aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: نبرد آتلانتیک (۱۹۳۹–۱۹۴۵) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نبرد آتلانتیک (۱۹۳۹–۱۹۴۵) | مقدمه: نبرد اقیانوس اطلس طولانی‌ترین رشته عملیات نظامی جنگ جهانی دوم بود، که در اقیانوس اطلس میان کریگسمارینه و نیروی دریایی سلطنتی و از ۱۹۴۲ نیروی دریایی ایالات متحده رخ داد. | ## بخش 1: نبرد آتلانتیک (۱۹۳۹–۱۹۴۵) | چرچیل این واژه را در ۶ مارس ۱۹۴۱میلادی برای توصیف نبردهایی که برای نگهداری و مهار راه‌های حیاتی بریتانیا به جهان خارج در جریان بودند به کار گرفت. در این نبردها که از آغاز تا پایان جنگ جهانی دوم در اروپا ادامه داشتند آلمانی‌ها با یورش به کشتی‌ها و زیردریاییها و با بمباران و مینگذاری به وسیله زیردریایی، آسیب‌های زیادی به دشمن وارد کردند. | ## بخش 2: نبرد آتلانتیک (۱۹۳۹–۱۹۴۵) | در تابستان همان سال ایده اسکورت کشتی‌ها در کرانه‌های آمریکا، از تهدید زیردریایی‌های آلمانی کاست ولی در آب‌های میان آمریکا و اروپا خطر همچنان وجود داشت. در مارس ۱۹۴۳م زیردریایی‌های آلمانی ۱۰۸ کشتی بازرگانی را غرق کردند در حالی که خودشان فقط یک فروند کشتی از دست دادند. | ## بخش 3: نبرد آتلانتیک (۱۹۳۹–۱۹۴۵) | دو ماه پس از آن اقدام‌های انگلیس و آمریکا مؤثر افتادند، ایجاد پایگاه نیروی هوایی در ایسلند، استفاده از ناوهای هواپیمابر برای اسکورت کشتی‌ها، گسترش رادار و گسترش ناوشکنها سبب وارد آمدن تلفات سنگینی بر زیردریایی‌های آلمانی شد. آلمانی‌ها در مقابل به بهبود وضع زیردریایی‌ها پرداختند ولی در ادامه جنگ دیگر نتوانستند مانند سال ۱۹۴۲م بر متفقین فشار آورند. | ## جمع‌بندی | در آخرین سال جنگ ماهانه به‌طور میانگین تنها ۱۲ کشتی بازرگانی متفقین غرق می‌شدند.
موضوع مقاله: روستاوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روستاوی | مقدمه: روستآوی در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی پایتخت گرجستان، در استپ گاردابانی شهر روستاوی جای گرفته‌است که یکی از مراکز صنعتی گرجستان است. | ## بخش 1: روستاوی | قسمت اصلی شهر، شامل بخش صنعتی، در ساحل چپ رودخانهٔ متکواری قرار دارد، در حالی که ساختمان‌های مسکونی در ساحل راست رود ساخته شده‌اند. آب و هوای روستاوی و پیرامون آن خشک است با تابستان‌های داغ و زمستان‌های نسبتاً سرد. آب کانال نه تنها برای آبیاری، بلکه برای تأمین آب مورد نیاز نیروگاه برق حرارتی تفلیس به کار برده می‌شود که در نزدیک روستاوی ساخته شده‌است. روستاوی چهارمین شهر بزرگ گرجستان است که در سال ۲۰۰۲ جمعیت آن به ۱۳۸۲۰۰ نفر برآورد شده‌است.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۱۸–۱۹. | ## بخش 2: روستاوی | صنعت توسعهٔ این شهر نوین در ارتباط با طرح احداث کارخانهٔ ذوب آهن و فولاد روستاوی است که در دشت برهنه ای در کنار ویرانه‌های شهر قدیمی در سال ۱۹۴۴ میلادی آغاز شد و در سال ۱۹۵۰ کارخانه اولین محصول خود را تولید کرد، دو سال بعد کارخانه نورد آغاز به کار کرد و در سال ۱۹۵۴ کارکنان ذوب آهن گرجستان اولین محصول آهن و زغال کک خود را عرضه کردند. بیشترین حجم تولید کارخانهٔ تولید فولاد و آهن اختصاص به لوله‌های فولادی بدون درز دارد که به‌طور گسترده‌ای در صنایع نفت قفقاز جنوبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. روستاوی شمش‌های فولادی مورد نیاز کارخانهٔ نورد سومقاییت (در آذربایجان) را تأمین می‌کرد. کارخانهٔ ذوب فولاد روستاوی همچنین ورق فولاد و سایر استانداردها قطعات فولادی را که نقش عمده ای در اقتصاد دارند، تولید می‌کند. | ## بخش 3: روستاوی | علاوه بر کارخانه‌های ذوب آهن، کارخانه‌های بزرگ شیمیایی نیز در این شهر فعالیت دارند. کارخانه‌های شیمیایی روستاوی، کودهای ازته برای تأمین نیاز بخش کشاورزی کشورهای قفقاز جنوبی و تعدادی نقاط دیگر تولید می‌کرد که در سال‌های پس از استقلال با وجود بحران‌های سیاسی و اقتصادی تولیدات آن دچار اختلال شده‌است. کارخانهٔ تولید قطعات بتونی و نیز کارخانه‌های تولیدات مکانیکی-مهندسی و تجهیزات جرثقیل در این شهر بنا شده‌است. در آغاز روستاوی مصالح ساختمانی گوناگون و تجهیزات را از تفلیس دریافت می‌کرد، در حالی که پس از رونق تولیدات صنعتی شهر، روستاوی بسیاری از مواد مصرفی صنایع را تأمین کرده و به شهر متخصصان و کارکنان ذوب آهن تبدیل شده و فقط محصولات صنایع سبک و غذایی را در روابط متقابل اقتصادی از شهر تفلیس در یافت می‌کند.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۱۹–۲۰. | ## جمع‌بندی | موسسه‌های علمی آموزشی پلی تکنیک و مؤسسه اتوماسیون مراحل تولید در شهر فعالیت دارد.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۲۰.
موضوع مقاله: غرجستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غرجستان | مقدمه: غَرجِستان (همچنان غرچستان، غرشستان، غرج‌الشار و غرچگان و در بعضی جاها گرشستان) سرزمینی بزرگ کوهستانی بود که در میان هرات و کابل قرار داشت. | ## بخش 1: غرجستان | جغرافی‌نویسان پیشین عرب آن ناحیه را «غرج‌الشار» گفته‌اند پادشاهان آن ناحیه موسوم بود به «شار» و به گفتهٔ مقدسی واژهٔ «غرج» در زبان اهالی آن ناحیه به معنی کوهستان می‌باشد و بنا بر این غرج‌الشار به مفهوم «کوهستان پادشاه» است. در اواخر سده‌های میانه آن سرزمین را غرجستان می‌گفتند و در بیان جنگ‌های مغول نیز به همین یاد شده‌است. ابن حوقل جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری قمری طی مشاهداتش از بامیان دربارهٔ غرج‌الشار می‌نویسد: غرج‌الشار دو شهر دارد یکی بشین و دیگری شورمین، وسعت هر دو شهر به یک اندازه است و دارای آب‌ها و باغ‌هاست. سلطان که این سرزمین به وی منسوب است و به لقب «شار» یاد می‌شود در قریه بلیکان مقیم است. | ## بخش 2: غرجستان | واژه‌شناسی غرجستان در اصل از واژه اوستایی «گرش» و پسوند پارسی «ستان» به معنای سرزمین گرفته شده که پس از استیلای عربی نویسی، به گونه گرشستان و سپس غرجستان آمده‌است. واژه اوستایی «گر» در یسنه فقره ۱۴، ۱۶ و ۲۸ ذکر شده‌است و به معنی کوه بکار رفته‌است. واژه «گیرو» به معنی سایه رخ در گویش هزارگی، به‌طور گسترده در مناطق کوهستانی غرجستان کاربرد دارد. جغرافیا غرجستان منطقه‌ای کوهستانی و تاریخی در شمال غربی افغانستان است که در دوران گذشته بخشی از خراسان بزرگ به شمار می‌رفته است. | ## بخش 3: غرجستان | این ویژگی‌ها غرجستان را به منطقه‌ای مناسب برای کشاورزی و دامداری تبدیل کرده و زمینه رشد اقتصادی مردمان محلی را فراهم کرده است.ابن حوقل، "صورت‌الارض"غبار، "افغانستان در مسیر تاریخ" غرجستان و قوم هزاره غرجستان در تاریخ به‌عنوان یکی از سکونتگاه‌های قدیمی قوم هزاره شناخته شده است.یاقوت حموی، "معجم‌البلدان" غبار، "افغانستان در مسیر تاریخ"Vincent Smith, Early History of Central Asia برخی پژوهشگران بر این باورند که بسیاری از قبایل هزاره در این منطقه زندگی می‌کردند و نقش مهمی در شکل‌دهی به فرهنگ و هویت منطقه داشتند. حضور قوم هزاره در غرجستان به دلایل زیر مورد توجه بوده است: ویژگی‌های جغرافیایی و امنیت طبیعی کوه‌های مرتفع و دره‌های بسته غرجستان، محیطی امن برای قبایل هزاره فراهم کرده بود.مقدسی، "احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم" این موقعیت جغرافیایی به هزاره‌ها اجازه داد تا در برابر حملات خارجی، به‌ویژه در دوره‌های ناآرامی، مقاومت کنند.سرپرسی سایکس، تاریخ افغانستان، بسیاری از پژوهشگران معتقدند که این منطقه یکی از مراکز اصلی مقاومت هزاره‌ها در دوره‌های تاریخی مختلف، به‌ویژه در برابر تهاجمات مغول و اقوام دیگر بوده است. در خاطرات عبدالرحمن آمده:قرن‌های بسیار، هزاره‌ها سبب وحشت حاکمان منطقه بودند و از سیصد سال پیش، هیچ سلطانی حتی بابُر تیموری و نادر افشار نتوانسته بود هزاره‌ها را مطیع و آرام کند و قرن‌ها مطلق العنان بودند.عبدالرحمن، سفرنامه و خاطرات، ۱۳۶۹ش، ص۲۸۷–۲۹۰. اقتصاد و معیشت مردم غرجستان، به‌ویژه هزاره‌ها، به کشاورزی و دامداری مشغول بودند. | ## جمع‌بندی | مراتع غنی و زمین‌های حاصلخیز منطقه، فرصت مناسبی برای پرورش دام و کاشت محصولات کشاورزی فراهم کرده بود.
موضوع مقاله: شست‌بریده‌های سرخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شست‌بریده‌های سرخ | مقدمه: آنها نزدیک‌ترین دسته به شست‌بریده‌های سیاه‌وسفید هستند و خیلی از گونه‌هایشان گروه‌هایی را با میمون آبی تشکیل دادند و با آن‌ها زندگی کردند. | ## بخش 1: شست‌بریده‌های سرخ | زیر گونه‌ای از این میمون به نام میمون سرخ غربی خیلی زیاد توسط شامپانزهها شکار می‌شود. زیرگونه‌ها میمون سرخ غربی میمون پنانت میمون سرخ پرویس میمون سرخ تالون میمون سرخ مرکز آفریقا میمون سرخ اوگاندایی میمون سرخ اوزونگاوا میمون سرخ زانزیبار میمون سرخ رودخانه تانا خصوصیات ظاهری میمون سرخ معمولاً یک پوشش سیاه یا قهوه‌ای در پشتش دارد، دستها، پاها و سر سرخ یا مایل به خاکستری هستند. | ## بخش 2: شست‌بریده‌های سرخ | ماده‌ها کوچکتر از نرها هستند، اما شبیه هم دیده می‌شوند و تفاوت آنچنان محسوسی ندارند. عادات این حیوانات در روز بر روی درخت زندگی می‌کنند و برای پیدا کردن غذا از درختی به درخت دیگر می‌پرند. | ## بخش 3: شست‌بریده‌های سرخ | آنها در گروهای ۲۰ تا ۸۰ عددی (میانگین ۵۰ عدد) زندگی می‌کنند و از چندین نر و ۲ یا ۳ ماده تشکیل می‌شوند. در گروه سلسله مراتبی وجود دارد، که این سلسله مراتب در ارجحیت دسترسی به غذا، مکان خواب مناسب تر و تقدم در جفت‌گیری نمود پیدا می‌کند. | ## جمع‌بندی | این حیوانات کمتر در یک محل ساکن هستند، با توجه به اینکه در مناطق بزرگتر (حدوداً ۱۰۰ هکتار) و گروهای بزرگتر از میمونهای سیاه و سفید زندگی می‌کنند.
موضوع مقاله: شست‌بریده سرخ غربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شست‌بریده سرخ غربی | مقدمه: شست‌بُریدهٔ سرخ غربی نوعی میمون از زیرگونه‌های میمون‌های بر قدیم است و اغلب توسط شامپانزه‌ها به‌خاطر گوشتشان شکار می‌شوند. | ## بخش 1: شست‌بریده سرخ غربی | در سال ۱۹۹۴ این میمون‌ها باعث آلودگی تعداد زیادی از شامپانزه‌ها که آنان را شکار کرده بودند به ویروس ابولا شدند. زیرگونه والدرون شدیداً در حال انقراض است یا حتی ممکن است تا الان کاملاً منقرض شده باشد. خصوصیات ظاهری طول سر و بدن آن‌ها ۴۵ تا ۶۷ سانتیمتر است و دمی به طول ۸۰ سانتیمتر دارند و وزنشان بین ۵ تا ۱۱ کیلوگرم است. در میان هر دو جنس سلسله مراتبی رعایت می‌شود که در ارجح بودن در استفاده از غذا ٬جای خواب مناسب، ارجحیت در تیمار پوستشان و در جفت‌گیری (اغلب بچه‌ها، بچه‌های نری است که در سلسله مراتب بالاتر است) نشان داده می‌شود. ارتباط برقرار کردن این موجودات شامل گستره‌ای از نداها و اشارات و حتی ژستهای ویژه است. | ## بخش 2: شست‌بریده سرخ غربی | این حیوانات محدودهٔ ویژه‌ای ندارند که بخواهند از آن دفاع کنند، اما از همان محدوده‌ای که فعلاً در آن زندگی می‌کنند در برابر مهاجمان دیگر دفاع می‌کنند و جیغ می‌کشند، که به آن‌ها بفهمانند وارد محدودیشان شده‌اند. اندازه محدوده مورد نظر بستگی به تعداد اعضای گروه دارد و از ۸ هکتار تا ۱۳۲ هکتار متغیر است، که در هر هکتار ۱ یا ۲ حیوان زندگی می‌کنند. معده آن‌ها می‌تواند سلولز را هضم کند و باعث شده که معده‌شان مانند معده نشخوارکننده‌ها باشد. طول مدت آبستنی حیوان ماده ۴٫۵ تا ۵٫۵ ماه است و بعد از آن مدت یک بچه به دنیا می‌آورد. برخلاف سایر میمون‌ها، پرستاری از بچه فقط بر عهده مادر است و سایر ماده‌ها کاری به بچه ندارند. | ## بخش 3: شست‌بریده سرخ غربی | ماده‌ها نیز مانند نرها در هنگام رسیدن به بلوغ از گروه اخراج می‌شوند، اما خیلی زودتر از آنکه ماده با گروهی دیگر ارتباط برقرار کند نر بیرون شده‌است. میمون سرخ غربی از شکارهای شامپانزه و پلنگ است، ولی بیشترین تهدید از طرف انسان‌ها است. در هر حال با اینکه زیستگاهای آنان به تدریج در حال نابودی است، اما بیشتر زیستگاه‌های آن‌ها در مناطق محافظت شده قرار دارد. به شکار آن‌ها برای گوشتشان اشاره‌ای نشده، اما این حیوانات در لیست حیوانات در معرض انقراض قرار دارند. به ویژه که وضعیت زیر گونه‌ای از آن‌ها به نام «شست‌بریده سرخ خانم والدرون» اعلام شده بود، که در سال ۲۰۰۰ منقرض شده‌است. | ## جمع‌بندی | اما گزارشهای موثقی وجود دارد که این حیوان در جنوب شرقی کشور ساحل عاج هنوز وجود دارد، که در مرز انقراض است و نیاز به حمایت دارد.
موضوع مقاله: زبان یغنابی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان یغنابی | مقدمه: این زبان به عنوان نواده مستقیم زبان سغدی در نظر گرفته می‌شود و گاهی در متون آکادمیک سغدی نو نامیده شده است.بیلمیر. | ## بخش 1: زبان یغنابی | یغنابی در دانشنامه ایرانیکا حدود ۱۲٬۵۰۰ گویشور یغنابی وجود دارد که به چندین قشر تقسیم می‌شوند. زبان یغنابی بیشتر برای ارتباطات روزمره خانوادگی استفاده می‌شود و تاجیکی توسط گویشوران یغنابی برای معاملات تجاری و رسمی به کار می‌رود. یک قوم‌نگار روس معتقد است که تاجیک‌های همسایه که مدت‌ها با یغنابی‌ها که دیر به اسلام گرویدند خصومت داشتند، شنید که یغنابی‌ها از زبان خود به عنوان یک روش ارتباطی "مخفی" برای گیج کردن تاجیک‌ها استفاده می‌کردند. این روایت منجر به این باور برخی شد که یغنابی یا مشتقی از آن به عنوان یک زبان رمزی استفاده می‌شده است.See С. بین این دو گویش اصلی، یک گویش انتقالی وجود دارد که برخی از ویژگی‌های هر دو گویش دیگر را داراست. اما به گفته آندریف، پیش از سال ۱۹۲۸ میلادی، برخی از ملاهای یغنابی، عمدتاً زمانی که می‌خواستند برخی اطلاعات را از تاجیک‌ها پنهان کنند، از خط عربی برای نوشتن این زبان استفاده می‌کردند.М. 38–39 در سال‌های‌های اخیر، سیف‌الدین میرزازاده از آکادمی علوم تاجیکستان از الفبای تاجیکی اصلاح شده برای نوشتن یغنابی استفاده کرده‌است. | ## بخش 2: زبان یغنابی | الفبای یغنابی کاملاً نامناسب است، زیرا قادر نیست که حروف صدادار کوتاه و بلند یا v و w را از هم تشخیص دهد و تنش را مشخص نمی‌کند. فارسی درهٔ یغناب در وادی یغناب دو زبان رایج است: زبان یغنابی که بازماندۀ زبان باستانی سغدی و از گروه زبان‌های ایرانی شرقی است و دیگری گویشی از زبان فارسی تاجیکی. زبان فارسی تاجیکی حدود دویست سال پیش به این دره وارد شد و از آن زمان بر زبان یغنابی تأثیر گذاشته است. گویش تاجیکی رایج در یغناب، بخشی از شیوۀ مرکزی گویش‌های تاجیکی (گویش‌های نواحی کوهستانی مستچاه و عینی) به شمار می‌رود. ویژگی‌های اصلی این گویش : دستگاه آوایی: دستگاه مصوت‌های (واکه‌ها) این گویش با زبان ادبی تاجیک تفاوت دارد. گویش‌های مرکزی دارای چهار مصوت کوتاه و چهار مصوت بلند هستند، در حالی که زبان ادبی تاجیک سه مصوت کوتاه و سه مصوت بلند دارد. تأثیر زبان یغنابی: یغنابی‌زبانان هنگام صحبت به تاجیکی، از واژگان یغنابی نیز استفاده می‌کنند. | ## بخش 3: زبان یغنابی | این کار سه دلیل اصلی دارد: ندانستن کامل واژگان فارسی، صحبت کردن به صورت مخفی یا نبودن واژۀ مناسب در زبان تاجیکی. این تأثیر در دستور زبان نیز دیده می‌شود؛ برای مثال، پسوند فعل اول شخص جمع «im-» از زبان یغنابی گرفته شده است. تأثیر زبان ازبکی: در این گویش و سایر گویش‌های شمالی و مرکزی تاجیکی، تأثیر زبان ازبکی نیز مشهود است. برای نمونه، استفاده از پسوند به جای حرف اضافه (مانند «شهر-به» به جای «به شهر») و استفاده از ساختار اضافی به شیوۀ زبان‌های ترکی (مانند «معلم-َ کتابش» به جای «کتابِ معلم»). بازمانده‌های سغدی: در گویش‌های شیوۀ مرکزی، از جمله گویش فارسی یغناب، شماری از واژگان بازمانده از زبان سغدی قدیم همچنان به کار می‌روند. جالب آنکه برخی از این واژگان را اسدی طوسی در کتاب «لغت فرس» خود ثبت کرده است و امروزه نیز در این مناطق زنده‌اند؛ مانند «مِلک» (نوعی نخود) و «راوَد» (دره). | ## جمع‌بندی | گویش تاجیکی وادی یغناب، هرچند برای گویشوران مناطق اطراف قابل فهم است، اما به دلیل لایه‌های زبانی متعدد و تأثیرپذیری از زبان‌های یغنابی، سغدی و ازبکی، یک نمونۀ شاخص از برهم‌کنش و تحول زبانی به شمار می‌رود.
موضوع مقاله: مقطع مخروطی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مقطع مخروطی | مقدمه: اثبات اینکه در حالت غیر انحطاط این منحنی‌ها، که به عنوان منحنی‌های مکان در صفحه تعریف می‌شوند، واقعاً به وجود می‌آیند، می‌تواند بدون محاسبه با کمک کره‌های دندلین انجام شود. | ## بخش 1: مقطع مخروطی | یک مخروط همچنین می‌تواند به عنوان یک مورد خاص دو بعدی از یک چهارگانه دیده شود و می‌توان آن را با یک معادله درجه دوم، معادله مخروطی عمومی توصیف کرد. جاسازی یک بیضی، هذلولی و سهمی در یک صفحه نمایشی منجر به مخروط‌های تصویری می‌شود که همگی معادل یکدیگر هستند، یعنی؛ یعنی می‌توان آنها را با نگاشت خط مستقیم به یکدیگر تبدیل کرد. معادلهٔ کلی معادلهٔ یک مقطع مخروطی به‌صورت معادلهٔ درجه دو زیر برحسب بیان می‌شود:Sharma, p. 150 صفحات مقاطع مخروطی برای تعیین اینکه منحنی ها/نقاطی که در بالا به عنوان مقاطع مخروطی به آنها اشاره شد در واقع زمانی رخ می‌دهند که یک مخروط یک صفحه را قطع می‌کند، در اینجا مخروط واحد را قطع می‌کنیم (مستقیم مخروط دایره ای) با صفحه موازی با محور y. اگر این برش را به صورت مایل به طوری‌که نه موازی قاعده و نه موازی مولد مخروط باشد، سطح مقطع ایجاد شده یک بیضی خواهد بود. دایرهتحقیق از طریق مقاله:دایره دایره یک منحنی مسطح و بسته و شامل نقاطی از صفحه است که فاصله‌شان از نقطهٔ ثابتی واقع در آن صفحه مقداری ثابت باشد. | ## بخش 2: مقطع مخروطی | همچنین دایره را می‌توان یک بیضی دانست که کانون‌های آن بر همدیگر منطبقند (برون‌مرکزی آن صفر است)؛ ازین‌رو دایره یکی از مقاطع مخروطی است. مقطع مخروطی منحنی‌ای است که در محل تقاطع یک صفحه با یک مخروط پدیدار می‌شود، و هنگامی که صفحه با مقطع مخروط موازی باشد منحنی حاصل دایره خواهد بود. دایره را همچنین می‌توان به عنوان چندضلعی متساوی‌الاضلاعی تعریف کرد که تعداد اضلاع آن به بی‌نهایت میل می‌کند. بیضی بیضی مجموعهٔ نقاطی از صفحه است که جمع فواصل آن نقاط از دو نقطهٔ ثابت در صفحه، عددی ثابت است. به این دو نقطه ثابت کانون‌های بیضی گفته می‌شود و فاصله این دو را فاصلهٔ کانونی می‌نامند. بیضی دارای دو قطر می‌باشد که برهم عمود هستند و به محل برخورد این دو قطر مرکز بیضی گفته می‌شود. | ## بخش 3: مقطع مخروطی | سهمیتحقیق از طریق سهمی سهمی مجموعه نقاطی از صفحه است که از یک خط و از یک نقطه هم فاصله هستند. سهمی خمی باز است که از برخورد مخروطی قائم با قاعدهٔ دایره‌ای و صفحه‌ای حاصل می‌شود که با یکی از وترهای مخروط موازی باشد ولی با ارتفاع مخروط موازی نباشد. اگر این صفحه با قاعدهٔ مخروط موازی باشد حاصل دایره، اگر با ارتفاع مخروط موازی باشد حاصل هذلولی، و اگر با هیچ‌یک از وترهای مخروط یا ارتفاع آن موازی نباشد حاصل بیضی خواهد بود. هذلولیتحقیق از طریق:هذلولی هُذلولی خمی باز است که از برخورد یک صفحه با سطح مخروطی، در حالتی که صفحه، موازی با محورِ سطحِ مخروطی باشد، پدید می‌آید. | ## جمع‌بندی | در صفحهٔ اقلیدسی و از نظر مکان هندسی، هذلولی مجموعه‌ای از نقاط در یک صفحه است که تفاضل فاصلهٔ هر یک از آن‌ها از دو نقطهٔ ثابت در صفحه (کانون‌ها)، مقداری ثابت (دو برابر مقدار a در هذلولی) باشد؛ اگر نصف اندازهٔ طول و عرض هذلولی را a و b و نصف فاصلهٔ کانونی را c بنامیم، در هر هذلولی رابطهٔ c2 = a2 + b2 برقرار خواهد بود.
موضوع مقاله: گاگریو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گاگریو | مقدمه: گاگریو در بختیاری و کهگیلویه به نام‌های دیگری مانندِ «گوگِریو» و «سُروُو» که مخففِ سرودهٔ عزا است گفته می‌شود. | ## بخش 1: گاگریو | گاگریوسبک‌های مختلفی داردکه هرطایفه ازهفت لنگ وچهارلنگ تا ایل‌های کهگیلویه هر کدام یک سبک خاص دارند،مثل سبک بهداروندباب،سبک دورکی باب،سبک چهارلنگ باب، سبک بویراحمدی، دشمن‌زیاری و بهمئی البته این سبکها درتمام مناطق بختیاری و کهگیلویه اجرا می‌شود و به پهنه‌ی جغرافیایی خاصی محدود نیست. از این جهت که این سبک ازموسیقی، بسیار غمگین است، درهنگام مرگ و سوگواری افراد خوانده می‌شود. مردان نیزبه این سبک درمراسم‌های عزاداری تسلط کامل دارند و درحال حاضر، این سبک بیشتر توسط خواننده‌های آقا خوانده می‌شود. واژه‌شناسی گاگریو از دو بخشِ گا بمعنی گاه (زمان یا وقت) و گریو به معنی گریه ساخته شده و سرهم به معنای زمان گریه است. اگر گا را بمعنی گوی و گفتن و گِریو را بمعنیِ گریستن بدانیم، سرهم بمعنی گفتن و گریستن است. | ## بخش 2: گاگریو | این اشعار به‌طور عمده در مراسمِ عزاداری بختیاری‌ها و بیشتر توسطِ زنان خوانده می‌شود اما امروزه با گسترش و دگرگونی وضعیتِ اجتماعی و ساخت مساجد و امکاناتِ صوتی، مردان نیز گاهی به خواندنِ گاگریو روی می‌آورند. گاگریوها به‌طورمعمول با توجه به خصوصیاتِ فردِ در گذشته و توسط زنان به‌شکلِ فی البداهه خوانده می‌شوند و به‌طورمعمول با تغییرِ نام و کلمات، شعر را بگونه‌ای متناسب با وضعیتِ درگذشته می‌خوانند. مضمونِ این ابیات شرحِ خوبی، مِهر، میهمان نوازی، سوارکاری، تیراندازی، شجاعت و رشادتِ شخصِ درگذشته‌است. همچنین زنانِ در گذشته نیز به صفاتِ پاکدامنی، مهمان نواری، تلاش در خانه و مضامینی از این دست ستوده می‌شوند. هرچند که گاهی یک مصرع نسبت به مصرعِ پیشینِ خود، یک یا چند هجا بیشتر یا کمتر دارد. | ## بخش 3: گاگریو | به‌طور خلاصه می‌توان گفت که بیشترِ زنانِ بختیاری طبعِ شعر داشته و اشعاری را به شخصِ درگذشته نسبت داده و با همخوانی و به‌شکلِ گروهی، با سوز و گدازی خاص می‌خوانند. در آغازِ خواندنِ گاگریو، رسم بر اینست که یکی از زنانِ سرشناس و «بی بی»‌های ایل شروع به خواندنِ بیتی از گاگریوه می‌کند و همهٔ زنان نیز با وی همنوا می‌شوند و آن بیت، بیتِ ترجیعی می‌ماند که زنان پس از خواندنِ هر چند بیتی آن بیت را دوباره تکرار می‌کنند. به‌طورمعمول پس از خواندنِ چهل بیت یا کمتر، زنِ دیگری خواندنِ اشعار و تکرارِ آن‌ها را بعهده می‌گیرد و زنانِ دیگر نیز با وی همنوا شده و این کار در مجالسِ ترحیم ممکنست ساعت‌ها به درازا بینجامد. انواع گاگریو گاگریوها با توجه به محتوای آن‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند: گاگریوهایی که در وصفِ اندام و جسمِ فرد در گذشته‌است. | ## جمع‌بندی | مانند: بی کسی: گاگریوهایی در وصفِ ایمان و نیکی‌های اخلاقیِ فردِ درگذشته: گاگریوهایی در شِکوه از روزگار و فلک و چرخِ گردون: گاگریوهایی که حالتِ سیاسی داشته‌اند و دربارهٔ کسانی سروده می‌شوند که به حکمِ حکام کشته می‌شوند.
موضوع مقاله: گنجعلی خان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گنجعلی خان | مقدمه: گنجعلی خان از حکام مشهور زمانِ شاه عباس صفوی است که از سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ هجری قمری بر کرمان فرمانروایی و آثار و بناهای زیادی بنا کرد و در آبادی این منطقه کوشش کرد. | ## بخش 1: گنجعلی خان | زندگی‌نامه آن روزهایی که عباس میرزا (همان شخصی که بعدها شاه عباس شد) در هرات تحت نظر بود، گنج‌علی بیگ از امرای زیک در جرگ خدام مخصوص و معتبر درگاه شاهزاده بود و از کمال کاردانی به هر خدمتی که مأمور شدی حسن کفایت ظاهر کردی. اما در همان روز خبر مرگ شاه رسید(۹۸۵ه‍.ق ۹۵۵ه‍.ش ۱۵۷۷م) و علیقلیخان شاملو و مرشد قلیخان استاجلو و همین گنج‌علی بیگ شاهزاده را حفظ کردند و بعدها او را بطرف پایتخت حرکت دادند. گنج‌علی خان از ۱۰۰۵ه‍.ق (۹۷۴ه‍.ش) (۱۵۹۶م) تا ۱۰۳۴ه‍.ق (۱۰۰۲ه‍.ش) (۱۶۲۴م) حاکم کرمان بوده و پس از او نیز پسرش محمدذوق حکومت کرمان را داشت. حوزه حکومتی گنج‌علی خان از مرز فارس تا سرحد قندهار کشیده می‌شد و تمام کرمان و بلوچستان و قائنات و سیستان را در بر می‌گرفت. گنج‌علی خان از امرایی است که در زمان او اقدامات بسیار اساسی و مهمی در کرمان شده‌است. | ## بخش 2: گنجعلی خان | گنج‌علی خان با سپاه کرمان در بیشتر لشکر کشی‌های شاه عباس شرکت داشت چنان‌که در ۱۰۰۶ ه‍.ق از طریق طبس به جنگ ازبکان رفت و در سال ۱۰۱۱ ه‍.ق برای دفع عبدالباقی خان ازبک خود را به خراسان رسانید و در این جنگ امرای بزرگی مثل اللهوردی خان نیز حضور داشتند. در سال ۱۰۲۸ که شاه عباس عازم قندهار شد گنج‌علی خان نیز با او بود و در همین وقت بود که حکومت قندهار و توابع را هم به ایالت پناه گنج‌علی خان حاکم کرمان التفات فرمودند. ق؛ و هنگامی که بر بالای ایوان ارگ قندهار در تختی که به نرده ی ایوان تکیه داشت خوابیده بود توسط گماشتگان شیر خان ابدالی به قتل رسید. پسرانش محمدذوق و علی‌مردان خان نعش پدر را از قندهار به مشهد مقدس معلی نقل نموده و در روضه رضویه در جوار بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) مدفون گردانید. حکومت گنج‌علی خان حدود سی سال طول کشید که درست مقارن با دوران شگفتی و قدرت شاه عباس کبیر است. | ## بخش 3: گنجعلی خان | او برای اینکه در وسط شهر تفرج گاه‌های عمومی وجود داشته باشد به همت و ابتکار استاد سلطان محمد معمار یزدی، ابتدا یک میدان بزرگ ایجاد کرد. این میدان که بیش از ۱۰۰ متر طول و ۵۰ متر عرض دارد از چهار طرف به بناهای اختصاصی محصور گردیده و یک مجموعه عالی از آثار عمرانی عصر صفوی به‌شمار می‌رود. نامه شاه عباس به گنج‌علی خان از شاه عباس به گنج‌علی خان حاکم کرمان: گنج‌علی خان! به همین جهت به کرمان آمدم و همان روزی که تو به جمعی به سرآسیا می‌رفتی به این شهر رسیدم. سه شب در فلان کاروانسرا ماندم و بر من یقین شد که آنچه درباره تو گفته‌اند دروغ و خطا بوده‌است. | ## جمع‌بندی | تو بناهای خود از مسجد و حمام و آب انبار همه را به همان صورت که شروع کرده‌ای تمام کن ...
موضوع مقاله: آذرگوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آذرگوی | مقدمه: اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی آن را اینچنین تعریف می‌کند که از هر سیاره‌ای درخشش بیشتری دارد (یعنی از قدر ظاهری ۴−، یعنی حدود درخشندگی ناهید، درخشان‌تر است). | ## بخش 1: آذرگوی | آذرگوی‌ها چگالی کمی دارند و در هنگام برخورد با جوّ زمین سرعتی بین ۱۱ تا ۷۲ کیلومتر بر ثانیه دارند. برای آنکه آذرگویی با نورانیت شدید مثلاً از قدر ۱۲- دیده شود، وزنش حتماً باید ۳ تا ۵ کیلوگرم باشد. نورانی‌ترین آذرگویی که تاکنون مشاهده و ثبت شده است، شهابی از قدر تقریبی ۲۲- (به نورانیت خورشید) بوده است که در شب ۱۳ آذر ۱۳۵۱ (۴ دسامبر ۱۹۷۲) آسمان منطقهٔ شوماوا در کشور جمهوری چک را برای مدتی روشن کرد. | ## بخش 2: آذرگوی | آذرگوی‌های نورانی گاهی چنان منفجر می‌شوند که چیزی از آنها باقی نمی‌مانَد و آنها را بولید (به فرانسوی و انگلیسی: bolide) می‌نامند. البته اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی تعریفی رسمی برای بولید ارائه نکرده است و آن را عموماً با آذرگوی مترادف در نظر می‌گیرد. اخترشناسان غالباً وقتی از واژهٔ «بولید» استفاده می‌کنند که منظورشان آذرگویی باشد بسیار درخشان که به‌ویژه آنی هم منفجر بشود. | ## بخش 3: آذرگوی | در اواخر قرن بیستم میلادی اینطور باب شد که هر شیء آسمانی را که با زمین برخورد کند و منفجر شود، فارغ از اینکه سیارک باشد یا شهاب، «بولید» بنامند. | ## جمع‌بندی | دگانی، مایر، نجوم به زبان ساده، ترجمهٔ محمدرضا خواجه‌پور، تهران: نشر گیتاشناسی، چاپ پنجم (ویرایش جدید)، ۱۳۸۷ خ، ص ۹.