موضوع مقاله: شیمی در گذر زمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شیمی در گذر زمان | مقدمه: تاریخ دانش شیمی به شکل جدید آن، توسط دانشمند ایرلندی، رابرت بویل، آغاز شد؛ هرچند که ردپاهایی از آن را می‌توان تا زمان‌های دورتری مشاهده کرد؛ حتی تا اوایل دورانی که بشر شروع به ثبت تاریخ نموده بود. | ## بخش 1: شیمی در گذر زمان | ایده‌های اولیه که بعداً در دانش نوین شیمی وارد شدند، از دو منبع اصلی که عبارت‌اند از فیلسوفان طبیعی و کیمیاگران تشکیل شده‌اند. فیلسوفان طبیعی مانند ارسطو و دموکریت در تلاش برای توضیح رفتار دنیای پیرامون خود از استدلال استنتاجی استفاده کردند. حال اینکه کیمیاگرانی چون جابر و رازی افرادی بودند که در تلاش برای افزایش عمر یا انجام تبدیل مواد به یکدیگر بودند که از جمله این تلاش‌ها، تبدیل فلزات پایه به طلا با استفاده از تکنیک‌های تجربی بود. آتش برای مردم باستان، یک نیروی عرفانی بود که می‌توانست یک ماده را به یک مادهٔ دیگر تبدیل کند؛ در حالی که نور و گرما نیز می‌بخشد. آتش بر بسیاری از جوامع تأثیر گذاشت؛ به‌طوری‌که فعالیت‌های روزمره‌ای مانند آشپزی و تهیه نور و گرما تا فناوری‌هایی مانند سفالگری، تهیهٔ آجر و ذوب فلزها همگی وابسته به آتش بودند. مصریان باستان در زمان پیش از پادشاهی قدیمی توانستند نوعی سفال براق بسازند که به سفال مصری معروف است. در آن زمان این صنعت گرانب‌ها تلقی می‌شد؛ چراکه این سفال‌ها از خاک رس تهیه نمی‌شدند و از سیلیس و مقادیر کمی آهک و جوش شیرین به دست می‌آمدند. مصریان باستان در زمینهٔ متالورژی نیز توانا بودند و نوشته‌هایی به خط هیروگلیف مربوط به ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد موجود است که طلا را توصیف می‌کنند. سفالینه‌های خاکستری با لعاب سیاه در ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد در تپه حصار و تپه سیلک به وجود آمدند. ایرانیان باستان برای خودآرایی از موادی مانند سرخاب، وسمه و سرمه استفاده می‌کردند که این مواد را از چربی حیوانات یا خاکستر به دست می‌آوردند و به آن‌ها رنگدانه‌های طبیعی می‌افزودند. در آن دوران فیروزه به خاطر رنگ زیبایش مورد توجه بود و ایران تنها کشوری بود که این سنگ گرانبها را استخراج می‌کرد. فیلسوفان تلاش می‌کردند تا بدانند چرا مواد مختلف ویژگی‌های (رنگ، بو و غلظت) و حالت‌های متفاوت (جامد، مایع و گاز) دارند و با شیوه‌های گوناگون با یکدیگر واکنش می‌دهند. در این زمان فیلسوفان یونانی نخستین نظریه‌ها را دربارهٔ شیمی و طبیعت ارائه کردند که تاحدودی این نظریه‌ها متأثر از فرهنگ و تمدن‌های زمان خود بود. دویست سال پس از او ارسطو از «عناصر چهارگانه» سخن گفت و اعتقاد داشت که جهان از چهار عنصر آب، هوا، خاک و آتش ساخته شده‌است. مشاهده کردن، اندیشیدن و نتیجه‌گیری کردن ابزارهای یونانیان باستان برای مطالعهٔ علوم طبیعی بود. کیمیاگران نیز تا پیش از آغاز دوران شیمی مدرن تنها از این سه ابزار استفاده می‌کردند. در سال ۱۶۰۵، فرانسیس بیکن کتاب مهارت و پیشرفت فراگیری را منتشر کرد که حاوی توضیحاتی بود که بعدها به روش علمی معروف شد. او از محققان خواست تا علاوه بر سه ابزار اصلی یونانیان پژوهش‌های علمی نیز انجام دهند. بویل عقیدهٔ ارسطو را که جهان از چهار عنصر آب، هوا، خاک و آتش تشکیل شده‌است، رد کرد و به جای آن سه عنصر نمک، گوگرد و جیوه را عناصر سازندهٔ جهان دانست. در عوض، او مفهومی جدید ارائه کرد که ذرات اولیه با ایجاد پیوند با یکدیگر ترکیب‌های جدید می‌سازند. پس از آن برای توجیه پدیده‌های طبیعی به جای نظریهٔ ارسطو از نظریهٔ بویل استفاده شد. آنتوان لاووازیه در سال ۱۷۸۹ قانون پایستگی جرم را مطرح کرد که به قانون لاووازیه نیز مشهور شد. در این هنگام، قوانین شیمی کمی قوی‌تر شد؛ به گونه‌ای که پیش‌بینی‌های درست‌تری صورت می‌گرفت. مطالعه علم شیمی که به‌عنوان دانش بنیادی شناخته می‌شود، به مقدار بسیار زیادی هم از علوم و فناوری‌های دیگر تأثیر پذیرفته و هم بر آن‌ها اثر گذاشته‌است. بسیاری از رخدادهایی که مبنای اساسی درک امروزی ما از شیمی به حساب می‌آیند، خود به‌عنوان اکتشافاتی کلیدی در زمینه‌های علمی دیگر مانند فیزیک، زیست‌شناسی، اخترشناسی، زمین‌شناسی و علم مواد به‌حساب می‌آیند. قبل از پذیرش روش علمی و کاربرد آن در حوزه شیمی، جنجال‌برانگیز است که بسیاری از افراد ذکر شده در زیر را به عنوان «شیمی‌دان» به معنای مدرن کلمه در نظر بگیریم. با این حال، ایده‌های برخی از متفکران بزرگ، یا برای پیشرفت آنها، یا برای پذیرش گسترده و طولانی مدت آنها، در اینجا آورده شده‌است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف اکتشاف 16px|alt=اختراع|اختراع اختراع 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله انتشار کتاب و مقاله 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل تجزیه و تحلیل 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ارائهٔ نظریه پیش از سده ۱۷ +140x160px140x160px140x160px140x160px140x160pxکشف هوا به عنوان یک عنصر مادی منسوب به امپدوکلس است.پذیریش ۱۰۰۰ ساله نظریه پنج عنصر ارسطودموکریتوس ایده اتم را مطرح می‌کند.افلاطون عناصر چهارگانه را تشکیل‌دهندهٔ گیتی می‌داند.تدوین نخستین روش علمی برای شیمی توسط جابر بن حیان. گاه‌شمار شیمی پیش از سدهٔ ۱۷ 24px سال رویداد 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه حدود ۳۰۰۰ پ.م مصریان نظریه اوگدوود را تدوین می‌کنند یا «نیروهای اساسی» که همه چیز از آن تشکیل شده‌است که شامل ۸ اسطوره (خدایان آشوب) بود که قبل از خلق خورشید وجود داشته‌اند و به حالت خالی قبل از ایجاد جهان یا کیهان در اسطوره‌های آفرینش به «شکاف» اولیه ایجاد شده توسط جدایی اصلی بهشت و زمین اشاره دارد در واقع هشت خدای اولیه بود که در هرمپولیس پرستش می‌شدند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۴۵۰ پ.م امپدوکلس ادعا می‌کند که همه چیز از چهار عنصر اولیه تشکیل شده‌است: زمین، هوا، آتش و آب که به موجب آن دو نیروی فعال و متضاد یعنی عشق و نفرت یا وابستگی و ضد تعارض بر این عناصر عمل می‌کنند و آنها را به اشکال بی‌نهایت متنوع ترکیب و تفکیک می‌کنند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۴۴۰ پ.م لوسیپوس و دموکریتوس ایده اتم را مطرح می‌کنند، ذره‌ای غیرقابل تفکیک که تمام ماده از آن ساخته شده‌است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه حدود ۳۶۰ پ.م افلاطون در نقل داستان آفرینش در گفت‌وگو با تیمائوس، از عناصر چهارگانهStoicheia یاد می‌کند و آنها را عناصر تشکیل‌دهندهٔ گیتی نسبت می‌دهد که شامل بحث در مورد ترکیب معدنی و آلی بدن است و یک رساله اساسی در شیمی می‌باشد و بیان می‌کند که: خداوند آب و هوا را در وسط خاک و آتش قرار داد و بین همهٔ آنها تناسبی واحد برقرار ساخت […] به این ترتیب از پیوند این چهار عنصر، جسم جهان به وجود آمد و در سایهٔ تناسب، توازن و هماهنگی در درون آن حکمفرما گردید. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه حدود ۳۵۰ پ.م ارسطو با گسترش در امپدوکلس،Empedocles ایده ماده را به عنوان ترکیبی از مواد و شکل مطرح می‌کند و نظریه پنج عنصر، آتش، آب، زمین، هوا و اثیر را شرح می‌دهد. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله حدود ۳۰۰ زوزیموس پانوپولیس برخی از قدیمی‌ترین کتاب‌های شناخته شده در مورد کیمیاگری را می‌نویسد، مطالعه او روی ترکیب آب‌ها، حرکت، رشد، جسم و ترسیم ارواح و پیوند ارواح در بدن بود. یک روش آزمایشی اولیه را برای شیمی تدوین می‌کند و اسیدهای بیشماری از جمله هیدروکلریک اسید، نیتریک اسید، سیتریک اسید، استیک اسید، تارتاریک اسید و تیزاب سلطانی را جدا می‌کند. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۲۲۰ رابرت گروستسته چندین تفسیر ارسطویی را منتشر می‌کند که در آن چارچوب اولیه روش علمی را ارائه می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۲۶۰ آلبرتوس ماگنوس، فیلسوف آلمانی آرسنیک و نقره نیترات را کشف می‌کند. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۳۱۰ شبه جابرPseudo-Geber، کیمیاگر ناشناس اسپانیایی تحت نام جابر، چندین کتاب را منتشر کرد که این تئوری دیرینه را به وجود آورد که تمام فلزات از نسبت‌های مختلف گوگرد و جیوه تشکیل شده‌اند. وی یکی از اولین کسانی است که نیتریک اسید، تیزاب سلطانی و نیتریک اسید را توصیف می‌کند. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۵۳۰ پاراسلسوس مطالعه یاتروشیمی، زیر شاخه‌ای از کیمیاگری اختصاص داده شده تمدید حیات و مربوط به علم پزشکی و داروسازی را توسعه می‌دهد، که ریشه‌های صنعت داروسازی مدرن است. گاه‌شمار شیمی در سده ۱۷ و ۱۸ 12px سالرویداد 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۶۰۵ فرانسیس بیکن کتاب مهارت و پیشرفت یادگیری را منتشر می‌کند که شامل توضیحی است دربارهٔ آنچه بعدها به عنوان روش علمی شناخته می‌شود. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۶۰۵ مایکل سندی‌ووجیس رساله کیمیاگری نور جدیدی از کیمیاگری را منتشر می‌کند که وجود «غذای زندگی» را در هوا پیشنهاد می‌دهد، که سپس بعنوان اکسیژن شناخته شد. این کتاب حاوی نتایج آزمایش‌ها بیشمار است و نسخه اولیه قانون پایستگی جرم را تبیین می‌کند. این کتاب شامل برخی از اولین ایده‌های مدرن در مورد اتم‌ها، مولکول‌ها و واکنش شیمیایی است و نشانه آغاز تاریخ شیمی مدرن است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۶۶۲ رابرت بویل، قانون بویل را توصیف می‌کند، قانونی که بیان می‌کند در دمای ثابت حجم گازها با وارد شدن فشار به‌طور منظمی کاهش می‌یابد؛ به عبارت دیگر، در گازها همواره میان حجم و فشار رابطه‌ای وارونه وجود دارد. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۷۳۵ شیمیدان سوئدی جرج برندت یک رنگدانه آبی تیره را که در سنگ معدن یافت می‌شود، تجزیه و تحلیل می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۷۵۴ جوزف بلک، دانشمند و فیزیک‌دان اسکاتلندی دی‌اکسید کربن را جدا می‌کند و آن را «هوای ثابت» نام‌گذاری می‌کند. او دی‌اکسید کربن را از تکلیس آهک بدست آورد و ثابت کرد که هوای ثابت همان گازی است که انسان هنگام بازدم خارج می‌کند یا از احتراق زغال ایجاد می‌شود. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۷۵۷ لوئیز کلود کادت د گاسیکور، در حالی که در مورد ترکیبات آرسنیک تحقیق می‌کرد، مایع بخاری کادتCadet را ایجاد می‌کند، که بعداً به عنوان کاکودیل اکسید کشف می‌شود و به عنوان اولین ترکیب آلی فلزی مصنوعی شناخته می‌شود. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۷۵۸ جوزف بلک مفهوم گرمای نهان را برای توضیح ترموشی شیمی تغییرات فاز تدوین می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۷۶۶ هنری کاوندیش هیدروژن را به عنوان گازی بی‌بو که می‌سوزد و می‌تواند مخلوط انفجاری با هوا تشکیل دهد را کشف کرد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۷۷۳تا۱۷۵۴ کارل ویلهلم شیله و جوزف پریستلی به‌طور مستقل اکسیژن را جدا می‌کنند، که توسط پریستلی"هوای فلوژیستون زدایی" و توسط شیله "هوای آتش" خوانده می‌شود. | ## بخش 2: شیمی در گذر زمان | 24 July 2007 < اکسیژن را به جامعه علمی شناسد اولین آزمایش‌های کمی مناسب در مورد اکسیداسیون را انجام داد و اولین توضیح صحیح در مورد چگونگی عملکرد سوختن را ارائه کرد. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۷۸۷ ژاک شارل، قانون شارل را ارائه می‌دهد که نتیجه‌ای از قانون بویل است و رابطه بین دما و حجم یک گاز را توصیف می‌کند. این کتاب یک بررسی کامل از شیمی مدرن، از جمله اولین تعریف مختصر در مورد قانون پایستگی جرم است، و نشان دهنده پایه‌ریزی رشته استوکیومتری یا تجزیه و تحلیل کمی شیمیایی است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۷۹۷ ژوزف پروست، قانون نسبت‌های معین را ارائه می‌دهد که بیان می‌کند نسبت عناصر در یک ترکیب شیمیایی خالص فارغ از روش تهیه و منبع ماده همیشه ثابت می‌باشد. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۸۰۰ آلساندرو ولتا اولین باتری شیمیایی را ابداع می‌کند و بدین ترتیب رشته الکتروشیمی را پایه‌گذاری می‌کند. سده ۱۹ +140x160px140x160px140x160px140x160px140x160pxبیان اولین توصیف علمی مدرن نظریه اتمی و شرح روشنی از قانون نسبت‌های چندگانه توسط جان دالتون.آمدئو آووگادرو، بنیانگذار قانون آووگادرو در شیمی.دمیتری مندلیف، پایه‌گذار جدول تناوبی عناصر شیمیایییاکوب برسلیوس، عنصرهای سریم، توریوم، سیلیسیم و سلنیوم را کشف و نام‌های شیمی آلی، هالوژن، کاتالیزور و پروتئین از ابداعات وی است.وانت‌هوف کاشف قوانین دینامیک شیمیایی. گاه‌شمار شیمی در سده ۱۹ 12px سالرویداد 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۰۳ جان دالتون شیمی‌دان بریتانیی قانون دالتون را پیشنهاد می‌کند که فشار کل یک گاز را با معادله‌ای به مجموع فشار هر جز گاز مرتبط می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۰۵ ژوزف لویی گیلوساک می‌فهمد که آب از نظر حجم از دو قسمت هیدروژن و یک قسمت اکسیژن تشکیل شده‌است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۰۸ ژوزف لویی گیلوساک چندین ویژگی شیمیایی و فیزیکی هوا و سایر گازها از جمله اثبات تجربی قوانین بویل و چارلز و روابط بین تراکم و ترکیب گازها را جمع‌آوری و کشف می‌کند. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۸۰۸ جان دالتون سیستم جدید فلسفه شیمیایی را منتشر می‌کند که شامل اولین توصیف علمی مدرن نظریه اتمی و شرح روشنی از قانون نسبت‌های چندگانه است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۱۱ آمدئو آووگادرو، شیمی‌دان ایتالیایی قانون آووگادرو را پیشنهاد می‌کند که حجم مساوی از گازهای تحت درجه حرارت و فشار ثابت حاوی تعداد مولکول‌های برابر است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۲۵ فریدریش وهلر و یوستوس فون لیبیش اولین کشف و توضیح تأیید شده ایزومرها را انجام دادند که قبلاً توسط برزلیوس نامگذاری شده بود. آنها با کار با سیانیک اسید و فولمینریک اسید، به درستی نتیجه می‌گیرند که ایزومریسم ناشی از ترتیب متفاوت اتم‌ها در یک ساختار مولکولی است. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۸۲۷ ویلیام پروت بیومولکول‌ها را به گروه‌بندی‌های مدرن خود یعنی کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها و لیپیدها طبقه‌بندی می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۲۸ فردریش وهلر سنتز اوره را انجام می‌دهد و بدین ترتیب می‌گوید که ترکیبات آلی از مواد اولیه معدنی تولید می‌شود و نظریه زندگی‌باوری را نفی می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۳۲ فردریش وهلر و جاستوس فون لیبیگ گروه‌های عاملی و رادیکال‌ها را در رابطه با شیمی آلی را کشف و شرح می‌دهند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۴۰ جرمان هنری هس، قانون هس را ارائه می‌دهد، بیانیه اولیه قانون پایستگی انرژی که ثابت می‌کند تغییرات انرژی در یک فرایند شیمیایی فقط به حالت‌های مواد اولیه و محصول بستگی دارد و نه به مسیر خاصی که بین دو حالت در نظر گرفته شده‌است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۴۸ لرد کلوین مفهوم صفر مطلق را بیان می‌کند، دمایی که در آن تمام حرکات مولکولی متوقف می‌شود. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۵۲ آگوست بیر، قانون بیر-لامبرت را پیشنهاد می‌کند که رابطه بین ترکیب یک مخلوط و میزان نور جذب شده را توضیح می‌دهد. تا حدودی بر اساس کارهای قبلی پیر بوگر و یوهان هاینریش لمبرت، تکنیکی در شیمی تجزیه را که به عنوان طیف‌سنجی نوری شناخته می‌شود، پایه‌گذاری می‌کند. فرضیه اولیه در ترموشیمی کلاسیک مبنای بحث‌انگیز یک برنامه تحقیقاتی شد که سه دهه طول می‌کشد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۵۵ بنیامین سیلمن روش‌هایی پیشگام در مورد کراکینگ را شرح می‌دهد که باعث می‌شود صنعت مدرن پتروشیمی شکل بگیرد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۵۶ ویلیام هنری پرکین، ماوی پرکین، اولین رنگ مصنوعی را سنتز می‌کند که به عنوان محصول جانبی تصادفی از تلاش‌هایش برای ایجاد کینین از قطران زغال‌سنگ ایجاد شده‌است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۵۷ فریدریش آوگوست ککوله، شیمی‌دان آلمانی توانست ساختار حلقوی بنزن را شناسایی کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۵۹تا۱۸۶۰ گوستاو کیرشهف و روبرت بونزن پایه‌های طیف‌سنجی را که ابزاری برای شیمی تجزیه است را پایه‌گذاری می‌کنند که آنها را به کشف سزیم و روبیدیم سوق می‌دهد. سایر دانشمندان نیز از همین تکنیک برای کشف ایندیوم، تالیوم و هلیوم استفاده کردند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۶۰ استانیسلاو کانیزارو با احیای عقاید آووگادرو در مورد مولکول‌های دو اتمی، جدول‌های جرم اتمی نسبی را گردآوری کرده و آن را در کنگره ۱۸۶۰ کارلسروهه ارائه می‌دهد و ده‌ها سال استفاده از وزن‌های متضاد اتمی و فرمول‌های مولکولی خاتمه می‌یابد و منجر به کشف مندلیف و قانون تناوبی می‌شود.Eric R. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۶۲ الکساندر پارکس در نمایشگاه بین‌المللی لندن، پارکسین، یکی از اولین پلیمرهای مصنوعی را به نمایش می‌گذارد. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۸۶۲ الکساندر-امیل بگویه دو شانکورتوآ مارپیچ تلورئیک را منتشر می‌کند که نسخه سه بعدی از جدول تناوبی عناصر بود. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۶۴ جان نیوزلند قانون اکتاوها را شرح می‌دهد. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۸۶۴ لوتار مایر نسخه اولیه جدول تناوبی را که با ۲۸ عنصر سازماندهی شده توسط ظرفیت شیمیایی تهیه می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۶۴ کاتو گلدبرگ و پیتر واگه، با تکیه بر عقاید کلود لویی برتوله، قانون فعالیت جرمی را پیشنهاد کردند.C.M. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۸۶۵ آوگوست ککوله، بنا بر کارهای لوشمیت ساختار بنزن را به عنوان یک حلقه شش کربن با پیوند یگانه و پیوند دوگانه متناوب ایجاد می‌کند. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۸۶۵ آدولف فون بایر کار بر روی رنگ نیل را آغاز کرد، نقطه عطفی در شیمی آلی و صنعتی مدرن که انقلابی در صنعت رنگ سازی ایجاد می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف۱۸۶۷ آلفرد نوبل دریافت که اگر نیتروگلیسرین جذب یک ماده خنثی مانند دیاتومایت گردد، در هنگام جابجایی به مراتب امن تر خواهد بود و آن مخلوط را در سال ۱۸۶۷ به نام دینامیت ثبت کرد. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۸۶۹ دمیتری مندلیف اولین جدول تناوبی مدرن را با ۶۶ عنصر شناخته شده توسط وزن‌های اتمی سازماندهی می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۷۳ یاکوبوس هنریکوس وانت‌هوف و جوزف آشیل لو بل که به‌طور مستقل کار می‌کنند، مدلی از پیوند شیمیایی را تهیه می‌کنند که آزمایش‌های کایرالیستی پاستور را توضیح می‌دهد و یک دلیل فیزیکی برای فعالیت نوری در ترکیبات کایرال ایجاد می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۷۷ لودویگ بولتسمان مشتقات آماری بسیاری از مفاهیم مهم فیزیکی و شیمیایی، از جمله آنتروپی و توزیع سرعت مولکولی را در فاز گاز ایجاد می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۸۳ سوانته آرنیوس تئوری یون را برای شرح هدایت در الکترولیتها توسعه می‌دهد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۸۴ هرمان امیل فیشر ساختار پورین را می‌سازد، یک ساختار کلیدی در بسیاری از مولکول‌های زیستی که بعداً آن در سال ۱۸۹۸ سنتز کرد. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۸۸۴ آنری لوشاتلیه، اصل لوشاتلیه را توسعه می‌دهد، بنابراین اصل، چنانچه سامانه‌ای در حال تعادل باشد، در برابر هرگونه تغییری در جهت مخالف واکنش نشان می‌دهد تا اثر آن را از بین ببرد. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۸۸۵ اویگن گلدشتاین، پرتو کاتدی را نامگذاری می‌کند که بعداً مشخص می‌شود از الکترون‌ها تشکیل شده‌است. 16px|alt=اختراع|اختراع۱۸۹۲نخستین فلاسک خلاء توسط جیمز دیوئر فیزیکدان و شیمیدان اسکاتلندی ساخته شد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۹۳ آلفرد ورنر ساختار اکتتال مجموعه‌های کبالت را کشف می‌کند، و زمینه کمپلکس شیمیایی را ایجاد می‌کند. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله۱۸۹۵جایزه نوبل شیمی در سال ۱۸۹۵، به وصیت شیمی‌دان سوئدی، آلفرد نوبل که بیشتر او را به دلیل ابداع دینامیت می‌شناختند پایه‌گذاری شد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۹۴تا۱۸۹۸ ویلیام رمزی، گازهای نجیب را کشف می‌کند که شکاف بزرگ و غیرمنتظره‌ای را در جدول تناوبی پر می‌کنند و منجر به ایجاد مدل‌های پیوند شیمیایی می‌شوند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۹۷ جوزف جان تامسون با استفاده از لامپ پرتوی کاتدی، الکترون را کشف می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۹۸ ویلهلم وین نشان می‌دهد که پرتوهای کانال (جریان‌های یون‌های مثبت) می‌توانند توسط میدانهای مغناطیسی منحرف شوند و میزان دفع آن متناسب با نسبت جرم به بار است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۸۹۸ ماری کوری و پیر کوری، رادیوم و پولونیوم را از اورانینیت جدا می‌کنند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف حدود ۱۹۰۰ ارنست رادرفورد منبع رادیواکتیویته را کشف می‌کند و اصطلاحات سکه برای انواع پرتوهای مختلف بیان می‌کند. گاه‌شمار شیمی در سده ۲۰ 12px سالرویداد 16px|alt=اختراع|اختراع۱۹۰۳ میخایل تسوت، کروماتوگرافی، یک تکنیک مهم در شیمی تجزیه را اختراع می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۰۴ هانتارو ناگوکا مدل هسته‌ای اولیه اتم را پیشنهاد می‌کند، که در آن الکترون‌ها یک هسته بزرگ متراکم را احاطه کرده‌اند. | ## بخش 3: شیمی در گذر زمان | 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۰۵ آلبرت اینشتین، حرکت براونی را به روشی توضیح می‌دهد که به‌طور قطعی نظریه اتمی را اثبات می‌کند. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۰۵ فریتس هابر و کارل بوش، فرایند هابر را برای ساخت آمونیاک توسعه می‌دهند که نقطه عطف در شیمی صنعتی با تأثیرات شگرف در کشاورزی است. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۰۷ لئوهندریک باکلند، باکالیت را اختراع می‌کند که یکی از اولین پلاستیک‌های موفق تجاری است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۰۹ رابرت میلیکان بار الکترون‌های جداگانه را با دقت بی‌سابقه از طریق آزمایش قطره روغن اندازه‌گیری می‌کند و تأیید می‌کند که تمام الکترون‌ها دارای بار و جرم یکسان هستند. سورانسن مفهوم pH را اختراع می‌کند و روش‌هایی برای اندازه‌گیری اسیدیته ارائه می‌دهد. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۱ آنتونیوس وان دن بروک این ایده را ارائه می‌دهد که عناصر موجود در جدول تناوبی به جای وزن اتمی به‌طور صحیح توسط بار هسته‌ای مثبت سازماندهی شوند. ۱۹۱۱ اولین کنفرانس سلوی در بروکسل برگزار می‌شود و بیشترین و برجسته‌ترین دانشمندان روز دنیا را گرد هم می‌آورد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۱۱ ارنست رادرفورد پدر فیزیک هسته‌ای، هانس گایگر و ارنست مارزدن آزمایش ورقه طلا را انجام می‌دهند، که مدل هسته‌ای اتم را اثبات می‌کند، با یک هسته کوچک، متراکم و مثبت که توسط ابر الکترونی پراکنده احاطه شده‌است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۲ ویلیام هنری براگ و ویلیام لورنس براگ، قانون براگ را پیشنهاد می‌کنند و زمینه بلورنگاری پرتوی ایکس را فراهم می‌کنند، که یک ابزار مهم برای روشن ساختن ساختار بلوری مواد است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۲ پیتر دبای مفهوم دوقطبی الکتریکی را برای توصیف توزیع بار نامتقارن در برخی مولکول‌ها ارائه می‌دهد. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۳ نیلز بور با ارائه آنچه که اکنون به عنوان مدل بور اتم شناخته می‌شود، مفاهیم مکانیک کوانتومی را به ساختار اتمی معرفی می‌کند، جایی که الکترونها فقط در مدارهای کاملاً تعریف شده وجود دارند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۳ هنری موزلی، که روی ایده پیشین ون دن بروک کار می‌کند، مفهوم عدد اتمی را برای رفع ناکافی بودن جدول تناوبی مندلیف، که بر اساس وزن اتمی بنا شده بود، معرفی می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۱۳ فردریک سودی مفهوم ایزوتوپ را پیشنهاد می‌کند، که عناصر با همان خصوصیات شیمیایی ممکن است دارای وزن اتمی متفاوت باشند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۱۳ جی جی تامسون با گسترش کار ویلهلم وین، نشان می‌دهد که ذرات زیر اتمی باردار شده را می‌توان با نسبت جرم به بار آنها جدا کرد، تکنیکی که به عنوان طیف‌سنجی جرمی شناخته می‌شود. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۲۱ اتو اشترن و والتر گرلاخ مفهوم چرخش مکانیکی کوانتومی در ذرات زیر اتمی را ایجاد می‌کنند. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۲۳ گیلبرت لوییس نظریه جفت الکترون در مورد واکنش‌های اسید / باز را توسعه می‌دهد. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۲۴ لویی دو بروی، مدل موجی از ساختار اتمی را بر اساس ایده‌های دوگانگی موج و ذرات را معرفی می‌کند. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۲۵ ولفگانگ پاولی، اصل طرد پاولی را توسعه می‌دهد، که می‌گوید هیچ دو الکترونی در اطراف یک هسته واحد نمی‌توانند حالت کوانتومی یکسانی داشته باشند، همان‌طور که توسط چهار عدد کوانتومی شرح داده شده‌است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۲۶ اروین شرودینگر، معادله شرودینگر را ارائه می‌دهد که اساسی ریاضی برای مدل موج ساختار اتمی فراهم می‌کند 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۲۷ ورنر هایزنبرگ، اصل عدم قطعیت را توسعه می‌دهد، که مکانیک حرکت الکترون در اطراف هسته را توضیح می‌دهد. 16px|alt=انتشار کتاب و مقاله|انتشار کتاب و مقاله ۱۹۲۹ لینوس پاولینگ، قوانین پائولینگ را منتشر می‌کند، که اصول اساسی در استفاده از کریستالوگرافی اشعه ایکس برای استنباط ساختار مولکولی است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۳۱ اریش هوکل، قاعده هوکل را ارائه می‌دهد، که نشان می‌دهد چه هنگام یک مولکول حلقه‌ای تخت، ویژگی‌های آروماتیک خواهد داشت وخصلت آروماتیکی دارد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۳۱ هارولد یوری با تقطیر جزء به جزء هیدروژن مایع دوتریوم را کشف می‌کند. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۳۴–۱۹۳۲ لینوس پائولینگ و روبرت اس مالیکن میزان الکترونگاتیوی را تعیین می‌کنند. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۳۵ والاس کاروترز تیمی از شیمی‌دانان در داو دوپون را هدایت می‌کند که نایلون را اختراع می‌کند، که یکی از موفق‌ترین پلیمرهای مصنوعی تجاری در تاریخ شیمی است. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۳۷ کارلو پریر و امیلیو سگره اولین سنتز تأیید شده تکنسیوم-۹۷، اولین عنصر تولید شده مصنوعی را انجام می‌دهند شکاف در جدول تناوبی را پر می‌کند. گرچه این ادعا نیز مورد بحث است، که این عنصر ممکن است در اوایل سال ۱۹۲۵ توسط والتر نوداک و همکارانش سنتز شده باشد. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۳۷ یوجین هودری روشی از کراکینگ کاتالیزوری در مقیاس صنعتی نفت را توسعه داده و منجر به توسعه اولین پالایشگاه مدرن نفت می‌شود. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۳۷ پیوتر کاپیتسا، جان آلن و دون میسنر هلیوم ۴ سوپرکولد را تولید می‌کنند، اولین ماده ابرشارگی صفر، ماده‌ای است که خواص مکانیکی کوانتومی را در مقیاس ماکروسکوپی به نمایش می‌گذارد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۳۸ اتو هان، پدر شیمی هسته‌ای روند شکافت هسته‌ای در اورانیوم و توریوم را کشف می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۳۸ آلبرت هافمن، اولین بار لایزرژیک اسید دی اتیل آمید را ز اسید لیزرژیک، ماده شیمیایی حاصل از ارگوت، قارچی که روی چاودار و سایر غلات رشد می‌کند در ۱۶ نوامبر ۱۹۳۸ سنتز کرد اما اثرات آن را در ۱۶ آوریل ۱۹۴۳ متوجه شد. او در این کتاب تئوری هیبریداسیون، پیوند کووالانسی و پیوند یونی را از طریق الکترونگاتیوی توضیح می‌دهد و از رزونانس به عنوان ابزاری برای توضیح ساختار بنزن استفاده می‌کند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۴۰ ادوین مک‌میلان و فیلیپ آبلسون، نپتونیوم، سبکترین و اولین عنصر ترانزیوم سنتز شده را در محصولات شکافت هسته‌ای اورانیوم شناسایی می‌کنند. مک میلان آزمایشگاهی را در برکلی ایجاد می‌کند که می‌تواند در کشف بسیاری از عناصر و ایزوتوپ‌های جدید نقش داشته باشد. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۴۱ گلن سیبورگ با ادامه کارهای مک میلان روش گیراندازی نوترون، که یک واکنش هسته‌ای است که طی آن یک یا بیش از یک نوترون به هسته یک اتم برخورد کرده و با آن ادغام می‌شود و تشکیل یک هسته سنگین تری را می‌دهد را تعریف کرد. کوریل اولین سنتز تأیید شده پرومتیم را انجام می‌دهند و آخرین جدول را در جدول تناوبی پر می‌کنند. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۴۶–۱۹۴۵ فلیکس بلوخ و ادوارد میلز پورسل فرایند رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) را توسعه می‌دهند، روشی در شیمی تجزیه که در روشن ساختن ساختارهای مولکولها به ویژه در شیمی آلی دارای اهمیت است. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۵۱ لینوس پائولینگ از کریستالوگرافی با پرتو ایکس برای استنباط ساختار ثانویه پروتئین‌ها استفاده می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۵۲ آلن والش از پیشگامان در زمینه طیف‌سنجی جذب اتمی، روشی مهم در طیف‌سنجی پژوهش کمی به وجود آورد که امکان اندازه‌گیری غلظت‌های خاص یک ماده را می‌دهد. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۵۲ رابرت وودوارد، جفری ویلکینسون و ارنست فیشر ساختار فروسن را کشف می‌کنند که یکی از اکتشافات اصلی زمینه شیمی آلی فلزی است. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۵۳ جیمز واتسون و فرانسیس کریک ساختار دی‌ان‌ای را پیشنهاد می‌کنند و موجب گسترش زمینه زیست‌شناسی مولکولی می‌شوند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۵۷ ینس اسکو پمپ سدیم/پتاسیم را کشف کرد که اولین آنزیم انتقال دهنده یونی است. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۵۸ ماکس پروتس و جان کندرو از کریستالوگرافی با پرتو ایکس برای روشن ساختن یک ساختار پروتئین، به‌طور خاص میوگلوبین نهنگ عنبر استفاده می‌کنند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۶۲ نیل بارتلت، زنون هگزافلوئورو پلاتینات را سنتز می‌کند و برای اولین بار نشان می‌دهد که گازهای نجیب می‌توانند ترکیبات شیمیایی تشکیل دهند. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۶۲ جرج اولاه ز طریق واکنش‌های سوپر اسید میزان کربوکاتیون را مشاهده می‌کند.G. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۶۴ ریچارد ارنست آزمایش‌هایی را انجام می‌دهد که منجر به توسعه تکنیک تبدیل فوریه به رزونانس مغناطیسی هسته‌ای می‌شود. این امر باعث افزایش حساسیت این تکنیک می‌شود و راه را برای تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) باز می‌کند. 16px|alt=ارائهٔ نظریه|ارائهٔ نظریه ۱۹۶۵ رابرت برنز وودوارد و رولد هافمن، قوانین وودوارد–هافمن را پیشنهاد می‌کنند، که از تقارن اوربیتال مولکولی برای توضیح استریوشیمی واکنشهای شیمیایی استفاده می‌کنند. 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۶۶ هیتوشی نوزاکی و ریوجی نویوری با استفاده از یک کمپلکس فلزی انتقالی کایرال ساختاری کاملاً تعریف شده، اولین نمونه از کاتالیز نامتقارن (هیدروژناسیون) را کشف کردند.H. 16px|alt=اختراع|اختراع ۱۹۷۰ جان پاپل برنامه گاوس را توسعه داده و شیمی محاسباتی را گسترش می‌بخشد.W. (Article ) 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف ۱۹۸۵ هارولد کروتو، رابرت کرل و ریچارد اسمالی فولرنها را کشف می‌کنند، فولرن شامل مولکول‌های بزرگ کربن است که به صورت سطحی شبیه گنبد ژئودزیک طراحی شده توسط معمار باکمینستر فولر می‌باشد. 16px|alt=تجزیه و تحلیل|تجزیه و تحلیل ۱۹۹۱ سومیو ایجیما از میکروسکوپ الکترونی برای کشف نوعی از فولرن استوانه ای موسوم به نانولوله کربنی استفاده می‌کند؛ اگرچه کارهای اولیه در سال ۱۹۵۱ در این زمینه انجام شده بود. گاه‌شمار شیمی در سده ۲۱ 12px سالرویداد 16px|alt=اکتشاف|اکتشاف۲۰۰۱یک ماده خود ترمیم شونده پلیمری تولید شد. | ## جمع‌بندی | این عنصر توسط محققان روس و آمریکایی در مؤسسه تحقیقات هسته‌ای دوبنا در روسیه تولید شد.