موضوع مقاله: پایان تاریخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پایان تاریخ | مقدمه: پایان تاریخ مفهومی سیاسی و فلسفی است که بر این فرض استوار است که ممکن است نظام سیاسی، نظام اقتصادی، یا نظام اجتماعی خاصی پدید آید که نقطه پایانی تکامل اجتماعی-فرهنگی بشر و شکل نهایی حکومت انسانی را تشکیل دهد. | ## بخش 1: پایان تاریخ | نویسندگان گوناگونی استدلال کرده‌اند که نظام خاصی «پایان تاریخ» است، از جمله تامس مور در اتوپیا (۱۵۱۶)، گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، ولادیمیر سولویوف (فیلسوف)، الکساندر کوژو، و فرانسیس فوکویاما در کتاب ۱۹۹۲ پایان تاریخ و آخرین انسان.فوکویاما از زمان جنگ عراق شروع به بازنگری در ایده‌هایش و کنارگذاشتن برخی مؤلفه‌های نئومحافظه‌کارانه پایان‌نامه‌اش کرد. آرنولد گِلِن آن را در سال ۱۹۵۲ به کار گرفت و اخیراً مارتین هایدگر و جیانی واتیمو نیز آن را به کار برده‌اند. هدف فلسفه هگل درباره تاریخ نشان دادن این بود که تاریخ فرآیند تحقق عقل است و او برای آن نقطه پایانی مشخصی تعیین نمی‌کند. هگل بر این باور است که از یک سو وظیفه تاریخ نشان دادن این است که در سیر تحول در طول زمان اساساً عقل وجود دارد، و از سوی دیگر خود تاریخ نیز وظیفه پرورش عقل در طول زمان را دارد. نامی که در گفتمان معاصر معمولاً با مفهوم پایان تاریخ پیوند می‌خورد فرانسیس فوکویاماست. که چند ماه پیش از فروپاشی دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ منتشر شد، دوباره به کانون توجه بازگرداند. | ## بخش 2: پایان تاریخ | در این مقاله، که بعدها آن را در کتاب پایان تاریخ و آخرین انسان در سال ۱۹۹۲ گسترش داد، فوکویاما بر دانش هگل، مارکس و کوژو تکیه می‌کند. محور مقاله این ایده است که اکنون که دو رقیب مهم‌تر لیبرال دموکراسی، یعنی فاشیسم و کمونیسم، شکست خورده‌اند، دیگر نباید هیچ رقیب جدی برای لیبرال دموکراسی و اقتصاد بازار وجود داشته باشد.Fukuyama, F. فوکویاما در نظریه‌اش میان جهان مادی یا واقعی و جهان ایده‌ها یا آگاهی تمایز قائل می‌شود. او بر این باور است که در قلمرو ایده‌ها لیبرالیسم پیروز شده، به این معنا که هرچند لیبرال دموکراسی و اقتصاد بازار موفق هنوز در همه جا برقرار نشده، دیگر هیچ رقیب ایدئولوژیکی برای این نظام‌ها وجود ندارد. این بدان معناست که هر تناقض بنیادین در زندگی بشر می‌تواند در چارچوب لیبرالیسم مدرن حل شود و برای رفع آن به ساختار سیاسی-اقتصادی جایگزینی نیاز نیست. فوکویاما بر این باور است که اکنون که پایان تاریخ فرا رسیده، روابط بین‌الملل عمدتاً به مسائل اقتصادی خواهد پرداخت و نه سیاست یا راهبرد، و از این رو احتمال درگیری خشونت‌آمیز بین‌المللی در مقیاس بزرگ کاهش خواهد یافت. | ## بخش 3: پایان تاریخ | فوکویاما نتیجه می‌گیرد که پایان تاریخ دوران غم‌انگیزی خواهد بود، زیرا ظرفیت کشمکش‌های ایدئولوژیکی که مردم حاضر بودند جانشان را برای آن به خطر بیندازند اکنون با چشم‌انداز «محاسبه اقتصادی، حل بی‌پایان مسائل فنی، دغدغه‌های زیست‌محیطی و ارضای خواسته‌های پیچیده مصرف‌کننده» جایگزین شده است.Fukuyama, F. این به معنای آن نیست که فوکویاما لیبرال دموکراسی مدرن را نظام سیاسی کامل می‌داند، بلکه بر این باور است که هیچ ساختار سیاسی دیگری نمی‌تواند سطوح ثروت و آزادی‌های فردی‌ای را که لیبرال دموکراسی می‌تواند فراهم کند به شهروندان ارائه دهد. پس از پایان جنگ سرد، با گسترش سلطه لیبرال دموکراسی و اقتصاد بازار حتی فراتر از جهان غرب سنتی، از این وضعیت به عنوان «تعطیلات از تاریخ» نیز یاد شد. با تشدید جنگ علیه تروریسم پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و جنگ سرد دوم در قرن بیست و یکم، گفته شد که این تعطیلات به پایان رسیده است. | ## جمع‌بندی | بازگشت جنبش‌های ضددموکراتیک و عقب‌نشینی دموکراتیک در دوران پس از ۱۱ سپتامبر پژوهشگران را بر آن داشت که دهه ۲۰۱۰ را آغاز «موج سوم استبدادگرایی» بدانند.