موضوع مقاله: یامچی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یامچی | مقدمه: شهر یامچی یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی و مرکز بخش یامچی می باشد که در مابین شهرستان مرند و خوی واقع شده‌است. | ## بخش 1: یامچی | بر اساس این نظریه نام یامچی دگرگون یافت واژهٔ «جام‌شی (جام‌چی)» یا «جام‌شید (جمشید)» است. بر اساس این نظریه بین برخی نام‌های قدیمی مانند یامین و بنیامین مادر و برادر حضرت یوسف و یام پسر حضرت نوح (ع) ارتباط واژگانی برقرار می‌شود. نظریهٔ سوم: این نظریه نام یامچی را برگرفته از واژهٔ ترکی-مغولی یام (Yam) می‌داند. این نظریه به تحولاتی که در سیستم اطلاع‌رسانی ناشی از گسترش شبکهٔ راه‌ها و چاپارخانه‌ها و محل‌های اتراق مسافران در دوره‌های گذشته روی داده‌است استناد می‌کند. شواهد و قرائن تاریخی حاکی از این می‌باشد که این شهر از گذشته‌های دور در مسیر جادهٔ ابریشم واقع شده بوده‌است. جمعیت جمعیت بخش یامچی طبق آخرین سرشماری کشوری در سال ۱۳۹۵ ه‍.ش با احتساب جمعیت روستاهای تابعه حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر می باشد که بیش از یک‌سوم جمعیت در شهر یامچی متمرکز می باشد. با توجه به گستردگی لهجهٔ یامچی در آذربایجان به مرور شعباتی برای آن پدید آمده‌است. وجود خاک‌های مناسب در اراضی شوراکت ، قیراج و قیزیل داش برای کشت نهال‌های پسته مستعد تشخیص داده شده‌است و قسمتی از این اراضی نیز به زیر کشت پسته رفته‌ است. در اراضی یامچی، خاک‌های مختلفی از جمله خاک شنی، خاک رسی، خاک شور و یک نوع خاک سفید رس مرغوب تشخیص داده شده‌است، این منطقه استعداد و قابلیت فراوانی در زمینهٔ کشاورزی و باغداری دارد. | ## بخش 2: یامچی | جغرافیا یامچی در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تبریز ، غرب جادهٔ مرند-جلفا و در شمال شاهراه ترانزیتی مرند-خوی-بازرگان واقع شده‌است. شهر یامچی بین عرض‌های ۳۸ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۳۸ درجه و ۳۲ دقیقه شمالی و بین طول‌های ۴۵ درجه و ۳۷ دقیقه تا ۴۵ درجه و ۳۹ دقیقه شرقی واقع شده‌است و ارتفاع آن از سطح دریاهای آزاد به‌طور میانگین حدود ۱٬۲۰۰ متر می‌باشد. بازارهای تاریخی یامچی ریشه‌های تاریخی بازار یامچی دهخدا در لغت‌نامهٔ خود ایجاد بازارها را به دوران مغول و حکومت پادشاهان مغول منصوب می‌کند. با توجه به تاریخ ایجاد یام‌ها در دورهٔ مغول سه علت زیر در ایجاد بازار یامچی تأثیر زیادی داشته‌اند: ۱. قرار گرفتن در محدودهٔ راه‌های تجاری و مخصوصاً جادهٔ ابریشم که در بین اهالی به جادهٔ «دوه‌چی» معروف است. به علت گسترش جمعیت یامچی و مرکزیت آن سنگ بنای بازار یامچی گذاشته شد و کم‌کم رونق آن فزونی گرفت. با توجه به مندرجات تاریخ یام‌ها در دوره مغول و ایلخانی، ایجاد بازار احشام همچون اسب و شتر را می‌توان ریشه‌یابی نمود؛ چرا که این چهارپایان مورد احتیاج پیک‌ها بودند. پیک‌ها، اسب‌های پیر و از کار افتاده را به اهالی می‌فروختند تا آن را در کشاورزی و در مکان‌های نزدیک مورد استفاده قرار دهند و اسب تازه را به جای آن می‌خریدند. به تدریج بازار احشام به یک روز کاهش یافته‌است؛ ولی بر اهمیت آن افزوده شده و به یکی از معروف‌ترین بازارهای احشام منطقه تبدیل شده‌است. | ## بخش 3: یامچی | چهارشنبه بازار چهارشنبه بازار یامچی، سابق بر این در سطح منطقه چنان با اهمیت و رونق بوده که یک روز قبل از بازار فروشندگان کالا از نقاط مختلف استان برای فروش کالا به یامچی می‌آمدند. در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۴ این بازار آنچنان رونقی داشت که روز بازار ۳۰ تا ۴۰ گوسفند و ۳ تا ۷ گاو و یک شتر توسط قصابان ذبح و به فروش می‌رسید. شهر یامچی از ابتدای پیدایش خود در طول هفته دارای یک بازار بود که در سراسر منطقهٔ آذربایجان محبوبیت خاصی داشته و دارد، هم‌اکنون نیز این بازار پابرجا بوده. البته به خاطر فعالیت زیاد مغازه‌داران و ایجاد بازارهای نامنظم در سایر نقاط یامچی کمی از رونق و شکوه خود را از دست داده‌است. بازار دواب یامچی در روزهای یکشنبه در شهر یامچی باز احشام برپا است قدمت تاریخی دارد و امروزه همچنان جاده یامچی_ لیوار برپاست. از مهمترین رودخانه‌های که از داخل شهر یامچی عبور می‌کند می‌توان به رودخانهٔ آغ‌چای اشاره کرد. فهرستی از تفرجگاه‌های یامچی: قنات قیراج (اوست و آشاغا قیراج) چشمهٔ دلی کهریز چشمهٔ قره آغیل چشمهٔ پیرغئییب چشمهٔ ماحموت توت چشمهٔ قیزیل‌داش چشمه و باغات کوهستانی خرم‌شا صخره دوه‌داشی صخرهٔ پهلوان‌داشی صخرهٔ میل‌قیه اماکن تاریخی جادهٔ ابریشم که از شهر یامچی عبور می‌کرده‌است؛ که اکنون بقایای این جاده همچنان وجود دارد. | ## جمع‌بندی | همچنین یک قبرستان تاریخی مربوط به مسافران جادهٔ ابریشم در امتداد این جاده در چند کیلومتری شهر یامچی وجود دارد.