موضوع مقاله: پریرخ دادستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پریرخ دادستان | مقدمه: پریرخ دادستان (زادهٔ – درگذشتهٔ ) استاد روانشناسی دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و دانشگاه شهید بهشتی بود. | ## بخش 1: پریرخ دادستان | پریرخ دادستان یکی از بنیان‌گذاران روانشناسی نوین ایران است و او را مادر روانشناسی ایران می‌نامند. وی دارای تألیفات منحصر به‌فرد در روانشناسی رشد (روانشناسی تحولی) و بالینی است و تأثیر زیادی بر زبان روانشناسی نوین ایران داشته‌است و دارد و یکی از اولین و معدود مولفانی در سطح بین‌المللی است که به دنبال تبیین روانشناسی مرضی از دیدگاه تحولی بوده‌است. او سال‌ها تدریس روانشناسی رشد (تحولی)، بالینی کودک، مرضی، ارزشیابی شخصیت، تشخیص و جنایی را در سطوح مقدماتی و پیشرفته به عهده داشته‌است. زندگی پریرخ دادستان، دختر جلال‌الدین دادستان (نوه شاهزاده مهدی‌قلی میرزا)پرواز ژنو- تهران، مستندی از زندگی پریرخ دادستان اول فروردین ۱۳۱۲ در تهران متولد شد و تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان خورشید در سال ۱۳۱۷ آغاز کرد و دیپلم علمی خود را از دبیرستان ناموس در سال ۱۳۲۸ در ۱۵ سالگی و دیپلم ادبی را از دبیرستان شاهدخت تهران در سال ۱۳۲۹ دریافت کرد. دادستان در حالی‌که ۱۶ سال بیش نداشت در دومین آزمون اعزام به خارج از کشور در دوران پهلوی شرکت کرد و به عنوان تنها زن حاضر در آن، پذیرفته و یک سال بعد عازم ژنو از شهرهای سوئیس شد. درخشش پریرخ جوان در طول تحصیل قبل از دکترا در دانشگاه ژنو باعث شد ژان پیاژه غول روانشناسی شناختی و تحولی راهنمایی پژوهش و پایان‌نامهٔ دکترای او را بپذیرد. باور ژان پیاژه به دادستان به حدی بود که مسئولیت مرکز شناختی نیویورک را به او پیشنهاد کرد. اما دادستان که عاشق وطن بود پیشنهاد را نپذیرفت و در سال ۱۳۳۹ بعد از اخذ مدرک دکترا در ۲۶ سالگی به کشور بازگشت.استاد پریرخ دادستان، چهره ماندگار روان‌شناسی ایران درگذشت بعد از ورود به ایران، دادستان مسئولیت نخستین مرکز هدایت حرفه‌ای و هدایت تحصیلی را بر عهده گرفت. او دو سال مسئولیت دفتر روان‌شناسی دانشگاه پلی‌تکنیک را با نظارت دانشگاه فرانسه و برای هدایت دانشجویان عهده‌دار شد. دادستان در سال ۱۳۵۹ به عنوان دانشیار و مدیر گروه روانشناسی دانشگاه تهران انتخاب گردید. با تلاش بی‌وقفه در پژوهش و تألیف، دادستان توانست به درجهٔ استاد تمامی در گروه روانشناسی دانشگاه تهران در مدت کوتاهی (در سال ۱۳۶۵) برسد. در سال ۱۳۸۱ در حالی‌که به تازگی به عنوان یکی از پُرکارترین استادان دانشگاه تهران شناخته شده‌بود و تدریس بیش از ۱۷ واحد درسی را به عهده داشت، به اجبار بازنشسته گردید. دادستان جزو معدود استادانی در دانشکدهٔ روانشناسی بود که از امضای حکم بازنشستگی امتناع ورزید و به این حرکت مدیریت دانشکده و دانشگاه تهران شدیداً اعتراض کرد. همگام با استاد دادستان، دانشجویان گروه روانشناسی به این حرکت دانشگاه تهران اعتراض کرده، خواستار لغو حکم بازنشستگی وی شدند. دادستان از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۹، مدیر دفتر مطالعات و تحقیقات علوم انسانی معاونت پژوهشی و برنامه‌ریزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و از ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۹ مدیر گروه روانشناسی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی بود. آفتاب - پریرخ دادستان در گذشت درگذشت دادستان، صبح شنبه ۲۲ آبان ماه ۱۳۸۹ به علت سرطان در سن ۷۷ سالگی در تهران درگذشت. پس از درگذشت وی فیلم مستندی از آثار و زندگانی ایشان تحت عنوان «پرواز ژنو-تهران» به تهیه‌کنندگی محمد فاتحی و کارگردانی مهران فیروزبخت ساخته شد که در دومین سالگرد یادبود وی به نمایش درآمد.استاد پریرخ دادستان، چهره ماندگار روان‌شناسی ایران درگذشت جوایز و افتخارات کتاب «روانشناسی مرضی تحول از کودکی تا نوجوانی» تألیف: استاد دادستان، برگزیده دوره دهم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران. کتاب «مطالعه کیفیت زندگی، ادراک بیماری و سبک‌های دلبستگی بیماران سالمند مبتلا به دیابت» تألیف: پریرخ دادستان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، سعید شاملو، و میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، برگزیده سومین دوره جایزه کتاب فصل (زمستان 1386) کتاب «اختلالات رفتاری و روانی کودکان» تألیف: پریرخ دادستان، حمیده جهانگیری، هاراطون داویدیان، برگزیده ششمین دوره جایزه کتاب فصل (تابستان 1387) کتاب «بررسی میزان اختلالات عملکرد جنسی در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی تحت دارودرمانی در شهر تهران»، تألیف: پریرخ دادستان، هاراطون داویدیان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، و حیدرعلی هومن، برگزیده هشتمین دوره جایزه کتاب فصل (زمستان 1388 ) کتاب «بررسی نقش آموزش روش‌های شناختی _ رفتاری و آموزش آرامسازی بر کاهش اضطراب رابطه جنسی»، تألیف: پریرخ دادستان، هاراطون داویدیان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، سیامک نقشبندی، و حیدرعلی هومن، برگزیده پانزدهمین دوره جایزه کتاب فصل (تابستان 1389) کتاب «تأثیر اصوات موسیقی بر میزان تمرکز حواس و توجه دانش‌آموزان پیش‌دبستانی مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD)»، تألیف: پریرخ دادستان ، هاراطون داویدیان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، برگزیده بیست و یکمین دوره جایزه کتاب فصل (بهار 1391) کتاب «فرهنگ لغت علوم شناختی، علوم رفتاری و علوم اعصاب (فارسی به انگلیسی)»، تألیف: پریرخ دادستان ، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، برگزیده پنجمین دوره جایزه کتاب گام اول جمهوری اسلامی ایران (آبان 1390) چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۱. برنده جایزه بخش تحقیقات بنیادی علوم انسانی در پانزدهمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی (۱۳۸۳) کتاب‌شناسی ۱۳۸۹ فرهنگ لغت روانشناسی جهانگیری 4 جلدی (انگلیسی- فارسی) جلد اول؛ پریرخ دادستان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، آلمان: انتشارات دانشگاهی لپ لمبرت. ۱۳۸۹ دایره المعارف روانشناسی آزمون، ارزیابی و درمان جلد 1 ؛ حمیده جهانگیری، پریرخ دادستان، مایکل پرسینگر، انتشارات اسکولار پرس. ۱۳۸۹ دایره المعارف روانشناسی آزمون، ارزیابی و درمان جلد 2 ؛ حمیده جهانگیری، پریرخ دادستان، مایکل پرسینگر، انتشارات اسکولار پرس. ۱۳۸۹ تأثیر اصوات موسیقی بر میزان تمرکز حواس و توجه دانش‌آموزان پیش‌دبستانی مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD) چاپ دوم. پریرخ دادستان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فردانش. ۱۳۸۹ تأثیر اصوات موسیقی بر میزان تمرکز حواس و توجه دانش‌آموزان پیش‌دبستانی مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD) چاپ اول. | ## بخش 2: پریرخ دادستان | پریرخ دادستان، حمیده جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فرجاد. ۱۳۸۷ بررسی نقش آموزش روش‌های شناختی _ رفتاری و آموزش آرامسازی بر کاهش اضطراب رابطه جنسی چاپ دوم. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، سیامک نقشبندی، و حیدرعلی هومن ، تهران: انتشارات البرز فردانش. ۱۳۸۷ بررسی نقش آموزش روش‌های شناختی _ رفتاری و آموزش آرامسازی بر کاهش اضطراب رابطه جنسی چاپ اول. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، سیامک نقشبندی، و حیدرعلی هومن ، تهران: انتشارات البرز فرجاد. ۱۳۸۶ بررسی وضعیت سلسله مراتب ارزش‌ها در بین دانشجویان تحصیل کرده با قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور چاپ دوم. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فردانش. ۱۳۸۶ بررسی وضعیت سلسله مراتب ارزش‌ها در بین دانشجویان تحصیل کرده با قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور چاپ اول. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فرجاد. ۱۳۸۵ بررسی میزان اختلالات عملکرد جنسی در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی تحت دارودرمانی در شهر تهران چاپ دوم. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان ، و حیدرعلی هومن. ۱۳۸۵ بررسی میزان اختلالات عملکرد جنسی در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی تحت دارودرمانی در شهر تهران چاپ اول. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، و حیدرعلی هومن. ۱۳۸۴ فرهنگ جامع علوم شناختی، روانشناسی، روانپزشکی، علوم رفتاری و علوم اعصاب (انگلیسی - فارسی) چاپ دوم. ۱۳۸۴ فرهنگ جامع علوم شناختی، روانشناسی، روانپزشکی، علوم رفتاری و علوم اعصاب (انگلیسی - فارسی) چاپ اول پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، تهران: انتشارات البرز فرجاد. ۱۳۸۳ مطالعهٔ کیفیت زندگی، ادراک بیماری و سبک‌های دلبستگی بیماران سالمند مبتلا به دیابت چاپ دوم پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، سعید شاملو، و میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فردانش. ۱۳۸۳ مطالعهٔ کیفیت زندگی، ادراک بیماری و سبک‌های دلبستگی بیماران سالمند مبتلا به دیابت چاپ اول. پریرخ دادستان، حمیدهٔ جهانگیری، علیرضا نوروزی، هاراطون داویدیان، سعید شاملو، و میرتقی گروسی فرشی، و حیدرعلی هومن، تهران: انتشارات البرز فرجاد. با همکاری جمیله کلانتری خاندانی، فصلنامهٔ روانشناسان ایرانی،۱۰، * ۱۳۸۴ اثربخشی روان‌درمانگری پویشی کوتاه‌مدت و دارو درمانگری در بیماران افسرده. با همکاری فاتح رحمانی، محمدکاظم عاطف وحید و ایرج امیدی، مجلهٔ روانشناسی (دورهٔ جدید)، ۳۴، ۱۳۸-۱۱۴. ۱۳۸۳ تحول مفاهیم اخلاقی و دیگردوستی در دانش‌آموزان دورهٔ راهنمایی شهر تهران، با همکاری معصومه پور محمدرضا تجریشی، فصلنامهٔ روانشناسان ایرانی، ۲، ۱۰۳-۹۱. ۱۳۸۳ جدایی روانشناختی از والدین و پیشرفت تحصیلی: یک پژوهش دربارهٔ تفاوت‌های جنسی و فرهنگی. با همکاری محسن حق‌بین، سعیده بزازیان و محمدرضا حسن‌زاده توکلی، فصلنامهٔ روانشناسان ایرانی، ۱، ۲۰-۳. ۱۳۸۲ بررسی رابطهٔ نشانه‌های مرضی مادر با شکل‌گیری دلبستگی و مشکلات رفتاری/ اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی. | ## بخش 3: پریرخ دادستان | ۱۳۸۱ بررسی تحولی خودپنداشت در کودکان ۶ تا ۱۲ ساله و رابطهٔ آن با طبقهٔ اجتماعی و جنس. ۱۳۷۹ بررسی توانایی‌های کودکان غیرفارسی زبان در زبان فارسی در بدو ورود به نظام آموزشی. با همکاری زهرهٔ مجدآبادی فراهانی، مجموعه مقالات علوم‌انسانی دانشگاه آزاد اسلامی- تهران جنوب، معاونت پژوهشی و برنامه‌ریزی، دفتر دوم، ۳۰-۷. ۱۳۷۹ نقش عوامل شخصیتی بر راهبردهای مقابله‌ای و تأثیر روش مقابله درمانگری بر عوامل شخصیتی و افسردگی. با همکاری علیرضا آقایوسفی، جواد اژه‌ای، محمود منصور، مجله روانشناسی (دورهٔ جدید)، ۱۶، ۳۷۰-۳۴۷. رشد آموزش ابتدایی، ویژه‌نامهٔ همایش نقد و بررسی کتاب‌های دورههٔ ابتدایی، ۲۱۶-۲۱۰. ۱۳۷۸ پیامدهای شکست مقاومت و افشای هیجانی در سطح سلول‌های تسهیل‌کننده و مهاری لمفوسیت‌های T و آسیب‌های روانشناختی. با همکاری نیما قربانی، جواد اژه‌ای و حسین مطیعیان، مجلهٔ روانشناسی (دورهٔ جدید)، ۱۲، ۳۸۹-۳۶۸. با همکاری پرویز آزادفلاح، جواد اژه‌ای و سیدمحمد موذنی، مجلهٔ روانشناسی (دورهٔ جدید)، ۹، ۲۶۸-۲۴۹. مقالهٔ ارائه شده در همایش بررسی علل و عوامل تقدم مصالح جمعی بر منافع فردی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران، مقالهٔ برتر. ۱۳۷۷ نقش تلویزیون در شکل‌گیری و تقویت مفاهیم مذهبی و اخلاقی کودکان دورهٔ ابتدایی. مجلهٔ پژوهش و سنجش، مرکز پژوهش و سنجش صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۵ (۱۶ و ۱۵)، سال پنجم، ۲۹-۲۲. ۱۳۷۷ بررسی ویژگی‌های شخصیتی مبتلایان به میگرن و مقایسهٔ تأثیر دارو درمانگری با روش آموزش تنش‌زدایی همراه با پسخوراند زیستی حرارتی در این بیماران. با همکاری کاظم رسول زاده طباطبایی، مجلهٔ روانشناسی (دوره جدید)، ۷، ۲۳۰-۲۱۱ ۱۳۷۷ بررسی توان ذهنی و درک مفاهیم دانش‌آموزان دورهٔ ابتدایی به منظور تعیین استانداردهای آموزشی. مقالهٔ ارائه شده در همایش علمی-کاربردی بهبود کیفیت آموزش عمومی، ادارهٔ کل آموزش و پرورش شهر تهران، آذرماه. پژوهش‌ها ۱۳۸۵ نظر جوانان ایرانی پیرامون پیامدهای فرهنگی- اجتماعی تسهیل انتقال اطلاعات در سطح بین‌المللی. ۱۳۸۱ بررسی جدایی روانشناختی از والدین و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه آزاد- معاونت پژوهشی و برنامه‌ریزی واحد تهران جنوب. ۱۳۸۰ بررسی تحول توان ذهنی، اخلاقی و اجتماعی دانش‌آموزان دوره راهنمایی به منظور تعیین استانداردهای آموزشی. ۱۳۷۷ نقش تلویزیون در شکل‌گیری و تقویت مفاهیم مذهبی و اخلاقی کودکان دورهٔ ابتدایی. ۱۳۷۶ بررسی توان ذهنی دانش‌آموزان دورهٔ ابتدایی به منظور تعیین استانداردهای آموزشی. (در سه جلد) سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی وزارت آموزش و پرورش (برنده پانزدهمین جشنواره بین‌المللی خوارزمی). ۱۳۷۵ بررسی توانایی‌های کودکان غیرفارسی زبان در زبان فارسی در بدو ورود به نظام آموزشی. با همکاری زهرا دانش‌پژوه، شورای تحقیقات استان تهران، وزارت آموزش و پرورش (برنده طرح برگزیده سال ۱۳۷۵). ۱۳۷۱ بررسی تحول کودکان ایرانی براساس تحلیل نتایج بالینی و آماری یک تست فرافکن تولیدی. | ## جمع‌بندی | این طرح در حد تحلیل مواد تست و تعیین درجه دشواری آن‌ها در مورد یک نمونه ۶۰۰ نفری از دانش‌آموزان مناطق بیست‌گانه تهران انجام شده‌است.