موضوع مقاله: یأجوج و مأجوج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یأجوج و مأجوج | مقدمه: یَأجوج و مَأجوج یا گاگ و مگاگ (در عبری: גּוֹג וּמָגוֹג در انگلیسی: Gog and Magog) نام‌هایی در متون فرجام‌شناسی ادیانِ یهودیت، مسیحیت و اسلام است، که درقرآن و انجیل و تورات از آن‌ها ذکر به عمل آمده است. | ## بخش 1: یأجوج و مأجوج | در قرآن و در عهد عتیق کتاب حزقیال نبی در حوادث آخرالزمان از آن‌ها نام برده شده است. یأجوج و مأجوج عربی شده یاهونگ و ماهونگ است (به روایت ضعیفی از محمدهادی یوسفی غروی). شواهدی از زبان‌های آلتایی، سیبریایی، آلاسکایی و آسیایی وجود دارد که ریشه جزء یاج/یاک در واژه یاجوج را با «کناره، ساحل» و ریشه جزء ماج/ماگ در واژه ماجوج را با «بزرگ، وسیع، با عظمت» مرتبط می‌نماید. از این رو ممکن است یاجوج در اصل به معنای «مردمی ساحل نشین، کناره نشین» و ماجوج به معنای «مردمی ساکن سرزمین اصلی، ساکنان سرزمین وسیع و مردم بزرگ نشین» بوده باشد. عهد عتیق کتاب پیدایش اولین اشاره به گاگ و مگاگ در کتاب پیدایش و جدول ملت‌ها است. کتاب حزقیال نام گاگ و مگاگ مجدداً در کتاب حزقیال تکرار شده است؛ ولیکن در اینجا مگاگ یک محل جغرافیایی و نه یک فرد است. کوش معمولاً به سودان تصور می‌شود ولی گاهی گفته می‌شود که کوش دیگری در سرزمین پارس نیز وجود داشته است. در مکاشفه یوحنا گاگ و مگاگ دارای موقعیت جغرافیایی خاصی نیستند بلکه ملت‌های دنیا هستند به صورت یک مجموعه به جنگ با مسیح می‌پردازند. در قرآن در قرآن در دو سوره از یاجوج و ماجوج سخن به میان آمده است، اول در سوره کهف آیات ۹۳ تا ۹۸، و دیگربار در سوره انبیاء آیهٔ ۹۶. در سوره کهف داستان فردی درستکار به نام ذوالقرنین مطرح می‌شود که بعد از شنیدن آزار مردم به وسیله یاجوج و ماجوج دیواری از آهن مذاب بین آن‌ها و مردم ایجاد می‌کند؛ ولیکن ذوالقرنین وعده می‌دهد که آن زمان که روز آخر نزدیک شود این دیوار از بین خواهد رفت. در سوره انبیاء مطرح می‌شود که در مورد مردمان شهر خاصی که خداوند آن شهر را نابود کرده است ورودشان به آن شهر ممنوع شده است. این ممنوعیت تا زمان آزاد شدن یاجوج و ماجوج ادامه خواهد داشت و بعد از آن یاجوج و ماجوج در زمین فساد زیادی برپا خواهند کرد. در احادیث اهل سنت در متون تاریخی مذهبی در قرن اول میلادی تاریخدان یهودی یوسفوس فلاویوس از قوم مغول با نام گاگ و مگاگ در روسیه نام برده است. یوسفیوس نوشته است که ذوالقرنین گاگ و مگاگ را در پشت کوه‌های قفقاز به وسیله دیوارهای آهنین زندانی کرده است. بعضی پادشاهان گرجی خود را محافظ دروازه گاگ همچنین امبروس از گوت‌ها به عنوان گاگ یاد می‌کرد. | ## بخش 2: یأجوج و مأجوج | جروم آن‌ها را سکاها می‌دانست و ژوردانس در اثر مهم خود گتیکا، اقوام سکاها، آمازون‌ها و گوت‌ها را یکی می‌دانست. در بعضی متون تاریخی از قوم خزر به عنوان گاگ و مگاگ نام برده شده است در صورتی که بعید است زیرا ذوالقرنین حدود هزار سال قبل از ورود خزرها به قفقاز، می‌زیست و همین‌طور سد یأجوج و مأجوج سال‌ها پیش از خزرها برای اولین بار ساخته شد که بعدها در زمان ساسانیان بازسازی شد. در کتاب اکسپوزیسو ماتیام اوانجلیستام نوشته شده در قرن نهم میلادی توسط کریستیان استاولوت از قوم خزر به عنوان گاگ و مگاگ نام برده شده است که «ختنه شده و از قوانین یهودی تبعیت می‌کنند». در قرن ۱۴ میلادی ابن کثیر دانشمند سنی نیز یاجوج و ماجوج را با قوم خزر یکی دانسته است. بر اساس داستان‌ها شاه خزرها جوزف ادعا می‌کرد که از نسل برادر زاده مگاگ توگارما است. در متون تاریخی آلمانی ذکر شده است که در روزهای آخر گروهی یهودی قرمز به اروپا حمله می‌کنند. این گروه معمولاً به عنوان یهودیان اروپای شرقی و ترکان عثمانی در نظر گرفته می‌شوند. یوسف فلاوی (نویسنده در روم باستان و زنده در حوالی میلاد مسیح) بیان می‌دارد که یونانیان به ماجوجی‌ها، «سکاهای اسکیت» می‌گفتند. لذا برخی از محققین قائل به همسانی یاجوج و ماجوج با برخی اقوام بدوی استپهای آسیایی (مشخصاً سکاها) شده‌اند.حسن صفوی. ابن عبری، سخن از یک فرمانده نظامی به نام "فرنا ماجوجی (الفرنا الماجوجی)" در لشکر کمبوجیه (فرزند کوروش هخامنشی) می‌کند.ابن عبری، غریغوریوس بن هارون. همچنین گزارش‌هایی از خدمت سکاها در قوای نظامی هخامنشیان (در کنار سربازانِ دیگر مللِ امپراطوری هخامنشی) وجود دارد. اعتماد السلطنه در کتاب «تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید»، کلمات «اسکیث»، «ماگوگ» و «ماجوج» را معادل هم دانسته است.محمدحسن‌بن‌علی اعتمادالسلطنه، هاشم محدث. موسسه انتشارات امیرکبیر او در جای دیگری در همین کتاب، «ساکا» و «ساس» و «یاجوج و ماجوج» را مرتبط المعانی دانسته است. در بسیاری از کتب قدیم، میان یاجوج و ماجوج با اسامی «مغول» یا «تتر» یا «تاتار» ارتباط قائل شده‌اند و البته بیان شده که سرزمین اصلی مغولان (که گاهی با عنوان تاتارستان قدیم از آن یاد شده است و تصریح شده که با منزل‌های بعدی آنها نبایستی خلط شود و نام پایتخت آن را طمغاج یا طوغاج دانسته بوده‌اند)، در فاصله ۶ ماه راه (معادل ۱۸۰ منزل یا حدود ۸۶۰۰ کیلومتر فاصلهجهان نامه مظفری) از نواحی ماوراءالنهار در سمت مشرق قرار داشته است.الکامل فی التاریخ ابن اثیر و مروج الذهب مسعودی. در فرهنگ انگلیس با وجود اینکه گاگ و مگاگ در کتاب مقدس دارای بعد منفی هستند شهرداران محله شهر لندن در مراسم سنتی خود از تصاویر آنان استفاده می‌کنند. | ## بخش 3: یأجوج و مأجوج | این دو موجود رازآمیز و عجیب قرن‌هاست که نگهبانان شهر لندن به‌شمار می‌آیند و مجسمهٔ آن‌ها احتمالاً بیش از پانصد سال است که در یکی از مهم‌ترین ساختمان‌های شهر یعنی در تالار شهرداری (Guildhall) قرار دارد. البته مجسمه‌ها به دلایل مختلف چندبار از بین رفته‌اند، اما هر بار مجسمه‌های تازه‌ای جایگزین آن‌ها شده. اما علاقهٔ لندن به یاجوج ماجوج بیشتر از آن است که فقط به نصب مجسمه‌ها اکتفا کرده باشد. یکی از نمادهای همیشه حاضر در این کارناوال مجسمهٔ یاجوج و ماجوج است که همراه حرکت راهپیمایان در خیابان حرکت داده می‌شوند. مجسمه‌هایی که در حال حاضر در این مراسم از آن‌ها استفاده می‌شود را «انجمن عالی سبدسازان» در سال ۲۰۰۶ ساخته است. او به سرزمین «آلبیون» (نام قدیمی بریتانیا) می‌آید و بعد از کشتن دیوهایی که در آنجا زندگی می‌کردند، حاکم آن سرزمین می‌شود. اما این دخترها با هدایت خواهر بزرگترشان آلبا شوهرانشان را می‌کشند و سوار بر کشتی می‌شوند و می‌گریزند. بعد از یک سال به جزیرهٔ بزرگی می‌رسند که به نام دختر بزرگتر آن را آلبیون می‌نامند. دو تن از این دیوها یاجوج و ماجوج نام دارند که بعد از کشته شدن بقیهٔ دیوها توسط بروتوس اسیر شده و به لندن (که در آن زمان «تروای جدید» نامیده می‌شده) برده می‌شوند. بروتوس این دو دیو را رام می‌کند و با زنجیر کردن آن‌ها در بیرون از قصر خودش، آن‌ها را به عنوان نگهبانان قصر به خدمت می‌گیرد. نام‌های متفاوتی برای این دو محافظ ذکر شده است؛ مثلاً طبق یک روایت نام یکی از آن‌ها جوجماجوج (Gogmagog) و نام دیگری کورینوس است که یکی از همراهان بروتوس بوده است. اما در نهایت نامی که رواج پیدا کرده همان یاجوج و ماجوج است که با نام‌های ذکر شده در کتاب‌های مقدس یکی است.. شاهنامه فردوسی در بخش پادشاهی سکندرشاهنامه، یأجوج و مأجوج موجوداتی کوتاه قامت با چهره ای سیاه و شبیه به شتر، زبانی سیاه، چشمانی به سرخی خون، گوش‌هایی به بزرگی کل بدنشان و بدنی پوشیده از مو توصیف شده‌اند. | ## جمع‌بندی | هنگامی که مردمی که از آزار این موجودات به ستوه آمده بودند از سکندر یاری می‌طلبند، وی مشابه با قصص اسلامی ذوالقرنین میان مردم درمانده و یأجوج و مأجوج دیواری می‌کشد.