موضوع مقاله: صلیب آهنین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صلیب آهنین | مقدمه: این نشان نخستین بار توسط فریدریش ویلهلم سوم پادشاه پروس ایجاد و نخستین بار در جریان جنگ‌های ناپلئونی در ۱۰ مارس ۱۸۱۳ در برسلاو اعطا شد. | ## بخش 1: صلیب آهنین | نخستین دریافت‌کننده لوئیزه فون مکلنبورگ-اشترلیتس، همسر فریدریش ویلهلم سوم پس از مرگش بود. صلیب سیاه‌رنگ درون این نشان از نشان فرقه نظامی سده‌های میانه شوالیه‌های تتونیک گرفته شده است. صلیب آهنین هم‌اکنون نشان رسمی بوندس‌ور، نیروهای مسلح جمهوری فدرال آلمان است اما پس از جنگ جهانی دوم از آن به عنوان پاداش استفاده نشده است. رایش سوم شرایط دریافت این نشان در دوره رایش سوم به افراد آلمانی و متحدان آن‌ها اعطا می‌شد. علاوه بر شجاعت فردی، دستاوردهای بزرگ نظامی و نقش در برنامه‌ریزی‌های مؤثر جنگی نیز می‌توانست این نشان را برای افراد به ارمغان بیاورد. افسران ارشد گاهی به جهت موفقیت‌های یگان‌های تحت فرمانشان درجه‌های بالاتر صلیب آهنین را دریافت می‌کردند. امکان دریافت این نشان برای افراد با هر درجه و هر رسته خدمتی در ورماخت و سازمان‌های مدنی غیر رزمی همانند پلیس، آتش‌نشانی و راه‌آهن وجود داشت؛ حتی یهودیان و نیمه‌یهودیان در خدمت نظامی نیز تا پیش از ماه اکتبر سال ۱۹۴۴ می‌توانستند صلیب آهنین را دریافت نمایند. با وجود این که نشان به تعداد زیادی از افراد تعلق گرفت اما از ارزش بالایی برخوردار بود. جهت دریافت درجه‌های بالاتر فرد می‌بایست درجه‌های پایین‌تر را از پیش دریافت نموده بود. البته دریافت‌کننده معمولاً نوارِ نشان را به تنهایی از این سوراخ یا محل نوارها در بالای جیب چپ کت نصب می‌کرد. جوان‌ترین دریافت‌کننده آلفرد سش، کودک دوازده‌ساله اهل گولدناو عضو جوانان هیتلری در ماه مارس سال ۱۹۴۵ بود که چند سرباز زخمی را زیر آتش دشمن نجات داد. تمامی افراد یونیفورم‌پوشی که در اثر اقدامات دشمن مجروح می‌شدند به صورت خودکار نشان درجه ۲ صلیب آهنین را دریافت می‌کردند. بدین جهت جعبه‌هایی پر این نشان در بیمارستان‌های صحرایی برای اعطا به این افراد وجود داشت. این کار از ماه فوریه سال ۱۹۴۰ به صورت رسمی ممنوع شد اما تا پایان جنگ همچنان انجام می‌شد. بسیاری از افسران چند نمونه دیگر از صلیب را خریداری و به شکل دائمی به لباس‌های خود متصل می‌کردند؛ تا از آسیب‌دیدگی لباس در اثر برداشتن و گذاشتن‌های متوالی تنها یک صلیب جلوگیری شود. بر خلاف نشان درجه ۲، برداشتن زخم سبب دریافت نشان درجه ۱ نمی‌شد؛ بلکه شجاعت و شایستگی رزمی مکرر لازمه آن بود. فرماندهان او-بوت‌ها معمولاً با غرق کردن ۵۰٬۰۰۰ تن از کشتی‌های دشمن و خلبانان لوفت‌وافه با ساقط کردن پنج هواگرد دشمن یا تکمیل ۸۰ سورتی عملیاتی شایسته دریافت می‌بودند. سربازان نیروی زمینی یا وافن اس‌اس معمولاً با انجام سه یا چهار اقدام قابل توجه فرا تر از آنچه نشان درجه ۲ را بابت آن دریافت کرده بودند، بدین منظور توصیه می‌شدند. دو زن، مشخصا الزه گروسمان، امدادگر اتریشی صلیب سرخ و کاپیتان هانا رایچ، خلبان آزمایش، نشان درجه ۱ را نیز دریافت کردند. گیره صلیب آهنین به افراد شایسته‌ای که از پیش نشان‌های درجه ۲ و ۱ صلیب آهنین را در جنگ جهانی اول دریافت کرده بودند، به‌جای اعطای دوباره، یک گیره نقره‌ای اعطا می‌شد. صلیب شوالیه صلیب آهنین نشان عالی شوالیه صلیب آهنین (RK) درجه بلافصل بالاتر از نشان درجه ۱ بود. این نشان به عنوان درجه‌ای کاملاً جدید روز ۱ سپتامبر سال ۱۹۳۹ برقرار شد تا جای خالی نشان‌های عالی دوره امپراتوری آلمان از جمله پور لو مریت را پر کند. هر نگهبانی موظف بود در برابر هر دریافت‌کننده صلیب شوالیه، بدون توجه به درجه نظامی او، در حالت احترام پیش فنگ بایستد. | ## بخش 2: صلیب آهنین | در شرایط اضطراری، همانند قرار داشتن در محاصره، این اختیار ممکن بود به سطح فرمانده سپاه تفویض شود. علاوه بر این که مقادیر زیادی از شجاعت و دستاورد پیش‌لزوم آن بود، معیارهای اعطای آن در جاهای مختلف ورماخت تفاوت قابل توجهی داشت و با ادامه جنگ شاخصه‌های آن افزایش یافت. برای مثال ستوان دومِ لوفت‌وافه ایگون مایر در بیستمین پیروزی هوایی صلیب شوالیه را سال ۱۹۴۱ دریافت کرد؛ درحالی‌که ستوان یکم اتو کیتل پس از سرنگون کردن ۱۲۳ هواگرد دشمن در سال ۱۹۴۳ بدان دست یافت. سرباز یکم ورنر ورانگل، توپچی گردان ۱۸۳ ضدتانک با نشان دادن شجاعت برجسته و دفع تقریباً یک‌تنه تهاجم دشمن، روز ۸ فوریه سال ۱۹۴۳ نشان درجه ۲ و ۱ و صلیب شوالیه را هر سه به شکل همزمان دریافت کرد. تمامی اعضای اس‌اس دارنده نشان صلیب شوالیه به شکل خودکار حلقه افتخار اس‌اس را نیز دریافت می‌کردند. چند فرد خارجی هم نشان صلیب شوالیه را دریافت نمودند اما هیچ دریافت‌کننده زن وجود نداشت. برگ‌های بلوط روز ۳ ژوئن سال ۱۹۴۰ خوشه‌ای از برگ‌های بلوط به عنوان ضمیمه به بالای صلیب شوالیه افزوده شد. شخصی که برگ‌های بلوط را دریافت می‌کرد حلقه آویز صلیب شوالیه را می‌کند و خوشه را جایگزین می‌نمود. نخستین برگ‌های بلوط ماه ژوئیه سال ۱۹۴۰ به ارتشبد ادوارد دیتل به جهت تصرف نارویک در نروژ اعطا شد. در طول جنگ جهانی دوم ۸۸۲ تن برگ‌های بلوط را دریافت کردند که هشت نفر از آن‌ها غیر آلمانی بودند. تمامی توصیه‌ها برای اعطای برگ‌های بلوط توسط هیتلر بررسی می‌شد و در بسیاری موارد شخصاً توسط او در قرارگاه پیشوا اعطا شد. شمشیرها اوایل سال ۱۹۴۱ ایجاد درجه‌ای بالاتر با نسخه طلایی برگ‌های بلوط مطرح شد که در نهایت عملی نشد. در عوض روز ۲۱ ژوئن همان سال، دقیقاً یک روز پیش از آغاز تهاجم به شوروی، درجه تشویقی دیگری با عنوان «برگ‌های بلوط با شمشیرها» ایجاد شد. مجموعاً ۱۵۹ مرتبه از این مورد به افراد اعطا شد که نخستین مورد همان روز ایجاد به آدولف گالانت به جهت شصت‌ونهمین پیروزی هوایی او در جبهه غربی، تعلق گرفت. بزرگ‌دریابد ژاپنی ایسوروکو یاماموتو، طراح حمله به پرل هاربر، تنها خارجی بود که پس از مرگ، سال ۱۹۴۳ شمشیرها را همزمان با تمامی درجه‌های پیشین دریافت کرد. الماس‌ها روز ۱۵ ژوئیه سال ۱۹۴۱ درجه دیگری با عنوان «الماس‌ها» به نشان صلیب شوالیه افزوده شد. مجموعاً ۲۷ مورد نشان صلیب شوالیه یا برگ‌های بلوط، شمشیرها و الماس‌ها در طول جنگ اعطا شد. نخستین مورد را ورنر مولدرس، فرمانده جناح ۵۱ شکاری لوفت‌وافه، برای منهدم کردن ۲۸ هواگرد شوروی در عرض سه هفته در جبهه شرقی، روز ۱۶ ژوئیه سال ۱۹۴۱ دریافت کرد. معیار دریافت این نشان با گذشت زمان به شدت افزایش یافت؛ به وجهی که هرمان گراف ماه سپتامبر سال ۱۹۴۲ با ۱۷۸ پیروزی هوایی و اریش هارتمان ماه اوت سال ۱۹۴۴ با ۳۰۱ پیروزی هوایی آن را دریافت کردند. برگ‌های بلوط، شمشیرها و الماس‌های طلایی در نهایت روز ۲۹ دسامبر سال ۱۹۴۴ عالی‌ترین نشان افتخار نظامی در رایش سوم یعنی «صلیب شوالیه با برگ‌های طلایی بلوط، شمشیرها و الماس» ایجاد شد. قرار بود این درجه تنها به حداکثر دوازده نفر اعطا شود اما تنها به یک نفر یعنی هانس-اولریش رودل، فرمانده جناح ۲ رزمی لوفت‌وافه با ۲۵۳۰ سورتی در جبهه شرقی، تعلق گرفت. صلیب کبیر صلیب کبیرِ صلیب آهنین یک نشان شجاعت نبود؛ بلکه تنها به ژنرال‌هایی اختصاص داشت که راهبرد آن‌ها کمک تعیین‌کننده‌ای به پیشبرد جنگ داشته است. تنها دریافت‌کننده آن در رایش سوم هرمان گورینگ، فرمانده کل لوفت‌وافه بود که نشان روز ۱۹ ژوئیه سال ۱۹۴۱ به جهت مشارکت شایان نیروهایش در بلیتس‌کریگ (جنگ برق‌آسا) در جبهه غربی و شکست سریع پر سرعت فرانسه، به او اعطا گردید. | ## بخش 3: صلیب آهنین | هیتلر طرح ایجاد صلیب کبیر طلایی را به جهت عدم انطباق آن با سنت صلیب آهنین، رد کرد. ستاره صلیب کبیر این نشان مخصوص اعطا به فیلدمارشالی بود که پس از پیروزی نهایی رایش سوم بیشترین کمک را به آن کرده بود. با وجود این که یک نمونه از آن تولید شد، به دلیل واضح سقوط حاکمیت رایش سوم این نشان به هیچ‌کس تعلق نگرفت. ویژگی‌های ظاهری ساخت هر دو درجه تا حدود زیادی شبیه یکدیگر و نمونه‌های پیشین بود. نشان درجه ۲ از نواری به سه رنگ سیاه، سفید و قرمز، رنگ‌های رایش سوم، به طول ۳۰ میلی‌متر آویخته می‌شد. هنگام تولید قاب‌های رویی و پشتی به یکدیگر لحیم می‌شدند و هسته بین‌ها قرار می‌گرفت. تعداد کمی از نشان‌ها با هسته برنجی یا برنزی اندودکاری‌شده تولید شدند که به جهت زنگ‌نزدن در برخورد با رطوبت مورد علاقه نیروی دریایی بود. بعضی از نشان‌های درجه ۱ با آلیاژ تو خالی بودند تا هنگام نصب بر لباس‌های نازک وزن کمتری داشته باشند. گیره صلیب آهنین گیره صلیب آهنین از جنس نقره و به شکل یک عقاب با بال‌های گشوده بود که یک حلقه با سواستیکا درون آن و عدد سال «1939» را به چنگال گرفته بود. نمونه نسبتا رایجی با اندازه کوچک‌تر ۲۵ در ۲۵ میلی‌متری نیز وجود داشت که به منظور استفاده بر روی نوار هنگام نصب خود نشان درجه ۲ بود. این نمونه کوچک‌تر دو چنگک در پشت خود داشت و دارنده نشان می‌بایست به خرج خود آن را تهیه می‌کرد. گیره صلیب آهنین هم داخل یک پاکت کاغذی آبی یا قهوه‌ای کوچک با چاپ عنوان گیرنده به قلم گوتیک سیاه بر آن، اعطا می‌شد. صلیب شوالیه طراحی پایه صلیب شوالیه همانند نشان درجه ۲ بود؛ با این تفاوت که اندکی اندازه بزرگ‌تر و ۴۸ میلی‌متر قطر داشت. برگ‌های بلوط افزونه برگ‌های بلوط تقریباً دایره‌ای شکل بود و ۲۰ میلی‌متر قطر داشت. در آن سه برگ نقره‌ای بلوط به صورت عمودی وجود داشت که برگ میانی بر روی دو برگ کناری بود. شمشیرها این افزونه دقیقاً مانند خوشه برگ‌های بلوط بود با این تفاوت که یک جفت شمشیر به شکل ضرب‌دری به زیر آن اضافه شد. الماس‌ها این افزونه نیز کاملاً مشابه برگ‌های بلوط با شمشیرها بود؛ فقط با ۴۵ تا ۵۰ الماس با اندازه‌های متفاوت روکش می‌شد. برگ‌های بلوط، شمشیرها و الماس‌های طلایی این نشان کاملاً مشابه موارد قبلی بود اما از طلا ساخته می‌شد. ستاره صلیب کبیر این نشان شامل یک صلیب آهنین درجه یک بود که روی یک ستاره هشت‌پر نقره‌ای مطلا به قطر ۸۷ میلی‌متر پرچ می‌شد. همه این تولیدگنندگان برای این کار از قالب‌هایی تولیدی تنها یک شرکت یعنی اشتاین‌هاوئر اونت لوک در لودن‌شایت، استفاده می‌کردند. این مسئله سبب می‌شد تمامی نشان‌ها، ورای تولیدکننده آن، در جزئیات کاملاً مشابه یکدیگر باشند. خرید و فروش نسخه‌های صلیب آهنین و ضمائم آن از جمله برای جایگزینی موارد گم‌شده یا آسیب‌دیده از روز ۲۲ اکتبر سال ۱۹۴۱ ممنوع بود. | ## جمع‌بندی | از آن پس تمامی نشان‌های رسمی اعطا شده توسط گودت تولید و از طُرُق دولتی تأمین می‌شد.