موضوع مقاله: عبدالله انتظام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عبدالله انتظام | مقدمه: عبدالله انتظام وزیری (زاده ۱۲۷۸ – درگذشته ۲ فروردین ۱۳۶۲) دیپلمات، سیاست‌مدار، مدیر ارشد اجرایی ایرانی، وزیر امور خارجه ایران در کابینه حسین علاء و فضل‌الله زاهدی . | ## بخش 1: عبدالله انتظام | او به‌دنبال مخالفت با خشونت ورزیدن در تظاهرات پانزده خرداد ۱۳۴۲ برکنار و خانه‌ نشین شد.بازیگران سیاسی عصر رضاشاهی و محمدرضاشاهی. انتشارات انیشتین، ۱۳۷۳ تهران انتظام در زمان سفارت در آلمان وارد لژ فراماسونری شد و امیر عباس هویدا را هم به عضویت آن درآورد. زندگی‌ و تحصیل عبدالله انتظام وزیری، فرزند میرزامحمدخان ملقب به انتظام‌السلطنه، از رجال دوره قاجار و و از نوادگان میرزا عیسی وزیر تفرشی معروف به وزیر بود. عبدالله و برادرش نصرالله، در عرصهٔ سیاسی ایران در دوران معاصر حضور چشمگیری داشتند تاجایی‌که دو برادر به «دوقلوهای سیاسی» معروف شدند. او دوره ابتدایی را در مدرسه اقدسیه و متوسطه را در دبیرستان ایران و آلمان در تهران به‌پایان برد و آلمانی، انگلیسی و فرانسوی را فرا گرفت. برای ادامه تحصیل به ایالات متحده آمریکا رفت و در دانشگاه لاسال علوم سیاسی خواند. ازدواج و فرزند انتظام در دوران تحصیل در امریکا در سال ۱۹۲۷م -۱۳۰۶ ش با مارگارت رابینسون ازدواج کرد که از خانواده متشخص امریکایی بود و پدرش شهردار شهر جورج تاون بود و از اقوام استیون وینسنت بنت بود. مارگارت با هرولد هوران ازدواج کرد و آنها نام خانوادگی او را بر روی این پسر قرار دادند و او شد هیوم الکساندر هوران. هیوم هوران بعدها مدتی به ارتش امریکا پیوست و سپس در دانشگاه هاروارد شاگرد شرق شناس مشهور امریکایی همیلتون الکساندر روسکین گیب شد. | ## بخش 2: عبدالله انتظام | سپس به وزارت خارجه امریکا پیوست و یکی از شرق شناسان و عرب شناسان مهم بود و سفیر امریکا در چند کشور عرب شد.تا اینکه در سال ۲۰۰۴ میلادی درگذشت. همسر وی از خیرین بود و برای ایتام، جزامیان، نابینایان و مستمندان کهریزک مبالغی اهدا میکرد. زندگی حرفه ای انتظام پس از بازگشت به تهران در ۱۲۹۷ ش به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. پس‌از بازگشت، مدیر کل دفتر سیاسی وزارت امور خارجه شد و سپس نایب اول سفارت‌خانه‌های ورشو و برن، و سرانجام کاردار سفارت در برن شد. همچنین، نماینده ایران در سازمان ملل متحد در ژنو بود، و هم‌زمان مدیر اداره اطلاعات وزارت امور خارجه ایران و رئیس ادارهٔ سوم سیاسی آن بود. انتظام، ۱۳۱۵، کنسول ایران در پراگ شد و از اردیبهشت ۱۳۱۷ تا آذر ۱۳۱۹، کاردار ایران در سوییس بود. سفیر ایران در آلمان در فروردین ۱۳۲۵، یک سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، انتظام، وزیر مختار و سرکنسول ایران در اشتوتگارت، و نماینده ایران در شورای عالی متفقین شد و تا مرداد ۱۳۳۰ در آن ماند. وزیر خارجه نام انتظام، درحالی‌که هنوز در آلمان بود، در کابینه اول حسین علاء به عنوان وزیر امور خارجه برده شد. با کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سرنگونی دولت محمد مصدق و روی کار آمدن کابینهٔ فضل‌الله زاهدی در ۲۰ شهریور ۱۳۳۲، وزیر امور خارجه شد و تا فروردین ۱۳۳۴ در آن ماند. | ## بخش 3: عبدالله انتظام | مدیرعامل شرکت ملی نفت در ۱۳۳۶، با درگذشت مرتضی‌قلی خان بیات (سهام‌السلطان) رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران انتظام جانشین او شد و تا ۱۳۴۲ در آن منصب ماند. انتظام از سالها قبل با حسنعلی منصور و پدر او و با امیر عباس هویدا دوستی داشت و قبلا در وزارت خارجه به آنها کمک کرده بود آن دو را به شرکت نفت دعوت کرد و به آنها منصب های مدیریتی داد. تلاش نخست‌وزیر وقت برای التیام روابط وی و شاه به جایی نرسید و همچنان تا سال‌ها از صحنه سیاست طرد بود. انقلاب ۵۷ در اواخر حکومت محمدرضا پهلوی، دوباره به خدمت غیررسمی فراخوانده‌ شد و چندی از مشاوران شاه بود و بهمراه علی امینی، او را به ماندن در کشور توصیه کرد. انتظام پس از انقلاب ایران (۱۳۵۷)، زندانی نشد، چون خوش‌نام بود و حتی روح‌الله خمینی هم به زندانی‌ شدنش رغبت نشان نداد، گرچه دفتر کارش مصادره شد. انتظام در دوم فروردین ۱۳۶۲، در ۸۴ سالگی در تهران درگذشت و در آرامگاه ابن بابویه آرمید. انتظام افزون‌بر برخورداری از تحصیلات معمول، صنعت‌گر قابلی نیز بود و در عکاسی، نجاری، تراش‌کاری و آهنگری مهارت داشت.هدایت، مخبرالسلطنه. ص۱۱ انتظام فراماسون بود و در سال ۱۳۳۹ ظاهراً به دستور او، هویدا به لژ فروغی پیوست که در همان سال تاسیس شده بود و انتظام استاد بزرگ آن بود. سیاستگزاران و رجال سیاسی در روابط خارجی ایران، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وابسته به وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۶۹، ص ۴۷. | ## جمع‌بندی | احمد میرفندرسکی، در همسایگی خرس، (تهران، پیکان، ۱۳۸۲)، به کوشش عبدالرضا هوشنگ مهدوی، ص۸۱.