موضوع مقاله: محمد باهری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمد باهری | مقدمه: محمد معتضد باهری ( – ) وکیل، وزیر دربار، وزیر دادگستری، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، دبیر کل حزب رستاخیز و سیاستمدار ایرانی در دورهٔ محمدرضا پهلوی بود. | ## بخش 1: محمد باهری | در این دوران با گروهی از روشنفکران شیراز از جمله رسول پرویزی، فریدون توللی و ابراهیم گلستان یک حلقه روشنفکری ایجاد نمود و با توجه به جاذبه مارکسیسم در سال‌های پس از سقوط رضاشاه به عضویت حزب توده ایران درآمد. باهری برای هفت سال در پاریس بود و دکترای حقوق خود را از دانشگاه سوربن دریافت نمود. در سال ۱۳۳۲ به تهران بازگشت و ضمن اشتغال به تدریس در دانشگاه تهران، به عنوان مشاور حقوقی به استخدام چند سازمان دولتی درآمد. وی که همچنان در حلقه‌های روشنفکری شرکت می‌کرد در جلسه‌ای در دفتر مجله سخن با اسدالله علم آشنا شد. رسول پرویزی که از از نزدیکان عَلَم و دوستان باهری بود زمینه‌ساز نزدیکی بیشتر این دو شد. او با توجه به پیشینه فعالیت در حزب توده عملاً تشکیلات حزب مردم را اداره می‌کرد و عَلَم سمت رهبری حزب را عهده‌دار بود. | ## بخش 2: محمد باهری | ۲۲ سال بعد که شاه تصمیم به انحلال حزب مردم و ایجاد حزب فراگیر رستاخیز را گرفت باز هم باهری از مهره‌های اصلی در ایجاد این حزب بود و به مدت چهار ماه و نیم نیز دبیرکل حزب شد. باهری در این سال‌ها به تدریس در دانشکده حقوق ادامه می‌داد و کتابی با نام حقوق جزای عمومی نوشت که بارها تجدید چاپ شده‌است. در سال ۱۳۴۱ با انتخاب عَلَم به نخست‌وزیری باهری ابتدا به معاونت نخست‌وزیر و پس از چند ماه به وزارت دادگستری برگزیده شد. از جمله وقایع مهمی که در دوره وزارت وی اتفاق افتاد پیگرد قضایی علی امینی نخست‌وزیر سابق و قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بود. باهری در گفتگو با حبیب لاجوردی در تاریخ شفاهی هاروارد مدعی است که او مبتکر و مجری خانه انصاف بود که برای پر کردن خلاء وزارت دادگستری در روستاها به وجود آمد. روش کار خانه انصاف به این صورت بود که در هر روستا افراد معتمد محلی به وسیله رای‌گیری آزاد توسط اهالی برای حل اختلافات بین روستائیان انتخاب می شدند. | ## بخش 3: محمد باهری | به این صورت مشکلات حقوقی بین روستائیان توسط خودشان حل می شد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محمد باهری نوار شماره ۱۳ وی همچنین در همان مصاحبه گفته بود که مبتکر طرحی بود که بر پایه آن به جای خرید دسته‌گل توسط افراد و سازما‌ های دولتی برای مراسم های مختلف یادبود مثلا گرامیداشت سالروز مرگ رضاشاه یا سالروز گرامیداشت کشته‌های مدافع پهلوی در کودتای ۲۸ مرداد پول دسته‌گل از طرف اهدا کننده به یک حساب مشخص شده واریز شود و فقط رسید پول واریزی به همراه یک شاخه گل در مراسم اهدا شود. محمد باهری که در این روش تایید محمدرضا پهلوی را گرفته بود توانست بر مخالفان این حرکت از جمله تشریفات دربار فائق شود و از درآمد بدست آمده یک مسجد و یک درمانگاه عمومی در مسگرآباد، یک مدرسه در فرح‌آباد و یک کتابخانه برای دانش آموزان عشایر شیراز بسازد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محمد باهری نوار شماره ۲۰ پس از استعفای عَلَم از نخست‌وزیری و انتصابش به وزارت دربار، باهری عهده‌دار معاونت فرهنگی وزارت دربار شد و تا سال ۱۳۵۵ در این سمت باقی ماند. باهری با انتخاب مستقیم شاه در کابینه دوم جعفر شریف‌امامی به وزارت دادگستری برگزیده شد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محمد باهری نوار شماره ۲۸ اما پیش از سقوط دولت شریف‌امامی استعفا داد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ مدت کوتاهی به طور پنهانی در شیراز زندگی کرد تا اینکه موفق شد از طریق مرز پاکستان از ایران خارج شده و به فرانسه برود.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محمد باهری نوار شماره ۳۱ وی در سال ۱۳۸۶ در واشینگتن دی.سی. آخرین دیدار شاه قبل از ترک ایران بر پایه گفته‌های هوشنگ نهاوندی در مصاحبه با تاریخ شفاهی ایران-هاروارد که به کوشش حبیب لاجوردی تهیه شده، محمد باهری آخرین شخصی بود که محمدرضا پهلوی با او در ایران ملاقات داشت. | ## جمع‌بندی | ولی پس از این جلسه شاه با هلیکوپتری که فرح دیبا در آن منتظر وی بود به فرودگاه مهرآباد رفت.