موضوع مقاله: استان هرمزگان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان هرمزگان | مقدمه: این استان از شمال و شمال شرقی با استان کرمان، از شمال و شمال غربی با استان فارس، از غرب با استان بوشهر و از شرق با استان سیستان و بلوچستان هم‌مرز است. | ## بخش 1: استان هرمزگان | در جنوب نیز آب‌های خلیج فارس و دریای مَکُران در نواری به طول حدود ۹۰۰ کیلومتر سواحل این استان را دربر گرفته‌اند.محمدیان، کوخردی، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. استان هرمزگان، بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، با حدود ۱ میلیون و ۷۷۶ هزار نفر جمعیت، پانزدهمین استان پرجمعیت کشور بوده است. استان هرمزگان از طریق مسیرهای زمینی با استان‌های بوشهر، فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان ارتباط دارد و از طریق راه‌آهن به شبکهٔ سراسری ریلی کشور متصل است. همچنین با در اختیار داشتن فرودگاه‌های بین‌المللی بندرعباس، کیش، بندرلنگه و قشم، ارتباط هوایی این استان با نقاط مختلف ایران و جهان برقرار است. هرمزگان یکی از قطب‌های تولید میوه‌های گرمسیری کشور، به‌ویژه انبه و موز محسوب می‌شود و همواره در میان سه استان برتر ایران در این زمینه قرار دارد. همچنین از نظر گردشگری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است؛ جزایر کیش، قشم و هرمز از مهم‌ترین مقاصد گردشگری این استان به‌شمار می‌آیند. پیشینه استان هرمزگان تا سال ۱۳۱۶ خورشیدی، بخشی از ایالت بندرها و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر بود. در آبان‌ماه ۱۳۱۶ و بر پایهٔ قانون تقسیمات کشوری، ایران به شش استان اصلی شامل شمال‌غرب، غرب، شمال، شمال‌شرق، جنوب و مَکُران تقسیم شد. در آن زمان، شهر بندرعباس که با نام عباسی شناخته می‌شد، بخشی از استان جنوب به‌شمار می‌آمد. در این تقسیم‌بندی، استان هشتم با مرکزیت کرمان شامل شهرستان‌های کرمان، بم، بندرعباس، خاش و چند شهر دیگر بود. در مقابل، شهرستان‌های غربی استان مانند بندرلنگه، بستک و گاوبندی (پارسیان امروزی) به‌عنوان سه بخش از توابع شهرستان لار، جزو استان هفتم با مرکزیت شیراز محسوب می‌شدند. تا سال ۱۳۳۹ خورشیدی، نام استان‌ها به همان شکل عددی (استان یکم، دوم و …) باقی ماند. پس از آن، بر اساس پیشینهٔ تاریخی مناطق، تقسیمات کشوری تغییر یافت و چند فرمانداری کل تشکیل شد که یکی از آن‌ها فرمانداری کل بندرها و جزایر دریای مکران با مرکزیت بندرعباس بود. در سال ۱۳۳۲، بندرلنگه به شهرستان تبدیل شد و بخش‌های بستک، گاوبندی، شیبکوه و جزایر کیش و حومه زیرمجموعهٔ آن قرار گرفتند. | ## بخش 2: استان هرمزگان | در سال ۱۳۳۴ نیز میناب به شهرستان ارتقا یافت و با بخش‌های رودان، سیریک و حومه دوران جدید سیاسی خود را آغاز کرد. همچنین، بخش‌های فین و خمیر به شهرستان بندرعباس افزوده شدند و از مجموع شهرستان‌های بندرعباس و میناب، فرمانداری کل بندرها و جزایر بحر مکران شکل گرفت. در سال ۱۳۴۶، دو فرمانداری کلِ بندرها و جزایر دریای مکران و بندرها و جزایر خلیج فارس منحل شدند و به جای آن‌ها استان بندرها، جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای مکران با مرکزیت بندرعباس تأسیس شد. این شهر در انتهای خلیج فارس و در نقطهٔ اتصال شاهراه خلیج فارس و دریای عمان واقع شده و نقشی کلیدی در زمینهٔ صادرات و واردات کشور ایفا می‌کند. پالایشگاه ستاره خلیج فارس (بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی جهان) بندر شهید رجایی (بزرگ‌ترین بندر تجاری ایران) فولاد هرمزگان پالایشگاه نفت بندرعباس آلومینیوم المهدی کشتی‌سازی خلیج فارس کارخانه سیمان هرمزگان پالایشگاه گاز سرخون و قشم نیروگاه حرارتی بندرعباس مردم‌شناسی جمعیت جمعیت استان هرمزگان، در سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۱٬۷۷۶٬۴۱۵ نفر بوده است. این استان علاوه‌بر اینکه از جمعیت جوان و رشد جمعیت به‌نسبت بالایی برخودار است، به‌سبب وجود شهرهایی همچون بندرعباس، کیش و قشم مهاجرپذیر نیز هست همین عوال سبب شده رشد جمعیت در این استان بالا باشد. منطقه میناب و رودان منطقه فارغانات کشاورزی و باغداری (نارنگی مرغوب، ذرت و گندم، نخل خرمای پیارم) به‌عنوان قطب‌های کشاورزی استان به‌شمار می‌آید. انگشتی|300px|پنجشنبه بازار میناب این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، فولاد، آلومینیوم، خاک‌سرخ و … است. در ضمن هرمزگان در زمینه حمل و نقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی برجسته‌ای برخوردار است. جزایر کیش و قشم به‌عنوان مناطق آزاد تجاری از لحاظ اقتصادی برای این استان سود سرشاری را به دنبال دارند. همچنین بندر شهید رجایی بزرگ‌ترین بندر بازرگانی و گمرک دنیا دروازهٔ ورود کالا به ایران می‌باشد، با این اوصاف می‌توان بندرعباس را پایتخت اقتصادی دنیا نامید که اقتصاد دنیا به آن وابسته است.محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. از شرق با فرهنگ و سنن بلوچ‌ها شروع می‌شود و پوشش مردم به‌خصوص زنان بسیار شبیه بلوچ‌ها است و در مرکز استان بیشتر از فرهنگ بومی خود و لباس آن‌ها بیشتر فرنگی است، زنان پوشش مشهور بندری، لباسی با پارچه‌های رنگی شاد قرمز سبز زرد و آبی و بیشتر زری بافی شده و برای مردها کپره، آف، لنگوته و سُواس با عنوان لباس محلی وجود دارد؛ ناخداها، ملوانان و صیادان نیز دو نوع پیراهن ویژه مهمانی و کار داشتند، لباس مهمانی (پلوخوری) به‌طور معمول از رنگ سفید و حریر یا ململ نازک درجه یک انتخاب می‌کردند و برای کار نیز پیراهن بلند بود و ملوانان در هنگام زمستان برای کارکردن از پارچه‌های کلفت رنگی و راه راه استفاده می‌کردند و در غرب و جزایر استان فرهنگ عربی و بومی (بندری) دیده می‌شود که مردان دشداشه یا همان کندوره همراه با چفیه و عقال یا به صورت دستار دیده می‌شود. آیین‌ها، افسانه‌ها و اعتقاداتی که از قلهٔ کوه‌ها تا حضور دریا و صیادان را دربرگرفته است، بر این چهارراه فرهنگی می‌توان از همهٔ اقوام، ملت‌ها و ادیان آمده و رفته چیزهای بسیار بر جای مانده یافت. پس باید با ضرب دهل‌ها و نقش لباس همراه شد و به تماشای زار و عضوا نشست تا تاریخ دیرینهٔ فرهنگ و تمدن هرمزگان را که حکایت مردم دیرزی این دیار وهم نشینی آنان با مهاجران از دور آمده را دریافت. | ## بخش 3: استان هرمزگان | زندگی جانوری جانوران خشکی به‌دلیل تنوع ناهمواری‌ها در استان هرمزگان می‌توان به گونه‌های جانوری گرمسیری مانند کمنزیل، شتر، بزمجه اشاره کرد. در کنار گونه‌های سردسیری کوهستانی مانند قوچ و پلنگ در کوه (تشگرد فارغان) گونه صحار تورانی وایرانی و بارش برف در هر سال در فارغان و بخون در قسمت شمالی مشاهده نمود. علاوه بر این، نزدیکی قله تشگرد فارغان۳۲۶۰ متربه دریا، سبب پیدایش گونه‌هایی از جانوران نظیر عقاب ماهیگیر، جبیر، چشم‌سفید هندی، دارکوب بلوچی، لاک‌پشت پوزه عقابی، دلفین، خرس سیاه آسیایی شده است. حمل‌ونقل شبکه راه‌های زمینی عمده راه‌های زمینی هرمزگان عبارتند از:بندرعباس ـ بندرلنگه-پارسیان-بوشهربندرعباس-گهکم-داراب-شیرازبندرعباس-بستک-لاربندرعباس-جهرم-شیرازبندرعباس-حاجی‌آباد-سیرجان-کرمانبندرعباس-رودان-کهنوج-کرمانبندرعباس-میناب-جاسک-چابهاربندرعباس-لار-جهرم-شیراز بندرعباس-شمیل-گجگ پشتکوه با بازگشایی جاده پشتکوه بخش شمیل بسیاری از مسیرها به استان‌های دیگر کوتاه می‌شود شبکه راه‌آهن ریل‌گذاری اولین شبکه راه‌آهن استان در زمستان ۱۳۷۳خورشیدی به پایان رسید. عملیات ریل‌گذاری این شبکه از بافق تا بندرعباس به طول۷۰۰ کیلومتر با اعتباری افزون بر ۱۶۴ میلیارد ریال اجرا شد. باند دوم مسیر بافق به بندرعباس در سال۱۳۹۱ توسط رئیس‌جمهور محمود احمدی‌نژاد افتتاح شد.هم‌اکنون مسیر ریلی شیراز-جهرم-لار-بندرعباس در دست ساخت است. فرودگاه‌ها استان هرمزگان با توجه به موقعیت راهبردی‌اش دارای چندین فرودگاه بین‌المللی و داخلی است که هر روز در آن‌ها پروازهای بسیاری به نقاط مختلف ایران و منطقه انجام می‌شود. محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی. العصیمی، محمد بن دخیل، عرب فارس، چاپ اول، دمام (عربستان سعودی): انتشاراتی الشاطیء الحدیثة، ۱۴۱۸ هجری قمری. حاتم، محمد بن غریب، تاریخ عرب الهولة، چاپ اول، قاهره: دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی. کامله، القاسمی، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات:، چاب دوم، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی. هرمزگان، ناشر:اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان هرمزگان، زیر نظر همایون امیرزاده، سال ۱۳۸۸ خورشیدی. | ## جمع‌بندی | بختیاری، سعید، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.