موضوع مقاله: عبدالغفار نجم‌الدوله | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عبدالغفار نجم‌الدوله | مقدمه: پدر او ملا علی‌محمد مهندس اصفهانی (یا ملا علی‌محمد اصفهانی) ملقب به غیاث‌الدین جمشید ثانی بود. | ## بخش 1: عبدالغفار نجم‌الدوله | میرزاعبدالغفار مورد توجه ناصرالدین‌شاه بود و از او در سال ۱۲۹۰ ق لقب نجم‌الملک و در سال ۱۳۱۳ ق لقب نجم‌الدوله را دریافت کرد. گاه‌شماری جلالی به دستور ملکشاه سلجوقی، براساس گاه‌شماری یزدگردی با تطبیق دقیق آغاز سال با اعتدال ربیعی شکل گرفت. مبدأ آن روز ۱۰ رمضان ۴۷۱ هجری قمری، برابر با اول نوروز سال نخستین جلالی بود و طول ماه‌های آن مانند گاه‌شماری یزدگردی و اسامی آن‌ها فارسی بوده است.تقویم جلالی مرکز تقویم نجم‌الدوله برای اولین بار عبارت ۱۲۶۴ هجری خورشیدی را در حاشیه تقویم سال ۸۰۷ جلالی مطابق ۳–۱۳۰۲ هجری قمری ذکر کرد و از آن تاریخ به بعد، گاه‌شماری را در ایران رایج کرد که برای اولین بار اساس آن خورشیدی و مبدأ آن هجرت پیامبر از مکه به مدینه باشد. ماه‌های آن براساس اسامی عربی برج‌های دوازده‌گانه فلکی (حمل، ثور، جوزا… حوت) و طول آن‌ها برمبنای توقف نسبی خورشید در بروج مذکور ۲۹ تا ۳۲روزه بود. این گاه‌شمار در دوره دوم مجلس شورای ملی در ۲۱ صفر ۱۳۲۹ مطابق ۲ اسفند (حوت) ۱۲۸۹، به عنوان مقیاس رسمی زمان محاسبات مالی کشور پذیرفته شد.تقویم هجری خورشیدی - مرکز تقویمهمه‌چیز در مورد تقویم هجری خورشیدی خبر آنلاین دست‌کم تا ربع قرن پیش از آن، تقویم‌هایی بر اساس گاه‌شماری هجری خورشیدی در ایران استخراج و چاپ می‌شد. ۱۵ سال بعد در پنجمین دوره مجلس شورای ملی قانون گاه‌شماری هجری خورشیدی به تصویب رسید.گاه‌شماری در ایران از قرن نهم هجری قمری تاکنون مرکز تقویم ماه‌های گاه‌شماری هجری خورشیدی برجی، بین ۲۹ تا ۳۲روزه و طول ماه‌ها در هرسال بستگی به توقف سالانه خورشید در هر برج متفاوت بوده است. | ## بخش 2: عبدالغفار نجم‌الدوله | طول ماه‌ها: حمل (۳۰ یا ۳۱روزه)، ثور (۳۱ یا ۳۲روزه)، جوزا (۳۱ یا ۳۲روزه)، سرطان (۳۱ یا ۳۲روزه)، اسد (۳۱ یا ۳۲روزه)، سنبله (۳۰ یا ۳۱روزه)، میزان (۳۰ یا ۳۱روزه)، عقرب (۲۹ یا ۳۰روزه)، قوس (۲۹ یا ۳۰روزه)، جدی (۲۹ یا ۳۰روزه)، دلو (۲۹ یا ۳۰روزه)، حوت (۲۹ یا ۳۰روزه).تقویم، تقویم هجری خورشیدی برجی هفت آسمان «دانشنامه ستاره‌شناسی» به پیشنهاد وی برای رصد گذر زهره سال ۱۲۵۳ خورشیدی (۱۸۷۴ میلادی)، دو گروه از منجمان آلمانی با تلسکوپ‌های خود برای رصد گذر زهره به ایران آمدند. یک گروه راهی اصفهان شدند و یک گروه در طهران روی بام کلاه‌فرنگی باغ سپهسالار زهره را رصد کردند که نجم‌الدوله به همراه پدرش و اعتضادالسلطنه (وزیر معارف ناصرالدین‌شاه و رئیس دارالفنون)، از معدود کسانی است که در آن سال در تهران گذر زهره را رصد کرد.رصد ناصرالدین شاهی: گزارشی از گذر زهره در سال ۱۲۵۳ در ایران وبگاه عصرایران ترجمهٔ اولین کتاب درسی فلسفهٔ جدید اولین و تنها کتابی که به قصد آموزش فلسفهٔ جدید در دورهٔ قاجار تهیه شده کتابی است که نجم‌الدوله با عنوان دورهٔ اصول حکمت فلسفه ترجمه کرده است. او این کتاب را بنا به‌خواست میرزا علیقلی‌خان مخبرالدوله، وزیر علوم، در سال ۱۳۰۸ ق از فرانسوی به فارسی ترجمه کرده است. سرشماری جمعیت پایتخت اولین سرشماری جمعیت در ایران به فرمان ناصرالدین‌شاه و به‌قصد تعیین شمار جمعیت ساکنان دارالخلافه (تهران) در سال ۱۲۸۴ ق به نجم‌الدوله سپرده شد. او این مأموریت را در مدتی کمتر از دوماه و با دستیاری شاگردان ممتازش در مدرسهٔ دارالفنون به‌انجام رساند و نتیجهٔ آن را در رساله‌ای باعنوان تشخیص نفوس دارالخلافه گردآورد. چهارمین نقشه دارالخلافه تهران که اولین نقشهٔ دقیق تهران بعد از گسترش به باروی ناصری بود، به همت او کشیده شد. | ## بخش 3: عبدالغفار نجم‌الدوله | جمع‌آوری نسخه‌های خطی عبدالغفار نجم الدوله در تلاش برای حفظ میراث گذشتگان و نسخه‌های خطی، کتابی را تحت عنوان مجموعه علوم ایرانی در سال ۱۳۲۳ ق منتشر می‌کند که شامل چهار نسخه خطی دربارهٔ کشاورزی است. وی می‌نویسد: این مجموعه را محض خدمت به ملت و انتشار معارف ایرانی در امور فلاحت درصدد جمع‌آوری و تصحیح برآمد به‌قدر وسع، چراکه این نسخه‌ها منحصربه‌فرد بود و تعدد نداشت تا از روی مقابله تصحیح و تکمیل شود و بعضی لغات آن را شرح نمود و چنانچه نظر به بعضی نواقص، دیگر این صدد برنمی‌آمد، شاید به کلی از میان می‌رفت. نجم‌الدوله در آن زمان نویسندهٔ کتاب را شخص عالم و سیاحی معرفی کرده است و از نام اصلی کتاب مطلع نبوده است. کتاب دوم ایضاً در علم فلاحت و زراعت نام برده است و نویسنده آن را شخص معروفی ذکر نموده است. کتاب سوم:در قواعد پیوندزنی به‌دستور جدید فرنگی‌ها ترجمه یکی از متعلمین ایرانی که در فرنگستان علم فلاحت آموخته‌بود. | ## جمع‌بندی | 314 اصول هندسه: سال نشر (۱۸۷۵–۱۲۹۲) اصول مثلثات: سال نشر (۱۸۷۵–۱۲۹۲) بدایةالجبر: سال نشر (۱۹۰۱–۱۳۱۹) کفایت الحساب (اصول حساب): سال نشر (۱۸۷۴–۱۲۹۱) بدایةالحساب (حساب مقدماتی): سال نشر (۱۸۷۵–۱۲۹۲) واسط الحساب (حساب متوسطه): سال نشر (۱۹۰۰–۱۳۱۸) نهایت الحساب (حساب پیشرفته) تحویل تاریخ هجری و مسیحی از ابتدای هجرت تا هزار و چهارصد سال.