موضوع مقاله: مهر (ماه) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهر (ماه) | مقدمه: ماه مهر (در فارسی افغانستان: میزان) هفتمین ماه سال در گاه‌شماری هجری خورشیدی است و ۳۰ روز دارد و از روز ۱۸۷م سال آغاز شده و در روز ۲۱۶م سال پایان می‌یابد و نخستین ماه فصل پاییز است. | ## بخش 1: مهر (ماه) | در گاه‌شماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه هفتم گاه‌شماری اوستایی نو که در اوستایی میثرَ و در پهلوی میتْرْ نام دارد، برگرفته شده است. در گاه‌شماری زرتشتی شانزدهمین روز هرماه نیز به این ایزد تعلق دارد و روز شانزدهم مهرماه زرتشتی (معادل دهم مهر هجری خورشیدی)، جشن مهرگان برگزار می‌شود. ریشه واژهٔ مهر به واژهٔ هندوایرانی miθra برمی‌گردد که نام ایزدی ودایی، ایرانی و زرتشتی است. | ## بخش 2: مهر (ماه) | ولفگانگ لنتس معنی «احترام، دین داری» را در ارتباط با اجرای مراسم آیینی و دینی و رعایت حقوق همسایه مطرح کرد. دلیل او بیشتر واژهٔ فارسی «مهر» در معنی امروزی آن «محبت و دوستی» است که با معنای سنتی آن در هندی کهن به معنی «دوست» مطابق است. هرمان لومل به جنبهٔ دینی و انسان انگارانهٔ میترا تأکید دارد که به عنوان «داور»، «ایزد نور» و «جنگجو» ستایش می‌شود و از همین رو، «پیمان» جنبهٔ اخلاقی این شخصیت شده است. | ## بخش 3: مهر (ماه) | مناسبت‌ها ۱ - جشن میتراکانا روز آتش‌نشانی و ایمنی روز بزرگداشت مولوی تیرروز، جشن تیرروزِی روز نیروی انتظامی روز بزرگ داشت (داریوش بزرگ) روز دامپزشکی مهر روز، جشن مهرگان روز بزرگداشت حافظ جشن رامروزی جشن پیروزی کاوه و فریدون ۲۶ - روز تربیت بدنی و ورزش زادروزها ۱ ۱۲۸۱ - سید روح‌الله خمینی، از مراجع تقلید شیعه و پایه‌گذار نظام جمهوری اسلامی در ایران ۱۲۸۷ - محمدعلی مجتهدی گیلانی، بنیانگذار دانشگاه صنعتی شریف در لاهیجان ۱۲۸۸ - غلامعلی رعدی آذرخشی، ادیب شاعر و نویسنده معاصر (درگذشت ۱۳۷۸) ۱۲۹۴ - پرویز شاهین‌خو، بازیگر (درگذشت ۱۳۹۵) ۱۲۹۴ - علی کسمایی، مدیر دوبلاژ، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و روزنامه‌نگار ایرانی و ملقب به پدر دوبله ایران (درگذشت ۱۳۹۱) ۱۳۰۱ - عبدالوهاب شهیدی خواننده و موسیقی دان برجسته موسیقی سنتی ۱۳۰۱ - حسینعلی منتظری، از مراجع تقلید شیعه و یکی از انقلابیون نظام جمهوری اسلامی در ایران. | ## جمع‌بندی | ۱۳۰۱ - سید ضیاءالدین امامی دهکردی، نگارگر ایرانی (درگذشته ۱۱ تیر ۱۳۸۷ اصفهان) ۱۳۰۴ - غلامرضا قدسی، از شاعران ایرانی (درگذشته ۲۱ آذر ۱۳۶۸، مشهد) ۱۳۰۴ - رحیم مؤذن‌زاده اردبیلی، اذان‌گو و نوحه‌خوان مشهور ایرانی (درگذشته ۵ خرداد ۱۳۸۴) ۱۳۰۵ - عباس نقاش، نقاش و نگارگر ایرانی، اسلیمی کار مکتب شیراز و از پیشکسوتان صنایع دستی در رشته نقاشی دیواری شیراز (درگذشته ۱۶ مهر ۱۳۹۴ شیراز) ۱۳۱۴ - فخری ملک‌پور، نوازنده پیانو، آهنگساز و موسیقی‌دان اهل ایران ۱۳۱۹ - محمدرضا شجریان، موسیقی‌دان ایرانی ۱۳۲۰ - عبدالمجید کیانی نوازندهٔ برجسته سنتور، از چهره‌های ماندگار و از استادان موسیقی ایرانی ۱۳۲۳ - میلاد کیایی، موسیقی‌دان، نوازنده سنتور و آهنگساز ایرانی ۱۳۲۵ - حسین منزوی شاعر معاصر ۱۳۲۹ - حسین چرخابی، بازیکن سابق فوتبال اهل ایران ۱۳۲۹ - حسن مهمانی، بازیگر تئاتر و تلویزیون و سینمای ایرانی ۱۳۳۵ - محمد اسلامی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی در دولت سید ابراهیم رئیسی و وزیر راه و شهرسازی ایران در دولت دوم حسن روحانی ۱۳۴۰ - ابراهیم حاتمی‌کیا، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، تدوینگر و بازیگر ایرانی ۱۳۴۱ - محمدحسن انصاری‌فرد، بازیکن سابق تیم ملی فوتبال ایران و باشگاه پرسپولیس، مربی سابق و مدیر ورزش اهل ایران ۱۳۴۳ - مسعود اطیابی، تهیه‌کننده، کارگردان و مدیر تولید ایرانی ۱۳۴۹ - علی خودسیانی نویسنده و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایران ۱۳۵۵ - غلام‌رضا عنایتی، بازیکن سابق باشگاه فوتبال استقلال تهران و تیم ملی فوتبال ایران و مربی فوتبال ۱۳۵۵ - ابراهیم تقی‌پور، بازیکن فوتبال ایرانی ۱۳۵۶ - بهزاد رواقی، نوازنده و آهنگساز ایرانی ۱۳۵۷ - امیرمحمد زند، بازیگر ایرانی ۱۳۵۸ - محمد منصوری، بازیکن فوتبال ایرانی ۱۳۶۱ - ابوالفضل عابدینی، عضو حزب پان ایرانیست، خبرنگار و زندانی سیاسی ۱۳۶۲ - روشنک گرامی، بازیگر اهل ایران ۱۳۶۳ - رضا معقولی، بازیکن فوتبال اهل ایران ۱۳۷۰ - بختیار رحمانی، بازیکن فوتبال اهل ایران ۱۳۷۰ - محمد انصاری، بازیکن فوتبال اهل ایران ۱۳۷۱ - فرشاد احمدزاده، بازیکن فوتبال اهل ایران۲ ۱۳۱۰ - منوچهر آتشی، شاعر و مترجم معاصر ایرانی ۱۳۱۸ - فیروز خان، بازیگر، کارگردان و تدوین‌گر هندی ۱۳۲۷ - محمود خوردبین، بازیکن فوتبال ۱۳۵۷ - محمد معتمدی، خواننده ایرانی ۱۳۶۲ - امید حاجیلی، خواننده و نوازندهٔ ترومپت ایرانی۳ ۱۳۰۴ - اکبر دودکار، بازیگر ۱۳۰۷ - حسن کسائی، نوازندهٔ نی و موسیقی‌دان ایرانی ۱۳۱۱ - فریدون پوررضا، خواننده و موسیقیدان ایرانی ۱۳۲۵ - علی پروین، فوتبالیست و مربی اهل ایران ۱۳۲۵ - حبیب الهیاری، تهیه‌کننده، بازیگر و مدیر تولید ایرانی ۱۳۶۴ - نگین معتضدی، بازیگر سینما، تئاتر وتلویزیون ۱۳۵۸ - امید آهنگر، بازیگر، کارگردان، تدوینگر و نویسنده ایرانی۴ ۱۳۱۶ - مهدی کروبی، سیاست‌مدار ۱۳۱۸ - منوچهر حامدی، بازیگر ۱۳۲۳ - هما روستا، بازیگر ۱۳۳۱ - حبیب، خواننده و آهنگساز ایرانی ۱۳۶۶ - هادی چوپان، بدنساز۵ ۱۳۲۹ - سعید دبیری، ترانه‌سرا و آهنگساز۶۷ ۱۳۶۴ - علیرضا طلیسچی، خواننده اهل ایران۸۹ ۱۳۵۱ - لیلا حاتمی بازیگر ایرانی سینما و تلویزیون ۱۳۷۰ - دیبا زاهدی، بازیگر۱۰ ۱۳۷۵ - سعید عزت‌اللهی، بازیکن فوتبال اهل ایران۱۱ ۱۳۵۳ - عادل فردوسی‌پور، روزنامه‌نگار، مترجم، استاد دانشگاه، تهیه‌کننده، مجری تلویزیونی و گزارشگر فوتبال ۱۳۶۶ - بهنام بانی، خواننده اهل ایران۱۲۱۳۱۴ ۱۳۲۳ - علی‌اکبر ناطق نوری، رئیس اسبق مجلس شورای اسلامی ایران ۱۳۵۹ - شاهرخ استخری، بازیگر ایرانی سینما و تلویزیون ۱۳۱۶ - مهدی کروبی، سیاست‌مدار ایرانی و رئیس دو دوره مجلس شورای اسلامی ایران ۱۳۵۸ - ساره بیات، بازیگر ایرانی سینما و تلویزیون۱۵ ۱۳۰۷ - سهراب سپهری، شاعر و نقاش ایرانی (مرگ ۱۳۵۹) ۱۳۱۷ - فریدون فرخزاد، خواننده معترض به رژیم جمهوری اسلامی، بازیگر و شاعر ایرانی (قتل ۱۳۷۱)۱۶ ۱۳۵۸ - سحر دولتشاهی، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایرانی۱۷ ۱۳۱۸ - گلی ترقی، داستان‌نویس و رمان‌نویس۱۸ ۱۳۳۸ _ مهدی زین الدین، فرمانده سپاه پاسداران در زمان جنگ ایران و عراق۱۹ ۱۳۱۸ - محمدرضا شفیعی کدکنی، شاعر و نویسنده ۱۳۱۹ - پوری بنایی، بازیگر سینما۲۰ ۱۳۲۹ - عباس دوران، خلبان نیروی هوایی ایران ۱۳۵۶ - حامد نیک‌پی، خواننده سنتی ایرانی.