aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: عرشه پرواز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عرشه پرواز | مقدمه: عرشهٔ پرواز به سطوحی در ناوهای هواپیمابر گفته می‌شود که هواگردها از آن برمی‌خیزند. | ## بخش 1: عرشه پرواز | عرشه پرواز ناوهای هواپیمابر به‌طور کلی به دو صورت کلی است: نوع اول که توسط ایالات متحده آمریکا استفاده می‌شود به صورت زیر کار می‌کند: بیشتر ناوهای موجود دارای عرشه تختی هستند که به عنوان محل فرود و پرواز هواپیماها عمل می‌کند. هواپیماها برای به پرواز درآمدن باید به سرعت معینی برسند ولی باندهای پرواز در ناوهای هواپیما بر به نسبت کوتاه هستند و این امکان را برای هواپیماها فراهم نمی‌آورند. | ## بخش 2: عرشه پرواز | منجنیق‌ها که با موتور بخار کار می‌کنند به هواپیما شتاب لازم برای پرواز را می‌دهند. قدرت این منجنیق‌ها به قدری است که در طول تنها ۲ ثانیه سرعت هواپیما را از ۰ به ۱۶۵ مایل در ساعت می‌رسانند. | ## بخش 3: عرشه پرواز | این کار باعث می‌شود که هواپیما سرعت لازم برای پرواز را کسب کند همچنین برای فرود آمدن هواپیمایی که ۱۵۰ مایل بر ساعت سرعت دارد مجهز به یک دم زنجیری است که باید آن را به یکی از ۴ کابل موجود روی باند گیر بیندازد که بعد از ۹۶ متر مسافت متوقف می‌شود در ناوهای هواپیما بر برعکس فرودگاه‌ها برای فرود آمدن هواپیما نباید سرعت خود را به کمترین حالت برساند بلکه باید دارای سرعت کافی باشد که در صورت ناتوانی خلبان در درگیر کردن دم زنجیری و کابل‌ها هواپیما با سرعتش بتواند از سوی دیگر ناو دوباره به پرواز در آید به علت مشکل بودن این کار معمولاً از برجسته‌ترین خلبانان برای ناوهای هواپیما بر استفاده می‌شود. نوع دوم ناوهای هواپیمابر که ایالات متحده از آن استفاده نمی‌کند به گونه‌ای طراحی شده‌است که به منجنیق نیازی ندارد. | ## جمع‌بندی | این نوع ناوها بیشتر هواپیماهای عمودپرواز VTOL یا STOVL (هواپیماهایی که به صورت عمود فرود می‌آیند و با طی مسافت کمی پرواز می‌کنند) را حمل می‌کند.
موضوع مقاله: گروه موبی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گروه موبی | مقدمه: این مجموعه شامل شبکه‌های تلویزیونی طلوع، تلویزیون لمر، طلوع نیوز، تلویزیون فارسی۱، رادیو آرمان، استدیوی موسیقی باربد میوزیک، کابورا پرودکشن، رادیو ارکوزیا و در این‌اواخر اپ دریا می‌باشد. | ## بخش 1: گروه موبی | در سال ۲۰۰۶ گروه رسانه‌ای موبی اقدام به بنیان‌گذاری تلویزیون لمر کرد که برنامه‌های خود را به زبان پشتو ارائه می‌دهد. در سال ۲۰۰۸ این سازمان با بنیان‌گذاری تلویزیون جهانی طلوع گسترهٔ رسانه‌ای خود را به اروپا و آمریکای شمالی رساند. | ## بخش 2: گروه موبی | در سال ۲۰۱۰ با آغاز فعالیت تلویزیون طلوع نیوز این شبکه دارای چهار تلویزیون و دو رادیوی اف ام شد. در سال ۲۰۰۹ این گروه در همکاری با شرکت نیوز کورپوریشن اقدام به بنیان‌گذاری تلویزیون فارسی۱ کرد که از امارات برای تمام فارسی زبانان برنامه پخش می‌کرد. | ## بخش 3: گروه موبی | در سال ۲۰۱۱ بر اساس اعلام اسامی ۱۰۰ شخصیت برتر و پرنفوذ توسط مجله تایم، سعد محسنی (بنیانگذار، مالک و رئیس اصلی شرکت گروه موبی) به عنوان سی و چهارمین شخص پرنفوذ جهان شناخته شد. در سال ۲۰۱۵ این گروه شبکه‌ای با نام لنا را که به لهجهٔ عراقی زبان عربی پخش می‌شود، در بغداد بنیان‌گذاری کرد. | ## جمع‌بندی | در سال ۲۰۱۶ این گروه شبکه‌ای با نام کنا را به زبان امهری برای مردم اتیوپی بنیان‌گذاری کرد.
موضوع مقاله: نفرین منابع | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نفرین منابع | مقدمه: مابین سال‌های ۱۹۶۵–۱۹۹۸ سرانهٔ تولید ناخالص ملی در این کشورها از متوسط ۱٫۳٪ کمتر بود، درحالی‌که در سایر کشورهای در حال توسعه سرانه تولید ناخالص ملی متوسط ۲٫۲٪ بود. | ## بخش 1: نفرین منابع | بدین ترتیب بخش‌های تجاری عمدتاً کشاورزی و صنعت قابلیت رقابت خود را در بازار جهانی از دست می‌دهند. افزایش درآمد ملی اغلب به افزایش پرداختها توسط دولت در بخش‌های نظیر (درمانی، نظامی و رفاهی) منجر می‌شود که این نیز به افزایش نرخ واقعی ارز و افزایش دستمزدها می‌انجامد. ناپایداری درآمد قیمت پاره‌ای از مواد خام دستخوش نوسانات شدید است، به عنوان مثال قیت نفت خام در سال ۱۹۹۹/ ۱۹۹۸ حدود ۱۰ دلار در هر بشکه بود در حالیکه در سال ۲۰۰۸ به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده. تغییراتی این چنین ناگهانی در واقعیت‌های اقتصادی اغلب به به‌هم خوردن گسترده قراردادهای اقتصادی منجر می‌شود. | ## بخش 2: نفرین منابع | عواملی چون افزایش نقدینگی ویا مرض هلندی که باعث کاهش نرخ بهره در قبال قرض می‌شود نیز در ترغیب دولت‌ها به این کار مؤثر است. با این حال چنانچه قیمت مواد خام طبیعی و نرخ معاوضه ارز در یک زمان افت کند دولت پول کافی برای پرداخت دیون نخواهد داشت. به عنوان نمونه می‌توان از نیجریه و ونزوئلا نام برد که در دهه ۱۹۷۰ با رشد ناگهانی قیمت نفت به سرعت خود را به زیر بار دیون سنگین بردند، اما وقتی در دهه ۱۹۸۰ از قیمت نفت کاسته شد؛ موسسات مالی از پرداخت وام به آن‌ها سر باز زدند و بسیاری از این کشورها بسیار مقروض شدند و با احتساب جریمه‌ای که بر بهره آن‌ها افزوده می‌شد همچنان به زیر بار قرض بیشتری رفتند. در این کشورها مبالغ بسیار هنگفتی از سرمایه بر سر اینگونه مفاسد سیاسی هزینه می‌شود. | ## بخش 3: نفرین منابع | از طرفی وجود مناطق آزاد مالیاتی بهشت امنی برای سیاسیون فاسد ایجاد می‌کند تا درآمدهای نامشروعشان را پنهان کنند. فقدان اقتصاد چندبعدی و پدیدهٔ خودمختاری اقتصادی در این کشورها بر اثر سوددهی زودگذر در پاره‌ای از مواد خام طبیعی ضرورت اقتصاد چندبعدی نادیده گرفته می‌شود. تلاش‌هایی هم که اغلب توسط موسسات عام‌المنفعه در جهت اقتصاد چندبعدی صورت می‌پذیرد بر اثر سوء مدیریت یا جهت‌گیری نادرست به جایی نمی‌رسد. در این کشورها حتی اگر تلاشی نیز از طرف در اقتصاد چند بعدی صورت گیرد بر سوددهی بالا در بخش مواد خام طبیعی قدرت رقابت از دیگر صنایع سلب می‌شود. | ## جمع‌بندی | میزان اعتماد متقابل مردم بر اساس تحقیقات پیمایشی چند گروه از جامعه‌شناسان از جمله اینگلهارت؛ همبستگی شدیدی میان میزان سرانه ناخالص ملی کشورها و میزان اعتماد متقابل مردم آن کشورها وجود دارد.
موضوع مقاله: غار شاپور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غار شاپور | مقدمه: غار شاپور در انتهای تنگ چوگان و در چهار کیلومتری شهر بیشاپور در شهرستان کازرون مهمترین پایتخت ساسانیان در ارتفاع حدود ۸۰۰ متری از سطح زمین قرار دارد و دهانهٔ آن حدود ۳۰ متر می‌باشد. | ## بخش 1: غار شاپور | در دهانهٔ این غار مجسمهٔ شاپور یکم (دومین پادشاه ساسانی) قرار گرفته‌است و به همین دلیل این غار به نام شاپور معروف شده‌است. پیکره شاپور یکم از یک ستون چکیده غول‌پیکر که در این غار وجود داشته تراشیده شده و با وجود گذشت ۱۷۰۰ سال هم‌چنان پابرجا می‌باشد و تنها مجسمهٔ باقی‌مانده از دوران ایران باستان است که حدود ۷ متر ارتفاع دارد. مجسمه واژگون شده‌بود که در سال ۱۳۳۶ توسط ارتش شاهنشاهی ایران و با فرمان محمدرضا پهلوی در جای خود قرار گرفت. عنوان شده‌است که در جریان افتادن استان فارس امروزی به دست اعراب، ۲۵ اوت سال ۶۳۳ میلادی یک سردار عرب به نام نصر ابن سیار وارد غار شاپور شد و غار در آن زمان پر از آثار تاریخی و هنری ایرانیان بود. | ## بخش 2: غار شاپور | نصر دستور افکندن مجسمه شاپور از جایگاهش داد و آثار دیگر هم از آسیب در امان نماند. نصر پیشنهاد مردم محل را که در برابر دریافت مقداری زر از آنان، اجازه دهد که مجسمه را به حالت اول بازگردانند، رد کرد. برای رسیدن به غار شاپور، می‌توان از سواری‌های محلی که از پاسگاه نیروی انتظامی مقابل بیشاپور به مقصد روستاهای محلی میروند استفاده کرد و از مقابل پارکینگ غار شاپور صعود ۲ ساعته به بالای کوه را شروع کرد. فرمان دائر به برپا ساختن مجسمه بوسیله ارتشبد دکتر بهرام آریانا رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، به سرلشکر (بعدها سپهبد) محمد تقی مجیدی فرمانده سپاه ۵ فارس ابلاغ و پس از ۶ ماه تلاش شبانه‌روزی در ساعت ۱۷ روز ۲۶ بهمن ماه ۱۳۳۶ خورشیدی مجسمه به جای خویش استوار گشت. | ## بخش 3: غار شاپور | این تلاش تحت رهبری و نظارت مستقیم سرلشکر محمد تقی مجیدی فرمانده سپاه ۵ و توسط هفت نفر از افسران و یکنفر غیرنظامی انجام شد. نظامیانی که در این طرح شرکت داشتند عبارت بودند از: ۱ سرگرد فنی احمد بیضائی ۲ سروان پیاده کریم خرقانی ۳ ستوان یکم مهندس حسن بختیاری ۴ ستوان یکم پیاده غلامعلی آیرملو ۵ ستوان دوم مهندس جواد عمادی ده حقی ۶ ستوان دوم پیاده اصغر شکور ۷ ستوان سوم پیاده مصطفی افراسیابی ۸ غیرنظامی استاد موسی مختاری و بالغ بر دویست نفر درجه دار و سرباز و افزارمند پادگانهای شیراز و کازرون که نام آن‌ها در دستور سپاه ۵ درج گردید. | ## جمع‌بندی | علاوه بر برپا کردن مجسمه تکمیل جاده اتومبیل رو از رودخانه شاپور تا ایستگاه اتومبیل و احداث راه سواره رو کوهستانی از ایستگاه اتومبیل تا پای دهانه غار و ساختن ۲۳۰ پله با سنگ تراشیده شده و نرده آهنی و ساختمان پیدار مسطحه با دیواره سنگی و پله‌های مربوط در داخل غار نیز توسط افسران و افراد نامبرده بالا ساخته و پرداخته شده‌است.
موضوع مقاله: تور (صورت فلکی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تور (صورت فلکی) | مقدمه: مدعاها یکی از مواردی که در خصوص این مجموعهٔ ستاره‌ای مطرح می‌شود ادعای فردی به نام باب لازر است که از پرسنل منطقه ۵۱ ایالت متحده آمریکا بوده ایشان ادعا می‌کنند که قبلاً در منطقه ۵۱ تعدادی بشقاب پرنده در حال ساخت بوده‌است که خود او آن‌ها را دیده‌است. | ## بخش 1: تور (صورت فلکی) | و ایشان ادعا می‌کند که ایالت متحده آمریکا طی یک برنامه فوق‌العاده سری در صدد است با افرادی که هزاران سال قبل از سیاره زمین هجرت کرده‌اند و در مجموعه صورت فلکی تاربست زندگی می‌کنند ارتباط بر قرار کند. | ## بخش 2: تور (صورت فلکی) | طبق ادعای ایشان بشقاب پرنده فناوری می‌باشد که از صورت فلکی یادشده به زمین آمده‌است و بر اساس فرایندهای هسته‌ای و رآکتور ضد ماده کار می‌کند. | ## بخش 3: تور (صورت فلکی) | ## جمع‌بندی | صورت تاربست از جمله صورت‌های فلکی است که در نیمکره شمالی زمین به هیچ عنوان دیده نمی‌شود و تقریباً در نزدیکی محور سماوی قطب جنوب قرار دارد.
موضوع مقاله: اثر مایسنر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اثر مایسنر | مقدمه: اثر مایسنر گاهی با نوعی از خاصیت دیامغناطیس که در رساناهای کامل وجود دارد اشتباه گرفته می‌شود: طبق قانون القای الکترومغناطیسی فارادی، اگر یک میدان مغناطیسی متغیر به یک رسانا اعمال شود، جریانی در رسانا به وجود می‌آید که میدان حاصل از آن با تغییر میدان خارجی مخالفت می‌کند. | ## بخش 1: اثر مایسنر | در یک رسانای کامل، این جریان می‌تواند بسیار بزرگ باشد، و در نتیجه میدان مغناطیسی را کاملاً خنثی کند. اثر مایسنر با این پدیده متفاوت است؛ ابررسانا هرگونه میدان مغناطیسی‌ای را طرد می‌کند، نه فقط میدان‌های متغیر را. اگر ماده را تا زیر دمای بحرانی‌اش سرد کنیم، خواهیم دید که میدان مغناطیسی درونی ناگهان از بین می‌رود. | ## بخش 2: اثر مایسنر | اثر مایسنر را برادران لندن توضیح دادند و نشان دادند که حداقل انرژی الکترومغناطیسی در ابررساناها از رابطهٔ زیر تبعیت می‌کند. این رابطه پیش‌بینی می‌کند که وقتی در ابررساناها از سطح به لایه‌های پایین‌تر ماده پیش می‌رویم، میدان مغناطیسی ناگهان از بین می‌رود. در ابررسانای نوع دوم میدان خارجی به‌طور کامل بازگردانده نمی‌شود و میدان به صورت رشته‌هایی درون ماده حضور می‌یابد. | ## بخش 3: اثر مایسنر | این رشته‌ها در حالت عادی هستند (و نه ابررسانایی) و ابرجریان‌هایی آن‌ها را احاطه کرده‌است که حالت گردابی نامیده می‌شود. | ## جمع‌بندی | این مواد می‌توانند در مقابل میدان‌های مغناطیسی بزرگتر در حالت ابررسانایی باقی بمانند.
موضوع مقاله: اکس-افندر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اکس-افندر | مقدمه: «اکس-اُفندر» ، آهنگی از گروه موسیقی موج نوی آمریکایی بلاندی است که به وسیلهٔ گری ولنتاین و دبی هری برای آلبوم آغازین هم‌نام با ترانه، بلاندی، نوشته شده بود. | ## بخش 1: اکس-افندر | این آهنگ به عنوان تک‌آهنگ اصلی آلبوم از سوی شرکت پرایوت استاک رکوردز در سال ۱۹۷۶ عرضه شد. گری ولنتیاین، این ترانه را برای پسری ۱۸ساله که به خاطر داشتن رابطهٔ جنسی با دوست‌دختر جوان‌ترش دست‌گیر شده‌بود نوشت. دبی هری متن ترانه را تغییر داد که در نتیجه، آهنگ در مورد فاحشه‌ای بود که جذب مأمور پلیسی شده که وی را دست‌گیر کرده‌بود. | ## بخش 2: اکس-افندر | این ترانه به وسیلهٔ ریچارد گاتهرر، کسی که با گروه دخترانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ اینجلز کار کرده‌بود، نوشته شد و این ترانه از لحاظ سبکش، باقی‌ماندهٔ آن دوران است. پرایوت استاک مصر بود که نام ترانه به «اکس-افندر» تغییر یابد، چرا که از نام اصلی ترانه، دلواپس بودند. این ترانه به جدول‌های موسیقی راه نیافت، اما کریسلیس رکوردز، این آهنگ را به همراه آلبوم بلاندی شنید و با گروه قراردادی را امضا کرد. | ## بخش 3: اکس-افندر | به دلیل نسخه‌های محدود این تک‌آهنگ و شهرت متعاقب گروه، نسخه‌ای از تک‌آهنگ آمریکایی پرایوت استاک با عنوان «اکس-افندر/در آفتاب»، نسخه‌ٔ کمیاب و باخواستاری است که کپی‌هایی از آن با قیمت ۷۵۰ پوند در فروشگاه‌های گردآورندگان به فروش می‌رسد؛ نظر به این‌که میکس‌های هر دو آهنگ در تک‌آهنگ نام‌برده، متفاوت از آن‌هایی هستند که در آلبوم بلاندی قرار گرفته‌اند. این میکس‌ها در نسخهٔ چاپ مجدد آلبوم سال ۲۰۰۱ ای‌ام‌آی/کپیتل رکوردز به عنوان ترانه‌های اضافی قرار گرفته‌اند. | ## جمع‌بندی | متأسفانه هیچ شاه‌نواری از نسخه‌های پرایوت استاک در آرشیوها نگه‌داری نشده‌است و در نتیجهٔ آن، این آهنگ‌های اضافی مستقیماً از نوارهای تک‌آهنگ منتقل شده‌اند.
موضوع مقاله: فرهنگ سخن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرهنگ سخن | مقدمه: فرهنگ سخن از تازه‌ترین فرهنگ‌های لغت یک‌زبانهٔ فارسی است و به سرپرستی حسن انوری تألیف شده است. | ## بخش 1: فرهنگ سخن | این فرهنگ دو ویراست اصلی دارد: ویراست بزرگ (فرهنگ بزرگ سخن) در هشت جلدوبگاه خانهٔ کتاب صفحات اولیۀ فرهنگ بزرگ سخن ویراست کوچک (فرهنگ فشردهٔ سخن) در دو جلدوبگاه خانهٔ کتاب فرهنگ فشردهٔ سخن فرهنگ بزرگ سخن، افزون بر واژه‌های قدیمی، دربردارندهٔ کمابیش همهٔ واژه‌ها، اصطلاح‌های علمی و تعبیرهای روز زبان فارسی است. همچنین، واژه‌های بسیار کم‌کاربرد و به‌ویژه کهن‌ترِ کم‌شاهد و نیز واژه‌هایی که به‌طور قیاسی ساخته می‌شوند، از این فرهنگ حذف شده‌اند.سایت خانهٔ کتاب: فرهنگ فشردهٔ سخن هدف از تلخیص فرهنگ بزرگ سخن و درآوردن آن به‌صورت فرهنگ دوجلدی، امکان بهره‌وری کسانی است که به فرهنگ بزرگ سخن دسترسی ندارند یا به‌دنبال مستندات واژه‌ها نیستند.سایت خانهٔ کتاب صفحات اولیۀ فرهنگ فشردهٔ سخن فرهنگ روز سخن فرهنگ روز سخن در یک جلد تألیف شده است. | ## بخش 2: فرهنگ سخن | این فرهنگ، برخلاف دو فرهنگ اصلی، واژه‌های قدیمی را دربرندارد و در تدوین آن، واژه‌ها و تعبیرات روزِ زبان فارسی مدّ نظر بوده است. حجم اصطلاحات علمی نیز در این ویرایش از مجموعهٔ فرهنگ سخن کمتر از دو ویرایش اصلی (فرهنگ بزرگ و فرهنگ فشرده) است. | ## بخش 3: فرهنگ سخن | در تدوین این فرهنگ هم، افزون بر سرویراستار (حسن انوری)، ۴۶ مؤلف و ۲۱ ویراستار در بخش‌های عمومی و تخصصی همکاری داشته‌اند. ذیل فرهنگ بزرگ سخن این کتاب ذیلی است بر فرهنگ بزرگ سخن که در سال ۱۳۸۱ در هشت جلد انتشار یافته بود. | ## جمع‌بندی | این ذیل مشتمل بر واژه‌هایی است که از قلم افتاده یا تازه یافته شده‌اند، همچنین، مشتمل است بر تصحیح غلط‌های چاپی و غیرچاپی و اشتباه در ارجاعات که در هشت جلد روی داده، و نیز برخی شواهد جدید بر مدخل‌هایی که شاهد کم داشته یا شاهد نداشته‌اند.سایت خانهٔ کتاب صفحات اولیۀ ذیل فرهنگ بزرگ سخن خبر آنلاین غلط‌های «فرهنگ سخن» اصلاح و واژه‌های جدید اضافه شد ویژگی‌های فرهنگ سخن فرهنگ سخن دارای ۷۵ هزار سرواژه اصلی، ۴۵ هزار سرواژه فرعی، ۱۶ هزار شاهد مستند و هزار مثال و ۱۵۰۰ تصویر است.
موضوع مقاله: امپراتوری مغول | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امپراتوری مغول | مقدمه: این امپراتوری از شرق آسیا آغاز شد و سرانجام، از اروپای شرقی تا دریای ژاپن کشیده شده و قسمت عظیمی از سیبری را هم تحت تصرف خود گرفت و در جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا، غرب آسیا و بخشی‌هایی از شبه قاره هند نیز گسترده شد. | ## بخش 1: امپراتوری مغول | امپراتوری مغول به‌عنوان بزرگ‌ترین امپراتوری سده‌های میانی و دومین امپراتوری بزرگ در تاریخ شناخته می‌شود. این امپراتوری در پهناورترین حد خود (۸۸ سال پس از تشکیل)، مساحتی بالغ‌بر ۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع یعنی در حدود ۲۵ درصد مساحت کل زمین را تحت پوشش قرار می‌داد و بر جمعیتی بالغ بر ۱۰۰ میلیون نفر (۳۱ درصد جمعیت زمین) حکمرانی می‌کرد.Finlay, Pilgrim Art, p. | ## بخش 2: امپراتوری مغول | این امپراتوری عظیم بعدها چهارپاره شد و امپراتوری‌های خانات جغتای، اردوی زرین، ایلخانان و دودمان یوآن از آن پدید آمد و به تدریج رو به اضمحلال رفت؛ تا اینکه در سال ۱۳۶۸ میلادی به کلی از بین رفت. تحت فرماندهی مغولان، فناوری‌های جدید، کالاها و ایدئولوژی‌های مختلف در سراسر اوراسیا منتشر شد. | ## بخش 3: امپراتوری مغول | از این رو بسیاری از خراج‌گزاران پیشین علم استقلال برافراشتند و شروع به جنگ با یکدیگر در جهت رسیدن به برتری کردند. | ## جمع‌بندی | این قوم تا اواسط سده دوازدهم شکست‌های بزرگی از دشمنان دیرینه خود، تاتارهای استپ‌های غرب مغولستان و دودمان جین، متحمل گشتند و با از دست دادن جایگاه خود به‌عنوان نیروی تعیین‌کننده، به یک نیروی ضعیف بدل گردیدند که به کمک دیگران در مقابل دشمنان خود نیازمند بودند.
موضوع مقاله: گرماسنجی تفاضلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گرماسنجی تفاضلی | مقدمه: دمای محفظه نمونه و مرجع با تنظیم از طریق کامپیوتر از دمای مبدأ تا دمای مورد نظر با اشل ۱ درجه سانتیگراد تغییر می‌کند. | ## بخش 1: گرماسنجی تفاضلی | اگر ماده نمونه مورد تجزیه گرماگیر باشد دمای آن کمتر می‌شود و پیک گرفته شده در نمودار توان دستگاه نسبت به دما رو به پایین خواهد بود. سطح زیر پیک تغییرات آنتالپی نمونه را نشان می‌دهد که متناسب با ظرفیت حرارتی ویژه آن است. | ## بخش 2: گرماسنجی تفاضلی | اگر سرعت این تغییرات بالا باشد همه پیک‌ها در دستگاه ثبت نمی‌شوند و از دقت لازم در سنجش کاسته می‌شود. بنابراین لازم است سرعت تغییر دما را در حد امکان کم انتخاب کرد تا همه پیک‌های مورد نظر ثبت شوند. | ## بخش 3: گرماسنجی تفاضلی | کمیت‌های مورد اندازه‌گیری دمای گذار فاز در مواد یکی از مهم‌ترین پارامترهایی است که با کالری‌سنجی سنجشی مقیاسی می‌توان آن را اندازه گرفت. | ## جمع‌بندی | در مورد بسپارها دمای انتقال شیشه‌ای از فاز شیشه‌ای یا آمورف (بی شکل) به فاز پلاستیکی را نیز با کالری‌سنجی سنجشی مقیاسی تعیین می‌کنند.
موضوع مقاله: آنتالپی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آنتالپی | مقدمه: آنتالپی یا اندرتافت یا درون‌گرمی مقدار کل محتوای انرژی یک سامانه در فشار و دما ثابت است. | ## بخش 1: آنتالپی | آنتالپی به‌وسیله رابطه زیر محاسبه می‌شود: که H نمایانگر آنتالپی سیستم (در واحد ژول)، E نمایانگر انرژی درونی سامانه (در واحد ژول)، P نمایانگر میزان فشار در مرز سامانه (در واحد پاسکال) و V نمایانگر حجم سامانه (در واحد مترمکعب) می‌باشد. تغییرات آنتالپی یک تابع حالت است به این معنی که مقدار آن تنها به حالت‌های آغازی و پایانی فرایند بستگی دارد و تغییرات در مسیر انجام واکنش با استفاده از آن تابع قابل بررسی نیست. تغییرات آنتالپی تغییر آنتالپی یا ΔH عبارت است از میزان گرمایی که در تبدیل واکنش دهنده(ها) به فراورده(ها) در یک واکنش شیمیایی مبادله می‌شود معمولاً تغییرات آنتالپی واکنش‌ها را در دستگاه‌های آنالیز مورد سنجش قرار می‌دهند. در این نوع واکنش‌ها تغییر حجم برابر صفر نیست و تغییر آنتالپی معمولاً منفی به‌دست می‌آید. | ## بخش 2: آنتالپی | تغییرات آنتالپی در واکنش‌های گرماگیر در واکنش گرماگیر این تغییرات مثبت است یعنی آنتالپی سیستم در صورتی که واکنش گرماگیر باشد افزایش خواهد یافت. تغییرات آنتالپی در واکنش‌های گرماده تغییرات آنتالپی واکنش گرمازا منفی است یعنی آنتالپی سیستم‌هایی که در آن‌ها واکنش گرمازا انجام می‌شوند کاهش می‌یابد. مقدار کار مربوط به تغییر حجم نمونه ناشی از واکنش سیستم تفاوت این دو را موجب می‌شود روش اندازه‌گیری تغییرات آنتالپی تغییرات آنتالپی را در روش غیرمستقیم با استفاده از روش کالریمتری سنجشی مقیاسی تعیین می‌کنند و از مشتق آن مقدار ظرفیت حرارتی ویژه نمونه را به دست می‌آورند. در روش مستقیم از نوعی کالری متر تحت عنوان گرماسنج لیوانی استفاده می‌شود که تنها برای اندازه‌گیری گرمای واکنش‌ها در فشار ثابت استفاده می‌شود. | ## بخش 3: آنتالپی | آنتالپی‌های مهم در شیمی آنتالپی سوختن، تغییر آنتالپی هنگام سوختن یک مول ماده در میزان کافی از گاز اکسیژن (واکنش یک مول ماده با اکسیژن) را نشان می‌دهد. آنتالپی استاندارد تشکیل، تغییر آنتالپی واکنش تشکیل یک مول ماده از عنصرهای سازنده اش در حالت استاندارد را نشان می‌دهد. آنتالپی خنثی سازی، تغییر آنتالپی هنگام تشکیل یک مول آب از واکنش ماده اسیدی و ماده پایه را نشان می‌دهد. | ## جمع‌بندی | آنتالپی استاندارد ذوب، تغییر آنتالپی هنگام تبدیل شدن یک مول ماده جامد به همان ماده در حالت مایع در دمای ذوب را نشان می‌دهد.
موضوع مقاله: درس‌های فلسفه تاریخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درس‌های فلسفه تاریخ | مقدمه: پیش‌نویس دوم به سه قسمت فلسفه تاریخ، تحقق روح در تاریخ و سیر تاریخ جهانی تقسیم می‌شود. | ## بخش 1: درس‌های فلسفه تاریخ | پیوست این کتاب شامل وضع جغرافیای جهانی تعاریف کلی جهان نو و جهان کهن و بخش‌بندی تاریخ جهانی است. بحث هگل در این کتاب انواع تاریخ‌نویسان هگل نویسندگان تاریخ‌های دست اول را کسانی می‌داند که رویدادها و اوضاع هم زمان خود را به شکل اثری تصویری برای قوه تصور خواننده درمی‌آورند. در این نوع تاریخ‌نویسی روح نویسنده و روح کارهایی که او روایت می‌کند یگانه و یکسان است. از این رو او به اندیشیدن دربارهٔ خودش نیازی ندارد زیرا خود در روح رویدادها زیست می‌کند و از رویدادها برتر نمی‌رود. این نوع تاریخ تاریخی است که نویسنده از واقعیتی که در آن زیست می‌کند فراتر می‌رود و نه آنچه در زمان موجود بوده‌است بلکه آنچه در روح موجود و حاضر است را وصف می‌کند و به این جهت موضوع آن گذشته به نحو کامل است. | ## بخش 2: درس‌های فلسفه تاریخ | او تاریخ اندیشیده را به سه نوع تاریخ انتزاعی، تاریخ کرداری و تاریخ انتقادی تقسیم کرده‌ است. هگل نوع دیگری از تاریخ را تاریخ فلسفی می‌نامد که دیدگاه تاریخ‌نویس در آن عمومی است اما روی زمینه‌ای خاص از زندگی قومی تکیه نمی‌کند. غایت تاریخ غایت پژوهش فلسفی در طرد تصادف و امکان است زیرا این دو ضرورتی اولیه نیستند و بنابر این در تاریخ غایت کلی و مقصودی مورد نظر است. روش انتزاعی پیشرفت و تکامل روحی قومی همان جریان کاملاً تجربی و محسوسی است که نتیجه کوشش ابتدایی روح است ولی جریان انضمامی تر که کوشش معنوی آن است مهم‌تر است. آزادی و تاریخ تاریخ جهانی نمودار تکامل آگاهی روح از آزادی خود و تحقق بعدی این آزادی است. | ## بخش 3: درس‌های فلسفه تاریخ | این تکامل بنا بر ذات خود جریانی تدریجی است و عبارت است از یک رشته موارد تعیین شده و پی در پی آزادی که از صورت معقول یا مفهوم خود آن یعنی ماهیت آزادی در جریان تکاملش به سوی خودآگاهی ناشی می‌شوند. نقش فلسفه در عینیت زندگی هگل فلسفه را هرجا زندگی سیاسی است لازم به ظهور می‌داند زیرا آنچه به هر محتوایی خصلت فرهنگی می‌دهد مربوط به اندیشه است. از نظر هگل هر کار فقط تا جایی عینی است که موضوع شناسایی انسان واقع شود و کار بدون اندیشه عینیت ندارد. برداشت از تاریخ بخش پایانی کتاب عقل در تاریخ دربارهٔ شناخت نادرست بشری از تاریخ است. هگل در این بخش از کتاب این نکته را مطرح کرده که در شناخت ما از تاریخ جهانی، تاریخ فقط به منزله امری مربوط به گذشته پنداشته می‌شود ولی تاریخ علاوه بر گذشته با حال نیز سروکار دارد. | ## جمع‌بندی | چون آنچه حقیقی است همیشه در خود و برای خود وجود دارد، نه از آن دیروز است، نه از آن فردا، بلکه امری حاضر است و فلسفه با آنچه موجود و حاضر و واقعی است سروکار دارد.
موضوع مقاله: طلاتپه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # طلاتپه | مقدمه: طلاتپه نام یک پایگاه باستانی در نزدیکی شهر شبرغان در شمال افغانستان است که کاوش آن در سال ۱۹۷۸ میلادی به فرمان محمد ظاهر شاه توسط گروهی از باستان‌شناسان افغان و روس به سرپرستی ویکتور ساریانیدی صورت گرفت. | ## بخش 1: طلاتپه | گنجینهٔ طلاتپه مشتمل بر بیش از بیست هزار آرایه‌های طلا، پارچه‌های زیور و سکه‌های بجای‌مانده از دوره‌های کوشانیان و دولت یونانی باختر است و از شش گور (پنج زن و یک مرد) که ثروت سرشاری از جواهرات گرانبها را در خود جای داده بودند بدست آمده است. آرایه‌های بدست آمده شامل سکه‌ها، گردن‌بندهای تزئین شده با سنگ‌های گرانبها، کمربندها، مدال‌ها و تاج‌ها می‌باشد. کمتر از نیم کیلومتر از شهر مستحکم شدهٔ باستانی یمشی‌تپه، این تیم شش گور دست‌نخورده را پیدا کردند که بقایای پنج زن و یک مرد را در خود جای داده بود، و پیشینهٔ آن به سدهٔ نخست میلادی می‌رسید. | ## بخش 2: طلاتپه | در پنج تا از این گورها ۲۰٫۰۰۰ پارچهٔ طلا و ابزار دیگر - جواهرات، کمربندها، سرپوش (کلاه)، اسلحهٔ سنتی و هزاران اشیای شخصی دیگر جای گرفته‌بودند. این اشیاء که کاملاً سالم و دست‌نخورده باقی‌مانده بودند و به ترتیب دقیقی که بازماندگان و فامیل این مُردگان قرار داده بودند، و از پنج گور در طلاتپه بیرون کشیده شده بودند به باستان‌شناسان این امکان را داد تا پوشاک و جواهرات این رفتگان در جزئیات دقیق آن بازسازی کنند. (نگارهٔ زیر را ببینید) تاریخ‌گذاری این گورها با مطالعهٔ سکه‌هایی که در دستان و جیب‌های این مردگان قرار داده شده بودند امکان‌پذیر بود. | ## بخش 3: طلاتپه | با نظر داشت سالیانی که این سکه می‌بایستی از گال به شمال افغانستان در دوران باستان پیموده باشد، می‌نماید که پیشینهٔ گورهای طلاتپه می‌بایستی متعلق به رُبع دوم از سدهٔ نخست میلادی باشد. بر روی غلاف نگارهٔ دو جاندار افسانوی در حال نبرد، که یکی در حال بلعیدن دیگری است دیده می‌شود. جاندار حمله‌برنده اژدهای بالداری با تاج موج‌دار، دندان‌های قوی و شاخ‌های آهو که شاخه شاخه شده‌اند است و در سر هر شاخه فیروزه کار شده‌است. | ## جمع‌بندی | این احتمالاً اشاره‌ای است به آهو و گوزن، یکی از نگارهای افسانوی کوچ‌نشینان، که هنر اِستِپ‌ها، از سایبریا تا دانوب را در ذهن تداعی می‌کند.