موضوع مقاله: موتور تی‌یو پی‌اس‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # موتور تی‌یو پی‌اس‌ای | مقدمه: موتورهای تی‌یو پی اِس اِی یک خانواده کوچک از موتورهای چهارسیلندر مورد استفاده در دامنه گسترده‌ای از خودروهای پژو و سیتروئن است. | ## بخش 1: موتور تی‌یو پی‌اس‌ای | این موتور در سال ۱۹۸۶ در خودروی سیتروئن ای‌اکس به عنوان جایگزین موتور ایکس‌یو پی‌اس‌ای معرفی شد. این گونه موتور دو نسخه دارد، نسخه بنزین و نسخه دیزل که به نام تی‌یودی شناخته می‌شوند. موتورهای سری تی‌یو در خودروهای زیر از خانواده پژو و سیتروئن مورد استفاده قرار گرفته‌است: سیتروئن: ای‌ایکس، ساکسو، سی۲، سی۳، بی‌ایکس، زدایکس، سارا، سی۱۵، نمو و برلینگو پژو: ۱۰۶، ۲۰۵، ۲۰۶، ۲۰۷، ۳۰۹، ۳۰۶، ۳۰۷، ۴۰۵، بیپر، پارتنر، پارس و هوگار TU9 تی‌یو۹ نخستین مدل از این موتورها بوده و حجمی معادل ۹۵۴ سانتیمتر مکعب دارد. نسخه اولیه سوخت رسانی کاربراتوری داشت و ۴۴ اسب بخار قدرت تولید می‌کرد که در سال ۱۹۹۲ با مجهز شدن به سوخت رسانی انژکتوری قدرت آن به ۴۹ اسب بخار رسید. اما در سال ۱۹۹۲ با مجهز شدن به انژکتور تک نقطه‌ای و مبدل کاتالیست قدرتش به ۵۹ اسب بخار رسید. با معرفی استاندارد یورو ۳ این موتور به سامانه سوخت‌رسانی انژکتوری چند نقطه‌ای مجهز شد. مدلقدرتیادداشتTU1 F2/Kکاربراتور تک دهانهTU1 JPسوخت‌رسانی انژکتوری با مبدل کاتالیست TU1 M/ZTU1/Kکاربراتور تک دهانه TU2 موتور تی‌یو۲ حجمی معادل ۱۲۹۴ سانتیمتر مکعب دارد و قطر پیستون و کورس آن به ترتیب عبارتند از ۷۵ و ۷۳ میلیمتر. قدرت این موتور کاربراتوری ۹۳ اسب بخار بود ولی گونه‌ای ارتقا یافته این موتور مجهز به سوخت رسانی انژکتوری قدرتی برابر با ۱۰۱ اسب بخار داشت که برای استفاده در پژو ۲۰۵ رالی آماده شده بود. در سال ۱۹۹۲ میلادی نسخه انژکتور و مجهز به کاتالیزور این موتور با قدرت ۹۹ اسب بخار برای استفاده بر روی خودروی پژو ۱۰۶ رالی عرضه شد. | ## بخش 2: موتور تی‌یو پی‌اس‌ای | این موتور یکی از پراستفاده‌ترین و محبوب‌ترین موتورهای پی‌اس‌ای است و در طیف وسیعی از خودروهای انداره متوسط، مینی‌ون‌ها و خودروهای کامپکت به کار رفته‌است. TU3 205 Peugeot: در ابتدا این موتور با دونوع کاربراتور تک و دو دهانه عرضه می‌شد که قدرتی برابر با ۶۴ و ۷۳ اسب بخار داشت. نمونه کاربراتوری در سال ۱۹۹۲ جای خود را به نمونه انژکتوری با قدرت ۷۳ اسب بخار داد. این موتور مقدمه‌ای برای شکل‌گیری موتورهای جدید سری پرینس پی‌اس‌ای و ب‌ام‌و محسوب می‌شود. ابتدا در دو مدل ۸ و ۱۶ سوپاپ در دسترس بود اما از این بین تنها گزینه ۱۶ سوپاپ با قدرت ۱۰۹ اسب بخار باقی ماند، اگر چه مدل اسپورت این موتور نیز با قدرت ۱۲۲ اسب بخار به سیتروئن C2 VTS قدرت بالاتری را می‌داد. این موتور توسط شرکت خودروسازی ایران خودرو در خانواده تولیدی پژو مورد استفاده قرار گرفته‌است. در ابتدا این موتور با خانواده ۲۰۶ به ایرانیان معرفی شد که بعدها در دیگر محصولات ایران‌خودرو نیز مورد استفاده قرار گرفت. از نکات مثبت قابل ذکر برای این موتور می‌توان به صدای کم، استاندارد آلایندگی بالا، شتاب مناسب، استهلاک خیلی کم و قیمت رقابتی اشاره کرد. نکات منفی آن میتوان به گشتاور پایین کپی سازی توسط شرکتهای متفرقه که باعث کاهش کیفیت و افزایش مصرف سوخت شده است بعد از استقبال از این موتور مدرن، شرکت ایران خودرو با سرمایه‌گذاری مناسب این موتور را بومی کرد و در خودروهای ۴۰۵ SLX (و تعداد بسیار محدودی GLX)، پارس، رانا، ۲۰۶ اس‌دی و پژو ۲۰۷آی و البته در تعداد بسیار محدودی سمند ال‌ایکس و سورن صادراتی به کشورهای اروپای شرقی به‌کار برده‌است که تعداد محدودی از آن برگشت خورده و در داخل ایران موجود می‌باشد، به‌ویژه موارد سالم آن. | ## بخش 3: موتور تی‌یو پی‌اس‌ای | در ایران پیشرانهٔ ئی‌سی۵ توسط ایران خودرو بومی‌سازی شده و با نام TU5P عرضه شد که طبق ادعای کارخانه نسبت به ئی‌سی۵، ۱ اسب بخار قدرت و ۶ نیوتن متر گشتاور کمتری را ارائه می‌دهد. ایران خودرو این پیشرانه را بر روی تارا، پژو ۲۰۷ و تیپ خاصی از رانا پلاس نصب کرد. شرکت سایپا که در قرارداد هایش با سیتروئن در زمان برجام، علاوه بر تولید محصولات سیتروئن در سایپا، حق تولید موتور EC5 را به دست آورده بود، اقدامات اولیه را برای تولید این موتور، جهت نصب بر روی محصولات سیتروئن در مگاموتور انجام داده بود، اما با بازگشت دوباره تحریم ها و خروج پژو سیتروئن از ایران، این پروژه متوقف شد. پس از عرضه خودروی شاهین با پیشرانه M15 TC به بازار، مورد انتقاداتی از جمله، قدیمی بودن فناوری موتور ۸ سوپاپ و استهلاک بالای موتور به علت توربو بودن قرار گرفت. این قضیه باعث شد پروژه تولید موتور EC5 با کمک ایران خودرو که خود نیز آن را به تازگی با نام TU5P داخلی سازی کرده بود، از سر گرفته شود. شرکت سایپا با تقویت موتور TU5 و تغییرات جهت افزایش گشتاور، موتوری را با حجم ۱.۶ لیتر، ۴ سیلندر، ۱۶ سوپاپ و مجهز به فناوری های سوپاپ دور متغیر CVVT، پمپ روغن متغیر و دینام نسل جدید با نام ME16 به تولید رساند تا بر روی خودروهای جدید این شرکت قرار گیرد. سرسیلندر نسخه اول همان سرسیلندر موتور تی‌یو۳ بود که تغییرات جزئی در آن داده شده بود. موتورهای سری تی‌یودی تنها در ۸ خودروی زیر به‌کار رفته اند که ۴ تای آنها توسط پی‌اس‌ای تولید نشده‌اند. | ## جمع‌بندی | سیتروئن ای‌ایکس، سیتروئن ساکسو، سیتروئن سارا، پژو ۱۰۶، روور مترو/سری ۱۰۰، نیسان میکرو، ماروتی سوزوکی زِن و ماروتی سوزوکی استیم همچنین شرکت تاتا موتورز نسخهٔ کم‌حجم شده‌ای از موتور تی‌یودی۵ را طراحی کرده و در تاتا ایندیگو به‌کار برده‌است.