موضوع مقاله: انکتیل دوپرون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # انکتیل دوپرون | مقدمه: آبراهام ایاسَنت اَنکِتیل دوپِرون ، (زادهٔ ۷ دسامبر۱۷۳۱ - درگذشتهٔ ۱۷ ژانویهٔ ۱۸۰۵) خاورشناس فرانسوی بود. | ## بخش 1: انکتیل دوپرون | او نخستین کسی است که متنی مزدیسنی (کتاب اوستا) را به یکی از زبان‌های اروپایی ترجمه کرده‌است. او همچنین نخستین کسی بود که واژۀ آرین را در اروپا مورد استفاده قرار داد.رادیو زمانه: ناسیونالیسم نژادپرستانۀ ایرانی: زخم رویارویی با اروپا و مسئله آریایی‌‌گرایی، نوشتۀ پیام حسن‌زادۀ‌ قالب‌ساز، نوشته‌شده در ۱۹ تیر ۱۳۹۹؛ بازدید در ۲۰ تیر ۱۳۹۹. در آنجا از موبدان پارسی زبان فارسی را آموخت و ایشان اوستا را برای او ترجمه نمودند. این نخستین باری بود که یک متن زرتشتی به یکی از زبان‌های اروپایی به چاپ می‌رسید، ولی در نخستین ارزیابی از سوی هندشناس و زبانشناس پرآوازه ویلیام جونز شناساگر خانواده زبانی که امروزه هندواروپایی خوانده می شود، مشتی یاوه و دروغ پردازی نام گرفت و خودانکتیل دوپرون نیز کلاهبردار نامیده شد. او که در پاریس و اوترخت درس کشیشی خوانده‌بود با توجه به استعدادش در یادگیری عربی، پارسی، عبری و دیگر زبان‌های خاورزمین تمرکزش را بر یادگیری این دانش‌ها گذارد. از آنجایی که کوشش بسیاری را برای یادگیری می‌نمود و زمان بسیاری را در کتابخانهٔ پادشاهی می‌گذراند برایش ماهیانهٔ ناچیزی را به عنوان دانشجوی زبان‌های خاوری می‌پرداختند. به زودی توجهش به وندیداد جلب‌شد و برای پژوهش بیشتر در زمینهٔ زرتشت خواست که به هندوستان رود. به یاری دوستانش از سوی دولت مستعمراتی فرانسوی در هندوستان به او ماهیانه‌ای پرداخت می‌شد. در سورات به یاری پشتکار و همکاری موبدان پارسی به آموختن اوستایی و پارسی میانه پرداخت. انکتیل در اندیشه راهی شدن به بنارس بود تا دربارهٔ آیین هندو پژوهش کند ولی اشغال پوندیچری به دست انگلیسی‌ها وی را ناچار کرد تا هندوستان را ترک کند. | ## بخش 2: انکتیل دوپرون | او با یک کشتی انگلیسی به اروپا بازگشت و چندی را در لندن و آکسفورد ماند و آنگاه به فرانسه رفت. اینبار ژان ژاک بارتلمی برای او به عنوان ترجمان متن‌های شرقی دستمزدی را تعیین نمود. رویارویی با سر ویلیام جونز هنگامی که انکتیل دو پرونAnquetil du Perron، دانشمند زبانشناس فرانسوی، برای نخستین بار ترجمهٔ بخش‌هایی از اوستا را پیش روی او و برخی دیگر از دانشمندان شرق‌شناس و واژه‌شناس نهاد، در کمال شگفتی وی را کلاهبردار و فریبکار خواندند. مهم‌تر از همه در میان این گروه، مایهٔ افسوس است که شرق‌شناس برجسته، سر ویلیام جونز بود. وی در نامه‌ای که به زبان فرانسوی (۱۷۷۱) چاپ شده، ادعا کرد که آنکتیل فریب خورده است و پارسیان سورات بر روی آن مشتی از نوآوری‌ها و سخنان پوچ و بی‌ارزش نگاشته اند. در انگلیس، سر ویلیام جونز از سوی ریچاردسون و سر جان چاردین پشتیبانی می‌شد و در آلمان، توسط ماینرز. آنکتیل دو پرون به عنوان فریبکاری شناخته شد که متن خود را برای حمایت از ادعای خود اختراع کرده بود. در آن زمان باور عمومی شرق‌شناسان بر این استوار بود که فارسی از سانسکریت ریشه دارد. همچنین از شگفتی‌های روزگار، وی اوستایی را گویشی از سانسکریت و پهلوی را از زبان‌های سامی دانست. شاید از همین رو و آشنایی اندک وی با زبان‌های پهلوی، فارسی باستان و اوستایی بود که خانوادهٔ مشترک زبان‌های خویشاوند از لاتین و یونانی، فارسی و سانسکریت را هندواروپایی دسته‌بندی کرد. | ## بخش 3: انکتیل دوپرون | با این همه باز هم تعجب‌آور است که فارسی را که زبان فرزند پهلوی است هم از زبان‌های هندی دسته‌بندی می‌کرد. ولی در یک درگیری بر سر سال‌های کبیسه، دسته‌ای از موبدان سورات را به دو گروه کرد که هر یک به دنبال هم‌پیمانی برای پشتیبانی خود می گشت. در این میان موبدی به فرانسوی‌ها که در بنگال سرگرم درگیری با فرانسوی‌ها بودند، روی کرد و انکتیل دوپرون از این فرصت دست‌داده بیشترین سود را برد. وی در برابر وعده‌هایی توانست رأی آن موبد را برای آموزش همچون یک موبد پارسی به سوی خود بکشاند. زمان بسیاری گذشت و او در گزارش خود از این روند گلایه بسیاری از موبدان می‌نویسد که اوستا را بسیار اندک به او می‌آموختند و تفسیر آن را کمتر. سرانجام با بردباری بسیار وی چیزهایی از زبان دینی و نیز آیین آنان آموخت که شرارهٔ نخستین ترجمهٔ اوستا به زبانی اروپایی (فرانسوی) بود. این برای نخستین بار بود که شناسایی کتابی دینی به جز انجیل به اروپاییان روی می‌داد و آموزه‌های هندی و بودایی پس از آن معرفی شدند. وی همچنین زمان بسیاری را در هند تنها با خوردن برنج و سبزیجات گذراند و در راه آموختن زبان اوستایی شکیبایی بسیاری کرد. واژۀ آرین انکتیل دوپرون طی سال‌های ۱۷۵۵ تا ۶۱ در هندوستان به فراگیری زبان‌های فارسی، سانسکریت و چند زبان شرقی دیگر می‌پرداخت و اوستا را به فرانسوی ترجمه می‌کرد. او این واژه را از امتزاج واژۀ اوستایی آریا (ariya) با واژۀ لاتین (arioi) که در نسخه‌های لاتین تاریخ هرودوت برای اشاره به مادها به کار رفته‌است جعل کرد. | ## جمع‌بندی | درواقع آرین شکل لاتینی‌شدۀ واژۀ آریا بود که با استفادۀ انکتیل دوپرون از این واژه، و همزمان با پژوهش‌های زبان‌شناسان اروپایی نظیر ویلیام جونز به اروپا راه یافت و گرایش نژادی موسوم به آرینیسم را در آنجا شکل داد.رادیو زمانه: ناسیونالیسم نژادپرستانۀ ایرانی: زخم رویارویی با اروپا و مسئله آریایی‌‌گرایی، نوشتۀ پیام حسن‌زادۀ‌ قالب‌ساز، نوشته‌شده در ۱۹ تیر ۱۳۹۹؛ بازدید در ۲۰ تیر ۱۳۹۹.