موضوع مقاله: رابرت ایمبری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رابرت ایمبری | مقدمه: رابرت ویتنی ایمبری (۲۳ آوریل ۱۸۸۳–۱۸ ژوئیه ۱۹۲۴)،اطلاعات گورستان آرلینگتون نایب کنسول سفارت آمریکا در تهران و عامل شرکت نفت سینکلر بود. | ## بخش 1: رابرت ایمبری | قتل رابرت ایمبری این قتل (جمعه ۲۷ تیر ۱۳۰۳) از حوادث مهم دوران رضا خان سردار سپه و از مقدمات انحلال سلسله قاجار و تأسیس سلسله پهلوی است. زمانی که شوروی قرارداد ۱۹۲۱ را با ایران منعقد کرد و تمامی امتیازات روسیه تزاری در ایران را بخشید احمد قوام تصوّر کرد می‌تواند استخراج نفت شمال را به کمپانی‌های نفتی مستقل واگذار کنند و از این طریق به سلطه انحصاری انگلیسی‌ها بر نفت ایران پایان دهد. در این زمان حسین علاء، وزیر مختار ایران در آمریکا، و علیقلی خان ضرابی کاشی (نبیل‌الدوله)، کاردار سفارت، و مورگان شوستر، مشاور سفارت ایران، در مورد نفت ایران رایزنی می‌کردند. در خرداد ۱۳۰۱ ایران تصمیم گرفت امتیازی پنجاه ساله به یک شرکت آمریکایی برای استخراج نفت شمال واگذار کند. در اینجا بود که کمپانی سینکلر شروط را پذیرفت و حاضر شد وامی ده میلیون دلاری در اختیار ایران قرار دهد. در اوائل سال ۱۹۲۴ قتل رابرت ایمبری، دلال کمپانی سینکلر در تهران رخ داد و در سال ۱۹۲۵ کمپانی سینکلر از ایران خارج شد. ماجرای قتل شایعه‌ای بر سر زبان‌ها افتاده بود که یکی از سقاخانه‌های تهران معجزه می‌کند. بر پایه این شایعات، مردی لنگ با نوشیدن آب این سقاخانه معروف به «آشیخ هادی» شفا یافته و یک بهایی نیز به دلیل نپرداختن صدقه به یکی از گدایان آن محل، نابینا شده بود! | ## بخش 2: رابرت ایمبری | به زودی انبوهی از مردم، به خصوص مردمان لنگ، نابینا و کلاً «معلول» و «عاجز»، از چهار گوشه ایران روانه سقاخانه «آشیخ هادی» شدند. روز ۱۸ ژوئیه ۱۹۲۴ «میجر رابرت ایمبری» که چهار ماه پیش با سِمَت کنسولیار دفتر نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در ایران، وارد تهران شده بود، از سر کنجکاوی بهمراه «ملوین سیمور» رهسپار سقاخانه شد. نشریه‌ی نشنال جئوگرافیگ آمریکا، دوربینی در اختیار سرگرد ایمبری گذاشته بود تا از ایران عکس بگیرد و برای انتشار در آن نشریه بفرستد. «ملوین سیمور» آمریکایی بود که بدون روادید وارد ایران شده بود و دفتر نمایندگی آمریکا تعهد کرده بود که تا روشن شدن پرونده او، از این آمریکایی قانون‌شکن، نگاهداری کند. همه دهان به دهان این خبر را گسترده بودند که «ایمبری» از بهائیان است و می‌خواهد آب سقاخانه معجزه گر و شفابخش را مسموم کند. مأموران شهربانی زمانی رسیدند که این دو آمریکایی غرق در خون، نیمه جانی بیشتر نداشتند. «رابرت ایمبری» و «ملوین سیمور» را شتابان به نزدیک‌ترین بیمارستان رساندند؛ و جمعیت خشمگین، در پی درشکه حامل آنان می‌دویدند. پنج روز بعد، «ملوین سیمور» شهادت داد که مردم خشمگین، چهل و پنج دقیقه تمام آن‌ها را زیر رگبار مشت و لگد گرفته، و حتی سربازان با قنداق تفنگ آن‌ها را کوبیدند. | ## بخش 3: رابرت ایمبری | وی گفت رضاخان در نظر گرفته بود که شورشی ضد بهایی منجر به مرگ یک خارجی گردد تا وی بتواند حکومت نظامی اعلام کرده قدرت آخوندها را محک بزند. در این میان سه جوان محکوم به اعدام شدند: مرتضی (۱۹ ساله) سرباز قزاق؛ علی رشتی (۱۴ ساله) شتربان و سید حسین (۱۷ ساله) طلبه. دولت ایران تا پاییز اجرای احکام را طول داد و در نهایت مرتضی را به دلیل نقض انضباط نظامی اعدام کرد و از تبدیل مجازات‌های علی و حسین به حبس ابد خبر داد اعتراضات ایالات متحده، احکام اعدام را مجدداً اعاده کرد و هر دو جوان در حضور نمایندگان دولت آمریکا تیرباران شدند. او از این میزان اظهار نارضایتی کرده و دو برابر آن را درخواست کرده بود.تصویر و درخواست بیوۀ ایمبری - کتابخانه کنگره آمریکا دو سال بعد، کنگرهٔ آمریکا کاترین را محق به دریافت ۲۵ هزار دلار دیگر کرد. ملوین سیمور، ۳ هزار دلار دریافت کرد که برای حقوق از دست داده و هزینهٔ بازگشت او به آمریکا هم مکفی نبود. ناو یو اس اس ترنتون برای بازگرداندن جسد ایمبری به واشینگتن، به ایران فرستاده شد. کاردار سفارت آمریکا، والاس موری، پیشنهاد کرد که این مبلغ صرف ایجاد بورسی تحصیلی برای دانشجویان ایرانی در آمریکا بشود. | ## جمع‌بندی | این طرح مورد استقبال وزارت امور خارجه آمریکا قرار گرفت و در نهایت در سال ۱۳۲۹ به مرحلهٔ اجرا رسید.