موضوع مقاله: بهمنگان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهمنگان | مقدمه: بَهمَنگان (بهمنجه-بهمنجنه-بهمنجان) یکی از جشن‌های ایرانی است که در بهمن‌روز از بهمن ماه، برابر با روز ۲۶ دی هجری خورشیدیتقویم سال ۳۷۶۱ زرتشتیان، چاپخانهٔ فروهر، شمارهٔ مجوز ۱۴۰۱/۱/۲۲۷۰۶ ادارهٔ فرهنگ استان تهران، یا دوم بهمن برگزار می‌شود. | ## بخش 1: بهمنگان | بهمن از واژه اوستایی وهومن به معنی اندیشه نیک گرفته شده و یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزدا است. بهمن امشاسپند پاسبان چهارپایان سودمند است و به همین دلیل زرتشتیان در این جشن از کشتار حیوانات سودمند و خوردن گوشت آنها خودداری می‌کنند. در حال حاضر، زرتشتیان این جشن را با نیایش و شادی برگزار کرده و آرزوی پدیدار شدن اندیشه نیک را دارند. این واژه ترکیبی از دو بخش "وهو" به معنای نیک، خوب و "منه" به معنای منش، اندیشه است. در متون اوستایی، بهمن یکی از شش امشاسپندان است که نماد خرد، راستی و اندیشه نیک است. | ## بخش 2: بهمنگان | در زبان پهلوی، این واژه به شکل "وهومن" آمده و همچنان به عنوان نمادی از دانایی و برتری به کار می‌رفته است. در گذر زمان و با تحولات زبانی، این واژه به شکل "بهمن" در آمده و در زبان فارسی امروزین به عنوان نام یک ماه، یک روز و همچنین یک نام شخصی رایج است. جشن بهمنگان که در دومین روز هر ماه برگزار می‌شود، به یاد بهمن امشاسپند و برای گرامیداشت ارزش‌های اخلاقی برگزار می‌شود. بهمن به عنوان یک نام مردانه محبوب در ایران استفاده می‌شود و نشان‌دهنده آرزوی نیک‌بختی و دانایی برای فرد است. وهومن در جهان مینوی نماد منش نیک اهورامزدا است؛ و با خواست او، به اشوزرتشت روی می‌آورد و او را با گفتار و خواست اهورایی پیوند می‌دهد. | ## بخش 3: بهمنگان | در اوستا، بهشت خانه وهومن خوانده شده‌است و نیکوکاران در سرای وهومن (بهشت) به پاداش ایزدی می‌رسند. رستم شهزادی در کتاب «جهان‌بینی زرتشتی» می‌نویسد: «بنا به فرهنگ ایران باستان و آموزش‌های زرتشتی، منظور از یگانگی هستی، این است که در جهان هستی، حقیقت یکی است و سرچشمهٔ وجود همان حقیقت یکتاست که اهورا یا «بود» نامیده شده‌است و همهٔ موجودات نمودهایی از آن «بود» اصلی هستند و بازگشت همهٔ نمودها به «بود» اصلی است.»شهزادی، رستم. بهمنگان در نوشته‌های کهن اسدی طوسی در سدهٔ پنجم، در کتاب «لغت فرس» در بارهٔ جشن بهمنگان، که آن را «بَهمَنجَنه» نامیده، می‌نویسد:«جشنی است که دوم روز از بهمن ماه کنند و طعام‌ها سازند و بهمن سرخ و زردبهمن نام گیاهی است که به خصوص در جشن بهمنجه خورده می‌شده که به رنگ سفید یا سرخ و به شکل زردک بود. (یشت‌ها، برگردان ابراهیم پورداوود، جلد نخست، ص ۹۰) بر سر کاسه‌ها نهند و ماهی و تره و ماست آرند.»اسدی طوسی؛ (1319) لغت فرس، ویراستهٔ عباس اقبال، تهران، چاپخانهٔ مجلس، ص 472.ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» در مورد جشن بهمنجه چنین می‌نویسد:«روز دوم آن روز بهمن عید است که برای توافق دو نام آن را بهمنجه نامیده‌اند؛ بهمن نام فرشتهٔ موکل بر بهایم است که بشر به آنها برای عمارت زمین و رفع حوایج نیازمند است و مردم فارس در دیگ‌هایی از جمیع دانه‌های مأکول با گوشت غذایی می‌پزند و آن را با شیر خالص می‌خورند و می‌گویند که حافظه را این غذا زیاد می‌کند و این روز را در چیدن گیاهان و کنار رودخانه‌ها و جوی‌ها و روغن گرفتن و تهیه بخور و سوزاندنی‌ها خاصیتی مخصوص است و بر این گمانند که جاماسب وزیر گشتاسب این کارها را در این روز انجام می‌داد و سود این اشیاء در این روز بیشتر از دیگر روزها است.»آثار الباقیه عن القرون الخالیه، برگردان اکبر داناسرشت، ص ۳۵۰. فرخی سیستانی: منوچهری دامغانی: و نیز: عمعق بخاری: خوراک های بهمنگان ایرانیان در جشن بهمنگان از خوردن گوشت پرهیز می‌کردند و خوردن فرآورده‌های شیری جایگاه ویژه‌ای در این روز داشت. | ## جمع‌بندی | خروس پرندهٔ ویژهٔ بهمن؛ رنگ سپید، رنگ ویژه و گل یاسمن سپید هم گل ویژهٔ امشاسپند بهمن است.