موضوع مقاله: اوزون‌برون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اوزون‌برون | مقدمه: اوزون‌بُرون (به معنی دماغ دراز) یا تیریج ، یکی از گونه‌های ماهیان خاویاری (تاس‌ماهی‌ها یا استورژِن‌ها) است که به خاطر تولید خاویار ارزش اقتصادی بالایی دارد. | ## بخش 1: اوزون‌برون | زیستگاه ماهی دارای بستر ماسه‌ای، شنی و رُسی است که می‌توانند به راحتی در آن حرکت کنند. اوزون‌برون مازندران تا یک‌ونیم متر رشد می‌کند و در ۱۲ سالگی نیز به بلوغ می‌رسد که در این سن می‌تواند تخم‌ریزی کند. زمان تخم‌ریزی این ماهی در دو ماه پایانی فصل بهار است و در دمای بین ۱۲ تا ۱۴ درجه تخم‌ریزی می‌کند. در هر بار تخم‌ریزی، اوزون‌برون ایرانی می‌تواند بین ۱۵ تا ۳۳۳ هزار تخم تولید کند. زیست‌شناسی اوزون‌برون دریایی به صورت دسته‌جمعی مهاجرت می‌کند که ابتدا وارد رودخانه می‌شوند. از جمله رودخانه‌های ایران که محل زیست این نوع ماهی است می‌توان به رودخانه سپیدرود،بابلرود، سرخ‌رود، کورا، گرگان‌رود و تجن اشاره کرد. اوزون‌برون دریایی در اوایل شهریور تا پاییز به آب‌های گرم می‌رود و در فصل بهار از فروردین تا خرداد نیز به مناطق سردسیر مهاجرت می‌کند. در حال حاضر تدابیر زیادی برای حفاظت از ماهی اوزون‌برون صورت گرفته‌است؛ زیرا صید بیش از حد، ساخت‌وساز سد، تخریب رودخانه، آلودگی رودخانه‌ها و … موجب کاهش جمعیت این ماهی شده‌است. | ## بخش 2: اوزون‌برون | در ایران تلاش زیادی شده‌است تا این ماهی به صورت پرورشی تولید شود که برای اولین بار تخم اوزون‌برون از ماهی‌های پرورشی به‌دست آمده‌است. در حال حاضر در ایران، اوزون‌برون به صورت پرورشی تولید و نگهداری می‌شود و تلاش شده تا عمده خاویار از این نوع ماهی تهیه شود. در این صورت اوزون‌برون ایرانی که در رودخانه زیست می‌کند، با انقراض مواجه نمی‌شود. نوع اوزون‌برون پرورشی دارای ۲۱ درصد پروتئین، ۱٫۴ درصد چربی و ۷۶٫۸ درصد رطوبت است. طبق تحقیقات انجام شده میزان پروتئین گوشت اوزون‌برون پرورشی نسبت به اوزون‌برون دریایی بیشتر است و میزان چربی آن کم‌تر است. طرز تهیه اوزون‌برون متفاوت است و هر کس طبق تجربه می‌تواند یک غذای خوب از اوزون‌برون تهیه کند. طرز تهیه اوزون‌برون را می‌توان با در نظر گرفتن علائق نسبت به ترش یا شیرین بودن آن انجام داد. خطر انقراض این ماهی در گونه ماهیان در حال انقراض است و همین امر دولت ایران را برای تصمیم‌گیری جدی در این مورد واداشته‌است. | ## بخش 3: اوزون‌برون | دریای کاسپین بیش از ۹۳ درصد خاویار جهان را تأمین می‌کند که بهره‌برداری بیش از حد نیز به نسل ماهی‌های خاویار آسیب جدی وارد کرده‌است. گوشت اوزون‌برون تازه اغلب به صورت کبابی مصرف می‌شود که نسبت به سایر ماهی‌های خاویار قیمت مناسب‌تری دارد. از جمله مواردی که ایران باید به آن توجه کند، جلوگیری از صیدهای غیرمجاز اوزون‌برون ایرانی، جلوگیری از ورود آلاینده‌ها به دریای خزر و رودخانه‌ها است. نوع دیگری از اوزون‌برون، پرورشی است و جهت بالا بردن ساختار تولید مثل در ماهیان خاویاری امکان تکثیر مصنوعی اوزون‌برون پرورشی به صورت پروژه انجام شد و نتایجی نیز از آن حاصل گردیده‌است. نظر فقهی در اسلام ماهی اوزون‌برون از جمله غذاهایی است که «حلال» یا «حرام» بودن آن همواره محل بحث و جدل و اختلاف میان علما بوده‌است. محمد هاشمی در مصاحبه‌ای که در روزنامه «شرق» بازنشر شد، گفته بود: «یادم هست تخم خاویار قبل از انقلاب طبق نظر مراجع حرام بود؛ اوایل انقلاب، مرحوم دکتر یدالله سحابی، از رهبران نهضت آزادی، خدمت امام خمینی رسید و ثابت کرد ماهی اوزون‌برون که تخم خاویار در شکم آن است، دارای فلس یا پولک است. امام نفرمودند اوزون‌برون فلس دارد؛ فقط گفتند مطابق فقه شیعه، خوردن ماهی فلس‌دار حلال است و دکتر سحابی که متخصص بود، مصداق آن را پیش امام آورد. | ## جمع‌بندی | پایگاه اسلام کوئست در پاسخ به سؤال یکی از کاربران راجع به حرمت خوردن گوشت اوزون‌برون می‌نویسد: «کسانی که مقلد مراجعی مانند امام خمینی هستند، در صورتی که شک داشته باشند که ماهی خاویار فلس دارد یا نه، می‌توانند برای خوردن استفاده کنند.