موضوع مقاله: امتیاز علیخان عرشی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امتیاز علیخان عرشی | مقدمه: این که وی ظاهراً در سال ۱۹۰۴م، یعنی ۱۲۸۳ش و ۱۳۲۳ق به دنیا آمده‌است با این گزارش تأیید می‌شود که در سال ۱۹۶۵م، جشنی به مناسبت شصتمین سالگرد تولد او گرفته، و اثری به یادبود شصتمین زادروز او منتشر کرده‌اند. | ## بخش 1: امتیاز علیخان عرشی | وی حد اقل به چهار زبان اردو، عربی، فارسی و انگلیسی مسلط بوده،پاکتچی، اسناد نهج البلاغه، جلسهٔ سوم و اثر مشهور خود استناد نهج البلاغه را بار به زبان انگلیسی تألیف نموده‌است. در ویکی‌پدیای اردو دربارۀ او آمده است که «امتیاز علی عرشی در 8 دسامبر 1904 در رامپور به دنیا آمد. هنگامی که آنها به هند مهاجرت کردند، مناطق اطراف رامپور را اشغال کردند که بعداً به نواب فیض الله خان واگذار شد. امتیازعلی خان عرشی تحصیلات خود را از پنج سالگی آغاز کرد که تا سال 1924 ادامه یافت. پس از تحصیل به مشاغل مختلف پرداخت و سرانجام بازنشسته شد و با کتابخانه رضا، مؤسسه ای بزرگ در رامپور که هنوز مجموعه ای از کتاب های کمیاب و کمیاب در آن موجود است، ارتباط برقرار کرد. در ویکی‌پدیای انگلیسی آمده است که وی بیش‌تر به عنوان صاحب نظر در آثار شاعری به نام میرزا غالب شناخته می‌شود و حتی در سال 1961م/ 1340ش برای تصحیح دیوان او جایزه‌ای هم گرفته است. | ## بخش 2: امتیاز علیخان عرشی | محقق اردو گوپی چند نارنگ از تصحیح وی هم‌چون جامع ترین تلاش اولیه برای انتشار غزلیات غالب به روش زمانی یاد می کند؛ زیرا این شیوه امکان مطالعۀ تحول در مضامین و فنون شاعر را فراهم می کند؛ گرچه البته گاه عرشی مرتکب اشتباهاتی نیز در گاه‌شماری شده است. به گزارش نارنگ، تصحیح عرشی منبع اصلی مطالعه آثار غالب بود تا اینکه این کار با تصحیح کاملتر و درست‌تر از نظر زمانی توسط کالیداس گوپتا رضا در سال 1995 منتشر شد. در سخن از اثر علمی وی، باید نخست به پیشینهٔ پژوهش‌ها در بارهٔ نهج البلاغه اشاره کرد. از قدیم‌الایام، برخی عالمان اهل سنت، گرد آوری انتساب این اثر به سید رضی را مورد تردید قرار داده بودند و جز آن، بسیاری نیز در این که اساساً سخنان گردآوری شده، از گفتارهای علی بن ابی طالب باشد، تردید می‌ورزیدند. تردیدها در دوران معاصر، در حدود دههٔ ۱۳۳۰ش به اوج خود رسید و برخی ادیبان برجستهٔ مصری همچون احمد امین و...، با نقد متن اثر، کوشیدند شواهدی ارائه کنند که نشان می‌داد حداقل برخی بخش‌های آن، مجعولاتی متعلق به قرن‌ها بعد از دوران علی بن ابی‌طالب است.موسوی، ۲۱۵ به بعد از جملهٔ آثار مهمی که توسط شیعیان برای دفاع از اصالت نهج البلاغه تألیف شد، یکی همین کتاب استناد نهج البلاغه، تألیف امتیاز علیخان عرشی است. وی در این اثر می‌کوشد نهج البلاغه را مستند کند؛ به عبارت بهتر، گفتارهایی را که سید رضی ضمن نهج البلاغه ذکر کرده، و مأخذ خود را هم بیان نداشته‌است، با پیدا کردن مآخذ کهنی که سید رضی مورد استفاده قرار داده‌است، مستند کند. | ## بخش 3: امتیاز علیخان عرشی | پیش از وی، میرزا حبیب‌الله خویی در شرح خویش بر نهج البلاغه با عنوان منهاج البراعه، برای مستندسازی نهج البلاغه کوشش کرده بود. کارهایی کرده بودند، اما علمی‌ترین و جدی‌ترین کوشش، توسط امتیاز علیخان پی گرفته شد. وی به سبب آشنایی با دانش‌های عصر مدرن، اقدامی علمی تر از بقیه صورت داد و به سبب ریاست بر کتابخانه‌ای بزرگ، مآخذ خوبی نیز در اختیار داشت.پاکتچی، همان‌جا امتیاز علیخان عرشی توانست از مجموع گفتارهای منسوب به علی بن ابی‌طالب در نهج البلاغه، ۱۰۶ خطبه، ۳۷ نامه و ۷۹ کلمهٔ قصار را مستند کند. وی نخست این اثر را همچون مقاله‌ای ضمن مجلهٔ ایندیان کالچر منتشر کرد و بعد، آن را مستقل نیز با افزودنی‌هایی به چاپ رساند. این اثر توسط هم شهری خودش عامر انصاری به عربی، و توسط مرتضی آیت‌الله زادهٔ شیرازی با نام استناد نهج البلاغه از عربی به فارسی ترجمه شد.انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۶۳ش. | ## جمع‌بندی | ترجمهٔ فارسی این اثر در کتابخانهٔ دیجیتال حوزهٔ علمیهٔ قائمیهٔ اصفهان قابل دسترسی است.