موضوع مقاله: پستانداران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پستانداران | مقدمه: پستانداران رده‌ای از جانوران مهره‌دار هستند که با غدهٔ پستانی خود (که در جنس نر و ماده، شیر برای تغذیهٔ نوزاد تولید می‌کند)، مو یا خَز و خون‌گرم بودنشان مشخص می‌شوند. | ## بخش 1: پستانداران | اعضای آن‌ها در بیشتر بوم سازگان‌های جهان جانوران، چیره بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در زنجیره‌های غذایی دارند. پستانداران گرچه از جهت گوناگونی و فراوانی، بسیار کمتر از جانواران دیگر و حتی مهره‌داران (پرندگان و ماهیان) دیگرند؛ ولی به دلیل پیچیدگی دستگاه‌های بدن، و به‌ویژه دستگاه عصبی و مغز، پیشرفته‌تر و بزرگ‌تر بوده و نیز نقش کلیدی در بسیاری از بوم سازگان‌ها دارند. مغز پستانداران دما و دستگاه گردش خون را که شامل یک قلب چهار حفره‌ای است کنترل می‌کند. دستهٔ پستانداران، شامل ۵۵۰۰ گونه (از جمله انسان) است که در ۱۲۰۰ تیره، ۱۵۲ خانواده و ۴۶ راسته توزیع شده‌اند؛ هر چند این به گونه رده‌بندی علمی نیز بستگی دارد. به دلیل خطرات و آلودگی‌های زیست‌محیطی، بسیاری از پستانداران در معرض خطر انقراض هستند. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت در گزارش سال ۲۰۱۱ خود اعلام کرد که ۲۵٪ از پستانداران زمین در شرف نابودیند. پیشینه از ویژگی‌های خونگرمی، مو، میان‌پردهٔ تنفسی، چابکی زیاد و ماهیچه‌های صورت که به جانور اجازهٔ شیر خوردن می‌دهد پستانداران باید در دست‌کم برخی از این خصوصیات با نیاکان ددکاو (تراپسیدی) خود سهیم بوده باشند. این ویژگی‌ها در پستانداران یک مجموعهٔ سازگاری واحد را تشکیل می‌دهد.والنتین، جیمز: تکامل گیاهان و جانوران پرسلولی، مترجم: وحید موحد. پستانداران در طی همزیستی درازمدت خود با دایناسورها پیشرفت‌هایی حاصل کردند که آن‌ها را در موقعیت خوبی قرار داد. پستاندارانی که جنینشان دارای جفت است در طی دورهٔ کرتاس پدید آمدند و به آرامی شاخه-شاخه شدند. راستهٔ نخستی‌سانان که انسان نیز در آن قرار می‌گیرد زمانی پدید آمد که دایناسورها هنوز بر زمین چیرگی داشتند. تعدادی از دودمان‌هایی که در آن موقع به‌وجود آمدند، اکنون منقرض شده‌اند، به‌طوری‌که تعداد راسته‌های پستانداران امروزی از اوایل دوران نوزیستی کمتر است.والنتین، جیمز: تکامل گیاهان و جانوران پرسلولی. هنگامی که دایناسورها از میان رفتند، پستانداران به داخل مناطق مسکونی خالی راه یافتند تا به نوبهٔ خود بر محیط خشکی چیرگی یابند. فعالیت تکاملی پستانداران طی دو میلیون سال گذشته به اوج خود رسید و این شاید به‌خاطر گوناگونی زیادی بود که همراه با یخبندان اواخر دوران نوزیستی در آب و هوا پدید آمد. واپسین رویداد مهم برای پستانداران موج انقراضی بود که به‌ویژه در مورد پستانداران بزرگ، که شامل گونه‌های انسان‌ریخت هم می‌شد، روی داد. از جمله مطرح‌ترین و معتبرترین رده‌بندی‌های صورت گرفته از پستانداران، رده‌بندی جورج گیلرد سیمپسون در «اصول رده‌بندی و یک نمونه رده‌بندی از پستانداران» (چاپ ۱۹۴۵ در بولتن AMNH) است که در اینجا از آن بهره گرفته است. رده‌بندی سیمسون و ارائه وی از روابط میان دسته‌های گوناگون پستانداران و منشأ آن‌ها به صورت گسترده پذیرفته شده و تا پایان سده ۲۰ میلادی تدریس می‌شد. با این حال، شواهد به دست آمده در دهه‌های گذشته از روی سنگواره‌ها، این رده‌بندی تا حدی تغییر یافته است و حتی در زمینه نگری چگونگی رده‌بندی کردن جانوران، دیدگاه‌های جدیدی همچون رده‌بندی بر پایه کلاد مطرح شدند. اگرچه یافته‌های کاوش‌گران، امروزه رده‌بندی سیمسون را تاریخ‌گذشته کرده است، اما این رده‌بندی هنوز نزدیک‌ترین چیز به نوعی رده‌بندی رسمی از پستانداران است. رده‌بندی مک‌کنا/بل در ۱۹۹۷، رده پستانداران مورد بررسی دقیق و مفصلی از سوی مالکوم مک‌کنا و سوزان کی. بل قرار گرفت؛ دو دیرین‌شناس که در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در نیویورک فعالیت می‌کردند و پژوهش‌هایشان در نهایت رده‌بندی مک‌کنا/بل را پدیدآورد. در کتاب «رده‌بندی پستانداران در سطوح بالای گونه‌ای» خود، چاپ ۱۹۹۷، ایشان به ارائه مفصل‌ترین بررسی بر روی سیستماتیک، روابط، و زمان شکل‌گیری آرایه‌های پستانداران زنده و منقرض تا سطح سرده، بر پایه داده‌های مولکولی جدید پرداختند و بررسی‌هایشان بسیاری از گروه‌بندی‌های سطوح بالاتر را مورد چالش قرار داد. فهرست‌بندی مک‌کنا/بل از چندین عنوان مورد استفاده برای گروه‌های پستانداری بالای سطح گونه‌ای، شامل پستانداران منقرض، به علاوه گروه‌های امروزینه، می‌شود و چندین تمایز ظریف از جمله هنگ و زیرهنگ (سطوحی که میان رده و راسته قرار دارند) را ارائه می‌دهد. گروه‌های منقرض با (†) نشان‌گذاری شده‌اند: رده پستانداران زیررده پیش‌ددان:پیش‌ددان: تک‌سوراخ‌سانان،: مورچه‌خورک و نوک‌اردکی زیررده ددریختان فرورده † دگرددان: چندتکمیزه‌ای‌ها فرورده †هوسه‌قیف‌دندان‌سانان: سه‌قیف‌دندان‌ها فرورده هام‌ددان: پستانداران زنده‌زای کنونی و خویشاوندان پیشاتاریخ آن‌ها بالاهنگ †Kuehneotheria سوپرکوهورت (Supercohort) ددان: پستانداران زنده‌زا کوهورت کیسه‌داران کلان‌راسته کیسه‌داران جنوبی: کیسه‌داران استرالیایی و میمونک کوهی کلان‌راسته کیسه‌داران آمریکایی: کیسه‌داران بر جدید کوهورت جفت‌داران کلان‌راسته شگفت‌بندان کلان‌راسته برددان بالاراسته Anagalida: خرگوش‌سانان، جونده‌سانان، و حشره‌خوارهای جهنده بالاراسته نارام‌زیان: گوشت‌خوارسانان، پولک‌پوست‌سانان، گوشت‌دندان‌سانان و خویشاوندانشان بالاراسته Lipotyphla: پستانداران حشره‌خوار بالاراسته سروران: خفاش‌سانان، نخستی‌سانان، پوست‌پرسانان و حشره‌خواران درختی بالاراسته سم‌داران راسته آفریقاددان اوریکتروپودیدا (طبقه‌بندی نامشخص): خوک خاکی Eparctocyona: †لقمه‌ای‌بندسانان، آب‌بازسانان، و جفت‌سم‌سانان †Meridiungulata: جفت‌سم‌سانان آمریکای جنوبی Altungulata: تک‌سم‌سانان، فیل‌سانان، گاودریایی‌سانان، و کوه‌خرگوش‌سانان رده‌بندی مولکولی جفت‌داران در طی چند سال گذشته، بررسی‌های مولکولی بر پایه تحلیل دی‌ان‌ای ارتباط‌های جدیدی را میان تیره‌های پستانداران پیدا کرده‌اند. سامانه‌های رده‌بندی مبتنی بر بررسی‌های مولکولی نشانگر سه گروه اصلی یا تبار فرگشتی برای پستانداران جفت‌دار هستند: آفریقاددان، شگفت‌بندان، و شمال‌هوددان، که از نیاکان مشترک در دوره کرتاسه جدا شدند. ارتباط میان این سه تبار اصلی مورد بحث است و سه فرضیه مختلف دربارهٔ اینکه کدام یک در مقایسه با دیگر جفت‌داران، ریشه‌ای هستند، پیشنهاد شده‌اند. | ## بخش 2: پستانداران | به این ترتیب، شمال‌هوددان خود دارای دو تبار مجزای هونیاسنجابک‌مانان و لوراسیاددان می‌شود. تخمین‌های مربوط به زمان جدا شدن این سه گروه جفت‌داران از ۱۰۵ تا ۱۲۰ میلیون سال پیش، بسته به نوع DNA (برای نمونه هسته‌ای یا میتوکندریایی)، و نیز تفسیرهای متنوع از داده‌های دیرین‌جغرافیایی، زده می‌شوند.گروه I: آفریقاددان کلاد حشره‌دوستان آفریقایی راسته حشره‌خواران جهنده: حشره‌خوارهای جهنده (آفریقا) راسته حشره‌خواران آفریقایی: تنرک‌ها و موش کورهای طلایی (آفریقا) راسته آفریقاددان اوریکتروپودیدا: خوک خاکی (آفریقا در جنوب صحرا) کلاد نزدیک‌به‌سم‌داران راسته Hyracoidea: خرگوش‌های کوهی (آفریقا، عربستان) راسته فیل‌سانان: فیل‌ها (آفریقا، آسیای جنوب شرقی) راسته گاودریایی‌سانان: دوگونگ‌ها و گاوهای دریایی (جهان‌گیر در مناطق گرم‌خیز)گروه II: شگفت‌بندان راسته کرک‌دارسانان: تنبل‌ها و مورچه‌خوارها (نوحاره‌ای) راسته نواره‌سانان: آرمادیلوها و خویشاوندان منقرضش (آمریکا)گروه III: شمال‌هوددان کلاد هونیاسنجابک‌مانان: (زبرنخستیان) بالاراسته هونیاکان راسته حشره‌خواران درختی: حشره‌خوارهای درختی (آسیای جنوب شرقی). راسته پوست‌پرسانان: لمورهای پرنده (آسیای جنوب شرقی) راسته نخستی‌سانان: لمورها، شب‌دوست‌ها، میمون‌ها، کپی‌ها، انسان‌ها (جهان‌گیر) بالاراسته سنجابک‌سانان راسته خرگوش‌سانان: خرگوش‌های بی‌دم، خرگوش، خرگوش‌های کوهی (اوراسیا، آفریقا، آمریکا) راسته جونده‌سانان (جهان‌گیر) کلاد لوراسیاددان''' راسته خارپشت‌سانان: خارپشت‌ها راسته حشره‌خوارسانان: موش‌های کور، حشره‌خوارها، شکاف‌دندانها کلاد نارام‌جفت‌سم‌سانان کلاد جفت‌سم‌سانان راسته آب‌بازسانان: نهنگ‌ها، دلفین‌ها، گرازهای دریایی راسته جفت‌سم‌سانان: سم‌داران جفت‌سم، شامل خوک، اسب آبی، شتر، زرافه، گوزن، شاخ‌درازان، گاو، گوسفند، بز کلاد پگاسونارام‌زیان راسته خفاش‌سانان: خفاش‌ها (جهان‌گیر) کلاد Zooamata راسته تک‌سم‌سانان: سم‌داران تک‌سم، شامل اسب، الاغ، گور خر، تاپیر، کرگدن کلاد نارام‌زیان راسته پولک‌پوست‌سانان (Fereuungulata): پانگولین‌ها و مورچه‌خوران پولک‌دار (آفریقا، آسیای جنوب شرقی) راسته گوشت‌خوارسانان: گوشت‌خوارها (جهان‌گیر)، شامل گربه‌ها و سگ‌ها تاریخچه فرگشتی هم‌کمانان، گروهی که شامل پستانداران و خویشاوندان آن‌ها می‌شوند، در ابردوره پنسیلوانین منشأ گرفتند؛ این هنگامی بود که تبار فرگشتی آن‌ها از تباری که بعدها خزندگان و پرندگان را تشکیل داد، جدا شد. گروه‌های اصلی پستانداران از پستاندار شکلان آغازین در دوره ژوراسیک پیشین فرگشت یافتند. کلادنمای زیر گردآوری‌شده توسط میکو هارامو است و بر پایه کلاد نماهایی از رو ۱۹۸۸؛ لو، کرامتون، و سان ۲۰۰۱؛ لو، چیفلی، و کیلان-یاوروفسکا ۲۰۰۱؛ لو، کیلان-یاوروفسکا، و چیفلی ۲۰۰۲؛ کیلان-یاوروفسکا، چیفلی، و لو ۲۰۰۴؛ لو، و ویبل ۲۰۰۵. این حفره می‌توانسته است به رشد ماهیچه‌های قویتر آرواره در این جانوران، و در نتیجه افزایش توان گاز گرفتنشان کمک کند. همانند نیاکان چهاراندام دوزیست خود، آن‌ها دارای شش و پا برای حرکت بر زمین بودند. تخم‌های آب‌پرده‌داران اما دارای غشایی درونی بود که به رویان اجازه تنفس می‌داد اما آب را درون تخم نگاه می‌داشت. از این رو، آب‌پرده‌داران می‌توانند بر روی خشکی تخم بگذارند، در حالی که دوزیستان اغلب نیاز دارند تخم‌های خود را در آب بگذارند. نیاکان آن‌ها را چهاراندامان خزنده‌شکل تشکیل می‌دادند، که بر روی خشکی‌ای زندگی می‌کردند که تا آن هنگام توسط حشرات و دیگر بی‌مهرگان، و نیز سرخس‌ها و خزهها و گیاهان دیگر به تسخیر درآمده بود. در طی چند میلیون سال، دو تبار فرگشتی مهم آب‌پرده‌دار مشخص شدند: هم‌کمانان که در نهایت نیاکان پستانداران کنونی را ساختند؛ و خزنده‌چهرگان که باعث شکل‌گیری لاک‌پشتها، مارمولک (فیلم)‌ها، مارها، دایناسورها، و پرندگان شدند. هم‌کمانان دارای سوراخی به نام حفره گیجگاهی در بخش پایینی هر یک از دو سوی جمجمه خود هستند که به آن‌ها امکان داشتن ماهیچه‌های آرواره‌ای قوی‌تر و در نتیجه قدرت گاز گرفتن بیشتر می‌داد. یکی از گروه‌های هم‌کمان با نام پلیکوسورها، بزرگ‌جثه‌ترین و پرقدرت‌ترین گروه جانوران در پرمین آغازین بود. ددکمانان در پرمین میانی، نزدیک به ۲۵۶ میلیون سال پیش، از پلیکوسورها فرگشت یافتند و مهره‌داران حاکم بر خشکی شدند. تفاوت آن‌ها با هوپلیکوسورسانان در چندین خصیصه در جمجمه و آرواره‌ها بود؛ از جمله حفره گیجگاهی بزرگتر و دندان‌های پیشی که دارای اندازه یکسان بودند. تبار فرگشتی ددکمانان که به پستانداران منتهی شد مراحل گوناگونی را تجربه کرد، که با جانورانی آغاز شد که شباهت زیادی به نیاکان پلیکوسور خود داشتند، و در پایان به سگ‌دندان‌هایی رسید که بعضیشان را به سادگی می‌توان با پستانداران اشتباه گرفت. تفاوت میان این مراحل، اغلب به صورت زیر نشان داده می‌شود: رشد تدریجی سخت‌کامی ثانویه در دهان. حرکت به سوی راست شدن پاها و ایستاده گام برداشتن بر چهار پا، که باعث افزایش توان جانوران در نتیجه کم شدن اثر محدودیت کریر می‌شود. این روند، به نسبت، با سرعت کندی به پیش رفت و در میان همه گونه‌های پستاندار به یک شکل و درجه صورت نپذیرفت. استخوان آرواره پایینی به تدریج به استخوان اصلی در آرواره پایینی تبدیل شد، و در دوره تریاسه، به سوی آرواره کامل پستانداران (که در آن فک پایینی تنها از یک استخوان آرواره تشکیل شده است)، و گوش میانی (که توسط استخوان‌هایی که پیشتر به کار ساختن آرواره‌های خزندگان به کار رفته بودند) تغییر شکل داد. کالبدشناسی پستانداران استخوان‌بندی اکثر پستانداران از جمله انسان‌ها، زرافه‌ها، وال‌ها و خفاش‌ها هفت مهرهٔ گردنی دارند ولی استثناءهایی همچون گاو دریایی وجود دارد که ۶ مهرهٔ گردنی دارد. سلول‌های بیرونی‌تر همواره در حال جدا شدن و سلول‌های داخلی در حال تقسیم شدن و به بالا آمدن هستند. لایهٔ زیرپوست از بافت‌های چرب تشکیل شده که نقش چرب‌کننده پوست و لایه‌ای عایق را دارد. هر چند در برخی موارد رشد جلبک یا سایهٔ رنگ خاکستری باعث می‌شود رنگ موی بعضی از آن‌ها سبز یا آبی به نظر برسد. دستگاه تنفسی پستانداران از شُش برای تنفس استفاده می‌کنند پستانداران دارای سیستم تنفسی بسیار کارآمدی هستند که از ریه‌های اسفنجی تشکیل شده است. آنها می‌توانند تا 90 دقیقه نفس خود را حبس کنند و از سوراخ بینی بالای سر برای تنفس استفاده می‌نمایند. | ## بخش 3: پستانداران | برای مثال، نوزاد انسان تا 8 سالگی به طور کامل آلوئول‌های ریوی خود را توسعه می‌دهد. در دماهای پایین، هموگلوبین اکسیژن را محکم‌تر نگه می‌دارد که برای پستانداران قطبی مفید است. برای مثال، آنفلوانزا ویروسی است که به طور خاص دستگاه تنفسی پستانداران را هدف قرار می‌دهد. نوزاد زنده به دنیا آوردن در برخی از گونه‌هایی که پستاندار نیستند نیز وجود دارد و در نتیجه جزو مشخصه‌های پستانداران نیست. اکثر پستانداران از طریق جفت‌گیری جنسی تولید مثل می‌کنند و نوزادان خود را زنده به دنیا می‌آورند. فیل‌ها تا 22 ماه باردار هستند، در حالی که برخی جوندگان تنها 20 روز بارداری دارند. برای مثال، فیل‌های نر در دوره "musth" قرار می‌گیرند که سطح تستوسترون آنها تا 60 برابر افزایش می‌یابد. برخی مانند انسان چرخه قاعدگی دارند، در حالی که برخی دیگر مانند سگ‌ها چرخه فحلی دارند. برای مثال، فیل‌های ماده به صورت گروهی از نوزادان مراقبت می‌کنند که به آن "مراقبت همه‌مادری" می‌گویند. برای مثال، برخی جوندگان بر اساس سیستم ایمنی اصلی (MHC) جفت خود را انتخاب می‌کنند. برای مثال، برخی گونه‌های وال می‌توانند آوازهای پیچیده‌ای برای جذب جفت تولید کنند. بال‌های آنها در واقع دست‌های تغییر شکل یافته‌ای هستند که با غشایی از پوست پوشیده شده‌اند. برخی گونه‌ها حشرات را در هوا شکار می‌کنند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند میوه‌ها را در حال پرواز بچینند. این گونه‌ها دارای هموگلوبین‌های ویژه‌ای هستند که در شرایط کم‌اکسیژن کارایی دارند. برخی گونه‌ها قادرند با یک نیمکره مغز بخوابند در حالی که نیمکره دیگر پرواز را کنترل می‌کند. در گربه‌های خانگی مادر برای انتقال بچه گربه‌ها به لانه جدید از پس گردن آن‌ها استفاده می‌کند. رفتارشناسی واکنش آرامش‌بخش هنگامی که مادران پستانداران پس گردن توله‌ها را می‌گیرند، یک رفلکس طبیعی به نام "رفتار بی‌حرکتی" فعال می‌شود. این واکنش باعث می‌شود توله‌ها کاملاً آرام شده و بدون مقاومت اجازه حمل شدن بدهند. مطالعات EEG نشان داده‌اند که در این حالت امواج مغزی توله‌ها شبیه به حالت خواب عمیق می‌شود. هر گونه تکنیک خاص خود را دارد؛ مثلاً شیرها معمولاً کل پوست گردن را در دهان می‌گیرند در حالی که موش‌ها فقط با دندان‌های پیشین پوست را نگه می‌دارند. برای مثال، گربه‌های مادر معمولاً هر بچه گربه را بیش از 3-5 دقیقه به این روش حمل نمی‌کنند تا از کاهش اکسیژن رسانی جلوگیری شود. مطالعات نشان داده‌اند نوزادانی که به این روش حمل می‌شوند 80% کمتر در معرض خطر افتادن یا آسیب دیدن هستند. این یادگیری برای زندگی اجتماعی در بسیاری از گونه‌های پستانداران ضروری است و بر روابط بعدی فرد تأثیر می‌گذارد. مثلاً سگ‌های مادر پس از چند هفته به جای دندان از دهان خود برای هدایت توله‌ها استفاده می‌کنند و بیشتر از روش‌های لمسی برای راهنمایی آنها بهره می‌برند. این روش به ویژه در گربه‌های جوان مؤثر است و تا 90% باعث کاهش استرس حیوان می‌شود. آنها می‌دانند که پس از چه سنی این روش کارایی خود را از دست می‌دهد و باید از روش‌های جایگزین استفاده کنند. | ## جمع‌بندی | این تحقیقات نشان داده که این رفتار احتمالاً در اجداد مشترک پستانداران وجود داشته است.