موضوع مقاله: میرزا رضا کرمانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میرزا رضا کرمانی | مقدمه: میرزا محمدرضا کرمانی (۱۲۲۶ – ۲۲ مرداد ۱۲۷۵) معروف به رضای شاه‌شکارروزنامه همشهری - رضای شاه‌شکار قاتل ناصرالدین‌شاه بود. | ## بخش 1: میرزا رضا کرمانی | سلسله نسب هما ناطق در کتاب «کارنامه و زمانه میرزا رضا کرمانی» می‌نویسد: میرزا محمد رضا کرمانی پسر ملاحسین مشهور به پدر و از اهالی عقدای یزد بود. وی که دلال پارچه و شال بود برای نایب‌السلطنه کامران میرزا مقداری شال و خز از بازرگانان خریده و تحویل ناظم التجار داده بود ولی بهایش را به وی نمی‌دادند و چندین بار کوشش وی برای دریافت پول بی‌نتیجه بود. او نزد نایب السلطنه کامران میرزا در برابر شماری از درباریان و میهمانان گلایه کرده که مقداری شال و خز برای او خریده ولی بهای آن را به وی مدت‌ها است پرداخت نمی‌کنند. نایب السلطنه دستور داد که طلب او را پرداخت کنند و او را کتک مفصلی هم زده و بیرون کنند. میرزا رضا که تحت تأثیر اندیشه‌های سید جمال‌الدین اسدآبادی بود پس از آشنایی با روزنامه قانون میرزا ملکم خان که به تازگی پس از استعفای او از سفیری ایران در لندن چاپ و از راه قاچاق وارد ایران می‌شد با تندی بیشتری با نظام پادشاهی ناصرالدین شاه مخالف شد. پس از مدتی دوباره نزد کامران میرزا رسیده و اظهار داشت که مردم از ستم درباریان و ناصرالدین شاه خسته شده خواستار برکناری او هستند و با همراهی سید جمال‌الدین که در عثمانی بود شاه را از پادشاهی برکنار و خود کامران میرزا بر تخت نشسته و سید جمال‌الدین صدراعظم شود. | ## بخش 2: میرزا رضا کرمانی | کامران میرزا که وی را ساده‌لوح و زودباور دید به‌ظاهر نسبت به او اظهار علاقه و تصدیق کرده و از او خواست که گفته‌های خود را بنویسد تا پیش شاه برده و به اطلاع او برسانند که مردم از وی بیزار شده و خواهان برکناری از پادشاهی هستند. در هنگام بازجویی وی نام ده تن از جمله حاجی سیاح که روزنامه قانون را مطالعه یا پخش می‌کردند آورده و باعث زندانی شدنشان شد. او به مدت ۴ سال در قزوین زندانی بوده و پس از آزادی از ایران بیرون فرستاده شد و به استانبول نزد سید جمال‌الدین اسدآبادی رفت. او سپس در شهر بارفروش نخست با انگیزهٔ کشتن کامران میرزا یک پنج‌لول روسی خرید، ولی چندی بعد انگیزه‌اش را تغییر داد و برآن شد تا کسی را که می‌پنداشت ریشهٔ همهٔ ستم‌هاست، ترور کند. میرزا در شهرری پنهانی به دیدار شیخ هادی نجم‌آبادی که مخالف دولت بود می‌رود، این روزها هم هم‌زمان با پنجاهمین سال پادشاهی ناصرالدین شاه بود و در روز پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۲۷۵ ناصرالدین‌شاه برای زیارت به حرم شاه‌عبدالعظیم حسنی رفت میرزا نیز با بهره‌مندی از این پیشامد به بهانهٔ تقدیم‌نامه‌ای به شاه به او نزدیک شده و از زیر عریضه با تپانچه به ناصرالدین شاه شلیک می‌کند. وی شاه را در هنگام ورود به آرامگاه امامزاده حمزه، نزدیک به در ورودی حرم هدف گلوله قرار داد. | ## بخش 3: میرزا رضا کرمانی | مظفرالدین‌شاه در آغاز انگیزهٔ قصاص نداشت ولی به تحریک کسانی که پیرامون وی بودند از جمله شیخ محمدحسن شریعتمدار پس از مدتی دستور اعدام وی را صادر کرد. با استناد بر تاریخ یکصد ساله ایران، در بازجویی‌ها یا استنطاقات انجام گرفته از ضارب (میرزا رضای کرمانی)، مطالبی دربارهٔ یهودیان نام برده شده است که بی‌گمان می‌تواند نشان‌دهندهٔ آگاهی وی دربارهٔ اقشار آسیب‌پذیر به ویژه اقلیت‌های دینی بوده‌باشد. وقتی میرزا رضا را دار زدند، سربازان به شدت طبل می‌زدند و طبل‌نوازی در تمام مدت اجرای مراسم اعدام ادامه داشت. در ساعت ۹ شب جسد را از دار پایین آورده و به گورستان حسن‌آباد (که بعدها ایستگاه آتش‌نشانی در محل آن ساخته شد) بردند و دفن کردند. | ## جمع‌بندی | بعد از مرگش شیخ هادی نجم‌آبادی برای وی مراسم چهلم و سالگرد برگزار کرد که افراد بسیار معدودی در آن شرکت کردند.تاریخ بیداری ایرانیان صفحه ۷۵–۹۶ - ناظم الاسلام کرمانی میرزا پیش از مرگش در بازجوئی‌ها که از وی پرسیده شد به چه دلیل شاه را به قتل رسانده شاه چه گناهی کرده در جواب گفت: وقتی در کشورم این همه ظلم و جور و فساد می‌دیدم و حق خوری و حق کشی با تمام این حرف‌ها وقتی می‌دیدم قدرت اول مملکت شاه است پس با خودم گفتم اگر شاه خبر ندارد از وضعیت کشورش که وای به حال مملکتی که شاه آن ایشان باشد و اگر شاه خبر داشت از وضعیت کشور پس حق او بود قتل و کشتنش و من از این اقدامم خرسند هستم سریال در سال ۱۳۶۱ مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی شاه‌شکار به کارگردانی «سعید نیک‌پور» در قالب یک مجموعهٔ سه‌گانه تحت عنوان «قرن سرنوشت» تولید شد و در سال ۱۳۶۲ از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد.فرهنگ سریال‌های تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸ این مجموعه تلویزیونی، فصلی از زندگی ناصرالدین‌شاه قاجار و ماجرای قتل او را به دست میرزا رضای کرمانی، به تصویر می‌کشد.فرهنگ سریال‌های تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸ در سال ۱۳۹۷ سریال بانوی عمارت به کارگردانی عزیزالله حمیدنژاد و در سال ۱۴۰۰ نیز سریال قبله عالم به کارگردانی حامد محمدی تولید شد.