موضوع مقاله: میش‌مرغ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میش‌مرغ | مقدمه: این پرنده در دشت‌های وسیع بی‌درخت، زمین‌های گندم دیم، کشتزارهای پهناور حبوبات و یونجه و علفزارها زندگی می‌کند. | ## بخش 1: میش‌مرغ | میش‌مرغ با جثه بزرگ و بال‌های کشیده خود، سنگین‌ترین پرنده قادر به پرواز جهان شناخته می‌شود. پاها بلند و قوی بوده و به سه انگشت ختم می‌شود که به خوبی برای دویدن سازگار شده‌اند. رنگ پرهای پشت حنایی روشن با خطوط قهوه‌ای و سیاه بوده و در قسمت شکمی کاملاً سفید رنگ است. میش مرغ نر بالغ نوار بلوطی رنگی در زیر گردن دارد و پرهای سبیل مانندی متشکل از موپرهای سفید در دو طرف منقار آن دیده می‌شود. در صورت احساس خطر در میان پوشش گیاهی خرامیده و مخفی می‌شوند و یا به سمت نقاط مرتفع رفته و از آنجا به دیده‌بانی می‌پردازد و تنها اگر ناچار شوند با قدرت و پروازی سنگین از محل دور می‌شوند. این پرنده مناطق خلوت و آرام را ترجیح می‌دهد، بنابراین از مناطقی که اختلالات انسانی به‌طور منظم در آنها وجود دارد اجتناب می‌کند. میش‌مرغﻫﺎ پرندگانی اجتماعی هستند و نرها و ماده‌ها در دسته‌های چندتایی جداگانه زندگی می‌کنند. در پاییز و زمستان گروه‌های نر و ماده به هم ملحق می‌شوند تا یافتن غذا آسان‌تر باشد. پرندگان بی سر و صدایی هستند مگر این که یکباره دچار استرس شوند که در این صورت صدایی از حفره بینی ایجاد می‌کنند. | ## بخش 2: میش‌مرغ | در پاییز و زمستان رژیم گیاه‌خواری غالب بوده، بیشتر شامل ساقه گیاهان، دانه غلات، جوانه‌های مرتعی و یونجه است. رژیم غذایی در بهار و تابستان به گوشت‌خواری تمایل بیشتری دارد و از حشرات و لاروهای آنها، قورباغه‌ها، مارمولک‌ها و انواع جوندگان تغذیه می‌کند. جفتگیری انتخاب جفت‌ در اواخر زمستان و اوایل فصل بهار با گرم شدن دمای هوا و طولانی شدن طول روز شروع می‌شود. پرنده نر با رقص و حرکات نمایشی جالب و استادانه، دم خود را به صورت چتر باز کرده به‌طوریکه پرهای موجود در دو طرف بدن به شکل گل سفید و بزرگی در می‌آید و غب‌غب پرنده متورم و برجسته می‌شود. پرنده نر سعی دارد با انجام این حرکات، ماده‌ها را برای جفتگیری به طرف خود جلب کند. پرنده ماده معمولا در دشت‌های باز و به‌ویژه در قسمت‌های انبوه زمین‌های گندم دیم تخم‌گذاری می‌کند. شکل آشیانه ساده بوده و بدون استفاده از پوشال و تنها بر روی زمین و در جایی که پوشش گیاهی، امینت و استتار پرنده را فراهم آورد، تخم‌گذاری می‌کند و به این دلیل به میش‌مرغ‌ پرنده بی لانه گفته می‌شود. تخم‌گذاری و جوجه‌آوری میش‌مرغ زمان تخم‌گذاری در اواسط بهار بوده و معمولاً 2 تا 3 تخم گذاشته می‌شود. بعد از گذاشتن آخرین تخم، دوره تفریخ تخم‌ها شروع شده و تقریباً 4 هفته به طول می‌انجامد. | ## بخش 3: میش‌مرغ | جوجه‌ها بعد از تولد می‌توانند لانه را ترک کرده و مادر را همراهی کنند، آنها بیشتر با حشرات تغذیه می‌شوند و در حدود هفت هفتگی می‌توانند پرواز کنند. این مکان به دلیل شرایط مطلوب و منحصربه‌فرد خود به مهم‌ترین زیستگاه زادآور پرنده نادر میش‌مرغ در ایران تبدیل شده‌است. دشت سوتاو یک پهنه تپه ماهوری به وسعت 5000 هکتار است که تماما زیر کشت گندم، جو و نخود دیم قرار دارد و در غرب روستای حمامیان از توابع شهرستان بوکان واقع شده است. به دلیل اهمیت این زیستگاه، دشت سوتاو حمامیان طی مصوبه شماره ۳۴۳ شورای عالی محیط زیست مورخ ۱۳۹۰/۴/۵ به عنوان پناهگاه حیات وحش به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته است. سایر محدوده‌های زیست این پرنده شامل دشت «ینگجه»و «آلبلاغ»، دشت «قازلیان »و دشت «سه‌کانیان» در شهرستان بوکان آذربایجان غربی و کوهپایه‌های توله‌که در «بیگ اویسی» و «کوچک سفلی» واقع در شمال شهرستان سقز در استان کردستان است. این پرنده طی سال‌های گذشته به دلیل محدود شدن زیستگاه‌های طبیعی و اختلال در مناطق زیست و تخم‌گذاری آن مانند شکار غیرقانونی، حضور سگ‌های گله و ولگرد، کشاورزی مکانیزه، سموم کشاورزی، آتش زدن زمین‌های کشاورزی، تبدیل اراضی دیم به آبی، برداشت تخم توسط افراد ناآگاه، تغییر الگوی کشت، احداث معادن و بزرگراه‌ها و تبدیل اراضی کشاورزی به ویلا و خانه باغ در معرض تهدید انقراض قرار گرفته‌است. میش‌مرغ یک پرنده نادر در جهان به‌شمار می‌رود که در حال حاضر در فهرست سرخ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت قرار گرفته‌است. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۳۷۲ شانزده قطعه میش‌مرغ در شهرستان اسدآباد همدان وجود داشته است و به گفته کارشناسان اداره کل حفاظت محیط زیست استان همدان از اواسط دهه 80 خورشیدی دیگر هیچ میش‌مرغی در این استان دیده نشده‌است؛ همچنین تا اوایل دهه 90 خورشیدی در دشت اوباتو (هه‌وه‌تو) و زرینه هم میش‌مرغ‌ها زندگی می‌کردند ) ولی گزارش‌ها نشان می‌دهند که این گونه در این منطقه دچار انقراض محلی شده و اکنون در ایران، میش‌مرغ تنها در شهرستان بوکان و بخش‌های شمالی شهرستان سقز در استان کردستان وجود دارد.