موضوع مقاله: تفضل حسین کشمیری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تفضل حسین کشمیری | مقدمه: علامه تفضل حسین خان کشمیری (۱۷۲۷–۱۸۰۱ میلادی)، معروف به لقب خانِ علامه، یک دانشمند، فیزیکدان و فیلسوف شیعه بود. | ## بخش 1: تفضل حسین کشمیری | زندگی‌نامه علامه تفضل حسین کشمیری در یک خانواده کشمیری با نفوذ در سیالکوت در سال ۱۷۲۷ متولد شد. در سن ۱۳ سالگی پدر تفضل به دهلی رفت و تفضل در آنجا منطق و فلسفه را نزد ملا وجیه، شاگرد روحانی برجسته اهل سنت ملا نظام الدین، خواند. در سن ۱۸ سالگی خانواده اش به لکهنو مهاجرت کرد و او در حوزه علمیه فرنگی محل ثبت نام کرد. به زودی او در مورد عقاید اهل سنت دچار تردید شد و از حوزه علمیه خارج شد و به تنهایی شروع به تحقیق کرد. مورخ علم، سایمون شفر، می‌گوید: «وی در سال مرگ نیوتن تفضل در شمال سیالکوت به دنیا آمد، در یک خانواده ای برجسته که به تشیع گرویده بودند و به دربار نزدیک بودند. وی در پایتخت دهلی به تحصیل منطق، ریاضیات و فلسفه طبیعی پرداخت، سپس نقل مکانی کرد و در سال ۱۷۴۵ به اوده رفت و در آنجا سریعاً به دربار نواب شجاع الدوله نزدیک شد. تفضل در معروف‌ترین مدرسه لکهنو، دارالعلوم فرنگی محل، خانه سابق تجار هلندی که اورنگ زیب شاه در سال ۱۶۹۳ میلادی به روحانیون سنی داده بود تا ملا نظام الدین سهالوی آنجا برنامه درس نظامی را اجرا کنند، ثبت نام کرد. جایی که مطالبی از متون خردگرایانه یونانی-عربی و فقه حنفی را به طلاب می‌آموختند تا بتوانند مسئولیت‌های اداری سلطنت را به عهده گیرند. فعالیت‌های علمی در الله‌آباد، نواب شجاع الدوله وی را به عنوان مربی پسرش سعادت علی خان منصوب کرد. | ## بخش 2: تفضل حسین کشمیری | در آنجا سید دلدار علی نقوی جوان، که بعداً به غفران مآب معروف شد و به مقام مرجعیت فقهی شیعیان هند رسید، هم نزد او علوم عقلی فرا گرفت. در زمان نواب آصف الدولا، علامه کشمیری به عنوان سفیر سلطنت اوده در شرکت تجاری هند شرقی بریتانیا در کلکته منصوب شد. علم در قرن هجدهم در اروپا به دلیل بحث‌های عمومی در قهوه‌خانه‌ها، میخانه‌ها، مغازه‌ها، نمایشگاه‌ها و سایر مکان‌های عمومی شکوفا شده بود. با پایان قرن هجدهم میلادی، کلکته به یکی از مراکز اصلی مبادلات فرهنگی تبدیل شده بود که در آن چندین کار علمی بزبان انگلیسی مانند "مقدمه ای بر برق" اثر جیمز فرگوسن، "رساله ای کامل دربارهٔ برق" و "مقاله ای دربارهٔ نظریه و تجربات برق پزشکی" اثر تیبریوس کاوالو، مقاله‌های جورج آدامز در مورد برق، کتاب "هوای مصنوعی" اثر توماس بددوس، کتاب "شیمی" ژان آنتوان چاپل و مجلات علمی مانند "مجله فلسفی" در دست انتشار بود. سایمون شفر می‌گوید: "تفضل صبح‌های خود را به شرح علوم اسلامی و تدرس ریاضی می‌گذراند. بعد با همکاران انگلیسی ناهار می‌خورد؛ و بعد از ظهر به درس فقه و تقابل مذاهب اسلامی می‌پرداخت. وی برای تسلط بر زبان شرکت، خواندن کتاب "تاریخ انگلیس" را شروع کرد اما بعداً ترک کرد. همکار سابق وی ویلیام بلین، که بعداً در لکهنو پزشک شد، به عنوان یک مترجم عمل می‌کرد: بلین به اندرسون گفت که تفضل "به‌طور کلی هر روز یک ساعت یا دو ساعت با من به خواندن کتاب‌های انگلیسی می‌پردازد … او به علم نجوم علاقه بیشتری دارد … شما می‌توانید چند کتاب در آن علم یا در شاخه‌های بالاتر ریاضیات مدرن برای او ارسال کنید." سفیر محترم شروع به کار بر روی مواد چالش برانگیز و سودمندتر کرد که عمدتاً از طریق آقای بارو و دوستانش بدست می‌آمد. اینها شامل متون متعارف ریاضیات قرن هجدهم میلادی و مکانیک نظری بود، مانند کتاب ویلیام امرسون (چاپ ۱۷۶۹ میلادی)، که نظرات گالیله را ارائه می‌داد. | ## بخش 3: تفضل حسین کشمیری | شرح رساله مقاطع مخروطی آپولونیوس دو رساله در جبر شرح رساله مقاطع مخروطی دیوفانت ترجمه از کتاب اصول ریاضی فلسفه طبیعی اثر آقای آیزاک نیوتون کتابی در مورد فیزیک کتاب نجوم غربی سایمون شفر می‌نویسد: "تلاش وی برای ترجمه کتاب نیوتون قطعاً چشمگیر بود. در زمان ورود تفضل به کلکته، تنها یک ترجمه انگلیسی (اندرو موت، ۱۷۲۹) و یک ترجمه فرانسوی (مارکیز د شاتله، ۱۷۵۹) از کتاب لاتینی نیوتون وجود داشته‌است. به نظر می‌رسد این پروژه از اواسط سال ۱۷۸۹ آغاز شده و مدتی با تشویق روبن بورو ادامه یافته‌است. در سپتامبر ۱۷۸۹ ویلیام جونز به ویلیام پالمر، سفیر انگلیس در دربار سندیا (امپراتور مراتا)، گفت که دوستش تفضل در حال ترجمه کتاب نیوتون است. همکاری با دکتر جیمز دِن وِیدی در سال ۱۷۹۲، جیمز دِن وِیدی، دانش رسان اسکاتلندی، شانس خود را در چین امتحان کرد اما نتوانست امپراتور را تحت تأثیر قرار دهد و او با بحران مالی روبرو شد. در سال ۱۷۹۴ میلادی، جیمز دِن وِیدی به کلکته مهاجرت کرد و در زمینه علوم طبیعی سخنرانی‌های عمومی را آغاز کرد و نمایش پدیده‌های علمی را به صحنه برد، و از این طریق پول بدست می‌آورد. علامه تفضل حسین کشمیری پیش از این "اصول ریاضی فلسفه طبیعی" نیوتن را در سال ۱۷۸۹ به عربی ترجمه کرده بود. بعد از اینکه دِن وِیدی در کلکته شروع به تدریس کرد، در ۲۴ اکتبر ۱۷۹۴، علامه که اون زمان پیر بود، خود را به عنوان شاگرد ثبت نام کرد. در نوامبر ۱۷۹۵، او دوباره به درس شرکت کرد و این بار دکتر جیمز دِن وِیدی نجوم تجربی را به او آموخت. | ## جمع‌بندی | شاگردان نواب سعادت علی خان دوم آیت‌الله دلدار علی نقوی نصیرآبادی مرگ در سال ۱۷۹۹ میلادی، وی دچار خونریزی مغزی شد و بدن وی در حالت فلج قرار داد.