موضوع مقاله: عشایر ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عشایر ایران | مقدمه: نگاهی به تاریخ ایران این نکته را روشن می‌کند که بدون مطالعهٔ تاریخ اقوام، ایلات و عشایر به درستی نمی‌توان تاریخ ایران را شناخت. | ## بخش 1: عشایر ایران | در حدود سال ۱۳۰۰ شمسی، عشایر بیش از ۲۵ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌داده‌اند، اما این میزان از آن زمان به‌طور مداوم کاهش یافته و به زیر ۲ درصد کاهش یافته‌است. در مرداد ۱۴۰۳ اعلام شد که عشایر ایران ۱/۵ درصد از جمعیت این کشور را تشکیل داده‌اند، اما ۲۵٪ از گوشت و ۳۵٪ از صنایع دستی این کشور را تأمین می‌کنند.خبرگزاری مهر: عشایر ۱/۴ درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، نوشته‌شده در ۲ مرداد ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲ مرداد ۱۴۰۳. در هر دورانی از تاریخ ایران که یکی از ایلات نیرومندتر از دیگران بوده (مانند ایل بختیاری که از دورهٔ صفوی و افشاریه تا پهلوی نفوذ گسترده و پُررنگی در حکومت‌ها و دربار داشتند. مطالعات تاریخ ایلات ایران نشان می‌دهد که ایلات در سیاست داخلی کشور دارای نفوذ بوده و نقش مهمی را در به وجود آوردن سلسله‌ها بازی می‌کرده‌اند و این امر در بعضی مواقع باعث می‌شده‌است که به فرمان پادشاهان وقت و سیاست کشور، دسته‌هایی از ایلات از محل اصلی خود کوچانیده شده و در محل جدیدی به زندگی بپردازند (مانند تبعید بعضی از طوایف بختیاری توسط نادرشاه به خراسان). در دوران مشروطه از ۸ میلیون جمعیت ایران بیش از ۲ میلیون نفر یعنی حدود یک چهارم جمعیت ایران به ایلات و عشایر تعلق داشتند. | ## بخش 2: عشایر ایران | در سرشماری سال ۱۳۳۵ از ۲۱ میلیون جمعیت ایران ۲–۳ میلیون به ایلات و عشایر تعلق داشتند. جمعیت عشایری کوچ‌روی ایران در یک سیر نزولی بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۴۵، ۴۶۲ هزار نفر و در سرشماری سال ۱۳۵۵ حدود ۳۳۷ هزار نفر اعلام شده‌است.سالنامهٔ آماری کشور، سال ۱۳۶۰، ص ۵۸ جمعیت عشایری ایران در اوایل قرن بیستم ۲۵٪ کل جمعیت کشور بوده، که در سال ۱۳۵۵ به حداکثر ۱۴٪ جمعیت ایران کاهش یافته‌است یعنی ۴٫۸ میلیون نفر. کاهش چشمگیر جمعیت عشایری ایران در دوران سلسله پهلوی از ۲۵٪ به ۱۴٪ جمعیت، در اثر رشد سریع سرمایه‌داری و زندگی شهرنشینی است.عبدالله شهبازی، ایل ناشناخته، پژوهشی در کوه‌نشینان سرخی فارس (۱۳۶۶) بنابر آمار کشوری در سال ۱۳۶۰ در کل کشور ۹۲ ایل و ۴۵۴ طایفهٔ مستقل وجود دارد و تعداد ۱۸۸ هزار و ۳۵۴ خانوار عشایری با متوسط ۵٫۸ نفر در هر خانوار سرشماری گردیده‌است. جامعهٔ عشایر ایران متشکل از ۱۰۱ ایل و ۵۹۸ طایفهٔ مستقل است و با چند میلیون عضو یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های قومیتی را تشکیل می‌دهند. این جمعیت کثیر در گستره‌ای با وسعت بیش از ۹۶۳ هزار کیلومتر مربع (نزدیک به ۶۰ درصد مساحت ایران) استقرار دارند. | ## بخش 3: عشایر ایران | ایلات و عشایر ایران با داشتن ۲۴ میلیون رأس دام، ۴۵۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی و ۲۰ هزار هکتار باغ نقش قابل توجهی در تأمین مواد پروتیینی، لبنی و کشاورزی دارند. همچنین با تولید بیش از ۳۰۰ هزار نوع مصنوعات دستی، بیش از ۱۲ هزار میلیارد تومان ارزش افزوده تولید می‌کنند و یکی از مولدترین بخش‌های جمعیتی کشور به‌شمار می‌آیند که با مزیت‌های فراوان این قشر، کمترین حجم از سرمایه‌گذاری‌ها، اعتبارات و توجه عمومی به این قشر شده‌است. در سال ۱۳۸۳ بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر عشایر کوچنده و ۵ میلیون رمه‌گردان در ایران بودند که مکان ثابت برای زندگی داشتند اما نیمی از سال را کوچ می‌کردند. 2007 |- valign="top" | نام مکان تعداد درصد (نسبت به کل جمعیت) عشایر کرد و کرمانشاه، ایلام، کردستان، خراسان شمالی، آذربایجان غربی، ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ ۳٪ عشایر ترکمن استان گلستان و خراسان شمالی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ۲٪ عشایر لر و بختیاری و لک چهارمحال و بختیاری، فارس، ایلام، لرستان، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان، مرکزی، همدان،بوشهر ۲،۵۰۰،۰۰۰۳٪ عرب خوزستان، سواحل خلیج فارس ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱٪ ترک قشقایی فارس، ، اصفهان، ، چهارمحال و بختیاری،۹۵۰ُ۰۰۰ ۱٪ افشار کرمان، زنجان، خراسان رضوی ۵۰٬۰۰۰ ۰٫۱٪ شاهسون آذربایجان، اردبیل ۵۰٬۰۰۰ ۰٫۱٪ ایل الیکایی سمنان و تهران ۲۲۰۰ ۰٫۱٪ بخش‌بندی عشایر و ایلات ایران عشایر ایران به اقوام اصلی کرد، لر، لک ،فارس، ترک، ترکمن، عرب، بلوچ و براهویی تقسیم می‌شوند.عبدالله شهبازی. | ## جمع‌بندی | تهران: ۱۳۶۹ ایرج افشار، مقدمه ایی بر شناخت ایلات، چادرنشینان و طوایف عشایری، ۱۳۶۶، تهران.