موضوع مقاله: انجمن تئوسوفی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # انجمن تئوسوفی | مقدمه: از بنیان‌گذاران آن می‌توان به هلنا بلاواتسکی، عارف روس و اندیشمند اصلی جنبش تئوسوفی، و نیز هنری استیل اُلکات، نخستین رئیس انجمن، اشاره کرد. | ## بخش 1: انجمن تئوسوفی | آنان معتقد بودند که هدف زندگی انسان رهایی معنوی است و روح انسان پس از مرگ جسمانی از طریق فرایند کارما تناسخ می‌یابد؛ اصلی که از ادیان هندی گرفته شده است. حدود سال ۱۸۸۰، بلاواتسکی و اُلکات به هند رفتند و پس از آن سازمان به دو شاخه تقسیم شد: انجمن تئوسوفی (آدیار، هند) و انجمن تئوسوفی (پاسادنا، کالیفرنیا). بعد از چندین سال الکات و بلاواتسکی به هند رفتند و دفتر مرکزی بین‌المللی این انجمن را درآدیار در مدرس(چینای فعلی) تأسیس کردند. آن‌ها همچنین به مطالعه مذاهب شرقی علاقه‌مند شدند و این مسائل در دستور کار این انجمن قرار گرفت.Kirby, W. سه هدف اصلی انجمن تئوسوفی چنین تعریف گردید: تشکیل هسته‌ای از برادری جهانیِ انسان‌ها بدون هیچ‌گونه تمایز نژاد، آیین، جنسیت، طبقه یا رنگ. در قانون اساسی و آیین‌نامهٔ انجمن تئوسوفی چنین آمده بود: مادهٔ اول: قانون اساسی «انجمن تئوسوفی کاملاً غیر فرقه‌ای است و پذیرش هیچ فرمول اعتقادی، ایمان یا آیینی شرط عضویت نیست؛ اما هر متقاضی و هر عضو باید با تلاش برای ایجاد هسته‌ای از برادری جهانی انسان‌ها همدل باشد.» مادهٔ سیزدهم: تخلفات «هر عضوی که به هر طریقی بکوشد انجمن را در منازعات سیاسی دخالت دهد، فوراً اخراج خواهد شد. هیچ عضوی، هیچ مقام یا شورایی از انجمن تئوسوفی ــ یا از هر بخش یا شاخهٔ آن ــ حق ندارد آموزه‌ای را به‌عنوان دکترین رسمی مورد حمایت یا تبلیغ انجمن معرفی کند.»^ Olcott, H. انجمن این دیدگاه را در قطعنامه‌ای که ۲۳ دسامبر ۱۹۲۴ به‌وسیلهٔ شورای عمومی تصویب شد، دوباره مورد تأیید قرار داد. اساتید پنهان یکی از اصول اصلی فلسفی که توسط انجمن ترویج شد نظریه پیچیده‌ای از تکامل هوشمند کل هستی بود که در مقیاس جهانی، هم جنبه‌های فیزیکی و هم غیرفیزیکی را از جهان شناخته شده و ناشناخته در برمی گرفت و همه بخش‌های تشکیل دهنده اش را صرف نظر از اندازه مشخص یا اهمیت، تحت تأثیر قرار می‌داد. براساس این نگاه، تکامل بشریت در زمین (و فراسو) بخشی از تکامل کیهانی کلی است که توسط سلسله مراتب معنوی پنهانی، به اصطلاح اساتید حکمت باستان، که مقامات رده بالایی از موجودات پیشرفته معنوی را تشکیل می‌دهند نظارت می‌شود. بلاواتسکی، انجمن تئوسوفی را یکی از تلاش‌های بسیار این سلسله مراتب پنهان در طول هزاران سال، جهت راهنمایی بشریت -و در هماهنگی با طرح کلی تکامل هوشمند کیهان- به سمت هدف نهایی غیرقابل تغییرش تشریح می‌کرد: یعنی دستیابی به کمال و مشارکت ارادی و آگاهانه در فرایند تکامل. | ## بخش 2: انجمن تئوسوفی | این تلاش‌ها به زیرساختی زمینی (همچون انجمن تئوسوفی) نیاز داشت که بلاواتسکی آن را با الهام از تعدادی ماهاتما که اعضای این سلسله مراتب پنهان بودند، بنیان گذاشت.Blavatsky 1888. انشعاب بعد از مرگ هلنا بلاواتسکی در ۱۸۹۱، رهبران انجمن در ابتدا به نظر می‌رسید که با یکدیگر به‌طور مسالمت‌آمیزی کار کنند. ویلیام کوان جاج ابتدا توسط کلنل هنری استیل الکت و سپس توسط عضو برجسته تئوسوفی آنی بیسانت به نامه‌های جعلی از طرف ماهاتما متهم شد، همکاری اش را با آن‌ها در ۱۸۹۵ پایان داد و بسیاری از بخش آمریکایی انجمن را با خود برد. سازمان اصلی توسط الکت و بیسانت رهبری شد و تا به امروز در آدیار هند باقی‌مانده‌است و به عنوان انجمن تئوسوفی آدیار هند شناخته می‌شود. گروه تحت رهبری جاج بعدها به جناحی تحت رهبری کاترین تینگل و جناح دیگری تحت رهبری منشی جاج، ارنست تیمپل هارگرو تقسیم شد. در حالیکه جناح هارگرو چندان دوامی نیافت، جناح تحت رهبری تینگل تا به امروز به عنوان «انجمن تئوسوفی» با ذکر صریح «دفتر مرکزی بین‌المللی پاسادینا، کالیفرنیا» باقی ست. سازمان سومی نیز به نام «لژ متحد تئوسوفیست» یا ULT در ۱۹۰۹ از سازمان اخیر جدا شد. بعد از برخوردهای فلسفی جدی با آنی بیسانت و دیگر اعضای رهبری در زمینه اهمیت معنوی مسیح و در زمینه جایگاه پسر جوانی به نام کریشنا مورتی، او و اکثر اعضای اتریشی و آلمانی در ۱۹۱۳ از انجمن جدا شدند و انجمن آنتروپوسوفیکال را تشکیل دادند که تا به امروز باقی ست و شاخه‌هایی در چندین کشور شامل آمریکا و کانادا دارد. معلم جهانی علاوه بر اهداف ذکر شده، در اوایل ۱۸۸۹ بلاواتسکی به‌طور عمومی اعلام کرد که هدف از تأسیس انجمن، آماده کردن بشریت جهت پذیرش معلمی جهانی بوده‌است. براساس دکترین تئوسوفی که در بالا تشریح شد، یک ماهیت معنوی پیشرفته (مایتره the Maitreya) در فواصل معینی بر روی زمین به منظور هدایت تکامل نوع بشر ظهور می‌کند. او برخلاف بلاواتسکی، که پیش‌بینی کرده بود ظهور «معلم جهانی» تا ربع پایانی قرن بیستم رخ نخواهد داد، معتقد بود این رویداد بسیار زودتر اتفاق می‌افتد.Lutyens, Mary (1975). | ## بخش 3: انجمن تئوسوفی | جیدو کریشنامورتی یکی از کسانی که ظهور قریب‌الوقوع مایتره را به عنوان معلم جهانی انتظار داشت چارلز لیدبیتر بود. خانواده کریشنامورتی چندین ماه پیش از آن به دفتر مرکزی انجمن تئوسوفی در آدیار، هند نقل مکان کرده بود.Lutyens p. در پی این کشف، کریشنامورتی تحت حمایت انجمن قرار گرفت و به‌طور گسترده ای جهت آماده‌سازی برای مأموریت مورد انتظار، از وی مراقبت شد. هر چند قبل از ۱۹۲۵م کریشنامورتی حرکتی خارج از مسیر مورد انتظاری که رهبران انجمن تئوسوفی در آدیار و بسیار از تئوسوفیست‌ها از وی داشتند، نکرده بود، در ۱۹۲۹م به‌طور علنی دستورالعمل استار (ستاره) را (سازمانی که توسط رهبر انجمن تئوسوفی به منظور آماده کردن جهان برای ظهور معلم جهانی ایجاد شده بود) منحل کرد.Jiddu, Krishnamurti (1929). کریشنامورتی مابقی عمرش را در سفر به جهان به عنوان سخنگویی مستقل گذراند و به‌طور گسترده‌ای به عنوان متفکری اصیل در موضوعات معنوی، فلسفی و روانشناسانه شناخته شد. اختلاف و عقاید نژادی بلاواتسکی فرض کرده بود که بشریت از طریق یک سری از مراحلی که نژادهای ریشه نامیده می‌شد تکامل یافته، در حال حاضر، آریایی، پنجمین نژاد ریشه (از هفت) می‌شد. آن‌ها مراحل تکاملی کل بشریتی که وارد می‌شود را نشان می‌دهند، هر نژاد ریشه ایی جدید، پیشرفته تر از نژاد قبلی می‌باشد. او تعلیم داد که مرحله اولیه تکامل در آتلانتیس در طول چهارمین نژاد- ریشه اتفاق افتاده‌است. نژاد- ریشه آریایی تنها قدمی بعدی در پیشرفت تکاملی بود، که باید در نهایت با نژاد- ریشه معنوی تر ششم جایگزین می‌شد.Blavatsky 1888. او ضمن بیان تحمل مذهبی و بیان جامع اظهار می‌کرد، تئوسوفیست‌ها، در مجموع به همان اندازه که به کتاب مقدس احترام می‌گذارند و حقایق ابدی را در آن می‌یابند به همان اندازه به متون مقدس دیگر مردم احترام می‌گذارند و در آن‌ها نیز حقایق ابدی همانندی را همچون در وداها، زند اوستا، تریپیتاکا و… می‌یابند.Blavatsky 1966 "Neo-Buddhism" pp. | ## جمع‌بندی | در مقابل گویدو ون لیست، ملی‌گرای افراطی آلمانی- اتریشی و پیروانش همچون لانز ون لیبینفلز، بعداً به‌طور انتخابی بخش‌هایی از فلسفه سری بلاواتسکی را با ایده‌های ناسیونالیستی و فاشیستی در هم آمیختند؛ این سیستم تفکری به عنوان «آری سوفی» شناخته شد.