aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: کاروانسرای ینگه امام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای ینگه امام | مقدمه: کاروانسرای ینگه امام، بنایی بازمانده از دوره صفوی است که پیشینهٔ اصلی آن، به دوره ایلخانی بازمی‌گردد و در استان البرز، شهرستان ساوجبلاغ، محله ینگه امام و در فاصلهٔ ۱۰۰ متری از جاده واقع شده و این اثر درتاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.روز ۱۶ آذر که تاریخ ثبت ملی این کاروانسرا در فهرست آثار ملی ایران می‌باشد، با پیشنهاد دست‌اندرکاران شهری هشتگرد، به‌عنوان روز هشتگرد انتخاب شده تا ارزش تاریخی و فرهنگی این کاروانسرا برای شهرستان ساوجبلاغ و ایران بر همگان مشخص شود. | ## بخش 1: کاروانسرای ینگه امام | ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای ینگه امام به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. | ## بخش 2: کاروانسرای ینگه امام | ## بخش 3: کاروانسرای ینگه امام | ## جمع‌بندی | ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای ینگه امام به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.
موضوع مقاله: عمارت ملک بوشهر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عمارت ملک بوشهر | مقدمه: ویژگی‌ها این عمارت مجموعهٔ ساختمانی تاریخی واقع در بخش مرکزی شهرستان بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است. | ## بخش 1: عمارت ملک بوشهر | مساحت زیربنای آن ۴۰۰۰ متر مربع بوده و در دورهٔ قاجاریه توسط معماران فرانسوی با مصالح محلی احداث شده و درب و پنجره آن زیر نظر مهندسین فرانسوی ساخته شده‌است. وی برای سفر تفریحی- تجاری به کشور فرانسه رفته و در آن جا با دیدن کاخ ورسای شیفته آن می‌شود و نمونه آن را در بوشهر پیاده می‌کند. آن‌ها بعد از سال‌ها استقرار در این کاخ با ورشکست شدن ملک التجار (صاحب اصلی کاخ) لوازم نفیس آن را با قیمت کم خریداری کرده و با خود بردند. | ## بخش 2: عمارت ملک بوشهر | در اواخر سلطنت رضا شاه این عمارت که خوابگاه نظامیان شده بود پس از چندین بار بازسازی رو به ویرانی نهاد و متأسفانه به خاطر وسعت زیاد هنوز مرمت نشده‌است. این عمارت در سال ۱۳۹۷ توسط اداره کل میراث فرهنگی استان بوشهر و با همکاری سایر نهادها و سازمانهای استانی افرادی که در این عمارت سکنا گزیده بودند را به خارج از بنا منتقل کردند و در سال ۹۸ این بنا برای احیا و مرمت به بخش خصوصی واگذار گردید تا این بنا بعنوان هتل و پذیرایی سنتی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. پیشینه قوای انگلیس به منظور تصرف بوشهر در هلیله در دوشنبه ۹ ربیع الثانی ۱۲۷۳ برابر ۱۷ آذر ۱۲۳۵ و ۸ دسامبر ۱۸۵۶ از کشتی های خود پیاده شده و با استقرار ۳۰ عراده توپ ۴، ۵، ۶ و ۹ پوندی و ۸ فوج سرباز هندی و سندی و بلوچ و عرب و انگلیسی در حمله اول ۱۰۰ تفنگچی که در هلیله بود را شکست داده و با باران توپ آنها را وادار به عقب نشینی کردند. | ## بخش 3: عمارت ملک بوشهر | روز سه شنبه را آنجا اتراق نموده و روز چهارشنبه با ۶ فوج سرباز و ۱۰۰۰ سوار و ۳۰ عراده توپ به جانب قلعه بهمنی (عمارت ملک بوشهر) که در آن هنگام یک فرسنگی بوشهر بوده است رهسپار شده و وقت سربرزدن آفتاب به کنار قلعه رسیدند. همان روز باقرخان تنگستانی هنگام سپیده دم از بوشهر رسیده و به همراهی احمدخان تنگستانی پسرش و شیخ حسین چاکوتاهی با ۴۰۰ تفنگچی با قوای انگلیس درگیر شدند. حاتم، محمد، بن غریب، «تاریخ عرب الهولة»، چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی). | ## جمع‌بندی | صدیق، محمد، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ دوم،: مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
موضوع مقاله: امامزاده کمال (ضیاءآباد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امامزاده کمال (ضیاءآباد) | مقدمه: امامزاده کمال مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در شهرستان تاکستان در شهر ضیاءآباد منتصب به حیدریه و در کنار ابهررود واقع شده‌است. | ## بخش 1: امامزاده کمال (ضیاءآباد) | تاریخچه طبق ادعای کتیبه‌ها و مردم محلی این مکان مقبره کمال فرزند موسی کاظم هفتمین امام شیعیان بوده و با توجه به معماری مستحکم آن و همین‌طور دقتی که در آجرچینی‌های آن انجام شده‌است، می‌توان نتیجه گرفت که در زمان ساخت بنا، احترام و توجه بسیاری برای آن صرف شده‌است. معماری بقعه بنای بقعه شامل سه بخش است و دو بخش الحاقی آن کاملاً نو ساز و فاقد هر گونه ارزش هنری است. شکل داخلی بنا نیز شش ضلعی و دارای نازک کاری است گنبد امازاده از نوع دو پوش رگ است بنا دارای تزیینات آجرکاری در میان طاق نماهای اضلاع خارجی است و در گوشه سازی‌های داخل آن نقوش گل و بته مشاهده می‌شود بنای امازاده کمال از آثار قرن نهم ه‍.ق و طرح آن در منطقه بی نظیر است. ساختمان این امام‌زاده، بنایی شش ضلعی با گنبد مخروطیِ رُک است که به تمامی با آجر ساخته شده‌است. بخش پایین گنبد، استوانه‌ای است که در حدود ۱/۴۰ متر ارتفاع دارد و پیرامون آن تا لبه‌های شش‌گانه بدنه بنا، فاصله بسیار کمی دارد. | ## بخش 2: امامزاده کمال (ضیاءآباد) | بر روی آخرین رج این ساقه استوانه‌ای شکل، یک ردیف آجرچینی به صورت دندانه‌دندانه انجام شده‌است و سپس رُک بنا بر روی دوره مزبور قرار گرفته‌است. آجرچینی همه قسمت‌های بنا و به‌خصوص گنبد آن، در نهایت سادگی، و در عین حال با دقت کامل انجام گرفته‌است. داخل حرم امام‌زاده نیز شش ضلعی است و بر روی هر جرز آن، طاق‌نمایی برپا شده‌است که به کمک طاق‌نماها و کاربندی‌های میان‌شان، پایه‌ای گِرد برای استقرار گنبد به وجود آمده‌است. در داخل حرم، نقش و نگارهایی به صورت گلدان و گل‌وبوته با رنگ‌های آبی آسمانی، سبز و صورتی دیده می‌شود. در حال حاضر، در برابر درِ ورودیِ بنا، اتاقی به عنوان کفش‌کن قرار دارد که بعدها به بنای اصلی افزوده شده‌است. | ## بخش 3: امامزاده کمال (ضیاءآباد) | بر سردرِ ورودی امام‌زاده، کتیبه‌ای سنگی وجود دارد که متن آن چنین است: «واجب‌التعظیم امام‌زاده کمال‌ابن حضرت امام موسی کاظم علیهما تحیه و الصلوه و السلم […] بسعی خضربن باباحاجی فی شهر سنه…… و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. اهمیت در میان مردم منطقه علاوه بر مدفن امامزاده کمال این منطقه اولین آرامستان مردم شهرک حیدریه و دومین آرامستان مردم شهر ضیاءآباد پس از امامزاده ولی به‌شمار می‌رود که مدفن این آرمستان بیش از 700 نفر می‌باشد. این مکان همچنین محل دفن سرهنگ بدایار بهبودی و اروجعلی بهبودی از فرماندهان ارتش در جنگ ایران و عراق است و همچین حمید حاج محمدی فردی که اهدای عضو انجام داده در نزدیکی این بقعه دفن شده‌ است. | ## جمع‌بندی | لازم به ذکر است که بسیاری از هیئت‌های عزاداری طبق رسم هر ساله در روزهای تاسوعا و عاشورا و الخصوص اربعین حسینی آیین عزاداری را در این مکان برگذار می‌کنند.
موضوع مقاله: چاه‌های تلا لافت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چاه‌های تلا لافت | مقدمه: چاه‌های تلا لافت مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در روستای لافت جزیره قشم استان هرمزگان واقع شده است. | ## بخش 1: چاه‌های تلا لافت | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. چاه در واقع زیرمجموعه‌ای از کولغ‌ها هستند با این تفاوت که عمق بیشتری دارند چاه‌های تلا در بندر لافت در پشت قلعه نادری واقع شده‌اند. این چاه‌ها در درون یک گودال بزرگ قرار دارند که شیب عمومی تپه‌های سنگی پیرامون روبه گودال دارد البته تعدادی از چاه‌ها نیز در بالای گودال و روی شیب نسبتاً آرام شرق گودال واقع شده‌اند. گفته می‌شود تعداد این چاه‌ها در گذشته به تعداد روزهای سال کبیسه ۳۶۶ چاه بوده است که شیب۲۶۶ تا از آنها به مرور زمان پر شده و در حال حاضر در حدود ۱۰۰ چاه باقی مانده است. | ## بخش 2: چاه‌های تلا لافت | عمر آن در حدود ۴۰۰ سال بوده و در سال ۹۷۶ ه‍.ش به دستور حاکم وقت لافت خواجه کریم برای جبران کمبود آب و نجات مردم از کم‌آبی توسط غلامان او حفر شده است. چاه‌های لافت در تخته سنگ حفر شده و هنگام بارندگی چون شیب عمومی تمام تپه‌های پیرامون روبه گودال است تمام چاه‌ها پر از آب می‌شود. برداشت آب از چاه‌ها تقریباً در تمام طول سال جریان دارد چاه‌های داخل گودال به طور متوسط ۲ تا ۳/۵ متر و چاه‌های بالای گودال بین ۵ تا ۶ متر عمق دارند. زنان و دختران با کوزه (جهله) و سطل و دبه آب می‌برند و مردان با کندیل (کندر) چوبی که بر دوش می‌گذارند و از دو سمت آن سطل با طناب آویخته شده است. | ## بخش 3: چاه‌های تلا لافت | در بیرون از این مجموعه در قسمت پشت که آبادی لافت آغاز می‌شود چند چاه دیگر نیز وجود دارد. این چاه‌ها آب لب شور دارند که برای احشام استفاده می‌شود این مجموعه چاه‌ها در گذشته میرآب داشتند و این میراب‌ها هم از بین زنان انتخاب می‌شدند و بیشتر نیز پیرزنان لافتی بودند و هنوز اهالی آخرین میراب‌ها را در یاد دارند از جمله این میراب‌ها می‌توان از شریفه بشیر و کتی تی نام برد. میراب‌ها بر کار برداشت آب از چاه‌های تلا نظارت کامل داشتند و در سالهای کم‌آبی سعی می‌کردند آب چاه‌ها را به نسبت مساوی بین مردم لافت تقسیم کنند. | ## جمع‌بندی | نظافت چاه‌ها در گذشته بر عهده تمام مردم لافت بود و در سالهای اخیر نیز افرادی مسئول این کار بودند از جمله این افراد محمد صابرپور بود که زحمات زیادی در این زمینه انجام می‌دادند.
موضوع مقاله: قلعه شاهدژ (نهبندان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه شاهدژ (نهبندان) | مقدمه: قلعه شاهدژ (نهبندان) مربوط به دوره سلجوقیان اسماعیلیه است و در ۶ کیلومتری شرق نهبندان، برفرازکوه شاهدژ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: قلعه شاهدژ (نهبندان) | فتح قلعه شاه‌دژ پیشینه و اهمیت قلعه شاه دژ قلعه شاه دژ یکی از دژهای مهم و استراتژیک در نزدیکی اصفهان بود که توسط ملکشاه سلجوقی ساخته شده بود. پس از مرگ ملکشاه، این قلعه به دست اسماعیلیان افتاد و به پایگاهی برای فعالیت‌های آنان تبدیل شد. اسماعیلیان از این قلعه برای گسترش نفوذ خود و انجام عملیات‌های نظامی استفاده می‌کردند که این موضوع باعث نگرانی حکومت سلجوقی شد. محاصره و فتح قلعه در سال ۱۱۰۶ میلادی، محمد بن ملکشاه، سلطان سلجوقی، تصمیم به بازپس‌گیری قلعه شاه دژ گرفت. | ## بخش 2: قلعه شاهدژ (نهبندان) | در طول این مدت، برخی از اسماعیلیان که در قلعه بودند، با دریافت امان، قلعه را ترک کردند و به سایر قلعه‌های خود رفتند. با این حال، احمد بن عبدالملک بن عطاش، فرمانده قلعه، به همراه گروهی کوچک مقاومت کردند. سرانجام، محمد بن ملکشاه به قلعه یورش برد و احمد بن عبدالملک و بسیاری از اسماعیلیان را کشت. پس از فتح قلعه، محمد بن ملکشاه دستور تخریب آن را صادر کرد تا دیگر مورد استفاده اسماعیلیان قرار نگیرد. | ## بخش 3: قلعه شاهدژ (نهبندان) | پیامدهای فتح قلعه فتح قلعه شاه دژ توسط محمد بن ملکشاه، ضربه‌ای سنگین به اسماعیلیان وارد کرد. این واقعه نه تنها باعث کاهش نفوذ آنان در منطقه شد، بلکه قدرت و اقتدار سلجوقیان را نیز تقویت کرد. تخریب قلعه شاه دژ نیز به معنای پایان استفاده از این پایگاه مهم توسط اسماعیلیان بود. | ## جمع‌بندی | این رویداد به عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ مبارزات سلجوقیان با اسماعیلیان به شمار می‌رود.
موضوع مقاله: یخچال الغ بیک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یخچال الغ بیک | مقدمه: یخچال اوغول بیگ مربوط به قاجار است و در شهرستان تکاب، روستای اوغول بیگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: یخچال الغ بیک | مجموعه یخچال شامل یک رشته نهر سنتی کوچک منشعب از یکی از سرشاخه‌های رودخانه ساروق است و آب آن از شرق به غرب جریان دارد. ورودی یخچال در غرب آن قرار دارد و به یک فضای مسقف مربع شکل کوچک منجر به یک در چوبی محدود می‌شود. | ## بخش 2: یخچال الغ بیک | دسترسی به کف یخچال از طریق هفده پله سنگی مماس به دیواره غربی و جنوبی داخل یخچال میسر است. در بالاترین نقطه سقف یخچال یک منفذ دایره شکل به قطر حدود نیم متر قرار دارد و نورگیر، محل تهویه و وارسی داخل یخچال محسوب می‌شود. | ## بخش 3: یخچال الغ بیک | ## جمع‌بندی | نقشه بنا مدور و سقف آن گنبدی است در ساختمان یخچال از سنگ‌های رسوبی و آجرهای چهارگوش استفاده شده‌است، این بنا به استناد مطالعات تطبیقی به دوره قاجاریه تعلق دارد.
موضوع مقاله: پل گاومیشان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پل گاومیشان | مقدمه: گاومیشان یک پل باستانی مربوط به دوره ساسانیان است، که در زمان های پس از آن نیز مورد مرمت قرار گرفته است. | ## بخش 1: پل گاومیشان | این پل در فاصله 20 کیلومتری شرق شهر دره شهر دراستان ایلام و بر روی رودخانه گاماسیاو ساخته شده‌است. خاص‌ترین ویژگی‌های این پل، عرض دهانهٔ یکی از طاق‌های آن است که در معماری باستان، عریض‌ترین قلمداد می‌شود. موقعیت جغرافیایی مردم شهرستان دره‌شهر معتقدند این پل در این شهرستان قرار دارد.اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران استان ایلام به ثبت رسیده ‌استبه عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان ایلام نیز معرفی شده‌است. | ## بخش 2: پل گاومیشان | مشخصات طول این پل که از بناهای دوره ساسانی است حدود ۱۷۵ متر و عرض گذر سطح پل نزدیک به ۸ متر و۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر دارای ۶ چشمه طاق می‌باشد. عرض چشمه اصلی این پل حدود ۳۳ متر و ۷۰ سانتیمتر، دهانه پل گاومیشان با بیش از ۵۰ متر عرض بزرگترین دهانه پل کشور است. هر چند که یکی از این دهانه‌ها بعد از عقب‌نشینی سپاه ایران در جریان حمله اعراب به ایران تخریب شد. | ## بخش 3: پل گاومیشان | معماری پاتاقها به سبک معماری ساسانی است اما در چشمه طاقها آثار مرمت دوره‌های صفوی و قاجار دیده می‌شود. تخریب در این پل ساسانی بحدی بود که فقط یک مرمت اضطراری می‌توانست آن را نجات دهد. | ## جمع‌بندی | در اواخر سال ۱۳۸۴ پنجاه میلیون تومان از محل اعتبارات ملی برای بازسازی و مرمت پل تاریخی «گاومیشان» در استان ایلام در اختیار اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری این استان قرار گرفت.
موضوع مقاله: عمارت مهربان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عمارت مهربان | مقدمه: عمارت مهربان مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان خلیج فارس، محله بهبهانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: عمارت مهربان | ویژگی‌ها این عمارت، بنایی تاریخی واقع در بخش مرکزی شهرستان بوشهر یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است. این عمارت تاریخی در یکی از محله‌های قدیمی بوشهر به نام محله بهبهانی قرار گرفته که اطراف آن ساختمان‌های بافت قدیم وجود دارد. واقع شدن این بنا در کنار ساحل باعث وزیدن نسیم دریا و باد شمال به داخل ساختمان می‌شود. قدمت این بنا به 180 سال پیش می‌رسد، و سازنده آن میرزا غلامحسین گلشن از تاجران بنام بوشهری بوده و کاربری مسکونی داشته، سپس توسط آقای علی اکبر مهربان از تاجران بوشهری خریداری شده‌است به این خاندان به مدت قریب به 100 سال در آن سکونت گزیدند و چسبیده به آن تجارتخانه حاج علی اکبر مهربان و پسران و نیز اسطبل بوده است. | ## بخش 2: عمارت مهربان | عمارت متعلق به دورهٔ قاجاریه بوده و نوع معماری بیت میلانی است که در نوع خود منحصربه فرد است. طبقه اول شامل آب‌انبار (برکه)، حمام، دست شویی، آشپزخانه و جای نگهداری خدمه و طبقات دوم و سوم جهت سکونت و پذیرایی و امور تجاری بوده‌است. ساختمان دارای حیاط مرکزی و تمامی اتاق‌ها اطراف آن می‌باشند که همگی با درهای دو لنگه با هم اربتاط دارند. این بنا با مساحت ۱۲۳۰ متر، پهنای ۸۸۹ مترمربع و اعیان ۱۰۴۱ متر مربع در حال حاضر با کاربری اداری فرهنگی مورد استفاده می‌باشد و از سال ۱۳۶۵ تاکنون که توسط میراث فرهنگی خریداری شده مرتب مورد تعمیر قرار می‌گیرد. | ## بخش 3: عمارت مهربان | البته شکل اولیه ساختمان حفظ شده و فقظ مصالح پوسیده تعویض و مرمت شده و نمای بیرونی آن سفید کاری شده‌است. حاتم، محمد، بن غریب، «تاریخ عرب الهولة»، چاپ سوم، قاهره (مصر): دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی به (عربی). | ## جمع‌بندی | صدیق، محمد، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ دوم،: مطبعة المعارف، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی).
موضوع مقاله: قلعه مغویه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه مغویه | مقدمه: قلعه مغویه یا قلعه شیخ سلطان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بندر لنگه، بندرمغویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: قلعه مغویه | یا بوسنی این بنای تاریخی در بندر مغویه واقع شده‌است، و متعلق به شیخ سلطان المرزوقی یکی از حکمرانان منطقه و رئیس «قبیله المرازیق» و حاکم مغویه می‌باشد و به «حصن شیخ سلطان المرزوقی» مشهور است. | ## بخش 2: قلعه مغویه | ساختمان قلعه دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی بوده که قدمت حیاط اندرونی از بیرونی بیشتر است. | ## بخش 3: قلعه مغویه | این بنا در دو طبقه و در قسمت‌هایی نیز در سه طبقه ساخته شده و دارای تعداد زیادی اتاق به همراه حمام سنتی، یک برج نگهبانی و دو بادگیر می‌باشد. | ## جمع‌بندی | این کاخ زیبا از یادگار حکمرانان (مرزوقی) از قبیله العجمان که در منطقه مغویه و بندر لنگه از توابع استان هرمزگان حاکم بودند باقی مانده‌است.
موضوع مقاله: عمارت باغ سپهدار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عمارت باغ سپهدار | مقدمه: عمارت باغ سپهدار کوشکی آجری در دو طبقه است که در خیابان فلسطین غربی شهر قزوین، محوطه باغ تاریخی هزار جریب، قرار دارد و در دوره قاجار ساخته شده‌است. | ## بخش 1: عمارت باغ سپهدار | پیشینه عمارت باغ سپهدار قزوین، منسوب به محمدولی خان تنکابنی ملقب به سپهدار اعظم، شخصیت معروف دوره قاجاریه می‌باشد. این بنا ملهم از عمارت کلاه فرنگی (کاخ چهلستون) و مهمانخانه بزرگ قزوین بنا شده‌است. الگو برداری از دو بنای شاهانه و مجلل دوره‌های صفوی و قاجاریه نمایانگر طبع قدرت طلب سپهدار می‌باشد که برای نمایش اقتدار و جایگاه خود در قزوین ساخته شده‌است. | ## بخش 2: عمارت باغ سپهدار | تاریخ احداث آن را می‌توان به سال‌های ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۷ هجری قمری نسبت داد.خانه‌های تاریخی استان قزوین عمارت در جنگ جهانی اول مورد استفاده نظامیان روس و انگلیس قرار گرفت و چون محمد ولی خان تنکابنی به دولت بدهکاری مالیاتی پیدا کرد، این بنا مانند دیگر املاک ایشان به تصرف دولت درآمد. بنا به سبب عدم رسیدگی دچار آسیب گشت تا اینکه در سال ۱۳۳۵ مرمت شده و در اختیار اداره کشاورزی قرار گرفت و بعد در زمره آثار ملی به ثبت رسید. درطبقه همکف این عمارت، یک راهرویاسالن مرکزی و تعدادی اتاق با کاربری خدماتی و در طبقه بالای آن یک تالار مستطیل شکل کشیده و تعدادی اتاق قرارگرفته‌است. | ## بخش 3: عمارت باغ سپهدار | ضلع شرقی وغربی این بنا دارای هفت ستون ودوستون مشترک در تقاطع اضلاع است و در اضلاع شمالی وجنوبی آن پنج ستون وجود دارد. همچنین کف عمارت اندکی بالاتر از کف حیاط قرارگرفته‌است.[عمارت سپهدار| ] موزه کشاورزی عمارت باغ سپهدار اکنون به صورت موزه کشاورزی مورد استفاده قرار گرفته می‌شود. برای فضاسازی و تجهیز این موزه که از مصوبات سفر سوم هیئت دولت به قزوین است، با مشارکت اداره کل میراث فرهنگی و سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین، هفت میلیارد ریال اعتبار هزینه شده‌است. | ## جمع‌بندی | در موزه کشاورزی قزوین ابزار و ادوات قدیمی کشاورزی از جمله سم پاشی، گاوآهن، خرمن کوب، ترازو، حوزهای سنگی جهت آبش خور چهار پایان در باغستان‌های سنتی، انواع داس، اره، ظروف مسی، کوزه‌های سفالی، قفل و شیرآلات و سنگ‌های آسیاب در فضای تاریخی و زیبا در معرض دید عموم قرار گرفته‌است.[بزرگ‌ترین موزه کشاورزی کشور| ثبت ملی باغ سپهدار مربوط به اواخر دوره قاجاریه است و در قزوین، انتهای خیابان فلسطین غربی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
موضوع مقاله: محوطه صدر جهرمی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محوطه صدر جهرمی | مقدمه: محوطه صدر جهرمی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله گودعربان، مجاوربازارحاجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: محوطه صدر جهرمی | شکل بنا خانه صدر جهرمی طبق الگوی معماری خانه‌های قدیمی دوره قاجار، دارای یک حیاط مرکزی است. در سه طرف حیاط ساختمان مسکونی و در ضلع شرقی مطبخ خانه قرار دارد و از این قسمت یک ورودی به حیاط کوچک پشتی وجود دارد که فاقد تزئینات معماری است. | ## بخش 2: محوطه صدر جهرمی | در گوشه‌ی جنوبی بنا که ورودی سازه در آن جای دارد شاه‌نشین ستون‌دار سنگی و تالار آیینه جای گرفته است. فضای داخلی شاه‌نشین نیز دارای نقش‌های گچ‌بری برجسته با الگوبرداری از نقش برجسته‌های تخت جمشید آذین شده است. | ## بخش 3: محوطه صدر جهرمی | ## جمع‌بندی | زیرزمین این ضلع نیز دارای سه قسمت مجزا بوده که قسمت اصلی زیر تالار آیینه و شاه نشین و دو قسمت دیگر زیراتاقهای جانبی تالار قرار گرفته، تابلو کاشی کاری پیشانی ضلع شمالی به تقلید از نقوش ساسانی، شاپور را در حال گرفتن حلقه قدرت نشان می دهد.
موضوع مقاله: کتیبه‌های مشروطیت پیر غار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کتیبه‌های مشروطیت پیر غار | مقدمه: کتیبه‌های مشروطیت پیر غار، مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فارسان، روستای ده چشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: کتیبه‌های مشروطیت پیر غار | سنگ نوشته‌های دوره مشروطیت، به دستور خسروخان سردار ظفر، سردار اسعد بختیاری و سردار اسعد سوم بختیاری، مقارن با جنگ جهانی اول بر روی یک تخته سنگ در کوهپایه‌ای از رشته کوه زاگرس حک شد. | ## بخش 2: کتیبه‌های مشروطیت پیر غار | این کتیبه شرح فعالیتهای مجاهدین بختیاری، برای مبارزه با استبداد محمد علی شاه قاجار است. | ## بخش 3: کتیبه‌های مشروطیت پیر غار | ## جمع‌بندی | این سنگ نوشته‌ها علاوه بر شرح وقایع مربوط به فتح اصفهان و تهران و همراهی مجاهدان بختیاری با نهضت مشروطه خواه روحانیت اصفهان به رهبری آیت الله نورالله اصفهانی، مبین جریان‌های فکری سیاسی و اجتماعی حاکم بر جنوب غربی ایران مقارن با اعاده مشروطه دوم و سقوط استبداد صغیر است.
موضوع مقاله: مسجد جامع ساری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد جامع ساری | مقدمه: مسجد جامع ساری مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام - دوره قاجار است و در ساری، محله چناربن، داخل بازار نرگسیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: مسجد جامع ساری | بنای کنونی مسجد جامع ساری حاصل بازسازی‌های مکرر در دوران قاجاریه و پهلوی است؛ ولی در میزان قدمت و بنیان‌گذار آن اختلافاتی وجود دارد. (مدرسه علمیه امامیه در جنب این مسجد) و (مدرسه علمیه امام علی [سلیمان خان سابق] مقابل این مسجد) تاریخچه داستانی مبنی بر ساخت این مسجد بر روی ویرانه‌های یک آتشکده وجود دارد.تسنیم تا قبل ورود به اسلام ،آتشکده و محل پرستش آیین زرتشتی این دیار بود. تا این که با ورود سادات و پناهندگی سیاسی و آزادی تبلیغ دینی به نمایندگی ملا مجدالدین در زمان امامت جعفر صادق و به پادشاهی حکومت باستانی اسپهبد خورشید در طبرستان ، و مسلمان شدن مردم این دیار به مذهب تشیع به مسجد تغییر کاربری می‌دهد. ابوالخصیب نخستین حاکم عرب در طبرستان بود که به فرمان منصور دومین خلیفه عباسی در سال ۱۴۴ هـ.ق در ساری مستقر شد. | ## بخش 2: مسجد جامع ساری | اطلاعات بنا و معماری مسجد از آثار قدیمی مسجد چیزی باقی نمانده است و در حال حاضر شامل حیاطی چهار گوشه، ایوان ضلع جنوبی با دو مناره آجری چهار گوشه با سقف سفالپوش در بالای آن، شبستانهای شرقی و غربی، سه محراب و دو ورودی غربی و شمالی است. محراب اصلی در ایوان ضلع جنوبی و دو محراب نیز در دو سوی ایوان و مرتبط با شبستانهای غربی و شرقی ساخته شده است. در طول تاریخ شهر ساری و منجمله بنای مسجد جامع آن بارها و بارها ویران شد و از نو، شهر ساری و مسجد را بنا کردند. در تأیید این گفتار، در کتاب تاریخ طبرستان ابن اسفندیار میخوانیم: «و در این سال (۳۲۶یا ۳۲۷) آب در ساری افتاد و جمله ساری را خراب کرد و بنیادی که پیش از آن بود هیچ بر جای نگذاشت و مردم ساری جمله به پای کوهستان شدند تا خدای تعالی آب به قرار آورد.» و نیز در حوالی سال ۵۴۰ تا ۵۶۷ سردار خوارزمشاهیان از خراسان به مازندران حمله کرد و... | ## بخش 3: مسجد جامع ساری | طی سالیان گذشته همواره روحانیون سرشناس شهر و استان در این مسجد اقامه نماز می کردند. آیت‌الله رضا قیومی (بانی مجالس خانگی قرائت قرآن و اقامه نماز در مدارس ساری)، آیت‌الله سعادت ساروی، آیت‌الله صدوقی از جمله امامان جماعت این مسجد بودند. حادثه آتش سوزی این مسجد که از زیباترین مساجد قدیمی ایران بود در روز پنجشنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۹۷ در آتش سوخت. | ## جمع‌بندی | در این آتش سوزی، بخش عمده ای از آن از بین رفت.فرارو بازسازی این مسجد با مشارکت مدیریت استان، وزارت راه و شهرسازی، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و اوقاف و امور خیریه مازندران و با فعالیت شهرداری ساری در مرداد ماه ١٣٩٨ به پایان رسیده است.
موضوع مقاله: بازار شاهرود | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بازار شاهرود | مقدمه: تاریخچه مجموعه بازار شاهرود مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، بافت قدیم شهر واقع شده است. | ## بخش 1: بازار شاهرود | ثبت ملی این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شاهرود به خاطر موقعیت نظامی خود، در زمان فتحعلی شاه قاجار رونق اساسی یافت، چند کاروانسرای بزرگ در آن ساخته شد و چندین کمپانی روسی در این شهر تأسیس شدند. سپس بازرگانان انارکی و یزدی به این شهر آمدند و ساکن آن شدند و شاهرود، مرکز صادرات ایران به روسیه شد. اقلیت‌ های مذهبی از جمله ارامنه رسی همزمان در شهر اقامت گزیدند و به سرعت، قلعه ‌ای بر قلعه قبلی شهر اضافه شد و بازاری جدید نیز به بازار قدیمی شهر به نام بازار قلعه نو افزوده شد. | ## بخش 2: بازار شاهرود | بازار شاهرود این بازار در مرکز شهر شاهرود قرار دارد و قدمت احداث آن به دوره قاجار می رسد. مجموعه بازار شاهرود از زمان ساخت تا کنون همواره توسعه یافته و بخش های جدیدی به آن الحاق شده است.در بدنه بازار بناهایی چون کاروانسرا، بارانداز، مسجد و گرمابه تعبیه شده است. بازار شاهرود از دو راسته اصلی به نام' راسته بازار' و 'بازار انارکی ها' تشکیل شده و دارای پنج ورودی اصلی است. اولی روبروی خیابان شبدری، ورودی دوم از ابتدای خیابان شهید صدوقی نبش میدان جمهوری اسلامی به نام راسته بازار انارکی ها و سوم از خیابان فردوسی روبروی پاساژ محمدی به نام راسته بازار قلعه نو. | ## بخش 3: بازار شاهرود | معماری نوع معماری بازار کویری بوده که بصورت سرپوشیده و گنبدی شکل است که باعث شده دمای بیرون و داخل بازار محسوس باشد. شالوده اصلی بازار خشت خام است و پوشش گنبد ها از خشت و آجر است که با چهار فرم مختلف اجرا شده است. لازم به ذکر است بخش هایی از گنبدها و گرمابه وجداره بازار اصلی در سال های گذشته مرمت شده است. | ## جمع‌بندی | البته در گذشته شاهرود دارای بازار تاریخی در بافت قدیم شهر (محله بیدآباد) بوده است که باتوسعه شهر، بازار قدیم از بین رفته است.