موضوع مقاله: گای فاکس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گای فاکس | مقدمه: گای فاکس (۱۳ آوریل ۱۵۷۰ – ۳۱ ژانویه ۱۶۰۶) که در دوران خدمت برای اسپانیا با نام گویدو فاکس نیز شناخته می‌شد، از اعضای گروهی از کاتولیک‌های انگلیسی بود که در توطئه باروت ناکام سال ۱۶۰۵ شرکت داشت. | ## بخش 1: گای فاکس | پدرش هنگامی درگذشت که فاکس هشت ساله بود و پس از آن، مادرش با مردی کاتولیک ازدواج کرد که بر گرایش‌های دینی فاکس تأثیر گذاشت. فاکس پس از گرویدن به کیش کاتولیک، به قاره اروپا رفت و در جنگ هشتادساله برای اسپانیای کاتولیک در برابر اصلاح‌طلبان پروتستان هلندی در کشورهای سفلی جنگید. وی سپس با رابرت کیتسبی آشنا شد که نقشه ترور پادشاه جیمز یکم و استقرار یک پادشاه کاتولیک بر تخت را در سر می‌پروراند. توطئه‌گران زیرزمینی را زیر مجلس اعیان بریتانیا اجاره کردند و فاکس مسئولیت نگهبانی از باروتی را که در آنجا انبار کرده بودند بر عهده گرفت. در ساعات اولیه ۵ نوامبر ۱۶۰۵، مقامات به دنبال نامه‌ای ناشناس کاخ وست‌مینستر را تفتیش کردند و فاکس را در حال محافظت از مواد منفجره یافتند. فاکس در طی چند روز بازجویی و شکنجه شد و سرانجام به قصد انفجار مجلس اعیان اعتراف کرد. حکم اعدام او به شیوه «به دار آویختن، شکم پاره کردن و چهارتکه کردن» صادر شد؛ اما هنگام اجرای حکم در ۳۱ ژانویه ۱۶۰۶، گردنش هنگام حلق‌آویز شدن شکست و پیش از تحمل دیگر مجازات‌ها جان داد. فاکس مترادف با توطئه باروت شد و شکست این توطئه از ۵ نوامبر ۱۶۰۵ به این‌سو در قالب شب آتش در بریتانیا گرامی داشته می‌شود. تاریخ تولد فاکس دقیقاً مشخص نیست، اما او در ۱۶ آوریل در کلیسای سنت مایکل له بلفری یورک غسل تعمید یافت. از آنجا که فاصله معمول بین تولد و تعمید سه روز بود، احتمالاً در حدود ۱۳ آوریل متولد شده‌است. فاکس احتمالاً از طریق گرایش‌های ناپیرویانه خانواده باین‌بریج و همچنین شاخه‌های کاتولیک خانواده‌های پولین و پرسی اسکاتون به کاتولیسیسم گروید. یکی از ناظران مدرسه حدود ۲۰ سال به خاطر ناپیروی در زندان گذرانده بود و مدیر آن، جان پولین، از خانواده‌ای از ناپیروان مشهور یورکشر، پولین‌های ، بود. هم‌مدرسه‌ای‌های فاکس شامل (هر دو بعدها در توطئه باروت شرکت داشتند) و ، و رابرت میدلتون بودند که کشیش شدند. ویسکونت از فاکس خوشش نیامد و پس از مدت کوتاهی او را اخراج کرد؛ فاکس سپس توسط استخدام شد. او به قاره رفت تا در جنگ هشتادساله برای اسپانیای کاتولیک در برابر جمهوری هلند جدید بجنگد و از سال ۱۵۹۵ تا صلح وروَن در ۱۵۹۸، همچنین در برابر فرانسه. اگرچه انگلستان در آن زمان درگیر عملیات زمینی علیه اسپانیا نبود، اما دو کشور جنگ انگلیس و اسپانیا (۱۶۰۴–۱۵۸۵) بودند و حمله ناوگان اسپانیایی آرمادا در ۱۵۸۸ تنها پنج سال پیش اتفاق افتاده بود. فاکس به پیوست، یک کاتولیک انگلیسی و فرمانده کهنه‌کار که ارتشی در ایرلند برپا کرده بود. | ## بخش 2: گای فاکس | فاکس به درجه (افسر جوان) دست یافت، در محاصره کاله در ۱۵۹۶ خوب جنگید و تا سال ۱۶۰۳ برای درجه سروان معرفی شده بود. در همان سال، فاکس به اسپانیا سفر کرد تا از حمایت برای یک شورش کاتولیک در انگلستان بهره‌مند شود. او این فرصت را غنیمت شمرد و نسخه ایتالیایی نامش، گویدو، را پذیرفت و در یادداشت خود جیمز یکم (که در آن سال پادشاه انگلستان شد) را «یک کافر» توصیف کرد که قصد دارد «تمام پیروان پاپ را از انگلستان براند». در سال ۱۶۰۴ فاکس با گروه کوچکی از کاتولیک‌های انگلیسی به رهبری رابرت کیتسبی ارتباط برقرار کرد که نقشه ترور پادشاه جیمز پروتستان و جایگزینی او با دخترش الیزابت استوارت، سومین نفر در خط جانشینی، را می‌چیدند. کشیش یسوعی و هم‌مدرسه‌ای سابق اوسوالد تسیموند فاکس را «دلپذیر در برخورد و شاد در رفتار، مخالف دعوا و نزاع… وفادار به دوستانش» توصیف کرده‌است. نویسنده آنتونیا فریزر فاکس را «مردی بلندقد و تنومند، با موهای قهوه‌ای مایل به قرمز، سبیل پرپشت به سبک زمان و ریش قهوه‌ای مایل به قرمز» توصیف می‌کند. نخستین دیدار پنج توطئه‌گر اصلی در یکشنبه ۲۰ مه ۱۶۰۴ در مسافرخانه‌ای به نام داک اند دریک در منطقه مُدروز صورت گرفت. کیتسبی پیشتر در دیدار دیگری با توماس وینتور و جان رایت پیشنهاد کرده بود که پادشاه و دولتش را با منفجر کردن «خانه پارلمان با باروت» از میان بردارند. وینتور با فاکس آشنا شد که سال‌ها از انگلستان دور بوده و در نتیجه کمتر شناخته شده بود. وینتور از طرح خود به فاکس گفت و به این‌ترتیب در آوریل ۱۶۰۴ هر دو به انگلستان بازگشتند. یکی از توطئه‌گران، ، در ژوئن ۱۶۰۴ به عنوان منصوب شد و به خانه‌ای در لندن متعلق به جان وینیارد دسترسی یافت. فاکس به عنوان سرایدار مستقر شد و شروع به استفاده از نام مستعار جان جانسون، نوکر پرسی، کرد. به گفته فاکس، ابتدا بیست بشکه باروت آورده شد و سپس در ۲۰ ژوئیه شانزده بشکه دیگر. توطئه‌گران یک مستقیماً زیر مجلس اعیان بریتانیا را خریداری کردند؛ خالی و آلوده، این مکان مخفیگاه ایده‌آلی برای انبار باروت به نظر می‌رسید. سفر خارج از انگلستان در مه ۱۶۰۵، فاکس به خارج سفر کرد و هیو اوون را از نقشه توطئه‌گران آگاه ساخت. در این میان نام او به پرونده‌های که شبکه‌ای از جاسوسان در سراسر اروپا داشت راه یافت. نقش نهایی فاکس در توطئه در طی سلسله‌ای از دیدارها در اکتبر مشخص شد: او باید فتیله را روشن می‌کرد و سپس از رود تیمز عبور می‌کرد. | ## بخش 3: گای فاکس | با این‌که توطئه‌گران از نامه آگاه شدند، تصمیم گرفتند به کار خود ادامه دهند زیرا به نظر می‌رسید «کاملاً شوخی تلقی می‌شود». شاه دستور داد سردابه‌های زیر پارلمان را تفتیش کند که در ساعات اولیه ۵ نوامبر انجام شد. فاکس اواخر شب پیش از آن در مکان حاضر شده بود، مسلح به یک فتیله کند و ساعتی که پرسی به او داده بود «تا بداند وقت چگونه می‌گذرد». هنگامی که یکی از لردها از او پرسید که با این همه باروت چه می‌خواست بکند، فاکس پاسخ داد که قصدش «منفجر کردن شما گداهای اسکاتلندی به کوه‌های زادگاهتان» بود. فاکس به قصد خود برای انفجار مجلس اعیان اعتراف کرد و از ناکامی‌اش ابراز تأسف کرد. این احترام مانع از آن نشد که جیمز در ۶ نوامبر دستور شکنجه «جان جانسون» را بدهد تا نام همدستانش فاش شود. شاه دستور داد ابتدا شکنجه سبک‌تر، اشاره به دست‌بند (پلیسی)، و در صورت لزوم از استفاده شود. فاکس هویت واقعی خود را در ۷ نوامبر فاش کرد و به بازجویانش گفت که پنج نفر در توطئه برای کشتن پادشاه شرکت داشتند. از ۸ نوامبر شروع به فاش کردن نام‌هایشان کرد و توضیح داد که قصد داشتند پرنسس الیزابت را به تخت بنشانند. اگرچه روشن نیست که آیا روی قفسه شکنجه قرار گرفت، اما امضای خمیده فاکس نشانگر رنجی است که به دست بازجویانش تحمل کرد. آن‌ها در نگه داشته شدند و سپس به تالار وست‌مینستر برده شدند که در آنجا روی سکویی برای این مقصود ساخته‌شده به نمایش گذاشته شدند. هیئت منصفه همه متهمان را مجرم شناخت و حکم اعدام از طریق به دار آویختن، شکم پاره کردن و چهارتکه کردن صادر شد. فاکس هنگامی که طناب دور گردنش بود از سکوی دار پرید و گردنش شکست و پیش از تحمل مرحله‌های دیگر مجازات درگذشت. میراث و تأثیر فرهنگی شب گای فاکس شکست توطئه باروت از ۵ نوامبر ۱۶۰۵ در بریتانیا به عنوان شب آتش گرامی داشته می‌شود. در بسیاری از شهرهای انگلستان، مراسم سالانه‌ای با راهپیمایی‌های خیابانی، مشعل‌گردانی و آتش‌بازی برگزار می‌شود که در آن عروسکی از گای فاکس سوزانده می‌شود. در بریتانیا شوخ‌طبعانه گفته می‌شود که گای فاکس تنها مردی بود که با نیت صادقانه وارد پارلمان شد. افتتاحیه سالانه پارلمان به‌طور سنتی با بررسی سردابه‌های زیر مجلس اعیان بریتانیا توسط آغاز می‌شود. | ## جمع‌بندی | در ادبیات و فرهنگ عامه شعر کودکانه‌ای معروف این رویداد را در خاطره‌ها زنده نگه می‌دارد: نویسنده بریتانیایی و تصویرگر شخصیت گای فاکس را در رمان مصور دیستوپیک موفق خود (۱۹۸۲، فیلم‌برداری‌شده در ۲۰۰۵) احیا کردند که در آن قهرمان داستان با لباس گای فاکس ظاهر می‌شود.