موضوع مقاله: تپلیتسه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپلیتسه | مقدمه: تــِپلیتسه ؛ (تا سال ۱۹۴۸ تپلیتسه-شوناو؛ ) شهری در استان اوستی ناد لابم در جمهوری چک است. | ## بخش 1: تپلیتسه | تپلیتسه شهری آب‌درمانی در شمال غربی جمهوری چک است، نزدیک مرز آلمان، که از دیرباز به چشمه‌های آب گرم و باغ‌هایش شهرت داشته است. این شهر در سده‌های گذشته بخشی از ناحیهٔ بوهم بود و به‌ویژه تا پیش از جنگ جهانی دوم جمعیت قابل‌توجهی از آلمانی‌تباران، عمدتاً آلمانی‌زبانان زودت، در آن زندگی می‌کردند. در دورهٔ امپراتوری اتریش–مجارستان، تپلیتسه یکی از مهم‌ترین شهرهای آب‌درمانی اروپای مرکزی به‌شمار می‌رفت و محل رفت‌وآمد اشراف، هنرمندان و اندیشمندان بود. حمام‌های آب گرم تپلیتسه که پیشینهٔ استفاده از آن‌ها به قرون وسطی می‌رسد، بر پایهٔ چشمه‌های طبیعی با دمای بالا شکل گرفته‌اند و به‌طور سنتی برای درمان دردهای مفصلی، بیماری‌های حرکتی و بازتوانی جسمی به کار می‌رفته‌اند. همین جایگاه آب‌درمانی بود که این شهر را به مقصدی شناخته‌شده برای چهره‌هایی مانند بتهوون، گوته و دیگر نام‌آوران فرهنگی اروپا تبدیل کرد. جغرافیا تپلیتسه در حدود ۱۴ کیلومتری غرب اوستی ناد لابم و ۷۲ کیلومتری شمال غربی پراگ واقع شده است. بخش شمالی قلمرو شهرداری در حوضه موست و بخش جنوبی آن در ارتفاعات مرکزی بوهم قرار دارد. تپلیتسه در ارتفاع ۱۸۹ متری (حاشیه جنوب شرقی شهر) تا ۳۹۷ متری (قله دوبروسکا هورا) از سطح دریا، در یک منطقه آب و هوایی گرم در جمهوری چک واقع شده است. میانگین دمای ژانویه در سال‌های ۱۹۶۱ تا ۲۰۰۰ معادل ۱٫۸- درجه سانتی‌گراد و در ماه ژوئیه ۱۸٫۲ درجه سانتی‌گراد بوده است. در تپلیتسه، به‌ویژه در دوره اکتبر تا مارس، پدیده وارونگی دمای هوا که با کاهش کیفیت هوا همراه است، به وفور رخ می‌دهد. با این حال، وضعیت هوا در اینجا پس از سال ۱۹۹۰، مشابه کل حوضه پودکروشنوهورسکی، به تدریج و به شکلی قابل توجه بهبود یافته است. منبع آب‌های معدنی، یک بلوک از ریولیت تپلیتسه (که پیش‌تر پورفیری کوارتز تپلیتسه نامیده می‌شد) است که توسط مجموعه‌ای از گسل‌ها شکسته شده است. بر اساس این ساختار، آب از منطقه کوشنه هوری نفوذ کرده و در سیستم شکاف‌ها در عمق زیاد گرم شده و در یک سیفون گرمایی جمع می‌شود. در سال ۱۸۷۹، در معدن زغال‌سنگ قهوه‌ای دولینگر فوران آب معدن رخ داد که در نتیجه آن، سطح فشار آب‌های زیرزمینی کاهش یافت و چشمه‌های سطحی ناپدید شدند. بلافاصله پس از آن، چاه‌هایی حفر شد که در آن‌ها آب‌های چشمه «پراوژیدلو» (Pravřídlo، به معنی سرچشمه اولیه) و سایر چشمه‌های کمتر بهره‌برداری شده، دوباره مهار شدند. از سال ۱۹۷۸، یک چاه حفاری شده به عمق ۹۷۲ متر به تنها منبع آب مورد استفاده در آب‌گرم تبدیل شد. طبق تجزیه و تحلیل سال ۱۹۷۸، آب چاه عمیق‌تر دارای دمای ۴۵٫۸ درجه سانتی‌گراد و کل کانی‌سازی ۱٫۵ گرم بر لیتر بود. چشمه قدیمی «هورسکی» (Horský) با آب معدنی گرمایی حاوی رادون، در سال ۱۹۷۱ دارای دمای ۳۶ درجه سانتی‌گراد و کانی‌سازی کل ۰٫۹۳ گرم بر لیتر بود. | ## بخش 2: تپلیتسه | سکونتگاه ترنووانی برای نخستین بار در سندی مربوط به سال ۱۰۵۷ ثبت شده است، در حالی که خود تپلیتسه اولین بار در سال ۱۱۵۴ ذکر شد؛ زمانی که جودیت تورینگن، ملکه همسر شاه ولادیسلاو دوم، یک صومعه بندیکتین را در نزدیکی چشمه‌های آب گرم تأسیس کرد که دومین صومعه در بوهم بود. شهری مستحکم در اطراف صومعه شکل گرفت که در جریان جنگ‌های هوسی پس از نبرد آوسیگ در سال ۱۴۲۶ ویران شد. در اواخر قرن پانزدهم، ملکه همسر یوآنا از روژمیتال، همسر شاه یرژی پودیه برادی، قلعه‌ای را بر روی ویرانه‌ها بنا کرد. تپلیتسه در تاریخ جنگ سی‌ساله نقش دارد، زمانی که در تملک نجیب‌زاده پروتستان بوهمی، ویلم کینسکی بود که به همراه جنرالیسیمو آلبرشت فون والنشتاین در سال ۱۶۳۴ در خب ترور شد. امپراتور هابسبورگ، فردیناند دوم، پس از آن قلعه و شهر را به ژنرال خود یوهان فون آلدریتنگن واگذار کرد، اما او نیز در همان سال در نبرد کشته شد و تپلیتسه به خواهرش آنا ماریا فون کلاری-آلدرینگن رسید. در نتیجه، قلعه تپلیتسه تا سال ۱۹۴۵ مقر اصلی خاندان شاهزاده‌ای کلاری-آلدرینگن بود. پس از آتش‌سوزی در سال ۱۷۹۳، بخش‌های بزرگی از شهر به سبک معماری نئوکلاسیک بازسازی شد. این استراحتگاه درمانی مکانی محبوب برای ثروتمندان بورژوا مانند شاعر یوهان گوتفرید زایمه (که در طول اقامت خود در سال ۱۸۱۰ درگذشت) یا لودویگ فان بتهوون (که در سال ۱۸۱۲ در اینجا با یوهان ولفگانگ فون گوته ملاقات کرد) و همچنین پادشاهان اروپایی بود. در طول جنگ ائتلاف ششم ناپلئونی، تپلیتسه در اوت ۱۸۱۳ محلی بود که امپراتور فرانتس یکم اتریش، امپراتور الکساندر یکم روسیه و پادشاه فریدریش ویلهلم سوم پروس برای اولین بار پیمان اتحاد سه‌جانبه علیه ناپلئون را امضا کردند که منجر به پیروزی ائتلاف در نبرد کولم در نزدیکی آن شد. پس از انحلال اتریش-مجارستان بعد از جنگ جهانی اول و پیمان سن-ژرمن در سال ۱۹۱۹، جمعیت عمدتاً آلمانی‌زبان (آلمانی‌های سودت) خود را در کشور تازه تاسیس چکسلواکی یافتند. طبق سرشماری سال ۱۹۳۰، ۳۰٬۷۹۹ نفر در شهر زندگی می‌کردند (۵٬۲۳۲ نفر با قومیت چکسلواک، ۱۲ نفر مجاری، ۲۳٬۱۲۷ نفر آلمانی و ۶۶۷ نفر یهودی). گروه‌های سیاسی راست‌گرا مانند حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان خود را فولکس‌دویچه (Volksdeutsche) می‌نامیدند و شروع به ترغیب برای اتحاد با آلمان کردند؛ تلاش‌های آن‌ها زمینه را برای ظهور حزب آلمانی سودت تحت رهبری کنراد هنلاین پس از سال ۱۹۳۳ فراهم کرد. در سال ۱۹۳۸، تپلیتسه طبق توافق‌نامه مونیخ به آلمان نازی ضمیمه شد و به عنوان بخشی از رایخس‌گائو سودتنلند اداره می‌شد. در سال ۱۹۳۰، ۳٬۲۱۳ یهودی در تپلیتسه زندگی می‌کردند که ۱۰٪ از جمعیت را تشکیل می‌دادند. در سال ۱۹۴۵، شاهزادگان کلاری-آلدرینگن، اربابان تپلیتسه از سال ۱۶۳۴، سلب مالکیت شدند. در سال ۱۹۹۴، یاروسلاو کوبرا از حزب دموکرات مدنی (ODS) شهردار تپلیتسه شد و این سمت را تا سال ۲۰۱۸ حفظ کرد. چشمه‌های معدنی آب گرم قبلاً در سال ۱۱۵۴ ذکر شده‌اند که این آبگرم را به قدیمی‌ترین آبگرم در کشور و اروپای مرکزی تبدیل می‌کند. این آبگرم بر درمان اختلالات اسکلتی-عضلانی، بیماری‌های دستگاه عصبی و بیماری‌های عروقی تمرکز دارد. | ## بخش 3: تپلیتسه | در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴، مراکز خرید «فونتانا» و «گالری» در مرکز شهر ساخته شدند که به میزان قابل توجهی خدمات را در مرکز شهر گسترش داده و گزینه‌های پارکینگ خودرو را بهبود بخشیدند. گرمابه‌ها: گرمابه امپراتور، که نام آن از نام امپراتور فرانتس یوزف یکم گرفته شده است. این بنا بین سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۶ ساخته شد و شامل یک سالن کنسرت، سالنی برای رقص، یک سینما و یک تئاتر عروسکی است. این تئاتر دارای گروه اپرت اختصاصی خود بود، اما این گروه در سال ۱۹۹۴ منحل شد و از آن زمان تنها گروه‌های مهمان در این تئاتر اجرا می‌کنند. بتهوون و تپلیتسه لودویگ فان بتهوون در تابستان ۱۸۱۲ به توصیهٔ پزشکش، زمانی که تقریباً کاملاً ناشنوا شده بود، به شهر آب‌درمانی تپلیتسه سفر کرد. این سفر دو جنبهٔ مهم داشت: یکی دیدار او با یوهان ولفگانگ فون گوته، فیلسوف و نویسندهٔ آلمانی، و دیگری نوشتن نامه‌ای عاشقانه که هرگز فرستاده نشد. این نامه که پس از مرگ بتهوون در سال ۱۸۲۷ میان وسایل شخصی‌اش پیدا شد، خطاب به زنی ناشناس است که بتهوون او را «محبوب جاودان» خود می‌نامد. متن نامه سرشار از عشق عمیق، رنج، جدایی ناگزیر و کشمکش میان خواست دل و ضرورت‌های زندگی است و نشان می‌دهد که این عشق، هم سرچشمهٔ بزرگ‌ترین خوشبختی و هم عمیق‌ترین اندوه او بوده است. هویت این زن هرگز به‌طور قطعی روشن نشد و همین مسئله به یکی از رازهای ماندگار زندگی بتهوون بدل شده است. ورزشگاه این تیم، نا استینادلخ، یکی از بزرگترین ورزشگاه‌های کشور است و میزبان مسابقات بین‌المللی بوده است. این قلعه موزه‌ای منطقه‌ای با فضای داخلی تاریخی و یک کتابخانه را در خود جای داده است. در حیاط داخلی قلعه، نمایشگاهی منحصربه‌فرد از هنر رمانسک شامل بقایای ملکه یودیت و بقایای یک بازیلیکای رمانسک با سردابه‌ای که به ندرت حفظ شده، وجود دارد. کلیسای یوحنای تعمیددهنده یک بنای باروک مربوط به سال ۱۵۹۴ است که در سال ۱۷۰۳ به شکل کنونی بازسازی شد. کلیسای نئوگوتیک سنت بارتولومئو در سال ۱۸۸۴ برای جمعیت آلمانی‌زبان با مذهب لوتری ساخته شد. پس از اخراج آن‌ها، این کلیسا چندین بار تغییر مالکیت داد و کاربری خود را از دست داد. امروزه این بنا به عنوان یک اثر فرهنگی محافظت می‌شود و نمایشگاه‌هایی دربارهٔ تاریخ جامعه یهودیان در تپلیتسه و موضوعات دیگر در آن برگزار می‌شود. بعدها این قلعه به مقصدی برای پیاده‌روی تبدیل شد و در قرن نوزدهم، یک رستوران و ضمیمه‌ای نئوگوتیک به آن افزوده شد. | ## جمع‌بندی | دیرینه‌شناسی فسیل‌های یک پلسیوسور (نزدیک‌سوسمار) دُم‌تخت (خزنده دریایی گوشت‌خوار بزرگ مربوط به دوره کرتاسه) در پایان قرن نوزدهم در نزدیکی تپلیتسه یافت شد.