موضوع مقاله: رادیو زمانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رادیو زمانه | مقدمه: رادیو زمانه یک رسانهٔ فارسی‌زبان با مشی چپ‌گرایانه است که بخشی از بودجهٔ آن از سوی پارلمان هلند، وزارت خارجه آمریکا، وزارت خارجه کانادا و کمیسیون اروپا تأمین می‌شود. | ## بخش 1: رادیو زمانه | این رسانه، بر اساس ادعای خودش، به لحاظ عملکرد محتوایی مستقل عمل می‌کند مرکز آن در آمستردام، پایتخت هلند قرار دارد. سردبیر ارشد آن از فوریهٔ ۲۰۱۲ تا جولای ۲۰۲۳، محمدرضا نیک‌فر از فعالان چپ‌گرا و عضو سابق فدائیان خلق بود. از اکتبر ۲۰۲۵ نسیم روشنایی، جامعه‌شناس و روزنامه‌نگار به سردبیری ارشد رادیو زمانه رسیده است. گنجی در نوشته‌هایش در رادیو زمانه نظام اقتصادی ایران را «نئولیبرال» ذکر می‌کند و علت اصلی اعتراضات دهه نود در ایران را علیه این «نئولیرالیسم» در بستر جهانی می‌داند. همچنین او در رادیو زمانه ملت واحد ایران را نفی و از «اقلیت‌های ملی» در ایران استفاده می‌کند. همکاران سیاست رادیو زمانه - در آغاز - به‌کارگیری گروهی کوچک در مقر اصلی آن در آمستردام و همکاری با گروهی از نویسندگان، روزنامه‌نگاران و وبلاگ نویسان ایرانی در کشورهای گوناگون بوده است. از جمله این افراد باید به ایرج ادیب زاده، آزاده اسدی، پژمان اکبرزاده، شهرنوش پارسی‌پور، مهدی خلجی، داریوش رجبیان، اردوان روزبه، ماه‌منیر رحیمی، عبدی کلانتری، معصومه ناصری، شهزاده نظروا، نیک آهنگ کوثر، عباس معروفی، بابک مینا، بهنام دارایی زاده، بهداد بردبار، بیژن روحانی، زهرا باقری شاد، مریم حسین خواه، احسان سنایی، لیدا حسینی نژاد، بهرنگ تاج دین، هادی ناصری، مهدی جامی، صنم دولتشاهی، پانته آ مدیری، امیر کیانپور، حسین نوش‌آذر، علی فتوتی، حمید مافی، امید منتظری، فرزاد صیفی‌کاران و … اشاره کرد. پس از آن به مدت کوتاهی زوران جوکوویچ و روت کرونن بورخ مدیریت رادیو زمانه را به صورت موقت بر عهده داشتند. فرید حائری‌نژاد از ژوئن ۲۰۰۹ تا ژوئن ۲۰۱۱ سردبیر این بنیاد بود و پس از آن محمدرضا نیکفر تا جولای ۲۰۲۳ سردبیر رادیو زمانه بود. پس از استعفای گنجی در سپتامبر ۲۰۲۴، برای مدت کمتر از یک سال زمانه توسط شورای سردبیری اداره شد و از اکتبر ۲۰۲۵ نسیم روشنایی به عنوان سردبیر جدید منصوب شد. خط مشی بر اساس ادعای این رسانه، محور اصلی فعالیت‌های «زمانه»، پشتیبانی از کوشش‌های فعالان حقوق بشر و جامعه مدنی در ایران است. این رسانه علیه تبعیض است و تلاش می‌کند امکانات اطلاع‌رسانی خود را در اختیار افراد و گروه‌های اجتماعی‌ای بگذرد که مورد تبعیض قرار می‌گیرند. مباحث مربوط به زنان، اقلیت‌های مذهبی، قومی، جنسی و … در کانون توجه «زمانه» قرار دارند. همکاران زمانه ضمن رعایت استانداردهای عمومی نویسندگی و ژورنالیسم باکیفیت، خلاق و نقاد، دستی باز در گزینش و پرورش موضوع دارند. مجید محمدی، جامعه‌شناس ایرانی، رادیو زمانه را رسانه‌ای با گرایش واضح چگ‌گرایی و ضدآمریکایی می‌داند که با دموکراسی‌های غربی مشکل دارد. | ## بخش 2: رادیو زمانه | از نظر او، گرایش ایدئولوژیک این رسانه حتی باعث شده که از اقدام پوتین در اشغال کریمه و دخالت در امور اکراین دفاع کند. پیشینه در سال ۲۰۰۳ و با همت ایرانیانی مانند فرح کریمی، نمایندهٔ وقت پارلمان هلند، بودجه‌ای در این پارلمان به تصویب رسید تا یک تلویزیون فارسی‌زبان، با هدف تعامل فرهنگ‌ها و پیشبردِ آرمان حقوق بشر، در آمستردام بنیان گذاشته شود. طرح مدتی متوقف ماند و سپس بودجه در نظر گرفته شده میان چند پروژه تقسیم شد که رادیو زمانه، روزآنلاین و شهرزاد نیوز از دریافت‌کنندگان اصلی آن بودند. منبع مالی اصلی رادیو زمانه از سوی پارلمان، توسط یک نهادِ غیردولتی در زمینه رسانه با عنوان پرس ناو (Press Now) قرار گرفته است. گزارش این گردهمایی همراه با تصاویر متعدد در تارنمای «ایرانیان» (به مدیریت جهانشاه جاوید) منعکس شد. فرح کریمی، نماینده پیشین پارلمان هلند، در کارگاه ابراز امیدواری کرد که با کوشش‌های گردانندگان این رادیو، طرح در نهایت به ایجاد تلویزیون منتهی شود. مدت کوتاهی پس از کارگاه، از سوم اوت ۲۰۰۶ پخش آزمایشی رادیو از اینترنت آغاز شد و از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۶ پخش رسمی از راه موج کوتاه و ماهواره و اینترنت با اجرای تنی چند از تهیه‌کنندگان و مجریانِ رادیو از جمله یکی از مشهورترین آنان یعنی آزاده اسدی، صورت گرفت. انتقادات شماری از منتقدان رادیو اظهار داشته‌اند رادیو زمانه هویت مشخصی پیدا نکرده و خط مشی آن روشن نیست. پخش بیش از اندازهٔ موسیقی زیرزمینی نیز در آغاز راه‌اندازی رادیو اعتراض برخی شنوندگان را برانگیخت. رادیو همچنین در ابتدای کار از بابت فعالیت ناچیز در زمینه مسایل سیاسی روز ایران و مسایل حقوق بشر مورد انتقاد قرار گرفت لذا تاکنون با دگرگونی‌های متعددی در تخصیص برنامه‌های خود به مسایل سیاسی ایران همراه بوده است و در حال حاضر روزانه نیم ساعت مجله خبری-سیاسی پخش می‌کند. رادیو زمانه و دولت ایران روزنامه کیهان در یادداشتی این رادیو را به اشاعه فحشا متهم کرده است. در پاسخ به این اتهام، ویلکو د یونگه، مدیر مؤسسه هلندی "پرس نو"٫ حسین شریعتمداری سردبیر روزنامه کیهان را به مذاکره دعوت کرد. از سوی دیگر شماری از ایرانیان مقیم هلند نیز آن را به ارتباط با نهادهای استعماری هلند متهم کرده‌اند. باشگاه روزنامه‌نگاران جوان وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز از رادیو زمانه با عنوان فتنه‌گر یاد کرده است. سپاه پاسداران ایران نیز در اطلاعیه‌ای رادیو زمانه و روزآنلاین را به عنوان نیروی برانداز جمهوری اسلامی ایران نام برد. | ## بخش 3: رادیو زمانه | با این‌حال رادیو زمانه خود را یک منبع مستقل و جدا از وابستگی نهادی و حکومتی می‌داند که صدای همهٔ قشرها را در خود جای داده است. ۱۲ دسامبر ۲۰۲۲ و پس از جنبش ژینا، رادیو زمانه توسط وزارت خارجه جمهوری اسلامی در فهرست تحریم‌‌های ایران قرار گرفت. داستان نویسان ایرانی در رادیو زمانه رادیو زمانه برای نخستین بار تعداد زیادی از داستان‌های نویسندگان ایرانی را با صدای خودشان پخش کرده است که برخی از این داستان‌ها در ایران مجوز نشر پیدا نکردند. سرپرستی این طرح با عباس معروفی، نویسندهٔ ایرانی مقیم برلین و سردبیر مجله توقیف شدهٔ گردون است. رادیو با همکاری او و یکی از مجریان با سابقهٔ رادیو زمانه یعنی آزاده اسدی، در حال برگزاری مسابقه‌ای با عنوان «قلم زرین زمانه» است. رویکرد رادیو در پخش موسیقی رادیو در آغاز گرایش زیادی به پخش موسیقی زیرزمینی ایران از گروه‌های گوناگون داشت. این عملکرد مورد استقبال گروه‌های زیرزمینی قرار گرفت و همچنین انتقادات زیادی را از پخش این ترانه‌ها به دلیل زبان و کلمات مورد کاربرد برانگیخت. رادیو زمانه در برگزاری جشنواره میان‌کهکشانی موسیقی ایرانی در شهر زندام در هلند نیز همکاری نزدیکی داشته است. در حال حاضر به‌طور هفتگی مجلات موسیقی ایرانی، کلاسیک، و موسیقی ملل از رادیو زمانه پخش می‌شود. پشتیبانی و سازماندهی رادیو زمانه تاکنون پشتیبانی مالی جشنواره موسیقی زیرزمینی ایرانی در زندان (۲۰۰۶)، بخش تهران جشنواره جهانی فیلم روتردام (۲۰۰۷) و بخشی از پروژه مستند «سخن از هایده» را به عهده داشته است. رادیو زمانه در دسامبر ۲۰۰۹ نشستی برای بررسی وضعیت حقوق بشر و آزادی رسانه‌ها در ایران، با اجرای آزاده اسدی و با حضور شادی صدر، فعال حقوق بشر، نماینده عفو بین‌الملل و دو نماینده پارلمان هلند برگزار کرد. در این نشست، بخش‌هایی از فیلم «زنان در کفن» ساخته سردبیر رادیو، فرید حائری نژاد هم به نمایش درآمد. در می ۲۰۱۰ رادیو زمانه به عنوان «پشتیبان رسانه‌ای» برای برگزاری شب بزرگداشت احمد شاملو و رونمایی ترجمه هلندی سروده‌های او در کتابخانه مرکزی آمستردام با ناشر همکاری داشت. | ## جمع‌بندی | فرید حایری نژاد، سردبیر وقت این رادیو اعلام داشت که هکرها به ایمیل‌های مشترکان این رادیو نفوذ کرده و سعی کرده‌اند اطلاعات شخصی افرادی که در تماس با این رادیو بوده‌اند را به دست آورند.