موضوع مقاله: سید هاشم آقاجری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سید هاشم آقاجری | مقدمه: سید هاشم آقاجری استاد دانشگاه تربیت مدرس، تاریخ‌نگار و عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران است. | ## بخش 1: سید هاشم آقاجری | زندگی سیّد هاشم آقاجری یا آغاجری، زادهٔ ۱۳۳۶ خورشیدی در آبادان و استاد دانشگاه تربیت مدرس و تاریخ‌نگار است. بازداشت در سال ۱۳۸۱ آقاجری در پی یک سخنرانی در همدان که در تاریخ ۲۹ خردادماه ۱۳۸۱ و به دعوت شورای هماهنگی گروه‌های جبههٔ دوم خرداد همدان به مناسبت سالگرد درگذشت علی شریعتی در خانه معلم این استان دربارهٔ پروتستانتیسم اسلامی و علی شریعتی صورت گرفته بود؛ بازداشت شد. او در این سخنرانی، مردمی که به مراجع تقلید مراجعه می‌کنند را به «میمون» تشبیه کرد. پیش از بازداشت او، جمعی از مراجع تقلید از جمله لطف‌الله صافی گلپایگانی، محمد فاضل لنکرانی و ناصر مکارم شیرازی سخنان آقاجری در این نشست را محکوم و خواستار برخورد با آن شدند. پس از بازداشت او، کسانی چون محمدتقی مصباح یزدی خواستار اعدام او شدند.بند دال، وبگاه روزنامه همشهری، شماره ۲۹۳۰ او چند روز بعد از بازداشت با قرار وثیقه دویست میلیونی آزاد شد. اما مجدد در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۳۸۱ با لغو قرار وثیقه توسط قاضی پرونده، به زندان همدان منتقل شد. وی پس از چندی در شعبه ۱۴ دادگاه همدان محاکمه و به اتهام سب النبی و انکار مسلمات اسلام به هشت سال تبعید در زندان، ۱۰ سال محرومیت از تدریس و اعدام محکوم شد. دیوان عالی کشور به‌دلیل ایرادات وارده به روند رسیدگی قضایی، این پرونده را به دادگاه همدان بازگرداند. | ## بخش 2: سید هاشم آقاجری | دادگاه همدان رأی قبلی خود را تأیید نمود؛ دیوان عالی نیز به‌دلیل بی‌توجهی صورت‌گرفته به ایرادات وارده، رسیدگی به پرونده را به دادگستری تهران محول کرد. انتقاد محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت ایران و اعتراض سیدعلی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران و هاشمی شاهرودی رئیس قوهٔ قضائیه مبنی بر این‌که اتهام مذکور از لحاظ فقهی از موارد ارتداد نیست از عوامل حساسیت بر روی حکم این پرونده بود. او سرانجام توسط قاضی اسلامی به جرم «اهانت به مقدسات»، «تبلیغ علیه نظام» و «نشر اکاذیب» به سه سال زندان، دو سال تبعید داخلی و نیز پنج سال ممنوعیت از تدریس محکوم گردید. پس از صدور رای دادگاه، و با موافقت قاضی پرونده با تبدیل قرار بازداشت به وثیقه، او با قرار وثیقه ۹۷ میلیون تومانی از زندان آزاد شد. واکنش‌ها به حکم اعدام هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود به این حکم با عنوان «بی‌تدبیری قوه قضائیه» یاد می‌کندکارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، خاطره پنجشنبه ۱۶ آبان ۱۳۸۱ و به واکنش بعضی از سیاسیون می‌پردازد. قبلا همراه دکتر علی‌اکبر ولایتی، مشاور بین‌الملل رهبری با آقای سید محمود شاهرودی، رئیس قوه قضائیه برای جلوگیری از حکم اعدام مذاکره کرده بودند و ایشان نپذیرفته‌اند.»کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، خاطره شنبه دوم آذر ۱۳۸۱ هاشمی همچنین به جلسه خصوصی خود با رهبر اشاره می‌کند که در آن رهبر گفته «در مورد حکم اعدام آقای آقاجری راضی نیستند. ولی مصلحت نمی‌دانند نظرشان را بگویند که باعث تضعیف قوه قضاییه می‌شود و تا حدودی حکم با نظر مساعد آقای هاشمی شاهرودی، رئیس قوه قضاییه صادر شده است». هاشمی رفسنجانی اشاره می‌کند که عباسعلی علیزاه رئیس وقت دادگستری تهران هم «همین مساله را گفته است و مصلحت نمی‌داند فورا عفو بشود و راهکار درست را این می‌دانند که در دادگاه تجدیدنظر حکم اصلاح شود.» کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، خاطره سه‌شنبه ۲۱ آبان ۱۳۸۱ همچنین هاشمی در کتاب خاطرات خود روز ۲۱ مرداد ۱۳۸۱ نوشت : آیت‌الله منتظری در جواب سؤالی از آقای [هاشم] آقاجری دفاع کرده و او را مستحق کیفر ندانسته است. | ## بخش 3: سید هاشم آقاجری | پرونده‌های قضایی دیگر آقاجری بعد از ارائهٔ سخنرانی در سال ۱۳۹۱ که در مراسم حمایت از دوساله‌شدن روزه‌داری اعتراضی مصطفی تاج‌زاده، انجام گرفته بود، به دادگاه احضار شد و در تابستان ۱۳۹۳، شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب، وی را به جرم تبلیغ علیه نظام، به یک سال حبس تعزیری محکوم کرد. او به این حکم اعتراض کرد اما هیچگاه جواب این پرونده به او ابلاغ نشد و تا سال ۱۳۹۹ هیچگونه ابلاغی به او برای تحمل حبسش اعلام نشد. او در آیان ۱۳۹۸ در پی اعتراضات در ایران، بیانیه‌ای صادر کرد که در تیر ۱۳۹۹ به خاطر آن بیانیه تحت تعقیب قضایی قرار گرفت. آقاجری در ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ در اولین همایش مجازی «گفت‌وگو برای نجات ایران» شرکت کرد. او به خاطر شرکت در این همایش، در روز ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲، آقاجری بار دیگر به دادگاه انقلاب احضار شد. آثارشناسی تألیف مقدمه‌ای به مناسبات دین و دولت در ایران عصر صفوی، تهران: انتشارات طرح نو، ۱۳۸۹مقدمه‌ای به مناسبات دین و دولت در ایران عصر صفوی، هاشم آغاجری، تهران: انتشارات طرح نو، ۱۳۸۹، شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۴۸۹-۰۴۱-۳ از انجمن حجتیه تا سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی: خاطرات دکتر هاشم آقاجری (۱۳۳۶–۱۳۵۸)، (در گفتگو با:) حسین سپهرآزاد (میرزایی)، تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۹ تاریخ و فرهنگ: مجموعه مقالات، تهران: انتشارات پنجره، ۱۳۸۴ آقاجری: متن کامل سخنرانی همدان، لایحهٔ دفاعیه، کیفرخواست و…، (گردآوری:) پوریا حاجی‌زاده و پردیس حاجی‌زاده، تهران: انتشارات جامه‌دران، ۱۳۸۲آغاجری: متن کامل سخنرانی همدان، لایحهٔ دفاعیه، کیفرخواست و... ، هاشم آغاجری، (گردآوری:) پوریا حاجی‌زاده و پردیس حاجی‌زاده، تهران: انتشارات جامه‌دران، ۱۳۸۲، شابک: ۹۶۴-۵۸۵۸-۲۹-۱ دین، قدرت و ثروت: محاکمه و دفاعیات، تهران: مؤسسهٔ نشر و تحقیقات ذکر، ۱۳۸۲ حکومت دینی و حکومت دموکراتیک: مجموعه مقالات، (زیر نظر شورای بررسی)، تهران: مؤسسهٔ نشر و تحقیقات ذکر، ۱۳۸۱ کنش دین و دولت در ایران عصر صفوی، تهران: مرکز بارشناسی اسلام و ایران، ۱۳۸۰ شریعتی: متفکر فردا (مجموعه مقالات)، تهران: مؤسسهٔ نشر و تحقیقات ذکر، ۱۳۷۹ ترجمه دین و دولت و کاربست شریعت، محمد عابدالجابری، تهران، انتشارات کویر، ۱۴۰۴ مفهوم‌شناسی تاریخ؛ راهنمای مطالعات تاریخی، آلن مانزلو، تهران: نشر نو، ۱۴۰۳ تاریخ متن نظریه؛ مورخان و چرخش زبانی، الیزابت کلارک، تهران: انتشارات مروارید، ۱۳۹۸ برآمدن جامعه شناسی تاریخی، دنیس اسمیت، تهران: انتشارات مروارید، ۱۳۹۲ بینش و روش در جامعه‌شناسی تاریخی، تدا اسکاچپول، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۸بینش و روش در جامعه‌شناسی تاریخی، تدا اسکاچپول، هاشم آغاجری، تهران: نشر مرکز، ۱۳۸۸، شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۲۱۳-۰۴۵-۰ تغییرات اجتماعی–اقتصادی در ایران عصر صفوی (قرن شانزدهم و هفدهم میلادی)، داریوش نویدی، تهران: نشر نی، ۱۳۸۶تغییرات اجتماعی–اقتصادی در ایران عصر صفوی (قرن شانزدهم و هفدهم میلادی)، داریوش نویدی، هاشم آغاجری، تهران: نشر نی، ۱۳۸۶، شابک: ۹۶۴-۳۱۲-۹۱۰-۱ تاریخ‌نگاری و جامعه‌شناسی تاریخی، گری جی. | ## جمع‌بندی | همیلتون (و دیگران)، تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۵تاریخ‌نگاری و جامعه‌شناسی تاریخی، گری جی.