موضوع مقاله: دشمن مردم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دشمن مردم | مقدمه: دشمن مردم از نمایشنامه‌های هنریک ایبسن، نویسنده نروژی است که سال ۱۸۸۲ نوشته شد و به تعارض میان صداقت شخصی و هنجارهای اجتماعی می‌پردازد. | ## بخش 1: دشمن مردم | نمایشنامه قهرمان این نمایشنامه دکتر توماس استوکمان است که خصیصه‌های اخلاقی و عقاید او دربارهٔ مسائل اجتماعی، اخلاق و افکار خود نویسنده را به یاد می‌آورد. وی مأمور کنترل بهداشت حمام‌های عمومی است که برادرش پتر استوکمان، شهردار محل، در حال بر پا کردن آنهاست و از این جهت زندگی آسوده‌ای دارد. اما ناگهان پی می‌برد که آب حمام و شهر آلوده است و سلامت مردم شهر و مسافران آن را تهدید می‌کند. می‌خواهد مردم را به وسیلهٔ روزنامه از این حقیقت آگاه سازد، ولی گردانندگان امور شهر او را با نیرنگ از این کار بازمی‌دارند. دکتر استوکمان می‌کوشد در انجمنی که از مردم شهر فراهم کرده است، آن‌ها را از خطر آب‌های آلودهٔ شهر بر حذر دارد ولی از آن جا نیز محکوم و شکست خورده بیرون می‌آید و مردم به اتفاق آراء به او نام «دشمن مردم» می‌دهند و چنان عرصه را بر او تنگ می‌کنند که راهی جز جلای وطن ندارد. «دشمن مردم» تصمیم می‌گیرد مردم را با بدبختی‌هایشان رها کند و از شهر و دیار خویش برود. اما پس از واقعه‌ای بر آن می‌شود که در زادگاه خود بماند و به تنهایی پیکار کند، زیرا به عقیده او «قوی‌ترین مرد جهان کسی است که تنهاتر باشد». | ## بخش 2: دشمن مردم | دکتر استوکمان که از حقیقت دفاع می‌کند و شهردار شهر برادرش که تکیه بر واقعیت دارد. حمامی که شهر کوچک آن‌ها را در قیاس با شهرهای اطراف منطقه در موقعیت ویژه‌ای قرار داده است که همین موضوع نوید درآمدزایی قابل توجهی را برای شهر و ساکنانش می‌دهد. ترجمه‌های فارسی ۱- ترجمهٔ امیرحسین آریان‌پور به نظر می‌رسد کتاب «دشمن مردم» اولین بار در سال ۱۳۴۰ با ترجمه امیرحسین آریان‌پور منتشر شده باشد، به‌طوری که در آذر ماه ۱۳۴۰، در مجله فرهنگی ادبی سخن در قسمت «کتابهای تازه» شرحی کامل از این ترجمه به قلم ایرج پزشک‌نیا منتشر شده است. مستندات مندرج در سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد این کتاب در سال ۱۳۳۸ توسط نشر اندیشه در تهران منتشر شده است. ۲- ترجمهٔ محمد علی جمالزاده پس از چند ماه از انتشار ترجمه امیرحسین آریان‌پور، ترجمه محمد علی جمالزاده، با عنوان «دشمن ملت» توسط بنگاه ترجمه و نشر کتاب نیز منتشر شده است. محمد علی جمالزاده در نامه‌ای به تاریخ اول دی ماه ۱۳۴۰ از ژنو به امیرحسین آریان‌پور، که در مقدمه کتاب وی چاپ شده است، خاطرنشان کرده است که این ترجمه از روی ترجمه فرانسوی کتاب به قلم کونت موریتز پروزور (Count Moritz Prozor) ترجمه شده است. ۳- ترجمهٔ اصغر رستگار چاپ اول این ترجمه در سال ۱۳۷۸ با عنوان «دش‍م‍ن م‍ردم (درام در پ‍ن‍ج پ‍رده)» توسط انتشارات فردا و نمایش (مرکز هنرهای نمایشی اصفهان) منتشر شده است و در سال ۱۳۹۹ همراه با سه نمایشنامه دیگر از ایبسن با عنوان «چهار نمایشنامه از هنریک ایبسن: دشمن مردم، ستون‌های جامعه، مرغابی وحشی، یان گابری‌یل بورکمن» توسط انتشارات نگاه منتشر شده است. | ## بخش 3: دشمن مردم | ۴- ترجمهٔ میرمجید عمرانی چاپ اول این ترجمه در سال ۱۳۸۹ با عنوان «دشمن مردم» توسط انتشارات دنیای نو منتشر شده است و در سال ۱۴۰۰ به چاپ چهارم رسیده است. این ترجمه برای نخستین بار از روی نسخه اصلی از زبان نروژی به فارسی ترجمه شده است. میرمجید عمرانی در مقدمهٔ کتاب، ترجمه‌های مختلف این کتاب را بررسی کرده است و انتخاب بهترین ترجمه از کتاب دشمن مردم را به عهده خواننده‌ها گذاشته است. ۵- ترجمهٔ بهزاد قادری چاپ اول این ترجمه در سال ۱۳۹۶ با عنوان «دشمن مردم: نمایشنامه در پنج پرده» توسط انتشارات بیدگل منتشر شده است. محمد مجلسی (۱۳۱۲–۱۳۹۹ خورشیدی) دارای دکتری حقوق از دانشگاه تهران و دکتری ادبیات از دانشگاه سوربن فرانسه بود، مترجم ۷۰ اثر مهم از فرانسوی به فارسی بوده است. | ## جمع‌بندی | ۷- ترجمهٔ سیامک علائی این ترجمه از متن انگلیسی به فارسی با عنوان ‫ «دش‍م‍ن م‍ردم (نمایشنامه‌ای در پ‍ن‍ج پ‍رده)» ترجمه شده و در سال ۱۳۸۸ توسط خود مترجم در یزد منتشر شده است.