موضوع مقاله: پیشاتاریخ ارمنستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پیشاتاریخ ارمنستان | مقدمه: این نظریه که در دوران پارینه سنگی سرزمین کوهستانی ارمنستان خالی از سکنه بوده‌است، با کشف آثار و ابزار مربوط به عصر دیرینه یا پارینه سنگی در مناطق فلات اکنون به‌طور قطع رد می‌شود. | ## بخش 1: پیشاتاریخ ارمنستان | به خصوص در ارمنستان در حوالی کوه آرتنی، آرگونی، تپه‌های هاراو (جنوبی) در حوالی آرزنی و در جاهای دیگر، مجموعه ابزارهای به‌دست آمده حائز اهمیت است. دوران منتج از پارینه سنگی تا عصر سنگ در ارمنستان با یک سری مناطق مسکونی جلوه می‌کند که تاریخ آن‌ها به دوران بین اواسط هزاره هفتم تا اواسط هزاره پنجم (پیش از میلاد) برمی گردد. بز اهلی و گوسفند، خوک، حیوانات بزرگ شاخدار (که به عنوان نیرویی برای کشیدن و حمل و نقل استفاده می‌گردند) پرورش داده می‌شوند، کتان بافی از نخهای پشمی و علفی به وجود می‌آید. مهم‌ترین پدیده این دوران استفاده از فلزات و ابتدا مس، که زود ذوب می‌شود و قابلیت چکش خوری دارد، به موازات کاربرد سنگ انجام می‌شود. مخصوصاً جمعیت فلات ارمنستان شروع به تحت اثر قرار گرفتن از اجتماعات پیشرفته تر در سوریه شمالی و میان رودان می‌کند که به صورت اشکال مشابه ظروف سفالی متجلی می‌شود. سپس هزاره سوم قبل از میلاد حداقل در اجتماعات پیشرفته آن زمان دوران تشکیل حکومت است. حکومت مصر و سومریان و اکد، در جلگه‌های دجله و فرات با کتابت و تمدن عالی خود به وجود می‌آیند. در همین زمان در آنجا نظام قبیله‌ای حکمفرماست که دچار تحول می‌گردد، یعنی نظام مادرسالاری جای خود را به نظام پدرسالاری می‌دهد که مطابق آن اولاد آن‌ها به‌شمار شجره نامه پدری در می‌آیند و نه مادری. | ## بخش 2: پیشاتاریخ ارمنستان | این پدیده و دگرگونی مربوط به رشد تولیدات مادی و در موازات آن‌ها بیشتر شدن نقش مردها در کارهای اقتصادی و اجتماعی است. هزاره‌های دوم و سوم قبل از میلاد در کوهستان ارمنستان دوران مفرغ است که به سه مرحله قدیم (هزاره سوم)، میانی (قرون ۲۰–۲۴) و نوپا-پیشرفته (قرون ۱۰–۱۳) تقسیم می‌شود. کشاورزی با گاوآهن انجام می‌گیرد، بهره جویی از امکانات اولیه آبیاری خاک‌ها که براساس آن باغداری پیشرفت می‌کند رواج می‌یابد. توأم با سوابق قدیمی و غنی سنگ‌تراشی و سفالگری، پیشرفت‌های شایانی در فلزکاری انجام می‌شود. مفرغ یعنی آلیاژ مصنوعی مس و قلع ماده اصلی آن می‌گردد که به‌علت استحکام و برندگیش بیشتر استفاده می‌شود. ابزارها وسایل زندگی و زینت آلات برونزی متنوع تر می‌گردند و اسلحه‌سازی به عنوان حرفه ویژه‌ای رواج پیدا می‌کند. بازار زرگری رونق می‌گیرد و زیور آلات طلائی، نقره‌ای و سنگ‌های قیمتی عرضه می‌کند. بقایای تولیدات مربوط به دوران، به وفور در مناطق کوهستان ارمنستان، ناحیه شنگاویت و قبرهای محتوی اشیاء فراوان (وانادزور، لچاشن)پیدا شده‌اند. | ## بخش 3: پیشاتاریخ ارمنستان | این ابزار و نیز تصویرهای پیدا شده بر دیواره سنگ‌های کوه‌های ارمنستان، نشانگر جریان پیشرفت اجتماعی، مذهبی است که تا انحطاط نظام‌های اجتماعی قبل از تاریخ سیر می‌کند. بهترین زمین‌های شخم، گله‌های عظیم احشام و ثروتهای دیگر در دست بزرگان قوم قرار دارد. در دوران میانی و جدید عصر مفرغ قبرهای نمایندگان این قشر و به خصوص بزرگان قوم با شکوه و جلال بچشم می‌خورد و شامل اشیاء مختلف ارابه‌های مجلل و تزئین شده و سلاح‌ها و تزئین آلات گرانبها و بعد اسکلتهای نوکرانشان که با اربابانشان دفن شده‌اند، است. تجسمات ساده مذهبی در دوران قبل از تاریخ تبدیل به سیستم‌های پیچیده می‌شوند که در آن نیروهای طبیعت و پدیده‌های جوی اعتقادات نیاکان، اعتقادات شکار و میوه کاری، خدایان انسان گونه یا حیوان گونه را به وجود می‌آورند. دژهای عظیم سنگی در این دوران رواج فراوانی پیدا می‌کنند و نشانگر برخوردهای جنگی بین اقوام می‌باشند. این اوضاع هم موضع بزرگان قوم‌ها را هر چه بیشتر مستحکم می‌کنند، دوران تشکیل حکومت فرا می‌رسد. | ## جمع‌بندی | در اواخر هزاره دوم قبل از میلاد استفاده از آهن شروع می‌شود که با خواص فوق‌العاده خود به پیشرفت نیروهای تولیدی شتاب جدید و محکمی داده به رونق و ترقی تمدن بشری منتج می‌گردد.