موضوع مقاله: کتابخانه‌های افغانستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کتابخانه‌های افغانستان | مقدمه: کتابخانه‌های افغانستان این مختصر صرفاً به معرفی برخی از کتابخانه‌های مهم افغانستان می‌پردازد. | ## بخش 1: کتابخانه‌های افغانستان | این کتابخانه‌ها به سه دسته زیر تقسیم شده‌است: کتابخانه‌های دانشگاهی کتابخانه‌های عمومی کتابخانه‌های خصوصی در این لیست افغانستان دارای ۱ کتابخانه عامه ۳ کتابخانه خصوصی و ۸ کتابخانه دولتی می‌باشد. کتابخانه مرکزی پوهنتون (دانشگاه) کابل کتابخانه مرکزی دانشگاه کابل در سال ۱۹۳۲ تأسیس شده‌است؛ و هم‌اکنون به بیش از ۱۲ هزار دانشجوی این دانشگاه و نیز دانشجویان دیگر خدمات می‌دهد. همان‌طور که پیشتر اشاره شد به دلیل عدم وجود کتابدار فنی و متخصص حدود ۱۰۰ هزار جلد کتاب در انبار این کتابخانه در انتظار فهرست‌نویسی است. این کتابخانه مانند سایر کتابخانه‌های افغانستان فاقد کتابدار متخصص می‌باشد و کتابداران صرفاً از طرف کشورهای ایران، ایالات متحده آمریکا، و آلمان دوره‌های کوتاه مدت کتابداری را آموزش دیده‌اند. کتابخانه دارای بخش‌های متنوعی مانند مرجع، بخش فنی، امانت، مجلات و افغانستان‌شناسی می‌باشد. در کنار این بخش‌ها، کشورهای آلمان، ایالات متحده آمریکا و ایران بخش‌های جداگانه‌ای را به وجود آورده و حمایت می‌کنند. در بخش ایران کتاب‌های فارسی، در بخش آمریکا کتاب‌های انگلیسی و در بخش آلمان کتاب‌های آلمانی برای استفاده مراجعین وجود دارد. هر یک از این بخش‌ها خدمات اینترنت، سمعی بصری، پرینت و غیره را در اختیار مراجعین خود قرار می‌دهند. این بانک از جمله تمویل کنندگان دانشگاه کابل و کتابخانه مرکزی است که خدمات اینترنت و نشریه‌های و گزارش‌ها و کتب مربوط به بانک جهانی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. کتابخانه دانشگاه پلی تخنیک (تکنیک) افغانستان دانشگاه پلی‌تکنیک کابل اولین دانشگاه فنی در کشور است که در سال ۱۹۶۳ تأسیس شده‌است. در این دانشگاه رشته‌های مهندسی معدن، زمین‌شناسی، ساختمان و الکترومکانیک تدریس می‌شود. کتاب‌ها بر اساس موضوعات کلی در قفسه‌ها مرتب شده‌است و فاقد هر گونه نظام رده‌بندی علمی می‌باشد. تا کنون در حدود ۱۱٫۰۰۰ جلد کتاب از سوی بنیاد آسیا، سفارت ایران، سفارت ایالات متحده آمریکا و سفارت روسیه به کتابخانه اهدا شده‌است. کتابخانه مرکزی دانشگاه هرات دانشگاه هرات در سال ۱۳۶۷ و با تأسیس دانشکده‌های ادبیات و علوم انسانی، هنرهای زیبا و زراعت به فعالیت آغاز کرد. کتابخانه مرکزی این دانشگاه نیز دارای ۳۰ هزار کتاب به زبان‌های فارسی، دری، پشتو، انگلیسی و سایر زبان‌ها می‌باشد. | ## بخش 2: کتابخانه‌های افغانستان | کتاب‌های اهدایی اکثراً از طرف بنیاد آسیا و دولت ایران و تعدادی نیز توسط دولت کره به کتابخانه اهدا شده‌است. در حال حاضر کتابخانه دارای فضای بسیار محدود است اما در پروژه ساختمان جدید دانشگاه، کتابخانه مرکزی نیز دارای فضایی مناسب خواهد بود. تعدادی ازکتاب‌ها به روش کتابخانه کنگره تنظیم و رده‌بندی شده‌است اما برای بازیابی کتاب‌ها صرفاً یک لیست موضوعی وجود دارد. کتابخانه مرکزی دانشگاه بلخ کتابخانه مرکزی دانشگاه بلخ دربردارنده ۳۰ هزار جلد کتاب به زبان‌های دری، پشتو، ازبکی، انگلیسی و فرانسوی می‌باشد. کتابخانه در داخل فضای محدودی از ساختمان اداری دانشگاه موقعیت گرفته و فقط شامل مخزن و سالن مطالعه می‌باشد. کتابخانه آکادمی علوم افغانستان آکادمی علوم افغانستان در سال ۱۹۸۱ زیر نظر ریاست جمهوری افتتاح گردید. این آکادمی دارای پنج مرکز علوم طبیعی، علوم اجتماعی، زبان و ادبیات، مرکز بین‌المللی مطالعات پشتو و مطالعات اسلامی می‌باشد. دپارتمان ادبیات و انتشارات، دپارتمان لغت‌نامه و دایرةالمعارف و مرکز تحقیات بین‌المللی مطالعات کوشان و … نیز از دیگر بخش‌های آکادمی علوم می‌باشد. کتابخانه آکادمی علوم افغانستان در بردارنده ۲۸٫۰۰۰ جلد کتاب به زبان‌های دری، پشتو، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و روسی می‌باشد. در بخش مرج کتاب‌ها بر اساس موضوعات کلی در قفسه‌ها قرار گرفته و فهرست‌نویسی نشده‌است. در سال ۱۹۳۴ کتابخانه بسیار کوچکی با کمک ترکیه راه اندازی شد بعدها سفارت آمریکا هم کتاب‌هایی برای کتابخانه خریداری کرد. پس از آن کتاب‌هایی از کشورهای آلمان، ترکیه و فرانسه تهیه و خریداری شد و کتابخانه توسعه پیدا کرد. پس از سقوط طالبان دانشگاه طب کابل به‌طور اساسی تعمیر و بازسازی گردید و هم‌اکنون دارای ساختمان جدید و بازسازی شده‌است که کتابخانه آن دربردارنده ۲۰٬۰۰۰ جلد منبع معلوماتی دربارهٔ طب و علوم وابسته می‌باشد. این کتابخانه از طرف سازمان بهداشت جهانی، بنیاد آسیا، مؤسسه گویته و دانشگاه مانیتوبا کتاب‌های جدید انگلیسی زبان و از طرف دولت ایران کتاب‌های فارسی دربارهٔ موضوعات مورد ضرورت مراجعین دریافت نموده‌است. دسترسی به اینترنت نیز در کتابخانه برای مراجعین امکان‌پذیر است که با کمک نیروهای بین‌المللی برای کمک به امنیت (آیساف) فراهم شده‌است. | ## بخش 3: کتابخانه‌های افغانستان | کتابخانه دانشگاه تعلیم و تربیه دانشگاه تعلیم و تربیت از جمله دانشگاه‌هایی است که پس از طالبان در سال ۲۰۰۲ تأسیس شده‌است و کتابخانه قسمتی از ساختمان دانشگاه است که شامل ۱۵٫۰۰۰ جلد کتاب فارسی و انگلیسی جدید می‌باشد. مجموعه این کتابخانه شامل موضوعات روان‌شناسی، ادبیات، علوم تربیتی و علوم انسانی است که بر اساس موضوعات کلی در قفسه‌ها چیده شده‌است. کتابداران این کتابخانه تحصیلات کتابداری ندارند و صرفاً در کورس‌های کوتاه مدت شرکت کرده‌اند. کتابخانه لیسه عالی معرفت کتابخانه لیسه عالی معرفت واقع در دشت برچی ناحیه سیزدهم شهرداری کابل، با ۱۲٬۰۰۰ جلد کتاب، بزرگ‌ترین کتاب‌خانه غرب کابل می‌باشد. کتابخانه دانشگاه آمریکایی افغانستان دانشگاه آمریکایی افغانستان در سال ۲۰۰۶ به عنوان یک دانشگاه خصوصی در افغانستان افتتاح گردید. مجموعه کتابخانه شامل موضوعات آموزش زبان انگلیسی، تجارت و اقتصاد، مدیریت بازرگانی، کامپیوتر و تکنولوژی اطلاعاتی می‌باشد. این کتابخانه به همراه کتابخانه سفارت آمریکا (IRC) تنها کتابخانه‌هایی هستند که دسترسی به پایگاه‌های اطلاعاتی الکترونیکی و آنلاین را در اختیار مراجعین خود قرار می‌دهند. این دانشگاه نیز مانند دانشگاه آمریکایی افغانستان یک مؤسسه آموزش عالی خصوصی است که در مقطع لیسانس دارای رشته‌های حقوق، علوم اجتماعی و روابط بین‌الملل است. کتابخانه جزئی از ساختمان دانشگاه است و دربردارنده حدود ۳۰۰۰ کتاب به زبان‌های فارسی و انگلیسی می‌باشد. تعدادی از کتاب‌ها توسط دانشگاه آمریکایی کابل و تعدادی محدودی نیز توسط سمت به کتابخانه اهدا شده‌است و بقیه نیز توسط مسئولین دانشگاه تهیه شده‌است. کتابخانه مرکزی دانشگاه ننگرهار کتابخانه مرکزی دانشگاه ننگرهار در داخل ساختمان دانشگاه قرار گرفته و شامل مخزن و یک سالن مطالعه برای آقایان می‌باشد. دانشجویان خانم صرفاً برای امانت کتاب به کتابخانه می آیند و به علت عدم وجود سالن مطالعه مخصوص برای آن‌ها، خانم ها کمتر از کتابخانه استفاده می‌کنند. از سوی بنیاد آسیا و دولت ایران کتاب‌های انگلیسی و فارسی به کتابخانه اهدا شده‌است. بنا به گفته رئیس دانشگاه کتابخانه فعلی یک کتابخانه نیست بلکه انباری از کتب قدیمی در داخل اتاق غذا خوری است. | ## جمع‌بندی | پروژه ساخت کتابخانه جدید دانشگاه ننگرهار را بانک جهانی حمایت می‌کند و شامل ساختمان بزرگ و زیبایی در داخل دانشگاه است.