موضوع مقاله: عنکبوت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عنکبوت | مقدمه: عَنکَبوت (همچنین موسوم به: تارتَنَک، تارباف، تَنندو یا کـَلاش) جانوری بی‌مهره از بندپایان با بدنی دوبخشی و هشت پا است. | ## بخش 1: عنکبوت | آن‌ها در راستهٔ عنکبوت‌ها یا تارتنان رده‌بندی می‌شوند که خود یکی از چند راستهٔ ردهٔ بزرگ‌تر، عنکبوتیان (تاربافان) است. یکی این که گمان می‌کنند عنکبوت‌ها حشره هستند و دیگری این که همهٔ عنکبوت‌ها بسیار خطرناک‌اند و به محض دیدن باید آن‌ها را کشت. پاهای باریک و مفصل‌دار دارند، خونسرد و بی‌مهره‌اند و بدنشان از پوستهٔ سختی پوشیده شده است. اما سه ویژگی آن‌ها را از حشرات متمایز می‌کند: حشرات شش پا دارند، اما عنکبوت‌ها هشت پا دارند. عنکبوت‌ها معمولاً هشت چشم ساده دارند، اما بسیاری از حشرات دو چشم مرکب دارند که از تعداد زیادی چشم‌های ساده تشکیل شده است. هنگامی که عنکبوتی حشره‌ای را شکار می‌کند، معمولاً با نیش خود سم را به بدن آن تزریق می‌کند. تنها تعداد کمی از آن‌ها، مانند عنکبوت بیوهٔ سیاه، دارای سمی خطرناک برای انسان هستند. نیش بیوهٔ سیاه می‌تواند انسان را بیمار کند، اما عموماً فرد مبتلا سلامت خود را بازیابی می‌کند. اگر نوزاد عنکبوت پیش از خروج از پیله گرسنه شود، ممکن است به خوردن برادران و خواهران خود بپردازد. عنکبوت در طول زندگی خود چندین بار پوست می‌اندازد و با هر بار رشد، این فرآیند را تکرار می‌کند. برخی عنکبوت‌ها می‌توانند برای مدت طولانی بدون غذا زنده بمانند، زیرا به اندازهٔ کافی در یک وعده غذا می‌خورند. آن‌ها همچنین تولید ابریشم عنکبوت می‌کنند و بزرگ‌ترین راستهٔ عنکبوتیان هستند و از نظر تنوع گونه‌ای در میان همهٔ راسته‌های زیستی در رتبهٔ هفتم قرار دارند.Sebastin, P.A. عنکبوت‌ها در سرتاسر جهان در همهٔ قاره‌ها به‌جز جنوبگان یافت می‌شوند و تقریباً در هر زیستگاه خشکی مستقر شده‌اند. تا اوت ۲۰۲۱، تعداد ۵۰۲۶۶ گونه عنکبوت در ۱۳۲ خانواده توسط تاکسونومیست‌ها ثبت شده است. با این‌حال، در جامعه علمی در مورد نحوهٔ طبقه‌بندی همهٔ این خانواده‌ها اختلاف نظر وجود دارد و ارائهٔ بیش از ۲۰ طبقه‌بندی مختلف از سال ۱۹۰۰، بیانگر همین اختلاف نظرها است. شکم عنکبوت‌ها دارای زائده‌هایی است که به اندام‌هایی ریسنده تغییر یافته و ابریشم عنکبوت را از شش نوع غده خارج می‌کند. اکنون به‌نظر می‌رسد که تار به‌صورت گوی مارپیچی ممکن است یکی از اشکال اولیهٔ تار عنکبوت باشد و عنکبوت‌هایی که تارهای درهم را تولید می‌کنند، فراوان‌تر و متنوع‌تر از عنکبوت‌های گردباف هستند. گروه‌های اصلی عنکبوت‌های کنونی، رتیل‌ریختان و تارتنک‌ریختان، نخستین بار در دورهٔ تریاس و بیش از ۲۰۰ میلیون سال پیش، پدید آمده‌اند. گونهٔ عنبرگ در سال ۲۰۰۸ به‌عنوان گیاهخوار توصیف شد، اما همهٔ گونه‌های شناخته‌شدهٔ دیگر، شکارگر هستند که بیشتر، حشرات و عنکبوت‌های دیگر را شکار می‌کنند اما تعداد کمی از گونه‌های بزرگ نیز پرندگان و مارمولک‌ها را می‌گیرند. برآورد می‌شود که ۲۵ میلیون تُن عنکبوت در جهان سالانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تُن طعمه را می‌کشند. عنکبوت‌ها از طیف گسترده‌ای از ترفندهایی برای گرفتن طعمه استفاده می‌کنند: به دام انداختن آن در تارهای چسبنده، ضربه زدن به آن با کمندهای چسبنده، تقلید از طعمه برای جلوگیری از شناسایی، یا پایین انداختن آن. بیشتر عنکبوت‌ها از سردهٔ پورشا نشانه‌هایی از هوش در انتخاب تاکتیک‌ها و توانایی ایجاد تاکتیک‌های جدید نشان می‌دهند. رودهٔ عنکبوت‌ها برای عبور مواد جامد، بسیار باریک است، بنابراین آن‌ها غذای خود را پیش از خوردن، با پر کردن آنزیم‌های گوارشی، مایع می‌کنند. | ## بخش 2: عنکبوت | آن‌ها همچنین غذا را با پاگیره‌های خود آسیاب می‌کنند، زیرا عنکبوتیان مانند سخت‌پوستان و حشرات دارای فک پایین نیستند. در حالی‌که زهر چند گونه از عنکبوت‌ها مانند بیوه سیاه برای انسان خطرناک است، دانشمندان اکنون در حال تحقیق در مورد استفاده از زهر عنکبوت در پزشکی و به‌عنوان آفت‌کش‌های غیر آلاینده هستند. ابریشم عنکبوت ترکیبی از سبکی، استحکام و کشسانی را ارائه می‌کند که نسبت به مواد مصنوعی، برتری دارد. ژن‌های ابریشم عنکبوت در پستانداران و گیاهان قرار داده شده‌اند تا مشخص شود که آیا می‌توان از آن‌ها برای تولید ابریشم استفاده کرد یا خیر. عنکبوت‌ها در نتیجهٔ طیف وسیع رفتارهای خود به نمادهای رایج در هنر و اساطیر تبدیل شده‌اند که نمادی از ترکیب‌های مختلف صبر، ظلم و خلاقیت است. اگرچه بیشتر عنکبوت‌ها حداکثر تا دو سال عمر می‌کنند، تارانتولاها و سایر رتیل‌ریختان می‌توانند تا ۲۵ سال در اسارت عمر کنند. بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین عنکبوت‌ها در میان رتیل‌ها دیده می‌شوند که طول بدن برخی از آن‌ها تا ۹۰ میلی‌متر و طول پاها تا ۲۵۰ میلی‌متر گزارش شده است.Levi, Herbert W. تولید تار پیوند= عنکبوت در حال تولید تار بیشتر عنکبوت‌ها با استفاده از ابریشم خود، تار عنکبوت می‌تنند که کمابیش به گونهٔ رشته‌ای پروتئینی از غده‌های تارتنِ بخش ته شکم آن‌ها تراوش می‌شود. بسیاری از گونه‌ها تار را برای شکار به‌کار می‌گیرند این‌چنین که توری یا پرده‌ای می‌تنند که حشرات در آن به دام می‌افتند؛ ولی گونه‌های فراوانی هم آزاد شکار می‌کنند. تار برای بالا رفتن از جایی، ساختن دیوارهای هموار در لانه‌های زیرزمینی، ساختن کیسهٔ تخم، درپیچیدن شکار، و نگهداری چندگاهی اسپرم و بسیاری کارهای دیگر به‌کار برده می‌شود. مادهٔ تار از درون این لوله‌ها گذر می‌کند و تراوش می‌شود و پس از بیرون شدن از بدن، در برابر هوا سخت شده و تار پدید می‌آید. ابریشم عنکبوت برای ساختن دام، نگهبانی از تخم‌ها، پوشاندن بستر درونی لانه و جابه‌جایی برخی از عنکبوت‌ها کاربرد دارد. رشته‌هایی که خودش پدیدار کرده و خودش ریسیده است و از آن رشته‌ها تار را بافته است. عنکبوت تار را به ریخت هندسی ویژه و سخت و استوار درمی‌آورد و برای شکار حشرات، دام می‌گستراند. این تارها در آغاز به‌صورت مایع هستند و نه با قرار گرفتن در معرض هوا، بلکه در نتیجهٔ بیرون کشیده شدن از بدن، سخت می‌شوند که ساختار داخلی پروتئین موجود در تار را تغییر می‌دهد. تار از نظر استحکامِ کششی مشابه نایلون و ترکیبات زیستی مانند کیتین، کلاژن و سلولز است، اما بسیار کشسان‌تر است. این تارها بسیار کشسان و نیرومند هستند و کمابیش ۲۰ برابر از نایلون کشسان‌تر و ۹ برابر از فولاد در قطر همتراز نیرومندتر است. پروتئینی که عنکبوت را توانمند می‌سازد خود را آویزان کند و همچنین به شکار کردن کمک می‌کند، نگاه دانشمندان را به سوی خود کشانده است. عنکبوت، پل‌هایی نیز می‌سازد که با آن از جوی‌ها گذر می‌کند و از گودال‌های ژرف می‌گذرد. پل عنکبوت، نخی است باریک که خودش آن را ریسیده است و با باد، دو سوی جوی یا گودال را به هم پیوسته می‌کند. عنکبوت گودال‌های زمینی و پناهگاه‌های استوار می‌سازد و برای آن‌ها درهای استواری می‌نهد و ابزار گریز از گزند را در آن‌ها آماده می‌کند.صدر، رضا: نشانه‌هایی از او: هنرنمائی عنکبوت- ج ۱ صفحه ۸۶–۸۷ کالبدشناسی عنکبوت‌ها با حشرات و کرم‌ها متفاوتند، بدنشان دو قسمتی است: پیش‌تنه و پس‌تنه. تنها عنکبوت‌های قاتل از این قاعده مستثنی هستند که سینه‌شان ظاهراً به دو قسمت مجزا تقسیم شده است، خانواده بندشکمان که گونه‌ای کم و بسیار قدیمی هستند نیز استثنا می‌شوند، چون قسمت خارجی شکم ظاهر نیست. شکم و سینه توسط یک کمر باریک که به آن پایک یا حلقه پیش‌تناسلی گفته می‌شود به هم متصل است. | ## بخش 3: عنکبوت | این حلقه آخرین بخش سینه به‌شمار می‌آید که در برخی گونه‌های عنکبوت‌ها تحلیل رفته است. اندام‌های حسی چشم‌ها دارای عدسی‌های مستقل و سریع‌تر از چشم‌های مرکب است که برای مسافت‌یابی در شب یا روز به ویژه برای عنکبوت‌های جهنده برای شکار مؤثر است. آن‌ها شاخک‌ها یا موهای جلوی دهانی دارند که در بلع غذا کمک می‌کند، در برخی گونه‌ها در انتهای شاخک‌ها اعضایی تکامل یافته که برای جفت‌گیری استفاده می‌شود، آن‌ها در پاهایشان موهای حساسی دارند که برای ردیابی شکار یا تعیین موقعیت، مانند حسگرهای فوق پیشرفته عمل می‌کنند. عنکبوت‌ها معمولاً دارای ۸ چشم در چیدمان‌های مختلفند، حقیقت این است که این چیدمان در گونه‌های مختلف متفاوت است، بیشترین گونه از ساده‌مادینه دارای ۶ چشم هستند، اگرچه برخی مانند عنکبوت‌های سیاه غرب هشت‌چشمی و برخی مانند عنکبوت زره‌پوش چهارچشمی (Tetrablemma) چهار چشمی هستند، گاهی یک زوج چشم از بقیه رشد یافته ترند، در برخی گونه‌های عنکبوت‌های غاری هیچ چشمی وجود ندارد، چندین خانواده عنکبوت‌های شکارگر مثل جهنده‌ها یا عنکبوت‌های گرگی بینایی بسیار عالی دارند، قدرت بینایی عنکبوت‌های جهنده دیدن رنگ‌ها را برایش به ارمغان آورده است. عنکبوت‌های تارافکن دارای عدسی‌های چشمی بزرگی هستند که به آن‌ها حتی شب هنگام و با جمع‌آوری نوری اندک دید با کیفیت و وسیع داده است. به هر حال بیشتر عنکبوت‌ها که لابلای گل‌ها، شبکه تارها یا دیگر موقعیت‌های ثابت برای شکار کمین می‌کنند، بینایی بسیار کمی دارند. در عوض آن‌ها حساسیت فوق‌العاده ای در برابر ارتعاشات دارند که به آن‌ها درگرفتن شکار کمک می‌کند. حس کردن این ارتعاشات توسط حسگرهای قوی می‌تواند روی سطح آب یا خاک یا شبکه تاری آن‌ها باشد. دستگاه گوارش عنکبوت‌ها تنها در وضعیت آبکی می‌توانند خوراک خود را بخورند، برای همین آن‌ها از گونه‌ای ماده برای آبگون کردن بافت‌های شکارشان بهره می‌برند. پیامد افزودن این ماده به اندام جانور قربانی آبکی شدن بافت‌های تن آن و درست شدن گونه‌ای سوپ است که عنکبوت آن را می‌مکد. موهای پیرامون دهان به عنوان صافی، از گذر بخش‌های سخت شکار جلوگیری می‌کنند، بخش‌های گذر نشده و پوشش تهی بیرونی شکار، دور انداخته می‌شوند. بسیاری از عنکبوت‌ها شکارشان را برای زمان کوتاهی نگه می‌دارند، آن‌ها پس از افزودن زهر به تن شکارشان آن را در تاری ابریشمی در شبکهٔ تارشان پیچیده و رها می‌کنند تا جانور واپسین تقلاها یا کوشش‌های بیهوده زندگی‌اش را بکند و پس از آن‌که مرد، به سراغش می‌روند. عنکبوت‌ها توانایی گوارش کردن بافته‌های ابریشمی خویش را دارند، بنابراین برخی عنکبوت‌ها پس از استفاده، آن‌ها را می‌خورند. نرهای بیشتر گونه‌ها از جفت‌گیری زنده می‌مانند؛ همچنین در گونه‌های زیادی، عنکبوت ماده پس از تخم‌گذاری می‌میرد این به آن دلیل است تا نوزادان پس از خروج از تخم بتوانند از جسد مادرشان تغذیه کنند. اقلیتی از گونه‌های عنکبوت، اجتماعی هستند که این اجتماع ممکن است از چند تا ۵۰۰۰۰ عنکبوت را در خود جای دهد. آرایه‌شناسی راستهٔ عنکبوت‌ها (Araneae) به دو گروه کلی تقسیم می‌شود، تارریس‌سینگان و تارریس‌پشتان، که دومی شامل دو زیرراستهٔ رتیل‌ریختان و تارتنک‌ریختان است. بیش از ۵۰۰۰۰ گونه زنده از عنکبوت‌ها شناسایی شده‌اند و تا سال ۲۰۲۲ توسط عنکبوت‌شناسان به ۱۳۲ خانواده و ۴۲۷۵ سرده دسته‌بندی شده‌اند. زیرراسته‌هاخانواده‌هاسرده‌هاگونه‌هاتارریس‌سینگان۲۸۱۶۹رتیل‌ریختان۳۱۳۶۸۳۳۲۷تارتنک‌ریختان۹۹۳۸۹۹۴۶۷۷۰ عنکبوت‌های ایران در شمارهٔ ۴۶۳ ژورنال زوکیز (ZooKeys)، مقاله‌ای دربارهٔ توصیف و نام‌گذاری ۳ گونهٔ جدید از عنکبوت‌ها از ایران، توسط یوری ماروسیک (عنکبوت‌شناس روس)، علیرضا زمانی و امید میرشمسی (عنکبوت‌شناسان ایرانی) نگارش شده است:ژورنال Zookeys شمارهٔ 463، دکتر یوری ماروسیک، علیرضا زمانی و دکتر امید میرشمسی گونهٔ نخست از شهرستان قائن در استان خراسان جنوبی جمع‌آوری شده و به افتخار عنکبوت‌شناس نامی فنلاندی سپو کوپونن به نام عنکبوت موش شکل کوپونن نام‌گذاری شده است. گونهٔ دوم از استان مازندران و به افتخار محل جمع‌آوری نمونه به نام عنکبوت موش شکل مازندران نام‌گذاری شده است؛ و گونهٔ سوم که نمونه‌های آن از بندرعباس و جزیرهٔ هرمز جمع‌آوری شده بودند به افتخار خلیج فارس عنکبوت درزباف خلیج فارس نام‌گذاری شدند. عنکبوت و انسان اگرچه ترس گسترده‌ای از عنکبوت‌ها به‌وجود آمده، اما تنها تعداد کمی از گونه‌ها برای مردم خطرناک هستند. عنکبوت‌ها فقط برای دفاع از خود انسان را نیش می‌زنند و تعداد کمی از آن‌ها اثرات بدتری نسبت به نیش پشه یا نیش زنبور دارند. بسیاری از عنکبوت‌های خطرناک از نظر پزشکی، مانند عنکبوت‌های منزوی و عنکبوت‌های بیوه، ترجیح می‌دهند فرار کنند و تنها زمانی که به دام افتاده باشند، گاز بگیرند، اما این امر می‌تواند به‌صورت تصادفی نیز ایجاد شود. زهر آن‌ها، اگرچه به‌ندرت به میزان زیاد تزریق می‌کنند، منجر به مرگ ۱۳ انسان در طول ۵۰ سال شده است. | ## جمع‌بندی | آن‌ها را خطرناک‌ترین عنکبوت‌های جهان به‌دلیل سمیت بالینی در نظر گرفته‌اند، هرچند این ادعا به عنکبوت سرگردان برزیلی نیز نسبت داده شده است.