موضوع مقاله: جواد نوربخش | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جواد نوربخش | مقدمه: جواد نوربخش (۱۹ آذر ۱۳۰۵، کرمان – ۱۹ مهر ۱۳۸۷ آکسفورد) قطب یا پیر سلسله نعمت‌اللهی در ایران، استاد روان‌پزشکی دانشگاه تهران، شاعر و نویسنده و یکی از روان‌پزشکان برجسته کشور بود. | ## بخش 1: جواد نوربخش | وی در سال ۱۹۷۹ مهاجرت کرد تا زمان وفاتش در بریتانیا در سن ۸۲ سالگی به ترویج آموزه‌های صوفیه و تعالیم عرفانی در خارج از کشور ادامه داد. وی در دانشگاه تهران در رشته پزشکی تحصیل کرد و همزمان زیر نظر پیر طریقت خود، میرزا عبدالحسین ذوالریاستین شیرازی (مونس‌علی‌شاه)، به تربیت معنوی و اربعینات سلوکی پرداخت. پس از درگذشت مونس‌علی‌شاه در سال ۱۳۳۲ خورشیدی (۱۹۵۳ میلادی)، نوربخش که در آن زمان ۲۶ سال داشت و رئیس بیمارستان بم بود، جانشین او شد. در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۳۵۸ (۱۹۷۹ میلادی) و بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران جواد نوربخش ایران را برای همیشه ترک گفت و ابتدا حدود ۴ سال در آمریکا به سر برد و سپس عازم لندن شد و تا سال ۱۹۹۳ میلادی در لندن ساکن بود. از سال ۱۹۹۳ میلادی تا پایان عمر در خانقاهی در منطقه‌ای در نزدیکی شهر آکسفورد انگلستان اقامت گزید و به تألیف و انتشار کتاب‌های متعددی دربارهٔ تصوف پرداخت. نوربخش از نسل شیخ کمال الدین نوربخش، یکی از مهم‌ترین مشایخ سلسله نوربخشیه است و با لقب نورعلیشاه نیز شناخته می‌شود. تحصیلات در سال ۱۳۱۳ خورشیدی پس از فراگیری قرآن کریم و دیوان حافظ در مکتب‌خانه، به دبستان رفت. دورهٔ دوازده سالهٔ تحصیلات دبستانی و دبیرستانی را در ده سال گذراند و در تابستان ۱۳۲۳ خورشیدی در رشته ادبی و طبیعی موفق به دریافت دیپلم شد. در سال ۱۳۴۲ خورشیدی موفق به دریافت دیپلم تخصص در رشته روان‌پزشکی از دانشگاه سوربن فرانسه گردید. در سال ۱۳۵۰ استاد تمام وقت رشتهٔ روان‌پزشکی دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۵۶ بازنشسته شد. فعالیت با درگذشت مونس‌علیشاه در ۲۴ خردادماه ۱۳۳۲ و بر پایهٔ وصّیت وی، هدایت سلسلهٔ نعمت‌اللهی به جواد نوربخش (نورعلیشاه) سپرده شد. | ## بخش 2: جواد نوربخش | طی این دوران علاوه بر ریاست انجمن روان‌پزشکی به مدت دو سال، ریاست بیمارستان روزبه و ریاست گروه روان‌پزشکی دانشگاه تهران را نیز عهده‌دار بود، و در ساخت بیمارستان اوین در تهران، مشارکت داشت. از سال ۱۳۳۱ خورشیدی به بعد، افزون بر خدمات پزشکی و روان‌پزشکی، سازمان انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی را بنیاد گذارد و آثار و تألیفات و نتایج تحقیقات خود را در زمینهٔ روان‌پزشکی نیز منتشر ساخت. نوربخش از دهه ۵۰ تا ۷۰ میلادی به عنوان رئیس گروه روان‌پزشکی دانشگاه تهران و همچنین رئیس بیمارستان روانی روزبه تهران مشغول به کار بود. نوربخش در ساختن خانقاه‌ها در ایران موفقیت خارق‌العاده‌ای داشت و قبل از انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ که شاهد بازگشت آیت الله خمینی بود، ۶۰ عدد از آن‌ها را در تمام شهرها و شهرستان‌های اصلی ساخت. او در این کار عمدتاً از کاریزما و فداکاری شاگردان و مشایخش همچون ماشاالله نیک طبع یاری می‌جست. سلسله نعمت‌اللهی بزرگ‌ترین سلسله‌های صوفیانه ایران است و به سه شاخه تقسیم می‌شود. سلسله نعمت‌اللهی که نوربخش پیر آن بود، بیش از ۱۰ هزار عضو در ایران و ۳۶۰۰ عضو در غرب دارد. بین سال‌های ۱۹۷۴ و ۲۰۰۸، حدود ۳۵ خانقاه نعمت‌اللهی در خارج از ایران، در اروپای غربی، روسیه، کانادا، مکزیک، ایالات متحده آمریکا، استرالیا و پنج کشور غرب آفریقا تأسیس شد. خانقاه‌های احیا شده توسط وی به کتابخانه‌ای از نسخ خطی و موزه خوشنویسی تبدیل شد و ۸۰ متن صوفیانه از مجموعه رساله‌های گردآوری شده بنیان‌گذار نظمیه، شاه نعمت‌اللهی، به بعد منتشر شد. تعداد زیادی از این مراکز نعمت‌اللهی پس از انقلاب توسط گروه‌های تحت هدایت روحانیون شیعه مصادره یا با بولدوزر تخریب شدند. انتشارات خانقاه نعمت‌اللهیمؤسسهٔ انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی به نشر کتاب‌هایی در زمینهٔ تصوف و عرفان ایرانی و اسلامی اقدام کرد؛ و کتاب‌هایی را که وی تألیف و تصحیح، یا تصنیف کرده‌اند، منتشر می‌کند. | ## بخش 3: جواد نوربخش | فعالیت انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی از سال ۱۹۷۸ میلادی در خارج از ایران نیز آغاز شد. آثار وی به زبان‌هایی نظیر انگلیسی، فرانسوی، روسیآثار ترجمه شده به روسی اسپانیایی،آثار ترجمه شده به اسپانیایی ترجمه شده؛ و در شمارگانی وسیع، چاپ و در اختیار اهل تحقیق و ذوق و ادب و عرفان قرار گرفته‌است؛ در کنار چاپ و نشر کتب، از پاییز ۱۳۶۷ خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی)، فصلنامهٔ صوفی نیز به سردبیری علیرضا نوربخش منتشر شد. علاوه بر کتب عرفانی، جواد نوربخش به اقتضای تخصص علمی و کار دانشگاهی، آثاری را در موضوعات گوناگون روان‌پزشکی و روان‌درمانی و روان‌کاوی −جداگانه یا همراه استادان دیگر− تصنیف و تألیف کرده‌اند، که مورد استفاده و مطالعهٔ پژوهندگان است. بنیاد خیریهٔ نوربخشجواد نوربخش این بنیاد را در سال ۱۹۹۴ میلادی، برابر با سال ۱۳۷۳ خورشیدی، با تولیت و ریاست خود تأسیس، که به وسیلهٔ هیئت امنای منصوب از طرف پیر سلسله نعمت‌اللهی اداره می‌شود. نخستین مرکز این بنیاد در تاریخ ۱۹۹۶/۳/۱۰ میلادی برابر با ۱۳۷۵/۱۲/۱۹ خورشیدی، جنب خانقاه نعمت‌اللهی شهر «پورتو نووو» پایتخت کشور «بنین» در قارهٔ آفریقا −شهری با جمعیت نزدیک سیصد هزار نفر که بیش از هفتاد درصد آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند− افتتاح کرد. دومین مرکز این بنیاد نیز درمانگاهی است جنب خانقاه نعمت‌اللهی شهر «ابیجان» پایتخت کشور «ساحل عاج»، که به سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹ خورشیدی) تأسیس شد. مراکز این بنیاد، وظیفهٔ انجام خدمات پزشکی و درمانی را −اغلب− رایگان یا با تخفیف ویژه برای شهروندان آن مناطق، بی‌تبعیض‌نژادی یا فرقه‌ای یا قبیله‌ای یا مذهبی −به‌ویژه برای سالمندان نیازمند– عهده‌دار است.صفحه اینترنتی خانقاه نعمت‌اللهی تأسیس خانقاه‌های نعمت‌اللهیجواد نوربخش در طول زعامت خود متجاوز از ۶۰ خانقاه در ایران تأسیس کرد که همگی وقف خاص سلسله نعمت‌اللهی است. در زمان حیات، او توانست حدود ۳۳ خانقاه درآمریکا، کانادا، اروپا، استرالیا، مکزیک و آفریقا احداث کند که هم‌اکنون تمامی این خانقاه‌ها به صورت انجمن خیریه ثبت و اداره می‌شوند. پس از سفر اول خود به به ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۷۴ و در مقابل درخواست مریدان آمریکایی، جواد نوربخش اولین خانقاه نعمت‌اللهی کشور آمریکا را در شهر نیویورک تأسیس کرد. با ریاست خانقاه در ابعاد یک دانشگاه تصوف بازسازی شده و بسط یافته‌است (کتابخانه، دستنوشته‌ها، موزه خطاطی و …) نوربخش به کار انتشار متن‌های قدیمی مشغول است. | ## جمع‌بندی | او اقتدار شیخ را به تخصص پزشک اعصاب و روان پیوند زده و کاملاً از محدودیت‌های روان‌کاوی آگاه است.» درگذشت وی در سپتامبر ۲۰۰۷ دچار حمله قلبی شد و سلامتش رو به افول گذاشت و در ۱۰ اکتبر ۲۰۰۸ (۱۹ مهر ماه ۱۳۸۷ش) در خانقاهی که در نزدیکی شهر آکسفورد بنیان نهاده بود، درگذشت.