موضوع مقاله: لوئی آلتوسر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لوئی آلتوسر | مقدمه: لوئی پیر آلتوسر ؛ (۱۶ اکتبر ۱۹۱۸ – ۲۲ اکتبر ۱۹۹۰) جامعه‌شناس و فیلسوف مارکسیست فرانسوی بود. | ## بخش 1: لوئی آلتوسر | او از بالاترین مقامات آکادمیک حزب کمونیست فرانسه بود و نظریه‌هایش عمدتاً در پاسخ به خطراتی (همچون مارکسیسم انسانگرایانه مکتب فرانکفورت) بودند که به زعم او بنیان‌های نظری مارکسیسم را تهدید می‌کرد. لوئی آلتوسر «مارکسیست ساختارگرا» است که مفهوم ایدئولوژی در اندیشهٔ کارل مارکس را بسط داده‌ است. او با تأسی از مارکس، باورمند است هر نظام اجتماعی برای بقا و ماندگاری، ناگزیر از بازتولید شرایط و تولید است. به این معنا که هر صورت‌بندی اجتماعی باید شرایط تولید خودش یا به عبارت دیگر، نیروهای تولید و روابط تولیدی موجود را بازتولید کند. آلتوسر ضمن تفکیک بازتولید روابط تولید از بازتولید نیروهای تولید، نهادها و سازوبرگ‌های دولت را نیز به دستگاه‌های ایدئولوژیک دولت و دستگاه‌های سرکوبگر دولت تقسیم می‌کند. آلتوسر در دیدگاهی ضد اومانیستی معتقد بود انسان‌ها عاملانی صاحب اختیار و آزادی کامل نیستند، بلکه موجوداتی وابسته به نیروهای تاریخی و غیرشخصی مبارزه طبقاتی هستند. او در سال ۱۹۳۰ به خاطر شغل پدرش همراه با پدر، خواهر و مادرش به مارسی و در سال ۱۹۳۶ به لیون فرانسه مهاجرت کرد. مقطع متوسطه را در دبیرستان «لیسه دو پارک» با موفقیت گذراند و در اکول نرمال سوپریور پاریس پذیرفته شد. | ## بخش 2: لوئی آلتوسر | با آغاز جنگ دوم جهانی به ارتش فرانسه پیوست و با شکست فرانسه، به دست آلمان‌ها اسیر و در اسارت دچار ناخوشی‌های روانی و جسمی شد. او در سال ۱۹۴۶ با زنی انقلابی و یهودی – لیتوانیایی به نام هلن ریتمن آشنا شد و تا سال 1980 با او به سر برد. آلتوسر در سال ۱۹۴۸ به حزب کمونیست فرانسه پیوست، این در زمانی بود که افرادی چون موریس مرلو-پونتی از حزب کمونیست فرانسه جدا می‌شدند. آلتوسر که در اسارت دچار ناخوشی‌های روانی شده بود در ۱۹ نوامبر ۱۹۸۰ با دستان خود همسرش را خفه کرد و بدین ترتیب به بیمارستان روانی «سنت آن» فرستاده شد. اندیشه آلتوسر نماینده عمده نحله ساختارگرایی (اصالت ساخت) در مارکسیسم معاصر بوده‌است که در برابر مارکسیسم ارتدکس، مارکسیسم رسمی عصر استالین، و مارکسیسم هگلی و فلسفی مارکسیست‌های غرب قرار دارد. اندیشه‌های او در فرانسه واکنش‌هایی منفی در حزب کمونیست و در بین مارکسیست – لنینیست‌ها ایجاد کرد. آلتوسر تحت تأثیر آرای فیلسوفانی چون گاستون باشلار بود و ادعا می‌کرد نظریه مارکسیستی را بر پایه علمی بیان می‌کند که خالی از هر گونه جریان یا عنصر ایدئولوژیک است. آرای او را می‌توان با چنین عناوینی جمع‌بندی کرد: مساله گسست معرفت‌شناختی در اندیشه مارکس، مشاجره با دیگر نحله‌های مارکسیستی، ساختگرایی و بحث دولت و ایدئولوژی. | ## بخش 3: لوئی آلتوسر | آلتوسر آشکارا از نظام کمونیستی شوروی انتقاد می‌کرد و استالین را به تحریف اصولی متهم می‌کرد که مارکس، کتاب سرمایه را بر آنها مبتنی کرده‌ است. در این کتاب‌ها با تلفیق رویکرد تاریخی مارکس با نظریهٔ ساختارگرایی گفت همهٔ جوامع دارای ساختار بنیادین واحدی هستند و تغییرات آنها بیشتر ناشی از نیروهای اجتماعی گسترده (ساختار) است تا کنش‌های فردی. این منازعه در فلسفهٔ قرن ۲۰ تأثیر به‌سزایی گذاشت و برخی از منتقدان بعدی با حذف مارکس از مباحثه، مفاهیم آلتوسر را در نقد ادبی و انسان‌شناسی به‌کار بردند. کتاب‌شناسی برای مارکس (۱۹۶۵) خوانش سرمایه (۱۹۶۵) سیاست و تاریخ (۱۹۵۹) موقعیت‌ها (۱۹۶۴) لنین و فلسفه (۱۹۶۸) کتاب‌شناسی فارسی آینده تا ابد ادامه دارد (۱۳۹۶): لوئی آلتوسر، مقدمه: داگلاس جانسون، مترجم: عظیم فضلی‌پور، تهران: متخصصان بدون مرز، ۳۱۴ صفحه. ایدئولوژی و سازوبرگ‌های ایدئولوژیک دولت (۱۳۸۷): لوئی آلتوسر، مترجم: روزبه صدرآرا، تهران: نشر چشمه، ۸۸ صفحه. دیالکتیک تاریخ به همراه یک مصاحبه با لویی آلتوسر (۱۴۰۰): لوئی آلتوسر، مترجم: بابک سلیمی‌زاده، هامان نویدپور، تهران: ژرف، ۸۰ صفحه. علم و ایده‌ئولوژی (۱۳۹۶): لوئی آلتوسر، مترجم:مجید مددی، تهران: انتشارات نیلوفر، ۵۵۲ صفحه. | ## جمع‌بندی | ما و ماکیاولی (۱۳۹۷): لوئی آلتوسر، مترجم: میثم اهرابیان صدر، احمد مرسلی، تهران: نشر آگه، ۱۸۰ صفحه.