موضوع مقاله: شهرکرد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرکرد | مقدمه: براساس آمار سال ۱۳۹۵ خورشیدی، جمعیت شهرکرد برابر با ۱۹۰٬۴۴۱ نفر است نام پیشین آن‌، «دِهْکُرد» بوده است که پس از تبدیل به شهر در شهریور ۱۳۱۴ خورشیدی به شهرکرد تغییر نام داد. | ## بخش 1: شهرکرد | شهرکرد در دامنه زاگرس و در ارتفاع ۲۰۶۰ تا ۲۳۵۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است و مرتفع‌ترین مرکز استان در ایران است و از همین رو به بام ایران نیز شهرت یافته است. نام شهرکرد تا شهریور ۱۳۱۴، دِهکُرد نامیده می‌شد و از این تاریخ با تصویب فرهنگستان ایران به شهرکرد تغییر نام یافت. واژه «دِهکرد» از دو بخش «دِه» + «کرد» تشکیل شده است.محسن فارسانی؛ سرزمین شیرهای سنگی. ۱۳۷۹ خورشیدی ریشه نام گذاری دهکرد با شعر زیر بی‌مناسبت نیست: در متون تاریخی کمتر نامی از دهکُرد برده شده است؛ و از زمان پیدایش و شکل‌گیری دهکُرد و خصوصیات اجتماعی و اقتصادی نخستین مردم این آبادی، اطلاع دقیقی در دست نیست. با توجه به جایگاه طبیعی منطقه و چمنزار جنوبی دشت دهکرد می‌توان حدس زد که به‌طور عمده به کار دامپروری اشتغال داشته‌اند، شاید واژه «کُرد» به معنی «گله دار»، از نام اولیه ساکنینی این منطقه گرفته شده است.مقدمه‌ای بر شناخت شهرکرد، احمد بنی طالبی دهکردی، وجه تسمیه ص 45، 1390 و این شهر که تا پیش از این، دهکرد نامیده می‌شد به معنی محل سکونت کُردان (به معنای گله داران) است.شناخت سرزمین چهارمحال، نیکزاد امیر حسینی دهکردی، شهرکرد،1357 قبل از حمله عرب‌ها به ایران، بدون در نظر گرفتن قومیت، زبان و نژاد، به‌طور کلی تمام مردم گله دار را «کُرد» دانسته‌اند. هرچند که سابقه قلعه دهکرد حداقل مربوط به دوره صفویه می‌باشد و وجود چند قبر قدیمی حاکی از آن است. پیشینه بر اساس یافته‌های باستان‌شناسی، پیدا شدن سکه‌های مربوط به دوران اشکانی و ساسانی، و به خصوص توجّه به استقرار تپه‌های باستانی مربوط به هزاره‌های پیش از میلاد مسیح، قدمتی در حد هزاره‌های ذکرشده برای استقرار بشر و آغاز تمدن در پهنه دشت شهرکرد یا لار می‌توان منظور نمود. هیئت‌های باستان‌شناسی در تپه باستانی گورگای و تپه سراب (گنبدک) در شمال شهرکیان نشانه‌هایی مبنی بر قدمت حداقل ۷۰۰۰ساله را یافته‌اند و از این جهت آثار شهرکیان نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس لایه نگاری انجام شده در تپه سراب، مهم‌ترین سایت دوره نوسنگی زاگرس جنوبی و متعلق به دوره نوسنگی است. تپه سرآب شهرکیان از قدیمی‌ترین سکونت‌گاه انسانی در استان چهارمحال و بختیاری است و بیش از ۸۰۰۰ سال قدمت دارد. از سایر تپه‌های باستانی در شهرکیان، می‌توان به دمیرتپه و قطارتپه با ثبت در آثار ملی ایران اشاره کرد. در شهر هفشجان، در ۱۴ کیلومتری شهرکرد، سفالینه‌ها و ابزارهای سنگی ابتدایی با پیشینه ۹۰۰۰ ساله بروی تپه‌های باستانی هفشجان کشف شده است و گمان می‌رود که تپه اسکندری شهر هفشجان سازه‌ای شبیه زیگورات (معبد الهی) داشته است. تپه اسکندری اولین و بزرگ‌ترین اثر ملی استان چهارمحال و بختیاری برشمرده می‌گردد و به صورت دولت شهری کهن در غرب هفشجان قرار دارد. فعالیت هیئت‌های باستان‌شناسی در این منطقه قدیمترین گمانه زنی‌های باستان‌شناسی استان چهارمحال و بختیاری بوده است. جایگاه جغرافیایی شهرکرد بین ۵۰ درجه و ۴۹ دقیقه و ۲۲ ثانیه تا ۵۰ درجه و ۵۳ دقیقه و ۴۴ ثانیه طول و ۳۲ درجه و ۱۸ دقیقه و ۲۲ ثانیه تا ۳۲ درجه و ۲۱ دقیقه و ۵۰ ثانیه عرض جغرافیاییشهرداری شهرکرد و در ۱۰۲ کیلومتری جنوب غرب اصفهان قرار گرفته است. این شهر با ارتفاع بین ۲۰۷۰ تا ۲۳۱۰ متر از سطح دریا، مرتفع‌ترین مرکز استان در کشور است.اداره کل هواشناسی استان چهار محال و بختیاری آب و هوا شهرکرد دارای اقلیم نیمه خشک سرد با تابستان‌های معتدل و زمستان‌های بسیار سرد است. در طول ۳۰ سال گذشته حداقل مطلق دما و حداکثر مطلق دمای ثبت شده در شهرکرد به ترتیب ۳۷ درجه سانتیگراد زیر صفر (بهمن ۱۳۵۰) و ۳۹ درجه سانتیگراد بوده است. اگرچه در زمستان میزان رطوبت متوسط تا بالا است، میزان بارش در فصولی که کشت صورت می‌گیرد به جز ماه‌های اردیبهشت و فروردین به‌طور تقریبی به صفر نزدیک است. | ## بخش 2: شهرکرد | جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۹۰٬۴۴۱ نفر (در ۵۵٬۴۹۲ خانوار) بوده است. شهرکرد نخستین شهر رسمی استان چهارمحال و بختیاری از ۱۵٬۴۷۶ نفر سال ۱۳۳۵ با رشد ۱۲ برابری به ۱۹۰٬۴۴۱ نفر در سال ۱۳۹۵ رسیده است. زبان به‌طور کلی در شهرکرد مردم به فارسی و بعد از آن به لری بختیاری و ترکی چهارمحالی حرف می زنند. صنعت و اقتصاد اقتصاد سنتی شهرکرد مبتنی بر نمد مالی، گیوه دوزی و کوره‌های آجرپزی است که امروزه با توجه به صنعتی‌تر شدن جامعه از اهمیت آن کاسته شده است. درحال حاضر صنایع بزرگ و کارخانه‌های مهمی در نزدیکی شهرکرد واقع شده‌اند که عده زیادی از شهروندان شهرکرد و پیرامون، در آن‌ها مشغول به کار هستند، مهم‌ترین این صنایع عبارتند از: فولاد زاگرس شهرکرد لوازم خانگی برفاب شهرکرد کارخانه تولید خوراک‌آبزیان فرادانه کارخانه تولید خوراک‌آبزیان کیمیاگران تغذیه فیدار پاتیرا سیمان شهرکرد گاز کربنیک شهرکرد کارخانه نساجی حجاب شهرکیان صنایع شیر و لبنی شهرکیان کارخانه برفاب شهرکرد کارخانه سیمان شهرکرد کارخانه سیمان شهرکرد در قلب زاگرس مرکزی در استان چهار محال و بختیاری و در ۳۵ کیلومتری شهرکرد در سال ۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسید. این واحد تولیدی با دسترسی به معادن بسیار غنی، شرایط منحصر بفردی را در بین تولیدکنندگان داخلی به خود اختصاص داده و با اتکاء به تجارب ارزشمند مدیران، مهندسین و کارکنان و به‌کارگیری پیشرفته‌ترین تکنولوژی و ماشین آلات مدرن قادر به تولید انواع سیمان‌های ۴۲۵–۱، ۵۲۵–۱، تیپ II و تیپ V با مقاومت‌های بسیار بالا گردیده است. در سال ۱۳۹۲، کارخانه سیمان شهرکرد برای دومین سال متوالی مقام نخست تولید سیمان کشور را کسب کرد.خبرگزاری جمهوری اسلامی، عنوان خبر: شهرکرد رتبه نخست تولید سیمان کشور را کسب کرد، تاریخ خبر: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲، کد خبر: 80640290 (3287098)خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عنوان خبر: کارخانه شهرکرد در رده نخست تولید سیمان کشور ، تاریخ خبر: ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲، کد خبر: 92021208125) مکان‌های مذهبی امامزادگان حلیمه و حکیمه خاتون (امامزادگان دو خاتون)، دختران ابراهیم مجاب و از نوادگان موسی کاظم هستند. از دوره اتابکان لر در سده هفتم هجری قمری، ساختمانی بر روی قبور امامزادگان احداث شد که در دوره مشروطیت و در سال ۱۳۳۰ هجری قمری به دستور میر سید محمد حسینی دهکردی امام جمعه وقت شهرکرد، تخریب و ساختمان کنونی جایگزین آن شده است. امامزاده سید محمد سبزپوش (غرب شهرکرد) امامزاده شاهزاده عزیزالله شهرکیان (جنوب شهرکرد) مسجد اتابکان (امام صادق) مسجد جامع شهرکرد سقاخانه ارباب میرزا مسجد ابو محمد مسجد صاحب الزمان مصلی بزرگ امام خمینی مصلی بزرگ امام خمینی شهرکرد، در زمینی به وسعت ۲۲٬۰۰۰ متر مربع ساخته شده که مساحت زیر بنای مجتمع و مصلا ۳۳۷۴۳ متر مربع است. این مجموعه دارای ۵ کاربری فرهنگی بنام‌های مصلای نماز جمعه –مجموعه فرهنگی مهدیه- کتابخانه – سالن اجتماعات و پژوهشکده قرآنی می‌باشد. مراکز فرهنگی فرهنگسرای ارشاد پردیس سینمایی بهمن پردیس سینمایی غدیر سینما اندیشه سینما در سال ۱۴۰۲ شهرکرد دارای چندین سینما به نام‌های پردیس سینمایی بهمن با ۹ سالن، سینما غدیر با ۳ سالن و سینما اندیشه با یک سالن است. فضای سبز میانگین سرانه فضای سبز شهرکرد هم اینک ۱۸ متر مربع به ازای هر شهروند است، این در حالی‌ست که میانگین سرانه فضای سبز کشور برای هر شهروند تنها ۱۲ متر مربع است. این میزان فضای سبز در قالب بیش از ۵۰ بوستان محله‌ای و ناحیه‌ای به شهروندان شهرکردی ارائه خدمت می‌کند. عشایر و روستاییان این استان برای گذراندن زندگی خود صنایعی با کیفیت بالا و به‌طورکامل سنتی تولید می‌کنند. از معروف‌ترین و مهم‌ترین آنها می‌توان به چوقا بافی، خرسک بافی، نمکدان بافی، جاجیم بافی، بافت سیاه چادر، گیوه، نمد و «فرش اصیل ایرانی» و قالی بافی که شهره جهانی دارد اشاره کرد. نوع رنگ لاکی مورد استفاده و همچنین سبز خاص قالی بختیاری از مهم‌ترین ویژگی رنگ‌های فرش این استان است که با سایر موارد مشابه در دیگر فرش‌های ایران تفاوت دارد. رنگ‌های مورد استفاده در این قالی‌ها بیشتر در زمینه‌های قرمز، آبی روشن، آبی سیر، سبز، نارنجی و زرد است. در گذشته زنان عشایر بختیاری در اوقات خاص یا هنگام جابه‌جایی‌های سالانه خود گیاهان رنگدار طبیعی را جمع‌آوری و خشک می‌کردند. | ## بخش 3: شهرکرد | سپس با شناختی که از خاصیت رنگ دهی آنها داشتند، آنها را در آب جوشانده و مایه رنگین آنها را استخراج کرده و همراه با دندانه آب انار ترش مورد استفاده قرار می‌دادند و رنگ‌های با ثباتی به دست می‌آوردند. امروزه متأسفانه رنگ‌های باثبات گیاهی جای خود را به رنگ‌های درخشان ولی بی‌ثبات شیمیایی داده‌اند. فرش در شهرکرد توسط عشایر و مردم شهر و روستاهای مختلف تهیه و بافته می‌شود که به‌دلیل نوع نقشه و نوع بافت ویژه این مردم زبانزد شده است. از دیگر صنایع دستی رایج در شهرکرد، گیوه‌دوزی، نمدمالی، زین‌سازی و نیز تولید مواد غذایی محلی نظیر کشک، دوغ و دیگر محصولات جانبی و نیز تهیه و عرضه گیاهان دارویی را می‌توان شرح داد. نمدمالی یکی از مشاغل مردم شهرکرد از دیرباز تاکنون بوده است، درحال حاضر تعدادی از هنرمندان فعال در این عرصه در کوی نمدمالان این شهر در کارگاه‌های کوچک مشغول به‌کار هستند، شهرکرد در سال ۱۳۹۷ پس از پیگیری‌های فراوان به‌عنوان شهر ملی نمد در کشور معرفی شدو دارای نشان یونسکو نیز است، اما هنرمندان این حوزه باتوجه به مشکلات موجود حال و روز مناسبی ندارند. مشکلات گُمرکی، کمبود طرح‌های تجاری‌سازی، تنوع مصنوعات نمدی، برندسازی و بسته‌بندی از مهم‌ترین مشکلات و موانع پیش روی نمد صادراتی شهرکرد است. در صورت توجه به رویکرد اقتصاد دانش‌بنیان در تولیدات نمد شهرکرد به‌عنوان شهر ملی نمد، بسیاری مشکلات صادراتی این حوزه رفع خواهد شد. تولیدات نمدی سنتی و نوین شهرکرد به کشورهای مختلفی مانند حاشیه خلیج‌فارس، ایتالیا، ایالات متحده آمریکا و عراق صادر می‌شُد اما به علت بروز مشکلات ناشی از اعمال تحریم‌های اقتصادی علیه ایران حوزه صادرات این هنرصنعت با مشکل مواجه شد اما همچنان صادرات محصولات نمدی به‌صورت چمدانی وجود دارد. ورزشگاه‌ها ورزشگاه انقلاب ورزشگاه جهان پهلوان تختی ورزشگاه شهدای دانش آموز رسانه‌ها صداوسیمای مرکز شهرکرد صدا وسیمای مرکز چهارمحال و بختیاری شامل شبکه جهانبین و «رادیو شهرکرد» فعالیت خود را به‌عنوان دفتر خبری چند ماه پیش از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در قالب تولید محدود برنامه‌های رادیویی آغاز کرد. این مرکز در بهمن ماه ۱۳۶۳ ضمن تبدیل به یک مرکز رادیویی و تلویزیونی، پخش برنامه‌های تلویزیونی را نیز آغاز کرد. در هشتم بهمن ۱۳۸۳ مرحله اول شبکه استانی این مرکز با نام شبکه استانی جهان‌بین راه‌اندازی شد. نشریات در آمار مطبوعات و نشریات استانها؛ استان چهارمحال و بختیاری و شهرکرد با ۴۸ نشریه دارای مجوز و ۱۹ نشریه درحال انتشار رتبه ۲۳ در فراوانی مجوز انتشار نشریه را در کشور دارد. ترابری فرودگاه بین‌المللی شهدای شهرکرد فرودگاه بین‌المللی شهرکرد که یکی از مرتفع‌ترین فرودگاه‌های ایران به‌شمار می‌آید در جنوب شهرکرد و بزرگراه شهرکرد-فارسان واقع شده است. سهم نشست و برخاست از این فرودگاه در آذرماه ۱۳۹۶ یک دهم درصد (۰٫۱٪) فرودگاه‌های کشور بوده است. راه‌آهن تاکنون شهرکرد فاقد راه‌آهن می‌باشد ولی خط راه‌آهن مبارکه-سفید دشت-شهرکرد که هم‌اکنون در دست احداث است، این شهر را به خط ریلی کشور پیوند می‌دهد. به گفته مسئولان مربوط، در صورت تهیه اعتبار این خط در اواخر سال ۱۴۰۲ افتتاح خواهد شد. | ## جمع‌بندی | پایانه مسافربری آزادی پایانه آزادی شهرکرد به‌عنوان اصلی ترین پایانه مسافری شهرکرد در جنوب شهرکرد قرار دارد و به‌طور میانگین روزانه ۱۰ هزار مسافر را جابجا می‌کند.