موضوع مقاله: اسپینت (ساز) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اسپینت (ساز) | مقدمه: در این نوع روکش‌کاری، ورق‌های نازک چوب طوری کنار هم قرار می‌گیرند که گویی یک کتاب باز هستند و نقش‌های چوب در دو طرف قرینه است. | ## بخش 1: اسپینت (ساز) | اِسپینِت یک نوع کوچک‌تر، ارزان‌تر و ساده‌تر از ساز‌های شستی‌دار، مانند: پیانو، ارگان و هارپسیکورد است. هارپسیکورد اسپینِت (کوژ) معرفی و وجه تسمیه: واژهٔ اسپینِت برگرفته از اصطلاح اسپینِتّا (Spinetta) در زبان ایتالیایی است. قالب بدنهٔ این ساز انحنایی تقریباً ۳۰ درجه‌ای به سمت راست دارد و در کل، لغت اسپینت برای نمایاندن این طراحی خاص به کار گرفته می‌شود. مکانیزم اَکشن‌ها (Actions): استفاده از پیشوند «هارپسیکورد» برای اسپینِت، بر این مفهوم تأکید دارد که مکانیزم صدادهی این ساز مشابه به ساز هارپسیکورد است؛ با این حال، سازوکار اکشن‌ها در آن اندکی تفاوت دارد. تفاوت اصلی مکانیزم این دو ساز، بیش از آنکه در ساختار خودِ این قطعات باشد، در نحوهٔ چینش و آرایش آن‌هاست؛ این تفاوت در چینش نیز از طراحی زاویه‌دار و فشردهٔ اسپینت نشأت می‌گیرد و باقی سیستم صدادهی آن با هارپسیکوردهای معمول شباهت دارد. ویژگی‌های ظاهری و ساختار منحصربفرد هارپسیکورد اسپینت، سبب تغییراتی در فیزیک این ساز نیز شده است، مانند طراحی خاص جعبه صوتی، صفحه صدا و چیدمان سیم‌ها و اکشن‌ها نسبت به محل قرارگیری کلاویه این ساز در قیاس با هارپسیکورد فول سایز. آنچه در درجه اول اسپینت را از هارپسیکوردهای معمول متمایز می‌کند، زاویه سیم‌ها آن است. در هارپسیکورد سیم‌ها با زاویه ۹۰ درجه نسبت به کلاویه‌های ساز (یعنی موازی با محل نشستن نوازنده) قرار دارند، همچنین در ساز شستی‌دار دیگر، مانند ویرجینال‌Virginals نیز سیم‌ها به صورت موازی با کلاویه‌های هستند، با این‌همه در اسپینِت سیم‌ها با زاویه حدوداً ۳۰ درجه نسبت به کلاویه‌ها (نسبت به جایگاه نوازنده) به سمت راست خم می‌شوند. شایان ذکر است که طراحی این ساز به صورت تقریبی مثلثی شکل می‌باشد و بخش بزرگی جعبه صوتی ساز به گوشه سمت راست مایل می‌شود. همچنین بلندترین بخش اسپینت، موازی و در مجاورت با سیم‌های باس (بم) است، که از گوشهٔ پایین سمت راست تا قسمت بالایی ساز، در سمت چپ نوازنده امتداد دارد. معمولاً در گوشهٔ پایین سمت راست و کنارهٔ چپ ساز، دو لبهٔ کوچک‌تر وجود دارد که گوشه خمیده را به لبهٔ بزرگ و همین‌طور لبهٔ بزرگ را نیز به قسمت جلویی متصل می‌کند. از دیگر ویژگی‌های اساسی مکانیزم این ساز می‌توان به چینش خاص سیم‌های آن که به صورت دودویی (دوتایی یا جفتی) درکنار یکدیگر قرار دارند اشاره کرد. شیوهٔ چینش سیم‌ها در این ساز به این گونه است که دوسیم مجاور، با فاصله‌ای حدوداً ۴ میلی‌متر از هم بر روی شیطانک قرار می‌گیرند، و همچنین فاصله‌ای که بین هر جفت سیم درنظر گرفته‌شده، حدوداً ۱۰ میلی‌متر (1 سانت) است. مضراب‌ها نیز به صورت جفت چینده شده و به دلیل حفظ فاصله بین دو سیم جفتی، خود آن‌ها نیز دارای فواصل نسبتاً بزرگتری هستند. به این شکل زبانه‌ها در جهت‌های مخالف در روبرو هم قرار می‌گیرند، و سیم‌های مجاور را در دو طرف این بازه بزرگ‌تر (فاصلهٔ ۱۰ میلی‌متر جفت‌ها)، با زخمه‌زدن به صدا در می‌آورند. همانطور که ذکر شد، در این نوع چیدمان فواصل نیمی از سیم‌ها به جای ۱۰ میلی‌متر، ۴ میلی‌متر می‌باشد، و بستری را فراهم می‌کند تا تعداد بیشتری سیم را در یک جعبهٔ صوتی کوچک‌تر نسبت به هارپسیکورد گنجاند. در یک هارپسیکورد فول سایز، معمولاً رِجیستِرها که زبانه‌ها را هدایت می‌کنند، می‌توانند کمی به اطراف جابجا شوند، و این امکان را به نوازنده می‌دهند تا کنترل صدای مجموعهٔ خاصی از سیم‌ها را به دست‌آورده، و به اختیار خود مجموعه‌ای از سیم‌های موردنظر را به صدا درآورد. اسپینت‌ها همچنین صفحهٔ صدای کوچک‌تری نسبت به هارپسیکوردها داشتند، و به طور معمول صدای ضعیف‌تر و آهسته‌تری تولید می‌کردند. به همین خاطر، اسپینت معمولاً فقط یک ساز خانگی و اغلب مناسب مبتدیان بود، چراکه هم هزینهٔ خرید آن بسیار پایین‌تر بود و هم فضای کمتری را داخل خانه اشغال می‌کرد. تاریخچه هارپسیکورد اسپینِت فرانک هوبارد، تاریخ‌نگار هارپسیکورد، در سال ۱۹۶۷ چنین عنوان کرد: «قدیمی‌ترین اسپینتی که من می‌شناسم، توسط هیرونیموس دِ زِنتیس در سال ۱۶۳۱ ساخته شده است. کاملاً محتمل است که زنتیس مخترع این نوع خاص از ساز بوده باشد که به طور گسترده در کشورهای دیگر کپی شده است.» او در ادامه اشاره می‌کند که در فرانسه، اسپینت‌ها گاهی اوقات اِپینِت آ لیتالیِن (épinette à l'italienne) نامیده می‌شدند، که نشان‌دهنده منشأ ایتالیایی آن است. اسپینت بعدها به اسپینِتونه یا «اسپینت بزرگ» توسط بارتولومئو کریستوفوری (۱۷۳۱ – ۱۶۵۵)، مخترع پیانو، تکامل یافت. | ## بخش 2: اسپینت (ساز) | در: روسی-رونیونی، گابریله (ویرایشگر)، لا اسپینِتا دِل ۱۶۹۰ [اسپینت بیضی‌شکل ۱۶۹۰]. هدف از ساخت آن‌ها، کماکان همان مزایای دیرین می‌باشد، یعنی اقتصادی بودن و اشغال فضای اندک. اسپینت پنج‌ضلعی، برخلاف اسپینت‌هایی که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد، در معنای رایجِ واژهٔ اسپینت نمی‌گنجید، بلکه نوعی ویرجینال به شمار می‌رفت؛ چرا که سیم‌های آن موازی با کلاویه‌ها قرار داشتند. معمولاً اسپینت پنج‌ضلعی نسبت به دیگر انواع ویرجینال‌ها فشرده‌تر و ظریف‌جثه‌تر بود، چرا که طراحی پنج‌ضلعی آن، حاصل بُرش گوشه‌های مدل مستطیلی‌شکل ویرجینال سنتی بود. این اصطلاح به نوعی از سازهای کلاویه‌دار اشاره دارد که به‌جای تولید صدای بلند، صدایی ملایم و مناسب تمرین داشتند و گاه برای تمرین بی‌صدا یا با صدای بسیار کم مورد استفاده قرار می‌گرفتند. پیانو اسپینت، که از دههٔ ۱۹۳۰ میلادی تا همین اواخر تولید می‌شد، عضوی از خانوادهٔ اسپینت‌ها به شمار می‌رفت و نقطهٔ اوجِ گرایش در میان سازندگان برای ساخت پیانوهای کوچک‌تر و ارزان‌تر بود. هدف آن، ارائهٔ پیانو با قیمتی نازل و در دسترس قرار دادن آن برای مالکانی بود که فضای اندکی در اختیار داشتند. امروزه، بسیاری از پیانوهای اسپینت که یادگاری از دوران تولیدشان هستند، همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این سازوکار، کلاویه‌ها مستقیماً با اَکشِن درگیر نمی‌شدند؛ بلکه میله‌هایی به نام «استیکر»stickers یا چوبک را به سمت بالا می‌کشیدند. این استیکرها نیز به نوبهٔ خود، اهرم‌هایی واقع در زیرِ سطحِ صفحه‌کلید را به بالا کشیده و از این طریق اَکشِن را به کار می‌انداختند. طول استیکرها به اندازه‌ای بود که سرِ چکش‌ها (بالاترین بخشِ اَکشِن) تقریباً در همان راستای عمودیِ صفحه‌کلید قرار می‌گرفت. به لطفِ مکانیزم دراپ اکشن، پیانوهای اسپینت بسیار کوچک ساخته می‌شدند؛ به‌طوری‌که ارتفاعِ بخشِ بالاییِ یک اسپینت تنها چند اینچ بالاتر از سطحِ کلاویه‌ها قرار می‌گرفت. با این وجود، به گفتهٔ لَری فاین، نویسندهٔ کتاب‌های پیانو، هزینه‌ای که برای ساخت این ساز پرداخت می‌شد، بی‌دلیل نبود و کیفیت آن به روشنی تحت تأثیر قرار می‌گرفت. افزون بر این، برای ایجادِ فضا برای آن‌ها، کلاویه‌ها کوتاه‌تر ساخته می‌شدند، که این امر به «اهرم‌بندیِ بسیار ضعیف» و در نتیجه، کاهش دقت در نوازندگی و کنترل ضعیف‌تر بر ساز می‌انجامید. سرانجام، سیم‌های بسیار کوتاه اسپینت، دامنه‌ای محدود از هارمونیک‌ها را تولید می‌کرد و در نتیجه، کیفیتِ صدای نامطلوبی را به همراه داشت. شایان ذکر است که مشکلات اسپینت تنها به نوازندگان محدود نمی‌شد؛ فرآیند دشوار سرویس‌دهی به آن نیز، این ساز را به کابوسی برای تکنسین‌های پیانو بدل ساخته بود. بر اساس گفته‌های تاریخ‌نگار پیانو، آرتور لوسر در سال ۱۹۵۴، نخستین پیانو اسپینت در ماه مه ۱۹۳۵ توسط یک سازندهٔ آمریکایی که لوسر نامش را ذکر نمی‌کند، به عموم عرضه شد. به گفتهٔ لوسر، قیمت آن می‌توانست کمتر از ۳۰۰ دلار باشد، «حدود بیست و پنج درصد کمتر از یک پیانوی دیواری کوچک در سال ۱۹۲۴.» لوسر همچنین خاطرنشان می‌سازد که اسپینت پدیده‌ای کاملاً نوظهور نبود، چرا که پیش از آن نیز پیانوهایی با ابعاد بسیار کوچک در ادوار گوناگونِ سدهٔ نوزدهم ساخته شده بود.لوسر، آرتور (۱۹۹۱) [چاپ اول: ۱۹۵۴]. با این حال یک مطالعه در سال ۱۹۴۷ نشان می‌دهد، حدود نیمی از کل پیانوهای فروخته‌شده در طول آن سال، از نوع پیانوهای با سیم‌کشی عمودی و ارتفاعی برابر یا کمتر از ۳۷ اینچ (۰.۹۴ متر) بوده‌اند؛ ارتفاعی که مشخصهٔ اصلی اسپینت‌ها به شمار می‌رود. این ساز دهه‌ها پس از دههٔ ۱۹۳۰ محبوبیت خود را حفظ کرد، با این حال تولید آن سرانجام در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ به پایان رسید. تاریخچه ارگان اسپینِت پس از پایان جنگ جهانی دوم، اغلب ارگ‌های الکترونیکیِ خانگی در فرمی ساخته می‌شدند که معمولاً ارگ اسپینت نام داشت؛ این پیکربندی نخستین بار در سال ۱۹۴۹ پدیدار گشت. این سازهای کوچک‌اندام و نسبتاً ارزان‌قیمت، به‌عنوان جانشینانی مناسب و اقتصادی برای هارمونیم‌ها،reed organs جای خود را در بازار یافتند. | ## بخش 3: اسپینت (ساز) | آن‌ها به‌منزلهٔ رقیبی برای پیانوهای خانگی به بازار عرضه می‌شدند و عمدتاً نوازندگان خانگی را هدف قرار می‌دادند که پیش‌تر با نواختن پیانو آشنا بودند. از همین رو، نام «اسپینت» برای آن‌ها برگزیده شد، که اشاره‌ای به معنای آن به‌عنوان گونه‌ای از پیانوهای دیواریِ کوچک داشت. ارگ اسپینت از حیثِ ظاهری به پیانو شباهت داشت و به کنترل‌ها و مکانیزم‌های عملکرد ساده‌شده‌ای مجهز بود که هم تولیدشان مقرون‌به‌صرفه‌تر بود و هم فراگیری آن‌ها – در قیاس با دیگر گونه‌های ارگ – آسان‌تر و دل‌پذیرتر. این مدل به دو صفحه‌کلیدِ کوتاه مجهز بود که در آرایشی نامتقارنoffset نسبت به هم قرار داشتند. صفحه‌کلیدها معمولاً نسبت به یکدیگر اختلاف جانبی دارند؛ این طراحی به نوازندگان تازه‌کار کمک می‌کند و آن‌ها را ترغیب می‌نماید تا دست راست را به صفحه‌کلید بالایی و دست چپ را به پایینی اختصاص دهند، اما این کار را ضروری نمی‌سازد. در عوض، این امکان را فراهم می‌آورد که از هر دو دست بر روی یک صفحه‌کلید واحد نیز استفاده شود. سوئیچ‌ها تنظیم صداstops در صفحه‌کلید بالایی معمولاً با طنینی بلندتر و روشن‌تر همراه بودند. دستورالعمل‌های کاربری نیز توصیه می‌کردند که ملودی بر روی صفحه‌کلید بالایی و هارمونی بر روی صفحه‌کلید پایینی نواخته شود. به نظر می‌رسد این طراحی به‌ویژه برای تشویق پیانیست‌ها، که به استفاده از یک صفحه‌کلید عادت دارند، انجام شده بود تا از هر دو صفحه‌کلید بهره ببرند. سوئیچ‌ها تنظیم صدا در این ارگ‌ها معمولاً محدود هستند و به‌شکل رایج به نام سازهای ارکستری شناخته می‌شوند. این سوئیچ‌ها معمولاً تنها قادر به تولید صدایی تقریبی از آن سازها هستند و در بسیاری از موارد، رنگ‌های صدایی واضح و شفاف دارند که حتی از سوئیچ‌های ارگ‌های تئاتری نیز درخشان‌تر به نظر می‌آیند. بلندگوهای ارگ اسپینت، برخلاف مدل‌های اولیهٔ هاموند در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، درون بدنهٔ اصلی ساز، یعنی پشت تخته پایینی یا کیک‌بورد،kickboard قرار داشتند. این طراحی به بهینه‌سازی فضا کمک می‌کرد، اگرچه صدای تولیدشده توسط بلندگوهای داخلی معمولاً ضعیف‌تر از بلندگوهای مستقل بود. با این حال، برخی مدل‌ها جک‌هایی برای نصب بلندگوهای خارجی داشتند که در صورت تمایل کاربر، امکان استفاده از آن‌ها فراهم می‌شد. این پدال‌ها عملاً تنها با پای چپ قابل استفاده هستند و در برخی مدل‌ها فقط با انگشتان پای چپ می‌توان آن‌ها را نواخت. این محدودیت‌ها، در کنار صفحه‌کلیدهای کوتاه، ارگان اسپینت را برای اجرای موسیقی کلاسیک ارگ تقریباً بی‌فایده می‌سازد. در عین حال، این ویژگی به نوازندهٔ تازه‌کار خانگی ارگ این فرصت را می‌دهد تا چالش نواختن همزمان سه صفحه‌کلید (دو دست و یک پا) را تجربه کند. راهنماهای کاربر نیز معمولاً توصیه می‌کنند که نت پایه آکورد بر روی پدال نواخته شود. این چیدمان سبکی غیررسمی از نوازندگیcasual organist ارگ را به‌وجود آورد که در آن نوازنده به‌طور طبیعی پای راست خود را روی پدال اکسپرسیون قرار می‌داد، برخلاف ارگ‌نوازانِ آموزش‌دیدهٔ کلاسیک یا نوازندگانِ مدل‌های اولیهٔ هاموند. این وضعیت به‌طور غریزی نوازنده را به فشردن و رها کردن مکرر پدال اکسپرسیون در حین نواختن ترغیب می‌کرد، به‌ویژه اگر نوازنده پیش از این به استفاده از پدال نگهدارنده پیانو برای شکل‌دهی به موسیقی عادت کرده بود. این عمل نمایشی با پدال، به موسیقی ارگ خانگی ابعادی دینامیکی قوی‌تر بخشید که در بسیاری از آثار کلاسیک و سرودهای مذهبی دیده نمی‌شد و موجب تأثیرگذاری بر نسل جدید نوازندگان سازهای شستی‌دار گردید. بدین ترتیب، مشاهده می‌شود که واژه «اسپینت»، فارغ از اینکه به هارپسیکورد، پیانو یا ارگ اطلاق شود، همواره به سازی اشاره داشته که با هدف مقرون‌به‌صرفه بودن و جای‌گیری در فضاهای محدود خانگی طراحی شده است. | ## جمع‌بندی | این ویژگی‌ها، اگرچه موجب محبوبیت گستردهٔ این سازها در دوران خود شد، اما در عین حال، محدودیت‌های فنی و کیفی ناشی از آن‌ها باعث گردید تا تولید این سازها کاهش یابد و جایگاه آن‌ها در دنیای موسیقی کمرنگ گردد.