موضوع مقاله: مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن | مقدمه: حمله نظامی به کشور یمن، در ۲۵ مارس ۲۰۱۵ میلادی برابر با ۶ فروردین ۱۳۹۴ با حمله هوایی ائتلافی از کشورهای منطقه به رهبری عربستان سعودی به یمن، با نام عملیات طوفان قاطع و به درخواست رئیس‌جمهور مستعفی یمن شروع شد. | ## بخش 1: مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن | ایالات متحده آمریکا پشتیبانی اطلاعاتی و لوجستیکی ارائه کرد؛ از جمله سوخت‌گیری هوایی و تجسس و نجات برای خلبان‌های ائتلاف که هواپیمای آن‌ها سقوط کرده است. این کشور همچنین فروش سلاح به کشورهای ائتلاف را شتاب بخشیده است و به حملات پهپادی به القاعده در شبه جزیره عربستان ادامه داده است. در ژانویه ۲۰۱۶، وزیر امور خارجه عربستان گفت که مقامات آمریکایی و بریتانیایی در مراکز کنترل و فرماندهی، مسئول حملات هوایی به رهبری عربستان سعودی در یمن بوده‌اند که به فهرست اهداف دسترسی دارند ولی در برگزیدن اهداف درگیر نیستند. این عملیات در پشتیبانی از دولت عبدربه منصور هادی و بر ضد حوثی‌ها (انصارالله) و پشتیبانان علی عبدالله صالح رئیس‌جمهور پیشین یمن صورت گرفته که صنعاء پایتخت یمن و بیشتر مناطق شمال یمن را در اختیار دارند. همه کشورهای عضو شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس به جز عمان در این عملیات شرکت کرده و از درخواست هادی منصور هادی جهت مبارزه با حوثی‌ها در یمن استقبال کردند. همچنین عربستان سعودی یکی از دلایل اقدام نظامی خود در یمن را دست‌یابی حوثی‌ها به موشک‌های بالستیک و به‌طور کلی مسائل امنیتی منطقه‌ای عنوان کرد. اتحادیه عرب پشتیبانی خود را از این عملیات اعلام کرد همچنین اعضای این اتحادیه در نشست سالانه خود در شرم‌الشیخ بیانیه‌ای صادر کردند و خواستار تشکیل نیروی نظامی مشترک شدند. این حمله و محاصره یمن توسط عربستان سعودی منجر به وقوع یک بحران انسانی و قحطی فراگیر، گسترش وبا و نیز تخریب گسترده میراث تاریخی یمن با قدمت تا سه هزار سال شده است. زمینه تحولات جنگ عملیات نیروهای ائتلاف دربرگیرنده حملات هوایی بوده و بیشتر بر مناطق اداری و نظامی شهر صنعا متمرکز بوده است. مراکز دفاع هوایی، سکوهای پرتاب موشک اسکاد و جنگنده‌های شبه نظامیان از جمله اهداف دیگر جنگنده بمب‌افکنهای ائتلاف بوده‌اند و مناطقی در نزدیکی کاخ ریاست جمهوری در صنعا نیز هدف بمباران هوایی قرار گرفته‌اند. همچنین شبه‌نظامیان انصارالله نیروهای ائتلاف را متهم کرده‌اند که با بمباران اردوگاه آوارگان در شهر شمالی صعده که از پایگاه‌های این نیروها به‌شمار می‌رود، ۴۰ نفر از جمله زنان و کودکان را کشته‌اند.حمله جدید انصارالله به عدن هم‌زمان با ادامه حملات هوایی ائتلاف عربی رادیو فردا شامگاه ۳۱ ماه مارس انفجار در یک کارخانه لبنیات در شهر حدیده، بیش از ۳۵ کشته بر جای گذاشته است. اما روشن نیست که این انفجار کار نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی بوده یا شورشیان.انفجار در کارخانه لبنیات بیش از ۳۵ کشته بر جای گذاشت بی‌بی‌سی فارسی در پنجمین روز از آغاز حمله، انصارالله و نیروهای وفادار به علی عبدالله صالح یورش تازه‌ای را برای تصرف شهر عدن که از سوی منصور هادی به عنوان پایتخت موقت کشور انتخاب شده‌بود آغاز کردند. بر اساس اعلام یونیسف از ۲۶ مارس تا ۲۴ آوریل و در مدت حدود یک ماه از آغاز درگیری نظامی یمن، دست کم ۱۱۵ کودک کشته و ۱۷۲ کودک نیز زخمی شدند. ایرنا به نقل از شبکه «المسیره» یمن، واحد نظارت مرکز حقوق بشر و آمار حملات سعودی یمن با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد: تا ماه اول سال ۲۰۲۱میلادی ۱۶ هزار و ۹۷۸ شهروند یمنی بر اثر حملات زمینی، هوایی و دریایی ائتلاف سعودی کشته شده‌اند که سه هزار و ۷۹۰ نفر از آنها کودک و ۲ هزار و ۳۸۱ نفر زن هستند. این مرکز تعداد مجروحان جنگ ائتلاف سعودی را ۲۶ هزار و ۲۰۳ نفر اعلام کرد که چهار هزار و ۸۹ نفر آنها کودک و ۲ هزار و ۷۸۰ نفر زن هستند. بر اساس این گزارش ۹ هزار و ۱۳۵ مرکز و تأسیسات زیربنایی این کشور در طی مدت یاد شده بر اثر حملات نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان تخریب شده و آسیب دیده است، همچنین اضافه کرد: این حمله باعث تخریب و خسارت ۱۵ فرودگاه، ۱۶ بندر، ۳۰۴ ایستگاه برق و ژنراتور و ۵۳۷ شبکه و ایستگاه ارتباطی برق شده است. بر اساس این گزارش، در پی حملات هوایی ۲ هزار و ۹۸ مخزن و شبکه آب و یکهزار و ۹۶۵ تأسیسات دولتی و ۲ هزار و ۲۰۰ جاده و پل از سوی ائتلاف سعودی در یمن هدف قرار گرفته و تخریب شده است. در این بیانیه اشاره شده است که در نتیجه این حملات ۵۶۵ هزار و ۹۷۳ منزل مسکونی شهروندان غیرنظامی همچنین ۵۷۶ هزار و ۵۲۸ مرکز خدماتی در یمن تخریب و خسارت دیده است. همچنین در این مدت بر اثر حملات نیروهای ائتلاف ۱۷۶ دانشگاه، یک هزار و ۳۷۵ مسجد، ۳۶۵ مرکز گردشگری و ۳۸۹ بیمارستان و مراکز درمانی تخریب شده است یا خسارت دیده‌اند. بر این اساس، در پی این حملات یک هزار و ۹۵ مدرسه و مرکز آموزشی، ۶ هزار و ۷۳۲ چاه و زمین کشاورزی، ۱۳۲ مکان ورزشی، ۲۴۴ سایت باستانی و ۴۷ مرکز رسانه‌ای به‌طور عمد از سوی ائتلاف سعودی هدف قرار گرفته و تخریب شده است. پایان عملیات طوفان قاطع عملیات موسوم به طوفان قاطع یا طوفان راسخ که دربرگیرنده حملات گسترده هوایی عربستان بود پس از ۲۷ روز در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۵ میلادی با اعلام آتش‌بس از سوی عربستان پایان یافت. عربستان سعودی ضمن اعلام اینکه به اهداف خود مانند انهدام موشک‌هایی که به دست شورشیان و مخالفان افتاده بود و امنیت کشورهای همسایه یمن را تهدید می‌کردند، در این عملیات رسیده است از شروع عملیات سیاسی برای بازگشت منصور هادی به قدرت خبر داد. بر اساس اعلام وزیر دفاع عربستان سعودی، عملیات تازه‌ای در قبال یمن آغاز می‌شود که «احیای امید» نام دارد و عمدتاً بر راه‌حل سیاسی برای بحران یمن و کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان متمرکز است، اما همچنین شامل تلاش برای جلوگیری از تحرکات شبه نظامیان انصارالله خواهد بود. لحظاتی پس از اعلام پایان حملات نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به یمن، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از این اقدام استقبال کرد. در سال ۲۰۱۵، عربستان سعودی ائتلافی از کشورهای عربی را برای شکست دادن حوثی‌ها در یمن تشکیل داد. این ائتلاف شامل کویت، امارات متحده عربی، بحرین، مصر، مراکش، اردن، سودان و سنگال است. چندین کشور از این کشورها برای جنگ زمینی در یمن نیرو اعزام کرده‌اند، در حالی که برخی دیگر فقط حملات هوایی انجام داده‌اند. ایالات متحده، به همراه سایر قدرت‌های غربی مانند بریتانیا و فرانسه، به ائتلاف به رهبری عربستان سعودی سلاح و اطلاعات نیز ارائه داده است. در ادامه برخی رسانه‌های غربی نیز گزارش‌هایی حاکی از حمایت تسلیحاتی و حضور نظامیان اسراییلی در این حملات منتشر کردند. | ## بخش 2: مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن | اسراییل و عربستان پیش از این، همکاری اطلاعاتی با یکدیگر که نقطه مشترک آن دشمنی با ایران است را از سال‌های پیش آغاز کرده بودند. رسانه‌های غربی از گفتگوهای بی‌سابقه اسراییل با مقام‌های سعودی علیه ایران نیز خبر داده‌اند که از جمله آن اجازه دادن به نیروی هوایی اسراییل برای کاربرد فضای عربستان سعودی برای حمله به ایران است. همکاری نیروی هوایی اسراییل پایگاه خبری- نظامی veteranstoday (به معنی تحت الفظی: کهنه سرباز امروز) در تحلیلی نوشت که تصاویر باقی‌مانده از یک فروند جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن سرنگون شده توسط نیروهای یمنی نشان می‌دهد که این نوع از ب-۱۶ تاکنون به نیروی هوایی هیچ‌یک از کشورهای عربی فروخته نشده است و تنها خریدار این نوع در منطقه خاورمیانه، اسراییل بوده است. کشته شدن یک فرمانده و چندین افسر کلنل صالح محمود از فرماندهان نیروهای نظامی یمنی گفت که بر اثر حمله موشکی انصارالله و ارتش یمن به وسیله موشک‌های اسکاد به پایگاه هوایی خالد ولید ۲۰ افسر اسراییلی و بیش از ۶۰ افسر سعودی از جمله محمد شعلان از فرماندهان نیروی هوایی عربستان کشته شده‌اند. کشف تسلیحات اسراییلی در پی خروج دیپلمات‌های عربستانی از یمن و تصرف سفارت این کشور توسط شیعیان حوثی، اعلام شد که در سفارت آن کشور در یمن تسلیحات اسراییلی به‌دست آمده است. آزمایش بمب‌های سنگرشکن اسراییلی Thomas Wictor یک تحلیل‌گر نظامی در مقاله‌ای نوشت که برخی فیلم‌های منتشر شده از حملات هوایی عربستان به یمن حاکی از آن است که عربستان با کمک اسراییل در جریان این حملات این پایگاه موشکی را که به‌وسیلهٔ بمب‌های MOP مورد حمله قرار داده است. این بمب‌ها در طی یک دهه اخیر بارها در رسانه‌ها به‌عنوان تهدید بالقوه آمریکا و اسراییل برای مراکز تولید انرژی هسته‌ای ایران، به‌ویژه مرکز فردو که در زیر کوه ساخته شده است مطرح شده بود. اسراییل پی در پی خواستار دریافت این بمب‌ها از آمریکا بود که با موافقت آمریکا مواجه نشد. کارشناسان پیش از این بارها اعلام کرده بودند که حمله احتمالی اسراییل به مراکز تولید انرژی هسته‌ای ایران به دلیل پراکندگی این مراکز، بزرگی ایران و ساخته شدن پایگاه فردو در ژرفای کوه‌ها بدون کاربرد بمب‌های سنگرشکن تقویت شده آمریکایی ناممکن است. به گفته این تحلیل‌گر، اسراییلی‌ها توانسته‌اند جایگزینی برای بمب‌های سنگر شکن ساخت آمریکا پیدا کنند و احتمالاً نخستین آزمایش آن را با کمک عربستان در حمله به یمن انجام دهند. اسراییلی‌ها به گفته این تحلیل‌گر، تانکر یک بویینگ ۷۴۷ را به بمب سنگرشکن تبدیل کرده‌اند. به جز اسراییل، عربستان سعودی نیز از درخواست‌کنندگان اخیر بمب‌های سنگرشکن اسراییلی بود. گرچه برخی کارشناسان گفته‌اند حتی در صورت خرید، نیروی هوایی عربستان یا اسراییل توان حمل این بمب‌های ۳۰ هزار پوندی (حدود ۱۴ تن) را برای حمله به ایران ندارند. مصر پاکستان عربستان در روز آغاز عملیات اعلام کرد که پاکستان از مشارکت‌کنندگان این مداخلهٔ نظامی است، retrieved: March 28, 2015 اما دولت پاکستان به روشنی تصمیم خود را اعلام نکرده است. دولت پاکستان در ۲۶ مارس در بیانیه‌ای اعلام کرد که «هر تهدیدی علیه تمامیت ارضی عربستان، پاسخ نیرومند پاکستان را در پی خواهد داشت». این نگرانی وجود دارد که شرکت پاکستان در این جنگ بر تنش‌های مذهبی شیعه و سنی در این کشور دامن بزند. ایران اکثر کشورهای ائتلاف و کشورهای اروپایی، ایران را از زمان آغاز بحران یمن به پشتیبانی و فرستادن اسلحه به انصارالله متهم کرده‌اند. سرتیپ احمد العسیری سخنگوی ائتلاف در روز یکم آوریل اعلام کرد که: «به سازمانه شبه نظامی سپاه پاسداران و عناصر گروهک حزب‌الله هشدار می‌دهیم در صورت حضور در اردوگاه‌های آموزشی انصارالله یا مناطق درگیری، سرنوشتی مانند سرنوشت آن‌ها خواهند داشت»سخنگوی توفان قاطعیت به سپاه پاسداران ایران هشدار داد العربیه در عین حال رژیم جمهوری اسلامی در ایران بارها این اتهام را رد کرده است. از جمله علی خامنه‌ای رهبر رژیم جمهوری اسلامی گفت: «آنها به سلاح ما احتیاج ندارند؛ همهٔ پادگان‌های یمن و ارتش یمن در اختیار مردم مبارز و انقلابی و در اختیار این گروه انصارالله است؛ آن‌ها احتیاج به سلاح ما ندارند». پایگاه اطلاعات نظامی دبکا گزارش داده که دو یگان نیروی دریایی ارتش ایران در شامگاه ۳۱ مارس برای دفاع از تنگه استراتژیک باب‌المندب راهی منطقه شده‌اند. گزارش جنایت‌های جنگی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۳، سازمان دیدبان حقوق بشر نوشت که برخی از حملات هوایی در یمن در تناقض آشکار با قوانین جنگ هستند؛ حملاتی مانند حمله سی مارس به اردوگاه افراد بی‌پناه در مزرق که یک درمانگاه و بازار را هدف گرفت و از بین برد. دیگر جنایت‌های جنگی که توسط سازمان دیدبان حقوق بشر ناقض قوانین جنگ بیان شده‌اند عبارتند از: حمله به یک کارخانه تولید مواد لبنی که به کشته شدن سی و یک شبه نظامی منجر شد.حمله‌ای که به نابودی یک انبار بزرگ از کمک‌های انسان دوستانه وابسته به سازمان بین‌المللی اکسفام در صعده انجامیدو پیمان منع رفت‌وآمد که سوخت را دور از دسترس نگه می‌داشت. در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵، اچ آر پی گزارش داد که حملات هوایی در تناقض آشکار با قوانین جنگ است. این گزارش تأیید می‌کند که نزدیک به ۵۹ نفر (شامل ۱۴ زن و ۳۵ کودک) در شهر صعده بین ۶ آوریل و ۱۱ می جان خود را از دست داده‌اند. در فوریه ۲۰۱۶ «عفو بین‌الملل» اعلام کرد که آن‌ها در مورد شرایط و تأثیر بیش از سی حمله هوایی توسط نیروهای متعهد به رهبری عربستان در شهرهای صنعا، حدیده و صعده را بررسی کرده‌اند. آن‌ها اعتقاد دارند که این تعهد و پیمان مبتنی بر حمله عامدانه بر شبه نظامیان به عنوان هدف بوده است. در مهرماه ۱۳۹۵ پیشنهاد انجام بررسی‌های مستقل بین‌المللی در پیوند با کشتار غیرنظامیان در یمن از سوی هلند برای ارائه به شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو مطرح شد. واکنش‌های جهانی موافق - در روز ۲۹ مارس، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ادعای پشتیبانی ایران از حوثی‌ها را مورد انتقاد قرار داد و اظهار داشت که «محور ایران-لوزان-یمن برای بشریت بسیار خطرناک است و باید جلوی آن گرفته شود» که این گفته در اشاره به مذاکرات هسته‌ای بین ایران و کشورهای ۵+۱ است. همچنین گزارش‌های تأیید نشده‌ای از طرف حوثی‌ها مبنی بر مشارکت مستقیم اسرائیل در یمن وجود دارد. | ## بخش 3: مداخله به رهبری عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن | - دولت خودگردان فلسطین نیز پشتیبانی خود از چیزی که آن را ائتلاف عربی نامیده را اعلام کرده و اظهار داشته است که چنین ائتلافی برای مقابله با حماس هم باید شکل بگیرد که از نظر آن‌ها در کودتایی در سال ۲۰۰۷ کنترل نوار غزه را به‌طور غیرقانونی به‌دست گرفته است. 22x20px حماس در ۳۰ مارس پشتیبانی خود از مداخلهٔ نظامی به رهبری عربستان را اعلام کرد. - وزارت امور خارجهٔ بنگلادش در بیانیه‌ای عملیات خشونت‌آمیز حوثی‌ها در یمن را محکوم کرد و پشتیبانی خود از عملیات به رهبری عربستان سعودی در جهت بازگرداندن قدرت به دولت هادی را ابراز داشت. - در ۲۷ مارس، راب نیکلسون وزیر امور خارجهٔ کانادا در بیانیه‌ای رسمی با ابراز نگرانی از وضعیت یمن، اقدامات حوثی‌ها علیه دولت منصور هادی را مایهٔ ناامنی در منقطه دانست و پشتیبانی کشورش را از اقدامات نظامی عربستان سعودی و شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس در دفاع از مرزهای عربستان و در پاسخ به درخواست رئیس‌جمهور یمن اعلام کرد. - کاخ سفید اعلام کرد باراک اوباما به نیروهای آمریکایی اجازه داده است با پشتیبانی‌های لجستیک و اطلاعاتی از عملیات نظامی عربستان حمایت کنند. - فرانسه این مداخلهٔ نظامی را به درخواست رئیس‌جمهور یمن دانست و اعلام کرد که از یمن و منصور هادی پشتیبانی می‌کند. - بریتانیا از تصمیم عربستان برای مداخلهٔ نظامی در یمن در پی درخواست رئیس‌جمهور آن کشور ابراز حمایت کرد و اقدامات حوثی‌ها را بی‌احترامی به فرایندهای سیاسی دانست. او همچنین جاه‌طلبی منطقه‌ای ایران هم در عراق و هم در یمن را مورد انتقاد قرار داد. - دولت افغانستان در اعلامیه‌ای که توسط دفتر ریاست‌جمهوری این کشور منتشر شد از ایجاد ائتلاف نظامی در مقابله با حوثی‌های یمن پشتیبانی کرد و اعلام کرد که با تمام نیرو در کنار عربستان خواهد ایستاد. در این اعلامیه آمده است که این تصمیم پس از مشورت با علما، روحانیون و رهبران سیاسی و جهادی در جلسهٔ شورای امنیت ملی این کشور اتخاذ شده است. - محمد علی یوسف وزیر امور خارجهٔ جیبوتی گفت که کشورش از مداخلهٔ خارجی در یمن پشتیبانی می‌کند. - عمان با وجود آنکه یکی از اعضای شورای همکاری کشورهای خلیج فارس است، تصمیم گرفته است که وارد این ائتلاف نشود، اما کمک‌های انسان‌دوستانه به یمن اهدا کند. - وزیر امورات مذهبی اندونزی، حکیم سیف‌الدین، در رابطه با مداخلهٔ نظامی ابراز نگرانی کرده و ابراز امیدواری کرده که این مداخلهٔ نظامی تا بدتر نشده هر چه زودتر پایان یابد. - دولت چین نگرانی‌های شدیدی از وضعیت حاکم بر یمن اظهار داشته است و خواستار آن شده که تمام طرفین، این مشاجره را با گفتگو حل کنند. - وزیر امور خارجهٔ تونس، در یک گفتگوی رسانه‌ای از اوضاع یمن ابراز نگرانی کرده و خواستار گفتگو و رایزنی برای حل مشکلات شده است. مخالف - اتحادیه اروپا با این مداخلهٔ نظامی مخالفت کرده و اظهار داشته که مداخله نظامی این بحران را حل نخواهد کرد. اتحادیه دربارهٔ «پیامدهای منطقه‌ای جدی» آن ابراز نگرانی کرده و از قدرت‌های منطقه‌ای خواستار «عملکرد مسئولانه» شده است. - رئیس‌جمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، درخواست «توقف سریع فعالیت‌های نظامی» در یمن را کرده است. کرملین همچنین پیشنهاد کرده که تلاش‌هایی برای یافتن راه حل صلح‌آمیز برای مشکلات یمن صورت گیرد. - ابراهیم جعفری، وزیر امور خارجهٔ عراق، مخالفت دولت عراق با این مداخلهٔ نظامی را در ۲۶ مارس در یکی از دیدارهای سران خلیج فارس اعلام داشته است. - محمد جواد ظریف این مداخلهٔ نظامی را «رویدادی خطرناک که باعث بی‌ثبات شدن منطقه می‌شود» توصیف کرده است. هرچند که ایران متهم به پشتیبانی از انصارالله شده است، اما ایران ادعاهای مربوط به ارسال اسلحه به یمن را «کاملاً ساختگی و کذب محض» دانست. مطبوعات دولتی ایران این حمله را «تهاجمی با پشتیبانی ایالات متحده» از طرف عربستان و دیگر متحدان منطقه‌ای‌اش توصیف کرده‌اند. ایران این اقدام عربستان را «یک گام خطرناک» از طرف ریاض دانسته و دربارهٔ آن هشدار داده است و توضیح داده است که این رزم‌آرایی سعودی‌ها با یک ائتلاف سنی در برابر دشمنان شیعی‌شان ممکن است شرایط برای پایان دادن به نزاعی که ممکن است باعث مشتعل شدن دشمنی‌های فرقه‌ای که از قبل هم باعث بالا گرفتن منازعات در خاورمیانه شده‌اند را پیچیده‌تر کند. یک مقام ارشد ایرانی اظهار داشته است که تهران به مداخلهٔ نظامی در یمن فکر نمی‌کند. محمد جواد ظریف در مصاحبه‌ای با خبرگزاری ایرانی عربی‌زبان العالم اظهار داشته است «ما خواستار توقف بی‌درنگ عملیات نظامی عربستان در یمن هستیم». در حالی که سوریه بر روی احترام به استقلال یمن تأکید کرده است، از همه احزاب یمنی خواسته است که به گفتگو مبادرت ورزند تا راه حلی سیاسی هماهنگ با خواست مردم یمن دست یابند. | ## جمع‌بندی | واکنش‌های مردمی واکنش‌های مردمی بسیاری در اعتراض به حملهٔ هوایی عربستان به یمن در دنیا از جمله ترکیه و ایران برگزار شد.