موضوع مقاله: مته | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مته | مقدمه: عمل برش توسط ۲ لبه تیز برش، در نوک مته انجام می‌گیرد و براده از طریق یک شیار حلزونی سراسری خارج می‌شود. | ## بخش 1: مته | مته‌ها هم از نظر ابعاد هندسی و هم جنس مواد سازنده و نیز دقت عمل، تنوع گسترده‌ای دارند. چرخش مته می‌تواند؛ به کمک مکانیزمهای دستی یا مکانیزمهای موتوری، مانند دریل، صورت گیرد. اما متأسفانه با تکیه بر زبان انگلیسی برای رفع نیازهای عملی، در زبان فارسی رشد تطبیقی زبان متوقف شده و همه انواع مته و حتی ماشین دریل و ماشینهای غولپیکر حفاری را مته می‌نامند دو نوع مته وجود دارد راست گرد چپ گرد مته‌های راست گرد برای کارهای آسان بکار می‌رود اما چپ گرد برای صنایع‌ فلز کاری است. این نوع مته، در مقایسه با دیگر ابزارهایی که عمر طولانی‌تر دارند، قیمت زیادی دارد. از این مته‌ها می‌توان برای سوراخکاری روی چوب و فلزات استفاده کرد اگر چه این مته‌ها دارای ضریب خطا کم در مقابل دما در هنگام سوراخ کاری هستند اما دمای بیش از حد باعث خمیری شدن آن و در نتیجه نرم شدن لبه‌های برش می‌شود. از آن‌ها می‌توان برای سوراخکاری روی فلزات، چوب سخت، و دیگر موادی که سرعت برش بالاتری نیاز دارند استفاده کرد. به همین علت از آن‌ها برای سوراخکاری روی فولادهای ضدزنگ (استنلس استیل) استفاده می‌شود. بزرگ‌ترین مشکل فولاد آلیاژی کبالت در شکنندگی خیلی زیاد آن‌ها در برابر (HSS) است. سایر مواد کاربید تنگستن: کاربید تنگستن کاربیدهای و دیگر مواد بسیار سخت است که می‌تواند در تقریباً تمام مواد قطعه کار دریل در حالی که نگه داشتن لبه بیش از بیت‌های دیگر. با این حال، آن است که تبدیل شدن به رایج در مغازه‌ها کار برای استفاده از مته کاربید سخت، و در صنایع خاص، به ویژه مته PCD، آن را امری عادی است برای برخی از زمان بوده‌است. در روش اول این مواد (PCD) را با لحیم‌های ریز به دور قطعه کار در لبه‌های برش ثابت می‌کنند. در روش دوم این مواد (PCD) را در حالت مذاب به صورت رگه‌هایی در درون کاربید تنگستن در یک نوک قرار می‌دهند. بعد از این کار می‌توان این نوک را با لحیم کاری به یک شفت از جنس کاربید متصل کرد و از این مجموعه کارها می‌توان یک ابزار مرکب داشت که دارای کمترین شکست در دور آن است. از مته‌های (PCD) معمولاً در صنعت ماشین‌سازی، صنعت هوا فضا، و دیگر صنایعی که احتیاج به سوراخکاری روی آلیاژهای ساینده مثل آلومینیوم، فیبرهای کربن، بتن مصلح، پلاستیک‌ها و دیگر مواد ساینده استفاده کرد. این مته‌ها همچنین در کارهایی که دیگر ابزارها و موادی که مضر می‌باشند باعث افزایش سوددهی می‌شوند. پوشش اکسی سیاه مقاومت بالایی در برابر حرارت و چربی و مقاومت خوبی در برابر خوردگی دارد. نیترید تیتانیوم: یکی از سرامیک‌های بسیار سخت است و هنگامی که به عنوان پوشش برای مته‌های سرعت بالا فولادی (High speed Steel) به کار رود (معمولاً مته‌های دولبه) میتوند عمر برش کاری آن‌ها را ۳ بار و بیشتر افزایش دهد. نمی‌توان یک مته نیترید تیتانیوم را به خوبی تیز کرد؛ زیرا لبه‌های جدید دارای پوشش نیستند و نمی‌توانند در هنگام کار پوشش مناسب را داشته باشد. نیترید آلیاژ آلومینیوم-تیتانیوم: یکی دیگر از پوششهایی است که به‌طور معمول از آن استفاده می‌شود. این ماده مزیت بسیار بالایی نسبت به نیترید تیتانیوم دارد و می‌تواند عمر کارکرد مته را ۵ بار و بیشتر افزایش دهد. نیترید آلیاژ کربن و تیتانیم: یکی از دیگر موادی است که برای پوشش کاری استفاده می‌شود و مزیت‌های بیشتری نسبت به نیترید تیتانیوم دارد. پودر کربن: اغلب برای مواد ساینده استفاده می‌شود از این ماده برای برش موادی از قبیل کاشی، سنگ و مواد خیلی سخت استفاده می‌شود. برای از بین بردن اکثر دمای تولیدشده توسط مته در هنگام کار از آب برای خنک کردن مته و جلوگیری از خراب شدن آن استفاده می‌شود. نیترید زیرکونیوم: یکی از موادی است که برای پوشش مته‌ها برای برخی ابزارهای صنعتی به کار می‌رود. مته با شکل حلزونی تند (زیاد) در ماشین تراش با سرعت پایین با بازخورد کاربردی بالا، هنگامی استفاده می‌شود که؛ براده برداری در حجم زیاد لازم باشد. مته با شکل حلزونی کم در مصارفی کاربرد دارد که برش با سرعت بالا متناوباً استفاده می‌شود، و جاهایی که مواد از خود تمایل به ساییدگی مته یا به‌طور دیگر مسدود کردن سوراخ را دارند، مانند آلومینیوم و مس. زاویه نقطه‌ای زاویه شکل نوک مته است، که با موادی که مته باید روی آن‌ها کار کند متغیر و تعیین می‌شود. انتخاب زاویه صحیح برای سختی مواد مختلف احتیاج به کنتر عواملی از قبیل نوع گردش، نوع تصادم، شکل سوراخ، دامنه تحت پوشش و دیگر عوامل دارد. یک زاویه بزرگتر به دلیل برش بیشتر به فشار نقطه‌ای که از طرف دریل به مته وارد می‌شود نسبت به مته با زاویه کوچکتر دارای پیشروی بیشتری است. هر دو حالت به دلیل دور پیچی، فرسوده شدن، و دیگر احتمالات باعث خرابی زیاد در ابزار شود. یک زاویه نقطه ایی خیلی حاد دارای بیشترین براده برداری در هنگام کار و در هر زمانی، نیازمند یک زاویه لبه خورنده است که یک مته تخت با خورندگی بسیار بالا و مقاوم بسیار بالا در برابر تغییرات در لبه برش است این نوع مته پشتیبانی بسیار بالایی از لبه‌ها در هنگام برش بر روی سطح در هنگام سوراخکاری دارد. در بیشتر مکان‌ها، فروشندگان برای توضیح در مورد دریل از سایز مته‌های قابل استفاده در آن استفاده می‌کنند. به‌طوری‌که برای خارج کردن براده‌ها و گیر نکردن احتمالی مته درون سوراخ باید مکرراً مته را به جلو و عقب حرکت داد. مته توسط شخصی به نام «استیون ای مورس» در شهر «اِست بریج واتر» در ایالت «ماساچوست» در سال ۱۹۶۱ اختراع شد. مته‌های اولیه با دو شیار برنده در دو طرف میله ساخته می‌شدند، سپس دو شیار به صورت مارپیچی ساخته شدند. امروزه معمولاً مته‌ها از گردش میله و حرکت ان از جلو ماشین سنگ زنی و برش شیارها، یا به روش یرش حلزونی ساخته می‌شوند. مته‌ها از آن جمله ابزارهایی است که معمولاً بر حسب دامنه قطری که در سوراخکاری پوشش می‌دهند از۱/۰ تا ۱۰۰میلیمتر ساخته می‌شوند. از نظر طولی نیز تا حدود ۱٬۰۰۰ میلی‌متر (۳۹اینچ) برای کار با دستگاهای دستی قابل استفاده هستند. استفاده کنند گان اغلب مته‌های کوچک، کند را دور می‌اندازند، و آن را با مته نو تعویض می‌کنند؛ زیرا آن‌ها ارزان و تیز هستند و درست کردن آن‌ها مشکل است. یک ابزار خاص برای تیز کردن یا دوباره تیز کردن محل‌های برنده روی مته برای بهینه کردن کار مته برای سوراخکاری در مواد سخت و خاص وجود دارد. سازندگان می‌توانند انواع خاص از مته‌ها را بسازند، با تنوع در شکل هندسی و در مواد سازنده، مناسب برای ماشین کاری سخت و برش‌کاری فلزات سخت. هر چند برای استفاده‌کنندگان صنعتی برای کار روی فولاد استفاده از مته‌های تند بر مرسوم است. اغلب مته‌های دولبه (که به صورت تک‌فروشی در ابزارفروشی‌ها) موجود است، دارای نوکی با زاویهٔ ۱۱۸ درجه هستند. این زاویه‌ای مناسب برای بسیاری از کارها است، و به همین سبب هنگام کار نیروی کاربر باعث منحرف شدن آن درون سوراخ نمی‌شود. زاویه تند تر (تیز تر)، مانند ۹۰درجه، مناسب هستند برای بسیاری از پلاستیک‌های نرم و دیگر مواد. مته‌هایی که زاویه نوک ندارند قابل استفاده برای محل‌های که بن‌بست، سوراخهی ته ساف هستند. این‌ها مته‌هایی بسیار حساس در زاویه لبه هستند و حتی تغییر جزعی در سرعت نامناسب می‌تواند باعث تغییر نتیجه کار و فرسوده شدن زود هنگام مته شود. مته‌های متمرکز در کار روی فلز برای ایجاد یک سوراخ برای شروع سوراخ کاری با مته‌های بزرگتر و همچنین ایجاد یک حالت مخروطی کنگره‌دار در پایان قطعه کار برای جاهایی که لازم است از ماشین تراش استفاده شود به کار می‌رود. این مته هر یکی از دو کار سوراخ کاری یا ایجاد حالت مخروطی برای مرکز تراش را انجام می‌دهد. هر چند هدف از ساخت مته‌های متمرکز برای کارهای کوچک است در صورتی که برای کار روی یک شابلن بهترین کار استفاده از مته‌های نقطه‌ای است (توضیحات بیشتر بالا داده شده). با این وجود برای اینکه هر اصطلاح رفت‌وآمد زیاد و بزرگی با هم در واژه‌نامه‌های فنی با هم به کار برده می‌شوند فروشندگان مته‌های متمرکز را به عنوان مته دو کاره سوراخ کن و پخ زن بشناسند که معنی واضحی برای ساخت آن است. استفاده از سوراخهای مخروطی برای مرکز تراشی مته‌های مرکز تراش برای ایجاد سوراخ مخروطی بین دو مرکز برای شروع پروسه ساخت (ماشین تراش‌های معمولی یا ماشین سنگ زنی استوانه‌ای) استفاده می‌شود. در کل از آن‌ها برای آماده کردن محل کار برای (ایجاد، از بین بردن، سوار کردن) مرکز قطعه کار بر روی محور مختصات استفاده می‌شود. قطعه کار ماشین کاری شده در این قسمت می‌تواند به‌طور ایمن و دست نخورده برای قسمت‌های بعدی که شاید کار بر روی این قطعه انجام دهند آماده می‌شود از جمله دستگاه‌های بعدی دستگاه تراش یا دستگاه سنگ زنی می‌باشند. استفاده از مرکز مشخص برای سوراخکاری مته‌های سنتی در هنگام شروع کار به علت مشخص نبودن مرکز سوراخ جلوگیری از سرخوردن مته ممکن نبود. یک مته متمرکز در هنگام شروع کار یک سوراخ کوچک ایجاد می‌کند؛ بنابراین از سر خوردن مته در شروع کار جلوگیری می‌کند. مطالب بالا برای مرود استفاده مشترک برای همه مته‌های متمرکز می‌باشد؛ و این از لحاظ فنی غلط می‌باشد و نباید در کارهای بار وش استاندارد استفاده شود. روش صحیح برای شروع یک سوراخ کاری سنتی (سوراخ کاری با یک مته فولادی دور بالا HSS) استفاده از یک مته نقطه‌ای است. زاویه نوک مته باید یکنواخت یا بزرگتر از مته‌های معمولی باشد به‌طوری‌که مته هنگامی که بدون هیچ فشاری به لبه‌های مته شروع به کار می‌کند این امر باعث کم شدن پارامترهای مته و در نتیجه کم شدن کیفیت سوراخ نشود. | ## بخش 2: مته | معمولاً مته‌های نقطه‌ای به دلیل استفاده از کاربید در ساختار آن‌ها دارای ضریب شکست خاصی می‌باشند کا این امر در مسلماً در کم کردن کیفیت سوراخ اثر می‌گذارد. به فرض اگر بعد از سوراخ کاری احتیاج به پخ زدن سوراخ بود می‌توان از یک مته متمرکز یا مرکز دار استفاده کرد این کار بهترین کار بعد از ایجاد سوراخ است. در واقع، برخی از کاربیدها با سخت‌ترین ماده شناخته شده توسط بشر، یعنی الماس رقابت می‌کنند. مته‌های متمرکز در هنگام کار با دریل‌های دستی به راحتی هر چه تمامتر رو اکثر قطعات کار سر می‌خورد. با این وجود مته متمرکز برای کار روی قطعاتی که خیلی سخت نیستند در جای ثابت از مته نقطه‌ای بهتر است. استفاده از مته‌های ریز باعث بعل خواص مکانیکی ضعف در اغلب موارد همراه با شکستن مته است به همین دلیل به خاطر صرفه اقتصادی و عملی در هنگام کار از مته‌های دو سر استفاده می‌شود. مته نمونه بردار یک مته نمونه بردار (طبق شکل) برای بزرگ کردن سوراخی که از قبل ایجاد شده‌استفاده می‌شود. به این علت به آن مته نمونه بردار می‌گویند که اولین بار استفاده از آن برای خارج کردن مواد درون یک قطعه برای نمونه‌گیری در یک کارخانه ریخته‌گری بود. از این مته برای ایجاد سوراخ درون قالب ریخته‌گری شده برای خارج کردن مواد زائد استفاده می‌شود. با این تفاوت که شیار برشی ایجاد نمی‌کند یا به عبارتی خود به خود شروع به ایجاد سوراخ می‌کند. مته نمونه بردار با ۳ یا ۴ شیار برای بزرگ کردن نهایی یک سوراخ یا مطمئن شدن از صاف شدن جای مته کاری بکار می‌رود. قلاویز فقط منوط به اندازه آن سوراخ را بزرگ می‌کند که این اندازه ممکنه از ۰٫۱ تا شاید ۱ میلی‌متر باشد؛ ولی یک مته نمونه بردار برای بزرگ کردن قطر سوراخ تا دو برابر استفاده می‌شود. استفاده از مته‌های دوشیارهٔ دولبه برای بزرگ کردن یک سوراخ درون یک هستهٔ یک قطعهٔ چدنی نتیجهٔ قابل قبولی به همراه نخواهد داشت. متهٔ دولبه به دلیل گرایش به قاپیدن هر گونه برآمدگی سطحی (مثل یک فلیصه) ممکن است در تولید اتفاق بیفتد و قطعه کار را خراب کند. این مته‌ها برای تکرار مهندسی صنعتی در روی ماشین‌های پیچ یا سوراخ‌کاری‌های اصلی به کار می‌رود. مته‌های چپ کرد به دستگاه این اجازه را می‌دهد که هرز گرد ماشین تراش در جاهایی که به دلیل طراحی خاص قطعه نمی‌تواند درست کار کند برای ایجاد بهره‌وری بیشتر از این مته استفاده کند. با استفاده روزافزون و هر چه بیشتر از ماشین‌های همه‌کاره CNC استفاده از این مته کم شد تا جایی که در موارد خاص که نمی‌توان از دیگر ماشین‌ها استفاده کرد از این مته استفاده می‌شود. از آنجایی که گردش مته همانند جهتی است که پیچها بسته می‌شوند استفاده از این مته برای از بین بردن رزوه پیچها، به جهت از بین بردن فلیصه‌های رزوه بسیار موفقیت‌آمیز خواهد بود. مته خزینه زنی مته‌هایی هستند که با قطری بیشتر از قطر سوراخ ایجاد شده از قبل تعیین می‌گردند و برای ایجاد پخ در لبه سوراخ‌ها استفاده می‌شوند و همچنین این مته‌ها دارای زاویه‌های متفاوتی مانند ۶۰ درجه و ۹۰ درجه و غیره می‌باشند که با توجه به نوع نیاز کاربر انتخاب می‌گردند مته‌های شاخص مته‌های شاخص اصولاً در دستگاه‌های CNC و دیگر دستگاه‌های دقیق تجهیزات تولیدی استفاده می‌شود. ارزش این گونه از مته‌ها به مراتب زیاد است به‌طوری‌که با زیاد شدن قطر و طول، ارزش آن‌ها نیز بالا می‌رود. آن‌ها را از کاربیدهای قابل تعویض همانند HSS یا سرامیک برای سبک کردن آن یا سنگ زنی مناسب لبه‌ها می‌سازند. یکی از این‌ها مناسب برای شعاع لبه‌های بیرونی برش و دیگری برای شعاع درونی می‌باشد. پوشش‌ها و سخت کاری‌های انجام شده مختلفی که روی این نوع مته انجام می‌شود باعث افزایش طول عمر مته در فشار و شرایط کاری سخت می‌شود. آن‌ها همچنین در انواع مختلفی وجود دارند مثل: مته با شیار مستقیم، مته با مارپیچ تند، مته چند شیاره، و انواع گو ناگون با اشکال هندسی متفاوت. معمولاً از این نوع مته‌ها برای سوراخ‌هایی با عمق کمتر از ۵ برابر قطر مته استفاده می‌کنند. بیل مته بیل مته‌ها اغلب ازدو بخش تشکیل می‌شوند :نوکی که برش می‌دهد و (پلیسه‌ها) را خارج می‌کند و بیشتر از جنس استیل‌هایی ساخته می‌شوند که مخصوص دوران بالا هستند. زمانی که نوک تراشنده (الماس) مشغول انجام سوراخ کاری است (یعنی می‌تراشد و پلیسه‌ها را بیرون می‌دهد) مته شرایط مساعد جهت یک سوراخکاری مطلوب را دارد. مته دورانی مته دورانی که معمولاً BTA (گشتاوری) نامیده می‌شود مته‌ای است که با ایجاد سوراخ حلقه‌ای هسته مرکزی را ایجاد می‌کند. این نوع مته حداقل چند برابر کاربید (ترکیبی از کربن و چند فلز دیگر) بیشتر از حد معمول درون خود جای داده از طرف دیگر آب برای سرد کردن و بیرون ریختن تراشه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. مته‌های دورانی اغلب برای تراش دادن قطعه زیاد عمق سوراخ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. مته پس زن این نوع مته بیشتر برای سوراخ کاری در عمق متوسط تا وسیع استفاده می‌شود(۳ تا۳/۴). آب در بین این دو مجرا به حرکت در می‌آید و در نهایت تراشه‌ها به بیرون رانده می‌شوند. مته ترکیبی این مته ضخامتی مضاعف دارد که برای بر طرف کردن نا همواری‌ها و سوراخ‌های چند بعدی مناسب است. مطابق بر قاعده مارپیچ سر مته منحرف می‌شود (زمانی که سطح کار صاف باشد سر مته نمی‌تواند سوراخ را انجام دهد؛ زیرا مرتباً منحرف می‌شود) برای قطعات فلزی این شرایط تغییر می‌کند زیرا مته دارای راهنما است. در مواردی که چوب به کار رفته راه حل دیگری وجود دارد که لبه چوب (قسمت نری) استفاده می‌شود. در مرکز سر مته الماس‌های تیز کربن دار به کار نرفته اما یک محرک قوی با نوک تیز و چهار زاویه برای تراش چوب به کار رفته‌است. نوک تیز محرک نیرو به درون چوب سخت فشرده می‌شود که سر مته در مسیر خود باقی بماند. فلزات دارای خواص برابر از هر سو می‌باشند و مارپیچ‌های سر مته به خوبی لبه‌های حفره را بر طرف می‌کند. این مجراهای بلند به سوی بیرون سوراخ کشیده می‌شود که هنگام کار برش نسبتاً خوبی را ایجاد می‌کند. لبه‌ها و مارپیچ‌های مته دارای زاویه‌های خارجی برای هدایت کردن سوراخ می‌باشد؛ بنابراین سر مته پیرامون سوراخ را تراش می‌دهد قبل از اینکه قسمت‌های درون لبه‌های سوراخ سطح اصلی خود را از دست دهند با تراش دادن سطح در مرتبه اول احتمال زیادی وجود دارد که لبه‌های سوراخ به صافی تراشیده شود (و نیازی به دوباره کاری نباشد). مته‌های مارپیچ دار مرسوم (که در دریل‌های دستی استفاده می‌شوند) جایی که محور اصلی سوراخ در سراسر قطعه سوراخ نمی‌شود باعث یکسری لرزش‌های خفیف در مته می‌شود که به سایش سرتاسر لبه سوراخ منجر می‌شود. دلایلی مانند نبود زاویه مناسب یا لبه پهن نمی‌تواند نقطه تراش داده شده به وسیله مته را متحمل شود. این بدان معناست که این نوع مته در فلزها می‌توانند ضخامت قطعه را به اندازه کافی کاهش دهند. آن‌ها همین‌طور می‌توانند یک سری سوراخ سرتاسری در پس زمینه کار با یک شکل هندسی فراهم کنند. این نوع مته‌های تراشه‌ای جهت سوراخکاری به ضخامت ۳ میلی‌متر ("۱/۸) تا ۱۶میلیمتر(" ۵/۸) می‌باشند. مته پارویی مته قاشقی این نوع مته از یک میله شیاردار با نوکی به شکل گودی قاشق و تیغه‌هایی در لبه انتهایی تشکیل می‌شود. این نوع مته برای سوراخکاری بسیار مفید است چرا که دارای نوک علامت‌گذاری است و کمک می‌کند تا مته منحرف نشود. این سر مته‌ها در صنعت صندلی‌سازی برای سوراخکاری نواره‌ها در محل استقرار دسته‌های صندلی استفاده زیادی دارد. نخستین نوع این مته در حفاری‌های باستان شناسان در منطقه VIKING (جنگجوی اسکاندیناوی) یافت شد. نوع پیشرفته این مته از کربن استیل سخت و بدنه فولادی (حرارت دیده و سخت شده- آب دیده) و نهایتاً لبه تیز ساخته شده. در نتیجه سوراخ‌کاری‌ها ظرافت بیشتری در پایه‌ها و شکل زیبا در ساخت صندلی به همراه دارد. هنگامی که مته در حال سوراخ کردن سر تا سر قطعه است (سوراخی که از یک طرف قطعه شروع و به طرف دیگر ختم می‌شود) مته قاشقی مندرج درون سوراخ است. زمانی که سوراخ داخلی درون چوب زده می‌شود تیغه مته‌ها باید در جهت عمودی شروع به چرخش کنند. زاویه قطر داخلی سوراخ می‌تواند به وسیله شیب دادن میله مته تغییر کند و از حالت عمودی اولیه خارج شود. به این طریق حفره‌ها می‌توانند در هر نوع چوب به دقت و خیلی سریع تراشیده و همواره (پلیسه‌گیری) شوند. اصولاً خطوط موازی در این نوع مته قطر داخلی سوراخ‌هایی است که درون قسمت نشیمن صندلی دارای پشت منحنی (Windsor chair) برای نگه داشتن میله‌های پشت سر (یا کمر) استفاده می‌شود. لبه‌های داخلی این نوع مته معمولاً با سنگ‌های خاصی به نام(slip ston) تیز می‌شوند اما لبه‌های خارجی به هیچ وجه نباید لمس (تیز) شوند. بعد از آنکه مخترع آن، بنجامین فورستر، آن را طراحی کرد جهت سوراخ‌کاری‌های تخت Flat – Botto در جهت‌های مختلف روی بدنهٔ چوب مورد استفاده قرار گرفت. به واسطه تخت بودن کف حفره آن‌ها برای سوراخ کاری سر تا سر چوب‌ها روکش دار قبل از چسباندن صفحات نازک چوب (خاتم کاری) بسیار مناسب‌اند. | ## بخش 3: مته | این مته نیاز به نیروی زیاد جهت سوراخ کردن مواد دارد همچنین به‌طور معمول در دریل‌های فشاری مورد استفاده قرار می‌گیرد (دریلهایی که به صورت ثابت روی گیره بسته می‌شوند فقط حرکت بالا و پایین را دارد) بر خلاف بیشتر مته‌های موجود این مته‌ها را نمی‌توان با دریل‌های دستی استفاده کرد. تیغه مته (الماس) دارای نوک مرکزی است که در مدت تراش کمک می‌کند تا مته منحرف نشود. تراش دهنده پیرامون بافت چوب لبه‌ها و قطر داخلی را برش می‌دهد همچنین کمک می‌کند که چوب با دقت و بدون انحراف تراشیده (یا سوراخ) شود. این نوع مته بسیار سریع عمل می‌کند، ولی سوراخ‌های نامسطح و دارای ناهمواری‌های بسیار از خود جا می‌گذارند. در ابتدا این مته در کارخانجات اسلحه‌سازی موفقیت چشمگیری کسب کرد، چراکه هر دو کار سوراخ‌کاری و صاف کردن سطح سوراخ (پرداخت‌کاری) را هم‌زمان انجام می‌دهد. متهٔ ابزار زدن (پله‌ای) این نوع مته یک مخروط ناهموار با یک مقطع عرضی – عمودی است و وظیفه آن از این قرار است که می‌تواند به تنهایی مورد استفاده جهت سوراخ‌کاری زاویهٔ پهنای حفره قرار گیرد. سایز بزرگ این مته دارای لبهٔ ضخیمی است و برای گشاد کردن سوراخ‌ها استفاده می‌شود. این مته می‌تواند سر تا سر محدوده حفره را یک دست سوراخ کند و به سرعت نصب سیستم تأسیسات (لوله‌کشی) کمک شایان ذکری کند. در این (گشاد کردن سوراخ در فلزات) یک سوهان فلزی گرد کارایی خیلی بیشتر وبهتری دارد. کار دیگر این مته گشاد کردن حفره‌ها است که موجب افزایش سایز پله داخل سوراخ می‌شود. لبه‌های تیغ مته برآمدگی‌های سطح و مسیر را هموار می‌کند اگر چه در سرتاسر شیارها پلیسه‌های کمی بیرون می‌ریزد که می‌تواند سبب ایجاد ناهمواری در سطح خارجی سوراخ شود و بیشتر از آن باعث ایجاد انحراف در سرعت بالا می‌شود. برای خارج کردن تراشه‌ها نیازی به وارد کردن نیرو به قطعه کار نیست و نیروی دورانی خود مته کفا یت می‌کند. لبه‌های محوری-شعاعی مته به وسیله مارپیچ‌های روی بدنه خود در هر چرخش تکه‌های باریک (با ابعاد برابر) را از ضخامت چوب برمی‌دارد. برای بیرون آوردن تراشه‌ها از درون سوراخ جفت شیارهای مته درون چوب باید به‌تنهایی عمل کند؛ یعنی شیار اول می‌تراشد و شیار دوم تراشه‌ها را به بیرون می‌بَرَد و برعکس. لبه‌های مته دارای تیغه‌های تیز (آب‌داده) جهت برش بافت چوب است و لبه تیغه‌های انتهای سوراخ را مسطح می‌کند. در این تصویر نمونه بدون مار پیچ را مشاهده می‌کنید که ناهمواری‌ها را بر طرف می‌کند. مارپیچ‌های مرکزی مته خورده‌های چوب را در مدت تراشیده شدن برای بیرون ریختن نگه می‌دارد و لبه‌های عریض شعاعی به سختی می‌توانند سر تا سر بافت چوب را تراش دهند. مته‌های مرکز گرا از استیل نسبتاً سخت ساخته می‌شوند و توانایی تیز شدن دوباره را دارد. این مته معمولاً به دو روش استفاده می‌شود مدل اول: نوک تیزشوندهٔ خودکار دو میله و دو لبه تیغه‌ای است. این لبه دارای یک جفت شیار است که ابتدای آن لبه تیغها استو تا چندین اینچ بالای مته جهت از بین بردن ضایعات ادامه پیدا می‌کند. مدل دوم شبیه مدل اول است، با این تفاوت که یکی از لبه‌های تراش‌دهنده دارای تنها یک شیار می‌باشد که فقط۲/۱روی میله مته کشیده می‌شود و بقیه شیارها تمام بدنه مته را در بر می‌گیرند. "ضایعات کمتر- هزینه کمتر- ساخت بیشتر" این روش مته‌کاری در سال ۱۸۸۴ ابداع شد؛ و توسط چارلس ایرون اصلاح گردید. هر دو مدل این مته که به وسیلهٔ چندین کارخانهٔ صنعتی تولید می‌شود، از نیمهٔ قرن بیستم تاکنون سرچشمهٔ تولید و ابداع انواع بی‌شمارِ مته‌های صنعتی بوده‌است. ضخامت این مته در سایزهای دستی به‌طور معمول تنها با عدد تکی بیان می‌شود؛ برای مثال: ۱۶"=۱۶"/۱۶=۱" متهٔ نمایش‌داده‌شده در تصویر از نوع پیشرفته‌است که در دریل‌های دستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مته در سال ۱۹۹۵ در کشور بریتانیا طراحی و ساخته شد که دارای تنها یک شیار و یک لبهٔ تیز شعاعی است. این مته‌ها در سایزهای "(۱۶/۳)۶ میلی‌متر تا "(۲)۳۰ میلی‌متر ساخته می‌شود و طول آن‌ها تا ۶۰۰ میلی‌متر (۲ فوت) موجود است. از سال ۱۸۵۰میلادی کمان مته‌ها دارای انواع طرح‌های مختلف جهت تراش بوده‌اند و هنوز بعضی از آن‌ها به سبک قدیم خود در حال تولیداند. تیغه‌های این مته مانند مارپیچ‌های مخروطی عمل می‌کند و جهت طراحی بر روی چوب استفاده می‌شود و به‌طوری‌که فشار را مستقیم بر بافت چوب وارد می‌کند بدون اینکه لازم باشد که بافت چوب بریده شود. اکثر مته‌ها اصلی ترن قسمت سوراخ را تراش می‌دهند ولی کمان مته‌ها پهنای عرضی سوراخ را می‌تراشند. این نوع تخته‌های فشرده بسیار قوی نیستند، و پیچ‌های نگهدارنده لولاها را می‌توان به سادگی از آن‌ها بیرون کشید. با پیشرفت علم لولاهای خاصی به وجود آمدند به قطر ۳۰ میلی‌متر، که با ایجاد سوراخ درون نئوپان نصب می‌شوند. از مته فورستنر می‌توان برای ایجاد سوراخ جهت نصب لولا استفاده کرد، اما سوراخ کردن نئوپان و ام دی اف بسیار راحت است. در جاهایی که استفاده از برش به وسیله تنگستن غیر عملی است می‌توان از مته‌های فورستنر استفاده کرد. مته قابل تنظیم چوب یک مته قابل تنظیم مناسب است برای استفاده دریک دریل کمانی یک مته قابل تنظیم چوب دارای یک مرکز هدایت مته مانند با یک لبهٔ برشی قابل تنظیم سوار شده بالای آن. معمولاً شامل یک نقطه‌ای تیزبرنده دریک سمت آن با یک پیچ تنظیم برای قفل کردن چاقو در محل خوداست. هنگامی که مرکز برش روی مته سوراخ کوچکی را ایجاد کرد و مقداری فرورفت در این هنگام لبه برش بیرونی سوراخ بزرگتر را ایجاد می‌کند. این نوع مزیت برای یک مته برای ایجاد سوراخ‌های گوناگون است ومی توان یک سوراخ را به اندازه‌های مختلف درآورد حتی بهتر از مته‌های باسایز غیراستاندارد. این مته ترکیبی از دو نوع مته مختلف است که طراحی آن برای سرعت پایین و بازده مکانیکی بالا با دریل‌های دستی یا کمانی است (عکس سمت راست) یابرای سرعت بالا و قدرت کم برای دریل‌های قوی است با این شکل لبه‌های برش در هردو مختلف است ویک نوع چرخش پیچی در هر دو به عنوان راهبرمته استفاده شده‌است در عین حال روش‌ها و تنظیمات مختلفی برای هریک وجود دارد. بدین ترتیب که مته را از یک قسمت از تنه درخت که بیشترین قطر را داشته وارد کرده و تا مرکز درخت فرو می‌برند تا نمونه‌ای از آن تهیه کنند. نمونه گرفته شده باید حاوی مغز درخت باشد تا به وسیله آن بتوان سن درخت را اندازه گرفت. مته‌های دیگر مواد مته با هسته الماس سوراخ‌کاری با مته الماس مته الماس مخصوص مصالح ساختمانی یک نوع متهٔ مرکب است. قسمت عمدهٔ مواد تشکیل‌دهندهٔ آن از فولادِ نرم است که با ماشین‌کاری و نوردکاری به این شکل درآمده‌است. در نوک مته برای افزایش کارایی و مقاومت بیشتر از کاربید تنگستن استفاده شده که با لحیم‌کاری به نوک مته متصل است. مته سوراخ ساب مته سوراخ ساب با دندانه‌های موازی و ریز خود با گردش دورانی به سوراخ شکل مناسب را می‌دهد. مته‌های سوراخ‌کاری فیبر مدار چاپی به علت اینکه این نوع مته‌ها در سرعت‌های بسیار بالا (۳۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ دور بر دقیقه حتی بیشتر) استفاده می‌شوند. اندازه کوچک آنها، شکنندگی مواد تشکیل دهنده، کوچک‌ترین لرزش دست اپراتور باعث شکستگی آن و چه بسا برخورد غیر مترقبه با اجسام اطراف شود. به علت طبیعت نازک و حساس آن‌ها این مته‌ها را نمی‌توان با دریل‌های دستی و حتی با دریل‌های پیشرفته معمولی پرسی با دور دوران بسیار کم ولی با سه نظام بسیار لنگ استفاده کرد؛ زیرا باعث شکستن مته‌ها خواهد شد. استفاده از تیزکننده‌ها، و آسان در دسترس بودن دریل‌های PCB با سرعت گردش بسیار بالا (همانند ابزار moto توسط dermal) در دریل‌های ایستاده و ثابت دارای سابقه استفاده تاریخی در گفتگوهای محاوره‌ای و شبیه‌سازی در آزمایشگاه‌های خانگی PCB است. اگر این مته‌ها برای دیگر مواد استفاده شوند باید از نظر سرعت برش و مقاومت مواد به برش (سختی)، زاویه شیب لبه، پیش‌بینی جلوبرندگی در یک دور، همگی در طراحی مته‌های ماشین‌کاری با سرعت بالا برای کار بر روی سطح نسبتاً ترد پشم شیشه (فایبر گلاس) مورد نظر قرار می‌گیرند. نشانه مشخصه این نوع مته، ایجاد یک خط مورب بودن درون سوراخ و در سرتاسر آن در قطعه کار و نزدیک نوک آن است. یک مرتبه سوراخ‌کاری با این مته درون دیوار، یک سیم می‌توان به همراه آن رد کرد که درون سوراخ قرار گیرد. بعداً از این سیم می‌توان برای کشیدن و رد کردن کابل یا لوله از درون دیوار کمک گرفت. این مته در جاهایی که دیوار دارای فضای خالی زیادی است و همچنین در فضایی که سیم‌کشی سخت است کمک بسیار زیادی می‌کند. از درون سوراخ ایجاد شده در انتهای دسته مته می‌توان سیمی را عبور داد که پس از سوراخ‌کاری با باز کردن مته از سه‌نظام آن را به همراه سیم از آنطرف سوراخ کشید. سینکلر اسمیت از بخش بروکلین، نیو یورک این اختراع را در تاریخ ۲۵ ژانویه ۱۸۹۸ با شماره ثبت اختراع ۵۹۷٫۷۵۰ در آمریکا ثبت کرد. مته‌های سیم کش از مواد مختلف و اشکال مختلف برای سوراخ کاری چوب، مصالح ساختمانی و فلزات ساخته می‌شوند. برخی از انواع مته‌های سیم کش در آمریکا دارای یک شفت مکمل ثابت خیلی بلند تا ۷۲ اینچ (۱٫۸ متر) با یک مته کوچک در انتهای آن است. برای مثال برای سوراخ کاری و از بین بردن زائده‌های میلگردها درون بتن در قالب بدون نیاز به خارج کردن مواد درونی آن از روی دیوار استفاده می‌شود. این مته‌ها معمولاً به همراه ابزارهای خاصی برای نشانه‌گیری و ثابت کردن مته برای رسیدن به محل و زاویه دلخواه به کار برده می‌شوند. | ## جمع‌بندی | اگر چه این کار به همراه مشکلاتی برای اپراتور در همگام سوراخ کاری ثابت به همراه است.