موضوع مقاله: میرزا موسی نوری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میرزا موسی نوری | مقدمه: میرزا موسی نوری، معروف به آقای کلیم متوفی سال ۱۲۶۶ چهارمین فرزند میرزا عباس نوری ملقب به میرزا بزرگ، و در هنر خطاطی ملقب به میرعماد ثانی، از مستوفیان دربار فتحعلیشاه قاجار؛ و خدیجه خانم از قبیلهٔ نمدساب* که در حوالی تاکر در ناحیه نور مازندران زندگانی می‌کردند بود.Ma’ani, Baharieh Rouhani (2008). | ## بخش 1: میرزا موسی نوری | 73-74 ISBN 978-0-85398-533-4 موسی تنها برادر تنی بهاءالله است که مدتّی بعد از ۱۸۱۷م به دنیا آمد. آقای کلیم به برادر بزرگ خود میرزا حسینعلی (بهاءالله) و آئین جدید علاقه و وابستگی خاصی داشت. موسی کلیم از مؤمنین غیور و مدافعان پرشور و معزّز آئین بابی- بهائی محسوب و در بین خواهران و برادران بهاءالله از همه ممتازتر و قابل تر بوده و یکی از افرادی است که بهاءالله در حقّ آنها شهادت داده که «این امر از ابصر کلّ مستور و احدی به تفصیل آن مطّلع نه الّا نفسان».افندی، شوقی (۱۳۷۰). ISBN 1-85168-184-1 شوقی افندی نام میرزا موسی آقای کلیم را در سردفتر اسامی حواریون بهاءالله قرار داده‌است.(۱۳۷۰). 181 شرح حال زندگی در ایران موسی اشراف‌زاده‌ای بود که مدتی پس از سال ۱۱۹۵ شمسی (۱۸۱۷م) به دنیا آمد.H.M. در نتیجه پس از درگیری میرزا بزرگ با میرزا آقاسی - نخست‌وزیر کشور، بسیاری از ثروت خود را از دست داد، و به خانه ای در نزدیکی مسجد شاه نقل مکان کرد. ISBN 978-0-85398-533-4 موسی تقریباً در مرداد ۱۲۲۳ش (ژوئیه یا اوت ۱۸۴۴م) با آئین بابی آشنا شد. هنگامی که ملا محمد معلم حامل لوحی از سید باب به در منزل بهاءالله رسید، موسی به او خوش آمد گفت و وی را نزد بهاءالله برد. با کمک موسی همسر و فرزندان خردسال بهاءالله در تهران مخفی شدند و از آزار و شکنجه تا حدی در امان ماندند. ISBN 978-0-85398-533-4 دوران زندگی میرزا موسی جزء جداناپذیری از دوران زندگی بهاءالله است. به گفتهٔ عبدالبهاء موسی هنگامی که هنوز شیرخوار بود دلبستگی فوق‌العاده ای به بهاءالله نشان می‌داد. پس از درگذشت پدرشان، میرزا موسی تحت نظر بهاءالله پرورش یافت و در پناه او به بلوغ رسید. او در همه چیز طبق احکام الهی زندگی می‌کرد و به کلی از افکار این دنیا جدا بود.عبدالبهاء. ISBN: 978-0-85398-585-3 او در سِمَت‌های گوناگون از جمله رسیدگی به تدارک سفرهای بهاءالله و خانواده، و ملاقات با مقامات دولتی از جانب بهاءالله به او خدمت کرد. | ## بخش 2: میرزا موسی نوری | هنگامی که بهاءالله در سال ۱۲۳۰ش (۱۸۵۱م) تهران را به قصد عراق ترک نمود، موسی کلیم یکی از افرادی بود که محافظت جسد سید باب و پنهان کردن آن در حرم امامزاده حسن به او محول شد.Balyuzi, H.M. ISBN 1-85168-184-1 و با وجود فتور بعضی از بستگانش تا آخرین دقیقهٔ حیات در آئین بهائی ثابت قدم و مؤمن باقی ماند.افندی، شوقی. میرزا یحیی در این شهر مخفیانه زندگی می‌کرد و می‌ترسید با بهاءالله تماس بگیرد تا مبادا هویتش فاش شود. ISBN: 978-0-85398-328-6 زندگی در بغداد به دلیل بروز اختلاف هائی در جامعه بابیان بغداد، به ویژه به تحریک میرزا یحیی، بهاءالله در سال ۱۲۳۳ش (۱۸۵۴م) شهر را به قصد سلیمانیه ترک کرد. دو سال بعد، هنگامی که خبر حضور مردی روحانی در سلیمانیه به بغداد رسید، موسی و عبدالبهاء بر این باور شدند که آن فرد احتمالاً بهاءالله است و دو بابی را به سلیمانیه فرستادند تا او را متقاعد کنند که به بغداد بازگردد.Balyuzi, H.M. ISBN 1-85168-184-1 اعتبار جامعه، به ویژه اعتبار بهاءالله از اولین روزهای حضورش در کردستان شروع شد و همواره در حال افزایش بود. بعد از بازگشت بهاءالله از سلیمانیه به عراق عثمانی شیفتگان وی از سلیمانیه به بغداد می‌آمدند سراغ «درویش محمد» و «خانه میرزا موسی بابی» را می‌گرفتند.عبدالبهاء تذکرةالوفا (انگلیسی) صفحهٔ ۹۰. متحیر از ازدحام علما و صوفی‌های کُرد از هر دو گروه قادریه و خالدیه در خانهٔ بهاءالله، و تحت تأثیر رقابت‌های نژادی و فرقه‌ای، رهبران مذهبی شهر از جمله ابن آلوسی - مُفتی معروف بغداد، همراه با شیخ عبدالسلام، شیخ عبدالقدیر و سید داودی، به دیدار بهاءالله رفتند و پس از دریافت پاسخ‌های کاملاً رضایت بخش به سؤالات متعددشان، جزو ستایشگران بهاءالله شدند.Shoghi Effendi, God Passes By, p. پس از آن موسی کلیم با خانواده اش در تمام تبعیدها از بغداد به استامبول، ادرنه، و عکا همراه بهاءالله بود. ISBN 978-0-85398-328-6 موسی در بغداد ضمن خدمت به بهاءالله و خانوادهٔ او، بین بابی‌ها و میرزا یحیی که هنوز رهبر صوری جامعه محسوب می‌شد اما در پنهان زندگی می‌کرد و تماس مستقیم با او امکان‌پذیر نبود،طاهرزاده، ادیب. 137 ISBN 978-0-85398-328-6 قسطنطنیه (استامبول) موسی در سال ۱۲۴۲ش (۱۸۶۳م) در تبعید بهاءالله از بغداد به قسطنطنیه همراه شد. در مدت چهار ماه اقامت در قسطنطنیه، موسی با همراهی عبدالبهاء به نمایندگی از جانب بهاءالله در انجام وظایف گوناگون از جمله ملاقات با مقامات دولتی، مشغول بود.Balyuzi, H.M. در خانهٔ موسی بود که بهاءالله با مقامات اداری حکومت ملاقات داشت و پیام‌های دولتی را در آنجا دریافت می‌نمود.Balyuzi, H.M. ISBN 978-0-85398-328-6 ادرنه در همان سال ۱۲۴۲ش (۱۸۶۳م) موسی و خانواده با بهاءالله و همراهان او در یکی از سردترین زمستان‌ها مجبور به سفری طاقت فرسا از استامبول به شهر اَدرنه شدند. | ## بخش 3: میرزا موسی نوری | اندکی پس از ورود به شهر موسی و عبدالبهاء به نمایندگی از بهاءالله با فرستاده‌ای از جانب سلطان عثمانی ملاقات کردند و پیام سلطان را دریافت کرده به بهاءالله رساندند. ISBN 978-0-85398-328-6 هر بار بهاءالله به خانه ای در ادرنه نقل مکان می‌کرد برادرش موسی هم خانواده اش را به همان همسایگی منتقل می‌نمود. در اسفند ۱۲۴۴ش (مارس ۱۸۶۶م)، زمانیکه بهاءالله برای جلوگیری از خصومت و تفرقه در جامعهٔ بابی که ناشی از تنش بین هواداران او و طرفداران یحیی پیدا شده بود به منزل جدید در خانهٔ رضابیگ به انزوا رفت. نیمی را به منزل جدید بهاءالله - خانهٔ رضابیگ منتقل کند، و نیمی دیگر را با چندین اثر باستانی که یحیی از بهاءالله خواسته بود به یحیی تحویل دهد؛ و همچنین با خرید احتیاجات روزمره برای خانهٔ یحیی به آن‌ها رسیدگی کند. این جدائی که در تاریخ بهائی به «فَصلِ اعظم» شناخته شد برای اولین بار منجر به متمایز شدن جامعهٔ بهائی از جامعهٔ بابی شد.Balyuzi, H.M. ISBN 978-0-85398-328-6 موسی پس از مدتی خانواده اش را به خانه ای در نزدیکی خانه رضابیگ منتقل کرد. ISBN 978-0-85398-328-6 سپس در همان سال مو سی از راه سالونیک در یونان سفری به اسمیرنا کرد و مدتی را در آناتولی گذراند تا اینکه بهاءالله نبیل اعظم را برای بازگرداندن او به ادرنه فرستاد.Balyuzi, H.M. ISBN 978-0-85398-328-6 در دوران اقامت در ادرنه موسی به عصیان میرزا یحیی پی برد و سعی در حل مشکل نمود ولی نهایتاً ناامید شد و رابطهٔ خود را با میرزا یحیی قطع کرد.Abdul-Baha. 90 سال‌های عَکّا در سال ۱۲۴۶ش (۱۸۶۸م)، آقای کلیم از اَدرنه با کاروان بهاءالله به سمت قلعه عکا سفر کرد. 186 در قلعهٔ عکا معروف به «سجن اعظم» او تمام وقت خود را وقف خدمت به بهاءالله کرد. اندکی پس از ورودشان به شهر عکا در فلسطین بیشتر تبعید شدگان در حالی که در قلعهٔ شهر زندانی بودند به بیماری مالاریا و اسهال خونی مبتلا گشتند. ISBN 978-0-85398-328-6 در مهرماه ۱۲۴۹ش (اکتبر ۱۸۷۰م)، اندکی پس از درگذشت میرزا مهدی، برادر کوچک عبدالبهاء، به همراهان بهاءالله اجازه داده شد زندان قلعه را ترک کنند. در اواخر دهه ۱۲۵۱ش (۱۸۷۲م)، زمانی که منیره خانم برای اولین بار برای ازدواج با عبدالبهاء به عکا رسید، تا ۱۷ اسفند ۱۲۵۱ش (۸ مارس ۱۸۷۳م) که ازدواج آن دو برقرار شد در خانه موسی کلیم زندگی می‌کرد. | ## جمع‌بندی | شوقی افندی کتاب تاریخ نبیل را به زبان انگلیسی درآورد که تحت عنوان «مطالع الانوار» منتشر شد.