موضوع مقاله: کتاب‌شناسی بهرام بیضایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کتاب‌شناسی بهرام بیضایی | مقدمه: سیاههٔ نوشته‌های بهرام بیضایی (۱۴۰۴–۱۳۱۷)، در اینجا به ترتیبِ تاریخِ نگارش و نیز به تفکیکِ گونه، شاملِ ده‌ها کتاب و چندصد نوشتهٔ کوتاه‌تر است. | ## بخش 1: کتاب‌شناسی بهرام بیضایی | بیضایی از نویسندگانِ برجسته و پرکارِ روزگارش به‌شمار می‌رود.محمّد استعلامی (ادبیات دورهٔ بیداری و معاصر، ص. ۲۷۳)، رضا براهنی («دوست بزرگم، اکبر رادی، به شهادت چند نکته»، ۱۳۸۶)، داریوش آشوری (پَرسه‌ها و پرسش‌ها، ص. نوشته‌های بیضایی از اواخرِ دههٔ ۱۳۳۰ به بعد بعضی از مهم‌ترین نمایشنامه‌ها و فیلم‌نامه‌ها و پژوهش‌های زبانِ فارسی را در بر می‌گیرد. نخستین کتابِ بیضایی به سالِ ۱۳۴۱ در تهران چاپ شد؛ که مجموعه‌ای کوچک از دو نمایشنامهٔ «مترسکها در شب» و «عروسک‌ها» بود. او در همان اوایلِ دههٔ ۱۳۴۰ مقاله‌نویسِ پرکاری نیز بود که از نیمه‌های دههٔ ۱۳۳۰ در مجلّاتی مانندِ علم و زندگی و هنر و سینما و موزیک ایران و آرش مقاله می‌نوشت. بعضی از مقالاتِ آن دوره به صورتِ کتاب هم منتشر شد، از جمله در کتابِ نمایش در ایران (۱۳۴۴). به رغمِ بدبینیِ ناقدانی چون صمد بهرنگی،«نظری به ادبیات امروز: دربارهٔ عزاداران بیل». و موافقِ خوشبینیِ دیگرانی چون مصطفی رحیمی، دههٔ ۱۳۴۰ دورهٔ رونقِ نمایشنامهٔ فارسی شد؛ و بیضایی، با غلامحسین ساعدی و اکبر رادی، یکی از سه نمایشنامه‌نویسی به‌شمار می‌رفت که معروف یا، به قولِ دههٔ ۱۳۶۰ سیمین دانشور، «تثبیت‌شده» و «مطرح» گشتند.اکبر رادی در ۱۳۷۲ بر آن بود که نمایشنامهٔ فارسی به اعتبارِ بهترین کارهای ساعدی و بیضایی و خودش «در قوت الهام، نیروی تخیل، استحکام ساخت و عمق تفکر یک شانه بلندتر از جریان‌های دیگر ادبی این هفتاد ساله حرکت کرده است.» از دههٔ ۱۳۵۰ فیلم‌نامه‌نویسی نیز جزوِ کارِ نویسندگیِ حرفه‌ایِ بیضایی شد و تا پایانِ قرن ادامه یافت، چنان‌که نمایشنامه‌نویسیش. حاصلِ «زندگی ادیبانه‌ی بیضایی» را سالِ ۱۴۰۲ یکی از ستایندگانِ کارش به «محیط» مانند کرد که نتوانش «به کفچه پیمود!» بیضایی از پایه‌گذارانِ کانونِ نویسندگانِ ایران نیز بود، که سپس‌تر از آن کناره‌گرفت. کتاب‌های منتشرشده بسیاری از این آثار در دورهٔ زندگیِ نویسنده بارها به نمایش درآمده یا فیلم شده‌اند، حتّی به طریقِ کلاژ. از بیضایی نقل کرده‌اند «که اجرای نمایشنامه‌های او در شهرهای دیگر نیازی به مجوز ندارد ولی اجرای آنها در تهران نیازمند مجوز است.»چرا نام بهرام بیضایی از یک جشنواره تئاتری حذف شد؟ بسیاری از این کتاب‌ها بی اجازهٔ او و ناشرانش در اینترنت و بعضاً در بازارِ عمدتاً غیررسمیِ کتابِ کاغذی نیز منتشر شده‌اند. کتاب‌های چاپ‌شدهٔ بیضاییسالِ نگارشنـامگونهسالِ انتشارناشرتوضیحات۱۳۳۷ و ۱۳۴۲ آرش برخوانی۱۳۵۶پاره‌هایی ازش در زبان و ادبیّات فارسی (۱۳۷۸) و سخن شیرین پارسی (۱۳۸۱) و فارسی عمومی (۱۳۸۹) نیز آمده. سالِ ۱۳۹۲ به کارگردانیِ نویسنده آواخوانی شد.نگاشته و بازنگریسته از ۱۳۳۷ تا ۱۳۷۴ سه بَرخوانی مجموعهٔ برخوانی۱۳۷۶سه برخوانیِ «آرش»، «اژدهاک» و «کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش» که اوّلی و سوّمی به کارگردانیِ نویسنده به ترتیب آواخوانی شده و به نمایش درآمده. «اژدهاک» پیش‌تر به سالِ ۱۳۴۵ در ماهنامهٔ پیام نوین و به سالِ ۱۳۷۰ در کتاب روشن و «کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش» به سالِ ۱۳۷۵ در مجلّهٔ کِلک منتشر شده بود.۱۳۴۱ مترسکها در شب و عروسکها مجموعهٔ نمایشنامه۱۳۴۱دو نمایشنامهٔ «مترسکها در شب» و «عروسک‌ها». و نمایشنامهٔ یکُم چاپِ دیگری نداشته؛ ولی به کارگردانیِ جعفر والی به سالِ ۱۳۴۲ تله‌تئاتر شده است.۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ سه نمایشنامه‌ی عروسکی مجموعهٔ نمایشنامه۱۳۴۲سه نمایشنامهٔ «عروسک‌ها» و «غروب در دیاری غریب» و «قصه‌ی ماه پنهان» که یکُمی را نویسنده به نمایش درآورده و در نمایشِ دو تای دیگر نیز همکاری کرده.۱۳۳۸ و ۱۳۴۳ نمایش در ژاپن پژوهش۱۳۴۳با همکاریِ داریوش آشوری و سهراب سپهری در خطّاطی و بخش‌های ترجمه. انتشارِ پیشین در مجلّه موسیقی (۱۳۴۳؛ از شمارهٔ ۸۹ تا ۹۶)۱۳۴۱ و ۱۳۴۲ نمایش در ایران پژوهش۱۳۴۴انتشارِ پیشین در مجلّه موسیقی (۱۳۴۱ و ۱۳۴۲؛ از شمارهٔ ۶۲ تا ۷۷)۱۳۴۲ پهلوان اکبر می‌میرد نمایشنامه۱۳۴۴چاپِ دیگرِ پاره‌ای در کارنامه نثر معاصر (۱۳۷۹). نخستین بار پاییز و زمستانِ ۱۳۴۴ با همکاریِ نویسنده در تالارِ ۲۵ شهریور به وسیلهٔ گروهِ هنرِ ملّی به نمایش درآمد.۱۳۴۳ هشتمین سفر سندباد نمایشنامه۱۳۵۰پاییزِ ۱۳۴۳ شصت نسخهٔ پلی‌کپی از این نمایشنامه به طورِ محدود منتشر شد که در دسترسِ اهلِ نمایش بود.۱۳۴۴ دنیای مطبوعاتی آقای اسراری نمایشنامه۱۳۴۵۱۳۴۴ سُلطان مار نمایشنامه۱۳۴۵نویسنده سالِ ۱۳۴۸ بر صحنه برد.۱۳۴۶ ضیافت / میراث مجموعهٔ نمایشنامه۱۳۵۵دو نمایشنامهٔ تک‌پرده‌ایِ «میراث» و «ضیافت» که نویسنده سالِ ۱۳۴۶ به نمایش درآورده. نامِ کتاب در چاپِ نخست میراث و ضیافت بود.۱۳۴۶ چهار صندوق مضحکه۱۳۵۸نخستین بار بهمن‌ماهِ ۱۳۴۶ در نخستین شمارهٔ دفترهای زمانه چاپ شد.۱۳۴۷ دیوان بلخ نمایشنامه۱۳۴۷پاره‌ای ازش در ادبیات معاصر ایران (نثر) (۱۳۸۱) نیز آمد.۱۳۴۸ گمشدگان نمایشنامه۱۳۵۷۱۳۴۸ نمایش در چین پژوهش۱۳۴۹با نمایشنامه‌های لی کویی، گردباد سیاه و مُهرِ تقلّبی و دایره‌ی گچی به ترجمهٔ داریوش آشوری۱۳۴۹ راه توفانی فرمان پسر فرمان از میان تاریکی نمایشنامه۱۳۵۷نخست در کیهان سالِ ۱۳۵۱ با نامِ «فرمان» چاپ شده بود.۱۳۴۹ حقیقت و مرد دانا داستانِ کودکان۱۳۵۱با نقّاشی‌های مرتضی ممیّز۱۳۴۹ عیّار تنها فیلم‌نامه۱۳۶۴چاپِ نخست: متنِ نوینِ بازنگریسته‌ای از بیشترِ نمایشنامه‌های سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۹ دیوان نمایش مجموعهٔ نمایشنامه۱۳۸۲دفترِ یکُم و دوّم چاپ شده که متنِ بازنگری‌شدهٔ هجده نمایشنامه از دههٔ ۱۳۴۰ است. این صورت از این نمایشنامه‌هاست که از ۱۳۸۲ به بعد به صورتِ تکی نیز چاپ شده.۱۳۵۴ حقایق درباره‌ی لیلا دختر ادریس فیلم‌نامه۱۳۶۱۱۳۵۵ آهو، سلندر، طلحک و دیگران فیلم‌نامه۱۳۵۶«طلحک و دیگران» در شمارهٔ ۱ فصلنامه تئاتر (پاییزِ ۱۳۵۶) نیز چاپ شد. «سلندر» یک بار فیلم شده (کارگردان: واروژ کریم مسیحی) و دیگر بار بر اساسش فیلمی ساخته‌اند (سازنده: رفیع پیتز). نامِ این هر دو فیلمِ کوتاه «سلندر» است.۱۳۵۶ ندبه نمایشنامه۱۳۷۱بخشی از آغازِ نمایشنامه تابستانِ ۱۳۵۹ در شمارهٔ سوّم نامهٔ کانون نویسندگان ایران آمده. نسخهٔ کاملش اوّل بار تابستانِ ۱۳۶۲ در شمارهٔ سوّمِ الفبای پاریس به نامِ «بهروز برومند» منتشر شد.۱۳۵۸ مرگ یزدگرد نمایشنامه۱۳۵۹نخستین بار در شمارهٔ پانزدهمِ کتاب جمعه در آبانِ ۱۳۵۸ چاپ شد. بخش‌هایی از فیلم‌نامه‌اش با مختصری توضیحات به سالِ ۱۳۷۱ در مجموعهٔ مقالات در نقد و معرفی آثار بهرام بیضایی نیز آمده.۱۳۵۳ و ۱۳۵۸ قصه‌های میرِ کفن‌پوش فیلم‌نامه۱۳۶۳۱۳۵۹ شب سمور فیلم‌نامه۱۳۶۶چاپِ نخست: فیلمِ خطِّ قرمز را بر اساسِ این کار ساخته‌اند.۱۳۵۹ اِشغال فیلم‌نامه۱۳۶۸چاپِ نخست: ۱۳۵۹ آینه‌های روبرو فیلم‌نامه۱۳۶۱۱۳۶۰ خاطرات هنرپیشهٔ نقش دوم نمایشنامه۱۳۶۲۱۳۶۱ روز واقعه فیلم‌نامه۱۳۶۳چاپِ دیگرِ پاره‌ای در کتابِ تأملی در ادبیات امروز (۱۳۹۴). سالِ ۱۳۷۳ با همین نام فیلم کرده‌اند.۱۳۶۱ زمین فیلم‌نامه۱۳۶۴۱۳۶۱ فتحنامه‌ی کلات نمایشنامه۱۳۶۲۱۳۶۳ پرونده‌ی قدیمی پیرآباد فیلم‌نامه۱۳۶۳سالِ ۱۳۷۵ فیلمِ فصل پنجم را بر این اساس ساخته‌اند. نیز داستانِ فیلمِ اتوبوس (۱۳۶۴) با این فیلم‌نامه می‌خواند.۱۳۶۳ عَیّارنامه فیلم‌نامه۱۳۶۴با نقّاشیِ آیدین آغداشلو۱۳۶۳ تاریخ سرّی سلطان در آبسْکون فیلم‌نامه۱۳۶۵۱۳۶۳ وقت دیگر، شاید . فیلم‌نامه۱۳۶۸با نقّاشیِ آیدین آغداشلو − سالِ ۱۳۶۶ با نام شاید وقتی دیگر فیلم شده. دو فصلش به سالِ ۱۳۷۱ در مجموعهٔ مقالات در نقد و معرفی آثار بهرام بیضایی نیز چاپ شده.۱۳۶۳ پرده‌خانه نمایشنامه۱۳۷۲۱۳۵۸ و ۱۳۶۵ طومار شیخ شرزین فیلم‌نامه۱۳۶۸با نقّاشیِ آیدین آغداشلو۱۳۶۵ دیباچه‌ی نوین شاهنامه فیلم‌نامه۱۳۶۹با نقّاشیِ آیدین آغداشلو. پاره‌ای از این فیلم‌نامه به سالِ ۱۳۸۵ در شمارهٔ ۹ مجلّهٔ رودکی نیز چاپ شده است.۱۳۶۵ پرده‌ی نئی فیلم‌نامه۱۳۷۱ چاپِ دیگرِ گزیده‌ای در دُرج دَری (۱۳۸۹)۱۳۶۵ و ۱۳۶۷ گفت‌وگو با بهرام بیضایی گفتگو۱۳۷۱گفتگو با زاون قوکاسیان. بخش‌هایی از این گفتگو با عنوانِ «پالایش آیین‌ها» در شمارهٔ ۳۲ و با عنوانِ «نگهبانِ عشق و باروری» در شمارهٔ ۷۹ و با عنوانِ «ترس از گذر زمان» در شمارهٔ ۸۰ و با عنوانِ «آتش و خاک» در شمارهٔ ۹۲ و با عنوانِ «تاریخ را پیروزشدگان می‌نویسند» در شمارهٔ ۱۱۶ ماهنامهٔ صنعت سینما دوباره منتشر شده است.۱۳۶۷ جنگنامه‌ی غلامان نمایشنامه۱۳۶۹۱۳۶۸ سفر به شب فیلم‌نامه۱۳۹۶چاپِ پیشینِ طرح در شمارهٔ ۶۸ ماهنامهٔ صنعت سینما۱۳۶۸ مسافران فیلم‌نامه۱۳۷۱به سالِ ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ فیلم شده. پاره‌ای پیش‌تر چاپ شده در ۱۳۶۹ فیلم در فیلم فیلم‌نامه۱۳۷۳۱۳۷۰ جدال با جهل گفتگو۱۳۸۸گفتگو (با نوشابه امیری؟) – چاپِ ناقصِ پیشین: ۱۳۷۰ هیچکاک در قاب گفتگو۱۳۷۴۱۳۷۱ سگ‌کُشی فیلم‌نامه۱۳۸۰به سالِ ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹ فیلم شده. پاره‌ای پیش‌تر چاپ شده در و سپس‌تر پاره‌ای در و تصویرِ دستخطِّ پاره‌ای سپس‌تر در ۱۳۷۲ سیاوش‌خوانینمایشنامه و فیلم‌نامه۱۳۷۵۱۳۷۳ آوازهای ننه آرسو فیلم‌نامه۱۳۷۵فیلمِ سایه به سایه را بر اساسِ این فیلم‌نامه نوشته و ساخته‌اند.۱۳۷۵ مقصد فیلم‌نامه۱۳۷۷۱۳۵۳ و ۱۳۷۵ چشم‌انداز فیلم‌نامه۱۳۸۸۱۳۷۶ اَفرا، یا روز می‌گذرد نمایشنامه۱۳۸۱نویسنده سالِ ۱۳۸۶ نمایش داده.۱۳۷۷ مجلس قربانی سِنِمّار نمایشنامه۱۳۸۰۱۳۷۷ گفتگو با باد فیلم‌نامهٔ کوتاه۱۳۷۹فیلم‌شده به سالِ ۱۳۷۷ به کارگردانیِ نویسنده. کتاب با نامِ کاملِ گفتگو، نقد و نظر و فیلمنامهٔ گفتگو با باد با گفتگوهایی با بیضایی و عوامل فیلم و مقالاتی دربارهٔ فیلم به کوششِ زاون قوکاسیان۱۳۷۳ و ۱۳۷۸ سهراب‌کُشی نمایشنامه۱۳۸۶پاره‌هایی چند از واپسین بخشِ نمایشنامه، که مویهٔ تهمینه بر مرگِ سهراب است، به سالِ ۱۳۸۵ در شمارهٔ ۵۷ مجلّهٔ بخارا چاپ شده بود، و مژده شمسایی نیز همین بخش را در شبِ بخارای بهرام بیضایی در زادروزش در همان سال برای حاضران خوانده بود.۱۳۵۶ و ۱۳۷۸ جانا و بلادور نمایشنامه۱۴۰۴سایه‌بازی. سالِ ۱۳۹۱ نویسنده نمایش داد.۱۳۷۹ ایستگاه سلجوق فیلم‌نامه۱۳۸۱۱۳۷۹ مَجلس ضَربت زدن نمایشنامه۱۳۸۱۱۳۸۱ اتفاق خودش نمی‌افتد! فیلم‌نامه۱۳۸۴۱۳۸۲ شب هزارویکُم نمایشنامه۱۳۸۲سه تک‌پرده‌ایِ هم‌نامِ پی‌درپی که نویسنده سالِ ۱۳۸۲ به نمایش درآورد.۱۳۸۲ ریشه‌یابیِ درخت کهن پژوهش۱۳۸۳پارهٔ یکُمِ هِزاراَفسان کجاست؟۱۳۸۳ ماهی فیلم‌نامه۱۳۹۹ سالِ ۱۳۸۸ به طورِ غیررسمی و محدود منتشر شده بود.۱۳۸۳ مجلس شبیه؛ در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رُخشید فرزین نمایشنامه۱۴۰۲ نویسنده تابستانِ ۱۳۸۴ بر صحنه برد.۱۳۸۴ هِزاراَفسان کجاست؟ پژوهش۱۳۹۱پارهٔ دوّمِ ریشه‌یابیِ درخت کهن۱۳۸۵ لبه‌ی پرتگاه فیلم‌نامه۱۳۸۶۱۳۸۶ وقتی همه خوابیم فیلم‌نامه۱۳۸۸به سالِ ۱۳۸۷ فیلم شده.۱۳۸۸ تاراج‌نامه (ذیل جهانگشا) نمایشنامه۱۳۹۰۱۳۸۸ چهارراه نمایشنامه۱۳۹۸نویسنده در فروردینِ ۱۳۹۷ بر صحنه برد.۱۳۸۱ و ۱۳۹۶ موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش گفتگو۱۴۰۲با پروانه معصومی و سوسن تسلیمی و مژده شمسایی. به کوششِ بهمن مقصودلو برای فیلمِ بهرام بیضایی: موزاییک استعاره‌ها (۲۰۱۹ میلادی)۱۳۹۶ داش آکُل به گُفته‌ی مرجان نمایشنامه۱۴۰۴بخشِ اوّلش سالِ ۱۴۰۳ و بخشِ دوّم سالِ ۱۴۰۴ به کارگردانیِ نویسنده به نمایش درآمد. چاپِ پیشینِ پاره‌ای: نمایشنامه‌های کوتاه +نمایشنامه‌هایی که به صورتِ کتابِ جداگانه چاپ نشده سالِ نگارش نام منبع ۱۳۴۰–۱۳۳۸ اژدهاک در ماهنامهٔ پیام نوین (اردیبهشتِ ۱۳۴۵) و کتاب روشن (۱۳۷۰) و کتابِ سه بَرخوانی (۱۳۷۶) و جلدِ یکُمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۱ مترسکها در شب در کتابِ مترسکها در شب و عروسکها ۱۳۴۱ عروسک‌ها در کتابِ مترسکها در شب و عروسکها و سه نمایشنامه‌ی عروسکی و جلدِ یکُمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۱ غروب در دیاری غریب در کتابِ سه نمایشنامه‌ی عروسکی و جلدِ یکُمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۲ قصه‌ی ماه پنهان در کتابِ سه نمایشنامه‌ی عروسکی و جلدِ چهارمِ ادب و هنر امروز ایران (۱۳۷۳) و جلدِ یکُمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۰ و ۱۳۷۴ کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش در مجلّهٔ کِلک (۱۳۷۵) و در کتابِ سه بَرخوانی و جلدِ یکُمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۶ ضیافت در ماهنامهٔ پیام نوین (آذرِ ۱۳۴۶) و در کتابِ ضیافت / میراث و نیز در جلدِ دوّمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۶ میراث در کتاب نمایش (دیِ ۱۳۴۶) و در کتابِ ضیافت / میراث و نیز در جلدِ دوّمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲). ۱۳۴۷ ساحل نجات در جلدِ دوّمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) ۱۳۴۷ در حضورِ باد در شمارهٔ دوّمِ دفترهای روزن (۱۳۴۷) و در جلدِ دوّمِ دیوان نمایش (۱۳۸۲) و در گروه هنر ملی از آغاز تا پایان (۱۳۹۵) کوتاهِ فیلم‌نامه‌ها بسیاری از فیلم‌نامه‌های بیضایی کتاب شده است؛ و شماری هنوز نه. فصل‌هایی از پنج تا از این فیلم‌نامه‌های فیلم‌شدهٔ چاپ‌نشده را (به اضافهٔ بخش‌هایی از مرگ یزدگرد و شاید وقتی دیگر . و مسافران که کتاب شده) زاون قوکاسیان در کتابِ مجموعهٔ مقالات در نقد و معرفی آثار بهرام بیضایی (چاپِ سوّم، با افزوده‌ها، ۱۳۷۸) آورده است. این‌ها عبارت است از: «چند فصل از فیلمنامهٔ «رگبار»» «دو فصل از فیلمنامهٔ «غریبه و مه»» «دو فصل از فیلمنامهٔ «کلاغ»» «فصلی از فیلمنامهٔ «چریکه‌ی تارا»» «چند فصل از فیلمنامهٔ «باشو غریبه‌ی کوچک»» طرح‌ها و پاره‌هایی نیز از بعضِ فیلم‌نامه‌های فیلم‌نشده و کتاب هم نشده جداگانه منتشر شده است: (چاپِ دیگر در شمارهٔ ۸۷۹ هفته‌نامهٔ چلچراغ، ۱۴۰۱) (نوشتهٔ ۱۳۷۶؛ چاپ‌های دیگر: و ) (چاپِ دیگر در کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم، ۱۳۹۸) خلاصه‌ای خطّی از فیلم‌نامهٔ آقای لیر (۱۳۶۷) نیز در پاییزِ ۱۳۷۰ در شمارهٔ ۷ مجلّهٔ بررسی کتاب چاپ شده است. تصویرِ دستخطِّ پاره‌ای از فیلم‌نامهٔ موسیقیِ وقتی همه خوابیم نیز آمده است در مقالات و منشآت مقالات و پاره‌نوشته‌های منتشرشده و نشدهٔ بیضایی فراوان است. او از نیمهٔ دههٔ ۱۳۳۰، همچنان که مجلّهٔ پُست تهران در ۱۳۳۳ پیشبینی کرده بود، مقالاتی در مطبوعاتِ گوناگون می‌نوشت. (بعضی از این مطبوعات سپس‌تر نیز دوباره منتشر شده است، مانندِ هفت شمارهٔ دورهٔ نخستِ مجلّهٔ آرش که نشرِ ویراستار در دو جلد منتشر کرده.) تصویرِ مقداری دستخط از بیضایی نیز – از امضا و تقدیم‌نامه و نامه و شعر و پاره‌ای از فیلم‌نامه و غیره – در مجلّه‌ها و اینترنت منتشر شده است. فهرستی از چاپ‌کرده‌ها و چند چاپ‌نکردهٔ وی – فارغ از ترجمه‌های منتشرشدهٔ بعضی به زبان‌های دیگر – از این قرار است: مقاله و شعر و پیام و رسالهٔ مفرده و داستان و دیباچه تاریخِ انتشارِ مکتوبنامتوضیحات ۵ اسفندِ ۱۳۳۵ بهترین هنرپیشه و فیلم شما کدام است؟ (نقلِ همهٔ متن در و ) اسفندِ ۱۳۳۷ نقاش در کتابِ طلیعهٔ آثار انجمن ادبی طهران ۷ آذرِ ۱۳۳۹ مختصری دربارهٔ وضع عمومی نمایش فیلم در ایران ۲۱ آذرِ ۱۳۳۹ «هنری پنجم» ۵ دیِ ۱۳۳۹ آغاز شصت‌وششمین سال پیدایش سینما ۱۳۳۹ ۱۳۳۹ بهمنِ ۱۳۳۹ ۲۸ اسفندِ ۱۳۳۹ پرده‌های عریض ۲۰ فروردینِ ۱۳۴۰ پلان درشت: گرتا گاربو (با نامِ ب. همراه) ۲۶ اردیبهشتِ ۱۳۴۰ جان فورد و صف طویل خاکستری (چاپِ دیگر در کتابِ اسطورهٔ سینما: جان فورد و سینمایش) ۲۶ اردیبهشتِ ۱۳۴۰ تنسی ویلیامز و سینما ۱۱ خردادِ ۱۳۴۰ لنی ریفنشتال ۱۱ خردادِ ۱۳۴۰ طوفان بزرگ خردادِ ۱۳۴۰ موزیک در سینما تیرِ ۱۳۴۰ ارزشهای موسیقی سینما ۸ تیرِ ۱۳۴۰ (با نامِ ب. همراه) ۲۴ تیرِ ۱۳۴۰ ژان کوکتو ۲۴ تیرِ ۱۳۴۰ یادداشتهائی درباره تعزیه ۲۴ تیرِ ۱۳۴۰ (با نامِ ب. همراه) مردادِ ۱۳۴۰ پیوند تصویر و موزیک ۸ مردادِ ۱۳۴۰ درباره متن بازار شام شهریورِ ۱۳۴۰ نقش متقابل موزیک و تصویر در سینما مهرِ ۱۳۴۰ لایتموتیو در موزیک سینما ۱۳۴۰ گوشه‌ای از تاریخ نمایش در ایران (چاپِ دیگرِ پاره‌ای در جلدِ ۹ کتاب کوچه و فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز، ۱۳۸۵) آذرِ ۱۳۴۰ فصلی از تاریخ موسیقی اسفندِ ۱۳۴۰ سینمای هند خردادِ ۱۳۴۱ یک معرکه و یک نمایشنامهٔ ته شهری ۱۳۴۱ خیمه‌شب‌بازی در ایران ۱۳۴۱ تعزیه شمر و عباس ۱۳۴۱ کارنامه فیلم گلستان فروردینِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران (با مقدّمه‌ای از فرّخ غفّاری. چاپِ دیگر بی نوشتهٔ غفّاری در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) اردیبهشتِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) خردادِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۳ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) تیرِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۴ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) مردادِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۵ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) شهریورِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۶ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) مهرِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۷ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) مهرِ ۱۳۴۱ تشکر آبانِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۸ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) دیِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۹ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) دیِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۱۰ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) بهمن و اسفندِ ۱۳۴۱ نمایش در ایران ۱۱ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) فروردینِ ۱۳۴۲ نمایش در ایران ۱۲ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) اردیبهشتِ ۱۳۴۲ نمایش در ایران ۱۳ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) خردادِ ۱۳۴۲ نمایش در ایران ۱۴ (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ایران، ۱۳۴۴) خردادِ ۱۳۴۲ تئاتر ۴۱ (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) خردادِ ۱۳۴۲ پانتومیم «فقیر»، زمینه و اجرایش خردادِ ۱۳۴۲ درباره‌ی روزنه آبی: نمایشنامه در سه پرده. نوشته‌ی اکبر رادی ۱۳۴۱ (چاپ‌های دیگر: و در کتابِ ارثیه‌ی باشکوه آقای گیل، ۱۳۹۸) ۱۰ دیِ ۱۳۴۲ تئاتر و صمیمیت . (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) تابستانِ ۱۳۴۳ نمایش در ژاپن (با کمکِ داریوش آشوری و سهراب سپهری در بخش‌های ترجمه. چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ژاپن، ۱۳۴۳) پاییزِ ۱۳۴۳ نمایش در ژاپن (با ترجمه‌ای از داریوش آشوری. چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ژاپن، ۱۳۴۳) آذرِ ۱۳۴۳ نمایش در ژاپن (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ژاپن، ۱۳۴۳) زمستانِ ۱۳۴۳ نمایش در ژاپن (چاپِ دیگر در کتابِ نمایش در ژاپن، ۱۳۴۳) اسفندِ ۱۳۴۳ ابر زلف و ابر زمانه (چاپِ دیگر در جلدِ پنجمِ کتابِ دیدگاه‌ها درباره آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن، ۱۳۹۴) ۱۳۴۵ «از پشت شیشه‌ها»ی غم‌انگیز، نامهٔ بهرام بیضایی به اکبر رادی مجلّهٔ فردوسی (چاپ‌های دیگر: شناختنامهٔ اکبر رادی (۱۳۸۳، ص ۳۷۳–۳۷۱) و و ) آبان − بهمن ۱۳۴۵ زمینه‌های سینمای ایران (با نامِ مهرداد رهسپار. چاپِ دیگر: ) آبانِ ۱۳۴۵ ترس و نکبت رایش سوم مردادِ ۱۳۴۶ بازیابی یک تعزیه اسفندِ ۱۳۴۷ مجلس شهادت حمزه سینما و بیماران روانی ۱۵ شهریورِ ۱۳۴۹ نمایش بی‌بارقه‌ی عشق ۱۳۴۹ در جستجوی قربانی [معرفی نمایشنامه کلفت‌ها] ۱۳۴۹ فاجعه مسلم [درباره تعزیه] ۱۳۴۹ این تئاتر متزلزل ما ۱۳۴۹ مقدمه‌ای بر نمایش شرق و غرب (نوشتهٔ ۱۳۴۷. چاپ‌های دیگر: و در کتابِ مجموعهٔ مقالات در نقد و معرفی آثار بهرام بیضایی (۱۳۷۱) و ) ۱۳۵۱ من قصه‌هایم را خواب می‌بینم [معرفی فیلم سفر] دیِ ۱۳۵۱ مدخلی بر یک قیاس (چاپ‌های دیگر: و ) ۱۳۵۷ در موقعیت تئاتر و سینما سخنرانی شبِ سوّمِ شب‌های شعرِ گوته (۱۳۵۶) – چاپِ ۱۳۵۷ در کتابِ ده شب (چاپ‌های دیگر: ۱۳۹۲ در کتابِ بازخوانی ده شب و ۱۳۹۶ در کتابِ شب‌های نویسندگان و شاعران ایران: انستیتو گوته – تهران ۲۷–۱۸ مهر ۱۳۵۶ و ) ۱۹ خردادِ ۱۳۵۸ تئاتر حرفه‌ای تنها راه دستیابی به «تئاتر ملی» (چاپِ دیگر: ) مهرِ ۱۳۶۳ درباره‌ی «عباس هندو» (چاپِ دیگر: ) مهرِ ۱۳۶۳ پایان کار «سربداران» (با نامِ اعظم علیان) ۱۳۶۷ بهرام بیضایی: باید فیلم را دوباره ببینم بهمن و اسفندِ ۱۳۶۹ پنج «نو»ی باستان؛ از نمایش ژاپن خردادِ ۱۳۷۲ دو یادداشت از بهرام بیضایی (نوشتهٔ ۱۶ فروردین و ۹ اردیبهشتِ ۱۳۷۲) پاییزِ ۱۳۷۲ (رأی‌گیری فیلم‌های پسنده) (چاپِ دیگر: ) تابستانِ ۱۳۷۵ پس از صد سال بهمنِ ۱۳۷۶ (یادداشتِ تقریظ) در کتابِ فرهنگ کارگردانهای سینمای ایران (با تصویرِ دستخط) مرداد و شهریورِ ۱۳۷۷ افسونگان (نوشتهٔ ۱۳۷۶. «افسونگران» نیز ضبط شده که غلطِ چاپی است.) شهریورِ ۱۳۷۷ (دربارهٔ طرّاحی صحنه) چاپِ دیگرِ بخشی در کتابِ طراحی فیلم (۱۳۷۹) خردادِ ۱۳۷۸ دربارهٔ نامهٔ رییس بزرگ ژیل ژاکوب (چاپِ دیگر: ) ۱۳۷۸ بهرام بیضائی: من وابسته به زبان و فرهنگ ایران هستم بهمنِ ۱۳۷۸ نگاه ایرانیان به تصویر و کلمه دیِ ۱۳۷۸ کاش یادم نمی‌آوردید (چاپِ دیگر: ) نوروزِ ۱۳۷۹ این جا گفت‌وگو وجود ندارد (با تماشاکنانِ کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش) ۱۳۸۱ به انگیزه نمایش نسخه کامل «مسافران» پس از ده سال ۱۳۸۳ اگر حرفی مانده باشد! نوشتهٔ ۱۳۷۹ – چاپ در کتابِ سر زدن به خانه‌ی پدری (۱۳۸۳) ۱۳۸۳ سر زدن به خانه‌ی پدری نوشتهٔ ۱۳۷۹ – چاپ در کتابِ سر زدن به خانه‌ی پدری (۱۳۸۳) و در شمارهٔ ۵۷ مجلّهٔ بخارا (۱۳۸۵) و تک‌شمارهٔ ۲ و ۳ مجلّهٔ کاج (۱۳۹۸) آذر و دیِ ۱۳۸۳ نظر نویسندگان، شاعران و هنرمندانِ هم‌روزگارش ۱۳۸۴ نمایش در ایران باستان آذر و دیِ ۱۳۸۵ اگر در من توانی هست دی و بهمنِ ۱۳۸۵ کیست که بگوید کدام روز (پیام به هفتمین جشنِ انجمنِ منتقدان و نویسندگانِ خانهٔ تئاتر) ۳۱ مردادِ ۱۳۸۷ مرضیه برومند خواند. ۱۳۸۷ درباره‌ی آیدینِ آغداشلو و هُنَرِ او ۲۶ اسفندِ ۱۳۸۷ نوروزنامه در وبسایتِ ایسنابهرام بیضایی و گله از قطع درختان در آستانه‌ی بهار: شما را به خدا نمی‌شود جلوی کویرسازی را گرفت؟ (چاپ در و تصویرِ دستخط نیز در اینترنت منتشر شد.) زمستانِ ۱۳۸۷ نمایش در هند (نوشتهٔ ۱۳۵۰) سبز، بی‌آلودگی، بی‌شب ۱۳۸۸ به امید باروی (تصویرِ دستخط) پاییزِ ۱۳۸۸ در ستایش تردید و گُذر از آن ۱۳۸۹ در زادْروزِ آن که دولتَش آباد (چاپ‌های دیگر در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲ و ) ۱۳۸۹ آن مرد (تصویرِ دستخط؛ نیز منتشر شده در آلبومِ صدای طهرون قدیمِ مرتضی احمدی، ۱۳۹۸–۱۳۸۹. | ## بخش 2: کتاب‌شناسی بهرام بیضایی | چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (نوشته‌ای به علیرضا داوودنژاد) دربارهٔ فیلمِ مرهم (جمله‌ای از این در پوسترِ فیلم نیز آمد.) ۵ دیِ ۱۳۹۰ (با مطلعِ «از شما می‌پرسم») (با تصویرِ دستخط) ۱۹ دیِ ۱۳۹۰ برگ سبزی برای درویشی زمستانِ ۱۳۹۰ و بهارِ ۱۳۹۱ چنین گفت شهرزاد! بیضایی این متن را به مراسمِ انتخابِ آثارِ برترِ ادبیاتِ نمایشیِ ایران در اسفندِ ۱۳۹۰ هم فرستاد، که محمّد رحمانیان به جایش خواند.) دیِ ۱۳۹۱ چگونه ساعتی عزیز شد! در بروشورِ نمایشگاهِ عکس‌های عزیز ساعتی در نگارخانهٔ آریا، تهران (چاپ‌های دیگر: و در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) ۹ دیِ ۱۳۹۱ پیام بهرام بیضایی برای همه آنها که یادش بودند ۱۶ دیِ ۱۳۹۲ (با مطلعِ «واژه‌های چندانی برای سپاسگزاری نیست») (چاپِ دیگر در جلدِ اوّلِ کتابِ شهروند جهان (۱۳۹۴) به کوششِ محمّد تنگستانی. تصویرِ دستخط نیز در اینترنت منتشر شد.) مهر و آبانِ ۱۳۹۲ لعبت چشم و لعبت دیده اسفندِ ۱۳۹۲ در خود بودن و یک جا نماندن (چاپِ دیگر با عنوانِ «برای محمد رحمانیان» در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲. تصویرِ دستخط نیز در اینترنت منتشر شد.) زمستانِ ۱۳۹۲ روزی که نمایش آمد (چاپ‌های دیگر: و ) ۱۳۹۳ برای واروژ کریم مسیحی (تصویرِ دستخط در اینترنت. چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) فروردینِ ۱۳۹۴ (نامه) ۱۳۹۵ (به مناسبتِ انتشارِ ترجمهٔ انگلیسیِ فتحنامه‌ی کلات) نوشته‌ای به منوچهر انور مهرِ ۱۳۹۵ تبریک متفاوت بیضایی برای تولد شجریان (چاپ‌های دیگر با عنوانِ «روز غم» در کتابِ اسطورهٔ موسیقی شرق، ۱۴۰۲ و در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) خردادِ ۱۳۹۶ اعتراضی نیست؛ خیالتان راحت! (نوشتهٔ اردیبهشتِ ۱۳۹۶؛ چاپ‌های دیگر در کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم، ۱۳۹۸ و دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) شهریورِ ۱۳۹۶ (پیام به آکادمیِ حمید سمندریان) / دیِ ۱۳۹۷ طرب‌نامه [فشرده‌ی متن] نوروزِ ۱۳۹۹ ما پراکنده شدیم شهریورِ ۱۳۹۹ هر کس خودش را می‌نویسد آذرِ ۱۳۹۹ در جدال با دشنام‌گویان حزبی (متنِ سخنرانی. خردادِ ۱۴۰۲ برای ایرج افشار در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی (۱۴۰۲) خردادِ ۱۴۰۲ برای ناصر تقوایی در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی (۱۴۰۲؛ چاپِ دیگر: سالِ ۱۳۹۵ به صدای نویسنده ضبط و منتشر شد.) خردادِ ۱۴۰۲ برای اصغر فرهادی در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی (۱۴۰۲؛ زمستانِ ۱۳۹۵ به صدای نویسنده ضبط و منتشر شد.) ۱۱ تیرِ ۱۴۰۲ غریبه و مه − ۱۳۵۳ تصویرِ دستخط در وبسایتِ رادیو فردا ۱۱ تیرِ ۱۴۰۲ چریکه‌ی تارا − ۱۳۵۷ تصویرِ دستخط در وبسایتِ رادیو فردا پاییزِ ۱۴۰۲ خون گریه کُنم به دردِ ایران! ۱ بهمنِ ۱۴۰۲ فرصت‌های باخته را آوار آیندگان نکنیم (پیام به مراسمِ بزرگداشتِ خودش در دهمین دورهٔ انتخابِ آثارِ برترِ ادبیاتِ نمایشیِ ایران، خوانده با صدای محمّد رحمانیان در ۲۹ دیِ ۱۴۰۲ در خانهٔ هنرمندانِ ایران)برگزیدگان آثار برتر ادبیات نمایشی معرفی شدند (پیامی به یادبودِ فردوس کاویانی) شهریورِ ۱۴۰۴ (پیام به جشنوارهٔ فیلمِ ونیزِ ۲۰۲۵) محمّد رسول‌اف خواند. به طورِ مغلوط در روزنامهٔ هم‌میهنِ ۱۷ شهریورِ ۱۴۰۴ (صفحهٔ ۱۵) و مجلّهٔ آزما (۱۹۴) نقل شد. بهمنِ ۱۴۰۴ بهای عمرهای تلف‌شده (متنِ سخنرانی، مردادِ ۱۴۰۰) بهمنِ ۱۴۰۴ (شعری در مرگِ خود) تصویرِ دستخط در اسفندِ ۱۴۰۴ پیِ کودکیِ مادرم (متنِ پیامِ صوتی، دیِ ۱۳۹۷) جزوه مقدمه بر نمایش شرقی (اندکی از این نقل شده در: ) برنوشت مقدّمه‌ای بر نخستین نمایشِ محسن یلفانی در تلویزیون (دههٔ ۱۳۴۰) برنوشتِ حکومت زمان خان به کارگردانیِ رکن‌الدّین خسروی (۱۳۴۷) برنوشتِ سُلطان مار (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) برنوشتِ کارنامه‌ی بُندارِ بیدَخش (۱۳۷۶) برنوشتِ شب هزارویکُم (۱۳۸۲) برنوشتِ مجلس شبیه؛ در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رُخشید فرزین (۱۳۸۴) برنوشتِ جانا و بَلادور (چاپِ دیگر: ) برنوشتِ گزارش ارداویراف (چاپِ دیگر: ) برنوشتِ طرب‌نامه (۱۳۹۵؛ چاپِ دیگر: ) برنوشتِ چهارراه (۱۳۹۷؛ چاپ‌های دیگر: و ) برنوشتِ داش آکُل به گُفته‌ی مرجان (۱۴۰۳) نامه اندک شماری از مکاتباتِ خصوصی و اداری و سرگشادهٔ بیضایی منتشر شده یا خبری ازشان هست: نامه‌ای به جواد کامیابی، سرویراستارِ انتشاراتِ جوانه (حدودِ سالِ ۱۳۵۰) نامه‌ای به مجلّهٔ ستاره سینما (۲۹ اردیبهشتِ ۲۵۳۶ شاهنشاهی. چاپ در ) نامه‌ای به بهمن فرمان‌آرا (درخواستِ کمکِ مالی برای تمام کردنِ فیلمِ چریکه‌ی تارا) نامه‌ای به اکبر رادی دربارهٔ از پشت شیشه‌ها نامه‌ای (چاپ‌شده با حذفِ چند کلمه) در اعتراض به اوضاعِ سینما (۱۳۵۷؛ روزنامهٔ رستاخیز) نامه‌ای (چاپ‌شده با حذفِ چند کلمه) در اعتراض به بی‌اجازه آوردنِ نامش در نامهٔ انجمنِ تهیه‌کنندگان در تأییدِ سرکوب آشوب‌ها نامه‌ای به عدنان عفراویان (بهارِ ۱۳۷۸)وقتی عدنان، باشو شد نامه‌ای به مجلّهٔ فیلم (خبر در فیلم امروز، ۵۹، ص. ۱۰۲) نامه‌ای به یدالله صمدی دربارهٔ پرونده‌ی قدیمی پیرآباد (حدودِ ۱۳۶۴) نامه‌ای به مجلّهٔ سروش و اطّلاعات هفتگی و روزنامهٔ کیهان، با رونوشت فرستاده به مطبوعاتِ دیگری (۱۲ تیرِ ۱۳۷۰). نیمی از این نامه در شمارهٔ ۱۱۰ مجلّهٔ فیلم (شهریورِ ۱۳۷۰) با عنوانِ «سینما بود که عدنان را بینا کرد» منتشر شد و نسخهٔ کامل‌تری با عنوانِ «اگر عدنان «باشو» نمی‌شد . .» در شمارهٔ ۱۶ مجلّهٔ گزارش فیلم (۱۳۷۰) و نسخه‌ای با عنوانِ «من می‌دانم عدنان چه رنجی می‌بَرَد!» در شمارهٔ ۴۲ مجلّهٔ دنیای سخن (تیرِ ۱۳۷۰). چاپِ دیگر در نشریهٔ هدف، ۱۳۷۱) و (با تصویرِ دستخط؛ چاپ‌های دیگر: و و ) نامه‌ای به محمّد بهرامی (تصویرِ دستخط) نامه‌ای به خانهٔ تئاترِ ایران نامه‌ای به فرشید قلی‌پور (تصویرِ دستخط در «بهرام‌نامه یا نامه‌ای به هیچ کس» در شمارهٔ ۷۷۹ مجلّهٔ چلچراغ؛ متن نیز منتشر شده در ) نامه‌ای دربارهٔ نامش در نمایشِ پرده‌خانه (آبانِ ۱۴۰۱) یاد و یادبود «با یاد مهدی اخوانِ ثالث» در کتابِ باغ بی‌برگی: یادنامهٔ مهدی اخوان ثالث (م. امید) (۱۳۷۰؛ چاپِ دیگر: «تجربهٔ مرگ» در کتابِ ناگه غروب کدامین ستاره: یادنامهٔ مهدی اخوان ثالث (م. امید)، ۱۳۷۰) (با مژده شمسایی) (چاپِ دیگر: ) (چاپِ دیگر در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (چاپ‌های دیگر در کتاب‌های بامداد همیشه: یادنامه‌ی احمد شاملو، ۱۳۸۱ و دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) «بانی سینمایی که ما امروز وارثش هستیم»، در کتابِ خاطرات من از امروز تا همین پنجاه سال پیش (۱۳۸۴؛ چاپِ دیگر در دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) «از نگفتنْ گفتن» (در کتابِ سر زدن به خانه‌ی پدری، ۱۳۸۳. چاپ‌های دیگر: و ) (بخشی از این متن را محمّد سریر در مراسمِ تشییعِ جنازهٔ بابک بیات خواند. چاپِ دیگر در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (چاپِ دیگر در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) نوشته‌ای با مطلعِ «روز مرگش پرسید مادرم» (تصویرِ دستخط. چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) «یادمانِ سمندریان» (۱۳۹۱؛ تصویرِ دستخط. چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) قصیده‌ای در سوگِ سیمین بهبهانی با مطلعِ «ز گهواره تا گور زور است و زور» (۱۳۹۳؛ چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) «زاون/۱» (۱۳۹۳؛ تصویرِ دستخط در اینترنت. چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) «زاون/۲» (۱۳۹۴؛ تصویرِ دستخط در اینترنت. چاپ در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (چاپِ دیگر در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (چاپ‌های دیگر: و در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) پیامِ تسلیتِ مرگِ نصرت کریمی (منتشرنشده) در مرگِ بهمن مفید (منتشرشده در وبسایتِ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۸ مردادِ ۱۳۹۹. نیز: و در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲) (چاپ‌های دیگر: با عنوانِ «از وی به جا ماند گنجینه‌یی» در کتابِ اسطورهٔ موسیقی شرق، ۱۴۰۲. و در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی، ۱۴۰۲ و ) پروانه متنِ واگذاریِ حقِّ نمایشِ نمایشنامهٔ پهلوان اکبر می‌میرد به عبّاس جوانمرد (۱۳۴۲؛ تصویرِ دستخط در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) پروانهٔ نمایشِ نمایشنامهٔ پهلوان اکبر می‌میرد به ولی‌الله شیراندامی (دستخط در مجموعهٔ خصوصیِ ولی‌الله شیراندامی) پروانهٔ نمایشِ نمایشنامهٔ گمشدگان به یک گروهِ آبادانی (دههٔ ۱۳۵۰) «متن واگذاری فیلمنامهٔ «شب سمور»» (۲۷ فروردینِ ۱۳۶۰؛ انتشار در کتابِ ) رضایتنامهٔ اجرای یکی از نمایشنامه‌ها در جشنوارهٔ تئاترِ فجر به تقی همّتی‌نیا (دستخط) پروانهٔ نمایشنامه‌خوانیِ گمشدگان به نفعِ سیل‌زدگانِ معمولان (۱۳۹۸؛ تصویرِ دستخط بر پوسترهای رپرتوارِ گروهِ تئاترِ گیتی، تابستانِ ۱۳۹۸) پروانهٔ نمایشِ پرده‌خانه به گلاب آدینه (دیِ ۱۴۰۰) گزیده و برگرفته و نقل‌شده در دورانِ زندگیِ بیضایی، با یا بی آگاهیِ خودش، پاره‌هایی از گفته‌ها و نوشته‌هایش را دیگرانی برگرفته و منتشر کرده‌اند. از این جمله است سفینهٔ دیوانِ دیالوگ (۱۴۰۰)، که گزیدهٔ فرشید قلی‌پور است از نوشته‌های بیضایی، و فصلِ «زندگی‌نامه» از کتابِ غریبه‌ی بزرگ (۱۳۸۳)، که بازنوشتهٔ محمّد عبدی از حسبِ حالِ بیضایی است، و سخنِ بیضایی در پذیرشِ جایزهٔ ویژهٔ جشنِ دنیای تصویر به سالِ ۱۳۸۶، که در صفحهٔ ۸۹ شمارهٔ ۱۷۴ مجلّهٔ دنیای تصویر آمده است، و سخنانِ کوتاهش در شبِ منتقدان در ۳۰ فروردینِ ۱۳۷۲، که در صفحهٔ ۷ و ۱۳ شمارهٔ ۱۴۱ مجلّهٔ فیلم آمده، و گفتهٔ مختصری که در صفحهٔ ۴۰ شمارهٔ ۷۵ مجلّهٔ گزارش فیلم (۱۳۷۵) نقل شده و پاسخش به پرسشی از کامیار عابدی در دو رساله دربارهٔ سهراب سپهری (۱۳۸۷) و چیزهایی از گفته‌هایش در ۳۰ آبانِ ۱۳۸۸ که در مقالهٔ «روزگار دوزخی درام امروز» (۱۳۹۹) سیّد حسن رسولی آمده است. در کتابِ دانشنامه‌ی آثار بهرام بیضایی (۱۴۰۲) نیز پاره‌هایی از نوشته‌هایی از بیضایی نقل شده بی آن که این پاره‌ها مشخّص شود؛ یعنی، در عمل، دزدیِ ادبیِ ناخواسته. نوشته‌های گروهی در بعضی نوشته‌های گروهی نیز امضای بیضایی آمده است، گاهی بی اطّلاعِ خودش. وی در این موارد اغلب نامهٔ اعتراض نوشته است تا روشن شود که بر چه چیز صحّه نهاده و بر چه نه. ۵۳ «نامهٔ سرگشاده» (۲۳ تیرِ ۱۳۵۶) «دومین نامهٔ سرگشاده کانون نویسندگان ایران» (۲۸ تیرِ ۱۳۵۶؛ نیز چاپِ پاره‌ای از متن در بروشورِ «کانون نویسندگان ایران چه میگوید و چه میخواهد». یکی از نُه نسخهٔ این سند از آنِ بیضایی بوده (و او از مهرداد صمدی و منصور اوجی (به واسطهٔ اسماعیل نوری علا) و بهرام اردبیلی امضای تأیید گرفته)، و امضای بیضایی، مانند نُه تنِ دیگر، بر هر نُه نسخه بوده است؛ و اصلِ این‌ها نزد محمّدعلی سپانلو بوده است. تصویرِ یکی از نسخه‌ها در کتابِ کانون نویسندگان ایران به روایت اسناد ساواک، ۱۳۸۲. تصویرِ امضاهای هر نُه نسخه در شمارهٔ ۵۰ کتاب هفته خبر، ۱۳۹۳.) (تصویرِ دستخطِّ «فهرست اسامی و مشخصات کامل داوطلبان تشکیل شرکت تعاونی کانون سینماگران پیشرو» در شمارهٔ ۲۱ آبانِ ۱۳۹۹ روزنامهٔ همشهری) نامه‌ای دسته‌جمعی با بعضِ اهلِ نمایش برای آزادیِ غلامحسین ساعدی و سعید سلطان‌پور (چاپِ دیگر در کتابِ سینما و من: چگونه به سینما راه یافتم . مهدی فخیم‌زاده) بیانیهٔ چهل‌وپنج سینماگر در حمایت از سینمای مستقل (۱۳۸۸) نامه برای آزادیِ جعفر پناهی و محمّد نوری‌زاد (۱۳۸۹) نامهٔ اعتراضِ اهلِ فرهنگ به جدا انگاشتنِ فارسی از دری در بی‌بی‌سی بیانیهٔ ده‌مادّه‌ایِ دویست سینماگرِ ایرانی (۱۳۹۸) بیانیه برای آزادیِ محمّد رسول‌اف و مصطفی آل احمد (تیرِ ۱۴۰۱) نامه به سینماگرانِ دنیا دربارهٔ اعتراضات پس از کشته شدنِ مهسا امینی (مهرِ ۱۴۰۱) بیانیه برای آزادیِ دانشجویانِ زندانی (۷ آبانِ ۱۴۰۱) «نامه‌ی جمعی اهل فرهنگ و هنر ایران برای دادخواهی قتل داریوش مهرجویی و وحیده محمدی‌فر» (اسفندِ ۱۴۰۲) و چند آگهیِ تسلیت: در مرگِ غلامحسین ساعدی در روزنامهٔ کیهانِ ۵ آذرِ ۱۳۶۴ (چاپ‌های دیگر در نقد آثار غلامحسین ساعدی از نگاه نویسندگان و گوهر مراد و مرگ خودخواسته) آگهیِ تسلیتِ مرگِ جعفر محدّث (روزنامهٔ اطّلاعاتِ ۲۵ آذرِ ۱۳۶۶، ص. مطبوعاتی بیضایی بیشترِ اوقات نوشتهٔ گفتگوهایش را پیش از چاپ ویرایش کرده یا از اوّل پرسش‌ها را به صورتِ کتبی پاسخ گفته است − تقریباً همیشه به فارسی. بعضی از این گفتگوها به زبانِ دیگر نیز ترجمه و منتشر شده است؛ و چند تایی فقط به ترجمه. اردیبهشتِ ۱۳۴۳ گفتگوی بهرام بیضائی و داود رشیدی درباره‌ی تئاتر ایران آبانِ ۱۳۴۳ داوود رشیدی ۳ ساعت صحبت با نصرت پرتوی − بهرام بیضائی و عباس جوانمرد ۵ خردادِ ۱۳۴۵ (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۴۶ چند پرسش از بهرام بیضایی درباره‌ی میراث و ضیافت ۲۳ آذرِ ۱۳۴۶ (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۴۶ «میزگرد تئاتر»؟ ۱۳۴۶ سعید سلطان‌پور، آربی اوانسیان، سیروس طاهباز، محمود دولت‌آبادی، ملیکیان (چاپ‌های دیگر: و در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) قصه یک تخیل در سال یأس از قرن یائسه ۲۴ شهریورِ ۱۳۴۸ صادق هاتفی (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۴۸ . و همیشه در پی صحنه‌ی گرد: گفت‌وگویی با بهرام بیضایی به مناسبت اجرای سلطان مار در تئاتر بیست‌وپنج شهریور ۲۵ شهریورِ ۱۳۴۸ پرویز ممنون (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۴۸ حرف‌هایی با بهرام بیضایی درباره‌ی سلطان مار ۲۶ شهریورِ ۱۳۴۸ (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۴۸ گفت‌وشنودی با بهرام بیضایی و بحثی پیرامون سلطان مار و نمایش‌های بومی ایران ۸ مهرِ ۱۳۴۸ بیژن مهاجر (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) گفتگویی کوتاه با: بهرام بیضائی دربارهٔ رگبار ۱۳۵۱ ف. (فریدون معزّی مقدّم) حرف‌های سازندگان دو فیلم ایرانی شرکت‌کننده در نخستین جشنواره‌ی جهانی فیلم تهران – آربی اوانسیان و بهرام بیضایی اردیبهشتِ ۱۳۵۱ رگبار: فیلمی که ششماه خاک می‌خورد! ۳۰ اردیبهشتِ ۱۳۵۱ پرویز فنّی‌زاده، پروانه معصومی درخشش فوق‌العاده یک فیلم، یک کارگردان ۱ خردادِ ۱۳۵۱ علیرضا نوری‌زاده ما نمی‌خواستیم فیلم روشنفکرانه عرضه کنیم خردادِ ۱۳۵۱ علیرضا نوری‌زاده تجربه‌های من در تئاتر و سینما خردادِ ۱۳۵۱ کاوه رستگار (چاپ‌های دیگر: و و و کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵ و ) تجربه‌های من در تئاتر و سینما ۲ تیرِ ۱۳۵۱ کاوه رستگار (چاپ‌های دیگر: و و و کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) تصاویری از خواب و واقعیت ۱۵ بهمنِ ۱۳۵۳ در فضایی اسطوره‌یی . ۱۶ بهمنِ ۱۳۵۳ به دنبال یک واقعیت درونی ۱۷ بهمنِ ۱۳۵۳ غریبه و مه: ابهامی در جوهر بولتن شمارهٔ ۲ سینمای آزاد سیری پرجذبه در دنیای جادوئی یک فیلمساز . ۳ اردیبهشتِ ۲۵۳۶ شاهنشاهی بهرام بیضائی: صحنه‌هائی هست که با قلب میسازید نه عقل . شهریور و مهرِ ۲۵۳۶ شاهنشاهی هژیر داریوش (چاپ‌های دیگر: و ) ۱ آذرِ ۱۳۵۶ نکته‌هائی از گفتگوی جمعی با: بهرام بیضائی دی و بهمنِ ۲۵۳۶ شاهنشاهی ؟ (چاپ‌های دیگر: و در کتابِ سینمای ایران؛ روزگار نو، ۱۳۸۱) ۱۳۵۶ احمد کامیابی مسک منتشرشده به‌طورِ محدود در پایان‌نامه‌های دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک (احتمالاً در بررسی سه نمایشنامه از بهرام بیضایی (۱۳۵۳) مهرانگیز مدیر تمدّن یا بررسی سه نمایشنامه از بهرام بیضایی (۱۳۵۹) نسرین غزنوی راد یا بررسی جهان‌بینی بیضایی (۱۳۵۹) نسرین نعمت‌اللهی) ۲۸ اسفندِ ۲۵۳۶ شاهنشاهی عربده و ادعای مسؤلیت: اینها دکان باز کرده‌اند . ۳۰ اردیبهشتِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی احمد نیک آذر، روستا (چاپِ دیگرِ پاره‌ای در ) تئاتر شهر: ۱۳ میلیون تومان بودجه و دو نمایش در سال ۶ خردادِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی رامبد لطفی ۵۰ میلیون تومان کمک به سینمای خوب جنجال تبلیغاتی ۱۳ خردادِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی فریبا کاویانی یشت واژه‌های دروغین پنهان نشویم ۲۰ خردادِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی مینا افشار (چاپِ دیگرِ پاره‌ای در ) «یک اتفاق ساده» و «گزارش» فرمول فیلمفارسی دارند! ۲۷ خردادِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی مینا افشار با «کلیشه»های متداول به جنگ «کلیشه»سازی رفتم . ۳ تیرِ ۲۵۳۷ شاهنشاهی احمد نیک آذر ۱۳۵۸ نمادی از مقاومت کورین ماک‌مولن در کتابِ مجموعهٔ مقالات در نقد و معرفی آثار بهرام بیضایی بهرام بیضایی، برندهٔ جایزهٔ اول سینه‌کلوب مردادِ ۱۳۶۷ تعصب و نابرابری‌های اجتماعی زمینه‌ساز فکری من است ۱۵ تیرِ ۱۳۶۸ غریبه‌ای در پی تفاهم اسفندِ ۱۳۶۸ شهرام جعفری‌نژاد، امید روحانی، خسرو دهقان (چاپ‌های دیگر: و ) ۱ تیرِ ۱۳۶۹ هر کس یک فیلم خوب در ایران ساخته باشد، معلم من است مردادِ ۱۳۶۹ دانشجویانِ دانشکدهٔ سینما و تئاترِ دانشگاهِ هنر (بخش‌هایی از گفتگویی مفصّل، به کوششِ آنتونیا شرکاء؛ روایتِ دیگر در ) بهارِ ۱۳۶۷ و همه‌ی جهان بازی است اردیبهشتِ ۱۳۷۰ حمید امجد، احمد پایداری (چاپِ دیگر: ) ۱۳۷۰ یک کنجکاوی ته ذهن اسفندِ ۱۳۷۰ امید روحانی (چاپِ دیگر: ) مسافران فیلم بسیار بسیار ساده‌ای است در ستایش زندگی و امیدهای نو ۱۳۷۱ شبی آینه در خوابم درخشید . ۱۵ دیِ ۱۳۷۱ زاون قوکاسیان لحظهٔ پرواز دیِ ۱۳۷۱ شهرام جعفری‌نژاد فیلم جدی دارای اندیشه در هیچ جای جهان تماشاگر بی‌شمار ندارد ۲۳ دیِ ۱۳۷۱ مسلم منصوری جستجو در ریشه‌ها خردادِ ۱۳۷۲ خسرو دهقان سینماگران، به «زبان» اهمیت نمی‌دهند آذرِ ۱۳۷۲ ۲۴ اکتبرِ ۱۹۹۳ (۲ آبانِ ۱۳۷۲) پاسترناک، سولژنیتسین و بیضایی بهمنِ ۱۳۷۲ تماشاکنانِ چهارمین جشنوارهٔ فیلم‌های ایرانی در شیکاگو ۱۳۷۳ جایزه را به احترام همهٔ کسانی که عمر بر سر این کار گذاشتند، گرفتم مردادِ ۱۳۷۳ ؟ در جست و جوی سینمای ایران تابستانِ ۱۳۷۳ پاییزِ ۱۳۷۴ شاهرخ گلستان ۱۳ مارسِ ۱۹۹۵ ۲۰۰۱ میلادی حمید دبّاشی منتشرشده به ترجمهٔ انگلیسی در کتابِ Close Up: Iranian Cinema, Past, Present, and Future ۱۳۷۴ زاون قوکاسیانبرای انتشار در کاتالوگِ جشنوارهٔ بین‌المللیِ فیلمِ وین ۱۳۷۴ گروهی آن وسط آذرِ ۱۳۷۴ زاون قوکاسیان یک ایرانی برای تمام فصول بهارِ ۱۳۷۵ سعیده پاکروان نیمهٔ اوّلِ ۱۳۷۵ کابوس‌ها بخش راستگوی واقعیت‌های زندگی ما هستند بهمنِ ۱۴۰۴ عبّاس بهارلو شما می‌توانید امیدوار باشید ۱۳۷۵ ۱۳۷۶ از جهان پاکان در پی اصل گمشده تیرِ ۱۳۷۶ حمید امجد (چاپِ دیگر: ) ۱۳۷۶ در ساحت تماشا مردادِ ۱۳۹۸ داوود فتحعلی‌بیگی، اردشیر صالح‌پور، گلاب آدینه سفر عیلامی ۱۳۷۶ مهرداد بهار در کتابِ از اسطوره تا تاریخ بهرام بیضائی ۴ بهمنِ ۱۳۷۶ محمّد عبدی وقتی اتفاق افتاد خبرتان می‌کنم ۲۱ بهمنِ ۱۳۷۶ (چاپِ دیگرِ گزیده‌ای: ) بهرام بیضائی از تئاتر نو می‌گوید ۹ اسفندِ ۱۳۷۶ داود فاضلی گفت‌وگو با بهرام بیضائی ۱۳۷۷ زاون قوکاسیان، مسلم منصوری، حمید امجد، احمد پایداری پاره‌هایی از چند گفتگو، در کتابِ سینما و ادبیات: چهارده گفتگو از گذشته و تاریخ جز احساس رقّت و نفرت چیزی در من نیست اردیبهشتِ ۱۳۷۷ جهانبخش نورایی، احمد طالبی‌نژاد (چاپِ دیگر: ) بهارِ ۱۳۷۷ بازاندیشیِ جهانِ کهن اردیبهشتِ ۱۳۷۷ حمید امجد (چاپِ دیگر: ) بهرام بیضائی: نقد، یک گفتگوی فرهنگی است زمستانِ ۱۳۷۷ محمّد عبدی در کتابِ نقد فیلم در ایران (۱۳۷۷) از جهالت متنفرم ۱۵ اردیبهشتِ ۱۳۷۸ نوشابه امیری؟ (چاپِ کامل‌تر در کتابِ جدال با جهل، ۱۳۸۸) ۱۳۷۷ موسیقی نمایشی: در گفت‌وگوی بابک بیات با بهرام بیضایی ۱۳۷۹ بابک بیات (چاپ‌های دیگر: و ) مهرِ ۱۳۷۸ گفت‌وگو با بهرام بیضایی آذرِ ۱۳۷۸ (چاپِ دیگر در کتابِ سینمای ایران؛ روزگار نو، ۱۳۸۱) درباره گفت‌وگو با باد ۱۳۷۹ زاون قوکاسیان در کتابِ گفتگو با باد (۱۳۷۹) ۱۱ خردادِ ۱۳۷۹ روایت تراژدی قدرت به زبان نمایش و سینما مردادِ ۱۳۷۹ علی معلّم، حسن ملکی و حاضرانِ جلسه ۱۲ خردادِ ۱۳۷۹ نقد و بررسی «سه برخوانی» مهرِ ۱۳۷۹ منوچهر آتشی، علی‌محمّد حق‌شناس، حمید یاوری، رسول نظرزاده، حسین سناپور، مطلق نیمهٔ اوّلِ ۱۳۷۹ همهٔ این‌ها مال من است، ببین! بهمنِ ۱۴۰۴ بهزاد رحیمیان نمی‌خواهم با سینما کاسبی کنم بهمنِ ۱۳۷۹ سیامک پورزند ۱۶ فوریهٔ ۲۰۰۱ نمی‌خواهم خودم را اندازه شعور منتقد خارجی کنم اسفندِ ۱۳۷۹ سیامک پورزند تصویر روابط مادی در جامعه امروز ۲۶ آذرِ ۱۳۸۰ زاون قوکاسیان فیلمی که عین واقعیت باشد، دروغ محض است ۲۸ آذرِ ۱۳۸۰ سعید قطبی‌زاده واقعیت به مراتب تلخ‌تر است ۶ دیِ ۱۳۸۰ محمّد عبدی آدم‌های جاکن‌شده . دیِ ۱۳۸۰ نوشابه امیری سگ‌کشی مهربان‌تر از واقعیت جامعه ماست ۱۶ دیِ ۱۳۸۰ منیژه بهارلو سگ‌کشی کابوس من است ۱۶ دیِ ۱۳۸۰ مختار شکری‌پور اواخرِ پاییزِ ۱۳۸۰ تجربهٔ شخصی، مسألهٔ اجتماعی دیِ ۱۳۸۰ حمید امجد بهرام بیضایی: شمسایی هم مثل تسلیمی از برترین‌هاست ۲۶ بهمنِ ۱۳۸۰ مریم احمدی اینجا تک‌گویی حاکم است نه گفت‌وگو! آبانِ ۱۳۸۱ رضا کیانیان (چاپِ دیگر در کتابِ بازیگری در قاب، ۱۳۸۷) ۲۶ مردادِ ۱۳۸۱ معنویت گمشده: گزارشی از جلسه نمایشنامه‌خوانی خانه تئاتر با حضور بهرام بیضائی ۱۳۸۱ ۱۳۸۰ تنها امید، خلّاقیّت است ۱۳۸۳ در کتابِ سر زدن به خانه‌ی پدری به جریان‌هایی پاسخ می‌دهم که نسبت به روشنفکران مشکوک هستند عشق و استعداد بازیگری تیرِ ۱۳۸۱ ناصر صفّاریان (چاپِ دیگر در کتابِ آیه‌های آه، ۱۳۸۱) ۱۳۸۰ گفت‌وگو با بهرام بیضایی ۱۳۸۱ در کتابِ بهرام بیضایی و پدیده‌ی سگ‌کشی (پاره‌ای از این گفتگو در ۲۶ تیرِ ۱۳۹۸ در روزنامهٔ همشهری با عنوانِ «در ستایش حرفه‌ای بودن» منتشر شده است.) غریبه‌ی بزرگ ۲۲ آبانِ ۱۳۸۱ محمّد عبدی (چاپِ دیگر در کتابِ و شبم پر ستاره شد، ۱۴۰۱) مسافران؛ عرصهٔ گفت‌وگوی عواطف است آذرِ ۱۳۸۱ جابر قاسمعلی من دوست‌دار دانشم ۱۳۸۲ رضا کوچک‌زاده هزارویک شب ایرانی ۸ مهرِ ۱۳۸۲ رضا آشفته حرفی که باید سال‌ها پیش می‌زدم ۲۳ مهرِ ۱۳۸۲ کیومرث مرادی اسطوره، تراژدی و داستان امروز ۲۷ مهرِ ۱۳۸۲ بابک مستوفی شهرزاد، آناهیتا بر روی زمین ۱ آبانِ ۱۳۸۲ محمّد عبدی زیستن در کنار قدرت آبانِ ۱۳۸۲ احمد طالبی‌نژاد، بی‌تا ملکوتی صحنه نمایش می‌تواند دوره‌های تاریخی را متحول کند بهمنِ ۱۳۸۲ مشهود محسنیان زندگی‌نامه ۱۳۸۳ محمّد عبدی در کتابِ غریبه‌ی بزرگ: زندگی و سینمای بهرام بیضائی (بازنوشته در صیغهٔ سوّم شخص) هزارویک شب، و ضحاک ۱۳۸۴ امیرکاوس بالازاده بهرام بیضائی ۱۳۸۴ آوریلِ ۲۰۰۴ میلادی The Other Side of the Story ۲۰۰۶ میلادی گونول دونمز-کالین منتشرشده به ترجمهٔ انگلیسی در کتابِ Cinemas of the Other: A Personal Journey with Film-Makers from the Middle East and Central Asia دیِ ۱۳۸۶ نمایش در جامعه بی‌گفت‌وگو ۳۰ دیِ ۱۳۸۶ بهاران بنی‌احمدی تابستانِ ۱۳۸۴ بهرام بیضایی ۱۳۸۶ لاله عالم در کتابِ دیدار با چهره‌ها «کجاست کسی که داوری کند؟!» بهارِ ۱۳۸۵ علی جمشیدی نگرانِ زمانی که از چنگ می‌گریزد: گفت‌وگو با بهرام بیضایی درباره‌ی «افرا؛ یا روز می‌گذرد» زمستانِ ۱۳۸۶ حمید امجد بهرام بیضایی: اکثر زنده‌گی ما یک تک‌گویی بزرگ است ۱۳۸۶ ۱۳۸۶ خودمان با خودمان نقشه می‌کشیم – این نمایش یک تاریکخانه است ۱۳۸۶ علی قلی‌پور ۹ بهمنِ ۱۳۸۶ اعلام حمایت از نامه سینماگران ۱۰ بهمنِ ۱۳۸۶ (خبرگزاریِ مهر) به گفتگوی واقعی نیازمندیم بهمنِ ۱۳۸۷ علیرضا کاوه (چاپِ دیگر در کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم، ۱۳۹۸) اسطوره هویت‌های دوگانه در درامی معاصر اسفندِ ۱۳۸۷ حمید امجد (چاپِ دیگر در کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم، ۱۳۹۸) ۱۳۸۷ دیگر وقت تعارف نیست اسفندِ ۱۳۸۷ شاهین امین خواب بزرگ اردیبهشتِ ۱۳۸۸ احمد طالبی‌نژاد شیرِ دل‌خون زمستانِ ۱۳۸۸ هدی صابر ۱۳۸۹ The Myth of Revolutionary Cinema ۲۰۱۶ میلادی شیوا رهبران منتشرشده به ترجمهٔ انگلیسی در کتابِ Iranian Cinema Uncensored سگ‌کشی آیینه‌ای بود که خودشان را در آن دیدند دیِ ۱۳۹۰ محسن آزرم، کریم نیکونظر غروبِ عروسک‌ها در دیاری غریب بهارِ ۱۳۹۱ نگار نعمتی (چاپِ دیگر در کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان، ۱۳۹۵) ۱۳۹۱ در کتابِ لذّت فیلم دیدن: گفت‌وگوهایی درباره‌ی سینما ۲۰۱۳ میلادی (دربارهٔ رگبار و ترمیمش و نمایشش در جشنوارهٔ بین‌المللیِ فیلمِ سان فرانسیسکو) به انگلیسی چه محکمه‌های روشنفکری که گذراندم آذر و دیِ ۱۳۹۲ علیرضا اکبری «آرش» حرف مردمی است که شنیده نمی‌شوند نوروزِ ۱۳۹۴ علیرضا اکبری آزادی می‌خواستند برای سانسور دیگران آذرِ ۱۳۹۵ ؟ احساس می‌کنم که در ایرانم – ایران آرمانی‌ام ۱۳۹۵ فرهاد مهندس‌پور (چاپِ دیگر در کتابِ راه رفتن در تاریکی، ۱۴۰۴) می‌خواهم مردم را به تاریخ ببرم تیرِ ۱۳۹۶ ایرج افشاری اصل (چاپ کامل‌تر در کتابِ زبان آرکائیک در نمایشنامه‌های بهرام بیضایی، ۱۳۹۶) خردادِ ۱۳۹۴ ریشه دواندن در باد دیِ ۱۳۹۷ حمید امجد ۱۳۹۶ به قلم پناه بردم وقتی همه فریاد می‌زدند شهریورِ ۱۳۹۶ علیرضا اکبری از زندگی و تئاتر ۱۳۹۶ احمد نیک آذر (متن گفته‌های بیضایی در فیلم مستند ریشه‌ها) جار می‌زنیم صدایی شنیده نشود ۱۳۹۷ عسل عبّاسیان گادفری چشایر در کتابِ In the Time of Kiarostami (رضا براهنی) و قصه‌ی خودِ شهرزادِ قصه‌گو ۱۳۹۸ امید روحانیدر کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم (۱۳۹۸) وقتی خود را به خواب می‌زنیم! ۱۳۹۸ علیرضا کاوهدر کتابِ بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم (۱۳۹۸) شاید لجبازی با زمانه فراموشکار اردیبهشتِ ۱۳۹۹ ۲۳ آوریلِ ۲۰۱۸ (۳ اردیبهشتِ ۱۳۹۷) اگر تاریکی را ببینید، یعنی همه چیز را دیده‌اید مهرِ ۱۴۰۰ تماشاکنانِ اجرای اصلیِ چهارراه پرونده همچنان باز است! دیِ ۱۴۰۰ شهرام جعفری‌نژاد در شمارهٔ ۱۸۱ ستاره سینما گفتاری تلویزیونی از بیضایی منتشر شده است. در صفحهٔ ۶۵ از شمارهٔ ۱۲۵ مجلّهٔ گزارش فیلم (۱۳۷۸) نیز گزیده‌ای از گفتارِ بیضایی در گفتگوهای گوناگون زیرِ عنوانِ «آدم‌های رگبار از زبان بیضایی» آمده است. نقلِ قول گاهی گفته‌ای از بیضایی به صورتِ نوشته نقل شده (گاهی طوری که نخستین و واپسین انتشارش همین نقلِ قول بوده است)، از جمله در: فانوس خیال: سرگذشت سینمای ایران از آغاز تا انقلاب اسلامی به روایت بی‌بی‌سی (۱۳۷۴) (چاپِ پیش‌ترِ پاره‌ای در ) (مختصرتر در ) «امید به خلاقیت» (۱۳۸۰) در شمارهٔ ۱۸۷ مجلّهٔ گزارش فیلم «خسته نباشید به روابط عمومی جشنواره» (۱۳۸۸) مجید شجاعی در شمارهٔ ۳۳ و ۳۴ و ۳۵ مجلّهٔ نقد سینما پرویز پورحسینی (۱۳۹۹) به کوششِ منصور خلج «تنهایی بی‌هیاهوی یک شاعر» (۱۳۹۹) از علی بزرگیان همچنین از گفتگوهای وی با مأمورانِ وزارتِ اطّلاعاتِ جمهوریِ اسلامیِ ایران یا نیروی انتظامی پاره‌هایی در گفتگوهای کسانی چون مسعود کیمیایی و مسعود بهنود به میان آمده و گاه چاپ شده است. گاهی هم گفتاری از او به زبانی دیگر ترجمه و چاپ یا به طورِ شفاهی – ضبط‌شده یا غیر – منتشر شده است. | ## بخش 3: کتاب‌شناسی بهرام بیضایی | و ترجمهٔ انگلیسیِ شفاهیِ عبّاس میلانی از گفتارِ بیضایی دربارهٔ جانا و بَلادور که فیلم‌برداری و در اینترنت منتشر شده است. سین جیم پرسش و پاسخِ مکتوبِ بیضایی با ساواک در ۲۵ خردادِ ۱۳۴۷ همراهِ دستخطِ بیضایی در کتابِ کانون نویسندگان ایران به روایت اسناد ساواک (۱۳۸۲) منتشر شده است. نیز در همین کتاب گزارش‌هایی از ساواک هست که برخی از گفته‌های وی را به‌طورِ غیرمستقیم بازگفته است. ترجمه‌ها بیضایی مقداری نوشته، بیشترش متنِ نمایشی، عمدتاً از زبانِ انگلیسی و گاه با همکاریِ دیگرانی، به فارسی درآورده و منتشر کرده است. بنا بوده این نمایشنامه‌ها همراهِ ترجمه‌های دیگری از او به وسیلهٔ انتشاراتِ نیلا تجدیدِ چاپ شود. ترجمه‌های بیضاییعنواننویسندهتوضیحاتگوی گل نمایش در چینآتسوموریسه‌آمی موتوکیوبا داریوش آشوری. آذر ماهِ ۱۳۴۲ در شمارهٔ هفتمِ مجلّهٔ آرش و سپس تابستانِ ۱۳۴۳ در مجلّه موسیقی با افزوده‌هایی در حاشیه به ترجمهٔ سهراب سپهری چاپ شده است. این ترجمه از روی برگردانِ انگلیسی به قلمِ آرتور ویلی است و افزوده‌ها را سپهری از روی ترجمهٔ فرانسویِ نوئل پری فراهم کرده است. آتسوموری سرانجام در کتابِ نمایش در ژاپن چاپ شد.کانجینچونامیکی گوهیِ سوّماز روی ترجمهٔ انگلیسیِ جیمز براندن و تاماکو نیوا. سالِ ۱۳۴۳ در شمارهٔ ۹۴ مجلّه موسیقی و کتابِ نمایش در ژاپن چاپ شده است.پرنده‌گیر در دنیای مردگان از روی ترجمهٔ انگلیسیِ شیو ساکانیشی و نیز ترجمهٔ آرتور ویلی به فارسی درآمده و در سلسلهٔ مقالاتِ «نمایش در ژاپن» به سالِ ۱۳۴۳ در مجلّه موسیقی و سپس در کتابِ نمایش در ژاپن چاپ شده.ضمیمهٔ نمایش در ژاپنریوساکو تسونودا، دانلد کینبنکی روی پل هیوشی ساآمی یاسوکیو و و طبل ابریشم احتمالاً سه‌آمی موتوکیواز روی ترجمهٔ انگلیسیِ آرتور ویلی. کانتان احتمالاً سه‌آمی موتوکیواز روی ترجمهٔ انگلیسیِ آرتور ویلی و مقابله با ترجمهٔ انگلیسیِ انجمنِ ویژهٔ نو. بانو آئویی احتمالاً کمپارو ذنچیکو یوجینوبواز روی ترجمهٔ انگلیسیِ آرتور ویلی و مقابله با ترجمه‌های انگلیسیِ انجمنِ ویژهٔ نو و ارنست فنولوزا. بیضایی گفته که نسخهٔ دیگری از آئین پرتگاه (ترجمهٔ انگلیسیِ رویل تایلر) را هم به فارسی درآورده که «بدبختانه اینک در دسترسش نیست» و منتشر نشده است. سال‌ها پس از این ترجمه‌ها همسرِ بیضایی نیز کتابی دربارهٔ کیوگن نوشت و چندین نمایشنامهٔ کوتاهِ ژاپنی را به فارسی درآورد و در این کتاب چاپ کرد: از جملهٔ این متن‌ها یکی کیوگنِ شکارچی پرنده در برزخ است که ترجمهٔ دیگری از همان متنِ پرنده‌گیر در دنیای مردگان است. سهیلا نجم نیز خبر داده که «بخشی از کتاب ناتیا شاسترا در زمان دانشجویی من در ایران توسط آقای بیضایی ترجمه و به صورت جزوه در اختیار ما قرار داده شد.» در نامه‌ای از سیمین دانشور به جلال آل احمد آمده که دانشور مُهرِ تقلّبی (ترجمهٔ داریوش آشوری) را برای ویرایش به بیضایی سپرده است. از این جمله است بعضی فیلم‌نامه‌های فیلم‌شده مانند سفر و قالی سخنگو و کتاب‌های دیگری؛ بعضی منتظر چاپ، بعضی بی پروانهٔ نشر. نام و نشان و داستانِ بعضی از کارهای منتشرنشدهٔ بیضایی در کتابی به نامِ بهرام بیضائی (۱۳۷۹) نوشتهٔ شهرام جعفری‌نژاد آمده است. همچنین در «سالشمار زندگی و آثار بهرام بیضایی» که بارها در مجلّات و کتاب‌های گوناگون چاپ شده می‌توان نامِ بعضی از نوشته‌های چاپ‌نشدهٔ او را دید. از فیلم‌نامه‌های منتشرنشدهٔ بیضایی می‌شود قلعهٔ کولاک (۱۳۶۴) و چه کسی رئیس را کُشت؟ (۱۳۴۹ و ۱۳۷۱) و یوآنا، یا نامه‌ای به هیچ‌کس (۱۳۷۱) و اعتراض (۱۳۷۵) و سند (۱۳۸۳) را برشمرد. فیلم‌نامه‌ای که از پیش‌نویس‌های نمایشنامهٔ اَفرا، یا روز می‌گذرد بوده است هم هنوز منتشر نشده است. همچنین است سه فیلم‌نامه برای مجموعهٔ تلویزیونیِ سرکار استوار که سالِ ۱۳۴۷ نوشت، ولی نه ساخته شد و نه به صورتِ دیگری منتشر. بعضی از نمایشنامه‌های منتشرنشده عبارت است از گزارش به بالانشینان (۱۳۴۵)، مجلس بساط برچیدن (۱۳۷۶) و همایش (۱۳۷۸). چاقو در پشت (۱۳۷۳) و نسخهٔ بیست‌دقیقه‌ایِ شب هزارویکُم (۱۳۸۱) نیز به ترتیب به سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۸۱ به نمایش درآمده، ولی هیچ‌کدام چاپ نشده است. گفتگوی بلندِ بیضایی با حمید امجد و احمد پایداری به سالِ ۱۳۶۷ هنوز به صورتِ کامل چاپ نشده است. گفتگوهای بیضایی و مژده شمسایی دربارهٔ کیوگن جز به صورتِ بازنوشتهٔ پاره‌هایی نامعیّن لابلای کتابِ کیوگن: نمایش شادی‌بخش ژاپنی (۱۳۸۲) منتشر نشده. گفتگوی بیضایی با روح‌الله جعفری نیز از کتابِ گروه هنر ملی از آغاز تا پایان (۱۳۹۵) حذف شده است، همچنان که بیشترِ گفتگوهایش با محمّد عبدی از کتابِ غریبه‌ی بزرگ (۱۳۸۳).عبدی، محمّد. نیز وی در دههٔ ۱۳۴۰ برای یک گروهِ نمایش در کرمانشاه اساسنامه نوشته که منتشر نشده است. از کارهایی که بیضایی در آمریکا نوشته و منتشر نکرده است می‌توان پیام دورادور (۱۳۹۰)، زرّین‌تاج (۱۳۹۱)، مبارک و آرزو (۱۳۹۲)، دلپسند و دیو (۱۳۹۲)، پهلوان ارژنگ و ارغوان (۱۳۹۲)، دیودختر و دلپسند (۱۳۹۲)، میرخان و تخت زر (۱۳۹۳)، پهلوان گیسو و مبارک (۱۳۹۳)، داستان‌های دوزخی (۱۳۹۴)، داش آکُل به گُفته‌ی مرجان (۱۳۹۶) و رسالهٔ پژوهشیِ سایه‌بازی ایرانی (۱۳۹۵) را نام برد. کتاب‌های منتظرِ چاپن امِ کـتـابگـونهسالِ نگارشسالِ انتشارِ اعلام‌شدهناشرِ اعلام‌شدهترجمهتوضیحاتطرب‌نامهنمایشنامه۱۳۷۳۲۰۱۷ میلادیفروردین و آبانِ ۱۳۹۵ به کارگردانیِ نویسنده به نمایش درآمد.گزارش ارداویرافنمایشنامه۱۳۷۸۲۰۱۷ میلادیسالِ ۱۳۹۳ به کارگردانیِ نویسنده بر صحنه خوانده شد.داستان باورنکردنیفیلم‌نامه۱۳۵۸ و ۱۳۶۱پاره‌ای از این در شمارهٔ ۱۳۹ مجلّهٔ بخارا (شهریورِ ۱۳۹۹) منتشر شد. امیدوارم آن قدر زنده باشم که بتوانم این کار را منتشر کنم.»شهلا لاهیجی، ۱۳۹۸ دیوانِ نمایش دو جلد از این دیوان به چاپ رسیده و دفترهای بعدی هنوز چاپ نشده است. نمایشنامه‌ای به نامِ رگبار (۱۳۴۲) از دفترِ نخست جاافتاده و جای دیگری نیز برای همگان منتشر نشده و احتمالاً گم شده است. از دفترِ دوّم نیز چند نمایشنامه جاافتاده که انتشارِ دیگری نیز نداشته، از جمله سرود نیمه‌راه (۱۳۴۷). جُنگِ فیلمنامه کتابی به این نام قرار بود مجموعهٔ فیلم‌نامه‌های بیضایی باشد، که هنوز منتشر نشده است. کتابِ مجموعهٔ کارها مجلّهٔ آزما در تیرِ ۱۳۸۲، یعنی اندکی پس از انتشارِ دو جلدِ دیوان نمایش، خبر از انتشارِ عن قریبِ نوشته‌های «بیش از سه دهه فعالیت فرهنگی» ِ بیضایی به صورتِ «دستخط خود او» داد. روزِ ۱۴ اسفندِ ۱۳۹۴ نیز، در جشنِ چاپِ نوی مجموعهٔ هشت‌جلدیِ مقالات و گفتگوهای آیدین آغداشلو در موزهٔ هنرهای معاصرِ تهران، ناهید طباطبایی نویدِ چاپِ مجموعهٔ کارهای بهرام بیضایی را داد. سانسورشده‌ها نوشته‌های بیضایی نه فقط برای فیلم شدن یا نمایش بر صحنه به ردّ و عدمِ امکانِ ساخت از حیثِ پروانهٔ دولتی یا جذبِ سرمایه خورده، که برای چاپ هم دچار گرفتاری‌های فراوان بوده است. اسنادی از سانسورِ کتاب‌های بیضایی در بایگانی‌های دولتی، از جمله در کتابخانهٔ ملّیِ ایران، موجود است. چند پارهٔ حذفی از چند کتابِ بیضایی را می‌شود در کتابِ ممیزی کتاب: پژوهشی در ۱۴۰۰ سند ممیزی کتاب در سال ۱۳۷۵ (۱۳۸۰) کارِ احمد رجب‌زاده یافت. گم‌شده‌ها یکی از دریغ‌های بیضایی گم شدنِ مقداری از کاغذهایش در اسباب‌کشی از اصفهان به تهران در سالِ ۱۳۴۷ بوده است. از نوشته‌های گم‌شدهٔ او می‌شود نمایشنامهٔ رگبار (۱۳۴۲) و طرحِ فیلمِ مستندِ داستانیِ «شمر» و فیلم‌نامه‌های «میر نوروزی» و «ساز» (۱۳۵۳) و بیشترِ نمایشنامهٔ نوشته‌های دیواری (۱۳۵۷) را برشمرد. جهانبخش نورایی نیز از گم شدنِ نوشته‌ای از بیضایی خبر داده که – به خواستِ مقاماتِ پلیسی جمهوریِ اسلامیِ ایران تا از پدر و مادرش تبرّی جوید – در بازجویی‌ای در تهران نوشته شده بود در ستایشِ پدر و مادرش. نام‌ها دستِ کم یک جا را بیضایی به عبارتی برساختهٔ خودش نامیده، و آن کافه‌ای است به نامِ «شِنُفْدیدارْجای» در مرکزِ تهران. رساله‌های دانشگاهی بیضایی استادِ راهنما یا مشاور یا داورِ پایان‌نامه‌های چندی در دانشگاه‌های تهران بوده است؛ که از آن جمله است پایان‌نامه‌های لیسانس و فوق لیسانسِ حمید امجد و پایان‌نامه‌های لیسانسِ عزّت‌الله انتظامی و پرویز شهبازی. علی تاجور در کتابشناسی پایان‌نامه‌های نمایش (۱۳۸۵) بیست‌ویک پایان‌نامه به راهنمایی یا مشاورتِ بیضایی را فهرست کرده است: «راهنمایی» احساسی، جلال. در ۱۳۵۳ در دانشکدهٔ سینما تئاترِ دانشگاهِ هنر (دانشکدهٔ هنرهای دراماتیکِ وقت) نیز ثبت شده است.) زمان، محسن. تئاتر لاله‌زاری (علل ایجاد دوره فطرت تئاترهای لاله‌زار بین سالهای ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۶). امضا تصویرِ امضای بیضایی بارها منتشر شده است، از جمله امضایش در قبالهٔ نخستین ازدواجش و صورتجلسهٔ قضاوتِ پایان‌نامهٔ عزّت‌الله انتظامی. کسانی که دستخط یا امضایی از بیضایی گرفته‌اند یا بازماندگانشان نیز گاهی تصویری از این‌ها را در اینترنت یا مطبوعه‌ای منتشر کرده‌اند، از جمله علی دهباشی در یادنامهٔ باغ امیدواران: درباره علی دهباشی به کوششِ محمّدرضا رجائی‌پور. سپارش‌ها بیضایی، همچنان که به سفارش قلم زده و در واقع متنِ بعضی از برجسته‌ترین کارهایش (مانندِ هشتمین سفر سندباد و سگ‌کُشی و مَجلس ضَربت زدن) و نیز بعضِ کارهای نافرجامش (مانندِ فیلم‌نامه‌ای که سالِ ۱۳۷۰ بنا بود بنویسد تا گئورگی شنگلایا فیلم کند) را سفارش گرفته (و، به روایتِ جلال آل احمد، مقالهٔ «کارنامه فیلم گلستان» را نیز)، نوشته‌هایی هم سفارش داده یا تشویق کرده است که پدید آیند، از ترجمه و شعر و غیر از این‌ها. یک نمونه از این سفارش‌ها برخی از شعرهای نمایشنامهٔ تُرُبِ بیژن مفید بوده است که بیضایی از پدرش، ذکایی، خواست که ساخت. نمونه‌های دیگر ترجمهٔ فرشیده نسرین از نسخه‌ای از مهمانخانه‌چیِ کارلو گولدونی و ترجمهٔ قاسم هاشمی‌نژاد از سواری روی دریاچه‌ی کنستانسِ پیتر هانتکه و ترجمهٔ ایرج زهری از به سوی دمشقِ آگوست استریندبرگ و ترجمهٔ احمد کامیابی مسک از سیاه‌زنگی‌های ژان ژنه و شاه می‌میردِ اوژن یونسکو (و معمار و پادشاهِ آشورِ فرناندو آرابال و اوندینِ ژان ژیرودو) در دههٔ ۱۳۵۰ بوده است. فریدون معزّی مقدّم نیز در سالِ ۱۳۵۱ یک نمایشنامهٔ کلاسیکِ هندی برای نمایش در هندِ بیضایی (که به صورتِ کتاب منتشر نشد) در دستِ ترجمه داشته است. معرّفیِ بهزاد رحیمیان برای مدخل‌نویسی در موضوعاتِ سینمایی به مرکزِ دائرةالمعارفِ بزرگِ اسلامی، که حاصلش انتشارِ مقالهٔ رحیمیان در جلدِ نوزدهمِ تاریخ جامع ایران (۱۳۹۴) بوده، و پیشنهادِ کتابِ نمایشنامه‌نویس به عنوانِ متفکّرِ اریک بنتلی به حمید امجد برای ترجمه به فارسی نیز نمونه‌هایی از کارهای واسطه‌گری و تشویقیِ بیضایی در سال‌های پس از انقلابِ ۱۳۵۷ بوده است. اسفارِ مشکوک «یادی از جلال»، با نامِ مستعارِ «مهرداد رهسپار»، در یادنامه جلال آل احمد (علی دهباشی) شعری منثور منسوب به بیضایی با مطلعِ «وطن، وطن، وطنِ من! / تو دوست، دوست، دوست نمی‌داریم!» (چاپ‌های دیگر در کتاب‌های مجموعهٔ مقالات در معرفی و نقد آثار داریوش مهرجویی و داریوش مهرجویی: نقد آثار از الماس ۳۳ تا هامون. جمال میرصادقی پیش‌تر به این نام مطلب منتشر کرده است.) جزوه‌ای دربارهٔ فیلمِ شاید وقتی دیگر نامه‌ای به سعدی افشار (۱۳۷۷) یادداشت بهرام بیضایی به مناسبت تولد اکبر رادی (۱۳۸۴) نوشته‌ای در فیس‌بوک دربارهٔ پروانه معصومی (۱۳۹۲) پیامِ تسلیتِ مرگِ حمید لطفی چند نوشته در صفحهٔ اینستاگرامِ منسوب از این قرار: شعری با مطلعِ «م و هـ، سین و الف» (بهمنِ ۱۴۰۱؛ ) «سالشُمار - ۱» «سالشُمار - ۲» «سالشُمار - ۳» تبریکِ هشتادسالگیِ امیر نادری تسلیتِ مرگِ ناصر تقوایی دربارهٔ تشییعِ جنازهٔ ناصر تقوایی نیز شایع بوده است که متنِ مجموعهٔ تلویزیونیِ سربداران را بیضایی بازنوشته است. جعلیّات گاهی مطلبی به اشتباه از بیضایی نقل شده، و بعضِ این‌ها را بیضایی تکذیب کرده است. چند بار در رسانه‌های گوناگون پیام‌های جعلی از شبکه‌های اجتماعیِ اینترنتی نقل کرده و به بیضایی نسبت داده‌اند − در مرگِ کسی یا در انتخاباتی در تبلیغِ جناحی و از این دست. | ## جمع‌بندی | رسانه‌های ایرانی هم بارها اقوال شفاهی و کتبی بدونِ سند از او آورده‌اند که تأیید یا تکذیبِ درستیشان دشوار است – از جمله عبارتِ «من بهایی هستم» که بعضِ رسانه‌های اصول‌گرای جمهوریِ اسلامیِ ایران چندین بار نقل کرده‌اند.