موضوع مقاله: خمیردندان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خمیردندان | مقدمه: با فشردن آن، مادهٔ خمیردندان خارج می‌شود که با کمک مسواک برای مسواک‌زدن دندان، بین دندان‌ها و دهان به کار می‌رود.لغتنامه دهخدا تاریخچه بیش از ۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح مصریان باستان پودرهای پاک‌کننده دندانی شامل خاکستر، پودر پوسته تخم مرغ، میخک و دیگر ترکیبات مفید را به عنوان یک پاک‌کننده مؤثر به کار می‌بردند. | ## بخش 1: خمیردندان | بعدها یونانیان و رومیان روش‌های تهیه مصریان را با افزودن مواد ساینده مانند پودر سم چارپایان و صدف بهبود بخشیدند.ویکی‌پدیای انگلیسی در قرن نهم هجری، نوازنده و طراح مد کُرد ، زریاب (ابوالحسن علی‌ابن نافع) نوعی خمیردندان اختراع کرد که در اسپانیای اسلامی آن روزگار به محبوبیت فراوانی دست یافت. مشخص نیست که این خمیردندان‌های اولیه با چه وسیله‌ای استفاده می‌شده‌است اما مواردی چون پارچه و همچنین شاخهٔ درخت مسواک و چریش از محتمل‌ترین موارد است. پودر دندان در قرن ۱۹ میلادی، پودرهای دندانی در بریتانیا مورد استفاده عمومی قرار گرفت. یک دانشنامه خانگی در سال ۱۸۶۶ زغال چوب را توصیه کرد و هشدار داد که بسیاری از پودرهای دندانی که به صورت تجاری به بازار عرضه شده‌اند آسیب بیشتری نسبت به فواید آن دارند. تا قرن ۱۹ میلادی خمیر ساخته شده از هیدروژن پراکسید و جوش شیرین برای استفاده با مسواک توصیه می‌شد. خمیردندان‌های پیش-مخلوط برای اولین بار در قرن نوزدهم به بازار عرضه شد، اما تا جنگ اول جهانی به محبوبیت پودرهای دندانی رایج دست پیدا نکردند. ۱۷ سال پس از توسعه اولیه و انجام آزمون‌های کلینیکی بسیار، جنکینز بازنشسته شد و تولید و توزیع این محصول را به پسرش واگذار کرد. در طی سال‌ها این شرکت در آمریکای شمالی، آمریکای لاتین، اروپا و خاور دور گسترش یافت. در سال ۱۹۹۵ شرکت کولگیت پالمولیو کمپانی عرضه‌کننده کولینوس را به قیمت یک میلیارد دلار خریداری کرد. در سال ۱۹۶۰ انجمن دندان‌پزشکان آمریکا عملکرد ضد پوسیدگی این محصول را تأیید نمود. در سال ۱۹۸۰ شرکت ژاپنی سانگی اولین خمیردندان حاوی نانو آپاتیت که دارای قابلیت معدنی کردن دوباره دندان بود را معرفی کرد. عنصر اصلی این فراورده ماده هیدروکسی آپاتیت بود که جز اصلی تشکیل دهنده مینای دندان است. شرکت مذکور نانو هیدروکسی آپاتیت را به عنوان یک عامل ضد پوسیدگی و احیای بافت از دست رفته مینا به کار گرفت. | ## بخش 2: خمیردندان | پس از سال‌ها تحقیق و مطالعه سرانجام در سال ۱۹۹۳ وزارت بهداشت ژاپن این محصول را به عنوان یک فراوردهٔ مؤثر بر رفع و پیشگیری از پوسیدگی دندان شناخت. اختراع مشابهی توسط روی کراس از کانزاس آمریکا در سال ۱۹۳۷ به تأیید انجمن دندان‌پزشکان آمریکا رسید. خمیردندان‌های حاوی فلوراید در دهه ۵۰ قرن نوزده میلادی توسط انجمن دندان‌پزشکان آمریکا صحه‌گذاری شد. در این راه شرکت پراکتر و گیمبل آغازگر تحقیقات گسترده به منظور بررسی اثربخشی فلوراید در خمیردندان بود. هر چند، موارد بسیار نادر است و تحت تأثیر میزان استفاده و وزن شخص، شرایط کاملاً متفاوت است. یکی از مباحث عمده در این زمینه، موضوع فلوئوروزیس دندانی به ویژه برای کودکان است. تیوب خمیردندان در ۱۸۸۰ میلادی واشینگتن شفیلد از ایالت کنکتیکات آمریکا، اولین خمیردندان در ظرف‌های تیوبی جمع‌شدنی با نام کرم دندانی شفیلد را ساخت. او این ایده را از پسرش دریافت کرد که در سفری به پاریس تیوب‌های حاوی رنگ مخصوص نقاشی را دیده بود. در سال ۱۸۹۶ در شهر یورک، شرکت کولگیت پالمولیو اولین خمیردندان تیوبی خود که از محصول شفیلد تقلید شده بود را به بازار عرضه کرد. اولین تیوب‌های خمیردندان از جنس سرب بودند که بعدها با مشاهده عوارض بسیار زیاد ناشی از سمیت بالای سرب، جنس تیوب‌ها به آلومینیوم محافظت شده و پلاستیک تغییر یافت. مواد تشکیل دهنده خمیردندان ساینده مرطوب‌کننده کف کننده ژل کننده شیرین کننده طعم دهنده نگهدارنده ترکیبات فلوئوردار رنگ ترکیبات درمانی یا مواد فعال آب تری کلوسان سدیم لورت سولفات یکی از ترکیبات خمیر دندان است که درک چشایی را تغییر می‌دهد و پس از مسواک زدن، آب پرتقال و آب میوه‌های دیگر طعم ناخوشایندی دارند در حالی که سیب طعم دلپذیری پیدا می‌کند. از جملهٔ مهم‌ترین و کاربردی‌ترین مواد ساینده موجود در انواع خمیردندان می‌توان به سیلیکای هیدراته (SiO2)، دی کلسیم فسفات دی هیدرات (CaHPO4.2H2O) و کربنات کلسیم (CaCO3)اشاره کرد. مرطوب‌کننده یا نگهدارندهٔ رطوبت ترکیبات نگهدارندهٔ رطوبت (Humectants) به منظور پیشگیری از خشک شدن خمیر و سفت و غیرقابل مصرف شدن آن بکار می‌روند. | ## بخش 3: خمیردندان | در حال حاضر پرکاربردترین ترکیبات نگهدارندهٔ رطوبت در خمیردندان گلیسرین و محلول سوربیتول ۷۰٪ می‌باشند. در عین حال از ترکیباتی چون پلی اتیلن گلایکلها و پلی پروپیلن گلیکول‌ها نیز به‌طور جزئی در فرمولاسیون خمیردندان‌ها استفاده می‌شود. از این رو محدودیت‌های بسیاری در انتخاب یک ترکیب کف‌کننده در خمیردندان وجود دارد. عملکرد یک ترکیب کف‌کننده در خمیردندان حذف لایهٔ سطحی روی دندان با کاهش کشش سطحی می‌باشد. دیگر مزیت استفاده از مواد کف‌کننده تعلیق و حذف باقی‌مانده مواد غذایی، پروتئین و دیگر ترکیبات (Debris) از روی دندان می‌باشد. اولین ترکیب کف کنندهٔ مورد استفاده در خمیردندان صابون بوده‌است که به دلیل قلیایی بودن بالا سبب طعم نامناسب و همچنین ایجاد ناپایداری برای دیگر مواد موجود در فرمولاسیون می‌شده‌است. پر مصرف‌ترین ترکیب شوینده و کف کنندهٔ موجود در خمیردندان‌ها در حال حاضر سدیم لوریل سولفات (SLS) می‌باشد. این عامل فعال سطحی با فرمول بسته (ROSO3Na) از برشی از الکل‌های طبیعی سنتز می‌شود. دربارهٔ اثرات مضر این ترکیب بررسی‌های مختلفی توسط کمیسیون اتحادیهٔ اروپائی در جریان بوده اما تاکنون هیچ نهاد بین‌المللی مرجع مانند FDA یا EC ممنوعیتی برای کاربرد آن در خمیردندان اعلام نکرده‌است. این ترکیبات شاید متنوع‌ترین ترکیب کاربردی در خمیردندان باشند و انتخاب آن‌ها تأثیر بسزایی بر خصوصیاتی چون قابلیت پخش خمیر در دهان، تشکیل کف و از همه مهم‌تر آزاد شدن اجزاء طعم دهنده می‌گذارد. برخی از مهم‌ترین انواع ترکیبات ژل‌کننده سدیم کربوکسی متیل سلولز، کاراژینان، زانتان و کربومر می‌باشد. همچنین ترکیبات شیرین‌کننده باید در ترکیب با عوامل طعم دهنده اثر هم افزایی داشته باشند. در حال حاضر مهم‌ترین و کاربردی‌ترین شیرین کنندهٔ مصرفی در خمیردندان سدیم ساخارین می‌باشد که به میزان کمتر از نیم درصد در فرمولاسیون محصول بکار می‌رود. | ## جمع‌بندی | اعتراض جهانی باعث شد تا مقامات چینی به‌طور کلی استفاده از این ترکیب را در همهٔ خمیر دندان‌ها ممنوع نمایند.