aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: مسجد سروشبادران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد سروشبادران | مقدمه: این مسجد منتسب به صفویه نیست بلکه آتشکده ایست که شاپور دوم بنا نهاد و طبق معمول آن را تبدیل به مسجد کردند مسجد جامع روستای سروشبادران مسجد جامع سروشبادران مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای سروشبادران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: مسجد سروشبادران | این مسجد بنابر نظر لطف‌الله هنرفر از آثار دورهٔ صفویه می‌باشد، که برای توضیح بیشتر در این باره متن کتاب در ادامه بیان می‌شود. «اکنون (سروش بادران) آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد بغیر از مسجد سرشفادران که بفحوای کتیبه آن در دوره شاه طهماسب اول بوسیله محمد سرشفادرانی در سال ۹۷۶ هجری بنا شده کتیبه سر در مسجد که قسمتی از کاشیهای انتخاب آن از بین رفته بخط ثلث با کاشی لاجوردی بر زمینه آجری بشرح زیر است: در ایام خلافت سلطان الاعظم نیز اوج فیض و کرم اختر برج مکارم ونعم السلطان بن السطان ابوالمظفر شاه طهماسب بهادرخان خلدالله ملکه بنا نمود این مسجد را ابن یوسف محمد سروشفادرانی اتمام دادسنه ۹۷۶...» بخط میر علی بنا. در قسمت فوقانی دواسپر طرفین سردر در دولوحه بخط آجری بر زمینهٔ کاشی لاجوردی نوشته شده: بعون ولی داد این زیب را میر محمد ابن میر علی صحن مسجد کوچک است و آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد ولی در مسجد قدیمی است و بخط ثلث برجسته این شعر بر آن نقش بسته است: محمد عربی ابروی هر دو سرای/ که هرکه خاک درش نیست خاک برسراو/ شنیده ام که تکلم نمود همچو مسیح/ بدین حدیث لب لعل روحپرور او/ که من مدینهٔ علمم علی در اس مرا/ عجب خجسته حدیثیست من سگِ درِ او/. | ## بخش 2: مسجد سروشبادران | 2 همانگونه گذشت داخل مسجد آثار قابل ملاحظه‌ای ندارد جز یک سنگ آب قدیمی که عمر آن به عمر مسجد می‌رسد. کاربردی که سنگاب داشته‌است بدین قرار است: «در ایران بعد از اسلام سقاخانه و سنگاب و هر وسیلهٔ دیگری که مردم تشنه را سیراب نماید، تقدس داشته است. مردم خیر اندیش ابتدا ظروف پرآب را روی زمین و در هوای آزاد و سایه درختان کهن و طاق نماها قرار می‌دادند تا تشنگان آبی بنوشند و سیراب شوند. | ## بخش 3: مسجد سروشبادران | مردم در مورد این سنگاب داستانی را نقل می‌کنند که جالب است: آن‌ها می‌گویند که در گذشته دزدی برای غارت این سنگاب وارد مسجد می‌شود که یک مار بزرگ به دزد حمله می‌کند اهالی عقیده دارند که این مار از این سنگاب محافظت می‌کند. | ## جمع‌بندی | لازم به توضیح است، سروش بادران از روستاهای استان اصفهان است که «در عرض جغرافیایی ۳۲ درجه و طول جغرافیایی ۴۱ درجه قرار دارد1».
موضوع مقاله: مصلی امام خمینی اصفهان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مصلی امام خمینی اصفهان | مقدمه: مصلی بزرگ اصفهان یا مصلی امام خمینی یک مسجد بزرگ در اصفهان است که مکان برگزاری گردهمایی‌های مذهبی سیاسی مردم اصفهان و اقامه نماز جمعه اصفهان می‌باشد. | ## بخش 1: مصلی امام خمینی اصفهان | بخش های مصلی مصلی از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که عبارتند از: شبستان: به ابعاد ۶۰*۱۶۰ متر شامل دو سقف گنبدی ۶۰*۶۰ متری و دو گنبد ۶۰*۲۰ متری با سازه فلزی به وزن ۲۰۰۰ تن و نازک کاری فایبرگلاس مناره‌ها: دو مناره اصلی با بدنه بتنی به ارتفاع ۶۰ متر، بخش فلزی و المانهای تزئینی بر روی آن به ارتفاع کلی حدود ۱۱۰ متر در دو سمت مقصوره در بخش جنوبی و ۶ مناره بتنی مقصوره: که در بخش جنوبی قرار گرفته و از ورق آهن ساخته شده‌است. | ## بخش 2: مصلی امام خمینی اصفهان | شبستان تاریخی در کنار این مصلی یک شبستان تاریخی وجود دارد که مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است. | ## بخش 3: مصلی امام خمینی اصفهان | ## جمع‌بندی | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
موضوع مقاله: تکیه سقا نفار هندوکلا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تکیه سقا نفار هندوکلا | مقدمه: تکیه سقانفار هندوکلا مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در شهرستان آمل، بخش مرکزی، روستای هندوکلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: تکیه سقا نفار هندوکلا | ویژگی تکیه و سقانفار این مجموعه دارای گستردگی خط و نوشته بسیار است که موجب تمایز این سقانفار با نمونه‌های همسان خود شده‌است. به گونه‌ای که از تمام اشعار مرثیه دوازده بند محتشم کاشانی به صورت گزیده استفاده شده‌است. | ## بخش 2: تکیه سقا نفار هندوکلا | نقش دیو سپید مازندران که چندین بار تکرار شده و نقش مردی برهنه و حیوانی در حال خوردن بدن او، از نقوش بسیار جالب این سقانفار است. در سقانقار در ایام ماه محرم ظرف بزرگ و بیضی شکلی قرار می‌دادند و در آن آب می‌ریختند تا مردم از آن آب بنوشند. | ## بخش 3: تکیه سقا نفار هندوکلا | بر روی تکیه نیز بر روی تخته‌های سقف آن نقاشی‌های بسیار ظریف از خورشید، فرشته، مرغی که در لانه بر تخم خوابیده‌است، رفرف مناظر جنگلی، مذهبی، کشتی، آهو و حسنین کشیده شده که به مرور زمان کمرنگ شده‌است. | ## جمع‌بندی | بانی اثر در پایان نام خادم، نقاش، کاتب و تاریخ و حدیث بدین شرح آمده‌است، خادم درگه شاه‌مردان حاجی قربان بن کربلایی رمضان که معروف به حاج قربان خان هندویی ملاک و مشاور حقوقی میرزا حسین‌خان سپهسالار بوده‌است.
موضوع مقاله: خانه آقا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خانه آقا | مقدمه: خانه معروف به خانه آقا مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در یزد، انتهای خیابان سید گلسرخ، غرب بقعه سید گلسرخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: خانه آقا | در سال ۱۳۸۴ شناسایی سه دوره تاریخی ایلخانی، تیموری و صفوی در خانه آقا، لایه‌هایی از تاریخ شهر یزد را مشخص کرد. پایه‌های اصلی بنا که متعلق به دوره تیموری است به همراه بقایایی از یک بازارچه و و ورودی بنا که به دوره ایلخانی تعلق دارد شناسایی شده‌است. | ## بخش 2: خانه آقا | بنای خانه آقا در کنار بقعه سید گل سرخ قرار دارد و بخشی از اعتبارات مرمت این بنا توسط هیئت امنای بقعه سید گل سرخ تأمین می‌شود. در بافت تاریخی یزد هم‌زمان با کاوش در خانه آقا، مجموعه تاریخی ابودردا، گمانه زنی در معابر و حاشیه بناهای مهم و کاوش در برخی از بناهای مهم تاریخی مثل شاه کمالیه و شهاب الدین قاسم طراز انجام می‌شود. | ## بخش 3: خانه آقا | باستان‌شناسی شهری یزد به عنوان مقدمه‌ای در جهت ثبت ملی و جهانی بافت تاریخی یزد انجام می‌شود. | ## جمع‌بندی | پیش از این حفاری در محله فهادان، بقعه دوازده امام و مدرسه ضیائیه و مجموعه حسینیان انجام شده و بقایای از سه دوره تاریخی ایلخانی و تیموری به دست آمده‌است.
موضوع مقاله: مسجد جامع محمدیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد جامع محمدیه | مقدمه: مسجد جامع محمدیه که با نام‌های مسجد جمعه و مسجد جامع و یا مسجد علویان نائین نیز شناخته می‌شود، مسجدی مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان نائین، روستای محمدیه، محله محمدیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: مسجد جامع محمدیه | مسجد جامع محمدیه مشهورترین اثر تاریخی شهر است؛ که در محله باب المسجد واقع شده‌است در شمال نایین در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم ه. آنچه دربادی امر توجه بیننده را به خود جلب می‌کند شباهت کلی و مشخص مسجد با مساجد تاریخانه دامغان و مسجد جامع نیریز فارس است. تزئینات مسجد با طرح‌های مختلف یادآور سنتهای گذشته ایرانیان است.طاق نماهای بسیار زیبایی مسجد با سقف هلالی آن بیانگر هنر معماران و استاد کاران مسلمان ایرانی است. بر روی دیوار و طاق جرزها ونقوش متنوع و اشکال هندسی ساده توأم با شاخ وبرگ گچ بری شده به چشم می‌خورد؛ که‌این اثر را در عداد یکی از نفیس‌ترین مساجد ایران قرار می‌دهد. | ## بخش 2: مسجد جامع محمدیه | بنای مسجد به صورتی دو ایوانی است که از اجزاء مختلفی نظیر صحن، رواق‌های متعدد محراب با تزیینات جزئی شبستان سرداب، مهتابی، وضوخانه و پایاب قنات (که هنوز فعال است) تشکیل شده‌است. این در و منبر که شاهکار مسلم منبت کاری هستند بیانگر ذوق و خلاقیت هنرمنان ایرانی در قرن گذشته می‌باشند بر روی منبر کتیبه‌ای بخط نسخ بسیار زیبا با تاریخ۷۱۱ هجری مشاهده می‌شود. در زمینه این کتیبه نقش شاخ و برگ کنده‌کاری شده‌است این کتیبه بیانگر این نکته‌است که منبر در قرن هشتم هجری به مجموعه بنا اضافه شده‌است. اگر چه منبر فاقد کتیبه‌است اما نقوشی که بر تخته‌های منبر نقش شده آن را به دوره‌ای مربوط می‌کند که نمونه‌های کمی ازآن برجای مانده‌است آندره گدار طاقهای ناودانی شکلی که دردو طرف شبستان گنبدی جلوه محراب به موازات قبله زده شده‌اند و شباهت این شیوه با مسجد نائین را دلایل قدیمی بودن مسجد محمدیه می‌داند. | ## بخش 3: مسجد جامع محمدیه | همچنین این نویسنده عقیده دارد الواحی که در منبر بکار رفته‌اند متعلق به منبر دیگری بوده که در این امر منبر تعبیه شده‌اند. باتوجه به خصوصیات معماری مسجد و نظر برخی از محققان به نظر می‌رسد که مسجد جامع نائین در اواخر قرن سوم یادر قرن چهارم هجری ساخته شده‌است. از خصوصیات این گچ‌بری گودی و عمق آن است؛ همین امتیاز در هنر گچ بری موجب شده تا پژوهشگران و معماران این بنا را در زمره مساجد اولیه به حساب آورند. | ## جمع‌بندی | مسجد جامع علویان نائین پس از احداث چند بار تعمیر و مرمت سازی شده‌است از جمله در سال ۸۷۴ هجری قمری مرمتی صورت گرفته که بر کتیبه‌ای درقاب چوبی در مسجد نوشته شده‌است.
موضوع مقاله: آرامگاه درویش امیر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرامگاه درویش امیر | مقدمه: بُقعهٔ درویش امیر مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق یا به روایتی مربوط به سده پنجم قمریپایگاه خبری ایلنا. | ## بخش 1: آرامگاه درویش امیر | “چشم بقعه درویش به دست خیرین مازندرانی است/ بنای ۹۰۰ ساله درحال فروریختن!” خبرگزاری ایلنا. است و در شهرستان نوشهر، بخش کجور، روستای لاشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 2: آرامگاه درویش امیر | به این آرامگاه، «بقعه درویش خیل» هم گفته شده و در منطقه ناسنگ قرار دارد.‌‌ گفته می‌شود در این محل دو تن از بزرگان به نام‌های «حسن» و «یوسف» به خاک سپرده شده‌اند. بقعه تاریخی درویش امیر در نزدیکی کندلوس و روستای لاشک کجور واقع شده و در وضعیت نابسامانی قرار دارد. | ## بخش 3: آرامگاه درویش امیر | این بنا به دلیل نبود بودجه کافی و حفاری‌های غیرمجاز، در آستانه فروپاشی است.پایگاه خبری ایلنا. | ## جمع‌بندی | “چشم بقعه درویش به دست خیرین مازندرانی است/ بنای ۹۰۰ ساله درحال فروریختن!” خبرگزاری ایلنا.
موضوع مقاله: امامزاده دوبرار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امامزاده دوبرار | مقدمه: امامزاده دوبرار مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام تا دوره ایلخانی است و در شهرستان دماوند، روستای مراء واقع شده است. | ## بخش 1: امامزاده دوبرار | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محل محل این دو بنا در بالای ضلع غربی روستای مراء و در سینه کش ارتفاعات غربی آن، در سمت چپ جاده آسفالته‌ای است که از گیلاوند آغاز و با عبور از روستای مراء به روستاهای کاجان و تمیسان منتهی می‌شود. این دو بنا در ۳۵ درجه و ۳۹ دقیقه و ۱۷٫۴ ثانیه عرض جغرافیایی و در ۵۲ درجه و ۰۰ دقیقه و ۵۰٫۶ ثانیه طول جغرافیایی و در ارتفاع حدوداً ۱۸۳۰ متر از سطح دریا قرار دارند. قدمت و معماری این اثر تاریخی از دو بنای برج مانند مقبره‌ای که در جهت شمال شرق – جنوب غرب و در کنار یکدیگر و به فاصله ۶ متر از هم قرار دارند تشکیل شده است. ترکیب کلی، نحوه ساخت و مصالح بکار رفته شده در احداث این دو بنا، تقریباً یکسان است اما تفاوتهایی نیز در آنها دیده می‌شود که تقریباً ناچیز است. | ## بخش 2: امامزاده دوبرار | بنای هر دو امامزاده هشت ضلعی است اما در نمای خارجی اضلاع بنای شرقی، طاقنماهایی ایجاد شده که بر زیبایی آن افزوده است. ارتفاع بنای امامزاده شرقی و گنبد رک آن از ارتفاع و گنبد بنای امامزاده غربی بلندتر و کشیده تر می‌باشد. مصالح بکار رفته در احداث هر دو بنا از سنگ لاشه و ملات گچ و ساروج بوده و نمای داخلی هر دوی آنها با گچ اندود شده و نمای خارجی آنها بند کشی فی مابین سنگها می‌باشد. هر دو بنا در دوره‌های مختلف مورد مرمت واقع شده اما متأسفانه در امر مرمت، اصالت و هویت اصلی بنا توجه و دقت نشده و لذا آسیبهایی به هر دو وارد شده است. در محوطه پیرامون این دو بنا یک قبرستان تاریخی وجود دارد کرد که تقریباً تمامی گورهایی آن متعلق به دوران اسلامی می‌باشد. | ## بخش 3: امامزاده دوبرار | در سالهای اخیر بر اثر افزایش جمعیت و کمبود فضای قبرستان بسیاری از گورهای قبلی بر اثر حفر قبور جدید شکافته شده و اموات جدید در داخل آن دفن شده‌اند. این امر موجب جابجایی انبوه سنگهای تاریخی شده که بنظر می‌رسد سه قطعه از آنها به داخل این اثر تاریخی منتقل شده است. در روی سطح تپه‌ای که این دو بنا و قبرستان تاریخی روستای مراء در آن قرار دارد، قطعات سفال‌هایی از انواع نخودی و قرمز با نقوش سفالهای دوره سلجوقیان، مغول، تیموری و دوره‌های بعد یافت شده است که این مطلب تأییدی است بر استفاده از این محل در دوران‌های یاد شده. | ## جمع‌بندی | کنکاش کارشناسان باستان‌شناسی در محوطه این اثر از یافت سفالینه‌های نخودی و قرمز با نقوش متعلق به دوران سلجوقیان، مغول، تیموری و دیگر دوره‌های تاریخی خبر می‌دهد با توجه به این کشفیات اثر تاریخی محوطه پیرامون امامزاده دوبرادر را می‌توان به دوران قرون اولیه اسلامی ولی بقاع یاد شده را مربوط به دوره‌های ایلخانیان یا تیموریان یعنی قرون هفت و هشت هجری قمری نسبت می‌دهند.
موضوع مقاله: قنات ارونه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قنات ارونه | مقدمه: قنات ارونه در اردستان، خیابان امام خمینی، پارک ملت، جنب شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: قنات ارونه | قنات ارونه از قنات‌های معروف استان اصفهان قنات ارونه شهر اردستان است که در واقع یک نهر پرآب زیر زمینی می‌باشد. این قنات متعلق به قرون بسیار دور و قبل از اسلام می‌باشد که بیش از یکهزار سال قبل از اسلام حفر گردیده و جزو آثار باستانی ایران به شمار می‌رود. | ## بخش 2: قنات ارونه | مدتی که محققان و پژوهشگران برای عمر این قنات تخمین زده‌اند کمتر از دو هزار و پانصد سال نیست. این قنات در نظر اصطخری جغرافیدان قرن چهارم هجری «قناتی بسیار بزرگ و شگفت» آمده است. | ## بخش 3: قنات ارونه | مورخین احداث این قنات را به «اروند شاه بن کی پشن بن کیقباد بن زاب بن نوذران بن منوش بن نوذر بن منوچهر» نسبت داده‌اند نام اروند شاه در تاریخ داستانی ایران قبل از اسلام آنهم یکبار برای پدر لهراسب شاه به این ترتیب «لهراسب شاه بن اروند شاه بن کی پشن بن کیقباد» آمده است و بهمن پسر اسفندیار از این خانواده، آتشکده مهر اردشیر را در اردستان ساخته است. | ## جمع‌بندی | تقسیم آب قنات ارونه مبنای بسیار قدیمی دارد و از زمانهای گذشته شروع شده و مطمئناً مربوط به پیش از اسلام و شاید قبل از تاریخ است و همچنان ادامه داشته، تا اینکه در دوره هلاکوخان مغول، خواجه نصیرالدین طوسی ان را «فرزه بندی» کرده است هنگامی که خواجه نصیر الدین طوسی به همراه هلاکوخان مغول نوه چنگیز خان وارد اردستان شد به دلیل اختلافی که بین مردم اردستان بر سر تقسیم آب قنات ارونه بوده آب آنرا به بیست سهم و نصف سهم تقسیم کرد.
موضوع مقاله: محوطه تپه گلرخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محوطه تپه گلرخ | مقدمه: محوطه تپه گلرخ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان لامرد، بخش چاه‌ورز، شهر چاه‌ورز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: محوطه تپه گلرخ | مشخصات قلعه گلرخ که در آن کارگاه سفالگری وجود داشته هم‌اکنون این محوطه‌ای از آن برجا مانده و در بخش کوهپایه واقع شده‌است و به صورت تپه‌ای به ابعاد ۱۶۰ در ۳۶ متر است. آثار معماری موجود در سطح این محوطه را سنگ‌های لاشه و ملاط گچ تشکیل می‌دهد که امروزه کمتر از نیم‌متر از ارتفاع این آثار در سطح محوطه باقی مانده‌است. | ## بخش 2: محوطه تپه گلرخ | در سطح این محوطه سکه‌ای متعلق به سال ۶۱۱م به ضرب ضرابخانه دارابگرد از خسرو دوم پادشاه ساسانی به دست آمده‌است. این سکه از جنس نقره است و خسرو را با تاجی که در بالای آن دو بال عقاب باز شده، نشان می‌دهد. | ## بخش 3: محوطه تپه گلرخ | ## جمع‌بندی | در این محوطه قطعه سفال‌هایی یافته شده که یک قطعه سفال آن متعلق به ظرفی با لبه مثلثی شکل است که خمیرمایهٔ آن به رنگ قرمز و پوشش گلی سطح آن به رنگ قهوه‌ای است.
موضوع مقاله: تپه براونه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه براونه | مقدمه: تپه براونه (نام محلی: بروانا Barvana) مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش ترکمن چای، روستای صومعه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: تپه براونه | تپه و شهر باستانی باروانان دارای وسعتی بیش از دو هزار هکتار و پوشیده از بقایای تمدنی عظیم می باشد.از مهم ترین تحقیقات سال های اخیر می توان به تحقیق سترگ دانشمند روسی، دیاکونوف اشاره نمود که مبتنی بر اسناد و یافته های مکتوب آشوری و بین النهرینی می باشد. در سال های 800 قبل از میلاد، در حوزه جنوبی دریاچه ارومیه تمدن ماننا شکل می گیرد که با تمدن های آشور در شمال بین النهرین و اورارتو در شمال دریاچه ارومیه در جدال بود. | ## بخش 2: تپه براونه | در متون تاریخی قرن سوم هجری دوره اسلامی طبق نوشته استخری در کتاب ممالک والمسالک، بروانان از شهرهای مهم آذربایجان یاد شده است. مسعودی دیگر مورخ اسلامی از شهر شیز و آتشکده آذرگشسب در بین زنجان و مراغه یاد کرده و می گوید که آتشکده آذرگشسب بالای تپه ای بوده و بر بالای تپه حوض آبی قرار داشته که هم از لحاظ جغرافیایی و هم از لحاظ معماری دقیقاً منطبق بر آثار به جای مانده شهر عظیم باروانان و هرم باستانی باروانان می باشد. | ## بخش 3: تپه براونه | ## جمع‌بندی | آب استخر با لوله های سفالی از روستای دستجرد به بالای تپه باروانان منتقل می شده که می توان با کاوش های باستان شناسی بیشتر، به صنعت و پیشرفت آن عصر دست یافت.
موضوع مقاله: خانه کوزه‌کنانی (مشهد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خانه کوزه‌کنانی (مشهد) | مقدمه: خانه کوزه کنانی مربوط به دوره قاجار است و در مشهد، خیابان شیرازی، کوچه چهار باغ، کوچه پنجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۵۲؛ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: خانه کوزه‌کنانی (مشهد) | این بنا به سال ۱۲۴۷ ش مطابق با ۱۲۸۸ ق در دوره قاجاریه ساخته شد و بیش از هزار متر مربع مساحت دارد. در طبقه اول این جبهه، قسمت شمالی، به صورت تراس و مهتابی درآمده که اتاق‌های کناری به آن گشوده می‌شود. | ## بخش 2: خانه کوزه‌کنانی (مشهد) | ورود به طبقه همکف، از وسط بنا صورت می‌گیرد که از آن وارد یک فضای مرکزی با کاربندی‌های رنگی (حوضخانه) می‌شویم که در دو طرف آن دو اتاق قرار گرفته است. ارتباط با طبقه اول، از طریق سرسرا و یک پله تشریفاتی انجام می‌گیرد که سقف آن در بالای پاگرد، دارای یک کلاه فرنگی جهت نورگیری می‌باشد. | ## بخش 3: خانه کوزه‌کنانی (مشهد) | قبل از ورود به راه پله، در دو سمت آستانه آن، از طریق دو راهرو در دو طرف، به فضاهایی با پوشش طاقی می‌رسیم که به صورت سردابه هستند. در طبقه اول، دور تا دور راه پله، راهرویی قرار گرفته که اتاق‌های جانبی به آن گشوده می‌شود. | ## جمع‌بندی | دو ایوان جلو آمده در طبقه اول رو به سمت حیاط قرار دارد، و ایوان اصلی بنا در سمت جنوب، از هشت ستون با سرستون‌های گچی تشکیل یافته است.
موضوع مقاله: سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام | مقدمه: سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام مربوط به دوره پهلوی اول در نیشابور، میدان خیام واقع شده؛ این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام | در سال ۱۳۱۳ مراسم جشن هزاره فردوسی در تهران و توس برگزار گردید و چون پیش‌بینی می‌شد که خاورشناسان و دانشمندانی که مسافرت می‌کنند، طبعاً از نیشابور به زیارت عمر خیام هم خواهند رفت لذا انجمن آثار ملی بر آن شد که بر مزار او آرامگاهی بنا کند و چون وقت کافی در پیش نبود با شتاب ساختمان سنگی روبازی در محل غرفهٔ قبر خیام ایجاد شد. طرح جدید این آرامگاه اثر کریم طاهرزاده بهزاد، در مشرق بارگاه امامزاده محمد محروق عبارت بود از دو ایوان بالا و پایین و دیوارهٔ کوتاه سنگی از سنگ خلج مشهد در اطراف محل قبر، روی قبر که سه چهار متر از دیوار بقعهٔ امامزاده فاصله داشت ستونی قرار داده شده و این رباعیات از ملک‌الشعرای بهار بر آن منقوش بود: که مصرع آخر در حساب ابجد برابر سال شمسی تاریخ بنای بقعهٔ خیام (۱۳۱۳) است.(ر = ۲۰۰) + (ا = ۱) + (ز = ۷) + (د = ۴) + (ل = ۳۰) + (و = ۶) + (د = ۴) + (ی = ۱۰) + (ن = ۵۰) + (ز = ۷) + (ق = ۱۰۰) + (ب = ۲) + (ر = ۲۰۰) + (خ = ۶۰۰) + (ی = ۱۰) + (ا = ۱) + (م = ۴۰) + (ط = ۹) + (ل = ۳۰) + (ب = ۲) این اثر با ترکیب فرم‌های غربی و تزئینات ایرانی و مشابه آثار شیوه آر دکو ساخته شده بود. | ## بخش 2: سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام | گوربنا، مشابه وضعیت آرامگاه فردوسی (که بهزاد ساخت آن را نیز بر عهده داشت) از همان ابتدا با مشکلات سازه‌ای بسیاری مواجه بود و به علت عدم اجرای شالودهٔ مناسب در اندک مدتی نشست و شکست در اثر پیدا شد. در سال ۱۳۳۸ هوشنگ سیحون به دستور انجمن آثار ملی آرامگاه بزرگتری برای خیام طرح‌ریزی کرد. | ## بخش 3: سنگ یادبود اولیه آرامگاه خیام | ## جمع‌بندی | در آنزمان گوربنای طرح بهزاد نشست کرده بود، همچنین این بنا روی محل اصلی قبر خیام و بسیار نزدیک به آرامگاه محروق بود.
موضوع مقاله: تنگه دیویس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تنگه دیویس | مقدمه: < خلیج بافین در شمال و دریای لابرادور در جنوب آن قرار دارند و این تنگه بخشی از گذرگاه شمال‌غربی را تشکیل می‌دهد که دو اقیانوس اطلس و آرام را به یکدیگر متصل می‌نماید. | ## بخش 1: تنگه دیویس | تنگهٔ دیویس تقریباً بین ۶۴۰ تا ۶۵۰ کیلومتر (برابر با ۴۰۰ مایل) درازا داشته و بین۱۸۰ تا ۲۰۰ مایل در کم‌عرض‌ترین نقطه تا ۴۰۰ مایل در عریض‌ترین نقطه پهنا دارد. | ## بخش 2: تنگه دیویس | در نزدیکی سواحل گرینلند جریان غرب گرینلند، آب‌های نسبتاً گرم را به سمت شمال می‌راند و همزمان جریان سرد لابرادور حجم زیادی از یخ را درحاشیهٔ سواحل شرقی جزیره بافین به سمت جنوب و دریای لابرادور و سپس اقیانوس اطلس منتقل می‌سازد. | ## بخش 3: تنگه دیویس | از آنجا که کشتیرانی بیشتر در مسیر آب‌های گرم نزدیک گرینلند انجام می‌شود به همین جهت ساکنین دائمی اندکی در نواحی ساحلی جزیره بافین وجود دارند. | ## جمع‌بندی | تنگهٔ دیویس به افتخار جان دیویس، دریانورد بریتانیایی که این تنگه را در فاصلهٔ ۱۵۸۵ تا ۱۵۸۷ مورد کاوش قرار داد چنین نامگذاری شده است.
موضوع مقاله: مزار سید الحسین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مزار سید الحسین | مقدمه: بر اساس شجره نامه تأیید شده علمای انساب و همچنین دکتر فقیه زیارتگاه مربوط به جناب سیّد الحسین بن علی بن عبید الله القاضی ابن الحسن بن عبید الله بن العبّاس بن امیر المؤمنین علی بوده و آنچه که از قدیم برای شجره نامه قید می‌شده دارای افتادگی می‌باشد. | ## بخش 1: مزار سید الحسین | این بنا در حدود ۱۳۱۷ قمری با مدیریت آیت الله محمد حسن هردنگی حاکم شرع قهستان و کمکهای مادی و معنوی مردمان محلی و بزرگان قاینات چون امیر علم حشمت الملک، امیر اسماعیل شوکت الملک و امیر ابراهیم شوکت الملک و امیر حسنخان شیبانی تعمیر کامل شد و سنگ سیاهی که در مزار موجود است بر این ادعا گواه است. | ## بخش 2: مزار سید الحسین | بعد از ملا محمد حسن هردنگی بر اساس وقفنامه موجود، متولی امورات این مزار بر عهده شیخ محمد باقر هردنگی و سپس با حجه الاسلام شیخ محمد غوث بود که ایشان در حدود سال ۱۳۶۳ شمسی امورات این مزار را بر عهده اداره اوقاف بیرجند (بخش نهبندان در آن زمان) گذاشت. | ## بخش 3: مزار سید الحسین | ## جمع‌بندی | در حدود ۱۳۲۱ قمری ضریحی به مانند ضریح مزار دره شیخان بیرجند بر اساس‌نامه آیت الله محمد حسن هردنگی به امیر اسماعیل خان شوکت الملک طراحی و بر روی قبر امامزاده نصب شد این مزار در حال حاضر با مدیریت نیروهای جوان و انقلابی با شکوه هر چه بیشتر از گذشته در حال خدمات رسانی به دلسوختگان حریم اهل بیت و نشر شعائر اسلامی می‌باشد.
موضوع مقاله: تپه فردیس قشلاق جیتو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه فردیس قشلاق جیتو | مقدمه: تپه فردیس قشلاق جیتو مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان قرچک، بخش مرکزی، روستای قشلاق واقع شده در دو کیلومتری شمال شهرستان قرچک و در نزدیکی روستای فردیس و همجوار با کوره‌های آجرپزی، تپه‌ای هفت هزار ساله خودنمایی می‌کند که تاریخ تمدن عصر آهن را در خود جای داده است. | ## بخش 1: تپه فردیس قشلاق جیتو | به گفته بسیاری از باستان شناسان و محققانی که در تپه فردیس فعالیت کرده‌اند، این منطقه یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی است که تمدن بشری را در عصری نشان می‌دهد که انسان با درک صحیح از زندگی گروهی، به ساخت ابزارهای زندگی متمدن روی آورده است. قدمت تپه فردیس را با تپه سیلک کاشان سنجیده‌اند و در اصل آثار کشف شده در این مکان تاریخی، هویتی جدید به دشت ورامین و حتی تهران بخشیده است. در نخستین کاوش‌های صورت گرفته در سال ۱۳۸۳ آثاری از هزاره‌های چهارم، پنجم و ششم قبل از میلاد کشف شد، آثاری از جمله سفال‌های زیبا و متنوع که بسیاری از این آثار موزه‌های ایران و جهان خودنمایی می‌کند. | ## بخش 2: تپه فردیس قشلاق جیتو | کاوش‌هایی که در این تپه صورت گرفت مشخص شده که تپه باستانی پردیس قرچک متعلق به هزاره‌های پنجم و ششم پیش از میلاد بوده که آثاری از تمدن عصر آهن در آن یافت شده است. کشف کوره‌های متعدد تولید سفال و نیز پیدا شدن چرخ سفالگری با استوانه ای از شاخ حیوانات در تپه فردیس قرچک متعلق به دوره سیلک دو، هزاره پنجم پیش از میلاد جامعه باستان‌شناسی فلات مرکزی را با اسرار بسیاری از زندگی آن دوران روبرو کرد. تپه باستانی پردیس از دو قسمت تپه مرکزی و گورستان عصر آهن تشکیل شده که این گورستان به هزاره قبل از میلاد تعلق دارد. | ## بخش 3: تپه فردیس قشلاق جیتو | هرچند که در ابتدای اجرای عملیات کاوش در این تپه باستانی تصور می‌شد که این منطقه به یکی از مهم‌ترین آثار و جاذبه‌های گردشگری و تاریخی استان تهران و کشور تبدیل شود و در ابتدا نیز اقداماتی در حفاظت و حراست از آن صورت گرفت ولی در سال‌های اخیر توجه ویژه ای به آن صورت نگرفته و حضور گردشگران نوروزی می‌تواند رونق را بار دیگر به این منطقه بازگرداند. | ## جمع‌بندی | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.