موضوع مقاله: رأفت الهجان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رأفت الهجان | مقدمه: رأفت الهجان ( – ) اسم رمز شهروندی مصری به نام رفعت علی سلیمان الجمال بود که بر اساس اعلام سرویس اطلاعات عمومی به دستور این وزرات با نقشه‌ای از پیش برنامه‌ریزی شده در ژوئن ۱۹۵۶ به اسرائیل فرستاده شد. | ## بخش 1: رأفت الهجان | این شخص توانست کسب‌وکارهای بزرگ و موفق تجاری را در تل‌آویو برپا سازد و به شخصیتی سرشناس در جامعه اسرائیل بدل شود. طبق روایت مصر، الهجان سالیان متمادی در پشت پرده شرکت گردشگری برای اطلاعات مصر جاسوسی می‌کرد و اطلاعات سرنوشت‌سازی از این کشور در اختیار مصر قرار داده است، از جمله آن اطلاعات، زمان وقوع جنگ شش‌روزه و نقش فعال در آمادگی مصر در جنگ یوم کیپور با در اختیار قرار دادن اطلاعات مفصل از خط برلیو بود. در مصر از الهجان به عنوان قهرمان یاد می‌شود که ۱۷ سال با موفقیت داخل اسرائیل فعالیت کرد. مادرش خانه‌دار و جزء خانواده‌ای تحصیل کرده بود و با دو زبان انگلیسی و فرانسوی آشنا بود. در سال ۱۹۳۶ هنگامی که رأفت در سنین نوجوانی بود پدرش درگذشت و برادر ناتنی او، سامی تنها سرپرست خانه بود و کار او آموزش زبان انگلیسی به برادر شاه‌بانو «فریدة» بود. رأفت الهجان پس از فارغ‌التحصیلی در یک شرکت نفتی در منطقه دریای سرخ به عنوان حسابدار کار کرد. اما پس از مدتی به اتهام اختلاس اخراج شد و پس از آن برای مدتی نتوانست شغل ثابتی پیدا کند. تا اینکه به عنوان دستیار حسابدار در یک کشتی استخدام شد و از این راه به بنادر مختلف در اروپا سفر کرد. او در این سفرها به دلیل کلاهبرداری و جعل سند دستگیر و در سال ۱۹۵۲ در مصر بازداشت شد. جاسوسی پس از آنکه سازمان اطلاعاتی تازه تاسیس سرویس اطلاعات عمومی (مصر) در زندان پی به توانایی رأفت الهجان در تظاهر و پنهان‌کاری برد وی را به عنوان جاسوس بکار گرفت و با اسم رمز «مامور ۳۱۳» برای وی دوره‌های آموزش جاسوسی و همچنین آشنایی با آداب و رسوم یهودیان برگزار کرد. رأفت الهجان در سال ۱۹۵۵ به عنوان یک یهودی فرانسوی-مصری با نام «ژاک بیتون» به اسرائیل مهاجرت کرد. پدرش تاجری فرانسوی در مصر بوده که با زنی مصری ازدواج کرده و از او دو پسر به نام‌های ژاک (فرزند ارشد) و روبر داشت که روبرو خودکشی کرده بود. | ## بخش 2: رأفت الهجان | پس از مرگ مادر ژاک، پدرش با زنی فرانسوی ازدواج کرده که از ازدواج پیشین خود دو دختر داشته است. او در اسرائیل یک شرکت گردشگری با نام «تورهای دریایی» تاسیس کرد که پوششی برای کارهای جاسوسی وی بود. این شرکت به او امکان داد تا با چهره‌های برجسته سیاسی و نظامی اسرائیل ارتباط برقرار کند. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای او ارائه اطلاعات دقیقی درباره خط بار لِو در جریان جنگ یوم کیپور بود. او موفق شد الی کوهن را که در سوریه با نام «کامل امین ثابت» جاسوسی می‌کرد، شناسایی کند. پس از آن جمال عکس‌های کوهن را در یک روزنامه عربی دید که او را در کنار افسران سوری نشان می‌داد. او موضوع را به سازمان اطلاعات مصر گزارش داد که بر اساس این روایت آنها سوریه را در جریان قرار دادند و در پی آن کوهن دستگیر و اعدام شد. (البته روایت دیگری می‌گوید الی کوهن در نتیجه عملیات ردیابی ارتباطات وی از سوی سرویس امنیتی سوریه دستگیر شده بود.) مهم‌ترین فعالیت‌ها خبر کردن مصر از زمان وقوع حمله بریتانیا، فرانسه و اسرائیل به مصر. خبر کردن مصر از نیت اسرائیل برای آزماش هسته‌ای و آزمایش چند جنگ‌افزار مدرن دیگر. روایت اسرائیل به گفته دولت اسرائیل رأفت الهجان جمال پس از شناسایی و بازداشت در اسرائیل در سال ۱۹۵۵ به عنوان «جاسوس دوجانبه» فعالیت می‌کرده است. اسرائیل می‌‌گوید از طریق رأفت الهجان اطلاعات گمراه‌کننده‌ای به سازمان اطلاعات مصر منتقل کرد که می‌گفت این کشور قصد ندارد در صورت بروز جنگ شش‌روزه، به نیروی هوایی مصر حمله کند. همچنین دولت اسرائیل می‌گوید به سرمایه‌گذاری جمال در اروپا و مهاجرت او به آلمان در سال ۱۹۷۳ کمک کرده است. | ## بخش 3: رأفت الهجان | روزنامه‌های اسرائیلی از سال ۱۹۸۸ تلاش کردند که از صحت اخبار الهجان یا بیتون یا الجمال پرده بردارند. سرانجام روزنامه اسرائیلی جروزالم پست خبری منتشر کرد که در آن اخبار راجع به الهجان را تأیید کرد. در این اخبار آمده بود که جاک بیتون یا رفعت جمال، شخصی یهودی مصری زاده ۱۹۱۹ در منصوره بوده و در سال ۱۹۵۵ به اسرائیل رفته و آخرین بار ۱۹۷۳ این کشور را ترک کرده است. این روزنامه در ادامه نوشت که او توانست در زمان زندگی در اسرائیل با شمار زیادی از رهبران اسرائیلی روابط دوستی برقرار کند که نخست‌وزیر گلدا مئیر و وزیر دفاع موشه دایان از این جمله بودند. پس از چند سال دو روزنامه‌نگار اسرائیلی به نام‌های ایتان هابر و یوسی ملمن کتابی به نام جاسوس‌ها منتشر کردند و در آن جزئیاتی که از شخصیت الهجان در مصر منتشر شده بود را صحیح و دقیق توصیف کردند. اما به نظر این دو نویسنده اطلاعاتی که در مصر منتشر شده بود کامل نبود و او به اسرائیل نیز خدمت کرده و جاسوس دوجانبه بوده است. تناقض با واقعیات واکنش رسمی موساد در آغاز چنین بود که «معلوماتی که اطلاعات مصر آن را پخش کرده است جز بافته‌ای از تخیل و داستانی پرابهام نیست و باید مصریان به موفقیتشان در خلق این داستان افتخار کنند.» اما تحت فشار روزنامه‌نگاران اسرائیلی، رئیس پیشین موساد، ایسر هارئیل تصریح کرد «قسمت‌های مرتبط به هک قوی در قسمت‌های اصلی اطلاعات اسرائیل آگاهی یافته بودند اما اصلاً به ژاک بیتون که اسم اسرائیلی الهجان است شک نکرده بودیم.» همچنین گیدئون عزرا، معاون پیشین رئیس شاباک، وجود جاسوسی به نام ژاک بیتون را به کلی انکار کرده است. از سوی دیگر، اگر جمال واقعا جاسوس دوجانبه بود، اسرائیل باید از آمادگی‌های نظامی مصر برای حمله در جنگ یوم کیپور آگاه شده و غافلگیر نمی‌شد. همچنین یادداشت‌های شخصی جمال که جزئیات فعالیت‌های محرمانه او را افشا می‌کنند تایید می‌کنند که او به مصر وفادار بوده بوده است. رأفت الهجان برای نخستین بار والتراود بیتون را در یکی از سفرهایش به اروپا در آغاز اکتبر ۱۹۶۳ دیدار کرد. | ## جمع‌بندی | هر دو عاشق هم شدند و تنها ده روز پس از آشنایی در مراسم عروسی که در کلیسا برگزار شد، با هم ازدواج کردند.