موضوع مقاله: رضا شمس‌آبادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رضا شمس‌آبادی | مقدمه: رضا شمس‌آبادی (۹ اردیبهشت ۱۳۲۱ _ ۲۱ فروردین ۱۳۴۴) سرباز وظیفه اهل ایران و عضو گارد شاهنشاهی بود که در تاریخ ۲۱ فروردین سال ۱۳۴۴ در ترور نافرجام محمدرضاشاه پهلوی در کاخ مرمر کشته شد. | ## بخش 1: رضا شمس‌آبادی | زندگینامه شمس‌آبادی، ۹ اردیبهشت ماه سال ۱۳۲۱ در قلعه شمس‌آباد در آران و بیدگل به دنیا آمد. پدر وی علی اکبر که از اهالی شهرستان آران و بیدگل بود و مادرش سیده منور نام داشت. شمس‌آبادی در سن ۲۳ سالگی پس از اینکه چند بار معافیت موقت گرفت به سربازی اعزام شد. وی تلاش زیادی کرد تا در گارد جاویدان شاه استخدام شود ولی در نهایت به عنوان سرباز وظیفه لشکر گارد شاهنشاهی پذیرفته شد. | ## بخش 2: رضا شمس‌آبادی | ترور شاه شمس‌آبادی که در زمان ترور، سرباز لشکر گارد شاهنشاهی بود روز ۲۱ فروردین سال ۱۳۴۴ محمدرضا پهلوی را در کاخ مرمر، هنگامی که از ماشین پیاده میشد با یک قبضه مسلسل اِم۳ به رگبار بست.کتاب سقوطِ بهشت نوشته اندرو اسکات کوپر ترجمه نیما نان آور صفحه ۱۱۵ دو تن از درجه‌داران محافظ شاه به نام‌های استوار بابایی و استوار آیت لشکری که نزدیک شاه بودند در دفاع از شاه به سوی شمس‌آبادی تیراندازی کردند ولی شمس‌آبادی موفق شد هردوی آنها را مورد هدف قرار بدهد. شاه در این میان توانست به سوی دفتر خود بدود، شمس‌آبادی نیز به دنبال او رفت اما با رگبار مسلسل نیروهای دفتر ویژه شاه کشته شد. ساواک با جدیت در پی کشف علت و دستگیری بانی اصلی این واقعه برآمد و ابتدا احتمال داد این اقدام شاید یک جنون آنی بوده باشد، به طوری که روزنامه‌ اطلاعات پنج روز پس از ترور نوشت: «تحقیقات ادامه دارد که روشن گردد آیا ضارب عمداً دست به این عمل زده یا دچار جنون آنی شده‌است».روزنامه اطلاعات مورخه ۲۶/۱/۱۳۴۴ بعد از انجام تحقیقات بیشتر ساواک به احتمال ارتباط شمس‌آبادی با کمونیست‌ها رسید و بعد از پیشرفت تحقیقات این عمل را نقشه‌ای از طرف حزب توده دانست و اعلام کرد که «بعد از انجام تحقیقات و بازجوییها نام گروهی از مهندسان ایرانی که در انگلستان تحصیل کرده بودند مطرح شده است.» جوانی پررنج، ناصرالدین صاحب زمانی، تهران، مؤسسه مطبوعاتی عطایی، فروردین، ۱۳۴۶، ص ۳۹۸ در اینجا ساواک به ضرورت برخورد با کنفدراسیون جریان چپ و سازمان حزب توده متقاعد شد، و سرنخ ترور شاه را نیک‌خواه و رفقایش عنوان نمود.چپ در ایران به روایت ساواک–پرویز نیک‌خواه، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۵، مقدمه ص: نه – ده. بر اساس روایت مرکز بررسی اسناد وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی اسناد و مدارک مستندی وجود دارد که پرویز نیک‌خواه، مهندس منصوری و همچنین احمد کامرانی که برای پذیرفته شدن در شبکه کمونیستی آماده گردیده بودند، مستقیماً در تحریک رضا شمس‌آبادی عامل اصلی سوء قصد نفش داشته‌اند.ترور شاه؛ حادثهٔ کاخ مرمر به روایت اسناد، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزرات اطلاعات، چاپ اول، دی ماه ۱۳۷۸، ص ۵۳ پس از دستگیری نیکخواه دادگاه وی را به حبس ابد محکوم کرد؛ او پس از چند سال آزاد شد و یکی از مدافعان سرسخت شاه شد که در ابتدای انقلاب ۵۷ توسط انقلابیون کشته شد. | ## بخش 3: رضا شمس‌آبادی | علینقی عالیخانی که لحظات کوتاهی بعد از ترور در اتاق شاه حضور پیدا کرده بود او را خونسرد و محکم یافت که می‌گفت اتفاق خاصی نیافتاده و اصرار بر انجام کارها و وصول گزارش‌ها مثل سابق داشت.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با علینقی عالیخانی نوار شماره ۱۱ تیمسار سید محسن هاشمی‌نژاد رئیس وقت گارد جاویدان که در زمان این ترور مسئول حفظ جان شاه بوده رضا شمس‌آبادی را فردی متعصب از یک خانواده متعصب معرفی می‌کند که توسط گروهی تحت تاثیر مسائل مذهبی تحریک می‌شود تا شاه را ترور کند. وی از افراد این گروه فقط نام پرویز نیک‌خواه را می برد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محسن هاشمی نژاد در طرف مقابل محسن مبصر که به عنوان مشاور به کمیسیون تحقیق ترور دعوت شده بود اتهام شرکت پرویز نیکخواه در ترور شاه را بی‌اساس و بدون دلیل عنوان کرده است. به عقیده او محرک ترور هیچگاه مشخص نشد.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با محسن مبصر نوار شماره ۸ بازتاب نویسنده تاریخ ۲۵ ساله ایران در این باره می‌نویسد: با همه کوشش‌هایی که پس از قتل حسن علی منصور برای حفظ امنیت مملکت به عمل آمده بود روز ۲۱ فروردین ۱۳۴۴ سرباز وظیفه شمس‌آبادی، یکی از افراد گارد سلطنتی که در کاخ مرمر، مامور نگهبانی بود محمدرضاشاه را هنگامی که از اتومبیل در مقابل سرسرای کاخ پیاده شد، به رگبار مسلسل بست. | ## جمع‌بندی | سنگ یادبود وی در ش‍ه‍ر نوش‌آباد در ج‍وار ‌ام‍‍ام‍زاده م‍ح‍م‍د ب‍ن زی‍د ب‍ن ح‍س‍ن م‍ج‍ب‍ت‍‍ی قرار گرفته است.