موضوع مقاله: روان‌شناسی شخصیت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روان‌شناسی شخصیت | مقدمه: روان‌شناسی شخصیت اندیشه‌ها، احساس‌ها و رفتارهایی را بررسی می‌کند که سبک منحصر به فرد تک تک انسان‌ها برای ارتباط با دنیا را تشکیل می‌دهند. | ## بخش 1: روان‌شناسی شخصیت | آن‌ها به تفاوت‌های شخصی علاقه‌مند هستند و تلاش می‌کنند تا همهٔ فرایندهای روان‌شناختی را با یکدیگر ترکیب و ادغام کنند و از کل شخص، یک توضیح منسجم را ارائه دهند. آلپورت روان‌شناس و شخصیت مشهوری بود که یکی از اولین متون این حوزه را به نگارش درآورد و اغلب با عنوان پدر روان‌شناسی شخصیت شناخته می‌شود. آلپورت می‌گوید (مقاله ۱۹۶۱ صفحه ۲۸) «شخصیت سازمانی پویا درون فرد است که رفتار و افکار منحصر به فرد او را تعیین می‌کند». برخی از نکات کلیدی که برای ادامهٔ بحث ما در مورد شخصیت مهم خواهد بود را می‌توان با تجزیهٔ این تعریف به اجزای سازندهٔ آن به دست آورد. چیزی است که فرد از با خود از موقعیتی به موقعیتی دیگر حمل می‌کند؛ بنابراین حداقل نوعی از ثبات در طول زمان و در موقعیت‌های گوناگون را می‌توان انتظار داشت. در نسخهٔ قدیمی‌تر، آلپورت (مقاله ۱۹۳۷ صفحه ۴۸) آلپورت نوشته است که «شخصیت تنظیمات منحصر به فرد شخص در تعامل با محیط را تعیین می‌کند». به بیان دیگر، مردم، بسته به شخصیت‌هایشان، واکنش‌های متفاوتی به موقعیتی یکسان دارند. روانشناسان شخصیت اغلب ارتباط میان برخی ویژگی‌های شخصیتی (همچون انضباط فردی) و دستاوردهای مهم در جهان بیرون (همچون موفقیت تحصیلی یا کاری) را بررسی می‌کنند (اوزر و بنت مارتینز ۲۰۰۶ - رابرتس، کونسل، شاینر و گلدبرگ ۲۰۰۷، ویلموت و اونس ۲۰۱۹). علت علاقهٔ محققان بر ثبت میزان این ارتباطات را می‌توان در باور آنها به وجود شخصیت و تأثیر قدرتمند آن بر رفتار جست. تاریخچه شخصیت و ارزیابی اتفاقاتی در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی رخ داد که مردم را به تردید در مورد پایه‌های روان‌شناسی شخصیت واداشت. کتاب تأثیرگذار شخصیت و ارزیابی نوشتهٔ والتر میشل، چاپ ۱۹۶۸، به‌طور ویژه بر این روند اثر گذاشت. در کتاب مذکور والتر میشل مجموعه‌ای از انتقادات را بر وضعیت تحقیقات و تئوری شخصیت در آن زمان وارد کرد. برای درک افسانهٔ برتری و قدرت عوامل محیطی نسبت به شخصیت، شناخت ماهیت انتقادات میشل و تفاسیری که دیگران بر آن نوشتند، ضروری است. در این بخش به چگونگی معرفی شخصیت در دیگر زمینه‌های روان‌شناسی نیز خواهیم پرداخت. انتقادات جدی میشل (۱۹۶۸) متوجه ویژگی‌های شخصیتی «فراگیر»، بالاخص آنهایی که «زمینه زدایی شده» یا به موقعیتی مشخص ارتباط نداشتند، بود. ویژگی‌های فراگیر، در کلام محققان، ایده‌هایی انتزاعی است که تفاوت‌های شخصیتی را بر روی طیف خاصی از ویژگی‌های همسو می‌گستراند. به عنوان مثال، درونگرایی از جمله صفات فراگیر است که نه تنها میزان لذت شما از مهمانی‌ها را نمایان می‌سازد (گرایشی محدود)، بلکه در مورد میزان عمومی تکاپو/فعالیت، میزان تجربه احساسات مثبت، میزان لذت از فعالیت‌های هیجان‌انگیز و میزان جسارت شما در تعامل با دیگران نیز اظهار نظر می‌کند. با وجود اینکه همهٔ افراد جسور لزوماً از مهمانی‌ها لذت نمی‌برند، این صفات در کنار یکدیگر ویژگی فراگیر برونگرایی را شکل می‌دهد. علاوه بر این، ویژگی‌های زمینه‌زدایی شده آنهایی است که توقع می‌رود در گسترهٔ وسیعی از زمینه‌ها، سمفونی رفتاری یکسان یا بسیار مشابهی را رهبری کند. این حقیقت که افراد برونگرا در تمامی موقعیت‌های مهمانی، سر کار، سر کلاس و حتی با گروهی از افراد غریبه رفتاری اجتماعی داشته باشند، بدین معناست که رفتار برونگرایانهٔ آنها بستگی چندانی به زمینهٔ خاصی ندارد؛ از زمینه زدوده گردیده است. ویژگی‌های فراگیر زمینه‌زدایی شده آماج انتقادات میشل بود (هرچند برخی باورهای وی را پیشتر برده و مدعی شدند که ویژگی‌های شخصیتی پایدار را به کل باید زیر سؤال برد). خصوصیات پنجگانهٔ بیگ فایو که در مقدمه توضیح داده شد و خصوصیات دیگری چون ستیزه‌جویی، خویشتن‌داری و کمرویی (حجب و حیا) از جمله ویژگی‌های فراگیر هستند. میشل ثبات پاسخ‌های مردم را، به هنگامی که از آنها خواسته شده بود شخصیت خود را در موقعیت‌ها و زمان‌های مختلف توصیف کنند، تصدیق کرد. به بیان دیگر، مردم به وجود ویژگی‌های شخصیتی زمینه‌زدایی شده که در موقعیت‌های مختلف ثبات دارند، اعتقاد داشتند. با وجود این، بر اساس تحقیقات میشل، مشاهدات روانشناسان از رفتارهای خاصی که افراد بروز می‌دهند با این خوداظهاری‌ها تفاوت داشت. این رفتار نه در موقعیت‌های مختلف و نه در زمان‌های مختلف پایداری خاصی را نشان نمی‌داد. تناقض آشکار میان باورهای مردم دربارهٔ ثبات رفتاری و رفتاری که واقعاً در موقعیت‌ها بروز می‌دادند بخش مهمی از انتقاد وی را شامل می‌شد، زیرا خبر از نوعی خودفریبی در مورد پایداری رفتاری می‌داد. میشل با بهره‌گیری از دسته‌ای از مقالات مشهور روان‌شناسی شخصیت ضریب همبستگی خصائص شخصیتی بنیادین و خروجی‌های دنیای واقعی را کمتر از ۰/۳ ارزیابی کرد. افول در دهه ۱۹۷۰ و در پی انتقادات نیسبت و راس و برخی از دیگر محققان، اقبال عمومی به تحقیق در مورد شخصیت کمرنگ شد (سوان و سیل ۲۰۰۵). برنامه‌های درسی روان‌شناسی شخصیت در بسیاری از دانشکده‌های روان‌شناسی کنار گذاشته شد و تعیین‌کننده‌های اجتماعی جای تعیین‌کننده‌های درونی و شخصیتی را در مطالعات تحقیقاتی گرفت. از جنبه‌های جالب مطالعات اخیر، بازنگری در برخی از تحقیقات کلاسیک روان‌شناسی اجتماعی است که شاهدی بر قدرت غالب موقعیت بودند. آزمایش زندان استنفورد (پانوشت) از آن جمله است که محققان در حال بررسی تأثیرات خواست آزمایشگر و فرایند انتخاب شرکت کنندگان بر نتایج آن هستند (مثال: بارتلز ۲۰۱۹، کارناهان و مک فارلند ۲۰۰۷، لوتکسیر ۲۰۱۹). خوشبختانه تحقیقات شخصیت باقی ماند و در سال‌های اخیر شاهد رشد علاقمندی محققان به آن بوده‌ایم (مجدد سوان و سیل ۲۰۰۵). هرچند در سالهای متعاقب چاپ کتاب میشل (۱۹۶۸)، تردید دربارهٔ فواید روان‌شناسی شخصیت افزایش داشت و از مطالعه بر این موضوع کاسته شد. میشل بر حقیقتی انگشت نهاد که ضعف خصوصیات شخصیتی در پیش‌بینی رفتار را در مقابل موقعیت برملا ساخت؟ نخست آنکه حتی با پذیرش عدد ۰/۳۰ به عنوان ضریب اثر شخصیت هم می‌توان مدعی شد که این مقدار چندان کوچک هم نیست (فاندر و اوزر ۲۰۱۹). در حقیقت باور به کوچک و بزرگی این مقدار خود ریشه در قراردادی نانوشته و نه واقعیتی علمی دارد. در عمل برخی مقادیر کوچک همبستگی تأثیرات زیاد و برخی مقادیر بزرگ تقریباً هیچ تأثیری ندارد؛ بنابراین این استدلال که تأثیر شخصیت مقدار کوچکی است، چون به‌طور سنتی این مقدار کوچک فرض شده، چندان قانع کننده نیست. در مثالی، رابرتس و همکارانش (۲۰۰۷) به مرور ادبیات تأثیر شخصیت بر پیش‌آمدهای آتی همچون مرگ و میر، طلاق و موفقیت شغلی پرداختند. مؤلفان این تحقیق مقدار اثر شخصیت را با مقادیر اثری مانند وضعیت اقتصادی اجتماعی و هوش، که اهمیت آنها بر پیش‌آمدهای مذکور شناخته شده بود، مقایسه کردند. خروجی تحقیق احتمالاً منتقدان دهه ۱۹۷۰ را متعجب خواهد کرد: کیفیت پیش‌بینی پیش‌آمدها با بکارگیری خصوصیات شخصیتی و پارامترهای گفته شده یکسان بود. مقدار اثرهای ضبط شده در مقالات مورد استناد رابرتس و همکارانش از ضریب اثر شخصیتی که میشل تعیین کرده بود هم کوچکتر بودند، با وجود این، آنها چگونگی تبدیل این تأثیرات کوچک به تفاوت‌های آشکار میان افراد را تشریح کردند. پیشتر و در معرفی ضریب اثر شخصیت گفته شد که اگر یک صفت شخصیتی با رفتاری در یک موقعیت، به مقدار ۰/۳ همبستگی داشته باشد، ترجمان آن این است که تنها ۹ درصد تفاوت‌های رفتاری به خاطر تفاوت‌های آن صفت شخصیتی بوده است. از عبارت پیشین نتیجه‌گیری شد که حتماً ۹۱ درصد تفاوت‌های رفتاری به خاطر صفات موقعیت است. حال تصور کنید که شما پروژه بزرگی را می‌بایست برای ۲ روز بعد آمادهٔ تحویل کنید و نگران آن هستید. آیا حضور در مهمانی یا ماندن در خانه و کار روی پروژه از سطح وظیفه‌شناسی و شاید اضطراب شما نیز متأثر نخواهد شد؟ اثرگذاری همزمان چند صفت شخصیتی بر شکل‌گیری هر رفتاری که محققان یا عوام برای بررسی برگزینند، موجه می‌نماید. با اثرگذاری چند صفت بر شکل‌گیری یک رفتار، اندازهٔ همبستگی تک تک صفت‌ها با آن رفتار، اغلب به‌طور چشمگیری، کاهش می‌یابد (احدی و داینر ۱۹۸۹). بنابراین همبستگی کوچک میان ویژگی‌های منفرد شخصیتی و رفتار را می‌توان نشانهٔ آن دانست که رفتارها محصول تأثیرگذاری همزمان چندین ویژگی شخصیتی مختلف بوده و این تأثیر خود در کنار اثر موقعیت معنا می‌یابد. همچنین ممکن است موقعیت تأثیر برخی از ویژگی‌های رفتاری را برجسته‌تر نموده و از قدرت برخی دیگر بکاهد. علاوه بر هشدار فوق، شواهد تجربی موید آن است که باقی ۹۱ درصد تغییرات رفتار نیز چندان ارتباط شفافی با عوامل موقعیتی ندارد. در صورت تکرار روش تحقیق مروری میشل بر روی تأثیرات روان‌شناسی اجتماعی (حوزه‌ای که به‌طور سنتی بر تأثیرات عوامل محیطی و موقعیت تمرکز دارد) مقدار اثر اندازه‌گیری شده از مقدار اثر روان‌شناسی شخصیت بزرگتر نیست. مدلهای شخصیتی جذابترین بخش روان‌شناسی شخصیت، در نگاه عموم مردم، مدل‌های شخصیتی است. روزانه افراد بسیاری در تست‌های مختلف شخصیتی آنلاین همچون مایرز بریگز یا بیگ فایو مشارکت می‌کنند تا سرگرم شده یا به خودشناسی دست یابند. مدل شخصیتی مایرز بریگز ریشه در آموزه‌های یونگ، روان‌شناس شناخته شدهٔ قرن گذشته، دارد. مدل بیگ فایو در دیگر سو مسیر آکادمیک و علمی قدرتمندتری را طی کرده و بدنهٔ تحقیقات و مقالات روان‌شناسی آکادمیک، پشتیبان آن است. سؤالی کلیدی پیش می‌آید: دانش شناخت تفاوت‌های فردی، تفاوت‌های فردی را چطور برای استفاده فرآوری و معرفی می‌کند؟ در روان‌شناسی شخصیت برای پاسخگویی به این سؤال دو رویکرد کم و بیش فلسفی پیش گرفته شده است: یکی دسته‌بندی شخصیت‌ها بر گروه‌های مجزا و دیگری تخصیص مقداری نسبی از هر بُعد شخصیتی به افراد که در اینجا رویکرد بُعدی-طیفی می‌نامیم. در رویکرد بُعدی-طیفی همان‌طور که از عنوان آن برمی‌آید، خصایصی انتخاب شده و به هر نفر مقداری کم یا زیاد از آن ویژگی داده می‌شود؛ مثلاً در مدل بیگ فایو این خصایص یا «ابعاد» عبارتند از برونگرایی، مردم‌داری، وظیفه‌شناسی، گرایش به اضطراب و کنجکاوی. از طرف دیگر و در رویکرد دسته‌محور، دسته‌های مختلف شخصیت همچون خوشه‌هایی کیفی از ویژگی‌های شخصیتی انتخابی اند که در درون شخص و در کنار یکدیگر چیده شده‌اند و هر دسته مرز مشخصی با دسته‌های دیگر دارد. محققی که افراد را به گروه‌های درونگرا و برونگرا یا دستهٔ A (بلندپرواز و باپشتکار) و دستهٔ B (آرام و متعادل) تقسیم می‌کند، در حقیقت معتقد به تفاوت‌های قطعی کیفی میان افراد حاضر در یک دسته با دستهٔ دیگر است. عموم مردم رویکرد تیپولوژیکال را ترجیح می‌دهم و از همین روست که دسته‌بندی یا تیپ‌بندی شخصیتی در روان‌شناسی عامه‌پسند محبوب است. مگر نه آن است که در شبکه‌های اجتماعی هم جدل دو قطب طیف که مرزهای واضحی دارند جذابتر است؟ لیک اعتقاد روانشناسان شخصیت بر آن است که رویکرد دسته‌محور بر افسانه بنیان نهاده شده است. این رویکرد بخصوص در حالات افراطی آن، که تفاوت دسته‌های مختلف را در حد تفاوت سگ و گربه قلمداد می‌کند، بسیار به خطا می‌رود. گالن پزشک رومی نیز مدلی را بر پایهٔ مواد زیستی کلیدی بنا نهاد که تا به امروز و در شکل طبایع چهارگانه برقرار و محبوب مانده است. این مدل شخصیت را بر اساس ترکیب‌هایی از چهار مادهٔ خون، صفرا، بلغم و سودا دسته‌بندی می‌کند. خلق و خوهای چهارگانه‌ی مشهور عبارتند از سودایی یا درونگرا و آرام دموی یا شاد و خوشبین بلغمی یا آرام صفرایی یا بلندپرواز و باانگیزه اما تفکر دسته‌محور در دنیای قدیم دفن نشده است. امروزه در تست‌های آنلاین خودشناسی نیز بسیار با اینگونه تقسیم مردم به دسته‌های مجزا روبرو می‌شویم. کلاه گروه‌بندی مدرسهٔ هاگوارتز در مجموعه کتاب‌های هری پاتر را به خاطر بیاورید؛ دانش آموزان در چهار گروه اسلیترین (بلندپرواز)، گریفندور (جسور)، هافلپاف (مهربان) و ریونکلا (زیرک) تقسیم می‌شدند. برای اعتبار این تست‌ها لازم است که ۱- افراد قابل تقسیم به دسته‌های مجزا باشند و ۲- دسته‌های موجود در عالم واقع با دسته‌های کتابها و فیلمها و تست‌های محبوب ما مطابقت کافی داشته باشد. دانلن و رابینز در مطالعهٔ مروری سال ۲۰۱۰ خود به جدل‌های حول این مسئله اشاراتی داشته‌اند؛ اینطور نبوده که دانشمندان هم بدون جنگ و دعوا یکی از دو رویکرد را فاقد اعتبار علمی کافی تشخیص دهند. در نهایت و در حال حاضر، محققان بر ابعاد شخصیت و نگاه طیفی، و نه دسته‌های شخصیتی و نگاه دسته‌بندی، متمرکز هستند. تایپ‌های شخصیتی افسانه است روانشناسان شخصیت تیپولوژی را به ۲ شکل به کار می‌گیرند؛ رویکرد «دسته‌های جدا» بر ادعایی بسیار سنگین در مورد وجود دسته‌های شخصیت و کشف این دسته‌های طبیعی استوار است. گویی روانشناسان معتقد به دسته‌بندی‌های صلب، به دنبال بُرش طبیعت در مفاصل آن هستند؛ اگر هری پاتر خوانده‌اید، کار این روانشناسان در آن کتاب بر عهدهٔ کلاه گروه‌بندی بود. مخالفان از دلایل غریزی و ساده تا انتقادهای عمیقاً فنی و مبتنی بر الگوریتم‌های آماری بر پیکر این مدعا وارد آورده‌اند. تفاوت‌های خصایص شخصیتی به قدری تدریجی است که باور به تقسیم ملت بر ۲ گروه درونگرا و برونگرای شسته رفته نادرست می‌نماید. عموم مردم جایی در میانه‌های طیف پیوستهٔ توزیع این ویژگی قرار دارند (توجه شود که برای برونگرایی مقیاس صفر تا صدی تعریف نشده است که هرکسی نمره‌ای بگیرد، طیفی است بر اساس جامعه؛ یعنی شخص الف از ۴۰ درصد جامعه یا شخص ب از ۷۰ درصد برونگراتر هستند و درونگرایی روی دیگر سکهٔ برونگرایی است). دسته‌بندی حیوانات سلیقه‌ای نیست، بنیان آن بر تفاوت‌های فیزیولوژیک، ظاهری، ژنتیکی و رفتاری است. مسئلهٔ توزیع نرمال تفاوت درونگرایی و برونگرایی همچون تفاوت ۲ حیوان، واضح، بیولوژیک، ژنتیک، رفتاری و ظاهری نیست. امکان دسته‌بندی افراد در گروه‌های متفاوت شخصیتی وجود ندارد و این بحثی نظری نیست. تلاش‌های متعدد آماری برای درک بهتر شخصیت انسان‌ها نیز به نتیجهٔ مشابهی رسیده است. کافیست بدانید اگر موضوع مورد مطالعهٔ محققان متشکل از ویژگی‌های کیفی تقسیم‌پذیر بر چند دسته باشد، امضای آماری خاصی در نتایج شکل خواهد گرفت. قریب به اتفاق مطالعات متمرکز بر استخراج دسته‌های شخصیتی در کشف شواهدی از وجود چنین امضایی ناتوان بوده‌اند. تحقیقات مذکور نه فقط در دسته‌بندی ویژگی‌های شخصیتی معمول، که در دسته‌بندی ویژگی‌های شخصیتی غیرمعمول نیز راه به جایی نبرده است. به بیانی دیگر، به دشواری بتوان مدرک مستدلی دال بر تفاوت‌های شسته رفته بین مردم پیدا کرد. «دسته‌بندی به مثابه برچسب‌زنی» رویکردی جایگزین برای دسته‌های مجزاست (میهل ۱۹۹۲). در این رویکرد به دسته‌های شخصیتی به عنوان برچسب‌هایی کاربردی نگاه می‌شود و طرفداران آن ادعایی مبنی بر تفاوت صفر و صدی دسته‌ها ندارند. برای مثال بسته‌بندی ویژگی‌های شتابزدگی، تندخویی، سختکوشی و بلندپروازی در کارتنی با برچسب تایپ آ ممکن است کاربردی باشد. حتی اگر ساکنین کارتن آ تفاوت کیفی خاصی با افراد تندخو و شتابزده‌ای که سختکوش و بلندپرواز نیستند نداشته باشند. اگر مبنای فایده را برای ارزشمندی دسته‌بندی خصائص بپذیریم، سؤال این است که فایدهٔ آن در چیست؟ به زبان آکادمیک، سؤال مطروحه آن است که در پیش‌بینی آماری رخدادهای مهم زندگی، برچسب‌های این چنین چه جایگاهی دارد؟ مقایسهٔ آماری نتایج بکارگیری این دو رویکرد ما را به پاسخ پرسش گفته شده نزدیک‌تر خواهد کرد؛ رویکرد امتیازدهی بر پایهٔ ابعاد شخصیتی و رویکرد عضویت در گروه‌های مختلف شخصیتی. | ## بخش 2: روان‌شناسی شخصیت | به مثال نوع آ و نوع ب بازگردیم: علم به اینکه کسی در دستهٔ آ قرار میگرد چه اطلاعاتی از شخصیت او را به تصویر می‌کشد؟ آیا نمی‌توان همان نتایج را با آگاهی از امتیاز او در ابعاد تندخویی، شتابزدگی و انگیزش دریافت؟ اکثر اوقات و در صورت دسترسی به امتیاز افراد بر روی طیف‌های پایهٔ شخصیتی، مزیت چندانی برای دسته‌بندی‌ها باقی نمی‌ماند. در نتیجه اگر کاربرد و فایده را در امکان پیش‌بینی رفتاری می‌جوییم، گروه‌بندی افراد راه چاره نیست، حداقل می‌دانیم برتری خاصی، به جز ساده‌سازی و راحتی بر رویکرد طیفی ابعادی ندارد. مردم را جذب روان‌شناسی شخصیت کرده و شخصیت‌سنجی و خودشناسی را به میان جامعه آورده است. اگرچه دسته‌بندی ساده‌سازی‌های علمی نادرستی در دو مسئلهٔ شکل‌دهی گروه‌ها و گروه‌بندی مردم به کار می‌برد، اما بازتابی کیفی از ویژگی‌های فرد را در اختیار ما گذاشته و همچون دروازه‌ای برای ورود به درک تفاوت‌های فردی و پیچیدگی‌های روانی گشوده است. ابعاد شخصیتی در درون افراد به اشکال مختلف و جالبی کنار یکدیگر چیده شده‌اند و ویژگی‌ها در خلأ و جدای از یکدیگر نیستند. افراد سطوح مختلفی از ویژگی‌های فراوان شخصیتی دارند و الگوی دقیق این تفاوت‌ها، شخصیت منحصر به فرد هر شخص را ساخته است. الگوهای دقیقی که بخش مهمی از هویت و داستان زندگی هر نفر است؛ بنابراین ترکیب‌های جالبی از ویژگی‌های شخصیتی وجود دارد که چه از نگاه کنجکاو علم و چه برای تمرین در درک بهتر دیگر مردمان، ارزش توجه دارد. برخی اهمیت دسته‌بندی را در نگاه قائم بر فرد آن می‌دانند؛ نگاه فرد-محور رویکردی کل‌نگر به هر فرد و تفاوت پاکت ویژگی‌های شخصیتی او با بسته‌های دیگر دارد. جک بلاک از پیشتازان روان‌شناسی شخصیت بود که در همکاری با همسر خود و در جریان تحقیقی بلندمدت، دسته‌بندی شخصیتی ای را طراحی کرد. آقا و خانم بلاک ۳ گروه متداول شخصیتی را معرفی می‌کنند: تاب آور، خویشتندار و شُل افسار. تاب آوران پایداری احساسی بالایی دارند (عصبیت پایین)، برونگرایی و وظیفه‌شناسی آنها نیز بالاست. دستهٔ آخر که ما آنها را شُل افسار می‌نامیم هم مردم‌داری و وظیفه‌شناسی پایینی دارند. به عنوان مثال افراد خویشتندار میزان بیشتری از مشکلات درون‌ریزی شده را تجربه می‌کنند. از طرف دیگر، شُل افسارها سطوح بالاتری از مشکلات برونریز دارند؛ مشکلات روانی که از مسیر خشونت و پرخاش یا مصرف مواد مخدر به بیرون هدایت می‌شود. احتمالاً حدس می‌زنید که تاب‌آوران هم قرعه‌کشی خلقت را برده‌اند، برای این دسته از افراد سطوح بالاتری از کسب دستاوردها دیده شده است. ۳ دستهٔ فوق بیش از سایر دسته‌بندی‌ها در ادبیات فعلی این حوزه مورد بحث قرار می‌گیرد. لیکن در برخی از مطالعات شواهدی دال بر وجود این دسته‌ها یافت می‌شود و در برخی دیگر خیر. اسندورف در نشریه‌ی اروپایی شخصیت به خوبی متذکر می‌شود که «در مطالعات مختلف یکپارچگی مناسبی در مورد گروه‌های شخصیتی دیده نمی‌شود». اگر محققی به دنبال طبقه‌بندی و ترسیم الگوهای جالب شخصیتی است، مدل دسته‌بندی آقا و خانم بلاک جای سختی برای شروع بوده و امکان دستیابی به نتیجه‌ای مطمئن از آن با تردید روبروست. مایرز بریگز آگاهی از ویژگی‌های شخصیتی به موجب پتانسیل اثرگذاری آنها بر رخدادهای مهم زندگی از اهمیت بسزائی برخودار است. در صورت پذیرش این گزاره که ویژگی‌های شخصیتی خصائصی درونی و پایدار است که بر انتخابها و رفتار افراد تأثیر می‌گذارد، اندازه‌گیری آنها بسیار کاربردی خواهد بود. کارفرمایان به دنبال ابزاری برای پیش‌بینی عملکرد کارمندان استخدامی و مسئولان پذیرش مدارس به دنبال تخمین شانس موفقیت آتی دانش آموزان در تحصیلند. در حقیقت آن دسته از ما که به خودشناسی با بازخوردهای معتبر علمی علاقمندیم هم این کمک را تحسین خواهیم کرد. چنین بازخوردی بر الگوهای رفتاری ما نوری خواهد افکند و ما را برای تجارب آتی آماده‌تر خواهد ساخت؛ بنابراین استفادهٔ بسیاری از کارفرمایان، مدیران و آموزگاران از آزمونهای شخصیتی مایهٔ تعجب نیست. کسانی که به دنبال این اهداف با آزمون‌های شخصیتی آشنا شده‌اند احتمالاً یکی از معروف‌ترین آنها را می‌شناسند: ام بی تی آی یا نشانگر شخصیت مایرز بریگز (مبتنی بر مطالعهٔ مایزر ۱۹۶۲) این مدل با الهام از نظریهٔ شخصیت کارل یونگ که در اوایل قرن ۲۰ معرفی شد شکل گرفته است (یونگ ۱۹۷۱). کارل یونگ از همراهان فروید بود و مشابه با او بر اهمیت تأثیر فرایندهای ناخوداگاه بر افکار، احساسات و رفتار تأکید داشت. در فضای دپارتمان‌های روان‌شناسی دانشگاه‌های حال حاضر جهان نظریات یونگ بیشتر به عنوان بخشی از تاریخ روان‌شناسی آموزش داده می‌شود و دیگر او کسی نیست که بر تحقیقات مدرن تأثیر جدی داشته باشد. ام بی تی آی برای سنجش ۴ شاخصهٔ قطبی که در ایده‌های یونگ ریشه داشتند طراحی شد و کسانی که در این آزمون شرکت کنند یکی از ۲ حرف اختصاری هرکدام از این ۴ شاخصه را دریافت می‌کنند. همچنین در نهایت در یکی از گروه‌های ۱۶گانه‌ای دسته‌بندی می‌شوند که محصول ترکیب همان حروف است. برونگرایی و درونگرایی بازتابی از تمایل شخص به چیزهای بیرون یا ایده‌های درون ذهن است. از سوی دیگر تصور کنید فردی صبح اول وقت با ۱۰ واحد انرژی برخاسته و در تعامل با مردم این ۱۰ واحد را خرج می‌کند و شب به خواب می‌رود. فرد دیگری را هم تصور کنید که صبح خالی از انرژی برخاسته و در تعامل با مردم ۱۰ واحد انرژی جذب کرده و جان می‌گیرد. ادعا می‌شود نتایج این آزمون و ترکیب‌های حروف شغل مناسب اشخاص را تعیین خواهد کرد. برای مثال در مطالعه‌ای از سال ۲۰۰۰، مک کالی توزیع دسته‌بندی ام بی تی آی برای دو گروه از مدیران و مشاوران را مقایسه کرده است. آزمون مایرز بریگز مکرراً در محیط و موقعیت کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، دقیقاً خلاف این مسئله در محیط‌های آکادمیک صادق است و ام بی تی آی در فضای دانشگاهی کاربردی ندارد. کاملاً محتمل است که معیار و ابزاری در محیط دانشگاهی و به موجب عدم مطابقت با نظریه‌های محبوب کنار گذاشته شود و در محیط کاری کاربرد فراوان داشته باشد. همچنین بسیاری از مصرف‌کنندگان ابزارها امیدوارند که شواهدی دال بر کیفیت و صحت نتایج ابزار مورد استفادهٔ خود ببینند. تکامل و شخصیت جمعیت‌های طبیعی متنوع است و هر جمعیتی بیشتر از ظرفیت محیط خود فرزند می‌آورد. در نتیجه، افرادی که بهترین تطابق با محیط را دارند فرزندانی تولید می‌کنند که شانس بهتری برای رقابت در محیط خود دارند؛ بنابراین نسل بعدی تعداد بیشتری از این فرزندان دارد و جمعیت تکامل یافته است. (منشا گونه‌ها، کتاب چارلز داروین) اغلب تفاوت‌های شخصیتی موروثی، محصول استراتژی‌های متفاوت تطبیقی نیست. آنها نویزهای حاصل از جهشی ژنتیکی یا در غیراینصورت، محصول جانبی و اتفاقی تطابقی غیرشخصیتی است. (توبی و کوسمیدس ۱۹۹۰ صفحه ۱۹) متعاقباً برخی از پایه‌گذاران روان‌شناسی تکاملی «نویز» را بهترین توصیف برای تفاوت‌های فردی موروثی قلمداد کردند و نقشی در عملکرد اساسی ماشین روانی انسان برای آن قائل نشدند؛ همان‌طور که رنگ مختلف سیم‌های موتور خودرو تأثیری در عملکرد اساسی ان ندارد. (باس، ۲۰۰۹، صفحه ۳۶۰) بسیاری از باورهای درست و غلط مورد بحث در روان‌شناسی شخصیت بر ویژگی‌های متمرکز بوده است که از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند. کم و بیش تعریف روان‌شناسی شخصیت بررسی تفاوت‌های فردی است، اما به‌طور همزمان، حداقل تا حدی نیز تشابهات انسان‌ها را بررسی می‌کند. انعکاس «طبیعت انسانی» در برخی از افکار، احساسات و رفتار مشترک، گویای حقایقی بنیادین و مشترک در نوع بشر است. انتخاب طبیعی اجزایی از طبیعت انسانی را به گونه‌ای شکل داده که ویژگی‌هایی مختص این گونه پدیده آمده است. برخی از الگوهای فکری، احساسی و رفتاری اجداد ما را در بقا و تولید مثل یاری رسانده و از این رو، هم‌اکنون نیز در میان ما وجود دارند. روان‌شناسی تکاملی سنتی چندان کاری به تفاوت‌های فردی نداشت، لیکن تغییراتی در راه است. رفتار، احساسات و افکار انسانی از راه‌های مختلفی شکل گرفته است و وظیفهٔ اصلی روان‌شناسی تکاملی، تشریح فرآیندهای انتخاب طبیعی و چگونگی اثرگذاری آنها بر این راه‌هاست (مثال: باس ۱۹۹۱). برای بررسی شخصیت از زاویهٔ نگاه تکامل می‌بایست منطق انتخاب طبیعی را برای درک تفاوت‌های شخصیتی به کار بگیریم. روانشناسان تکاملی، حداقل تا اوایل دهه ۹۰ میلادی، اشتیاقی به استفاده از انتخاب طبیعی برای درک تفاوت در ویژگی‌های شخصیتی، مثلاً ویژگی‌های شخصیتی مورد بحث در مدل بیگ فایو، نداشتند. اما در حلقه‌های دانشگاهی چنین نظری معمولاً به معنای بی‌اهمیتی مقولهٔ مورد نظر است. با وجود این، مطالعات جدیدتر با بکارگیری مبانی روان‌شناسی تکاملی به دنبال درک بهتر تفاوت‌های شخصیتی است. هدف ما در فصل حاضر معرفی پیشرفت‌هایی است که با ابزار تکاملی، شناخت ما از صفات شخصیتی را دگرگون ساخته‌اند (مثالها: باس و هاولی ۲۰۱۱ و نتل ۲۰۰۶). بد نیست کمی بیشتر با روان‌شناسی تکاملی آشنا شویم تا امکانات و مزایای آن برای درک بهتر شخصیت را بازشناسیم. علاوه بر این نگاهی بر کلیت روان‌شناسی تکاملی در را به روی سوالاتی چالش‌انگیزتر در مورد رفتار انسان باز خواهد کرد. روان‌شناسی تکاملی پیش از آنکه ارتباط میان رویکرد تکاملی و روان‌شناسی شخصیت را بررسی کنیم، بد نیست به معرفی تاریخچهٔ تکامل با انتخاب طبیعی اشاره کنیم. خوشبختانه انتخاب طبیعی ایده‌ای ساده است و با کمک چهار اصل از چارلز داروین که در سال ۱۸۷۱ تشریح شده‌اند می‌توان آن را خلاصه کرد: ویژگی‌ها و الگوهای رفتاری مشخصی بقا و تولید مثل را تسهیل می‌کند. برخی از این ویژگی‌ها به وسیلهٔ ژن‌ها از والدین به فرزندان منتقل می‌شود (صفات موروثی). فقدان صفاتی که امکان بقا و تولید مثل را ارتقا می‌دهد منجر به حذف موجودات می‌شود. نخستین ویژگی‌هایی که در بررسی تکاملی مورد توجه قرار می‌گیرد ویژگی‌های فیزیکی و تطابق‌هایی (باید در کلمات بیارمش یا پانویس کنمش) است که در جریان نسل‌های متوالی در این ویژگی‌ها بروز یافته و بقا و تولید مثل آنها را یاری رسانده است. در حقیقت زیست شناسان تکاملی دقیقاً بر همین صفات دست می‌گذارند؛ برای مثال بر تفاوت‌هایی در شکل چشم گونه‌های مختلف شکارچی و طعمه تمرکز می‌کنند (بنکس، اسپراگ، اشمول، پارنل و لاو ۲۰۱۵). از طرف دیگر تمرکز روانشناسان تکاملی بر تطابق‌های روانی موروثی است که بقا و تولید مثل را تسهیل می‌کند. این روانشناسان برخلاف زیست‌شناسان که تفاوت‌های فیزیکی میان گونه‌های مختلف را در نظر می‌گیرند، الگوهایی از فکر، احساس و رفتارها را که در دوری از بیماری و صدمه، جذب شریک جنسی و موفقیت در حفظ فرزندان مؤثر است بررسی می‌کنند (نیوبرگ، کندریک و شالر ۲۰۱۰). تلاش این رویکرد بر درک بهتر چگونگی شکل‌گیری تفاوت‌های شخصیتی از پنجرهٔ انطباق با چالش‌های زندگی است؛ این چالش‌ها ممکن است در زندگی کنونی یا در زندگی اجداد ما رهگیری شود؛ بنابراین تعیین صحت و ارزش نظری این زاویهٔ نگاه از اهداف اصلی ترکیب روان‌شناسی شخصیت و روان‌شناسی تکاملی است. رمز دستیابی به این هدف در پاسخ به این سؤال نهفته است که تفاوتی خاص در شخصیت چه عواقبی دارد و آن عواقب چه تأثیری بر شانس بقا و تولید مثل بشر دارد. توجه به گزارهٔ زیر در این نوع تحلیل کلیدی است: اثرات تفاوت‌های شخصیتی می‌بایست در تعامل با خصوصیات محیط سنجیده شود. تفاوت‌های شخصیتی و روان‌شناسی تکاملی دسته ای از روانشناسان تکاملی معتقد به انطباقی بودن سطوح مختلف ویژگی‌های شخصیتی در شرایط محیطی مختلف هستند (نتل ۲۰۰۶). نمونهٔ خوبی از خصوصیات شخصیتی که می‌توان آن را مدیون انطباق‌های تکاملی در تماس با محیط شمرد، خصوصیت عصبیت است. عصبیت از ابعاد شخصیت است که هرچه قوی‌تر باشد گرایشات شخص به اضطراب و نگرانی بیشتر بوده و آستانهٔ پایینتری برای تشخیص خطر دارد، یعنی هشیارتر است. در حقیقت اضطراب و احتیاط اجداد ما از جمله دلایل تداوم بقایشان و گریز از صدمه و مرگ به دست شکارچیان بوده است. اضطراب بیش از حد ما را در معرض بیماری‌ها قرار می‌دهد و همچنین موجب از دست رفتن فرصت‌های دیگر وظایف مهم تکاملی، مثلاً تولید مثل، می‌شود. این گروه از افراد همنشین‌های چندان دلچسبی نیستند و به ویژه روابط عاشقانهٔ خوبی ندارند. شاید مزایا و معایب و در نهایت مطلوبیت هر میزان از این ویژگی‌ها بی‌ارتباط با محیط زندگی شخص نبوده باشد. جدول شمارهٔ ۲ برخی از این مزایا و معایب را برای پنج بُعد اساسی شخصیت لیست کرده است. پنج بُعد اساسی شخصیت عبارتند از تجربه‌پذیری، وظیفه‌شناسی، برونگرایی، مردم‌داری، و هشیاری-اضطراب. دامنهٔ ویژگی شخصیتیهزینه‌های احتمالیمنافع احتمالیاضطراب - هشیاریفشار فیزیولوژیک؛ تخریب روابطچالاکی؛ محافظت در برابر خطرهابرونگراییرفتار پرخطرجویندگی؛ موفقیت جفت‌گیریتجربه‌پذیریباورهای غیرعادیخلاقیتوظیفه‌شناسیگرایش‌های محدودکنندهپیگیری اهداف بلندمدتمردمداریمورد بهره‌کشی قرار گرفتنهمکاری؛ ظرفیت شکلدهی روابط متقابل بر اساس تحقیقات نتل ۲۰۰۶ در این زاویهٔ بررسی، درک تنوع شخصیتی فعلی در گروی آن است که گستردگی محیط‌های زیست بشر را به یاد داشته باشیم. از سواحل حاصلخیز مدیترانه تا زمهریر قطب شمال، از استوای گرم و جنگل‌های حاره‌ای تا جزایر اقیانوسیه، تنها بخشی از محیط‌های زندگی بشر در طول اعصار را نام برده‌ایم. بقا و تولید مثل در محیط‌های زندگی مختلف نیازمند سطوح مختلفی از ویژگی‌های شخصیتی بوده است. بدون آگاهی از داستان زندگی گروه‌های انسانی نمی‌توان سطح ایده‌آلی از یک ویژگی شخصیتی را مطلوب و برگ برندهٔ تکاملی دانست. به زعم روانشناسان تکاملی، فشار قدرتمند و یکسانی برای نیل به میزان خاص و برابری از یک ویژگی شخصیتی در میان تمامی افراد جوامع بشری وجود نداشته است. شکل‌گیری شخصیت و روان‌شناسی تکاملی در بخش پیشین به گروهی از روانشناسان تکاملی اشاره کردیم که محیط‌های گوناگون بقا و تولید مثل را برای توضیح اثر انطباق در گوناگونی شخصیتی به کمک طلبیدند. دستهٔ دیگری از روانشناسان تکاملی تفاوت‌های فردی در ویژگی‌های شخصیتی را از زاویهٔ نگاه دیگری توضیح می‌دهند؛ آنها فرایند رشد شخص را مدنظر قرار می‌دهند. زمان و انرژی انسان‌ها برای سرمایه‌گذاری در رشد و فرزندداری و تولید مثل محدود است، در نتیجه می‌بایست تلاش‌هایشان میان استراتژی‌های مختلف تقسیم شود تا بقا و انتقال ژن‌های خود به نسل‌های آینده را تضمین کنند. به عنوان مثال نمونه‌ای را تصور کنید که انرژی زیادی برای مراقبت از فرزندان خود می‌گذارد، چنین فردی انرژی کمتری برای جذب شرکای جنسی بیشتر دارد. عموم روانشناسان تکاملی بر این باورند که ملاحظات تکاملی ریشه‌های عمیقی در روان ما داشته و افراد معمولاً اطلاعی از تأثیرات آن بر افکار، احساسات و رفتار خود در حال حاضر ندارند. بلوغ زودتر، ترجیح نسبی جفت‌گیری بر فرزندداری (فرزندان بیشتر ولی صرف وقت و انرژی کمتر برای تربیت آنها) و نمای شخصیتی ریسک‌پذیرتر از شاخصه‌های این استراتژی است. طرف دیگر طیف استراتژی «آهسته» است؛ بلوغ دیرتر، تأکید بیشتر بر کیفیت فرزندداری (فرزندان کمتر ولی تخصیص وقت و انرژی فراوان) و نمای شخصیتی کمتر ریسک‌پذیر نیز از شاخصه‌های این استراتژی محسوب می‌شود. این نسخهٔ نظریهٔ تاریخچهٔ زندگی زاویه‌ای مناقشه‌برانگیز دارد ولی احتمال انعطاف اولیهٔ انسان‌ها در تخصیص تلاش‌ها را برجسته می‌سازد. گسترهٔ محیط‌های انسانی که شخص در کودکی تجربه کرده بر استراتژی‌های سرمایه‌گذاری وی تأثیرگذار است؛ محیط‌های اولیه به انعطاف اولیهٔ شخص جهت می‌دهند. رویکرد حاضر نگاهی جامع بر اهمیت تربیت در شکلدهی رشد فرد می‌اندازد و به تشریح رفتارها از زاویهٔ بقا و تولید مثل یاری می‌رساند. | ## بخش 3: روان‌شناسی شخصیت | در فصل گذشته و در بحث ژنتیک، به مطالعاتی اشاره شد که بر روی شخصیت دوقلوها صورت پذیرفته بود. به یاد داشته باشیم که تحقیقات بر روی رشد دوقلوها به همبستگی کوچکی میان شخصیت و محیط رشد آنها رسیده بود. این بدین معناست که شباهت در عوامل خانوادگی به شباهت در شخصیت فرزندان نمی‌انجامید. متأسفانه محققان دو شاخهٔ ژنتیک رفتاری و روان‌شناسی تکاملی به موازات یکدیگر کار کرده و حل شبههٔ ایجاد شده به تعویق افتاده است. شاید بتوان ادعا کرد که عوامل محیطی مؤثر بر جهت‌دهی به تلاش‌های فرد برای رشد، جفت‌گیری و فرزندداری اختصاصی بوده و برای هرکدام از اعضای خانواده متفاوت با دیگری عمل می‌کند. روان‌شناسی تکاملی و یافته‌های آن گاه چالش‌برانگیز می‌شود و پایان بحث آن فرصت مناسبی برای یاداوری چند نکته است. بررسی علل تکاملی گرایش بیشتر برخی کودکان به خشونت از موضوعات احتمالی این شاخه از روان‌شناسی است. اگر دانشمندان بگویند خشونت دسته‌ای از کودکان ریشه در تکامل و انطباق آنها با شرایط محیطی دارد، آیا خشونت را از نظر اخلاقی قابل قبول یا از نظر زیستی اجتناب‌ناپذیر اعلام کرده‌اند؟ در مثال‌های متعددی فرق درک و توصیف با تأیید و توجیه یک پدیده بدیهی به نظر می‌رسد. سرطان‌شناسی را نخواهید یافت که سرطان را «خوب» بداند و هیچ‌کس مطالعهٔ علت وجود یا نحوهٔ فعالیت سلول‌های سرطانی را نشانهٔ پذیرش اخلاقی آن نمی‌شمرد. صرف وجود هر ویژگی جالب انسانی به معنای ارتباط مستقیم و شفاف آن با تکامل، بقا و تولید مثل نیست. روانشناسان شخصیت تکاملی آزمون‌هایی برای سنجش این ارتباط‌ها ساخته و حدس‌های تکاملی در مورد افکار، احساسات و رفتار انسان را به دقت آزمایش می‌کنند. شخصیت و اثرات آن بر وقایع مهم زندگی خوشبختی دوقلوهای همسانی که در تولد جدا شده اند و در خانواده‌های متفاوتی رشد یافته اند سطوح رضایت زندگی و خوشبختی مشابهی گزارش میکنند. توجه ضروری است که گزارش خوشبختی یا اصطلاحا خوشبختی ذهنی مقیاسی است که به شکل گزارش شخصی و از نگاه خود فرد سنجیده میشود. افراد خوشبختی خود را در مقایسه می یابند و این مقایسه‌ها نسبت به گذشته، دیگران و توقعاتی که از آینده دارند سنجیده میشود. حتی وقوع اتفاقات بسیار مثبت نیز تاثیر چندانی بر حس خوشبختی بلندمدت نداشته و شخص توقعات خود را به روز رسانی کرده و خوگیری میکند. بر اساس پارادوکس ایسترلین حتی با وجود افزایش چشمگیر درآمد هم تاثیری بر احساس خوشبختی گزارش نشده است. مطالعات ایسترلین به سال ۱۹۷۴ بازمیگردد که دسترسی به وضعیت «دیگران» برای مقایسه و تخمین حس خوشبختی به نسبت امروزه که با جهانی آنلاین روبرو هستیم محدودتر بوده است. در مطالعه‌ای مشهور که به شکلگیری تئوری ست پوینت، نظریه‌ای که محدوده‌ی خوشحالی هر شخص را ثابت فرض میکند، انجامید، بریکمن و کمپبل سطح خوشبختی ذهنی مصدومان قطع نخاعی و برندگان لاتاری را مدتی بعد از ماجرا سنجیدند و نتیجه گرفتند که سطح خوشبختی به میزان خاصی، که فرد به فرد متفاوت و ذاتی است، بازمیگردد. ولی مطالعه‌ی مذکور نواقص و ضعف‌هایی داشته که متاسفانه در طول سالیان متمادی نادیده گرفته شده و دهه‌ها زاویه‌ی نگاه بزرگان این حوزه را شکل داده است. جامعه‌ی نمونه‌ی مطالعه‌ی مذکور بسیار کوچک بوده و تغییر هم گزارش شده است، اما به اندازه‌ی مورد توقع محققان نبوده است. همچنین شرکت کنندگان آگاه بودند و مطلع شده بودند که برای مسئله و ماجرایی که بر آنها گذشته است، خواه برنده شدن در لاتاری یا قطع نخاع، مورد تحقیق قرار میگیرند. در مطالعه‌ی سال ۲۰۰۶ اسمیت و همکاران دریافتند که افراد پاسخ خود به سوالات خوشبختی را بر اساس شخصی که سوال را میپرسد تغییر میدهند. همچنی دریافتند که در صورت عدم اطلاع از علت مورد سوال قرار گرفتن سطح خوشبختی پایینتری را گزارش خواهند کرد. همچنین در مطالعه مروری و متا آنالیزهایی که به ترتیب لوکاس و ویکرز پیاده کردند، نقض این نظریه آشکارتر شد. همچنین بکارگیری اطلاعات آماری در مورد دانش روانشناسی می بایست با حداکثر احتیاط اعمال شود. روابط فردی بایرن در سال ۱۹۶۱ متذکر شد که مردم به کسانی جذب میشوند که فکر میکنند شباهت خلق و خویی دارند. در اینجا به تاثیرات ویژگی‌های عمومی شخصیتی و نه ارزش‌های فردی، سن یا مذهب و سطح تحصیلات میپردازیم. برای مثال در تحقیقات نشان داده شده است که تشابه مذهبی بر خروجی روابط فردی موثر است. دانلان در تحقیق ۲۰۰۵ نتیجه گرفت که ویژگی‌های شخصیتی در اواخر نوجوانی امکان پیش‌بینی تجارت آتی روابط را دارد. نیومن در تحقیق ۱۹۹۷ کیفیت خلق و خوی کودکان را بر روابط آنها در بزرگسالی موثر دانست.رابینز و همکارانش در تحقیق سال ۲۰۰۲ دریافتند که مشارکت در رابطه‌ای غیررضایتبخش و آزاردهنده بر ویژگی‌های شخصیتی فرد هم تاثیر داشته و تغییرشان میدهد. تشابه ارزشها، گرایشهای سیاسی و علایق بر کیفیت و فرآیند روابط متاثر است و البته این انتخابها و ویژگیها خود متاثر از ویژگیهای شخصیتی هستند. کبوتر با کبوتر باز با باز شواهدی هست که افراد جذاب به افراد جذاب گرایش دارند، هرچند شواهد این شباهت هم چندان زیاد نیست. در تحقیقی مک نالتی و همکارانش از شرکت کنندگان درخواست کردند که به عکسهای دو زوج نمره دهند و با تطبیق و نتیجه‌گیری دریافتند که با همبستگی ۰/۲۴ جذابها با جذابها میپرند. مک کری، که بنیانگذار اصلی تئوری پنج جنبه‌ی شخصیتی و از معتبرترین محققان است در سال ۲۰۰۸ گزارش کرد که نشانه‌ای از افزایش شباهت زوج‌ها در طول گذر زمان نیافته است و گزاره‌ی زن و شوهر به مرور شبیه هم میشوند نادرست است. و محققان هرگونه شباهت زوج را به همان فرآیند اولیه‌ی آشنایی و انتخاب مرتبط میدانند. در تحقیقات جداگانه‌ای لیکن و تیگن با بررسی ۱۱۸۵ زوج میزان اثرگذاری شباهت در انتخاب پارتنر را بسیار ناچیز محاسبه کردند‌ (۰/۰۸). هوش همانطور که گفته شد بیشترین فاکتورهای موثر فردی که بر انتخاب پارتنر تاثیر داشته و شباهت در آنها عامل شکلگیری روابط بوده است، نه شاخصه‌های شخصیتی، که تحصیلات، ارزشهای سیاسی و دینی بوده است. بر اساس تحقیقات بوچارد در سال ۱۹۸۱ همبستگی ۰/۳۳ را برای آن محاسبه کرد و واتسون در سال ۲۰۱۴ برای توانایی های کلامی همبستگی بالاتری در مقایسه با سرعت و تواناییهای فضایی پیدا کرد. این ارقام اگرچه بالاست،‌ ولی به خاطر داشته باشیم برای دینداری ۰/۷۵ و برای محافظه کاری سیاسی ۰/۶۳ هم گزارش شده است. تطابق شخصیت و محیط بنا بر تحقیقات، برای مثال Diener et all 1992 که بر روی برونگراها و درونگراها متمرکز بود، برونگراها در همه حال و فارغ از اینکه در مشاغل اجتماعی یا غیراجتماعی کار میکنند یا تنها زندگی میکنند از درونگراها خوشحالتر بودند. البته توجه لازم است که به طور کلی مفهوم خوشحالی مفهومی در هم‌ تنیده با برونگرایی است و در پرسشنامه‌های شخصیتی نیز پرسشهای مربوط به خوشحال به برونگرایی وزن خواهد داد. بنا بر گفته‌ی برخی فلاسفه از جمله اسلاوی ژیژک بر خوشحالی بیش از اندازه تاکید شده و احساساتی مانند شگفتی به همان اندازه یا بیشتر حائز اهمیت است. روشهای تحقیقاتی نیز با گذر زمان به روز شده و به تازگی با روش نمونه‌گیری از تجارب از شرکت کنندگان خواسته میشود که در مواقع متعدد و مختلفی از روز و برای روزهای زیاد حال خود را گزارش دهند. با بکارگیری این روش لوکاس و همکارانش در سال ۲۰۰۸ دریافتند که فعالیتهای جمعی فارغ از درونگرایی یا برونگرایی باعث بهبود حال و خوشحالی افراد میشود و هر دوی تحقیقات چه داینر ۱۹۹۲ و چه لوکاس ۲۰۰۸ نشاندهنده‌ی آن است که تطابق شخصیت و محیط اهمیتی در حال شخص ندارد. جالب آن است که افراد در هنگام نمره‌دهی به عوامل موثر خوشحالی خود عوامل مشترک و مشابهی را در نظر میگیرند. تفاوتهای فردی وجود دارد اما مردم شباهتهای خود را دست کم گرفته و فراموش میکنند که انسانها به کل موجوداتی اجتماعی هستند و نیاز به تعلق به جمعی بزرگتر دارند.همچنین اغلب رضایت از یک حوزه با اهمیت اون حوزه همبستگی دارد. فرهنگ و شخصیت اگر در فرهنگی دستیابی به اهداف خاصی حائز اهمیت بسیار زیادی باشد، ممکن است تفاوتهای چشمگیری در ویژگی‌های موردنیاز برای دستیابی به اون اهداف دیده شود. مدلهای فعلی مدلی را در غرب شکل داده و بعد همان را به عنوان قالبی عمومی برداشته و به شرق میبرند و آزمونهای شخصیتی را برگزار میکنند. به نظر میرسد در میان پنج جنبه‌ی بزرگ شخصیت فراگیرترین و جهان‌شمولترین‌ها برونگرایی-درونگرایی، مفاهمه و وظیفه‌شناسی است. در بررسی ۵۱ فرهنگ مختلف به نظر میرسد اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها برونگراتر از آسیایی‌ها و آفریقایی‌ها هستند. فرهنگهای مختلف خصائص مختلف دیگری نیز دارند و این مسائل در مطالعات گیرت هافستد کاملا مورد بررسی قرار گرفت و فرهنگ‌های مختلف در شاخصه‌های فاصله‌ی قدرت، ابهام‌گریزی، فردگرایی و جمع‌گرایی، مردانگی و زنانگی، دوراندیشی یا کوته‌بینی و خویشتنداری یا لذت‌جویی تفاوت داشتند. تفاوت‌های شخصیتی در فرهنگها به شکلی است که برای مثال برای توصیف خود در فرهنگ فردگرا خود را شجاع توصیف میکنند و در فرهنگ جمع‌گرا از توصیفات جمعی‌تر و ارتباطی‌تر مانند «با پدر و مادرم مهربانم» استفاده میکنند. این بدین معناست که در فرهنگهای فردگرا از معرفهای شخصیتی زمینه‌زدایی شده و در فرهنگ‌های جمع‌گرا از معرفهای شخصیتی زمینه‌ای بهره گرفته میشود. در فرهنگهای سلسله‌مراتبی افراد مراتب پایینتر در مقابل افراد مراتب بالاتر بسیار فروتن و مودب هستند. در تحقیق سال ۲۰۰۵ تراچیانو دریافت که شخصیت ملی وجود نداشته و در واقعیت ریشه ندارد. البته انتقاد درستی نیز از سوی هاین و همکارانش در سال ۲۰۰۸ به دیدگاه تراچیانو وارد گشت که تستهای شخصیتی به ذات قیاسی است. جالب آنکه در سال ۲۰۱۰ راجرز و وود در تحقیقی دریافتند نمره‌ای که اهالی ایالات متحده به فردی از نواحی دیگر داده اند با نمرات شخصیتی متوسط آن ناحیه‌ی هدف همبستگی دارد. در مسئله‌ای اغراق شده برای درک بهتر، اگر آمریکایی‌ها هر روز گوشت خوک میخورند نکته‌ی خاصی در آن نیست، اما خوردن گوشت خوک در ایران نشانه‌ای از تجربه‌پذیری بالاست. مردان مریخی و زنان ونوسی عبارت تیتر از کتابی با همین نام از جان گری منتشره در سال ۱۹۹۱ میلادی گرفته شده است که بر تفاوتهای بنیادین و راه‌های هم‌زیستی زنان و مردان اشاره دارد. توجه لازم است که با توجه به توزیع نرمال تمامی این ویژگی‌های شخصیتی، اگر تفاوتی میان زنان و مردان وجود دارد این بدین معناست که نمودار زنگوله‌ای یکی نسبت به دیگری به چپ یا راست متمایل‌تر است. برای مثال و در ویژگی شخصیتی عصبیت زنان ۰/۲۸ انحراف معیار از مردان به راست متمایلند و عصبی تر و مضطرب‌ترند. در تحقیقات روانشناسی ۰/۲ انحراف کوچک، ۰/۵ انحراف معیار متوسط و ۰/۸ انحراف معیار بزرگ محسوب میشود. این به این معناست که میانگین زنان از میانگین مردان عصبی‌تر بوده و عصبی‌ترین انسان‌ها هم از میان زنان خواهد بود. برای ۰/۲ میزان همپوشانی ۲ منحنی ۸۹ درصد بوده و با بزرگتر شدن نسبت تفاوت میانگین‌ها به انحراف معیار میزان همپوشانی کمتر میشود. مثلا برای یک ۱/۰ (یک انحراف معیار) همپوشانی به ۶۲ درصد کاهش یافته یا برای ۲/۰ (۲ انحراف معیار) تفاوت انحراف میانگین‌ها، همپوشانی به ۳۲ درصد میرسد. به طور عمومی وقتی تفاوت‌های جنسیتی در شخصیت را در نظر میگیریم که برجسته باشد و این در ۲ انتهای افراطی طیف رخ میدهد. یعنی و برای مثال، بیشتر زندانی‌ها و خلاف‌کاران و خشن‌ترین افراد مردان هستند و استرسی‌ترین و عصبی‌ترین افراد هم زنان هستند. فینگولد دریافت که تفاوت زنان و مردان در تکانشگری برابر است با ۰/۰۶ ضربدر انحراف معیار و مردان بیشتر تکانشگرند. زنها ۰/۱۳ انحراف معیار وظیفه‌شناسی بالاتری در مقایسه با مردان و مردان ۰/۰۳ انحراف معیار تجربه‌پذیری بالاتری دارند. زنان ۰/۱۵ انحراف معیار تمایل بیشتری برای بودن با گروه‌هایی از مردم دارند و مردان ۰/۰۹ انحراف معیار تمایل به فعالیت و جنب و جوش بیشتر. زنان دلسوزی به اندازه‌ی یک انحراف معیار کامل بیشتر دارند و مردان ۰/۵ انحراف معیار جسارت کلام بیشتر. به طور کلی توافق‌پذیری زنان و مردان بر اساس تحقیقات مک کری و تراچیانو ۰/۳ اندازه تأثیر کوهن بیشتر است. برای مثالی از تحلیل اندازه تاثیر کوهن یا cohen's d در نظر بگیرید که اگر تحقیقات در مورد دلسوزی بیشتر زنان را بپذیریم که عدد کوهنی برابر با ۱ واحد تفاوت نشان میداد، این بدین معناست که اگر از دو گروه زنان و مردان به صورت کاملا رندوم یکی از هرکدام برداریم، احتمال اینکه انتخاب ما از گروه زنان دلسوزتر باشد ۷۶ درصد است. کاستا و همکارانش در تحقیق ۲۰۰۱ دریافتند که اگرچه جهت تفاوتهای شخصیتی بر پایه‌ی جنسیتی در تمام فرهنگهای مختلف یکسان است، ولی مقدار آن فرق داشته و بزرگترین این تفاوتها در فرهنگهای غربی مشاهده میشود. دلایل مختلفی برای آن بیان گشته، ممکن است ثروت و فردگرایی بیشتر فرهنگهای غربی امکان آزادی انتخاب بیشتر و شکلگیری تفاوت بیشتر برای زنان و مردان را فراهم آورده باشد. بیماری شخصیت به عنوان الگوی پایدار افکار، احساسات و رفتار تعریف شده که مردم را از یکدیگر متمایز میسازد. اختلالهای شخصیتی مجموعه‌ای از خصائص هستند که تنش‌ها و معضلات بین‌فردی اینجاد نموده و امکان فرد برای انجام امور اساسی زندگی، منطبق بر توقعات فرهنگی اجتماعی، را مختل میسازد. این امور را میتوان منجمله کار و شغل، روابط معنادار و صمیمی، مشارکت در زندگی اجتماعی و پیروی از عرف و قوانین برشمرد. ocd یا وسواسی - جبری در این میان شخصیت دچار به اختلال مرزی نرخ بالایی از آسیب به خود و خودکشی را گزارش داده است. سوء تفاهم‌ها خودشیفتگی و اعتماد به نفس یکی از سوء تفاهمات و خطاهای برداشتی افراد زمانی است که خودشیفتگی را با اعتماد به نفس اشتباه میگیرند. خودشیفتگی از جمله اختلالات شخصیتی است و منطق بر دی اس ام ۵ معیارهای مشخصی برای تشخیص آن داریم. ۲ دلیل اصلی برای تشخیص و تفکیک اعتماد به نفس و خودشیفتگی عبارت است از ۱) شواهد آزمایشگاهی ارتباط قدرتمندی میان این ۲ نمایش نمیدهد و ۲) تعریف مفهومی آنها فرق دارد. خودشیفتگی خصیصه‌ای چندبعدی است، خودبزرگ‌بینی، آسیب‌پذیری و احساس شایستگی به همراه دارد. ارتباط میان خودشیفتگی و اعتماد به نفس به ابعادی از خودشیفتگی که مدنظر میگیریم بستگی دارد. خودشیفتگی مبحث محبوبی در میان روانشناسان بالینی، رشد، شخصیت و اجتماعی است، با وجود این در چگونگی اندازه‌گیری و تعریف آن بحث و اختلاف نظر وجود دارد. نارسیسوس بسیار جذاب بود، به همه‌ی طرفداران دست رد میزد، به سینه‌ی اخو نیز دست رد زد و خدای انتقام تصمیم به تادیب او گرفت. اما اولین باری که در ادبیات روانشناسی به خودشیفتگی اشاره شده است به مطلبی از آلبرت الیس، سکس شناس انگلیسی بازمیگردد. الیس از حالتی میگفت که انرژی جنسی به شکل بیمارگونه‌ای به درون و خود فرد معطوف میشد و در قالب فعالیتهای خودتحریکی بروز پیدا میکرد. مطابق با دی اس ام ۳ معیارهای شناسایی خودشیفتگی عبارتند از: الف) خودبزرگ‌بینی در مورد اهمیت خود ب) پیش‌مشغولی با رویاها و فانتزی‌های بزرگ ج) نیاز به توجه د) احساس خشم در پاسخ به انتقاد یا شکست ه) احساس شایستگی و) سوء استفاده‌گری ز) روابط بین فردی نوسانی میان تحقیر و بت‌سازی ک) کمبود همدلی در ۷۷ درصد مقالات حول خودشیفتگی از پرسشنامه‌ی راسکین یا ان پی آی بهره گرفته شده است. البته این فراگیری نسبی نافی ضعف‌های آن نبوده و برخی از سنجه‌های آن همچون حس اطمینان و تمایل به رهبری از سازگاری روانی است. این عناصر NPI که انتقاداتی متوجه آنهاست همانهایی است که بیشتر از باقی عناصر به اعتماد به نفس نزدیک است. در تضاد با خودشیفتگی، تعریف اعتماد به نفس مشخص بوده و خصیصه‌ی مشخص روانی را بازتاب میدهد. | ## جمع‌بندی | همبستگی منفی اعتماد به نفس و خودشیفتگی در تحقیقات مختلفی به اثبات رسیده و از آنجمله در سال ۲۰۱۱ آکرمن عدد منفی ۰/۳۴ را به دست آورد.