موضوع مقاله: جان فون نویمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جان فون نویمان | مقدمه: جان فون نویمان (,، با نام اصلی یانوش فون نویمان زادهٔ ۲۸ دسامبر ۱۹۰۳ در بوداپست – درگذشتهٔ ۸ فوریه ۱۹۵۷ در واشینگتن، دی. | ## بخش 1: جان فون نویمان | سی.) دانشمند و ریاضی‌دان مجاری-آمریکایی بود که سهم بزرگی در رشته‌های گوناگون شامل، ریاضیات، فیزیک نظری، علوم کامپیوتر، نظریه بازی و آمار داشت. او پیشگام استفاده از نظریه عمل‌گرها در مکانیک کوانتوم و ارتقای آنالیز تابعی، و یکی از دست‌اندرکاران پروژه منهتن و مؤسسه مطالعات پیشرفته در دانشگاه پرینستون (یکی از اندک منصوب‌شدگان) بود که به ساخت اولین بمب اتمی انجامید. وی همچنین از نخستین کسانی است که در طراحی و ساخت نخستین کامپیوتر، به نام انیاک، سهمی بزرگ داشت. او هسته نظریه بازی و مفهوم اتوماتای سلولی را پی ریخت.ساختار خودجایگزین‌گری آنالیز ریاضی فون نویمان، مقدمه‌ای بر کشف ساختار دی‌ان‌ای شد. او در مروری کوتاه بر زندگی کاری‌اش، در آکادمی ملی علوم گفت: «فکر می‌کنم اساسی‌ترین کارهای من، بر روی مکانیک کوانتوم در سال ۱۹۲۶ در گوتینگن، و پیرو آن در سال‌های ۱۹۲۷–۱۹۲۹ در برلین، همچنین بر روی شکل‌های گوناگون نظریه عمل‌گرها در برلین در ۱۹۳۰ و در پرینستون در ۱۹۳۵–۱۹۳۹ و روی نظریه ارگودیک در پرینستون در ۱۹۳۱–۱۹۳۲بود.» فون نویمان با همکاری فیزیک‌دان نظری آمریکایی، ادوارد تلر و ریاضی‌دان لهستانی استنی‌سواف اولام، گام‌های کلیدی در فیزیک هسته‌ای شامل واکنش‌های هم‌جوشی هسته‌ای در گرما و بمب هیدروژنی برداشت.او ۱۵۰ مقاله نوشت؛ ۶۰ مقاله در ریاضیات محض، ۲۰ مقاله در فیزیک، و ۶۰ مقاله در ریاضیات کاربردی. آخرین کار او، زمانی که در بیمارستان بستری بود، یک نسخه دست‌نویس ناتمام بود که چندی بعد در کتاب رایانه و مغز منتشر شد. ماکس نویمان، پدر او، بانک‌دار موفقی بود که دکترای حقوق داشت، با سه پسر، که یانوش بزرگترین آن‌ها بود. خانواده نویمان در آپارتمانی سه طبقهٔ با پدربزرگ مادری او، یاکاب کان، زندگی می‌کردند. چهار نفر از دختران کان در این آپارتمان زندگی می‌کردند؛ بنابراین، دیگر کودکان ساختمان، خاله‌زاده‌های یانوش بودند. این خانواده بزرگ برای فراگیری زبان فرزندانشان، معلم‌های سرخانهٔ آلمانی و فرانسوی داشتند. او از کودکی، هوش و حافظه شگفت‌انگیزی داشت؛ در شش سالگی، دو عدد ۸ رقمی را ذهنی برهم تقسیم می‌کرد و در هشت سالگی با حساب دیفرانسیل و انتگرال آشنا بود. ۱۹۱۱، فون نویمان به دبیرستان آلمانی‌زبان کلیسای لوتران، فاشوری در بوداپست وارد شد. در ۱۵ سالگی، مطالعه در حساب دیفرانسیل و انتگرال پیشرفته را زیر نظر گابور سگو، آنالیزدان مشهور آغاز کرد. | ## بخش 2: جان فون نویمان | در نخستین دیدار آن‌ها، او از استعداد ریاضی فون نویمان بسیار شگفت‌زده شد و هفته‌ای دو بار برای آموزش این نوجوان نابغه به خانه نویمان‌ها می‌رفت. فون نویمان در ۱۹ سالگی دو مقاله مهم در ریاضیات منتشر کرد که یکی از آن‌ها، تعریف مدرن‌تری از اعداد ترتیبی به‌دست می‌داد، و چندی بعد جایگزین تعریف گئورگ کانتور شد.او در ۲۲ سالگی از دانشگاه پازمانی پتر بوداپست، دکترای ریاضیات گرفت، و هم‌زمان به درخواست پدرش در دنبال‌کردن صنعت و در پی آن، وقت‌گذاشتن در کار تجارت، در رشته مهندسی شیمی از انستیتو تکنولوژی فدرال زوریخ دیپلم گرفت. حتماً، در ادامه بخش «زندگی و تحصیلات» از مقالهٔ جان فون نویمان را به‌صورت کامل‌تر، مستندتر و دایره‌المعارفی‌تر بازنویسی می‌کنم. این نسخه شامل جزئیات دقیق‌تری از دوران کودکی، خانواده، استعدادهای اولیه، مسیر تحصیلی و تأثیرات فرهنگی و علمی آن دوران است. پدرش «ماکس نیومن» یک بانکدار موفق بود که در سال ۱۹۱۳ لقب اشرافی «فون» را دریافت کرد و نام خانوادگی خانواده به «فون نویمان» تغییر یافت. در سن ۶ سالگی می‌توانست تقسیم‌های پیچیدهٔ عددی را ذهنی انجام دهد و در ۸ سالگی به زبان یونانی باستان آشنایی داشت. در دوران دبیرستان، فون نویمان در مدرسهٔ لوتران بوداپست تحصیل کرد که یکی از معتبرترین مدارس مجارستان بود. در همان زمان، او تحت آموزش خصوصی ریاضی‌دانان برجستهٔ دانشگاه بوداپست قرار گرفت و در سن ۱۲ سالگی مباحث پیشرفتهٔ حساب دیفرانسیل و انتگرال را فرا گرفت. در سال ۱۹۲۱، به اصرار پدرش، وارد دانشگاه فنی زوریخ شد تا در رشتهٔ مهندسی شیمی تحصیل کند؛ زیرا خانواده‌اش معتقد بودند که ریاضیات بازار کار محدودی دارد. با این حال، فون نویمان هم‌زمان با تحصیل در مهندسی، به‌صورت موازی در دانشگاه پازمانی پتر بوداپست در رشتهٔ ریاضیات ثبت‌نام کرد. پس از پایان تحصیلات، فون نویمان به آلمان رفت و در دانشگاه گوتینگن، که در آن زمان مرکز برجستهٔ ریاضیات جهان بود، تحت راهنمایی دیوید هیلبرت به پژوهش پرداخت. او در آنجا با کورت گودل و هرمان ویل آشنا شد و در توسعهٔ مبانی ریاضیات و منطق نقش مؤثری ایفا کرد. در سال ۱۹۲۹، فون نویمان به عنوان استاد مدعو در دانشگاه برلین مشغول به تدریس شد و در همان زمان، مقالهٔ مهم خود دربارهٔ نظریه بازی‌ها را منتشر کرد. | ## بخش 3: جان فون نویمان | او در این دوره، به‌عنوان یکی از جوان‌ترین استادان دانشگاه‌های آلمان شناخته می‌شد و در محافل علمی اروپا شهرت زیادی کسب کرده بود.Halmos, Paul R. با قدرت‌گیری نازی‌ها در آلمان و افزایش تهدید علیه یهودیان، فون نویمان در سال ۱۹۳۰ به ایالات متحده مهاجرت کرد. او ابتدا به عنوان استاد مهمان در دانشگاه پرینستون مشغول به کار شد و سپس به عضویت مؤسسه مطالعات پیشرفته درآمد. مهاجرت به ایالات متحده در سال ۱۹۳۰، فون نویمان به ایالات متحده مهاجرت کرد و به عنوان استاد در دانشگاه پرینستون مشغول به کار شد. مشارکت در پروژه منهتن در طول جنگ جهانی دوم، فون نویمان به عنوان مشاور علمی در پروژه منهتن، برنامهٔ محرمانهٔ ایالات متحده برای ساخت بمب اتمی، فعالیت داشت. او در طراحی مدل‌های ریاضی برای انفجارهای هسته‌ای و تحلیل‌های بالستیکی نقش کلیدی ایفا کرد. معماری فون نویمان فون نویمان در دههٔ ۱۹۴۰، اصول طراحی رایانه‌های دیجیتال را تدوین کرد که بعدها به «معماری فون نویمان» معروف شد. نظریه بازی‌ها فون نویمان در سال ۱۹۲۸ نخستین مقالهٔ خود دربارهٔ نظریه بازی‌ها را منتشر کرد و در سال ۱۹۴۴، به‌همراه اسکار مورگنسترن، کتاب «نظریه بازی‌ها و رفتار اقتصادی» را نوشت. مشارکت در مکانیک کوانتومی فون نویمان در سال ۱۹۳۲ کتاب «بنیادهای ریاضی مکانیک کوانتومی» را منتشر کرد که در آن نظریه عمل‌گرها را برای توصیف حالات کوانتومی به‌کار گرفت. اتوماتای سلولی و خودجایگزین‌گری در سال‌های پایانی عمر، فون نویمان مفهوم اتوماتای سلولی را معرفی کرد؛ مدلی ریاضی برای سیستم‌هایی که از اجزای ساده با تعاملات محلی تشکیل شده‌اند. میراث علمی فون نویمان بیش از ۱۵۰ مقاله علمی منتشر کرد که شامل ریاضیات محض، ریاضیات کاربردی، فیزیک، اقتصاد و علوم رایانه بود. | ## جمع‌بندی | بسیاری از مفاهیم بنیادی در علوم مدرن، از جمله نظریه بازی‌ها، معماری رایانه، مکانیک کوانتومی و محاسبات تصادفی، به‌واسطهٔ آثار او شکل گرفتند.