موضوع مقاله: پایتخت (مجموعه تلویزیونی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پایتخت (مجموعه تلویزیونی) | مقدمه: پایتخت یک مجموعهٔ تلویزیونی کمدی-اجتماعی-خانوادگی ایرانی پرطرفدار و محبوب است، که در هفت فصل به کارگردانی سیروس مقدم و تهیه‌کنندگی الهام غفوری، از شبکه یک صدا و سیما پخش شده است. | ## بخش 1: پایتخت (مجموعه تلویزیونی) | به غیر از پایتخت ۴ که برای ماه رمضان ساخته شد، باقی فصل‌ها به مناسبت نوروز پخش شدند. ارسطو پس از گذشت ماه‌ها از یک تصادف سنگین با کامیون خود، و زنده ماندن، دچار برخی مشکلات روحی و روانی و کابوس شبانه شده است. سرانجام نقی از طرف محل کارش، مسئول می‌شود با کامیون ارسطو یک گنبد و گلدسته را به روستایی در جزیره قشم ببرند. او با خانواده‌اش به همراه سرپرست بار راهی تهران می‌شوند تا گنبد و گلدسته را به صاحبش که در خانه سالمندان زندگی می‌کند نشان دهند و بعد به طرف مکان نصب بروند. در این بین اتفاقات جالبی از جمله یدک کشیدن خودروی چند تن از مسئولان شورای اسلامی شهر و روستا، گیر افتادن در رستوران، مسابقه تلفنی، قصد ارسطو برای اهدای کلیه و عاشق شدن او رخ می‌دهد... پایتخت ۳ (۱۳۹۳) ارسطو رانندهٔ تریلی ۱۸چرخ شده است و در اتحادیه اروپا و کشور‌های اطراف بار جابجا می‌کند. نقی که در حال ساخت خانهٔ خود است، این مراسم را در همان خانهٔ نیمه‌کاره برگزار می‌کند و شام مراسم را هم هُما به عهده می‌گیرد. اوس موسی (معمار مشهدی ساختمان) به نقی اصرار می‌کند تا ستونی را برای استحکام بیشتر، وسط خانه تعبیه کند ولی نقی قبول نمی‌کند. مراسم برگزار می‌شود و بعد از شام هنگامی‌که همه مشغول رقص و پایکوبی در طبقه دوم هستند، ساختمان فرو می‌ریزد و همه مصدوم می‌شوند. چند هفته از این ماجرا می‌گذرد و نقی در خانه خواهرش فهیمه سکونت دارد و با ارسطو قهر کرده است. بهبود همسر فهیمه (مهران احمدی) که جنگل‌بان است به گفته خودش در راه نجات جان پلنگ مازندران از دست شکارچی‌ها با برخورد گلوله به لگنش جانفشانی کرده است و این قصه را همیشه با آب و تاب فراوان تعریف می‌کند. ارسطو پس از بهم‌خوردن مراسم عروسی خود، پس از آن عاشق دختری چینی به نام چو چانگ، شده است؛ که سرانجام با او ازدواج می‌کند و تشکیل زندگی می‌دهد. پایتخت ۴ (۱۳۹۴) هُما سعادت در انتخابات شورای شهر شیرگاه رأی می‌آورد و طرفداران او در منزلشان جمع می‌شوند. همسر چینی ارسطو، چو چانگ در جریان سانحهٔ هوایی پرواز شماره ۳۷۰ هواپیمایی مالزی جان خود را از دست داده و این مسئله موجب شده تا کام ارسطو هر روز تلخ و تلخ‌تر بشود. نقی از همسرش درخواست می‌کند تا برای ساخت خانه فهیمه (خواهر نقی) مجوز بگیرد، اما هُما این کار را خلاف می‌داند و به هیچ وجه زیر بار نمی‌رود. نقی به همراه اقوام و خویشانش و کمک اوس موسی دست به کار می‌شوند و خانهٔ بدون مجوز فهیمه را به‌طور پنهانی با آوردن مصالح از راه و بیراه می‌سازند. در این بین، ماجراهایی از جمله ازدواج بابا پنجعلی و دعوای نقی و هما بر سر ساخت خانهٔ فهیمه اتفاق می‌افتد. پایتخت ۵ (۱۳۹۷) ارسطو خودرویی گران‌قیمت (شاسی‌بلند) به نام چانگان می‌خرد و خانواده معمولی را برای سور دادن به گردش می‌برد امّا در میانهٔ راه، بر اثر سهل‌انگاری، ماشین از مسیر اصلی منحرف می‌شود، و چپ می‌کند و در رودخانه می‌افتد. خانوادهٔ نقی معمولی بر اثر این حادثه، صدمات شدیدی دیده‌اند و همین موضوع منجر به کدورت و قطع ارتباط نقی با ارسطو شده است. پس از مدتی، نقی به‌خیال گرفتن مجوز داوری کشتی و عوض شدن روحیه، با خانواده‌اش عازم ترکیه می‌شود. اما هنوز پایش به ترکیه نرسیده، درمی‌یابد که این سفر، نقشهٔ ارسطو به‌منظور استفاده از گذرنامه‌های آنها به قصد قاچاق لباس از ترکیه بوده است. در این میان هواپیما به علت بمب‌گذاری در فرودگاه استانبول به سمت فرودگاه جایگزین یعنی آدانا می‌رود. تنش‌ها با موضوع خواستگاری رحمت در بالنی که در ترکیه سوار می‌شوند به اوج خود می‌رسد. سرنشینان با تمام شدن سوخت بالن داخل آب می‌‌افتند و آب آنها را به سمت سوریه و جبههٔ داعش می‌برد. پایتخت ۶ (۱۳۹۹) قصهٔ مجموعه «پایتخت ۶» با فوت باباپنجعلی و اهدای اعضای بدن او آغاز می‌شود. بهبود فریبا پس از سال‌ها به ایران بازمی‌گردد و مشخص می‌شود که نمرده و سال‌ها در دست دزدان دریایی اسیر بوده است. بهتاش که در فصل ۵ بیکار و آس و پاس بود، حالا دروازه‌بان باشگاه فوتبال نساجی مازندران شده است و به بازیکن فوتبال پیتر چک علاقه دارد و نقی معمولی هم سیاسی شده و راننده و محافظ شخصی نمایندهٔ مجلس است. ارسطو با فردی به اسم کاووس ناخواسته وارد فروش مواد مخدر می‌شود و از خودروی نقی که رانندهٔ نمایندهٔ مجلس است، برای جابه‌جایی مواد استفاده می‌کند. پس از مدتی، برادرِ هما از نقی به اتهام قتل پدرِ هما با انتقال ویروس کرونا شکایت می‌کند. پایتخت ۷ (۱۴۰۴) در این فصل، سارا و نیکا در آستانه ازدواج هستند و نقی برای ازدواجشان شرایط سختی در نظر گرفته است. از سوی دیگر، ارسطو یک کمپر خریده و با شهربانو تقی‌پور (شری) ازدواج کرده است و او در کمپر برای معرفی همسرش میهمانی می‌گیرد. در این بین رحمت که به خانه نقی و فهیمه برای برداشتن کادوی جامانده رفته بود، یک شهاب‌سنگ نیز جلوی چشم او، در خانه فهیمه سقوط می‌کند. ارسطو، همسرش و رحمت با پنهان کردن این موضوع از نقی، قصد فروش سنگ سقوط کرده را دارند و در این میان، ماجراهای دیگری از قبیل ابتلای بهتاش به بیماری میمونی، زمین‌دار شدن نقی، علاقه مجدد رحمت به فهیمه و جنجال‌های کمونیست بودن پدر شوهر نیکا برای خانواده معمولی و اطرافیانشان رخ می‌دهد. یکی از مهم‌ترین حواشی سریال پایتخت ۷، حذف بازیگران شخصیت های سارا و نیکا فرقانی اصل (دوقلوهای خانواده معمولی) و بازی دو بازیگر جدید به جای آن‌هاست. تولید نامگذاری مقدم با اشاره به علت نامگذاری این مجموعه به نام «پایتخت» و نحوهٔ دنباله‌دار کردن داستان گفت: «به‌دلیل این‌که خانوادهٔ ما از یک شهر دیگری وارد تهران، پایتخت ایران می‌شوند و دچار یک‌سری معضلات می‌شوند پایتخت نام گرفت و این اسم هم روی آن ماند، حتی در سری چهارم که ممکنه قصه‌اش به تهران هم کشیده نشود، ولی به هرحال مردم این مجموعه را به نام پایتخت می‌شناسند.» نویسندگان محسن تنابنده طراح و سرپرست نویسندگان مجموعه پایتخت بوده و فیلم‌نامه هر فصل از این مجموعه را با همکاری یک یا چند نویسنده نوشته است. همچنین قسمت‌هایی از فصل دوم در جزیره قشم و پنجم در آنتالیا (ترکیه) فیلم‌برداری شده و قسمت‌های سوریه در فصل پنجم نیز در شهرک دفاع مقدس فیلم‌برداری شده‌اند. پایتخت ۳ در نوروز ۱۳۹۳ و پایتخت ۴ در رمضان ۱۳۹۴، پایتخت ۵ در نوروز سال ۱۳۹۷ و پایتخت ۶ در نوروز سال ۱۳۹۹ پخش شد. پخش قسمت‌های پایانی پایتخت ۶ به دلیل همه‌گیری کووید-۱۹ در ایران به تعویق افتاد و در روزهای پایانی اسفند ۱۳۹۹ پخش شد. همچنین این سریال بارها در شبکه‌ای مختلف صدا و سیما از جمله شبکه آی فیلم و تماشا بازپخش شده است. محسن تنابنده اظهار داشته که شخصیت نقی معمولی را با برداشت از خلق و خوی و شخصیت پسرخاله‌اش بازی کرده است. وی همچنین افزود که خانواده خاله وی اهل بندرگز استان گلستان بوده و تنابنده با فرهنگ و گویش مازندرانی به‌ویژه اهالی استان گلستان آشنایی داشته است. «فدایی داری» (با خوشحالی و برای تشکر)، «بی‌تربیت» (معمولاً با لحن عصبی) و جملاتی نظیر «مگه میشه؟، مگه داریم» و «دست بندازم این دهنه ره جر بدم» از تکیه کلام‌های نقی معمولی است. نشریهٔ دنیای تصویر نقش نقی معمولی را به‌عنوان یکی از ۱۰۰ نقش ماندگار تاریخ سینما و تلویزیون ایران انتخاب کرد. ارسطو عامل با بازی احمد مهران‌فر شخصیتی مخاطب پسند و با لهجه خاص خودش هر مخاطبی را جذب می‌کند؛ از جمله جذابیت او جروبحث‌هایی است که با نقی دارد. او با یک زن چینی به نام «چو چانگ» (با نام اسلامی راحله چانگ) ازدواج کرد اما زن او در پایتخت ۴ با سقوط هواپیما فوت کرد. | ## بخش 2: پایتخت (مجموعه تلویزیونی) | از تکیه کلام‌های او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: «آخ آخ آخ»، «آقا!، آقا!» «حساس نشو حساس نشو»، «وات تو دو وات نات تو دو (به انگلیسی: What to do, what not to do)»، «فدای تو بشم من»، و «آی لاو یو داری پسر» و «پیرمرد پرحاشیه (خطاب به پنجعلی)» و همچنین جمله‌ای نظیر «چرا بچه مچه حرف می‌زنی تو؟» از تکیه‌کلام‌های ارسطو عامل است. دیالوگی از ارسطو عامل در فصل اول این سریال که بسیار مورد توجه قرار گرفت مربوط به سکانسی است که ارسطو برای ابراز علاقه به گلرخ از کلمه «تحت تأثیر» استفاده کرده است. از دیگر دیالوگ‌های او که در فصل ۶ به کار رفته: «اسکندر زمانی»، «یه لقمه نون بربری من بخورم یا اکبری»، «گل فرمایش کردی»، «لعنت به قفس، لعنت به دیوار»، «من حبس کشیده‌ام» است. ارسطو در فصل ۷ یک اتوبوس کمپر خریداری کرده و به گفته خودش بسیاری از بازیگران مطرح ایرانی برای اجاره کمپر با او قرارداد بسته‌اند. او در طی یک مسافرت با زنی فضانورد به نام «شهربانو تقی‌پور» (معروف به شِری) آشنا شد و ازدواج کرد. از تکیه کلام‌های معروف وی در این فصل می‌توان به «صفا باشه، عشق باشه، معرفت باشه» و «کم‌عقل» (معمولاً با لحن عصبی) اشاره کرد. هما سعادت با بازی ریما رامین‌فر یکی از شخصیت‌های اصلی مجموعه است که نقش همسر نقی معمولی را اجرا می‌کند. او در فصل ۴ به شورای شهر پیوست اما در فصل ۵ به دلیل تصادف و تأثیرات آن بر اعصاب، از شورای شهر بیرون آمد. از تکیه‌کلام‌های او می‌توان به «شما حرف نزن»، «بخوابونم دهنش»، «نقی، ناهار نخردمه»، «صَدّامه؟»، «اَلِکی میگه»، «بوریم علی‌آباد»، «منم میام»، «عباس معصومیه؟» و «هندلگیه!؟» شاره کرد. باباپنجعلی در فصل ششم سریال سر میز صبحانه لقمه در گلویش گیر کرد و درگذشت ولی خانوادهٔ معمولی به همه گفتند که او سکتهٔ مغزی کرده است. بهتاش فریبا دروازه‌بان چهارم باشگاه فوتبال نساجی مازندران و پسر بهبود فریبا و فهیمه معمولی است. بهتاش فریبا در بیشتر اوقات، مخالف دایی خود یعنی نقی معمولی است و در همه مباحث با او جروبحث دارد. «اَی خِدااا»، «وِل هَکِن»، «من دیگه رد دادم» و «من پِتِر چِکِ ایرانم»، «بششین»، «چی چی بَیِه» «مِرِه نِش ایجوریمه، من یَلی بیمه من جنگی بیمه من گَنگِسر بیمه» (معمولاً با لحن عصبانی) از تکیه‌کلام‌های اوست. بهتاش در فصل ۷ به دلیل مراقبت از یک میمون بیمار آزمایشگاهی به یک بیماری عجیب مبتلا شد و ظاهر و خصوصیاتش مانند میمون‌ها شد. همچنین بهرام افشاری نقش شیرافکن فریبا که برادر بهبود و عموی بهتاش و بهروز است را در فصل دوم بازی کرده است. بهبود فریبا با بازی مهران احمدی که داماد نقی، پدر بهتاش و بهروز و شوهر فهیمه معمولی است. او برای مأموریت به آفریقا رفت اما به دست دزدان دریایی سومالی گروگان گرفته شد و درحالی‌که خانواده معمولی تصور داشتند او در آفریقا بر اثر بیماری ابولا فوت شده اما در فصل ۶ با بیماری سندرم دست بیگانه (سانسور شده به دست بی‌قرار) به ایران بازگشت. از تکیه‌کلام‌های او می‌توان به «آقا» (با لهجه مازندرانی) و «در اصل» (معمولاً در آخر جملات با لهجه مازندرانی) اشاره کرد. فهیمه معمولی با بازی نسرین نصرتی دختر پنجعلی معمولی، خواهر نقی و تقی معمولی، همسر بهبود فریبا، مادر بهتاش و بهروز و آرایشگر زنان است. تیکه کلام او «چقدر بدبختم من» و خطاب قرار دادن دیگران با عنوان «آقا» و «خانوم» است. رحمت‌الله امینی شالیکار هزارجریبی با بازی هومن حاجی‌عبداللهی از شخصیت‌های برجسته و محبوب مجموعه پایتخت است. نقی معمولی معمولاً او را «رحمت خروس باز» و «رحمت شاسی» و «رحمت دست قیچی» نیز خطاب می‌کنند. او قبلاً عاشق سوسن بود، اما بعد به فهمیه علاقه پیدا کرد و آن دو تصمیم داشتند ازدواج کنند که بهبود بازگشت و ازدواج آن‌ها به هم خورد؛ ولی بعد با خانم بیاتی (عاطی) ازدواج کرد و از او صاحب ۳ پسر به نام‌های رادمهر، شادمهر و قدیر شد. در فصل ۷ مشخص شد که رحمت از همسرش جدا شده و برای پرداخت مهریه آریشگاهش را فروخته و اکنون آرایشگر سیار (آنلاین) است. پس از مرگ بهبود او دوباره خواستار ازدواج با فهیمه شد و در نهایت آن دو در مشهد با یکدیگر ازدواج کردند. سارا فرقانی‌اصل و نیکا فرقانی‌اصل نقش این دو خواهر را از فصل ۱ تا ۶ و سنا حسینی و سونیا حسینی نقش این دو خواهر را در فصل ۷ بازی کرده‌اند. در فصل ۷ نیکا مهماندار هواپیمای مسافربری است و با یک تاجر تاجیکستانی به نام دولت نامزد شده، سارا نیز دانشجو است و عاشق یکی از هم‌کلاسی‌هایش، پسری مخترع به نام ارشاد شده و قرار است با یکدیگر نامزد شوند. در فصل ششم اما ابوالفضل رجبی بهروز نوجوان را با ابروهای پیوسته به تصویر کشید که باعث محبوبیت این شخصیت شد. احترام نگذاشتن به بزرگ‌ترها و حمله کردن به سارا و نیکا از خصوصیات این شخصیت است. علی‌امین حسنی در فصل هفتم ایفاگر نقش بهروز ۱۹ ساله است و قرار است بخاطر هیکل درشت و تنومندش به عنوان بادیگارد یکی از مسئولین استخدام شود. رحمت در فصل پنجم می‌خواست رحمان و رحیم با سارا و نیکا ازدواج کنند اما هما و نقی کاملاً با این ازدواج مخالف بودند و با رحمت برخورد کردند. وی در فصل سوم، ساختمان نقی را می‌ساخت اما به اصرار نقی یک ستون مهم خانه را حذف کرد و همین باعث خراب شدن خانه و شکستن دست‌های اوس موسی شد. در فصل چهارم نیز اوس موسی در وسط مجموعه اضافه شد و در ساخت خانهٔ غیرقانونی به ارسطو و نقی کمک می‌کرد اما در نهایت آن خانه تخریب شد. در فصل پنجم نیز با تماس تلفنی به نقی باعث لو رفتن نقی و کشته شدن مرد سوریه‌ای که همراه آن‌ها بود توسط نیروهای داعش شد. این شخصیت در فصل هفتم حضور دارد و برای تعمیر سقف خانه فهیمه به منزل نقی میآید و بعداً هنگامی که نقی و خانواده‌اش به مشهد سفر می‌کنند او آنها را به خانه خود میاورد. اوس موسی شش پسر به نام‌های محمدجواد، محمدجعفر، محمدصادق، محمدحسن، محمدطاها، محمدرضا و یک دختر به نام فاطمه دارد. شهربانو تقی‌پور (شِری) با بازی شیوا مکی‌نیان اصالتاً اهل اصفهان و همسر دوم ارسطو. او فضانورد است و به گفته خودش از بین ۳۲۰ هزار نفر برای رفتن به مریخ انتخاب شد اما بعداً مشخص شد که سفرش لغو شده است. طاهره دختر محمود نقاش که گرچه فقط در فصل ششم با بازی عارفه معماریان حضور دارد، اما در تمام فصول به او اشاره شده است. در فصل ششم ارسطو می‌خواست با او ازدواج کند اما مادر ارسطو ازدواج آن‌ها را به هم ریخت. او در فصل‌های ۵ و ۶ پیش خواهر ارسطو یعنی پرستو بود اما در دو قسمت آخر پایتخت ۶ به علی‌آباد برگشته و مانع ازدواج ارسطو با طاهره شده بود. پسربچه‌ای از اقوام دور نقی که پدر و مادرش را به دلیل ویروس کرونا از دست داد و نقی و هما او را به فرزندی قبول کردند. حذف شدن شخصیت‌ها پنجعلی معمولی به گفتهٔ عوامل سریال و علیرضا خمسه دلیل حذف بابا پنجعلی از سریال، آلزایمر زیاد و بیش از حد شخصیت بوده است زیرا استفاده از این شخصیت بسیار محدود می‌شد. همچنین کارگردان سریال در این باره گفته است که به این شخصیت در پنج فصل به اندازه کافی پرداخته شده است و دلیلی برای ادامه دادن شخصیت نیست. گرچه در ابتدا خشایار الوند می‌خواست از روح بابا پنجعلی در فصل ششم استفاده کند اما محسن تنابنده نظرش این بود که این شخصیت در فصل ششم حضور نداشته باشد. | ## بخش 3: پایتخت (مجموعه تلویزیونی) | سرانجام با از دنیا رفتن خشایار الوند و گفتگو بین علیرضا خمسه و عوامل مجموعه، تصمیم گرفتند که این شخصیت را حذف کنند و از مرگ او موقعیت‌های خنده‌دار خلق کنند. سارا و نیکا در آذر ۱۳۹۹، اخباری تأیید نشده از ممنوعیت حضور «سارا و نیکا» در برخی رسانه‌ها، از جمله ایسنا و همشهری‌آنلاین منتشر شد که آنان در فصل جدید حذف شده‌اند. ایسنا نوشت «حذف نقش سارا و نیکا و بازگشت نقش بابا پنجعلی با بازی علیرضا خمسه، مهم‌ترین تغییراتی است که در همین گمانه‌زنی‌ها برای فصل هفتم از سریال پایتخت برشمرده می‌شود.». سانسورها سانسورهایی در این سریال وجود داشت که مورد اعتراض عوامل سریال قرار گرفت. محسن تنابنده پس از سانسور فصل ششم گفت: «میان پایتخت ما و پایتختی که شما می‌بینید از زمین تا آسمان فاصله است.» همچنین احمد مهران‌فر نیز با ارسال متن دیالوگ‌هایی که در قسمت هشتم، فصل ششم بود، گفت: «نگران نباشید حال ارسطو خوب میشه اگر سانسور بذاره.» دیدگاه موافقان و مخالفان موافقان سید علی خامنه‌ای (رهبر جمهوری اسلامی) خطاب به سیروس مقدم: عزت‌الله ضرغامی در گفتگویی ضمن حمایت کامل از سریال پایتخت، بر ساخت فیلم‌ها و سریال‌هایی با محوریت قوم‌های مختلف ایرانی تأکید نمود. سید علی‌اکبر طاهایی (استاندار مازندران) نیز روز ۱۲ فروردین در ارتباط زنده تلفنی با رادیو ساری، از صدا وسیما به‌خاطر پخش برنامه‌های طنز و سرگرم‌کننده در نوروز و ایجاد نشاط و تزریق روحیهٔ شادی جمعی قدردانی کرد. ابوالفتح نیکنام (دبیر مجمع نمایندگان مازندران) نیز از پخش سریال نوروزی پایتخت قدردانی کرد. مخالفان احمدعلی مقیمی (نماینده شرق مازندران) نسبت به این مجموعه اعتراض کرد و در نامه‌هایی خواستار قطع آن و عذرخواهی صداو سیما از مردم مازندران و مازندرانی‌های خارج از استان شد. شجاعی کیاسری (نماینده مردم شهرستان‌های ساری) در مصاحبه‌ای از این فیلم انتقاداتی کرد. امام‌جمعه بابلسر نیز در نخستین نمازجمعه سال۱۳۹۰ با انتقاد از این سریال گفت: «شما باید ببینید که مردم در این سریال‌ها چه می‌آموزند و نکات مثبت این‌ها در چیست؟» علی معلمی (نماینده مجلس خبرگان و امام‌جمعه قائم‌شهر) در خطبه نمازجمعه این شهر نیز از این سریال انتقاد نمود. نماینده مردم ساری در مجلس دربارهٔ ساخت این سریال تصریح کرد: کاری که این صداوسیما انجام داده است، علی‌رغم همه تذکرات، این کار را حتی استعمارگران اروپایی در کشورهای آفریقایی وقتی مشغول غارت آن‌ها بودند، انجام ندادند. سید هادی حسینی (نماینده مردم قائم‌شهر، سوادکوه، جویبار و سیمرغ) در پیگیری خبرنگار مهر دربارهٔ سریال «پایتخت ۳» با بیان اینکه این سریال هدف و پیام ندارد، اظهار کرد: هزینه‌هایی که برای این سریال شده است در واقع صرف سرمایه‌های نظام است بدون این‌که فایده آموزنده‌ای داشته باشد. نجمه واحدی، پژوهشگر و فعال حقوق زنان در ایران پس از پخش فصل پنجم سریال: حتی ما شاهد عادی‌سازی کودک‌همسری در پایتخت پنج بوده‌ایم، اما با این حال چیزی که پایتخت شش را شاخص‌تر از سری‌های قبل این مجموعه می‌کرد، کلیشه‌های جنسیتی بسیار پررنگ‌تر و جنسیت‌زدگی عریان این مجموعه نسبت به مجموعه‌های قبلی بود و دلیل آن هم ظاهر شدن «هما» و «فهیمه» با تغییر کاراکترها به سمت زنانی کلیشه‌ای بود. عبدالحسین خسروپناه مدرس حوزه علمیه و دانشگاه در اظهار نظری در ارتباط با شخصیت‌ها و حواشی فصل ششم سریال پایتخت عنوان داشته: فارغ از نقدهایی چون اختلاط نامحرم، تعابیر بی‌ادبانه مخصوصاً نسبت به‌والدین، بی‌احترامی به نماز و حج و… ولکن نقد ریشه‌ای‌تر این سریال رویکرد ایران‌گریزی و ایران تضعیفی است که متأسفانه از دوره قاجار توسط مستشرقین و بعد روشنفکرنمایان داخلی دنبال می‌شود. این سریال با نشان دادن ایرانیانی که یا قاچاقچی (ارسطو) هستند یا روانی (بهبود) یا مسئول ناتوان و بی‌عرضه و منفعل (مالکی نماینده مجلس) یا دارای کمبود شخصیت (بهتاش) یا نوجوانان غرق در اینستاگرام و فضای مجازی (دختران دوقلو) یا مدعیان پرادعای هیچ‌کاره و فرصت‌طلب (نقی) یا مروج آرایشگری و رفتارهای نامناسب (رحمت و فهیمه) یا عقل کلی که در مواردی احساسی داوری می‌کند (هما)، برای بیننده مخصوصاً بیننده خارجی تصویر بسیار منفی علیه ایران می‌سازد احسان شاه‌قاسمی استاد دانشگاه تهران بعد از پخش فصل ششم سریال پایتخت با انتقاد از عدم توانایی برخی بازیگران این سریال برای یادگرفتن لهجه مازنی، آن‌ها را «بی‌استعداد» خواند و ضعف بازیگری و پیرنگ این سریال را ناشی از فساد و رانت در صداوسیما دانست. علیرضا شاه‌فضل قمصری، استاد معارف دانشگاه علوم پزشکی کاشان می‌گوید: «طبیعت کار این است هنگامی که می‌خواهید یک ناهنجاری را نقد کنید باید آن را به نمایش بگذارید و سپس نقد کنید. حال اگر در فیلم یا مجموعه‌ای یک ناهنجاری اجتماعی یا اخلاقی نمایش داده شد اما در فیلم مورد انتقاد قرار نگرفت، به معنای تأیید آن ناهنجاری از طرف سازنده فیلم می‌باشد ولی اگر پاسخ آن ناهنجاری در فیلم به شکلی نمایش داده شد، به معنای آن است که سازنده فیلم به دنبال نقد آن ناهنجاری بوده است. اما ناهنجاری‌های بسیاری در این فیلم مشاهده شد که اصلاً پاسخی به آن‌ها داده نشد و حتی به گونه‌ای مورد تأیید نیز قرار گرفت. به عنوان مثال آنجایی که بهتاش می‌خواهد خانه شخصی بگیرد، عکس‌العمل و پاسخ مناسبی به خانه مجردی در فیلم داده نشد.همچنین دروغ‌های فراوانی که در فیلم بیان می‌شد، هیچگاه مورد نقد قرار نگرفت و فیلم مکرر نشان می‌داد که بسیاری از مشکلات را می‌توان با دروغ گفتن حل کرد. به هر حال این فیلم در کنار زیبایی‌های زیادی که دارد به لحاظ فیلم‌نامه باید تقویت شود تا آسیب‌های آن گرفته شود.» محمد محمدی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران در اردیبهشت ۱۴۰۴ این سریال را به دلیل «تصویرسازی نادرست از مازندران» مورد انتقاد قرار داد و آن را «برای فرهنگ استان زجرآور» دانست.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سریال «پایتخت» برای فرهنگ مازندران زجرآور است، نوشته‌شده در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴؛ بازدید در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴. این بخش از مقاله به انتقادات وارده به مجموعهٔ تلویزیونی پایتخت می‌پردازد؛ انتقاداتی که حتی به احتمال وجود ستون پنجم فرهنگی دشمن در میان سازندگان این سریال نیز دامن زده است. در فصل پنجم سریال شخصیت‌های اصلی داستان کاملاً اتفاقی در نبرد با گروهی از سربازان داعش در سوریه روبرو می‌شوند و بعد از درگیری با داعشی‌ها به دست نیروهای مدافع حرم نجات پیدا می‌کنند. قصه‌ای که هرچند همچون دیگر فصل‌های این سریال در قالب طنز پیش می‌رفت، اما در عین‌حال آشکارا به تبلیغ سپاه و مشروعیت بخشیدن به موضع حاکمیت دربارهٔ جنگ داخلی سوریه می‌پرداخت. در قسمت اول فصل ششم که نوروز سال ۱۳۹۹ یعنی چندماه پس از گران شدن ناگهانی بنزین در آبان ۹۸ و به تبع آن اعتراضات گسترده مردمی، پخش شد، شخصیت اصلی سریال، نقی معمولی، با شنیدن قیمت بنزین جا می‌خورد و پس از آنکه مأمور پمپ بنزین به او یادآور می‌شود که بنزین گران شده است، می‌گوید: 《من هم صبح جمعه متوجه شدم》 پاسخی که در نگاه اول طعنه‌ای به حسن روحانی (رئیس‌جمهور) به نظر می‌رسد؛ ولی به عقیده برخی هدفش درواقع تقلیل و کوچک جلوه دادن گرانی بنزین در ذهن مردم است. سبک زندگی و فرهنگی ترویج ازدواج و فرزندآوری سازندگان سریال پایتخت حتی در دو قسمت پایانی فصل ششم پخش شده در نوروز ۱۴۰۰ هم، تبلیغ و تشویق به فرزندآوری و ازدواج را مدنظر داشتند. برای مثال یکی از رحمت (بازی هومن حاج‌عبداللهی) که در قسمت قبلی ازدواج کرده بود، پدر سه فرزند شد. زمانی‌که رحمت دختران دوقلوی یکی از شخصیت‌های سریال (نقی معمولی) یعنی سارا و نیکای حدوداً ۱۲، ۱۳ ساله را برای ازدواج با برادران دوقلوی خود در نظر گرفته است و نگران است که چطور آنها را از پدر غیرتی سارا و نیکا، خواستگاری کند. مسئله‌ای که در چند قسمت ابتدایی سریال ذهن «رحمت» را درگیر کرده و درنهایت با واکنش تند نقی و هما (پدر و مادر دو دختر) روبرو می‌شود. مادر دوقلوها با گفتن این‌که این دخترها هنوز بچه هستند و در خلوت خودشان عروسک‌بازی می‌کنند، به‌صورت غیرمستقیم می‌خواهد به رحمت بفهماند که تفکر او مصداق مشروعیت بخشیدن به «کودک‌همسری» است. اما مطرح شدن چنین مسئله‌ای در داستان، واکنش زیادی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی را در پی داشت و حتی سازندگان سریال را به واکنش واداشت و محسن تنابنده، نویسنده و بازیگر اصلی سریال گفت که موضوع کودک‌همسری را مطرح کرده است تا در قسمت‌های بعدی به مخالفت با آن بپردازد. توهین قومی برخی معتقدند اغلب دیالوگ‌ها و موقعیت‌های شکل گرفته سریال پایتخت پنج، نوعی توهین مستقیم و آشکار به فرهنگ مردم مازندران است. کارشناسان معتقدند توهین و تمسخر لهجه‌ها در فیلم‌های سینمائی، سریال‌ها و همچنین پخش و انعکاس آن در رسانهٔ ملی کشور می‌تواند نفرت را میان مخاطبان این زبان‌ها به وجود بیاورد و در عین حال، بخشی از سیاست رسمی و رسانه‌ای کشور علیه قومیت‌ها تلقی گردد. به باور معترضان دراین مجموعهٔ نوروزی لهجهٔ مازندرانی‌ها مورد تمسخر قرار گرفته است. اوج گرفتن اعتراض‌ها علیه سریال پایتخت به باور برخی از جامعه شناسان و زبان‌شناسان ایرانی بیشتر ریشه در مشکلات اجتماعی و فرهنگی دارد. پخش این سریال اعتراض مقام‌های استانداری، امامان جمعه و تشکل‌های دانشجویی استان مازندران را هم برانگیخت. هادی ابراهیمی، معاون امنیتی- سیاسی استاندار مازندران در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که در ایام نوروزی مردم با تماس با استانداری به این فیلم اعتراض کرده‌اند. معاون استانداری مازندران دربارهٔ دلایل تحقیر لهجه مازندرانی گفته است: «این تفکر تا دیروز جهت ضد آذری و ضد گیلانی و تا حدودی هم ضد لری داشته، اما این روزها به خاطر دریافت جواب‌های دندان شکن از سوی اقوام غیور یادشده، تغییر مسیر داده و مازنی‌ها و لرها را به‌طور مستقیم هدف گرفته است». دیگر معاون استانداری مازندران، گفته است: «تلاش کارگردان برای القاء برتری فرهنگی و اجتماعی پایتخت‌نشین‌ها بر قومیت‌های مقیم استان‌ها و این‌بار مازندرانی‌هاست که این نگرش‌ها ریشهٔ استعماری دارد». یک حقوق‌دان اهل استان مازندران که از قید نامش خودداری کرد، در گفتگو با دویچه وله گفت: «افراد، چون این قضیه را توهین تلقی کردند، می‌توانند به استناد صحبت اخیر رهبری به‌عنوان «جرم توهین» شکایت کنند و این توهین از طرف هر کسی به هر شکلی انجام بگیرد، تحت پیگرد قرار می‌گیرد تا به‌حال در ایران کسی به جرم توهین به لهجه محکوم نشده است.» همچنین حجت‌الاسلام لائینی، مسئول وقت شورای نگهبان مازندران، گفته است: «صداوسیما نباید با پخش چنین برنامه‌هایی خود را به نمایشخانه‌ای بی‌محتوا تبدیل کند. سازندگان این سریال حرمت مازندرانی‌های غیور را خدشه‌دار کرده‌اند و این موضوع موجب اعتراضات گسترده مردم و مسئولان استان شده است. نباید به بهانهٔ شادی و خنداندن مردم، قوم و فرهنگ خاصی را هتک حرمت کرد.» قومیتی عدم تطابق با فرهنگ مازندرانی برخی از صحنه‌های سریال پایتخت، نظیر خورشت قیمه در ولیمه نقی، هیچ نسبتی با فرهنگ غذایی مازندران ندارند؛ همچنین در برخی صحنه‌ها نظیر استقبال از زائران، می‌شد از سنت‌های مازندرانی استفاده کرد ولی این اتفاق رخ نداد که نشان‌دهندهٔ عدم مشاوره و ضعف در فیلم‌نامه است. این صحنه بازخورد گسترده‌ای در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی داشت و به‌طور گسترده به اشتراک گذاشته و هم‌رسانی شد. در این صحنه که بهبود فریبا بر کتاره یا نرده صفه خانه نشسته و نیم‌رخ او به دوربین است؛ دست بی‌قرارش در حال لرزش و تکان خوردن است. | ## جمع‌بندی | نحوهٔ تکان خوردن دست، به باور بسیاری از بینندگان یادآور و تداعی‌کنندهٔ خودارضایی است.