موضوع مقاله: گرامافون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گرامافون | مقدمه: گرامافون یا فونوگراف یا آوانِگار یا آوانِگاشتواژه‌های مصوب فرهنگستشان پرکاربردترین دستگاه برای پخش صدای ضبط‌شده از دههٔ ۱۸۷۰ تا دههٔ ۱۹۸۰ میلادی بوده است، که اواخر عصر ناصری به ایران آمد. | ## بخش 1: گرامافون | در آن زمان گرامافون را دستگاه «حافظ‌الصّوت» یا «حبس‌الصّوت» می‌خواندند و می‌نوشتند. با این حال، از اصول فنیِ مشترکی پیروی می‌کنند؛ یعنی اصول ضبط کردن صدا همان است که در زمان ادیسون بود. گرامافون یا صفحهٔ وینیل دستگاهی برای ذخیره‌سازی صدا یا موسیقی به‌صورت آنالوگ است، و به‌عنوان اولین دستگاه ضبط صدا، اختراع شد و یکی از آلات موسیقی است که انقلابی بزرگی در صنعت موسیقی ایجاد کرد. قابلیت گرامافون‌های امروزی بسیار بیشتر و بالاتر از گرامافون تولیدشده توسط توماس ادیسون است، اما به خاطر زیبایی و خاص بودن ظاهر گرامافون هنوز هم بیشتر شرکت‌های تولیدکننده، این وسیله را با طراحی و سبک سنتی و قدیمی آن تولید می‌کنند. واژه‌شناسی واژه گرامافون به‌معنای «صدای حرف» از واژه یونانی ( به‌معنای «حرف») و ( ، به‌معنای «صدا») سرچشمه گرفته است. اصطلاح«فونو گراف»نیز به‌معنای «صدانویسی» ریشه در واژگان یونانی (، به معنی «صوت یا صدا») و ( به‌معنای «نوشتن/کنده کاری») دارد. در انگلیسی بریتانیایی، گرامافون به هر دستگاه بازتولید صدا که از صفحه گرامافون استفاده می‌کند اطلاق می‌شود. در ابتداعلامت تجاری اختصاصی این شرکت بود و هر گونه استفاده از نام توسط سازندگان رقیب در دادگاه مورد اعتراض قرار گرفت. عملکرد صدا، خواه از دهان انسان بیرون بیاید و خواه از آلات موسیقی، در هوا ارتعاش‌هایی پدید می‌آورد. برای انجام این کار در گرامافون چند چیز لازم است: لوله‌ای که مانند میکروفون در برابر دهان قرار می‌گیرد تا ارتعاش‌های صوتی بتوانند در آن جمع شوند و عبور کنند. صفحه‌ای مومی و نرم که بر روی «صفحهٔ گردان» نشسته، در زیر یک سوزن پیوسته می‌چرخد. ضبط اگر کسی در برابر آن لوله یا میکروفن حرف بزند یا آواز بخواند، ارتعاش‌های صوتی‌اش از درون آن گذشته، به صفحه گردان برخورد می‌کند و آن را می‌لرزاند. | ## بخش 2: گرامافون | آنگاه همراه با این صفحه گردان، صفحه مومی نیز می‌لغزد و سوزنی که بر رویش قرار گرفته، پیوسته شیارهایی منظم و دایره‌وار، پشت سر هم روی صفحهٔ مومی ایجاد می‌کند و با حک کردن ارتعاش‌های صوتی، صدای گوینده یا خواننده را ضبط می‌کند. بعد صفحه مومی زیر این سوزن به گردش درمی‌آید، و سوزن درست در لای شیارهایی که سوزن قبلی ایجاد کرده، گردش می‌کند. آن‌گاه بر اثر این ارتعاش است که صدایی که قبلاً ضبط شده است در لوله طنین می‌افکنَد و صدای ضبط‌شده شنیده خواهد شد. از این رو، می‌توانند «امواج صوتی» را به «جریان‌های برقی» تبدیل کنند؛ یعنی به وسیله امواج نوسان‌دار صوتی، جریان‌های نوسان‌دار الکتریکی پدید می‌آورند. سپس این جریان را نیز تقویت کرده و به آهن‌ربایی منتقل می‌کنند که سوزن ضبط، برسر آن وصل شده‌است. آن‌گاه سوزن بر روی یک صفحه مومی گردیده و با انداختن شیارهایی، صدا را ضبط می‌کند. بعد، برای شنیدن صدایی که قبلاً بر روی صفحه پُر شده، سوزنی را که در بازوی پیکاپ نصب گردیده، روی شیارهای صفحه عبور داده می‌شود، تا بر بلورهای درون «پیکاپ» فشار آورده، بلندگو را تحت‌تأثیر قرار دهند، و ارتعاش‌هایی را در هوا پدید آورند که صدای ضبط‌شده شنیده شود. طرح‌های صفحه گردان در حال حاضر سه طرح اصلی صفحه گردان وجود دارد: صفحه گردان محرک تسمه‌ای، محرک مستقیم، و چرخ هرزگرد. در یک گرامافون صفحه گردان تسمه‌ای، موتور در خارج از مرکز صفحه، یا در زیر یا کاملاً خارج از آن قرار دارد، و توسط یک تسمه محرک ساخته‌شده از مواد الاستومری به صفحه گردان متحرک متصل می‌شود. اجزا سیستم‌های بازویی (تون آرم) پیوند= تون‌آرم اس‌ام‌ای ۳۹۱۲ که روی گرامافون Thorens TD124 MkII نصب شده است در برخی از تجهیزات، بازوی حامل پیکاپ، جدا از موتور و صفحه گردان تولید می‌شود. از شرکت‌های متخصص در ساخت تجهیزات تونیک می‌توان به شرکت انگلیسی اس‌ام‌ای اشاره کرد. و کاربر را قادر می‌سازد تا مسیر یک نقطه را راحت‌تر پیدا کند، صفحه را متوقف کند، و از خطر خراش دادن آن جلوگیری کند، که ممکن است هنگام پایین آوردن دستی بازو آسیب ببیند. | ## بخش 3: گرامافون | پیکاپ پیکاپ یا کارتریج، مبدلی است که ارتعاشات مکانیکی سوزن را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند. پیکاپ‌های کریستالی و سرامیکی که از اثر پیزوالکتریک استفاده می‌کنند تا حد زیادی با کارتریج‌های مغناطیسی جایگزین شده‌اند. پیکاپ شامل یک سوزن با نوک الماس یا یاقوت کبود کوچک است که در شیار صفحه گرامافون قرار دارد. سوزن‌ها به‌صورت کروی یا بیضوی طبقه‌بندی می‌شوند، اگرچه نوک آن در واقع به شکل نیمه‌کره یا نیمه‌بیضی شکل است. شکل کروی عموماً قوی‌تر از انواع دیگر است، اما شیار را با دقت دنبال نمی‌کند و پاسخ فرکانس بالا را کاهش می‌دهد. شکل بیضوی با افزایش پاسخ فرکانس بالا و اعوجاج کمتر، شیار را با دقت بیشتری دنبال می‌کند. تعدادی سوزت مشتق از نوع پایه بیضوی وجود دارد، از جمله سوزن شیباتا یا خط‌ریز، که می‌تواند اطلاعات فرکانس بالای موجود در شیار صفحه را با دقت بیشتری بازتولید کند. پیکاپ لیزری در این نوع صفحه گردان با استفاده از پیکاپ لیزری شیار را به صورت نوری می‌خواند. با کارتریج‌هایی مانند تکنیکس EPC-100CMK4 با قابلیت پخش در فرکانس‌های تا ۱۰۰ کیلوهرتز، به سوزنی با شعاع جانبی باریک مانند نیاز است. یک قلم بیضوی باریک با افزایش سایش قادر به خواندن فرکانس‌های بالاتر ۲۰ کیلوهرتز است، زیرا سطح تماس باریک‌تر است. برای غلبه بر این مشکل، سوزن شیباتا در حدود سال ۱۹۷۲ در ژاپن توسط نوریو شیباتا اختراع شد.US Patent 3774918 سوزن طراحی شیباتا سطح تماس بیشتری با شیار ارائه می‌دهد که به نوبه خود به‌معنای فشار کمتر بر روی سطح وینیل و در نتیجه سایش کمتر است. عارضه جانبی مثبت این است که سطح تماس بیشتر به این معنی است که سوزن بخش‌هایی از وینیل را می‌خواند که توسط قلم کروی معمولی پوشیده نشده بود. | ## جمع‌بندی | سایر اشکال پیشرفته سوزن به‌دنبال همان هدف افزایش سطح تماس و بهبود در شیباتا ظاهر شدند.