aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: بازبچه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بازبچه | مقدمه: جمعیت این روستای تاریخی براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۳۱ نفر (۱۲۴خانوار) بوده‌است. | ## بخش 1: بازبچه | تاریخچه در فارسنامه ناصری و فرهنگ جغرافیایی ایران به روستای بازبچه اشاره شده است بازبچه . [ ب َ چ ِ ] (اِخ ) دهی است از دهستان شهرمیان بخش مرکزی شهرستان آباده که در 18 هزارگزی جنوب باختر اقلید و یک هزارگزی شمال خاور راه فرعی کولار به ده بید در دامنه قرار دارد. از لحاظ تاریخی می‌توان به تپه‌ی باستانی قلعه قلات (قلعه قلعه‌ها) و به روایتی قلعه گبری در شمال غربی روستا اشاره کرد که هنوز آثاری از آن باقی مانده است. | ## بخش 2: بازبچه | همچنین در ارتفاعات روستا و در مسیر دسترسی به ساختمان و سرآب آثار چندین دژ قدیمی وجود دارد که به علت موقعیت راهبردی روستا می باشد که از شمال شرقی روستا یک راه مالرو اما سنگلاخی به شهرستان آباده وجود دارد که احتمالا محل دیدبانی برای هجوم راهزنان یا لشکرهای مختلف بوده است. آب این روستا از چشمه و قنات و شغل اهالی اغلب کشاورزی و دامداری و گاوداری می باشد. آداب و رسوم از آداب و رسوم این روستای زیبا می‌توان به رسوماتی همچون ساز و نقاره محلی در مراسم‌های عروسی، مراسم گوسفند چینی و شب چله و عیدباستانی نوروز اشاره کرد. | ## بخش 3: بازبچه | اماکن گردشگری و زیارتی از مکان‌های زیارتی و مذهبی این روستا می‌توان به امامزاده جعفر از نوادگان امام موسی کاظم اشاره کرد که در مسیر روستای بازبچه به روستای جعفر آباد بازبچه قرار دارد و محل دفن بزرگان این روستا و منطقه می باشد، از د دیگر مکان های گردشگری و تفریحی این روستا می توان به مناطقی همچون پرکو و ساختمان و بیدچاله و سر آب اشاره کرد که بسیار خوش آب و هوا هستند. | ## جمع‌بندی | روستای بازبچه به دلیل قرارگیری در ارتفاع بالا خنک ترین روستای سرحد چهاردنگه شهرستان اقلید می باشد و دشت نمدان در پایین دست ان قرار دارد که اغلب کمترین دمای کشور را ثبت می کند.
موضوع مقاله: سنجدگل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سنجدگل | مقدمه: سنجدگل روستایی کوچک از توابع بخش مرکزی شهرستان اقلید واقع در استان فارس کشور ایران است. | ## بخش 1: سنجدگل | این روستا در ارتفاعات شهرستان اقلید قرار دارد و جمعیتی حدود ۳۷ نفر در چند خانوار دارد. جغرافیا و آب و هوا سنجدگل در ارتفاع تقریبی ۱۷۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است و دارای آب و هوای کوهستانی با زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. بارش سالانه حدود ۴۵۰ میلی‌متر و متوسط دما بین ۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد متغیر است. تاریخچه تاریخ دقیق تأسیس سنجدگل مشخص نیست، اما شواهد محلی نشان می‌دهد که روستا بیش از یک قرن پیش توسط خانوارهای بومی فارس تأسیس شده است. این روستا در طول زمان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در مسیرهای ارتباطی شهرستان اقلید اهمیت محلی داشته است. | ## بخش 2: سنجدگل | بخشی از محصولات کشاورزی برای فروش در بازارهای شهرستان عرضه می‌شود و برخی از خانوارها به صنایع دستی و قالیبافی مشغول هستند. فرهنگ و آداب و رسوم ساکنان روستا عمدتاً از اقوام فارس هستند و زبان اصلی آنان فارسی است. جشن‌ها و مراسم محلی شامل مراسم نوروز، مراسم‌های مذهبی و آیین‌های محلی مربوط به کشاورزی و دامداری است. امکانات و زیرساخت‌ها سنجدگل دارای امکانات پایه شامل برق، آب آشامیدنی و راه‌های روستایی است. دسترسی به مراکز درمانی، آموزشی و خدمات عمومی شهرستان از طریق جاده‌های فرعی ممکن است. | ## بخش 3: سنجدگل | خدمات مخابراتی و اینترنت در حال گسترش هستند تا سطح دسترسی به فناوری در روستا افزایش یابد. دسترسی راه‌های دسترسی به سنجدگل از طریق جاده‌های فرعی شهرستان اقلید امکان‌پذیر است. وسایل نقلیه عمومی، خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها معمولاً برای رفت و آمد استفاده می‌شوند. فرهنگ مردم روستای سنجدگل به زبان فارسی صحبت می‌کنند و دارای آداب و رسوم خاص خود هستند. | ## جمع‌بندی | جاذبه‌های گردشگری طبیعت بکر و کوهستانی چشم‌اندازهای زیبا از رشته‌کوه‌های زاگرس آداب و رسوم سنتی مردم روستا امکانات با توجه به جمعیت کم روستا، امکانات رفاهی و خدماتی در سنجدگل محدود است.
موضوع مقاله: الله‌آباد (اقلید) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الله‌آباد (اقلید) | مقدمه: الله‌آباد (اقلید)، روستایی از توابع بخش حسن‌آباد شهرستان اقلید در استان فارس ایران است. | ## بخش 1: الله‌آباد (اقلید) | این روستا پیش از انقلاب با نام ایل آباد و سپس اله اباد شناخته می شد که پس از انقلاب به الله اباد تغییر نام یافت . ساکنان این روستا پیش از انقلاب ساکن قلعه ی تاریخی شهرآشوب بودند که باساخت کهنه قلعه (قلعه کهنه) به این روستا کوچ کردند و سپس ینگی قلعه (قلعه ی نو ) را ساختند که از قلعه ی کهنه فقط تپه و خرابه ی دیوار ها باقی مانده است . نقل است که پیش از شکل گیری قلعه ی بزرگ ، عشایر و ایلات رهگذر ، مرده های خود را در تپه ی این قلعه به خاک می سپردند که به نقل از بزرگانی که زمان ساخت قلعه را به یاد داشتند ، آثار و قطعات استخوان و جمجمه از دل خاک بیرون می آمد . | ## بخش 2: الله‌آباد (اقلید) | این روستا پیش از انقلاب دارای یک دبستان به نام دبستان دولتی اله آباد و یک گرمابه ی عمومی سنگی بود که آثار گرمابه هنوز پابرجاست . زبان مردم این روستا ترکی و ازایل بزرگ قشقایی و طایفه ی فارسیمدان و تیره قرمشاملو هستند که خاستگاه آن ها منطقه ی هنا و پادنا می باشد که از گذشته های دور بر اثر اختلافات یا جست جوی مکانی بهتر برای زندگی ، به این مکان کوچ و ساکن شده اند . این روستا از شمال به رشته کوه های زاگرس ، از شرق به روستای شهرآشوب ، از غرب وجنوب غربی به روستاهای اردلی ، جعفرآباد و شهر حسن آباد و ازجنوب به روستای انگکبان محدود می شود . | ## بخش 3: الله‌آباد (اقلید) | بین روستای اله آباد و شهرآشوب ، تپه ای قدیمی در کنار راه آسفالته اقلید به مرودشت قرار دارد که به کره یال (تپه ی گرد ) معروف است و بنا به گفته ی اهالی قدیمی محل ، شاه نشین و دارای عمارت و آبادی بوده و زیر این تپه چشمه ی آب روان در سال های پرباران و برف ، روان بوده که به چشمه باشی (سرچشمه)معروف است . در سال های اوایل انقلاب قطعه ستون سنگی در کنار قبرستان روستا افتاده بود که اهالی به آن رستم آغاجی (چوبدست رستم )معروف بود و شوربختانه دیگر از آن اثری نیست . | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان حسن‌آباد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۴۳ نفر (۶۷خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: شهرک صفی خانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرک صفی خانی | مقدمه: شهرک صفی خانی، روستایی از توابع بخش حسن‌آباد شهرستان اقلید در استان فارس ایران است. | ## بخش 1: شهرک صفی خانی | طایفه صفی خانی مردم این روستا از طایفه صفی خانی یا صفی خانلو هستند.و آنچه در میان بزرگان این طایفه شنیده می شود این است جد آنها صفی خان قشقایی از ترکان ساکن در آذربایجان بوده است و در فارس سکونت گزید وجود طایفه ای به نام صفی خانی یا صفی خانلو در آذربایجان شرقی و عربی و زنجان و اردبیل و همینطور در جمهوری آذربایجان این دیدگاه را تایید میکند همینطور وجود چندین نقطه به نام صفی خانلو در شهرهای شمالی ترک نشین آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل و جمهوری آذربایجان هم دیدگاه را بخوبی تایید میکند در زمان صفویه این طایفه اکثریت شان به ایل قشقایی ملحق و به فارس آمدند .مردم این روستا به زبان ترکی و فارسی سخن می گویند. | ## بخش 2: شهرک صفی خانی | ## بخش 3: شهرک صفی خانی | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان بکان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۵۸ نفر (۷۸خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: شهابی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهابی | مقدمه: قبل از افزایش چاه‌های عمیق و نیمه عمیق در فاصله شهابی تا تنگ لایزنگان، سطح آب‌های زیر زمینی در این روستا بسیار مناسب بود و قنات پر آبی داشت که در آن ماهی و خرچنگ به فراوانی یافت می‌شد. | ## بخش 1: شهابی | پس از خشکسالی اقتصاد مردم از کشاورزی به ترابری و حمل و نقل تغییر کرده‌است و تعدادی از مردم روستا از طریق کار روی ماشین سنگین امرار معاش می‌کنند. دامپروی روستا نیز که در گذشته رونق فوق‌العاده‌ای داشت، با کاهش سطح زیر کشت محصولات کشاورزی از رونق افتاده است تاریخ تأسیس روستای فعلی شهابی به بعد از سال ۱۳۴۲ بر می‌گردد. | ## بخش 2: شهابی | بعد از اصلاحات ارضی رعیت‌هایی که در قلعه شهابی ساکن بودند و دهقان شده بودند خانه‌های کاه گلی خود را ساختند؛ و کمی بعد مالکان نیز از قلعه به مکان فعلی جابجا شدند. تا سال‌های ۶۱–۶۰ در این روستا آسیابی بود که رونق زیادی داشت و مردم روستاهای اطراف برای آرد کردن گندم و سفید کردن برنج به این روستا می‌آمدند. | ## بخش 3: شهابی | ## جمع‌بندی | جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱۰۵ نفر (۳۲ خانوار) بوده است.
موضوع مقاله: جوزکنگری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جوزکنگری | مقدمه: ساکنین روستای جوزکنگری به زبان لری صحبت می‌کنند و فامیل آنها امینی هست و تعداد زیادی از خانواده های آنها نیز عشایر هستند و در ماهور میلاتون (قشلاق) در فصل پاییز و زمستان روزگار می‌گذرانند و در اوایل بهار و تابستان به منطقه ییلاق سپیدان کوچ می‌کنند. | ## بخش 1: جوزکنگری | در این روستا و اطراف آن به دلیل فراوانی گیاه کنگر و جوز که میوه ای شبیه گردو و با اندازه کوچکتر هست اسم این روستا به جوزکنگری شهرت یافت. | ## بخش 2: جوزکنگری | در این روستا چند چشمه از جمله وزگ مراد و چشمه خاصه ای زیبایی خاصی به این روستا داده است در زمان قدیم به دلیل داشتن قلعه و برج های بلند دیده بانی جهت حفاظت از جان و اموال مردم از دست غارتگران بویراحمدی این روستا رونق بیشتری داشته است که اکنون برجها تخریب شده و تقریبا چیزی از آنها باقی نمانده است. | ## بخش 3: جوزکنگری | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان خفری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۳۷ نفر (۷۸خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: شاه ابوزکریا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شاه ابوزکریا | مقدمه: شاه ابوزکریا، روستایی در دهستان فورگ بخش فورگ شهرستان داراب در استان فارس ایران است. | ## بخش 1: شاه ابوزکریا | امامزاده یحیی امامزاده یحیی معروف به ابوزکریا فرزند سید ابوعمران موسی از نوادگان موسی کاظم بوده که در روستای شاه ابوزکریا در بخش فورگ شهرستان داراب استان فارس مدفون شده است. ساختار بنای قدیمی بقعه از خشت و گل و دارای گنبد شلجمی بلند بود که در سالیان اخیر به جهت وقوع زلزله تخریب گردید و به جای آن بنایی جدید در حال ساخت می‌باشد که مساحت آن حدود ۷۵۰ متر مربع می‌باشد. | ## بخش 2: شاه ابوزکریا | گنبد بنا به صورت غنچه ای به ارتفاع ۱۲ متر است که سه متر آن را ساقه تشکیل می‌دهد. تبارنامه سید یحیی ابوزکریا بن ابی‌عمران موسی بن حسن امیر بن ابی‌الحسن موسی‌الاعرج بن جعفرالجمال بن ابی‌جعفر محمد بن ابراهیم اکبر بن محمدالیمانی بن عبیدالله بن موسی کاظم امامزاده یحیی ابوزکریا فرزندی به نام سید علی داشت که از او سید محمد و در نتیجه، ابوعبدالله محمد النقیب بن احمد العلوی بن ابراهیم بن برهان‌الدین بن محمد به وجود آمد. | ## بخش 3: شاه ابوزکریا | اما ممکن است این مطلب خلاف واقع باشد و اینکه شخصی در میان فرزندان موسی کاظم، به نام یحیی با کنیه ابوزکریا باشد اختلاف نظر وجود دارد. | ## جمع‌بندی | جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۹۴۰ نفر (۲۸۶ خانوار) بوده است.
موضوع مقاله: بردترک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بردترک | مقدمه: بردترک" روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سپیدان که در دامنه کوه باغ و در میان دو رودخانه به نام رودشیر و رودچهل چشمه قرار گرفته‌است. | ## بخش 1: بردترک | شغل اکثر مردم این روستا دامداری و کشاورزی وباغداری می‌باشد، مردم این روستا از طایفه غوری می‌باشند وقدمت تاریخی این روستا با توجه به آثار به دست آمده به دوره ساسانیان برمیگردد.وجه تسمیع این روستااز انجا که این منطقه کوهستانی و دارای صخره‌هاوسنگهای بزرگ و شکسته می‌باشد و(سنگ)در زبان لری به معنی (برد)هست و(شکسته) به معنی (ترک) می‌باشد از این رو این منطقه به معنی (سنگ شکسته) که در زبان لری (بردترک)قرار گرفته‌است. تولیدات بخش کشاورزی و باغداری این روستا：تولید بیش از ۱۵۰تن گندم در سال،تولید پیش از ۱۰۰تن جو در سال،تولید بیش از ۵تن گردو در سال و تولید سیب،هلو،زردآلو،به،لوبیا،عدس ،نخود و... | ## بخش 2: بردترک | می‌باشد.این روستا دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی از جمله：تنگ بردترک ، تنگ باستانی زرلیلی ، رودشیر ، رودچهل چشمه ، باغات روستا و... آدرس این روستا： شهر اردکان به سمت روستای جوزکنگری و سپس به سمت کارخانه کبریت سازی سپیدان سابق بعد به سمت گردنه ریزانبوه، مسیر سمت چپ،روستای بردترک. | ## بخش 3: بردترک | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان خفری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۵۷ نفر (۳۵خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: رودشیر زیرانبوه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رودشیر زیرانبوه | مقدمه: رودشیر زیرانبوه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سپیدان در استان فارس ایران است. | ## بخش 1: رودشیر زیرانبوه | جنگ رودشیر: در سال 1312 شمسی در دوره پهلوی در حوالی فصل بهار بین کدخدای رودشیر و خان طایفه جاوید ممسنی مشکلاتی از جمله اختلاف بر سر منطقه بروبید پیش می آید غوری ها که از قبل برای تحکیم مرز های خود یک قلعه و برجک با طول 8 الی 10 متر ایجاد کرده بودند منتظر حملات دیگر خوانین بودن تا اینکه مرحوم مغفور ولی خان با چندی از تنفگ چیان طایفه به سمت منطقه مرزی رفت و مرز بین دو طایفه غوری و جاوید را علامت گذاری کرد خان طایفه جاوید با این جمله که هرکس یک آجر از قلعه رودشیر بیاورد در عوض طلا دریافت خواهد کرد عده ای کثیر را روانه روشیر و منطقه سپیدان کرد با عبور این لشکر از منطقه تنگ لله غوری های تنگ لله مثل جگون یا جویجان به غوری های دیگر مناطق سپیدان خبر دادن که لشکری متشکل از 700 نفر به سمت روشیر در حال حرکت اند صبح زود 70 درصد مردان و زنان طایفه غوری فقط سپیدان در قلعه روشیر جمع شدن و جنگی عظیم شروع شد در این درگیری بیشتر از چوب و چماق استفاده شد و چندین نفری هم تنفگ می انداختن که موجب کشته شدن یک خانم مسن از طایفه غوری و چندین نفر از نفرات خان جاوید شد این جنگ با شکست خان طایه جاوید ممسنی تمام شد و در حمله و تصرف روشیر ناکام ماندن و به جای زنی که کشته دختر کدخدای جویجان را به خانواده مقتول به عنوان خون بهسی دادن جمعیت این روستا در دهستان خفری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۷۴ نفر (۹۲خانوار) بوده‌است. | ## بخش 2: رودشیر زیرانبوه | ## بخش 3: رودشیر زیرانبوه | ## جمع‌بندی | جنگ رودشیر: در سال 1312 شمسی در دوره پهلوی در حوالی فصل بهار بین کدخدای رودشیر و خان طایفه جاوید ممسنی مشکلاتی از جمله اختلاف بر سر منطقه بروبید پیش می آید غوری ها که از قبل برای تحکیم مرز های خود یک قلعه و برجک با طول 8 الی 10 متر ایجاد کرده بودند منتظر حملات دیگر خوانین بودن تا اینکه مرحوم مغفور ولی خان با چندی از تنفگ چیان طایفه به سمت منطقه مرزی رفت و مرز بین دو طایفه غوری و جاوید را علامت گذاری کرد خان طایفه جاوید با این جمله که هرکس یک آجر از قلعه رودشیر بیاورد در عوض طلا دریافت خواهد کرد عده ای کثیر را روانه روشیر و منطقه سپیدان کرد با عبور این لشکر از منطقه تنگ لله غوری های تنگ لله مثل جگون یا جویجان به غوری های دیگر مناطق سپیدان خبر دادن که لشکری متشکل از 700 نفر به سمت روشیر در حال حرکت اند صبح زود 70 درصد مردان و زنان طایفه غوری فقط سپیدان در قلعه روشیر جمع شدن و جنگی عظیم شروع شد در این درگیری بیشتر از چوب و چماق استفاده شد و چندین نفری هم تنفگ می انداختن که موجب کشته شدن یک خانم مسن از طایفه غوری و چندین نفر از نفرات خان جاوید شد این جنگ با شکست خان طایه جاوید ممسنی تمام شد و در حمله و تصرف روشیر ناکام ماندن و به جای زنی که کشته دختر کدخدای جویجان را به خانواده مقتول به عنوان خون بهسی دادن جمعیت این روستا در دهستان خفری قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۷۴ نفر (۹۲خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: گلومهر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گلومهر | مقدمه: مردمان این روستا قبل از اصلاحات ارزی سال ۱۳۴۸ به صورت پراکنده و در اطراف زمین‌های کشاورزی سکونت داشتند بعد از اصلاحات ارزی خانه‌های در محل کنونی روستای به دلیل امکان رسیدگی بهتر به مردم احداث گردید که تاکنون پایدار مانده و از آب و برق و گاز و جاده برخوردار گردیده‌است. | ## بخش 1: گلومهر | مردمان این روستا بیشتر در بخش دامداری و کشاورزی امرار معاش می‌کنند از جمله کشت نخود، لوبیا، گندم، جو، عدس و باغات گردو، بادام، سیب، هلو، انگور ... از جاذبه‌های گردشگری این روستا می‌توان به رودخانهٔ خطکش، رودخانهٔ گلومهر، باغات، چمن زارها، چشمه زارها، خانه‌های خشتی، زندگی عشایری و مهمتر از همه تنگ تاریخی میلوستان که در پایین روستا قرار دارد می‌توان نام برد. این تنگه که محل اتصال دو رودخانهٔ خطکش و گلومهر به هم می‌باشد و طولی به حدود دو کیلومتر دارد ارتفاع ان حدود صد متر می‌باشد و از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی برخوردار است . قابل ذکر است که روستای گلومهر ( گلو _مهر )دارای پیشینه تاریخی میباشد و یکی از پایگاه های مهم شهر اردکان محسوب میشده و در بخشی از کتاب های تاریخی به این موضوع اشاره شده که شهر اردکان داری پیشینه تاریخی ۳۰۰۰ سال که حدود ۱۰۰۰ سال پیش به علت جنگ یا سیل یا زلزله تخریب شده و این شهر که به شهر شیران مشهور بوده (ارد :شیر کان :جایگاه ) که از بخش ها و پایگاه های گلوی مهر (گلومهر ) کوه مهر (دهستان کمهر کنونی ) ، بنگستان (محل جمع آوری خزانه ) پارسیگان (فارسیجان کنونی ) ،رود شیر ، ده پایگاه ، خوشمکان و مواردی بیشتر اشاره شده است . | ## بخش 2: گلومهر | به دلیل موقعیت مکانی و وجود تنگه مهلوستان در نزدیگی روستای گلومهر که گاه زندان و گاه محل کمینگاه و مخفیگاه بوده است به یکی از پایگاه ها و مکان های مهم شهر اردکان محسوب می شده. هم اکنون نیز به دو بخش (گلومهر) و (جلال مهر) شناخته می شود که به سبب آن شت که در زبان عربی حرف ( گ) وجود نداشته و این منطقه را به نام( جلومهر ) نام می بردند. خاندان گیلویه یا به عبارتی خاندان روزبه، از مشهورترین و مؤثرترین خاندان‌های ایرانی فارس در سه سدۀ نخست اسلامی بود که پس از سقوط ساسانیان، علاوه بر درگیری متناوب با اعراب مهاجم و مسلّط، به­تدریج موفق شدند در دستگاه خلافت عباسی نفوذ یابند و نقش بارز خود را در وقایع سیاسی- اجتماعی عصر نشان دهند. گیلویه که از همۀ اعضای خاندان معروف‌تر و برجسته­تر شد، اقتدار و عظمتش به حدی رسید که منطقۀ وسیعی از فارس را تحت حاکمیت خود درآورد، و منطقه به احترام و اشتهار او نام‌گذاری شد. | ## بخش 3: گلومهر | وی که سپاهی آماده و چند هزار نفری داشت، با خاندان ابودلف عجلی عرب، که از قرن دوم هـ ق در بخشی از ایران – خاصه عراق عجم- حضور و سلطه یافته بودند، درگیر و به رغم موفقیت‌های مقطعی و قتل معقل، برادر ابودلف، سرانجام کشته شد. قلمرو گیلویه که ناحیۀ گسترده­ای از نزدیکی‌های شیراز تا سمیرم، لردگان، ارجان (= بهبهان)، بخشی از کناره­های خلیج فارس، ممسنی و کهگیلویه و بویراحمد بود، قلمرو حکمرانی گیلویه و خاندانش محسوب می‌شد. پس از گیلویه، فرزندانش، خالد و حسن و نوۀ او محمد بن حسن، به گونه­ای دیگر در دربار خلفای عباسی حضور و نفوذ یافتند و و نقش مهم خاندان را تداوم بخشیدند. | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در بخش مرکزی شهرستان سپیدان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۴۷ نفر (۲۰خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: راشک سفلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # راشک سفلی | مقدمه: راشک سفلی، روستایی از توابع بخش همایجان شهرستان سپیدان در استان فارس ایران است (در تقسیم بندى قدیمى طایفه جاوید و از توابع شهرستان نورآباد ممسنى بوده است)که مردم آن اغلب به کشاورزی و دامداری مشغول‌اند در اطراف روستا باغ های انگور به وفور یافت میشود ۷۰درصد جمعیت روستا را افراد مسن تشکیل میدهند که فرزندان آن‌ها در شهر های نزدیک از جمله شیراز زندگی میکنند.هوای روستا در فصل بهار سرد، در تابستان بسیار خنک، پاییز و زمستان فوق العاده سرد است نام ها خانوادگی مردم عبارتند از :صادقی ,عزیزی، شفیعی، حسینی، دهقانی، محمدی و... | ## بخش 1: راشک سفلی | لغت نامه دهخدا در مورد واژه راشک چنین توضیح داده است: راشک بلوط جهانه دهی است از دهستان جاوید بخش فهلیان و ممسنی شهرستان کازرون که در 42 هزار گزی خاوری فهلیان قرار دارد... | ## بخش 2: راشک سفلی | راشک خلیفه هارون دهی است از دهستان جاوید بخش فهلیان و ممسنی شهرستان کازرون که در 42 هزار گزی خاور فهلیان قرار دارد. | ## بخش 3: راشک سفلی | در تقسیم بندی های کنونی کشوری روستای راشک از توابع شهرستان سپیدان در استان فارس محسوب میشود. | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان سرناباد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۲۸ نفر (۱۰۶خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: دلخان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دلخان | مقدمه: دلخان، یک روستای زیبا از توابع بخش همایجان شهرستان سپیدان در استان فارس ایران است. | ## بخش 1: دلخان | جمعیت این روستا در دهستان شش پیر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۲۳۱ نفر (۲۳۳خانوار) بوده‌است. روستای زیبا و خوش آب و هوای دلخان از توابع سپیدان شیراز میباشد که به دلیل ساخت پلکانی و چشمه های فراوان، طبیعت بکر و زیبا، از طرف وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس به عنوان روستای گردشگری شناخته شده است. | ## بخش 2: دلخان | این روستا از یک سمت به کامفیروز و جورگ و بیضا و بهشت گمشده، و سمت دیگر به همایجان و سپیدان می رسد. محصولات باغی روستا شامل انواع سیب، گردو، زردآلو، هلو، شلیل، شفتالو، گوجه سبز، انگور و انواع حبوبات درجه یک و محصولات دامی شامل شیر و دوغ و کره و پنیر و ماست محلی می باشد. | ## بخش 3: دلخان | ## جمع‌بندی | بدیهی است برای مسافران به شیراز، دیدن این روستا در تمام فصول سال به دلیل زیبایی های فصلی خالی از لطف نمی‌باشد.
موضوع مقاله: ابنو (بیضا) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابنو (بیضا) | مقدمه: روستای ابنو در ارتفاع ۲۰۳۳ متری از سطح دریا واقع‌شده و از سه‌ طرف محصور در کوه است، که هرکدام از دره‌های کوه‌سارهای اطراف آن نام مشخصی دارد.▼ جغرافیا نام دره‌ها به‌ترتیب از شمال: * دوُبالی، کمر مشی، کاسوزعلی، بیلیئو، باغل ‌بلندی، دره دوزی، دره پیادرویی، خرخوکی، چال کلاغی (چال‌غلایی)، سینه‌ نسا، سایه بردی، خلیلی، دره اسفیار، دره برنیشی، شولی، منجنی، دره خول، اشکفت ملکی، بَر اَفتو، چنارباغ و قبرستان قدیم. | ## بخش 1: ابنو (بیضا) | پوشش گیاهی منطقه ابنو شامل بوته‌های گون و درختان سپیدار، ارژن، بادام کوهی، پسته کوهی، بلوط، چنار و... به‌علت آب‌وهوای مناسب و وجود چشمه‌ها و قنات‌ها، این روستا هم‌اکنون دارای باغات انگور فراوان میباشد. قبرستان داخلی روستا که زمانی دارای سنگ قبرهای نقش‌دار و شیرهای سنگی بوده‌است در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۶۳ به‌عنوان یکی از فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران به ثبت رسید. | ## بخش 2: ابنو (بیضا) | روستای ابنو دارای سه حمام خزینه‌ای و هشت آسیاب آبی و چندین مسجد به‌نام‌های مسجد جامع، مسجد شمس و مسجد محله دومن و مسجد امام‌زاده بوده‌است. این روستا دارای امام‌زاده‌ای به‌نام فخرالدین احمد است که به اعتقاد برخی اهالی روستا، ایشان بردار شاه‌چراغ و امام رضا است. فهرست مناطق و محلات محله شاه ولایت، کوی شیخکی، محله امام‌زاده، محله سرحوض، محله سرکت، محله آب غل‌گاه، محله سرقنات، دروازه دومن، دروازه بالا، محله گودبرزه، شیدان/ شهیدان (کفه آب‌رو)، غوره‌دان (گوره‌دان)، یخچالی، گندآب، شاطرزمانی، سیرستان، قنات سرکت، منجنی، محله سرکره، گاو زردی، شاه‌نشین، هوردان، کَلبه، دهنو، بردون، شولی، تنگ بالا، پاراَفتو، چنارباغ، پشت روخونه، کرخرسی، برم ساسون، چشمه دو زردک، سرپل سنگی، تل خرگوشی، تل حلوایی، قنات آقوی حاجی، چغده. | ## بخش 3: ابنو (بیضا) | این محصول به‌سبب شیرینی زیادی که دارد، برای پخت و تهیه شیره یا دوشابْ بسیار مناسب است و همچنین شراب ی گوارا داشته است. قدمت تولید شیره در استان فارس بیش از ۲ هزار سال بوده و روستای ابنو نیز زمانی دارای کارگاه‌های متعدد دوشاب‌پزی یا به گویش اهالی «دشوپزی» بوده‌است. | ## جمع‌بندی | هم‌اکنون دو کارگاه شیره‌پزی در این منطقه فعال بوده که فرایند فرآوری و پخت سنتی شیره را برای کشاورزان و اهالی برعهده دارند.
موضوع مقاله: شول (سپیدان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شول (سپیدان) | مقدمه: روستای شول دارای چندین آثار قدیمی مانند کِروش(کارگاه شیره انگور پزی) و حمام (که تخریب شد) برچ (مکان مراقبت) و دارای چشمه ی زیبا به اسم پازنان(پازن نام یک گونه بز کوهی هست) با آبی خنک که در طول سال درحال جوشیدن است. | ## بخش 1: شول (سپیدان) | همچنین دارای قناتی است که به نام محلی *دَمپُله* آب آن برای روستا استفاده می شود. روستای شول دارای کوه های بلند و دره های سخت و بزرگی و جنگل های بلوط است که در بهار گیاهان زیادی از جمله کارده ،کنگر، ریواس و ... | ## بخش 2: شول (سپیدان) | این روستا دارای دو بافت قدیم و جدید است که بافت قدیم به نام محلی (شیمال) قدمت بالایی دارد و هنوز آثاری از آن بجا مانده است. گفته می شود در دوران محمد رضا شاه پهلوی یکی از وزیران شاه در حال عبور از جاده شیراز سپیدان بوده که برای مدتی کوتاه در روستای شول به استراحت و گفتگو با اهلی روستا می پردازد و اهالی روستا با نوای محلی به پیشواز وزیر می روند. | ## بخش 3: شول (سپیدان) | از محصولات این روستا می توان به انگور انجیر گندم عدس بادام نام برد لهجه این قوم به لُر شباهت دارد که نوع گویش آن را لُر گَر می نامند. در زمان های قدیم کوهای روستای شول دارای حیات وحش زیادی از جمله خرس گرگ پلنگ و ... | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان همایجان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۳ جمعیت آن ۸۴۱ نفر (۳۵ خانوار) بوده است.