موضوع مقاله: ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی) | مقدمه: ترکان خاتون (درگذشته حدود سال ۴۸۷ قمری برابر با ۱۰۹۴ میلادی)، ملکه همسر و هم‌نشین، ملکشاه سلجوقی و ملکه مادر و نایب‌السلطنه پسرش محمود یکم بود. | ## بخش 1: ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی) | او از نظر زیبایی، مقام بلند و شکوهی که به‌طور موروثی از سلطان ملکشاه داشت (قدرت، احترام و نفوذ او به خاطر نسبت خانوادگی‌اش با سلطان ملکشاه بود، نه فقط به دلیل توانایی شخصی خودش.)نفوذ و قدرت فراوانی یافته بود و با خواجه نظام‌الملک دشمنی شدیدی داشت. او وزیر مخصوصی داشت به نام تاج‌الملک ابوالغنایم پارسی که مردی خوش‌سیما، خوش‌بیان، کاردان، دانشمند و باهمت بود. همچنین متولی جامه‌خانه (خزانهٔ لباس و اموال درباری) بود و ترکان‌خاتون می‌خواست او را بر نظام‌الملک برتری دهد و به جای او به وزارت بنشاند.تاج الملک ابوالغنایم را که صاحب دیوان ترکان خاتون بود به جای نظام الملک منصوب کرد. وی در امور سیاسی و نظامی مملکت دخالت کاملاً مستقیم داشت و همراه با ملکشاه امور سیاسی و اقتصادی و تمام مسائل مملکتی را رتق و فتق می‌کرد و در سلطنت با همسرش شریک بود و نیرومندترین بانوی طول تاریخ سلجوقیان بود. بسیاری از مورخان وی را از مهم‌ترین عوامل برکناری و سپس قتل خواجه نظام الملک توسی، وزیر ملکشاه، می‌دانند. دلیل این دشمنی خونین با خواجه نظام الملک این بود که وی مخالف ولایتعهدی محمود بود و او را برای این منصب با کفایت و شایسته نمی‌دید. ملکشاه دو تن از پسران ترکان خاتون، داود و احمد، را به جانشینی خود انتخاب کرد، ولی هر دوی آنان پیش از پدر از دنیا رفتند.داوود، پسر ترکان خاتون، مورد علاقه پدرش بود، اما قبل از پدر درگذشت.راه یافتن شیعیان به دربار سلطان ملکشاه، به روحیهٔ مدارا و تسامح مذهبیِ خودِ ملکشاه و همچنین به حضور و نفوذ همسرش، ترکان‌خاتون، مربوط بود. | ## بخش 2: ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی) | پس از مرگ ملکشاه، ترکان خاتون تعداد زیادی از پیروان را دور خود جمع کرد تا پسرش محمود بتواند پادشاه شود. پس از مرگ ملکشاه، ۲۰،۰۰۰،۰۰۰ دینار طلا بین اعضای ارتش تقسیم کرد و بدین ترتیب آنها را به سمت خود جذب کرد. او نقش مهمی در حفظ و تداوم قدرت این سلسله ایفا کرد او نه تنها به عنوان همسر و مادر سلاطین، بلکه به عنوان یک سیاستمدار فعال، در تحولات سیاسی آن دوران تأثیرگذار بود. وفات او نقطه‌عطفی در تاریخ سلجوقیان به‌شمار می‌رود که به تشدید اختلافات داخلی و تغییرات سیاسی منجر شد ترکان خاتون در زمان مرگش ده هزار اسب ترکی داشت این نشان دهنده قدرت فراوان وی بود باغ احمد سیاه باغی بوده که احمد بن سیاه جد عبدالرحمن بن محمد بن سیاه در قرن سوم هجری در اصفهان ساخته و در زمان ملکشاه سلجوقی محل سکونت ترکان خاتون زن او بود. این باغ بسیار بزرگ و تالارهای تو در تو وسقف های بلند با قاب های منقش و مصور و دیوارهای گچبری شده و آئینه کاری و تالارهائی که دارای دیوار مشبک از چوب قرنفل خوش نقش و خوش تراش بود داشت و در کنار زاینده رود قسمت غربی اصفهان واقع بود . ازدواج آلپ ارسلان شاهنشاه سلجوقی که پدر ملکشاه بود دخترش عایشه‌خاتون را به شمس‌الملک ناصر داد که پسر و جانشین سلطان قراخانی تمقاچ‌خان ابراهیم بود. بعدها در سال ۱۰۶۵ میلاد آلپ ارسلان ترتیب ازدواج پسرش را با ترکان خاتون داد که آن زمان هر دو حدود ۱۲ سال داشتند. | ## بخش 3: ترکان خاتون (همسر ملکشاه سلجوقی) | این دو صاحب پنج پسر شدند مه داوود، ابو شجاع احمد، محمود زادهٔ ۱۰۸۷ میلادی یکی از پسران دیگرشان نیز در کودکی فوت نمود و در شهر ری دفن شد. و یک دختر حاصل این ازدواج بود به اسم ماه‌ملک خاتون، که با خلیفهٔ عباسی المقتدی در سال ۱۰۸۲ میلادی ازدواج کرد. وی بعد از بسیج نیروهای خود به اصفهان آمد و چون برکیارق برای جنگ با تتش که عموی او بود از اصفهان خارج شده بود بدون خون‌ریزی شهر اصفهان را به تصرف درآورد و تاج پادشاهی را بر سر پسرش گذاشت. برکیارق بعد از شکست به اصفهان آمد بدون اینکه اطلاع داشته باشد که حکومت او سرنگون شده است. ترکان خاتون او را به اسارت گرفت و چون ترکان خاتون برای ازدواج با فرخ سلطان به وعدهٔ خود عمل نکرد، فرخ سلطان از وی رنجیده شد. | ## جمع‌بندی | ترکان خاتون سپس یک افسر عرب بنام برکت‌القیس که از بغداد آمده بود را به بهانهٔ ازدواج با او تحریک کرد که فرخ سلطان را بکشد.