موضوع مقاله: سرمایه‌شناسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سرمایه‌شناسی | مقدمه: بر پایه گستره فعالیت‌های مالی در سیستم‌های مالی، این رشته به سه حوزه امور مالی شخصی، امور مالی شرکتی و مالیه عمومی تقسیم می‌شود. | ## بخش 1: سرمایه‌شناسی | در این سیستم‌های مالی، دارایی‌ها به صورت ابزارهای مالی گوناگون — از جمله ارزها، وامها، اوراق قرضه، سهام، اختیار معامله، قراردادهای آتی و سوآپ — خریدوفروش یا معامله می‌شوند. دارایی‌ها همچنین می‌توانند در بانک سپرده‌گذاری شوند، سرمایه‌گذاری شوند یا بیمه گردند تا ارزش آن‌ها بیشینه و زیان کمینه شود. مدیریت دارایی، مدیریت پول، مدیریت ریسک مالی و مدیریت سرمایه‌گذاری در پی بیشینه کردن ارزش و کمینه کردن نوسان هستند. تجزیه و تحلیل مالی قابلیت اجرا، پایداری و سودآوری یک اقدام یا نهاد را ارزیابی می‌کند. برخی حوزه‌ها چندرشته‌ای‌اند، مانند ریاضیات مالی، قانون مالی، اقتصاد مالی، مهندسی امور مالی و فین‌تک. پیشینه سرمایه‌شناسی با تاریخ پیدایش پول در دوران پیشاتاریخ آغاز می‌شود و تمدن‌های باستانی و میانه کارکردهای پایه‌ای مانند بانکداری، بازرگانی و حسابداری را در اقتصادهای خود گنجانده بودند. در اواخر سده نوزدهم، نظام مالی جهانی شکل گرفت و در میانه سده بیستم، سرمایه‌شناسی به عنوان یک رشته دانشگاهی مستقل از اقتصاد پدیدار شد. اوراق قرضه نوعی استقراض است که شرکت‌ها برای تأمین مالی عملیات خود از آن بهره می‌گیرند. سرمایه‌شناسی از این رو فرایند هدایت پول از پس‌اندازکنندگان و سرمایه‌گذاران به نهادهایی که به آن نیاز دارند را بررسی می‌کند. پس‌اندازکنندگان و سرمایه‌گذاران پولی در اختیار دارند که در صورت بهره‌گیری مولد، می‌تواند بهره یا سود سهام به همراه آورد. به طور کلی، نهادی که درآمدش از هزینه‌اش بیشتر است می‌تواند مازاد را وام داده یا سرمایه‌گذاری کند تا به بازده مناسبی برسد. در مقابل، نهادی که هزینه‌هایش از درآمدش بیشتر است معمولاً به یکی از دو شیوه سرمایه جذب می‌کند: (الف) از طریق دریافت وام (برای افراد خصوصی) یا فروش اوراق قرضه دولتی یا شرکتی؛ (ب) از طریق فروش سهام توسط یک شرکت، که ممکن است به صورت سهم ممتاز یا سهم عادی باشد. صاحبان هم اوراق قرضه و هم سهام می‌توانند سرمایه‌گذاران نهادی — مانند بانک‌های سرمایه‌گذاری و صندوق‌های بازنشستگی — یا افراد خصوصی موسوم به سرمایه‌گذاران خرده باشند. وام‌دهی اغلب به طور غیرمستقیم از طریق یک واسطه مالی مانند بانک، یا از راه خرید اوراق بهادار و اوراق قرضه (اوراق شرکتی، اوراق قرضه دولتی یا اوراق مشترک) در بازار اوراق قرضه صورت می‌گیرد. وام‌دهنده بهره دریافت می‌کند، وام‌گیرنده بهره بالاتری می‌پردازد و واسطه مالی از این اختلاف سود می‌برد. بانک فعالیت‌های شمار زیادی از وام‌گیرندگان و وام‌دهندگان را تجمیع می‌کند؛ سپرده‌های افراد و کسب‌وکارها را می‌پذیرد، بر آن‌ها بهره می‌پردازد و سپس این سپرده‌ها را به وام‌گیرندگان اعطا می‌کند. سرمایه‌گذاری معمولاً شامل خرید سهام — به صورت انفرادی یا از طریق صندوق سرمایه‌گذاری مشترک — است. شرکت‌ها معمولاً سهام را به سرمایه‌گذاران می‌فروشند تا سرمایه مورد نیاز خود را در قالب «تأمین مالی سهمی» جمع‌آوری کنند؛ در مقابل تأمین مالی از طریق بدهی که پیش‌تر توضیح داده شد. واسطه‌های مالی در اینجا بانک‌های سرمایه‌گذاری (که سرمایه‌گذاران اولیه را پیدا کرده و فهرست‌کردن اوراق بهادار را تسهیل می‌کنند)، بورس‌های اوراق بهادار (که امکان معامله پس از آن را فراهم می‌آورند) و ارائه‌دهندگان گوناگون خدمات سرمایه‌گذاری (از جمله صندوق‌های مشترک، صندوق‌های بازنشستگی، مدیران ثروت و کارگزاران بورس) هستند. معاملات و سرمایه‌گذاری‌های بین‌نهادی و مدیریت صندوق در این مقیاس را «امور مالی عمده‌فروشانه» می‌نامند. نهادها در این سطح با ارائه محصولات تخصصی — از جمله اختیارهای معامله سفارشی، سوآپ و محصولات ساختاریافته، و نیز تأمین مالی تخصصی — عرضه خود را گسترش می‌دهند. این «مهندسی امور مالی» ماهیتاً ریاضی است و این نهادها کارفرمایان اصلی تحلیل‌گران کمی (یا «کوانت‌ها») هستند. در این نهادها، مدیریت ریسک مالی، سرمایه قانونی و انطباق با مقررات نقش‌های اساسی دارند. حوزه‌های سرمایه‌شناسی همان‌طور که اشاره شد، سرمایه‌شناسی به طور کلی سه حوزه را دربرمی‌گیرد: امور مالی شخصی، امور مالی شرکتی و مالیه عمومی. این حوزه‌ها به نوبه خود با یکدیگر همپوشانی داشته و فعالیت‌ها و زیرشاخه‌های گوناگونی — به‌ویژه سرمایه‌گذاری، مدیریت ریسک و امور مالی کمی — را به کار می‌گیرند. امور مالی شخصی به عمل بودجه‌بندی به منظور تضمین در دسترس بودن وجوه کافی برای پوشش نیازهای پایه، در کنار حفظ سطح ریسک معقول برای حفاظت از سرمایه، اشاره دارد. امور مالی شخصی می‌تواند شامل پرداخت هزینه‌های آموزش، تأمین مالی کالاهای بادوام مانند املاک و مستغلات و خودرو، خرید بیمه، سرمایه‌گذاری و پس‌انداز برای بازنشستگی باشد. حوزه‌های اصلی امور مالی شخصی عبارتند از: درآمد، هزینه، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری و حفاظت. هیئت استانداردهای برنامه‌ریزی مالی گام‌های زیر را برای دستیابی به یک برنامه مالی شخصی ایمن پیشنهاد می‌دهد: خرید بیمه برای حفاظت در برابر رویدادهای پیش‌بینی‌نشده شخصی؛ درک تأثیر سیاست‌های مالیاتی، یارانه‌ها یا جریمه‌ها بر مدیریت امور مالی شخصی؛ درک تأثیر اعتبار بر وضعیت مالی فرد؛ تهیه یک برنامه پس‌انداز یا تأمین مالی برای خریدهای بزرگ (خودرو، تحصیل، مسکن)؛ برنامه‌ریزی برای آینده مالی ایمن در محیطی با بی‌ثباتی اقتصادی؛ داشتن حساب جاری یا پس‌انداز؛ آماده‌سازی برای بازنشستگی یا هزینه‌های بلندمدت دیگر. سیاست تقسیم سود: بهره‌گیری از وجوه «مازاد» — این وجوه باید در کسب‌وکار مجدداً سرمایه‌گذاری شوند یا به سهامداران بازگردانده شوند. ساختار سرمایه: تصمیم‌گیری دربارهٔ ترکیب تأمین مالی — در اینجا تلاش می‌شود ترکیب بهینه سرمایه با توجه به تعهدات بدهی در برابر هزینه سرمایه یافته شود. مدیران مالی — بر خلاف متخصصان امور مالی شرکتی — بر عناصر کوتاه‌مدت سودآوری، جریان نقدی و «مدیریت سرمایه در گردش» (موجودی کالا، اعتبار و دریافتنی‌ها) تمرکز دارند که با عملیات تأمین مالی روزانه سروکار دارد. | ## بخش 2: سرمایه‌شناسی | هدف حفظ نقدینگی، کمینه‌سازی ریسک و بیشینه‌سازی کارایی است تا شرکت بتواند به صورت ایمن و سودآور اهداف مالی و عملیاتی خود را محقق سازد. به طور کلی دیدگاه راهبردی بلندمدتی دربارهٔ تصمیمات سرمایه‌گذاری که بر نهادهای عمومی تأثیر می‌گذارد را دربرمی‌گیرد. بانک‌های مرکزی مانند بانک‌های فدرال رزرو در ایالات متحده، بانک مرکزی اروپا و بانک انگلستان در بریتانیا بازیگران اصلی در مالیه عمومی هستند. شراکت عمومی-خصوصی در درجه اول برای پروژه‌های زیرساختی به کار می‌رود: شرکت بخش خصوصی تأمین مالی اولیه را بر عهده می‌گیرد و سپس از محل مالیات‌دهندگان یا کاربران سود می‌برد. این زیرساخت بستری برای بورس‌های معاصر فراهم می‌کند و قیمت‌ها و نمادهای تیکر مرتبط را نمایش می‌دهد. نماد تیکر با مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از نشانه‌ها برای شناسایی موضوع معامله مالی نمایش داده می‌شود. مدیریت سرمایه‌گذاری مدیریت حرفه‌ای دارایی‌های گوناگون اوراق بهادار — معمولاً سهام و اوراق قرضه، اما همچنین دارایی‌های دیگر مانند املاک و مستغلات، کالاها و سرمایه‌گذاری‌های جایگزین — برای دستیابی به اهداف سرمایه‌گذاری مشخص به نفع سرمایه‌گذاران است. همان‌طور که اشاره شد، سرمایه‌گذاران ممکن است نهادهایی مانند شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی، شرکت‌ها، خیریه‌ها یا مؤسسات آموزشی باشند یا سرمایه‌گذاران خصوصی باشند که یا به طور مستقیم از طریق قراردادهای سرمایه‌گذاری یا از طریق طرح‌های سرمایه‌گذاری جمعی مانند صندوق‌های مشترک، صندوق‌های قابل معامله در بورس یا شرکت سرمایه‌گذاری املاک و مستغلات سرمایه‌گذاری می‌کنند. هسته مدیریت سرمایه‌گذاری تخصیص دارایی است — تنوع‌بخشی به معرض‌بودگی در میان این دسته‌های دارایی و میان اوراق بهادار منفرد در هر دسته — متناسب با سیاست سرمایه‌گذاری موکل. در اینجا: بهینه‌سازی سبد سرمایه‌گذاری فرایند انتخاب بهترین پرتفوی با توجه به اهداف و محدودیت‌های موکل است. تحلیل بنیادی رویکردی است که معمولاً در ارزش‌گذاری و ارزیابی اوراق بهادار منفرد به کار می‌رود. روی این‌ها، سبک سرمایه‌گذاری مدیر پرتفوی — به طور کلی مدیریت فعال در برابر غیرفعال، ارزش‌محور در برابر رشدمحور، و سهام کوچک در برابر بزرگ — و استراتژی سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد. در یک پرتفوی به خوبی متنوع، عملکرد سرمایه‌گذاری به دست آمده به طور کلی تابع ترکیب دارایی انتخاب‌شده خواهد بود و اوراق بهادار منفرد تأثیر کمتری دارند. علاوه بر این تنوع‌بخشی به عنوان ابزار اصلی کاهش ریسک، مدیران سرمایه‌گذاری از تکنیک‌های پوشش ریسک گوناگونی بهره می‌گیرند. یک با استفاده از روش‌های ریاضی مبتنی بر رایانه (و روز به روز یادگیری ماشین) به جای قضاوت انسانی مدیریت می‌شود. مدیریت ریسک مالی عمل محافظت از ارزش بنگاه در برابر ریسک مالی، اغلب از طریق «پوشش» معرض‌بودگی با استفاده از ابزارهای مالی، است. تمرکز اصلی بر ریسک اعتباری و ریسک بازار است و در بانک‌ها، از طریق سرمایه قانونی، ریسک عملیاتی را نیز دربرمی‌گیرد. ریسک اعتباری ریسک نکول بدهی است که ممکن است ناشی از عدم پرداخت اقساط توسط وام‌گیرنده باشد؛ ریسک بازار به زیان‌های ناشی از تغییرات متغیرهای بازار مانند قیمت‌ها و نرخ‌های ارز مربوط می‌شود؛ ریسک عملیاتی به شکست‌های فرایندهای داخلی، افراد، سیستم‌ها یا رویدادهای خارجی مربوط می‌شود. نخست، معرض‌بودگی شرکت به ریسک بازار نتیجه مستقیم تصمیمات سرمایه‌گذاری و تأمین مالی پیشین است. بیمه‌گران با تمرکز بر توان پرداخت بدهی و توانایی پرداخت خسارات، ریسک‌های خود را مدیریت می‌کنند؛ بیمه‌گران عمر بیشتر با ریسک طول عمر و ریسک نرخ بهره سروکار دارند.Thomas M. به عنوان یک حوزه تخصصی، امور مالی کمی اصولاً سه زیرشاخه دارد: امور مالی کمی اغلب مترادف مهندسی امور مالی است. این حوزه به طور کلی کسب‌وکار مشتق‌های مشتری‌محور بانک را زیربنایی می‌کند — تحویل قراردادهای فرابورسی سفارشی و مشتقات اگزوتیک — و مدل‌سازی و برنامه‌نویسی در پشتیبانی از معامله اولیه و پوشش و مدیریت بعدی آن را دربرمی‌گیرد. امور مالی کمی همچنین با مدیریت ریسک مالی در بانکداری همپوشانی قابل توجهی دارد، هم در مورد این پوشش ریسک و هم در مورد سرمایه اقتصادی و انطباق با مقررات و الزامات سرمایه/نقدینگی بازل. «کوانت‌ها» همچنین مسئول ساخت و استقرار راهبردهای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های کمی هستند؛ آن‌ها همچنین در سرمایه‌گذاری کمی به طور کلی‌تر، در زمینه‌هایی مانند فرمول‌بندی استراتژی معاملاتی و معاملات خودکار، معاملات بسامد بالا و معاملات برنامه‌ای مشارکت دارند. نظریه مالی نظریه مالی در رشته‌های مدیریت، (مالی) اقتصاد، حسابداری و ریاضیات کاربردی مطالعه و توسعه می‌یابد. به طور انتزاعی، سرمایه‌شناسی با سرمایه‌گذاری و استقرار دارایی و بدهی در «فضا و زمان» سروکار دارد؛ یعنی انجام ارزش‌گذاری و تخصیص دارایی امروز، بر اساس ریسک و عدم قطعیت پیامدهای آتی، با در نظر گرفتن ارزش زمانی پول. مالیه مدیریتی شاخه‌ای از سرمایه‌شناسی است که با جنبه‌های مالی مدیریت یک شرکت و بُعد مالی تصمیم‌گیری مدیریتی به طور گسترده‌تر سروکار دارد. ابزارهایی که در این حوزه مورد توجه و توسعه قرار می‌گیرند اصولاً با حسابداری مدیریت و امور مالی شرکتی مرتبطند. در مدل مارکوویتز، یک پرتفوی «کارآمد» بهترین بازده مورد انتظار ممکن را برای سطح ریسک خود دارد. حتی اگر اهرم (مالی) افزایش یابد، میانگین وزنی هزینه‌های سرمایه‌ای (k0) ثابت می‌ماند. از این رو بر قیمت‌گذاری، تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک در بازارهای مالی تمرکز دارد و بسیاری از مدل‌های مالی رایج را تولید می‌کند. این رشته دو حوزه اصلی دارد: قیمت‌گذاری دارایی و امور مالی شرکتی؛ اولی از دیدگاه تأمین‌کنندگان سرمایه یعنی سرمایه‌گذاران است و دومی از دیدگاه مصرف‌کنندگان سرمایه: نظریه قیمت‌گذاری دارایی مدل‌هایی را که برای تعیین نرخ تنزیل مناسب با ریسک و قیمت‌گذاری مشتقات به کار می‌رود توسعه می‌دهد و شامل نظریه سبد سهام مدرن و نظریه سرمایه‌گذاری به کار رفته در مدیریت دارایی است. | ## بخش 3: سرمایه‌شناسی | در پیشرفته‌ترین سطوح، فرض‌های دوگانه عقلانیت و فرضیه بازار کارآ به نظریه سبد سهام مدرن (CAPM) و نظریه بلک-شولز برای ارزش‌گذاری اختیار منجر می‌شوند. بخش بزرگی از نظریه امور مالی شرکتی، سرمایه‌گذاری تحت «یقین» را بررسی می‌کند (قضیه جداسازی فیشر، «نظریه ارزش سرمایه‌گذاری» و قضیه مدیلیانی-میلر). تحول اخیر، گنجاندن عدم قطعیت و در این تصمیمات — با استفاده از تحلیل گزینه‌های واقعی — است. سایر روش‌های رایج قیمت‌گذاری شبیه‌سازی و معادلات دیفرانسیل با مشتقات جزئی هستند. رساله دکتری لویی باشلیه که در سال ۱۹۰۰ دفاع شد، اولین اثر دانشگاهی در این حوزه تلقی می‌شود. این حوزه اصولاً بر مدل‌سازی مشتقات — با تأکید زیاد بر مدل‌سازی ریسک نرخ بهره و ریسک اعتباری — متمرکز است و حوزه‌های مهم دیگری مانند ریاضیات بیمه و مدیریت کمی پرتفوی را نیز دربرمی‌گیرد. در هر دوی این حوزه‌ها و به‌ویژه برای مسائل پرتفوی، از تکنیک‌های بهینه‌سازی پیشرفته بهره گرفته می‌شود. از نظر ریاضی، این دو در دو شاخه تحلیلی جداگانه قرار می‌گیرند: قیمت‌گذاری مشتقات از احتمال خنثی نسبت به ریسک (یا احتمال آربیتراژ-قیمت‌گذاری) با نماد «Q» بهره می‌گیرد؛ در حالی که مدیریت ریسک و پرتفوی معمولاً از احتمال فیزیکی (یا واقعی یا بیمه‌سنجی) با نماد «P» استفاده می‌کند. مالی محاسباتی شاخه‌ای از (کاربردی) علوم رایانه است که به مسائل مورد علاقه عملی در سرمایه‌شناسی می‌پردازد و به‌ویژه بر روش‌های عددی تأکید دارد. در پی ایجاد تنظیمات و محیط‌های بازار گوناگون برای مشاهده آزمایشی رفتار عاملان و ارائه لنزی است که از طریق آن علم بتواند رفتار عاملان، ویژگی‌های جریان‌های معاملاتی، انتشار و تجمیع اطلاعات، مکانیزم‌های تعیین قیمت و فرایندهای بازده را تحلیل کند. پژوهشگران در مالیه آزمایشی بررسی می‌کنند که نظریه‌های موجود اقتصاد مالی تا چه اندازه پیش‌بینی‌های دقیقی ارائه می‌دهند و به دنبال اعتبارسنجی آن‌ها هستند. این پژوهش اغلب شامل اجرای شبیه‌سازی‌های معاملاتی یا مشاهده رفتار انسانی در محیط‌های مصنوعی، رقابتی و شبیه بازار است. با پژوهش عمیق‌تر در مالی رفتاری، می‌توان پلی میان آنچه در واقع در بازارهای مالی اتفاق می‌افتد و تحلیل بر اساس نظریه مالی ایجاد کرد. مالی رفتاری در چند دهه اخیر رشد کرده و به جنبه‌ای جدایی‌ناپذیر از سرمایه‌شناسی تبدیل شده‌است. مالی رفتاری موضوعاتی از جمله موارد زیر را دربرمی‌گیرد: مطالعات تجربی که انحرافات قابل توجه از نظریه‌های کلاسیک را نشان می‌دهند؛ مدل‌هایی از اینکه چگونه روان‌شناسی بر معاملات و قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد؛ پیش‌بینی بر اساس این روش‌ها؛ بررسی بازارهای دارایی آزمایشی و استفاده از مدل‌ها برای پیش‌بینی آزمایش‌ها. رشته‌ای از مالی رفتاری با عنوان نامیده شده‌است که از روش‌های ریاضی و آماری برای درک سوگیری‌های رفتاری در ارتباط با ارزش‌گذاری بهره می‌گیرد. مالیه کوانتومی شامل به‌کارگیری رویکردهای مکانیک کوانتومی در نظریه مالی است که روش‌ها و دیدگاه‌های نوینی را در این حوزه فراهم می‌آورد. مالیه کوانتومی یک حوزه میان‌رشته‌ای است که در آن نظریه‌ها و روش‌های توسعه‌یافته توسط فیزیکدانان کوانتوم و اقتصاددانان برای حل مسائل مالی به کار می‌رود. در نتیجه، روش‌های عددی و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای برای حل این مسائل گسترش یافته‌اند. پیشینه سرمایه‌شناسی خاستگاه سرمایه‌شناسی را می‌توان به آغاز شکل‌گیری دولت و بازرگانی در عصر برنز ردیابی کرد. بانکداری در غرب آسیا پدیدار شد، جایی که معابد و کاخ‌ها به عنوان محل‌های امن برای نگهداری اشیاء قیمتی به کار می‌رفتند. در ابتدا تنها دانه‌های غلات می‌توانستند سپرده‌گذاری شوند، اما به تدریج دام و مواد گرانبها نیز به آن افزوده شدند. در همان دوره، شهر سومری اوروک در بین‌النهرین از طریق وام‌دهی و بهره به بازرگانی یاری می‌رساند. در یونان و مصر، واژه‌های به کار رفته برای بهره به ترتیب tokos و ms بودند که به معنای «زاییدن» بودند. قانون حمورابی (۱۷۹۲–۱۷۵۰ قبل از میلاد) شامل قوانینی برای اداره عملیات بانکی بود. تا سال ۱۲۰۰ قبل از میلاد، پوسته‌های کوری به عنوان شکلی از پول در چین به کار می‌رفتند. استفاده از سکه‌ها به عنوان نماینده پول در سال‌های بین ۷۰۰ تا ۵۰۰ قبل از میلاد آغاز شد. هرودوت از استفاده از سکه‌های خشن در لیدیه در حدود ۶۸۷ قبل از میلاد یاد می‌کند و تا سال ۶۴۰ قبل از میلاد، لیدیایی‌ها استفاده از سکه را گسترش داده و مغازه‌های دائمی باز کرده بودند. کمی بعد، شهرهای یونان کلاسیک مانند ایجینا، آتن و کورینس بین سال‌های ۵۹۵ تا ۵۷۰ قبل از میلاد سکه‌های خود را ضرب کردند. در دوران جمهوری روم، بهره با اصلاحات Lex Genucia در سال ۳۴۲ قبل از میلاد ممنوع اعلام شد، هرچند این مقرره تا حد زیادی اجرا نشد. در دوران ژولیوس سزار، سقف نرخ بهره ۱۲ درصد تعیین شد و بعدها در دوران ژوستینین یکم به ۴ تا ۸ درصد کاهش یافت. پس از آن، بورس‌های معروفی مانند بورس لندن (تأسیس ۱۷۷۳) و بورس نیویورک (تأسیس ۱۷۹۳) پدید آمدند. | ## جمع‌بندی | امروزه سرمایه‌شناسی همچنین از طریق برنامه‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد شغل‌محور به طور گسترده‌ای تدریس می‌شود.Anthony P.