موضوع مقاله: اپرا (مرورگر وب) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اپرا (مرورگر وب) | مقدمه: اُپرا یک مرورگر وب رایگان و متن‌بسته بر پایه ی کرومیوم است که حدود 1.89% از کاربران اینترنت را دارا بوده و توسط شرکت نرم‌افزاری اپرا تولید و توسعه داده شده‌است. | ## بخش 1: اپرا (مرورگر وب) | این مرورگر برای کاربردهای همگانی اینترنت نظیر نمایش سایت ها، دریافت و فرستادن رایانامه‌ها، مدیریت ارتباطات، گفتگوی برخط آی‌آرسی، بارگذاری از طریق پروتکل بیت‌تورنت و خواندن فیدهای وب استفاده می‌شود. اپرا برای به‌کارگیری بر روی رایانه‌های شخصی، تلفن‌های همراه و تبلت‌ها به‌طور رایگان عرضه می‌شود. برای تلفن‌های همراه، اُپرا در سه نسخهٔ متفاوتِ اُپرا، اُپرا مینی و اُپرا تاچ ارائه شده‌است. بخش‌های اصلی اپرا شامل مرور بر پایه‌ها، زبانه‌ها، امکان کوچک‌نمایی و بزرگ‌نمایی صفحه‌ها، تنوع شکل نشان‌گر موس و یک بخش مدیریت بارگذاری یکپارچه است. از نظر امنیتی اپرا دارای یک محافظ داخلی در مقابل حملات فیشینگ و برنامه‌های موسوم به بدافزار مانند کرم‌ها یا اسب‌های تروجان رایانه‌ای است. همچنین، دارای توانایی حفظ امنیت در هنگام مرور وبگاه‌ها و حذف اطلاعات شخصی همچون کوکی اچ‌تی‌تی‌پی‌ها است. اپرا برای سامانه‌عامل‌های مطرح موبایل و رایانه‌ها از جمله اندروید، آی‌اواس، ویندوز و مک عرضه شده‌است. همچنین اپرا تنها مرورگر قابل استفاده بر روی کنسول‌های بازی نینتندو دی‌اس و وی محسوب می‌شود. تاریخچه اپرا به‌ صورت پروژه‌ای پژوهشی در شرکت تله‌نور، بزرگ‌ترین شرکت ارتباطی نروژی، پا به عرصهٔ وجود گذاشت. در سال ۱۹۹۵ میلادی، شرکتی مخصوص برای توسعهٔ اپرا به نام اپرا سافتور ASA تأسیس شد. اپرا نخستین بار در سال ۱۹۹۶ میلادی به‌صورت عمومی منتشر شد و اولین نسخهٔ عمومی آن هم ۲٫۰ بود که فقط بر روی مایکروسافت ویندوز اجرا می‌شد. در سال ۱۹۹۸ پروژه‌ای برای پورت کردن اپرا به دستگاه‌های موبایل به منظور کسب درآمد در بازار نوظهور این گونه دستگاه‌ها، بنیان نهاده شد. نسخهٔ ۴٫۰ که در سال ۲۰۰۰ میلادی منتشر شد، حاوی یک هستهٔ چندسکویی جدید بود که کار پورت کردن اپرا به سامانه‌عامل‌ها و سکوهای سخت‌افزاری مختلف را آسان می‌کرد. تا این لحظه، اپرا نرم‌افزاری مشروط بود و کاربران باید پس از دورهٔ آزمایشی، نسخهٔ کامل آن را خریداری می‌کردند. نسخهٔ ۵٫۰ که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد، دیگر نرم‌افزاری مشروط نبود و پروژهٔ اپرا سیاست جدیدی برای کسب درآمد از این مرورگر را اتخاذ کرده بود. این سیاست جدید این بود که اپرا تبدیل به آگهی‌افزار شود و برای کاربرانی که برای استفاده از آن هزینه نکرده‌اند، تبلیغات نمایش بدهد. در نسخه‌های بعدی اپرا، این امکان برای کاربران فراهم شد تا میان دیدن بنرهای تبلیغاتی یا دیدن تبلیغات متنی از طرف گوگل، یکی را برگزینند. از نسخهٔ ۸٫۵ که در سال ۲۰۰۵ میلادی منتشر شد، تبلیغات به‌صورت کامل از اپرا زدوده شد و شرکت گوگل تبدیل به حامی مالی اصلی این پروژه شد (که در عوض، پروژهٔ اپرا قبول کرده‌بود که موتور جستجوی گوگل، موتور جستجوی پیشفرض در اپرا باشد) نسخهٔ ۹٫۱ که در سال ۲۰۰۶ میلادی منتشر شد، علاوه برداشتن تعدادی قابلیت جدید گوناگون، مجهز به قابلیتی بود که به موجب آن، کاربر را در برابر صفحه‌های جعلی و کلاهبرداری اینترنتی محافظت می‌کرد. یک موتور جاوااسکریپت جدید به نام کاراکان (Carakan)، که نامش از الفبای ژاپنی گرفته شده‌بود، در نسخهٔ ۱۰٫۵۰ معرفی شد. | ## بخش 2: اپرا (مرورگر وب) | بر طبق گفتهٔ اپرا سافتور، کاراکان اپرای ۱۰٫۵۰ را هفت برابر سریع‌تر از اپرای ۱۰٫۱۰ می‌ساخت. در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۰، نسخهٔ ۱۱ از مرورگر اپرا منتشر شد که دارای قابلیت افزونه‌ها، زبانه‌های پشته‌ای، حرکت‌های تصویری موشی، و تغییراتی در نوار نشانی بود. در ۱۲ فوریه ۲۰۱۳، اپرا خبر داد که قصد دارد موتور پرِستو را کنار گذاشته و با استفاده از کدهای پروژهٔ کرومیوم، از موتور وب‌کیت که در مرورگر کروم شرکت گوگل به کار رفته‌است استفاده کند. در ۳ آوریل ۲۰۱۳، گوگل اعلام کرد که برخی از اجزای وب‌کیت را منشعب خواهد کرد تا یک موتور چیدمان جدید به نام بلینک به وجود آورد؛ در همان روز، اپرا تأیید که کرد که این پروژه هم در پیاده‌سازی بلینک، تابع گوگل خواهد بود. شناسهٔ نسخهٔ ۱۳ این مرورگر رد شد که باور می‌شود ازبرای سیزده‌هراسی رخ داده باشد. در ۲۸ مه ۲۰۱۳، نسخه‌ای بتا از اپرا ۱۵ در دسترس قرار گرفت که اولین نسخهٔ مبتنی بر پروژهٔ کرومیوم بود. بسیاری از قابلیت‌های شاخص نسخه‌های پیشین حذف شده بودند و Opera Mail هم به‌صورت برنامه‌ای مجزا که از اپرا ۱۲ مشتق شده بود، درآمد. از جایی که برخی ویژگی‌هایی که برای کاربران کنونی مهم بودند همچنان در راه پیاده‌سازی و ناآماده خوانده شده‌بودند، این رهش از راه سامانهٔ به‌روزرسانی خودکار عرضه نشد. این نسخه برگشت پشتیبانی از ژئولوکیشن و خودکار پر کردن فرم‌ها را در خود داشت و صفحهٔ «پرچم‌ها» برای دادن اجازهٔ فعال‌سازی ویژگی‌های آزمایشی را افزود. در ۸ اوت ۲۰۱۳ اپرا ۱۷ وارد جریان توسعه شد که ویژگی‌هایی همچون سنجاق کردن زبانه‌ها، گزینه‌های راه‌اندازی و مدیریت موتور جستجو را در کنار دیگر ویژگی‌ها افزود. در ۶ سپتامبر ۲۰۱۳ در انتظار عرضهٔ نزدیک آن، اپرا ۱۷ از جریان توسعه (ویژهٔ توسعه‌گران و آزمایش‌کنندگان) به جریان بعدی (نسخهٔ پایدارتر) گذار کرد و در ۸ اکتبر همان سال عرضه شد. در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۳ اپرا ۱۸ با ویژگی‌های اولیه‌ای همچون مدیریت زبانه، پشتیبانی از پوست‌ها و به‌روزرسانی‌های موتور به جریان توسعه وارد شد و در ۱۹ نوامبر عرضه شد. عرضهٔ پایانی آن ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۱۴ با ویژگی‌هایی همچون نوار نشانکی نو، پشتیبانی بهتر از پوست‌ها و سطح تازه‌ای از تنظیمات برای کاربران سختگیرتر رهش یافت. این سال نقطهٔ تمرکز بر بازطراحی رابط کاربری و بهبود تجربهٔ جابه‌جایی میان زبانه‌ها بود. پیش‌نمایش زبانه‌ها، منوی قلب برای افزودن سریع صفحات به علاقه‌مندی‌ها و معرفی مدیر بصری بوکمارک‌ها از تغییرات مهم بودند. همچنین نسخهٔ لینوکسی اپرا پس از وقفه‌ای طولانی دوباره منتشر شد و معماری ۶۴ بیتی برای macOS نیز فراگیر شد. تمرکز اصلی بر بهبود هماهنگی بین دستگاه‌ها بود؛ از جمله همگام‌سازی بوکمارک‌ها، زبانه‌های باز و صفحهٔ آغازین میان نسخه‌های موبایل و دسکتاپ. همچنین امکاناتی مانند منوی نمایش تمام زبانه‌های باز، میانبرهای صفحه‌کلید قابل تنظیم، و نمایش نماد پخش صدا روی زبانه‌ها اضافه شد. مهم‌ترین اتفاق این سال، پایان پشتیبانی از ویندوز XP و ویستا و همچنین نسخه‌های قدیمی‌تر macOS بود. | ## بخش 3: اپرا (مرورگر وب) | یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های جدید، ارائهٔ VPN رایگان و نامحدود داخلی در اپرا بود که بازتاب جهانی پیدا کرد. تغییرات مهم شامل بهبود سرعت بارگذاری صفحات، افزایش سرعت جستجو از نوار آدرس، و معرفی نوار کناری پیام‌رسان‌ها (تلگرام، واتساپ و فیس‌بوک مسنجر) بود که اپرا را به مرورگری اجتماعی‌تر تبدیل کرد. ویژگی ضد استخراج رمزارز در مرورگر، بهینه‌سازی جداگانه برای عملکرد بهتر روی پردازنده‌های چند هسته‌ای، و بهبود سیستم مدیریت بوکمارک‌ها از جمله تغییرات این سال بود. افزوده شدن قابلیت‌های امنیتی برای جلوگیری از ردیابی آنلاین نیز مورد توجه قرار گرفت. این سال بیشتر به بهینه‌سازی مصرف حافظه و کاهش بار پردازشی اختصاص یافت، زیرا کاربران به دلیل همه‌گیری کرونا بیشتر از مرورگرها استفاده می‌کردند. قابلیت‌های بهبود‌یافتهٔ مدیریت زبانه‌ها و جستجوی سریع در میان تاریخچه نیز اضافه شد. تمرکز اصلی روی تجربهٔ کاربری بهتر بود؛ از جمله منوی زبانه‌های پیشرفته، سازماندهی آسان‌تر صفحات و همگام‌سازی بهبود یافته. مرورگر در این سال دچار اصلاحات جزئی در طراحی شد و پشتیبانی از نسخه‌های قدیمی‌تر macOS پایان یافت. این سال نقطهٔ مهم تاریخ اپرا به‌شمار می‌رود؛ زیرا نسخهٔ ۹۷ با معرفی ChatGPT داخلی و نسخهٔ ۱۰۰ با معرفی Aria به‌عنوان هوش مصنوعی بومی مرورگر منتشر شد. تمرکز اصلی بر افزایش پایداری، اضافه شدن پشتیبانی از معماری ARM64 و بهبود عملکرد هوش مصنوعی Aria بود. اپرا در سال ۲۰۲۵ در سال ۲۰۲۵ تاکنون نسخه‌های ۱۱۶ و ۱۱۷ منتشر شده‌اند که هر دو بر پایهٔ نسخه‌های جدید Chromium هستند. بهبود هماهنگی عملکرد هوش مصنوعی، بهینه‌سازی امنیتی و هماهنگی بیشتر بین پلتفرم‌های مختلف از ویژگی‌های اصلی این سال محسوب می‌شود. ویژگی‌ها اپرا به‌صورت توکار از قابلیت زبانه‌بندی پنجره‌ها پشتیبانی می‌کند و قابلیت‌های پیشفرض آن را می‌توان با استفاده از افزونه‌ها گسترش داد. این قابلیت، به کاربر اجازه می‌دهد تا تعداد نامحدودی از صفحه‌های وب را به میل خود انتخاب کند تا وقتی که زبانهٔ جدیدی باز می‌شود، آن صفحه‌ها کوته‌وارانه نشان داده شوند. Opera Turbo: که با فشرده‌سازی صفحه‌ها و تصویرها به میزان ۲، ۳ یا ۴ برابر (بسته به سرعت اتصال اینترت) سرعت بار کردن صفحه‌های وب را تا چندین برابر بالا می‌برد. Opera Mail: این قابلیت از بهترین قابلیت‌ها و ویژگی‌هایی است که به این مرورگر نسبت به دیگر مرورگرها برتری می‌بخشد. با استفاده از این قابلیت می‌توان در فید وبگاه‌ها و وبلاگ‌ها مشترک شد و از به‌روزرسانی آن‌ها آگاه شد. سرعت بالا در بار کردن صفحه‌های وب قابلیت مرور برگه‌ها قابلیت درون‌برد کوکی‌ها، گذرواژه‌ها و اطلاعات از مرورگرهای محبوب مانند فایرفاکس و گوگل کروم نمایش شماره‌گیری سریع برای مشاهدهٔ طرح‌بندی نشانک‌ها مدیر بارگیری قدرتمند سرعت بسیار بالا در بارگیری تصویرها ویژگی‌های اضافی مانند نمایش آب‌وهوا و ساعت‌های زیبا رایانامه و گپ در وبگاه اپرا مسدودکنندهٔ تبلیغات بالاپر برای خلاص شدن از شر بالاپرهای مزاحم پشتیبانی از دریافت پرونده‌های بزرگتر از ۴ گیگابایت پشتیبانی کامل از تمامی فرمت‌های صفحه‌های وب مانند پی‌اچ‌پی, اِی‌اس‌پی و اچ‌تی‌ام‌ال پشتیبانی از زبان‌های مختلف و همچنین زبان شیرین فارسی پشتیبانی از بیشتر افزایه‌های موجود مانند Windows Media Player رفع اشکالات مربوط به FTP PASV راه اتصال به خدمات فلیکر بهبود یافته‌است. | ## جمع‌بندی | امکان مشاهده ویدیوهای یوتیوب در حالت تمام‌صفحه و کوچک امکان بارگیری تورنت در قسمت بیت‌تورنت هماهنگی کامل با بیشتر نرم‌افزارهای مدیریت بارگیری امنیت بالا در ذخیره‌سازی گذرواژهٔ شخصی کاربران پوست‌های بسیار زیبا برای سلیقه‌های مختلف سازگار با نسخه‌های مختلف سامانه‌عامل محبوب مایکروسافت ویندوز شبکه خصوصی رایگان اپرا(opera VPN) از دلایل محبوبیت مرورگر اپرا فیلترشکن آن است که درواقع گونه‌ای پروکسی است و اطلاعات را به‌صورت فیلترشکن رمزگذاری می‌کند و ارتباطی امن برای شما ایجاد می‌کند، این ویژگی به‌تازگی در ایران فیلتر شده‌است.