aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: کوکتبل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوکتبل | مقدمه: کوکتبل (به اوکراینی: Коктебель، به تاتاری کریمه: Köktöbel)، که در گذشته با نام پلانرسکوی شناخته می‌شد، یک شهرک گردشگری در جنوب شرقی شبه جزیره کریمه در کشور اوکراین است. | ## بخش 1: کوکتبل | کوکتبل بر کرانهٔ دریای سیاه در نیمه راه بین فئودوسیا و سوداک قرار گرفته و از توابع تئودوسیا به شمار می‌رود. سرشماری سال ۲۰۰۱ نشان می‌دهد که جمعیت این شهر برابر با ۲٬۸۴۱ نفر بوده که ۵۰٪ روس تبار، ۳۶٪ اوکراینی و بقیه تاتار کریمه‌ای، یونانی، بلغار و آلمانی هستند. ماکسیمیلیان وولوشین شاعر روسی، در اقامتگاه‌اش این شهر پذیرای بسیاری از میهمانان سرشناس خود بود، بسیاری از آنان برجسته‌ترین شعرهایشان را در کوکتبل سرودند. نام‌شناسی نام اولیه این شهر یعنی کوکتوبل ریشه ترکی دارد: در زبان تاتار کریمه‌ای، به معنی «سرزمین تپه‌های آبی» است. | ## بخش 2: کوکتبل | (کوک به معنی سبز چمنیطیف نوری که در زبان‌های ترکی کوک (یا گوک) نامیده می‌شود معمولاً معادل رنگ آبی است. اما اصطلاح پرکاربرد تپه آبی، دره آبی و امثال آن نشان می‌دهد که این کلمه برخی از انواع رنگ سبز (به ترکی: یاشیل یا تلفظ‌های متفاوت ) را نیز در بر می‌گیرد.، توب به معنی تپه یا کوه در ترکیب با پسوند جمع اِل) در زمان حکومت نظام شوروی، نام پلانرسکوی از واژه روسی planer یا گلایدر ریشه گرفته بود: تپه‌هایی که بر فراز خط ساحلی کشیده شده‌اند، مکان مناسبی برای آزمایش‌های اولیه پرواز با وسایل پروازی توسط خلبانان روسی بودند. دیگر دلایل شهرت در سال ۲۰۰۳، فیلمی با نام راه‌های کوکتبل توسط بوریس خلبنیکوف و آلکسی پوپوگربسکی (دو کارگردان جوان اهل روسیه) ساخته شد. این فیلم در مورد یک پدر و پسر است که در پی رکود اقتصادی پس از فروپاشی شوروی در تلاش برای سفر با پای پیاده از مسکو به کوکتبل هستند. | ## بخش 3: کوکتبل | (این فیلم در شبکه چهارم تلویزیون ایران نیز نمایش داده شدکوکتبل در سینما ماورا (وب‌گاه روزنامه دنیای اقتصاد . کوکتبل همچنین به عنوان استراحتگاهی برای نویسندگان در اتحاد شوروی، معروف بوده است. | ## جمع‌بندی | دیگر عوامل شهرت این شهر از این قرارند: کنیاک کوکتبل، ورزش گلایدر و دریاکنار برهنگان کوکتبل که در شوروی سوسیالیستی به‌عنوان بزرگترین ساحل برهنگان شناخته می‌شد.
موضوع مقاله: غسل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غسل | مقدمه: غسل، در لغت به معنای شستن استفرهنگ فارسی دهخدا و در اصطلاح به مجموعه‌ای از اراده قلبی و اجرای عملی در خصوص شستن بدن گفته می‌شود. | ## بخش 1: غسل | انواع غسل غسل‌ها بر پایهٔ حکم شرعی به دو دسته تقسیم می‌شود: غسل‌های واجب غسل‌های مستحب غسل‌های واجب هفت نوع غسل واجب وجود دارد که خود به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: غسل واجب مشترک زنان و مردان غسل‌های خاص زنان غسل‌های واجب مشترک زنان و مردان غسل میت غسل مس میت غسل نذر و عهد غسل جنابت غسل‌های خاص زنان غسل‌های خاص زنان به لحاظ خونی است که از اندام تناسلی آنها خارج می‌شود و براساس نوع خون نوع وضعیت جسمی آنان و به تبع آن حکم وضعی آنها در فقه شیعه متفاوت است. سه نوع غسل واجب خاص زنان وجود دارد: غسل حیض غسل استحاضه غسل نفاس (شستشوی) زچگی غسل‌های مستحب غسل‌های مستحب بسیاری وجود دارند که از جملهٔ آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: غسل روز جمعه غسل روز عید غسل حج عمره غسل پس از تغسیل میت غسل پاکیزگی غسل برای حاجت خواستن از خداوند متعال و برای توبه و نشاط به جهت عبادت. چگونگی انجام غسل غسل واجب یا مستحب را (به جز غسل میت) به دو صورت می‌توان انجام داد: اول: ترتیبی دوم: ارتماسی در غسل ارتماسی باید بدن پاک باشد ولی در غسل ترتیبی پاک بودن تمام بدن لازم نیست و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتی را پیش از غسل دادن آن قسمت آب بکشد کافی است. | ## بخش 2: غسل | تعریف غسل ترتیبی در غسل ترتیبی باید به نیت غسل، اول سر و گردن، بعد طرف راست، بعد طرف چپ بدن شسته شود. تعریف غسل ارتماسی غسل ارتماسی آن است که بعد از نیّت، تمام بدن یک دفعه در آب فرورود، خواه در استخر باشد خواه در مکانی که انسان بتواند یک دفعه تمام بدنش را به زیر آب فرو برد. بن‍ی‌هاشم‍ی خم‍ین‍ی، مح‍مدحس‍ن، توضی‍ح الم‍سائ‍ل مراجع، قم: جامع‍ه مدرسی‍ن حوزه عل‍می‍ه قم، دفت‍ر انت‍شارات اسلامی، ۱۳۷۶. | ## بخش 3: غسل | شاطرزاده‌یزدی، مج‍تب‍ی، جم‍له‌ها و نک‍ته‌ها: نکاتی چند در رابطه با احکام: وضو، غسل، تیمم، مش‍هد: سب‍حان توس، ۱۳۸۵. | ## جمع‌بندی | فاضل موحدی لن‍کرانی، مح‍مد، تف‍صی‍ل الش‍ریع‍ه فی شرح تح‍ریر الوسی‍له: غس‍ل الج‍نابه - الت‍یم‍م - الم‍طهرات، موسس‍ه تن‍ظیم و نش‍ر آثار امام خم‍ین‍ی (س)، موسس‍ه چاپ و نش‍ر عروج، ۱۴۱۹ق.
موضوع مقاله: غسل میت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غسل میت | مقدمه: در شریعت اسلام غسل میت، از غسل‌های واجبی است که مرده را پیش از دفن دهند.فرهنگ فارسی دهخدا به کسی که متوفی را غسل می‌دهد، غسال یا مرده شوی می‌گویند. | ## بخش 1: غسل میت | مسلمانی که در میدان جهاد شهید شده باشد، نیاز به غسل میت و کفن نداشته و او را با همان لباس‌هایی که بر بدن دارد دفن می‌کنند. در صورتی که پدر یا مادر کودک (و هم‌چنین دیوانه) فوت شده، مسلمان باشد باید وی را مانند سایر مسلمانان غسل داد. | ## بخش 2: غسل میت | جنین سقط شده تا پیش از چهارماهگی نیاز به غسل ندارد و او را در پارچه‌ای پیچیده و دفن می‌کنند ولی اگر چهار ماه جنین تمام شده بود، باید او را هم غسل داد. به فتوای بیشتر مراجع تقلید پول گرفتن برای غسل میت حرام است و برخی اصلِ غسل را هم باطل می‌دانند، هرچند برای کارهای مقدماتی و نظافت می‌توان اجرت گرفت. | ## بخش 3: غسل میت | ناپاکی بدن میت پیش از غسل بدن مسلمانی که از دنیا رفته است تا پیش از غسل میت ناپاک بوده و اگر چیزی با رطوبت به آن برخورد کند نجس می‌شود. | ## جمع‌بندی | فاضل موحدی لن‍کرانی، مح‍مد، تف‍صی‍ل الش‍ریع‍ه فی شرح تح‍ریر الوسی‍له: غس‍ل الج‍نابه - الت‍یم‍م - الم‍طهرات، موسس‍ه تن‍ظیم و نش‍ر آثار امام خم‍ین‍ی (س)، موسس‍ه چاپ و نش‍ر عروج، ۱۴۱۹ق.
موضوع مقاله: غسل مس میت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غسل مس میت | مقدمه: غسل مس میت، از غسل‌های واجبی است که به سبب تماس با مرده لازم آید.فرهنگ فارسی دهخدا البته حکم غسل مس میت مخصوص مسلمانان شیعه امامیه است چگونگی واجب شدن اگر انسان (به ویژه پزشکان و پرستاران و کارمندان بخش‌های مراقبت‌های ویژه بیمارستان‌ها) بدن انسان مرده‌ای را که سرد شده و غسل داده شده نیست لمس و مس کنند و حتی جایی از بدن خود را به بدن او برسانند باید غسل «مس میت» کنند. | ## بخش 1: غسل مس میت | شرایط واجب شدن اگر بدن شخص زنده‌ای به بدن انسان مرده‌ای برخورد کند، با چند شرط بر او غسل مس میّت لازم می‌شود، این شرایط عبارتند از: آن جسد، جسد شهید نباشد (شهیدی که غسل ندارد).عروة الوثقی، فی حکم الشهید، مسئله ۱۱. بچه سقط شده‌ای نباشد که هنوز چهار ماهش تمام نشده‌است.عروة الوثقی، فی غسل مسّ میّت. موی خود را به بدن میّت و همچنین بدن یا موی خود را به موی میّت نرسانده باشد در غیر اینصورت غسل لازم ندارد. | ## بخش 2: غسل مس میت | اگر از انسان عضوی جدا شده، بایستی هم گوشت و هم استخوان با هم باشد، اگر قسمتی از بدن کسی از او جدا شود یا خود او مرده‌است یا زنده، اگر مرده باشد یا بدنش را غسل داده‌اند یا نداده‌اند، اگر مرده باشد و بدنش را غسل داده باشند، که لمس آن عضو غسل ندارد، و اگر از مرده‌ای باشد که هنوز بدنش را غسل نداده‌اند، یا آن عضو از اعضایی است که اگر متصل هم بود و مسح می‌شد، غسل مس میّت لازم نبود (مانند موها)، یا از اعضای دیگر است، اگر صورت اول باشد(موها) غسل لازم نیست و اگر صورت دوم باشد، غسل مسّ میّت لازم است و اگر قسمت جدا شده، از انسانی باشد که خود زنده‌است، سه صورت دارد: یا گوشت تنهاست یا استخوان تنها (مانند دندان) یا گوشت و استخوان هر دو با هم است که در صورت سوم مسّ آن غسل دارد و اما دو صورت قبل غسل مسّ میّت ندارد.تحریرالوسیله، ج۱، ص۶۳، مسئله ۱. چگونگی انجام غسل مس میت را به دو صورت می‌توان انجام داد: اول: ترتیبی دوم: ارتماسی در غسل ارتماسی باید بدن پاک باشد ولی در غسل ترتیبی پاک بودن تمام بدن لازم نیست و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتی را پیش از غسل دادن آن قسمت آب بکشد کافی است. غسل ترتیبی در غسل ترتیبی باید به نیت غسل، نخست سر و گردن، و سپس نیمهٔ راست بدن از گردن تا کف پا و دست راست و بعد نیمهٔ چپ بدن از گردن تا کف پا و دست چپ را بشوید.. | ## بخش 3: غسل مس میت | یزدی، محمدکاظم‌بن‌عبدالعظیم، عروةالوثقی[چاپ سنگی]، نجف اشرف: به مباشرت محمدرضا غروی، ۱۳۴۸ ق.مرتضویه. احک‍ام اسلام: من‍تخ‍ب از رساله‌های توضی‍ح الم‍سائ‍ل مراجع تق‍لی‍د شی‍عه، مج‍مع عل‍می اسلامی، ۱۴۰۳ق. | ## جمع‌بندی | فاضل موحدی لن‍کرانی، مح‍مد، تف‍صی‍ل الش‍ریع‍ه فی شرح تح‍ریر الوسی‍له: غس‍ل الج‍نابه - الت‍یم‍م - الم‍طهرات، موسس‍ه تن‍ظیم و نش‍ر آثار امام خم‍ین‍ی(س)، موسس‍ه چاپ و نش‍ر عروج، ۱۴۱۹ق.
موضوع مقاله: یالتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یالتا | مقدمه: یالتا بر کنار خلیجی کوچک و کم‌عمق رو به دریای سیاه جای دارد و توسط کوه‌های پردرخت در برگرفته شده‌است. | ## بخش 1: یالتا | آب و هوای گرم مدیترانه‌ای و مجاورت با تاکستان‌ها و باغستان‌های زیاد، بستر مناسبی برای گذراندن تعطیلات به ویژه زمستانی پدیدآورده‌است. در دوره‌ای «یالتای بزرگ» به بخشی از کرانه کریمهٔ جنوبی میان فوروس در غرب به سوی گورزوف در شرق و شامل شهر یالتا و شهرهای چندگانه مهاجرنشین مجاور گفته می‌شد. | ## بخش 2: یالتا | بر اساس همین آمار، ۶۸٫۳٪ جمعیت این شهر را روسها، ۲۵٫۷٪ اوکراینی‌ها، ۲٫۱٪ بلاروسیها، ۰٫۸٪ یهودیان، ۰٫۱٪ تاتارهای کریمه‌ای و بسیاری از اقلیت‌های نژادی دیگر تشکیل داده‌اند. پیشینه این شهر بر محلی از یک مهاجرنشین یونان باستان که گفته می‌شود توسط دریانوردان یونانی که در جستجوی ساحلی امن بوده‌اند، بنا شده‌است. | ## بخش 3: یالتا | ## جمع‌بندی | در این شهر کنفرانس یالتا از ۴ تا ۱۱ نوامبر سال ۱۹۴۵ بین سه قدرت نیروهای متفقین یعنی شوروی، ایالات متحده و بریتانیا و با شرکت فرانکلین دلانو روزولت، ژوزف استالین و وینستون چرچیل در اواخر جنگ جهانی دوم برگزار و پیمان معروف یالتا بسته شد.
موضوع مقاله: غسل جنابت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غسل جنابت | مقدمه: انجام آن بلافاصله پس از جنب شدن واجب نیست ولی واجب است برای اعمالی که نیاز به طهارت دارند مثل نماز و روزه که واجب هستند و اعمال غیر واجب مانند لمس آیات قرآن. | ## بخش 1: غسل جنابت | برای نماز میت و سجدهٔ شکر و سجدهٔ واجب قرآن، واجب نیست (هر چند که خواندن بیش از ۷ آیه از قرآن در حالت جنب مکروه است) بلکه در همان حال نیز انجام این کارها جایز است هرچند که بهتر است غسل کند. چگونگی جنب شدن به یکی از دو چیز انسان جنب می‌شود: جماع (آمیزش): اگر انسان جماع کند و به اندازه ختنه‌گاه یا بیشتر داخل شود، در زن باشد یا در مرد، در قُبل (جلو) باشد یا در دُبر (عقب)، بالغ باشند یا نابالغ، اگر چه منی بیرون نیاید، هر دو جنب می‌شوند.توضیح المسائل، مسئله ۳۴۵، ۳۴۹، ۳۵۰، ۳۵۱. بیرون آمدن منی: بیرون آمدن منی چه در خواب باشد (احتلام)، یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت باشد یا بی شهوت، بااختیار باشد یا بی‌اختیار، البته اینها در صورتی است که یقین دارد آبی که خارج شده منی باشد و اما رطوبت یا آبی که از انسان بیرون می‌آید، ولی نمی‌داند منی است یا رطوبت دیگر، اگر این شخص مرد و سالم است بایستی آن آبی که بیرون آمده دارای سه علامت باشد که حکم به منی بودن آن بشود (البته در صورت شک). | ## بخش 2: غسل جنابت | اما اگر شخص، مردی مریض یا زن باشد، همین مقدار که آن آب با شهوت بیرون آمده باشد، در جنابت او کافی است و بودن آن دو علامت دیگر لازم نیست، اگر چه شایسته‌است که زن و مریض - به خصوص زن - علاوه بر غسل، وضو هم بگیرد (اگر قبلاً وضو نداشته) و بلکه به‌طور کلی اگر سه علامت جمع نبود، بهتر است علاوه بر غسل، وضو هم گرفته شود، اگر قبلاً وضو نداشته‌است و وظیفه‌اش هم وضو گرفتن بوده‌است، منتها در مواردی که گفته شد علاوه بر غسل، بهتر است وضو هم بگیرد. خوب است که اول طهارت غسلی خودش را از بین ببرد، بعد وضو بگیرد؛ چون خواهیم گفت که با غسل جنابت نباید وضو گرفت.عروة الوثقی، فی غسل الجنابه، مسئله ۱۱تحریرالوسیلة، ج۱، ص۳۷توضیح المسائل، مسئله ۳۴۵ و ۳۴۶. چگونگی انجام غسل جنابت را به دو صورت می‌توان انجام داد: اول: ترتیبی دوم: ارتماسی در غسل ارتماسی باید بدن پاک باشد ولی در غسل ترتیبی پاک بودن تمام بدن لازم نیست و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتی را پیش از غسل دادن آن قسمت را آب بگیرد کافی است. | ## بخش 3: غسل جنابت | غسل ترتیبی در غسل ترتیبی باید به نیت غسل، نخست سر و گردن، و سپس نیمهٔ راست بدن از بالاکف پا و دست راست و بعد نیمهٔ چپ بدن از گردن تا کف پا و دست چپ را بشوید. | ## جمع‌بندی | غسل ارتماسی در غسل ارتماسی باید به یک باره، تمام بدن در آب قرار گیرد؛ به گونه ای که آب، تمام بدن را فرا گیرد؛ مثلاً به نیت غسل ارتماسی می‌توان در آب فراوانی مانند استخر فرورفت.
موضوع مقاله: فهرست‌های ستارگان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست‌های ستارگان | مقدمه: فهرست‌های ستارگان بر اساس مکان فهرست ستارگان بر اساس صورت فلکی بر اساس نام فهرست نام‌های سنتی ستارگان فهرست نام‌های عربی ستارگان فهرست نام‌های چینی ستارگان بر اساس نزدیکی فهرست ستارگان نزدیک فهرست نزدیکترین ستارگان درخشان فهرست روشن‌ترین ستارگان بر اساس خواص فیزیکی فهرست ستارگان نامزد ابرنواختر فهرست ستارگان درخشان واقعی فهرست ستارگان پرجرم فهرست ستارگان بزرگ List of least massive stars بر اساس تغییرات یا دیگر خاصیت‌ها فهرست ستارگان متغیر قابل توجه فهرست ستارگان متغیر نیمه‌منظم فهرست ستارگان دارای سیارات فراخورشیدی فهرست کوتوله‌های قهوه‌ای دیگر ابرنواخترها ستارگان با نام مخصوص از فرد ستارگان هدایت‌کننده ستارگان دیگر بی‌پی‌ام ۳۷۰۹۳ — یک ستاره تشکیل شده از الماس ماکیان ایکس یک — منبع پرتو ایکس اچ‌ای۰۱۰۷-۵۲۴۰ — یکی از قدیمی‌ترین ستارگان شناخته شده جی‌وای زن برزنجیر — ستاره متغیر با خواص شیمیایی عجیب نمسیس — ستاره پتانسیل بالا OGLE-TR-122b — یکی از کوچک‌ترین ستارگان کشف شده. | ## بخش 1: فهرست‌های ستارگان | ## بخش 2: فهرست‌های ستارگان | ## بخش 3: فهرست‌های ستارگان
موضوع مقاله: نما (سینما) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نما (سینما) | مقدمه: تعریف نما یا پلان یا شات از نظر فنی عبارت است از تصویر یا تصاویری که در یک زمان ممتد کار دوربین یعنی از زمان به کار افتادن دوربین تا متوقف شدن آن روی نوار فیلم ثبت شود. | ## بخش 1: نما (سینما) | این دوربین قدیمی عملکردی شبیه به مسلسل‌های هندلی زمان خود داشت که با چرخاندن دستگیره یا هندل شلیک می‌کرد. اندازهٔ پلان نرمال حدود ۳۰ ثانیه یا کمی بیشتر است.»مبشری ۷۹ پلان‌هایی با زمان بسیار طولانی هم در تاریخ سینما وجود دارد مانند فیلم طناب هیچکاک که فقط از هفت نما تشکیل شده‌است. | ## بخش 2: نما (سینما) | یا نمای بسیار طولانی در فیلم حرفه: خبرنگار آنتونیونی یا فیلم کشتی روسی به کارگردانی الکساندر سوکوروف که فقط از یک پلان تشکیل شده‌است و مانند خود فیلم، ۹۶ دقیقه طول می‌کشد. در سینما، برداشت بلند یا نمای بلند (به انگلیسی: Long take) که توسط برخی سکانس‌پلان نیز نامیده می‌شود، به یک پلان می‌گویند که نسبت به یک پلان معمولی دارای مدت زمان بسیار طولانی‌تری است. | ## بخش 3: نما (سینما) | در واقع برخلاف رسم معمول در سینما که پلان‌ها در مرحله تدوین کات می‌خورند، دربرداشت بلند، صحنه به صورت یک‌تکه فیلم‌برداری می‌شود و در آن هیچ کاتی وجود ندارد. | ## جمع‌بندی | کارگردانان بسیاری در طول تاریخ سینما از برداشت بلند استفاده کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به کنجی میزوگوچی، آندری تارکوفسکی، اینگمار برگمان، بلا تار، تئوآنجلوپلوس و عباس کیارستمی اشاره کرد.
موضوع مقاله: ولیعهد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ولیعهد | مقدمه: از آن نظر، ولیعهد کسی است که یک مونارک او را برای جانشینی تاج‌وتخت برگزیده و رسماً معرفی کند. | ## بخش 1: ولیعهد | مطابق حق جانشینی فرزند ارشد، معمولاً در تاریخ بیشتر کشورها فرزندان ارشد مونارک‌ها به عنوان ولیعهد انتخاب می‌شوند و تاج‌وتخت را به ارث می‌برند. در کشورهای مختلف عناوین گوناگونی برای ولیعهدها به‌کار می‌رود؛ مانند دوفَن در فرانسه و تزسارویچ در روسیه. آخرین ولیعهد ایران تا پیش از سقوط نظام پادشاهی، رضا پهلوی بود که با عنوان رسمی «والاحضرت ولیعهد» جانشین رسمی پدرش محمدرضا پهلوی تا سال ۱۳۵۷ بود. واژه‌شناسی وَلیعَهد یا وَلیِ عَهد واژه‌ای عربی مرکب از ولی+عهد به معنی «صاحب عهد» یا «نگهبان عهد» (پیمان) است. | ## بخش 2: ولیعهد | این واژه دارای معانی متفاوتی است؛ مطابق غیاث‌اللغات، ولیعهد یعنی «متصرف و حاکم وقت». به نوشتهٔ اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ولیعهد «کسی [است] که پادشاه او را جانشین خود و پس از مرگ خود، وارث پادشاهی گرداند.» به گفتهٔ دهخدا، ولیعهد به معنی شخص دارای اختیارات سلطنتی (و نه صرفاً جانشین یک پادشاه مرده یا معزول) هم می‌تواند باشد: «کسی که پادشاه او را به اراده و رضا بر جای خویش نشاند و مختار سلطنت گرداند.» همچنین، این واژه در تداول به معنی «پسر ارشد» یک شخص نیز توسعه یافته است. در قانون مشروطه ایران به مسئلهٔ ولایت‌عهدی در قانون اساسی مشروطه ایران پرداخته شده است. اصل ۳۷ متمم قانون اساسی مورخ ۲۹ شعبان ۱۳۲۴ قمری، «اولاد پسرِ اکبرِ» پادشاه را وارث تاج‌وتخت می‌دانست؛ اما برای فقدان اولاد ذکور او هم تمهیدی اندیشیده بود: «ولایتِ عهد در صورت تعدد اولاد، به پسر اکبر پادشاه که مادرش ایرانی‌الاصل و شاهزاده باشد می‌رسد و در صورتی که برای پادشاه اولاد ذکور نباشد، اکبرِ خاندان سلطنت با رعایت الاقرب فالاقرب به رتبهٔ ولایت‌عهدی نایل می‌شود و هرگاه در صورت مفروضه فوق، اولاد ذکوری برای پادشاه به وجود آید، حقاً ولایت عهد به او خواهد رسید.» با این حال، این اصل جانشینی در صورت نبود هیچ فرد مذکری در خانواده یا خاندان سلطنتی (مثلاً در یک سلسلهٔ تازه تأسیس شده)، دارای نقص بود. | ## بخش 3: ولیعهد | اصلاحیهٔ قانون اساسی مصوب مجلس مؤسسان نخست مورخ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ که موجبات الغای سلطنت قاجار و به تخت نشستن رضا شاه را به همراه داشت، اصل ۳۷ قانون مشروطه را ملغی و با اصل ۳۷ جدید به این شرح جایگزین کرده بود: «ولایتِ عهد با پسر بزرگ‌تر پادشاه که مادرش ایرانی‌الاصل باشد خواهد بود. در صورتی که پادشاه اولاد ذکور نداشته باشد، تعیین ولیعهد برحسب پیشنهاد شاه و تصویب مجلس شورای ملی به عمل خواهد آمد، مشروط بر آنکه آن ولیعهد از دودمان قاجار نباشد. | ## جمع‌بندی | ولی در هر موقعی که پسری برای پادشاه به وجود آید، حقاً ولایت عهد با او خواهد بود.» در اینجا، نکتهٔ قابل توجه این است که برخلاف اصل ملغی شده متمم قانون اساسی مشروطه که با به‌کاربردن صفت تفضیلی «مذکرِ اکبر»، جنسیت ولیعهد را به «مرد» بودن محدود کرده بود، حذف این صفت و عدم اشاره به لزوم مذکر بودن ولیعهد در مصوبهٔ مجلس مؤسسان نخست، البته در صورتی که شاه فرزند پسری نداشته باشد، به نوعی دست شاه ایران را در انتخاب ولیعهد از میان «زنان» باز گذاشته است.
موضوع مقاله: زبان تاتاری کریمه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان تاتاری کریمه | مقدمه: این زبان علاوه‌بر کریمه در آسیای میانه (به ویژه در ازبکستان) نیز گویشوران زیادی دارد؛ و همچنین توسط مهاجران تاتار در ترکیه، بلغارستان و رومانی نیز تکلم می‌شود. | ## بخش 1: زبان تاتاری کریمه | تاریخ شکل‌گیری لهجه‌های مختلف ترکی و تاتار در کریمه از نخستین یورش اقوام ترک‌زبان به شبه‌جزیرهٔ کریمه آغاز و تا دوران حکمرانی خانات کریمه ادامه یافت. در سال ۱۸۷۶ میلادی گویش‌های گوناگون این زبان به همت اسماعیل گاسپیرالی در یک زبان واحد جمع‌آوری شدند. با وجود آنکه زبان تاتارهای کریمه از شاخهٔ قبچاق زبان‌های ترکی‌تبار بود، اما برای حفظ ارتباطات اهالی کریمه و عثمانی‌ها ترجیح زیادی به یالی بویلوس از شاخهٔ اغوز داده شد. الفبای این زبان در ۱۹۲۸ میلادی با تغییر الفبای فارسی-عربی ترک‌های عثمانی به خط لاتین در دوران ترکیه نوین آتاترک، الفبای یکسان ترکی که براساس خط لاتین و خصوصیات زبان‌های ترکی خلق شده بود، جای الفبای فارسی-عربی را گرفت. | ## بخش 2: زبان تاتاری کریمه | با ظهور ملی‌گرایی روس به رهبری استالین خط رسمی نوشتن تاتار کریمه‌ای هم با خط همسایگان روس و اوکراینی آن‌ها یعنی سیریلیک جایگزین شد. از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ استفاده از خط لاتین دوباره رایج شده‌است، اما هنوز هم خط سریلیک (بیشتر در روزنامه‌ها و اشعار) به کار می‌رود. خط لاتین نو تاتار کریمه‌ای همان خط یکسان ترکی است که دو حرف دیگر هم به آن افزوده شد: Ñ ñ و Q q. وضعیت رسمی به موجب قانون اساسی جمهوری خودمختار کریمه زبان‌های روسی و تاتاری کریمه دو زبان حمایت‌شده (ترجمهٔ روسی متن اوکراینی: обеспечивается … защита) هستند. | ## بخش 3: زبان تاتاری کریمه | این سند حق دسترسی تمام شهروندان این جمهوری به مکاتبات دولتی، گواهی تولد و امثال آن به هر دو زبان روسی و تاتاری کریمه را تضمین کرده‌است. به این ترتیب این دو زبان در شبه‌جزیرهٔ کریمه از جایگاهی مشابه یک زبان رسمی برخوردارند. | ## جمع‌بندی | (قانون اساسی اوکراین تنها زبان رسمی در تمام کشور را اوکراینی معرفی کرده که با توجه به جمعیت عظیم روس و تعداد قابل توجه گویشوران زبان‌های متعدد خارجی در این کشور مسئله‌ای سیاسی و مربوط به هویت ملی است) تاتاری کریمه همچنین زبان رسمی جمهوری شوروی سورغون از ۱۸ می ۱۹۴۸ به بعد بود.
موضوع مقاله: دانشگاه فلورانس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشگاه فلورانس | مقدمه: دانشگاه فلورانس یک دانشگاه تحقیقاتی دولتی در فلورانس واقع در استان توسکانی ایتالیا است که در سال ۱۳۲۱ میلادی بنیان‌نهاده شده‌است. | ## بخش 1: دانشگاه فلورانس | برخی از چهره های سرشناس سیاسی، فرمانداران و فیلسوفان بنام در این دانشگاه تحصیل کرده‌اند. رنتسو پیانو معمار معروف ایتالیایی که در سطح دنیا شناخته شده است در دانشکده معماری این دانشگاه تحصیل کرده است. ۱۲ دانشکده این دانشگاه عبارتند از: کشاورزی، مهندسی معماری، هنر، اقتصاد، آموزش و پرورش، مهندسی، حقوق، ریاضیات، فیزیک و علوم طبیعی، پزشکی و جراحی، داروشناسی، علوم سیاسی و روانشناسی. دانشگاه فلورانس بر اساس رتبه بندی مجموع دانشگاه‌های برتر (ARTU) که توسط دانشگاه نیو ساوت ولز در سیدنی منتشر می‌شود در سال ۲۰۲۲ رتبه ۱۱ در میان دانشگاه‌های ایتالیا و رتبه ۳۲۱ در بین دانشگاههای سراسر جهان را کسب کرده است. | ## بخش 2: دانشگاه فلورانس | «استادیوم» توسط پاپ کلمنت ششم در سال ۱۳۴۹ به رسمیت شناخته شد و مجاز به اعطای دوره‌های منظم بود. «استادیوم» در سال ۱۳۶۴ به یک دانشگاه امپریالیست تبدیل شد، اما در سال ۱۴۷۳ هنگامی که لورنزو جادوگر تحت کنترل فلورانس دست یافت، به پیزا منتقل شد. چارلز هشتم آن را از سال ۱۴۹۷ تا ۱۵۱۵ نقل مکان کرد، اما وقتی خانواده «مدیچی» به قدرت رسید دوباره به پیزا منتقل شد. سازمان این دانشگاه دارای ۱۲ دانشکده است که عبارتند از: کشاورزی؛ معماری؛ هنرها؛ اقتصاد؛ تحصیلات؛ مهندسی؛ قانون؛ ریاضیات، فیزیک و علوم طبیعی؛ پزشکی و جراحی؛ فارماکولوژی؛ علوم سیاسی؛ و روانشناسی. | ## بخش 3: دانشگاه فلورانس | دانشکده حقوق، دانشکده حقوق و دانشکده علوم سیاسی در مرکز مطالعات اجتماعی و علوم اجتماعی در ناحیه نووُلی (Novoli) واقع در نزدیکی دادگاه جدید قرار دارد. دانشکده پزشکی و جراحی، دانشکده داروسازی و برخی از بخش‌های علمی و مهندسی در ناحیه «کَرِجّی» (Careggi)واقع در نزدیکی بیمارستان هستند. | ## جمع‌بندی | فارغ‌التحصیلان از جمله مشاهیر فارغ‌التحصیل این دانشگاه: میکائیل ژان، فرماندار سابق کانادا نیکلاس پنجم، پاپ اسبق کلیسای کاتولیک رم پیوس دوم، پاپ اسبق کلیسای کاتولیک رم ماتئو رنتسی، نخست‌وزیر ایتالیا در سال ۲۰۱۴ آلساندرو پرتینی، رئیس جمهور ایتالیا ژنرال فرماندار سابق کانادا و دبیر کل کنفرانس فرانکفونیک میشل ژان لامردو دینی، نخست وزیر ایتالیا جورجیو لا پیرا، لئوناردو دانمیچی، رهبران سیاسی ایتالیایی رنتسو پیانو معمار معروف ایتالیایی: از جملهٔ ساختمان‌های مشهور وی می‌توان به مرکز ژرژ پمپیدو (به همراه ریچارد راجرز در سال ۱۹۷۷ میلادی)، برج شارد در لندن (۲۰۱۲) و موزه هنر آمریکایی ویتنی در نیویورک سیتی (۲۰۱۵) اشاره کرد.
موضوع مقاله: احمد بن ابی نصر بزنطی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # احمد بن ابی نصر بزنطی | مقدمه: احمد بن ابی نصر بَزَنْطی که نام کاملش ابوجعفر احمد بن محمد بن ابی نصر می‌باشد، از عالمان امامیه در کوفه است و از اصحاب امامان شیعه، موسی کاظم، رضا و جواد می‌باشد. | ## بخش 1: احمد بن ابی نصر بزنطی | وی در سال ۲۲۱ هجری قمری درگذشت.لغتنامه دهخدا «الجامع» و «المسائل» از جمله آثار او هستند. بزنطی از اصحاب ائمه شیعه همچون عبدالله بن سنان، حماد بن عثمان، جمیل بن دراج، ابان بن عثمان و عاصم بن حمید دانش آموخته‌است. در فهرست شاگردان و راویان او نام شخصیتهایی چون ابراهیم بن هاشم قمی، حسین بن سعید اهوازی، احمد بن محمد برقی، محمد بن عیسی بن عبید یقطینی، حسن بن محبوب و علی بن مهزیار دیده می‌شود. | ## بخش 2: احمد بن ابی نصر بزنطی | بزنطی از اصحاب اجماع است و علمای شیعه وقتی در روایتی به نام او می‌رسند به سند او تا معصوم اعتماد می‌کنند. شیخ طوسی و نجاشی او را نزد امامان شیعه، رضا و جواد «ارجمند» دانسته‌است.مرکزمطالعات و پاسخ گویی به شبهات قرار گرفتن بزنطی در سلسله اسناد حدیثی در سیره نبوی، موجب گشته تا شخصیت او در آثار رجالی اهل سنت نیز مورد بررسی قرار گیرد و ظاهراً به سبب مذهب، با نقد رو به رو گردد. در فهرستهای ارائه شده از آثار بزنطی، الجامع در صدر قرار دارد و این نوشته، چنانکه بر پایه دانسته‌ها از جامعه های آن عصر بر می‌آید، در بردارنده مجموعه‌ای گسترده از اخبار در زمینه‌های گوناگون معارف دینی، به ویژه فقه بوده‌است. | ## بخش 3: احمد بن ابی نصر بزنطی | ابن ندیم در الفهرست از این اثر یاد کرده و عنوان آن در رساله ابوغالب زراری به شکل گویاتر مسائل الرضا ضبط شده‌است. شیخ طوسی در فهرست خود به اثری با این عنوان از بزنطی اشاره کرده و یحیی بن زکریا بن شیبان را به عنوان راوی آن معرفی نموده‌است. | ## جمع‌بندی | همچنین نجاشی در فهرست آثار بزنطی، از دو کتاب متفاوت با عنوان نوادر یاد کرده‌است.
موضوع مقاله: مسجد جامع مرند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد جامع مرند | مقدمه: مسجد جامع مرند مسجدی در مرکز شهر مرند است که مطابق کتیبهٔ محراب مسجد، در سال ۷۳۱ هجری قمری در زمان سلطنت ابوسعید بهادرخان ساخته شده‌است. | ## بخش 1: مسجد جامع مرند | امروزه کف مسجد به اندازهٔ سه پله از سطح کوچهٔ مجاور پایین‌تر است و دالانی به طول ۱۲ متر با سه طاق گنبدی، ورودی را به شبستان‌ها مربوط می‌سازد. پس از پیروزی اعراب بر بابک خرمدین در قرن سوم هجری و همزمان با اسلام آوردن مردم آذربایجان به مسجد تبدیل شده‌است. | ## بخش 2: مسجد جامع مرند | طبق کتیبهٔ محراب این مسجد در اوایل سدهٔ هشتم یعنی در سال ۷۳۱ هـ ق در زمان سلطنت ابوسعید بهادرخان و به دستور او ساخته شد. این مسجد نه صحن دارد و نه سردر، چون در اصل کلیسا بود و در زمان مغول‌ها به مسجد تبدیل شده‌است. | ## بخش 3: مسجد جامع مرند | در سال ۷۰۴، این مسجد در حالی که بیش از ۹ سال از عمر آن نمی‌گذشته توسط تاج خواجه مورد مرمت قرار گرفته‌است. محراب به عرض ۲.۷۵ و ارتفاع ۶ متر در قسمت جنوب مسجد واقع شده و مزین به آیات قرآنی به خط کوفی و گچ‌بری است. | ## جمع‌بندی | از جمله آثار مشهود در محیط داخلی گنبد اصلی مسجد که مبین قدمت بیش از ۱۵۰۰ سالهٔ بنا است وجود صلیب شکسته‌های متعدد است که با فواصل مشخص و منظم به صورت برجسته‌نگاری خودنمایی می‌کنند بنابراین جا دارد موضوع قدمت بنا و ابنیه‌های احتمالی موجود در داخل ساختمان و محوطهٔ تاریخی آن مورد مطالعه و کنکاش علمی قرار گیرد.