موضوع مقاله: بست قلات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بست قلات | مقدمه: بست قلات، روستایی در دهستان فتویه بخش مرکزی شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است. | ## بخش 1: بست قلات | صحرای بَشکرِی از چاه قیل به طرف گوده درسه راهی گود گز، چاه بنارد، بستک در صحرای بَشکرِی برکه کوچکی است به نام برکه گلانی و زمین کشت دیم؛ و چهار کیلومتری به سمت مشرق برکه حاجی عبدالرحیم است یک برکه و۵۰۰ اصله نخل دیم و زمین کشت دیم و برکه ستا حدود ۱۰۰۰ اصله نخل دیم و یک موتور پمپ ۳ باب آب‌انبار است. بین بست قلات و چاه بنارد صحرایی است به نام لاور مندخان در حدود ۲۰۰ من (۸۰۰ کیلو) زمین کشت دیم دارد. در ضلع جنوب شرقی تنگ شیک گردنه کوچک ومالروی است که قبل از ایجاد جاده ماشین راه بستک وگوده بوده این گردنه اسمش گردنه شمی است. ده قدیم بست قلات کوهستانی است و در کنار دره‌ای بسیار عمیق قرار دارد که نامش «دره قلات» است. قبلاً که سوخت هیزم و زغال رایج بود بیشتر هیزم و زغال منطقه از روستای بست قلات تأمین می‌شد. در کوه بست قلات درختان گوناگونی وجود دارد مانند: بنه سقز، انجیر، و بادام کوهی نیز فراوان بدست می‌آید؛ و درخت‌های تنومندی نیز وجود دارد مانند: کنار، سُمر، سَلمَ و نادِر که از هیزم آن برای زغال استفاده می‌کردند. | ## بخش 2: بست قلات | در جنوب این گردنه چشمه ای است که حدود ۱۰۰ بته نخل را آبیاری می‌نماید و ۵۰ من زمین زیر کشت دارد. در حدود ۶ سال است که مردم روستای بست قلات از قسمت کوهستانی نقل مکان نموده‌اند و در شش کیلومتری شمال ده قدیم و از جنوب جاده آسفالت بستک به گوده در جلگه ای ساختمان ساخته‌اند وساکن شده‌اند. زمامداران محلی در زمان‌های گذشته در روستای بست قلات مردان وزن‌های رشیدی وجود داشته‌اند که مورد احترام خاص و عام بودند، و حتی در امور دولتی و مسؤلیت روستا نیز با مردان شرکت داشتند، یکی از جاهای دیدنی بست قلات محلی به نام ماهوی و چشمه آرمیزی است. پوشش گیاهی گیاهان و درختانی که در این روستا وجود دارد عبارتند از: کُنار، و سمر سَلَم، کِرت و نخل، لیمو، انجیر، توت، انار و بنه که از میوه آن برای خوردن استفاده می‌شود میوه گیلاس همچنین یک نوع میوه کوهی به نام اَذلَک به شکل گیلاس اما ریز به اندازه یک‌دانه بنه و رنگی بنفش سیر دارد، وقت جمع و خوردن دست ودهان را بنفش می‌کند. پیشینه تاریخی روستای قدیمی بست قلات که در «دره قلات» و در داخل کوه واقع است یک روستای بسیار قدیم وتاریخی است، پیشینه این روستا به پیش از اسلام می‌رسد و این ده در آنزمان زرتشتی‌نشین بوده‌است. چند آثار زرتشتی در دل کوه به چشم می‌خورد، همچنین ساخت خانه‌ها نیز به‌طور عجیبی است، بعضی از خانه‌ها که در اطراف دره بست قلات ساخته شده‌است فقط در ساخت آن سنگ به کار برده‌اند بدون ساروج یا گِل ولای، بقایای خانه‌های که بجا مانده‌است نشان می‌دهد که فقط از سنگ‌های خوشکی که از ته دره عمیق «دره قلات» آورده‌اند ساخته‌اند، سنگ‌ها روی هم چیده‌اند و سقفش با چوب درختان کوهی که از ارتفاعات کوه اطراف خود بوده آورده‌اند وسقف خانه را با آن پوشانده‌اند. | ## بخش 3: بست قلات | اما قسمتی از خانه‌ها که در پائین دره قلات است در آن گِل و گچ به کار برده‌اند، از طرز بنای آن پیداست که پس از اسلام بنا شده‌است، اما قسمت خانه‌هایی که قبلاً ذکر شد قبل از اسلام بنا شده‌است، و در دوران زرتشتی‌ها ساخته شده‌است. بین تنگ بستک وبست قلات از طریق جاده پیاده و مالرو لاوری وجود دارد به نام «لاور کاردان» یا (کاهدان)، حدود ۵۰۰ من بذر افکن زمین دیم دارد که متعلق به اهالی روستای بست قلات است. پیش از رسیدن به لاور کاردان زیر کوه غاری است بسیار بزرگ و عمیق که به خانه «ذنب لاور» معروف است، می‌گویند که سده‌ها پیش شخصی یا پهلوانی به نام ذنب لاور با زنجیر و بند و طناب می‌رفته در آنجا ته غار سکونت می‌گزیده‌است. این غار دقیقاً رو به روی روستای زنگارد در کمر کوه و از طرف جنوب زنگارد واقع است. | ## جمع‌بندی | اما حالا مردم بست قلات این خانه‌های تاریخی را رها کرده‌اند و از درواه نیز بیرون رفته‌اند و در خارج کوهستان خانه ساخته‌اند و ساکن شده‌اند، روستای جدید بست قلات دارای مسجد، دبستان، خانه بهداشت، برق، و آب‌انبار برکه است.