موضوع مقاله: عبدالله یافعی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عبدالله یافعی | مقدمه: او را فقیهی زاهد وصف کرده‌اند که بسیار به ابن عربی تعظیم می‌گذارد و به آرای صوفیان نزدیک بود. | ## بخش 1: عبدالله یافعی | یافعی در تصوّف، مرید و جانشین شیخ صالح بربری و از اقطاب سلسله‌ی معروفیّه نعمت‌اللهیّه و مرشد و مربّی عارف شهیر، شاه نعمت‌الله ولی بوده است. عالم بوده به علوم ظاهری و باطنی و وی را تصنیفات است از آن جمله است: تاریخ مرآة الجنان و عبرة الیقظان فی معرفة حوادث الزمّان و کتاب روض الریّاحین فی حکایات الصّالحین و کتاب الدرّ النظّیم فی فضائل القرآن العظیم؛ و ورای آن تصنیفات دیگر دارد و اشعار نیکو نیز گفته است.» وی گفته است که: «شیخ علاءالدیّن خوارزمی گفت رحمه الله که: شبی در بعضی از بلاد شام در خلوت خود بعد از نماز خفتن بیدار نشسته بودم و درِ خلوت از اندرون بسته بود. دو مرد دیدم با خود در خلوت، ندانستم که از کجا درآمدند و ساعتی با من سخن گفتند و با یکدیگر یاد احوال فقرا کردیم. ذکر مردی از شام کردند و بر وی ثنا گفتند و گفتند: نیک‌مردی است گر بدانستی که از کجا می‌خورد. پنداشتم که نماز خواهند گزارد؛ و از دیوار بیرون رفتند.» و هم وی گفته است که: «شیخ مذکور گفت که: در بعضی از ساحل‌های شام در ماه رجب سنهٔ اثنتین و اربعین و سبعمائه، دو پیر به خلوت من درآمدند بعد از نماز پسین و ندانستم که از کجا درآمدند و از کدام بلد آمدند. | ## بخش 2: عبدالله یافعی | گفتند: آمده‌ایم و تو را وصیت می‌کنیم به رسانیدن سلام به عبداللّه یافعی؛ و گفتند: بگو که بشارت باد تو را! گفتند: آری و چنان ذکر کردند که از پیشِ برادرانی می‌آیند که ایشان را هست در شرق و فی‌الحال غایب شدند.» و هم وی گفته که: «در اوایل حال، متردّد بودم که به طلب علم مشغول باشم که موجب فضیلت و کمال است، یا به عبادت که مُثمر حلاوت و سلامت از آفت قیل و قال است؛ و در این کشاکش و اضطراب مرا نه قرار ماند و نه خواب. در وی ورقی دیدم که هرگز ندیده بودم و در وی بیتی چند نوشته که از کس نشنیده بودم؛ و آن ابیات این بود: چون این ابیات را خواندم، گویا آبی بر آتش من زدند و شدّت حرارت قَلَق [= پریشانی و بی‌قراری] مرا نشاندند. و وی بنای کتاب مرآة الجنان را که در تاریخ نوشته بر سال نهاده است و تا سنهٔ خمسین و سبعمائه بیان حوادث کرده و معلوم نیست که بعد از آن چندگاه دیگر بوده. رضی الله تعالی عنه و نفعنابه.»جامی، نورالدین عبدالرحمن، نفحات الانس، صص ۳۶۷–۳۶۶ تألیفات روض الرّیاحین فی مناقب الصالحین که در واقع از مهمترین تألیفات شیخ عبدالله یافعی است که در آن به شرح حال پانصد تن از بزرگان عرفان و تصوف پرداخته است. | ## بخش 3: عبدالله یافعی | این اثر در قرن نهم توسط جلال‌الدین محمد عبادی کازرونی با عنوان تحفة المرشدین من حکایات الصّالحین به فارسی ترجمه شده است. خلاصةالمفاخر با دویست حکایت ذیل آن و در واقع تراجم صوفیان نامدار عراق در قرن ششم هجری با محوریت شیخ عبدالقادر است؛ زیرا صد حکایت نخستین به بررسی زندگی و کرامات مشایخی می‌پردازد که هر یک به گونه‌ای با شیخ عبدالقادر در ارتباط بوده‌اند و دومین صد حکایت در ذکر کراماتی از پیر گیلان است که اغلب از ایشان روایت می‌شود. منبع اصلی یافعی در تألیف خلاصة المفاخر، کتاب بهجةالاسرار تألیف شطنوفی (درگذشته ۷۱۳ ق) است که یافعی تنها آن را تهذیب و حکایت‌بندی کرده و مطلب قابل توجهی بر آن نیفزوده است. | ## جمع‌بندی | خلاصة المفاخر را یکی از مریدان یافعی به نام سید جلال‌الدین حسین بخاری اوچی (۷۰۷–۷۸۵ ق) با خود به شبه‌قاره می‌برد و پس از درگذشت او به همّت مریدش احمد درویشی، در اواخر قرن هشتم یا اوائل قرن نهم هجری به فارسی بازگرمی‌گرداند.»پورابریشم،احسان، بررسی و تصحیح خلاصه المفاخر فی مناقب شیخ عبدالقادر، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، دانشگاه ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، به نقل از: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.