موضوع مقاله: خط تراز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خط تراز | مقدمه: در نقشه‌نگاری معمولاً خط تراز را برای نقاطی که دارای ارتفاع مساوی از سطح پیش‌فرض که معمولاً سطح آب‌های آزاد است، در نظر می‌گیرند و به اختصار به آن کانتور یا خطوط هم‌تراز line نمودار کانتوری نمودار کانتوری به عنوان یک نمایش گرافیکی از روابط بین سه متغیر عددی در دو بعد استفاده می‌شود. | ## بخش 1: خط تراز | سطوح کانتور به صورت منحنی رسم می‌شود و نواحی بین منحنی‌ها که مقادیر درون‌یابی هستند را می‌توان به صورت غیر رنگی یا رنگ‌بندی‌های مشخص نمایش داد.Contour plot. انواع اغلب اوقات خطوط کانتوری دارای نام مشخصی هستند که با واژهٔ "هم" (برابر واژهٔ "iso-" به معنای "برابر" یا "همسان") آغاز می‌شود، مانند خط هم‌باران، هم‌فشار، هم‌فشار و…. این نام‌ها بیشتر در هواشناسی رایج است که ممکن‌است چندین نقشه با متغیرهای گوناگون با هم دیده شوند. خط هم‌انحراف (isogon) یک خط کانتوری برای متغیری است که جهت را اندازه‌گیری می‌کند. در هواشناسی و زمین‌مغناطیس، اصطلاح هم‌انحراف معانی خاصی دارد که در ادامه توضیح داده شده است. در زمینه‌هایی مانند پویایی‌شناسی جمعیت و در زمین‌مغناطیس، اصطلاحات هم‌میل، هم‌شیب و خط هم‌شیب معانی خاصی دارند که در زیر توضیح داده شده است. نقاط هم‌فاصله خط هم‌فاصله (equidistant) یا هم‌مسافت، یک منحنی از نقاط مساوی مجموعه ای از نقاط است که همگی در یک فاصله از یک نقطه، خط یا چندضلعی مشخص معین قرار دارند. در این حالت، تابعی که مقدار آن در امتداد یک خط کانتور ثابت می‌ماند، تابع فاصله است. به نقشه‌ای که خطوط هم‌مقدار بر روی آن ترسیم شده و نقاط هم‌کمیت به هم وصل شده‌اند، نقشهٔ هم‌مقدار گفته می‌شود. در این صورت واژهٔ هم‌نگاشت برای خطوط کانتوری به‌کار می‌رود که نمی‌توان متغیرهای آن را به‌صورت نقطه‌ای نشان داد و این متغیرها را باید از یک منطقه جمع‌آوری نمود (مانند تراکم جمعیت). هواشناسی خطوط کانتوری در هواشناسی بر اساس داده‌های نقطه‌ای است که از ایستگاه‌های هواشناسی دریافت شده است. نقشه هواشناسی داده‌های جمع‌آوری‌شده مانند فشار واقعی هوا در یک زمان مشخص یا میانگین فشار در یک دوره زمانی را نمایش می‌دهد. | ## بخش 2: خط تراز | فشار جوّ خط هم‌فشار (isobar) خطی‌است که نقاط دارای فشار اتمسفری یکسان را بر روی یک نقشه به‌هم متصل می‌کند. به بیان دیگر، خطوط هم‌دِگرفشار خطوطی هستند که نقاطی با تغییر فشار مساوی در طول یک بازه زمانی خاص را به هم متصل می‌کنند. خط فرادِگرفشار خطی است که نقاطِ با افزایش یکسان فشار جوّ در یک دورهٔ زمانی معین را به هم وصل می‌کند، به بیان دیگر خط‌های فرادِگرفشار خطوطی هستند که نقاطی با فشار مساوی را به هم متصل می‌کنند که این فشار در یک بازه زمانی مشخص افزایش می‌یابند. خط فرودِگرفشار خطی است که نقاطِ با کاهش فشار یکسان جوّ در یک دورهٔ زمانی معین را به هم وصل می‌کند، یعنی نقاطی با فشار مساوی را به هم متصل می‌کند که این فشار در یک بازه زمانی مشخص کاهش می‌یابد. به‌طور کلی، سامانه‌های وضع هوا در امتداد یک محور حرکت می‌کنند که به مراکز هم‌دِگرفشار بالا و پایین می‌پیوندد. گرادیان‌های هم‌دِگرفشار مؤلفه‌های مهم باد هستند زیرا باد زمین‌گَرد را افزایش یا کاهش می‌دهند. خطوط هم‌بلندا و هم‌فرازا به سادگی به عنوان خطوط نشان‌دهنده فشار مساوی روی نقشه شناخته می‌شوند. دما و موضوعات مرتبط خط هم‌دما (isotherm) خطی است که نقاط دارای دمای یکسان را بر روی یک نقشه به‌هم متصل می‌کند. به بیان دیگر زمین‌هم‌دما خط یا سطحی در زمین است که نشان‌دهنده مکان هندسی نقاط هم‌دماست. بارش و رطوبت هوا خط هم‌بارش (isohyet) خطی است که نقاط دارای میزان بارندگی یکسان را بر روی یک نقشه به‌هم متصل می‌کند. خط هم‌تندر (isobront) خطی است که از میان نقاطی جغرافیایی کشیده شده که در آن یک فاز معین از فعالیت توفان تندری به‌صورت همزمان رخ داده است. باد خط هم‌تُندی یا هم‌سرعت باد (isotach) خطی بر روی یک سطح معین است که نقاط دارای سرعت باد یکسان را بر روی یک نقشه به‌هم متصل می‌کند. | ## بخش 3: خط تراز | منحنی میزان یا منحنی تراز، در یک نقشهٔ توپوگرافی منحنی است که همهٔ نقاط هم‌ارتفاع زمین را به هم وصل می‌کند. منحنی‌های میزان همدیگر را قطع نمی‌کند و کوچک‌ترین محیط بسته در این نقشه‌ها، بلندترین نقطه یا پایین‌ترین نقطه می‌باشد. خط‌های کانتوری هم‌ارتفاع یکی از راه‌های نمایش ارتفاع از سطح دریا یا ارتفاع (فرازا) و ژرفا بر روی نقشه هستند. نقشه توپوگرافی جزو این مجموعهٔ نقشه‌ها است که نمایش‌دهندهٔ دره‌ها و کوه‌ها و شیب زمین‌است و درجهٔ شیب زمین در نقاط مختلف را مشخص می‌نماید.contour map فاصلهٔ خطوط کانتور در نقاط متوالی ممکن‌است متفاوت باشد و به کمک همین فاصلهٔ کانتورها می‌توان مکان‌هایی را که شیب بیشتر یا کمتر دارند را تشخیص داد.Tracy, John C. زمانی که فاصله‌های خطوط کانتوری با یک‌دیگر کمتر باشند شیب زمین در آن نقطه تندتر است و زمانی که فاصله بیشتر باشد نشان‌دهندهٔ شیب کمتر زمین‌است. قوانین مربوط به منحنی‌های میزان قانون ۱: هر خط حدفاصل (خط کنتور) نمایشگر خطوطی است که کاملاً هم ارتفاع هستند. قانون ۳: رفتن از یک خط حدفاصل به یک خط حدفاصل بالاتر، نشان دهندهٔ افزایش ارتفاع می‌باشد. قانون ۴: هر چقدر، خطوط حدفاصل به همدیگر نزدیکتر باشند، شیب زمین تندتر و هر چقدر فاصلهٔ این خطوط با همدیگر بیشتر باشد، شیب زمین ملایم‌تر است. قانون ۵: تعدادی خطوط حدفاصل بسته، نشانگر یک تپه یا یک کوه می‌باشند، اما اگر این خطوط بسته به صورت هاشور زده باشند، نمایشگر یک حفره بر روی سطح زمین می‌باشند. قانون ۶: خطوط حدفاصل در یک دره که رودخانه دارد در نقاط سرچشمه رودخانه و بالای تپه به صورت شکل V در می‌آیند. | ## جمع‌بندی | قانون ۷: بر روی یک قله یا در عمق یک دره با ارتفاع یکسان ممکن است تعدادی از خطوط حدفاصل تکرار شوند.