موضوع مقاله: آلفرد نوبل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آلفرد نوبل | مقدمه: او از سال ۱۸۹۴ تا روز مرگش صاحب اسلحه‌سازی بوفورس بود و در تغییر آن از یک کارخانه ذوب آهن به یک توپخانه‌سازی مدرن و یک کارخانه تولید مواد شیمیایی نقشی اساسی داشت. | ## بخش 1: آلفرد نوبل | وی در آخرین وصیت‌نامه خود سرمایه حیرت‌انگیزش را برای تأمین هزینه‌های جایزهٔ نوبل اختصاص داد. پیشینهٔ فردی نوبل، نوهٔ یکی از دانشمندان قرن هفدهم میلادی، اولاس رودبک (۱۶۳۰–۱۷۰۸)، فرزند سوم امانوئل نوبل (۱۸۰۱–۱۸۷۲) و آندریته آلسل (۱۸۰۵–۱۸۸۹) بود. او که متولد استکهلم بود، همراه با خانواده‌اش در سال ۱۸۴۲ به سن پترزبورگ مهاجرت کرد. در آن جا پدرش (که نخستین تخته چندلایی را اختراع کرده بود) یک کارخانه تسلیحات‌سازی ایجاد کرده بود و مین‌های آبی می‌ساخت. در سال ۱۸۵۹، کارخانهٔ خانوادگی آن‌ها به عهده پسر دوم، لودویگ نوبل (۱۸۳۱–۱۸۸۸) گذاشته شد که آن را وسعت قابل ملاحظه‌ای بخشید. این شرکت خانوادگی، بعد از مدتی، ورشکسته شد و آلفرد، به همراه خانواده‌اش به آمریکا رفت. وی، تمام وقت خود را به تحقیق دربارهٔ مواد منفجره، مخصوصاً ایمن‌سازی و استفاده بهتر از نیتروگلیسیرین پرداخت. این ماده (نیتروگلیسرین) در سال ۱۸۴۷ توسط آسکانیو سوبررو، یکی از دانشجویان تئوفیل- ژول پلوز در دانشگاه تورین کشف شده بود. در پی آزمایش‌ها گوناگون، چندین انفجار در کارخانه‌ای که خانواده‌اش در هلنبوری خریده بودند به وقوع پیوست که در پی یکی از آن انفجار ها؛ در سال ۱۸۶۴ برادر کوچک آلفرد و چند نفر از کارگران کشته شدند. سرانجام دینامیت در سال ۱۸۶۶ در کرومل (هامبورگ، آلمان) اختراع و در سال ۱۸۶۷ به ثبت رسید. نوبل همچنین نمایش نامه‌ای به نام «نمسیس» را در قالب نثر به رشته تحریر درآورد که یک تراژدی چهار شخصیتی دربارهٔ نجیب‌زاده‌ای ایتالیایی به نام «بیاتریسه سنسی» است. این نثر که تا حدودی بر گرفته از درام سنسی اثر پرسی بیش شلی است، در سال‌های آخر عمر نوبل به چاپ رسید. به جز سه نسخه، تمامی نسخ دیگر این کتاب به اتهام توهین به مقدسات بلافاصله بعد از فوت وی نابود گردید. یکی از سه نسخهٔ بجا مانده که به دو زبان سوئدی و اسپرانتو است، نخستین بار در سال ۲۰۰۳ در سوئد به چاپ رسید. | ## بخش 2: آلفرد نوبل | او برای این کار از ترکیب سه واحد نیتروگلیسیرین و یک واحد دیاتومایت (که متشکل از ۸۶٪ سیلیس، ۵٪ سدیم، ۳٪ منیزیم و ۲٪ آهن است) به‌علاوه مقدار کمی سدیم کربنات استفاده کرد و آن را برای نخستین بار در یک مراسم شکار در ردهیل، در ساری انگلستان به نمایش درآورد که مورد استقبال قرار گرفت. مفهوم این عبارت این است که این ماده قدرت تخریب بالایی دارد ولی از دستهٔ مواد منفجرهٔ آتشزا نیست. دینامیت نخستین مادهٔ منفجرهٔ قابل کنترلی به حساب می‌رود که از باروت قدرت بیشتری دارد. این ماده ابتدا با نام «گرد منفجرهٔ نوبل» فروخته می‌شد ولی بعد از معرفی شدنش؛ شهرت بسیاری یافت و به عنوان جایگزین مطمئنی برای باروت و نیتروگلیسیرین مطرح شد. نوبل به دقت بر ساخت و ساز دینامیت نظارت می‌کرد و سریعاً باعث تعطیلی تولیدکنندگان غیرمجاز آن می‌شد. هر چند بعضی تجار آمریکایی با ایجاد تغییرات اندکی در ترکیب اصلی؛ او را دور زدند، با این حال دینامیت ثروت قابل توجهی نصیب آلفرد نوبل کرد. محصول بعدی او مخلوط نیتروگلیسیرین با ماده منفجره دیگری یعنی نیتروسلولوز (باروت فتیله) بود که به پیدایش ماده شفاف ژله مانندی منجر شد که از دینامیت نیز قدرتمند تر بود. جوایز نوبل گفته می‌شود که انتشار مطلب دروغین فوت نوبل در یک روزنامه فرانسوی در سال ۱۸۸۸، در حالی که او را به خاطر اختراع دینامیت گناه کار خوانده بود، او را به فکر ایجاد تصویر بهتری از خود نزد آیندگان واداشت. این نشریه این‌گونه نوشته بود: «فرشته مرگ مرده است، دکتر آلفرد نوبل، فردی که برای ایجاد راهی برای کشتن افراد بیشتر در زمان کمتر ثروتمند شده بود؛ دیروز فوت کرد.» در تاریخ ۲۷ نوامبر ۱۸۹۵ در باشگاه نروژی ها-سوئدی‌ها در پاریس، آلفرد نوبل آخرین وصیت‌نامه خود را امضا کرد و بیشتر دارایی خود را به جایزه‌ای اختصاص داد تا همه ساله بدون توجه به ملیتی خاص، به افراد شایسته اهدا گردد. او بر اثر سکته قلبی در گذشت و مبلغ ۳۱ میلیون کرون سوئد، حدوداً معادل ۴٫۲ میلیون دلار آمریکا به جایزه مذکور تعلق یافت. حرفه علمی نوبل در جوانی نزد یک شیمی‌دان به نام نیکولای زینین تحصیل کرد؛ سپس در سال ۱۸۵۰ برای پیشبرد کارش به پاریس رفت. سوبررو به شدت با استفاده از نیتروگلیسیرین مخالف بود، زیرا غیرقابل پیش‌بینی بود و در اثر تغییرات گرما یا فشار منفجر می‌شد. اما نوبل به یافتن راهی برای کنترل و استفاده از نیتروگلیسیرین به عنوان یک ماده منفجره تجاری علاقه‌مند شد؛ چرا که قدرت آن بسیار بیشتر از باروت بود. در سال ۱۸۵۱، در ۱۸ سالگی، او برای یک سال تحصیل به ایالات متحده رفت و مدت کوتاهی زیر نظر مخترع سوئدی-آمریکایی، جان اریکسون، کار کرد؛ کسی که کشتی زره‌پوش جنگ داخلی آمریکا، «یواس‌اس مانیتور»، را طراحی کرده بود. | ## بخش 3: آلفرد نوبل | نوبل اولین حق ثبت اختراع خود را که یک حق ثبت انگلیسی برای کنتور گاز بود، در سال ۱۸۵۷ دریافت کرد، در حالی که اولین حق ثبت اختراع سوئدی او که در سال ۱۸۶۳ دریافت کرد، مربوط به «روش‌های تهیه باروت» بود. کارخانه خانوادگی آن‌ها برای جنگ کریمه (۱۸۵۳–۱۸۵۶) تسلیحات تولید می‌کرد، اما پس از پایان جنگ در بازگشت به تولیدات معمولی خانگی دچار مشکل شد و اعلام ورشکستگی کردند. در سال ۱۸۵۹، پدر نوبل کارخانه‌اش را به دست پسر دومش، لودویگ نوبل (۱۸۳۱–۱۸۸۸)، سپرد که کسب‌وکار را به شدت بهبود بخشید. نوبل و والدینش از روسیه به سوئد بازگشتند و نوبل خود را وقف مطالعه مواد منفجره، به‌ویژه ساخت و استفاده ایمن از نیتروگلیسیرین کرد. نوبل در سال ۱۸۶۳ یک چاشنی انفجاری اختراع کرد و در سال ۱۸۶۵ کپسول انفجاری (چاشنی) را طراحی نمود. در ۳ سپتامبر ۱۸۶۴، انبار مورد استفاده برای تهیه نیتروگلیسیرین در کارخانه‌ای در هلن‌بورگ استکهلم منفجر شد که منجر به کشته شدن پنج نفر، از جمله برادر کوچک‌تر نوبل، امیل، گردید. نوبل در سال ۱۸۶۷ دینامیت را اختراع کرد؛ ماده‌ای که کار با آن نسبت به نیتروگلیسیرین ناپایدار، آسان‌تر و ایمن‌تر بود. دینامیت در آمریکا و بریتانیا ثبت اختراع شد و به‌طور گسترده در معدن‌کاوی و ساخت شبکه‌های حمل‌ونقل در سطح بین‌المللی مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۸۷۵، نوبل «ژلی‌گنایت» را که پایدارتر و قدرتمندتر از دینامیت بود اختراع کرد و در سال ۱۸۸۷، «بالیستیت» را که پیش‌درآمد «کوردیت» بود، به ثبت رساند. نوبل در سال ۱۸۸۴ به عضویت آکادمی سلطنتی علوم سوئد انتخاب شد؛ همان نهادی که بعدها برندگان دو جایزه نوبل را انتخاب کرد و او در سال ۱۸۹۳ دکترای افتخاری از دانشگاه اوپسالا دریافت نمود. برادران نوبل، لودویگ و رابرت، شرکت نفتی برانوبل را تأسیس کردند و به نوبه خود بسیار ثروتمند شدند. نوبل در این شرکت‌ها سرمایه‌گذاری کرد و از طریق توسعه این مناطق نفتی جدید، ثروت کلانی به دست آورد. این شرکت عمدتاً در باکو، آذربایجان، اما همچنین در چلکن، ترکمنستان فعالیت می‌کرد. | ## جمع‌بندی | نوبل در طول زندگی خود ۳۵۵ حق ثبت اختراع در سطح بین‌المللی دریافت کرد و تا زمان مرگش، با وجود شخصیت ظاهراً صلح‌طلبش، کسب‌وکار او بیش از ۹۰ کارخانه مواد منفجره و تسلیحات ایجاد کرده بود.