موضوع مقاله: محمد واعظ‌زاده خراسانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمد واعظ‌زاده خراسانی | مقدمه: محمد واعظ زاده خراسانی (زاده ۵ اسفند ۱۳۰۴ مشهد – درگذشته ۲۸ آذر ۱۳۹۵ مشهد) محقق و متفکر اسلامی معاصر، استاد دانشگاه فردوسی مشهد، مؤسس دانشگاه مذاهب اسلامی و نخستین دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی بود. | ## بخش 1: محمد واعظ‌زاده خراسانی | وی علوم دینی را در حوزه‌های علمیه نجف، مشهد و قم نزد سید حسین طباطبایی بروجردی، سید محمدرضا گلپایگانی، سید روح‌الله خمینی و سید محمدحسین طباطبایی آموخته بود. زندگی وی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در مشهد و در خانواده روحانی که تا چند نسل از وعاظ نامی خراسان بوده‌اند دیده به جهان گشود. وی از اوایل تحصیلات حوزوی هنگامی که هنوز از سطح فارغ نشده بود، از بیانات قرآنی و تفسیری پدر خود حاج شیخ مهدی واعظ خراسانی، نخست در نجف در سال‌های ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۱ و سپس در مشهد از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۹ در مسجد گوهرشاد بهره فراوان برد. تحصیلات وی پس از گذراندن دوره مکتبخانه و مدرسه در سال ۱۳۱۸ شمسی همراه پدرش راهی نجف شد و تا اواسط سال ۱۳۲۱ در آنجا ادبیات و مقدمات و سطوح ابتدایی فقه و اصول را فراگرفت. در این سال به مشهد مراجعت نمود و در حوزه علمیه مشهد تحصیلات حوزوی را تا سال ۱۳۲۸ در رشته‌های مختلف علوم اسلامی اعم از نقلی و عقلی و معارف و نیز سطوح عالی و بخش‌هایی از درس خارج فقه و اصول را نزد استادان آن حوزه مانند: سید یونس اردبیلی، میرزا احمد کفایی خراسانی، میرزا مهدی اصفهانی، شیخ هاشم قزوینی، مجتبی قزوینی، کاظم دامغانی و دیگران طی نمود. وی در شهریور سال ۱۳۲۸ شمسی به حوزه علمیه قم منتقل و طی یازده سال از درسهای سید حسین طباطبایی بروجردی، سید محمد حجت کوه‌کمری، سید صدرالدین صدر، سید محمدرضا گلپایگانی و محمدعلی اراکی و چند سال از درس اصول سید روح‌الله خمینی و از درس فلسفه سید محمدحسین طباطبایی استفاده نموده و در علوم نقلی و عقلی از آنها اجازه اجتهاد دریافت کرد، و همچنین اجازه نقل حدیث را از علمای مشهور مانند شیخ آقابزرگ تهرانی، محمد صالح حائری مازندرانی و اجازه شفاهی از سید حسین طباطبایی بروجردی اخذ نمود. وی در حوزه علمیه قم در تدوین کتاب جامع احادیث الشیعه نزد سید حسین طباطبایی بروجردی شرکت داشت. در این دوره وی از مؤسسان و نویسندگان مجله درس‌هایی از مکتب اسلام بود که از سال ۱۳۳۷ در قم انتشار یافت. اعضای دیگر هیئت تحریریه این مجله سید موسی صدر، علی دوانی، جعفر سبحانی، مجدالدین محلاتی، ناصر مکارم شیرازی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، حسین نوری همدانی و سید مرتضی جزایری بودند. وی پس از مراجعت از قم و استقرار در مشهد در سال ۱۳۳۹ به کانون نشر حقایق اسلامی که محمدتقی شریعتی مؤسس آن بود رفت‌وآمد داشت و بعضاً به جای شریعتی تفسیر می‌گفت. در همین سال از وی به جهت تدریس در دانشگاه فردوسی مشهد دعوت به عمل آمد و با تشویق سید محمد بهشتی در دانشکده معقول و منقول سابق (دانشکده الهیات و معارف اسلامی کنونی) در رشته تاریخ فقه جعفری به تدریس مشغول گردید. عضویت در هیئت‌های امنای دانشگاه مذاهب اسلامی، مدرسه عالی شهید مطهری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و شورای عالی کتابخانه ملی. | ## بخش 2: محمد واعظ‌زاده خراسانی | درگذشت وی روز یکشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۵ در سن ۹۰ سالگی در منزل خود در مشهد درگذشت.واعظ زاده خراسانی دار فانی را وداع گفت خبرگزاری ابنا پیکر وی فردای آن روز از محل مهدیه مشهد به سمت حرم علی بن موسی الرضا با حضور قشرهای مختلف مردم، استادان دانشگاه، روحانیون و تعدادی از مسئولان استانی و کشوری تشییع و در رواق دارالعباده به خاک سپرده شد. این کتاب در دوره نوزدهم انتخاب کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان کتاب سال برگزیده شد. تصحیح، تحقیق، تعلیق و ترجمه ترجمه و تحقیق کتاب «الجمل و العقود فی العبادات» از شیخ طوسی. گردآوری و تصحیح و انتشار مقالات کنگره شیخ طوسی در سه جلد و نیز کتاب رجال و فهرست شیخ طوسی از سوی آن کنگره در دو جلد. طرح و مشارکت در تألیف کتاب «المعجم فی فقه لغة القرآن و سرّ بلاغته» که زیر نظر وی در گروه قرآن بنیاد پژوهشهای اسلامی در دست تألیف بود و تاکنون سی و یک جلد از آن چاپ شده است. استاد واعظ زاده، در ابتدا به عنوان یک کار تحقیقی در کنگره شیخ طوسی مباحث لغوی و بلاغی تفسیر التبیان شیخ طوسی را فیش برداری کردند. اما پس از مشخص شدن حجم انبوه کار تصمیم گرفته شد، تمام الفاظ قرآن را در کتاب‌های لغت، بلاغت و تفسیر مورد توجه قرار دهند که نتیجه آن شکل‌گیری اثر فاخری چون کتاب المعجم فی فقه لغة القرآن شد. طرح و مشارکت در تألیف کتاب «نصوص فی علوم القرآن» در گروه قرآن بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی. طرح و مشارکت در تألیف کتاب «نصوص فی الاقتصاد الاسلامی کتاباً و سنةً و فقهاً» در گروه اقتصاد الاسلامی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی. مقدمه و تقریظ بر کتابهایی چند از جمله مقدمه مفصل سلسله کتب رجالیه آیت‌الله بروجردی که زیر نظر استاد واعظ زاده در مشهد چاپ شده است. همچنین مقدمه «الرسائل العشر» از شیخ طوسی که از سوی انتشارات جامعه مدرسین در قم چاپ گردیده است و جز اینها. کتابها امام خمینی و انقلاب اسلامی: این کتاب مجموعه مقالات استاد دربارهٔ انقلاب اسلامی، آیت‌الله خمینی و مرجعیت است. | ## بخش 3: محمد واعظ‌زاده خراسانی | پیام وحدت: مجموعه مصاحبه‌های مطبوعات، شخصیتها و مؤسسات فرهنگی و علمی، با استاد در این کتاب فراهم آمده است. ندای وحدت: مجموعه سخنرانیهای استاد در نماز جمعه تهران است که به زبانهای عربی، انگلیسی و اردو برگردان شده است. حیاة الامام البروجردی: این کتاب مقدمه سلسله تحقیقات رجال شناختی آیت‌الله بروجردی است که زیر نظر استاد چاپ شده است. الحجّ فی السّنة: در این نوشتار، حج از دیدگاه روایات شیعه و اهل سنّت مورد بررسی قرار گرفته است. رسالة الشیخین: حاوی مکاتبه میان استاد و شیخ عبدالعزیز بن باز مفتی فقید کشور عربستان سعودی است. زندگانی آیت‌الله العظمی بروجردی: این نوشتار به مناسبت کنگره بزرگداشت آیت‌الله بروجردی و شیخ محمود شلتوت تدوین شده است. سه گفتار دربارهٔ شهید مطهری: این کتاب حاوی سه سخنرانی استاد در مورد زندگی علمی مرتضی مطهری است. الوحدة الاسلامیّة؛ عناصرها و موانعها: این کتاب، شامل بخشی از مقالات عربی استاد در زمینه وحدت اسلامی است. حدیث ثقلین؛ علامه شیخ قوام الدین وشنوی، با مقدمه و متن سخنرانی آیت‌الله استاد محمد واعظ زاده خراسانی: این کتاب پژوهشی نازک نگر در پیرامون اسانید معتبر حدیث ثقلین و رساله‌ای کوتاه در اثبات و تأیید حدیث ثقلین که تمامی روایات و اسانید این حدیث را درون خود جای داده است. نویسنده این رساله در نگارش آن ره دانایی و میانه‌روی پوییده، از دشمنی و ستیز روی برتافته است و بر گفته‌های خویش گواه‌هایی پیش داشته که شیعیان و سنیان را خرسند می‌سازد. مجموعه مقالات استاد: این مجموعه را بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در چند مجلّد در دست چاپ دارد. افتخارات چهره ماندگار (سال ۱۳۸۲) برنده جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (سال ۱۳۸۶) استاد نمونه کشوری (سال ۱۳۸۱) نامگذاری کتابخانه دانشگاه مذاهب به نام واعظ‌زاده خراسانی روز ۱۸ اسفندماه ۱۳۹۵ پس از برگزاری مراسم نکوداشت واعظ‌زاده خراسانی، کتابخانه دانشگاه مذاهب اسلامی با حضور علما و شخصیت‌های برجسته در عرصه تقریب مذاهب اسلامی به نام واعظ‌زاده نامگذاری شد. | ## جمع‌بندی | پایگاه حوزه، در محضر استاد واعظزاده پیرامون نهج البلاغه، رهبری و حکومت اسلامی، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۷.