aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: شاه‌تره (گیاه) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شاه‌تره (گیاه) | مقدمه: شاه‌تره نام یک گونه از سرده شاه‌تره و از تیره شقایقیان، علفی یکساله با ساقه‌ای شکننده کوتاه و شاخه‌دار است.نوشتاری از بهمن فصیحی، برگرفته از وبگاه مغان ارس (برداشت آزاد با ذکر منبع) دارای گل‌های نامنظم و برگ‌های بریده‌است که چون با دست نرم کنند بوی دود می‌دهد. | ## بخش 1: شاه‌تره (گیاه) | در ایران این گیاه اغلب در دامنه‌های زاگرس بخصوص در دشت های (بیجار کردستان)، (فریدونشهر) ، (اقلید فارس) و (کوهسرخ خراسان رضوی) (علاقه خراسان رضوی جلگه رخ تربت حیدریه)یافت می‌شود. | ## بخش 2: شاه‌تره (گیاه) | خواص دارویی اشتهاآور، تصفیه خون، تب‌بر، برطرف‌کننده بیماری‌های پوستی، ضد جوش و حساسیت. | ## بخش 3: شاه‌تره (گیاه) | شاه تره طبع سردی دارد و در طب سنتی برای درمان بیماری‌های پوستی از آن بسیار استفاده می‌شود. | ## جمع‌بندی | عرق شاه تره ترکیب مقداری عرق شاه تره و عرق کاسنی برای شفافیت پوست و زیبایی استفاده می‌شود؛ و همچنین تأثیر فوق‌العاده‌ای در از بین رفتن جوش‌های دوره بلوغ دارد.
موضوع مقاله: کاکنه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاکنه | مقدمه: کاکُنه یا عروسک پشت پرده (Physalis alkekengi) گیاهی علفی و خودرو، با برگ‌های بیضی، گل‌های سفید، و میوه‌ای سرخ‌رنگ است که برگ، پوست، دانه و میوهٔ خشک‌شده کاکنه کاربرد دارویی دارد و جوشانده آن مُدِر (ادرارآور)، مسکن و ضدعفونی کننده‌است. | ## بخش 1: کاکنه | در ایران، این گیاه در جنگل‌های شمال، شمال غربی در ارسباران و همچنین در مرکز ایران، پیرامون تهران، دیده می‌شود. به عربی «جوزالمزج» و «حب اللهو» گفته می‌شود و در زبان آذری به آن یِرگیلاسی، در ترکی استانبولی به آن güveyfeneri (فانوس داماد) می‌گویند. ویژگی‌های ظاهری این گیاه از تیره بادنجانیان با زمین‌ساقه‌ای خزنده و ساقه‌ای گوشه‌دار و راست است. کاکنه دو نوع ساقه دارد، یکی زیرزمینی که منشعب و افقی است و دیگری ساقه‌های هوایی که ایستاده، زاویه‌دار و پوشیده از کرک است. گل آن بزرگ، تکی و به‌رنگ سفید یا مایل به زرد است و از خرداد تا شهریور ماه می‌شکفد. کاسه گل به‌تدریج رشد می‌کند، به‌هم می‌پیوندد و به‌شکل پرده‌ای نازک و کاغذین دور میوه را می‌گیرد. | ## بخش 2: کاکنه | کاسه گل پس از گرده افشانی و لقاح می‌روید، درشت، متورم و رنگین می‌شود و به رنگ نارنجی تند با برگ‌های برجسته در می‌آید. معمولأ در پاییز پارانشیم کاسه گل تحت تأثیر فعالیت باکتریهای سلولز خوار تجزیه می‌شود، در نتیجه فقط شبکه رگبرگ‌های کاسه به شکل تور سفید رنگ ظریف و نازکی باقی می‌ماند و میوه گرد درون آن نمایان می‌شود. کاشت در سال ۱۹۸۵، کاکنه در کلمبیا از اهمیت تجاری برخوردار شد، این کشور به‌طور گسترده اقدام به کشت آن کرده و میوه آن در طبیعت و به‌صورت بسته‌بندی جهت بازار فروخته می‌شد. در حال حاضر، کلمبیا بزرگ‌ترین تولیدکننده کاکنه در جهان و پس از آن آفریقای جنوبی است و کاکنه دومین میوه با اهمیت است که ۵۴ درصد از صادرات میوه کلمبیا را به خود اختصاص داده‌است. احتمالاً، کلمبیا بیشترین مساحت کشت فیسالیس را دارد، در حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار که بین ۱۵ تا ۲۸ تن فیسالیس در هر هکتار تولید می‌کند. خواص و مضرات کاکنه این میوه منبع آنتی‌اکسیدان و سرشار از ویتامینهای آ، ئی، اف، بی و ویتامین ث است. | ## بخش 3: کاکنه | فیسالیس بدن انسان را با به دام انداختن رادیکال‌های آزاد که موجب بروز بیماری‌هایی مانند سرطان، سکتهٔ قلبی، پروستات، آسم و آلرژی می‌شود، حفاظت می‌کند. تقویت دستگاه ایمنی کاهش فشار خون کاهش وزن کاهش خطر ابتلا به سرطان افزایش انرژی بدن مصرف این میوه تأثیر بسزایی در شادابی و پوست و تقویت قوای‌جنسی دارد. اگر این میوه به‌صورت نارس و سبز خورده شود سمی بوده و باعث مسمومیت شدید در افراد می‌شود. در قدیم، قابله‌ها به زنی که می‌خواست جنین خود را سقط کند، کاکنه می‌دادند و زنانی که از آن می‌خوردند، دیگر بچه دار نمی‌شدند. شرایط خاک و اقلیم برای کشت برای معرفی گونه‌ای در یک منطقه جدید، لازم است ارزیابی از شرایط آب و هوایی و خاک با هدف کمک به انتخاب گونه‌هایی با سازگاری بهتر انجام شود. فیسالیس به دلیل سازگاری با آب‌وهوای مدیترانه‌ای و انواع مختلفی از خاک، می‌تواند در طیف وسیعی از شرایط خاک و آب و هوایی توسعه یابد و به‌عنوان گونه‌ای بسیار تحمل‌پذیر طبقه‌بندی می‌شود. | ## جمع‌بندی | افزایش پرتو فرابنفش و کاهش دمای هوا با افزایش ارتفاع، منجر به تولید گیاهان کوچک‌تر، برگ‌های کوچک و ضخیم می‌شود که باعث تأخیر در اوج باردهی می‌شود.
موضوع مقاله: گل همیشه‌بهار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گل همیشه‌بهار | مقدمه: گیاهی علفی، یک‌ساله دارای ساقه‌ای به طول ۲۰ تا ۵۰ سانتی‌متر است، برگهایی ساده بیضوی، دراز، پوشیده از کرک، با کناره‌های موجدار و به رنگ سبز، مایل به قهوه‌ای روشن دارد، روی ساقه منشعب آن کاپیتول‌های درشت و زیبا ظاهر می‌گردد که به تناسب گرما و رطوبت محیط زندگی، به‌طور منظم صبح‌ها در فاصله ساعت ۹ تا ۱۰ شکفته و سپس در بعد از ظهرها بین ساعات ۴ تا ۵ جمع می‌گردد. | ## بخش 1: گل همیشه‌بهار | کاپیتول‌های آن دارای دو نوع گل یکی لوله‌ای و دیگر زبانه‌ای به رنگ زرد مایل به نارنجی و واقع در حاشیه نهنج است. خواص دارویی ضد نفخ معده و روده، تحریک‌کننده کار کلیه‌ها، افزایش دهنده جریان خون و فعالیت‌های قلبی می‌باشد. عصاره هیدروالکلی گیاه همیشه بهار کوهی در درمان التهاب اثربخشی قابل ملاحظه‌ای اعمال می‌کند. | ## بخش 2: گل همیشه‌بهار | این ماده، فاکتور TNFα که توسط ماکروفاژ های ایجادکننده التهاب تولید می‌شود را مهار می‌کند. از طرف دیگر عوامل مؤثر دیگر در ایجاد التهاب مانند سیتوکین‌ ها، اینترلوکین-۱و۶، TNFα و پروتئین C فعال را به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد. افزون برمهار عوامل یادشده با مهار آنزیم سیکلواکسی ژناز-۲ از سنتز پروستاگلاندین‌ های مؤثر در ایجاد التهاب پیشگری می‌نماید. | ## بخش 3: گل همیشه‌بهار | یک ژل محتوی عصاره گل‌های همیشه بهار کوهی که به‌طور موضعی روی عضله ساق پای مرد داوطلب استفاده شده در تسکین درد عضلانی مؤثرتر از دارونما بوده‌است. به‌طور کلی مهم‌ترین کاربردهای این گیاه: بهبودکننده زخم ضدالتهاب نرم‌کننده مرهم قاعده آور ضد میکروب خواص آرایشی به عنوان رنگ موی طبیعی استفاده می‌شود. روش استفادهٔ گل همیشه بهار ۱ تا ۳ گرم از گل‌های همیشه بهار در ۱۵۰ سی سی آب به صورت دم کرده تا سه بار در روز ۱ تا ۲ قاشق چایخوری تنتور در یک چهارم تا یک دوم لیتر آب با مقدار معادل ۲ تا ۵ گرم گیاه در ۱۰۰ گرم پماد. | ## جمع‌بندی | عوارض جانبی گل همیشه بهار به‌صورت خوراکی در زنان حامله و شیرده بهتر است استفاده نشود.
موضوع مقاله: ایل گوران قلعه زنجیری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایل گوران قلعه زنجیری | مقدمه: ایل گوران از ایل‌های بزرگ ایران در استان کرمانشاه است، مردم آن، به زبان گورانی سخن می‌گویند و بیشتر پیرو آیین یارسان هستند. | ## بخش 1: ایل گوران قلعه زنجیری | ایل گوران، شامل مناطق گسترده‌ای از استان کرمانشاه (سرپل ذهاب، قصر شیرین، اسلام آباد غرب و کرند غرب) است. آکوپوف ارمنی در کتاب کردان گوران نوشته‌است آنچنانکه در میان بزرگان گوران روایت و مشهور است خود را از بهرام گور شهریار پنجم ساسانی می‌دانند. ولادیمر مینورسکی مردم گوران را مردمی با قدمت ۲٬۰۰۰ سال و بومیان منطقهٔ کرمانشاه می‌داند. | ## بخش 2: ایل گوران قلعه زنجیری | شهاب‌الدین احمد عمری (ابن فضل‌الله عمری) در کتاب مسالک الابصار فی ممالک الامصار از مردمی به نام گوران ذیل «قبایل کرد» یاد می‌کند. پیر ابرلینگ در مدخل گوران در دانشنامهٔ ایرانیکا این اشاره را قدیمی‌ترین اشاره به نام ایل گوران می‌داند. با این حال، چند سده قبل تر از عمری در کتبی چون مجمل التواریخ و القصص از گوران‌ها یاد شده است. | ## بخش 3: ایل گوران قلعه زنجیری | کهنترین آثار به زبان گورانی هشت سطر از سده هفتم میلادی است که توسط کُردشناس معروف آکوپوف ارمنی در سال ۱۹۶۷ منتشر شده‌است.کردان گوران، گ. 1375- تهران، انتشارات هیرمند ریشه ریشه واژه گوران، لغت گَوْر است و من حیث مجموع این واژه به معنای مردمان گَوْر می‌باشد. | ## جمع‌بندی | گبر یا گَوْر واژه‌ای است در کُردی، گورانی و فارسی جدید (فارسی دری) به معنی زَرتُشتی است که بعدها به تمامی غیر مسلمانان گفته شده‌است؛ پیش‌تر این واژه را تغییر یافته واژه عربی (کافر) می‌پنداشتند ولی اکنون نظریه غالب این است که از واژه آرامی gbr (خوانش: گَبْرا یا گَوْرا؛ به معنی مرد) است که در فارسی میانه نیز به صورت هزوارش GBRA (خوانش: mard) به کار رفته‌است.
موضوع مقاله: فهرست رنگ‌ها (فشرده) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست رنگ‌ها (فشرده) | مقدمه: گفتنی است که برخی از این نام‌ها بیشتر در صنعت قالی‌بافی رواج داشته و حیات خود را وام‌دار این هنر و صنعت هستند. | ## بخش 1: فهرست رنگ‌ها (فشرده) | فهرست نام رنگ‌ها آبی آبی آسمانی آبی ایرانی آبی بنفش آبی درباری آبی دریایی آبی زنگاری آبی سیر آبی فولادی آبی فیروزه‌ای آبی کاربنی آبی لجنی آبی نفتی آتشی آجری آل آلبالویی اُخرایی (زرد تیره) ارغوانی ارکیده الماسی استخوانی بادامی بادمجانی برگ سنجدی برنجی برنزی بژ بلوطی بنفش بور بیدی پرتقالی پرکلاغی پشمی گربه نارنجی پنبه‌ای پوست‌پیازی پوست‌گرگی تاج‌خروسی تریاکی ترمه‌ای تمشکی تنباکویی توسی جگری چناری چهره‌ای چیریکی حنایی خاکی خاکستری خردلی خرمایی خزه‌ای دارچینی دودی دوغی دلفینی روغنی روناسی رز ایرانی زرد زرد قناری زرشکی زعفرانی زغالی زیتونی ساقه چناری سبز سبز آبی سبز آووکادو سبز ارتشی سبز ایرانی سبز چمنی سبز درباری سبز دودی سبز سیدی سبز کاهویی سبز کبریتی سبز لجنی سبز مغزپسته‌ای سبز میشی سدری سربی سرخ سرخ آتشی سرخابی سرخ گلی سرمه‌ای سفید سفید الافی سفید سرامیکی سفید نعنایی سفید یخچالی سوسنی سیاه (مشکی) شتری شرابی شفقی شکلاتی شنگرفی شویدی شیرشکری شیری صدفی صورتی صورتی ایرانی طلایی (زرین) عبایی عسلی عنابی فالونی فسفری فندقی فیروزه‌ای فیلی قارچی قرمز (سرخ) قرمز ایرانی قهوه‌ای قهوه‌ای سوخته کاراملی کافوری کاکائویی کاهگلی کاهی کبود کتانی گلبهی کرمی کله‌غازی کَهَر کهربایی گردویی گلبهی گل ناری گندمی گوجه‌ای گیلاسی لاجوردی لاکی لیمویی ماشی ماهگونی مخملی مرجانی مسی مشکی (سیاه) مشکی تاریکی ملّه‌ای موشی نارنجی نخودی نسکافه‌ای نقره‌ای (سیمین) نوک‌مدادی نیلی هلویی هلی یاسی یاقوتی یخی یشمی پرده‌ها و طیف‌های گوناگونی از هر کدام از رنگ‌های اصلی نیز وجود دارند که با افزودن صفت‌های «روشن، تیره، تند، سیر، مات، کم‌رنگ، پررنگ، جیغ، مایل به، باز، کدر، چرک، متالیک و…» نام‌گذاری می‌شوند. | ## بخش 2: فهرست رنگ‌ها (فشرده) | ## بخش 3: فهرست رنگ‌ها (فشرده) | ## جمع‌بندی | رنگ‌های قالی ایران فراخوان رنگ‌ها یساولی، جواد، مقدمه‌ای بر شناخت قالی ایران، تهران: فرهنگ‌سرا ۱۳۷۵.
موضوع مقاله: سفرهای گالیور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سفرهای گالیور | مقدمه: سفرهای گالیوِر ، (منتشرشده در ۱۷۲۶ و تجدیدنظر شده به سال ۱۷۳۵) با عنوان کاملِ سفرهایی به برخی سرزمین‌های دورافتادهٔ جهان در چهار بخش، نوشتهٔ لموئل گالیور، نخست در نقش پزشک کشتی و سپس به‌عنوان ناخدا داستانی تخیلی نوشتهٔ جاناتان سوییفت به زبان انگلیسی است. | ## بخش 1: سفرهای گالیور | این کتاب یکی از آثار ماندگار و کلاسیک ادبیات انگلیسی و همچنین اثری هزل بر طبیعت انسان و هجو داستان‌های ماجراجویانهٔ آن روزگار است. کتاب از زمان نخستین چاپ آن بسیار محبوب شد (جان گِی در نامه‌ای که در ۱۷۲۶ به سوییفت نوشته‌است می‌گوید: «[کتاب] همه جا خوانده می‌شود؛ از جلسات کابینه بگیر تا مهدکودک‌ها») و همچنان هم به صورت‌های مختلف چاپ می‌شود. همچنین اقتباس‌های فراوانی از روی آن به‌صورت کمیک استریپ، انیمیشن، فیلم، مجموعهٔ تلویزیونی و امثال آن شده‌است. داستان داستان که در چهار بخش نوشته شده‌است، به‌صورت سفرنامهٔ دریانوردی به نام ناخدا لموئل گالیور و از زبان خود وی بیان می‌شود. نسخه‌های مختلف، تفاوت‌های چندی با هم دارند اما همهٔ نسخه‌ها در مواردی مشترک هستند که بنیان نسخه‌های امروزیِ اثر هستند. | ## بخش 2: سفرهای گالیور | کتاب به‌شیوهٔ کتاب‌های آن روزگار با شرح مختصری از زندگی شخصیت و معرفی او آغاز می‌شود و با شرح سفرهای او ادامه می‌یابد. گالیور بی‌هوش می‌شود و وقتی به هوش می‌آید خود را اسیر مردمی کوچک (با متوسط قامتی حدود ۱۵ سانتی‌متر) که ساکن لی‌لی‌پوت هستند، می‌یابد. لی‌لی‌پوتی‌ها سال‌هاست بر سرِ شکستن تخم‌مرغ از سر و یا ته با یکی از کشورهای همسایه اختلاف و جنگ دارند. پادشاه لی‌لی‌پوتی‌ها تصمیم می‌گیرد در جنگی با کمک گالیور مملکت همسایه را شکست بدهد؛ از آن‌جایی که گالیور مخالفت می‌کند، پادشاه دستور کور کردن او را می‌دهد. گالیور می‌گریزد و خود را به مملکت همسایه می‌رسانَد و با کمک این مردم کشتی‌ای می‌سازد و از راه دریا فرار می‌کند. | ## بخش 3: سفرهای گالیور | مردمان براب دینگ نَگ غول‌پیکرند و گالیور پس از دست‌به‌دست‌گشتن و به نمایش درآمدن، سر از قصر پادشاه درمی‌آورَد. گالیور به‌همراه پادشاه راهی سفری دریایی می‌شود؛ اما عقابی غول‌پیکر جعبهٔ گالیور را می‌دزدد و آن را به دریا می‌اندازد. مردمان جزیرهٔ پرنده، موسوم به لاپوتایی‌ها، گالیور را بالا می‌کشند و نجات می‌دهند. آن‌ها تمام وقت بر روی موضوعات مضحک و بی‌فایده‌ای همچون تولید نور از خیار، ساخت بالش از سنگ مرمر، و تشخیص مخالفان نظام با آزمایش مدفوع افراد مشکوک، تحقیق می‌کنند. گالیور هم مدت کوتاهی در بال نیب رابی، لوگ ناگ و گلوب دوب دریب به سیاحت می‌پردازد، و با اشباحی سخن‌گو و مردمانی نامیرا ملاقات می‌کند. | ## جمع‌بندی | گالیور، به‌عنوان انسانی با درجه‌ای از فهم و هوش، از دیدگاه اسب‌ها برای حکمرانی‌شان بر انسان‌های وحشی، خطرناک ارزیابی می‌شود؛ بنابراین او را بیرون می‌رانند.
موضوع مقاله: جزیره (ایالت سودان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جزیره (ایالت سودان) | مقدمه: جمعیت این ایالت تا سال ۲۰۱۸ برابر با ۵٬۰۹۶٬۹۲۰ نفر بوده است، و مساحت آن برابر با ۲۷٬۵۴۹ کیلومتر مربع می‌باشد. | ## بخش 1: جزیره (ایالت سودان) | جزیره به عنوان ایالتی مشهور به تولید پنبه با استفاده از سیستم‌های آبیاری شناخته می‌شود، چرا که منطقه‌ای پرجمعیت و مناسب برای کشاورزی است. این منطقه برای چندین قرن بخشی از قلمرو پادشاهی علوه بود و با فروپاشی این پادشاهی در اوایل قرن شانزدهم، به مرکز پادشاهی فنج تبدیل شد. | ## بخش 2: جزیره (ایالت سودان) | الجزیره به منطقه کشاورزی اصلی سودان تبدیل شد و بیش از از زمین‌های آن زیر کشت رفت. ایالت اداری جزیره در ۱ ژوئیه ۱۹۴۳، پس از تقسیم ایالت نیل آبی به سه بخش تأسیس شد. | ## بخش 3: جزیره (ایالت سودان) | تولید پنبه در دهه ۱۹۷۰ افزایش یافت اما تا دهه ۱۹۹۰ تولید گندم افزایش یافت و یک‌سوم زمین‌هایی که قبلاً پنبه در آن کشت می‌شد به گندم اختصاص یافت. | ## جمع‌بندی | جنگ داخلی سودان (۲۰۲۳–اکنون) که در سال ۲۰۲۳ آغاز شد، بحران پناهجویان در این ایالت را به دنبال داشت و طبق تخمین‌ها تا ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳، حدود ۲۵۰٬۰۰۰ نفر به دلیل درگیری‌های ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ آواره شدند.
موضوع مقاله: والاشهر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # والاشهر | مقدمه: والاشهر (بالاده سابق) شهری که مرکز بخش جره و بالاده در شهرستان کازرون در جنوب غربی استان فارس است. | ## بخش 1: والاشهر | تغییر نام بالاده به والاشهر نام شهر بالاده در سال ۹۷ با درخواست مردم و مصوبه دولت رسماً به والاشهر تغییر یافته است. با-ابلاغ-وزیر-کشور-نام-بالاده-رسما-والاشهر-شد افتتاح-اداره-ثبت-احوال-بخش-جره-و-بالاده-در-والاشهر گلدشت نرگس‌زار جره، بزرگ‌ترین نرگس‌زار طبیعی ایران است که با ۱۴۰ هکتار وسعت در نزدیکی روستای جره قرار گرفته است. به این علت مسئولان استانی جهت ارتقا بخش جره و بالاده به شهرستان، که دومین بخش بزرگ استان فارس نیز می‌باشد نام شهرستان گلدشت به مرکزیت شهر والاشهر را پیشنهاد داده‌اند. نرگس‌زار جره در سال ۱۳۹۵ از سوی انجمن گل و گیاه ایران به عنوان خانه نرگس ایران معرفی شد. | ## بخش 2: والاشهر | و بالاده جغرافیای والاشهر والاشهر شهری است در ۷۰ کیلومتری جنوب باختری شهر شیراز و ۵۰ کیلومتری جنوب خاوری شهر کازرون و رود جره از جنوب آن می‌گذرد. والاشهر در راه اصلی شهرهای کازرون - فراشبند و در دشتی در قسمت میانی بخش جره و بالاده قرار دارد. فاصله آن در جنوب با آبادی جره حدود ۶ کیلومتر و با شهر فراشبند حدود ۵۵ کیلومتر است. این شهر از راه‌های فرعی با آبادی‌های بخش مرتبط است.دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ جره و بالاده آتشکده بزرگ گره یا چهارتاق جره متعلق به دوره ساسانی، بر روی تپه‌ای نزدیک شهر بالاده و مشرف بر شهر قدیمی جره از دیدنی‌های آن است. | ## بخش 3: والاشهر | بازمانده‌های تاریخی و سنگ نوشته‌های مهمی از روزگار هخامنشی و ساسانی در این منطقه به جای مانده است.همان. این آتشکده یکی از پنج آتشکده‌ای است که مهرنرسی وزیر بهرام پنجم در بین مسیر بیشاپور ـ اردشیر خُره بنا نمود.ای‌گشت، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹. نرگس‌زار معروف والاشهر در دهستان جره واقع شده است که همه ساله بازدیدکننده‌های بسیاری را از تمام شهرستان‌های اطراف برای دیدن این نرگس‌زار به خود جذب می‌کند. | ## جمع‌بندی | نرگس‌های جره به خاطر مرغوبیت زیاد خواهان زیادی دارد و به شهرهای اصفهان، تهران، حاشیه‌های جنوبی خلیج فارس و… صادر می‌شود.
موضوع مقاله: آرمین وگنر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرمین وگنر | مقدمه: زندگی‌نامه وِگنِر در طی جنگ جهانی اول به‌عنوان پزشک نظامی همراه با ارتش آلمان وارد ترکیه شد. | ## بخش 1: آرمین وگنر | او توانست تصاویر و اخباری را از نسل‌کشی ارمنی‌ها در این کشور در طی آن سال‌ها جمع‌آوری کند که با کمک این عکس‌ها «اولین نسل‌کشی قرن بیستم» به جهانیان شناسانده شد. کودکانی که گرسنگی در جاده‌ها تلف شدند و پدران و مادرانی که در حال کندن قبر هستند، از جمله عکس‌های این شاهد عینی به‌شمار می‌روند. | ## بخش 2: آرمین وگنر | آن زمان، عکس گرفتن از ارمنی‌ها ممنوع بود و به همین خاطر، وگنر دستگیر و پس از چندی به آلمان بازگردانده شد. وگنر در یکی از خاطراتش می‌گوید: «کشیش ارمنی به من گفت، روزی من کشیش بودم ولی الان بره‌ای هستم که می‌روم کشته شوم.» او در سال ۱۹۱۹، نامه «راه بی‌بازگشت» در مورد وضعیت ارمنی‌ها را به وودرو ویلسون، رئیس‌جمهور وقت آمریکا نوشت و از وی خواست برای تشکیل ارمنستان مستقل تلاش کند. | ## بخش 3: آرمین وگنر | او تنها نویسندهٔ آلمانی در زمان نازی‌ها بود که به آزاری که بر یهودی‌ها روا داشته می‌شد اعتراض کرد. در سال ۱۹۵۶ وگنر توسط دولت فدرال آلمان به‌عنوان برندهٔ عنوان «بالاترین درجهٔ شایستگی» اعلام شد. | ## جمع‌بندی | پس از مرگش، در سال ۱۹۹۶ میلادی بخشی از خاکستر او به ارمنستان منتقل شد و پس از یک مراسم تدفین نمادین در نزدیک مشعل یادمان نسل‌کشی ارمنی‌ها (نسل‌کشی ارامنه) جای گرفت.
موضوع مقاله: محمد ماملی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمد ماملی | مقدمه: محمد ماملی (به کردی سورانی: محه‌ممه‌د ماملێ؛ به کردی کرمانجی: Mihemedê Mamlê) (زادهٔ ۱۱ خرداد ۱۳۰۴ در مهاباد – درگذشتهٔ ۳ بهمن ۱۳۷۷ در مهاباد) خوانندهٔ نواساز کرد ایرانی بود. | ## بخش 1: محمد ماملی | زندگی‌نامه محمد، فرزند سعید، فرزند علی، در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در محلهٔ «خڕێ» در شهر مهاباد زاده شد. سعید ماملی، پدر محمد، از خوش‌صدایان معاصرِ وفایی، شاعر عارف مهابادی بوده و بیشتر اشعار وفایی را با صوت دلنشین خود خوانده است. سعید ماملی دارای پنج فرزند به نام‌های حسین، محمد، مطّلب، حسن و جعفر بوده که حسین سال‌ها قبل بدرود حیات گفته و می‌گویند خوش‌صوتی او کم‌نظیر بوده است. | ## بخش 2: محمد ماملی | محمد ماملی در سال ۱۳۲۷ خورشیدی نخستین آهنگ خود را اجرا کرد و تا سال ۱۳۷۱، با ۵۴ سال سابقهٔ هنری، بیش از ۳۰۰ ترانه اجرا کرد. محمد ماملی در سال ۱۳۴۲ سفری به قلعه دزه و سلیمانیه کرد و چند ترانه را در آنجا اجرا و ضبط نمود. کتابی با عنوان بازی بێریان: ژیان و گۆرانی‌یه‌کانی موحه‌ممه‌د ماملێ (جلد اول، محمد حسن احمد، بغداد، چاپخانهٔ الحوادث، ۱۹۸۳) در مورد محمد ماملی به چاپ رسیده است که در آن تعداد ترانه‌های اجراشده توسط این هنرمند بیش از ۷۰۰ نوشته شده است. | ## بخش 3: محمد ماملی | شعر تعدادی از ترانه‌های او توسط هاشم نانوازادگان سروده شده است که در کتاب مذکور نامی از سرایندهٔ اشعار مربوط به هاشم نانوازادگان برده نشده و نوشته شده شعر این آواز برگرفته از فولکلور است. حسین عبدالله‌زاده در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۰۶ شمسی در قریهٔ اگریقاش (ایندرقاش) از توابع مهاباد به دنیا آمده بود و از ۱۴سالگی کار خوانندگی را شروع کرد و در طول عمر خود بیش از ۵۰۰ آواز و ترانهٔ مختلف اجرا کرده بود. درگذشت در اواخر سال ۱۳۷۲ خورشیدی محمد ماملی به بیماری فراموشی (آلزایمر) مبتلا شد و در ۳ بهمن ماه سال ۱۳۷۷ درگذشت. | ## جمع‌بندی | او در مقبرةالشعرای مهاباد با حضور جمعیت زیادی در کنار آرامگاه استاد محمد قاضی، مترجم نامدار، به خاک سپرده شد.
موضوع مقاله: کامبرین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کامبرین | مقدمه: دورهٔ کامبریَن حدود ۵۴۲ میلیون سال پیش آغاز شده و تا حدوداً ۴۸۸/۳ میلیون سال پیش ادامه داشته‌است. | ## بخش 1: کامبرین | نام کامبرین از نام کامبریا، یعنی نام باستانی منطقهٔ ولز بریتانیا، گرفته شده، زیرا در آنجا بود که صخره‌هایی از دورهٔ کامبرین برای نخستین بار بررسی شد. بر این پایه، در فارسی برای این دوره نام «کامبریایی» درست‌تر می‌بود، ولی امروزه کامبرین در این معنی جا افتاده‌است. دورهٔ کامبرین ۵۷۰ – ۵۰۵ میلیون سال گذشته دورهٔ کامبرین به چهار ردیف تقسیم می‌شود. پیدایش آثار یخچالی در سنگ‌های رسوبی کامبرین چین و نقاط دیگر نشان می‌دهد که آب‌وهوای سردی در این نواحی حکم‌فرما بوده‌است. مطالعهٔ رسوبات چین‌خوردهٔ کامبرین نشان‌دهندهٔ آن است که در این دورهٔ بزرگ ناودیس‌هایی در نقاط مختلفی از اروپا، آسیا و آمریکا وجود داشته‌است. بعضی از جانورانی که در تشکیلات کامبرین مشاهده شده‌اند از نظر چینه‌شناسی اهمیت چندانی ندارند. دورهٔ کامبرین نقش اساسی و مهمی در تاریخ حیات بر روی زمین ایفا می‌کند؛ زمانی که اغلب گروه‌های بزرگ جانوران اولیه در قالب فسیل ظاهر شدند. | ## بخش 2: کامبرین | این حادثه گاهی «انفجار کامبرین» نامیده می‌شود، به این دلیل که زمان کمی برای ایجاد آن طی شده‌است. در ابتدا تصور می‌شد که سنگ‌های این دوره حاوی اولین و قدیمی‌ترین فسیل‌های جانوری است. در اوایل دورهٔ کامبرین، جانوران برای حفاظت و نگهداری اعضای نرم خود، بخش‌های سخت خود را توسعه دادند؛ برای مثال، صدف خارجی بدن یک بازوپا به حجره‌های غذایی تغییرشکل داد، درحالی‌که بافت خارجی تریلوبیت‌ها پاها و ماهیچه‌های ثابت پیدا کردند. جانوران با داشتن اسکلت، توان رشد بیشتری داشتند و نواحی کلنی را در کف مختلف دریاها تشکیل دادند. بندپایان قادر به شنا کردن، حرکت سریع و توسعهٔ اسکلت خود بودند؛ چون فسیل این جانوران یا به‌ندرت یافت شده یا اینکه به‌خوبی حفظ نشده‌اند. از این جانوران مرجان‌ها را می‌توان نام برد که تنوع زیادی نداشته‌اند یا آنکه دارای اسکلت سخت نبوده‌اند. از نرم‌تنان، وجود دوکفه‌ای‌ها مشکوک است و از شکم‌پایان هم جز چند نمونهٔ ساده آثار بیشتری باقی نمانده‌است. | ## بخش 3: کامبرین | اولین جانوران در این دوره کوچک بوده‌اند و از فسفات برای تغذیه استفاده می‌کرده‌اند. همچنین اسفنج‌ها از سیلیس و در طی ۱۰ میلیون سال بعد جانوران بزرگ‌تر از کربنات کلسیم برای تغذیه استفاده می‌کردند. در اواخر دورهٔ کامبریَن، اجداد بیشتر گروه‌های جانوران اصلی در دریا گسترش یافتند. تقسیمات دوره کامبرین تقسیمات سیستم کامبرین از سال ۱۸۹۱ توسط والکت (Walcott) به صورت سه قسمتی پیشنهاد گردید که شامل کامبرین زیرین، میانی و بالایی است. اشکوبهای کامبرین عبارتند از: اشکوب جورجین (Georgian): که وجه تسمیه آن از کلمه جورجیا شهری در آمریکاست و توسط والکت در سال ۱۸۹۱ به کار برده شده‌است. | ## جمع‌بندی | این اشکوب دارای نبودهای چینه‌شناسی بوده و نمی‌تواند به‌طور کامل معرف کامبرین بالایی باشد.
موضوع مقاله: لیلا قاسم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لیلا قاسم | مقدمه: او در میان آزادی‌خواهان کُرد زبان به «خواهر لیلا» (در زبان کُردی: خوشکه لیلا) شهرت داشت. | ## بخش 1: لیلا قاسم | لیلا در سال ۱۹۵۹ به دبستان رفت و تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌اش را در شهر خانقین به پایان رساند و سپس برای ادامهٔ تحصیل در دانشگاه، در سال ۱۹۷۰ به بغداد رفت. او دانشجوی رشتهٔ جامعه‌شناسی دانشگاه ادبیات بغداد بود و همه ساله با درجات بسیار بالایی ترم‌های دانشگاهی‌اش را پشت سر می‌گذاشت. | ## بخش 2: لیلا قاسم | لیلا عضو فعال اتحادیهٔ دانشجویان کردستان بود و فعالیت‌های زیادی را در این اتحادیه به ثبت رساند. پس از آغاز جنگ در کردستان در بهار سال ۱۹۷۴ لیلا با همراهی یارانش (جواد، حسن، نریمان و آزاد) فعالیت‌های سیاسی زیادی را در بغداد برای رسیدن به خواسته‌ها و اهداف مردم اقلیم کردستان عراق به انجام رساند و در ۲۹ آوریل سال ۱۹۷۴ در دانشکدهٔ ادبیات بغداد به بهانهٔ فعالیت سیاسی‌اش برای حزب دمکرات کردستان عراق دستگیر شد و مدتی در زندان ابوغریب در سلول انفرادی رژیم زندانی گردید، ولی لب باز نکرد و اسامی افراد حزب را آشکار نکرد. | ## بخش 3: لیلا قاسم | چهار تن از یاران آزادی‌خواه لیلا به نام‌های نریمان فؤاد مستی، حسن محمد رشید، آزاد سلیمان میران و جواد مراد هموندی که با او در زندان ابوغریب به سر می‌بردند نیز به دست رژیم صدام حسین به دار آویخته شدند. | ## جمع‌بندی | لیلا نخستین زن کُرد در کردستان عراق بود که به خاطر احقاق حقوق مردم کردستان عراق و فعالیت‌های سیاسی‌اش از طرف رژیم بعث به دار آویخته شد.
موضوع مقاله: شهرستان کهگیلویه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان کهگیلویه | مقدمه: پیشینه نام گیلویه یکی از سردارهای ساسانی در بلاد شاپور (دهدشت کنونی) بوده است که در هنگام هجوم سپاه اعراب، با سپاهیان خود در برابر آن‌ها ایستادگی کرد. | ## بخش 1: شهرستان کهگیلویه | نام گیلویه یا جیلویه در کتب تاریخی از جمله کتاب «کهگیلویه و ارجان» اثر «هاینس گاوبه» آمده است. | ## بخش 2: شهرستان کهگیلویه | موقعیت شهرستان کهگیلویه از شمال با شهرستان لردگان استان چهارمحال و بختیاری، از شمال شرقی با شهرستان مارگون، از شمال غربی با شهرستان‌های دزپارت و باغملک استان خوزستان، از غرب با شهرستان‌های لنده و بهمئی، از شرق با شهرستان بویراحمد، از جنوب شرقی با شهرستان چرام، از جنوب با شهرستان گچساران و از جنوب غربی با شهرستان بهبهان استان خوزستان همسایه است. | ## بخش 3: شهرستان کهگیلویه | مردم‌شناسی مردم شهرستان کهگیلویه از قوم لر و از ایل بهمئی ، دشمن زیاری و طیبی هستند و به زبان لری جنوبی سخن می‌گویند و همچنین پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند. | ## جمع‌بندی | تقسیمات شهرستان کهگیلویه دارای ۴ بخش، ۱۰ دهستان و ۴ شهر به شرح زیر است: شهرستان کهگیلویه بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیدهدشت۸۲٬۱۶۸ نفردهدشت شرقیضرغام‌آباد۱۲٬۲۲۷ نفردهدشت۵۷٬۰۳۶ نفردهدشت غربیسرمور۸٬۸۲۶ نفردشمن‌زیاریقلعه دختر۴٬۰۲۹ نفردیشموکدیشموک۲۰٬۷۴۶ نفربهمئی سرحدی شرقیدیشموک۷٬۹۰۴ نفردیشموک۵٬۷۹۱ نفربهمئی سرحدی غربیاسفندان۶٬۶۵۰ نفرآجمپاتاوه آجم۴۰۱ نفرچاروساقلعه رئیسی۱۶٬۵۵۳ نفرطیبی سرحدی غربیقلعه رئیسی۷٬۴۴۹ نفرقلعه رئیسی۳٬۲۶۹ نفرطیبی سرحدی شرقیجاورده۵٬۸۳۵ نفرسوقسوق۱۱٬۶۵۵ نفرراکراک۴٬۳۶۶ نفرسوق۶٬۴۳۸ نفرطیبی گرمسیری جنوبیسوق۸۵۱ نفر جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان کهگیلویه برابر با ۱۳۱٬۳۵۱ نفر بوده است.