موضوع مقاله: شیرین (همسر خسرو پرویز) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شیرین (همسر خسرو پرویز) | مقدمه: بر اساس روایت فردوسی شیرین بعد از ازدواج خسرو با مریم بر سر راه او قرار می‌گیرد و داستانهای جوانی شان را یادآوری می‌کند، و این گونه به حرمسرای شاه وارد می‌شود و در نهایت مریم را مسموم کرده و می‌کشد. | ## بخش 1: شیرین (همسر خسرو پرویز) | ثعالبی گوید:خسرو در ایام ولیعهدی به عشق شیرین گرفتار بود تا آنکه به آشوب بهرام چوبین گرفتار گشت و مدتی شیرین را از یاد برد اما بعد از اینکه تخت شاهی را پس گرفت وی را بلافاصله به زنی گرفت و همه جان و دل به او سپرد و او را چون مردمک چشم عزیز می‌داشت؛تاریخ ثعالبی، ص 439. بزرگان را این ازدواج ناخشنود آمد چرا که عقیده داشتند شیرین که دوشیزه و باکره بود خود را بدون نکاح در اختیار خسرو نهاده بود و با او عشق می‌باخت و چنین زنی در خور شان ازدواج با پادشاه نیست اما خسرو گفت که او بخاطر من بدنام گشته و حالا که با ما ازدواج کرده چون جام زرینی پاک و پاکیزه گشته‌است و بزرگان سخن وی را تأیید کردندشاهنامه فردوسی، پادشاهی خسروپرویز. در نهایت شیرین به خاطر حسادت به مریم بعد ۱ سال او را به‌طور ناشناسی (احتمالا با زهر) به قتل می‌رساند. ز مریم همی‌بود شیرین بدرد همیشه ز رشکش دو رخساره زرد به فرجام شیرین ورا زهر داد شد آن نامور دخت قیصرنژاد ازان چاره آگه نبد هیچ‌کس که او داشت آن راز تنها و بس چو سالی برآمد که مریم بمرد شبستان زرین به شیرین سپرد شیرین مادر ۴ یا ۵ تن از پسران خسروپرویز به نام‌های شهریار، مردانشاه، نستور، فرود و احتمالاً فرخزاد خسرو پنجم و مادربزرگ یزدگرد سوم بود؛ همچنین آمده‌است که شیرین در ابتدا باردار نمی‌شد. پزشکی رومی بنام گابریل سنجاری رئیس پزشکان دربار خسرو پرویز، موفق به درمان او شده و شیرین فرزندی یافت که او را مردانشاه نامیدند و سپس فرزندان دیگری زایید. گابریل، ابتدا کیش نسطوری داشت و سپس مسیحی یعقوبی شده و به‌شدت از این فرقه حمایت می‌کرد. شیرین نیز تابع عقیده یعقوبی شد و این فرقه در دربار به‌جای فرقه نسطوری تسلط پیدا کرد.کریستنسن، ص ۵۱۱ شیرین از حیث زیبایی مورخان او را یکی از زیباترین زنان طول تاریخ نام برده‌اند که آوازه زیباییش در همه جا به‌طور چشمگیر گسترده بود. و شیرین که گلستان زیبایی و ماهپاره‌ای بود که مانند او در خوبرویی و برازندگی دیده نشده‌است» پرستارانش گواهی می‌دهند که از زمان هوشنگ به این سو، یعنی از آغاز خلقت، ماهرویی چون او «بر تخت ناز» ننشسته‌است.تاریخ ثعالبی بلعمی گوید: تمام روم و ترک را گشتند و نیافتند از وی نیکوتر و خوشخوی‌تر؛ این زن همان بود که فرهاد سپهبد فریفته آن شد و خسرو چون گناهی برای کشتن وی پیدا نکرد او را به کندن کوه بیستون گماشت تا جان سپرد.تاریخ بلعمی یاقوت حموی می‌نویسد که خسروپرویز سه چیز داشت که برای هیچ‌یک از شاهان قبل و بعد نبوده و نخواهد بود: اسب وی شبدیز، زن ماهروی وی شیرین که زیباترین مخلوق خدا بود، و خنیاگر وی باربد.معجم البلدان جلد ۴ صفحه ۳۵۸. ابوبکر خوارزمی گوید: «از کثرت زیبایی هر بار که ظاهر می‌شود یادآوری می‌کند که طلوع آفتاب گستاخی است. | ## بخش 2: شیرین (همسر خسرو پرویز) | به روایت نظامی گنجوی شیرین بزرگ زاده‌ای از تبار شاهان ارمنستان بود که بعدها نیز یک چند به جای عمه‌اش بر تخت نشست اما بعد از ازدواج با خسرو فرمانروایی بر ارمنستان را رها کرد. براساس همین روایت او زنی پاکدامن و وفادار و صبور بود و وفاداری و عشق خالص او به خسرو زبانزد بود. در منظومهٔ نظامی حدیث وصال خسرو و شیرین پس از فراز و نشیب‌ها و دوری‌های فراوان، با آب و تاب بازگفته شده و صورتی بس عاشقانه به خود، گرفته‌است. چهره شیرین در شاهنامه استوارتر و با صلابت تر است هر چند از او در شاهنامه کم سخن به میان رفته اما او نماد یک زن نمونه است که همواره در کنار و همدم شوهر خویش است و جز او مهر کسی را در دل ندارد به حدی که وقتی شیرویه پس از مرگ پدر به او پیشنهاد همخوابگی و اعتبار و ثروت‌های کلان دوره پدرش را می‌دهد او مرگ در کنار تنها عشقش را به خفت همخوابگی با شیرویه ترجیح می‌دهد و به چهره ای آرمانی مبدل می‌گردد. فرهاد با شوق و توانایی خاصی به این کار پرداخت و پاره‌های سنگین کوه را که ده مرد از برداشتن آن عاجز بودند، کَند. گویند به تحریک خسرو پرویز پیرزنی به دروغ خبر مرگ شیرین را به او داد و فرهاد به شنیدن این خبر تیشهٔ خود را بر فرق خویش کوبید و در دم جان سپرد. مرگ شیرویه پسر خسروپرویز که از مریم رومی بود، و پس از مرگ پدر شاه شد به شیرین چشم داشت، با آنکه بیش از پنجاه بهار از عمر شیرین گذشته بود اما همچنان بسیار جذاب و دلربا بود و بقول ابوبکر خوارزمی هر چه بر سنش می‌افزود روز به روز زیباتر می‌شد پس کس نزد شیرین فرستاد که یا به زناشویی من درآ یا مجازات شو که اگر به زنی من درآیی تو را همچون دوران پدر سرور زنان کنم و حتی بیشتر به تو بخشم شیرین که در ظاهر به خواست شیرویه رضا داده بود دو شرط برای او گذاشت و ان دو شرط این بود: نخست اینکه اموال و دارایی‌های او و فرزندانش را که غصب کرده‌اند به وی بازگردانند دوم اینکه پیش از آنکه پرویز را به خاک سپارند به مزار او برود و شیرویه با کمال میل پذیرفت. پس شیرین اموال خود را به نیازمندان بخشید و کنیزان و خدمتکارانش را آزاد کرد، آن‌گاه بهترین و پاکیزه‌ترین لباسهایش را پوشید و خود را به زیبایی تمام بیاراست و انگشتری که در زیر نگینش زهری کشنده جا داده بود در انگشت کرد و به مزار خسرو درآمد کالبدش را در آغوش گرفت با دندان نگین را کند و زهر را نوشید و درحالی‌که دست در گردن خسرو داشت جان سپرد… خبر آن را به شیرویه رسانیدند، دریغ و افسوس گفت و دستور داد شیرین را همانگونه که هست در کنار پیکر خسرو بازگذارند و در دخمه را ببندند و چنان کردند. (ثعالبی: ص ۴۰۳_۴۰۴) مرگ شیرین به روایت نظامی گنجوی شیرین پس از قبول کردن شرط شیرویه مبنی بر ازدواج با وی، روز دفن خسرو که مصادف با تاج گذاری و شروع رسمی سلطنت شیرویه بود پس از آزاد کردن کنیزان و بخشیدن اموالش به آنها چنان خود را بیاراست و خنده بر لب داشت که همگان از رفتار او حیرت زده بودند. | ## بخش 3: شیرین (همسر خسرو پرویز) | در این مراسم شیرین به داخل آرامگاه خسرو رفته و از موبدان خواست تا برای مدتی او را با خسرو تنها گذارند، سپس لب های خسرو را بوسید و با خنجری جگر خود را پاره کرد و دست در دست خسرو جان داد. شیرویه پس این واقعه دستور داد تا با احترام خسرو و شیرین را در یک مقبره دفن کنند. مکان‌های یادبود شیرین و فرهاد در کرمانشاه ایران مکان‌های زیادی وجود دارد که در فرهنگ عمومی به داستان عاشقانهٔ شیرین و فرهاد منسوب شده یا ساخت آن به فرهاد منتسب شده‌است. در منطقه کرمانشاه داستان شیرین و فرهاد جایگاه بالایی در فولکلور کردی، لکی و فرهنگ مردم دارد. طاق شیرین و فرهاد در روستای چهل زرعی، تنگ کوشک، در زرنهٔ استان ایلام.خبرگزاری کردپرس: تلفیق معماری و افسانه در طاق شیرین و فرهاد ایوان، نوشته‌شده در ۱۱ دی ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۱ دی ۱۳۹۸. درخت شیرین و فرهاد در طاق‌بستان کرمانشاه.باشگاه خبرنگاران جوان: درخت چنار بلندقامتی که به دوران ساسانی و افسانۀ شیرین و فرهاد نسبت می‌شود، نوشته‌شده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۳؛ بازدید در ۱۱ دی ۱۳۹۸. خسرو و شیرین و همراهان‌شان زمستان را در این منطقهٔ گرمسیری به تفریح و شکار و خوش‌گذرانی می‌پرداختند. | ## جمع‌بندی | شهرستان قصر شیرین نیز به علت مجموعه کاخ‌هایی که برای شیرین بنا شده‌است به این نام مشهور شده‌است.