موضوع مقاله: هنر بین‌النهرین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هنر بین‌النهرین | مقدمه: به دنبال پیروزی‌های مکرّر و قدرت یافتن برخی از دولتشهرهای این منطقه تدریجاً دو پادشاهی گسترده در جنوب، نخست سومر و سپس بابل؛ و نیز دو پادشاهی بزرگ در شمال میان‌رودان، نخست اکدّ و به دنبال آن آشور پایدار و تاریخ‌ساز شدند.مرزبان، صص ۹ بین النهرین معمولاً به عنوان گهواره تمدن در جهان شناخته می‌شود و قدیمی‌ترین اتفاقات بشری و فرهنگی از جمله اولین خط نوشتاری در این منطقه دیده می‌شود. | ## بخش 1: هنر بین‌النهرین | هنر میان‌رودان با هنر مصر باستان در منطقه اوراسیا رقابت پیچیده و بزرگی داشت تا اینکه در قرن ششم پیش از میلاد تمدن هخامنشی این تمدن را فتح و نابود کرد. انواع مختلفی از مجسمه‌های کوچک و بزرگ از جنس ماسه سنگ و همچنین نقاشی‌های متفاوت بر روی اشیای کاربردی مثل ساز و صندوقچه و همچنین تعداد زیادی مهرهای سیلندری با ترکیب بندی‌های داستانی از این منطقه به جا مانده است. دوره اوروک این دوره از نام شهری در جنوب بین‌النهرین به نام اوروک(حدود 4000 تا 3100 پ.م) شکل گرفته‌است. در این دوره اولین نشانه‌های ظهور یک شهر و شروع تمدن سومر و همچنین اولین عصر از خلاقیت در هنر بین‌النهرین به حساب می‌آید. کمی زودتر شهر تل براک در شمال بین النهرین، واقع در سوریه امروزی، شروع به پیشرفت فرهنگ و تمدن خود کرد و به توسعه یک معبد که اهمیت زیادی در منطقه داشت پرداخت. به این معبد، معبد چشم می‌گویند چراکه تعداد زیادی مجسمه با چشمان بزرگ که احتمالاً جنبه نیایشی داشتند، در داخل آنجا کشف شده‌است. از آثار با اهمیت در شهرهای جنوب سومری، می‌توان ظرف وارکا و کوزه اوروک با نقوشی تلفیقی و پیچیده از فیگورهای انسانی و حیوانی و سردیس زنی موسوم به "نقاب وارکا" اشاره کرد. این سردیس نسبت به مجسمه‌های تل براک بیشتر به واقعگرایی نزدیک است و احتمال میرود که بدن این سردیس جنسی چوبی داشته‌است. | ## بخش 2: هنر بین‌النهرین | چیزی که از این مجسمه باقی مانده تنها چهارچوب اصلی سر وی است که با سیم‌های طلایی به عنوان مو و سنگ و صدف‌های دریایی تزئین می‌شده‌است.Frankfort, 24-28, 31-32 ماده‌شیر گونل مجسمه‌ای منحصربفرد و قدرتمند در اندازه کوچک است که تلفیقی از فیگور یک شیر و انسان را نشان می‌دهد و احتمالاً مربوط به دوره بعد از اوروک است. هنر سومری نخستین قوم بزرگ و پایداری که در میان‌رودان جنوبی مستقر شدند سومریان بودند.سومریان در میانهٔ هزاره چهارم اولین خط جهان یعنی خط میخی را اختراع کردند و به وسیلهٔ آن دین و فرهنگ و هنر خود را به نواحی مجاور (خصوصاً به آشوریان و هخامنشیان) گسترش دادند. آن‌ها در انواع هنرهای اصلی چون معماری، پیکرتراشی، نقش‌برجسته‌کاری و نقاشی و هنرهای فرعی مشتمل بر سفالگری، مفرغ‌کاری، عاجکاری، شیشه‌گری چند رنگ٬منبت‌کاری روی چوب، زرگری، ترصیع سنگ‌های قیمتی٬ریخته‌گری و بافندگی مهارت و پیشرفت داشتند. بسیاری از نقوش تزئینی موضوع حیوانی و به صورت قرینه و دارای ریزه کاری‌های فراوان هستند که می‌توان از نمونه‌های برجسته در این دوره، به چنگی کشف شده در یک قبرستان واقع در اور اشاره کرد. اکدی‌ها از نژاد سومری نبودند و به زبان سامی صحبت می‌کردند اما در اوایل حکومت خود، نشانه‌هایی از هنر سومری در آثارشان دیده می‌شود. هنر اکد تأکید زیادی بر امپراتوری و پادشاه داشت و در آثاری مثل مهره‌ها رویکرد رئالیستی به آرامی در حال افزایش است. در این لوح نارام سین در بالای کوه در حال کشتن پادشاه لولوبی‌ها است و در حالتی آرمانی و نوعی الوهیت قرار دارد. حمورابی مهم‌ترین پادشاه بابلی بود و وضع قوانین توسط او به اولین قوانین مدون و نگاشته شده بشری موسوم است. | ## بخش 3: هنر بین‌النهرین | هنر آشوری پس از تسلط کامل آشور بر میان رودان، پیشرفت چشمگیری داشت و با جلال و شکوه بیشتری کاخ و معبدهای کوه مانندی ساختند و مانند تمدن اکد هدف اصلی هنر، تجلیل از پادشاه بود. بیشترین آثاری که در دوره آشور به چشم میخورد، حجاری ها و نقاشی‌های روی دیوارهای کاخ‌هاست و معمولاً موضوعات اصلی آن‌ها زندگی روزمره پادشاه و صحنه‌های رزم و شکار است. در هنر آشوری حیوانات به خصوص اسب و شیر و بز با جزئیات بسیار ظریف و زیبایی حجاری میشدند. اندام‌های انسانی معمولاً سرسخت و آرمانی ترسیم شده اما همان جزئیات ظریف در صورت آن‌ها نیز وجود دارد. هنر بین‌النهرین و به خصوص هنرمندان آشوری، بر خلاف هنرمندان مصری به تزئین دیوار مقابر خود نمی‌پرداختند اما مکلف بودند که به شیوه دیگری با تصاویر، در حفظ و تجلیل قدرت پادشاهان مؤثر واقع شوند. برای مثال از دیرباز این رسم وجود داشته که بعد از وقوع یک جنگ، گزارشی تصویری بر روی سنگ به عنوان یک یادبود ثبت شود. در واقع پیروزی یا شکست آشوریان در جنگ مهم نبود و تنها نکته حائز اهمیت در تصاویر، تأکید هنرمند بر روی تجلیل پادشاه و قدرت او بوده‌است. | ## جمع‌بندی | با گذشت زمان این یادبودهای لوح مانند به گاهشمارها مصور و کامل جنگ‌های پادشاه مبدل شدند و سرتاسر دیوارهای کاخ‌های را فرا گرفتند.