موضوع مقاله: دیوانه از قفس پرید | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیوانه از قفس پرید | مقدمه: پرواز برفراز آشیانهٔ فاخته که در ایران به نام دیوانه از قفس پرید معروف است، فیلم کمدی درام روان‌شناختی آمریکایی محصول ۱۹۷۵ به کارگردانی میلوش فورمن بر اساس رمانی به همین نام نوشته کن کیسی است. | ## بخش 1: دیوانه از قفس پرید | در این فیلم، جک نیکلسون در نقش بیماری تازه‌وارد به یک آسایشگاه روانی و لوئیز فلچر در نقش پرستار ارشدِ بدرفتار ایفای نقش می‌کنند. ویل سمسون، دنی دویتو، سیدنی لاسیک، ویلیام ردفیلد، کریستوفر لوید و براد دوریف نیز در نقش‌های مکمل حضور دارند که دو بازیگر آخر نخستین تجربهٔ بازی خود در یک فیلم بلند سینمایی را رقم زدند. این فیلم که نخستین بار در سال ۱۹۶۲ با بازی کرک داگلاس اعلام شد، ۱۳ سال در مرحلهٔ توسعه باقی ماند. فیلم‌برداری سرانجام در ژانویهٔ ۱۹۷۵ آغاز شد و به مدت سه ماه ادامه یافت؛ این مراحل در شهر سیلم در ایالت اورگن و مناطق اطراف آن، و همچنین در دپ بای در ساحل شمالی اورگن انجام شد. تهیه‌کنندگان فیلم را در بیمارستان ایالتی اورگن، یک بیمارستان روان‌پزشکی واقعی که محل وقوع داستان رمان نیز هست، فیلم‌برداری کردند. این بیمارستان همچنان فعال است، اگرچه ساختمان‌های اصلی که در فیلم دیده می‌شوند بعدها تخریب شده‌اند. دیوانه از قفس پرید با تحسین منتقدان روبه‌رو شد و از سوی منتقدان و تماشاگران به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینما شناخته می‌شود. این فیلم دومین اثر از میان سه فیلمی است که موفق به دریافت هر پنج جایزهٔ اصلی اسکار (بهترین فیلم، بهترین بازیگر مرد، بهترین بازیگر زن، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه) شده‌اند؛ پس از در یک شب اتفاق افتاد (۱۹۳۴) و پیش از سکوت بره‌ها (۱۹۹۱). در سال ۱۹۹۳، کتابخانه کنگره ایالات متحده این فیلم را «از نظر فرهنگی، تاریخی یا زیبایی‌شناختی مهم» تشخیص داد و آن را برای نگهداری در فهرست ملی ثبت فیلم برگزید. افزون بر این، دیوانه از قفس پرید در فهرست به‌روزشدهٔ «۱۰۰ سال… ۱۰۰ فیلم» انستیتوی فیلم آمریکا در سال ۲۰۰۷ در رتبهٔ ۳۳ قرار گرفت. داستان در اورِگنِ سال ۱۹۶۳، رندال مک‌مورفی به‌دلیل تجاوز قانونی با دختری ۱۵ ساله (که او مدعی است تصور می‌کرد ۱۸ ساله است) و با سابقهٔ پنج بار دستگیری به‌خاطر حمله، زندانی می‌شود. | ## بخش 2: دیوانه از قفس پرید | او وانمود می‌کند که دچار بیماری روانی است تا از کار اجباری در مزرعهٔ زندان بگریزد و به یک بیمارستان روانی منتقل شود. بخش درمانی تحت سلطهٔ پرستار سرد و منفعل-تهاجمی، پرستار رچد، قرار دارد که بیماران را با ترس تحت کنترل نگه می‌دارد. دیگر بیماران شامل بیلی بیبیت جوان و مضطرب که لکنت دارد؛ چارلی چس‌ویک که دچار انفجارهای عصبی می‌شود؛ مارتینی خیالی و کودک‌صفت؛ دیل هاردینگ روشنفکر و سرکوب‌شده؛ مکس تِیبر پرخاشگر و ناسزاگو؛ بیماران صرعی جیم سفلت و بروس فردریکسون؛ اسکنلون آرام اما خشونت‌طلب؛ چیف برامدن، بومی آمریکایی بلندقد و ناشنوا-لال؛ و چند بیمار مزمن دیگر هستند. رَچد حضور پرجنب‌وجوش و سرکش مک‌مورفی را تهدیدی برای اقتدار خود می‌بیند و در واکنش، سیگارهای بیماران را ضبط و سهمیه‌بندی می‌کند و امتیاز بازی ورق آنان را لغو می‌نماید. شبی او با بیماران شرط می‌بندد که می‌تواند با کندن فوارهٔ آب‌درمانی و پرتاب آن از پنجرهٔ قفل‌شده فرار کند، اما طبق انتظار قادر به بلند کردن آن نیست. اندکی بعد، او یک اتوبوس کرایه‌ای را می‌رباید، دوست‌دخترش «کندی» را سوار می‌کند و همراه چند بیمار می‌گریزد تا یک قایق ماهیگیری تفریحی را بدزدند؛ این کار آنان را در معرض جهان بیرون قرار می‌دهد و به کشف توانایی‌ها و اعتمادبه‌نفسشان کمک می‌کند. پس از آنکه کمک بهیار به او می‌گوید مدت محکومیتش در بیمارستان روانی اعمال نمی‌شود و می‌تواند نامحدود باشد، مک‌مورفی درمی‌یابد که تنها او، چیف و تِیبر به‌طور اجباری بستری شده‌اند و دیگران داوطلبانه آمده‌اند اما از ترک بیمارستان می‌ترسند. پس از درگیری چس‌ویک بر سر سیگارها، مک‌مورفی با کارکنان درگیر می‌شود و چیف برای کمک به او مداخله می‌کند. چیف به مک‌مورفی فاش می‌کند که می‌تواند به‌طور عادی بشنود و سخن بگوید و ناشنوا-لال بودن را جعل کرده تا از دیگران دوری کند. مک‌مورفی تحت درمان با ضربه الکتریکی تشنج‌آور قرار می‌گیرد و وانمود می‌کند آسیب مغزی دیده، اما سپس نشان می‌دهد که این درمان او را مصمم‌تر کرده است. او و چیف نقشهٔ برگزاری مهمانی کریسمس مخفی برای دوستانشان را می‌کشند تا پس از رفتن رَچد و کارکنان، فرار کنند. | ## بخش 3: دیوانه از قفس پرید | مک‌مورفی مخفیانه کندی و دوستش رز را وارد بخش می‌کند؛ آنان مشروب می‌آورند و او نگهبان شب «ترکل» را برای اجازهٔ برگزاری مهمانی رشوه می‌دهد. بیلی نمی‌پذیرد اما خواستار دیدار با کندی می‌شود؛ مک‌مورفی این فرصت را برای او فراهم می‌کند. بیلی برای لحظه‌ای لکنت خود را کنار می‌گذارد و در برابر رَچد می‌ایستد، اما وقتی او تهدید می‌کند موضوع را به مادرش بگوید، بیلی دوباره دچار لکنت می‌شود و به دستور رَچد در اتاقی جداگانه حبس می‌گردد. واکنش بی‌تفاوت رَچد مک‌مورفی را خشمگین می‌کند و او تلاش می‌کند او را خفه کند، اما کارکنان دخالت کرده و جان رَچد را نجات می‌دهند. مدتی بعد، رَچد با گردن‌بند طبی و صدایی ضعیف اما همچنان سختگیر دیده می‌شود و هاردینگ بازی ورق را رهبری می‌کند. او ابتدا خوشحال می‌شود که مک‌مورفی به وعدهٔ خود برای ترک نکردن او پایبند مانده، اما درمی‌یابد که مک‌مورفی لوبوتومی شده است. تِیبر و دیگر بیماران بیدار شده و با شادی او را هنگام دویدن به سوی دشت‌ها تشویق می‌کنند. نام فیلم ترجمهٔ واژه به واژه نام فیلم به فارسی «یکی از روی آشیانه فاخته پرید» است که با توجه به این که "Cuckoo's Nest" یا "آشیانهٔ فاخته" در زبان انگلیسی کنایه‌ای است به معنای بیمارستان روانی، نام آن دیوانه از قفس پرید ترجمه شده‌است. هرچند که رمان آن اولین بار با نام پرواز بر فراز آشیانه فاخته ترجمه شده‌است و تا به امروز کتاب با نام اول، و فیلم با نام دوم مشهور هستند. با وجودی که این بخش در فیلم‌نامه نیامده، هنوز عنوان فیلم وجه تسمیه خود را حفظ کرده‌است: دو نفر به دلایل مختلف مردند، و دیگری آزاد شد. | ## جمع‌بندی | بازیگران جک نیکلسون در نقش رندل مک مورفی لوئیز فلچر در نقش پرستار راچد ویل سمسون در نقش چیف بورمدن براد دوریف در نقش بیلی بیبیت سیدنی لاسیک در نقش چارلی چسویک کریستوفر لوید در نقش مکث تبر دنی دویتو در نقش مارتینی ویلیام ردفیلد در نقش دالی هاردینگ دین بروکس در نقش دکتر جان اسپیوی ویلیام دووال در نقش جیم سفلت وینسنت شیاولی در نقش بروس فریدکسون دلوس وی.