موضوع مقاله: مگنوس کارلسن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مگنوس کارلسن | مقدمه: سوِن مگنوس اوئن کارلسِن (زادهٔ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۰ در تنسبرگ، نروژ) استاد بزرگ و نابغهٔ شطرنج اهل نروژ است که بازیکن شماره یک رتبه‌بندی جهانی شطرنج و ریتینگ اوج او ۲۸۸۲ است که در عین حال بالاترین ریتینگ تاریخ شطرنج جهان نیز به شمار می‌رود. | ## بخش 1: مگنوس کارلسن | کارلسن نخستین بار در مسابقات قهرمانی شطرنج جهانِ زیر ۱۲ سال در سال ۲۰۰۲ به تساوی دست یافت. او در ۱۵ سالگی برندهٔ مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ شد و در ۱۷ سالگی در مسابقات شطرنج ۲۰۰۸ کروس، ریتینگِ ۲۷۳۳ را به‌دست آورد و عنوان دوم جدول را از آنِ خود کرد. درخشش او در رویداد چندجانبهٔ «مروارید بهار نانجینگ» در سپتامبر و اکتبر ۲۰۰۹ یکی از بهترین نتایج تاریخ شطرنج جهان توصیف شد که وی را به ریتینگِ ۲۸۰۱ رساند. او در سال ۲۰۱۳، با فتح مسابقات کاندیداتوری شطرنج، توانست حق رویارویی در برابر ویسواناتان آناند را در رقابت قهرمانی شطرنج جهان در سال ۲۰۱۳ به‌دست آورد. در این رقابت، کارلسن موفق شد با برتری ۶.۵-۳.۵ مقابل آناند، ضمن کسب عنوان قهرمانی جهان، به سلطهٔ ۶ سالهٔ آناند بر شطرنج جهان خاتمه دهد. او در سال‌های ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، ۲۰۱۸، و ۲۰۲۱ نیز، به‌ترتیب، با کسب پیروزی مقابل ویسواناتان آناند، سرگئی کاریاکین، فابیانو کاروانا، و یان نپومنیاشی، توانست از مقام قهرمانی شطرنج جهان خود دفاع کند. خانوادهٔ او یک سال در اسپو، فنلاند، و سپس در بروکسل، بلژیک، زندگی می‌کردند و در ۱۹۹۸ به نروژ بازگشتند و به بروم، نروژ، نقل مکان کردند. کارلسن در سنین پایین توانایی‌های ذهنی و استعدادهای خود را نشان داد، او در دوسالگی قادر به حل پازل‌های ۵۰تکه‌ای بود. پدر ماگنوس، که خود شطرنج‌بازی آماتور محسوب می‌شد، در پنج‌سالگی‌اش به او روش بازی‌کردن شطرنج را آموخت؛ اما ماگنوس در ابتدا چندان علاقه‌ای به بازی نشان نمی‌داد. او سه خواهر دارد، و در سال ۲۰۱۰ اظهار داشت که یکی از چیزهایی که او را به شطرنج ترغیب می‌کرد تمایل به شکست‌دادن خواهر بزرگش بوده‌است. کارلسن مهارت‌های اولیهٔ شطرنج را با استفاده از تمرینات شخصی و توضیحات پدرش آموخت، سایمن آگدستین بر حافظهٔ استثنایی کارلسن تأکید می‌کند و می‌گوید او در پنج‌سالگی می‌توانست مناطق، پرچم‌ها، و پایتخت‌های همهٔ کشورهای جهان را بیان کند. بعدها کارلسن حتی جمعیت مناطق و مراکز اداری تقریباً تمام شهرداری‌های نروژ را هم حفظ کرد. کارلسن یک سال زیر نظر این مربی به یادگیری شطرنج پرداخت و در همین یک سال ریتینگ او از ۹۰۴ به ۱۹۰۷ افزایش یافت. او در اکتبر ۲۰۰۲ در مسابقات قهرمانی زیر ۱۲ سال اروپا شرکت کرد و رتبهٔ ششم را به‌دست آورد. اولی در ژانویهٔ ۲۰۰۳ در گاسدال (نمرهٔ ۷/۱۰، درجه‌بندی عملکرد ۲۴۵۳)، دومی در ژوئن ۲۰۰۳ در استکهلم (نمرهٔ ۶/۹، درجه‌بندی عملکرد ۲۴۷۰)، و سومی در ژوئیهٔ ۲۰۰۳ در کپنهاگ (نمرهٔ ۸/۱۱، درجه‌بندی عملکرد ۲۵۰۳). پس از به‌پایان‌رساندن تحصیلات ابتدایی، کارلسن یک سال برای شرکت در مسابقات بین‌المللی شطرنج در اروپا ۲۰۰۳ تحصیل را رها کرد و پس از آن تحصیلات متوسطه را در یک مدرسهٔ ورزشی ادامه داد.Agdestein (2004), p. کارلسن، در طول سال‌هایی که تحصیل را رها کرده بود، در مسابقات مختلفی نظیر سومین مسابقات قهرمانی زیر ۱۴ سال اروپا و نهمین مسابقات قهرمانی زیر ۱۴ سال شرکت کرد. او در این رقابت‌ها در گروه C قرار گرفت و تنها در مقابل دوسکو پاواسویچ شکست خورد. به دلیل نتیجه خوب در این بازی او اولین معیار استادبزرگی شطرنج را به دست آورد و درجه‌بندی عملکرد ۲۷۰۲ را کسب کرد. | ## بخش 2: مگنوس کارلسن | بازی خیره‌کننده او باعث شد تا واشینگتن پست لقب «موتسارت شطرنج» را برای او به کار بگیرد. آگدستین نیز بیان کرد که کارلسن حافظه خوبی دارد و می‌تواند گستره وسیعی از روش‌های بازی را پیش بگیرد. در روز بعد بازی او با گری کاسپارف رو در رو شد، در اولین بازی به تساوی دست یافت اما بازی دوم را از دست داد و از دور رقابت‌ها حذف شد. در ششمین مسابقه قهرمانی شطرنج جهان که از ۱۸ تا ۲۸ آوریل در دبی برگزار شد، کارلسن سومین و آخرین معیار استادبزرگی شطرنج را به دست آورد. (البته بعد از سرگئی کاریاکین که در سن ۱۲ سال و ۷ ماه این عنوان را به دست آورد) کارلسن در مسابقات قهرمانی شطرنج جهانی فیده ۲۰۰۴ شرکت کرد و به عنوان جوانترین شرکت‌کننده مسابقه اعلام شد، اما در همان دور اول از لئون آرونیان شکست خورد. در ماه ژوئن کارلسن در نیمه نهایی مسابقات شطرنج سریع لئون چهار بازی در برابر ویسواناتان آناند انجام داد که در این زمان رتبه دوم را در جهان داشت و برنده مسابقات قهرمانی شطرنج سریع جهان ۲۰۰۳ نیز بود. در مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ، کارلسن بار دیگر در جایگاه اول بازی را به پایان رساند، این بار سایمن آگدستین مربی او بود. رقابت‌های پلی آف نیز بین ۷ تا ۱۰ نوامبر برگزار شد و این بار کارلسن نسبت به قبل عملکرد بهتری داشت. کارلسن اولین بازی سریع را برنده شد، آگدستین دومی را و این تساوی آن قدر ادامه پیدا کرد که در ششمین بازی آگدستین برنده شد و عنوان قهرمانی را کسب کرد. او در مسابقات حذفی با زوراب آزمافراشویلی و ایوان چارپینوف بازی کرد و این بازیکنان را شکست داد. اما بعد از آن پیش از باخت دوباره در مقابل یول لوتیر و ولادیمیر مالاخوف به پیروزی رسید. در نهایت کارلسن در جایگاه دهم جای گرفت و جوان‌ترین نامزد مسابقات قهرمانی رسمی جهان شد. در اکتبر، او در مراسم یادبود آرنولد ایکرم در گاسدال شرکت کرد و با امتیاز ۸/۹ و درجه‌بندی عملکرد ۲۷۹۲ مقام اول را کسب کرد. کارلسن برخلاف اکثر بازیکنان درجه یک دنیا بر روی آماده‌سازی برای گشایش‌ها متمرکز نیست و بازی او در گشایش‌های مختلف، کار حریفانش را برای آماده‌سازی در مقابل او سخت‌تر کرده‌است. تسلط کامل و جنگندگی او در آخر بازی باعث شده‌است تا با قهرمانان پیشین جهان آناتولی کارپف، خوزه رائول کاپابلانکا و بابی فیشر و واسیلی اسمیسلوف مقایسه شود. رکوردها کارلسن در سن ۱۳ سالگی در رقابت‌های بلیتز جهان در سال ۲۰۰۴ موفق به شکست آناتولی کارپف و کسب تساوی در برابر گری کاسپاروف (دو قهرمان مشهور جهان) شد، تا رکورد قابل توجهی از خود بر جای بگذارد. کارلسن در سال ۲۰۰۴ در حالی که ۱۳ سال و ۱۴۸ روز داشت به درجه استاد بزرگی رسید تا به دومین استاد بزرگ جوان در تاریخ شطرنج تبدیل شد. در لیست ریتینگ نوامبر ۲۰۰۹ فیده، کارلسن با داشتن ریتینگ ۲۸۰۱ فیده به پنجمین بازیکن‌تاریخ شطرنج تبدیل شد که از مرز درجه ۲۸۰۰ عبور کرده‌است. با سن ۱۸ سال و ۱۱ماه؛ کارلسن رکورد جوانترین فردی که موفق به عبور از ریتینگ ۲۸۰۰ شده‌است را ثبت کرد. | ## بخش 3: مگنوس کارلسن | کارلسن در ژانویه ۲۰۱۰ با ۱۸ سال سن جوانترین بازیکن تاریخ شطرنج شد که در ردهٔ اول ریتینگ فدراسیون بین‌المللی شطرنج قرار گرفته‌است. در لیست ریتینگ ژانویه ۲۰۱۳ فیده، کارلسن به درجه ۲۸۶۱ دست یافت و بدین ترتیب رکورد ریتینگ ۲۸۵۱ گری کاسپاروف را که در ژوئیه ۱۹۹۹ ثبت شده بود، شکست. او در سال ۲۰۱۳ با کسب عنوان قهرمانی جهان در سن ۲۲ سالگی، با چند ماه اختلاف نسبت به سن گری کاسپاروف در رقابت قهرمانی جهان سال ۱۹۸۵، تبدیل به دومین قهرمان جوان تاریخ شطرنج جهان شد. از ژوئیه ۲۰۱۸ تا اکتبر ۲۰۲۰، کارلسن ۱۲۵ مسابقه شطرنج کلاسیک را بدون باخت پشت سر گذاشت و رکورد بیشترین بازی پیاپی بدون باخت را ثبت کرد. اما در نوامبر ۲۰۱۰ در نامه‌ای به رئیس فیده، کیرسان ایلیومژینوف، انصراف خود از شرکت در این مسابقات اعلام کرد! وی در نامه خود خواهان لغو تمام امتیازات ویژه برای قهرمان جهان در مسابقه قهرمانی جهان آینده و برگزاری یک تورنمنت ۸ یا ۱۰ نفره بین بهترین بازیکنان مشابه تورنمنت قهرمانی جهان ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ شده بود. با غیبت کارلسن، این مسابقات در نهایت با قهرمانی بوریس گلفاند اسرائیلی به پایان رسید. این مسابقات در ماه‌های مارس و آوریل ۲۰۱۳ برگزار شد و کارلسن فاتح آن شد، و بنابراین توانست حق رویارویی در مقابل ویسواناتان آناند در قهرمانی شطرنج جهان ۲۰۱۳ را به‌دست آورد. رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۳ از تاریخ ۱۸ آبان ۱۳۹۲ به میزبانی شهر چنای در هند آغاز شد. در این رقابت که مقرر شده بود در طی ۱۲ مسابقه به انجام برسد، کارلسن پس از انجام ۱۰ مسابقه با نتیجه ۶٬۵–۳٬۵ از ویشی آناند قهرمان جهان پیش افتاد و بدون نیاز به برگزاری دو مسابقه آخر، عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد. در این رقابت که مقرر شده در طی ۱۲ مسابقه به انجام برسد، کارلسن پس از انجام ۱۱ مسابقه با نتیجه ۶٫۵–۴٫۵ از ویسواناتان آناند پیش افتاد و بدون نیاز به برگزاری مسابقه آخر، مجدداً عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد. در پایان این بازی‌ها در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۶ وی توانست با دو تساوی و دو برد با نتیجه ۳ بر ۱ مقام قهرمانی شطرنج جهان را برای بار دیگر حفظ کند. رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۸ در این بازی‌ها که از ۹ تا ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸ در شهر لندن برگزار شد. فابیانو کاروانا و کارلسن پس از ۱۲ بازی رسمی (کلاسیک) و کسب ۱۲ تساوی پیاپی، با نتیجه ۶ بر ۶ مساوی شدند (آخرین بازی ۲۶ نوامبر ۲۰۱۸). و برای تعیین قهرمان جهان بازیهای تساوی شکنی را به صورت شطرنج سرعتی (رپید و بلیتز) انجام دادند. در پایان این بازی‌ها در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸، کارلسن توانست با سه برد پیاپی و با نتیجه ۳ بر ۰ مقام قهرمانی شطرنج جهان را برای بار دیگر حفظ کند. رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۲۱ رقابت شطرنج جهان در سال ۲۰۲۱ از تاریخ ۵ آذر ۱۴۰۰ بین مگنِس کارلسن و یان نپومنیاشی قهرمان کاندیداتوری جهان به میزبانی شهر دبی در امارات آغاز شد. | ## جمع‌بندی | در این مسابقه، کارلسن پس از انجام ۱۱ مسابقه با نتیجه ۷٬۵ بر ۳٬۵ از رقیب خود پیشی گرفت و پنجمین قهرمانی پیاپی جهان خود را جشن گرفت.