موضوع مقاله: فدائیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فدائیان | مقدمه: فدائیان، فدائیون یا فدایی‌ها (عربی: فِدَائِیِّین ) به گروه‌ها یا افرادی گفته می‌شود که حاضر هستند به‌خاطر یک عقیده، هدف یا باور جان خود را فدا کنند. | ## بخش 1: فدائیان | اصطلاح درون‌ گروهی «جان‌فدا» نیز به سربازانی اطلاق می‌شده که جان خود را در راه ایده یا هدف گروه فدا می‌کردند. ایران در تاریخ معاصر ایران، دو جریان سیاسی با نام «فدائیان» شناخته می‌شوند که ایدئولوژی متفاوتی دارند. این گروه به دنبال حذف افرادی بود که دین را نقد می‌کردند و یا در ساختار سیاسی دخیل بوده و نوع نگرش و سیاست آن ها باب میل این گروه واقع نشده است و از این رو آن ها را دشمن اسلام و مردم ایران می‌دانستند و چندین ترور انجام دادند، از جمله ترور شخصیت هایی چون «حسنعلی منصور، رزم ارا، احمد کسروی و عبدالحسین هژیر». فدائیان در ۲۵ آبان ۱۳۳۴ توسط مظفر ذوالقدر دست به ترور حسین علاء نخست‌وزیر وقت زدند که ناکام ماند و منجر به دستگیری و سپس اعدام نواب صفوی، محمد واحدی، مظفر ذوالقدر و خلیل طهماسبی در ۲۷ دی ۱۳۳۴ شد. دوم، سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران است که در سال ۱۳۴۹ با گرایش مارکسیستی شکل گرفت. این سازمان پس از انقلاب اسلامی ایران دچار چندین انشعاب شد و شاخه‌های مختلفی از جمله سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)، سازمان فدائیان (اقلیت) و اتحاد فداییان کمونیست پدید آمدند. این گروه‌ها از ابتدا مستقل از سازمان مجاهدین خلق ایران فعالیت می‌کردند و مسیر سیاسی متفاوتی داشتند. فدایی در لغت واژه فدایی در فارسی (فرهنگ معین) به این صورت معنی می‌شود: «کسی که جانِ خود را برای کسی یا هدفی بدهد». | ## بخش 2: فدائیان | همچنین در فرهنگ واژگان مترادف و متضاد فارسی، «فدایی» به صورت «جان‌نثار، قربانی و فدوی» نیز معنی شده است. دولت اسماعیلیه حسن صباح ، بنیان‌گذار حکومت نزاریه اسماعیلیان در ایران و سوریه که با سُنّی‌های سلجوقی می‌جنگیدند؛ نخستین‌بار این واژه را برای حشاشیون به کار برد. [نیازمند منبع] ارمنستان در قرن نوزدهم، ارمنی‌ها سازمان‌های چریکی ارمنی و گروه‌های مسلح عثمانی (غرب ارمنستان کنونی) را که علیه نسل‌کشی ارمنی‌ها مبارزه کردند، فدایی خطاب می‌کردند. در اوایل دهه ۱۹۹۰، زمانی که جمهوری آذربایجان بر سر ناگورنو قره‌باغ مباحثه می‌کرد، در جنگ قره باغ ارمنی‌ها اصطلاح فدائیان را برای یگان‌های عملیاتی غیرمعمولی بکار می‌بردند. این اصطلاح امروزه برای داوطلبان ارمنی استفاده می‌شود و می‌توان آن را در ادبیات و شعرهای انقلابی ارمنستان یافت. مصر در طول دهه ۱۹۴۰، یک گروه از شهروندان داوطلب شدند، برای حفظ منطقه‌ای از سرزمین مصر در نزدیکی کانال سوئز، علیه انگلیسی‌ها مبارزه کنند. انگلستان پایگاه‌های نظامی خود را اطراف کانال سوئز بنا کرده بود، و از آن‌ها محافظت می‌کرد. زمانی که دولت مصر هیچ واکنشی نشان نداد، رهبران مردمی مصر گروه‌هایی از فدائیان را تشکیل دادند که آموزش دیده بودند هر انگلیسی یا پایگاهی را در خاک مصر دیدند نابود کنند. | ## بخش 3: فدائیان | اریتره افرادی با همین نام، در شهر اسمره در طول ۱۵ الی ۲۰ سال علیه اتیوپی مبارزه می‌کردند. آن‌ها به صورت مخفیانه کسانی که علیه استقلال اریتره فعالیت می‌کردند را نابود می‌کردند. عراق در ابتدای سال ۱۹۹۵، در کشور عراق یک گروه شبه نظامی وفادار به صدام و حزب بعث، به نام فدائیان صدام تأسیس شد. اعضای این گروه‌ها در نوار غزه، کرانه باختری یا در همسایگی لبنان و سوریه زندگی می‌کنند. در طول این زمان (۱۹۴۸ تا ۱۹۸۰) این کلمه به صورت بین‌المللی، بارها در رسانه‌های عربی، برای (مترادف) جنگجویان بزرگ استفاده شد. در زبان عبری اسرائیلی این اصطلاح (פַדַאיוּן fada'iun)، مفهوم منفی دارد و برای تروریست‌ها به کار می‌رود. از اواسط دهه ۱۹۶۰ و افزایش گروه‌های سازمان‌یافته نظامی مثل سازمان آزادی‌بخش فلسطین، کاربرد این واژه کاهش یافت؛ البته در زمینه‌های تاریخی هنوز موجود است. [نیازمند منبع] در فرهنگ عامه در رمان دعا برای برای اسسین، شخصیت اصلی، قبلاً یک فدائی بوده است. | ## جمع‌بندی | کتاب الموت نوشته ولادیمیر بارتول؛ کتابی دربارهٔ حسن صباح، فدائیان، حشاشین و حوریان باغ بهشتی الموت.