موضوع مقاله: دانش کتابداری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانش کتابداری | مقدمه: دانش کتابداری (که با عناوینی همچون مطالعات کتابداری، دانش اطلاع‌رسانی و کتابداری شناخته می‌شود) یک دانش میان‌رشته‌ای یا چند رشته‌ای است. | ## بخش 1: دانش کتابداری | دانش کتابداری روش‌ها، رویکردها و ابزارهای مدیریت، فناوری اطلاعات، آموزش و سایر علوم را در کتابخانه‌ها به کار می‌گیرد. نود در زمینه‌های گوناگونی از جمله سیاست، دین، تاریخ، و ماوراءالطبیعه تألیفاتی دارد. او ایده‌های خود را پس از آن در توصیه‌نامه‌اش نوشت که این فرصت به وی داده شد تا کتابخانه کاردینال ژول مازارن را بنا کرده و از آن نگهداری نماید. توماس جفرسون که در مانتیسلو کتابخانه‌ای با هزاران کتاب داشت، با الهام از روش بیکن یک سیستم رده‌بندی را مورد استفاده قرار داد که کم و بیش مبنای موضوعی داشت و بر خلاف سیستم قبلی الفبایی نبود. نام این مدرسه، مدرسه اقتصاد کتابداری بود و اصطلاح اقتصاد کتابداری تا سال ۱۹۴۲ در ایالات متحده رواج داشت اما در سده بیستم دانش کتابداری رواج بیشتری پیدا کرد. سده ۲۰ام سپس شیالی رانگاناتان در عنوان کتاب خود پنج اصل دانش کتابداری که در سال ۱۹۳۱ منتشر شد از این اصطلاح استفاده کرد؛ پس از آن نیز در عنوان کتاب مقدمه‌ای بر دانش کتابداری که توسط لی پیرس بوتلر (Lee Pierce Butler)از طریق انتشارات دانشگاه شیکاگو منتشر شد از این اصطلاح استفاده شد (۱۹۳۳). شیالی رامامریتا رانگاناتان پنج اصل دانش کتابداری را پی‌ریزی کرد و نخستین سیستم رده‌بندی تحلیلی-ساختنی موسوم به رده‌بندی دو نقطه‌ای را ابداع کرد. در هندوستان او را به عنوان پدر دانش کتابداری، دانش اطلاعات و مدرک می‌شناسند و در سایر نقاط جهان نیز به خاطر تفکرات بنیادی‌اش در این حوزه شناخته شده است. گوشی‌های همراه و برنامه‌ها و شبکه‌های بی‌سیم، رایانه‌های پرسرعت و شبکه‌ها، و استفاده از رایانه‌ها سبب تأثیری عمیق و پیشرفت علوم اطلاعات و سرویس‌های اطلاعات شده است. هم‌زمان با رشد دانش کتابداری مأموریت آن همچنان برابری در دسترسی، فضای جامعه و ابزارهای تازه برای بازیابی اطلاعات (موسوم به مهارت‌های سواد اطلاعاتی) می‌باشد. | ## بخش 2: دانش کتابداری | همه برگه‌دان‌ها (کاتالوگ‌ها)، پایگاه داده‌ها و شمار زیادی از کتاب‌ها بر روی اینترنت در دسترس هستند. آموزش کتابداری درس‌های دانشگاهی رشته علوم کتابداری عبارتند از: مدیریت گردآوری، فناوری و سیستم‌های اطلاعاتی، روش‌های تحقیق، سواد اطلاعاتی، تنظیم برگه‌دان، رده‌بندی، نگهداری، منبع، آمار و مدیریت. جمع‌آوری کتاب‌ها، تحقیقات و مقالات نویسندگان کشور جمع‌آوری کتاب‌ها و تحقیقات نویسندگان کشورهای بیگانه دربارهٔ کشور ارتباط با کتابخانه‌های داخل و خارج کشور بر اساس پاسخگویی به نیاز کاربران تهیه کتابشناسی ملی تهیه فهرست مشترک یا فهرستگان بر اساس فهرستی از کتاب‌های که در کتابخانه‌های کشور موجود است. تدوین استانداردهای ملی انتشاراتی و پشتیبانی از طرح‌های تحقیقاتی و نیز انتشار نتایج بدست آمده از آنها حفظ و حراست از میراث ملی مملکت و داشتن کلیه نسخه‌های خطی ایجاد امکانات آموزش حین خدمت برای کارمندان کتابخانه‌ها و کتابداران حرفه‌ای و آشنا ساختن آن‌ها با پیشرفت‌های نوین دانش کتابداری از کتابخانه‌های ملی و معروف دنیا کتابخانه ملی فرانسه درپاریس، کتابخانه موزه بریتانیا در لندن، کتابخانه کنگره در واشینگتن دی. اساس کتابخانه ملی ایران با تأسیس دارالفنون در سال ۱۲۶۸ هجری قمری در زمان صدارت امیر کبیر بنا نهاده شد. این کتابخانه‌ها به قشر یا گروه خاصی اختصاص ندارند، معمولاً با سرمایه‌گذاری مردم ایجاد می‌شوند. این کتابخانه‌ها با توجه به نقش عمومی که دارند یکی از شاخص‌های مهم توسعه فرهنگی در جهان و صحنه بین‌المللی تلقی می‌شوند. کتابخانه‌های عمومی در ایران به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از استقلال مالی برخوردار بوده و هیئت امنای انجمن‌ها و دبیرخانه‌های آن‌ها از ارکان آن محسوب می‌شوند. کتابخانه‌های سیار کتابخانه‌های زندان‌ها، کتابخانه‌های مناطق روستایی جزو این دسته از کتابخانه‌ها به حساب می‌آیند وظایف کتابخانه‌های عمومی تشویق مردم به مشارکت فعال در فعالیت‌های فرهنگی و اقتصادی فراهم آوردن امکانات رشد وگسترش آموزش در جامعه کمک به مردم در استفاده مطلوب از اوقات فراغت و تشویق به مطالعه تشویق مردم به استفاده از اطلاعات و پی بردن به ارزش آن کتابخانه‌های دانشگاهی این کتابخانه‌ها دانشگاه را در پیشبرد رسالت آموزشی و پژوهشی شان یاری می‌رسانند؛ و با سه گروه، استادان، دانشجویان و محققین در ارتباط هستند و می‌کوشند پاسخی مناسب و کافی برای مراجعین خود بدهند. کتابخانه دانشگاهی معمولاً از یک کتابخانه مرکزی و تعدادی کتابخانه دانشکده‌ای تشکیل می‌شود. | ## بخش 3: دانش کتابداری | از کتابخانه‌های قدیمی و مهم ایران کتابخانه دانشگاه تهران است که در سال ۱۳۲۸بنیان نهاده شده است. کتابخانه‌های تخصصی باتوجه به نقش مهم اطلاعات در صنعت و تجارت، کتابخانه‌های تخصصی بنیان نهاده شد. در موسسات دولتی و تجاری، موزه‌ها و دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها، انجمن‌ها و سایر نهادهای که با نیازهای اطلاعاتی ویژه سرو کار دارند. این کتابخانه‌ها براساس موضوع، خواننده و نوع مواد مجموعه، به ۳گروه تقسیم می‌شوند. الف:کتابخانه‌هایی که حوزه فعالیت آنان را گروه خاص تشکیل می‌دهند مانند کتابخانه کارخانه ایران خودرو ب :کتابخانه‌هایی که مراجعین آن‌ها افراد یا گروه خاص می‌باشند مانند بیماران یا نابینایان ج :کتابخانه‌هایی که اساس مجموعه آن‌ها را مواد غیر کتابی تشکیل می‌دهند. مانند آرشیو تلویزیون آموزش کتابخانه دیجیتال (الکترونیکی) کتابخانه‌ای تخصصی است که در آن اسناد به جای کاغذ یا سایر رسانه‌های محلی به شکل الکترونیکی ذخیره شده‌اند. کتابخانه‌های آموزشگاهی نهادی خدماتی است که برای پشتیبانی از برنامه‌های درسی طراحی می‌شود و هدف اساسی آن کمک به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. مجموعه و نیز خدمات کتابخانه‌های مدارس نسبت به گروه‌های سنی و رشته‌های تحصیلی مختلف متفاوت است. وظایف کتابخانه‌های آموزشگاهی عبارت است از: تهیه انواع مواد آموزشی و تشویق دانش آموزان و مربیان به استفاده از آنها کمک به پیشبرد برنامه‌های درسی با ایجاد مسابقه‌های مختلف تشویق دانش آموزان به مطالعه ارتباط با سایر کتابخانه‌های شخصی این کتابخانه‌ها از بودجه عمومی استفاده نمی‌کنند و به یک فرد یا خانواده تعلق دارد و به موضوعات معین اختصاص دارند. آرشیو به مجموعه‌ای از مواد و مطالب مستند موجود در یک سازمان یا بخش تجاری گفته می‌شود که برای مراجعه واستفاده گردآوری شده است. | ## جمع‌بندی | قبلاً آرشیو یا بایگانی به مدارک راکد و قدیمی موجود در یک سازمان گفته می‌شد اما امروزه دو دسته دیگر از مدارک را نیز شامل می‌شود: الف: مدارکی که سازمان‌های دولتی به صورت روزانه به آن‌ها مراجعه می‌کنند مانند آرشیو صدا و سیما ب: اسناد و مدارکی که نشانه فعالیت‌های جاری شرکت‌ها هستند مانند اسناد مناقصه و قراردادها سازمان اسناد ملی ایران، اداره کل آرشیو وزارت امور خارجه، مرکز آرشیو و اسناد صدا و سیما از جمله آرشیوهای کشور ایران هستند.