موضوع مقاله: زبان گرینلندی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان گرینلندی | مقدمه: گرینلندی از آغاز استعمار دانمارک از سده ۱۸ با خط لاتین نوشته می‌شود و از آن پس وام‌واژگان بسیاری را از زبان دانمارکی و اخیراً از انگلیسی پذیرفته‌است. | ## بخش 1: زبان گرینلندی | گویش اصلی و غالب این زبان، کالالیسوت یا گرینلندی غربی از ژوئن ۲۰۰۹ به عنوان زبان رسمی توسط منطقه خودمختار گرینلند انتخاب شده‌است. گرینلندی معیار بر پایه لهجه مرکزی گویش غربی که در نوک، پایتخت گرینلند و مناطق پیرامون آن رایج است، ایجاد شده‌است. گویش‌های دیگر آن به نام تونومیسوت یا گرینلندی شرقی و اینوکتون یا گرینلندی شمالی شناخته می‌شوند. با ورود مبلغان دانمارکی در اوایل قرن هجدهم و آغاز استعمار دانمارک در گرینلند، تدوین واژه‌نامه‌ها و کتاب‌های دستور زبان گرینلندی آغاز شد. مبلغی به نام پاول اگید نخستین فرهنگ لغت گرینلندی را در سال ۱۷۵۰ و اولین کتاب دستور زبان آن را در سال ۱۷۶۰ نوشت. از استعمار دانمارک در سده ۱۷۰۰ تا ابتدای حکومت داخلی گرینلند در سال ۱۹۷۹، گرینلندس فشار فزاینده‌ای را از طرف زبان دانمارکی تجربه کرد. در دهه ۱۹۵۰ سیاست‌های زبانی دانمارک جهت تقویت دانمارکی بود و آموزش پس از ابتدایی و کارهای رسمی به زبان دانمارکی انجام می‌شد. از سال ۱۸۵۱ تا ۱۹۷۳، گرینلندی با املایی پیچیده که توسط مبلغ زبان‌شناس، ساموئل کلاینشمیت ابداع شده بود، نوشته می‌شد. در سال ۱۹۷۳، دستور خط تازه‌ای با هدف نزدیک کردن نوشتار به زبان گفتاری، که از زمان کلاینشمیت تغییر قابل توجهی کرده بود، معرفی شد. | ## بخش 2: زبان گرینلندی | این اصلاحات مؤثر بود و در سال‌های پس از آن، نرخ سواد در گرینلند بسیار بالا رفته‌است. یکی دیگر از تحولاتی که باعث تقویت زبان گرینلندی شده‌است، سیاست «گرینلندی‌سازی» جامعه گرینلند است که با توافق‌نامه قانون داخلی در سال ۱۹۷۹ آغاز شد. این سیاست با تبدیل زبان گرینلندی به زبان رسمی آموزش، روند سابق را که باعث به حاشیه رفتن آن شده بود، معکوس کرد و در پی آن گرینلندی به تنها زبانی تبدیل شده‌است که در دوران ابتدایی به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود و این بدین معنی است که کودکان دانمارکی‌زبان نیز در گرینلند ابتدا به گرینلندی آموزش می‌بینند. گرینلندی اکنون چندین رسانه خبری اختصاصی دارد: رادیو ملی گرینلند و رادیو گرینلند، که برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی را در گرینلند ارائه می‌دهد. این امر باعث شده‌است که گرینلندی به نمونه‌ای منحصر به فرد از زبان‌های بومی آمریکا تبدیل شود که توسط قانون به عنوان تنها زبان رسمی یک کشور نیمه‌مستقل شناخته شده‌است. طبق گزارش یونسکو به دلیل غلبه گویش معیار غربی، سایر گویش‌ها در معرض خطر قرار دارند و اکنون تدابیری برای محافظت از گویش گرینلندی شرقی در نظر گرفته شده‌است. واکه‌های دوتایی به عنوان دو مورا تحلیل می‌شوند و بنابراین از نظر آوایی به عنوان یک توالی واکه‌ای هستند و نه یک واکه بلند. 79 – 80Jacobsen (2000) همخوان‌ها گرینلندی دارای ۵ نوع همخوان است: لبی، لثوی، کامی، نرم‌کامی و زبانکی. + همخوان‌های گرینلندی غربی لبی لثوی کامی نرم‌کامی زبانکی انسدادی سایشی خیشومی روان ⁓ نیم‌واکه دستور گینلندی یک زبان پیوندی و چندترکیبی است که اجازه ساخت واژگان دراز را با کنار هم گذاشتن ریشه‌ها و وندها می‌دهد. | ## بخش 3: زبان گرینلندی | در این زبان اسم‌ها هشت حالت صرفی و فعل‌ها نیز برای شمار و شخص نهاد و مفعول خود هشت وجه دادند. گرینلندی برای نداشتن سامانه زمان دستوری معروف است و روابط زمانی به‌طور معمول با زمینه سخن و همچنین با استفاده از واژگان زمانی مانند «دیروز» یا «اکنون» یا گاهی اوقات با استفاده از پسوندهای اشتقاقی یا ترکیبی از وندهای دارای نمود همراه با جنبه واژگانی افعال مختلف بیان می‌شوند. واژگان گرینلندی از ریشه‌های بسیار کمی ساخته شده‌اند و همراه با وندها، دایره واژگان این زبان را تشکیل می‌دهند. نخستین دستور خط گرینلندی توسط ساموئل کلاینشمیت در سال ۱۸۵۱ تدوین شد اما پس از حدود ۱۰۰ سال به دلیل تغییر صوتی با زبان گفتاری تفاوت اساسی یافت. اصلاحاتی در سال ۱۹۷۳ بر روی دستور خط انجام شد و یادگیری آن را بسیار آسان‌تر کرد. این کار منجر به افزایش سواد در گرینلند شد و اکنون این منطقه دارای یکی از بالاترین سطح‌های سواد در جهان است. از نظر فنی، الفبای کلاینشمیت بر پایه ریخت‌شناسی بود و از نشانه‌های سجاوندی همچون هشتک (ˆ)، اکسان اگو (´)، مدک (˜) و اکسان گراو (`) برای نشان دادن برخی حروف استفاده می‌شد که به سختی آن می‌افزود. | ## جمع‌بندی | اصلاحات ۱۹۷۳ این سامانه را با یک سامانه واجی جایگزین کرد و بسیار به زبان گفتاری نزدیک شد.