موضوع مقاله: نورالدین کیانوری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نورالدین کیانوری | مقدمه: نورالدین کیانوری (۱۲۹۴ – ۲۵ مرداد ۱۳۷۷) دکترای مهندسی عمران، فعال سیاسی ایرانی و دبیر اول کمیته مرکزی حزب توده ایران از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ بوده است. | ## بخش 1: نورالدین کیانوری | کیانوری با پایان تحصیلات خود در آلمان در سال ۱۳۱۹، به ایران آمد و در ۱۳۲۱ به حزب تازه تأسیس توده پیوست. کیانوری بعد از انقلاب، بازداشت و محاکمه شد و پس از آزادی از زندان اوین نیز، تحت مراقبت ویژه وزارت اطلاعات بود و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد. برخی از مواضع سیاسیٖ, فرهنگیٖ, اجتماعی و اقتصادی نورالدین کیانوری در دوران انقلاب ۱۳۵۷ به صورت کتاب ۷۹۵ صفحه ای حزب توده ایران و مسائل میهن انقلابی ما، مجموعه مقالات، مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها، (۱۳۵۷-۱۳۶۰) در ۶۴ جلد دفترچه پرسش و پاسخ هفتگی (۱۳۵۷-۱۳۶۱) در دوران انقلاب منتشر شده بود. کتاب ۷۹۵ صفحه ای «حزب توده ایران و مسائل میهن انقلابی ما» نورالدین کیانوری و ۶۴ «دفترچه پرسش و پاسخ» نورالدین کیانوری در وب بصورت PDF قابل خواندن یا بصورت فایل صوتی قابل گوش دادن است. والدینش مهدی نوری (روحانی)میرزااسم مهدی نوری در شناسنامه و زهرا سلطانی نوریزهرا خانم (اسم در شناسنامه) سلطانی نوری فرزند میرزا محمد حسن سلطانی نوری نوهٔ کاظم سلطان نوری بودند. نورالدین کیانوری تنها شخصی بود که توسط روح‌الله خمینی از مرگ (حکم اعدام) نجات پیدا کرد.صدور لغو حکم اعدام نورالدین کیانوری و ابلاغ حکم حصر خانگی وی توسط روح‌الله خمینی فعالیت معماری، شهرسازی و طراحی جامع نورالدین کیانوری تحصیلات خود را در رشته مهندسی راه و ساختمان در دانشگاه تهران در ایران و دانشگاه فنی آخن در آلمان در دهه ۳۰ میلادی انجام داد و پس از اتمام آن در سال ۱۳۱۹ (۱۹۴۰ یا ۱۹۴۱ م)، به ایران برگشت. تز دکترای او با نام «طراحی بیمارستان برای ایران» در سال ۱۹۴۲ میلادی در دانشگاه آخن آلمان ثبت شده است. تز دکترای نورالدین کیانوری ترجمه فهرست مطالب تز دکترای نورالدین کیانوری، ساخت بیمارستان برای ایران: وضعیت فعلی و سازماندهی مجدد بهداشت عمومی و مراقبت‌های بیمار در ایران. ۵۱ پس از تحصیل در آلمان، بازگشت به ایران در دوران رضا شاه پس از تحصیل در آلمان، مشغول به کار با تخصص طراحی بیمارستان در ایران شد. در پی تأسیس دانشکده پزشکی و به منظور آموزش بالینی دانشجویان رشته پزشکی، عملیات ساختمانی احداث بیمارستان بیمارستان بزرگ رضا شاه پهلوی (با نام جدید بیمارستان امام خمینی (تهران به دستور رضاشاه در سال ۱۳۱۵ آغاز شد. نورالدین کیانوری بعنوان یک مهندس ایرانی یک سال در شهر مونیخ ٱلمان و پس از بازگشت به ایران در گروه طراحی بیمارستان عضویت داشت.تاریخچه مجتمع بیمارستانی امام خمینی در سال ۱۹۴۵ نورالدین کیانوری تحت تأثیر منشورهای کنگره بین‌المللی معماری مدرن (کنگرهٔ چهارم که منجر به تصویب منشور آتن و کنگرهٔ پنجم منشور پاریس لوکوربوزیه) به همراه چند معمار دیگر، انجمن معماران ایران و مجله معمار را تأسیس کرد. این انجمن، دستورالعملهای کنگره بین‌المللی معماری مدرن را تدوین و آنها را به «قوانین، مقررات و پروتکلهای ساختمانی که نقش اساسی در شکلگیری اولین کلانشهر مدرن خاورمیانه داشتند» ترجمه کرد. کتاب «ساختمان‌های درمان و بهداشت» را در دوران اختفا و پس از فرار از زندان قصر به تحریر درآورد که حداقل تا زمان فوتش (بیش از ۶۰ سال) مهم‌ترین منبع علمی در طراحی و معماری درمانگاه و بیمارستان در ایران بوده است. ادامه فعالیت معماری در مهاجرت، طرح جامع معماری و شهرسازی سوسیالیستی نوین کیانوری پس از دو سال زندان، از زندان فرار کرد و مخفیانه زندگی کرد. در آنجا، با کمک حزب کمونیست ایتالیا، هویت جدیدی به عنوان دکتر سیلویو ماچتی به او داده شد. در سال ۱۹۵۷، کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی، سیلویو ماچتی (یعنی کیانوری) را به مسکو دعوت کرد، جایی که او به مدت دو سال اقامت داشت و با معمار و برنامه‌ریز شهری، گئورگی الکساندروویچ گرادوف، شروع به همکاری کرد. همکاری‌های آنها عمدتاً بر طراحی پروژه‌های مسکن در مقیاس بزرگ، مرحله اولیه یک پروژه تحقیقاتی نهادی بزرگتر که در سال‌های بعد ادامه یافت، متمرکز بود. پس از اقامتشان در مسکو، در سال ۱۹۵۹، سیلویو ماچتی (یعنی کیانوری) به آلمان شرقی نقل مکان کردند و در برلین ساکن شد. در اتحاد شوروی تا سال ۱۹۵۹ تنها بیمارستان سازی بصورت جزوه های دستوری برای مجتمع درمانی شهرک و شهر تهیه شده توسط کومپان پ. اولین بار سال ۱۹۶۰ یک کتاب کامل بر اساس ترجمه اثر نورالدین کیانوری «ساختمان‌های درمان و بهداشت» سال ۱۳۲۹ تهران و تجربه های جدید او از کشورهای اروپایی و ایران با همکاری کومپان پ. مهاجرت به آلمان دموکراتیک دو دهه ۱۹۶۰-۱۹۷۰, آکادمی ساختمان برلین او در زمان مهاجرت به آلمان دموکراتیک با نام «سیلویو ماکتی ن.ک.» در دو دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی به تحقیق و تدریس در آکادمی ساختمان برلین مشغول بوده است. او دانش فوق‌العاده‌ای داشت و تعهد پرشوری به رهایی جهان از استثمار و ستم، به ویژه در کشور خودش، داشت. تصادفی نبود که در دفتر مرکزی رئیس آکادمی ساختمان در جمهوری دموکراتیک آلمان، در موضوع «پیش‌بینی برنامه‌ریزی شهری» به او سمت داده شده بود. سیلویو ماچتی از مکالمات ما کمتر از من به نتایج فلسفی رسید، بلکه انگیزه‌ای برای تکمیل تحقیقات خود بود که در سال ۱۹۷۰ با عنوان «طرح کلی یک مسئله برای اقتصاد پیچیده محیط ساخته شده در چارچوب اقتصاد کلی شهری» به پایان رساند. کیانوری (سیلویو ماکتی) و گرادوف روی یک پروژه تحقیقاتی گسترده کار کردند که هدف آن ایجاد و ترویج نظریهای بود که قرار بود «معماری سوسیالیستی نوین» نامیده شود، که با ساختار اجتماعی جدید و پیشرفتهای تکنولوژیکی زمان و چشماندازی برای آینده همسو باشد. این دو معمار وظیفه داشتند ایدئولوژی بنیادی سوسیالیسم را بازنگری کرده و آن را در یک کتابچه راهنمای معماری سوسیالیستی به سبک نویفرت به کار گیرند، گونه شناسیهای جدیدی از سکونتگاههای جمعی، نهادهای عمومی و اشکال شهری پیشنهاد دهند و اصول برنامهریزی جدیدی را برای مناطق تدوین کنند. بخشی از مهم‌ترین آثار و مقالات کیانوری (با نام مستعار Silvio Macetti) در این دوره عبارت‌اند از: کتاب واحدهای مسکونی بزرگ که تجزیه و تحلیل و طرح جامع معماری و شهرسازی اجتماعی است و در سال ۱۹۶۷ در شرایط بعد از جنگ جهانی دوم و بازسازی آلمان توسط نورالدین کیانوری تحت نام مستعار Dr. به زبان آلمانی نوشته و در مدت زمان یک سال پس از انتشار، ۸ بار در آلمان تجدید چاپ شد.. طرح و پروژه .N.K - پیشنهاد برای مسکن‌سازی صنعتی (انبوه‌سازی صنعتی مسکن) ۶۷–۱۹۶۵. نشریهٔ علمی روستوک آلمان آسمان‌خراشهای مسکونی - (مقاله) نشریه علمی معماری آلمان کتاب آسمان‌خراشهای مسکونی - (کتاب با ۱۶۷ تصویر - نتایج ۱۰ سال تحقیق از سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۷) توسعه سبک زندگی اجتماعی و مشکلات حمل و نقل شهری - نشریه علمی معماری آلمان . شیوه زندگی اجتماعی و مشکلات توسعه راه و حمل و نقل شهری - (مقاله) نشریه علمی معماری آلمان. خلاصه ای از رساله علمی به‌صورت مقاله انتقادی در مورد وضعیت حمل نقل کلان‌شهر لس آنجلس است. کیانوری در ادامه مقاله طرح جامع حمل و نقل شهری اجتماعی برای شهرهای بزرگ را طراحی و پیشنهاد می‌کند. چشم‌انداز معماری اجتماعی - معماری اجتماعی متضاد تئوری همگرایی مقاله مشترک - نشریه علمی معماری آلمان اقتصاد شهری و مسئله شهرسازی - (طراحی جامع شهر) مسئله اقتصاد ساختاری و فضایی بر مبنای حفظ محیط زیست - (مقاله) مجله معماری آلمان طراحی شهری و معماری تا سال ۲۰۰۰ و فراتر از آن - طرح جامع - مجموعه طرح‌ها نورالدین کیانوری (نتایج ۱۰ سال تحقیق از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۸) با نام مستعار Dr. | ## بخش 2: نورالدین کیانوری | کی (نام مستعار نورالدین کیانوری) سومین چهره مهم در مباحث پیرامون ابرسازه‌های سوسیالیستی در جمهوری دموکراتیک آلمان در دهه ۱۹۶۰ بود. نزدیکی موضوعی و هم زمانی با پروژه خانه‌های تپه‌ای جوزف کایزر و هم این واقعیت که کایزر و ماکتی در تماس مکرر بودند، امکان تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای توضیحات نظری و تاریخی ماکتی و طرح‌های کایزر را فراهم می‌کند. او آن را به عنوان «تمرکز آپارتمان‌ها و امکانات عمومی در یک واحد معماری واحد» درک می‌کرد. در انجام این کار، او از پیشرفت‌های بین‌المللی مانند ایده «واحد مسکونی» که توسط معمار فرانسوی لو کوربوزیه (۱۸۸۷-۱۹۶۵) تدوین شده بود، بهره برد. این رویکرد در طراحی خیابان لایپزیگر برلین، که مجتمع مسکونی را به عنوان یک واحد عملکردی تحقق بخشید، به طور ملموس اجرا شد. وظیفه: برنامه‌ریزی ۶۵۰۰ واحد مسکونی و امکانات اجتماعی برای ۲۱۰۰۰ ساکن در زمینی به مساحت ۳۲ هکتار شرکت می کنند. فعالیت سیاسی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ کیانوری با پایان تحصیلات خود در ۱۳۱۹ به ایران آمد و در ۱۳۲۱ به حزب تازه تأسیس توده پیوست. او با فروپاشی سازمان نظامی حزب توده بر خلاف رهبران دیگر توده که مستقیم به اتحاد شوروی از طریق مرز آذربایجان فرار کردند, در سال ۱۳۳۴ نخست به عراق سپس ایتالیا و سپس اتحاد شوروی و سپس در ۱۳۳۶ به آلمان شرقی مهاجرت نمود. دلیل این مسافرت غیر مستقیم ان بود که گزارش افسانه ای ۳۵ صفحه ای به زبان روسی از طرف هیئت سیاسی حزب توده بر مبنای اتهام جاسوس انگلیس و نفوذی بودن نورالدین کیانوری و همسرش مریم فیروز به دستگاه لاورنتی بریا استالینی و کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی داده شده بوده. (خاطرات نورالدین کیانوری صفحه ۳۶۴) این گزارش کائناتی ۳۵ صفحه ای با امضای اسکندری, رادمنش و کشاورز در مسکو با اتهام جاسوس انگلیس و نفوذی بودن نورالدین کیانوری تهیه شده بود. با اوج‌گیری جنبش انقلابی ایران در سال ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب توده ایران جای ایرج اسکندری را گرفت و در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۸ به ایران بازگشت. تعداد اندکی از گردانندگان حزب در برلین شرقی که مقر حزب توده در تبعید بود باقی‌ماندند و دفتر این حزب را در اروپا فعال نگه داشتند. بخش سوم و چهارم مناظره‌های بهشتی و کیانوری بعد از۴۰ سال سانسور به‌صورت ویدیو انتشار یافت. او نظرات ضد وابستگی به ایالات متحده آمریکا توسط رهبر انقلاب سید روح‌الله خمینی و انقلابیون سرنگون‌کننده حکومت شاهنشاهی پهلوی را وجه مشترک مهمی میان حزب توده و حکومت قانونی بعد از انقلاب می‌دانست. بخشی از کتابچه ها و دفترچه های نوشته شده و منتشرشده توسط وی در دوران قبل و انقلاب ۱۳۵۷ عبارتند از: حزب طبقه کارگر و مبارزان دارای اعتقادات مذهبی و رژیم و مذهب، کیانوری، احسان طبری، 1340 ۶۸ جلد پرسش و پاسخٖهای، نورالدین کیانوری، سال‌های 1358 - 1359 – 1360 - 1361 حزب توده ایران و دکتر محمد مصدق، 1357 حزب توده ایران و دکتر محمد مصدق، متن اصلی چاپی، 1359 حزب توده ایران و مسائل میهن انقلابی ما، مجموعه مقالات، مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها، آذر 1360-1357 حکم تاریخ به پیش می‌رود شهریور، 1359 سومین سال انقلاب شکوهمند میهن ما، نورالدین کیانوری، دی 1360 خاطرات نورالدین کیانوری، 1371 (کیانوری این کتاب را قبول نداشته ومدعی بوده این کتاب را به اسم او نوشته شده) گفتگو با تاریخ بهار، 1376 (کیانوری این کتاب را قبول نداشته ومدعی بوده این کتاب را به اسم او نوشته شده) مبارزه طبقاتی (اصلیت نامشخص) نکاتی از تاریخ حزب توده ایران، فروردین، 1359 او در سال‌های اول انقلاب از صادق خلخالی به دلیل اعدام نیروهای «ضدانقلاب» و «امپریالیسم» دفاع می‌کرد. صلاحیت کیانوری و تعداد دیگری از رهبران حزب مانند محمدعلی عمویی و تعدادی دیگر، برای انتخابات مجلس اول تأیید شد و این در حالی بود که ایدئولوژی مارکسیستی حزب توده از سوی حکومت جدید به کفر تعبیر می‌شد. علی‌رغم پشتیبانی حزب توده از نظام جدید در مقاطعی حساس از جمله در جنگ ایران و عراق و همچنین قرار دادن اطلاعات محرمانه امنیتی در کودتای نوژه در اختیار مسئولان نظام جدید، (علی اکبر هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود چندین بار به ملاقات با نورالدین کیانوری و محمدعلی عمویی در منزل شخصی خود و دریافت اطلاعات سری از آن‌ها اشاره می‌کند.علی اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات ۱۳۶۰)، دفتر نشر فرهنگ معاصر اسلامی، چاپ چهارم ۱۳۷۸، صص ۱۰۸، ۲۲۶، ۲۷۴). رهبری حزب، با شیعیان و نیروهای طرفدار سید روح‌الله خمینی از گذشته مثبت و دوستانه برخوردار بود. پشتیبانی رهبری حزب از قیام ۱۵ خرداد و پخش برخی از اعلامیه‌های خمینی از رادیو پیک ایران، موضع ضدآمریکایی سید روح‌الله خمینی در عمل، بازتاب نگرش جهانی خمینی به این موضوع بود و به نوعی، با موضع ضدامپریالیستی حزب توده همسویی یافت و زمینه‌ساز سیاست حزب برای پشتیبانی از خمینی شد. نورالدین کیانوری در نشست پرسش و پاسخ ۲۰ شهریور ۱۳۶۱ خورشیدی شعری را نقل قول کرد بدین مضمون: توده‌ای هستم و همراه امام، ماندگارم که زمان است به کام.فراز و نشیب حزب توده ایران در دهه ۶۰؛ از کامروایی تا اعدام، بی‌بی‌سی فارسی نورالدین کیانوری چنین می‌پنداشت که با تشدید جنبه ضد آمریکایی انقلاب، در شرایط آرایش قوای بین‌المللی و وضعیت سیاسی - جغرافیایی ایران و روش دوستانهٔ شوروی، جمهوری اسلامی راهی جز آن نخواهد داشت که به تدریج به سوی جبههٔ ضدامپریالیستی کشیده شود. تصور این بود که تعمیق (مبارزه ضدامپریالیستی) و نزدیکی بیشتر با شوروی، به تفاهم و نزدیکی جمهوری اسلامی با حزب خواهد انجامید. پشتیبانی گاه بیش از حد یک‌سویه این حزب از جانب روح‌الله خمینی و تأکید بر جنبه ضدآمریکایی وی به رهبری کیانوری انجام می‌شد. بنابر اسناد احزاب کمونیست و کارگری جهان، دوران کنونی، دوران گذار از سرمایه‌داری به سوسیالیسم و تضاد اصلی جهانی نیز «تضاد میان جبههٔ کشورهای سوسیالیستی و متحدان آن‌ها با امپریالیسم جهانی به رهبری آمریکا» فرمول‌بندی شده بود. نورالدین کیانوری در پشتیبانی از مبارزهٔ ضد آمریکایی گرایش روح‌الله خمینی، بر این پندار بود که به وظیفهٔ سیاسی و انقلابی خود عمل می‌کند. در پاسخ به استفتایی که از خمینی به تاریخ شعبان ۱۳۹۷ شد، او می‌گوید: «من صریحاً اعلام می‌کنم که از این دسته‌جات چه کمونیست، چه مارکسیست، … و تفرقه اندازان … به هر اسم و رسمی باشد، متنفرم و بیزارم و آنها را خائن به مملکت و مذهب می‌دانم». (پیام انقلاب جلد اول صفحه ۱۶۸) کیانوری که از چپگراها، افراطیون چپ، تروریست‌های چپ‌گرای، مسلمان نماها، تروریست‌های مارکسیست - مذهبی و تروریست‌های مذهبی (همانند گروه فرقان) بیزار و متنفر بود و توجهی چندانی به اسناد احزاب کمونیست و کارگری جهان در فرمول بندی‌ها و نظریه‌پردازی سیاسی نداشت. نورالدین کیانوری طراح سیاست وحدت عمل و اتحاد وسیع نیروهای اصیل انقلابی و ضدامپریالیستی در ایران به رهبری سید روح‌الله خمینی بود. نورالدین کیانوری در تشویق هیجان‌های «ضدامپریالیستی دانشجویان پیرو خط امام» قبل و بعد از حمله «دانشجویان پیرو خط امام» به سفارت ایالات متحده آمریکا در تهران نقش داشت. وی بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا را «منفجر ساختن ستاد براندازی انقلاب ایران» عنوان می‌کرد. کیانوری می‌گفت: «تشدید مبارزه علیه امپریالیسم و ارتجاع داخلی زمینه را برای تشکیل چنین جبهه‌ای (جبهه متحد خلق) مسلماً هموار خواهد کرد. بر این اساس کیانوری با حرکت از خصلت ضدامپریالیستی انقلاب، انقلاب ایران را در ردیف سلسله جنبش‌های رهایی‌بخش ملی خلق‌های جهان سوم، ارزیابی می‌کرد. درخواست سلاح از رهبری حزب کمونیست اتحاد شوروی بنا به پژوهش بهمن زبردست که در آن اسناد محرمانه حزب کمونیست اتحاد شوروی بازنشر شده، کیانوری بدون اطلاع رهبری حزب توده دوبار، نخست در مرداد ۱۳۵۸ و بار دوم یک سال بعد، در سفر به شوروی درخواست تسلیحاتی از چهار نوع اصلی: تپانچه، مسلسل، نارنجک‌انداز و نارنجک به‌شمار چند هزار عدد را نموده بود، اما رهبری حزب کمونیست اتحاد شوروی با این درخواست موافقت نکرده بودند. چند ماه بعد، در دهم اردیبهشت ۱۳۶۲ در اعترافات تلویزیونی ضبط شده، در زندان که دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند و از تلویزیون ایران پخش شد، رهبران درهم‌شکسته حزب یک به یک به جاسوسی برای شوروی اعتراف کردند. کیانوری، تکیده و درهم شکسته، اظهار داشت که «حزب توده از آغاز تأسیس در ۱۳۲۰ تا به حال، ابزاری برای جاسوسی و خیانت بوده است».نفرت بدون فرق‌گذاری در وبگاه مجله تایمز شماره دوشنبه شانزدهم مه ۱۹۸۳ کیانوری در سال ۱۳۶۸ هنگامی که ۷۴ سال داشت و پس از شش سال حبس و زیر شکنجه قرار گرفتن،متن نامه افشاگرانه نورالدین کیانوری از زندان اوین وبگاه راه توده حاضر شد نامش در گزارش گالیندوپل نخستین نماینده کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد که از زندان اوین دیدار نمود، مبنی بر شکنجه دیدن و بدرفتاری نوشته شود. | ## بخش 3: نورالدین کیانوری | او با نشان دادن دست نیمه فلج و انگشت‌های شکسته و پای آسیب دیده، در حضور مسئولین زندان اوین دربارهٔ نحوه شکنجه شدن وحشیانه خود صحبت نمود و همین‌طور در گزارش اضافه کرد که سه تن از اعضای حزب در سلول‌های انفرادی به سر می‌برند، کیانوری هم‌چنین اتهام جاسوسی و توطئه را رد نموده و اعدام هزاران جوان بیگناه را محکوم کرد. کیانوری پس از آزادی از زندان اوین تحت مراقبت ویژه وزارت اطلاعات و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد و تحت نظر بود. او در آستانه فروپاشی شوروی با اصلاحات گورباچف مخالفت کرد و بحران و فروپاشی شوروی را به توطئه آمریکا نسبت داد. نقش کیانوری در ماجرای سوءقصد ناصر فخرآرایی به شاه بنا به پژوهش بهمن زبردست که در آن قطعنامه کمیته مرکزی حزب توده ایران، به تاریخ اول مارس ۱۹۵۷ برابر با ۱۰ اسفند ۱۳۳۵، دربارهٔ سوءقصد به محمد رضا شاه، بازنشر شده، دیدگاه رسمی حزب توده ایران دربارهٔ نقش کیانوری در سوءقصد ناصر فخرآرایی به شاه بررسی شده است. طبق این قطعنامه، کیانوری باوجود اطلاع از ارتباط معاون انتظامات حزب عبدالله ارگانی، با ناصر فخرآرایی و برنامه‌ریزی او برای سوءقصد به شاه، نه‌فقط وی را مورد توبیخ قرار نمی‌دهد و از عمل باز نمی‌دارد، بلکه به بیانات او به نحوی سرسری نگریسته و هیئت‌اجرائیه را نیز از این جریان بی‌خبر می‌گذارد. برای همین بی‌انضباطی، کمیتهٔ مرکزی حزب توده ایران در این قطعنامه، ضمن توبیخ کیانوری و موظف نمودن او به انتقاد از خود، وی را تا زمان جلب اعتماد کمیتهٔ مرکزی، از مشاغل تشکیلاتی در کادر هیئت‌اجرائیه کنار گذاشته و فعالیت‌های حزبی‌اش را به رشته‌های تبلیغی و تدریسی محدود نموده است.شاه‌کُش: نگاهی به نقش نورالدین کیانوری در سوءقصد بهمن 1327 در پرتو سندی نویافته،بهمن زبردست در وبگاه تارنمای علی میرفطروس نورالدین کیانوری در این مورد می‌گوید: ماجرا دقیقاً به این شکل است یکی از اعضاء حزب، که جوان دانشجوی خیلی خوبی بود و مرا می‌شناخت به نام عبدالله ارگانی، چند ماه پیش از ۱۵ بهمن پیش من که مسئول تشکیلات کل حزب بودم آمد و گفت: یکی از آشنایان من به نام ناصر فخرآرایی فردی است که از زندگی ناامید شده و تصمیم گرفته است که شاه را ترور کند. من بلافاصله به جستجوی دکتر رادمنش - دبیر اول کمیته مرکزی ـ برآمدم و معلوم شد که او در دفتر روزنامه مردم ساختمانی مجاور ساختمان حزب است. به آنجا رفتم دکتر رادمنش دکتر کشاورز و احسان طبری در بالکن طبقه دوم ساختمان مشغول صحبت بودند. دکتر رادمنش گفت: حزب ما به‌طور اصولی با ترور مخالف است و ما ترور را وسیله‌ای برای پیشبرد انقلابی نمی‌دانیم ولی اگر کسی می‌خواهد شاه را بکشد ما که نمی‌توانیم برویم به شاه اطلاع بدهیم، این عین جمله اوست. من هم از آن پس همین سیاست را با ارگانی پیش گرفتم که به ما مربوط نیست هر چند وقت یک بار ارگانی نزد من می‌آمد و از وضع ناصر فخرآرایی خبر می‌داد که بنا به دلایل متعدد نتوانسته موفق شود، درصدد تهیه اسلحه است یک اسلحه پیدا کرده ولی به دردخور نیست و غیره. من هم خیلی ساده از موضوع می‌گذشتم و آنقدر که یادم است حتی یک بار به او گفتم این شخص را ول کن به عقیده من او آدم نرمالی نیست اما ظاهراً این آدم یعنی ناصر فخرآرایی، با جای دیگر هم ارتباط داشته با فقیهی شیرازی داماد آیت الله کاشانی ارتباطی داشته است. گویا رکن دو ستاد ارتش رزم آرا همان صبح ۱۵ بهمن یک کارت خبرنگاری روزنامه پرچم اسلام را به اصرار از فقیهی می‌گیرد. روز ۱۵ بهمن پس از انجام تظاهرات بر مزار دکتر ارانی به شهر آمدم کمی در دفتر حزب کار کردم و شب به خانه رفته و خوابیدم؛ بدون اینکه حتی از رادیو خبر تیراندازی به شاه را شنیده باشم کمی پس از نیمه شب به خانه ما ریختند و مرا بازداشت کردند. پس از اینکه مرا بردند مریم فوراً از خانه بیرون رفت و به منزل یکی از بستگانش رفت. کمی پس از بیرون رفتن مریم مأمورین فرمانداری نظامی دوباره برای بازداشت مریم به خانه ما ریختند و این بار تمام کتاب‌های مرا که کتابخانه نسبتاً مفصلی بود با خود بردند ولی به انانیه خانه و لباس دستبردی نزدند. عده دیگری از رهبران حزب را به همین ترتیب گرفته بودند به این ترتیب این جریان پیش آمد و رژیم هم که به علت آن مقدمه‌ای که گفتم در تدارک ضربه به حزب بود از موقعیت استفاده کرد. با وجودی که ارگانی توقیف بود در محاکمه ما اصلاً این موضوع علیه ما مطرح نشد و در ادعانامه دادستان اتهام ترور به حزب توده ایران نسبت داده نشد.اتهامات کیانوری در ترور شاه چه بود؟ شباهت بین دو سر: شقیقه بزرگ، لب برجسته، بینی و … و موهای ژولیده این تصور را به‌وجود می‌آورد که کیانوری در کنار مجسمه خودش یا شخصی از نزدیکانش فیلمبرداری شده است. درگیری کیانوری با منوچهر آشتیانی منوچهر آشتیانی نقل می‌کند: «روزی در آلمان به همراه کیانوری و احسان طبری در رابطه با (مارکسیسم و نسبتش با میهن) بحث و جدل می‌کردیم، در حین بحث کیانوری مطرح کرد که مگر سرمایه‌داری میهن دارد؟ من [آشتیانی] گفتم «پرولتاریا میهن ندارد» یعنی پایتخت ما مسکو است و تهران نیست و شاعر ما پوشکین است و حافظ نیست؟! دستش را طبری گرفت، چون من مخفی رفته بودم، اگر [مرا] می‌کشت کسی خبردار نمی‌شد و مرا در یک گورستانی می‌انداختند و اصلاً منوچهر آشتیانی وجود نداشت.» برخی نظرات و نوشته‌ها در مورد وی کیانوری که از اعضای تأثیرگذار کمیته مرکزی حزب توده ایران بود، در پلنوم شانزدهم کمیته مرکزی حزب توده ایران در اسفند ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب انتخاب شد؛ تا ۱۶ بهمن سال ۱۳۶۱ که زندانی شد و زیر شکنجه رفت. دبیر اولی این حزب را در دوران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بر عهده داشت و به عنوان دبیر اول کمیته مرکزی حزب، نقش مهمی در سیاست‌های حزب ایفا می‌کرد. سیاست‌های مبتنی بر حمایت و پشتیبانی گاه یک‌جانبه از روح‌الله خمینی و «خط امام» به رهبری وی صورت گرفت. در سال‌های اولیه دهه ۱۳۶۰ خورشیدی، حزب به رهبری کیانوری از برخورد حکومت اسلامی با وابستگان گروه‌های سیاسی‌ای که به مقابله مسلحانه با نظام اسلامی برخاسته بودند، حمایت می‌کرد.نبرد روحانیت و حزب بر سر توده مردم، بی‌بی‌سی فارسی در بهمن ۱۳۶۱، بیش از ۵۰ نفر از اعضای رهبری و کادرهای فعال آن از جمله نورالدین کیانوری و همسرش مریم فیروز، توسط سپاه پاسداران به اتهام «جاسوسی» دستگیر و در زندان توحید به زیر شکنجه برده شدند. وی در زندان به اتهام «تدارک کودتای مسلحانه برای سرنگون ساختن نظام جمهوری اسلامی» متهم شد و نهایتاً در ۷ اردیبهشت سال ۱۳۶۲، در حمله دوم نیروهای امنیتی ایران به بقیه رهبران، کادرها و اعضا حزب بیش از ۱۰٬۵۰۰ نفر از اعضای حزب توده ایران و رهبری و کادرهای فعال آن دستگیر و به زیر بازجویی و شکنجه برده شدند. در اعترافات تلویزیونی ضبط شده در زندان که دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند و از تلویزیون ایران پخش شد، کیانوری تکیده و درهم شکسته، اظهار داشت که «حزب توده از آغاز تأسیس در ۱۳۲۰ تابه حال، ابزاری برای جاسوسی و خیانت بوده است». وی در بهمن ۱۳۶۸، نامه‌ای به سیدعلی خامنه‌ای نوشت و در آن با ذکر جزئیات به بی‌اعتبار بودن اعترافاتی که با اعمال فشار، تهدید و شکنجه خود و خانواده‌اش در زندان انجام شده بود، پرداخت و از همکاری‌اش در دوران زندان با یکی از روحانیون به نام آقای موسوی زنجانی از حوزه علمیه قم، در زمینه آشنایی حوزه علمیه با مارکسیسم و کتاب کاپیتال پرده برداشت.نامه سرگشاده نورالدین کیانوری به آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، بی‌بی‌سی فارسی همچنین با توجه به اینکه تاریخ نوشتن کتاب‌هایی که پس از انقلاب به علی دشتی و احسان طبری و کیانوری و روشنفکرانی این‌چنینی، منسوب است، به دوره زندان و شدیداً شکنجه شدنشان برمی‌گردد، از دید هوادارانشان کتاب‌های مربوط، نمی‌تواند جزو باورهای واقعی آن‌ها باشد.احسان طبری چگونه شکسته شد؟ نامه سرگشاده نورالدین کیانوری به آیت‌الله خامنه‌ای فراز و نشیب حزب توده ایران در دهه ۶۰؛ از کامروایی تا اعدام کتاب ۲۳ سال محمد، دشتی، علی، صفحه ۱۸۲ درگذشت کیانوری که در سال‌های آخر عمر خود، همچنان از سیاست‌های حزب توده در جهت پشتیبانی از انقلاب اسلامی ایران دفاع می‌کرد. وی در ۱۴ مرداد ۱۳۷۷ درگذشت و در بهشت زهرای تهران قطعه ۲۴۲، ردیف ۵۷، شماره ۳۱ به خاک سپرده شد. میزگرد تلویزیونی: آزادی، هرج و مرج و زورمداری , جلسه اول: اول خرداد ۱۳۶۰ میزگرد تلویزیونی: آزادی، هرج و مرج و زورمداری , جلسه دوم: چهارم خرداد ۱۳۶۰ میزگرد تلویزیونی: آزادی، هرج و مرج و زورمداری , جلسه سوم و چهارمویدیوی مناظره‌های محمد حسینی بهشتی و نورالدین کیانوری (بحث «آزادی، هرج و مرج و زورمداری») بعد از ۴ ده در بیست و نه قسمت منتشر شد. بخش سوم و چهارم مناظره‌های بهشتی و کیانوری بعد از۴۰ سال سانسور به‌صورت ویدیو انتشار یافت. Parts 1 to 29 حزب توده ایران و مسائل میهن انقلابی ما- مجموعه مقالات، مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها ۱۳۶۰–۱۳۵۷، تهران: انتشارات حزب توده ایران، آذر ۱۳۶۱، ۷۹۳ صفحه. | ## جمع‌بندی | کتابهای خاطرات نورالدین کیانوری و گفتگو با تاریخ - نورالدین کیانوری مقالات و کتاب‌های کیانوری با محتوای «شهر سازی» و «طراحی جامع شهری» به زبان آلمانی و روسی لیست بخشی از مقالات و کتاب‌های نوشته شده توسط نورالدین کیانوری به زبان‌های المانی و روسی به ترتیب سال انتشار: (مقالات و کتاب‌ها تحت نام مستعار Silvio Macetti N.K.