موضوع مقاله: پروشات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پروشات | مقدمه: پروشات، پری‌شاد یا پری‌زاد (؛ سده ۵ پیش از میلاد) یکی از ملکه های قدرتمند و پرآوازهٔ دوران هخامنشیان، همسر داریوش دوم و مادر اردشیر دوم هخامنشی بود. | ## بخش 1: پروشات | او در طول دوره فرمانروایی شوهرش داریوش دوم و پسرش اردشیر دوم تا زمان مرگش برای چهل سال نفوذ به شدت زیاد و بزرگی داشت و نقش مشاور سیاسی را برای هر دو شاهنشاه بر عهده داشت. طبق گفته‌های تمام تاریخنگاران، نقش نیرومند پروشات یکی از علل اصلی نابودی شاهنشاهی هخامنشی بوده‌است. نفوذ در دربار ایران پروشات زنی بسیار قدرتمند و دارای شبکه‌ای از جاسوسان و خبرچینان بود. کتزیاس، که پزشک وی بود، در کتاب‌های خود ذکر می‌کند که او چگونه افرادی را که برای تاج‌وتخت تهدیدی بودند شناسایی و اعدام می‌کرد. پروشات بسیار باهوش بود و موفق شد به داریوش دوم، که فرزندی غیررسمی بود و قانونی به‌شمار نمی‌رفت، در رسیدن به تاج‌وتخت کمک کند. گفته می‌شود که وی افزون بر این، دارای زمین‌ها و روستاهای بسیاری در سوریه، ماد و بابل بوده و مدارکی از دریافت مستقیم مالیات توسط او و همچنین خدمتکاری که مدیریت دارایی‌ها و جمع‌آوری مالیات را بر عهده داشت، باقی مانده‌است. کوروش کوچک دیر رسید و مراسم در حال اجرا بود پس چنان به هیجان آمد که به اردشیر به قصد کشت حمله کرد. این حمله ناموفق بود و کوروش نیز به دستور شاه دستگیر شده و فوراً محکوم به اعدام شد. | ## بخش 2: پروشات | سپس کوروش کوچک در لیدیه در مقابل اردشیر دوم شورش کرد و در پی آن جنگ‌های سختی بین این دو برادر درگرفت که چرخاننده آن‌ها را ملکه پروشات می‌دانند. پروشات ساتراپ تیسافرن را برای مرگ او مقصر می‌دانست و در نتیجه کمی بعد او را به قتل رسانید. مطابق فصل مربوط به اردشیر دوم در زندگی پلوتارک، یک سرباز جوان ایرانی به نام مهرداد در نبرد کوناکسا ندانسته به کوروش کوچک ضربه زد و او گیج و مبهوت از اسب افتاد. برخی از خواجه‌ها کوروش را پیدا کردند و سعی کردند او را به جای امنی برسانند، اما یک کائونوسی از پیروان اردوگاه پادشاه با نیزه رگ پشت زانوی او را زد که او در پی آن به زمین افتاد و با برخورد سرش به سنگ، درگذشت. پروشات مهرداد را که در دربار بدون اطلاع به خاطر کشته شدن کوروش خودستایی می‌کرد، با دو کرجی اعدام کرد. او همچنین با پیروزی در یک بازی تاس در مقابل پسرش اردشیر، ماسابات، خواجه او که دست و سر کوروش را قطع کرده بود، به دست آورد و با کندن پوستش از او انتقام گرفت.Plutarch. تری‌تخمه، برادر او، یکی از خواهران ناتنی خود را بیش از آمستریس، دختر پروشات و داریوش دوم، که برایش در نظر گرفته شده بود، دوست می‌داشت. پس از روی کار آمدن اردشیر دوم و ناکامی کوروش برای تصاحب تخت سلطنت، پروشات، ملکه مادر و استاتیرا، ملکه همسر، هر دو در تلاش بودند تا تأثیر اصلی سیاسی بر شاه را داشته باشند و بدین ترتیب آن‌ها به رقبای سرسختی تبدیل شدند. | ## بخش 3: پروشات | گفته می‌شود که نفرت شدید میان این دو زن باعث شد که پروشات برای آسیب رساندن به استاتیرا، اردشیر دوم را تشویق به رابطه با زنان صیغه‌ای کند. برای نمونه او با انتقاد از رفتار وحشیانه پروشات با خواجه ماسابات، به این درگیری شدت بخشید. با توجه به یک منبع، پروشات در تلاش برای نجات زندگی کلئارخوس فرمانده اسپارتی و ژنرال‌های تابعش بود، که تیسافرن آن‌ها را اسیر کرده بود، اما استاتیرا در آخر موفق شد همسرش را متقاعد کند که اعدام زندانیان را به اجرا درآورد؛ بنابراین تصور می‌شود پروشات استاتیرا را مسموم کرده‌است. طبق یک منبع دیگر، پروشات عروس خود را به قتل رساند زیرا متوجه شد که پسرش فقط نسبت به همسرش عشق واقعی دارد. پلوتارک گزارش می‌دهد که پروشات ترور را با کمک خدمتکار وفاداری به نام گیگیس انجام داده‌است. او پرنده‌ای را با چاقویی سمی برای غذا آماده کرد به گونه‌ای که فقط نیمی از آن با سم مخلوط شده بود. پروشات نیز به بابل تبعید شد، اما سپس از آنجا بازگشت تا همچنان به شاه مشاوره دهد. او به شاهنشاه توصیه کرد که با دخترانش آمستریس و آتوسا ازدواج کند، تا به نفوذ خود بر او ادامه دهد، چرا که آن‌ها در دربار تجربه کمتری داشتند. | ## جمع‌بندی | این رمان بعداً توسط کامی سن-سانس در سال ۱۹۰۲ تبدیل به نمایشنامه‌ای با موسیقی دستگاهی شد.