موضوع مقاله: تب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تب | مقدمه: تب از علائم بیماری بوده و حالتی است که در آن دمای بدن جانوران خون‌گرم از مقدار طبیعی آن بیشتر شده و نقطهٔ ثبت دمایی در مغز (set-point) جابه‌جا می‌شود. | ## بخش 1: تب | تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در برابر عوامل بیماری‌زا است و گاهی نیز پاسخ دمایی دستگاه ایمنی بدن نسبت به عفونت‌های داخلی تلقی می‌شود. در واقع در گرمای حاصل از تب بسیاری از میکروب‌ها توانایی رشد ندارند.زیست‌شناسی ۲ و آزمایشگاه، نظری (رشته علوم تجربی)، چاپ هفتم ۱۳۸۶، ص۸ البته بحث و جدل‌های زیادی در مورد بی‌فایده بودن تب در جریان است.Schaffner A (2006). Revueتأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) نخستین پژوهش دربارهٔ دمای بدن در سال ۱۸۶۸ انجام گرفت و پژوهشگر آن، یک پزشک آلمانی به نام کارل وندریش بود.تأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) در انسان که میانگین دمای طبیعی بدن ۳۷ درجهٔ سانتیگراد است، دمای برابر یا بیشتر از ۳۸ درجه (در حالت استراحت) تب به‌شمار می‌آید. تب بیش از ۴۰ درجه تهدید بزرگی برای جان انسان محسوب می‌شود، چرا که عملکرد آنزیم‌ها و سایر پروتئین‌های بدن را دچار اختلال می‌کند. آنزیم‌ها کاتالیزورهایی هستند که در واکنش‌های زیستی مهم درون سلول و در بدن مؤثرند. چون این آنزیم‌ها در دمای معینی فعالیت دارند و در دمای بالا از بین می‌روند، تب بالا با از بین بردن این آنزیم‌ها، در واکنش‌های زیستی بدن اختلال ایجاد می‌کند. تشنج ناشی از تب از نتایج تب بالاست.علوم زیستی و بهداشت، کلیه رشته‌ها (پایه اول متوسطه، عمومی)، چاپ دوازدهم ۱۳۸۹، ص۲۴، شکل ۵–۳ تب ۴۰ درجه و بیشتر، به‌ویژه در کودکان، نیازمند توجه و درمان سریع است. ابوالعباس: تهران ۲۰۰۹ تب یکی از علائم شایع در بسیاری از بیماری‌ها است و می‌تواند نشان‌دهندهٔ وجود عفونت، التهاب، بیماری‌های ایمنی یا بیماری‌های دیگر باشد. برای تشخیص درست بیماری و درمان بهتر، پزشک باید الگوی وضعیت لحظه‌ای تب بیمار را بررسی کند. از بیماری‌های منجر به این نوع تب می‌توان به سینه‌پهلو (پنومونی)، تب تیفوئید، عفونت مجاری ادرار، تیفوس و تب مالت اشاره نمود. از بیماری‌های دارای این تب مالاریا، گندخونی (سپتیسمی) و تب سیاه نمونه‌های بارز هستند. نمودار E: همان تب سینوسی از نوع متناوب بهبود شونده (نوع پیشین) ولی سرعت تغییرات دمایی در بیمار کندتر است. نمودار F: تب عودکننده در بیماری لنفوم هوچکین دیده می‌شود و در آن در یک دورهٔ زمانی (مثلاً دو هفته) در بیمار به‌طور متناوب تب و بهبود با سرعت زیاد در تغییر دما (به شیب منحنی توجه شود) دیده می‌شود. گرمازدگی گرمازدگی یا هایپرترمی افزایش دمای بدن به بیش از نقطهٔ تنظیم دما است که به‌دلیل تولید بیش از حد گرما یا عدم اتلاف دمایی کافی رُخ می‌دهد. از نظر بالینی، تمایز بین تب و گرمازدگی مهم است، زیرا گرمازدگی ممکن است به سرعت منجر به مرگ شود و به داروهای تب‌بر پاسخ نمی‌دهد. در شرایط اضطراری ممکن است ایجاد تمایز بین این دو عارضه دشوار باشد و این موضوع اغلب با شناسایی علل انجام می‌شود. دمای بدن می‌تواند از راه دهان (زیر زبان)، مقعد (دقیق‌ترین شیوه؛ که برای نوزادان و کودکان خردسال استفاده می‌شود)، زیر بغل یا پردهٔ گوش (از طریق اندازه‌گیری پرتوهای فروسرخ) انجام گیرد. دمای به دست آمده از طریق دهان و زیر بغل نسبت به دمای به دست آمده از طریق مقعد پایین‌تر هستند (تفاوتی برابر ۰٫۴ درجهٔ سانتیگراد برای اندازه‌گیری از طریق دهان؛ ۰٫۸ درجه از طریق زیر بغل)؛ بنابراین این تفاوت باید به هنگام اندازه‌گیری میزان تب مورد توجه قرار گیرد. دمای طبیعی بدن انسان که از راه دهان و در حالت استراحت اندازه‌گیری شود برابر است با ۰٫۴±۳۶٫۸ درجهٔ سلسیوس. | ## بخش 2: تب | به این ترتیب هر دمایی که از طریق دهان اندازه‌گیری شود و بین ۳۶٫۴ و ۳۷٫۲ باشد طبیعی است. سن، لباس‌های فرد، دمای محیط و ساعات مختلف در طول روز در دمای بدن تغییر می‌گذارند. به این ترتیب، دمای ۳۷٫۵ درجهٔ سانتیگراد که از طریق دهان و به هنگام عصر گرفته شده باشد، الزاماً تب نیست؛ در حالی که همین دما صبحگاه تب محسوب می‌شود. به هنگام اندازه‌گیری دمای بدن از طریق دهان باید در نظر داشت که خوردن، نوشیدن و سیگار کشیدن حداقل ۲۰ دقیقه قبل از اندازه‌گیری موجب تغییر دمای دهان می‌شود. نکتهٔ دیگر این است که دمای طبیعی افراد نسبت به یکدیگر و حتی نسبت به روزهای مختلف متغیر است. در زن‌ها دمای بدن با توجه به چرخهٔ ماهیانه نیز تغییر می‌کند (به‌طور متوسط، دمای بدن زنان به مدت ۱۴ روز پس از تخمک‌گذاری ۱ درجهٔ سانتیگراد افزایش می‌یابد). عوامل تب‌زا می‌تونند خارجی (همچون مواد سمی چون لیپوپلی‌ساکارید موجود در غشای سلولی باکتری‌ها) یا داخلی (چون سیتوکین‌های ترشح‌شده توسط فاگوسیت‌ها) باشند. ماکروفاژها با بیگانه‌خواری و هضم باکتری‌های مولد عفونت، توکسین باکتری، موسوم به درون‌زهرابه (آندوتوکسین) را آزاد می‌کنند. این ماده علت اصلی بروز تب است.تأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) وسط|500x500پیکسل عوامل ایجادکنندهٔ تب تب نتیجهٔ پاسخ دمایی در برابر عفونت‌ها و برخی از بیماری‌هاست: بیماری‌های عفونی چون آنفلوانزا، ابولا، سرماخوردگی، کووید ۱۹، ایدز، مالاریا، گاستروانتریت (التهاب ویروسی معده و روده‌ها)، مونونوکلئوز عفونی، تب دنگی، لایم، تب منقوط کوه‌های راکی و سیفلیس التهاب‌های پوستی چون کورک، آکنه و آبسه بیماری‌های مرتبط با دستگاه ایمنی چون سارکوئیدوز، لوپوس منتشر، پلی‌کندریت عودکننده، هپاتیت خودایمنی، گرانولوماتوز با پلی‌آنژیت، آرتریت گیجگاهی، بیماری التهابی روده، سندروم کاوازاکی، بیماری استیل بزرگسالان، روماتیسم مفصلی و پسوریازیس تخریب بافت‌ها، همچون همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز)، آنفارکتوس (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از سلول‌های یک بافت به علت کمبود اکسیژن)، سندرم له‌شدگی، رابدومیولیز و خونریزی مغزی، خونریزی درون‌جمجمه‌ای و جراحی‌ها تب‌های حاصل از مصرف داروهایی چون لاموتریژین، پروژسترون و نیز شیمی‌درمانی؛ تب‌های حاصل از مصرف برخی داروها به‌عنوان اثرات جانبی دارو (همچون آنتی‌بیوتیک)؛ و تب‌های حاصل از قطع مصرف برخی داروها چون هروئین و فنتانیل سرطان‌ها، به‌خصوص سرطان خون، سرطان‌های لنفاوی و سرطان کلیه برخی اختلالات متابولیک چون نقرس و پورفیری و اختلالات متابولیک وراثتی همچون بیماری فابری مزایا و معایب مزایا این‌که تب برای بدن مفید است یا مضر سؤالی است که به دیدگاه پزشکان و کارشناسان بستگی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب بخشی از پاسخ ایمنی است که به بدن کمک می‌کند تا در برابر عوامل بیماری‌زا مقابله کند، و از این نظر مفید است. به علاوه، بالا رفتن دمای بدن موجب تکثیر گلبول‌های سفید و افزایش بازده آن‌ها در مقابل میکروب‌ها می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهند که تب آثار مؤثری بر بهبودی دارد: افزایش تحرک گلبول‌های سفید تقویت فاگوسیتوز در گلبول‌های سفید کاهش اثر آندوتوکسین موجود در غشای سلولی باکتری‌ها تکثیر لنفوسیت‌های تی تقویت عملکرد اینترفرون افزایش میزان تولید پادتنتأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) پیش از آن‌که آنتی‌بیوتیک‌ها ابداع شده و به بازار بیایند، برای درمان سیفیلیس عصبی، به‌طور عمدی و مصنوعی، در بیمار تب ایجاد می‌کردند که این عمل نتیجه‌بخش هم بود.تأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) معایب تب معمولاً با مواردی منفی نیز همراه است که شامل بی‌حالی، افسردگی، از دست دادن اشتها، خواب‌آلودگی، پُردردی، کم‌آبی بدن، و ناتوانی در تمرکز است. هذیان خفیف تا شدید (که می‌تواند باعث توهم نیز شود) ممکن است در هنگام تب بالا خود را نشان دهد. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا است، و در صورتی که مقدار آن خیلی زیاد نباشد، اغلب داروهایی برای درمان بیماری و نه درمان مستقیم تب مصرف می‌گردند. با این وجود، برای جلوگیری از افزایش تب و ایجاد نقص در بدن، تب باید دائماً کنترل شود. برای تب کمتر از ۴۰ درجه به تنهایی نیازی به درمان نیست، مگر آن‌که پزشک ملاحظات دیگری دربارهٔ بیمار داشته باشد. به بیمارانی که تب دارند توصیه می‌شود به مقدار کافی مایعات بنوشند، چرا که تب موجب تبخیر آب بدن می‌شود. از آنجا که مصرف آب بیش از حد موجب هیپوناترمی (کاهش نمک‌های محلول در پلاسمای خون، به‌خصوص سدیم) می‌شود، مصرف سایر نوشیدنی‌ها نیز توصیه می‌شود. | ## بخش 3: تب | تب موجب افزایش تپش قلب می‌شود؛ و ممکن است به افراد مسن یا افرادی که دچار بیماری‌های قلبی-عروقی هستند فشار وارد کند. برای پایین آوردن تب یا قطع آن از تب‌بُرهایی چون استامینوفن، ایبوپروفن و گاه آسپیرین استفاده می‌شود. مکانیسم اثر داروهای ضد تب، جلوگیری یا مختل کردن تولید یا فعالیت آنزیم‌های مربوط به سنتز (تولید) پروستاگلاندین است.تأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) علاوه بر مصرف دارو، استفاده از لباس یا حولهٔ مرطوب و خنک، پاشویه و حمام با آب ولرم موجب کاهش دمای بدن می‌شود. این روش برای نوزادان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که بهتر است از مصرف دارو جلوگیری شود. خردسالانی که کمتر از ۵ سال سن دارند، به‌ویژه نوزادان و کودکان ۶ ماهه تا ۳ ساله آمادگی ابتلا به تشنج در کنار تب را دارند. در گذشته، برای کاهش تب نوزادان حمام با آبی که ۲ درجهٔ سانتیگراد از دمای بدن نوزاد خنک‌تر است و مصرف با هم استامینوفن و آسپیرین، به منظور جلوگیری از تشنج و تبخیر آب بدن و نیز افزایش آرامش کودک، توصیه می‌شد. با این وجود، هیچ‌یک از تحقیقات جدید تأثیر تب‌بُرها را در جلوگیری از تشنج ثابت نکرده است. به‌علاوه، تعداد کمی از نوزادان (۲ تا ۵٪) دچار تشنج می‌شوند؛ بنابراین، از آن‌جا که هدف از تب مبارزه با عفونت است، استفاده از تب‌بُر برای نوزادانی که ریسک تشنج ندارند ضروری نیست. درصورتی که دمای بدن نوزاد به ۳۸٫۵ درجهٔ سانتیگراد برسد، مصرف تنهای استامینوفن توصیه می‌شود. در صورت تب نوزاد، هرچند خفیف، باید به پزشک مراجعه شود (مراجعه به اورژانس به‌هنگام تب شدید ضرورت دارد). در این فاصله، پایین آوردن تب نوزاد با استفاده از لباس‌های نازک، مصرف نوشیدنی‌های خنک و کاهش دمای اتاق نیاز است. در موارد زیر باید سریعاً به یک پزشک مراجعه کرد: نوزاد کوچک‌تر از ۳ ماه دمای بیش از ۴۰ درجهٔ سانتیگراد کاهش وزن تشنج مکرر یا طولانی با وجود تلاش برای کاهش دما لکه‌هایی بر روی پوست بی‌هوش شدن گریهٔ دائم سایر موارد خطرناک تب در سایر جانوران تب یک معیار مهم برای تشخیص بیماری در جانوران اهلی است. دمای بدن جانوران که از طریق مقعدی اندازه‌گیری می‌شود، از گونه‌ای به گونهٔ دیگر متفاوت است. تب همچنین می‌تواند از نظر رفتاری توسط بی‌مهرگانی که تب مبتنی بر دستگاه ایمنی ندارند، ایجاد شود. لرز، احساس سرما همراه با حس ناگهانی و مرتب بازگشت‌کنندهٔ جریان‌های شدیدتر سرما (نسبت به حس ممتد و اولیهٔ سرما) و لرزیدن بدن است. پس از آن‌که نقطهٔ تنظیم دمای بدن در تأثیر پروستاگلاندین بالا رفت، یک رشته پاسخ‌های فیزیولوژیک از جمله انقباض رگ‌های پوست (برای جلوگیری از هدررفت گرما) و انقباض لرزشی در ماهیچه‌ها رخ می‌دهد و سوخت‌وساز (متابولیسم) نیز به جهت تولید گرما و افزایش دمای بدن (دمای مرکزی) بیشتر می‌شود. علت اصلی پیدایش لرز، همین مسئله است.تأثیر تب و مکانیسم اثر داروهای تب‌بر، گروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. یوند پایدار دائمی (نسخه موجود) انقباض عروق پوستی که حامل گرما هستند و در نتیجه عبور کمتر خون با سرعت و شدت کمتر از آن‌ها و افزایش ناگهانی سوخت‌وساز که بیشتر در کبد ایجاد می‌شود و کم‌نصیب ماندن بخش‌های دیگر بدن از گرمایش برای مدتی، به عنوان سبب‌های اصلی لرز شناخته می‌شوند. | ## جمع‌بندی | ضمن این‌که لرزش بدن نشان از سوزاندن گلیکوژن در ماهیچه‌ها برای تولید انرژی و حصول گرما دارد.