موضوع مقاله: ایل سنجابی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایل سنجابی | مقدمه: محل زندگی از مناطقی که این ایل کرد در کرمانشاه در آن حضور داشته یا دارند می‌توان به شهرهای دشت سنجابی، اسلام‌آباد غرب، قصرشیرین، دشت مایدشت کرمانشاه، ایلام و مناطقی از قزوین اشاره کرد. | ## بخش 1: ایل سنجابی | بخشی از مردم سنجابی نیز در شهر خانقین در کردستان عراق در چند کیلومتری خسروی زندگی می‌کنند. محل سکونت ییلاقی یا به اصلاح سردسیری ایل سنجابی در ماهی‌دشت است که در لغت اصلا ماددشت بوده‌است. ماهی‌دشت جزء استان کرمانشاه است که به‌طور تقریبی از چهارفرسخی غرب شهر کرمانشاه شروع می‌شود و تا دوازده فرسخی آن ادامه دارد. یک بُعد دیگر آن از دامنهٔ کوه شاهو نزدیک روانسر آغاز و تا کاروانسرای ماهی‌دشت و تا پشت شهر شاه‌آباد کشیده می‌شود. محل گرمسیری و قشلاقی ایل در زمان‌های پیش در خارج از مرز ایران و در مرز ایران از نزدیکی‌های قصر شیرین و نزدیکی‌های نفت‌خانه و محل نفت قصر شیرین بود که از آنجا شروع می‌شد و تا حدود قزل رباط و شهربان که الان جزو عراق هستند، ادامه پیدا می‌کرد. | ## بخش 2: ایل سنجابی | دلایل نام‌گذاری ایل سنجابی سابقهٔ نبرد در برابر ارتش‌های روسیه تزاری، عثمانی و انگلستان را دارد. یکی از روایت‌ها در رابطه با نام این ایل نیز آن را به از یکی از جنگ‌هایی مربوط می‌کند که در آن شرکت داشته‌است؛ بنابراین روایت، افراد این ایل در نبرد ایران برای بازپس‌گیری هرات (اکنون در کشور افغانستان قرار دارد) در دوران قاجار، بالاپوشی از پوست سنجاب دربرداشته‌اند و از این رو با نام سنجابی‌ها معروف شده‌اند. در ادبیات ایران نیز سنجاب پوش و سایر ترکیبات این واژه به چشم می‌خورد که به لباس گرانبها یا فرش گرانبها اشاره دارد و از البسه شاهان و افسران دوران کهن بوده‌است چنان‌که حافظ شیرازی در بیتی می‌گوید: روایت دیگری از وجه تسمیه ایل سنجابی، که به نظر صحیح می‌رسد، برگرفته از باورهای آیینی و فرهنگی مردم ایل است. بزرگان ایل سنجابی، انتساب نام رایج آن در زبان فارسی به پوششی با پوست سنجاب را نادرست می‌دانند و معتقدند کلمه سنجاۆی معرب سنگاۆی است به معنی "سنگ و آب". ایل سنجابی در جریان جنگ جهانی اول، به پشتیبانی از دولت موقت ملی نظام‌السلطنه و ملی‌گرایان همراه وی برخاستند و ضمن اعلام مخالفت با حضور و فعالیت سپاهیان دولت‌های انگلیس و روس، با نیروهای آلمانی و عثمانی همراه شدند. | ## بخش 3: ایل سنجابی | سنجابی‌ها، با توجه به قدرت رزمی در دفاع از منافع ملی و حیثیت ایرانی، در مقابل تجاوز روس‌ها و انگلیسی‌ها مقاومت کردند که فقدان دولت مقتدر مرکزی و عدم پشتیبانی رسمی از ایل سنجابی به شکست و پراکندگی سران این ایل منجر شد. تیره‌ها دلایل پیوستگی تیره‌ها این ایل از ۱۷ طایفه تشکیل شده‌است و زندگی مردم آن بر حسب زندگی عشایری است. مهم‌ترین مسائل در زندگی اجتماعی عشایر قدیم چند مسئله بوده‌است: محل و مرتع مشترک برای چراگاه احشام و ترتیب تقسیم و توزیع ادواری آن بین طایفه‌های و تیره‌ها. برخی از مردم ایل سنجابی به مذهب اسلام (سنی و شیعه) و عده‌ای دیگر نیز به آیین یارسان اعتقاد دارند. | ## جمع‌بندی | تیره‌های سنجابی دولتمندان ( پابرجا،خسروی،فتاحی، مرادی و...) صوفی (صوفی، عزیزی و…) اللهیارخانی (آلای خانی) کاکاونزگه (کاکی و نظر) کوله (بهمنی، الماسی، آینه، سنجابی، طهماسبی و…) باغی (باخی) دارخور (اولادمیرزالی) کُل‌کُل بگم جلیلوند (به لهجه محلی جِیله‌وَن) سیمینوند (سیمینه‌ون) چالابی (به لهجه محلی چالاوی) سرخاوند عباسوند (هواسه‌ون) شامگه پیرعلی (پیرالی) اولادمیرزالی (میرزالی) در گذشته فردی از تیره چالابی به نام سرخاب به سمت لرستان و ایلام مهاجرت میکند و در کنار طایفه زینیوند سکونت میکند و امروزه نوادگان وی طایفه های رحمانوند ، صالحوند و نیردیوند هستند .