موضوع مقاله: سده پانزدهم میلادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سده پانزدهم میلادی | مقدمه: سده ۱۵ میلادی یا قرن پانزدهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۵۰۰ میلادی گفته می‌شود. | ## بخش 1: سده پانزدهم میلادی | وضعیت سده در اروپا، قرن پانزدهم شامل بخش‌هایی از اواخر قرون وسطی، اوایل رنسانس و اوایل دوره مدرن است. بسیاری از پیشرفت‌های فناوری، اجتماعی و فرهنگی قرن پانزدهم را می‌توان در نگاه به گذشته، منادی «معجزه اروپایی» قرن‌های بعدی دانست. چشم‌انداز معماری و حوزه‌های مدرنی که امروزه به عنوان بانکداری و حسابداری شناخته می‌شوند، در ایتالیا تأسیس شدند. مشکلات مالی در انگلستان پس از این درگیری منجر به جنگ‌های رزها، مجموعه‌ای از جنگ‌های سلسله‌ای برای تاج و تخت انگلستان شد. این درگیری‌ها با شکست ریچارد سوم توسط هنری هفتم در نبرد باسورث فیلد پایان یافت و سلسله تودور را در اواخر قرن تأسیس کرد. قسطنطنیه که به عنوان پایتخت جهان و پایتخت امپراتوری بیزانس شناخته می‌شد، به دست ترک‌های مسلمان عثمانی افتاد و پایان امپراتوری فوق‌العاده تأثیرگذار بیزانس و به گفته برخی مورخان، پایان قرون وسطی را رقم زد. این امر منجر به مهاجرت دانشمندان و متون یونانی به ایتالیا شد، در حالی که اختراع یک نوع ماشین چاپ مکانیکی متحرک توسط یوهانس گوتنبرگ، صنعت چاپ را آغاز کرد. | ## بخش 2: سده پانزدهم میلادی | قلمرو پاپ روم برای دهه‌ها در اروپا به دو بخش تقسیم شده بود تا اینکه شورای کنستانس تشکیل شد. تقسیم کلیسای کاتولیک و ناآرامی‌های مرتبط با جنبش هوسیت، به عواملی در ظهور اصلاحات پروتستانی در قرن بعد تبدیل شدند. اسپانیای اسلامی از طریق بازپس‌گیری مسیحیان و به دنبال آن تغییر مذهب اجباری و شورش مسلمانان، به بیش از هفت قرن حکومت اسلامی پایان داد و جنوب اسپانیا را به حاکمان مسیحی بازگرداند. ادویه‌ها، شراب‌ها و فلزات گرانبهای سلطنت بنگال، تاجران اروپایی را به تجارت با بنگال جذب کرده بود، اما به دلیل ظهور امپراتوری عثمانی که مالیات‌ها و تعرفه‌های جدیدی را علیه تاجران اروپایی وضع کرد، تجارت متعاقباً کاهش یافت. این امر منجر به این شد که کاوشگرانی مانند کریستف کلمب مسیری برای رسیدن به هند پیدا کنند که در نهایت به قاره آمریکا رسید. کاوشگرانی مانند واسکو دا گاما، جهانگرد پرتغالی، نیز مسیری برای رسیدن به هند از سواحل آفریقا پیدا کردند. در آسیا، امپراتوری تیموری فروپاشید و سلسله لودی پشتون افغان کنترل سلطنت دهلی را به دست گرفت. | ## بخش 3: سده پانزدهم میلادی | تحت حکومت امپراتور یونگل که شهر ممنوعه را ساخت و به ژنگ هی دستور داد تا جهان خارج را کشف کند، قلمرو سلسله مینگ به اوج خود رسید. در آفریقا، گسترش اسلام منجر به نابودی پادشاهی‌های مسیحی نوبیا تا پایان قرن شد و تنها آلودیا (که در سال ۱۵۰۴ فروپاشید) باقی ماند. امپراتوری مالی که قبلاً وسیع بود، تحت فشار امپراتوری رو به رشد سونگای در آستانه فروپاشی قرار گرفت. در قاره آمریکا، هم امپراتوری آزتک و هم امپراتوری اینکا به اوج نفوذ خود رسیدند، اما سفرهای دریایی کریستف کلمب و دیگر سفرهای اکتشافی اروپاییان در قاره آمریکا، که آغاز استعمار قاره آمریکا توسط اروپاییان بود، مسیر تاریخ مدرن را تغییر داد. دههٔ ۱۴۱۰ دههٔ ۱۴۲۰ دههٔ ۱۴۳۰ شروع جنگ‌های ۱۰۰ ساله (۱۴۳۷) دههٔ ۱۴۴۰ ۱۴۴۰ به قدرت رسیدن آزتکها دههٔ ۱۴۵۰ -۱۴۵۳فتح قسطنطنیه توسط سپاه عثمانی آغاز دوران رنسانس دههٔ ۱۴۶۰ دههٔ ۱۴۷۰ دههٔ ۱۴۸۰ دههٔ ۱۴۹۰ ۱۴۹۲ اعلام سرزمینهای دنیای جدید (قاره آمریکا) به عنوان یکی از مستعمرات اسپانیا. | ## جمع‌بندی | تیمور لنگ کریستف کلمب لئوناردو دا وینچی واسکو دو گاما گوتنبرگ نوآوریها به‌کارگیری حروف چاپی متحرک (چاپ با حروف سربی).