موضوع مقاله: استخوان پس‌سری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استخوان پس‌سری | مقدمه: استخوان پس‌سری یا استخوان اُکسیپیتال (به انگلیسی: Occipital bone) استخوان لوزی‌شکل است که در قسمت پسین (خلفی) زیرین کاسه سر قرار گرفته و قاعده جمجمه را تشکیل می‌دهد. | ## بخش 1: استخوان پس‌سری | این استخوان سومین استخوان سر به‌شمار می‌آید و در قسمت پشت و بخشی از کف جمجمه قرار دارد و تمام قسمت پس‌سری را ساخته و از سه قسمت اصلی تشکیل شده‌است. این استخوان در سر سوراخ بیضی‌شکل را احاطه می‌کند که از طریق آن حفره جمجمه‌ای خلفی با مجرای مهره‌ای ارتباط دارد. این استخوان دارای یک صدف است که ۴ تا حفره دارد، دو حفره پایینی با نیم‌کره‌های مخچه مجاور بوده و دو حفره بالایی با نیم‌کره‌های مخچه مجاور بوده و دو حفره بالایی با نیم‌کره‌های مغز مجاور هستند. در طرفین سوراخ بیضی توده‌های طرفی وجود دارد که دارای کانال زیرزبانی است که عصب زیرزبانی از آن عبور می‌کند. یک تیغه استخوانی چهارضلعی به نام زائده قاعده‌ای یا پایه‌ای که در پشت آن سوراخ بزرگی به نام سوراخ پس‌سری که طناب نخاعی از آن عبور می‌کند، قرار گرفته‌است. توده‌های طرفی که سطح زیرین آن‌ها با اولین مهره گردنی مفصل می‌شود در طرفین سوراخ پس‌سری قرار دارند و در پایان، تیغه استخوانی پس‌سری به نام صدف که لوزی شکل است و دارای دو سطح درون‌سری و برون‌سری می‌باشد. در روی سطح درون‌سری قسمت پشتی مخ و مخچه قرار گرفته و در روی سطح بیرونی یک برجستگی به نام برجستگی پس‌سری خارجی وجود دارد که از روی پوست بدن می‌توان آن را لمس کرد. بخش‌های کناری Lateral یا دو توده طرفی: در سطح تحتی این توده‌ها دو برجستگی به نام لقمه‌های پس‌سری (کوندیل‌های اکسیپیتال) وجود دارد که با مهرهٔ اول گردنی مفصل می‌شوند. استخوان پس‌سری دارای یک برجستگی نسبت حجیم بیضی‌شکل است که در سطح برون‌سری تودهٔ طرفی قرار دارد و محور اصلی آن متمایل به طرف جلو و داخل است و به مهرهٔ اطلس متصل می‌شود و به آن لقمه استخوان پس‌سری می‌گویند. بالای لقمه‌های پس‌سری کانال‌های زیر زبانی قرار دارند، از این کانال‌ها عصب مغزی زیرزبانی یا عصب زوج دوازدهم مغزی، مغز را ترک می‌کند. | ## بخش 2: استخوان پس‌سری | نمای برون‌سری سطح برون‌سری (خارجی) دارای نشانه‌های زیر است: برجستگی بیرونی پس‌سری: منطبق بر برجستگی پس‌سری داخلی است. ستیغ بیرونی پس‌سری: از برجستگی پس‌سری خارجی شروع شده و تا لبه خلفی سوراخ بزرگ کشیده می‌شود که محل اتصال رباط پس گردنی می‌باشد. خطوط پس‌گردنی: در دو سوی ستیغ نام برده شده و کمی بالاتر از برجستگی پس‌سری بیرونی، سه خط در هر طرف دیده می‌شود. به خطی که از بقیه بالاتر است «خط بالایی پس‌گردنی» گویند و به دوتای باقیمانده که در طرفین ستیغ قرار دارند به ترتیب خطوط پس‌گردنی بالایی و پایینی می‌گویند که این خطوط محل اتصال رباط پس‌گردنی می‌باشند که از رباط‌های مهم است. نمای درون‌سری در سطح درون‌سری استخوان پس‌سری، یعنی در داخل بخش صدفی آن، اجزای زیر دیده می‌شوند: ۱. قسمتی از شیار سینوس پیکانی (سهمی، ساجیتال) بالایی: از برجستگی درونی پس‌سری به سمت زاویه فوقانی، یک شیار (ناودان) sulcus عریض با لبه‌های برجسته امتداد دارد به نام شیار بالایی سینوس پیکانی Sagittal که قسمت خلفی داس مغزی به لبه‌های آن می‌چسبد. سوراخ بزرگ پس‌سری استخوان پس‌سری دارای یک سوراخ بیضی شکل بسیار بزرگ است به نام سوراخ بزرگ پس‌سری (فورامن مگنوم) که از طریق آن حفره جمجمه با مجرای مهره‌ای در ارتباط است. در جلو سوراخ فوق، یک صفحه استخوانی ضخیم و چهارگوش قرار دارد به نام بخش پایه‌ای (قاعده‌ای، بازیلار). جمجمه دارای چندین حفره است که از طریق آنها ساختارهای حیاتی با مغز ارتباط برقرار می‌کنند. کناره‌ها این بخش از استخوان دارای دو کناره فوقانی و تحتانی است که کناره فوقانی این بخش از استخوان با استخوان آهیانه اتصال یافته و درز لامی Lambdoid را می‌سازد. | ## بخش 3: استخوان پس‌سری | کناره‌های تحتانی صدف با کناره‌های خلفی بخش پستانی (ماستوئیدی) استخوان‌های گیجگاهی (تمپورال) اتصال یافته و درز پس‌سری گیجگاهی یا پس‌سری پستانی را ایجاد می‌کند. بخش قاعده‌ای: تقریباً به صورت یک تیغه استخوانی چهارگوش ضخیم است که از کنار قدامی سوراخ بزرگ (فورامن مگنوم) تا استخوان پروانه‌ای (اسفنوئید) امتداد دارد و شامل دو سطح) فوقانی و تختانی (و چهار کنار) قدامی، خلفی، طرفی راست و چپ (می‌باشد. سطح تحتانی: تقریباً یک سانتی‌متر جلوتر از لبه سوراخ بزرگ، یک برآمدگی کوچک است به نام تکمه حلقی که رافه حلق روی آن می‌چسبد. کناره خلفی: لبه قدامی سوراخ بزرگ را تشکیل می‌دهد کناره قدامی: با استخوان پروانه‌ای جوش می‌خورد. قسمت‌های طرفی لقمه‌ای (کاندیلار) و قسمت‌های طرفی پس‌سری، در دو سوی فورامن مگنوم قرار گرفته‌اند و شامل سطح فوقانی و سطح تحتانی می‌باشد. نمای برون‌سری یا زیرین: مهم‌ترین چیزی که در این نما و در مورد سطوح طرفی وجود دارد بخش‌های لقمه‌ای (کاندیلار) است که آنها را تحت عنوان لقمه سطحی یا لقمه زائده‌ای می‌شناسند که با اولین مهرهٔ گردن (اطلس) مفصل می‌سازد. مجرای عصب زیرزبانی (هیپوگلوسال) بالای کوندیل‌های پس‌سری (اکسی‌پیتال) قرار دارد که از داخل جمجمه شروع شده به طرف خارج و جلو امتداد می‌یابد از این سوراخ، عصب ۱۲ از جمجمه خارج می‌شود. حفره‌های لقمه‌ای: در دو سو و پشت لقمه پس‌سری حفره‌هایی به نام حفره‌های لقمه‌ای Condylar Fossa جا گرفته‌اند که ممکن است دارای سوراخ باشند و اگر سوراخی وجود داشته باشد در این صورت به آن سوراخ یا مجرای لقمه‌ای می‌گویند که محل عبور سرخرگ با خاستگاه سینوس سینی (سیگموئید) است. بخش خاری (پتروز) استخوان گیجگاهی هم دارای شیار ژوگولار است که به همراه شسرا ژوگولار استخوان پس‌سری، سوراخ ژوگولار را تشکیل می‌دهد. نمای درون‌سری یا بالایی: در این وضعیت تکمگی‌های وداجی بهتر دیده می‌شوند که به صورت برآمدگی‌های بیضی‌شکلی هستند که در بالای سوراخ هایپوگلوس قرار داشته و آن را از بالا می‌پوشاند. | ## جمع‌بندی | در عقب تکمگی وداجی یک ناودان کم‌عمق وجود دارد که زوج‌های ۹، ۱۱، ۱۱ و ۱۲ مغزی از آن گذر می‌کنند.