موضوع مقاله: موئورئا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # موئورئا | مقدمه: بر اساس سرشماری سازمان آمار فرانسه در سال ۲۰۰۷ میلادی، جمعیت جزیره موئورئا بالغ بر ۱۶٬۱۹۱ نفر بوده‌است. | ## بخش 1: موئورئا | صخره‌های مرجانی دور تا دور جزیره را فراگرفته است و آکواریومی طبیعی برای آب‌زیان و انواع ماهی‌ها را تشکیل داده‌است. استعمارگران و دریانوردان غربی اولیه نیز مورئا را «جزیره یورک» یا «سانتو دومینگو» می‌نامیدند. تاریخچه انگشتی|مارائه تی‌ئی-روا پیشاتاریخ بر پایهٔ شواهد باستان‌شناسی اخیر، جزایر انجمن احتمالاً در حدود سال ۲۰۰ میلادی توسط مردمانی از ساموآ و تونگا مسکونی شدند.Patrick V. این جامعهٔ طبقه‌بندی‌شده دارای رهبری سلسله‌مراتبی بود که نخبگان آن قدرت سیاسی و مذهبی را در هم می‌آمیختند. خانواده‌های پیشگام مورئا برای سده‌ها از راه ازدواج و خویشاوندی با خانواده‌های جزیرهٔ همسایه یعنی تاهیتی در پیوند ماندند. این ارتباطات به اتحادهای مهمی می‌انجامید، اما در زمان‌های دیگر سرچشمهٔ درگیری‌های خونین نیز بود.D. گرین از دانشگاه آوکلند پیگیری شد، تصویر روشنی از سیر تکامل جامعهٔ مورئا به دست می‌دهد. برهم‌کنش میان تراکم فزایندهٔ جمعیت و دستکاری‌های انسانی در محیط زیست، به دگرگونی‌های بزرگی در ساختار جامعه انجامید. مرحله‌ای که با نام پیشا-آتیروئو شناخته می‌شود و به پیش از سال ۱۰۰۰ میلادی بازمی‌گردد، با پاک‌سازی گسترده و کشت در دامنه‌های دره همراه بود که تا پایان این دوره به فرسایش و شکل‌گیری خاک‌های آبرفتی انجامید. بقایای خانه‌های مستطیل‌شکل (فاره هاوپاپه) و خانه‌هایی با پلان بیضی کشیده (فاره پوته‌ئه)، که به نخبگان قدرتمند اختصاص داشت، نشان‌دهندهٔ ساختار به شدت طبقه‌بندی‌شده و سلسله‌مراتبی جامعه است.R. 209–228 دورهٔ پسین ماراما (۱۶۵۰ تا ۱۷۸۸ میلادی) با فتح دره اوپونوهو به دست رؤسای قبیله (آریکی) قبیلهٔ ماراما که در اصل در ساحل ساکن بودند، مشخص می‌شود. افزون بر افزایش بیشتر جمعیت، این مرحله شاهد فعالیت‌های ساخت‌وساز چشمگیر بناهای مذهبی نمادین - مارائه‌های بزرگ به سبک هرم پله‌ای - نیز بود. در اواخر این دوره، درهٔ اوپونوهو به پناهگاهی برای آریکی‌هایی تبدیل شد که در برابر نفوذ اروپایی‌ها ایستادگی می‌کردند. نفوذ اولیه اروپایی‌ها انگشتی|چپ|تصویری از یک کتاب در سال ۱۸۸۲ که شگفتی‌های اقیانوس آرام جنوبی را نشان می‌دهد: خلیج کوک نخستین اروپایی که این جزیره را دید پدرو فرناندس د کیروس در سال ۱۶۰۶ بود.Rienzi, M.L. نخستین اروپایی‌هایی که به این جزیره گام نهادند، ساموئل والیس و جیمز کوک انگلیسی بودند. ناخدا جیمز کوک ابتدا در تاهیتی پهلو گرفت و در آنجا برای گذر زهره در سال ۱۷۶۹ که از تاهیتی و مورئا رصد می‌شد، برنامه‌ریزی کرد. این نخستین برخورد بومیان جزیره با اروپایی‌ها بود، و در ۶ اکتبر، یکی از بزهای کوک هنگام چریدن در ساحل دزدیده شد. پس از آنکه گفتگوها برای بازگرداندن بز بی‌نتیجه ماند، دو گروه مسلح بزرگ به ساحل فرستاده شدند تا خانه‌ها و قایق‌های جزیره را به آتش بکشند. | ## بخش 2: موئورئا | در مورئا، جایی که تاآروآ رهبر بود، کوک برای نخستین بار در خلیج اوپونوهو پهلو گرفت، خلیج کوک بعدها به افتخار او نام‌گذاری شد. 94 احتمال می‌رود که تراورا، زن پلی‌نزیایی که همراه با شورشیان بونتی به جزیره پیت‌کرن رفت، اهل مورئا بوده باشد. این جزیره از جمله مکان‌هایی بود که اعضای هیئت کاوش ایالات متحده در سفر سال ۱۸۳۹ خود به اقیانوس آرام جنوبی از آن بازدید کردند. انگشتی|غروب خورشید در مورئا، نمایی از فاآ در جزیره تاهیتی در شرق چارلز داروین در حالی که بر فراز یکی از قله‌های تاهیتی ایستاده بود و به مورئا نگاه می‌کرد، برای نظریهٔ خود دربارهٔ شکل‌گیری آب‌سنگ‌های حلقوی مرجانی الهام گرفت. او با اشاره به آب‌سنگ سدی که جزیره را در بر گرفته بود، آن را «عکسی در یک قاب» توصیف کرد. خانه قایقی او پس از اینکه آن را در سال ۱۹۴۷ از وایکی‌کی به اینجا منتقل کرد، بر اثر چرخندهای حاره‌ای ویران شد. این جزیره تقریباً در نیمۀ راه میان آمریکای جنوبی و استرالیا قرار گرفته است و در فاصله ۱۷ کیلومتری شمال غربی تاهیتی، مهم‌ترین و پرجمعیت‌ترین جزیرۀ منطقه، واقع شده است. از دیگر همسایگان نزدیک آن می‌توان به تتیااروآ در شمال که مجموعه‌ای از آب‌سنگ‌ها و جزایر کوچک مرجانی است، هوآهینه در شمال غربی، رایاتئا در غرب شمال غربی، تاهاآ در نزدیکی رایاتئا، و بورا بورا، مشهورترین جزیرۀ گردشگری پلی‌نزی فرانسه، در سمت غرب اشاره کرد. پیرامون موئورئا تا هزاران کیلومتر هیچ خشکی بزرگی وجود ندارد و این جزیره از قاره‌ها بسیار دور است؛ به‌طوری که استرالیا در حدود ۵۵۰۰ کیلومتری غرب، آمریکای جنوبی در فاصلۀ ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتری شرق، و آمریکای شمالی در محدودۀ ۶۰۰۰ کیلومتری شمال شرق آن جای دارند. همین انزوای شدید جغرافیایی یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری گونه‌های بومی خاص، از جمله پوتوس وحشی، در این منطقه بوده است و باعث شده تا موئورئا و جزایر اطراف آن در میان پهنۀ عظیم اقیانوس آرام مانند آزمایشگاه‌های طبیعی تکامل عمل کنند. خلیج شرقی خلیج کوک است که به آن خلیج پائوپائو نیز می‌گویند، زیرا بزرگ‌ترین کمون مورئا در ابتدای این خلیج قرار دارد. خلیج وایاره یک ورودی کوچک دیگر در ساحل شرقی است که از دو خلیج اصلی کوچکتر بوده و پایانهٔ کشتی‌های مسافربری با خدماتی به تاهیتی و برعکس در آن قرار دارد. زمین‌شناسی مورئا به صورت یک آتشفشان سپری در حدود ۱٫۵ تا ۲٫۵ میلیون سال پیش شکل گرفت. این پدیده بر اثر فعالیت نقطهٔ داغ در گوشتهٔ زمین پدید آمد که عامل پیدایش همهٔ جزایر انجمن است. امروزه، مورئا یک آب‌سنگ حلقوی (آتول) است که در آن یک صخرهٔ مرجانی کل جزیره را در بر گرفته و یک مرداب (لاگون) در امتداد خط ساحلی پدید آورده است. این صخره نسبتاً نزدیک به خشکی است و باعث شده مرداب باریک باشد، هرچند چندین گذرگاه قابل کشتیرانی از سوی اقیانوس آرام دارد. این نظریه وجود دارد که خلیج‌های مورئا در گذشته حوضه‌های رودخانه‌ای بوده‌اند که در جریان بالا آمدن سطح دریا در دوران هولوسن پر از آب شده‌اند. آب‌وهوای آن حاره‌ای-گرم و بسیار مرطوب است که برای پوشش گیاهی سرسبز جزیره بسیار مناسب است. | ## بخش 3: موئورئا | میانگین دما بین ۲۸ تا ۳۰ درجهٔ سلسیوس متغیر است و تفاوت چندانی در ماه‌های مختلف سال ندارد. پرباران‌ترین ماه‌ها از دسامبر تا فوریه هستند، در حالی که ماه‌های (زمستانی) از ژوئیه تا سپتامبر خشک‌ترند. در فصل ۸۳–۱۹۸۲، مجموعه‌ای از چرخندها در جزایر انجمن خسارات مالی چشمگیری در مورئا به بار آورد. جمعیت‌شناسی بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۰۲، این جزیره ۱۴٬۲۲۶ نفر جمعیت داشت که در سال ۲۰۱۷ به ۱۷٬۷۱۸ نفر افزایش یافت. این جمعیت در کمون‌های وابستهٔ آفارائیتو، هاآپائیتو، پائوپائو، پاپتوآی و تئاوارو پراکنده هستند. این جزیره همراه با مائیاو، کمون مورئا-مائیاو را تشکیل می‌دهد که در سال ۲۰۰۲ میلادی ۱۴٬۵۵۰ نفر جمعیت داشت. روند تغییرات شمار ساکنان از طریق سرشماری‌های جمعیتی که از سال ۱۹۷۷ در این شهرداری انجام شده، مشخص است. از سال ۲۰۰۶، مؤسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه (INSEE) به صورت سالانه جمعیت قانونی شهرداری‌ها را منتشر می‌کند، اما قانون مردم‌سالاریِ محلی مصوب ۲۷ فوریه ۲۰۰۲، در بندهای مربوط به سرشماری، انجام سرشماری‌های پنج‌ساله را در کالدونیای جدید، پلی‌نزی فرانسه، مایوت و جزایر والیس و فوتونا معرفی کرد که پیش از آن مرسوم نبود. برای این شهرداری، نخستین سرشماری جامع بر پایهٔ رویکرد جدید در سال ۲۰۰۲ انجام شد؛ سرشماری‌های پیشین در سال‌های ۱۹۹۶، ۱۹۸۸، ۱۹۸۳، ۱۹۷۷ و ۱۹۷۱ صورت گرفته بود. خلیج‌ها انگشتی|چپ|خلیج کوک پرآوازه در مورئا شناخته‌شده‌ترین چشم‌انداز مورئا، خلیج کوک است، جایی که کشتی‌های تفریحی به طور مرتب در آن لنگر می‌اندازند. این پهنهٔ آبی، خلیجی با رنگ آبی ژرف است که اغلب قایق‌های بادبانی سفید در آن دیده می‌شوند و در پس‌زمینهٔ آن، کوه موآپوتا با ارتفاع ۸۳۰ متر (۲۷۲۳ فوت) قرار دارد. در همسایگی آن، خلیج اوپونوهو قرار دارد که بسیاری از نماهای خارجی فیلم بونتی محصول سال ۱۹۸۴ در آن فیلم‌برداری شده است. در دره اوپونوهو که در گذشته پرجمعیت بود، بومیان پلی‌نزیایی سکوهای نیایش پرشماری (مارائه) ساخته بودند. بقایای این مکان‌های مذهبی را می‌توان در همه‌جای حاشیهٔ جاده یافت؛ برای برخی از آن‌ها نیز تابلوهای راهنما نصب شده است. مارائه تیتی‌روا در محاصرهٔ درختان انجیر معابد قرار دارد و در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ بازسازی شد. در چند صد متری آن، مارائه چندسطحی آهو-او-ماهینه قرار دارد که آن نیز به خوبی حفظ شده است. | ## جمع‌بندی | این مسیر تا چشم‌انداز بلوِدِر ادامه می‌یابد که به کوه روتوی، خلیج کوک و خلیج اوپونوهو مشرف است.