موضوع مقاله: ماورای جو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماورای جو | مقدمه: لایه‌های جو زمین در مقیاس واقعی نشان داده شده‌اند اما ایستگاه فضایی بین‌المللی نه. | ## بخش 1: ماورای جو | ماورای جو به منطقه‌ای نسبتاً خلأ در گیتی گفته می‌شود که خارج از جو کره زمین است. عبارت ماورای جو، برای متمایز دانستن جو کره زمین با فضایی بالاتر از آن استفاده می‌شود، اما در اصل هیچ مرز مشخصی میان جو زمین و فضای بیرونی آن وجود ندارد ولی هرچه از فضا به اتمسفر زمین نزدیک‌تر شویم، چگالی بیشتر می‌شود؛ یعنی چگالی فضاهای دور از اتمسفر کمتر است. این مسئله اجازه می‌دهد بدون اصطکاک ستاره‌ها، سیارات و ماه در امتداد مدار (سیاره) خود حرکت کنند. کشف در سال ۳۵۰ قبل از میلاد، فیلسوف یونانی ارسطو، نظریه‌ای دربارهٔ هراس و گریز طبیعت از تهی بودن‌ها و خلاء ارائه داد. این مفهوم در سدهٔ پنجم پیش از میلاد از سوی فیلسوف یونانی، پارمنیدس، ارائه شد و او بر پایه این انگاره، احتمال وجود خلاء در فضا را مردود می‌انگاشت. چندین نامگذاری برای مرز استاندارد وجود دارد که عبارتند از: فدراسیون بین‌المللی هوانوردی خطی به‌نام خط کارمان را به‌عنوان مرز معرفی کرده‌است. ایالات متحده آمریکا افرادی که بالاتر از ارتفاع ۵۰ مایلی (۸۰ کیلومتر) سفر می‌کنند را به عنوان فضانورد تعیین کرده‌است. اجزای موجود در فضا کهکشان‌ها: کهکشان‌ها سامانه‌هایی بزرگ و با اندازه و مرزی مشخّص هستند که از ستاره‌ها، بقایای ستاره‌نماها (شبه‌ستاره‌ها)، مادهٔ تاریک، گازها و گرد و غبارهای میان‌ستاره‌ای که با نیروهای گرانشی به گرد هم آمده‌اند، تشکیل یافته‌اند. ستاره‌ها: ستاره یک گویِ پرنور و بسیار داغ از پلاسما است که انسجام خود را توسط نیروی گرانش حفظ می‌کند. سایر ستارگان که در شب از روی زمین قابل دیدن هستند، به دلیل فاصلهٔ بسیار دورشان به شکل نقاطی ثابت و روشن دیده می‌شوند. | ## بخش 2: ماورای جو | سیاره‌ها: سیاره یک جِرم آسمانی است که در حرکتی مداری به دورِ یک ستاره یا بقایای ستاره‌ای می‌گردد. سیارک‌ها: اندازه‌گیری‌های نجومی نشان می‌دهد که فاصلهٔ میان سیارهٔ مریخ و سیارهٔ مشتری بسیار زیاد است. هم‌چنین، بررسی‌ها نشان داده که در فاصلهٔ بین این دو سیاره، قطعه‌های سنگی و فلزیِ بسیاری که قطر آن‌ها از چند سانتی‌متر تا صدها کیلومتر متفاوت است و به آن‌ها سیارک می‌گویند، در روی یک مدار و در جهت حرکت سایر سیاره‌ها به دورِ خورشید می‌گردند. در صورتی که این سنگ‌ها بزرگ باشند، می‌سوزند و نوری ایجاد می‌کنند که از زمین قابل دیدن است. به این نورها شهاب و به قطعه‌سنگ‌های بزرگی که از جوّ هم می‌گذرند و با زمین برخورد می‌کنند، شهاب‌سنگ می‌گویند. دنباله‌دارها: این اجرام از جنس غبار و یخ‌اند و تا حدی به گلولهٔ برف گل‌آلود شباهت دارند. بعضی از دنباله‌دارها را که به کرهٔ زمین نزدیک می‌شوند، می‌توان با چشم هم دید؛ اما بیش‌تر آن‌ها را باید با تلسکوپ ببینیم. وقتی دنباله‌دارها به خورشید نزدیک شوند، یخ آن‌ها دراز می‌شود و دُم درازی به طول هزاران کیلومتر می‌سازند. سنگ‌هایی که فضانوردان از ماه به زمین آورده‌اند، نشان می‌دهد که مواد سازندهٔ این قمر مانند مواد سازندهٔ زمین و سیارک‌ها است. مادهٔ تاریک: مادهٔ تاریک نوعی از ماده است که فرضیهٔ وجود آن در اخترشناسی و کیهان‌شناسی ارائه شده‌است تا پدیده‌هایی را توضیح دهد که به نظر می‌رسد ناشی از وجود میزان خاصی از جرم باشند که از جرم موجودِ مشاهده‌شده در جهان بیشتر است. | ## بخش 3: ماورای جو | اگر تلسکوپ ساده، یا دوربین دوچشمی قوی داشته باشید و با آن به نقطه‌ای از آسمان نگاه کنید، ستاره‌های بیشتری را می‌بینید. ستاره شناسان، به کمک تلسکوپ و ابزارهای علمی مختلف و بهره‌گیری از دانش فیزیک، شیمی و ریاضیات، نکته‌های زیادی را دربارهٔ ستاره‌ها دریافته‌اند. پس وقتی ستاره‌ای پرنورتر از ستاره دیگر به نظر می‌رسد؛ معنایش آن است که یا جرم بیشتری دارد یا فاصلهٔ کم تری با زمین دارد. دما: ستاره‌ها با وجود آن که به صورت نقطه‌های نورانی به چشم می‌آیند، در مقابل تلسکوپ‌های قوی، به رنگ‌های آبی مایل به سفید، سبز کم رنگ، زرد یا نارنجی مایل به قرمز دیده می‌شوند. ستاره شناسان، از روی رنگ هر ستاره، مقدار دمای سطحی آن را تعیین می‌کنند (مانند لامپ‌های برق و سیم ملتهب شدهٔ اجاق برقی). ستارهٔ زرد رنگی مانند خورشید، نسبتاً داغ محسوب می‌شود و دمای سطحی آن را در حدود ۶۰۰۰ درجه می‌دانند. در عوض، ستاره‌های آبی بسیار داغند و دمای سطحی آن‌ها به ۲۰ تا ۳۵ هزار درجه می‌رسد. وجود این نوارها نشان می‌دهد که بعضی از طول موج‌های نور محو شده یا آن که توسط گازهای موجود در اتمسفر ستاره جذب شده‌اند. هر عنصر (هیدروژن، هلیوم، کلسیم و …) دارای نوارهای تیرهٔ مخصوص به خود است (مانند بارکد روی کالاها). | ## جمع‌بندی | یونانی‌ها، اعراب، مصری‌ها و چینی‌ها نام‌های خاصی را برای هر صورت فلکی دارند (در ایران، هنوز نام‌های عربی کاربرد دارد).