aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: آبتین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آبتین | مقدمه: او دومین کسی است که گیاه مقدس هوم را می‌فشرد و به پاس آن فرزند شایسته‌ای چون فریدون به او عطا می‌شود.مهین میرزابیانی، «اسطورهٔ هوم در شاهنامه»، مجلهٔ حافظ، فروردین ۱۳۸۵، شماره ۲۷ آبتین توسط سربازان ضحاک گرفتار و کشته و مغز سرش خوراک ماران ضحاک شد.متینی، جلال: «روایات مختلف دربارهٔ دوران کودکی و نوجوانی فریدون»؛ مجلهٔ ایران‌نامه، پاییز ۱۳۶۴، شماره ۱۳ نام همسر آبتین، فَرانَک بود. | ## بخش 1: آبتین | نام نام او در اوستا به صورت (āθwya/آثویه) و در سانسکریت به صورت (آپتیه) آمده‌است. در برخی از کتب اوستایی، پهلوی، عربی و فارسی نیز به شکل اثوی، اسپیان یا اثفیان آمده‌است که هم نام او و هم لقب خاندانش است. برخی نیز نام او را «پرگاو» نوشته‌اند.منصور رستگار، مجلهٔ خرد و کوشش، تابستان ۱۳۵۴، شماره ۱۷، صص ۳۷–۵۲در لغتنامهٔ دهخدا این نام به معنای روح کامل و انسان نیکوکار آمده‌است. | ## بخش 2: آبتین | همچنین آبتین به معنای کسی است که به تعالیم زرتشت عمل می‌کند و خوش‌کردار، خوش‌گفتار و خوش‌پندار است.لغتنامهٔ دهخدا صاحب برهان قاطع، معنی آن را نفس کامل و نیکوکار و صاحب گفتار و کردار نیک و اسعدالسُّعَداء آورده‌است.آبتین نام یکی از فرماندهان و پهلوانان ایرانی نیز بوده‌است. داستان آبتین، به عنوان یکی از شخصیت‌های شاهنامه آورده شده‌است: به داستان آبتین در کوش نامه ایرانشان به طور مفصل تری پرداخته شده است: پس از کشته شدن جمشید به دست ضحاک، فرزندان جمشید به چین پناه می برند. بر حسب یک اتفاق آبتین (نوه جمشید) برادرزاده نوزاد ضحاک (کوش پیل دندان) را در جنگل میابد و او را به مانند پسر خود بزرگ می کند. | ## بخش 3: آبتین | اما کوش پیل دندان پس از شناختن پدر واقعی خود به آبتین خیانت کرده و یکی از پسران آبتین را به قتل می رساند. پس از این اتفاق ناگوار آبتین به شیلا می رود و با فَرانَک دختر شاه شیلا آشنا شده و با او ازدواج می کند که حاصل این ازدواج فریدون است. | ## جمع‌بندی | در کودکی فریدون، آبتین پس از الهامی که در خواب به او می شود به ایران بازمی گردد و فریدون را به سلکت (فرمانده قلعه دماوند) می سپارد.
موضوع مقاله: شهرستان چالوس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان چالوس | مقدمه: این شهرستان از شرق به شهرستان نوشهر، از جنوب به کرج و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌های عباس آباد و کلاردشت همجوار است. | ## بخش 1: شهرستان چالوس | جمعیت این شهرستان طبق سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، ۱۱۶٬۵۴۲ نفر بوده که متشکل از ۳۹٬۱۰۵ خانوار است. این شهرستان دارای دو بخش (مرکزی و مرزن آباد) ، چهار دهستان و سه شهر تابعه‌ (چالوس، مرزن آباد و هچی‌رود) است. تقسیمات کشوری شهرها: چالوس، هچی‌رود و مرزن‌آباد شهرک‌ها: شهرک نمکاب‌رود بخش‌ها: بخش مرکزی دهستان کلارستاق شرقی دهستان کلارستاق غربی بخش مرزن آباد دهستان کوهستان دهستان بیرون بشم تاریخچه این شهرستان از شمال به دریای مازندران از مشرق به شهرستان نوشهر، از جنوب شرقی به شهرستان نور، از جنوب به شهرستان کلاردشت و از غرب به شهرستان عباس آباد محدود و دارای دو بخش مرکزی و مرزن آباد است. | ## بخش 2: شهرستان چالوس | چالوس که در متون تاریخی از آن به نام‌های «شالوس» و «سالوش» نیز یاد شده بخشی از سرزمین رویان کهن و از آبادی‌های معتبر طبرستان محسوب می‌شد و دارای پادگان نظامی و قلعه و استحکاماتی برای دفع حمله دیلمان بود و در زمان قاجار پس از فتح گیلان و ضمیمهٔ دوبارهٔ تنکابن به مازندران منطقه کلارستاق (چالوس)، کجور و تنکابن محال ثلاث را در مازندران تشکیل می‌دادند.اسناد خاندان خلعتبری (شهسوار (تنکابن) - ایران)- منوچهر ستوده، مجتبی رضوانی، ص ۱۸ اکثر جنگها در این منطقه صورت می‌گرفت. نخستین بیعت‌هایی که مردم طبرستان در سال ۲۵۰ ه‍.ق با سادات نمودند در مسجد جامع چالوس صورت گرفت. تاریخ این شهر حکایت از فراز و نشیب‌های فراوان به ویژه در زمان حکومت سادات علوی در طبرستان دارد. | ## بخش 3: شهرستان چالوس | منطقه رویان کهن از نواحی غربی طبرستان بوده‌است که شامل شهرستان‌های نور، نوشهر، چالوس، کلاردشت (کلار)، عباس‌آباد (لنگا)، تنکابن و رامسر (سختسر) می‌شده‌است و گاهی مرز غربی آن تا رودسر (هوسم) ادامه می‌یافت مردم رویان کهن به زبان طبری و گویش طبری رویانی که زبان اسپهبدان طبرستان نیز بود سخن می‌گفتند. | ## جمع‌بندی | دو لهجه طبری کلارستاقی و طبری کجوری شاخه ای از گویش طبری رویانی هستند که از شهرستان نور تا شهرستان تنکابن گویش می‌شود.واژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حیسن صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31 مردم بومی شهرستان چالوس به زبان مازندرانی صحبت می‌کنند که به تبری کلارستاقی شهرت دارد.
موضوع مقاله: شهرستان بوانات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان بوانات | مقدمه: در بوانات و در منطقه مزایجان درخت‌هایی وجود دارد که عمر آنها به صدها و هزاران سال می‌رسد. | ## بخش 1: شهرستان بوانات | بوانات از لحاظ تنوع جانوری غنی و جانورانی مثل گراز، کفتار، روباه، گرگ و در مواردی خرس و یوزپلنگ مشاهده شده است. تقسیمات کشوری بخشمرکز بخشجمعیت بخش ۱۳۹۵نام دهستانمرکز دهستانجمعیت دهستان ۱۳۹۵شهرجمعیت شهر ۱۳۹۵مرکزیبوانات۱۶،۶۹۸ نفرباغستانجشنیان ۴،۴۱۰ نفربوانات۹،۸۷۷ نفرسیمکانسیمکان ۲،۵۱۲ نفرمزایجانمزایجان۱۰،۵۹۱ نفرسروستانسروستان ۴،۰۳۵نفرمزایجان۳،۵۶۷ نفرمزایجانمزایجان۲،۹۸۵ نفر تاریخچه تقسیمات کشوری: ۱)در سال ۱۳۱۶ بوانات دارای بخشداری شد و از همان هنگام سوریان مرکز بخش بوانات بود. | ## بخش 2: شهرستان بوانات | ۴) در سال ۱۳۹۸ بخش سرچهان با عنوان شهرستان سرچهان از بوانات جدا شد موقعیت جغرافیایی شهرستان بوانات در شمال شرقی استان فارس و در فاصله ۲۴۰ کیلومتری شهر شیراز قرار دارد که مساحت آن ۲۴۹۹ کیلومترمربع می‌باشد. از شمال به استان یزد و از جنوب به شهرستان سرچهان از غرب به شهرستان خرم بید و از سمت شرق به شهرستان مروست از استان یزد منتهی می‌گردد. | ## بخش 3: شهرستان بوانات | یکی بون به معنی بهره‌است که بعدها با ات تازی جمع شده‌است و دیگری به معنی بوان (بهشت) است که به مکان سر سبز دلالت دارد. | ## جمع‌بندی | (آمار مربوط به هر دو شهرستان بوانات و سرچهان می‌باشد) زبان اکثریت مردم شهرستان بوانات فارسی است.شبکه درمان و بهداشت شهرستان بوانات .
موضوع مقاله: صنعت چسب‌سازی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صنعت چسب‌سازی | مقدمه: چسب‌ها دسته‌ای از بسپار و ماکرومولکولی‌ها می‌باشند که قابلیت متصل کردن اشیا به یکدیگر را دارند. | ## بخش 1: صنعت چسب‌سازی | ولی کاربرد آن گسترش یافته به طوری که امروزه به جای استفاده از میخ، پیچ، اسباب بازی، صنایع مونتاژ و برخی از قسمت‌های هواپیماهااز چسب‌های مخصوص استفاده می‌شود. انواع چسب استفاده از چسب توسط بشر از دوران عصر سنگ و همچنین غارنشینی دیده شده‌است. چسب گیاهی: نشاسته، دکسترین، سرشیم، دکسترین، صمغ عربی که از آنها در چسبانیدن تمبر، پاکت، کاغذ، مقوا، چوب استفاده می‌کنند. چسب حیوانی: نوعی ژلاتین است که از اعضای بدن حیوانات تهیه می‌شود و قدرت چسبانندگی آن زیادی دارد. | ## بخش 2: صنعت چسب‌سازی | لاک: نوعی چسب است که از نوعی حشره به نام قرمزدانه به دست می‌آید چسب کانی : فسفات‌ها و سیلیکات‌های قلیایی که در چسباندن اشیای سرامیکی، کوارتزی و شیشه‌ای بکار می‌روند. چسب سنتزی: ۱-الاستومرها:شامل چسب‌های کائوچویی مصنوعی و در صنعت کشتی سازی و صنایع هواپیماسازی کاربرد دارند. به‌طور کلی چسبهای دوجزیی جزو خانواده رزینهای ترموست یا گرما خشک هستند که با گرما بیشتر سریعتر سخت میشوند. ۴-نوار چسب‌ها: جنس آن از پارچه، کاغذ، طلق، یا پلاستیک پلی کلرید وینیل (p.v.c) می‌باشد. | ## بخش 3: صنعت چسب‌سازی | 5-چسب سیلیکون و پلی اورتان: یا خمیر سیلیکون علاوه بر پر کردن درزها عامل چسبنده نیز دارد. از این نوع چسب میتوان بهخمیر پلی اورتان نیز اشاره کرد که بیشتر در صنعت اتومیبل برای چسباندن بدنه و شیشه جلو و عقب مورد استفاده قرار میگیرد. چسب بتونه‌ای :بتونه‌ها، خمیرهای نرم و چسبناکی‌اند که به کندی در هوا خشک می‌شوند و برای پرکردن شکاف‌ها و منافذ بکار می‌رود و شامل انواع زیر است: بتونه شیشه:از مخلوط پودر کربنات کلسیم و روغن کتان بدست می‌آید. بتونه آبی: در تهیه آکواریم کاربرد دارد و از مخلوط کردن پودر اکسید سرب (Pbo) با روغن کتان بدست می‌آید. | ## جمع‌بندی | گرد بتونه: به صورت آرد سفید رنگ، شامل چهار قسمت گچ پخته و یک قسمت صمغ عربی است و در موقع استفاده، آن را در آب یا محلول اسید بوریک به صورت خمیر در می‌آورند.
موضوع مقاله: استون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استون | مقدمه: استون ساده‌ترین و کوچک‌ترین عضو از خانواده کتون‌هاست.استون دارای درصد های متفاوت است استون خودنیز می تواند حلال باشد اما تنها حلال استون الکل می باشد. | ## بخش 1: استون | از آنجا که فرمول شیمیایی استون به صورت CH3COCH3 است و دارای گروه -C=O می‌باشد، می‌توان آن را جزو کتون‌ها محسوب کرد. این ماده فرار، بی‌رنگ و به شدت قابل اشتعال است وهمچنین مصرف بسیار زیادی در صنایع مختلف از جمله داروسازی، پلاستیک سازی، رنگ و رزین، و صنایع الکلی دارد. فرمول سوختن استون به صورت زیر نوشته می شود : (CH3)2CO+4O2—–> 3CO2+3 H2O کشف استون ماده تجاری استون یا دی متیل کتون، نخستین بار توسط حییم وایزمن کشف شده است. در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، فرآیند دهیدروژناسیون ۲-پروپانول و اکسیداسیون کومن جایگزین مسیر کربوهیدرات شد. این روش، به همراه اکسیداسیون مستقیم پروپن بیش از ۹۵ % از استن تولید شده در سراسر جهان را تشکیل می دهد. | ## بخش 2: استون | روش های تولید استون روش اول: تقطیر استات کلسیم معمولا، استون از تقطیر استات کلسیم تولید می‌شود. روش دوم: فرآیند کومن در فرآیند کومن، بنزن با پروپیلن آلکیله می‌شود تا کومن تولید شود. روش سوم: فرآیند واکر-هوخست فرآیند واکر هوخست یکی از فرآیندهای مهم تولید استون در مقیاس صنعتی است.در این روش، پروپیلن به طور مستقیم با اکسیژن در حضور کاتالیزور پالادیوم اکسید شده و استون تولید می‌کند. ویژگی‌های استون این ماده با فرمول شیمیایی C₃H₆O دارای نقطه جوش پایین و قابلیت تبخیر سریع است، به همین دلیل در صنایعی مانند تولید رنگ، رزین، چسب، لوازم آرایشی و دارویی کاربرد گسترده‌ای دارد. همچنین استون به‌راحتی در آب حل می‌شود و می‌تواند بسیاری از چربی‌ها، روغن‌ها و پلیمرها را در خود حل کند. | ## بخش 3: استون | این ماده به دلیل قدرت پاک‌کنندگی بالا در محصولات لاک‌پاک‌کن، چربی‌برها و تمیزکننده‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، استفاده بیش از حد از آن روی پوست یا در محیط‌های بسته ممکن است باعث خشکی پوست، تحریک چشم و سیستم تنفسی شود، بنابراین استفاده از آن باید با تهویه مناسب و احتیاط انجام شود. MSDS و خطرات استون صنعتی: استون یک ماده قابل اشتعال و قابل انفجار در تماس با اکسیدکننده های قوی همچون اسید استیک، اسید نیتریک و پراکسید است. همچنین با کلروفرم و برموفرم در شرایط بازی واکنش داده و می‌تواند منجر به آتش سوزی و انفجار گردد. خوردن استون به دستگاه تنفس و شش ها آسیب زیادی می‌زند و استنشاق این ماده به تحریک بینی و سوزش و قرمزی چشم می‌انجامد. | ## جمع‌بندی | اگر پوست شما در تماس مستقیم با این ماده قرار گرفت آن را باید با آب سرد و صابون بشویید و از کرم‌های مرطوب کننده استفاده کنید.
موضوع مقاله: آنگرا دو هروئیسمو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آنگرا دو هروئیسمو | مقدمه: این بندر جزیرهٔ ترسه یرا در جزیره‌های آزور بیش از سه قرن حلقهٔ ارتباط اروپا و «دنیای جدید» بود. | ## بخش 1: آنگرا دو هروئیسمو | در قرن پانزده این بندر محل توقف کشتی‌های پرتغالی بود که از جزایر هند شرقی به اروپا بازمی‌گشتند. این بندر در پناه تپه‌هایی قرار گرفته که مانع از ورود بادهای دائمی به آن هستند و انتخاب دریانوردان اولیهٔ اقیانوس اطلس از این لحاظ واقعاً تحسین‌آمیز است. بندر از دو آبگیر طبیعی تشکیل می‌شد، آبگیر چراغ دریایی و آبگیر لنگرگاه (آنگرا به زبان پرتغالی) که شهر نامش را از دومی گرفته‌است. | ## بخش 2: آنگرا دو هروئیسمو | کمی پس از تأسیس آنگرا، دژهای بزرگ سائوسباستیائو و سائو فیلیپ (امروز، سائو ژوائو بابتیستا) ساخته شد و بندر مجهز به یک سیستم دفاعی نفوذناپذیر شد. در عین حال، بر مبنای نقشهٔ یک شهر اصیل و واقعی، منتها با جرح و تعدیل‌های لازم جهت جلوگیری از بادهای دائمی، شهری در آن جا بنا شد؛ بنابراین آنگرا دو هروئیزمو نمونهٔ منحصر به فردی از تطبیق یک مدل شهری با شرایط اقلیمی است. پس از این که در ۱۵۳۴ آنگرا مقر اسقف اعظم جزیره‌های آزور شد، چند یادمان باروک در این شهر ساخته شد. | ## بخش 3: آنگرا دو هروئیسمو | این یادمان‌ها عبارت‌اند از کلیسای جامع سان تیسیمو سالوادور، کلیساهای میزریکوردیا و سانتواسپریتو، و دیرهای فرانسیسکان‌ها و ژزوئیت‌ها. از آن هنگام، یونسکو چندین هیئت متخصص اعزام کرده‌است تا به مقامات شهر در تهیهٔ برنامهٔ برای حفظ این ناحیه، به عنوان بخشی از یک برنامهٔ سراسری توسعهٔ شهری، یاری دهد. | ## جمع‌بندی | مرمت یادمان‌ها و خانه‌هایی که از زلزله صدمه دیده‌اند، با حفظ سنت‌های معماری ترسه‌یرا و هماهنگی و اصالت شهر، در این برنامه درجهٔ اول اهمیت را دارد.
موضوع مقاله: معلمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # معلمان | مقدمه: مُعَلّمان نام روستایی کویری از توابع بخش امیرآباد شهرستان دامغان در استان سمنان ایران است. | ## بخش 1: معلمان | جمعیت روستای معلمان در دهستان قهاب رستاق قرار گرفته و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۱۹۶ نفر (۵۲ خانوار) بوده‌است. موقعیت منطقهٔ معلمان در ۱۲۸ کیلومتری جنوب شهرستان دامغان و ۱۱۰ کیلومتری شمال جندق، در حاشیهٔ شمالی ساحل کویر بزرگ نمک قرار دارد. این منطقه از شمال به کوه‌های دزینا، انارو، تبرکوه، و دوگوش، از شرق به روستای بیدستان، از غرب به کلاته رشم، و از جنوب به چالهٔ کویر محدود می‌شود. در هنگام گذر از جادهٔ ارتباطی جندق به معلمان، نام‌هایی بر روی نقشه مشاهده می‌شوند که عملاً حضور فیزیکی ندارند. | ## بخش 2: معلمان | مکان‌هایی مانند بارانداز سر نمک، بارانداز میانه و سر کویر از جمله این نامگذاری‌ها بوده‌اند. بارانداز سرنمک به معنای ابتدای مسیر کویر، بارانداز میانه به معنای نیمه‌راه و سر کویر به معنای پایان مسیر قلمداد می‌شده‌اند. کاروان‌ها این مسیر را به سرعت و در مدت زمان تقریبی ۳ روز طی می‌کردند تا دچار باران‌های ناگهانی و در نتیجه باتلاقی‌شدن زمین‌های کویر نگردند. سون هدین کویرنورد سوئدی یک بار مسیر جندق به معلمان را به همراه یک کاروان طی کرد و در سفرنامهٔ خود به نام کویرهای ایران به آن اشاره کرده‌است. | ## بخش 3: معلمان | هدین در این سفرنامه اشاره می‌کند که در نزدیکی معلمان دچار رگبار شده‌است و زمین‌ها به‌شدت باتلاقی شدند به نحوی که بلند کردن پا به علت چسبندگی زیاد گل با دشواری زیادی همراه بوده و شترها در گل فرومی‌رفته‌اند و قادر به برخاستن نبوده‌اند. مسیر معلمان به جندق کوتاه‌ترین مسیر عبور از عرض کویر بوده‌است و کاروان‌ها برای آن‌که مسافت کمتری را در کویر طی کنند ابتدا از جندق به معلمان و سپس به بیدستان یا ورامین عزیمت می‌کرده‌اند. | ## جمع‌بندی | معلمان در حال حاضر دارای یک پمپ بنزین و یک پاسگاه انتظامی می‌باشد و نقطهٔ ارتباطی محورهای دامغان-جندق و شاهرود-جندق است.
موضوع مقاله: کاروانسرای سفیدآب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای سفیدآب | مقدمه: در پارک ملی کویر در فاصله ۵۰ کیلومتری شرق مرنجاب و در ۷۵ کیلومتری جنوب قصر بهرام کاروانسرای قدیمی قرار دارد که زمانی استراحتگاه کاروان‌ها بوده است. | ## بخش 1: کاروانسرای سفیدآب | این کاروانسرا در حدود ۴۰۰ سال پیش توسط شاه عباس صفوی در جنوب شرقی دریاچه نمک آران و بیدگل ساخته شده و جزو ۴ کاروانسرای حاشیه این دریاچه است. شاه عباس برای سفر از اصفهان به فرح‌آباد ساری از این کاروانسراها استفاده می‌کرده است. در حاشیه جنوبی کاروانسرا کوه سفیدآب و چشمه سفیدآب قرار دارد که آب کاروانسرا از این چشمه تأمین می‌شده است. | ## بخش 2: کاروانسرای سفیدآب | کاروانسرای سفیدآب در ابتدای حوزه استحفاظی پارک ملی کویر و محیط‌بانی سفیدآب قرار دارد. راه‌های ورود به منطقه مسیر اول مسیری است که از کاشان به آران و بیدگل و سپس جاده کویری مرنجاب می‌باشد. شایان ذکر است که حد فاصل کاروانسرای مرنجاب تا سفیدآب مسیری بسیار ناهموار است که فقط اتومبیلهای شاسی بلند قادر به عبور از آن هستند. | ## بخش 3: کاروانسرای سفیدآب | مسیر دوم مسیر ورامین - پیشوا - مبارکیه (محیط بانی) - دو راهی قصر بهرام و سفیدآب و سپس کاروانسرا ی سفیدآب است که نسبت به مسیر قبلی بسیار هموارتر است ولی نیاز به کسب مجوز از اداره محیط زیست سمنان دارد. | ## جمع‌بندی | نکات ایمنی: برای رسیدن به کاروانسرا از هر دو مسیر، بنزین کافی به همراه داشته باشید چون با احتساب مسیر رفت و برگشت تا اولین پمپ بنزین مسافتی در حدود ۲۰۰ کیلومتر باید طی شود.
موضوع مقاله: کویر حاج علی‌قلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کویر حاج علی‌قلی | مقدمه: کویر حاج علی‌قلی (کویر دامغان، کویر چاه جم) کویر و نمکزاری در جنوب شرقی دامغان است. | ## بخش 1: کویر حاج علی‌قلی | کوه‌های ترکمن‌گدار، خرس و دولت‌دیار در کرانهٔ جنوبی، و کوه پنج و سرخ‌کوه در کرانهٔ جنوب غربی این کویر جای‌دارند. در فصول بارندگی ایجاد دریاچه فصلی جلوه بسیار زیبایی داشته و گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کند. این کویر با مساحت ۲۳۹۱ کیلومتر مربع دارای %۴۷ پهنهٔ رسی، %۳۴ پهنهٔ باتلاقی و %۱۹ آن نیز نمکزار است. حاج علی قلی هراتی شریف‌آبادی در دوره ناصرالدین شاه در مسیردامغان، جندق، اردکان، یزد به کار تجارت مشغول بوده است. مسیر حرکت کاروان‌های تجاری به دلیل وجود دریاچه نمک و باتلاقی بودن زمین‌ها بسیار دشوار و مجبور بودند دریاچه را دور بزنند و در بیابان برهوت مسیر خودرا ده‌ها کیلومتر دور نمایند. بالاخره حاج علی قلی و همراهان در برگشت از یکی از سفرهای تجاری نزدیک دریاچه توقف نمودند آنگاه حاج علی قلی تصمیم گرفت مسیر کوتاه تری را در دریاچه نمک یا اطراف آن پیداکند؛ لذا تصمیم خودرا با کاروانیان مطرح نمود لاکن همگی با اومخالفت کردند درنتیجه کاروان به راه خود درمسیر همیشگی به سمت دامغان حرکت کرد اما حاج علی قلی به تنهایی با ۳ نفر شتر به امید پیداکردن مسیر میانبر وارد دریاچه نمک شد. | ## بخش 2: کویر حاج علی‌قلی | سرانجام توانست راه میانبر رااز مسیر دریاچه به سمت روستای حسن‌آباد و شریف‌آباد پیداکند درحالی ک دونفر از شتران همراه او دربین راه در باتلاق فرورفتند. این مسیر به لحاظ نزدیکتر بودند مورد استقبال تجار و کاروانیان قرار گرفت و از همان زمان به نام کویر حاج علی قلی معروف و مشهور شد به نحوی که در اطلس‌های جغرافیایی و نقشه‌های سرزمینی این بخش از کویر مرکزی به نام کویرحاج علی قلی ثبت گردیده است. نوادگان حاج علی قلی هراتی شریف‌آبادی هم‌اکنون با شهرت‌های هراتی، هراتیان، حیدری‌هایی، عزآبادی در شهرستان دامغان به ویژه روستای عبدیا ساکن می‌باشند. عمیق‌ترین منطقه این کویر در قسمت مرکزی و جنوب شرقی قرار دارد و معروفترین رودی که به این کویر می‌ریزد رود فصلی کر است. زمین‌های این کویر پوشیده از پلتفرم‌های نمکی چندوجهی است و زمین‌های اطراف آن باتلاقی با درصد چسبندگی متوسط می‌باشند. از کویرهای نزدیک به این منطقه می‌توان به دق بیارجمند در فاصله ۶۰ کیلومتری در شرق و دشت کویر (کویر بزرگ) در فاصله ۱۰۰ کیلومتری در جنوب نام برد. | ## بخش 3: کویر حاج علی‌قلی | راه‌های ورود به منطقه: مسیر اول و بهترین و نزدیکترین مسیر: از طریق شهر دامغان به روستای حسن‌آباد رفته (بدین طریق که به سمت جاده معلمان حرکت کرده و پس از ۱۵ کیلومتر به سمت جاده روستای حسن‌آباد رانندگی نموده و پس از ۱۰ کیلومتر رانندگی دیگر به روستای حسن‌آباد خواهید رسید) پس از رسیدن به روستای حسن‌آباد و طی مسافت ۹ کیلومتری جاده شوسه به دریاچه و کویر حاج علیقلی خواهید رسید. مسیر دوم از شهرستان شاهرود به سمت معلمان - و سپس جاده خاکی چاه جم به کوه خرس که از جنوب این کویر می‌گذرد. این رود از کوه چاقندی در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شاهرود، به سوی جنوب غربی روان است. این رود در ۱۹ کیلومتری جنوب شرقی دامغان به سوی جنوب و کویر حاج علی‌قلی سرازیر می‌شود. | ## جمع‌بندی | این محوطه در شش کیلومتری جنوب دامغان آغاز و تا ۸٫۵ کیلومتر به سوی جنوب شرق گسترده شده است.
موضوع مقاله: استان مأرب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان مأرب | مقدمه: در دوران آبادانی مأرب کاخی بسیار زیبا ومشهور و سد تاریخی مأرب در این شهر زیبا قرار داشته‌است. | ## بخش 1: استان مأرب | آبخیز سد مأرب از اطراف این سه کوه سر به فلک کشیده جمع‌آوری و به سوی حوضچهٔ سد سرازیر می‌شده‌است. مردمان پیشین یمن (سبا) از آب این سد برای آبیاری مزروعات کشاورزی و دامداری و حتی برای آشامیدنی استفاده می‌نموده‌اند. مردم اکثر جمعیت استان مارب را سنی ها و اقلیت قابل توجهی را شیعیان تشکیل می دهند. وعاقبت خرابی قطعی این سد بی‌نظیر به‌وسیله سیلی عظیم بنیان کنی می‌شود، که مآخذ آن را همان «سیل اَلعَرِم» مذکور در قرآن کریم دانسته‌اند. | ## بخش 2: استان مأرب | وسیل العرم یعنی (سیل قوی و طاقت ناپذیر) که به‌وسیله آن قسمت‌های زیادی از سد خراب شد. وبا خراب شدن قطعی این سد عظیم که در سال ۴۵۲ میلادی رخ داد، مملکت سبأ مکانت اصلی تجارتی و آبادانی خود از دست داد. بعد از خرابی وانحطاط سد مأرب، نام سد و سیل و مأرب در اشعار بسیاری از شعراء آن عصر آمده‌است، در این مورد: المثلم بن قرط البلوی می‌گوید: همچنین شاعر جاهلی: «میمون بن قیس» ملقب به (اعشی) قصیده‌ای طولانی در وصف سد مأرب وخرابی آن سروده‌است که چند بیت از آن می‌آوریم: بزرگان مأرب گروهی از علماء وفضلاء واهل علم به مأرب منتسب می‌شوند که بارزترین آن‌ها عبارت‌انداز: یحیی بن المأربی الشیبانی، سعید بن أبیض بن جمال المأربی و ثابت بن سعید المأربی. دکتر: شامی، یحیی، (موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) ، دار الفکر العربی، بیروت، چاپ \ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی). | ## بخش 3: استان مأرب | دکتر: الجرو، سعید، اسمهان، (دراسات فی التاریخ الحضاری للیمن القدیم)، دار الکتاب الحدیث، چاپ عدن، ۲۰۰۳ میلادی به (عربی). دکتر: زاهیه، وهبة، (شُبه الجَزیرَة العَربیَة) دار النهضة العربیة للطباعة والنشر، چاپ و انتشار سال ۱۹۷۷ میلادی. | ## جمع‌بندی | (اَلأنَباءَ عَن دُولةَ بَلقِیسَ وَ سَبأَ) ''، منشورات دار الیمنیة للنشر والتوزیع، صنعاء، چاپ وانتشار سال ۱۹۸۴ میلادی به (عربی).
موضوع مقاله: استان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان | مقدمه: ریشه کلمه استان به دوره شاهنشاهی ساسانی و یک تقسیم‌بندی جغرافیایی تحت این نام بازمی‌گردد. | ## بخش 1: استان | تقسیمات کشوری در ایران در زمان دولت ساسانی، سرزمین یا ایالت برای تقسیم‌بندی‌های فراتر از استان و شهرستان استفاده می‌شده و اداره یک سرزمین یا ایالت منطقه بر اساس یک ساتراپ یا مرزبان فرستاده شده توسط شاه بوده‌است. در زمان حکومت رضا شاه پهلوی، در دی‌ماه ۱۳۱۶ خورشیدی دو قانون خاص به تصویب رسید و با تجدید سازمان اداری کشور، ایالات پیشین ایران جای خود را به استان‌ها داد. هر استان، استاندار خود و هر شهرستان، فرماندار خود را داشت و این دو مدیر مستقیماً به وسیله شخص شاه گمارده می‌شدند. با وجود تغییرات جزئی فراوانی که از آن زمان تاکنون در تقسیمات کشور صورت گرفته، اساس تقسیمات کشوری هم چنان قانون ۱۳۱۶ است. در حال حاضر استاندار از سوی وزیر کشور انتخاب می‌شود و فرمانداران و بخشداران استان خود را انتخاب می‌کند، همچنین دهستان از این واحدها حذف گردیده و تعداد استان‌های کشور به ۳۱ استان رسیده‌است. برخی‌ از استان‌های ایران از نظر جمعیتی، یکنواخت محسوب می شوند، مانند یزد که اکثریت مطلق آن را فارس‌ها تشکیل می‌‌دهند. | ## بخش 2: استان | ترکیب جمعیتی برخی‌ از استان‌های ایران غیر‌یک‌نواخت می‌‌باشد، مانند استان آذربایجان غربی با جمعیت تقریبا برابر هردو قومیت آذربایجانی و کُرد، استان سیستان و بلوچستان با جمعیت هردو قومیت بلوچ و فارس، استان خوزستان با جمعیت سه قومیت عمده‌ی عرب، فارس و لر، استان ایلام با جمعیت هردو قومیت کُرد و لر و استان گلستان که جمعیت هردو قومیت ترکمن و فارس را دارا می‌‌باشد. برخی‌ از استان‌ها، اقلیتی از گروه‌های اتنیکی دیگر را دارا می‌‌باشند و از سطح یکنواختی بالایی‌ برخوردار می‌‌باشند، مانند استان کردستان با اقلیت قوم آذربایجانی، استان هرمزگان با اقلیت قوم بلوچ, استان زنجان با اقلیت قوم تات و استان اردبیل با اقلیت قوم تالش. حدود اختیارات استان در زمان ساسانیان، استاندار احتمالاً همچون مرزبانان و ساتراپ‌ها قوای نظامی منطقه را نیز در اختیار داشته‌است. نظام‌های سیاسی بر مبنای شکل‌گیری خود به دو دسته فدرال و حکومت‌های مرکز گرا تقسیم می‌شوند. کشورهایی مانند ایالات متحده، کانادا، آلمان، اسپانیا، سوئیس و هند از جمله کشورهای تشکیل‌شده از دولت‌های جدا از هم هستند که دولت‌های قدیم که تحت نام جدید متحد شده‌اند، همچنان بخشی از اختیار خود را تحت نام ایالت فدرالی حفظ کرده‌اند. تفاوت استان و ایالت فدرال استان در کشورهای غیر فدرال و ایالت در کشورهای فدرال جزو تقسیمات کشوری هستند. | ## بخش 3: استان | استان زیر نظر وزارت کشور اداره می‌شود و وزیر کشور برای هر استان، استاندار که مسئول اجرای قوانین می‌باشد را منصوب می‌کند. استاندار نیز برای تقسیمات داخلی استان (شهرستان) برای هر شهرستان فرماندار انتخاب می‌کند. در اصل تمام قدرت استانها زیر نظر مستقیم دولت می‌باشد و قدرت خود را از دولت می‌گیرند. البته هر استان بنا به شرایط جغرافیایی، قومی قبیله‌ای، فرهنگی اختیارات اندکی دارد. اول قانون کشور است که هر ایالت باید از آن تبعیت کند و دوم قانون خود آن ایالت است که می‌تواند با قوانین ایالت دیگری در همان کشور کاملاً متفاوت باشد. حدود اختیارات داده شده به ایالت مشابه اختیارات یک کشور مستقل اما اندکی کمتر است. | ## جمع‌بندی | می‌توان گفت ساختار دولت در کشورهای فدرال بین دولت مرکزی و ایالت‌های موجود در کشور تقسیم شده‌است.
موضوع مقاله: ولایت لب آب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ولایت لب آب | مقدمه: خان‌نشین‌های بخارا و خیوه پیش از انقلاب روسیه، بخش اعظمی از منطقهٔ کنونی لب آب، بخشی از خانات بخارا یا خانات خیوه بود. | ## بخش 1: ولایت لب آب | آخرین خان بخارا، امیر عالم‌خان، ظاهراً تحت فرمان شوروی درآمد، اما در واقعیت به باسماچی‌ها پیوست و علیه بلشویکها شورید. او در سال ۱۹۲۰ فرار کرد، و این منطقه تا زمان تثبیت قدرت اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۲۴، یک جمهوری خلق اعلام شد. | ## بخش 2: ولایت لب آب | در همان سال، شهرک‌های چارجوی و کَرکوه به‌طور رسمی به همراه بخش‌های غربی خان‌نشین خیوه در امتداد آمودریا، به جمهوری سوسیالیستی شوروی ترکمنستان واگذار شدند. تاریخ معاصر در تاریخ ۲۷ آوریل ۲۰۲۰، این منطقه تحت تأثیر طوفان شدید باد قرار گرفت. | ## بخش 3: ولایت لب آب | رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی خبر داد که این توفان بخش زیادی از شبکهٔ برق منطقه، تأمین آب عمومی، اتصالات گاز طبیعی، خدمات تلفن همراه و اتصال اینترنت را مختل کرده‌است. | ## جمع‌بندی | آنها همچنین ادعا کردند که پس از توفان، غارت‌های پراکنده‌ای رخ داده‌است و در نتیجهٔ توفان، قیمت مواد غذایی در منطقه افزایش یافته‌است.