موضوع مقاله: چنگدو جی-۱۰ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چنگدو جی-۱۰ | مقدمه: چنگدو جی-۱۰ یک هواپیمای جنگنده چندمنظوره است که توسط شرکت چنگدوی چین برای ارتش چین طراحی و تولید شده است. | ## بخش 1: چنگدو جی-۱۰ | این هواپیما، که در غرب به نام «اژدهای نیرومند» معروف است، می‌تواند به‌طور هم‌زمان به عنوان یک جنگنده و یک هواپیمای تهاجمی ایفای نقش کند. طراحی این هواپیما در اواخر دهه ۱۹۸۰ به عنوان پاسخی به دو جنگنده میگ-۲۹ و سوخو-۲۷ شوروی و با الهام‌گیری و تکامل جنگنده چنگدو جی-۹ آغاز شد. جی-۱۰ در سال ۱۹۹۸ اولین پرواز خود را انجام داد و تولید انبوه آن از سال ۲۰۰۲ آغاز شد. پاکستان هم سفارش این جنگنده را داد اما بعدها با تکمیل شدن پروژهٔ جی اف ۱۷ خود خرید جی ۱۰ را لغو کرد. طرح شنیانگ مبتنی بر پروژهٔ لغو شدهٔ جی-۱۳ و دارای بال لبه‌دار شبیه به اف-۱۶ بود. طرح مؤسسه طراحی هواگرد چنگدو (CADI) الهام‌گرفته از ساب ۳۷ ویگن و مبتنی بر پروژهٔ لغو شدهٔ جی-۹ بود. در ماه بعد، مؤسسهٔ طراحی چنگدو و کارخانهٔ جنگنده‌سازی چنگدو به‌صورت رسمی مأمور توسعه و ساخت این هواگرد شدند. گزینه‌ها شامل نسخهٔ ارتقایافتهٔ وشان دبلیواس-۶، دبلیوپی-۱۵ یا یک موتور جدید بود. | ## بخش 2: چنگدو جی-۱۰ | در سال‌های بعد، علاقه به برنامه کاهش یافت که این امر بودجه را محدود و روند توسعه را طولانی کرد. حدود ۶۰٪ از اجزای این هواگرد به فناوری‌ها و قطعات جدید نیاز داشت، درحالی‌که به‌گفتهٔ چنگدو، در حالت عادی برای هواگردهای جدید، این میزان حدود ۳۰٪ است؛ این درصد بالا هم بازتابی از الزامات و هم بازتابی از ظرفیت محدود داخلی بود. توسعه و نوسازی صنعت هوانوردی چین به‌طور هم‌زمان با پروژهٔ جی-۱۰ پیش رفت؛ این برنامه یکی از نخستین پروژه‌هایی بود که چین از طراحی دیجیتال، مدلسازی و آزمون‌های دیجیتال در توسعه آن استفاده کرد. جی-۱۰ نخستین هواگرد چینی بود که به‌صورت گسترده از طراحی به کمک رایانه برای طراحی سازه‌ای خود بهره برد، که طراحی دقیق آن در سال ۱۹۹۴ به پایان رسید. سامانهٔ هیدرولیک به‌دلیل محدودیت در مدلسازی دیجیتال، با مدل‌های فیزیکی آزموده شد. لی چیانگ نخستین پرواز را انجام داد که در ۲۳ مارس ۱۹۹۸ صورت گرفت؛ لی به‌دلیل تجربه‌اش با هواگردهای نسل سوم مدرن و خارجی انتخاب شده بود. یگان‌های آموزشی ارتش خلق، زودتر از زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده، از سال ۲۰۰۳ جی-۱۰ را دریافت کردند. این هواگرد به‌طور رسمی در ژانویهٔ ۲۰۰۷ توسط دولت جمهوری خلق چین رونمایی شد، زمانی‌که عکس‌هایی از آن توسط خبرگزاری شین‌هوآ منتشر گردید. | ## بخش 3: چنگدو جی-۱۰ | مؤسسه تحقیقات هوافضای سیبری (SibNIA) در روسیه تا سال ۲۰۰۶ در برنامه مشارکت داشت. بنا به گفتهٔ این مؤسسه، نقش آن‌ها تنها به‌عنوان ناظر و راهنما در قالب «راهنمای علمی» بیان شده است. در مه ۲۰۲۱، رادیوی ملی چین تصاویری از جی-۱۰سی مجهز به موتور دبلیواس-۱۰بی منتشر کرد؛ این نخستین بار بود که موتور دبلیواس-۱۰ به‌طور رسمی بر روی یک جی-۱۰ عملیاتی رؤیت شد. در سال ۱۹۸۸، وزیر دفاع اسرائیل گزارشی از ساندی تایمز را رد کرد که مدعی شده بود اسرائیل و چین توافق کرده‌اند یک جنگنده بر پایهٔ لاوی (پروژه‌ای مبتنی بر اف-۱۶) توسعه دهند. در سال ۲۰۰۸، جینز ادعا کرد که جی-۱۰ از اطلاعات فنی پروژهٔ اسرائیلی بهره برده است و به نقل از مهندسان ارشد روسی نوشت که این گفته را از همتایان چینی خود شنیده‌اند. چینی‌ها ادعا می‌کنند ویژگی‌هایی از جی-۱۰ که گفته می‌شود از لاوی گرفته شده، درواقع برگرفته از طرح‌های پیشین خودِ سازنده است؛ برای نمونه، پیکربندی دوبالهٔ مشابه لاوی در جی-۱۰ را به فعالیت‌های چنگدو در پروژهٔ لغو شدهٔ جی-۹ در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ نسبت می‌دهند؛ این دیدگاه مورد حمایت سونگ ون‌تسونگ قرار دارد، کسی که روی جی-۹ کار کرده و بعداً به‌عنوان طراح ارشد جی-۱۰ منصوب شد و همچنین مورد تأیید سرتیپ دوم نیروی هوایی ارتش خلق، ژانگ وی‌گانگ، نیز قرار گرفته است. کاپیتان یو شو، نخستین زن چینی که موفق به دریافت گواهی‌نامهٔ پرواز با جنگندهٔ جی ۱۰ شده بود، به‌همراه کمک‌خلبان ایجکت کرد؛ اما پس از خروج از هواپیما، یو با یک جنگندهٔ جی ۱۰ دیگر برخورد کرد و جان باخت. در اکتبر ۲۰۲۰، روزنامهٔ ارتش آزادی‌بخش خلق گزارش داد که یک فروند جنگندهٔ جی ۱۰ پس از برخورد یک پرنده با موتور آن سقوط کرده است. | ## جمع‌بندی | در پی از کار افتادن موتور، خلبان موفق به ایجکت شد و از این حادثه جان سالم به‌در برد.