موضوع مقاله: سید محمدباقر صدر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سید محمدباقر صدر | مقدمه: سید محمدباقر صدر (۱۰ اسفند ۱۳۱۳ – ۱۹ فروردین ۱۳۵۹) فقیه اصولی، مرجع تقلید،آیت‌الله سید محمد باقر؛ مغز متفکر اسلامی - خبرگزاری مهر و رهبر شیعه عراقی در دو دهه آخر قرن چهاردهم قمری بود. | ## بخش 1: سید محمدباقر صدر | (در این مقاله مساهمتا شهید رابع نامیده شده که همان شهید خامس صحیحتر است) او نویسنده دو کتاب، به نام های اقتصادنا و فلسفتنا است. صدر مثل قانون اساسی مشروطه ایران اصالت واعتبار را فقط به رای مردم می‌داد و نقش فقها را در عدم دخالت در اجرای قانون و نظارت بر قوانین برای عدم مغایرت با دین می‌دانست. از این جهت نظریه حکومتی او با نظریه ولایت فقیه نظام جمهوری اسلامی در ایران تفاوت اساسی دارد. در ۱۰ اسفند ۱۳۱۳ (برابر ۲۵ ذوالقعدة ۱۳۵۳) در شهر کاظمین به دنیا آمد.حسینی حائری، سید کاظم؛ زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۵، چاپ اول، ص ۳۵. تبار او از فرزندان موسی بن جعفر الکاظم و از عالمان دینی بوده‌اند که در ایران، لبنان و عراق زندگی می‌کردند. صدر در ۳ سالگی پدرش را از دست داد و زیر نظر مادر و برادرش سید اسماعیل صدر قرار گرفت.کولائی، الهه؛ و دیگران، یادواره شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، بی‌جا، کانون انتشارات ناصر، ۱۳۶۰، ص ۶ و ۷. اقامت در نجف در سال ۱۳۶۵ (قمری) که دوازده ساله بود به همراه برادرش سید اسماعیل به نجف رفت تا نزد استادان حوزه علمیه آن شهر به تحصیلات عالی بپردازد. دوره عالی فقه و اصول را نزد سید ابوالقاسم خویی، سیدمحمدروحانی و شیخ محمدرضا آل یاسین گذراند.مباحث الاصول، مقدمه، ص ۴۲. | ## بخش 2: سید محمدباقر صدر | فلسفه اسلامی (اسفار ملاصدرا) را از صدرا بادکوبه‌ای آموخت و در کنار آن فلسفه غرب و نظرات فلاسفه غیرمسلمان را هم آموخت.شهید صدر بر بلندای اندیشه و جهاد، ص ۲۹. او در فلسفه، اقتصاد، منطق، اخلاق، تفسیر و تاریخ نیز مطالعه و تحقیقاتی داشت.حسینی حائری، سید کاظم؛ زندگی و افکار شهید صدر، ترجمه حسن طارمی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۵، چاپ اول، ص ۶۳. نظریات در مورد حکومت اسلامی ایدئولوژی سیاسی الدعوه متأثر از محمد باقر صدر است که در سال ۱۹۷۵ در کتاب نظام سیاسی اسلامی، چهار اصل را برای حکومت اسلامی مطرح کرد که به فقها نقش نظارتی می‌دهد و به قانون اساسی مشروطه ایران شبیه است و از آنجائیکه به ولی فقیه نقش محوری نمی‌دهد با قانون اساسی جمهوری اسلامی تفاوت دارد. هرچند پایه و اساس قانون اصول دین است مقام مقننه می‌تواند هر قانونی را که مخالف با دین نباشد وضع کند. فقیهی که مرجعیت دینی دارد نماینده اسلام است و با تأیید قانون و تنفیذ به آنها مشروعیت می‌بخشد. نظرات دیگر نظریه حق الطاعه ضرورت وجود حکومت اسلامی اقتصاد اسلامی مکتب است، نه علم وجود منطقة الفراغ در مکتب اقتصاد اسلامی توالد ذاتی معرفت و حل مشکل استقراء فعالیت‌های اجتماعی تأسیس حزب الدعوه در سال ۱۳۷۷ هجری قمریمباحث الاصول، ص ۸۸. همکاری با جماعة العلماء در نجف انتشار مجله الاضواء در سال ۱۹۶۱ میلادیالتحرک الاسلامی فی العراق، شهید سید محمدمهدی حکیم، ص ۲۱. حمایت از انقلاب مردم ایران به رهبری خمینی تحریم پیوستن به حزب بعث با صدور فتوا مخالفت با نظام عراق پس از درگذشت سید محسن حکیم به دنبال یک نبرد طولانی با حزب بعث عراق به تدریج صدر به عنوان یک رهبر شناخته شده مورد توجه مردم قرار گرفت.کولائی، الهه؛ و دیگران، یادواره شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، بی‌جا، کانون انتشارات ناصر، ۱۳۶۰، ص ۱۴. | ## بخش 3: سید محمدباقر صدر | در آخرین مرحله وی توسط دادگاه جمهوری بعثی عراق به حبس خانگی محکوم و پس از ادامه فعالیت های وی او دستگیر و کشته شد. اعدام سرانجام در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۵۹ (۱۹ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) سید محمدباقر صدر به دستور جمهوری بعثی عراق دستگیر و به زندان بغداد منتقل شد . پس از تشکیل دادگاه وی ، سیدمحمدباقر صدر به جرم: حرام اعلام کردن عضویت در حزب حاکم بر جمهوری بعث عراق (حزب بعث) حمایت از حزب الدعوه اسلامی و فعالیت بر علیه جمهوری بعثی عراق (نظام حاکم بر عراق) و صدام حسین (بالاترین مقام سیاسی وقت عراق) وابستگی به نظام اسلامی تازه تاسیس در ایران به اعدام محکوم و سرانجام در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۵۹ (۲۲ جمادی‌الاول ۱۴۰۰) وی و خواهرش بنت‌الهدی صدر به دستور صدام حسین اعدام شدند.همان، ص ۲۲. در پی اعدام وی روح‌الله موسوی خمینی در پیامی ۳ روز عزای عمومی را برای شیعیان اعلام کرد. دستگیری و اعدام قاتل سعدون صبری جمیل جمعه القیسی معروف به «سرتیپ زهیر» در دوران رژیم صدام، سمت‌های مهمی از جمله مدیر اداره امنیت کشور، مدیر اداره امنیت شهرهای بصره و نجف، مدیر اداره امنیت کویت پس از اشغال این کشور و مدیر اداره امنیت اقتصادی عراق را بر عهده داشت. وی مسئول اعدام شمار زیادی از بازرگانان در دوره تحریم‌های اقتصادی عراق و همچنین متهم به اجرای شخصی اعدام محمد باقر صدر بود. القیسی پس از سقوط رژیم بعث در سال ۲۰۰۳ به سوریه گریخت و نام خود را به «حاج صالح» تغییر داد و سپس در ۲۶ فوریه ۲۰۲۵ به عراق بازگشت و پس از آن دستگیر شد و پس از تکمیل تمام مراحل قانونی مربوط به پرونده، در بهمن ۱۴۰۴ با طناب دار اعدام شد. | ## جمع‌بندی | تالیفات آثار چاپ شده: اهل بیت: تنوع ادوار و وحدت هدف (اهل بیت: تنوع نقش‌ها در عین یگانگی هدف) فدک فی التاریخ غایة الفکر فی علم الاصول فلسفتنا (به فارسی ترجمه شده‌است) اقتصادنا (به فارسی ترجمه شده‌است) ماذا تعرف عن الاقتصاد الاسلامی الانسان المعاصر و المشکله الاجتماعیة (به فارسی ترجمه شده‌است) البنک اللاربوی فی الاسلام دور الائمة فی الحیاة الاسلامیة الاسس المنطقیه للاستقراء (به فارسی و انگلیسی ترجمه شده‌است) بحوث فی شرح العروة الوثقی (در چهار بخش) الفتاوی الواضحة (رساله عملیه) منهاج الصالحین و التعلیقة علیه دروس فی علم الاصول معروف به حلقات.