ۱۳ فوریهٔ ۱۹۵۲) رکابزن حرفه‌ای سابق اهل بلژیک است که در رشتهٔ دوچرخه‌سواری جاده فعالیت می‌کرد. | ## بخش 1: فردی مرتنس | او توانست دو بار قهرمان استقامت جادهٔ جهان (۱۹۷۶ و ۱۹۸۱) و یک بار برندهٔ ووئلتا اسپانیا (۱۹۷۷) شود. مرتنس هم‌دورهٔ ادی مرکس بود و هواداران و خبرنگاران بلژیکی میان این دو رکابزن، مردد بودند. مرتنس به مدرسهٔ سنت برنادوس در نیوپر رفت و استعداد خود در یادگیری زبان‌ها را نشان داد. هنگامی که حرفه‌ای شد، افزون بر هلندی، زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و ایتالیایی را می‌فهمید. گروه شامل رکابزنان ۱۷ و ۱۸ ساله بود و مرتنس در رکاب زدن به همراه گروه مشکل داشت. در سال ۱۹۶۸ گواهینامه دریافت کرد و در دستهٔ رکابزنان تازه‌کار ۲۱ پیروزی کسب کرد. مرتنس از پدرش درخواست کرد به او اجازهٔ ترک مدرسه را بدهد تا در مسابقات نوجوانان شرکت کند. ارنست کلناگو و ارکوله بالدینی به خانه‌اش رفتند تا پیشنهاد عضویت در تیم اس‌سی‌آی‌سی را به او دهند. کلایس با مربی‌اش بریک شوته به خانهٔ مرتنس رفت و او را ترغیب کرد که به تیم فلاندریا بپیوندد. | ## بخش 2: فردی مرتنس | کلایس امتیاز فروش دوچرخه‌های فلاندریا را به پدر مرتنس پیشنهاد کرد و خانواده به دلیل بیماری مادر، نیاز به امتیاز فروش داشتند. کلناگو و بالدینی درآمد بیشتر و شروعی آهسته را پیشنهاد دادند؛ ولی در فلاندریا مرتنس سالانه در ۲۰۰ مسابقهٔ جاده، پیست و سیکلوکراس شرکت می‌کرد.Procycling, UK, issue 1 او از سازماندهی نامناسب تیم فلاندریا رنج می‌برد و از وزن فریم‌های آن شکایت داشت. به جای فلاندریا فریم‌ها را از ایتالیا تهیه و آن‌ها را به رنگ فریم‌های فلاندریا رنگ‌آمیزی می‌کرد. مرتنس که عدم تمایل سایر رکابزنان به دنبال کردن مرکس را دید، خودش به تعقیب او رفت. مرتنس و مرکس نتوانستند همکاری کنند و لوئیس اوکانیا و فلیچه جیموندی به آن دو رسیدند. دشمنی میان مرکس و مرتنس برای دهه‌ها پابرجا ماند تا این که در سال ۲۰۰۷ با ملاقات آن دو در هتلی در فرانسه به پایان رسید. مرتنس در ۷ کیلومتری خط پایان به همراه تینو کونتی فرار کرد و توانستند به فرانچسکو موزر و یوپ سوتملک که پیشتر فرار کرده‌بودند، برسند. موفقیت‌ها مرتنس غالباً از حمایت دو هم‌تیمی خود، مارک دمیر و میشل پولانتیه سود می‌برد. در سال ۱۹۷۶ مرتنس برندهٔ هشت مرحلهٔ تور دو فرانس شد تا قهرمانی رده‌بندی امتیازی را به دست آورد. | ## بخش 3: فردی مرتنس | در بخش دوم این مرحله، مرتنس در نزدیکی خط پایان با ریک فان لیندن برخورد کرد و مچ دستش شکست. در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ مرتنس هیچ موفقیتی کسب نکرد و در مسابقات بزرگ، معمولاً در سربالایی‌های بی‌اهمیت عقب می‌افتاد یا پس از ۱۰۰ کیلومتر، از مسابقه خارج می‌شد. یک سال بعد، دوباره افول کرد و تنها در مسابقات کم‌اهمیت می‌درخشید تا بتواند بدهی‌های مالیاتی را پرداخت کند. او از عنوان قهرمانی خود در مسابقات قهرمانی جهان ۱۹۸۲ دفاع نکرد و اعلام کرد زانویش مصدوم شده‌است. افزون بر گرند تورها مرتنس در چند مسابقهٔ مرحله‌ای از جمله پاریس–نیس، چهار روزه دانکرک، تور آندلس، تور بلژیک، تور لوکزامبورگ، تور ساردنی و تور کاتالونیا قهرمان شد. با وجود این که مرتنس رکابزنی سرعتی بود، هرگز نتوانست یادبودهای کلاسیک را فتح کند. هرچند در تور فلاندر ۱۹۷۳ و لیژ–باستون–لیژ ۱۹۷۶ دوم شد که نزدیک‌ترین فرصت او برای قهرمانی یادبودها بود. | ## جمع‌بندی | به گفتهٔ همسرش، حامیان مالی، مربیان، حسابداران، ممیزان مالیاتی و مشاوران مالی با چرب‌زبانی و تملق‌گویی، اعتماد مرتنس و همسرش را به خود جلب می‌کردند.
موضوع مقاله: جغرافیای کامبوج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای کامبوج | مقدمه: این کشور از سمت شمال و غرب و جنوب با تایلند، از سمت شرق با ویتنام، و از نواحی شمالی با لائوس هم‌مرز است. | ## بخش 1: جغرافیای کامبوج | از سوی جنوب، کامبوج در کرانه خلیج تایلند دارای یک خط ساحلی حدود ۴۴۱ کیلومتری است. به‌جز در جنوب شرقی، همه مرزهای کامبوج را مناطق کوهستانی کم‌ارتفاع تشکیل می‌دهند. این دشت که سیل‌های پرشمار در طول تاریخ خاک آن را بسیار حاصلخیز کرده‌اند متراکم‌ترین بخش کامبوج از نظر جمعیت است و برنجکاری اصلی‌ترین فعالیت کشاورزی در آن را تشکیل می‌دهد. رودخانه مکونگ، که جریان آن از لائوس در شمال به سوی ویتنام در جنوب شرقی است این منطقه را آبیاری می‌کند. در مرکز این دشت و در شمال غرب کامبوج دریاچه «تونله ساپ» (به معنی دریاچه بزرگ 'در زبان خمر) قرار دارد. در فصل مرطوب، به خاطر سطح بالای آب در مکونگ، جهت جریان این رود نیز تغییر کرده و آب به دریاچه جریان می‌یابد که در نتیجه آن مساحت دریاچه «تونله ساپ» سه برابر می‌شود. | ## بخش 2: جغرافیای کامبوج | تقریباً ۷۵ درصد از کامبوج در ارتفاع کمتر از ۱۰۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته‌است. در جنوب غربی کامبوج رشته‌کوه کراوانه واقع شده که بلندترین قله آن «کوه آئورال» با ۱۷۷۱ متر ارتفاع است. این رشته‌کوه دارای شاخه‌ای در امتداد ساحل تا مرز ویتنام است که کوهستان دامرئی (کوهستان فیل) نامیده می‌شود و قلل آن بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ متر ارتفاع دارند. مرزهای غربی کامبوج با تایلند از یک منطقه کوه و تپه‌ای تشکیل شده که بلندی کوه‌های آن تا حدود ۵۰۰ متر است. در مرز شمالی با تایلند کوه‌های پر فراز و نشیب «دونگرک» با قللی ۷۰۰ متری قرار دارد که پرستشگاه ویهیار پریاه نیز در همین رشته‌کوه واقع است. تایلند و کامبوج بر سر موضوع مالکیت چند معبد بودایی در مرز دو کشور اختلاف مرزی دارند که به درگیری‌هایی نیز منجر شده‌است. | ## بخش 3: جغرافیای کامبوج | شهرها توسعهٔ زمین‌شناختی 280px|نقشهٔ زمین‌شناسی کامبوج|alt= سرزمین اصلی آسیای جنوب‌شرقی از بلوک‌های قاره‌ای بیگانه‌زاد منشأگرفته از گوندوانا تشکیل شده‌است. این بلوک‌ها شامل بلوک‌های چین جنوبی، هندوچین، سیبوماسو و برمهٔ غربی هستند که در دوران پالئوزوئیک و مزوزوئیک با هم ترکیب شدند و قارهٔ آسیای جنوب‌شرقی را شکل دادند. ساختار زمین‌شناختی کنونی چین جنوبی و آسیای جنوب‌شرقی، نتیجهٔ برخورد موسوم به «هندوسینی» در آسیای جنوب‌شرقی طی دورهٔ کربنیفر است. پس از رویداد کوه‌زایی هندوسینی، گسترش بلوک هندوچین، شکل‌گیری حوضه‌های کششی و فرونشست گرمایی در اوایل تریاس رخ داد. بلوک قاره‌ای هندوچین، که با ناحیه درز جینشا‌جیانگ-ایلاوشان از بلوک چین جنوبی جدا می‌شود، از ادغام واحدهای زمین‌شناختی ویت-لائو، خورات-کنتوم، اتارادیت (UTD) و چیانگ‌مای-کچین غربی شکل گرفته‌است؛ همهٔ این واحدها با درز زمین‌شناسی یا مناطق برش‌بر شکل گرفته‌اند. واحد خورات-کنتوم، شامل غرب لائوس، کامبوج و جنوب ویتنام است و از مجموعه دگرگونی کنتوم، رسوبات دریایی کم‌عمق پالئوزوئیک، سنگ‌های آتشفشانی پرمین بالایی و سنگ‌های رسوبی مزوزوئیک با منشأ خشکی تشکیل شده‌است. | ## جمع‌بندی | دشت‌های مرکزی عمدتاً از ماسه، رس لوم و خاک رس کواترنری تشکیل شده‌اند؛ در حالی‌که بیشتر نواحی کوهستانی شمالی و مناطق ساحلی عمدتاً از گرانیت کرتاسه، سنگ‌های تریاس و تشکیل‌های ماسه‌سنگی ژوراسیک ساخته شده‌اند.
موضوع مقاله: جغرافیای فیلیپین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای فیلیپین | مقدمه: مجموعه جزیره‌های فیلیپین از شمار بسیار زیادی جزیره کوچک و بزرگ تشکیل شده‌است که بر روی هم ۳۰۰ هزار کیلومتر مربع وسعت دارند یعنی کمتر از یک پنجم خاک ایران. | ## بخش 1: جغرافیای فیلیپین | این جزایر که تعداد آنها به ۷۱۰۷ جزیره می‌رسد عموماً در سه گروه بزرگ طبقه‌بندی می‌شوند. از ۷۱۰۷ جزیره فیلیپین فقط ۱۰۰ جزیره مسکونی است و در این بین فقط یازده جزیره به صورت عمده جمعیت ساکنی دارد و فقط ۲۷۷۰ جزیره دارای نامی خاص هستند. کشور فیلیپین به‌طور کلی در محاصره آب‌های اقیانوس آرام و دریای چین جنوبی قرار دارد، وسیع‌ترین دریاچه‌های آن عبارتند از،: لاگونا در غرب جزیره لوزون و تاآل در مرکز آن دو دریاچه لانائو و دریاچه سوریاگو نیز در جزیره میندانائو است.رایزنی ایران در مانیل . | ## بخش 2: جغرافیای فیلیپین | بزرگترین رودهای این کشور شامل کاگایان و پاکساهان در جزیره‌های لوزون و رودهای پالانگی و آگوسان در جزیره میندانائو جریان دارد. آب و هوا آب و هوای فیلیپین گرمسیری دریایی با رطوبت زیاد است و در طول سال همواره با طوفان و باران‌های موسمی روبرو هستند و به خاطره همین باران‌های سیل آسا تقریباً ۷۰٪ این جزایر را جنگل‌های سرسبز استوایی فرا گرفته‌است. مهمترین قلل آتشفشان فیلیپین قله مایون و پیناتابو در جزیره لوزون و قله آپو در جزیره میندانائو و قله کان لائون در جزیره نگروس است که گاهی فعال شدن این قلل باعث خسارات مالی و جانی زیادی برای ساکنان اطراف آنها گردیده‌است. | ## بخش 3: جغرافیای فیلیپین | همچنین فعال شدن آتشفشان پیناتابو در جنوب جزیره لوزون در سال ۱۹۹۰ علاوه بر خساراتی که برای مردم داشت، پایگاه‌های نظامی آمریکا در فیلیپین را نیز تخریب نمود و در نهایت منجر به جمع‌آوری این پایگاه‌ها شد. دریا چین و فیلیپین بر سر مالکیت جزایر رنای که پکن از آن به عنوان جزایر نن شا یاد می‌کند و تپه‌های دریایی جانسون اختلاف دارند. چین مدعی مالکیت مطلق بر آب‌های دریای چین جنوبی است و همواره از مدعیان دیگر از جمله فیلیپین، ویتنام و ژاپن خواسته تا از طریق گفتگوی دو جانبه به این تنش‌ها پایان دهند. | ## جمع‌بندی | تقسیمات کشوری فیلیپین دارای ۱۷ ناحیه، ۸۱ استان و نزدیک به ۱۵۰۰ منطقه مستقل شهری (شهرستان) است.
موضوع مقاله: ابرسام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابرسام | مقدمه: اَبَرسام یا ابرسام اردشیرفَر یکی از درباریان بلندپایه اردشیر بابکان و شاپور یکم ساسانی بود. | ## بخش 1: ابرسام | به گفتهٔ طبری ابرسام وزیر اعظم اردشیر بود و پس از تسخیر استخر به دست شاهنشاه، او برای مقابله با شاه اهواز که برای جنگ با اردشیر راهی پارس شده بود، فرستاده شد. از چهارده نفری که پیش از او بودند، چهار نفر شاه، سه نفر شهبانو (مادربزرگ، مادر و همسر اردشیر)، دو نفر مقام عالی شاهنشاهی (بیدخش و هزاربد) و پنج نفر از اعضای برجسته خاندان‌های برجسته (از جمله دو کارن) هستند. از این رو می‌توان گفت ابرسام در دربار اردشیر مقام عالی داشت و تا آنجا که از سنگ‌نوشته به دست می‌آید، تنها شاهان استان‌ها، بزرگان خاندان‌های برتر، بیدخش‌ها و هزاربدها بر او تقدم داشتند. القاب وزرگ فرمذار و ارگبد که طبری به ابرسام نسبت می‌دهد در سنگ‌نوشته وجود ندارد و باید انعکاسی از عناوین اداری باشد که بعدها ایجاد شد. طبق سنگ‌نوشته شاپور، او نمی‌تواند وزیر اعظم اردشیر باشد، چرا که بابک در زمان اردشیر و شاپور در این منصب قرار داشت. بنابراین استنباط‌های کریستنسن نیز که بر عناوین ارائه‌شده توسط طبری تکیه دارند، دیگر قابل حفظ نیستند. | ## بخش 2: ابرسام | اردشیرفر که پس از نام او در کتیبه آمده‌ است، ممکن است زادگاه یا مقر حکومت یا قدرت او باشد. این واقعیت که او در نوشته‌های متأخر ساسانی، چنان‌که در طبری منعکس شده، به عنوان وزیر اعظم اردشیر معرفی می‌شود، گواه شهرت و اهمیت اوست. نام ابرسام را طبری و دینوری نیز در رابطه با افسانه‌ای ذکر کرده‌اند که بر اساس آن اردشیر متوجه می‌شود همسرش مورود از نژاد اشکانیان بوده‌ است. او از ابرسام خواست تا همسرش را اعدام کنند، اما ابرسام که متوجه شد آن زن باردار است، او را زنده نگه داشت ولی مردانگی خود را قطع کرد و در صندوقی مهر و موم‌شده نزد پادشاه گذاشت تا گواهی بر پاکدامنی او باشد. او کودک را که شاپور یکم نام گرفت، مخفیانه بزرگ کرد و در فرصتی مناسب او را به پادشاه نشان داد. کارنامه اردشیر بابکان، دینوری و نویری نیز همین داستان را نقل می‌کند، اما نقش ابرسام را موبدان موبد اجرا می‌کند. | ## بخش 3: ابرسام | بدیهی است که هدف این داستان فراهم آوردن تبار سلطنتی برای شاپور است، اما ارتباط آن با ابرسام ممکن است نشان دهد که او منصب اتاق‌دار یا پیشکار خاندان سلطنتی یا وزیر دربار را داشته است. دینوری و نویری در ادامه این داستان را بازگو می‌کنند که یکی از پیروان مسیح، انجیل و دین مسیحیت را برای ابرسام توضیح داد. دینوری حتی می‌گوید که اردشیر و وزیرش (که او را یزدان می‌نامد) مسیحیت را پذیرفتند، اما با خشم ایرانیان روبرو و وادار به ترک آن شدند. در فارسنامه ابن بلخی نامی شبیه به تنسر به عنوان وزیر ارشد و معتمد اردشیر ذکر شده‌است. | ## جمع‌بندی | می‌توان از این موضوع که کریستنسن دربارهٔ آن بسیار بحث کرده‌است، ابرسام را با تنسر یکسان دانست، اما سنگ‌نوشته شاپور از تنسر یاد نمی‌کند و بنابراین این حدس دیگر معتبر نیست.
موضوع مقاله: جغرافیای عمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای عمان | مقدمه: کشور عمان دارای شهرستانی برون‌بومی است به نام شهرستان مدحاء که در خاک امارات متحده عربی واقع شده‌است؛ به‌طوری‌که خاک امارات از چهار جهت این شهرستان را احاطه نموده‌است. | ## بخش 1: جغرافیای عمان | همچنین دوروستا به نام‌های شیص و نحوه که از توابع امارة شارجه از توابع امارات متحده عربی در وسط خاک‌های این شهرستان واقع می‌باشد. سلطان نشین عمان دومین کشور بزرگی است در شبه جزیره عربستان از ناحیه مساحت، و در حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر مربع مساحت خاک عمان می‌باشد. | ## بخش 2: جغرافیای عمان | در بیشتر بخش‌های کشور عمان رشته‌کوه‌های بزرگ و سخت‌گذر حجر که از دشت‌ها و جلگه‌های از رأس مسندم شروع می‌شود و در امتداد امارت رأس‌الخیمه و فجیره و سلطنت عمان می‌گذرد تا بیابان‌ها و هامون‌های «الجو» امتداد یافته‌است، می‌پوشاند. بلندترین قلهٔ این رشته‌کوه‌های بزرگ که از این مناطق عبور می‌کند کوه حجر نامی می‌شود. | ## بخش 3: جغرافیای عمان | در تباین خاک مناطق کشور عمان اختلاف گوناگونی وجود دارد، زمین‌های سبخ در کرانه دریا، تا سهل حاصل‌خیز باطنه در جنوب شرقی و مسقط، و از صحرای پهناور ربع‌الخالی تا حدود کوه‌های سرسبز صلاله که شبیه مناطق استوائی است. محدوده کشور عمان از مغرب امارات متحده عربی و عربستان سعودی، از جنوب کشور یمن، از شمال تنگه هرمز، و از سمت مشرق به دریای عرب محدود می‌شود، درازی ساحل عمان ۱٬۷۰۰ کیلومتر می‌باشد. | ## جمع‌بندی | بسیاری از صخره‌های سرزمین عمان در کف اقیانوس باستانی تتیس که میان ایران و عمان قرار داشت شکل گرفتند..
موضوع مقاله: جغرافیای سری‌لانکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای سری‌لانکا | مقدمه: از شهرهای مهم سری‌لانکا می‌توان به: دهیوالا-ماونت لاوینیا ۲۱۰ هزار نفر، موراتوا ۱۷۷ هزار نفر، نگومبو ۱۲۱ هزار نفر و سری جایوردنه پورا کوته ۱۱۵ هزار نفر اشاره کرد. | ## بخش 1: جغرافیای سری‌لانکا | در اسطوره‌های هندی گفته می‌شود که یک پل سرزمینی که امروزه به آن پل آدم گفته می‌شود بین هند و سری‌لانکا وجود داشته‌است. امروزه زنجیره‌ای از صخره‌های آهکی زیر یا روی سطح آب در مسیری بین دو کشور دیده می‌شود که گفته می‌شود تا ۱۴۸۰ امکان عبور به صورت پیاده از آن وجود داشت تا این‌که در آن سال توفان‌های سنگین دریایی عمق آن مسیر را بیشتر کرد. جزیره سری‌لانکا بیشتر از دشت‌های تپه‌ماهوری ساحلی تشکیل شده و کوهستان‌های آن تنها در مناطق مرکز و جنوب قرار دارند. آب‌وهوای سری‌لانکا گرم و مرطوب است که این امر نتیجه بادهایی است که از اقیانوس به سمتش می‌وزد. در مسیر رودخانه‌های سری‌لانکا ۵۱ آبشار طبیعی با ارتفاع ۱۰ متر یا بیشتر دیده می‌شود. جنگل‌های حرا در سری‌لانکا که بیش از هفت هزار هکتار را می‌پوشاند نقش مهمی در جلوگیری از آسیب شدیدتر امواج سونامی سال ۲۰۰۴ به این کشور را داشت. | ## بخش 2: جغرافیای سری‌لانکا | در جزیره سری‌لانکا مواد طبیعی ایلمنیت، فلدسپات، گرافیت، سیلیکا، کائولین، میکا و توریم به وفور وجود دارد. وجود نفت و گاز هم در خلیج منار تأیید شده و برنامه‌هایی برای استخراج آن وجود دارد. موقعیت آن بین ۵ تا ۱۰ درجه عرض شمالی به این کشور آب‌وهوایی گرم در سراسر سال بخشیده است که وزش بادهای اقیانوس و رطوبت زیاد محیط، آن را تعدیل می‌کند. پایین‌ترین میانگین دما در سری‌لانکا ۱۶ درجه سانتی‌گراد در نووارا الیا در ارتفاعات مرکزی است (جایی که ممکن است یخبندان برای چند روز در زمستان رخ دهد)، و بالاترین میانگین ۳۲ درجه سانتی‌گراد در ترینکومالی در ساحل شمال شرقی است (جایی که دما ممکن است به ۳۸ درجه سانتی‌گراد هم برسد). ژانویه سردترین ماه است، به‌ویژه در ارتفاعات، که در آن دمای شب ممکن است به ۵ درجه سانتی‌گراد کاهش یابد. الگوی بارندگی تحت تأثیر بادهای موسمی اقیانوس هند و خلیج بنگال است و چهار فصل مشخص دارد. | ## بخش 3: جغرافیای سری‌لانکا | اولین مورد از اواسط ماه مه تا اکتبر است، هنگامی که بادها از جنوب غرب آغاز می‌شوند و رطوبت را از اقیانوس هند همراه می‌آورند. هنگامی که این بادها به دامنه‌های ارتفاعات مرکزی برخورد می‌کنند، باران‌های سنگینی را در کوه‌پایه‌ها و در بخش جنوب غربی جزیره فرومی‌بارند. برخی از دامنه‌های بادگیر در هر ماه بالغ بر ۲۵۰۰ میلی‌متر باران دریافت می‌کنند، اما دامنه‌های بادپناه در شرق و شمال شرقی بارش کمی به خود می‌بینند. در طول این فصل، رگبارهای دوره‌ای رخ می‌دهد و گاهی اوقات توفان‌های گرمسیری، آسمان را تیره کرده و باران‌های سنگینی را به جنوب غربی، شمال شرقی و شرق جزیره می‌آورند. در خلال فصل سوم، دسامبر تا مارس، بادهای موسمی از شمال شرقی می‌آیند و رطوبت را از خلیج بنگال به ارمغان می‌آورند. دامنه‌های شمال شرقی کوهستان در طول این ماه‌ها تا ۱۲۵۰ میلی‌متر باران دریافت می‌کند. | ## جمع‌بندی | دوره دیگر بین موسمی، از ماه مارس تا اواسط ماه مه پیش می‌آید که با وزش سبک و متغیر باد و رگبارهای شبانه توأم است.