موضوع مقاله: اسطوره‌شناسی ایرلندی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اسطوره‌شناسی ایرلندی | مقدمه: اگرچه که ما هیچ متنی از دوران پیشامسیحیت ایرلند نداریم اما بخشی از این اساطیر در ادبیات ایرلندی مسیحی دوره قرون وسطی حفظ شده است. | ## بخش 1: اسطوره‌شناسی ایرلندی | شایان ذکر است که اساطیر ایرلندی بهتر و بیشتر از همهٔ دیگر بخش‌های اسطوره‌های سلتی حفظ شده‌است. به‌طور کلی می‌توان متون اساطیر ایرلندی را به چهار دوره بخش‌بندی کرد: دوره اساطیری، دوره اولستر، دوره فنیان و دوره تاریخی. دست‌نوشته‌ها ثبت سنت شفاهی ایرلند از قرن ششم میلادی‌، پس از گرویدن این مردم به مسیحیت آغاز شده است. البته دست‌نوشته‌های موجود اغلب قدمتی فراتر از قرن دوازدهم میلادی ندارند، با این‌وجود صاحب‌نظران معتقدند که این متون ریشه در سنت و فولکلور مردم ایرلندی دارد که در دوران ایرلند مسیحی ثبت شده است. طبیعتا اساطیر که دوران مسیحی ثبت شده در نتیجه گذر زمان، عدم آشنایی روحانیون مسیحی و تعصبات و پیشداوری‌‌های ایشان نسبت به دین پیش از مسیحیت، دچار تحریف شده است و بعدها که به نگارش درآمده با اساطیر مسیحی و یا حتی اساطیر کلاسیک (یونان و روم) درآمیخته است با این‌وجود با استفاده از شواهد باستان‌شناسی و زبان‌شناسی تا حدودی می‌توان اساطیر مردم ایرلند پیش از مسیحیت را بازسازی کرد. همان‌طور که قبل‌تر گفتیم، لاور گوالا یا کتاب اشغال‌ها از جمله متون اساسی این دوره هستند که سرگذشت افسانه‌ای از نخستین ساکنان جزیره ایرلند ارائه می‌کند. طبق لیبهار گوالا در ابتدا زنی به نام سیسایر و پیروانش که همگی زن بودند ساکن این جزیره شدند. | ## بخش 2: اسطوره‌شناسی ایرلندی | سپس نوبت به مردی به نام پارتولان می‌رسد که به همراه چند خانواده دیگر از یونان به جزیره می‌آید، اگرچه نسل او تا سیصد سال بعد ادامه دارد اما در نهایت قوم او نیز به سرنوشت سیسایر دچار شده و در اثر بیماری از بین می‌روند. بعد از پارتولان اقوام دیگری به جزیره می‌آیند که مهم‌ترین ایشان توآتا دی دانان یا قوم ایزدبانو دانو هستند. توآتا دی دانان که قدرت‌های جادویی داشتند، تا سال‌ها حاکمان ایرلند بودند اگرچه که برای این حاکمیت مجبور بودند با ساکنان پیشین ایرلند بجنگند. در نهایت توآتا دی دانان مغلوب گروهی به نام میلسیایی‌ها شدند که از اسپانیا آمده بودند. طبق توافقی که میان توآتا دی دانان و میلسیایی‌ها صورت گرفت، قرار بر این شد که قلمروی روی زمین متعلق به میلسیایی‌ها باشد که ملت ایرلند امروزی از نوادگان ایشان هستند و قلمروی زیر زمین متعلق به توآتا دی‌ دانان باشد. در نظر مردم ایرلند تپه‌ها و خاکریزهای ایرلند دریچه‌ای به دنیای زیرزمینی اسرارآمیز خدایان توآتا دی دانان بود که به سیدهSídhe یا شی معروف بود و توآتا دی دانان را قوم تپه‌ها یا ایس سیدهAes sídhe نیز می‌نامیدند. سیده یا شی و الهه بانشی مردم ایرلند هنوز هم که می‌خواهند که به دنیای نامرئی اجنه و پریان اشاره کنند، از عبارت سیده یا شی استفاده می‌کنند. | ## بخش 3: اسطوره‌شناسی ایرلندی | در اساطیر و فولکلور ایرلندی، شی‌ها موجوداتی جادویی و ماوراءالطبیعه هستند که به یکباره ظاهر می‌شوند و در لحظه‌ای بعد ناپدید می‌شوند، به‌نحوی که کسی نمی‌داند آن‌ها از کجا می‌آیند و به کجا می‌روند! این دوره به‌طور سنتی مجموعه ای است پیرامون سده یکم عصر حاضر می‌گذرد و بسیاری از رخدادهای آن در استانهای اولستر وکوناکت رخ می‌دهند. این بخش شامل داستانهایی حماسی از زندگی کنخبار مک نسا، شاه اولستر، پهلوانی نامی کوخولین پسر ایزد لوغ و دوستان و عشاق و دشمنان آنهاست. داستانهای دوره فنیان در سدهٔ سوم عصر حاضر رخ می‌دهند و بیشتر در استانهای لینستر و مونستر جای دارند. دوره تاریخی این بخشی ماحصل کار شاعران قرون وسطی ایرلندی یا شاعران درباری است که به ثبت تاریخچه خانوادگی و شجره نامه پادشاهانی که به آنها خدمت می‌کرده‌اند می‌پردازد. چاه توسط یک پیرزن زشت‌رو که موهایش همچون دم اسب وحشی بود و دندان‌های نامرتبش از دو طرف بیرون زده بود، محافظت می‌شد. | ## جمع‌بندی | دگردیسی اشخاص یک پدیده رایج در اساطیر ایرلندی و سلتی هست که نمونه‌های آن را می‌توان در قصه‌های پریان سلتی مثل داستان‌های شاه آرتور مشاهده کرد که بعدها کل ادبیات اروپا را تحت تأثیر قرار داد.