موضوع مقاله: باغ پهلوان‌پور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # باغ پهلوان‌پور | مقدمه: باغ پهلوان‌پور مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهر مهریز استان یزد واقع شده است. | ## بخش 1: باغ پهلوان‌پور | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باغ تاریخی پهلوان‌پور که در محله مزویرآباد (شهرک شهید زارعین) مهریز واقع شده، یکی از شاخص‌ترین آثار یزد که یادگار دوران قاجاریه در ایران است. این باغ در اصل متعلق به شخصی به نام «حسن ملارضا» بوده، ولی بعد از او، مالکیت باغ در اختیار داماد او یعنی آقای «علی پهلوان‌پور»، از پهلوانان مهریزی، قرار می‌گیرد. علی پهلوان‌پور یکی از تاجران یزدی در آن زمان بود که نام باغ از نام او گرفته شده است. موزه مردم‌شناسی پیش از آن که در باغ پهلوان‌پور آغاز به کار کند، در یکی از حمام‌های تاریخی شهر مهریز با نام گرمابه استهریج بر پا بود و سپس به این مکان منتقل شد. در این مجموعه بیش از ۴۰۰ اثر شامل انواع ابزارآلات مشاغل بومی، ظروف پخت غذا، کتیبه‌های قدیمی، پوشاک سنتی و غیره را می‌توان دید. آب و قنات باغ پهلوان‌پور مهریز به دلیل روان بودن آب از داخل آن از گذشته دارای جاذبه خاصی بوده است. این آب از قنات مشهور به «حسن‌آباد» سرچشمه می‌گیرد که قنات نیز در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. | ## بخش 2: باغ پهلوان‌پور | باغ دارای ۱۶ حقابه (سهمیه آب در اصطلاح محلی یزد حقابه نامیده می‌شود) است که هر ۱۲ روز یکبار به آن متعلق می‌گیرد. درختان مثمر باغ نیز شامل انار، بادام و خرمالو است و کاشت این درختان با توجه به گرمای زیاد استان یزد نمایانگر آب و هوای متفاوت نسبتاً خنک این منطقه است. معماری باغ پهلوان‌پور از لحاظ معماری نمایانگر تغییرات سبک باغ‌سازی کهن ایرانی به سمت و سوی باغ‌سازی رایج امروزی است. این باغ شامل یک مجموعه ورودی، ساختمان کوشک یا شربت‌خانه، بنای زمستان‌خانه، بنای سرایداری، حمام و آشپزخانه است. سبک معماری آن ترکیبی از معماری کوشکی و حیاط مرکزی است که کوشک اصلی در مرکز آکس اصلی باغ قرار دارد، مسیر عبوری آب در باغ نیز از این محور است. علاوه بر این محور اصلی آب در یک محور دیگر نیز جریان دارد که باغ‌آرایی حول این دو محور به وجهی زیبا صورت گرفته است، به این معنا که درختان نظام ساز باغ در حاشیه این دو خیابان کاشته شده‌اند. تزیینات برج همانند تزیینات دوره زندیه است اگر چه تاریخ احداث تمامی این سه بنای ذکر شده مربوط به دوره قاجار است. زیباترین بنای باغ کوشک یا شربت‌خانه است که در راستای اصلی‌ترین مسیر باغ واقع گردیده است. | ## بخش 3: باغ پهلوان‌پور | بنای معروف دیگر که در مجموعه وجود دارد، بنای زمستان‌خانه است که ساخت آن به دوره پهلوی اول مربوط می‌شود از آن جهت به زمستانخانه مشهور است که جهت آن با توجه به اقلیم منطقه، بنا را برای استفاده در زمستان مناسب می‌ساخته است. این بنا در یک طبقه ساخته شده و اتاق‌های نشیمن، پستو، طنبی و مطبخ را شامل می‌شود. در کنار کوشک آشپزخانه، حمام و انباری قرار داشته است که حمام اخیراً بوسیله حفاری از زیر خاک بیرون آورده شده است. بنای مشهور به سرایداری نیز که محل سکونت و کارگاه خدمه باغ بوده است در جبهه شمالی باغ قرار دارد. هتل باغ پهلوان پور مهریز که فعالیت خود را به‌عنوان یک اقامتگاه از سال ۱۳۸۸ آغاز کرد، حدود ۱۳ اتاق در ظرفیت‌های یک‌تخته تا چهارتخته دارد. این هتل دارای پارکینگ رایگانی به ظرفیت ۴۰۰ خودرو و چشم‌اندازی رو به فضای سرسبز باغ است. در محیط باغ امکاناتی همچون زمین فوتبال ساحلی و والیبال ساحلی، میز تنیس، فوتبال‌دستی و… قرار داده شده است. | ## جمع‌بندی | «محور مهریز ـ تفت از باستانی‌ترین روستای ایران تا طبیعی‌ترین یخچال‌های طبیعی.» خبرگزاری ایلنا.