موضوع مقاله: هدد (ایزد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هدد (ایزد) | مقدمه: هَدَد (اوگاریتی: 𐎅𐎄)، اَدَد (اکدی: 𒀭𒅎)، معادل خدای سومری، ایشکور، خدای طوفان و باران در ادیان کنعانی، شام باستان و بین‌النهرین بود. | ## بخش 1: هدد (ایزد) | از آنجا هدد توسط عموری‌ها به بین‌النهرین معرفی شد که به‌ عنوان خدای اکدی (آشوری-بابلی) «ادد» شناخته شد. بعدها، پرستش هدد با تغییر نام یا افزودن عنوان‌های دیگر مانند «بعل هدد» و «رمان-هدد» شکل گرفت. کاوش‌های باستان‌شناسی در سوریه، هیچ متن اسطوره‌ای درباره هدد را پیدا نکرده‌است و متون گواهی‌دهنده هدد، عمدتا شامل اسناد دولتی، اداری، تشریفاتی و نیز سرنخ‌های نام‌شناسی است. اما در اسناد ماری مربوط به نیمه اول هزاره سوم پیش از میلاد، اشاراتی وجود دارد که به پیشینه اساطیری هدد اشاره می‌کند. این اشارات عمدتا به داستان جنگ خدای طوفان در شمال شام با خدای دریا برای برتری در پانتئون الهی اشاره دارد. این افسانه عمدتا از اسناد شهر اوگاریت مربوط به قرن چهاردهم قبل از میلاد، معروف به «چرخه بعل»، درباره جنگ‌های بعل با برادران خشن‌اش برای موقعیت نخست‌زاده در پانتئون شناخته شده‌است. خدای طوفان ادد و خدای خورشید شمش مشترکا خدایان حامی وخشورها و پیشگویی‌ها در بین النهرین شدند. نام نام اَدَد در میان‌رودان، از نام اصلی این خدا در فرهنگ‌های شمالی سوریه باستان، «هَدَد» گرفته شده‌است؛ یعنی ادد همان نام هدد در نسخهٔ اکدی یا میان‌رودانی است. از نظر ریشه‌شناسی، این نام را می‌توان به ریشهٔ سامی *hdd متصل کرد که احتمالاً توصیفی از عمل «رعد و برق»، برجسته‌ترین تجسم عملکرد خدای آب‌ و هوا در هنگام طوفان، است. بعدها از این معنای زبانی، در جنوب سوریه با نام مستعار «رَمان» یا «رَمون»، به معنای «تندر» توسعه یافت. 158 </ref> برخی از پژوهشگران بر این باورند که این شکل از نام تحت تأثیر زبانی تمدن میان‌رودان بوده که پس از گسترش پرستش «ادد» به شرق، دوباره به منطقهٔ سامی غربی بازگشته است. در خط میخی که توسط بسیاری از زبان‌های منطقه استفاده می‌شده، نام ادد با همان علامت لوگوگرام 𒀭𒅎 که ایشکور (خدای طوفان سومری) را در جنوب تعیین می‌کرد، شناسایی می‌شد. شخصیت و شمایل‌نگاری شخصیت در خاور نزدیک باستان، خدای آب‌ و هوا مسئول بارندگی و درنتیجه حاصل‌خیزی خاک و محصولات زراعی بود؛ از این نظر، هدد خدایی بود که برکت حاصل‌خیزی زمین را به ارمغان می‌آورد. غیبت هدد، چه بر تصمیم خودش باشد و چه در اثر آسیبی که به او وارد شده، به‌معنای نبود باران و خشکسالی بود. هدد توانایی قابل توجهی در اعمال مجازات داشت و این عملکرد او در بسیاری از کتیبه‌های نفرین و تهدید در مورد مجازاتی که بر گناهکاران اعمال خواهد کرد، منعکس شده‌است. در حالی که او می‌توانست حاصل‌خیزی زمین را به عمل بیاورد، از طریق رعد و برق و بادهای شدید می‌توانست باعث ویرانی و نابودی نیز شود؛ به‌همین دلیل بیداری او تهدیدی برای جامعه بشری محسوب می‌شد. به گفته آلبرتو گرین، توصیف هدد که از دورهٔ کاسیان و در منطقهٔ ماری آغاز می‌شود، بر شخصیت ویرانگر و طوفانی او و نقش او به عنوان یک خدای جنگجوی مهیب تاکید می‌کند، برخلاف شخصیت صلح‌آمیز و شبانی‌تر خدای طوفان سومری، ایشکور. هدد به‌عنوان‌ پادشاه خدایان، بالاترین جایگاه را در پانتئون‌های پادشاهی آرامی و عموری‌ داشت. این موقعیت او به‌طور برجسته در فهرست خدایان که به‌عنوان شاهد بر قراردادهای بین‌المللی پادشاهی‌های شمالی شام باستان فعالیت می‌کنند و همچنین در اشاره‌هایی از سنت‌های مربوط به مبارزه هدد با خدای دریا بیان شده‌است. ممکن است این وضعیت منعکس کننده توازن سیاسی قدرت در شمال شام و جایگاه سلسلهٔ حاکم در شهر حلب باستان باشد، اگرچه شواهد روشنی از ارتباط بین این دو وجود ندارد. به دلیل ویژگی‌های هدد به عنوان خدای طوفان، صفات خدای جنگ را نیز به او نسبت می‌دادند. این نقش هدد، هم در ارتباط با جنگ‌های او علیه دیگر خدایان در داستان‌های اساطیری و هم در روایاتی که در مورد سپردن سلاح‌هایش به پادشاه برای آماده‌سازی برای جنگ است، توصیف داده شده‌است. اعتقاد بر این بود حمایت هدد از پادشاهان در جنگ، هم نیروی بدنی و هم آرامش روحی لازم برای پیروزی را فراهم می‌کرد. هدد علاوه بر خدای آب‌وهوا، خدای قانون، نگهبان سوگندها و همچنین خدای پیشگویی ــ هاروسپکس ــ نیز بود. اولین تصاویر شناخته‌ شده از هدد در شمال سوریه، گاو نر و ویژگی بارز آن، یک جفت شاخ است. با این حال هدد تنها خدایی نبود که با این نماد شناخته می‌شد، خدایان اجدادی، ال و داگون نیز توسط گاو نر نمایش داده می‌شدند. به نظر می‌رسد که این حیوان مهم و چشم‌گیر در خاور نزدیک باستان، به عنوان نمادی از الوهیت عمومی در کنار قدرت و باروری بوده‌است.. او در یک دست، سلاحی را به سمت پایین گرفته‌ که به نظر می‌رسد پشت آن یک چنگال دوشاخه به‌ شکل آذرخش است. در زمان سلسله سارگون، ادد از نظر نمادشناسی با یک اژدهای بالدار مرتبط بود، اما این ارتباط تقریبا در اوایل دوره بابلی ناپدید شد. گاری و شلاقی که ادد را نشان می‌داد، به مرور زمان با صلاحی به شکل رعد و برق جایگزین شد؛ نمادی که از شام باستان سرچشمه می‌گرفت. شیوهٔ اصلی برای جستجوی ریشه‌های پرستش خدای آب‌ و هوا، یافتن نماهای بصری است که از دوره‌های بعدی درباره او شناخته شده‌است؛ مانند توصیف گاو نر یا رعد و برق. هرچند که تصاویر گاو نر و شاخ گاو در هنرهای دوره نوسنگی و مس‌سنگی کشف شده‌، اما همان‌طور که در هنر دوره‌های بعدی نیز مشاهده می‌شود، این تصاویر لزوما خدای آب‌وهوا را منعکس نمی‌کنند، بلکه به‌طور کلی تصاویر خدایان ارشد را نشان می‌دهند. نظر رایج این است که ریشهٔ پرستش خدای طوفان ــ چه به طور کلی و چه به طور خاص هدد ــ به دوران پیشاتاریخ بازمی‌گردد، به‌ویژه در مناطقی که باران‌ها و طوفان‌هایی همراه با رعد و برق پدیده‌ای رایج بودند؛ مانند منطقه شام. بارش‌ها به عنوان اصلی‌ترین عامل طبیعی بر محصولات کشاورزی در جوامع انسانی تأثیر می‌گذاشتند و طوفان‌‌ها به همراه بادهای شدید، رعد و برق و قدرت ویرانگر آن‌ها بی‌تردید تخیل انسان را برمی‌انگیختند. از این رو جای تعجب نیست که چرا شخصیت خدای طوفان به عنوان عاملی محوری در پانتئون‌ها، دقیقاً در همین مناطق شکل و پرورش یافت.پیوند= هدد در قلعه حلب. این معبد از قرن ۲۴ قبل از میلاد تا حداقل قرن ۹ قبل از میلاد مورد استفاده قرار می‌گرفته‌‌است. اولین گواهی‌های مکتوبی که در آن به هدد اشاره شده، در ایالت شهر باستانی ابلا ــ شمال‌غربی سوریه کنونی ــ و در عصر برنز ــ ۲۵۰۰ پیش‌ از میلاد ــ یافت شده‌است. با این که در متون آیینی ابلا از هدد یاد می‌شود، اما بدیهی است که مرکز اصلی پرستش او در ابلا نبوده‌؛ خدای ارشد پانتئون ابلا، داگون ــ که به عنوان پدر هدد شناخته می‌شود ــ بوده‌است. با ظهور پادشاهی یمحاضی که حلب مرکز آن بوده، هدد از حلب در سراسر منطقه شام نفوذ پیدا کرد. معبد اصلی او بر روی تپه ارگ ​​در مرکز شهر قرار داشت که از قرن ۲۴ پیش‌ از میلاد تا حداقل قرن ۹ پیش‌ از میلاد، مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. مهاجرت قبایل عموری از ماری به شرق میان‌رودان، در پایان هزارهٔ سوم پیش از میلاد، منجر به توزیع گستردهٔ پرستش هدد در میان‌رودان شد. در این دوره، نسخه‌ای میان‌رودانی از این خدا به‌وجود آمد که به نام «اَدَد» شناخته می‌شد و نقش‌هایی از اساطیر سومری را جذب می‌کرد. برخلاف عبادت هدد در منطقهٔ شام، در بابل و آشور، ادد به عنوان خدای ارشد‌ ــ در بابل مردوک و در آشور خدای آشور‌‌ ــ شناخته نمی‌شد؛ بلکه ادد جایگاه پایینی در پانتئون میان‌رودانی داشت. در فهرست‌های خدایان بابلی و آشوری، ادد در جایگاه پس از خدای ماه سین و خدای خورشید شمش قرار داشت؛ در حالی که در شمال، هدد به همراه داگون در راس پانتئون قرار داشتند. به نظر می‌رسد که دلیل اصلی این جایگاه متفاوت، شرایط جغرافیایی متفاوت میان‌رودان نسبت به منطقه شام بوده‌؛ مانند کمبود نسبی بارندگی و اتکای اصلی کشاورزی به آبیاری از طریق دورهای دجله و فرات. | ## بخش 2: هدد (ایزد) | گسترش‌ امپراتوری هوری‌ها از فلات ارمنستان تا شمال شام، در قرن هفدهم پیش از میلاد، منجر به تغییر دیگری در پرستش هدد شد. از این دوره به بعد روند ادغام پرستش هدد با خدای طوفان دین هوری، تشوب، مشهود است. در حلب فرقهٔ هدد به فرقهٔ تشوب تبدیل شد و همسر او با الهه هوری هپات، ادغام شدند. این پادشاهی، منطقه وسیعی را در شمال شام ــ از شمال غربی ایران در شرق تا سواحل دریای مدیترانه در غرب ــ را تحت کنترل داشت. ادغام هویت بین هدد و تشوب زیرساختی را برای تغییرات در پانتئون هیتی‌ها از اواسط هزاره دوم پیش از میلاد تا فروپاشی آن در قرن ۱۲ پیش از میلاد تشکیل داد. هیتی‌ها در یک فرآیند تلفیق‌گرایی گسترده، عناصری را از تعدادی ادیان در منطقه زندگی خود پذیرفتند؛ هم از آناتولی، هم از هندواروپایی‌ها و تا حد زیادی از هوری‌ها. این تلفیق‌گرایی، باعث شد تشوب در شکل ادغام شده خود با هدد، رئیس پانتئون هیتی بشود. اگرچه در بیشتر اسناد هیتی به نام اصلی هدد اشاره نشده‌است، اما از محتوای توصیفات و عبادات هیتی، مشخص می‌شود که منظورر هدد است. با وجود این‌که هدد در اثر تغییرات ژئوپلیتیک در منطقه دستخوش دگرگونی‌های فراوانی شد، اما عبادت هدد، مانند عبادت اصلی هزاره سوم پیش از میلاد او باقی ماند. در همین دوره، عبادت هدد در مناطق سواحلی مدیترانه ــ از شمال اوگاریت تا جنوب قلمرو شهرهای کنعانی ــ برقرار شد. در متون اوگاریتی و کنعانی از هدد در موارد متعددی با عنوان «بعل هدد» یا به تنهایی «بعل» یاد شده‌است. بعل عنوانی به معنای «مالک» یا «ارباب» است که هرچند به خدایانی به غیر از هدد نیز اطلاق می‌شده، ولی اکثر محققان موافق هستند که بعل در متون اوگاریتی/کنعانی، با خدای طوفان و باروری هدد و مظاهر محلی او مرتبط بوده‌؛ در اوگاریت بعل لقب هدد بود، اما با گذشت زمان این لقب به نام خدا و هدد به لقب یا صفت این خدا تبدیل شد. از کنعان پرستش بعل/هدد در سرتاسر مدیترانه به دنبال امواج استعمار فنیقی‌ها در اوایل هزاره اول پیش از میلاد به مصر نیز گسترش یافت. دقیقاً مشخص نیست که تفاوت بین پرستش بعل/هدد در اوگاریت و عبادت او در شهرهای فنیقی در جنوب تا سواحل مدیترانه کنعان چیست؛ با این حال شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد که فرقه یکسان است. اکثر محققان معتقدند که منشا پرستش بعل در فرهنگ فنیقی، آیین هدد در سوریه باستان است که در نیمه دوم هزاره دوم پیش از میلاد به نام بعل تثبیت شد. همچنین این احتمال وجود دارد که تغییر نام هدد به بعل در چارچوب مبارزه سیاسی بین نخبگان منطقه صورت گرفته باشد، اگرچه هیچ مدرک ملموسی در این مورد وجود ندارد. به‌نظر می‌رسد که در این مناطق، در هر فرهنگی پرستش خدای آب‌وهوا صورت می‌گرفته‌، اما به زبانی متفاوت و با نامی متناسب با آن زبان. اگرچه در این دوره حلب اهمیت استراتژیک خود را از دست داد، اما آشکار است که اهمیت آیینی خود را حفظ کرده‌بود؛ عمدتا به این دلیل که مرکز فرقه هدد بود. یکی دیگر از مراکز اصلی فرقه هدد در عصر آهن، در پادشاهی آرام-دمشق وجود داشت؛ در آنجا هدد را «رَمان» (رعدگر) می‌نامیدند. اگرچه این معبد در حفاری‌ها یافت نشده، اما در محل معبد ژوپیتر در شهر، یک کتیبه آرامی وجود دارد که ممکن است لایه‌های پیشین را منعکس کند که کشف نشده‌است. معابد هدد-رمان همچنین در مکان‌های دیگری در منطقه مرزی پادشاهی آرام-دمشق یافت شده‌است. در سایت بیت صیدا (که احتمالا متعلق به پادشاهی آرامی بوده) سنگ‌ یادبودی پیدا شده که شامل نقش برجسته‌ای از خدایی با شاخ و مسلح به شمشیر است. زمانی که رومی‌ها دمشق را در سال ۶۴ پیش از میلاد فتح کردند، هدد را با ژوپیتر تلفیق کردند.Burns, 2005, p.40.|325x325پیکسل فتح منطقه شام ​​شمالی، چه توسط امپراتوری بابلی نو، و چه توسط امپراتوری هخامنشی، هیچ تغییر اساسی در پرستش هدد ایجاد نکرد؛ احتمالا به‌دلیل خودمختاری مذهبی که این فرهنگ‌ها در اداره امپراتوری اعمال می‌کردند؛ با این حال از دوره هلنیستی به‌ بعد، روند ادغام مجدد ایزدان محلی سوریه با پانتئون خدایان یونانی و رومی مشهود است. در دوره هلنیستی و رومی، پرستش خدای طوفان همچنان ادامه داشت؛ با همان نقوش بصری، اما با نام‌های جدیدی مانند زئوس و ژوپیتر (خدایان حامل برخی از صفات خدای طوفان). آخرین شواهد پرستش هدد به این نام، از شهر هیراپولیس در قرن چهارم پیش از میلاد برمی‌آید. با ادغام هدد در پانتئون خدایان هلنیستی و رومی، در واقع آیین منحصر به فرد او متوقف شد و هرگز بازنگشت. پرستش ادد در میان‌رودان، در اصل یک آیین وارداتی از فرهنگ‌های سامی شمال‌غربی به دین میان‌رودان بود. نام ایشکور در فهرست خدایان یافت شده در شوروپاک نیز ظاهر می‌شود، اما نسبت به سایر خدایان اهمیت کمتری داشته‌؛ شاید به این دلیل که باران و طوفان در سومر کمیاب بوده‌ و کشاورزی در آنجا بیشتر به آبیاری بستگی داشته‌است؛ همچنین انلیل و نینورتا نیز دارای ویژگی‌های خدای آب‌وهوا بودند، که نقش متمایز ایشکور را در دین سومری کاهش می‌داد؛ همین باعث شد که ایشکور در اساطیر سومری گاهی به عنوان دستیار یا همراه این خدایان برجسته‌تر ظاهر شود. نام‌های تئوفوریک نشان می‌دهد که محبوبیت خدای آب‌وهوا در میان‌رودان، تنها در دوره‌های بعدی، تحت نام‌های اکدی افزایش یافته‌است. گسترش اصلی فرقه ادد در پی مهاجرت قبایل عموری به میان‌رودان در اواسط هزاره سوم پیش از میلاد و ادغام فرهنگ سامی غربی‌ در فرهنگ سومری در جنوب میان‌رودان، رخ داد. به‌نظر می‌رسد که در دوره‌ی سلسله سوم اور، تمایز یافتن بین ایشکور و ادد غیرممکن بوده‌است. درحالی که متون شمالی بر شخصیت خیرخواه خدای آب‌وهوا به عنوان باران‌آور تأکید می‌کردند، در جنوب او اغلب با پدیده‌های آب و هوایی مخرب مانند طوفان‌های گرد و غبار همراه بود؛ اگرچه حتی در آنجا به او اعتبار می‌دادند که رشد گیاهان را در مناطقی که آبیاری نمی‌کردند، ممکن می‌کرد. در متون میان‌رودانی، ایشکور به طور مداوم به‌عنوان پسر آنو در نظر گرفته می‌شده اما برخی متون ادبی ممکن است به جای آنو به انلیل به‌عنوان‌ پدرش اشاره کنند؛ این دیدگاه کمتر رایج بود و در هیچ منبع بعدی از دوره بابلی کهن تایید نشده‌است. به عنوان بخشی از فرآیند جذب ادد در پانتئون میان‌رودانی، ادد به‌عنوان پسر یکی از خدایان اجدادی در این فرهنگ‌ها ــ مانند آنو پدر ایشکور ــ توصیف شد. در متون دیگر، ادد/ایشکور گاهی پسر خدای ماه ننا/سین توسط نین‌گال و برادر اوتو/شمش و اینانا/ایشتار است. در یک اسطوره‌ بابلی، بلت‌ایلی خواهر ادد نامیده می‌شود که انلیل از طریق او به دنبال آرام کردن ادد است. همسر ادد/ایشکور ــ هم در متون سومری اولیه و هم در متون بسیار متاخر آشوری ــ الهه غلات، شالا/مدیمشا بود که گاهی با داگون نیز مرتبط بوده‌است. پرستش شالا و ادد به‌عنوان یک زوج در آشور و بابل در دوره‌های زمانی متعدد گواهی شده‌است. معبد آشوری ادد و شالا بر اساس سندی از سلطنت آشور-ناصیر-پال دوم در کالح قرار داشت. سایر مکان‌هایی که شالا در کنار ادد پرستش می‌شد عبارتند از: نینوا، کربائل، اکالاتوم، اوراکا و سوهو. آهنگی از کتابخانه آشوربانی‌پال که به صورت اول شخص نوشته شده‌است، شالا/مدیمشا خود را همسر صالح ادد/ایشکور معرفی می‌کند. شالا و ایشکور دومین زوج الهی هستند که در کتیبه‌های مهر استوانه‌ای سیپار پس از آیا و شمش مورد استناد قرار می‌گیرند. با این حال، هیچ گواهی از شالا از هزاره سوم پیش از میلاد شناخته شده نیست؛ فرض بر این است که او به احتمال زیاد در بخش شرقی میان‌رودان علیا و در دوره بابلی کهن سرچشمه گرفته‌است. برخلاف خدای طوفان در فرهنگ‌های سامی غربی، ادد در اسطوره‌های میان‌رودانی به عنوان یک شخصیت اصلی ظاهر نمی‌شود، اما نقش دوگانه او به عنوان نابودگر با طوفان‌ و برکت‌دهنده زمین با باران برجسته است. در این اسطوره، شورای خدایان به انلیل اطلاع می‌دهد که ادد رفتاری وحشیانه دارد و با طوفان‌های خود زمین را ویران می‌کند. | ## بخش 3: هدد (ایزد) | بقیه داستان تکه‌تکه است و صحنه بعدی ملاقاتی بین خود انلیل و ادد را توصیف می‌کند. انلیل از ادد می‌خواهد که به دعاهای پادشاه (که نامش ذکر نشده) گوش دهد تا زمین را با باران برکت دهد و دشمنان شاه را تسلیمش کند. پس از اینکه ادد به اعمال خود ادامه داد، شورای خدایان به ادد روی می‌آورند و به او یادآوری می‌کنند که انلیل قبلا کنترل زمین و انسان را به او واگذار کرده‌است. پایان داستان باقی نمانده است، اما محققان آن را مشابه داستان های قبلی سومری می‌دانند که هدف آن ستایش دعاهای پادشاه یا ستایش خدای ادد و مقام او است. در اسطوره طوفان گیلگمش، پس از این که انلیل تصمیم به نابودی نسل انسان‌ها می‌گیرد، ادد یکی از مسئولان اصلی آوردن سیل بزرگ بر روی زمین با استفاده از طوفان و باران است. حضور دیگر ادد، در مراسم نامگذاری سال‌ها در تقویم آشوری بود؛ در تقویم‌ آشوری هر سال به نام یکی از شخصیت‌های مهم پادشاهی نام‌گذاری می‌شد و در اسناد مربوط به این مراسم، آشور و ادد با هم به عنوان خدایانی ظاهر می‌شوند که در حضورشان نام سال اعلام می‌شده. دانیل شومر پیشنهاد می‌کند که جفت شدن این دو خدا بر اساس این دیدگاه رایج بود که آنها پدر و پسر هستند. در نقوش برجسته آشوری، نینورتا و ادد با هم بر روی یک ارابه جنگی در راه نبرد نشان داده شده‌اند. مرکز عبادت ادد در امپراتوری آشوری نو، در هزاره اول پیش از میلاد، در شهر کربیل در انتهای شمالی پادشاهی بود. بیان این مطلب را می‌توان در مجسمه شلمنسر سوم یافت که در شهر کلاه ــ پایتخت آشور در زمان او ــ با تقدیم به «ادد کربیل» یافت شده و احتمالا قرار بوده در آنجا قرار داده شود. در امپراتوری بابل کهن، ادد در فهرست «خدایان بزرگ» قرار می‌گرفت و معابدی به افتخار او در شهرهای مختلف مانند لارسا و ایسن ساخته شد. به‌نظر می‌رسد که در این دوره ادد، سین و شمش احتمالا به‌عنوان خدایان سه‌گانه با پیوندی خاص، ایزدان اجرام آسمانی در نظر گرفته می‌شدند. همچنین در قراردادهای سیاسی بین‌المللی با هم به‌عنوان ضامن الهی ظاهر می‌شدند؛ گاهی تحت عنوان «ادد آسمان‌ها». قوانین مقبره حمورابی، که به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین قوانین حقوقی کامل در تاریخ بشریت شناخته می‌شود، با هشداری به کسانی که تلاش می‌کنند به وضعیت آن آسیب برساند، پایان می‌یابد. این اخطار روشن می‌کند که ادد چه مجازات‌هایی را برای کسی که سنگ قبر را تخریب کند، در نظر خواهد گرفت. اما در دوره امپراتوری بابلی نو، در نیمه هزاره اول پیش از میلاد، و زمانی که بابلی‌ها قلمروهای امپراتوری آشور را تصرف کردند، پادشاه نبوکدنصر دوم در شهر بابل و همچنین در شهرهای دیگر معبدی برای ادد بنا کرد؛ اگرچه‌ معلوم است که ادد تابع خدای ارشد بابلی، مردوک بوده‌است. در این دوره، کانون عبادت ادد در معبد او در شهر زبان، در شمال‌شرقی پادشاهی قرار داشت. در طول دوره پارسی، در سده‌های ۶ تا ۴ پیش از میلاد، آیین ادد در مناطقی که قبلا در آن‌ مناطق برگزار می‌شد، به عنوان بخشی از سیاست‌های آزادی مذهبی امپراتوری هخامنشیان حفظ شد. حتی در عصر هلنیستی، زمانی که خدایان طوفان در خاور نزدیک باستان در پانتئون هلنیستی ادغام شدند، آیین ادد حداقل در بابل برقرار بود، که تا در دوران امپراتوری اشکانیان تا قرن سوم میلادی نیز همین گونه باقی ماند. بخشی از پرستش خدایان میان‌رودانی تا قرن چهارم پیش از میلاد در مقیاس بسیار پایین ادامه داشت، اما به‌نظر می‌رسد که اکثریت خدایان سامی در شکل جذب شده خود در پانتئون رومی باقی مانده بودند یا به‌طور کلی آیین منحصر به فردشان متوقف شده‌بود. هدد در مذهب اوگاریتی، پروردگار آسمان است که کنترل خاصی بر باران و رویش محصولات زراعی دارد. بعل عنوانی به معنای «سرور» یا «مالک» است که در زبان‌های سامی شمال‌غربی به خدایان مختلف به‌جز هدد نیز اطلاق می‌شده. به احتمال زیاد بعل در ابتدا به‌عنوان لقبی برای هدد شکل گرفته بود‌، اما در میانه هزاره دوم پیش از میلاد، نام اصلی او در سواحل مدیترانه شد. نام اصلی، هدد (یا به‌شکل هدو) همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما ثانویه بود، و به گونه‌ای عمل می‌کرد که گویی لقب است. محققان پیشنهاد کرده‌اند که با افزایش اهمیت فرقه هدد، نام واقعی او برای کسانی جز کاهن اعظم که نتوانستند با صدای بلند نام را تلفظ کنند بسیار مقدس تلقی می‌شد، پس به جای آن از نام مستعار بعل به معنای ارباب استفاده می‌کردند؛ همان‌گونه که بابلی‌ها از عنوان بیل برای مردوک استفاده می‌کردند. با این حال اقلیتی معتقدند که بعل یک خدای بومی کنعانی بوده که آیینش با جنبه‌هایی از خدای بین‌النهرینی ادد، جذب شده‌است. صرف نظر از رابطه اصلی آن‌ها، در هزاره اول پیش از میلاد، این دو متمایز بودند؛ هدد توسط آرامی‌ها و بعل توسط فنیقی‌ها و سایر کنعانی‌ها پرستش می‌شد. در مقابل، در حالی که «بعل» به‌عنوان لقب خدای آب‌وهوا در شرق تا ایمار عمل می‌کرد، هرگز نام اصلی او در داخل سوریه نشد. اسطوره چرخه بعل یافت‌شده در اوگاریت، اطلاعات زیادی را درباره بعل-هدد در اختیار دارد. طبق این اسطوره خدای برتر، ال، در کوه لیل - جایی که مجمع خدایان با هم ملاقات می‌کنند - ساکن است. ال یکی از پسرانش به نام یم را به عنوان پادشاه خدایان منصوب می‌کند و نام یم را به «عزیز ال» تغییر می‌دهد. ال به یم می‌گوید که برای حفظ تاج و تختش باید با بعل که به عنوان «پسر داگون» معرفی می‌شود، روبه‌رو شود. در نبرد بین بعل و یم، ابتدا بعل به‌نحوی ضعیف می‌شود، اما خدای صنعتگر کوثر-وا-خاسیس دو چماق جادویی برای بعل به‌عنوان سلاح‌ می‌سازد که به بعل کمک می‌کند تا یم را بزند و بعل پیروز می‌شود. عشتروت پیروزی بعل را اعلام می‌کند و به بعل-هدد با عنوان «سوار بر ابرها» درود می‌فرستد. به اصرار عشتروت، بعل یم را تکه‌تکه می‌کند و اعلام می‌کند که او مرده است و گرما تضمین می‌شود. با اصرار کوثر-وا-خاسیس، بعل پنجره‌ای در قصر خود باز می‌کند و رعد و برق را می‌فرستد. سپس از موت (خدای خشک‌سالی و دنیای مردگان) پسر دیگر ال دعوت می‌کند تا به جشن بپیوندد. اما هنگامی که به موت، خوارنده گوشت و خون انسان، فقط نان و شراب تقدیم می‌شود، مورد اهانت قرار می‌گیرد. او تهدید می‌کند که بعل را تکه‌تکه می‌کند و او را می‌بلعد و حتی بعل هم نمی‌تواند در برابر موت ایستادگی کند. به نظر می‌رسد با توصیه الهه خورشید شپشو، بعل با یک گوساله ماده جفت‌گیری می‌کند و به گوساله حاصل لباس خود را می‌پوشاند و سپس خود را آماده می‌کند تا به دنیای مردگان برود. در همین حین، آنات موت را پیدا می‌کند، او را با شمشیر می‌شکافد، با آتش می‌سوزاندش و جسدش را به سوی پرندگان می‌اندازد. هفت سال بعد، موت برمی‌گردد و به بعل حمله می‌کند، اما زمانی که شپش به موت می‌گوید که ال اکنون از بعل حمایت می‌کند، نبرد متوقف می‌شود. این اسطوره بعل را به عنوان خدای گیاهی مشخص می‌کند که مرگ و تولد دوباره او مسئول خشک‌سالی تابستانی و باران‌های پاییزی شام است. | ## جمع‌بندی | با این حال، اولدنبورگ مخالف این موضوع است و می‌گوید که در عوض این اسطوره نشان‌دهنده یک فاجعه خاص خشک‌سالی و ناباروری است، زمانی که باران در فصل خود نمی‌آید.