موضوع مقاله: علی بن مهزیار اهوازی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علی بن مهزیار اهوازی | مقدمه: و حسن بن علی العسکری بوده و احکام دینی را نزد آن‌ها فراگرفته و نمایندهٔ آنان بوده‌است. | ## بخش 1: علی بن مهزیار اهوازی | وی مسیحی بود و در نوجوانی به همراه پدرش مهزیار به اسلام گروید.زرگلی، ج ۵ ص ۱۷۸ شیخ طوسی در رجال او را از یاران علی بن موسی الرضا می‌داند و می‌گوید: دانشمندی موثق و دارای اعتقادی درست بودرجال شیخ طوسی، ص ۳۸۱. و از یاران پیشوای نهم و دهم شیعیان نیز محسوب می‌شود.رجال شیخ، ص ۴۰۳ و ۴۱۷ در فهرست می‌نویسد: «علی بن مهزیار اهوازی رحمت‌الله علیه دانشمندی جلیل القدر، دارای روایات فراوان و ثقه است. اوراست سی و سه کتاب، مانند کتب حسین بن سعید با زیادت کتاب حروف القرآن، کتاب الانبیاء، کتاب البشارات.» علی علم فقه و شناخت احکام دینی را آموخت، و از علی بن موسی الرضا و محمد بن علی النقی روایت کرده‌است و از اصحاب خاص محمد بن علی التقی بشمار می‌رفت و نیز از اصحاب علی بن محمد التقی هم بود، و در بعضی از نواحی وکیل علی بن محمد التقی بود. بنابر روایات تاریخی هنگامی که مأمون خلیفه عباسی دستور داد تا علی بن موسی الرضا به عنوان ولیعهد او از مدینه عازم خراسان شود علی بن موسی الرضا در مسیر حرکت خود در روز شانزدهم صفر سال ۲۰۱ هـ. بعداً در محل اقامت امام مسجدی به نام مسجدالرضا بنا گردید که علی‌ابن مهزیار وصیت کرد پس از مرگ او را در مسجد مذکور دفن کنند. در قسمت غربی بقعه وی و پیوسته به مقبره مکانی وجود دارد که احتمالاً همان مسجدی است که به آن اشاره شد. او از سوی علی بن موسی الرضا جانشین «عبدالله بن جندب»، وکیل جعفر بن محمد الصادق و موسی بن جعفر الکاظم شد و توقیعاتی از جانب محمد بن علی النقی و علی بن محمد التقی به او رسید. | ## بخش 2: علی بن مهزیار اهوازی | علی بن مهزیار اهوازی از چهره‌های شیعه است که هم از جواد و هم از پدرش، رضا، احادیث فراوانی نقل کرده‌است. ابن مهزیار در اصل از هندیجان و مسیحی بود بود که بعد از آمدن به اهواز لقب اهوازی گرفت. ابه نقل از نجاشی ابن مهزیار مناظراتی با علی بن اسباط، که فطحی مذهب بود، داشته‌است. بر طبق این گزارش، آن دو عاقبت نتیجه بحثشان را نزد امام جواد برده‌اند و جواد، علی بن اسباط را قانع کرده و باعث شده او به تشیع بگرود. دانش ابن مهزیار اهوازی از مفسران قرن سوم هجری است و بیش از سی کتاب و رساله در زمینه‌های مختلف معارف اسلامی دارد.فهرست، شیخ طوسی، ص ۸۸ نام وی در اسناد حدود ۴۳۷ روایت آمده‌است.معجم رجال الحدیث، ج۱۲، ص۱۹۴ آثار تعداد آثار مهزیار اهوازی را ۳۳ ذکر می‌کنند. وی در تاریخ نیز کتاب‌هایی دربارهٔ زندگینامهٔ پیامبران تألیف کرده‌است.الذریعة، آغا بزرگ الطهرانی، ج۲، ص:۳۵۶ سید بن طاووس از کتاب ملاحم وی نیز یاد می‌کند.التشریف بالمنن، ابن طاوس، ص:۳۰ بیشتر کتاب‌های علی بن مهزیار اهوازی فقهی است. وی مقالاتی در اشربه، بازرگانی و پیشه‌وری داشتهمجالس المؤمنین، ص۱۸۱ کتاب الوضوء، کتاب الصلاة، کتاب الزکاة، کتاب الصوم، کتاب الحج، کتاب الطلاق، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب التفسیر، کتاب الفضائل، کتاب العتق و التدبیر، کتاب التجارات و الاجارات، کتاب المکاسبرجال نجاشی به رشته تحریر درآورده بود. | ## بخش 3: علی بن مهزیار اهوازی | کتاب المثالب، کتاب الدعاء، کتاب التجمل و المروة و کتاب المزار از دیگر آثار وی است. او نیز همراه پدرش، در همان دوران نوجوانی به دین اسلام گروید.زرگلی، ج ۵ ص ۱۷۸ استادان محمد بن ابی عمیر احمد بن اسحاق ابهری احمد بن محمد بن ابی نصر حسن بن علی بن فضال حسن بن محبوب حسین بن سعید اهوازی حماد بن عیسی صفوان بن یحیی عبدالله بن یحیی محمد بن اسماعیل بن بزیع محمد بن حسن قمی سید ابوالقاسم خویی استادان و کسانی که وی از آنان روایت نقل کرده را بیش از پنجاه نفر ذکر کرده‌است. شاگردان ابوالقاسم خوئی در کتاب رجالی خویش نام بیش از بیست نفر از شاگردان علی بن مهزیار اهوازی را ذکر کرده‌است. احمدی، رضا، «علی بن مهزیار اهوازی یا جاجرمی» مجلهٔ زائر (ویژه نامهٔ جواد الائمه)، شمارهٔ هشتم، آبان ماه ۱۳۷۷، مشهد، ص ۵۴ زرگلی، خیر الدین، بیروت، چاپ سوم. سید بن طاووس(۶۶۴ق)، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، صاحب الأمر، قم، ۱۴۱۶ ق، چاپ اوّل. باقر شریف قرشی، حیاة الإمام الرضا علیه‌السلام، ناشر سعید بن جبیر، قم، ۱۳۸۰ ش، چاپ دوم. باقر شریف قرشی، تحلیلی از زندگانی امام هادی علیه‌السلام، مترجم محمدرضا عطایی، آستان قدس رضوی، مکان مشهد، ۱۳۷۱ش. | ## جمع‌بندی | مخلصی، محمد علی، «توضیحی بر مقالهٔ مسجد جامع جاجرم» مجلهٔ اثر، شماره ۱۸ و ۱۳۶۹٬۱۹، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.