موضوع مقاله: شهرآورد استقلال و شاهین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرآورد استقلال و شاهین | مقدمه: شهرآورد استقلال و شاهین رویارویی تاریخی دو باشگاه فوتبال تهرانی است که نخستین شهرآورد تهران محسوب می‌شود. | ## بخش 1: شهرآورد استقلال و شاهین | تاج (نام سابق استقلال) و شاهین در کنار باشگاه فوتبال دارایی سه قطب اصلی فوتبال تهران را تشکیل می‌دادند و به دلیل پرطرفدار بودن و خاستگاه‌های متفاوت دو تیم، دیدارهای رو در روی استقلال و شاهین همواره با حساسیت زیادی برگزار می‌شد به گونه‌ای که تا سال‌ها این بازی نقطه عطف جام باشگاه‌های تهران بود و تا پیش از انحلال شاهین در سال ۱۳۴۶ این بازی شهرآورد اصلی تهران بود. این رویارویی عموماً به جنجال و درگیری نیز کشیده می‌شد و کم‌کم موجودیتی فراتر از رقابت دو تیم در زمین فوتبال یافت و از دهه ۱۳۴۰ به بعد عامل رونق و شکوفایی فوتبال ایران شد. اما با قدرت گرفتن پرسپولیس و تعطیلی دو سالهٔ باشگاه شاهین در اواخر دهه ۱۳۴۰ رفته رفته از حساسیت و جذابیت این بازی کاسته شد. نخستین رویارویی دو تیم در سال ۱۳۲۵ و در چارچوب جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۵ برگزار شد که بازی با نتیجه مساوی ۱–۱ پایان یافت، آخرین رویارویی دو تیم نیز ۴۵ سال بعد در سال ۱۳۷۰ و باز هم در چارچوب مسابقات جام باشگاه‌های تهران برگزار شد و دو تیم باز هم به نتیجه مساوی ۱–۱ دست یافتند. دو تیم تقریباً از همان ابتدا جز تیم‌های قدرتمند و پرطرفدار تهران بودند و در کنار تیم دارایی تنها تیم‌های تهرانی بودند که هواداران را به ورزشگاه می‌کشاندند. تاج (نام دوچرخه‌سواران از ۱۳۲۸ به بعد) و شاهین از همان ابتدا از تیم‌های مدعی بودند به گونه‌ای که در سال ۱۳۲۵ که نخستین رویارویی مستقیم دو تیم در جام باشگاه‌های تهران می‌باشد به ترتیب عنوان‌های دوم و سوم را از آن خود کردند و بعد از آن نیز همواره در رده‌های بالای جدول حضور داشتند و در سال‌های بعد به ویژه در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی به دفعات دیدارهای نهایی جام باشگاه‌ها و حذفی تهران را برگزار کردند. همچنین با گذر زمان نوع و خاستگاه هواداران دو تیم از یکدیگر متمایز شدند و این خود کم‌کم بر حساسیت بازی‌های دو تیم افزود. از سوی دیگر خاستگاه‌های متفاوت بنیانگذاران دو تیم نیز بیش از پیش بر تمایز این دو باشگاه از یکدیگر می‌افزود، اکرامی یک معلم بود و خسروانی یک نظامی. دوچرخه‌سواران و شاهین: ۱۳۲۶–۱۳۲۵ نخستین رویارویی شاهین در جریان مسابقات جام باشگاه‌های تهران در سال ۱۳۲۵ برگزار شد که دو تیم به نتیجه مساوی ۱–۱ رضایت دادند و تیم‌های دوچرخه‌سواران و شاهین در پایان مسابقات آن سال موفق شدند به ترتیب عنوان‌های دوم و سوم را از آن خود کنند. در مسابقات جام حذفی آن سال دو تیم یک بار دیگر در مقابل یکدیگر قرار گرفتند و تیم تاج شاهین را حذف کرد و در نهایت نائب قهرمان شد. تاج و شاهین: ۱۳۴۵–۱۳۲۸ از سال ۱۳۲۸ و با تغییر نام باشگاه دوچرخه‌سواران به تاج رقابت‌های دو تیم حساس‌تر هم شد. مسئولان شاهین هیچگاه در مراکز قدرت دست نداشتند و مسئولان فدراسیون فوتبال و گردانندگان فوتبال تهران هیچگاه از بین مسئولان شاهین نبودند حال آنکه تیم تاج مخصوصاً بعد از تغییر نام روز به روز بیشتر به مراکز قدرت نزدیک می‌شد و این بر حساسیت بازی‌های دو تیم می‌افزود. اوج رقابت‌های دو تیم در دهه ۳۰ بود که دو تیم ۴ بار در فینال مسابقات جام باشگاه‌های تهران با یکدیگر رو در رو شدند که هر کدام دو بار موفق به پیروزی در بازی نهایی و قهرمانی در مسابقات آن سال شدند. | ## بخش 2: شهرآورد استقلال و شاهین | رویارویی دو تیم دهه ۳۰ تا ۱۹ هزار طرفدار را به ورزشگاه امجدیه می‌کشاند که این برای فوتبال باشگاهی تهران در آن زمان یک رکورد محسوب می‌شد. بر اساس اساس‌نامه جدید پاس بازیکنان نظامی موظف بودند در تیم پاس که متعلق به پلیس بود بازی کنند و این باعث شد تعدادی از بازیکنان نظامی تیم تاج به تیم جدید پاس بروند و به این ترتیب از قدرت تیم تاج کاسته شد. مجموع این اتفاقات باعث شد تا حد زیادی از حساسیت بازی تاج و شاهین کاسته شود و حتی دو تیم که در دهه ۳۰ قدرت‌های اصلی فوتبال تهران بودند تا حدی احساس خطر کنند به گونه‌ای که اتحادی ظاهری بین دو تیم شکل گرفت و حتی منتخبی از تاج و شاهین بازی‌های دوستانه ای با تیم‌های خارجی همچون واشاش، ترنچین و فنرباغچه برگزار کرد که البته در تمامی این بازی‌های بازنده شد. اما رایزنی‌های مسئولان شاهین با سازمان ورزش و جوانان سرانجام باعث شد تا در دهه ۵۰ تیم شاهین با شروطی دوباره به مسابقات سراسری بازگردد که از جمله آن شروط تغییر نام شاهین بود. بدین ترتیب مسئولان شاهین تیم را با نام شهباز که یکی از تیم‌های زیر مجموعه شاهین بود در مسابقات شرکت دادند و رقابت دو تیم تحت عنوان تاج و شهباز در قالب جام تخت جمشید ادامه پیدا کرد. هر چند با حضور تیم پرسپولیس در سطح نخست فوتبال ایران و تغییر جهت عمده بازیکنان و به تبع آن هواداران شاهین به این تیم، رقابت تاج و شهباز هیچ‌گاه اهمیت و حساسیت سابق را نیافت و حالا شهرآورد اصلی تهران بین دو تیم تاج و پرسپولیس برگزار می‌شد. بعد از انقلاب و به خاطر شرایط جنگی کشور مسابقات سراسری برگزار نمی‌شدند و فقط مسابقات استانی در جریان بودند که این امر باعث از سرگیری دوباره جام باشگاه‌های تهران شد و از سال ۱۳۶۰ و در قالب جام باشگاه‌ها و حذفی تهران دو تیم دوباره رو در روی یکدیگر قرار گرفتند و این‌بار شاهین بود که با نام اصلی‌اش در مسابقات شرکت می‌کرد اما تیم تاج مجبور بود با نام جدید خود، استقلال، در مسابقات شرکت کند. دو تیم این بار به مدت یک دهه در مسابقات باشگاهی و حذفی تهران با یکدیگر رقابت کردند تا اینکه در نهایت از اواخر دهه ۶۰ با تأسیس لیگ سراسری ایران و افول قدرت شاهین که در اثر کوچ بازیکنان اصلی این تیم به تیم‌های دیگر (به ویژه استقلال و پرسپولیس) و همچنین قدرت گرفتن تیم‌های دیگر همچون پاس، تیم شاهین که از صحنه نخست فوتبال ایران دور شد و نتوانست در جام آزادگان شرکت کند و دو تیم دیگر هیچ‌گاه با یکدیگر رو در رو نشدند. مسابقه‌های مهم فینال جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۰ فینال جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵ در سال ۱۳۳۵ مسابقات جام قهرمانی باشگاه‌های تهران به صورت دو حذفی برگزار شد، بدین معنی که هر تیم باید دو بار بر تیم حریف پیروز می‌شد تا آن تیم را حذف کند. در عین حال در آن زمان برای تعیین تیم برنده ضربات پنالتی استفاده نمی‌شد و اگر بازی‌ای مساوی می‌شد ۴۸ ساعت بعد بازی تکراری برگزار می‌شد تا برنده مشخص شود. در مرحله گروهی مسابقات تیم شاهین موفق شد با نتیجه ۴ بر ۱ تاج را شکست دهد و به‌طور مستقیم و بدون بازی در مرحله حذفی به دیدار نهایی رفت. تیم نیروی هوایی آن بازی را یک بر صفر برد اما بعد مشخص شد که به‌طور غیرقانونی از یک بازیکن خارجی استفاده کرده‌است و این مسئله باعث شد تیم تاج به جای نیروی هوایی به دیدار نهایی برود و یک بار دیگر برابر شاهین قرار بگیرد. بازی سوم را تاج ۳–۱ برد تا یک برد کسب کرده باشد و در بازی چهارم تیم تاج موفق شد با نتیجه ۲–۰ شاهین را شکست بدهد تا قهرمان مسابقات آن سال بشود. | ## بخش 3: شهرآورد استقلال و شاهین | بدین ترتیب دو تیم ۴ بار دیدار فینال مسابقات را برگزار کردند تا چهره قهرمان آن سال مشخص شود. فینال جام حذفی تهران ۳۷–۱۳۳۶ در سال ۱۳۳۷ دو تیم تاج و شاهین یک بار دیگر در فینال جام باشگاه‌های تهران رو در روی یکدیگر قرار گرفتند. بازی اول فینال ۱–۱ مساوی شد، در بازی تکراری تیم تاج ۳–۲ جلو بود که داور به دلیل تاریکی هوا بازی را نیمه‌کاره متوقف کرد، بازیکنان تیم تاج که خود را قهرمان می‌دانستند تصمیم داور را قبول نکردند و جام باشگاه‌های تهران را از روی میز جوایز برداشتند و با خود به بیرون از ورزشگاه امجدیه بردند که اینکار باعث درگیری هواداران دو تیم در بیرون ورزشگاه شد. سرانجام مسئولان فدراسیون فوتبال مجبور شدند از فدراسیون بین‌المللی فوتبال، فیفا استعلام بگیرند و بر طبق رای فیفا یک بازی تکراری برای مشخص شدن قهرمان جام باشگاه‌های تهران برگزار کردند که تیم شاهین بازی تکراری را با نتیجه ۲–۰ برد و قهرمان آن سال جام باشگاه‌های تهران شد. فینال جام حذفی تهران ۳۸–۱۳۳۷ فینال جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۴ بعد از ۲۶ سال دو تیم یک بار دیگر در دیدار نهایی جام باشگاه‌های تهران در مقابل یکدیگر قرار گرفتند که بازی این دو تیم بعد از ۱۲۰ دقیقه مساوی شد تا در ضربات پنالتی تیم استقلال با درخشش ناصر حجازی از سد شاهین بگذرد و قهرمان تهران شود. نتایج بازی‌ها رنگ نتیجه برد استقلال برد شاهینتساوی هم‌آوردیتاریخاستقلال-شاهین دوچرخه‌سواران/تاج/استقلال شاهین/شهباز/شاهینمسابقاتتوضیحاتمنبع۱۲۲ آذر ۱۳۲۵ ۱–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۵نخستین شهرآورد تاج و شاهین۲۲۶ بهمن ۱۳۲۵ ۱–۰؟-جام حذفی تهران ۱۳۲۵۳۲۷ آذر ۱۳۲۶ ۰–۲-؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۶۴۵ اسفند ۱۳۲۸ ۱–۰؟-جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۸نخستین هم‌آوردی دو تیم که بعد از تغییر نام تیم دوچرخه‌سواران به تاج برگزار می‌شد.۵۶ بهمن ۱۳۲۹۲–۵جام حذفی تهران ۱۳۲۹۶۴ دی ۱۳۳۰۱–۱جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۰دیدار نخست فینال جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۰۷۶ دی ۱۳۳۰ ۱–۲؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۰دیدار تکراری فینال جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۰۸۱۵ اسفند ۱۳۳۱۲–۲جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۱۹۹ بهمن ۱۳۳۲ ۱–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۲۱۰۲۲ بهمن ۱۳۳۳ ۰–۳-؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۳۱۱۱۸ تیر ۱۳۳۵ ۱–۴؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵ این بازی در مرحله گروهی جام باشگاه‌های تهران برگزار شد و تیم شاهین موفق شد به عنوان سرگروه و به شکل مستقیم به دیدار نهایی راه یابد.۱۲۱۹ مرداد ۱۳۳۵ ۱–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵بازی فینال مسابقات باشگاه‌های تهران که در آن سال در مراحل حذفی به صورت دو حذفی برگزار می‌شد بدین معنی که هر تیم باید دو بازی را می‌برد تا برنده شود. این دیدار اول فینال بین دو تیم بود که مساوی شد.۱۳۲۸ مرداد ۱۳۳۵ ۳–۳؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵ دیدار تکراری فینال که باز هم مساوی شد.۱۴۲ شهریور ۱۳۳۵ ۳–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵ برد نخست تیم تاج در دیدار فینال۱۵۹ شهریور ۱۳۳۵ ۲–۰؟-جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵ برد دوم تیم تاج در فینال که باعث قهرمانی این تیم و نائب قهرمانی شاهین شد.۱۶۵ اردیبهشت ۱۳۳۷ ۱–۱؟؟ جام حذفی تهران ۳۷–۱۳۳۶ دیدار نخست فینال جام حذفی تهران ۳۷–۱۳۳۶.۱۷۱۲ اردیبهشت ۱۳۳۷۳–۲ جام حذفی تهران ۳۷–۱۳۳۶دیدار تکراری فینال جام حذفی تهران ۳۷–۱۳۳۶ که ناتمام ماند.۱۸۱۶ آبان ۱۳۳۷ ۰–۲-؟ با شعار هواداران شاهین که بخشی فریاد می‌زدند «شا» و بخش دیگری پاسخ می‌دادند «هین» شاه ورزشگاه را ترک می‌کند و مسابقه نیمه‌کاره رها می‌شود.۳۱۲۳ مهر ۱۳۴۴ ۱–۲؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۴۳۲۸ بهمن ۱۳۴۴۳–۱کامبیز جمالی (۲۰)، علی جباری (۶۱)، مرتضی شرکا (۸۴)ناظم گنجاپور (۱۶)جام باشگاه‌های تهران ۴۵–۱۳۴۴۳۳۲۲ مرداد ۱۳۵۵۴–۲حسن روشن (۱۰)، هادی نراقی (۳۱ و ۵۰)، مسعود مژدهی (۴۴)مجد تیموری (۴۷)، علی حیدری (۵۹)جام تخت‌جمشید ۱۳۵۵ نخستین دیدار دو تیم بعد از بازگشت شاهین به فوتبال ایران در دهه ۵۰. مقامات وقت به تیم شاهین اجازه دادند به فوتبال ایران بازگردد اما بدون استفاده از نام شاهین. نخستین بازی دو تیم در ورزشگاه آزادی.۳۴۵ آذر ۱۳۵۵۱–۲هادی نراقی (۹)غلام‌حسین مظلومی (۴)، علی حیدری (۳۱)جام تخت‌جمشید ۱۳۵۵۳۵۳۰ مرداد ۱۳۵۶۱–۳هادی نراقینصرالله عبداللهی، غلام‌حسین مظلومی، علی حیدریجام تخت‌جمشید ۱۳۵۶۳۶۱ بهمن ۱۳۵۶۲–۰ایرج دانایی‌فرد (دو گل)-جام تخت‌جمشید ۱۳۵۶۳۷۱۹ اسفند ۱۳۵۶۲–۱پرویز مظلومی (دو گل)رضا عادل خانیجام تخت‌جمشید ۱۳۵۷آخرین بازی دو تیم پیش از پیروزی انقلاب.۳۸۲۶ شهریور ۱۳۶۰۱–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۰نخستین دیدار دو تیم بعد از پیروزی انقلاب. تیم تاج با نام جدید استقلال و تیم شاهین مجدداً با نام اصلی شاهین در مسابقات حاضر شدند. | ## جمع‌بندی | بعد از ۲۲ سال دو تیم به نتیجه مساوی رسیدند.۳۹۱ بهمن ۱۳۶۰۱–۲؟؟جام حذفی تهران ۱۳۶۰۴۰۵ بهمن ۱۳۶۱۲–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۱۴۱۶ اسفند ۱۳۶۱۱–۰؟-جام حذفی تهران ۱۳۶۱۴۲۱۱ آذر ۱۳۶۲۱–۰؟-جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۲۴۳۶ مهر ۱۳۶۳۳–۱؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۳۴۴۱۵ مرداد ۱۳۶۴۱–۳؟؟جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۴این بازی در مرحله گروهی جام باشگاه‌های تهران برگزار شد.