موضوع مقاله: جانا و بلادور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جانا و بلادور | مقدمه: جانا و بَلادور نمایشنامه‌ای است از بهرام بیضایی که سالِ ۱۳۹۱ در کالیفرنیا به کارگردانیِ خودش به نمایش درآمد. | ## بخش 1: جانا و بلادور | داستان نیمهٔ یکُم مجلسِ یکُم دو پرده‌خوان داستان می‌گویند: دروای و تش‌انگان رفته‌اند تا بر باغِ جانا طاقی کنند؛ ولی گرفتار شده‌اند. جهان را سرما و تاریکی فراگرفته و سیمرغ از باغ گریخته و دیوان چیره‌اند و بهادرنامی نیز در بندشان. بَلادور، به راهنماییِ درختِ سخنگو، مادر و پدر را بدرود می‌گوید و در پیِ دو برادر می‌رود. جانا می‌گوید که دروای و تش‌انگان در پیِ آهویی در کولاک گم شدند: هر دو اسیرِ دیوِ هفت‌خط که گروشان دارد با بویهٔ جانا و بَلادور. کولی با آینه راز می‌گوید و بَلادور می‌شنود: دیوِ دله از چاه به باغ راه یافته و جانا صدروزه افسون ساخته که اگر با وی آمیزد، دیو بمیرد. روزِ آخر، که جانا چاره از تسلیم ندارد، بَلادور سرِ دیو را به شمشیر به پای کولیِ ستمدیده می‌افکند. سپس خود در پیِ دروای و تش‌انگان به نبردِ دیوان می‌رود؛ و جانا، چشم به راه، در باغِ بسته می‌ماند. دیوِ چاهِ دمکش به چماقش می‌کوبد و بَلادور را در چاهش پناه می‌دهد و با وی سرگذشت می‌گوید: که بهادر است که به افسونِ جهی صورتِ ددان گرفته. | ## بخش 2: جانا و بلادور | بَلادور قلّاده‌اش می‌گشاید و پس درمی‌آمیزد و هر بار چهره‌ای از چهره‌های جانوریِ بهادر می‌افتد و سرانجام صورتِ انسانی خود را بازمی‌یابد. آهویی می‌بیند، و می‌فهمد که این افسونِ جهی است؛ پس می‌گیردش و بر پشتش می‌نشیند و فرمان می‌دهد که او را نزدِ دیوِ هفت‌خط برد. بَلادور جهی را سه‌روزه افسون می‌کند و به صورتِ خودش درمی‌آورد و نزدِ دیوِ هفت‌خط می‌فرستد. افسونِ جهی که می‌شکند، هفت‌خط و دیوان می‌فهمند که فریب خورده‌اند؛ و آفتاب در کارِ برآمدن است. مجلسِ چهارم بَلادور، که سوار بر جهی به دژِ یخین رسیده و با کولی جت همدست شده و دیوان را به تصویری از خود فریفته و غافل کرده، به مغاکِ دو برادر راه می‌یابد و سوزن از تنشان می‌کشد و زنده‌شان می‌کند و نخست با تش‌انگان و سپس با دروای می‌آمیزد. بَلادور پیراهنِ جانا را به دروای و تش‌انگان می‌نماید و برمی‌انگیزدشان و هر سه آمادهٔ نبرد می‌شوند. بهادر از جهی تیر می‌خورد و کشته می‌شود و خونش از شکافِ یخ به خاک می‌رسد و ازش درختی می‌روید. دیوان کشته می‌شوند و باران می‌بارد و قلعهٔ یخی آب می‌شود و بَلادور با آینه هفت‌خط را زهره می‌ترکاند. | ## بخش 3: جانا و بلادور | سپس تنِ بهادر را بَلادور به چاه می‌برد و خود بر چکادِ تارا پای درختِ سخنگو می‌گرید. چشمه‌ها می‌جوشد و دروای و تش‌انگان به باغِ جانا بازمی‌گردند و خرّمی و سبزی می‌شود. متن این کار عمدتاً منظوم است، در چند وزن و قالب، و نوشته به سالِ ۱۳۵۶ بر اساسِ گل اومد بهار اومدِ (۱۳۴۷) منوچهر نیستانی و بازنوشتهٔ سالِ ۱۳۷۸. به زبان‌های دیگر جانا و بلادور برای تماشاکنانِ انگلیسی‌زبانِ نمایشِ اصلی (و نیز فیلمش) به انگلیسی ترجمه شد. نمایش جانا و بَلادور نخستین بار ۲۷ ژوئنِ ۲۰۱۲ با بازیِ مژده شمسایی و محسن نامجو و کارگردانیِ سراینده در تماشاخانهٔ مرکزِ اجتماعاتِ محلّیِ کابرلی در پالو آلتو (کالیفرنیا) به سایه‌بازیِ آهنگین درآمد. فیلمش، که کارِ بیضایی است، با زیرنویسِ انگلیسی در نوروزِ ۱۴۰۴ از اینترنت به نمایش درآمد. | ## جمع‌بندی | عوامل طرّاحِ پیکرک‌ها: مختار پاکی موسیقی: فراز مینویی و علی بازیار پیکرک‌گردانان: بلّا واردا، محمّد تالانی، یارا افشار، هومن حافظی، نفیس خانی دربارهٔ نمایش فیلم فیلمی از پشتِ صحنهٔ نخستین نمایشِ جانا و بَلادور به نامِ پسِ پرده‌ی جانا و بَلادور هم‌زمان با پخشِ اینترنتیِ فیلمِ نمایش در نوروزِ ۱۴۰۴ در یوتیوب منتشر شد که بیضایی در تدوینش دست داشته است.