موضوع مقاله: دانشگاه بیرجند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشگاه بیرجند | مقدمه: دانشگاه بیرجند در حال حاضر با ۱۱ دانشکده و پنج پردیس در شهرستان‌های استان عهده‌دار ۱۴٬۰۰۰ دانشجو می‌باشد. | ## بخش 1: دانشگاه بیرجند | بنابر رتبه‌بندی دانشگاه‌های دنیا سال ۲۰۱۷ توسط نظام رتبه‌بندی تایمز، دانشگاه بیرجند در بین حدود ۱۱۰۰ دانشگاه برتر دنیا قرار داشت و دارای رتبه ۱۵ ملی بود و براساس رتبه‌بندی برترین دانشگاه‌های جوان جهان در سال ۲۰۱۹ توانست موفق به کسب رتبه دهم در میان ۱۳ دانشگاه ایران شود. دانشگاه بیرجند در مهر ماه ۱۳۵۶، با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در رشته‌های شیمی، فیزیک و ریاضی، در دانشکده علوم، رسماً فعالیت خود را آغاز نمود. به تدریج با تأسیس آموزشکده کشاورزی (سال ۱۳۵۸)، آموزشکده فنی (سال ۱۳۶۷) و دانشکده ادبیات (سال ۱۳۶۸)، موقعیت علمی آن گسترش یافته و در سال ۱۳۶۸ به مجتمع آموزش عالی و در سال ۱۳۷۱ به دانشگاه بیرجند ارتقا یافت.پایگاه اطلاع‌رسانی دانشگاه بیرجند دانشکده‌ها و آموزشکده‌ها در حال حاضر دانشگاه بیرجند از ۱۱ دانشکده و ۳ آموزشکده بشرح زیر تشکیل شده است: دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر سال تأسیس ۱۳۹۰ مجموعه دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه بیرجند، به عنوان گسترده‌ترین و مجهزترین واحد آموزشی و پژوهشی استان پهناور خراسان جنوبی در حوزه تخصصی مهندسی برق، با همکاری بیش از ۳۵ عضو هیئت علمی تمام وقت و جمعی از مهندسین مجرب و بهره‌مندی از آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های کارآمد، فعالیت دارد. در حال حاضر در این دانشکده قریب به ۱۰۰۰ دانشجو در دوره‌های کارشناسی الکترونیک، مخابرات، کنترل، قدرت، نرم‌افزار، سخت‌افزار کامپیوتر و فن‌آوری اطلاعات و حدود ۲۰۰ دانشجوی تحصیلات تکمیلی (ارشد و دکتری) تحصیل می‌کنند. با توجه به ایجاد رشته‌های جدید و پذیرش دانشجو در مقاطع کارشناسی، با تأیید شورای گسترش آموزش عالی در اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۲ به دانشکده مهندسی تکنولوژی تبدیل شد. سرانجام در سال ۱۳۸۲ در راستای اصلاح طرح جامع دانشگاه بیرجند و بر اساس تصویب دفتر امور آموزش عالی سازمان مدیریت به دانشکده مهندسی تغییر نام یافت. اولین دوره دکترا در رشته مهندسی مکانیک از مهرماه ۱۳۸۷ آغاز شد و دومین دوره دکترا در رشته مهندسی برق از بهمن ماه ۱۳۹۰ پذیرش دانشجو داشت. به دلیل ارتقا سطح مهندسی برق این دانشگاه در سال ۱۳۹۰ این دانشکده مستقل شد و لذا دانشکده مهندسی دانشگاه بیرجند در این سال به دو دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر و دانشکده مهندسی (مکانیک و عمران و معدن) تقسیم شد. جایگاه رشته‌های مهندسی دانشگاه بیرجند به لحاظ تجهیزات و تنوع کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها در منطقه منحصر به فرد است، که از مهاجرت ناخواسته خیل عظیمی از جوانان نخبه مهندسی این منطقه به شهرهای بزرگ در مقطع کارشناسی جلوگیری نموده و قبولی فارغ‌التحصیلان این دانشکده در مقاطع تحصیلی بالاتر بیانگر عملکرد مثمر ثمر و کیفی رشته‌های مهندسی دانشگاه بیرجند می‌باشد. دانشکده علوم مقاطع: کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکترا گروه‌ها: فیزیک، شیمی، زمین‌شناسی و زیست‌شناسی دانشکده علوم پایه دانشگاه بیرجند به عنوان اولین دانشکده این دانشگاه در سال ۱۳۵۴ پایه‌گذاری شد و در سال ۱۳۵۶ با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در سه رشته شیمی، فیزیک و ریاضی شروع به کار نمود. | ## بخش 2: دانشگاه بیرجند | با تأسیس دانشکده علوم ریاضی و آمار گروه‌های مربوط از دانشکده علوم مستقل شده است. به تدریج، با افزوده‌شدن رشته‌های کتابداری و اطلاع‌رسانی، تربیت‌بدنی و علوم ورزشی و تاریخ فعالیت‌های آموزشی دانشکده، گسترش یافت. در طی سال‌های دههٔ ۸۰، رشته‌های دیگری از زیرمجموعه علوم انسانی همچون: «جغرافیا در دو گرایش برنامه‌ریزی روستایی و برنامه‌ریزی شهری، حقوق، علوم سیاسی، فلسفه و کلام اسلامی، روان‌شناسی، مدیریت آموزشی، مترجمی زبان انگلیسی و ادبیات انگلیسی» در مقطع کارشناسی ایجاد شد. در سال ۱۳۹۰ نیز رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در مقطع دکترای تخصصی، در این دانشکده دایر شد. در سال ۱۳۸۶ دو دانشکده «علوم تربیتی و روان‌شناسی» و «تربیت‌بدنی و علوم ورزشی» از این دانشکده مستقل شدند. همچنین محمدحسن گنجی، پدر علم جغرافیای کشور، در ارتقای سطح این گروه نقش بسزایی داشته‌اند. دانشکده کشاورزی گروه‌های آموزشی: مهندسی آب، علوم دامی، زراعت مقاطع: کارشناسی تا دکترا آموزشکده کشاورزی مجتمع آموزشی عالی بیرجند در سال ۱۳۵۸ با پذیرش دانشجو در دوره کاردانی تکنسین عملی کشاورزی تأسیس شد و فعالیت خود را در مرکز آموزش کشاورزی محمدیه با پذیرش ۳۳ دانشجو آغاز نمود. در سال ۱۳۶۰ رشته کاردانی امور زراعی با نظام آموزشی ثلثی به رشته‌های آن اضافه شد و تا سال ۱۳۶۵ با همان وضعیت به فعالیت خود ادامه داد و در این سال نظام آموزشی ترمی جایگزین آن شد. در سال ۱۳۷۱ با تغییرات پیشنهادی شورای عالی برنامه‌ریزی مبنی بر تغییر عناوین رشته‌ها، رشته کاردانی امور زراعی به تکنولوژی تولیدات گیاهی و کاردانی امور فنی کشاورزی به تکنولوژی آب تغییر نام یافت و با نام جدید به فعالیت خود در آموزشکده کشاورزی ادامه داد. در نهایت در سال ۱۳۷۲ با پذیرش دانشجو در رشته زراعت و اصلاح نباتات در مقطع کارشناسی، آموزشکده کشاورزی بیرجند به سطح دانشکده ارتقا یافت و گروه آموزشی زراعت و اصلاح نباتات تأسیس گردید. | ## بخش 3: دانشگاه بیرجند | مکان این دانشکده تا مهر ماه ۱۳۹۸ در مرکز شهر بیرجند (تقاطع خیابان دانشگاه و خیابان ۱۷ شهریور، جنب ادارهٔ کل دارایی) پردیس شهدا قرار داشت و در حال حاضر در محل پردیس علوم رفتاری (دانشکده ادبیات و علوم انسانی سابق) می‌باشد. گروه‌های آموزشی: روان‌شناسی و مشاوره، علوم تربیتی و علم اطلاعات و دانش‌شناسی کتابداری گروه پژوهشی: مطالعات جوانان مقاطع: در کارشناسی: روان‌شناسی، علوم تربیتی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی (کتابداری) در کارشناسی‌ارشد: روان‌شناسی تربیتی، برنامه‌ریزی درسی، مدیریت آموزشی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی در دکتری: برنامه‌ریزی درسی دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی تعداد عضو هیئت علمی: ۸ مقاطع: کارشناسی کارشناسی ارشد دکترا دانشگاه بیرجند از لحاظ امکانات ورزشی جزو ۱۰ دانشگاه برتر کشور می‌باشد که برگزاری مسابقات کشوری و منطقه‌ای دلیلی بر این مدعاست دانشگاه بیرجند میزبان یازدهمین المپیاد ورزشی دانشجویان دختر کشور در سال ۱۳۹۱ بوده است. رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه بیرجند از سال ۱۳۷۴ با کسب مجوز از شورای گسترش آموزش عالی با گزینش ۳۰ دانشجو در دوره روزانه در دل دانشکده ادبیات و علوم انسانی تأسیس گردید. در سال ۱۳۸۸ دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی به‌طور کامل از دانشکده ادبیات و علوم انسانی منفک گردید. پردیس امیرآباد دانشکده‌های مرتبط با کشاورزی در پردیس امیرآباد قرار دارد و به‌طور مستقل دارای امکانات ورزشی و مذهبی و خوابگاهی است. پردیس شهداء دانشکده‌های علوم تربیتی و هنر در مرکز شهر بیرجند در خیابان دانشگاه واقع شده‌اند آموزشکده‌های اقماری دانشکده‌های اقماری دانشگاه بیرجند تحت عنوان آموزشکده در شهرستان‌های استان خراسان جنوبی در شهرهای فردوس-نهبندان-سرایان و سربیشه قراردارند. به‌طور کلی دانشگاه بیرجند در شهرستان بیرجند هیچ گونه پذیرش در رشته‌های کاردانی (فوق دیپلم) و کارشناسی ناپیوسته ندارد و ارائه این رشته‌ها در آموزشکده‌های اقماری است. دانشگاه بیرجند در مرکز استان تنها داوطلبان را برای دوره‌های لیسانس و بالاتر پذیرش می‌کند و دوره‌های فوق دیپلم و کارشناسی ناپیوسته مربوط به آموزشکده‌های شهرستان‌های استان است. این دانشگاه با توسعه ارتباطات علمی و بین‌المللی در قالب تفاهم نامه‌هایی با دانشگاه‌های بزرگ جهان برای تبادل استاد و دانشجو آمادگی پذیرش دانشجو علی‌الخصوص از کشورهای همسایه را دارا است. | ## جمع‌بندی | روسای دانشگاه اطلاعات روسای دانشگاه بیرجند به شرح زیر است: ردیف نام مدت فعالیت ۱ محمدحسن گنجی (پدر علم جغرافیای ایران) ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ ۲ ابراهیم بهنام دهکردی (دکترای ریاضی) ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ ۳ غلامحسین رونقی (دکترای شیمی) ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲ ۴ جمشید درویش (دکترای زیست‌شناسی) ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۶ ۵ غلامحسین رونقی (دکترای شیمی) ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۹ ۶ جلال شخص امام پور (دکترای شیمی) ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۱ ۷ محمدحسن کریم پور (دکترای زمین‌شناسی) ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۷ ۸ غلامرضا محتشمی برزادران (دکترای آمار) ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۰ ۹ محمدرضا آقاابراهیمی (دکترای مهندسی برق) ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ ۱۰ محمدرضا میری (دکترای ریاضی) ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ ۱۱ خلیل خلیلی (دکترای مکانیک) ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶۱۲احمد خامسان (دکترای روان‌شناسی) تا۱۴۰۰۱۳احمدلامعی گیو (دکترای زبان و ادبیات عرب)۱۴۰۰ تا کنون وضعیت در آمارهای دانشگاهی دانشگاه بیرجند در حال حاضر به عنوان قطب علمی آموزشی در شرق کشور شناخته می‌شود.