موضوع مقاله: روابط ایران و فرانسه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روابط ایران و فرانسه | مقدمه: این رابطه تا دوران ریاست ژاک شیراک همچنان دوستانه بود ولی در سال‌های اخیر این رابطه به علت ارجاع دادن توقف غنی‌سازی اورانیوم شورای امنیت سازمان ملل متحد و حمایت فرانسه به خوبی گذشته نبوده‌است. | ## بخش 1: روابط ایران و فرانسه | اما حمله افغان‌ها به اصفهان و سقوط پادشاهی صفوی موجب شد تا این پیمان هرگز به مرحله اجرا نرسد. در پایان همان سده در فرانسه، انقلابی که تاثیر بسیاری در تاریخ اروپا و همچنین در تاریخ جهان گذاشت و به انقلاب فرانسه یا انقلاب کبیر فرانسه موسوم شد رخ داد. حکومت انقلابی فرانسه در سال ۱۷۹۶ (همزمان با تاج‌گذاری آقامحمدخان قاجار) تصمیم گرفت که روابط دیپلماتیک و پیمان تجاری قدیمی را با ایران احیا کند. اما آقا محمد خان تنها یکسال بعد از تاجگذاری، ترور شد و تلاش‌های اولیه فرستادگان فرانسوی به تهران ناکام ماند. دوره قاجار بر خلاف امپراتوری‌های روسیه و بریتانیا که در سده ۱۹ (میلادی) بخش‌هایی از خاک ایران را از کشور جدا کردند، فرانسه هرگز به شکل مستقیم در ضربه زدن به تمامیت ارضی ایران نقش نداشت. دوره حکومت ناپلئون بناپارت بر فرانسه همزمان با حکمرانی فتحعلی‌شاه قاجار بر ایران بود. در آن دوره ناپلئون به دنبال غلبه بر قدرت امپراتوری‌های روسیه و بریتانیا و بدست آوردن مستعمره‌های بیشتر مانند راج بریتانیا (هند) بود. با اینکه فرانسه در مواردی متعهد به پشتیبانی سیاسی و نظامی از ایران شد اما به دلیل زدوبند با بریتانیا و روسیه پشت ایران را خالی کرد. عهدشکنی فرانسه در دفاع از ایران از دلایل شکست ایران در جنگ‌های ایران و روسیه و عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای بود. فتحعلی‌شاه در سال ۱۸۰۴ نامه‌ای به شورای سه نفره حکومتی (به ریاست ناپلئون) فرانسه نوشت و در آن از این کشور خواست که در نبرد با روسیه، در کنار ایران قرار بگیرد. ناپلئون در فاصله کوتاهی بعد از تاجگذاری، دو نماینده به ایران فرستاد تا مساله اتحاد با فتحعلی‌شاه را بررسی کنند. این دو شخص، پیر آمدی ژوبر، مترجم فرانسه در مصر و مسلط به زبان فارسی نیز و الکساندر رومیو، کمیسر روابط تجاری و گزارش دهنده نیازهای نظامی ایران بودند. رومیو در گزارش خود نوشت که تنها انگیزه ایران برای اتحاد با فرانسه، مقابله با توسعه‌طلبی روسیه است و تاکید کرد که ایرانی‌ها خواهان ترغیب پادشاهان افغان برای حمله به بریتانیایی‌ها نیستند. او توانست ایران را راضی کند که ایران پذیرفت برای نخستین بار به فرانسه سفیر اعزام کند. | ## بخش 2: روابط ایران و فرانسه | میرزا محمدرضا قزوینی که تا آن زمان حاکم قزوین بود به عنوان سفیر ایران در فرانسه برگزیده شد. ناپلئون که امپراتوری اتریش را شکست داده بود در ۲۷ آوریل ۱۸۰۷ در کاخ فینکنشتاین با میرزا محمدرضا قزوینی دیدار کرد. تلاش‌های ناپلئون برای وادار کردن الکساندر یکم، امپراتور روسیه به تن دادن به یک پیمان صلح به نتیجه نرسید. به همین دلیل ایران و فرانسه با امضای عهدنامه فینکنشتاین با یکدیگر هم‌پیمان شدند. بر پایه این عهدنامه فرانسه متعهد شد تمامیت ارضی ایران و ادعای مالکیت ایران بر گرجستان را به رسمیت بشناسد. همچنین فرانسه در اخراج روس‌ها از سرزمین‌های متعلق به ایران در قفقاز همه تلاش خود را بکند. به‌علاوه ناپلئون متعهد شد که به ایران سلاح برساند و افسران فرانسوی برای سازماندهی و بهبود یگان‌های توپخانه و پیاده‌نظام، در اختیار ایران قرار بگیرند. از سوی دیگر، ایران متعهد شد فورا علیه بریتانیا اعلان جنگ کند و همه روابط سیاسی و تجاری خود با آن امپراتوری را قطع کند. اما دو ماه پس از امضای عهدنامه فینکنشتاین، ناپلئون، روسیه را شکست داد و تزار روسیه را وادار به امضای پیمان تیلسیت کرد که در تضاد با عهدنامه فینکنشتاین بود. میانجیگری اولیه فرانسه موجب شد تا در قفقاز بین ایران و روسیه آتش‌بس موقت اعلان شود. با خالی شدن پشت ایران، روسیه در زمستان ۱۸۰۸ به شکل یک طرفه، آتش‌بس را نادیده گرفتند و در یک اقدام غافلگیرکننده ایروان را محاصره کرد. این بی‌عهدی ناپلئون باعث شد ایران در سال ۱۸۰۹ اجازه ورود هارفورد جونز بریجز به تهران را داد. بر پایه این پیمان، ایران متعهد شد به هیچ کشور اروپایی اجازه حمله به هند از خاک ایران را ندهد و بریتانیا نیز کمک‌های نقدی و نظامی در اختیار ایران قرار دهد. به درخواست جونز دو کارمند باقی‌مانده سفارت فرانسه در تهران، پیش از رسیدن کاردار تازه‌ای که از سوی ناپلئون منصوب شده بود، اخراج شدند و این سفارتخانه تعطیل شد. | ## بخش 3: روابط ایران و فرانسه | اما چون بریتانیا و روسیه برای شکست ناپلئون هم‌پیمان شدند بریتانیا بار دیگر ایران را تنها گذاشت و به تهران فشار آورد که با مسکو صلح کند. در سال ۱۸۱۲ که ناپلئون بار دیگر به روسیه حمله کرد مکاتبات بین ایران و فرانسه از سر گرفته شد. همچنین در ۳۱ اکتبر ۱۸۱۲ نیروهای روسیه در اصلاندوز ایرانی‌ها را غافل‌گیر کردند و ارتش ایران را به سختی شکست دادند. در پی این شکست، بریتانیا ایران را مجبور به مذاکره با روسیه و امضای عهدنامه گلستان کرد. در ژوئن ۱۸۱۳ ناپلئون که در اروپا شکست خورده بود گزارشی مبنی بر تمایل ایران برای از سرگیری روابط دیپلماتیک دریافت کرد. دوره پهلوی نخستین معاهده در دوران معاصر میان ایران و فرانسه در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۰۷ (۱۱ مه ۱۹۲۸) بسته شد که علاوه بر موضوع رد و بدل نمایندگان سیاسی و کنسولی، مقرر می‌کرد که دو کشور با شهروندان یکدیگر در خاک خود طبق قواعد حقوق عمومی بین‌المللی و همچون شهروندان خود رفتار کنند، احوال شخصیه‌شان بر اساس قوانین کشور خودشان باشد، شهروندان فرانسه در خاک ایران غیر از آنچه برای سکونت و کسب و صنعتشان لازم باشد، مال غیرمنقول خریداری نکنند. در سال ۱۹۳۸ میلادی روابط ایران با فرانسه به دلیل انتشار مقاله ای در مطبوعات فرانسه در انتقاد از رضا شاه قطع شد.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 3 iranicaonline.org دوره دولت یازدهم با انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس دولت یازدهم ایران، وزارت امور خارجه فرانسه همراه با وزارت‌خانه‌های امور خارجه اغلب کشورهای اروپایی، ضمن تبریک این پیروزی، ابراز امیدواری جهت بهبود روابط با ایران را مطرح کردند.پیام تبریک کشورهای غربی و عربی به مردم ایران/ ناامیدی رژیم صهیونیستی وبگاه شبکه خبر روز بعد از مراسم تحلیف حسن روحانی، وزیر امور خارجه فرانسه در دیدار سفیر ایران در پاریس، ضمن ابراز خرسندی از ریاست‌جمهوری حسن روحانی، ابراز داشت همان‌طور که مردم ایران خواستار تغییر در سیاست‌های خارجی ایران هستند، فرانسه نیز امیدوار است ایران در زمینه برنامه هسته‌ای ایران، جنگ داخلی سوریه و حقوق بشر در ایران اقدامات عینی انجام دهد.پیام اشتون به روحانی؛ دیدار وزیر خارجه فرانسه با سفیر ایران رادیو فردا در حاشیه شصت و هشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد که در مهر ۱۳۹۲ در نیویورک برگزار شد، حسن روحانی و فرانسوا اولاند، دیدار رودررویی با یکدیگر برگزار کردند. این نخستین دیدار مقامات عالی‌رتبه دو کشور از سال ۲۰۰۵ تا این تاریخ بود.دیدار حسن روحانی با رئیس‌جمهور فرانسه و رئیس صندوق بین‌المللی پول خبرآنلاین ۶۸ روز بعد از توافق هسته‌ای ژنو، بزرگترین هیئت اقتصادی خارجی بعد از انقلاب اسلامی ایران که متشکل از کارفرمایان و فعالان اقتصادی بخش خصوصی فرانسه در زمینه‌های صنعت نفت، خودروسازی، انرژی، پزشکی و … بود، در ۱۴ بهمن ۱۳۹۲ وارد ایران شد. این هیئت متشکل از ۱۴۰ نفر بود که هرکدام نماینده یکی از شرکت‌های فرانسوی در زمینه‌های مختلف صنعتی و تجاری بودند. این هیئت هدف خود را مذاکره در مورد راه‌های گسترش همکاری با ایران در زمینه‌های مختلف تجاری و صنعتی دانست. این هیئت دیدارهایی با محمد نهاوندیان، علی طیب‌نیا و اعضای اتاق بازرگانی ایران داشت.اسامی شرکت‌های فرانسوی که برای مذاکره به ایران می‌آیند ایسنانشست بزرگترین هیئت تجاری اروپایی با بخش خصوصی ایران روزنامه خراسان سفر فابیوس به ایران لوران فابیوس وزیر خارجه فرانسه در ۷ مرداد ۱۳۹۴ وارد تهران شد. سفر او در راس یک هیئت بلندپایه سیاسی به دعوت همتای ایرانی او محمد جواد ظریف صورت گرفت. دوره دولت دوازدهم اجتناب شهروندان فرانسه از سفر به ایران روز ۵ اوت ۲۰۲۰ وبگاه وزارت امور خارجه فرانسه به شهروندان فرانسه رسماً توصیه کرد که بنا بر شرایط بی‌ثبات منطقه، به ایران سفر نکنند. | ## جمع‌بندی | مناقشه‌ها جمهوری اسلامی برای پیشبرد خواسته‌های سیاسی خود در روابط با فرانسه بارها اقدام به گروگان‌گیری شهروندان فرانسوی، قتل مخالفان و بمبگذاری در خاک فرانسه کرده است.