موضوع مقاله: بهرام افضلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهرام افضلی | مقدمه: بهرام افضلی (زاده ۱۳۱۷ در قم – درگذشته ۶ اسفند ۱۳۶۲ در تهران) ناخدا یکم نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و فرمانده آن نیرو طی سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲ بود. | ## بخش 1: بهرام افضلی | وی یکی از عاملان پیروزی در نبردهای دریایی خلیج فارس در جنگ ایران و عراق بود و در شصت و هفت روز از آغاز جنگ توانست نیروی دریایی عراق را عملاً تا پایان جنگ از صحنه خارج کند. او در سال ۱۳۳۷ به خدمت نیروی دریایی شاهنشانی ایران درآمد و از سوی نیروی دریایی، برای تحصیل به ایتالیا فرستاده شد و در ایتالیا با حزب کمونیست ایتالیا آشنا گردید. افضلی در سال ۱۳۴۱ از آکادمی نیروی دریایی ایتالیا در رشتهٔ مهندسی مکانیک و کشتی‌سازی فارغ‌التحصیل شد و در سال ۱۳۵۰، موفق به دریافت مدرک پی‌اچ‌دی در رشتهٔ طراحی کشتی و زیردریایی از دانشگاه جنوا شد. افضلی با بازگشت به ایران، خدمت خود را در نیروی دریایی شاهنشاهی ایران، به‌عنوان مهندس و با درجهٔ ناخدا، ادامه داد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ فرماندهی نیروی دریایی در جنگ افضلی پس از انقلاب ۱۳۵۷، به خدمت خود در نیروی دریایی ارتش ایران و در طول جنگ ایران و عراق، ادامه داد. در خرداد ۱۳۵۹، رئیس‌جمهور وقت ایران، ابوالحسن بنی‌صدر، وی را به سِمَت فرماندهی نیروی دریایی ارتش، منصوب کرد. دریادار افضلی به‌عنوان فرماندهٔ نیروی دریایی، در تاریخ ۵ تیر ۱۳۶۰، پس از عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا، وفاداری کامل خود به روح‌الله خمینی را اعلام کرد.روزنامه کیهان ۶ تیر ۱۳۶۰. طی عملیات مروارید در جنگ ایران و عراق به تاریخ ۷ آذر سال ۱۳۵۹، نیروی دریایی و نیروی هوایی ارتش ایران، ۴ فروند قایق موشک‌انداز کلاس اوسای عراقی و ۷ فروند شناور دیگر عراقی را به قعر دریا فرستاد و نیروی دریایی عراق عملاً فلج و تا پایان جنگ قادر به ایفای نقشی نشد؛ اما افضلی که طراح این عملیات تاریخی بود سه سال بعد، به جرم جاسوسی و انتقال اسناد به‌کلی سری به اتحاد جماهیر شوروی اعدام شد. | ## بخش 2: بهرام افضلی | برای تعمیرات اساسی ناوشکن‌های ببر و پلنگ نیروی دریایی و ناوشکن‌های انگلیسی، ناوشکن کلاس سام یعنی ناوشکن سام، زال، فرامرز و رستم در هندوستان با این کشور قراردادی بسته شد. قرار بر این بود که دو ناوشکن ما یعنی سام و زال در آنجا تعمیرات اساسی شوند و همزمان تمام پرسنل این ناو شکن‌ها به کارخانجات هند بروند، در آنجا با متخصصان هندی همکاری کنند و درواقع آموزش عملی ببینند. همچنین قرار شد که دو ناو دیگر را در شیپ یارد بندر عباس به کمک متخصصان هندی در ایران تعمیر کنند. ایجاد نخستین دانشکده افسری دریایی ایران با تلاش شبانه‌روزی نا خدا افضلی، کاخ شاه در نوشهر با تمام تأسیسات وسیع آن به این کار اختصاص داده شد. به این ترتیب اعزام افسران نیروی دریایی که از سال ۱۳۱۱ تا سال ۱۳۵۷ به آمریکا، انگلستان، آلمان، فرانسه، ایتالیا و ترکیه فرستاده می‌شدند پایان پذیرفت و ارزی که بابت اعزام آن‌ها (هر دانشجو بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار دلار) هزینه می‌شد، صرف جویی شد و کشور ایران برای نخستین بار دارای یک دانشکده افسری دریایی گردید. دستگیری و اعدام در اواخر سال ۱۳۶۱ تا اوایل ۱۳۶۲ حزب توده ایران به‌عنوان تنها حزب سیاسی باقی‌مانده در کشور، از سوی مقامات وقت، متهم به تلاش برای «کودتا» و سپس «جاسوسی به نفع شوروی» شد و طی دو یورش، اعضای رهبری و بسیاری از کادرهای حزب توده دستگیر شدند و به اتهام «کودتا» مورد بازجویی قرار گرفتند. بیش از ۱۰۰۰ تن از اعضا و بسیاری از رهبران این حزب و حدود ۲۰۰ تن از نظامیان (از افسران ارتش، شهربانی و ژاندارمری) به اتهام عضویت در شبکهٔ مخفی افسران، وابسته به حزب توده، دستگیر و محاکمه شدند. افضلی نیز به اتهام عضویت در شبکهٔ مخفی نظامیان حزب توده ایران دستگیر شد و به همراه ۹ نفر دیگر از افسران بلندپایه ارتش در سال ۱۳۶۲ تیرباران شد. | ## بخش 3: بهرام افضلی | هادی غفاری بعدها در خاطراتش گفت؛ گزارش توده‌ای بودن بهرام افضلی را نزد روح‌الله خمینی برده بود که سرانجام آن گزارش، اعدام بود. در گزارش که به افراد رهبری زیر شکنجه تحمیل شد، درست از همین افراد به عنوان رهبران بخش‌های سیاسی - نظامی - تشکیلاتی و تبلیغاتی کودتا نام برده شده است. میرحسین موسوی در این باره می‌گوید: پس از اثبات عدم کودتا، اتهام افضلی را به جاسوسی برای شوروی تغییر دادند. دو دهه بعد هاشمی رفسنجانی در مصاحبه با روزنامهٔ همشهری گفت: رهبران حزب به زندان‌های طولانی مدت محکوم و در سال ۱۳۶۷ اعدام شدند. اما تعدادی از نظامیان نزدیک به حزب از جمله دریادار افضلی به دنبال یورش به حزب و برپایی نمایش‌های تلویزیونی و سپس تشکیل دادگاه‌های نظامی، در روز ۶ اسفند ماه سال ۱۳۶۲، ده تن از اعضای حزب که در میان آن‌ها برخی از برجسته‌ترین فرماندهان ارتش و به همراه چند تن از کادرهای پرسابقهٔ توده‌ای حضور داشتند، به جوخهٔ اعدام سپرده شدند. افضلی از اردیبهشت ۱۳۶۲ تحت نظر اطلاعات سپاه پاسداران که زندان کمیتهٔ مشترک ضدخرابکاری و بند ۲۰۹ زندان اوین را اداره می‌کرد، زندانی بود و در یکی از جلسات دادگاه که به‌صورت مستقیم از رادیو پخش می‌شد، گریه کرد. افضلی سرانجام در آخرین دادگاهی که به ریاست محمدی ری‌شهری برگزار شد، به اعدام محکوم و حکم صادره در اسفند سال ۱۳۶۲ در محوطهٔ زندان اوین، با نظارت اسدالله لاجوردی اجرا شد.راه توده سیاوش کسرایی در سوگ او شعری سروده است به نام از انوشه تا افضلی که بخشی از آن در زیر می‌آید:من می‌گریم، اما در غریو مرغک دریا، باز پیامی است گلخند «ناوی انوشه» در دهان تو شکفت ناخدا بمان، بمان که فردا ما بهار را در آغوش می‌کشیم من می‌گریم و دریا همچنان موج بر موج می‌کوبد… موارد جاسوسی مورد اتهام به افضلی به حزب اطلاع داده بود اگر شوروی‌ها خواستار موشک هارپون و جزئیاتش هستند، می‌توانند سراغ ناوچه پیکان غرق شده (به فرماندهی ناخدا همتی آذرماه ۱۳۵۹ در جریان عملیات مروارید غرق شد) بروند و مختصات دقیق جغرافیایی‌اش را هم داده بود. | ## جمع‌بندی | اطلاعاتی دربارهٔ شنود بی‌سیم نیروهای افغانِ هم‌پیمان با شوروی توسط ارتش ایران را از بولتن اداره دوم ارتش اخذ کرده و به حزب داده بود و راه جلوگیری از شنود را هم ارائه داده بود.