موضوع مقاله: ساب ۳۵ دراکن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ساب ۳۵ دراکن | مقدمه: توسعهٔ و طراحی ساب ۳۵ دراکن در سال ۱۹۴۸ به عنوان جایگزین آتی نیروی هوایی سوئد، برای جنگنده های در حال توسعه ساب ۲۹ تونان و جنگنده شبانه ساب ۳۲ لانزن آغاز شد. | ## بخش 1: ساب ۳۵ دراکن | طراحی ابتکاری، ولی آزمایش نشدهٔ بال دلتا دوگانه آن، منجر به ایجاد هواپیمای آزمایشی ساب ۲۱۰ با ابعاد کوچک‌تر شد که برای آزمایش این ویژگی آیرودینامیکی ناشناخته، تولید و به پرواز درآمد. اوّلین هواپیمای نظامی ساخت اروپای غربی با قابلیت رسیدن به سرعت فراصوت بود و همچنین اوّلین هواپیمای کاملاً فراصوت بود که در غرب اروپا مستقر گردید. از نظر طراحی، اگر اوّلین نباشد، یکی از اوّلین هواپیماهای نظامی بود که با طراحی بال دلتا دوگانه، در اوایل سال‌های ۱۹۵۰ طراحی شد. طراحی غیرمتعارف بال همچنین دارای اثر جانبی بود که آن را به اوّلین هواپیمای شناخته شده‌ای تبدیل کرد که قادر به انجام مانور کبرا بود. همچنین یکی از اوّلین هواپیماهای ساخت اروپای غربی بود که از دو برابر سرعت صوت فراتر رفت و در ۱۴ ژانویه ۱۹۶۰ به این مهم دست یافت. دراکن به عنوان یک هواپیمای جنگندهٔ مافوق صوت کارآمد، در دوران جنگ سرد خدمت کرد، اگرچه هرگز در درگیری استفاده نشد. با وجود اینکه دراکن به عنوان یک رهگیر طراحی و برای آن مأموریت، برنامه‌ریزی شده بود، به عنوان یک داگ‌فایت بسیار توانا برای آن دوران محسوب می‌شد. در اواسط سال‌های ۱۹۸۰ میلادی، اکثر دراکن‌های نیروی هوایی سوئد با جنگندهٔ پیشرفته‌تر ساب ۳۷ ویگن جایگزین شدند. در نتیجه معرّفی جنگنده توانمندتر ساب ۳۹ گریپن که انتظار می‌رفت در طی یک دهه به خدمت وارد شود، هرچند با تأخیر. برای صرفه‌جویی و کاهش هزینه‌های بالای تعمیر و نگهداری، نیروی هوایی سوئد تصمیم گرفت تا باقی دراکن‌ها را در دسامبر ۱۹۹۹ میلادی بازنشسته نماید.این جنگنده همچنین به نیروهای هوایی اتریش، دانمارک و فنلاند صادر شد. هواپیماهای دانمارکی، پس از خدمت، به ایالات متحده صادر شدند و در آنجا به عنوان هواپیمای آموزشی برای خلبانان آزمایشی مورد استفاده قرار گرفتند. بسته به مأموریت اختصاص داده شده به هواپیما یک پیشوند در نام در نظر گرفته شده است، رایج‌ترین آنها "J 35" برای نشان دادن واژه به معنای (هواپیما رهگیر)، برای هواپیماهای جنگنده است. طراحی و توسعه پس از جنگ جهانی دوم و با توسعه فناوری جت جنگنده، سوئد نیاز به یک جنگنده مافوق صوت را پیش‌بینی کرد که بتواند بمب‌افکن‌ها را در ارتفاع بالا رهگیری نموده و همچنین با سایر جنگنده‌ها درگیر شود. شرط اوّلیّه، دستیابی به حداکثر سرعت ۱٫۴ تا ۱٫۵ ماخ را مشخّص می‌کرد؛ امّا این سرعت در سال ۱۹۵۶ به ۱٫۷ ماخ به ۱٫۸ و سپس دوباره در سال ۱۹۵۹ به ۲٫۰ ماخ تجدیدنظر شد. این هواپیما می‌بایست توسّط یک خلبان به پرواز درمی‌آمد، قادر به انجام عملیات رزمی تحت هر شرایط آب و هوایی، شب یا روز می‌بود. در عین حال، می‌بایست قادر به فرود و برخاست از باندهای پروازی با شرایط مختلف بود و تمام تجهیزات لازم برای رهگیری، شکار و ناکارآمد نمودن مأموریت بمب‌افکن‌های متخاصم را به همراه می‌داشت. اگرچه که رهگیر دیگری مانند اف-۱۰۴ استارفایتر در نیروی هوایی ایالات متحده در همان دوران چنین نقشی داشتند، دراکن مجبور به ایفای نقش یک جنگجوی منحصربه‌فرد را در سوئد داشت. | ## بخش 2: ساب ۳۵ دراکن | دیگر نیاز خواسته شده، قابلیت عمل و استفاده از جادّه‌های عمومی تقویت شده به عنوان پایگاه هوایی در زمان جنگ و همچنین زمان کمتر از ده دقیقه برای سوخت‌گیری و تسلیح مجدد به وسیلهٔ سربازان با حداقل آموزش بود. در سپتامبر سال ۱۹۴۹ اداره سرپرست مواد دفاعی سوئد اقدام به صدور درخواست برای یک هواپیمای جنگنده رهگیر نموده و کار در شرکت ساب در همان سال آغاز شد.. بدنه دارای مقطع دایره‌ای است و قسمت داخلی بال یک سطح وتر بزرگ است که تقریباً تا ورودی‌های موتور کشیده شده است. لبه حمله بال داخلی برای عملکرد با سرعت بالا، با زاویه ۸۰ درجه به عقب کشیده شد و زاویه بال بیرونی ۶۰ درجه برای عملکرد خوب در سرعت‌های پایین، طراحی گردیده است. در مدل‌های بعدی، بهبودهای مختلفی در اجزای کابین خلبان ارائه شد، مانند کاناپی اصلاح‌شده و اویونیک جدید. برای مشتریان صادراتی، دراکن مجهز به یک رادار کنترل آتش Airpass II ساخت فرانتی مجهز شد که برای دستیابی به اهداف مختلف هوا به هوا یا هوا به سطح، همراه با حالت نقشه‌برداری زمینی که با سیستم‌های ناوبری هواپیما کار می‌کند. پیشرانه یک دستگاه توربوجت RM6B/C ساخت ولوو ارو است، مدل تحت امتیاز تولیده شده‌ای از موتور رولز-رویس اون ۲۰۰/۳۰۰ که با نام‌های آون ام‌کی. یک توربین هوای رم آرای‌تی، که در زیر دماغه هواپیما قرار داشت، نیروی اضطراری را تأمین می‌کرد، در حالی که موتور همچنین دارای یک واحد استارت اضطراری داخلی بود. تسلیحات اصلی از خارج بدنه حمل می‌شد، تا چهار عدد موشک هوا به هوا ایم-۹ سایدوایندرروی آویزگاه خارجی تسلیحات زیر بال‌ها و بدنه حمل می‌شد. محموله‌های جایگزین شامل انواع بمب‌ها و راکت‌ها، و فضایی برای نصب یک جفت توپ ۳۰ میلی‌متری، در آویزگاه خارجی تسلیحات داخل بالها، مخارن سوخت بیرونی نیز در همین مکان نصب می‌شد. طراحی ناپایدار بال دلتای دوگانه، فرود نسخه‌های اوّلیّه ساب ۳۵ را دشوار می‌کرد، زیرا باید به صورت دستی در هنگام فرود تثبیت می‌شدند. گونه‌های صادراتی تلاش برای صادرات ساب ۳۵ از زمانی آغاز شد که حتّی توسعه آن در سوئد به پایان نرسیده بود. گروه ساب این جنگنده را به نیروی هوایی آلمان، نیروی هوایی سلطنتی استرالیا و نیروی هوایی سوئیس پیشنهاد کرد.Widfeldt 1995, p. ساب ۳۵ H (هلوتیا) ساب ۳۵ اچ (Helge) گونه پیشنهادی، بر اساس ساب ۳۵ دی برای صادرات به نیروی هوایی سوئیس در سال ۱۹۵۸ بود. یک نمونه نمایشی از آن تولید شد و با داسو میراژ ۳ مدل S وارد رقابت شده و در نهایت ناکام بود. با این حال انتخاب و خرید میراژ ۳ اشتباه بود و پس از بیشتر شدن از بودجه اوّلیّه باعث رسوایی شد. در نتیجه، فرمانده نیروی هوایی سوئیس، رئیس ستاد کل ارتش و وزیر دفاع مجبور به استعفا شدند. | ## بخش 3: ساب ۳۵ دراکن | در طی آزمایش‌ها، ساب ۳۵ اچ، ۲۰ تا ۴۰ درصد سرعت اوج‌گیری بیشتری از میراژ ۳ را نشان داده و برخاست آن ۳۵ درصد کوتاه‌تر بود. ساب ۳۵ X (ویژه صادرات) ساب ۳۵ ایکس (Xerxes) گونه‌های صادراتی بر اساس مدل‌های دی و اف، بود که گروه ساب در طی سال‌های دهه‌های ۶۰، ۷۰ و ۸۰ قرن بیستم پیشنهاد می‌کرد. ساب ۳۵ X در سال ۱۹۶۷ به بلژیک، در ۱۹۶۸ به آرژانتین، در ۱۹۶۹ به ونزوئلا، در ۱۹۷۱ به شیلی، سنگاپور در ۱۹۷۵، تونس در ۱۹۷۶ و مالزی در ۱۹۸۰ پیشهناد شد؛ با این حال، هیچ‌یک از کشورهای ذکر شده ساب ۳۵ را خریداری نکردند. پسوندهای X نشان‌دهندهٔ صادرات و D نمایان‌گر دانمارک بودند و این هواپیما در سال ۱۹۶۸ با داسو میراژ ۳ و نورثروپ اف-۵ وارد رقابت شده و درنهایت برنده این رقابت شد. RF-35 – تک سرنشین هواپیمای شناسایی بادوربین نصب شده در دماغه مشابه با ساب ۳۵ F، بدون قابلیت تجهیز به موشک ای‌جی‌ام-۱۲ بولپاپ ۲۰ فروند ساخنه شد. TF-35 – دوسرنشین هواپیمای آموزشی دارای تنها یک قبضه توپ، ۱۱ فروند ساخته شد (ابتدا ۶ و بعداً ۵ فروند). ساب ۳۵ XD به شدّت اصلاح شد تا به یک جنگنده بمب‌افکن تبدیل شود، در مقایسه با گونه‌های سوئدی، بال‌های خارجی آن کاملاً طراحی مجدد شد و دستاورد آن ۹ آویزگاه خارجی تسلیحات بود. این نوع از دراکن قادر به حمل گسترهٔ وسیعی از مهمات ناتو همانند بمب‌های ۱۰۰۰ پوندی، راکت‌های ۷۰ میلی‌متری (۲٫۷۵ اینچی) و موشک‌های ای‌جی‌ام-۱۲ بولپاپ بود.Widfeldt 1995, p. برای دفاع هوایی، مجهز به دو توپ هوایی ۳۰ میلی‌متری آدن و دو موشک هوابه‌هواایم-۹ سایدوایندر قابل نصب بر آویزگاه خارجی تسلیحات بود. اگرچه ساب ۳۵ XD به یک کامپیوتر ساخت گروه ساب به نام BT-9R مجهز بود که بمب‌ها و راکت‌ها کار می‌کرد و امکان بمباران کمانی را به هواپیما می‌داد. ساب ۲۵ ایکس اس به عنوان بخشی از برنامهٔ همکاری بزرگتر سوئد و فنلاند برای ارائه هواپیماهای ساب ۳۵ به نیروی هوایی فنلاند از سال ۱۹۷۰ فروخته شد. سوئد هواپیماهای دست دوم J 35F1، J 35B و SK 35C را در اختیار نیروی هوایی فنلاند قرار داد. به‌علاوه ساب ۳۵ ایکس اس که توسّط گروه ساب در سوئد به عنوان کیت تولید شد تا تحت لیسانس به‌وسیله والمت در فنلاند مونتاژ شود. ونزوئلا از سال ۱۹۶۶ به ساب ۳۵ علاقه نشان داده بود و در سال ۱۹۷۱ توسّط ونزوئلا برای رقابت داسو میراژ ۳ و اینگلیش الکتریک لایتنینگ به پرواز درآمد. ساب ۳۵ جی ۲- تک‌سرنشین هواپیمای تهاجمی بر اساس ساب ۳۵ ایکس دی، البتّه بدون مخزن سوخت داخلی؛ ۱۲ فروند. ۲۴ فروند ساب ۱۰۵ جی پیشنهاد شد، به همراه یک بسته تسلیحاتی اوّلیّه که شامل موشک‌های ایم-۴ فالکون، بمب، راکت و مهمات توپ و همچنین «پشتیبانی محصول» و تجهیزات اضافی مانند آویزگاه خارجی تسلیحات و مخزن سوخت بیرونی می‌شد. به دلیل کاهش بودجه، پیشنهاد ونزوئلا بعداً تغییر کرد و فقط شامل ۱۵ فروند ساب ۳۵ و ۱۵ فروند ساب ۱۰۵ گردید، امّا در نهایت کل پروژه به دلیل فشار و مداخله ایالات متحده آمریکا از بین رفت. | ## جمع‌بندی | چندین هواپیما در خدمات غیرنظامی پرواز می‌کنند، عمدتاً توسّط مدرسه ملّی آزمایش خلبانی.