aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: مختوم‌قلی فراغی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مختوم‌قلی فراغی | مقدمه: در صورت درستی این دست‌نوشته تاریخ درگذشت او را باید حداقل هفت سال بعدتر یا پس از آن در نظر بگیریم. | ## بخش 1: مختوم‌قلی فراغی | منبع) شاعر ترکمن زاده ایران است که از بزرگ‌ترین شاعران زبان ترکمنی و یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های مردم ترکمن به‌شمار می‌آید. زندگی شخصی مختوم‌قلی در سال ۱۱۰۲ هجری خورشیدی در روستای آجی‌قوشان کشور ایران در شمال‌شرق گنبد کاووس به دنیا آمد.در قلمرو مازندران، صمدی، معرفی شعرای ترکمن واژهٔ مخدوم به معنی «خدمت‌کرده‌شده»، فرد دارای خدمتکار، و سرور است و قلی به معنای غلام؛ و مخدوم‌قلی به معنای «غلام سرور».لغتنامهٔ دهخدا: مدخل‌های مخدوم، و قلی. پدرش دولت محمد آزادی از شاعران سرشناس قرن دوازدهم ترکمن و گوگلان و مادرش ارازگل از طایفهٔ گوکلان، تیرهٔ گرکز بودند. تحصیلات ابتدایی و زبان‌های فارسی و عربی را نزد پدر خود آموخت، سپس برای تحصیل به مدرسهٔ شیرغازی در خیوه رفت و پس از آن سفرهای دیگری نیز داشت؛ از جمله به بخارا و افغانستان و هندوستان. | ## بخش 2: مختوم‌قلی فراغی | او در جوانی عاشق دخترخالهٔ خود منگلی شده بود که نتوانست به او برسد، پس از کشته شدن برادر بزرگ‌تر خود عبدالله در افغانستان که به درخواست احمد شاه درانی (جانشین نادرشاه افشار در نیمه شرقی ایران و افغانستان کنونی) به آن‌جا رفته بود با بیوهٔ برادر خود به نام آق‌قیز ازدواج کرد و از او دو فرزند به نام‌های بابک و ابراهیم داشت که هر دو در کودکی از دنیا رفتند. او را در کنار روستای آق‌توقای در ۴۰ کیلومتری غرب مراوه‌تپه (شمال‌شرق استان گلستان) و در جوار آرامگاه پدرش به خاک سپردند. شعر مخدوم‌قلی در شعر خود مسائل اجتماعی و سیاسی را مورد توجه قرار داده و به اتحاد ترکمن‌ها و زشت‌انگاری جنگ‌های آن دوران به‌ویژه حمله نادرشاه افشار می‌پردازد. او در مورد حمله نادر به ترکمن‌ها با وجود کمک‌های پیشین ترکمن‌ها در اوایل فرمانروایی او شعری گفته که در آن نادر را چیره‌مند و گشاینده و محکوم به نابودی می‌نامد و از پیامدهای کشتار آگاه می‌کند: پیش‌بینی او بزودی با ترور نادرشاه به‌دست یکی از اقوام خود به واقعیت پیوست. | ## بخش 3: مختوم‌قلی فراغی | او همچنین مسائل اجتماعی همچون چندهمسری، سوادآموزی و نقش زنان در جامعه، فقر و اختلاف طبقاتی و دشواری مواد مخدر را مورد توجه قرار می‌دهد. ساخت این آرامگاه در سال ۱۳۷۸ پایان یافت و در ۲۸ اردیبهشت هم‌زمان با سال‌گرد تولد او با حضور و سخنرانی صفر مراد نیازوف رئیس‌جمهور وقت ترکمنستان و عطاالله مهاجرانی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد ایران افتتاح شد. در زادروز فراغی همواره جمعیت زیادی از مردم منطقه و مقامات دولت ایران و ترکمنستان برای برگزاری مراسم به این آرامگاه می‌آیند. اهمیت بیشتر اشعار او در جنگ‌های آن دوران (جنگ‌های ترکمن‌ها با حکومت قاجار ایران، خان‌نشین خیوه و خان‌نشین بخارا و نیز جنگ‌های بین قبایل ترکمن) نابود شده، اشعار باقی‌مانده او در دههٔ ۱۸۷۰ توسط آرمینیوس وامبری، جهانگرد و خاورشناس مجار گردآوری شده و در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود. | ## جمع‌بندی | سه دهه پیش از وامبری هم مختومقلی توسط دو پژوهشگر لهستانی به نام‌های بوریهو و آلکساندر شودزکو به دنیا معرفی شده‌بود.
موضوع مقاله: دولت‌محمد آزادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دولت‌محمد آزادی | مقدمه: ق) یکی از شاعران ترکمن‌زبان از اهالی ترکمن‌های ایران در قرن دوازدهم هجری قمری و پدر مختومقلی فراغی شاعر ملی ترکمنان است. | ## بخش 1: دولت‌محمد آزادی | زندگی شخصی دولت محمد (دولت مامد) در نواحی اطراف رود اترک متولد شد و تحصیلات اولیه را از پدرش مختومقلی دیوئه‌چی آموخت و پس از آن برای تحصیل بیشتر به خیوه رفت. دولت محمد در میانسالی با زنی به نام ارازگل ازدواج کرد، شش فرزند به نام‌های محمدصفا، عبدالله، مختومقلی، قاهرقلی (نوادگان او در جرگلان، شهرستان بجنورد زندگی می‌کنند)، قولچه و زبیده از او داشت که محمدصفا و عبدالله در جوانی به سپاه احمد شاه درانی پیوسته و در جنگ کشته شدند. | ## بخش 2: دولت‌محمد آزادی | پس از مرگ ارازگل با زنی قزاق ازدواج کرده و چاقی و یاری از او به دنیا آمدند که نوادگان آن‌ها هم‌اکنون در قاری قلعه ساکن هستند. او در ۱۱۷۴ هجری (۱۷۶۰ میلادی) درگذشت و مزار او در روستای آق تقه در غرب مراوه تپه (در جوار مقبره فرزندش) قرار دارد. | ## بخش 3: دولت‌محمد آزادی | او گرایش مذهبی زیادی داشت و در آثاری به نام‌های مناجات‌نامه و مختصر (با حاشیه مختومقلی) به مسائل دینی پرداخته است. | ## جمع‌بندی | او در مهم‌ترین کتاب خود به نام وعظ آزادی به اهمیت گسترش دانش و کاهش اختلاف طبقاتی برای پیشرفت جامعهٔ خویش اشاره داشته‌است.
موضوع مقاله: ادبیات توده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات توده | مقدمه: ادبیات توده یا ادبیات عامیانه به آن دسته از ادبیات گفته می‌شود که بیشتر به گونه شفاهی از نسل‌های پیشین سینه به سینه به زمان ما رسیده‌است و در میان توده مردم رواج دارد. | ## بخش 1: ادبیات توده | ادبیات تودگانه در زبان پارسی به گونه‌های زیادی نمود یافته‌است از جمله: مثل‌ها و ضرب‌المثل‌ها متلک‌ها معماها لغزها چیستان دوبیتی‌ها فهلویات تقلید از زبان جانوران ترانه‌ها آوازها قصه‌ها متل-راز حکایات راجع به جانوران افسانه‌ها (برای نمونه گوهر شب‌چراغ، جابلقا و جابلسا) تئاتر و نمایشهای توده: (نمایش تقلید، پهلوان کچل، خیمه شب بازی، تعزیه) تصنیف‌های عامیانه کتابهای تفریحی توده (نمونه: رمز حمزه حسین کرد، امیرارسلان، چهل طوطی، اسکندر نامه، شنگول و منگول، خاله سوسکه، خسرو و دیوزاد، کلثوم ننه، بهرام و گل‌اندام، عاق والدین و جزاینها) رمانهای پهلوانی طومارهایی که در قهوه‌خانه می‌خوانند. | ## بخش 2: ادبیات توده | ## بخش 3: ادبیات توده | ## جمع‌بندی | نقالی و شاهنامه‌خوانی مرثیه در مرگ اشخاص سرشناس اشعاری که به مناسبت عید نوروز خوانده می‌شود.
موضوع مقاله: زهره داود | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زهره داود | مقدمه: زهره داود نخستین دختر افغانستانی است که در سال ۱۹۷۲ به عنوان دختر زیبای سال برگزیده شد. | ## بخش 1: زهره داود | او دختر یکی از ارتشبدان (ژنرال‌های) محمد ظاهر شاه است که در رشته جراحی در آمریکا تحصیل کرده بود. زهره که در ۱۸ سالگی دختر شایسته افغانستان شد، به زودی در میان هنرمندان و هنرپیشگان کابل نام‌آور شد و کار خود را در بخش رادیو و تلویزیون آغاز کرد. با شرکت در برنامه‌های مسابقات ذهنی و اخبار، به یکی از محبوب‌ترین چهره‌ها در میان شهروندان کابل تبدیل شد. در آن حین با خانوادگان سیاست‌مداران و طبقات بالای کابل و ستارگان هنری از جمله احمد ظاهر دوست صمیمی شد. | ## بخش 2: زهره داود | وی پس از گزینش به عنوان دختر شایسته (میس افغانستان) با محمد داود ازدواج کرد و برای سپری کردن ماه عسل به آمریکا مسافرت کردند. یک سال پس از دخالت نظامی شوروی به خاک افغانستان، زهره با شوهر و فرزندش میهن را ترک کرد. مقدار کمی با زبان انگلیسی آشنایی داشت، ولی چون در رشتهٔ ادبیات فرانسوی در دانشگاه کابل تحصیل کرده بود، قدری فرانسوی می‌دانست و ازین رو در یک نانوایی فرانسوی در ریچموند استخدام شد. شوهرش با وجود داشتن مدرک خلبانی کار خود را در یک رستوران مک دونالدز آغاز کرد و سپس راننده تاکسی شد. | ## بخش 3: زهره داود | زهره و شوهرش در دوره‌های شبانهٔ زبان انگلیسی شرکت کردند، پروازهای تمرینی، دادن امتحان، تماس‌های جدید، وظایف تازه بخش دیگری از کارهای بعدی این خانواده را تشکیل می‌دهد. وی در مورد شتاب در اجرای الگوهای غربی در افغانستان هشدار می‌دهد و آن را منبع بروز تنش می‌داند. | ## جمع‌بندی | وی برای صلح، امنیت، ثبات اقتصادی و احترام به حقوق زنان با حفظ سنت‌های پسندیده افغانی کوشش می‌کند.
موضوع مقاله: باغ لطیف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # باغ لطیف | مقدمه: باغ لطیف در نزدیکی بالاحصار شهر کابل، پایتخت افغانستان، و در آغاز شهدای صالحین قرار داشت و از سوی سرهنگ عبداللطیف خان بنا شده بود. | ## بخش 1: باغ لطیف | وی در دوران جوانی و در هنگامیکه امیرمحمدافضل خان هنوز به امارت نرسیده بود و از طرف پدرش فرمانروای کل صفحات ترکستان بود، به درجه کپتانی رسید که نامبرده در توپخانه حضور به عنوان فرمانده (قوماندان) ایفای وظیفه می‌کرد. چندی بعد به درجه (رتبه) سرهنگی (کرنیلی) رسید که تا زمان حکومت امیرعبدالرحمن خان در همین درجه باقی‌ماند. با به قدرت رسیدن عبد الرحمن خان، عبداللطیف خان، برادر بزرگش عبدالقادرخان و پسر بزرگش عبدالسلام خان یکی پی دیگری بین سالهای ۱۳۰۶ تا ۱۳۰۸ هجری قمری محبوس گردیدند تا اینکه در زندان جان باختند و در همین باغ دفن گردیدند که اکنون گورگاه‌های ایشان مشخص نیست. | ## بخش 2: باغ لطیف | سرهنگ لطیف در شوربازار کابل سکونت داشت که محل سکونت وی بنام گذر کرنیل لطیف نامیده می‌شود. این باغ با داشتن گلهای رنگارنگ و درختان زیبای شاه توت، توت، سیب، آلبالو، زردآلو و غیره در شهر کابل نمونه بود. این باغ بزرگ‌ترین تفریگاه برای اهالی شهر کابل بود که مردم شهر کابل از طرف عصر بدانجا سرازیر می‌شدند. | ## بخش 3: باغ لطیف | به همین دلیل، همه ساله برای مدت پنج هفته جشن (میله) نوروزی جشن دهقان درینجا برپا می‌شد. نمایش گاوها، اسب‌ها، قوچ جنگی، سگ جنگی، مرغ جنگی، کاغذپران‌بازی، میله (جشن) گل ارغوان و ده‌ها سرگرمی‌های دیگر هزاران شهروند کابل و اطراف آن را به خود می‌کشانید. | ## جمع‌بندی | این باغ در اثر بی‌توجهی حکومت‌های پیشین و سپس در دوران جنگ‌های ۲۳ سال اخیر به ویرانه‌ای تبدیل شد و مکانی برای کشتن چارپایان بدست قصابان بود.
موضوع مقاله: فهرست ظرف‌های شراب‌خوری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست ظرف‌های شراب‌خوری | مقدمه: در زبان فارسی برای ظرف‌های میگساری نام‌های گوناگون با ویژگی‌های گوناگونی وجود دارد. | ## بخش 1: فهرست ظرف‌های شراب‌خوری | چندتا از آن‌ها به ترتیب کوچک به بزرگ این‌ها هستند: پیک: لیوانک شیشه‌ای عرق خوری چَتوَر: بطری به اندازه یک چهارم شیشه‌های معمولی، چتول هم می‌گویند پیمانه: لیوان شراب خوری، رطل هم می‌گویند جام: لیوان شیشه‌ای باده خوری پیاله: کاسه کوچک بی پایه تغار: آوند نسبتاً کوچک مینا: شیشه باده خوری ساغر: کاسه پایه دار سبو: کاسه سفالی دسته دار سبوچه: سبوی کوچک تُنگ: آوند شیشه‌ای گردن باریک، صراحی هم گفته اند. | ## بخش 2: فهرست ظرف‌های شراب‌خوری | سَکره: تنگ سفالین بزرگ (از گویش لارستانی) هَسی: تشت سفالین (از گویش لارستانی) تَکوک: آوندهایی که به شکل جانوران درست می‌شده. | ## بخش 3: فهرست ظرف‌های شراب‌خوری | ساتگین: آوند شیشه‌ای بزرگ و استوار باده خوری زیغال: جام شکم بزرگ یک نفره، قدح هم گفته اند. | ## جمع‌بندی | قرابه: آوند شیشه‌ای شکم بزرگ چمانه: نیم-کدوی تراشیده و نگارینی که با آن می‌می خوردند.
موضوع مقاله: دوربین فیلم‌برداری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دوربین فیلم‌برداری | مقدمه: بر خلاف دوربین عکاسی که هربار تنها یک تصویر ثبت می‌کند دوربین فیلمبرداری یک توالی از عکس‌ها را ثبت می‌کند که هر تصویر فریم یا قاب خود را دارد. | ## بخش 1: دوربین فیلم‌برداری | سپس تصاویر در فیلم پروژکتور با سرعت مشخصی، که سرعت فریم (شمار قاب‌ها (فریم‌ها) در هر ثانیه) نامیده می‌شود، نمایش داده‌می‌شوند. یک سطح حساس به نور به آرامی به بعد از روزنه دیافراگم دوربین توسط یک مکانیزم ساعت شکل کشیده شده تا توانایی ضبط مداوم به مدت ۱۲ یا ۲۴ ساعت را به دوربین بدهد. | ## بخش 2: دوربین فیلم‌برداری | رونالدز دوربین‌های خود را در پی تغییرات روبه پیشرفت ابزار علمی به کار بست و بیش از یک قرن از آن دوربین‌ها در رصدخانه‌های سراسر جهان استفاده شد. در سال ۱۸۸۹ او اختراع یک دوربین تصویر متحرک را به ثبت رساند که در آن فیلم به صورت مداوم حرکت می‌کرد. | ## بخش 3: دوربین فیلم‌برداری | یک دوربین فیلمی دیگر توسط فردی فرانسوی به نام لویی لو پرنس در سال ۱۸۸۸ در انگلستان طراحی شد. | ## جمع‌بندی | ۸ لنز اول با توالی سریع به وسیله یک شاتر الکترومغناطیسی روی فیلم حساس به کار می‌افتاد.
موضوع مقاله: دوربین مساحی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دوربین مساحی | مقدمه: دوربین مساحی یا دوربین نقشه‌برداری (توتال استیشن) ابزار الکترونیکی/اپتیکی است که برای نقشه‌برداری و ساخت و ساز مورد استفاده قرار می‌گیرد. | ## بخش 1: دوربین مساحی | توتال استیشن، تئودولیت دیجیتالی است که به اندازه‌گیری فاصله الکترونیکی (EDM) برای قرائت طول مایل دستگاه تا نقطه خاص و یک کامپیوتر داخلی برای جمع‌آوری اطلاعات و به دست آوردن پیشرفته مختصات بر اساس محاسبات مجهز شده‌است. دوربین نقشه‌برداری رباتیک به اپراتور اجازه می‌دهد دستگاه را از راه دور کنترل نماید. این کار باعث حذف دستیار اپراتور نقشه‌برداری برای نگهداری منشور و کنترل دوربین از هر نقطه‌ای می‌شود. | ## بخش 2: دوربین مساحی | کاربردها معدن دوربین‌های نقشه‌برداری ابزار اصلی بررسی در نقشه‌برداری معدن هستند. دوربین نقشه‌برداری برای ثبت محل دقیق دیوارهای تونل، سقف و کف و به‌طور کلی هدایت معدن زیر زمینی به کار می‌رود. اطلاعات ثبت شده در دوربین در نرم‌افزارهای نقشه‌برداری وارد شده و با پروژه طراحی شده مقایسه می‌گردد. | ## بخش 3: دوربین مساحی | آن‌ها از محورهای X و Y برای جانمایی تأسیسات در زیر زمین و بین طبقات سازه (داکت‌ها) و نفوذ در سقف استفاده می‌نمایند. برای پیاده نمودن محل گود برداری و عمق آن، حجم عملیات خاکی گودبرداری، پیاده‌سازی فونداسیون و شاقولی ستون‌ها، محل اجرای دیوارها، اجرای نمای ساختمان و غیره از توتال استیشن استفاده می‌شود. | ## جمع‌بندی | هواشناسی هواشناسان از دوربین‌های نقشه‌برداری برای بالون‌های هواشناسی برای تعیین بادهای سطح بالا استفاده می‌کنند.
موضوع مقاله: استان انبار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان انبار | مقدمه: استان اَنبار بزرگ‌ترین استان عراق با اکثریت سنی‌نشین است که مرکز آن، شهر رمادی می‌باشد. | ## بخش 1: استان انبار | این شهر در خط دفاعی ایران در برابر امپراتوری روم قرار داشت و از این‌رو شاپور یکم ساسانی شهر انبار را بازسازی کرد و به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز دفاعی ایران درآورد و ارگ‌هایی جنگی در آن ساخت و سپس آن را «پیروزشاپور» نام گذاشت.روحانی، بیژن، خشکسالی آثار باستانی را آشکار کرد، تاریخ انتشار: ۶ اردیبهشت ۱۳۸۸، بازدید: آوریل ۲۰۰۹. انوشیروان نیز برای تقویت سد دفاعی ایران در مرزهای غربی و در مجاورت روم، به بازسازی پادگان‌های «انبار» پرداخته بود.همان. این شهر در ۶۲ کیلومتری بغداد کنونی، نزدیک قناتی که دجله و فرات را به هم متصل می‌کند و در کتب اسلامی نهر عیسی خوانده شده قرار داشت. این قنات که ظاهراً توسط شاهپور دوم حفر شده باعث گردید که انبار اهمیت تجارتی فراوان پیدا کند. | ## بخش 2: استان انبار | در دوران اشکانیان، شهر تقریباً شهری عربی بود به این معنی که اکثریت اهالی آن را قبایل عرب تشکیل می‌دادند. انبار با اینکه نیمه عرب بود، باز به سبب اهمیت تجاری و آبیاری و نیز به سبب آنکه در دروازه روم قرار داشت مورد توجه شاهپور اول قرار گرفت به‌طوری‌که آن را از نو بساخت و برآن دو خط دفاعی نهاد و در داخل آن کوشکی بنا کرد و به این ترتیب شهر به صورت یکی از مراکز مهم سپاه درآمد. شاه ساسانی نام شهر را نیز به یاد شکستی که بر گوردین چهارم وارد کرده بود به پیروز شاپور تغییر داد. واژه انبار همان‌طور که اغلب لغت‌نویسان عرب اشاره می‌کنند، همان کلمه معروف فارسی است. | ## بخش 3: استان انبار | در دوره ساسانیان، مسیحیان انبار قدرتی داشتند چنان‌که یک اسقف بزرگ یعقوبی در آنجا مستقر شده بود، ضمناً یکی از مراکز بزرگ یهودیان نیز بود. مردمان انبار که در هنگام غارت‌های خالد، کمکی از مرکز ایران دریافت نکردند، خود از پشت باروهای شهر به دفاع پرداختند. | ## جمع‌بندی | اما شیرزاد امیر ساباط که در آنجا بود گریخت، مردم نیز که یارای دفاع نداشتند با خالد صلح کردند.راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی، ص ۱۹۶ و ۱۹۷.
موضوع مقاله: استان نجف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان نجف | مقدمه: استان نَجَف اشرف نام یکی از استان‌های هیجده‌گانهٔ کشور عراق است که مرکز آن نجف است. | ## بخش 1: استان نجف | حرم علی بن ابی طالب که یکی از زیارتگاه های مهم و مقدس شیعیان به شمار میرود در نجف مرکز این استان قرار دارد. هر دو شهر نجف و کوفه برای مسلمانان مقدس هستند و شیعیان اکثریت جمعیت این شهرها را تشکیل می‌دهند. | ## بخش 2: استان نجف | زیارتگاه علی بن ابی طالب آرامگاه امام اول شیعیان،حضرت علی بن ابیطالب در غرب شهر نجف واقع است. علی بن ابی‌طالب در سال ۴۰ قمری به دست عبدالرحمن بن ملجم مرادی که از فرقه خوارج بود،در مسجد کوفه به قتل رسید و در پشت کوفه دفن گردید که بر اساس وصیت خود، قبر او مخفی نگه داشته شد و قرن دوم هجری در عصر هارون الرشید، محل قبر علنی شد. | ## بخش 3: استان نجف | همچنین جمع فراوانی از عالمان شیعه در این حرم مدفونند.علی که در مسجد کوفه به دست عبدالرحمن بن ملجم هنگام نماز صبح ۱۹ رمضان با شمشیر زهر آلود زخمی گشته‌بود، و در شب جمعه ۲۱ رمضان سال ۴۰ قمری درگذشت، در وصیتی به پسرانش حسن و حسین محل دفن خود را سفارش کرده بود. بر اساس وصیتش قبر را پنهان نگه داشتند و جز امامان و برخی شیعیان ویژهٔ این خاندان، کسی از محل دفن آگاهی نداشت. | ## جمع‌بندی | در دوران حکومت حجاج ابن یوسف ثقفی بر کوفه حدود ۳۰۰۰ قبر برای پیدا کردن آرامگاه او نبش گشت، ولی موفق نشدند.
موضوع مقاله: استان اربیل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان اربیل | مقدمه: ساخت نوواژهٔ پارێزگا (محل حفاظتی) در کردی با گرته‌برداری از واژهٔ عربی محافظة (استان) صورت گرفته‌است. | ## بخش 1: استان اربیل | اربیل به همراه استان‌های دهوک، حلبچه و سلیمانیه چهار استان کردستان عراق را تشکیل می‌دهند. | ## بخش 2: استان اربیل | ساکنان این استان کردهای اهل سنت هستندسیاسی حکومت اقلیم کردستان/ مرکز مطالعاتی استراتژیک اورسام ساختار سیاسی حکومت اقلیم کردستان/ مرکز مطالعاتی استراتژیک اورسام خبرگزاری کردپرس-بخش فارسی السیاسی لترکمان العراق تاریخ سیاسی ترکمان العراق - عزیز قادر صمانچی - من اصدارات المرکز الترکمانی العراقی للدراسات والبحوث- لندن - صفحهٔ ۸۹ جغرافیا این استان در شمال کشور عراق واقع شده و هم‌مرز با ایران و ترکیه است. | ## بخش 3: استان اربیل | از این استان دو شهرستان چومان و سوران هم‌مرز با ایران هستند.نقشهٔ گردشگری استان اربیل شهر اربیل مرکز استان است و شهر رواندوز دیگر شهر مهم استان است. | ## جمع‌بندی | شهرستان‌های اربیل عبارتند از: شهرستان مرکز تعداد بخش‌هااربیل اربیل ۴چومان چومان ۵خبات خبات ۴دشت اربیل بنه‌سلاوه ۵رواندز رواندوز ۲سوران سوران ۴شقلاوه شقلاوه ۶کوی‌سنجق کوی‌سنجق ۶مخمور مخمور ۴میرگه‌سور مرگه‌سور ۶ اقتصاد اقتصاد این استان بیشتر بر پایهٔ کشاورزی است که این بخش در جریان ستیز میان دولت صدام حسین و کردهای عراق به شدت آسیب دید.
موضوع مقاله: روبل روسیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روبل روسیه | مقدمه: پس از فروپاشی اتحاد شوروی، به جای روبل شوروی روبل فدراسیون روسیه به جریان افتاد. | ## بخش 1: روبل روسیه | در طی سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ چندین شکل اسکناس به چاپ رسید و به دلیل تورم موجود در آن زمان تعداد صفرهای حک شده بر کالاها حالت نجومی به خود گرفت. پس از ثبات نسبی روبل در سال ۱۹۹۶، دولت تصمیم گرفت برای حل مشکل روبل جدیدی را عرضه کند. ارزش این روبل جدید برابر ۱۰۰۰ روبل قدیم بود یعنی در واقع سه صفر آخر اسکناس‌ها حذف شد. روبل جدید در آغاز کار خوش شانس نبود و دقیقاً با بحران اقتصادی سال ۱۹۹۸ و افت ارزش روبرو شد. در چند سال اخیر دولت ولادیمیر پوتین توانسته‌است با افزایش رشد اقتصادی روسیه ارزش روبل را افزایش دهد. | ## بخش 2: روبل روسیه | نرخ برابری روبل از ۳۱ روبل و ۲۸ کوپک در مقابل یک دلار آمریکا در سال ۲۰۰۲ میلادی به ۲۴ روبل در مقابل یک دلار در پایان سال ۲۰۰۷ میلادی افزایش پیدا کرده‌است. و در سال ۲۰۱۷ بانک مرکزی روسیه شروع به عرضه ۲۰۰ و ۲۰۰۰ روبلی کرده‌است؛ و در سال ۲۰۲۴ هر دلار آمریکا ۸۹ روبل بوده‌است. بر روی این سکه‌ها تصویر عقاب دوسر البته بدون تاج، عصای سلطنتی و نیز گوی‌ و صلیب دیده می‌شود و همچنین عبارت «بانک روسیه» (Банк России) نیز در بالای آن به چشم می‌خورد. این عقاب دقیق همان نمادی است که ایوان بیلیبین پس از انقلاب فوریه به برای نشان رسمی برای جمهوری روسیه طراحی کرد. سکه‌های ۱۰ و ۲۰ روبلی نیز از آلیاژ مس و نیکل و همچنین سکه‌های ۵۰ و ۱۰۰ روبلی دو رنگه بوده و از آلیاژ ترکیبی آلومینیوم-برنز و نیز مس-نیکل-روی هستند. | ## بخش 3: روبل روسیه | در سال ۱۹۹۳، سکه آلومینیوم-برنزی ۵۰ روبلی و نیز سکه ۱۰۰ روبلی مس-نیکلی هم ضرب شد. همچنین جنس ماده سازنده سکه‌های ۱۰ و ۲۰ روبلی نیز به فولاد دارای روکش نیکل تغییر یافت. در سال ۱۹۹۵، جنس سکه‌های ۵۰ روبلی به فولاد دارای پوشش برنج تغییر یافت، اما تاریخ ضرب آنها همچنان ۱۹۹۳ باقی‌ ماند. با افزایش تورم در کشور، به تدریج سکه‌های با ارزش اسمی پائین‌تر از چرخه حذف شدند و استفاده از سایر سکه‌ها نیز به شکل قابل‌توجهی کاهش یافت. | ## جمع‌بندی | به خاطر ارزش پائین این سکه، از آن به شکل گسترده‌ای برای فریب دستگاه‌های خودکار فروش در سوئیس استفاده می‌شود.
موضوع مقاله: بنیاد ویکی‌مدیا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بنیاد ویکی‌مدیا | مقدمه: بنیاد ویکی‌مدیا ، سازمان غیرانتفاعی و خیریه آمریکایی است، که دفتر مرکزی آن در سان فرانسیسکو، کالیفرنیا مستقر می‌باشد، اما بر اساس قوانین ایالت فلوریدا مدیریت می‌شود. | ## بخش 1: بنیاد ویکی‌مدیا | درآمد سالیانه بنیاد ویکی‌مدیا در سال ۲۰۱۹ بالغ بر ۱۰۴٬۵ میلیون دلار و هزینه سالیانه آن بیش از ۸۱ میلیون دلار، اعلام گردید. اکنون کاترین مار به‌عنوان مدیرعامل این بنیاد فعالیت می‌کند و کریستوف هِنر ریاست هیئت مدیره بنیاد ویکی‌مدیا را برعهده دارد. این بنیاد به دلیل میزبانی از دانشنامه اینترنتی ویکی‌پدیا، همچنین ویکی‌کتاب، ویکی‌سفر، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌نبشته، ویکی‌داده، ویکی‌انبار، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌گونه، ویکی‌پرورش، فراویکی و ویکی‌واژه شناخته می‌شود. | ## بخش 2: بنیاد ویکی‌مدیا | رسالت هدفی که بنیاد ویکی‌مدیا برای خود بیان کرده است، گسترش و نگهداری از محتوای باز، پروژه‌های مبتنی بر ویکی و در اختیار قرار دادن محتوای کامل این پروژه‌ها برای عموم مردم، به صورت رایگان است. این بنیاد که در سال ۲۰۰۳ تأسیس شده است پروژه‌هایی با محتوای آزاد و نرم‌افزارهای متن باز بسیاری را اداره می‌کند که در فهرست زیر نام برده شده است. این بنیاد پروژه‌های دسته‌جمعی ویکی‌پدیا، ویکی‌واژه، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌نبشته، ویکی‌کتاب، ویکی‌انبار، ویکی‌خبر، ویکی‌گونه، ویکی‌دانشگاه و ویکی‌سفر به همراه فراویکی را اداره می‌کند. | ## بخش 3: بنیاد ویکی‌مدیا | ویکی‌پرورش همچنین جایی است که پروژه‌های ویکی‌مدیا از لحاظ کارآمدی و شایستگی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. آزمایشگاه‌های ویکی‌مدیا آزمایشگاه‌های ویکی‌مدیا یکی از پروژه‌های پشت‌پرده بنیاد ویکی‌مدیا است که وظیفهٔ آن آزمایش پیشرفت‌ها و نمودهای جدید نرم‌افزار مدیا ویکی است. | ## جمع‌بندی | این ویکی یک کپی از پایگاه داده‌های ویکی‌کتاب انگلیسی است که به عنوان یک محتوای نمونه ارائه شده است.
موضوع مقاله: نگارخانه ترتیاکوف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نگارخانه ترتیاکوف | مقدمه: نگارخانه دولتی ترِتیاکوف (به روسی: Государственная Третьяковская галерея) واقع در شهر مسکو؛ پایتخت روسیه، یکی از مهم‌ترین گنجینه های هنری محسوب می شود. | ## بخش 1: نگارخانه ترتیاکوف | پاول ترتیاکف از ۱۸۵۶ تابلوهای نگارگران روس و برادرش سِرگِی آثار مربوط به هنرمندان خارجی را گردآوری کردند. طی حدود یکصدوپنجاه سالی که از تاسیس این موزه می‌گذرد، صد و هشتاد هزار تابلوی نقاشی، پیکر و شمایل، کار نقاشان نامی و هنرمند روس در سده‌های یازده تا ۲۰ در آن گرد آمده است. | ## بخش 2: نگارخانه ترتیاکوف | علاقه‌مندان برای بازدید کامل باید از ۵۲ تالار موزه که هریک به دوره زمانی ویژه‌ای تعلق دارد عبور کنند. تابلوهای گنجینه هنری ترتیاکف نه تنها از دیدگاه هنری بلکه از نظر اجتماعی هم جالب توجه است. | ## بخش 3: نگارخانه ترتیاکوف | از روی تابلوها می‌توان با آداب و رسوم زندگی مردم روسیه در سده‌های گذشته آشنا شد. تابلوهای نقاشی «بریولف» با دیدی روانشناسانه کشیده شده و از این لحاظ، ظرافت و دقت خاصی دارد. | ## جمع‌بندی | کارهای نقاشانی مانند «ونتسیانف»، «تراپینین»، «فدوتف» و بسیاری آثار دیگر که در این گنجینه وجود دارد از بهترین آثار هنر واقع‌گرایانه جهان به شمار می‌روند.
موضوع مقاله: اسکندر ختلانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اسکندر ختلانی | مقدمه: اسکندر ختلانی (عیدی‌زاده) (۲۰ مهر ۱۳۳۳، کولاب، تاجیکستان — ۳۱ شهریور ۱۳۷۹، مسکو، روسیه) — شاعر، مترجم، روزنامه‌نگار برجسته فارسی‌زبان و فعالِ سیاسی و اجتماعی از کشور تاجیکستان بود. | ## بخش 1: اسکندر ختلانی | زندگی‌نامه اسکندر ختلانی در ۲۰ مهر سال ۱۳۳۳ (۱۲ اکتبر ۱۹۵۴) در خانوادهٔ آموزگاران در شهر کولاب در تاجیکستان زاده شد. دبیرستان را در زادگاهش به پایان برد و سپس تحصیلاتش را در دانشگاه ادبی ماکسیم گورکی در مسکو به پایان رسانید. پس از انجام تحصیل در مسکو، اسکندر مدتی در هفته‌نامهٔ «ادبیات و صنعت» در شهر دوشنبه کار می‌کرد. آن زمان شوروی با افغانستان می‌جنگید و او را به کابل فرستادند، زیرا به گفتهٔ دوستانش، اسکندر نه تنها دانندهٔ زبان فارسی، بلکه یکی از بهترین مترجمان زبان روسی در اتحاد شوروی بود و گفتار رایزن روسی رئیس‌جمهوری افغانستان را به فارسی ناب و گفتار رهبران افغانستان را به روسی سره برگردان می‌کرد.تارنگار سلیم ایوب زاد همزمان با مترجمی، اسکندر عیدی‌زاده استادِ دانشگاه علوم اجتماعی کابل نیز بود. در همین زمان بود که سومین مجموعهٔ شعرش به نام «صدای پای واژه‌ها» در سال ۱۹۸۸ میلادی در کابل منتشر شد. | ## بخش 2: اسکندر ختلانی | نخستین شعرهای اسکندر ختلانی در زمان دانش‌آموزی وی در دبیرستان در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ میلادی در روزنامه‌های شهری، استانی و کشوری تاجیکستان منتشر شده بود.زادروز شادروان اسکندر ختلانی اسکندر پس از خروج نیروهای شوروی از افغانستان در ۱۵ فوریه ۱۹۸۹، به مسکو برگشت و فعالیت خود را در زمینهٔ خبرنگاری بین‌المللی ادامه داد و در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ میلادی خبرنگار بخش فارسی رادیوی بی‌بی‌سی شد. در پایان دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، اسکندر که همواره در پی تشکیل محفل سیاسی روشنفکران تاجیکستان بود، یکی از بنیادگذاران نخستین محفل سیاسی تاجیکستان به نام «رو به رو» (۱۹۸۸ میلادی) و جنبش مردمی «رستاخیز» (۱۹۸۹ میلادی) شد. وی در روند مبارزهٔ روشنفکران برای مقام دولتی زبان فارسی تاجیکی از پیشگامان این جنبش بود. اسکندر یکی از انگشت شمار فعالانی بود که شهادت جوانان را به دست حکومت کمونیستی تاجیکستان در بهمن ماه خونین ۱۹۹۰ میلادی در دوشنبه، محکوم کرده‌اند. پس از بازگشت به مسکو در آغاز دههٔ ۱۹۹۰، اسکندر نخستین نشرِیهٔ آزاد تاجیکی را تأسیس داد که به نام «مژده» و به خط تاجیکی و خط فارسی منتشر می‌شد. | ## بخش 3: اسکندر ختلانی | اسکندر از آن افتخار داشت که با این روزنامه توانسته‌است پلی میانِ پارسی‌زبانان جهان استوار کند. علت قتل او را پوشش خبری دومین جنگ روسیه در چچن بیان کرده‌اند که آن زمان موضوعی حساس برای روسیه بود. شعرها اشعار اسکندر ختلانی در چهار مجموعهٔ شعری منتشر شده که «پرواز» (۱۹۸۱)، «شکوفه» (۱۹۸۶)، «صدای پای واژه‌ها» (۱۹۸۸) و «کشایش» (دههٔ ۲۰۰۰) نام دارند. | ## جمع‌بندی | پس از مرگش، برادرش علیشیر عیدی‌زاده مجموعهٔ جدیدی را تهیه کرد که همه اشعار وی را از زمان دانش آموزی تا دم مرگش در بر می‌گیرد.