موضوع مقاله: فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ | مقدمه: فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ اوهو (شاه‌بوف) یک هواگرد تک‌باله دو موتوره سه‌سرنشین با دم‌سازه دو تایی از نوع شناسایی تاکتیکی برد کوتاه و ارتباطی ساخت شرکت فوکه-وولف در آلمان بود سال ۱۹۳۷ بنابر درخواست وزارت هوانوردی رایش طراحی شد. | ## بخش 1: فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ | این هواگرد نخستین پروازش را در سال ۱۹۳۸ انجام داد و در جریان جنگ جهانی دوم تا سال ۱۹۴۴ برای خدمت لوفت‌وافه تولید شد. طراحی و توسعه ماه فوریه سال ۱۹۳۷ وزارت هوانوردی رایش درخواستی برای یک هواگرد شناسایی با میدان دید همه‌جانبه جهت جایگزینی هنشل هااس ۱۲۶ صادر کرد. اف‌و ۱۸۹ محصول گروه طراحی فوکه-وولف به رهبری کورت تانک، یک هواگرد دو موتوره با پیکربندی نامرسوم دم‌سازه دو تایی بود. اتاقک تماماً لعاب‌دار سرنشینان در مرکز هواگرد و همانند بمب‌افکن‌های متوسط آلمانی تولید شده پس از سال ۱۹۳۸، دارای شیشه جلوی یک‌پارچه بود. در این هواگرد اتاقک لعاب‌دار سرنشینان در جانب راست یک بدنه بدون سرنشین با موتور و دم‌سازه در خط مرکز، قرار داشت. مقامات محافظه‌کار وزارت هوانوردی به طرح سنتی آرادو علاقه بیشتری داشتند و دو طرح غیر متعارف دیگر را کم‌تر از آن می‌دیدند. طبق ادعای طراحان پیکربندی هواگرد اجازه استفاده از انواع اتاقک‌ها را می‌داد که امکان به‌کارگیری آن در نقش‌های مختلف پشتیبانی هوایی نزدیک، آموزشی، تهاجمی، ضدتانک، همکاری زمینی و شناسایی را فراهم می‌آورد. سفارش سه پیش‌نمونه برای هر یک از طراحی‌های آرادو و فوکه-وولف در آوریل سال ۱۹۳۷ ارسال شد. پیش‌نمونه دوم (فاو-۲) به عنوان نخستین پیش‌نمونه با تسلیحات تهاجمی مجهز به دو مسلسل ۷٫۹۲ میلی‌متر ام‌گه ۱۷ در ابتدای بال‌ها، یک مسلسل ام‌گه ۱۷ در جلوی اتاقک و دو مسلسل دیگر ام‌گه ۱۷ در جایگاه تدافعی بود. پیش‌نمونه سوم (فاو-۳) به صورت غیر مسلح دارای ملخ خودکار با گام‌متغیر و موتور نهایی آرگوس آاس ۴۱۰ بود. پیش‌نمونه چهارم (فاو-۴) با تغییراتی در موتور و ارابه فرود و حذف مسلسل جلوی اتاقک همراه بود. پیش‌نمونه پنجم (فاو-۵) به عنوان هواگرد آموزشی، پیش‌نمونه ششم (فاو-۶) به عنوان هواگرد زره‌پوش تهاجمی و پیش‌نمونه هفتم (فاو-۷) به عنوان هواگرد آب‌نشین طراحی شدند. در نهایت هنشل هااس ۱۲۹ در نقش هواگرد ویژه تهاجمی پذیرفته شد تا اف‌و ۱۸۹ سال ۱۹۳۹ جهت خدمت در لوفت‌وافه به عنوان هواگرد شناسایی وارد خط تولید شود. مدل اف‌و ۱۸۹آ-۱ دو مسلسل ثابت ام‌گه ۱۷ در بال‌ها و دو مسلسل تدافعی متحرک ام‌گه ۱۵ داشت. | ## بخش 2: فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ | اف‌و ۱۸۹ در طراحی تسلیحات تدافعی خود از یک شکل نوآورانه برای سلاح پشتی هواگرد با طراحی شرکت ایکاریا استفاده کرد. این برجک مخروطی چرخنده به صورت دستی با جای‌گیری در پشت هواگرد ساختار فلزی و گنجایش یک یا دو مسلسل تدافعی در بخش دایره‌ای پشتی خود را داشت. یک مخزن سوخت ۱۱۰ لیتری درون هر یک از این دم‌سازه‌ها و پشت هر یک از چرخ‌ها قرار داشت. مدل‌ها اف‌و ۱۸۹آ-۰: ده هواگرد پیش‌تولید برای آزمایش اف‌و ۱۸۹آ-۱: نسخه تولید اولیه، مسلح به دو مسلسل متحرک تدافعی ام‌گه ۱۵ با کالیبر ۷٫۹۲ میلی‌متر در پشت هواگرد، دو مسلسل ثابت ام‌گه ۱۷ با کالیبر ۷٫۹۲ میلی‌متر در بخش ابتدایی بال‌ها و چهار بمب ۵۰ کیلوگرمی در زیر بال‌ها. اف‌و ۱۸۹ به صورت عمده در کارخانه فوکه-وولف در برمن و در کارخانه‌هایی در فرانسه و چکسلواکی تحت سلطه آلمان تولید شد. البته تولید اف‌و ۱۸۹ در برمن و چکسلواکی سال ۱۹۴۳ متوقف شد و تنها در فرانسه تا سال ۱۹۴۴ ادامه پیدا کرد. تاریخچه عملیاتی اف‌و ۱۸۹آ-۱ اواخر سال ۱۹۴۰ وارد خدمت در اسکادران‌های لوفت‌وافه شد. خنک‌شدن موتور این هواگرد با هوا در مناطق سردسیر شرقی کمک قابل ملاحظه به آن‌ها کرد. با توجه به فعالیت در مناطق سردسیر پیش‌بینی‌های لازم برای گرم کردن اتاقک نیز به شکل مناسبی صورت گرفته بود. اف‌و ۱۸۹ که عموماً نقش هواگرد شناسایی را بر عهده داشت، با پرواز بر فراز مناطق وسیع مسطح اوکراین و بلاروس اطلاعات دقیقی از موقعیت نیروی‌های دشمن برای توپخانه خودی فراهم می‌کرد. بدین شکل به این هواگرد لقب «چشم پرنده ورماخت»، به عنوان موفق‌ترین هواگرد شناسایی کوتاه برد آلمان در طول جنگ جهانی دوم، داده شد. یکی از موثرترین عوامل موفقیت اف‌و ۱۸۹ برتری هوایی نیروهای آلمانی در اوایل جنگ به کمک سایر هواگردها بود. این هواگرد توسط نیروهای شوروی «راما» («قالب» به زبان روسی) لقب گرفت که اشاره‌ای به شکل متمایز بخش دم و تثبیت‌کننده‌های آن داشت که شکل ظاهری آن را چهارگوش می‌کرد. با وجود سرعت کم و ظاهر شکننده، قابلیت هدایت‌پذیری بالای اف‌و ۱۸۹ آن را به هدفی دشوار برای جنگنده‌های شوروی تبدیل می‌کرد. | ## بخش 3: فوکه-وولف اف‌و ۱۸۹ | در هنگام هدف قرار گرفتن، با توجه به وزن سبک هواگرد اغلب با پرواز به شکل دایره‌ای با شعاع کم جنگنده‌های دشمن را که نمی‌توانستند با آن سرعت دور بزنند، جا می‌گذاشت. به هر حال در صورت اصابت تیرهای دشمن، با داشتن زرهی سبک، بدنه اف‌و ۱۸۹ تاب‌آوری کمی در مقابل آن‌ها نشان می‌داد. با این حال، در برخی موارد با وجود آسیب شدید به قطعات مختلف بدنه از جمله بخش دم، هواگرد می‌توانست به پایگاه بازگردد یا حتی با یک موتور به پرواز ادامه دهد. لوفت‌وافه از اواخر سال ۱۹۴۴ با از دست دادن برتری هوایی مجبور شد هواگردهای اف‌و ۱۸۹ را به عملیات‌های شبانه شناسایی بگمارد یا از آن‌ها به عنوان هواگرد آموزشی استفاده کند. تعداد کمی از هواگردهای اف‌و ۱۸۹ در نقش جنگنده شبانه نیز در هفته‌های پایانی جنگ جهانی دوم استفاده شدند. در قالب این وظیفه تجهیزات شناسایی این هواگردها حذف و با رادار و توپ خودکار جایگزین شد. کمبود شدید سوخت و برتری هوایی دشمن در منطقه عملیاتی این هواگردها (عمدتاً برلین) در ماه‌های آخر جنگ بدین معنی بود که تنها تعداد اندکی پیروزی هوایی نصیب آن‌ها شد. چند فروند از این هواگردها با افزوده شدن تجهیزات لازم از جمله فیلتر شن در عملیات‌های نیروهای آلمانی در شمال آفریقا مشارکت کردند. تعدادی نیز به عنوان هواگرد حمل‌ونقل ویژه برای برخی مقامات از جمله فیلدمارشال آلبرت کسرلینگ و ارتشبد هانس یشونک، دو تن از فرماندهان ارشد نظامی، به کار رفتند. کاربرد خارجی تعدادی از این هواگردها به کشورهای متحد آلمان از جمله فنلاند، بلغارستان، اسلواکی (۳۴ فروند)، مجارستان و رومانی صادر شدند. نیروی هوایی نروژ نیز پس از پایان جنگ از هواگردهای اف‌و ۱۸۹ آلمانی باقیمانده پس از عقب‌نشینی این کشور از نروژ استفاده کرد. بیست هواگرد اف‌و ۱۸۹ که فوریه سال ۱۹۳۹ در اختیار نیروی هوایی فنلاند قرار گرفتند، تغییراتی به خود دیدند. این تغییرات شامل مخزن سوخت خود مسدودگر بود که در صورت اصابت تیر دشمن منفجر نشود. | ## جمع‌بندی | با افزایش تنش بین فنلاند و شوروی قراردادی برای خرید چند فروند دیگر از این هواگردها امضا شد که با انعقاد پیمان مولوتوف-ریبنتروپ بین آلمان و شوروی، از طرف آلمان لغو شد.