موضوع مقاله: فرد راینهارد دالمایر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرد راینهارد دالمایر | مقدمه: زندگی و تحصیل فرد دالمایر در ۱۸ اکتبر ۱۹۲۸ در شهر اولم آلمان زاده شد و در آوگسبورگ پرورش یافت. | ## بخش 1: فرد راینهارد دالمایر | اندکی پس از ازدواج، به دورهام در ایالت کارولینای شمالی نقل مکان کردند؛ جایی که فرد در سال ۱۹۶۰ دکترای خود را در رشته‌ی علوم سیاسی از دانشگاه دوک دریافت کرد. او سپس به‌عنوان استاد در دانشگاه پردو از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۱ مشغول به کار شد؛ همان‌جا که دو فرزندش، دومینیک و فیلیپ، به دنیا آمدند. سپس از ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸ به‌عنوان استاد و رئیس گروه علوم سیاسی در آن دانشگاه فعالیت کرد. در سال ۱۹۷۸ در دانشگاه نوتردام ساکن شد و تا پایان دوران حرفه‌ای خود در آن‌جا ماند. او در سفرهای خود به هند، چین، ژاپن، مالزی، ترکیه، مصر و دیگر کشورها، با فیلسوفان برجسته‌ی محلی روابط نزدیک و همکاری فکری برقرار کرده و شناخت عمیقی از سنت‌های فلسفی و فرهنگی آنان به‌دست آورده است. دال‌مایر در طول زندگی علمی خود با اندیشمندانی چون یورگن هابرماس، هانس‌گئورگ گادامر، ژاک دریدا، میشل فوکو، کارل-اتو آپل، سیلا بن‌حبیب، آیریس ماریون یانگ، جودیت باتلر و تو وی‌مینگ (Tu Weiming) گفت‌وگوها و تبادلات فکری مداومی داشته است. فلسفه و نظریه سیاسی فلسفه و نظریه‌ی سیاسی دالمایر بر رابطه‌ی «خود و دیگری» به‌جای تمرکز بر «منِ خودبنیاد»، بر گفت‌وگو به‌جای تک‌گویی، بر رابطه‌مندی به‌جای هویت ایستا، بر کنش اخلاقی به‌جای دانش انتزاعیِ قواعد هنجاری، و بر روابط افقی و برابرِ دموکراتیک به‌جای سلسله‌مراتب سلطه تأکید دارد. او همچنین دیدگاه میان‌فرهنگی و جهان‌وطنی را بر قوم‌گرایی سلطه‌جویانه ترجیح می‌دهد. در شکل‌دهی فلسفه‌ی خود، دال‌مایر به پدیدارشناسی، هرمنوتیک، نظریه‌ی انتقادی و ساخت‌گشایی وام‌دار است. فرد دال‌مایر این نگرش را سرچشمه‌ی خودمحوری، سلطه‌جویی و گسست انسان از جهان و دیگری می‌داند. با این‌حال، نقد دال‌مایر به معنای ضدیت با انسان یا باور به «پایان انسان» — آن‌طور که بعضی فیلسوفان پست‌مدرن می‌گویند — نیست. او فرد را نادیده نمی‌گیرد، بلکه می‌گوید انسان باید به‌عنوان موجودی رابطه‌مند و در حال دگرگونی فهمیده شود، نه موجودی جدا و خودبسنده. به‌جای نگاه فلسفیِ سنتی که همه‌چیز را از زاویه‌ی «منِ فردی» می‌بیند، دال‌مایر دیدگاهی را مطرح می‌کند که بر ارتباط و پیوستگی انسان‌ها با یکدیگر تکیه دارد؛ دیدگاهی که الهام‌گرفته از مفهوم‌های «مراقبت» (Sorge) و «دل‌نگرانی برای دیگری» (Fürsorge) در فلسفه‌ی مارتین هایدگر است. او نوعی نظریه‌ی سیاسیِ پسافردگرایانه ارائه می‌دهد؛ یعنی نظریه‌ای که فردگرایی را کاملاً رد نمی‌کند، اما تلاش می‌کند آن را از خودمحوری، انسان‌محوری و روحیه‌ی تملک‌گرایانه پاک کند. | ## بخش 2: فرد راینهارد دالمایر | به باور دال‌مایر، نکته‌ی محوری در اندیشه‌ی هایدگر نقدِ مابعدالطبیعه‌ی غربی است، به‌ویژه عقل‌گرایی دکارتی که با تمرکز بر «کوجیتو» (Cartesian cogito) موجب دوگانگی میان ذهن و ماده، سوژه و ابژه، خود و دیگری، انسان و جهان شده است. این واژه از یونانی گرفته شده و از دو جزء تشکیل شده است: «دیا» (dia) به‌معنای «از میان» یا «در بین»، و «لوگوس» (logos) به‌معنای «سخن»، «عقل» یا «معنا». او توضیح می‌دهد که در نتیجه، «دیا-لوگوس» به این معناست که عقل یا معنا در انحصار یک‌سو نیست، بلکه در ارتباط و گفت‌وگو میان دو یا چند طرف پدید می‌آید. به گفته‌ی دال‌مایر، در قرن بیستم گرایش به گفت‌وگو بخشی از همان چیزی است که در فلسفه به نام چرخش زبانی شناخته می‌شود. دال‌مایر همچنین دیدگاهی رابطه‌محور از جامعه‌ی سیاسی طرح می‌کند و آن را نوعی کلّیتِ تمایز‌یافته می‌داند که در آن آزادی و همبستگی به‌طور متوازن با یکدیگر ترکیب می‌شوند. پدیدارشناسی تلاش می‌کند رابطه‌ی میان انسانِ آگاه (سوژه) و جهانِ پدیده‌ها را از راه توجه و آگاهی متمرکز توضیح دهد. وقتی این روش با دیدگاه‌های نظریه‌ی انتقادی ترکیب می‌شود، نوعی پدیدارشناسیِ انتقادیِ سیاست پدید می‌آید. دال‌مایر با دموکراسی‌ای مخالفت می‌کند که تنها بر دنبال‌کردنِ منافع فردی یا جمعی تکیه دارد و تأکید می‌کند که برداشت‌های اخلاقی‌تر از دموکراسی ممکن‌اند. او برداشتِ ژاک دریدا از مفهومِ «دموکراسیِ در راه» (democracy to come) را می‌پذیرد و نسخه‌ی خاصِ خود را از آن بسط می‌دهد؛ برداشتی که ویژگی‌های آن رابطه‌مندی، امکان‌پذیری، اخلاق‌محوری و سلبی بودن (apophatic) است (اصطلاح apophatic از الهیات سلبی می‌آید، جایی که خدا را نه با آنچه هست بلکه با آنچه نیست می‌توان شناخت.) از دید دریدا و دال‌مایر، دموکراسی نوعی وعده است — یعنی در حال حاضر واقعیتی کامل و تحقق‌یافته نیست، بلکه به‌شکل امکانی نهفته یا بالقوه وجود دارد. دال‌مایر اصطلاح دریدا را می‌پذیرد، اما آن را از سطح زبان‌شناختی و فلسفیِ به سطح اخلاقی، میان‌فرهنگی و عملی می‌برد. به باور او تحقق این امکان، نیازمند تلاش، پرورش اخلاقی و دگرگونی درونیِ انسان‌ها است. دموکراسی از نظر آن‌ها وضعیتی نهایی و بسته نیست، بلکه فرایندی گشوده، پویا و خلاقانه است که همواره در مسیر تحقق خود قرار دارد. توضیح تکمیلی این‌که در قرارداد اجتماعیِ روسو نیز تصور نسبتا مشابهی از دموکراسی را می‌یابیم. روسو در فصل «درباره‌ی دموکراسی» از قرارداد اجتماعی می‌نویسد: «اگر واژه‌ی دموکراسی را در معنای دقیق آن به کار گیریم، دموکراسیِ واقعی هرگز وجود نداشته است و هرگز وجود نخواهد داشت.» دالمایر سنت‌های دموکراتیک را نه‌فقط در غرب، بلکه در هند، چین و خاورمیانه نیز بررسی می‌کند. | ## بخش 3: فرد راینهارد دالمایر | او به کوشش‌ها برای ساخت دموکراسی در این مناطق می‌پردازد و رابطه‌ی میان دموکراسی و اسلام را مورد مطالعه قرار می‌دهد. دال‌مایر همچنین دیدگاه‌های گاندیایی و کنفوسیوسی درباره‌ی دموکراسی را به‌عنوان راه‌هایی اصلاحی در برابر دموکراسیِ لیبرال و حداقلی تحلیل می‌کند. او در کتاب «دموکراسی در راه»، همچون آثار پیشینش، از رویکردی میان‌رشته‌ای و جهانی بهره می‌گیرد که فلسفه، الهیات، اخلاق، و علوم سیاسی را درهم می‌آمیزد. در فصل نخست، او با اندیشمندانی چون مونتسکیو، لایبنیتس و توکویل گفت‌وگو می‌کند و در برابر دیدگاه‌های تجربی و کمّیِ امثال هانتینگتون، از احیای نظریه‌ی کلاسیک دموکراسی دفاع می‌کند — دموکراسی‌ای که منبع قدرت را مردم می‌داند، اما این منبع هرگز به‌طور کامل تحقق نمی‌یابد، و در عین حال بر خیر عمومی و زندگی نیک به‌عنوان معیار اخلاقی تأکید دارد. در فصل‌های بعد، دالمایر به مسائلی چون استعمار، نوسازی، بهار عربی، کنفوسیانیسم، اندیشه‌ی گاندی و گذار از مدرنیته‌ی اروپامحور به «فرا‌مدرنیته‌ی جهانی» (transmodernity) می‌پردازد. نتیجه‌گیری او این است که دموکراسی مرکزی ثابت ندارد و تنها در روابط متغیر و تعادل‌یابنده‌ی میان عناصر مختلف تحقق می‌یابد — به تعبیر او، «دموکراسی نوعی رخداد پویا و آفرینشِ رابطه‌ایِ مداوم است». هدف او نقد الگوهای مسلطِ غرب‌محور و دفاع از گونه‌ی نهایی، یعنی «گفت‌وگوی میان‌فرهنگی» است. هفت گونه‌ی مواجهه‌ی میان‌فرهنگی از دید فرد دال‌مایر عبارت اند از: تسخیر: سلطه‌ی نظامی و سیاسی یک فرهنگ بر دیگری؛ نابودی یا سرکوب فرهنگ مغلوب. تبدیل (تبلیغ): تحمیل دین یا ایدئولوژی غالب بر دیگری برای تغییر باورهای بنیادین او. وام‌گیری فرهنگی: اقتباس گزینشی عناصر فرهنگی (هنر، خوراک، فناوری...) بدون از دست دادن هویت اصلی. تعامل حداقلی: همزیستی مسالمت‌آمیز همراه با تساهل، اما بدون درک یا مشارکت عمیق متقابل. تعارض و مبارزه: نگاه مارکسیستی به تعامل فرهنگی به‌مثابه‌ی کشمکش قدرت و منافع طبقاتی. گفت‌وگوی میان‌فرهنگی: تعامل برابر و دوسویه بر پایه‌ی احترام و یادگیری متقابل؛ الگوی مطلوب دال‌مایر. | ## جمع‌بندی | آثار ترجمه شده به فارسی زبان و سیاست، فرد راینهارد دالمایر، مسعود آریایی نیا (به اهتمام)، عباس منوچهری (به اهتمام)، مرتضی بحرانی (به اهتمام)، سیدمحسن علوی پور (به اهتمام)، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی سیاست مدن و عمل (تمرین‌های فکری در عرصه نظریه سیاسی معاصر)، فرد راینهارد دالمایر، مصطفی یونسی (مترجم)، تهران: پرسش دین و روابط بین‌الملل، فرد راینهارد دالمایر، یورگن هابرماس، عسگر قهرمان پور بناب، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی راه‌های بدیل: فراسوی شرق‌شناسی و غرب‌شناسی، فرد راینهارد دالمایر، فاطمه صادقی (مترجم)، نرگس تاجیک (مترجم)، تهران: پرسش شگفتی؟