موضوع مقاله: ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف | مقدمه: ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف شکاری بمب‌افکن فراصوت نیروی هوایی ایالات متحدهٔ آمریکا بود که در چند سال نخست جنگ ویتنام بیشتر حمله‌های زمینی را در این جنگ انجام می‌داد. | ## بخش 1: ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف | اف-۱۰۵ ثاندرچیف در زمان خود جنگنده‌ای بسیار پیچیده بود و همین موضوع باعث شده بود که هزینهٔ تعمیر و نگهداری بسیار بالایی داشته باشد. ورژن دو سرنشینهٔ آن بعداً برای انجام عملیات وایلدویزل یعنی متوقف کردن پدافند هوایی و نابودی سایت‌های موشکی زمین به هوا ساخته شد. این جنگنده نخستین پرواز خود را در تاریخ ۱۹۵۵ انجام داد و در سال ۱۹۵۸ به خدمت گرفته شد. اف-۱۰۵ نسبت به بمب‌افکن‌های استراتژیک سنگین جنگ جهانی دوم مانند بی-۱۷ فلایینگ فورترس و بی-۲۴ لیبریتور توانایی حمل بمب‌های بیشتری را داشت. در طی جنگ ویتنام اف-۱۰۵ بیش از دوهزار سورتی پرواز انجام داد و ۳۸۲ فروند از این جنگنده (تقریباً نیمی از ۸۳۳ فروند تولید شده) سرنگون شد که البته بیشتر آن‌ها به‌وسیلهٔ آتش پدافند دشمن سرنگون شدند. اگرچه این جنگنده نسبت به جنگنده‌های میگ همزمان خود، چابکی کمتری داشت ولی توانست دست‌کم ۲۷ فروند از آن‌ها را در جنگ ویتنام سرنگون کند. اف-۱۰۵اف و اف-۱۰۵جی نوع دو سرنشینهٔ این جنگنده بودند که برای انجام مأموریت وایلدویزل ساخته شده بودند. دو تن از خلبانان وایلدویزل برای حملهٔ موفقیت‌آمیز به سایت‌های سام در ویتنام شمالی و سرنگون‌سازی دو میگ-۱۷ در همان حمله، موفق به دریافت مدال افتخار شدند. مأموریت وایلدویزل مأموریت خطرناکی بود؛ زیرا جنگنده‌های وایلدویزل باید نخستین هواپیماهایی می‌بودند که وارد منطقه می‌شدند و آخرین هواپیماهایی نیز می‌بودند که از منطقهٔ عملیاتی خارج می‌شدند. آنان باید دفاع هوایی دشمن را زیر فشار می‌گذاشتند تا جنگنده‌های دیگر با موفقیت مأموریت خود برای حمله به اهداف زمینی را به پایان می‌رساندند. این جنگنده در ارتفاع سطح دریا می‌توانست از سرعت صوت و در ارتفاع بالا از سرعت دو ماخ فراتر رود و ۶۴۰۰ کیلوگرم بمب و موشک حمل کند. بزرگ‌ترین نقش اف-۱۰۵ در جنگ ویتنام، سرکوب پدافند دشمن بود که پس از دادن تلفات سنگین در ابتدای کار با به‌روزرسانی‌هایی که روی آن انجام شد، در ادامه موفق ظاهر گشت و توانست نود درصد از سامانه‌های سام-۲ ساخت شوروی را از کار بیندازد. این جنگنده به عنوان شکاری بمب‌افکن بعداً در طی جنگ ویتنام جای خود را به جنگنده‌های اف-۴ فانتوم ۲ و جنگندهٔ بال متحرک اف-۱۱۱ آردوارک داد ولی مدل‌های سرکوبگر رادار آن تا سال ۱۹۸۴ به خدمت ادامه داد که در این سال جنگندهٔ اف-۴جی (وایلدویزل ۵) جایگزین آن شد. | ## بخش 2: ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف | برای طراحی این هواپیما تکیه بر هواپیماهای مافوق صوتی بود که دارای توانایی نفوذ در ارتفاع کم و حمل یک بمب هسته‌ای در درون هواپیما باشد. همچنین از دیگر ویژگی‌های طراحی آن داشتن موتور بزرگ و بال‌های نسبتاً کوچک بود که مقادیر زیادی مهمات در زیر آن‌ها بارگذاری می‌شد. این ویژگی سبب می‌شد که هواپیما در پرواز در ارتفاع پایین از ثبات برخوردار بوده و پسای کمتری در سرعت فراصوت داشته باشد. در سپتامبر ۱۹۵۲ نیروی هوایی آمریکا با شرکت ریپابلیک اوییشن برای ساخت ۱۹۹ فروند از این هواپیما قرارداد بست، ولی تا مارس ۱۹۵۲ یعنی با نزدیک شدن به اواخر جنگ کره نیروی هوایی آمریکا سفارش خود را تا ۳۷ فروند شکاری بمب‌افکن و نه فروند شناسایی تاکتیکی کاهش داد. این هواپیما آن‌قدر بزرگ از کار درآمده بود که موتور توربوجت الیسن جی۷۱ که برای آن در نظر گرفته شده بود، کنار گذاشته شد و موتور نیرومندتر پرات اندویتنی جی۷۵ جایگزین آن گردید. تا اواخر سال ۱۹۵۳ کل برنامه به وسیلهٔ نیروی هوایی آمریکا به خاطر چندین بار دیرکرد و نامطمئن بودن این هواپیما کنسل شد، ولی با وجود این در تاریخ ۲۸ ژوئن ۱۹۵۴ نیروی هوایی رسماً پانزده فروند اف-۱۰۵ (دو فروند وای اف-۱۰۵ای، چهار فروند وای اف-۱۰۵بی، شش فروند اف-۱۰۵بی و سه فروند آراف-۱۰۵بی) سفارش داد. نمونهٔ اوّلیه وای اف-۱۰۵ای در تاریخ ۲۲ اکتبر ۱۹۵۵ و دومین وای اف-۱۰۵ای در تاریخ ۲۸ ژانویه ۱۹۵۶ پرواز کرد. ترکیب مکش‌های رو به جلو که جریان هوا را در سرعت فراصوت به موتور تنظیم می‌کرد و موتور جی۷۵، نسخهٔ اف-۱۰۵بی را قادر ساخت که به سرعت ۲٫۱۵ ماخ دست یابد. برای انجام مأموریت‌های هسته‌ای سیستم کنترل آتش ام ای-۸، رادار ای ان/ای پی جی-۳۱ و سیستم کی-۱۹ برای بمباران در این هواپیما نصب شد. پنج فروند اف-۱۰۵سی آموزشی نیز در ژوئن ۱۹۵۶ به برنامهٔ تولید افزوده شد که در سال ۱۹۵۷ کنسل گردید. در تاریخ ۲۷ مه ۱۹۵۷ برای نخستین‌بار نیروی هوایی آمریکا تولید اف-۱۰۵بی را پذیرفت. در ژوئن ۱۹۵۷ شرکت ریپابلیک اوییشن درخواست کرد که مانند نام دیگر هواپیماهایش که در آن واژهٔ ثاندر به کار رفته (پی-۴۷ تاندربولت، اف-۸۴ تاندرجت، اف-۸۴اف ثاندرستریک) نام اف-۱۰۵ نیز ثاندرچیف گذاشته شود. برای انجام مأموریت در هرگونه آب‌وهوایی شرکت ریپابلیک ورژن اف-۱۰۵دی را در سال ۱۹۵۷ پیشنهاد کرد. | ## بخش 3: ریپابلیک اف-۱۰۵ ثاندرچیف | در این هواپیما سیستم ناوبری پیشرفته‌تر و اتاقک خلبان با دید بیشتری برای انجام مأموریت در هوای بد ساخته شد. تولید نسخهٔ شناسایی آراف-۱۰۵ نیز دوباره از سر گرفته شد، امّا این بار بر پایهٔ اف-۱۰۵دی. در نوامبر ۱۹۶۱ روند تولید این نسخه متوقف و تولید اف-۴ فانتوم ۲ نیروی دریایی و بعداً اف-۱۱۱ آردوارک آغاز شد. این نسخه بر اساس اف-۱۰۵دی ساخته شده بود و همان کارایی اف-۱۰۵دی را داشت و فقط ۷۹ سانتیمتر درازتر از اف-۱۰۵دی بود تا فضا برای اتاقک خلبان عقب فراهم شود. بهینه‌سازی‌هایی برای اطمینان‌بخشی بیشتر و گنجایش بیشتر سلاح بر روی اف-۱۰۵دی‌ها انجام شد. برای پاسخ به موشک‌های سام که تهدیدی در آسمان ویتنام به‌شمار می‌آمدند، چندین فروند اف-۱۰۵اف تبدیل به جنگندهُ وایلدویزل ضدرادار شدند که با بهینه‌سازی بیشتر تبدیل به اف-۱۰۵جی گردیدند. این محفظه در اصل برای حمل یک بمب هسته‌ای در نظر گرفته شده بود، ولی معمولاً برای حمل یک تانک سوخت یدکی که گنجایش ۱۳۰۰ لیتر سوخت را داشت، به کار می‌رفت. اف-۱۰۵ در درجهٔ اوّل برای انجام عملیات در ارتفاع پایین طراحی شده بود و سرعت بالای آن در ارتفاع پایین هنگام مواجهه با جنگنده‌هایی مانند میگ-۱۷/جی-۵ و میگ-۲۱ مهم‌ترین نقطهٔ قوت آن بود. اف-۱۰۵دی با صندلی پرتاب شونده بهتر، مهمات بیشتر و سیستم ضد جنگ الکترونیک در زیر بال‌ها بهینه‌سازی شده است. واکنش اوّلیهٔ جامعهٔ خلبانان جنگنده به این هواپیما چندان مشتاقانه نبود، ولی جنبهٔ مثبت اف-۱۰۵ مانند کنترل‌ها، کارایی بالای آن در سرعت بالا و ارتفاع کم و ابزار الکترونیکی آن برخی از خلبانان را به خود جلب کرد. تغییرات ویژه اتاقک خلبان عقب چند فروند اف-۱۰۵اف دو سرنشینه زیر عنوان پروژهٔ کماندونیل تغییر کرده و مجهز به رادار-۱۴ای شد. این هواپیما برای همهٔ شرایط آب‌وهوایی و حملهٔ شبانه در ارتفاع پایین به اهداف خطرناک بهینه‌سازی شد. زیر عنوان پروژهٔ کامبت مارتین برای جلوگیری از حملهٔ میگ‌ها چندین فروند اف-۱۰۵اف مجهز به سیستم اختلال رادیویی از نوع کیوآرسی-۱۲۸ شدند. | ## جمع‌بندی | اف-۱۰۵جی وایلدویزل تا پایان جنگ ویتنام به خدمت ادامه داد و به‌تدریج جای خود را به اف-۴جی وایلدویزل ۴ داد.