موضوع مقاله: زبان بروشسکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان بروشسکی | مقدمه: تعداد بسیاری از این قوم در شهر کراچی زندگی می‌کنند و اندکی در راولپندی ،لاهور پاکستان و قم و مشهد در ایران و نجف و کربلای عراق زندگی می‌کنند۔ ساختار صرفی آن غنی است و فعل در این زبان، به ویژه نظام گسترده اتصالی دارد. | ## بخش 1: زبان بروشسکی | زبان برشسکی در پیوندگاه سه خانواده زبانی بزرگ هندواروپایی، چینی-تبتی و آلتایی قرار دارد اما به هیچ یک تعلق ندارد. ساختار دستوری بروشسکی هم یادآور ساختار دستوری زبان‌های قفقازی است، و هم زبان باسْکی (که امروزه فقط در جنوب غربی فرانسه و شمال اسپانیا به آن سخن می گویند). با وجود این، خویشاوندی بنیادین زبان بروشسکی با این زبانها، یا هر زبان دیگر، تاکنون اثبات نشده‌است. پیشینه ادبیات ثبت شده قدیمی از این زبان به دست نیامده‌است این موضوع بازسازی گذشته این زبان را دشوار می‌سازد. کوشش‌های زیادی صورت گرفته تا پیوند آن را با زبان‌های قفقازی، دراویدی، موندا و باسک و دیگر زبان‌ها پیدا کنند اما در این زمینه نتیجه نهایی در دست نیست. گفته می‌شود که بروشسکی در دوره‌های قدیم در مناطقی که امروزه در آن‌ها زبان‌های داردی رواج دارد رایج بوده و زیرلایه‌ای در گستره داردی‌زبان به‌شمار می‌آید. حتی گریرسن Grierson ادعا می‌نماید که گویندگان زبان برشسکی و زبانهای دیگر زمانی همه مناطق یا تقریباً تمام مناطقی را که قبایل داردی در آنند اشغال نموده بودند. بروشسکی دارای وام‌واژه‌های زیادی است و شمار زیادی واژه‌های زبان‌های ایرانی در بروشسکی وجود دارد که عمدتاً از فارسی، به واسطه زبان اردو داخل آن شده‌است. تماس زبانی بلنچ (۲۰۰۸) یادآور می‌شود که شواهد ادعایی دربارهٔ روابط بیرونی زبان برشسکی بر داده‌های واژگانی تکیه دارد که شاید بهتر بتوان آن‌ها را ناشی از تماس زبانی دانست. به‌ویژه تقریباً همهٔ واژگان کشاورزی برشسکی به‌نظر می‌رسد از داردی، تبتی-برمه‌ای و قفقازی شمالی وام گرفته شده باشند. بر پایهٔ نظر برگر (۱۹۵۶)، فرهنگ‌های امریکن هریتیج پیشنهاد کرده‌اند که واژهٔ *abel به معنای «سیب» ــ تنها نام میوه (درخت) که برای نیا-هندواروپایی بازسازی شده ــ شاید از زبانی که نیای بروشسکی بوده، وام گرفته شده باشد. («سیب» و «درخت سیب» در برشسکی امروزی báalt است.) زبان‌شناس کشمیری، صدف منشی، اظهار کرده که بروشسکی ممکن است پیش از مهاجرت هندواروپاییان به جنوب آسیا، در کنار زبان‌های دراویدی شکل گرفته باشد و به این نکته اشاره کرده که هر دو دارای همخوان لثوی برگشته هستند. | ## بخش 2: زبان بروشسکی | گویش یاسین که با برون‌نام خوارواری «ورچیک‌وار» هم شناخته می‌شود، بسیار متمایزتر است. یک‌چهارم گویشوران برشسکی به یاسین سخن می‌گویند.Anderson 1997: 1022 در هند، برشسکی جامو و کشمیر (JKB) «ویژگی‌های زبانی متمایزی یافته که آن را به‌طور نظام‌مند از گونه‌های گویش‌شده در پاکستان متفاوت می‌کند.» گویش بروشسکی در هند تحت تأثیر کشمیری، همچنین هندی و اردو قرار گرفته است. گونهٔ سرینگر برشسکی «کم‌زیر و بمی» توصیف شده و به‌شدت زیر تأثیر دیگر زبان‌های کشمیری است. دو دسته واکهٔ کشیده وجود دارد که تفاوت آن‌ها در این است که فشار یا زیر و بمی بیشتر بر مورای نخست باشد یا دوم. فرایندهای گوناگون هم‌افت باعث پدید آمدن واکه‌های کشیده می‌شوند؛ واکه‌های تکیه‌دار (که در شیوهٔ آوانگاری برگر با همزهٔ تیز مشخص شده‌اند) معمولاً کشیده‌تر و کمتر «باز» از واکه‌های بی‌تکیه هستند ( در برابر ). برای نمونه، واژهٔ اوسَنَم به معنای «آن‌ها را واداشتم بگویند» آهنگ نزولی دارد و تکیه بر مورأ نخست است. واکه‌های کشیده فقط در هجاهای تکیه‌دار دیده می‌شوند و بنابراین یکی از این دو آهنگ را خواهند داشت. در مورد واکه‌های کوتاه، واکه میانی و واکه باز , , هم در هجاهای تکیه‌دار و هم در هجاهای بی‌تکیه دیده می‌شوند. واکه بسته | | | |- !واکه میانی | | | |- !واکه باز | | | |} همهٔ واکه‌ها در گویش هونزا (در برخی واژه‌های نمایشی) و در گویش ناگر (همچنین در نام‌های خاص و چند واژهٔ دیگر) همتای غنه‌ای دارند. ناسوده | || l <l> || j <y> |} دبیره دگرگونی‌های امروزی زبان برشسکی عمدتاً زبانی گفتاری است تا نوشتاری. یکی از نخستین نمونه‌های ادبیات نوین برشسکی، شعرهایی بود که پروفسور علامه ناصرالدین ناصر هنزایی در دههٔ ۱۹۴۰ میلادی سرود. او در آغاز برای نوشتن این زبان از الفبای اردو استفاده کرد، اما به‌زودی دریافت که خط اردو برای این کار کافی نیست، زیرا حروف لازم برای نمایش برخی واج‌های ویژهٔ برشسکی را ندارد. | ## بخش 3: زبان بروشسکی | همین موضوع او را بر آن داشت تا به تدوین یک الفبای استاندارد برگرفته از الفبای اردو بپردازد که به‌طور ویژه برای ثبت دقیق زبان برشسکی طراحی شده باشد. در این راستا، او همخوان‌های تازه‌ای همچون ݼ [tsʰ]، څ [ʈʂ]، ڎ [ts]، ݽ [ʂ]، ڞ [ʈʂʰ] و ݣ [ŋ] را ابداع کرد. افزون بر این، نویسندگان نوآور برشسکی به استفاده از بالانویس اعداد اردو برای نشان‌دادن الگوهای گوناگون تکیه، آهنگ و درازی واکه‌ها روی آوردند. برای نمونه، در برشسکی، نویسهٔ ـو («واو») واکه‌ای بلند با آهنگ افتان «óo» را نشان می‌دهد؛ نویسهٔ ـݸ («واو» با بالانویس «۲») واکهٔ کوتاه «o» را، و نویسهٔ ـݹ («واو» با بالانویس «۳») واکهٔ بلند با آهنگ خیزان «oó» را نمایان می‌کند. در کنار این، یک شیوهٔ نوشتاری برگرفته از الفبای لاتین به‌دست هرمان برگر ایجاد شد؛ روشی که نزد بسیاری از پژوهشگران و زبان‌شناسان پذیرفته شده است. «آکادمی پژوهش برشسکی» در حال حاضر هر دو شیوهٔ مبتنی بر اردو و مبتنی بر لاتین را به رسمیت می‌شناسد. نمونه متن برشسکی ترجمهٔ اردو ترجمهٔ فارسی این، نعمتی شگفت‌انگیز از سوی خدا بوده است که ما را به موهبت جاودانهٔ نزدیکی و سرپرستی ادبی دانشگاه کراچی سرافراز کرده است. به فضل و کرم خداوند متعال، علم و ادب بی‌نهایت شیرین‌اند؛ آنان که از این نعمت‌ها بهره‌مند شوند، دنیایشان و آخرتشان آباد می‌شود. از رهگذر این [دانشگاه]، به افتخار دوستی با همهٔ صاحبان علم و ادب و کمال دست یافته‌ایم. دانشگاه، همچون چشمهٔ آب حیات است و شاگردان، باغ‌هایی همیشه سبزند که استادان گرامی پیوسته آن‌ها را آبیاری می‌کنند. | ## جمع‌بندی | همچون گل سرخی که تازه شکفته باشد و عطرش بی‌همتاست، جایی که دوستی‌ها و خاطره‌ها ساخته می‌شود، عطرش نیز شیرین است؛ شکوه اهل قلم نیز دلنشین است.