aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: قلعه جلال‌الدین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه جلال‌الدین | مقدمه: قلعه جلال‌الدین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: قلعه جلال‌الدین | قلعه جلال‌الدین که از سنگ و آجر و گچ ساخته شده، عبارت است از شش برج و چند یورت که قطرا از شمال به جنوب اطول از مغرب به شرق است. موقعیت قلعه قلعه جلال‌الدین در شهرستان گرمه و بر روی تپه نسبتاً مرتفع سنگی قرار گرفته است. این قلعه با پلانی شش گوش، دارای شش برج مدور در اطراف است و درِ ورودی آن در ضلع جنوبی قرار دارد که در گذشته عمارتی نیز بالای درِ ورودی قرار داشته است. این قلعه در داخل از چهار اتاق در میان برج‌ها ساخته و خمره‌هایی نیز در بدنه دیوارهای داخلی جهت جمع‌آوری آب و آذوقه ایجاد شده است. در ضلع جنوبی و سمت راست درِ ورودی این قلعه راه پله‌ای جهت دسترسی به برج‌های نگهبانی قرار دارد و روزنه‌هایی در تمام طول دیوارهای اطراف و برج‌ها نیز ایجاد شده است. | ## بخش 2: قلعه جلال‌الدین | در پایین و ضلع جنوب غربی قلعه چشمه آب شیرینی وجود دارد که آن نیز موسوم به جلال‌الدین می‌باشد. این قلعه در گذشته دو یا سه طبقه بوده که این قلعه را به شهر جاجرم متصل می‌ساخته است. آب مخصوص قلعه درون قلعه در طرف شمال غربی، چاهی است مخصوص آب قلعه که حالا تقریباً بیست ذرع عمق دارد و پیداست که پر شده است. آنچه معلوم می‌شود چون چشمه بزرگی است، دامنه تپه‌ای که قلعه بالای آن ساخته شده منفجر است، این چاه پایابی بوده که آب از آن با مشک بالا می‌آورده‌اند. در دهنه چاه صناعت و بنایی نشده همان حفره است و در اطراف چاه آثار کلنگ دیده نمی‌شود؛ مثل این که این دهنه طبیعی است. | ## بخش 3: قلعه جلال‌الدین | مناقشات محلی در گذشته این قلعه در شهرستان گرمه‌جاجرم واقع شده بود، در سال 1387 هجری شمسی با استقلال این دو شهرستان و تقسیم به شهرستان گرمه و شهرستان جاجرم و به دلیل مشخص نشدن حریم جغرافیایی درست معضلاتی در زمینه های مختلف به وجود آمد. طبق اسناد رسمی این قلعه متعلق به شهرستان گرمه است و در تابلو سردر و تابلو های رسمی عنوان قلعه جلال الدین گرمه ذکر شده است. هرچند از نظر تاریخی این قلعه به شهرستان جاجرم نزدیک تر است ولی هیچگاه مردم این دو شهرستان بر سر اسم شهرستان خودشان در کنار نام قلعه به توافق نرسیدند. عده‌ای این قلعه را به جلال‌الدین سلجوقی و عده‌ای آن را به جلال‌الدین؛ بنیان‌گذار سلسله جلالیه نسبت می‌دهند اما نظریه‌ای که در حال حاضر مطمئن‌تر و محتمل‌تر از بقیه به نظر می‌رسد این است که قلعه جلال‌الدین یک قلعه نظامی است که مربوط به قرن هفتم هجری قمری می‌باشد و آن را به سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه نسبت می‌دهند. | ## جمع‌بندی | بر اساس این نظریه به نظر می‌رسد که این قلعه به دستور سلطان جلال‌الدین و در هنگام حمله مغول به ایران و در جریان جنگ و گریزهای سلطان جلال‌الدین و در زمانی که وی پس از مرگ پدرش در جزیره آبسکون (آشوراده کنونی) از جانب مازندران به سمت شرق ایران حرکت نمود تا خود را برای مقابله با سپاهیان مغول آماده سازد، ساخته شده باشد.
موضوع مقاله: کاخ اختصاصی گرگان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاخ اختصاصی گرگان | مقدمه: کاخ اختصاصی گرگان یا کاخ موزه گرگان یا کاخ سلطنتی گرگان مربوط به دوره پهلوی اول است و در گرگان، پارک شهر (کتابخانهٔ سابق) واقع شده‌است. | ## بخش 1: کاخ اختصاصی گرگان | کاخ شهر گرگان که یکی از ۱۲ کاخ خانواده پهلوی در کشور و محل اقامت این خانواده در منطقه بوده‌است، پس از مرمت به کاخ موزه گرگان تبدیل شده‌است. این کاخ موزه اولین موزه شمال، چهارمین موزه تخصصی باستان‌شناسی و بیست و چهارمین موزه کشور محسوب می‌شود. | ## بخش 2: کاخ اختصاصی گرگان | این بنا در سال ۱۳۴۳ به عنوان موزه گشوده می‌شود و تا سال ۱۳۶۱ دایر می‌ماند و پس از بازسازی دوباره افتتاح می‌شود. این بنا که در دو طبقه به سبک اروپایی ساخته شده، در سال ۱۳۱۷ به دستور رضاخان در کنار مجموعه‌ای از ساختمان‌های اداری در آن سال‌ها از جمله شهرداری، ثبت احوال، مدرسه ایرانشهر و اداره پست گرگان بنا شد. | ## بخش 3: کاخ اختصاصی گرگان | این اثر در تاریخ به شمارهٔ ثبت ۱۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است و با مرمت و بازسازی در افتتاح شده‌است. | ## جمع‌بندی | کاخ موزه گرگان شامل دو بخش همکف و طبقه بالاست که در طبقه همکف ۳۰ تن از مشاهیر استان گلستان از قرن سوم تا دوره معاصر همراه با تندیس معرفی شده‌اند که به بخش مشاهیر مشهور است و در طبقه یک صد قلم از لوازم و اشیای دوره پهلوی و همچنین استراحتگاه خانواده پهلوی در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته‌است.
موضوع مقاله: آب‌انبار شش بادگیر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آب‌انبار شش بادگیر | مقدمه: آب‌انبار شش بادگیر مربوط به دوره معاصر است و در یزد، محله شش بادگیری، کوچه شش بادگیر واقع شده و این اثر در تاریخ ۴ فروردین ۱۳۵۷ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: آب‌انبار شش بادگیر | این بنا دارای دو ورودی (یکی در شمال و دیگری در جنوب مخزن)، شش بادگیر و مخزن بزرگی به حجم دو هزار متر مکعب است. ورودی آب‌انبار در قسمت جنوبی است و بین پله‌های بیست و پنج و بیست و شش آن، از بالا یک هشتی با سنگ‌فرش آجری قرار دارد و طاق آب‌انبار بعد از هشتی شروع می‌شود. آب‌انبارها از جمله تأسیسات وابسته به قنات هستند که برای ذخیره‌سازی در زمستان و استفاده در تابستان کاربرد داشته‌اند. | ## بخش 2: آب‌انبار شش بادگیر | این آب‌انبار بزرگ و پرحجم بالغ بر ۲٬۰۰۰ متر مکعب گنجایش داشته و دو عدد شیر یا راه دسترسی به شیر آب‌انبار دارد که یکی برای استفاده مسلمانان و دیگری برای استفاده اقلیت دینی زرتشتی می‌باشد. این آب‌انبار دارای شش بادگیر است، سه بادگیر آن از ابتدا ساخته شده بود و سه بادگیر دیگر بعدها به آن الحاق شده‌است. با کمی دقت در شکل بادگیرها تفاوت سه بادگیر قدیمی با دیگر بادگیرهای آن مشهود است. | ## بخش 3: آب‌انبار شش بادگیر | شش بادگیر آب‌انبار با توجه به شرایط اقلیمی و جهت باد در این منطقه به شکل ۸ وجهی می‌باشند. | ## جمع‌بندی | در این شهر بیش از ۷۵ آب‌انبار وجود دارد ۱۸۰ سال پیش در دوره قاجاره ساخته شده‌است.
موضوع مقاله: برج سنگی روستای میدانک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # برج سنگی روستای میدانک | مقدمه: برج سنگی روستای میدانک مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ است و در ۶۰ کیلومتری کرج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: برج سنگی روستای میدانک | بنای آرامگاهی معروف به برج میدانک که در نزد اهالی به برج تهمینه شهرت دارد، مدفن یکی از قلعه‌بانان یا اعضای خاندان پادوسپان (۹۷۵- ۱۰۱۴ هجری شمسی) از حکام محلی منطقه رویان در خلال قرن‌های هشتم تا نهم هجری قمری است. | ## بخش 2: برج سنگی روستای میدانک | بنای سنگی برج میدانک یا برج تهمینه، مقبره‌ای است با پلان ۸ ضلعی با یک ایوان پیش آمده در سمت غرب، پهناوری ورودی ایوان حدود ۳ متر است و با ضخامت دیوارهای طرفین به ۶۰ متر می‌رسد. | ## بخش 3: برج سنگی روستای میدانک | فضای داخلی برج دارای پلان مربع شکل است که چهار قوس عقب نشسته آن در هر ضلع، پلان چلیپایی را در ذهن تداعی می‌کند. | ## جمع‌بندی | پوشش برج به صورت گنبدی دوپوش مخروطی و رک بوده است که در حال حاضر، پوشش بیرونی از بین رفته و تنها پوش زیرین باقی مانده است.
موضوع مقاله: آب‌انبار حاج آقا رضا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آب‌انبار حاج آقا رضا | مقدمه: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: آب‌انبار حاج آقا رضا | این آب‌انبار که به همت حاج‌آقا رضا ذوالقدر جهرمی حاکم وقت و به روایتی توسط یکی از متمولین محله‌ی گازران به نام حاج‌آقا رضا بنا شده به همین نام نیز معروف شده است و اکنون در جنوب غربی جهرم، در حاشیه‌ی میدان آیت‌الله حق‌شناس قرار دارد. معماری بنا ساختمان آب‌انبار حاج‌آقا رضا به صورت دوازده‌ضلعی با یک گنبد ۴متری روی آن است. | ## بخش 2: آب‌انبار حاج آقا رضا | مخزن این آب‌انبار گرد و حدود ۱۱۰متر مساحت و ۷متر عمق دارد و ۶دریچه و ۱۲ناودان در بالای هر ضلع است که آب سقف را به وسیله‌ی آنها به سمت مخزن هدایت می‌کردند. در داخل مخزن همچنین سنگ‌هایی در یک امتداد بیرون زده که از آنها به عنوان پله استفاده می‌کرده‌اند. | ## بخش 3: آب‌انبار حاج آقا رضا | ## جمع‌بندی | بعضی از این سنگ‌ها در عمق خاصی نصب شده و از آنها به عنوان شاخص و تعیین میزان آب مخزن استفاده می‌شده است.
موضوع مقاله: خانه آقای حسنی اردکانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خانه آقای حسنی اردکانی | مقدمه: منزل آقای حسنی اردکانی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفعلیخان زند، کوچه ۱۲ امام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: خانه آقای حسنی اردکانی | خانه حسنی اردکانی که درخیابان لطفعلی خان زند واقع شده است در سال ۱۳۵۷ خورشیدی به شماره ۱۶۰۱ درفهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است مرمت مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس، گفت: مرمت خانه تاریخی حسنی اردکانی شیراز که متعلق به دوره قاجاریه است با ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دردست انجام است. | ## بخش 2: خانه آقای حسنی اردکانی | فریدون فعالی بیان داشت: با توجه به ارزش‌های تاریخی ومعماری خانه حسنی اردکانی عملیات مرمت این خانه تاریخی از محل اعتبارات سال گذشته و ازاواسط اسفند ماه ۹۰ آغازشد وهم اکنون مراحل پایانی آن نزدیک است. | ## بخش 3: خانه آقای حسنی اردکانی | احیای پوشش پشت بام این بنا همراه با تعویض تیرهای فرسوده، مرمت و تعویض شیر سرهای چوبی و اجرای آجرکاری دربخش‌های مورد نیازازمهمترین اقداماتی است که درمرمت این خانه تاریخی به مرحله اجرا درآمده است. | ## جمع‌بندی | تزئینات از تزئینات این خانه ارزشمند تاریخی می‌توان به سقف‌های چوبی منقوش، آجرکاری و کاشیکاری سنتی، گچبری‌های زیبا و درک‌ها و ارسی‌ها با شیشه‌های رنگی، مشبک‌های سنگی و چلنگری اشاره کرد.
موضوع مقاله: پل صلوات‌آباد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پل صلوات‌آباد | مقدمه: پل صلوات آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان بیجار، روستای صلوات‌آباد، بر روی قزل‌اوزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: پل صلوات‌آباد | موقعیت پل صلوات‌آباد در ۱۵ کیلومتر جادهٔ آسفالتهٔ بیجار-تکاب در روستای صلوات‌آباد بر روی رودخانهٔ قزل‌اوزن احداث شده است. پل صلوات‌آباد در مسیر ارتباطی سلطانیه و زنجان با دیگر شهرهای غرب کشور از جمله بهار در استان همدان، و نیز کرمانشاه و سنندج قرار دارد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶. | ## بخش 2: پل صلوات‌آباد | قدمت تاریخ دقیق ساخت پل صلوات‌آباد مشخص نیست، اما بنا بر شواهد معماری گمان رفته که این پل با عناصر ویژهٔ دوران صفویه و به ویژه سنگ‌های حجاری‌شده و الگوهای معماری این دوران احداث شده، و در دوره‌های بعدی مرمت شده‌باشد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶. ویژگی‌های معماری پل صلوات‌آباد دارای قوس‌های تیزه‌دار و سکوهای متعدد است و در ساخت آن اصول پل‌سازی معماری ایران به‌طور کامل رعایت شده است. | ## بخش 3: پل صلوات‌آباد | طول پل ۱۳۰ متر و ارتفاع آن بسته به موقعیت و توپوگرافی محل، بین ۸/۴ تا ۱۲ متر متفاوت است.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۷. در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ عملیات مرمت و تعمیر از سوی میراث فرهنگی استان کردستان بر روی پل صلوات‌آباد انجام شد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۷. | ## جمع‌بندی | تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، معاونت معرفی و آموزش، ادارهٔ کل آموزش، انتشارات و تولیدات فرهنگی، چاپ اول.
موضوع مقاله: کلیسای گئورگ مقدس (تهران) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای گئورگ مقدس (تهران) | مقدمه: کلیسای گئورگ مقدس ، تهران مربوط به اوایل دوره قاجار است و در تهران، خیابان شاهپور (خیابان وحدت اسلامی فعلی)، بازارچه قوام‌الدوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۶۲۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کلیسای گئورگ مقدس (تهران) | این کلیسا در آغاز (۱۷۹۵–۱۷۹۰ میلادی) به صورت نمازخانه‌ای ساده بوده لیکن در ۱۲۱۴ خورشیدی (۱۸۳۵ میلادی) تبدیل به کلیسا شده و پس از بازسازی در ۱۲۶۱ خورشیدی (۱۸۸۲ میلادی) به صورت کنونی درآمده است. تاریخ دو خانواده از اهالی تفلیس به نام‌های «هُوسِپیان» و «استِپانیان» در ۱۱۷۴ خورشیدی (۱۷۹۵ میلادی) نمازخانهٔ گئورگ مقدس را که در ۱۸۸۲ میلادی تبدیل به کلیسا شد احداث کردند.اسقف اعظم سبوه سرکیسیان، ارامنهٔ تهران (تهران: شورای خلیفه گری ارامنهٔ تهران، ۱۳۸۱) این کلیسا از نام سردار ارمنی که در ۳۰۳ میلادی در راه مبارزه برای ترویج مسیحیت کشته شد گرفته‌است. کلیسا دارای یک گنبد با نورگیرهای متعدد بوده و بر روی چهار ستون در دو ردیف قرار دارد که تالار کلیسا را به دو راهرو جانبی و یک فضای میانی تقسیم کرده‌است و ستونها در فاصله چهار متری یکدیگر ساخته شده و در بین این چهار ستون فضای مربع شکلی به ابعاد چهار متر پدیدآورده است. بعلت نبود فضای کافی در سمت غرب کلیسا، برج ناقوس سه طبقه‌ای در ضلع جنوبی کلیسا ساخته شده‌است. | ## بخش 2: کلیسای گئورگ مقدس (تهران) | مدفونان هوسپ گاسپاریان (درگذشته ۱۸۹۸ میلادی)، از نخستین آموزگاران مدرسهٔ هایگازیان و یکی از بنیان‌گذران انجمن دوست داران علم و دانش میکائیل مارکاریان (درگذشته ۱۸۹۳ میلادی)، از بنیان‌گذاران انجمن دوستداران علم و دانش و مدرسهٔ هایگازیان الله وردیخان هاروتونیان (درگذشته ۱۸۳۵ میلادی)، از امرای سپاه قاجار هاروتیون (درگذشته ۱۸۳۵ میلادی) ، فرزند الله وردیخان، از امرای سپاه قاجار ماردیروس خان داویدخانیان امیرتومان (درگذشته ۱۹۰۵ میلادی) ، «رئیس ستاد بریگاد قزاق. او علاوه بر تدریس در مدرسه دارالفنون در وزارت اطلاعات و دارالترجمه خاصه دولتی به عنوان مترجم زبان‌های روسی و فرانسه آغاز به کار کرد.»مهدی بامداد، شرح حال رجال ایران قرن‌های ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ (تهران: زوار، ۱۳۷۸)، جلد: ۵ سلیمان خان سهام الدوله (درگذشته ۱۸۵۳ میلادی)، «از اعظای خانواده اناگولوبیان، سوقومون (سلیمان) برادر منوچهر خان معتمدالدوله بود. سلیمان در قتل‌عام تفلیس به دست سپاهیان آقا محمد خان با فداکاری مادرش جان سالم به دربرد. سلیمان ابتدا به خدمت عباس میرزا نایب السلطنه درآمد و به کار سپاهی گری مشغول شد، وی در جنگ‌های ایران و عثمانی نیز شرکت جست. | ## بخش 3: کلیسای گئورگ مقدس (تهران) | سلیمان خان سهام الدوله که بسیار مورد اعتماد و توجه امیرکبیر بود پس از چندی به حکومت لرستان و خوزستان منصوب شد. سلیمان دو پسر داشت به نام‌های جهانگیر خان که او وزیر صنایع بود و منصب سرتیپی داشت و پسر دیگر او نریمان‌خان قوام السلطنه به زبان فرانسوی مسلط بود و مترجم وزارت امور خارجه و دارای منصب نیابت اول آجودان باشی داشت.» میرزا جهانگیر خان (درگذشته ۱۸۹۱ میلادی)، «برادرزاده منوچهرخان معتمدالدوله و فرزند سلیمان خان سهام الدوله بود. او درجه سرتیپی را از ناصرالدین شاه دریافت نمود و بعد هم ژنرال آجودان ناصرالدین شاه شد. او صنعتگر قابلی بود و در سال ۱۸۸۲ میلادی توانست برای تفنگهای سپاهیان ایران فشنگ بسازد لذا شاه او را به وزیر صنایع منصوب کرد. | ## جمع‌بندی | در همین سال جهانگیرخان به درجه امیرتومانی نائل آمد و او بانی زرادخانه در ایران بود.
موضوع مقاله: مدرسه عباسقلی‌خان شاملو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مدرسه عباسقلی‌خان شاملو | مقدمه: مدرسه علمیه عباسقلی‌خان شاملو معروف به مدرسه عباسقلی‌خان مربوط به سدهٔ ۱۱ ه‍.ق است که توسط عباسقلی‌خان شاملو، بیگلربیگی خراسان دوره صفویه به سال ۱۰۷۷ق ساخته شده و نام سازنده در کتیبه سردر ورودی مدرسه ذکر شده است و در مشهد، ابتدای خیابان صفوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: مدرسه عباسقلی‌خان شاملو | این مدرسه، امروزه از مدارس حوزه علمیه مشهد است و در ابتدای خیابان نواب صفوی، در حاشیه زیرگذر، در کنار حرم رضوی قرار دارد. فضای کلی این مدرسه مستطیل است که دور تا دور ساختمان، حجره‌هایی برای سکونت طلاب قرار دارد. تعداد حجره‌ها به ۱۰۴ عدد می‌رسد و رو به روی هر حجره، غرفه‌ای مشرف به صحن وسیع مدرسه وجود دارد. | ## بخش 2: مدرسه عباسقلی‌خان شاملو | این مدرسه تماماً با آجر ساخته شده و دارای تزئیناتی اعم از کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری سردر ورودی ایوان‌ها و حجرات و رواق‌ها است. سردر این مدرسه در جریان توسعه حرم و تعریض خیابان نواب صفوی، به عنوان یکی از آثار تاریخی – مذهبی، بدون تخریب شکل ظاهری به عقب کشیده شد و اکنون در حاشیه ضلع جنوبی خیابان واقع شده است. وضعیت کنونی مدرسه عباسقلی‌خان از جمله آثار معماری مشهد بوده که تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی خراسان است. | ## بخش 3: مدرسه عباسقلی‌خان شاملو | این مدرسه، اکنون در نزدیکی حرم رضوی قرار داشته و یکی از مراکز حوزه علمیه مشهد به‌شمار می‌آید. طلاب سطح مقدماتی این مدرسه از فارغ التحصیلان دانشگاه می‌باشند که پس از اتمام تحصیلات دانشگاهی در رشته‌های مختلف، وارد حوزه علمیه شده و مشغول به تحصیل در زمینه معارف اسلامی می‌باشند. | ## جمع‌بندی | پذیرش طلاب در سطوح عالی این مدرسه نیز در قالب «مدرسه تخصصی علوم عقلی» از سال ۱۳۹۶ آغاز گردیده است و هم‌اکنون حدود سی نفر در این رشته در مدرسه عباسقلی خان مشغول به تحصیل می‌باشند.
موضوع مقاله: دروازه ارگ (سمنان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دروازه ارگ (سمنان) | مقدمه: دروازه ارگ یا میدان ارگ مربوط به دوره قاجار است و این بنا در تقاطع خیابان طالقانی و خیابان شیخ فضل‌الله نوری در مرکز سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: دروازه ارگ (سمنان) | این بنا دروازه شمالی و تنها باقی مانده ارگ سمنان است که در زمان بهمن میرزای بهاءالدّوله فرزند فتحعلی شاه قاجار، ساخته شده است. ق، در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار و حکمرانی انوشیروان میرزا حکمران سمنان، دامغان، شاهرود و بسطام به اتمام رسیده است. | ## بخش 2: دروازه ارگ (سمنان) | گفته شده است که یک راه زیرزمینی بین دروازه ارگ و خانه کلانتر (عمارت بادگیر) که مکانی برای جمع شدن سربازان و اسلحه بوده است، وجود دارد. طبق گفته‌ها این راه نسبتاً بزرگ به شکلی است که دو نفر در کنار هم می‌توانند ایستاده راه بروند. | ## بخش 3: دروازه ارگ (سمنان) | ## جمع‌بندی | امروزه از مجموعه ارگ دولتی کهن سمنان چیزی باقی نمانده است؛ زیرا در زمان رضا شاه به هنگام ساخت و ساز خیابانها و بناهای نو، تمامی این مجموعه، به جز دروازه شمالی آن تخریب شد.
موضوع مقاله: مسجد حاج محمد جعفرآباده‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد حاج محمد جعفرآباده‌ای | مقدمه: مسجد حاج محمد جعفر آباده‌ای مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، بازارچه حاج محمد جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: مسجد حاج محمد جعفرآباده‌ای | موقعیت جغرافیایی بنا این بنا در بازار اصفهان، میان محله نیم‌آورد و جماله کله و درب امام در بازارچه‌ای هم نام مسجد واقع و از آثار ارزنده دوره قاجار است که به همت حاج محمد جعفر آباده‌ای ـ از روحانیون مشهور اصفهان در قرن سیزدهم هجری ـ ساخته شده است. | ## بخش 2: مسجد حاج محمد جعفرآباده‌ای | <ref></ref> تنها شبستان مسجد توسط فرد مذکور ساخته شده و بقیه مسجد از پیش برقرار بوده است. | ## بخش 3: مسجد حاج محمد جعفرآباده‌ای | ق ـ به پایان رسیده بوده و تنها بخشی از تزیینات آن بعد از مرگ وی به همت پسرش که امام جماعت آن مسجد شد، به انجام رسیده است. | ## جمع‌بندی | <ref></ref> هیات حضرت ابوالفضل اصفهان که از هیات‌های قدیمی و مشهور اصفهان نیز هست، در این مسجد برگزار می‌گردد.
موضوع مقاله: کلیسای ماریوخنه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای ماریوخنه | مقدمه: کلیسای ماریوخنه کلیسایی مربوط به دوره ساسانیان است که در ارومیه، ضلع غربی خیابان قدس واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کلیسای ماریوخنه | این کلیسا یکی از قدیمی‌ترین ابنیهٔ تاریخی استان و زیارتگاه آشوریان مسیحی است و بر فراز کوهی در دو کیلومتری روستای گولان قرار دارد و به استناد کتب دینی آشوری‌ها و نیز با توجه به سبک معماری بنا، کلیسا متعلق به قرن پنجم میلادی می‌باشد. | ## بخش 2: کلیسای ماریوخنه | بنای کلیسا اتاق کوچکی به شکل مکعب مستطیل است و دیواره‌های نسبتاً ضخیم، تاق سنگی گهواره‌ای و یک ورودی به محراب دارد که سادگی، کوچکی، استحکام و نبود تزیین، از ویژگی‌های بارز این کلیسا می‌باشد. | ## بخش 3: کلیسای ماریوخنه | ## جمع‌بندی | فقط جبههٔ داخلی کلیسای ماریوخنه دارای اندود گچ است و مصالح اصلی به کار رفته در بنا را سنگ‌های لاشه‌ای با ملاط گچ تشکیل می‌دهد.
موضوع مقاله: کاروانسرای سنگی صائین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای سنگی صائین | مقدمه: کاروانسرای سنگی صائین که کاروانسرای شاه‌عباسی اردبیل و کاروانسرای شاه عباسی نیر نیز نامیده می‌شود، مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان نیر، گردنه صائین، کیلومتر ۱۰ جاده قدیم نیر- سراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای سنگی صائین | ویژگی‌ها کاروانسرای سنگی صائین در ۱۰ کیلومتری شهرستان نیر در استان اردبیل واقع گردیده‌است. این کاروانسرا به فرمان شاه عباس صفوی در منطقه برف گیر گردنه سایین جهت امنیت مسافران ساخته شده‌است. این کاروانسرا، متناسب با شرایط اقلیمی منطقه ساخته شده‌است، چرا که عرض و ارتفاع ورودی‌های فضاهای زیستی داخل، به حداقل ممکن کاهش یافته طوری که با اندک وسایلی می‌توان آن را مسدود و از نفوذ سرما و کوران برف به داخل آن جلوگیری کرد. | ## بخش 2: کاروانسرای سنگی صائین | مصالح بکار رفته در این کاروانسرا از سنگ‌های همان منطقه که مقاوم در برابر شرایط جوی هستند تأمین شده‌است. روزنه‌های سقفی این کاروانسرا در حداقل اندازه در نظر گرفته شده و از نظر تبادل هوا در صورت نیاز و نیز تأمین روشنایی فضاهای داخل عملکرد منطبق با نیاز طراحی و ساخته شده‌است. ورودی‌های فضاهای ارتباطی داخل در مرکز بنا نسبت به فضاهای جانبی مقداری بزرگتر در نظر گرفته شده تا چهار پایانی که همراه و مورد استفاده کاروانیان بوده نیز بتوانند در داخل پناه بگیرند. | ## بخش 3: کاروانسرای سنگی صائین | ثبت در فهرست یونسکو در سال ۲۰۲۳ در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای سنگی صائین به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. | ## جمع‌بندی | این کاروانسرا به دلیل تأثیر مستقیم در تحولات اجتماعی و ادبیات و شعر و موسیقی و نقاشی که متفاوت از دیگر کاروانسراهای خارج از کشور می‌باشد از نوع نمونه اولیه ایرانی قلمداد گردیده‌است.
موضوع مقاله: کاروانسرای مزینان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای مزینان | مقدمه: کاروانسرای مزینان معروف به کاروانسرای شاه عباسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان داورزن، بخش مرکزی روستای مزینان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای مزینان | معماری این بنا از خارج دارای یک پلان مستطیل شکل است که اضلاع شمالی و جنوبی آن طولانی‌تر از اضلاع شرقی و غربی آن است. ورودی بنا در میان یک ایوان رفیع واقع شده‌است که این ایوان در ضلع شمالی بنا قرار دارد و در طرفین ایوان در هر طرف سه طبقه طاقنما واقع شده که طاقنمای وسطی و آخری به صورت مربع می‌باشد. حال اینکه طاقنماهای طبقه اول و سوم به صورت مستطیل بوده که از طریق وروردی باریکی که این قوس هلالی روی آن زده شده به اتاقک انتهای آن راه پیدا می‌کنیم. | ## بخش 2: کاروانسرای مزینان | در طرفین این طاقناها در هر طرف یک غرفه دو طبقه وجود دارد که هر دو دارای طاقنماها و قوسهای جناغی هستند. در طرفین این غرفه‌ها نیز در هر طرف دو غرفه یک طبقه وجود دارد که در دیوار انتهای هر کدام از غرفه‌ها یک یا دو سراخ مستطیل شکل ۲۰*۱۰است که به طاقنمای غرفه نور می‌دهند. در داخل ایوان بالای سر در کتیبه مربع شکل به ابعاد ۱*۱متر در وسط و داخل قاب ورودی در روی هر لچکی یک لوحه مستطیل به ابعاد۲۵*۶۰سانتیمتر نصب شده‌است. | ## بخش 3: کاروانسرای مزینان | لوحه بزرگ وسطی و لوحه سمت راست از سنگ مرمر سفید و لوحه سمت چپ از سنگ خاکستری رنگ است. داشتن ایوان‌های قرینه در مقابل یکدیگر و غرفه‌ها و طاقنماهای جناقی این بنارا مربوط به دوران صفویه کرده‌است. بر اساس اولین گزارش منتشر شده باستانشناسی، این بنا به سال ۱۰۶۴هجری قمری توسط حاج محمد طالب فرزند حاج معین الدین محمد اصفهانی برسم سنت حسنه وقف، بر بازماندگان راه احداث گردیده‌است در سال ۱۲۸۳هجری قمری توسط حاج علی تقی تاجر کاشانی مرمت گردیده و سپس به سال ۱۳۱۸توسط حاج محمد علی آقا فرزند حاج علی تقی کاشانی ترمیم گردیده‌است. | ## جمع‌بندی | ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای مزینان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.