موضوع مقاله: هگزان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هگزان | مقدمه: هگزان مایعی بی رنگ با بوی ضعیف نفتی، نامحلول در آب، سمی و اشتعال پذیر می باشد که جز هیدروکربن های آلیفاتیک به شمار می رود. | ## بخش 1: هگزان | با توجه به پایداری بسیار بالا از نظر شیمیایی و عدم واکنش با مواد شیمیایی به عنوان حلال غیر قطبی استفاده می شود. کاربردهای نرمال هگزان هگزان به طور عمده برای استخراج روغن از دانه های گیاهی نظیر کنجد، بادام زمینی، سویا و پنیه استفاده می شود. این روغن ها اغلب در تولید روغن های خوراکی و به مقدار کم در تولید صابون به عنوان اسید چرب مورد استفاده قرار می گیرد. هگزان به عنوان حلال واکنش دهنده ها به ویژه در واکنش های پلیمریزاسیون به کار می رود. هگزان از ترکیبات تشکیل دهنده بنزین و چسب های کفش و لاستیک می باشد و در آزمایشگاه برای استخراج نفت و آب از خاک به کار می رود. همچنین هگزان در تمیز کردن کفش و مبلمان، کروماتوگرافی گازی و نساجی به کار می رود. هگزان به دلیل غیرقطبی بودن خود حلال ترکیبات غیرقطبی محسوب می‌شود در نتیجه می‌توان از آن برای تمیزکردن و گریس‌زدایی تجهیزات و موارد مشابه مانند استخراج آلودگی‌های حاصل از روغن و گریس از آب و خاک استفاده کرد. | ## بخش 2: هگزان | پایش بخارات هگزان با توجه به قابلیت اشتعال بالا و سمیت نسبی هگزان، به‌ویژه در فضاهای بسته و محیط‌های صنعتی که از این ماده به‌عنوان حلال یا ماده خام استفاده می‌شود، شناسایی و پایش غلظت بخارات هگزان اهمیت ویژه‌ای در زمینه ایمنی صنعتی دارد. بخار هگزان می‌تواند در غلظت‌های بین ۱.۱٪ تا ۷.۵٪ در هوا یک مخلوط قابل انفجار تشکیل دهد. همچنین مواجهه با غلظت‌های بالا از بخار این ماده ممکن است منجر به سردرد، سرگیجه، ضعف عضلانی و در درازمدت آسیب به سیستم عصبی محیطی شود. به همین دلیل در بسیاری از صنایع مانند استخراج روغن‌های گیاهی، پتروشیمی، رنگ‌سازی، نساجی، تولید لاستیک و صنایع چسب‌سازی استفاده از تجهیزات پایش گاز، از جمله دتکتورهای هگزان، توصیه شده است. سنسورهای کاتالیتیک برای تشخیص گازهای قابل احتراق طراحی شده‌اند و با اکسیداسیون بخار هگزان در سطح حسگر و تولید حرارت، تغییرات مقاومت الکتریکی را اندازه‌گیری می‌کنند. در مقابل، سنسورهای NDIR با تحلیل میزان جذب نور مادون قرمز توسط مولکول‌های هگزان، امکان شناسایی بدون واکنش شیمیایی را فراهم می‌کنند و در برابر آلودگی سنسور مقاوم‌تر هستند. فرآیند روغن کشی با هگزان در فرایند استخراج روغن‌های گیاهی با روش استخراج با حلال (به انگلیسی: Solvent Extraction) از نرمال هگزان به‌عنوان یک حلال غیرقطبی و بسیار مؤثر برای جداسازی روغن از دانه‌های روغنی مانند سویا، کلزا، کنجد و بادام‌زمینی استفاده می‌شود. | ## بخش 3: هگزان | با توجه به گران‌قیمت بودن هگزان و همچنین خطرات زیست‌محیطی و ایمنی ناشی از بخارات آن، کنترل دقیق میزان مصرف این حلال در فرایند استخراج، از اهمیت بالایی برخوردار است. این دستگاه‌ها قادر به اندازه‌گیری لحظه‌ای و حساس غلظت بخارات آلی فرار، از جمله هگزان، حتی در مقادیر بسیار پایین (ppm) هستند. به‌کارگیری این سنسورها کمک می‌کند تا از اتلاف بی‌رویه حلال گران‌قیمت جلوگیری کرده و هم‌زمان هزینه‌های تولید را به شکل مؤثری کاهش دهند. از سوی دیگر، پایش و کنترل میزان هگزان تزریقی به دانه‌های روغنی و نظارت بر مقدار بخارات فرار در هوا، کمک می‌کند تا از باقی‌ماندن مقادیر اضافی هگزان در روغن نهایی جلوگیری شود. اگر فرآیند تزریق حلال به دانه‌ها به‌درستی کنترل نشود یا سیستم بازیافت بخارات کارایی نداشته باشد، خطر باقی‌ماندن هگزان در محصول نهایی افزایش می‌یابد. | ## جمع‌بندی | بنابراین، استفاده از دتکتور VOC علاوه بر بهینه‌سازی مصرف حلال و کاهش هزینه‌های اقتصادی، از منظر ایمنی غذایی و سلامت عمومی نیز یک اقدام ضروری در صنایع روغن‌کشی محسوب می‌شود.