موضوع مقاله: گراز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گراز | مقدمه: گراز یا خوک وحشی اوراسیا یا خوک وحشی، نوعی خوک است که نیای اکثر خوک‌های اهلی به‌شمار می‌رود. | ## بخش 1: گراز | این جانور، بومی بیشتر مناطق شمالی و مرکزی اروپا، و نواحی مدیترانه‌ای (ازجمله کوه‌های اطلس در شمال آفریقا) و بیشتر مناطق آسیا است. گراز توسط انسان به نقاط دیگر دنیا ازجمله بخش‌هایی از ایالات متحده و آرژانتین و نیز استرالیا وارد شده است. خز او از موهای زبر و ضخیم و بلندی است که در پشت سر و گردن تا شانه و تا وسط بدن بلندتر است. اما در نواحی مختلف تنوع رنگی زیادی مشاهده می‌شود به‌طوری که گرازهای مایل به سفید در آسیای میانه دیده شده‌اند. گرازها در بچگی روشن‌تر همراه با خطوط قهوه‌ای هستند اما با بالا رفتن سن این خط‌ها کمرنگ‌تر شده و در بزرگسالی خاکستری یا قهوه‌ای تیره می‌شوند. گرازهای نر بزرگسال از ۱۰۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر طول دارند و ارتفاعشان از شانه تا زمین به ۹۰ سانتیمتر می‌رسد. با وجود این، تفاوت وزن در میان گرازها زیاد است گزارش‌هایی از شکار گراز به وزن ۱۵۰ کیلوگرم و حتی گزارشی از یک نمونه فرانسوی در سال ۱۹۹۹ به وزن ۲۳۰ کیلوگرم نیز شده است. گرازهای کوه‌های کارپات به وزن ۲۰۰ کیلوگرم ثبت شده‌اند و این درحالی است که گرازهای روسی و رومانیایی می‌توانند به وزن ۳۰۰ کیلوگرم نیز برسند. عاج‌های یک نر بزرگسال حدوداً ۲۰ سانتی‌متر می‌شود که به‌ندرت بیش از ۱۰ سانتی‌متر آن بیرون از دهان می‌آید. اما در مواردی استثنایی طول عاج به ۳۰ سانتی‌متر نیز رسیده است که در بیرون از دهان به شکل خمیده و به طرف بالا آمده است. در جنس ماده دندان‌ها کوتاه‌تر است و به‌طور استثنایی در ماده‌های مسن‌تر به‌صورت خم شده درآمده‌اند. گرازها تقریباً هر چیزی که قابل خوردن باشد را می‌خورند و از نظر تنوع غذایی با انسان رقابت می‌کنند. آنها غذاهای گیاهی مانند ریشه، ساقه، برگ و دانه‌های مختلف و غلات، حبوبات، میوه‌جات، غذاهای جانوری چون انواع بی‌مهرگان، حشرات و لارو آنها، کرم خاکی، حلزون، و مهره‌دارانی چون ماهی، جوندگان، قورباغه‌ها و مارمولک‌ها و لاشه جانوران بزرگ را نیز می‌خورند. سرخس‌ها، علف فر و ریشه و پیاز علف‌ها از غذاهای گیاهی مورد علاقه گرازها در اروپای غربی هستند اما مهم‌ترین منبع غذایی آن‌ها در تقریباً تمام نقاط میوه درختان بلوط و راش است که کربوهیدرات کافی برای بافت چربی آن‌ها را فراهم می‌کند. آن‌ها در هنگام کمبود غذا به کشتزارها سر می‌زنند و پوست درختان و قارچ‌ها را هم می‌خورند. گرازها گاهی جانوران کوچک مثل بچه گوزن را هم شکار می‌کنند و از جوجه و تخم پرندگان هم تغذیه می‌کنند. گرازهای رود ولگا و رودخانه‌ها و دریاچه‌های قزاقستان به‌طور مرتب به صید ماهی‌هایی چون کپور و کُلمه می‌پردازند. شکار جوجه‌های حواصیل و قره‌قاز، صدف‌های دوکپه‌ای و موش‌ها و موسکرات‌های به دام‌افتاده نیز در دلتای ولگا دیده شده است. نرها در این گروه‌ها نیستند و فقط ۲ یا ۳ بار در سال و مواقع جفت‌گیری پیدایشان می‌شود. گرازهای نر چون بدنشان بافت چربی ندارد که گرمشان کند، زمین را با عاج‌هایشان می‌کنند و در آن می‌خوابند. درصورتی که به آن‌ها حمله شود یا احساس خطر کنند می‌توانند به خوبی از خود دفاع کنند. نرها با حرکت سر خود از پایین به سمت بالا و با استفاده از دندان‌های تیز خود زخم‌های بدی به دشمن وارد می‌کنند و ماده‌ها که دندان‌های بزرگ ندارند با دهان بزرگ خود گاز می‌گیرند. البته این حمله‌ها معمولاً برای انسان کشنده نیست اما می‌تواند انسان را بسیار زخمی کند. | ## بخش 2: گراز | گرازها لانه خود را در کنار آب می‌سازند و در طول روز در لانه می‌مانند اما هنگام بارندگی و وقوع سیلاب گرازها لانه را ترک می‌کنند. در طول مدت جفت‌گیری چند نر و چند ماده با هم می‌گردند (۳ الی ۵ عدد) در طول دوره جفت‌گیری گرازها به نسبت گذشته بسیار کمتر غذا می‌خورند و بیشتر آب می‌نوشند. دوران بارداری این جانور ۴ ماه می‌باشد که در پایان این دوران ۸ الی ۱۲ بچه به دنیا می‌آورد. ببرها معمولاً دسته‌های گراز را تعقیب کرده و یکی از اعضای مریض یا ضعیف را شکار می‌کنند. ببرها، گراز را در مسافت‌های طولانی‌تری نسبت به دیگر طعمه‌های خود تعقیب می‌کنند، اما معمولاً از درگیری با گرازهای نر بالغ می‌پرهیزند. در موارد بسیاری گرازها برای دفاع از خود زخم‌هایی به ببرها وارد کرده‌اند که سبب مرگ آن‌ها شده است. گرگ‌ها بیشتر به سراغ بچه گرازها می‌روند، هرچند شکار گراز بالغ نیز در ایتالیا، شبه‌جزیره ایبری و روسیه گزارش شده است. البته در درگیری با گرازهای بزرگ‌سال نیز گرگ به‌جای حمله مستقیم با یک ضربه گردن وی را زخمی می‌کند تا گراز از خون‌ریزی شدید ضعیف شده و سپس حمله نهایی را هنگامی انجام دهد که گراز بی‌جان شده است. در برخی مناطق شوروی سابق یک گله گرگ در هر سال به‌طور میانگین ۵۰ تا ۸۰ گراز را طعمه خود می‌کنند. در برخی مناطق ایتالیا که گراز و گرگ هم‌بوم‌اند، درصد بالای شکار گراز توسط گرگ باعث شد تا گرازها رفتاری تهاجمی را نسبت به گرگ‌ها و سگهای اهلی از خود بروز دهند. هرچند تنها سه زیرگونهٔ بزرگ‌تر ساکن شمال غرب آفریقا، خاورمیانه و هند توانایی کشتن گراز را دارند. ازجمله مارهای بزرگ همچون پایتون مشبک، پرندگان شکاری بزرگ و بسیاری از گربه‌سانان وحشی. بالغ‌ها با توجه به اندازه، قدرت و توانایی دفاعی‌شان عموماً هدف حمله قرار نمی‌گیرند هرچند آن‌ها نیز ممکن است شکار پلنگهای بالغ، خرسهای بزرگ (عمدتاً خرس قهوه‌ای) و تمساحهای بالغ شوند. تمامی شکارچیان گراز شکارچیان فرصت‌طلب‌اند و از یک فرصت مناسب برای ربودن بچه گراز استفاده می‌کنند. گرازهایی که به خارج از زیستگاه طبیعی خود وارد شده‌اند (مثل قاره آمریکا و استرالیا) ممکن است در رأس هرم غذایی قرار گیرند، اما در برخی نقاط دیگر شکارچیانی مشابه شکارچیان حاضر در زیستگاه بومی‌شان یعنی اوراسیا آن‌ها را شکار می‌کنند. گراز بر اثر فعالیت‌های انسانی به بسیاری از نقاط دیگر دنیا ازجمله قاره آمریکا و استرالیا وارد شده و امروزه این پستاندار در تمامی قاره‌های جهان (جز قطب جنوب) و بسیاری از جزایر اقیانوسی زندگی می‌کند. اهلی‌سازی این جانور در نقاط مختلفی از زیستگاه‌های خود ازجمله جنوب شرق آسیا، خاور دور و آسیای صغیر آغاز شد. شکار بی‌رویه نسل این پستاندار را در بسیاری از مناطق ازجمله بریتانیا، اسکاندیناوی، بخش‌هایی از شمال آفریقا، شمال ژاپن و بخش‌های بزرگی از شوروی سابق برانداخت. از آن‌جا که این جانور ممکن است به مزارع آسیب‌های جدی وارد کند در بسیاری از کشورها یک آفت شمرده شده و حمایتی از آن در خارج از مناطق حفاظت شده صورت نمی‌گیرد یا شکار آن آزاد است. انقراض این پستاندار در بریتانیا احتمالاً در سدهٔ سیزدهم صورت گرفت اما در سال‌های اخیر خوک‌های اهلی و گرازهای گریخته از اسارت به طبیعت این کشور بازگشته‌اند. آخرین گراز وحشی لیبی در سال ۱۸۸۰ دیده شد، در سال ۱۹۰۰ نسل این جانور در تونس، سودان و مصر هم منقرض شده بود. مدیریت مدیریت گراز وحشی چه در زیستگاه‌های بومی و چه در مناطق اشغال‌شده، وظیفه‌ای فوری است؛ زیرا در صورت بی‌توجهی می‌توانند به دیگر سامانه‌های زیستی آسیب بزنند. گرازها با سازگار کردن الگوهای روزانهٔ خود برای دور زدن تهدیدها به موفقیت می‌رسند. | ## بخش 3: گراز | آن‌ها برای پرهیز از برخورد با انسان، با وجود آن‌که از نظر فرگشتی حیوانات شب‌زی محسوب نمی‌شوند، سبک زندگی شبانه در پیش می‌گیرند و همچنین رژیم غذایی خود را بسته به آنچه در دسترس باشد، به‌شدت تغییر می‌دهند. این «سازگاران همه‌چیزخوار» قادرند در زیست‌بوم‌های گوناگون زنده بمانند و همین امر پیش‌بینی الگوهای جابه‌جایی و مناطق احتمالی برخورد نزدیک را ــ که برای کاهش خسارت ضروری است ــ دشوار می‌کند. در اروپای مرکزی، زیستگاه بومی گراز وحشی، تلاشی برای بازنگری در تعامل میان انسان و گراز در جریان است؛ با اولویتِ ایجاد نوعی همزیستی مثبت. بازنمایی منفی رسانه‌ها و نگاه عمومی به گراز به‌عنوان «تخریب‌کنندهٔ محصولات کشاورزی» سبب شده کسانی که در کنار آن‌ها زندگی می‌کنند، پذیرش خسارت‌های اقتصادی را سخت‌تر بپذیرند و گراز را آفت بدانند. این لحن رسانه‌ای بر سیاست‌های مدیریتی اثر می‌گذارد؛ به‌گونه‌ای که با هر ۱۰ گزارش منفی، میزان فعالیت سیاست‌گذاری در حوزهٔ گراز ۶٫۷٪ افزایش می‌یابد. با این‌حال، برخلاف این تصویر منفی، گرازها در صورت مدیریت مناسب در زیستگاه طبیعی خود، می‌توانند بخش مهمی از سامانهٔ جنگلی باشند. این خسارت‌ها تنها در ایالات متحده سالانه حدود ۸۰۰ میلیون دلار هزینهٔ زیست‌محیطی و مالی ایجاد می‌کند. دامنهٔ گستردهٔ این آسیب ناشی از بی‌توجهی و نبود راهبردهای مدیریتی در دوره‌های طولانی است. مدیریت گراز کاری پیچیده است و نیازمند هماهنگی مجموعه‌ای از روش‌ها از جمله شیوه‌های برداشت محصول، حصارکشی، طعمهٔ سمی، تله‌های گروهی و شکار است. رایج‌ترین روش در میان مالکان زمین در ایالات متحده شکار تفریحی است، اما این روش به‌تنهایی عموماً کارآمد نیست. راهبردهای مدیریتی زمانی بیشترین اثر را دارند که الگوهای تولیدمثلی، جابه‌جایی و تفاوت نیازهای زیستی میان نرها و ماده‌ها را در نظر بگیرند. گرازهای وحشی با ایجاد آشفتگی در خاک، در کنار مشکلات دیگر، سالانه باعث انتشار کربن دی‌اکسید در سطحی برابر با انتشار حدود ۱٫۱ میلیون خودرو سواری می‌شوند (۴٫۹ میلیون تُن، حدود ۰٫۰۱٪ از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال ۲۰۲۲). این امر نشان می‌دهد که گوشت گراز شکار شده ــ برخلاف بسیاری از محصولات گوشتی ــ می‌تواند در سال ۲۰۲۱ اثری سودمند بر محیط‌زیست داشته باشد، هرچند اگر گراز برای تولید گوشت پرورش یابد، این اثر رو به کاهش می‌گذارد؛ بنابراین حفظ جمعیت‌های کوچک و پایدار از آن‌ها می‌تواند راهکار مطلوب‌تری باشد. در ایران در ایران گراز در بیشتر باتلاقها دیده می‌شود و تقریباً هر جا باتلاقی وجود داشته باشد زیستگاه گرازی است. همچنین در بوته‌زارهای جنوب شرق ایران و به‌ویژه در جنگل‌های بلوط کوه‌های البرز و زاگرس. هرچند گرازها گاهی در تابستان به مناطق مرطوب مرتفع می‌روند اما بیشتر در ارتفاعات پایین دیده می‌شوند. در اکثر مناطق گرازها در مناطقی که پوشش گیاهی متراکم باشد پیدا می‌شوند اما در جنوب ایران مثل دشت ارژن در دشت‌های نسبتاً باز و در حال چریدن بین درختان پسته وحشی دیده می‌شوند. گراز با نرخ باروری بالایی که دارد طعمه فراوانی برای گوشتخواران بزرگ ایران به‌ویژه پلنگ است. گرازها همچنین با از بین بردن درختان در محدوده‌های کوچکی در جنگل به گونه‌های دیگر جانوران هم سود می‌رسانند. در زمستان آن‌ها برای یافتن ریشه‌ها تونل می‌کنند و با از بین بردن پوشش یخ و برف زمین برای جانوران دیگری مثل قرقاول و گوزن هم غذا فراهم می‌کنند. هرچند گرازها مقدار زیادی از بذر درختان بلوط و مازو را می‌خورند اما تعداد متعادل آن‌ها در عمل به حفاظت از جنگل منجر می‌شود. چون برای خوردن ریشه گیاهان خاک سطح جنگل را زیر و رو کرده و به این ترتیب مواد گیاهی در خاک ادغام شده. | ## جمع‌بندی | لارو حشرات مضر برای درختان بیرون آمده و توسط جانوران دیگر خورده می‌شوند یا از سرما می‌میرند.