موضوع مقاله: عده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عده | مقدمه: عِدّه مدت‌زمانی است که تا پایانش، زنی که ازدواج او به دلایلی همچون طلاق در ازدواج دائم و انقضای مدت در ازدواج موقت از میان رفته، نمی‌تواند شوهر دیگری برگزیند. | ## بخش 1: عده | رعایت عدّه بر مبنای قرآن و فقه اسلامی برابر ماده ۱۱۵۰ قانون مدنی ایران مصوب ۱۳۱۳ خورشیدی الزام قانونی دارد. واژه‌شناسی عدّه یا عدّت در لغت به معنی شمار و جماعت و گروه است و از العدّة عربی گرفته شده که از ریشه عدّ به معنی شمردن می‌آید. از نظر دستوری مصدر سماعی است و در اصطلاح فقه به مدتی گفته می‌شود که زن باید برای ازدواج دیگرباره شکیبایی پیشه کند. «عدّه گرفتن» کنایه از خانه‌نشینی و «عدّهٔ غم» به معنای دوران اندوه و افسردگی است. خاقانی در این دو بیت به این معانی اشاره دارد: حکمت وجود عدّه در این باره چهار دیدگاه مطرح است: قطعیت عدم بارداری و جلوگیری از اختلاط نطفه یعنی عدم تشخیص نَسَب و معلوم نبودن پدر. هرچند همسر پیشین که زن از وی از راه ازدواج یا زنا باردار شده، شرعاً ولی و سرپرست فرزند محسوب می‌شود. | ## بخش 2: عده | مدت‌زمان عدّه عدّه پس از دخول بر عهدهٔ زن قرار می‌گیرد تا مدتی برای ازدواجِ دیگرباره صبر کند. منظور از «دخول» در تمام موارد کاربرد ولو در صورت عدم تصریح، دخول به اندازهٔ ختنه‌گاه در پیشِ زن (واژن) است که در نظر اغلب فقها، پسِ زن (مقعد) را نیز در بر می‌گیرد؛ مگر در اِحصان و نیز ازالهٔ پردهٔ بکارت که اکثر فقها تنها ناظر به دخول در پیشِ زن می‌دانند هرچند اقلیتی برآنند که دخول از هر کدام از پیش و پس زن موجب تحقق ازاله بکارت و خروج از دوشیزگی می‌گردد. عدّهٔ زنی که در زمان بارداری، شوهرش بمیرد: تا هنگام زایمان به شرط اینکه کمتر از ۴ ماه و ۱۰ روز نباشد. عدّهٔ جدایی (طلاق، فسخ، انفساخ، انقضای مدت، بذل مدت): ۳ بار طُهر یا پاکی از ماهینگی (عادت ماهانه/حیض/دشتان/پریود). در عموم مذاهب اهل سنت خود ماهینگی در ازدواج دائم ملاک است نه طُهر یا پاکی از آن، بنابراین مدت عدّه در شیعه بیشتر است. عدّهٔ یائسه: در تشیع بدون عدّه مگر در صورت نبود ماهینگی همزمان با شک در رسیدن به سن فقهی یائسگی: ۳ ماه. | ## بخش 3: عده | سن فقهی یائسگی در شیعه، پنجاه سال تمام قمری (برابر با ۴۸ سال و ۱۷۹ روز خورشیدی) است حتی اگر زنی در عمل، یائسگی دیررس یا زودرس نسبت به آن سن داشته باشد. البته کثیری از فقها سن یائسگی را برای زنانِ سیّده، استثنائاً شصت سال قمری (برابر با ۵۸ سال و ۷۸ روز خورشیدی) می‌دانند. با این حال در مشهور فقه اهل سنت، یائسگی طبیعی ملاک بوده و سن، معیاری درجهٔ دوم است.بررسی نظریات پیرامون یائسگی، معصومه مظاهری، فصل‌نامهٔ فقه و حقوق خانواده وابسته به پردیس خواهران دانشگاه امام صادق، تابستان ۱۳۸۲، سال هشتم، ش۳۰، ص۱۰۶ و ۱۱۰، تارنمای نورمگز عدّهٔ صغیره: در تشیع بدون عدّه و در تسنن ۳ ماه. اگر زنی بخواهد با شوهر پیشین خود که اخیراً جدا شده ازدواج کند: بدون عدّه.متن و ترجمه‌های آیهٔ ۲۲۸ بقره، پایگاه جامع قرآنیمتن و ترجمه‌های آیهٔ ۲۳۴ بقرهمتن و ترجمه‌های آیهٔ ۴ طلاقمتن و ترجمه‌های آیهٔ ۴۹ احزاب گفتنی‌است افزون بر موارد یادشده، در فقه اسلامی: عدّهٔ زنی که با وجود اقتضای سن، ماهینگی ندیده است: ۳ ماه (فقه شیعه در ازدواج موقت، عدّه را در این باره ۴۵ روز در نظر می‌گیرد) عدّهٔ زناکار: زنی که مرتکب زنا شده عدّه ندارد اما کثیری از فقها با توجه به علت تشریع عدّه در قرآن – جلوگیری از گم شدن نسب یا بی‌پدر شدن فرزند – اِستِبرای رَحِم یعنی دست کم یک بار ماهینگی را واجب دانسته‌اند. در فقه تشیع، عدم وجوب استبرا نظر مشهور است و در فقه تسنن، وجوب آن نظر مشهور می‌باشد. عدّهٔ آمیزش اشتباهی و اجباری: در وَطی به شُبهه یعنی دخول حرام با گمانِ حلال بودن به‌طور کلی و نیز در زنای به عنف (تجاوز جنسی) هر دو زن باید عدّهٔ جدایی نگه دارند. | ## جمع‌بندی | بنابراین زن دارای چرخهٔ ماهینگی (عادت ماهانه)، در آمیزش با مردان از طریق دخول آلت تناسلی، علی‌الاصول در قالب ازدواج موقت: سالانه حداکثر با ۶ مرد و در قالب ازدواج دائم: سالانه حداکثر با ۴ مرد می‌تواند همخوابه شود، اما چنانچه آمیزش مادون دخول همانند رابطه دهانی و بوسه و… باشد محدودیتی نخواهد داشت.