موضوع مقاله: ابوهریره | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابوهریره | مقدمه: نام کامل وی عبدالرحمن ابن صخر الدَوسی ابن ثعلبة ابن سلیم ابن فهم بوده و نسب او به قبیلهٔ ازد، یکی از قبائل دورافتادۀ یمن می‌رسد. | ## بخش 1: ابوهریره | نام وی در دوران پیش از اسلام، عبدالشمس بود که محمد برای مسلمان کردن وی، آن را به عبدالرحمن تغییر داد. وی در سال ۵۹ قمری، در هفتاد و هشت سالگی درگذشت.خالد، محمد، خالد، (رجال حول الرسول) ، دارالکتاب العربی، بیروت، لبنان، چاپ دوم سال ۱۹۷۳ مبلادی به (عربی).او با وجود رابطۀ خوبش با بنی‌امیه، مروان ابن الحکم را که در آن زمان، والی مدینه نبود، به‌خاطر مخالفت با دفن حسن ابن علی ابن ابی‌طالب در کنار جدش اینگونه توبیخ کرد: "تو در چیزی که به تو مربوط نیست دخالت می‌کنی، ولی می‌خواهی غایب را راضی کنی"، که منظورش از غایب، معاویه بود.8%A5%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%8A%D8%B2_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8 نام و کنیۀ ابوهریره نام او عبدالرحمان ابن صخر از فرزندان ثعلبة ابن سلیم ابن فهم ابن غنم ابن دَوس یَمانی و از قبیلۀ دَوس ابن عدنان ابن عبدالله ابن زهران ابن کعب ابن حارث ابن کعب ابن عبدالله ابن مالک ابن نصر سنوئة ابن ازد بود. ازد از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین قبیله‌های عرب است که به ازد ابن غوث ابن نبت ابن مالک ابن کهلان از عرب‌های قحطانی منسوب است.جمهرة انساب العرب، ص ۳۵۸ و ۳۶۰، ۳۶۱ و الاستیعاب ۴/۱۷۶۸ و تاریخ ابن خلدون ۲/۲۵۳ و نهایة الارب، ص ۹۱ و ۲۵۳ و معجم قبائل العرب القدیمه و الحدیثه ۱/۳۹۴ قول راجح دین‌پژوهان این است که اسم ابوهریره در دوران جاهلیت، عبدالشمس بوده است. وقتی او مسلمان شد، محمد او را عبدالرحمن نامید.المستدرک، ۳/۵۰۷ وی با گربه‌ای مأنوس بود و گربه در زبان عربی «هِرَّة» نامیده می‌شود و به همین دلیل، کنیه او به جای فرزند، به گربه‌اش منسوب شد و او را ابوهریره نام نهادند (قالَ ابوهریرة: «حَمَلْتُ هِرَّةً یَوْماً فِی کُمِّی إِلَی رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ: مَا هَذِهِ؟ | ## بخش 2: ابوهریره | ابوهریره به کنیه‌اش به‌معنای «پدر بچه‌گربه» معروف بود و با آن شناخته می‌شد و تقریباً نام اصلی او به فراموشی سپرده شده بود.المستدرک، ۳/۵۰۶ ابوهریره در ادب فارسی در گلستان سعدی آمده‌است: ابوهریره هر روز به خدمت مصطفی صلی الله علیه و آله آمدی. صاحبدلی را گفتند: بدین خوبی که آفتاب است، نشنیده‌ایم که کس، او را دوست گرفته است و عشق آورده. به دیدار مردم شدن، عیب نیست ولیکن نه‌چندان که گویند بس اگر خویشتن را ملامت کنی ملامت نباید شنیدت ز کسگلستان سعدی، باب دوم، در اخلاق درویشان، حکایت شمارهٔ ۲۹. دربارهٔ گربۀ ابوهریره در کتاب مناقب العارفین آمده‌است: روزی حضرت مصطفی در محراب مسجد قبا نشسته بود و اصحاب کرام در صحبت او حاضر آمده؛ از ناگاه ماری گریزان از در درآمد و در زیر دامن رسول پنهان شد؛ گفت: یا رسول اللّه! | ## بخش 3: ابوهریره | شکارم را در کارِ من کن که بچّگانم به گوشِ من‌اند؛ فرمود که تا جگربندی به وی دادند و او را خشنود کرده روانه کردند. اکنون بیرون آی و برو که دشمنت بازگشت و برفت؛ مار گفت: تا من نیز هنرِ خود را بنمایم و بروم. بر مثالِ کمری میانِ رسول را حلقه شد و می‌خواست که بیرحمانه زخمی زند؛ همانا که انگشت مبارکِ کهین را بر مار عرضه کرد تا بر آنجا زخمی زند و چون مار سر بیرون آورد تا زخمی زند، ابو هریره (که دوّاجِ «لکلّ امّة حکیم و حکیم امّتی ابو هریرة» دربرداشت و تاجِ عنایت بر فرقِ سرنهاده بود)، سرِ انبانِ مبارک را باز کرده، گربه سیاه بَرجست و آن مار را زیرِ پنجه خود پاره‌پاره کرده سوی رسول خرامید؛ همان لحظه فرمود که «حُبّ الهِرَّة من الایمان، تعشّقوا و لو بالهِرَّة: [= محبت گربه از ایمان است، عشق بورزید اگرچه به گربه]» و دستِ مبارک بر پشتِ او براند تا از برکت مالشِ آن دست، چندان که او را از بامهای بلند فرود اندازند، البتّه باید که بر سرِ پا ایستد و پشتِ او به زمین نرسد؛ و آن روز ابوهریره را دعاهای عظیم کرد و گویند بیست سی سر گربه در خانه خود می‌پرورد و هرکه را گربه بایست بودی، شکرانه گربه دادی و بچّه بستدی .مناقب العارفین، احمد بن اخی ناطور افلاکی (قرن 8هـ. | ## جمع‌بندی | در این باره مولوی نیز با بهره‌گیری از این ماجرا، اینگونه می‌سراید: بر هر گُلی خاری بوَد، بر گنج هم ماری بود شیرین مراد تو بود تلخی و صبرت آنِ من گفتم چو خواهی رنج من آن رنج باشد گنج من من بوهریره آمدم رنج و غمت انبان من پس دست در انبان کنم خواهنده را سلطان کنم مر بدر را بدره دهم چون بدر شد مهمان من هر چه دلم خواهد ز خور ز انبان برآرم بی‌خطر تا سرخ گردد روی من سرسبز گردد خوان مندیوان شمس، غزلیات، غزل شماره 1806.