موضوع مقاله: ممسنی (ایل) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ممسنی (ایل) | مقدمه: مردمان این ایل در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، فارس و بوشهر ساکن می‌باشند و شامل طایفه‌های «رستم»، «بکش»، «جاوید»، «دشمن زیاری» است که طبق سرشماری حدود ۵۰۰ هزار نفر جمعیت دارد. | ## بخش 1: ممسنی (ایل) | علاوه بر این مناطق، جمعیت قابل توجهی از ایل ممسنی در دیگر شهرستان‌های همسایه نیز حضور دارند و به‌صورت پراکنده در نقاط مختلف استان فارس و کهگیلویه و بویراحمد ساکن هستند. تاریخ ممسنی از قوم لر هستند که در گذشته به دامداری و کوچ مشغول بوده و بنا به روایت‌های مختلف و دلایلی چند ازجمله همین کوچ رو و جنگجو بودن، به دنبال یافتن مرتع و جایگاهی درخورتر برای زندگی به منطقه شولستانات وارد شده، بومیان این منطقه را سرکوب کرده و خود بر این منطقه که امروزه به همین نام یعنی ممسنی خوانده می‌شود مسلط شدند. منطقه شولستانات (ممسنی امروز) در شمال غربی شیراز، و جنوب غربی استان فارس قرار دارد. که در سال‌های اخیر نیز طایفه رستم در قالب شهرستانی مستقل تحت عنوان شهرستان رستم، از طایفه ممسنی جدا شد. ممسنی‌ها دارای آداب و رسوم خاص و فرهنگی مشترک با سایر همزبانان خویش مثل بختیاری‌ها و حتّی فارس‌ها هستند، لرهای فارس-نشین ممسنی و رستم بسیاری از رسم‌ها و آیین سنتی خویش را حفظ و حتّی امروزه نیز در مراسم‌هایی مثل عروسی، عزاداری، عید نوروز و … آن‌ها را انجام می‌دهند. زندگی روزمره را با دامپروری و کشاورزی و نیز امروزه با اشتغال در برخی نهادهای دولتی و حکومتی در کنار تجارت و … می‌گذرانند، این درحالی ست که در گذشته‌ای نزدیک، این مردم علاوه بر کشاورزی و دامداری، از راه غارت کاروانهای حکومتی نقش رابین هود را لرهای ممسنی داشتند و با غارت کاروان‌های حکومتی به مردم فقیر ایل و منطقه کمک می‌کردند، شکار و … نیز کسب معیشت می‌کردند؛ که این خود همواره باعث ضدیت ایشان با حاکمان و حکومت‌های وقت می‌شده است. | ## بخش 2: ممسنی (ایل) | دوره اسلامی در کتاب شرف نامه شرف الدین بدلیسی آمده: اتابک هزاراسپ که مهین و بهین همه بود، قائم مقام پدر شد و عدل و داد ورزید. دراواسط سده پنجم هجری برخی از طایفه‌های لر به‌دلیل زبردستی و چالاکی از منطقه لر بزرگ برای مقابله به صلیبیون به سوریه کوچانده شدند که ممسنی یکی از آنان بود.طایفه ممسنی در اواسط سده ششم به همراه عشایر لر دیگر از شام به نواحی غربی ایران بازگشتند. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت بوحشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در سوریه و مصر آورده یکی است و طایفه‌های مهاجر از سوریه همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد. همچنین کلاه کوچکی به نام «لچک» زیر مینا یا کانه گذاشته می‌شود تا قسمت جلوی موها را پوشانده و اغلب زیورآلات ظریف و سنتی روی آن نصب می‌گردد. | ## بخش 3: ممسنی (ایل) | بخش «بالا‌تنه» لباس شامل یک پیراهن بلند و رداگونه است که معمولاً از پارچه‌ای حدود دو متر تشکیل می‌شود و از زیر گردن تا نوک پا را می‌پوشاند. در قسمت «پایین‌تنه»، دامن یا «تنبان» قرار دارد که بیشترین مقدار پارچه در این بخش مصرف می‌شود. برای دوخت این دامن‌ها معمولاً پنج تا دوازده متر پارچه استفاده می‌کنند؛ دامنی که در بالا کش‌دار و کاملاً چین‌دار است و در پایین آن تزییناتی مانند نوار‌دوزی یا پارچه‌های پلیسه‌دار دیده می‌شود. امروزه این لباس بیشتر توسط زنان محلی پوشیده میشود که ساختارش ساده تر است و اکثرا به رنگ های تیره هستند، ولی در جشن ها و مناسبت ها تمام زنان این لباس را میپوشند. | ## جمع‌بندی | موسیقی آلات موسیقی در ایل ممسنی عبارتند از: کرنا، نقاره، دهل، نی، طبل (ویژه مراسم مردگان که توسط مطرب‌ها نواخته می‌شود)ویولون نیز از قدیم در منطقه وجود داشته و بیشتر با سرود مردان همراه است.