موضوع مقاله: بزکشی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بزکشی | مقدمه: پیشینه بزکشی در میان اقوام شمال افغانستان از زمان‌های بسیار قدیم به‌عنوان میراثی از دوران گذشته باز مانده‌است.G. | ## بخش 1: بزکشی | این بازی در ازبکستان به «اولاک»، در میان ترک‌زبانان افغانستان به «اوغلاغ ترتماق» یا «اوغلاغ ترماغ» ، در قزاقستان به «کوکپار» و در قرغیزستان به «کوکبورو» شناخته می‌شود. رسم بزکشی احتمالاً به ادوار بسیار قدیم و دورهٔ شکار بزهای کوهی و کشیدن آن‌ها با اسب بازمی‌گردد. از افسانه‌ها و باورهای عامه چنین استنباط می‌شود که بزکشی نخستین‌بار در اطراف رودخانهٔ جیحون (آمودریا) بازی می‌شده است. در زمان حاکمیت رژیم طالبان، بزکشی در افغانستان توسط این رژیم متوقف شده‌بود، چرا که آن را بیشتر به دلیل بازی با لاشهٔ یک حیوان حلال‌گوشت، کاری غیراخلاقی می‌دانستند. بزکشی در شمال افغانستان علاقه‌مندان زیاد داشته و به عنوان ورزشی فرهنگی در میان این مردم شناخته می‌شود. شیوهٔ قدیمی (گله‌تازی یا عمومی‌تازی): این شیوه به این صورت است که عده‌ای اسب‌سوار برای جابه‌جا کردن لاشهٔ یک بز یا گوساله تازه‌ذبح‌شده با هم به رقابت می‌پردازند. سوارکاران باید لاشهٔ بز را در حین سوارکاری از روی زمین برداشته و آن را با پیشی گرفتن از رقبا در محل مشخصی که معمولاً یک دایرهٔ علامت‌گذاری‌شده در زمین بازی است بر زمین بگذارند. بازیکنان بازی بزکشی که در افغانستان چاپ‌اندازسلطانی، آرزو: مسابقات بزکشی در هرات با حضور ۳۰ چاپ‌انداز . لاشهٔ مورد استفاده در بزکشی معمولاً ذبح شده و دست و پاهایش از زانو به پایین قطع می‌شود. ۲.شیوهٔ رسمی (تیم‌تازی): اخیراً با ابتکار و زحمات محترم خیرمحمد سانچارکی معاون فنی و مسلکی فدراسیون بزکشی افغانستان این بازی رنگ و بوی دیگری به خود گرفته است . | ## بخش 2: بزکشی | آقای سانچارکی با نوشتن کتاب (اسپ،اسپ‌سواری و بزکشی) قانون جدید بزکشی‌ را بنا نهاد که با الهام از آن، بازی بزکشی از حالت خشن برون شده و رنگ بهتری به خود گرفته است؛ که در پنج سال اخیر لیگ‌ها و تورنمنت‌های بزکشی با سرمایه‌گذاری میلیون‌ها دالر از تاجران افغانستان پذیرایی گردید. این بازی طوریست که هر تیم با ۱۲ چاپنداز یا بازیکن که صرف ۶ بازیکن آن وارد میدان مسابقه می‌گردند و ۶ دیگر در عقب خط طور ریزرفی می‌ایستند بازی می‌گردد، میدان بازی با طول ۱۸۰ متر و عرص ۱۱۰ متر تنظیم گردیده دارای سه دایره می‌باشد که دایرهٔ میانه با قطر ۸ متر به عنوان (دایرهٔ برداشت) شناخته می‌شود و آغاز بازی از این دایره انجام می‌شود. در دو جانب میدان دو دایره به عنوان دو گول با قطر هر کدام سه متر موجود می‌باشد که به عنوان گول‌های هر دو تیم شناخته می‌شود. بازی قسمی است که بعد از هر بار نمره انجام شدم دوباره از دایرهٔ برداشت بازی صورت می‌گیرد. بنا بر نوشتهٔ دانشنامهٔ ایرانیکا بزکشی در افغانستان از حمایت دولت‌های متوالی برخوردار بوده‌است به نحوی که در زمان محمد ظاهرشاه (تا ۱۹۷۳) این مسابقات هم‌زمان با جشن تولد شاهنشاهی برگزار می‌شد. در شمال افغانستان حداقل قبل از عملیات نظامی ویژه شوروی در ۱۹۷۹، تا چند صد سوارکار می‌توانستند هم‌زمان با هم در نوع خاصی بزکشی که در زبان پارسی دری به توده‌برآئی معروف است به رقابت بپردازند. سوارکاران بزکشی که به نام چاپ انداز یاد می‌شوند مردانی بسیار قوی هستند که خوراک آن‌ها بیشتر مواقع شوربای گوشت است. در مسابقات پر هیجان بز کشی کسی که می‌خواهد بز را از زمین بالا کند یا در حال انتقال به دایره حلال باشد، دیگران حق شلاق زدن بزکش را دارند. در یک مسابقه، یک چاپ انداز با مهارت، امکان دارد صدها شلاق بخورد تا بز از دستش بیفتد. به منظور پیشگیری از این گونه آسیب‌ها، چاپ اندازها، اخیراً دارای کلاه محافظ و ساق بند و زانو بند هستند و در قدیم لباس زیاد می‌پوشیدند. | ## بخش 3: بزکشی | در این بازی امکان شکستن دست و پا زیاد است و بعضاً چاپ اندازها جان خود را از دست می‌دهند. مشهورترین پهلوان بزکش در تاریخ افغانستان تاش پهلوان (به معنای پهلوان سنگی) نام داشت. آموزش بزکشی یا چاپ اندازی در شمال افغانستان خان‌های بزرگی وجود دارند که دارای چندین هزار گاو و بز و گوسفند هستند. این خان‌ها در پی رقابت بین همدیگر، جوانان قوی را در سنین ۱۴ تا ۱۸ سالگی تحت تمرین چاپ اندازی قرار می‌دهند. این جوانان برای چندین سال در خط دوم یا عقبی تمرین داده می‌شوند تا چاپ اندازهایی ماهر شوند. وزن لباس چاپ انداز و زین اسب و طول شلاق، با توجه به معیارهای مشخص شده توسط فدراسیون بزکشی است. در سال ۱۳۹۵ فدراسیون بزکشی افغانستان قوانینی را در پی اعتراض حامیان حقوق حیوانات وضع نمود؛ مثلاً اینکه به جای لاشه بز یا گوساله از جسم بی جان با وزن معادل ۲۰ الی ۳۵ کیلوگرم استفاده شود که خوشبختانه در لیگ ها و تورنمنت ها طور جدی قوانین اجرا میگردد . کشورهایی چون تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و قزاقستان پس از آزادی و استقلال از دولت شوروی، بزکشی را در کشور خود رواج دادند که کم‌کم در حال گسترش است. احتمال اینکه در آینده ای بسیار نزدیک مسابقات جهانی بزکش بین ۸ تا ۱۰ کشور آسیای میانه به راه انداخته شود، زیاد است و تماشاچیان خاص خود را دارد. و مانند جشن دیوالی یا دیپاوالی هند، گاو بازی در اسپانیا و جنگ بادمجان رومی، بزکشی نیز به دنبال جهانی شدن است.اسب سوار نوشته دالتون ترمبو سال ۱۹۷۱ که هالیوود از آن فیلم به نام هارس من تهیه نموده‌است بزکشی در سینما بزکشی در چندین فیلم سینمایی به نوعی حضور داشته‌است. | ## جمع‌بندی | هالیوود در ۱۹۷۰ فیلمی با نام سوارکاران با بازی آنتونی کویین، عمر شریف و جک پالاس بر اساس داستانی از ژوزف کسل دربارهٔ بزکشی ساخت.