موضوع مقاله: تراسیماخوس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تراسیماخوس | مقدمه: تراسیماخوس از شخصیت‌های سوفیست معاصر افلاطون و سقراط است که در کتاب جمهور افلاطون گفتگویی میان او و سقراط ذکر شده‌است. | ## بخش 1: تراسیماخوس | افلاطون چهرهٔ بدی از او ترسیم می‌کند و او را شخصی تندخو نشان می‌دهد که بدون گرفتن پول حتی حاضر به حرف زدن نیست. تراسیماخوسی که افلاطون نمایش می‌دهد در استدلال هم بسیار ضعیف است و می‌کوشد ضعف خود را با استهزاء و تندخویی بپوشاند. در پایان کتاب اول، تراسیماخوس با تحقیر از بحث کنار گذاشته می‌شود، هرچند تا پایان در مجلس محاوره حضور دارد.Jowett, p12-13 درواقع، تراسیماخوس از سوفسطاییان بزرگ بود و علاوه بر جمهوری، در رسالهٔ فایدروس نیز نامش، البته به بزرگی، به‌میان می‌آید. به نظر می‌رسد دوران فعالیت او به‌عنوان سوفیست در آتن سپری شده باشد، هرچند ماهیت دقیق کار و اندیشهٔ او روشن نیست. گفته می‌شود که او موجب افزایش جنبهٔ ریتمیک خطابهٔ یونانی شد، به‌ویژه با به‌کارگیری ریتم پائونی در نثر، و نیز با تکیهٔ بیشتر بر برانگیختن احساسات از طریق حرکات بدن. از این‌رو راووت نتیجه می‌گیرد که تراسیماخوس در سه دههٔ پایانی سدهٔ پنجم پیش از میلاد بیشترین شهرت را یافته است. دیلون و گِرگِل احتمال بدیل دیگری مطرح می‌کنند مبنی بر اینکه این خطابه را هِرودِس آتیکوسِ سدهٔ دوم میلادی تألیف کرده باشد؛ کسی که از او گزیده‌هایی در دست است که از نظر روحیه شبیه پارهٔ کلمنت‌اند و اصالتی پنجمیِ‌سده‌ای دارند و دانشی دقیق از سیاست تسالی نشان می‌دهند. مردی با همین نام در سیاست ارسطو ذکر شده است که در کومه دموکراسی را برانداخت، اما هیچ چیز از این رویداد دانسته نیست و همچنین نمی‌توان با قطعیت گفت که این دو یک نفر بوده‌اند.Aristotle, Politics V, 1304b-1305a ارسطو بار دیگر در ابطال‌های سفسطایی از تراسیماخوس یاد می‌کند و او را در نقشی محوری در تحول نظریهٔ بلاغت سهیم می‌داند. | ## بخش 2: تراسیماخوس | پیکارد-کمبریج: «زیرا ممکن است در هر چیزی، چنان‌که گفته‌اند، “آغاز کار مهم‌ترین بخش آن باشد”... در واقع این همان چیزی است که در باب خطابه‌های بلاغی و تقریباً همهٔ هنرهای دیگر رخ داده است: آنانی که آغازهای این هنرها را کشف کردند، آن‌ها را تنها اندکی پیش بردند، در حالی که نام‌آوران امروز وارثانِ—به‌اصطلاح—رشته‌ای طولانی از مردانی‌اند که این هنرها را گام‌به‌گام پیش رانده و بدین‌سان آن‌ها را به شکل کنونی‌شان رسانده‌اند؛ تیزیاس که پس از نخستین بنیان‌گذاران آمد، سپس تراسیماخوس پس از تیزیاس، و تئودوروس پس از او، و چندین نفر نیز هر یک سهم خود را بدان افزودند؛ و از این رو شگفت‌آور نیست که این هنر به ابعادی چشمگیر رسیده است.»Aristotle, Sophistical Refutations 183b22-34. ارسطو در فن خطابه به‌طور مشخص‌تر تشبیهی هوشمندانه را به تراسیماخوس نسبت می‌دهد: «تشبیه زمانی بهتر عمل می‌کند که در حکم استعاره باشد؛ زیرا می‌توان گفت سپر همچون جامِ باده‌نوشیِ آرس است، یا خرابه همچون جامهٔ کهنه‌پارهٔ یک خانه، و نیز می‌توان گفت نیکِراتوس همچون فیلُکتِتِسی است که پراتیس او را گزیده است—تشبیهی که تراسیماخوس هنگامی ساخت که نیکِراتوس را دید، که پس از شکست‌ خوردن از پراتیس در مسابقهٔ دکلمه، همچنان با مویی کوتاه‌نشده و ژولیده این‌سو و آن‌سو می‌گشت.»Aristotle, Rhetoric III 11, 1413a5-10 = A5, extended. 206 با این حال، در برابر این برداشت، پژوهشگر اَنجی هابز پیشنهاد می‌کند که قصد تراسیماخوس شاید «صرفاً افشای ریاکاری‌های جاری بوده باشد، نه ستودنِ دست‌کاریِ آن‌ها». افلاطون در فایدروس از تراسیماخوس به‌عنوان یک خطیبِ موفق یاد می‌کند، اما نکتهٔ مهمی به او نسبت نمی‌دهد. سودای بیزانسی توصیفی کوتاه از تراسیماخوس ارائه می‌کند که جایگاه او را به‌عنوان یک نظریه‌پردازِ بلاغت تأیید می‌کند: «سفسطاییِ کالسدونی، از کالسدونِ واقع در بیثینیا. در نزدِ افلاطون اهمیت کنونیِ تراسیماخوس عمدتاً از آن‌جاست که او شخصیتی در جمهوری افلاطون است. او به‌خاطر دفاع بی‌پروایانه، حتی بی‌باکانه، از موضع خود و نیز برای سرخیِ چهرهٔ مشهورش در پایان کتاب نخست—پس از آنکه سقراط ردّ نهایی‌اش را بیان می‌کند—شناخته می‌شود. | ## بخش 3: تراسیماخوس | معنای این سرخ‌شدن، همچون گفتهٔ سقراط در کتاب ششم که «ما تازه با هم دوست شده‌ایم، هرچند پیش از این حتی دشمن هم نبودیم» (۴۹۸c)، محلّ مناقشه است. سنتی فلسفیِ درازدامن وجود دارد که دقیقاً می‌کاود تراسیماخوس در کتاب اول جمهوری چه می‌گوید و سخنان او را مجموعه‌ای یکپارچه و دارای معنای فلسفی می‌گیرد، نه مترسکی که افلاطون برای شکست‌دادن ساخته باشد. در کتاب اول جمهوری، تراسیماخوس به‌شدت با نتیجهٔ گفت‌وگوی سقراط و پولمارخوس دربارهٔ عدالت مخالفت می‌کند. او—پس از آنکه پیش از سخن‌گفتن طلبِ مزد می‌کند—ادعا می‌کند که «عدالت سودِ نیرومندتر است» (۳۳۸c) و اینکه «بی‌عدالتی، اگر به اندازهٔ کافی گسترده باشد، نیرومندتر، آزادتر و استادانه‌تر از عدالت است» (۳۴۴c). سقراط در پاسخ او را وادار می‌کند بپذیرد که معیار معینی برای حکومتِ خردمندانه وجود دارد—تراسیماخوس خود ادعا می‌کند که قادر به آموزش آن است—و سپس استدلال می‌کند که این امر وجود معیاری برای عدالت را نشان می‌دهد که فراتر از سودِ نیرومندتر است. نام او به معنای «جنگجوی خشمگین» است، که شاید در نقش‌آفرینی‌اش در گفت‌وگو تأثیر داشته باشد. در تفسیر لئو اشتراوس، تراسیماخوس و تعریف او از عدالت نمایندهٔ شهر و قوانین آن‌اند و از این جهت به نوعی در برابر سقراط و در کل در برابر فلسفه قرار می‌گیرند. | ## جمع‌بندی | با این‌همه، تراسیماخوس به‌عنوان یک روشنفکر تا آن حد با فیلسوف هم‌داستان است که بالقوه بتواند در شهر از فلسفه حمایت کند.