aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: تالین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تالین | مقدمه: این شهر از قرن سیزدهم تا ۱۹۱۸ میلادی و اشغال استونی توسط آلمان در جنگ جهانی دوم از ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴ با نام روال شناخته می‌شده است. | ## بخش 1: تالین | این شهر در ۸۰ کیلومتری جنوب شهر هلسینکی، ۳۸۰ کیلومتری شرق استکهلم و ۳۲۴ کیلومتری غرب سن پترزبورگ واقع شده است. این شهر که به‌عنوان پایتخت فرهنگی اروپا در سال ۲۰۱۱ نیز معرفی شده در فهرست آثار جهانی یونسکو قرار دارد و جزو ده شهر برتر هوشمند دنیا می‌باشد و اغلب سیلیکون‌ولی اروپا نامیده می‌شود. پس از فتح تالین توسط دانمارکی‌ها این شهر با نام روال (Reval) و تا سال ۱۹۱۸ مورد استفاده بوده است. تاریخچه اولین آثار پیدا شده از زندگی انسان در تالین مربوط به ۵۰۰۰ سال پیش می‌باشد که آثار باستانشناسی آن پیدا شده است. در سال ۱۲۱۹ حکومت دانمارکی در تالین و شمال استونی آغاز شد، در این دوران این شهر به عنوان یک بندر مهم برای تجارت بین کشورهای اسکاندیناوی و روسیه محسوب می‌شد. | ## بخش 2: تالین | دانمارکی‌ها در سال ۱۳۴۶ میلادی تالین و دیگر مناطق شمالی استونی را به شوالیه‌های تتونیک فروختند، تالین قرون وسطی از موقعیت استراتژیک در تجارت شمال و غرب اروپا با روسیه برخوردار بود، شهر دارای ۸۰۰۰ نفر جمعیت و ۶۶ برج و بارو دفاعی بود. جغرافیا تالین در جنوب خلیج فنلاند و شمال غربی استونی واقع شده است و دارای دو دریاچه به نام‌های اولمیسته (۹٫۴۴ کیلومتر مربع) و هارکو (۱٬۶۳۵ کیلومتر مربع) می‌باشد. بلندترین نقطه در تالین ۶۴ متر ارتفاع از سطح دریا است و در ناحیه Hiiu, Nõmme در جنوب غربی شهر واقع شده است. پوهیا-تالین آب و هوا آب و هوای تالین بسیار سرد است و دمای هوا در زمستان‌ها گاهی به ۳۲ درجه زیر صفر می‌رسد. مردم بیشتر مردم شهر تالین استونیایی‌تبار هستند و برخی اقلیت‌های فنلاندی و روس نیز در این شهر ساکن می‌باشند. | ## بخش 3: تالین | بزرگ‌ترین گروه‌های نژادی گروه نژادی جمعیت (۲۰۱۹) %استونیایی ۲۲۸٬۸۲۱ ۴۹٫۳۸روسی ۱۵۷٬۶۹۶ ۳۴٫۰۳اوکراینی ۱۲٬۷۱۷ ۲٫۷۴بلاروسی ۵٬۹۸۳ ۱٫۲۹فنلاندی ۲٬۴۴۹ ۰٫۵۳یهودی ۱٬۴۵۰ ۰٫۳۱تاتارها ۱٬۰۲۰ ۰٫۲۲لیتوانیایی ۹۸۵ ۰٫۲۱ارمنی ۹۸۳ ۰٫۲۱لتونیایی ۹۵۱ ۰٫۲۱آلمانی ۷۸۳ ۰٫۱۷لهستانی ۷۷۸ ۰٫۱۷آذربایجانی ۷۵۲ ۰٫۱۶سایر ۳۵٬۳۹۱ ۷٫۶۴ناشناخته ۱۲٬۶۵۴ ۲٫۷۳ سال ۱۳۷۲۱۷۷۲۱۸۱۶۱۸۳۴۱۸۵۱۱۸۸۱۱۸۹۷۱۹۲۵۱۹۵۹۱۹۸۹۲۰۰۰۲۰۰۵۲۰۱۰۲۰۱۷۲۰۱۸۲۰۱۹ جمعیت۳٬۲۵۰۶٬۹۵۴۱۲٬۰۰۰۱۵٬۳۰۰۲۴٬۰۰۰۴۵٬۹۰۰۵۸٬۸۰۰۱۱۹٬۸۰۰۲۸۳٬۰۷۱۴۷۸٬۹۷۴۴۰۰٬۳۷۸۴۰۱٬۶۹۴۴۰۶٬۷۰۳۴۲۶٬۵۳۸۴۳۰٬۸۰۵۴۳۴٬۵۶۲ اقتصاد تالین سرمایه اقتصادی و تجاری استونی است. این شهر دارای اقتصاد بسیار متنوعی است و شامل فناوری اطلاعات، گردشگری و لجستیک می‌شود. فناوری اطلاعات تالین علاوه بر کارکردهای دیرینه به عنوان بندرگاه و پایتخت، شاهد توسعه بخش فناوری اطلاعات است. در سال‌های اخیر تالین به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مراکز اصلی فناوری اطلاعات در اروپا شده است، مرکز دفاع سایبری ناتو در این شهر واقع شده است، همچنین دفاتر شرکت‌هایی همچون تلیا کمپانی و کوهنه + ناگل در تالین قرار دارد. گردشگری شهر تالین با توجه به ثبت بخش قدیمی آن در میراث جهانی یونسکو به دلیل وجود آثار بسیار زیاد سالم به‌جای مانده از قرون وسطی سالانه میزبان گردشگران زیادی می‌باشد، از آثار تاریخی این شهر می‌توان به کاخ کادریورگ، موزه هنر استونی، کلیسای جامع الکساندر نوسکی، کلیسای جامع سنت ماری و دیوارهای تالین اشاره کرد. | ## جمع‌بندی | سالانه حدود ۴٫۳ میلیون نفر از شهر تالین بازدید می‌کنند و این تعداد در طول یک دهه گذشته پیوسته رشد داشته است.
موضوع مقاله: هکتور برلیوز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هکتور برلیوز | مقدمه: لوئی هکتور برلیوز (۱۱ دسامبر ۱۸۰۳ – ۸ مارس ۱۸۶۹) آهنگساز فرانسوی، از چهره‌های تأثیرگذار در موسیقی دورهٔ رمانتیک، و از بهترین رهبران ارکستر در زمان خود و منتقدی کارآزموده در موسیقی بود. | ## بخش 1: هکتور برلیوز | برلیوز در سال ۱۸۳۰ جایزهٔ رم را کسب کرد و برای آشنایی با موسیقی ایتالیا رهسپار آن کشور شد. از سمفونی‌های او می‌توان به سمفونی فانتاستیک و هارولد در ایتالیا، که به سفارش نیکولو پاگانینی، آهنگساز بزرگ ایتالیایی نوشت، اشاره کرد. کیفیت صوتی و موسیقی برلیوز در دوره رمانتیک از برجستگی و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. | ## بخش 2: هکتور برلیوز | موسیقی او دربرگیرندهٔ تضادهای زیاد و ناگهانی میان رنگ صدای زیر بادی‌های چوبی و زهی‌های بم، نوای پرآشوب سازهای بادی برنجی و کوبه‌ای است. پویایی موسیقی او همواره در آن‌ها در نوسان است و تمپو در آن‌ها بارها تغییر می‌کند.بیشتر آثار هکتور برلیوز به صورت تک‌خوان یا همراهی گروه کُر سروده شده‌اند. ایده تصنیف این سمفونی از منظومهٔ فاوست گوته به ذهن برلیوز خطور کرده‌است که نتیجه آن مبادرت به ساخت این سمفونی شده‌است. | ## بخش 3: هکتور برلیوز | از دیگر آثار مهم او می‌توان به: هارولد در ایتالیا (سمفونی، ۱۸۳۴) رومئو و ژولیت (سمفونی، ۱۸۳۹) بِن‌وِنوتو چلینی (اپرا، ۱۸۴۸) تروایی‌ها (اپرا، ۱۸۵۶–۱۸۵۸) بئاتریکس و بندیک (اپرا، ۱۸۶۰–۱۸۶۲) دید مذهبی هکتور برلیوز در واپسین نامه‌ای که نگاشته‌است، در آن ذکر کرده‌است که ندانم‌گرا است. | ## جمع‌بندی | هرچند که در دانشنامه کاتولیک قید شده‌است که او کاتولیکی باورمند بوده که نتوانسته تا پایان بر ایمان کاتولیکی خود بماند.
موضوع مقاله: ننسی لوپز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ننسی لوپز | مقدمه: ننسی لوپز (زاده زاده ۶ ژانویه ۱۹۵۷ در کالیفرنیا) یکی از محبوبترین و موفقترین زنان گلف باز دنیا است. | ## بخش 1: ننسی لوپز | ستاره‌ای که از سال ۱۹۷۸ گلف را به صورت تفننی آغاز کرد، استعداد ویژه خود را به همه گلف بازان نشان داد. او گلف را زمانی که دختر بچه‌ای بیشتر نبود آغاز کرد هنگامی که سال دوم دانشگاه تولسا در اوکلاهاما بود آن را به صورت حرفه‌ای پی گرفت. ننسی از سوی انجمن حرفه‌ای گلف زنان چهار مرتبه عنوان بهترین بازیکن سال طی سال‌های ۱۹۷۸، ۱۹۷۹، ۱۹۸۵ و ۱۹۸۸ از آن خود کرد و نام خود را در زمره بهترین‌های گلف در رده‌های سنی مختلف ثبت کرد. | ## بخش 2: ننسی لوپز | وی نخستین بار در سن ۸ سالگی تحت آموزش پدرش دومینگو بازی گلف را تجربه کرد و اولین عنوانش را در ۱۲ سالگی با پیروزی در رقابت های زنان آماتور مکزیک کسب کرد. پیشرفت او در گلف تا جایی ادامه پیدا کرد که سال بعد مدعی قهرمانی رقابت‌های جهانی (AIAW) در تیم اعزامی ایالات متحده شد. سال ۱۹۷۹ برای او در ۸ تورنمنت پیروزی به ارمغان آورد و ۶ سال بعد او مجدداً در رولکس روکی و ورا برای سومین بار صاحب عنوان شد. | ## بخش 3: ننسی لوپز | در سال ۱۹۹۷ چهل و هشتمین عنوان قهرمانی اش را کسب کرده و در بازی‌های اوپن زنان ایالات متحده با رکورد امتیازات ۶۹-۶۸-۶۹-۶۹ در رده دوم ایستاد. در میان همه این افتخارات ریز و درشت، وی در سال ۱۹۹۲ از سوی بنیاد ورزشی زنان یکی از معتبرترین عناوین ورزشی زنان را دریافت کرد. در فصل ۲۰۰۱ او مدت خیلی محدودی توانست گلف بازی کند چرا که از ناحیه زانو مصدوم بود و از ادامه رقابت‌ها باز ماند. | ## جمع‌بندی | در مجموع نانسی لوپز را باید یکی از مستعدترین و کوشاترین زنان گلف باز دنیا دانست که توانسته در این رشته ورزشی به عناوین مختلف جهانی دست پیدا کند.
موضوع مقاله: محمد قاضی (نگارگر) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمد قاضی (نگارگر) | مقدمه: محمّد قاضی اسدالهی (زادهٔ ۳ مهر ۱۳۰۳ در تهران - درگذشتهٔ ۲۰ آذر ۱۳۸۲ در تهران) هنرمند ایرانی، نقاش (پرتره)، مجسمه‌ساز (سردیس) و خوشنویس معاصر که با امضاهای "محمد قاضی"، "بهرام قاضی" و "بهرام" شناخته شده است. | ## بخش 1: محمد قاضی (نگارگر) | زندگی محمد قاضی اولین تابلوی رنگ و روغن خود را در سن پانزده سالگی روی جعبه شیرینی ساخت. در سال ۱۳۲۲ دانشگاه هنر را نیمه کاره رها کرد و بلافاصله از او دعوت شد به عنوان معلم و سپس دبیر نقاشی در دبیرستان فیروزبهرام و دبیرستان فردوسی به تدریس بپردازد. | ## بخش 2: محمد قاضی (نگارگر) | تابلوی معروف "عیسی مسیح" او که در سن شانزده سالگی کشیده بود از تلویزیون آمریکا به نمایش درآمد و برای او شهرت و موفقیت بسیاری به ارمغان آورد، این کار در سال ۱۹۵۸ میلادی در یک حراج آمریکایی ۴۰٫۰۰۰ دلار قیمت گذاری شد. او در سال ۱۳۳۷ شمسی در شیکاگو در استودیو مک مشغول به آموزش نقاشی و مجسمه‌سازی شد. | ## بخش 3: محمد قاضی (نگارگر) | همسر محمد قاضی پس از درگذشت او در سال ۱۳۸۲ طی یک موافقت اصولی نگهداری بخشی از آثارش را به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری سپرد که بعدها از سرنوشت آن‌ها خبری منتشر نشد. محمدقاضی اسدالهی از نوادگان قاضی اسدالله کوهپایی کاشانی یا قاضی اسدقهبایی قاسانی عارف معروف و قاضی کاشان درعهد صفوی است. | ## جمع‌بندی | آثار اهدایی به میراث فرهنگی جمعاً شامل ۲۳ تابلو از کارهای خود نقاش و چند کار کپی است که شامل تابلوی "مادر استاد" و نیز "عیسی مسیح" (که در تاریخ نقاشی ایران نظیر ندارد)، می‌شود.
موضوع مقاله: واشینگتن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # واشینگتن | مقدمه: پایتخت ایالات متحده واشینگتن، نیوجرسی شهری در ایالت نیوجرسی کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن، کانزاس شهری در ایالت کانزاس کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن، ماساچوست شهرکی در ایالت ماساچوست کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن، یوتا شهری در ایالت یوتا کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن، پنسیلوانیا شهری در ایالت پنسیلوانیا کشور ایالات متحده آمریکا پورت واشینگتن، ویسکانسین شهری در ایالت ویسکانسین کشور ایالات متحده آمریکا فورت واشینگتن، مریلند شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن گرووو، مریلند شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن کورت هاوس، اوهایو شهری در ایالت اوهایو کشور ایالات متحده آمریکا واشینگتن تراس، یوتا مونت واشینگتن، ماساچوست شهرستان واشینگتن، ایلینوی در ایلینوی شهرستان واشینگتن، می‌سی‌سی‌پی در میسیسیپی در بریتانیا واشینگتن (تاین و ویر): شهری در شمال شرقی انگلستان که نامش را به نخستین رئیس‌جمهوری و پایتخت آمریکا داده‌است. | ## بخش 1: واشینگتن | افراد جرج واشینگتن رئیس‌جمهور آمریکا دنزل واشینگتن کارگردان و بازیگر آمریکایی واشینگتن اروینگ نویسنده و سیاستمدار آمریکایی جورج واشینگتن گوتالس افسر ارتش ایالات متحده دانشگاه‌ها دانشگاه جرج واشینگتن دانشگاه واشینگتن دانشگاه ایالتی واشینگتن دانشگاه واشینگتن در سن‌لوئیس روزنامه‌ها واشینگتن تایمز واشینگتن پست تیم‌های ورزشی واشینگتن ردسکینز واشینگتن ویزاردز دیگر چیزها پل جرج واشینگتن نام یکی از پل‌های معلق و بزرگ ایالات متحدهٔ آمریکا یادبود واشینگتن از بناهای مشهور شهر واشینگتن، دی.سی. | ## بخش 2: واشینگتن | ## بخش 3: واشینگتن | ## جمع‌بندی | افراد جرج واشینگتن رئیس‌جمهور آمریکا دنزل واشینگتن کارگردان و بازیگر آمریکایی واشینگتن اروینگ نویسنده و سیاستمدار آمریکایی جورج واشینگتن گوتالس افسر ارتش ایالات متحده دانشگاه‌ها دانشگاه جرج واشینگتن دانشگاه واشینگتن دانشگاه ایالتی واشینگتن دانشگاه واشینگتن در سن‌لوئیس روزنامه‌ها واشینگتن تایمز واشینگتن پست تیم‌های ورزشی واشینگتن ردسکینز واشینگتن ویزاردز دیگر چیزها پل جرج واشینگتن نام یکی از پل‌های معلق و بزرگ ایالات متحدهٔ آمریکا یادبود واشینگتن از بناهای مشهور شهر واشینگتن، دی.سی.
موضوع مقاله: مسلمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسلمان | مقدمه: مسلمان بودن داشتن اعتقاد به سه اصل دینی؛ توحید، نبوت و معاد است در مذهب شیعه علاوه بر اینها در توحید برای عدل خدا معنایی متمایز وجود دارد و اعتقاد بر امامت نیز ادامه پذیرش نبوت دانسته می‌شود و این دو را علاوه بر اصول دین، اصول مذهب خود می‌دانند. | ## بخش 1: مسلمان | واژهٔ «مُسَلمان» یک صفت فارسی است که در اصل جمع فارسی واژهٔ عربی «مُسلِم» به‌صورت «مُسلِم‌مان» بوده، که در گذر زمان با تغییرِ حرکات و حذف یکی از میم‌ها به‌صورت صفت مفرد کاربرد یافته و جمع کاربردی آن مسلمانان شده است. «مسلمان» لفظی متاخر است و نخستین بار در دوران عبدالملک بن مروان اموی استفاده شد؛ تا قبل از عبدالملک، پیروان محمد خود را «مومنون» یا «مهاجرون» می‌نامیدند. | ## بخش 2: مسلمان | جمعیت جمعیت مسلمانان در سال ۲۰۱۷ (میلادی)، حدود ۲۴٪ جمعیت ۷/۶ میلیاردی جهان، یعنی ۱/۸ میلیارد نفر بود. (۸۵درصد شیعه ۱۲ امامی) همچنین ۰٫۸٪ از جمعیت کشور آمریکا را مسلمانان تشکیل می‌دهند. | ## بخش 3: مسلمان | ## جمع‌بندی | جمعیت مسلمانان در سال ۲۰۰۷، ۲۰٫۱۲٪ از جمعیت ۶٫۶ میلیاردی جهان، یعنی ۱٫۳۲ میلیارد نفر بود که در رتبه دوم دین‌های جهان و ادیان ابراهیمی پس از مسیحیت که ۲٫۲میلیارد پیرو دارد، قرار دارد.
موضوع مقاله: اولان‌باتور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اولان‌باتور | مقدمه: در شهر اولان‌باتور جمعیتی معادل یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر، شامل حدود نیمی از جمعیت کشور مغولستان، ساکن هستند. | ## بخش 1: اولان‌باتور | که پرجمعیت‌ترین شهر و نیز بزرگ‌ترین و بهترین شهر مغولستان و کل مغولان است که ۹۸٪ درصد آن مردم مغول ۱٪ درصد چینی و ۱ درصد آن‌ها خارجی غیر چینی هستند. اولان باتور که توسط یک شهرداری مستقل اداره می شود، توسط استان توو احاطه شده است که مرکز آن زونماد در ۴۳ کیلومتری (۲۷ مایل) جنوب شهر قرار دارد. با جمعیتی کمی بیش از ۱/۶ میلیون نفر تا دسامبر ۲۰۲۲، تقریباً نیمی از کل جمعیت کشور را شامل می شود. تاریخچه اولان‌باتور در سال ۱۶۳۹ میلادی به عنوان صومعه‌ای برای چادرنشینان بودایی بنیاد شد و از سال ۱۷۷۸ در محل کنونی‌اش یعنی پیوندگاه دو رود تول و سلبه به صورت سکونتگاهی دائمی درآمد. پیش از این تاریخ، این سکونتگاه ۲۸ مرتبه تغییر مکان داد و هر بار نقطه‌ای جدید را طی مراسمی دینی برای آن برمی‌گزیدند. با استقلال مغولستان بیرونی از چین در سال ۱۹۱۱ میلادی، این شهر به عنوان پایتخت این کشور انتخاب شد. | ## بخش 2: اولان‌باتور | در سال ۱۹۲۴ میلادی، با تاسیس جمهوری خلق مغولستان، نام این شهر به «اولان‌باتور» تغییر کرد. این شهر همچنین مرکز شبکهٔ راه‌های مغولستان است و در مسیر راه‌آهن سراسری سیبری و شبکه راه‌آهن چین قرار گرفته‌است. امروزه آلودگی هوا در این شهر بالا است و علت آن سوزاندن هیزم و زغال‌سنگ در منازل طی زمستان‌های سرد اولان‌باتور است. این آلودگی در زمستان‌ها گاه چنان زیاد است که مانع دید کافی هواپیماها برای فرود در فرودگاه این شهر می‌شود. جغرافیا اولان‌باتور در شمال مغولستان و در درهٔ رودخانه تول (از شاخه‌های سلنگا) و در دره‌ای بر دامنهٔ کوه بوگدا اول قرار گرفته‌است و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۳۱۰ متر می‌باشد. شهر اولان‌باتور به ۹ منطقه شهری تقسیم شده‌است که عبارتند از: باگانور، باگاخانگای، بایان‌گول، بایان‌زورخ، چینگل‌تی، خان اول، نالایخ، سونگینو خیرخان، و سوخ‌باتار. | ## بخش 3: اولان‌باتور | 35 تاریخچه پس از سال ۱۷۷۸ میلادی، این شهر به‌سمت درهٔ رودخانهٔ تول گسترش پیدا کرده‌است. در سدهٔ بیستم، اولان‌باتور به‌بزرگ‌ترین مرکز ساخت‌وساز در سطح مغولستان تبدیل شد. تقسیمات اداری کلان‌شهر اولان‌باتور دارای ۹ منطقه (دورِگ) می‌باشد، که هر کدام از این مناطق به ناحیه (خورو) تقسیم شده‌اند. ۲ منطقهٔ باغانور، و نالایخ در سطح شهرِ مستقل در تابعیت «کلان‌شهر اولان‌باتور» به‌جای استان می‌باشند. | ## جمع‌بندی | منطقهٔ باغاخانغای یک منطقهٔ‌ روستایی و حومه‌ای می‌باشد که در فاصلهٔ ۷۵ کیلومتری از منطقهٔ‌شهری اولان‌باتور قرار گرفته و میزبان پایگاه هوایی تعطیل شدهٔ نیروی هوایی شوروی، :ru:Мааньт (аэродром) |فرودگاه مانیت می باشد.
موضوع مقاله: رود کنگو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رود کنگو | مقدمه: طول این رود که ۴۷۰۰ کیلومتر است در کشورهای آنگولا، بوروندی، کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، گابن، جمهوری کنگو، رواندا، تانزانیا و زامبیا جریان دارد و به اقیانوس اطلس می‌ریزد. | ## بخش 1: رود کنگو | رودخانه کنگو با ژرفا، رکورددار عمیق‌ترین رودخانه در میان رودخانه‌های کره زمین است. این پادشاهی به نوبه خود برای بومیان بانتو کونگو که در قرن هفدهم با عنوان "Esikongo" شناخته می‌شد، نامگذاری شد. | ## بخش 2: رود کنگو | آبراهام اورتلیوس در نقشه جهانی خود در سال ۱۵۶۴ آنرا با عنوان "مانیچونگو" در دهانه رودخانه نامگذاری کرده‌است. نام قبایل در کنگو احتمالاً از کلمه ای برای یک اجتماع عمومی یا مجالس قبیله نشات گرفته‌است. | ## بخش 3: رود کنگو | به نظر می‌رسد کنگو در قرن ۱۸ به تدریج جایگزین زائر در استفاده از انگلیسی شد و کنگو نام انگلیسی ترجیحی در ادبیات قرن نوزدهم است، اگرچه اشارات به ظهیر یا زائر به عنوان نام مورد استفاده ساکنین رایج بود. | ## جمع‌بندی | جمهوری کنگو (زائر) در طی سالهای ۱۹۷۱–۱۹۹۱ نیز نام این رودخانه را گرفت، که البته پیش از آن نام آن از واژه‌های فرانسوی و پرتغالی بود.
موضوع مقاله: ویلیام فاکنر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ویلیام فاکنر | مقدمه: ویلیام کاتبرت فاکنر (۲۵ سپتامبر ۱۸۹۷ – ۶ ژوئیهٔ ۱۹۶۲) نویسندهٔ آمریکایی و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات بود. | ## بخش 1: ویلیام فاکنر | فاکنر در سبک‌های گوناگونی شامل رمان، داستان کوتاه، نمایش‌نامه، شعر و مقاله صاحب اثر است. شهرت وی عمدتاً به خاطر رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش است که بسیاری از آن‌ها در شهر خیالی یوکناپاتافا اتفاق می‌افتد که فاکنر آن را بر اساس ناحیهٔ لافایت، که بیشتر زندگی خود را در آنجا سپری کرده بود و ناحیهٔ هالی اسپرینگر خلق کرده‌است. فاکنر یکی از مهم‌ترین نویسندگان ادبیات آمریکا و مشخصاً ادبیات جنوب آمریکا می‌باشد. با این‌که اولین آثار فاکنر از سال ۱۹۱۹، و بیشترشان در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ منتشر شده بود، وی تا هنگام دریافت جایزهٔ نوبل در سال ۱۹۴۹ نسبتاً ناشناخته مانده بود. در سال ۱۹۹۸، مؤسسه کتابخانه نوین، رمان خشم و هیاهوی او را ششمین کتاب در فهرست صد رمان برتر انگلیسی قرن بیستم قرار داد که رمان گوربه‌گور و روشنایی در ماه اوت هم در این فهرست قرار دارند. به‌دلیل وزن کم و قد کوتاه در ارتش ایالات متحده پذیرفته نشد ولی به‌عنوان دانشجوی دانشگاه افسری در یگان پرواز سلطنتی در تورنتوی کانادا نام‌نویسی کرد و در ۲ دسامبر ۱۹۱۸ به‌عنوان افتخاری ستوان دومی نایل شد. | ## بخش 2: ویلیام فاکنر | فاکنر وارد دانشگاه میسیسیپی شد و در سال ۱۹۲۴ از دانشگاه انصراف داد و در ۱۹۲۵ همراه با دوستش با یک کشتی باربری به ایتالیا رفت و از آن‌جا پای پیاده رهسپار آلمان و فرانسه شد. وی در ژوئن ۱۹۲۹ با استل اولدم ازدواج کرد؛ سفرهایی به هالیوود و نیویورک داشت و درین فاصله چندین فیلم‌نامه و نمایش‌نامه نوشت. او در ۶ ژوئیهٔ ۱۹۶۲، سه هفته بعد از آنکه از روی اسب به زمین افتاد، بر اثر سکته قلبی در بیهالیا، میسیسیپی در گذشت. فاکنر از اوایل دهه بیست میلادی تا شروع جنگ جهانی دوم، که به کالیفرنیا نقل مکان کرد، ۱۳ رمان و تعداد زیادی داستان کوتاه منتشر کرد. مجموعهٔ این آثار پایهٔ شهرت او شد و در نهایت منجر به دریافت جایزه نوبل در سن ۵۲ سالگی شد. این مجموعهٔ مفصل، که محرک اصلی‌اش نیاز یک نویسندهٔ ناشناخته به پول بود، مشهورترین آثار او را دربردارد: خشم و هیاهو (۱۹۲۹)، گوربه‌گور (۱۹۳۰)، روشنایی در ماه اوت (۱۹۳۲) و آبشالوم، آبشالوم! | ## بخش 3: ویلیام فاکنر | نخستین مجموعه داستان کوتاه او این ۱۳ تا شامل بسیاری از داستان‌های تحسین‌شده‌اش مانند یک گل سرخ برای امیلی، سرخ‌پوست می‌رود، خورشید آن عصر، و سپتامبر بی‌باران بود. بسیاری از رمان‌ها و داستان‌های کوتاه فاکنر در یوکناپاتافا روی می‌دهند که از نظر جغرافیایی تقریباً برابر بخش لافایت است که آکسفورد می‌سی‌سی‌پی، شهر محل تولد او، مرکز آن است. فاکنر یوکناپاتافا را همچون تمبر پستی مخصوص خود می‌دانست و بسیاری از منتقدان مجموعه آثاری که آن را به‌نمایش می‌گذارد عظیم‌ترین آفرینش خیالی در ادبیات می‌دانند. سه رمان، هملت، شهر، و عمارت که با هم به‌عنوان سه‌گانه اسنوپس خوانده می‌شوند جزئیات شهر جفرسن و محیط آن را شرح می‌دهند که خانواده‌ای به سرپرستی فلم اسنوپس خود را در زندگی و روح و روان مردم محل وارد می‌کنند. | ## جمع‌بندی | فاکنر برخلاف شیوهٔ مینیمالیستی ارنست همینگوی، نویسندهٔ معاصرش، در نوشته‌هایش مکرراً از جریان سیال ذهن بهره می‌گیرد و غالباً داستان‌هایی عمیقاً عاطفی، ظریف، پیچیده، و گاه گوتیک با شخصیت‌های گوناگون شامل برده‌های آزادشده، یا اعقاب برده‌ها، سفیدپوستان تهیدست، جنوبی‌های طبقه کارگر یا اعیان می‌نوشت.
موضوع مقاله: نورشناسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نورشناسی | مقدمه: نورشناخت، فیزیک نور یا نوریک، شاخه‌ای از فیزیک است که به بررسی نور و خواص آن و برهمکنش آن با ماده می‌پردازد. | ## بخش 1: نورشناسی | نورشناسی به مطالعه حوزه نور مرئی، ماوراء بنفش و فروسرخ امواج الکترومغناطیسی می‌پردازد. موزی، ارسطو و اقلیدس در سدهٔ ۵ و ۴ پیش از میلاد با استفاده از تئوری سوراخ‌سوزنی یا اتاقک تاریک تلاش کردند خلاف آن نظریه را ثابت کنند. آن‌ها در پشت دوربین‌های سوراخ سوزنی صفحه‌ای نیمه‌مات قرار می‌دادند تا تصویر بازتاب شدهٔ روی آن با چشم دیده شود. در قرن ششم میلادی، آنتمیوس در آزمایش‌های خود از دوربین تاریکخانه‌ای استفاده کرد. اما ابن هیثم پدر علم نورشناسی یا فیزیک نور، در سدهٔ پنجم هجری/یازدهم میلادی، بود که رساله ای دربارهٔ نورشناسی نوشت و در نهایت تئوری دوربین سوراخ سوزنی را گسترش داد و در مشاهدات خورشید گرفتگی خود از وسیله‌ای به نام اتاقک تاریک استفاده کرد. او برای نخستین‌بار از دوربین سوراخ سوزنی و دوربین تاریکخانه‌ای در آزمایش‌هایش جهت بررسی خواص نور، استفاده نمود و آن را به جهان معرفی کرد. | ## بخش 2: نورشناسی | یعقوب بن اسحاق کندی (م ۲۵۸) معروف به فیلسوف عرب یا فیلسوف و شاهزاده عرب، از حکمای برجسته اسلامی دربارهٔ شناخت نور یا علم مناظر کتابی نوشته که تحریری است بهتر از اپتیک یا مناظر کتاب اقلیدس، که این کتاب را بارها به لاتین ترجمه کرده‌اند. نورشناسی هندسی نورشناسی هندسی نور به صورت یک پرتو منتشر شونده در یک خط راست مدل بندی می‌کند. این نظریه توانسته است بسیاری از ویژگی‌های نور مثل شکست نور، بازتاب نور از سطوح را به خوبی توصیف نماید. نورشناسی موجی پدیده‌هایی وجود دارند که دیگر نمی‌توان آنها را با دید نور هندسی مورد مطالعه قرار داد که نمونه‌ای از این پدیده‌ها پراش، پاشندگی، تداخل نور می‌باشد. آشناترین این پدیده‌ها آزمایش دو شکاف یانگ است که دو شکاف عبور دهنده نور یک منبع، روی پرده یک طرح تداخلی ایجاد می‌کند و کاملاً ناقض نظریه ذره‌ای نور و نورشناسی هندسی است. با تلاش‌های ماکسول مشخص شد که رفتار نور به خوبی با استفاده از یک موج الکترومغناطیسی قابل توصیف است. | ## بخش 3: نورشناسی | نورشناسی کوانتومی با وجود همه موفقیت‌هایی که در زمینه نورشناسی انجام شده‌بود، باز هم هنوز نور ماهیت اصلی خود را هویدا نکرده‌بود. اما با پیشرفت‌هایی که در زمینه مکانیک کوانتومی انجام شد، کاربرد آن در حوزه نورشناسی جبهه‌های جدیدی در این علم گشود و نمودهای تازه‌ای از نور مشاهده شد. این موضوع تا جایی ادامه یافت که اعتقاد دانشمندان فیزیک بر آن شد که نور ذاتاً یک موجود کاملاً کوانتومی است و آنچه که در تئوری‌های کلاسیک به آن پرداخته می‌شود، یک تقریب نسبتاً خوب از نور است. در این مدل بندی جدید پدیده‌هایی پیش‌بینی و توصیف شدند که پیش از این بررسی نمی‌شدند. | ## جمع‌بندی | اپتیک کوانتومی یکی از دانش‌های بنیادین در طراحی رایانه‌های کوانتمی است که به دلیل تحول شگرف حجم و سرعت محاسبات، نمی‌توان آن را دست کم گرفت.
موضوع مقاله: جبر بولی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جبر بولی | مقدمه: در ریاضیات و به خصوص در منطق ریاضی، جبر بولی زیر مجموعه‌ای از جبر است که در آن مقدار متغیرها، درست یا غلط می‌باشد که معمولاً به همین ترتیب با ۱ و ۰ نشان داده می‌شوند. | ## بخش 1: جبر بولی | به جای جبر مقدماتی که در آن مقدار متغیرها اعداد هستند و عملگرهای اصلی جمع و ضرب می‌باشند، عملگرهای اصلی جبر بولی عطف منطقی (و) که با ∧ نشان داده می‌شود، فصل منطقی (یا) که با ∨ نشان داده می‌شود و نقیض که با ¬ نشان داده می‌شود، می‌باشند. نام این جبر از نام جرج بول ریاضیدان انگلیسی در کتاب تحقیقی در قوانین اندیشه گرفته شده (۱۸۵۴) که سعی در برخورد جبری به منطق گزاره‌ها داشت. چیزی که امروزه در طراحی دستگاه‌های دیجیتال مدرن نیاز است و به عنوان یک نوع دادهٔ اساسی در تمام زبان‌های برنامه‌نویسی مدرن وجود دارد. کلود شانون از پیشگامان رایانه‌های دیجیتال نخستین بار از این جبر در طراحی رایانه بهره گرفت. تعریف جبر بول، یک ساختار جبری است که با عناصر مجموعه و همراه با عملگرهای و تعریف می‌شود. | ## بخش 2: جبر بولی | در جبر معمول، تعداد نامتناهی از عناصر وجود دارد، اما در جبر بول تنها اعضای مجموعه وجود دارد که معمولاً به صورت و تعریف می‌شوند. (به این نوع جبر بول، جبر بول دو ارزشی می‌گویند) اصل دمورگن هر عبارت بولی معتبر، با تعویض عملگرها و عناصر خنثی، باز هم معتبر خواهد بود. یعنی اگر در یک عبارت بولی معتبر (که از اصول اساسی جبر بول ناشی شده) تمام صفرها به یک و تمام یک‌ها به صفر و همینطور تمام ها به و تمام ها به تبدیل شود، عبارت به دست آمده باز هم معتبر خواهد بود. تقدم عملگربالاترین اولویت پرانتز NOT AND پایینترین اولویت OR اتحادهای جبر بول الف ب دیاگرام ون به کمک دیاگرام ون می‌توان رابطه بین متغیرهای یک عبارت بولی را نمایش داد. دیاگرام ون از یک مستطیل تشکیل شده که در داخل آن به‌ازای هر متغیر، یک دایره وجود دارد. | ## بخش 3: جبر بولی | تمام نقاط داخل دایره مربوط به یک متغیر است و تمام نقاط خارج از دایره مربوط به مکمل آن متغیر است. در این نمودار، ضرب به صورت اشتراک دایره‌ها و جمع به صورت اجتماع دایره‌ها نمایش داده می‌شود. جدول درستی جدول درستی که یک جدول ریاضیاتی می‌باشد و از آن در منطق سود برده شده و برای محاسبه مقادیری که به صورت منطقی بیان شده‌اند، استفاده می‌شود. تعریف جبر بول: پیدا کردن ساده‌ترین فرم منطقی توابع که به کمترین تعداد گیت و سیم نیاز داشته باشد. | ## جمع‌بندی | تعریف اصولی جبر بول: یک مجموعه مانند B در حالتی که نا مساوی با مجموعه تهی باشد و با دو عمل دو تایی ضرب و جمع و یک عمل یکتایی پریم و دو عضو صفر و یک را یک جبر بول می‌گوییم.
موضوع مقاله: منطق ریاضی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # منطق ریاضی | مقدمه: منطق ریاضی یا منطق جدید شاخه‌ای از ریاضیات است که به پیوند ریاضی و منطق می‌پردازد.موحد، ضیاء. | ## بخش 1: منطق ریاضی | ریشه‌های پیدایش این منطق به کارهای جوزپه پئانو ریاضی‌دان ایتالیایی و پیش از او لایب نیتز و لامبرت می‌رسد. در سال‌های پایانی سدهٔ نوزدهم میلادی، با کارهای آگوستوس دمورگان، جرج بول، گوتلوب فرگه، برتراند راسل، دیوید هیلبرت و دیگران این علم به پیشرفت چشمگیری دست یافت. | ## بخش 2: منطق ریاضی | انگیزه و اهداف تحقیقات علمی دربارهٔ منطق ریاضی، در پی بروز پرسش‌های نوین در بنیان‌های ریاضیات پدید آمد. به عنوان نمونه، فرگه می‌کوشید تا ریاضیات را بر پایهٔ اصول برآمده از منطق و نظریهٔ مجموعه‌ها قرار دهد. | ## بخش 3: منطق ریاضی | راسل، در حذف تناقضات ناشی از دستگاه منطق فرگه تلاش کرد و هدف هیلبرت نشان دادن این امر بود که «روش‌های مورد قبول عام در ریاضیات هرگاه که به‌طور همه‌جانبه، کلی نگرانه و به‌عنوان یک کل واحد، در نظر گرفته شود، به هیچ نوع تناقضی منجر نخواهد شد.» (این موضوع به برنامهٔ هیلبرت شهرت یافته است). کاربردها روش‌ها و نتایج بدست‌آمده در منطق ریاضی، نه تنها در حلّ مسائل بنیانی موارد استفاده دارد، بلکه، در بسیاری از شاخه‌های دیگر ریاضیّات نظیر جبر، علوم کامپیوتر، هندسه و توپولوژی هم مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. | ## جمع‌بندی | منطق ریاضی امروزه در فلسفه تحلیلی، ریاضیات، زیست‌شناسی، زبانشناسی، جامعه‌شناسی، فیزیک، روان‌شناسی، روش‌شناسی، علوم کامپیوتری، علم اخلاق، هوش مصنوعی، متافیزیک و حقوق کاربرد دارد.