aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: مسجد کرمانی تربت جام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد کرمانی تربت جام | مقدمه: این بنا در سمت چپ ایوان مزار شیخ جام واقع شده‌است که از طریق درگاه واقع در ایوان می‌توان به داخل آن راه یافت. | ## بخش 1: مسجد کرمانی تربت جام | چون سازنده این بنا، استاد مسعود کرمانی بوده‌است، این اثر به نام مسجد کرمانی مشهور شده‌است. مسجد کرمانی دارای پلان مستطیل شکل، شاهنشینی در وسط هر چهار ضلع و سه حجره (چله‌خانه) دراضلاع شرقی و غربی است و سقف آن با پوشش نیم‌گنبدی و طاق و تویزه آراسته شده که گنبد کوچکی در وسط آن قرار دارد. در شاه‌نشین غربی آن، محراب گچ بری شده پرکار و نفیسی و در مقابل آن، قبری منسوب به استاد کرمانی ـ سازنده محراب ـ قرار دارد. | ## بخش 2: مسجد کرمانی تربت جام | محراب در دو طرف محراب مسجد کرمانی این کلمات را به خط نسخ از گچ بریده‌اند: عمل عبدالضعیف النّحیف الرّاجی الی رحمةاللّه‌العزیز خواجو زکی بن محمد بن مسعود کرمانی و تمّ هذاالمحراب بعون الملک الوهاب فی اوائل شهر سبع عشر و سبعمائة. (۷۱۷) داخل مسجد یک کتیبه کمربندی وجود دارد که سوره «یس» را به خط ثلث و به اسلوب خطوط اوایل قرن هشتم هجری با گچ و به‌طور برجسته نوشته‌اند. نمای خارجی مسجد کرمانی که رو به صحن اصلی مزار قرار دارد، متشکل از چهار طاق نما و قاب‌های ساده آجری در حد فاصل آن‌هاست. | ## بخش 3: مسجد کرمانی تربت جام | دارای مقرنس کاری با اسلوب به کار رفته در داخل بنا هستند و حواشی آن‌ها نیز دارای گچ بری‌هایی نظیر نمونه‌های داخل بناست. در خصوص تاریخ ساخت این بنا نمی‌توان اظهار نظر دقیقی داشت؛ اما احتمال بیش‌تری وجود دارد که این بنا به نیمه دوم قرن هشتم هـ.ق. | ## جمع‌بندی | این محراب در ترکیب کلی از نظر اجزاء شباهت بسیاری به محراب امام زاده ربیعه خاتون در اشتر جان اصفهان دارد که در سال ۷۰۸ هـ.ق.
موضوع مقاله: شهرستان سملقان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان سملقان | مقدمه: نام پیشین این شهرستان، مانه و سملقان بود که در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۴۰۲ بخش مانه از این شهرستان جدا شد و به شهرستان تبدیل شد، و در پایان نام این شهرستان به سملقان تغییر پیدا کرد. | ## بخش 1: شهرستان سملقان | وجود آثار تاریخی از دوره‌های پیش از تاریخ تا دوره معاصر در بخش‌های مختلف این شهرستان، گویای استقرار مداوم بشر در این خطه است. بر پایه پژوهش‌های باستان‌شناسی، بخش‌هایی از شهرستان سملقان برای نخستین بار در حدود هشت هزار سال پیش مسکونی شده که آثار آن را می‌توان در تپه قلعه خان در دشت سملقان مشاهده کرد. این شهرستان طی دوره هخامنشی به عنوان بخشی از شهربانی پارت مطرح بوده و طی دوره‌های اشکانی و ساسانی نیز بسیار مورد توجه بوده است. پراکندگی محوطه‌های استقراری، قلعه‌های تدافعی، مراکز مذهبی و نیز کشف سکه‌های دورهٔ ساسانی در بخش‌های مختلف شهرستان گواه این مدعی است. | ## بخش 2: شهرستان سملقان | پیشینهٔ نام سملقان بر گرفته شده از واژه اصیل فارسی سمنگان می‌باشد؛ سمنگان در زبان فارسی به معنای سرزمین چمن و گل است. وجود شایعه ای در میان مردم مبنی بر اینکه تهمینه، مادر سهراب و همسر رستم، قهرمان داستان‌های ملی ایرانیان از این منطقه می‌باشد بر اهمیت موضوع می‌افزاید؛ در این باب که تهمینه و سهراب از سمنگان بوده‌اند، هیچ شک و شبهه ای وجود ندارد اما باید یادآور شد که وجود شهرهای سمنگان به تعداد زیاد در خراسان قدیم، این امر را برای محققان مشکل نموده است. وجود شهرها و مناطقی با نام سمنگان در افغانستان و تاجیکستان که در قدیم جزو خراسان بزرگ بوده‌اند، نشانگر اهمیت این شهر در نزد ایرانیان، بالاخص اهل خراسان بوده است. باید بر این نکته تأکید نمود که سمنگان مورد نظر ما خاستگاه سهراب نمی‌باشد، بلکه به علت اساطیری بودن، این نام بر منطقه ما گذاشته شده و ساکنان اولیه از آریایی‌ها اصیل بوده‌اند. | ## بخش 3: شهرستان سملقان | با تسخیر ایران به‌دست اعراب مسلمان و تأثیر آنان بر زبان فارسی، سمنگان به سمنجان تغییر یافت. در قرون اولیه اسلامی، سمنجان در میان مردم متداول بوده است و سپس با نفوذ و تسلط ترکان بر ایران، سمنجان به سملقان تغییر یافت. سملقان نیز در زبان فارسی معنای سرزمین چمن و گل سرخ را می‌دهد که با توجه به وجود دشت‌های پوشیده از شقایق و لاله‌های وحشی که در قدیم الایام به‌مراتب بیشتر از امروز بوده، به‌درستی کاربرد این واژه بر این سرزمین می‌توان پی برد.پیام سمنگان ـ فروردین ماه 1384 مردم‌شناسی ساکنین شهرستان سملقان را ترکمن ها و کردهای کرمانج تشکیل می‌دهند؛ کردهای کرمانج به زبان کردی کرمانجی سخن می‌گویند. شهرستان سملقان بعلت استعدادهای خوب کشاورزی از دیرباز، پذیرای اقوام مختلف بوده است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها که به این شهرستان مهاجرت نموده و ساکن شده و امروزه به صورت غالب درآمده‌اند می‌توان به اقوام ترک،کُرد ، ترکمن، خاوری، بلوچ، فارس و تات اشاره نمود. | ## جمع‌بندی | تقسیمات کشوری شهرستان سملقان دارای ۲ بخش، ۴ دهستان و ۳ شهر به شرح زیر است: شهرستان سملقان بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیآشخانه ۵۳٬۱۱۰ نفرحومهاسلام‌آباد کرد ۱۴٬۷۲۵ نفرآشخانه ۲۵٬۱۰۴ نفرجیرانسوگرماب ۱۳٬۲۸۱ نفرسملقانقاضی۲۱٬۳۷۸ نفرآلمهکشانک ۷٬۷۸۸ نفرآوا قاضی۳٬۹۹۳ نفر ۲٬۴۲۸ نفرقاضیقاضی ۷٬۱۶۹ نفر جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان سملقان برابر با ۷۵٬۶۴۵ نفر بوده است.
موضوع مقاله: شهرستان فاروج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان فاروج | مقدمه: جغرافیا موقعیت جغرافیایی شهرستان فاروج از شمال با کشور ترکمنستان، از شرق با شهرستان قوچان، از جنوب شرقی با شهرستان نیشابور و از جنوب با شهرستان خوشاب استان خراسان رضوی، از جنوب غربی با شهرستان‌های بام و صفی‌آباد و اسفراین و از غرب با شهرستان شیروان همسایه است. | ## بخش 1: شهرستان فاروج | کوه‌ها کوه شاه جهان کوه شاه داغی کوه کیسمار رودها رود اترک رود اسفجیر و دربند رود استاد رود چری (از میان شهر فاروج گذر می‌کند) رود داغیان مردم‌شناسی جمعیت عمده شهرستان فاروج را کردهای کرمانج، ترک‌های خراسان و تات‌ها تشکیل می‌دهند. | ## بخش 2: شهرستان فاروج | ## بخش 3: شهرستان فاروج | ## جمع‌بندی | جاذبه‌های گردشگری از جاذبه‌های گردشگری، تاریخی و مذهبی این شهرستان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: ویرانشهر تیتکانلو دند نقاب (محوطه‌های تاریخی کهنه‌قلعه، گه‌لگ) تپهٔ تاریخی یام امامزاده مرشد بخش خبوشان امامزاده عبدالله روستای خرق امامزاده جعفر روستای کلاته سیاهدشت تقسیمات کشوری شهرستان فاروج دارای ۲ بخش، ۵ دهستان و ۲ شهر به شرح زیر است: شهرستان فاروج بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیفاروج ۳۴٬۵۷۴ نفرشاه‌جهانمایوان ۹٬۹۰۹ نفرفاروج ۱۲٬۰۶۱ نفرفاروجچری ۶٬۹۶۳ نفرسنگرینگه‌قلعه ۵٬۶۴۱ نفرخبوشانتیتکانلو ۱۴٬۶۶۹ نفرتیتکانلوتیتکانلو ۵٬۸۷۷ نفرتیتکانلو ۳٬۸۳۵ نفرحصارحصار اندف ۴٬۹۵۷ نفر جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان فاروج برابر با ۴۹٬۲۷۱ نفر بوده است.
موضوع مقاله: آشخانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آشخانه | مقدمه: این شهر چهارمین شهر بزرگ استان خراسان شمالی می‌باشد که به علت نزدیک بودن جاذبه‌های گردشگری فراوان در حومه شهری به نگین شهرهای خراسان شمالی مشهور است آشخانه در ۴۴ کیلومتری غرب شهر بجنورد، مرکز استان قرار دارد. | ## بخش 1: آشخانه | آشخانه از دیرباز زادگاه یا محل اقامت هنرمندان، بخشی‌ها و نویسندگانی بوده است که در فرهنگ شمال خراسان و استان خراسان شمالی تأثیر بسیاری داشته‌اند از جمله سهراب محمدی، احمدعضدی، سیاوش مهرو که در فرهنگ شهرستان و استان تأثیر زیادی داشته‌اند اقتصاد پایه معیشتی اقتصاد شهر آشخانه روی کشاورزی و دامپروری استوار بوده است. همچنین به علت نبود اکثر مواقع عدم انطباق مهارت و نیافتن شغل مرتبط با مهارت و تحصیلات، نیروی کار شهر مجبور به ترک شهر و رفتن به شهرهای کانون اقتصادی می‌شود. بازارهای محلی (دوشنبه بازار) قسمتی از درآمد فروشندگان این شهر را تأمین می‌کند با وجود آثار باستانی (محوطه ریوی) این شهر درآمدی از بازدید گردشگر از آثار باستانی خود ندارد. جغرافیا بر پایه پژوهش‌ها جغرافیایی و زمین‌شناسی، سملقان دشتی است که از مخروطه افکنه‌ها با رسوبات آبرفتی در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته است و شهر آشخانه با شیب ملایمی بر روی این دشت قرار گرفته است. | ## بخش 2: آشخانه | شهر آشخانه نخستین شهر دروازه استان خراسان شمالی از سمت استان‌های شمالی ایران است. این شهر با بنای یک پل به دو قسمت تقسیم شده است و در کناره جاده آسیایی قرار دارد که نزدیک ۱۲۰ کیلومتر این‌جاده ترانزیتی از گستره شهرستان سملقان می‌گذرد.روزنامه کیهان> شماره ۱۸۵۳۱ ۱۰/۳/۸۵> صفحه ۱۱ (شهرستانها) این شهر دارای آب و هوای مدیترانه‌ای با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم می‌باشد. زبان گفتاری بیشتر مردم آشخانه کردی کرمانجی است و لهجه‌ای که با آن فارسی صحبت می‌کنند، گویش آشخانه ای است.ataland شهر آشخانه قطب کشاورزی، دامپروری و بزرگ‌ترین شهرستان استان از دید گستردگی است. پیشینهٔ نام روایت اول: در زبان کردی کرمانجی به آسیاب آبی «اَش» گفته می‌شود که در گذشته به‌دلیل وجود چشمه‌های گفته شده در آشخانه و وجود آسیاب‌های آبی در جهت تبدیل گندم به آرد بوده است، «اَشخانه» گفته می‌شده که بعدها با تغییر لفظ از اَشخانه به آشخانه تبدیل شده است. | ## بخش 3: آشخانه | روایت دوم: وجود سلسلهٔ اشکانیان در این منطقه که بعدها اَشکانه به آشخانه تبدیل شده است. روایت سوم: با توجه به اینکه در زمان‌های قدیم در این مکان عیش و نوش شاهان برگزار بوده به عیش خانه معروف بوده که بعدها این نام به آشخانه تغییر نام داد. طبق سند مالکیت خرید یک باب آسیاب آبی که در سال ۱۱۱۱ هجری قمری نگارش شده است و در اختیار آقای سیاوش مه رو از طایفه شاهقلی تاشگانلو قره چورلو هست نام آشخانه (هشت خانه) ثبت شده است که این سند تمام گفنه‌های دیگر در خصوص وجه تسمیه آشخانه را از بین می‌برد جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر آشخانه برابر با ۲۵٬۱۰۴ نفر (۷٬۲۴۵ خانوار) بوده است. | ## جمع‌بندی | مردم این شهر از قومیت‌های مختلف مانند ترک‌های خراسانی، ترکمن و کرد کرمانج هستند، اما به زبان فارسی در این شهر صحبت می‌شود.
موضوع مقاله: لوجلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لوجلی | مقدمه: این شهر در بخش سرحد شهرستان شیروان قرار گرفته است و در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱٫۷۸۳ نفر جمعیت داشته است. | ## بخش 1: لوجلی | شهر لوجلی در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال غربی شهر شیروان و ارتفاع ۱۴۹۲ متری از سطح دریا واقع شده است بر اساس آخرین تقسیمات سیاسی این شهر در محدوده جغرافیایی بخش سرحد شهرستان شیروان قراردارد. دسترسی به این شهر از طریق جاده آسفالته شیروان- بجنورد از طی مسافتی حدود ۵ کیلومتر و انحراف به سمت شمال پس از عبور از روستای زیارت امکان‌پذیر می‌باشد. با تغییر در تقسیمات سیاسی شهرستان شیروان در سال ۱۳۶۶ بخش سرحد شامل دو دهستان تکمران و جیرستان به مرکزیت لوجلی به بخش ارتقاء یافت.مجله ارمغان خراسان شمالی: شنبه - ۶۲ اردیبهشت ۸۸ شماره ۴۶۱ - سال ششم. | ## بخش 2: لوجلی | بیان عملکرد یک ساله شهرداری و شورای شهر لوجلی (۱۰/۹۰/۷۸ لغایت ۱۰/۹۰/۸۸) با استقرار ادارات و سازمان‌های دولتی در لوجلی زمینه توسعه بافت کالبدی آن فراهم شد و به دنبال استقرار ادارات به خصوص بخشداری زمینه ارتقاء روستا به سطح شهر فراهم شد به طوری که در سال ۱۳۷۹ این روستا به نقطه شهری ارتقاء و شهرداری آن در بهار سال ۱۳۸۲ شروع به فعالیت نمود. بخشهای سرحد و قوشخانه مجموعاً دارای ۷۲ سکونتگاه (روستا) با جمعیتی حدود ۲۶۰۰۰ نفر می‌باشند که با توجه به موقعیت جغرافیایی شهر لوجلی از امکانات این شهر استفاده می‌نماید. شهر لوجلی از مناطق سردسیر استان می‌باشد که اقتصاد مردم منطقه بر پایه کشاورزی و باغداری و دامداری می‌باشد. | ## بخش 3: لوجلی | ساکنان شهر لوجلی مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی بوده و به زبان کردی (کرمانجی) تکلم می‌کنند. | ## جمع‌بندی | به دلیل سنخیت مسایل فرهنگی، مشکل فرهنگی خاص در شهر وجود نداشته و اغلب ساکنان آن پیوندهای خویشاوندی اعم از نسبی و سببی دارند.همان.
موضوع مقاله: قلعه خواجه (اندیکا) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه خواجه (اندیکا) | مقدمه: این شهر به دلیل همجواری به رشته کوه‌های زاگرس دارای آب و هوای معتدل و کوهستانی می‌باشد. | ## بخش 1: قلعه خواجه (اندیکا) | جغرافیا موقعیت جغرافیایی شهرستان اندیکا از دید جغرافیایی بین ۴۹ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و بین ۳۱ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۹ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در حاشیه شرقی استان خوزستان واقع گردیده است و بلندای آن از روی دریا بین ۷۰۰ الی ۸۰۰ متر می‌باشد. | ## بخش 2: قلعه خواجه (اندیکا) | بهاری زودرس اما سرسبز و پر طراوت دارد که از اوایل اسفند ماه آغاز می‌گردد و از اوایل خرداد ماه هوای بهاری به تدریج جای خود را به گرما می‌دهد. | ## بخش 3: قلعه خواجه (اندیکا) | به عبارت دیگر تمام نواحی جنوبی این منطقه دارای بهاری دل‌انگیز و تابستانی گرم و پاییزی کوتاه و مطبوع و زمستانی معتدل است. | ## جمع‌بندی | گردشگری از دیدنی‌های این شهر می‌توان به دشت شیمبار، آبشار طوف کما و قلعه‌بردی اشاره کرد.
موضوع مقاله: میانرود | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میانرود | مقدمه: تاریخچه در اواخر دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ و با انقلاب سفید، مردم نواحی اطراف این منطقه زمین‌های خود را به شرکت کشت و صنعت واگذار کرده و در این منطقه که شمعون نامیده می‌شد، سکنی گزیدند. | ## بخش 1: میانرود | پس از وقوع انقلاب اسلامی در سال ۵۷ نام این شهرک به شهرک طالقانی تغییر یافت تا اینکه در دهه ۸۰ به شهر تبدیل شد و میانرود نامیده شد. که اقتصاد آن وابسته به کشت نیشکر از سوی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه، صنعت بهشتی و کشت و صنعت رجایی است. | ## بخش 2: میانرود | جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۰٬۱۱۰ نفر (در ۲٬۸۴۷ خانوار) بوده‌است. جغرافیا در جنوب این شهر پل میانرود به اهواز در حال ساخت می‌باشید که طول این پل بتنی فلزی را ۴۲۰ متر با ۱۴ دهانه ۳۰ متری که بر روی رودخانه دز ساخته می‌شود، با ساخت این پل که هم‌اکنون ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد، مسافت شهرهای هفت تپه و دزفول ۴۰ کیومتر کاهش می‌یابد. | ## بخش 3: میانرود | ## جمع‌بندی | در یک کیلومتری پل میانرود منطقه محافظت شده دز میانرود وجود دارد که در این منطقهٔ محافظت شده چهل جفت گوزن زرد ایرانی اسکان دارد.
موضوع مقاله: حمیدیه (خوزستان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حمیدیه (خوزستان) | مقدمه: این شهرستان در استان خوزستان ۲۵ کیلومتری شمال غرب اهواز قرار گرفته‌است و در سال ۱۳۸۵، ۲۲ هزار نفر جمعیت داشته‌است. | ## بخش 1: حمیدیه (خوزستان) | رود کرخه در بالا دست شهر حمیدیه به وسیله سد تنظیمی به دو بخش کرخه اصلی و کرخه کور تقسیم می‌شود که هر دوی آنها از داخل شهر می‌گذرند. زمین‌های حمیدیه خوزستان به‌دلیل بهره‌مند بودن از خاکی حاصلخیز و هوای متعدل برای کشت سبزی بسیار مناسب است.2020. در جریان سیل فروردین ماه سال ۱۳۹۸ در شهرستان حمیدیه ۲ هزار و ۲۲۳ خانه آسیب دیدند."2 هزار و223 خانه آسیب دیده از سیل در حمیدیه تعمیر شد". بسیاری از این خانه‌ها با کمک اهالی کرمان بازسازی شدند."کرمانی‌ها در حمیدیه خوزستان واحدهای مسکونی می‌سازند". میراث تاریخی کوشک حمیدیه مشهورترین اثر تاریخی شهرستان شیدگان در غرب اهواز و ساحل رودخانه کرخه است که به شماره ۳۹۸۰ در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. این قصر مربوط به «عبدالحمید» پسر شیخ خزعل بوده و اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است. | ## بخش 2: حمیدیه (خوزستان) | این عمارت دارای چند قسمت ازجمله بنای مرکزی و زیرزمین، شبستان (شوادون) و تونل‌های دسترسی، تأسیسات آبرسانی، بنای جنوب شرقی و برج دیده‌بانی است که برخی تأسیسات و باغ اطراف قصر از بین رفته‌اند. کاخ حمیدیه محل حکمرانی شیخ حمید کعبی در مرکز شهر حمیدیه یکی از نمونه‌های کم‌نظیر کاخ‌های دوره قاجاریه در خوزستان است. مساحت این کاخ حدود ۶ هکتار و دارای چهار ساختمان و عمارت است و بقیه آن را باغ تشکیل داده‌است. کوشک حمیدیه در مسیر صدها هزار نفر گردشگری قرار دارد که هر ساله در قالب کاروان راهیان نور به سمت مناطق عملیاتی واقع در جنوب غربی استان خوزستان می‌روند. از گذشته‌های دور تاکنون همواره برای مهار کردن جریان سیلاب در عرض معینی از رودخانه از سازه‌هایی چون سیل‌بند یا گوره‌ها بهره می‌جستند. گفته می‌شود، این سازه‌ها از پخش و گسترش سیلاب در زمین‌های اطراف رودخانه پیشگیری کرده و آن را در مسیر و بستر مشخص و محدود هدایت می‌کند. | ## بخش 3: حمیدیه (خوزستان) | اما سازه‌ای که در رودخانه کرخه در شهرستان حمیدیه از دوره ساسانی تا امروز وجود دارد از آن به‌عنوان تثبیت‌کننده دیواره یا (اپی) نام می‌برند. سازه‌های آبی مربوط به دوره ساسانیان در ضلع غربی رودخانه کرخه در شهر حمیدیه واقع شده‌اند. طول دیواره سد تنظیمی تاریخی حمیدیه حدود ۱۱۰ متر به قطر ۲٫۵ متر و ارتفاع پنج متر است که در حاشیه رودخانه کرخه قرار گرفته و در امتداد دیواره این سازه ۲ سد و یک پل بند تاریخی متصل شده‌است. یکی کاخ تاریخی حمیدیه به شماره ۳۹۸۰ و دیگری منطقه تاریخی تثبیت رودخانه «تیری» به شماره ۷۹۳۰ ثبت در فهرست آثار ملی کشور شده‌اند. در شیدگان تنها یک مدرسهٔ قدیمی مربوط به اوایل دورهٔ رضاشاه پهلوی وجود دارد که نام کنونی آن مدرسهٔ بزرگ‌سالان قدس است و روی تونلی پایه‌ریزی شده‌است. | ## جمع‌بندی | از باقی‌مانده و از مدرسه‌های قدیمی این منطقه که حتی پس از جنگ نیز سالم بودند، اثری نمانده‌است.
موضوع مقاله: دهدز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دهدز | مقدمه: مردم و زبان مردم شهر دهدز لر بختیاری هفت لنگ هستند و به زبان لری بختیاری سخن می‌گویند. | ## بخش 1: دهدز | موقعیت جغرافیایی دهدز در ۵۰ درجه و ۲۴ دقیقهٔ شرقی از نصف النهار گرینویچ، و ۳۱ درجه و ۵۹ دقیقهٔ عرض شمالی در یک منطقهٔ کوهستانی از سلسله جبال زاگرس واقع شده است. این شهر از شمال شرقی به استان چهارمحال و بختیاری، از جنوب شرقی به استان کهگیلویه و بویراحمد، از غرب و شمال غربی به شهرستان ایذه و از جنوب به شهرستان باغملک محدود می‌شود. فاصله شهر دهدز تا مرکز استان خوزستان (اهواز)، ۲۲۵ کیلومتر و تا مرکز استان چهارمحال و بختیاری (شهرکرد) ۱۹۰ کیلومتر و تا مرکز استان اصفهان (اصفهان) ۲۷۰ کیلومتر است. منطقه کهنسال دزپارت که مرکز آن شهر دهدز است، از سال ۱۳۱۱ خورشیدی عنوان بخش بودن را به یدک می‌کشید، که با پیگیری‌های نماینده وقت ایذه و باغ‌ملک به شهرستان تبدیل شد. | ## بخش 2: دهدز | از زمان آبگیری سد کارون ۳ در سال ۱۳۸۳ و زیر آب رفتن پل قدیمی «گدار شهپیر»، روستائیان و عشایر بختیاری ساکن روستاهای «سادات حسینی» در شمال شرقی ایذه، در بن‌بست گرفتار شده‌اند. ازسوی استاندار خوزستان یک روز عزای عمومی در ایذه اعلام شد این حادثه واکنش شدید نمایندگان مجلس را در پی داشت. حجت اله درویش پور نماینده مردم ایذه و باغملک از بی‌توجهی وزارت نیرو به اخطارها انتقاد و وزارت نیرو را مقصر حادثه دانست هیچ دستگاهی مسولیت این حادثه را بر عهده نگرفت و حاضر به عذر خواهی از مردم داغدیده نشد. پس از تناقض گویی‌های آشکار سرانجام سازمان آب و برق خوزستان راننده مینی بوس روستا را مقصر حادثه اعلام کرد. | ## بخش 3: دهدز | رئیس قوه قضاییه ایران روز شنبه، ۱۲ مرداد غلامحسین محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور را مأمور تحقیق دربارهٔ حادثه کرد. کمال موسوی، امام جمعه ایذه در خطبه‌های نماز جمعه ۱۱ مرداد به شدت از انجام نشدن وعده مسئولان انتقاد کرد و گفت به ایذه و مردم ایذه خیانت شد و مسئولین با بی‌توجهی و بی‌مسئولیتی به ایذه خیانت کردند. | ## جمع‌بندی | در اقدامی بی‌سابقه کمیته‌ای مستقل و غیردولتی گزارشی از حادثه منتشر کرد که ابعاد آن را به دور از سانسورهای معمول بررسی کرد.
موضوع مقاله: حر ریاحی (شوش) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حر ریاحی (شوش) | مقدمه: شهر حر ریاحی با نام‌های دیگر حاشیه شیخ خلف یا بیت چریم، شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان شوش در استان خوزستان است و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن، ۹٬۱۷۷ نفر (۲٬۵۱۳ خانوار) بوده‌است. | ## بخش 1: حر ریاحی (شوش) | نام این شهر که اشاره به شیخ چریم آل کثیر دارد جد قبیله آل کثیر معروف است و از سال ۱۳۱۰تا پیش ازسال ۱۳۸۵ به روستای حاشیه شیخ خلف معروف بود و بعد از شهر شدن در سال ۱۳۸۵به حر ریاحی شناخته شد. شبیه خوانی شبیه خوانی بیت چریم در شهر حر از قدیمی‌ترین شبیه‌خوانی‌های استان خوزستان است که قدمتی با بیش از ۲ سده دارد. | ## بخش 2: حر ریاحی (شوش) | او در سفری به همراه یکی از روحانیون منطقه بیت چریم به عراق داشت (در ۱۲۲۴ هجری قمری مصادف با ۱۱۸۱ هجری خورشیدی) آئین شبیه خوانی را در شهر «حله» دید. پس از پایان شبیه خوانی تصمیم گرفت که همین مراسم را برای مردم دیار خودش اجرا کند. | ## بخش 3: حر ریاحی (شوش) | به گفته ریش سفیدان این محل، ابتدا این مراسم توسط «شیخ فرحان»، «شیخ غافل» و «شیخ فارس فرزند شیخ سالم» از قبیله آل کثیر تیره (بیت چریم) بر پا می‌شد.این تعزیه خوانی قدمتی فراتر از شبیه خوانی شوش دارد. هنرمندان حدیث صنوبر دختری که در سن ۹ سالگی در مسابقات جهانی نقاشی در بلاروس شرکت کرد و توانست عنوان قهرمانی را کسب بکند. | ## جمع‌بندی | او که در کانون پرورش فکری شهرستان شوش آموزش می دید حدود یک سال بعد از ترک نقاشی از برگزیده شدن نقاشی اش تحت عنوان لالایی مادری باخبر شد.
موضوع مقاله: شهرستان لالی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان لالی | مقدمه: موقعیت جغرافیایی شهرستان لالی از شمال تا شمال غربی با شهرستان دزفول، از شرق با شهرستان اندیکا، از جنوب با شهرستان مسجدسلیمان و از جنوب غربی با شهرستان گتوند همسایه است. | ## بخش 1: شهرستان لالی | تقسیم‌بندی کشوری شهرستان لالی دارای ۲ بخش، ۴ دهستان و ۲ شهر به شرح زیر است: شهرستان لالی بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیلالی ۲۹٬۰۹۱ نفرساداتدره بوری ۵٬۹۰۴ نفرلالی ۱۸٬۴۷۳ نفردشت لالیططر ۴٬۷۱۴ نفرحتیتراز ۸٬۸۷۲ نفرحتیحتی ۵٬۵۵۵ نفرتراز۵۱۱ نفرجاستون شههولی‌آباد ۲٬۸۰۶ نفر این شهرستان خود جزئی از سرزمین تاریخی بختیاری است و تا حدود نود سال پیش بخشی از سرزمین بختیاری بود.مدخل فریدن در دانشنامه ایرانیکا که در زمان پهلوی در تقسیم‌بندی کشوری جدید از سرزمین بختیاری جدا شد.میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن، مقدمه. جمعیت‌شناسی بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان لالی برابر با ۷۰٬۹۶۳ نفر بوده‌است. | ## بخش 2: شهرستان لالی | گردشگری از مناطق دیدنی شهرستان لالی می‌توان به چَم شور واقع در اطراف روستای احمدآباد و امامزاده بَرِکه احمدآباد اشاره کرد، از مناطق دیدنی و گردشگری دیگر شهرستان لالی می‌توان به آبشارهای آرپناه اشاره کرد، در این منطقه تفریحی هر ساله در فصل‌های بهار، تابستان و زمستان به‌خصوص در ماه‌های فروردین و اردیبهشت میزبان تعداد زیادی گردشگر از سراسر کشور است. آب شور روستای سادات روستای بنه وار، قلعه صلواتی، سیکوَند، رودخانه تنگ چتی روستای تنبل، آبشار آرپناه، آبشار باباروزبهان، آقا سلیمان، روستای سرکولی کوه گریوه و بنه میر، چشمه تَلوک اشاره کرد. | ## بخش 3: شهرستان لالی | یکی از قدیمی‌ترین آثار حیات بشر در فلات ایران در غار پبده در نزدیکی لالی و در مسیر آبشار آرپناه قرار دارد. | ## جمع‌بندی | دراین غار چندین اسکلت انسانی به دست آمد که قدمت زندگی این انسان‌ها به بیش از۱۵هزار سال پیش تخمین زده شد.شهمیرزادی، محمد علی، ایران در سپیده دم تاریخ 1380 زیارتگاه‌های شاهزاده ابوالقاسم و باباروزبهان از دیگر مناطق زیارتی لالی هستند.
موضوع مقاله: لالی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لالی | مقدمه: لالی، شهری در شمال استان خوزستان و مرکز شهرستان لالی است.شهرستان لالی، در قلب خوزستان، شهری است که با طبیعت بکر، تاریخ غنی، و فرهنگ اصیل بختیاری، به‌عنوان یکی از مقاصد کمتر شناخته‌شده اما بی‌نظیر ایران می‌درخشد. | ## بخش 1: لالی | این شهر با آب‌وهوای معتدل‌تر نسبت به مناطق گرم خوزستان، جاذبه‌های طبیعی مانند آبشارهای آرپناه، تنگه‌های بکر، و دریاچه‌های آرام مانند شط شیمبار، مقصدی ایده‌آل برای طبیعت‌دوستان است. آثار تاریخی مانند غار پبده و قلعه‌های باستانی، لالی را به بهشتی برای علاقه‌مندان به تاریخ و باستان‌شناسی تبدیل کرده‌اند. بازار املاک رو به رشد، فرصت‌های بوم‌گردی، و پتانسیل‌های کشاورزی، این شهر را به گزینه‌ای مناسب برای سرمایه‌گذاری در ملک تبدیل کرده است. مردم مهمان‌نواز لالی با فرهنگ بختیاری غنی، از موسیقی و رقص‌های سنتی گرفته تا غذاهای محلی خوش‌طعم، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی برای بازدیدکنندگان رقم می‌زنند. میدان نفتی لالی در این منطقه واقع شده است مردم و زبان مردم لالی از ایل بختیاری هستند و به زبان لری بختیاری سخن می‌گویند. | ## بخش 2: لالی | جایگاه جغرافیایی شهر لالی از جنوب به شهرستان مسجدسلیمان، از شرق و جنوب‌شرقی به شهرستان اندیکا، از جنوب غربی به گتوند، از شمال و شمال‌غربی به شهرستان دزفول محدود می‌شود. تاریخچه لالی از دوران پارینه‌سنگی میانی (حدود ۱۵۰۰۰ سال پیش) میزبان انسان‌ها بوده است. غار پبده، یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های بشر در فلات ایران، ابزارهای سنگی و شواهد زندگی اولیه را در خود جای داده است. این غار، که در نزدیکی لالی قرار دارد، گواهی بر قدمت طولانی این منطقه است و باستان‌شناسان را از سراسر جهان به خود جذب می‌کند. در دوران تاریخی، لالی به‌دلیل موقعیت راهبردی در مسیرهای تجاری و ییلاقی زاگرس، مورد توجه تمدن‌های ایلامی و ساسانی بود. | ## بخش 3: لالی | آثار تاریخی مانند قلعه صلواتی، برد نشانده، و بقایای پل‌های باستانی، نشان‌دهنده اهمیت این منطقه در گذشته هستند. در دوره قاجار، لالی به‌عنوان ییلاق عشایر بختیاری شناخته می‌شد و نقش مهمی در زندگی کوچ‌نشینی ایفا می‌کرد. در سال ۱۳۸۱، لالی به‌عنوان شهرستان مستقل معرفی شد و از آن زمان تاکنون، شاهد رشد چشمگیری در حوزه‌های مختلف بوده است. آب و هوا این شهر دارای زمستانهای به‌نسبت سرد و تابستان‌های گرم و بهاری دلپذیر می‌باشد. | ## جمع‌بندی | جمعیت بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، 70٬105 نفر (12٬832 خانوار) جمعیت داشته‌است.