موضوع مقاله: چنگدو جی-۷ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چنگدو جی-۷ | مقدمه: چنگدو جی-۷ (به چینی: 歼-۷)، با نام صادراتی اف-۷; نام‌گذاری در ناتو: Fishcan یک هواپیمای جنگنده ساخت جمهوری خلق چین است. | ## بخش 1: چنگدو جی-۷ | این هواپیما یک نسخه تولید تحت امتیاز از جنگنده میگ-۲۱ ساخت شوروی بوده و بنابراین شباهت‌های زیادی به آن دارد.. این هواپیما مجهز به موشک‌های هوا به هوا با برد کوتاه و فروسرخ است و عمدتاً برای نبردهای هوا به هوای برد کوتاه طراحی شده است. در ۳۰ مارس ۱۹۶۲، توافقنامه انتقال فناوری میگ-۲۱ بین اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری خلق چین امضا شد. در حالی که کیت‌ها، اجزاء مختلف، هواپیماهای تکمیل‌شده و اسناد مربوط به آن به کارخانه هواپیماسازی شن یانگ تحویل داده شد، ولی مستندات طراحی ناقص بود و مهندسین چینی تلاش‌هایی برای مهندسی معکوس هواپیما انجام دادند. اگرچه که این دو هواپیما تا حد زیادی شبیه به هم هستند، ولی دارای تفاوت‌هایی در سیستم‌های هیدرولیک و مخازن سوخت داخلی می‌باشند. در ماه مارس ۱۹۶۴ تولید داخلی جی-۷ در کارخانه هواپیماسازی شن یانگ آغاز شد، اما به دلیل عوامل مختلف از جمله انقلاب فرهنگی چین، تولید انبوه تنها در دهه ۱۹۸۰ به واقعیت پیوست. مدل‌های متعددی از جی-۷ توسعه یافتند که دارای پیشرفت‌هایی در زمینه‌هایی مانند تسلیحات، الکترونیک هوانوردی (اویونیک) و طراحی بال بودند. این هواپیما عمدتاً در خدمت نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAAF) بود، اما نیروهای هوایی متعددی، نیز جی-۷ را خریداری نمودند. نسل بعدی هواپیماهای چینی، مانند رهگیر شن‌یانگ جی-۸، با درس‌هایی که از برنامه جی-۷ آموخته شد، توسعه یافتند. چندین کشور، از جمله زیمبابوه، تانزانیا، و سریلانکا، این نوع را در نقش‌های تهاجمی به کار گرفتند. هواپیماهای جدیدتر مانند جنگنده چندمنظوره جی‌اف-۱۷ تاندر توانسته‌اند در بازار صادراتی جانشین آن باشند. در سالهای پس از جنگ هشت ساله ایران و عراق، نیروی هوایی ایران تعدادی از این جنگنده را به خدمت گرفت تا جایگزین بخشی از جنگنده‌های از دست رفته خود نماید. طراحی و توسعه پیشینه در دهه ۱۹۵۰ و سالهای اولیه ۱۹۶۰، اتحاد جماهیر شوروی بخش بزرگی از فناوری تسلیحاتی متعارف خود را با همسایه خود، جمهوری خلق چین به اشتراک گذاشت. این جنگنده، ارزان اما سریع، با استراتژی تشکیل گروه‌های بزرگ از «جنگنده‌های مردمی» برای غلبه بر مزیت‌های فن‌آوری هواپیماهای غربی مناسب بود. از ۲۸ جولای تا ۱ سپتامبر ۱۹۶۰، اتحاد جماهیر شوروی مستشاران خود را از چین خارج کرد، که در نتیجه پروژه جی-۷ در چین متوقف شد. در فوریه ۱۹۶۲، نیکیتا خروشچف، نخست‌وزیر شوروی، به‌طور غیرمنتظره ای به مائو تسه‌تونگ نامه ای نوشت و به او اطلاع داد که اتحاد جماهیر شوروی مایل است فناوری میگ-۲۱ را به چین منتقل نماید، و از چینی‌ها خواست که فوراً نمایندگان خود را برای گفتگو در مورد ترتیبات این امر به شوروی بفرستند. چینی‌ها این پیشنهاد را یک حرکت شوروی برای برقراری صلح می‌دانستند، در حالی که مشکوک بودند، اما با این وجود مشتاق بودند که پیشنهاد اتحاد جماهیر شوروی برای قرارداد هواپیما را بپذیرند. هیئتی به ریاست ژنرال لیو یالو، فرمانده کل نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAAF) که خود فارغ‌التحصیل آکادمی نظامی شوروی بود، بلافاصله به مسکو اعزام شد. به هیئت چینی سه روز فرصت داده شد تا از تأسیسات تولید میگ-۲۱ که قبلاً برای خارجی‌ها ممنوع بود، بازدید نمایند. مجوز این بازدید توسط شخص نیکیتا خروشچف اعطا شده بود و در ۳۰ مارس ۱۹۶۲، قرارداد انتقال فناوری امضا شد. همان‌طور که چینی‌ها انتظار داشتند، پس از تحویل کیت‌ها، قطعات و اسناد به کارخانه هواپیماسازی شن یانگ پنج ماه پس از امضای قرارداد، مشخص شد که برخی از اسناد فنی ارائه شده توسط شوروی ناقص بوده و بخشی از آنها قابل استفاده نیستند. با انجام این کار، آنها با موفقیت ۲۴۹ مسئله اصلی را حل نموده و هشت سند فنی اصلی را که توسط اتحاد جماهیر شوروی ارائه نشده بود، بازتولید نمودند. | ## بخش 2: چنگدو جی-۷ | یکی از ایرادات عمده مربوط به سیستم‌های هیدرولیک بود که تا ۷۰ درصد از هواپیماهای اسکادران را تا زمانی که به روز رسانی انجام شد، زمین گیر می‌نمود. میگ-۲۱ بیشتر سوخت خود را در بدنه جلو حمل می‌کند و باعث می‌شود که مرکز ثقل پس از حدود ۴۵ دقیقه کارکرد ناپایدار شده و تغییر نماید. در جی-۷ به منظور حفظ مرکز ثقل پایدارتر، و در نتیجه پایداری استاتیک طولی بهتر، مخازن سوخت داخلی مجدداً طراحی شده ومخزن سوخت بیرونی بزرگتر شد. اتاقک خلبان نیز برای جایگزینی صندلی‌پران ساخت شوروی که غیرقابل قبول تلقی می‌شد، اصلاح گردید. کاناپی بازشو به جلو با یک کاناپی استاندارد لولایی عقب جایگزین شد که قبل از پرتاب خلبان به بیرون پرتاب می‌شد. با این حال، یک مشکل غیرمنتظره اجتماعی و اقتصادی انقلاب فرهنگی چین، مانع بزرگی در به ثمر رسیدن تلاش‌های انجام شده برای تولید انبوه گردید. در نتیجه، تولید در مقیاس کامل جی-۷ تنها در دهه ۱۹۸۰ محقق شد، در آن زمان قدیمی بودن طراحی اولیه هواپیما، نمایان بود. در دهه۱۹۸۰، تولید اتبوه جنگنده اف-۱۶ فایتینگ فالکن در ایالات متحده به خوبی در حال انجام بود؛ این جنگنده غربی تک موتوره نسبتاً مقرون به صرفه بسیار چابکتر از جی-۷ بود. توسعه بیشتر در سال۱۹۸۷، J-7 E با داشتن بال بسیار بهبود یافته، در کنار پیشرفت‌های دیگر، عرضه شد، تقریباً ۴۵ درصد قابلیت مانور بیشتری داشت و عملکرد برخاست و فرود آن افزایش قابل توجهی یافت. این هواپیما همچنین به یک سیستم دید روی کلاه خلبان (HMS) مجهز بود و همچنین اولین نوع میگ-۲۱ بود که به HOTAS و نمایشگر چند منظوره مجهز گردید. بسیاری از قطعات الکترونیکی بریتانیایی بودند، مانند دوربین دید توپ هواپیما و نمایشگر چند منظوره. ال-۸/پایتون ۳ با دید روی کلاه خلبان یا کنترل آتش رادار است، اما این دو به هم مرتبط نبوده و خلبان می‌توانست تنها از یکی از آنها استفاده نماید. در اواسط دهه ۱۹۸۰، پاکستان هواپیمای با قابلیت‌های راداری بیشتری را درخواست نمود. هر دو رادار استاندارد و رادار مارکونی بریتانیا مشکلاتی با بهم ریختگی در اثر پژواک‌های ناخواسته زمین را داشتند، اما چین در آن زمان هیچ تجربه ای از رادار هوا به زمین نداشت. در سال ۱۹۸۴ مساعدت‌های پاکستان با دراختیار دادن خلبان‌های اف-۱۶ که در آمریکا برای عملیات رادارهای حمله زمینی آموزش دیده بودتد، چینی‌ها را قادر ساخت تا J-7M را توسعه دهند. از آنجایی که نسبتاً مقرون به صرفه بود، به‌طور گسترده‌ای به عنوان F-7 صادر شد، غالباً با سیستم‌های غربی، مشابه با مدل‌های تولید شده برای پاکستان. بیش از ۲۰ نوع صادراتی مختلف از جی-۷ وجود دارد که برخی از آنها برای استفاده از تسلیحات اروپایی مانند موشک‌های فرانسوی آر۵۵۰ مجیک مجهز شده‌اند. سریال Wings Over The Red Star از کانال دیسکاوری ادعا می‌کند که چینی‌ها چندین میگ-۲۱ شوروی را در مسیر ویتنام شمالی (در طول جنگ ویتنام) رهگیری کردند، اما این هواپیماها مطابق با مشخصات اولیه خود عمل نکردند، که نشان می‌دهد چینی‌ها در واقع هواپیماهای دارای رتبه پایین را که برای صادرات در نظر گرفته شده بودند، رهگیری کردند، نه هواپیماهای تولیدی با توانایی کامل. به همین دلیل، چینی‌ها مجبور شدند برای دستیابی به قابلیت‌های اولیه خود، هواپیماهای رهگیری شده میگ-۲۱ را مهندسی مجدد کنند. در سال۲۰۲۳ دارای ۳۶ فروند جنگنده F-7 و ۱۱ فروند از نوع آموزشی FT-7 بود نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین: در فوریه ۲۰۱۲، دارای ۲۹۰ فروند جنگنده جی-۷، به همراه ۴۰ فروند از نوع آموزشی آن بود. ناوگان هوایی نبروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین، ۳۰ فروند J-7 D/E را در فوریه ۱۲۰۱۲ در اختیار داشت. نیروی هوایی مصر: تعداد ۱۶۰ فروند از این هواپیما به همراه قطعات یدکی و موتورهای اضافی به مصر صادرگردید (مصر تعدادی از این هواپیماها را بعنوان آموزش پیشرفته نگهداشته و تعدادی را به عراق واگذار نمود)، بعداً مصری‌ها این هواپیماها را بهمراه میگ ۲۱ ام اف ساخت شوروی مجهز به نمایشگر روبرویی HUD ساخت جنرال الکتریک و سکوهای پرتاب موشک‌های ایم-۹ سایدوایندر نمودند.ماهنامه صنایع هوایی-سال یکم -شماره دوم، مردادماه ۱۳۷۰ صفحهٔ ۹ ۷۴ فروند اف-۷ در خدمت باقی مانده است.Hacket 2010, p. | ## بخش 3: چنگدو جی-۷ | 250 نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران: ۱۷ فروند F-7 و یک فروند FT-7 رادر سال ۲۰۲۳ در اختیار داشت. نیروی هوایی نامیبیا: بین سالهای ۲۰۰۶ الی ۲۰۰۸، تعداد ۱۲ فروند F-7/FT-7NM را دریافت نمود. با این حال، گزارش‌هااز وضعیت وخیم هواپیماها نشان می‌دهد که کمتر از ۵۰ ٪ از آنها قابلیت ارائه خدمات را دارند. نیروی هوایی پاکستان: در ژانویه سال ۲۰۲۲، ۴۸ فروند (از ۶۰ فروند اولیه) F-7PG را به همراه ۶ فروند FT-7 را در اختیار داشت. چند فروند محدود در سال ۲۰۲۱از خدمت بازنشسته شدند و ۵۳ فروند در خدمت باقی ماندند. گُردان هوایی (اسکاردان) شماره ۱۹ (شیردل‌ها) از سال ۱۹۹۲الی ۲۰۱۴از F-7P استفاده می‌نمود که با اف-۱۶ آ/بی جایگزین شد. گُردان هوایی (اسکادران) مدرسه فرماندهان رزمی، از سال ۱۹۹۲ الی ۲۰۲۱ از F-7 استفاده می تمود که با جی‌اف-۱۷ تاندر جایگزین شد. در سال ۲۰۱۱ آنها را با ۱۲ فروند جی-۷ تک سرنیشنه (با نام J-7G) و ۲ فروند هواپیمای دو سرنشینه F-7TN. جنگنده‌های تحویل شده، به‌طور کامل و عملیاتی در پایگاه‌های هوایی در دارالسلام و موانزا در حال خدمت می‌باشند. کاربران قبلی نیروی هوایی آلبانی: ۱۲ فروند F-7A را در طی سالهای ۱۹۶۹ الی ۲۰۰۴ در خدمت داشت. اگرچه خلبان موفق به خروج از هواپیما شد اما بر اثر خرابی چتر نجات به شدت مجروح شد. در ۶ می ۲۰۱۰، یک فروند جی-۷ از ناوگانٰ نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAAF) در نزدیکی جینان در چین، به دلیل خرابی موتور سقوط کرد. در چهارم دسامبر ۲۰۱۲، یک فروند جی-۷ متعلق به نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAAF) به یک ساختمان مسکونی در شهر شانتو، واقع در استان گوانگ‌دونگ برخورد کرد.در اثر این حادثه ۴ غیرنظامی زخمی شدند. در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵، ستوان تهمید خلبان نیروی هوایی بنگلادش در طی حادثه سقوط یک فروند اف-۷ ام بی در خلیج بنگال، ناپدید شد. هواپیما حوالی ساعت ۱۰:۲۷ صبح از پایگاه هوایی جهورالحق به پرواز درآمده، در حوالی ساعت ۱۱:۱۰ صبح ارتباط خود را با اتاق کنترل از دست داده و بعداً در پاتنگا واقع در خلیج بنگال در حوالی ساعت ۱۱:۳۰ صبح سقوط کرد. در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵، افسر پرواز ماریوم مختاری - اولین خلبان زن جنگنده در نیروی هوایی پاکستان (پی. اِف) بر اثر سقوط یک هواپیمای دو سرنشینه اف تی-۷ پی جی در پایگاه نیروی هوایی پاکستان در میان‌والی در نزدیکی کندیان واقع در ایالت پنجاب و در طی یک مأموریت آموزشی، جان باخت. هر دو خلبان موفق به خروج از هواپیما شدند، اما وی بر اثر جراحات وارده در هنگام فرود جان سپرد. او در این پرواز برای آموزش قوانین پرواز ابزاری (آی اف آر) دز کابین عقب هواپیما حضور داشت. در ۷ ژانویه ۲۰۲۰، یک فرونداف تی-۷ نیروی هوایی پاکستان در حین انجام یک مأموریت آموزشی عملیاتی در نزدیکی میانوالی سقوط کرد. در ۲۴ مه ۲۰۲۲، دو خلبان ایرانی بر اثر سقوط یک فروند اف تی-۷ در نزدیکی انارک، در فاصله ۲۰۰ کیلومتری (۱۲۴ مایلی) شرق اصفهان کشته شدند. | ## جمع‌بندی | در ۹ ژوئن ۲۰۲۲، یک فروند جی-۷ از ناوگان PLAAF در یک منطقه مسکونی در هوبئی، چین سقوط کرد و چندین خانه را ویران نموده و باعث مرگ حداقل یک نفر شد.