موضوع مقاله: جزایر پرنس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جزایر پرنس | مقدمه: جزایر پرنس ( یا ) سلسه جزیره‌های نزدیک بهم و متشکل از ۹ جزیره است که در ناحیه آسیایی استان استانبول از ناحیه مرمره قرار گرفته‌اند. | ## بخش 1: جزایر پرنس | جزایر پرنس یا جزایر شاهزادگان (؛ (واژهٔ "پرنس" در این معنی به‌صورت جمع آمده‌است، زیرا این نام به‌معنای «جزایر شاهزادگان» است، ، پرینگ‌کیپونیسیا)، که به‌طور رسمی فقط آدالار (به‌معنای «جزایر») نامیده می‌شود، گروهی از جزایر در نزدیکی ساحل استانبول، ترکیه، در دریای مرمره است. با مساحت کل ، این ناحیه، پنجمین بخش کوچک استانبول از نظر مساحت است و با جمعیت دائمی ۱۶٬۶۹۰ نفر (در سال ۲۰۲۲)، کم‌جمعیت‌ترین بخش استانبول به‌شمار می‌رود. بخش آدالار شامل چهار جزیرهٔ اصلی بیوک‌آدا ( جزیره بزرگ)، کینالی‌آدا (جزیره حنایی)، بورغازآدا (جزیره دژ) و هیبلی‌آدا (جزیره خورجینی) و چند جزیرهٔ کوچک دیگر است. ریشه‌شناسی در دوران باستان یونانی، از این جزایر با نام (دمونسی یا دمونزی) یاد شده‌است. در دوران امپراتوری بیزانس، هزیقیوس اسکندریه‌ای این مجمع‌الجزایر را دمونسی نامیده که در زبان یونانی قرون وسطایی به‌معنای «جزایر اهریمنان» بوده‌است. در سال ۱۷۹۵، جغرافی‌دان آلمانی فرانتس لودویگ گوسفلد از این جزایر با نام پاپادونیزی به‌معنای «جزایر کشیشان» یاد کرده‌است. به‌گفتهٔ ساوان نشانیان، نام خاص تاریخی‌ای در زبان ترکی برای این جزایر وجود نداشته‌است. در دوران امپراتوری بیزانس، شاهزادگان و اعضای مغضوب خاندان سلطنتی به این جزایر تبعید می‌شدند. پس از ۱۴۵۳، اعضایی از خاندان سلطنتی عثمانی نیز به این‌جا تبعید شدند و از این‌رو نام کنونی جزایر به «جزایر شاهزادگان» شهرت یافت. در سدهٔ نوزدهم، جزایر به تفرجگاهی محبوب برای ثروتمندان استانبول بدل شدند و خانه‌های ویلایی مربوط به دوران ویکتوریا هنوز در بزرگ‌ترین جزایر پابرجا هستند. بر پایهٔ سرشماری عمومی عثمانی در سال‌های ۱۸۸۱/۸۲–۱۸۹۳، قضاء جزایر شاهزادگان (آدالار) ۷٬۹۳۷ نفر جمعیت داشت که از این تعداد ۵٬۵۰۱ یونانی، ۵۳۳ ارمنی، ۲۵۴ مسلمان، ۱۳۳ کاتولیک، ۶۵ یهودی، ۲۷ لاتین، ۷ پروتستان، ۳ بلغار و ۱٬۴۰۴ نفر اتباع خارجی بودند.کمال کارپات (۱۹۸۵)، جمعیت عثمانی، ۱۸۳۰–۱۹۱۴: ویژگی‌های اجتماعی و جمعیتی، انتشارات دانشگاه ویسکانسین، ص. این مدرسه، مهم‌ترین مرکز آموزش الهیات برای کلیسای ارتدکس شرقی و پاتریارک‌نشین قسطنطنیه بود تا آن‌که در سال ۱۹۷۱ پارلمان ترکیه قانونی تصویب کرد که مؤسسات آموزش عالی خصوصی را ممنوع ساخت. ساختمان این مدرسه در بالاترین نقطهٔ جزیره، موسوم به تپهٔ امید، و در محل صومعهٔ بیزانسی تثلیث مقدس واقع است. از دههٔ ۱۹۲۰ و با آغاز جمهوری ترکیه، با ورود ثروتمندان ترک، جزایر تدریجاً چهره‌ای ترک‌زبان یافتند. در همین زمان، باشگاه بریتانیایی قایقرانی در بیوک‌آدا به «آنادولو کلوپی» برای نمایندگان مجلس ترکیه تبدیل شد. این جزایر همچنان یکی از معدود مناطق ترکیه به‌شمار می‌روند که جلوه‌هایی هرچند ناقص از جامعه‌ای چندفرهنگی را حفظ کرده‌اند، همانند آن‌چه در دوران امپراتوری عثمانی در استانبول/قسطنطنیه وجود داشت. تا دههٔ ۱۹۵۰، هر یک از جزایر مسکونی دارای اقلیت‌های قومی پرشماری بودند که امروزه فقط جنبهٔ فرهنگی آن باقی مانده‌است. جغرافیا جزایر شاهزادگان در دریای مرمره و در نزدیکی ساحل جنوب‌شرقی استانبول واقع شده‌اند. به‌جز یاسی‌آدا، سیوری‌آدا و تاوشان‌آداسی، دیگر جزایر روی یک خط از شمال‌غرب (کینالی‌آدا) تا جنوب‌شرق (سدف‌آداسی) قرار دارند. این مجمع‌الجزایر شامل چهار جزیرهٔ بزرگ و پنج جزیرهٔ کوچک‌تر است: بیوک‌آدا («جزیرهٔ بزرگ») با مساحت هیبلی‌آدا («جزیرهٔ خورجینی») با مساحت بورغازآدا («جزیرهٔ دژ») با مساحت کینالی‌آدا («جزیرهٔ حنایی») با مساحت و همچنین: صدف‌آداسی («جزیرهٔ صدف») – یاسی‌آدا («جزیرهٔ تخت») – سیوری‌آدا («جزیرهٔ نوک‌تیز») – قاشق‌آدا («جزیرهٔ قاشق») – تاوشان‌آداسی («جزیرهٔ خرگوش») – همهٔ این جزایر دارای تپه‌هایی هستند و بلندترین نقطه، تپهٔ «آیا یورگی» در بیوک‌آدا با ۲۰۳ متر ارتفاع است. بنابراین بازدیدکنندگان جزیره را پیاده، با دوچرخه (که به‌صورت ساعتی کرایه داده می‌شود) یا با خودروهای برقی باتری‌دار (شبیه تاکسی) که تور گردشی دورتادور جزیره هم دارند، می‌گردند. تا سال ۲۰۲۰ کالسکه‌های اسب‌کش وجود داشت، ولی به‌علت بیماری جدی در اسب‌ها، حذف شدند. | ## بخش 2: جزایر پرنس | یک صومعه در بیوک‌آدا محل تبعید امپراتریس‌های بیزانسی مانند ایرنه، افروسینه، تئوفانو، زویی و آنا دالاسنا بود. لئون تروتسکی نیز پس از تبعید از اتحاد شوروی در فوریه ۱۹۲۹، چهار سال نخست تبعید خود را در بیوک‌آدا گذراند. از بناهای تاریخی جزیره می‌توان به کلیسا و صومعهٔ آیا یورگی (از سدهٔ ششم)، کلیسای آیوس دیمیتریوس و مسجد حمیدیه ساخته‌شده به‌دستور عبدالحمید دوم اشاره کرد. نزدیک‌ترین تپه به اسکله، «خریستوس» است که یتیم‌خانهٔ یونانی سابق، اکنون مرکز زیست‌محیطی پرینکیپو در آن واقع شده‌است. در دره میان این دو تپه، کلیسا و صومعهٔ آیوس نیکولاوس و یک زمین بازی سابق به‌نام «لونا پارک» قرار دارد. گردشگران می‌توانند با وسایل نقلیهٔ برقی، «تور کوچک» جزیره را انجام دهند و سپس به‌سادگی به آیا یورگی، کلیسایی کوچک با یک کافه در محوطه‌اش که نوشیدنی، چیپس و ساندویچ سوسیس ارائه می‌دهد، برسند؛ این بخشی از تجربهٔ سنتی بازدید از آیا یورگی (به یونانی: Άγιος Γεώργιος) است. هیبلی (قدیمی‌تر: هیقبلی) تلفظ ترکی از واژه عربی حقیبه (به معنی خورجین) به اضافه پسوند ترکی -لی است. شکل این جزیره به صورت دو تپه بلند در دو سو، و دره‌ای در میانه است که این شکل، از قایق به شکل خورجین به نظر می‌آید. در سمت چپ اسکله، هنگامی که از کشتی پیاده می‌شوید، دبیرستان نیروی دریایی دیده می‌شود. یکی کلیسای کاماریوتیسا، تنها کلیسای بیزانسی باقی‌مانده در جزیره و آخرین کلیسایی که پیش از فتح قسطنطنیه ساخته شد. دیگری آرامگاه ادوارد بارتون، دومین سفیر الیزابت اول پادشاه انگلستان در قسطنطنیه است که برای دوری از هیاهوی شهر، زندگی در هیبلی‌آدا را برگزید. در سمت راست اسکله، شهرک کوچکی با کافه‌ها و بارها، یک هتل باز در تمام طول سال، و خانه‌های چوبی زیبا قرار دارد. در بالای کوه مرکزی جزیره، صومعه‌ای ارتدکس یونانی از سدهٔ یازدهم جای دارد که مدرسه علوم دینی هیبلی‌آدا (تنها مدرسه علوم دینی ارتدکس در ترکیه و متعلق به پاتریارک‌نشین قسطنطنیه) را در خود جای داده‌است. این مدرسه در سال ۱۹۷۱ پس از تصویب قانون ممنوعیت مؤسسات آموزش عالی خصوصی، توسط دولت ترکیه تعطیل شد. این صومعه گردشگرانی از یونان و ترکیه را به خود جذب می‌کند و با وجود وعده‌های دولت ترکیه برای بازگشایی، همچنان بسته مانده‌است. برای جلوگیری از آلودگی زیست‌محیطی، تنها خودروهای خدماتی مانند آمبولانس، آتش‌نشانی و پلیس در جزیره اجازهٔ تردد دارند. جمعیت زمستانی جزیره حدود ۳٬۰۰۰ نفر است، ولی در تابستان با بازگشت صاحبان ویلاها، جمعیت به ۱۰٬۰۰۰ نفر می‌رسد. جاذبه‌های تابستانی شامل کنسرت‌های فضای باز کوچک با حمایت شهرداری، باشگاه شنای ساحلی و باشگاه تناسب اندام، و راهپیمایی سالانهٔ روز استقلال است که با اجرای گروه موسیقی نیروی دریایی مقیم جزیره همراه است. دمتریوس یکم مقدونی، از دیادوخوی اسکندر مقدونی، دژی در این جزیره ساخت و آن را به‌نام پدرش آنتیگون یک‌چشم نام‌گذاری کرد. این نام بر جزیره باقی ماند، اما امروزه ترک‌ها معمولاً آن را به‌سادگی «بورغاز» می‌نامند که به‌معنای «دژ» است. بورغازآدا یکی از مکان‌های مورد علاقه و حتی موضوع اصلی آثار نویسنده صایت فائق آباسیانیک است که در این جزیره زندگی می‌کرد. در رستوران محبوبش در «کالپازان‌کایا» (به‌معنای «صخرهٔ جاعل پول») نیز مجسمهٔ برنزی او قرار دارد که با لیوانی پر از راکی به تماشای منظره نشسته است؛ این لیوان هر روز توسط کارکنان رستوران پر می‌شود. | ## بخش 3: جزایر پرنس | این جزیره کم‌درخت‌ترین جزیره در مجموعه است و رنگ مایل به قرمز زمین آن به‌دلیل وجود آهن و مس استخراج‌شده از آن است. از جمله افراد تبعیدی، رومانوس یکم لکاپتوس در سال ۹۴۴ میلادی و رومانوس چهارم دیوگنس پس از نبرد ملازگرد در سال ۱۰۷۱ بودند. از سدهٔ نوزدهم تا اواسط سدهٔ بیستم، این جزیره عمدتاً ارمنی‌نشین بود و بیشترین تراکم جمعیت ارامنه در استانبول (گرچه بیشتر در تابستان) در آن ثبت شده‌است. دسترسی به این جزایر از طریق کشتی‌هایی است که از کاباتاش در سمت اروپایی استانبول حرکت می‌کنند. سفر با کشتی تندرو حدود ۲۵ دقیقه و با کشتی معمولی (واپور) حدود ۴۰ دقیقه طول می‌کشد. این جزیره عمدتاً ملک خصوصی است و جنگل‌های امروزی‌اش تا حد زیادی به‌دست مالک آن، شهسوار منمنجی‌اوغلو کاشته شده‌است؛ او در سال ۱۹۵۶ جزیره را خرید و با اعمال مقررات سخت‌گیرانهٔ ساخت‌وساز، مانع از تخریب طبیعت آن شد. نام یونانی جزیره به درخت سقز اشاره دارد، که احتمالاً پیش‌تر به‌وفور در این جزیره می‌روییده‌است. در سال ۸۵۷ میلادی پاتریارک ایگناتیوس قسطنطنیه به این جزیره تبعید شد و ده سال را در آن زندانی بود تا اینکه در ۸۶۷ دوباره به‌عنوان پاتریارک (بطریق) منصوب شد. یکی از آنان نرسس، جاثلیق ارمنیان بود که ابتدا به این جزیره تبعید و سپس به بیوک‌آدا منتقل شد. در ۱۸۵۷، هنری بولور، سفیر بریتانیا و برادر ادوارد بولور-لیتون، نویسندهٔ انگلیسی، جزیره را خرید و برای خود قصری و ساختمان‌هایی دیگر ساخت. او تولیدات کشاورزی در جزیره راه انداخت ولی بعدها جزیره را به اسماعیل پاشا خدیوی مصر فروخت که هیچ‌گونه بنای جدیدی در آن احداث نکرد و جزیره را رها کرد. در ۱۹۴۷، نیروی دریایی ترکیه جزیره را تحویل گرفت و ساختمان‌های آموزشی در آن ساخت. بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۱، این ساختمان‌ها محل دادگاه اعضای حزب دموکرات ترکیه پس از کودتای ۱۹۶۰ بود. چند تن از متهمان، از جمله عدنان مندرس نخست‌وزیر پیشین، به اعدام محکوم و در جزیره امرالی به دار آویخته شدند. پس از پایان دادگاه‌ها، جزیره به نیروی دریایی بازگردانده شد و تا سال ۱۹۷۸ کلاس‌ها ادامه یافت. در دوران بیزانس، روحانیان برای عبادت در سکوت و امپراتوران برای زندانی کردن افراد مزاحم، از این جزیره بهره می‌بردند. نخستین شخص مشهوری که به فرمان نیکیفوروس یکم در این‌جا زندانی شد، افلاطون سقودیون، دایی تئودور استادیت بود. دیگر چهره‌هایی که به دلایل مذهبی یا سیاسی در این‌جا ساکن بوده‌اند، شامل گبون، واسیل اسکلروس، نیکیفوریتزس (صدر اعظم میکائیل هفتم دوکاس)، پاتریارک یوحنای قسطنطنیه و پاتریارک میخائیل دوم می‌شوند. همچنین بقایای سکونتگاه رومی و صومعه‌ای بیزانسی از سدهٔ نهم میلادی نزدیک پناهگاه ماهی‌گیران و اسکله‌ای کوچک باقی مانده‌است. مهم‌ترین بناهای جزیره، کلیسا، نمازخانه‌ای ویژهٔ شهیدان مذهبی، صومعه‌ای در شرق (که دیوارهای آن هنوز پابرجاست) و آب‌انباری در مرکز جزیره هستند که بخشی از آن هنوز قابل مشاهده است. دو صخره در نزدیکی دراگوس و کوچوک‌یالی به‌عنوان بقایای جزایر غرق‌شدهٔ وردونوسی شناسایی شده‌اند. | ## جمع‌بندی | امروزه در این صخره‌ها دو فانوس دریایی قرار دارد تا کشتی‌ها را از آب‌های کم‌عمق هشدار دهند.