موضوع مقاله: شهداد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهداد | مقدمه: شهداد از جنوب غرب به مناطق کوهستانی و سردسیر سیرچ از شمال شرق به مناطق کویری و گردشگری بِکر کلوت‌های شهداد و دریاچه جوان شهداد به‌پایان می‌رسد. | ## بخش 1: شهداد | شهداد در گذشته مرکز ایالت آراتا بوده است و همچنین درفش شهداد کهن‌ترین پرچم فلزی یافت شده در ایران است که اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود. در زبان فارسی شهداد به عنوان اسم پسرانه کاربرد دارد و به معنای داده‌ای از سمت شاه یا هدیه شاه است. در نزدیکی شهداد مجموعه روستاهای کوچک زیادی وجود دارد که روی هم به دهستان تکاب معروف است و به داشتن فرآورده سیر بنفش رنگ مرغوب شهرت یافته‌اند. در این دهستان شمار زیادی اقامتگاه بومگردی کویری پذیرای میهمانان و ایرانگرد و جهانگرد هستند ، شهر شهداد قرار است بزودی تبدیل به شهرستان شود. یاقوت حموی در معجم البلچان پس از انکه از آبادانی این شهر گفته ، از قول نویسنده پراوازه سده سوم هجری حمزه اصفهانی آورده است که نام خبیص معرب هبیچ است . همچنین از دو ناحیه آن بنام خبق و ببق نام برده است شهداد با نام تاریخی خبیص و جمعیت ۲۴۰۰۰ نفری، در ۷۰ کیلومتری شمال شرق کرمان، در حاشیه باختری لوت مرکزی قرار گرفته است و بزرگ‌ترین بخش استان کرمان به‌شمار می‌رود. شهر باستانی شهداد با دیرینگی ۶۰۰۰ ساله در سال ۱۳۴۷ خورشیدی توسط کاوشگران سازمان میراث فرهنگی ایران کشف شد. این ناحیه از کرمان، هیچگاه مورد توجه باستان شناسان نبود، زیرا تصور وجود تمدن باستانی در صحرای لوت غیرممکن بود. اولین هیئت کاوش در سالهای ۱۳۴۶ به سرپرستی دکتر احمد مستوفی- از مؤسسه جغرافیایی دانشگاه تهران – برای بررسی موقعیت جغرافیایی دشت لوت و اطراف آن وارد آنجا شدند و در حین اکتشافات خود «چاله تکاب» به تعدادی سفال برخورد کردند که قسمتی از آن‌ها از زمین بیرون و این آثار نشان از وجود تمدنی پیشرفته در این ناحیه بود. گروهی از باستان شناسان، شهداد را کلیدی برای شناخت فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی تمام منطقه جنوب شرقی ایران در هزاره سوم ق. عده‌ای هم آن را با شهر گمشده سومری آراتا منطبق می‌دانستند (آراتا: در گل نوشته سومری نام آراتا بسیار به کار رفته است. هانسمن انگلیسی، سرزمین انشان را همان فارس می‌داند و شهر سوخته واقع در استان سیستان و بلوچستان را شهر حماسی آراتا می‌دانست. نظریه‌ای شهداد را مرکز ایالت آراتا می‌داند که یکی از چند ایالات خود مختار امپراتوری عیلام به‌شمار می‌رفته و دارای اجتماعی شکل یافته و منسجم بود. | ## بخش 2: شهداد | از آنجاییکه پیشینیان، بنا بر اعتقادشان به اینکه بعد از مرگ در دنیایی دیگر محتاج آب و غذا و مسکن خواهند بود، تمامی متعلقات خود، از ظرف و لباس گرفته تا زیورآلات را با خود به گور می‌بردند. ساکنان شهداد، از افراد بزرگ و سرشناس خود از جمله حکمرانان، کاهنان، مجسمه‌هایی می‌ساختند و پس از فوت آن‌ها در هنگام تدفین آن را با اشیای دیگر در گور جای می‌دادند. همچنین قدیمی‌ترین درفش فلزی کشف شده در جهان با عنوان درفش شهداد در این منطقه بوده است. جاذبه‌های گردشگری از دیدنی‌های شهداد می‌توان به قلعه کهنه، قلعه رموک، قلعه چغوکی، قلعه بهرام، گورستان‌های باستانی، آب انبار حاج محمد تقی، کارگاه فلز کاری باستانی (محوطه باستانی شهداد)، آسیاب آبی، باغ شهرداری، باغ کشاورزی و امام زاده زید اشاره کرد. محوطهٔ باستانی شهداد در حاشیهٔ غربی دشت لوت قرار دارد و فاصلهٔ آن تا شهر امروزی شهداد در حدود چهار کیلومتر است. بیابان لوت شهداد جاذبه‌های طبیعت گردی فراوانی دارد از جمله کلوت شهداد که اولین نقطه در بدو ورود به کویر و به‌شدت دیدنی است، و سایر جاذبه‌ها دره زبان مار، کوه ملک محمد، گندم بریان و ریگ یلان. بیابان لوت بیابان لوت در بخش شهداد و ۱۰۰ کیلومتری مرکز استان کرمان قرار گرفته است. بیابان لوت لقب زیباترین و در عین حال گرمترین نقطه جهان را به خود نسبت داده است سرزمینی با پدیده‌ها و شگفتی‌های ناشناخته که می‌تواند پنجره ای نو به صنعت طبیعت گردی ایران بگشاید، در گذشته به اشتباه گفته می‌شد که در ۸۰ کیلومتری کویر شهداد منطقه ای به نام گندم بریان یا «ریگ سوخته» وجود دارد که در تابستان با دمای نزدیک به ۷۰ درجه سانتی گراد رکورد دار گرمترین نقطه جهان شده است، اما پس از بررسی دقیق مشخص شد که چاله مرکزی لوت که با طی ۷۵ کیلومتر در مسیر شهداد به سمت بیابان لوت می‌توان به آن رسید گرمترین نقطه جهان است که به دلیل نداشتن جاده و راه مشخص دستیابی به آن به سختی و تنها با همراهی تعداد معدودی که آشنا به مسیرها هستند امکان‌پذیر است. بعد از اعلام نظر کردوانی پدر کویرشناسی ایران و تأیید ناسا، پرچم ایران به عنوان گرمترین نقطه جهان در این منطقه برافراشته شد. این پدیده در دل این چنین کویری که حیات در آن به ندرت دیده می‌شود خود به تنهایی معجزه است. این دریاچه طبیعی در اثر طغیان رودخانه شور که از ارتفاعات استان خراسان جنوبی سرچشمه می‌گیرد و سیلابی که در بهار سال ۱۳۹۸ در استان کرمان رخ داد، ایجاد شد. از منظری دیگر که به این سیلاب بنگریم خواهیم دید که در نتیجه آن، دریاچه‌ای بسیار زیبا در دل کویر لوت و کلوت شهداد پدیدار شد. پیدایش دریاچه جوان در میان کلوت‌ها، سبب ایجاد منظره و چشم‌اندازی بی‌نظیر در این منطقه شده است. | ## بخش 3: شهداد | در این مقاله، قصد داریم به معرفی دریاچه جوان کرمان، چگونگی پیدایش آن، پوشش گیاهی و جانوری اطراف آن و دسترسی به آن را بررسی کنیم. این دریاچه به عنوان پدیده‌ای طبیعی در مجاورت کلوت‌های زیبای کویری ایجاد شده است. این پهنا به‌قدری است که مسیر جاده‌ای شهداد به نهبندان را که ۴۰ کیلومتر بود، مسدود کرد. در اینجا شما شاهد تیرهای برقی خواهید بود که در میان آب این دریاچه جذاب قرار دارند. پیدایش دریاچه، علاوه بر آبیاری لب تشنه کویر، این منطقه را تبدیل به یکی از بهترین جاذبه‌های طبیعی ایران کرده است. درحال حاضر دریاچه خشک می باشد ( تیر ماه 1404) پدید آمدن دریاچه ای در مجاور گرم‌ترین نقطه جهان، کمی از معجزه ندارد. دریاچه جوان در استان کرمان درست در میان کویر لوت و در جوار کلوت‌های استوار و سربرافراشته شهداد به‌وجود آمده است. گویی این دریاچه برای تکمیل زیبایی شهداد و گواه قدرت رود شور در دل کویر متولد شده است. پیدایش این دریاچه در این منطقه، احتمالاً باعث ایجاد تغییراتی در آب و هوای کویر خواهد شد. به بیانی دیگر این تغییرات به شکل زنجیروار سبب تغییر و به‌وجود آمدن اکوسیستمی جدید در این قسمت از کویر شود. لازم است ذکر شود نام گذاری این دریاچه توسط کوهسار فعال گردشگری و اهل رسانه استان کرمان انجام شده است. البته به مرور زمان این دریاچه در حال خشک شدن است اما در اوائل که پر از آب بود حتی قایق‌رانی تفریحی هم در آن انجام می‌شد. اما این دریاچه دیگر می‌شود گفت ناپدید شده است زیرا دو سال پس از تشکیل آن به دلیل خشکسالی و هوای گرم تبدیل به نمکزار شده در حال حاضر! | ## جمع‌بندی | مطلب قابل ذکر برای گردشگرانی که با منطقه آشنا نیستند دریاچه لوت شهداد که در اثر سیل سال ۹۸ به‌وجود آمده بود.