موضوع مقاله: مردم بومی قاره آمریکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مردم بومی قاره آمریکا | مقدمه: اولین مواجهه با سرخ‌پوستان توسط مردمان خارج از قارهٔ آمریکا در طول تاریخ مربوط به ارتباط تعدادی از دریانوردان وایکینگ است که از طریق جزایر شمال اقیانوس اطلس به قارهٔ آمریکا راه یافتند. | ## بخش 1: مردم بومی قاره آمریکا | این ارتباط بلندمدت نبود و تا اواخر قرن پانزدهم ارتباطی بین آمریکا و اروپا برقرار نبود. در حال حاضر میلیون‌ها نفر از بومیان آمریکا به علاوهٔ میلیون نفرها از ترکیب نژادی اروپایی و بومی در قاره آمریکا زندگی می‌کنند به این افراد مستیسو می‌گویند. این جزایر به نام «هند غربی» (یا «آنتیل») شناخته شدند؛ نامی که هنوز نیز برای توصیف این جزایر استفاده می‌شود. این مفهوم یکپارچه، که در قانون، دین و سیاست تثبیت شد، در ابتدا توسط گروه‌های متنوع بومی پذیرفته نشد، اما طی دو قرن گذشته بسیاری آن را پذیرفته یا تحمل کرده‌اند. این مردمان در موجی متأخرتر از مهاجرت، چند هزار سال بعد وارد قاره شدند و اشتراکات ژنتیکی و فرهنگی جدیدتری با مردمان بومی سیبری دارند. این اصطلاح از همان ابتدا بحث‌برانگیز بود؛ برخی اعضای برجسته انجمن آن را رد کردند و با وجود پذیرش توسط برخی، هرگز به‌طور عمومی پذیرفته نشد. اگرچه این واژه در میان خود جوامع بومی محبوب نبود، هنوز در میان برخی انسان‌شناسان، به‌ویژه در برخی مناطق کانادا و کارائیب انگلیسی‌زبان، ترجیح داده می‌شود.. «بومیان کانادا» به‌عنوان نام جمعی برای اقوام اولیه کانادا، اینوئیت و متیس به‌کار می‌رود. در حالی که تفاوت‌های منطقه‌ای و نسلی در ترجیح اصطلاحات کلی وجود دارد، به‌طور کلی بیشتر بومیان ترجیح می‌دهند با نام ملت، قبیله یا گروه خاص خود شناخته شوند. ساکنان اولیهٔ اروپایی اغلب اصطلاحاتی را به کار بردند که برخی قبایل برای یکدیگر استفاده می‌کردند، بدون آنکه بدانند این‌ها واژه‌هایی تحقیرآمیز هستند. | ## بخش 2: مردم بومی قاره آمریکا | در نام‌گذاری گروه‌های گسترده‌تر، معمولاً زبان مشترک، منطقه یا روابط تاریخی مبنا قرار گرفته است. از اواخر قرن بیستم، بومیان قاره آمریکا با صدای بلندتری درباره نحوه خطاب قرار گرفتن خود سخن گفته‌اند و برای کنار گذاشتن اصطلاحاتی که منسوخ، نادرست یا نژادپرستانه تلقی می‌شوند تلاش کرده‌اند. از دهه ۱۹۷۰، واژه «Indigenous» (با حرف بزرگ) به‌تدریج به‌عنوان یک اصطلاح کلی ترجیحی رواج یافته است تا بر برابری فرهنگی و اجتماعی این مردمان با سایر قاره‌ها تأکید شود. این اقوام در هنگام سرما و یخبندان از آسیا و از تنگهٔ برینگ وارد قارهٔ آمریکای شمالی شده‌اند و بعد از چندین نسل به جنوب آمریکا نیز راه یافتند. در کرانه‌های کالیفرنیا جامانده‌هایی از احتراق آتش پیدا شده که طبق داده‌های باستان‌شناسی به ۲۵۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. زندگی مدرن و شهرنشینی در آمریکای باستان از حدود سال‌های برابر با میلاد مسیح آغاز می‌شود و در سال ۸۰۰ میلادی با تمدن مایا به اوج شکوفایی خود می‌رسد. در سال‌های پس از آن تمدن‌های دیگری مانند اولمک و آزتک در آمریکای شمالی و تمدن اینکا در آمریکای جنوبی سال‌های درخشانی را به‌ویژه در زمینهٔ معماری و هنر تجربه می‌کنند. با ورود اروپاییان در سال ۱۴۹۲ به قاره آمریکا در پی کشتارهای جمعی و شیوع بیماری‌های متعدد، تمدن‌های اینکا و آزتک کم‌کم رنگ باختند و به نابودی دچار شدند.خلاصه تاریخ هنر، پرویز مرزبان، نشر علمی و فرهنگی سرخ‌پوستان با ورود اروپاییان با بیماری‌های همه‌گیر، نابودی فرهنگفردریش انگلس، منشأ خانواده، نشر جامی و از دست رفتن خاک روبرو شدند. دورهٔ هنری در آمریکای مرکزی از ۱۵۰۰ پیش از میلاد آغاز و تا سده ۱۶ مطابق با زمان فتح مکزیک به‌دست ارنان کورتس اسپانیایی ادامه می‌یابد؛ که اوج آن در دوره ۳۰۰ تا ۹۰۰ میلادی بوده است. هنر اصلی این گونه پیکرتراشی و تندیس‌سازی بود و امروزه تندیس‌ها و صورتک‌های بسیاری از آن دوره که به‌نظر می‌رسد کاربرد مذهبی داشته به جای مانده است. | ## بخش 3: مردم بومی قاره آمریکا | وجود بناهای بلند و با شکل هندسی دقیق مانند بنای مونته آلبان در مکزیک و نیز زیگورات چیچن ایتسا نمونه ای از معماری این گونه است. در آمریکای جنوبی نیز ال دورادو یا شهر گمشدهٔ طلا و شهر باستانی کوسکو در پرو از دورهٔ تمدن اینکاها شناخته شده‌اند. اکثر این بناها با سرستون‌ها و تزئینات رنگی مختلف تزیین شده‌اند که عموم آنها طی چند صد سال رنگ باخته‌اند. گونه‌ای خط هیروگلیفی اندیشه‌نگاشت از ایشان به‌جا مانده است که امروزه تقریباً رمزگشایی شده. مایاها همچنین بیش از هزار جلد کتاب که بیشتر آن‌ها تاشوی آکاردئونی بودند را از خود به جای گذاشته‌اند که امروزه تنها تعداد انگشت‌شماری از آن‌ها به جامانده است و بیشتر آن‌ها یا در درازای زمان از میان رفتند یا به‌دست استعمارگران اروپایی از بین رفته‌اند. رومر در آمریکای باستان زبان‌های فراوانی رواج داشته است که همگی به عنوان اعضای خانوادهٔ زبان‌های پیوندی شناخته می‌شوند. اما تاکنون هیچ خویشاوندی نزدیکی میان زبان‌های این گروه از اقوام با دیگر دسته زبان‌ها شناخته نشده است. امروزه شمار گویش‌وران این زبان در مکزیک به ۲ میلیون نفر و در ایالات متحده به نزدیک ۱/۵ میلیون نفر می‌رسد. در کشورهای دیگری مانند گواتمالا، پرو، بولیوی، پاراگوئه، اکوادورو آلاسکا جمعیت بسیاری به یکی از زبان‌های بومیان آمریکایی گفتگو می‌کنند. این زبان‌ها در آمریکای مرکزی شامل ناهواتل (آزتکی نو) در ایالات متحده و مکزیک و زبان‌های مایایی در نواحی گواتمالا و پاناما همچنین گوارانی در برزیل و پاراگوئه، آیمارا و کچوا در بولیوی پرو و اکوادور می‌باشد. | ## جمع‌بندی | حتی زبان آیمارا در پرو و گوارانی در پاراگوئه طی برهه ای در دو دهه پیش به عنوان زبان بومی رسمی شناخته شده‌اند.