موضوع مقاله: الفبای سریانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الفبای سریانی | مقدمه: الفبای سُرْیانی خطی است که عمدتاً برای نگارش زبان سریانی از حدود سدهٔ یکم میلادی مورد استفاده قرار می‌گیرد. | ## بخش 1: الفبای سریانی | این الفبا یکی از خطوط ابجد سامی محسوب می‌شود که از الفبای آرامی و الفبای تدمری گرفته شده‌است و مشابهت‌هایی با الفبای فنیقی، عبری، عربی و الفبای سنتی مغولی دارد. اکثر حروف آن به هم پیوسته‌اند ولی برخی حروف به حروف پیشین یا پسین خود نمی‌چسبند و هر واژه با یک فاصله از واژهٔ دیگر متمایز می‌شود. همهٔ ۲۲ حرف الفبای سریانی بی‌صدا هستند، اگرچه نشانه‌های متمایزکنندهٔ اختیاری برای نشان‌دادن واکه و سایر ویژگی‌های زبانی وجود دارد. هنگامی که زبان عربی در هلال حاصل‌خیز به‌عنوان زبان غالب تثبیت شد، متون با زبان عربی و به خط سریانی نوشته می‌شدند. تاریخچه با انقراض دولت تدمیر، خط پالمیری به کلی از میان نرفت؛ زیرا به عقیدهٔ اکثر خَط‌شناسان، از نیمهٔ اول قرن اول میلادی، خط دیگری از آن مشتق شد که در تمدن خاورمیانه نقش عمده‌ای بازی کرد و هنوز به نام خط سریانی مورد استفاده است. ظاهراً نخستین اثری که به زبان سریانی در دست است، نوشتهٔ بسیار مختصری است که در بیت‌المقدس یافت شده و به زبان سریانی یا آرامی است. زیرا هنگامی که مسیحیان در شرق انتشار یافتند، برای ضبط آثار دینی یا برای تبلیغات خویش به سریانی روی آوردند. | ## بخش 2: الفبای سریانی | اولین دستهٔ این مسیحیان، پیروان نستوریوس بودند که از قرن پنجم میلادی به بعد در شرق قدرت عظیمی یافتند و خط استرانگلو را گرفته با اندک تغییری وسیلهٔ زبان خود که یک لهجهٔ سریانی شرقی بود، قرار دادند. یعقوبیان از خطی استفاده می‌کردند که ظاهراً از استرانگلوی نسخی مشتق است و سرتو خوانده می‌شود. این خط و نیز تمدن سریانی به‌خصوص توسط مارونیان که شعبه‌ای از یعقوبیان‌اند به اروپاییان شناسانده شد. اغلب اشکالاتی که از نظر تشابه برخی حروف یا ضبط نکردن مصوت‌های کوتاه گریبانگیر خط عربی است، در سریانی نیز موجود است. اما این روش به‌زودی متروک شد و سریانیان آن را به منظور دیگری، یعنی برای روشن ساختن شکل‌های گوناگون صرفی به کار بردند. این نقطه‌ها که گاه به منظور صرف، گاه برای حرکات و گاه برای متمایز کردن برخی حروف از هم به کار می‌روند با وجود اینکه اشکالات و اشتباهات فراوانی را باعث می‌گردند، باز خط سریانی را بسیار کامل و دقیق ساخته‌اند.راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عرب جاهلی، ص ۶۵ و ۶۶. اگرچه در حال حاضر از استرانگلو برای نوشتن سریانی استفاده نمی‌شود، اما این گونه از الفبا از سدهٔ دهم میلادی همواره مورد استفاده بوده‌است. | ## بخش 3: الفبای سریانی | امروزه نیز برخی از انتشارات آکادمیک همچون دانشگاه لیدن برای انتشار پشیطتا و یا انتشار کتیبه‌های سریانی از استرانگلو استفاده می‌کنند. مدنحایا لهجهٔ سریانی شرقی معمولاً به گونهٔ ( ، به‌معنای شرقی) از الفبای سریانی نوشته می‌شود. دیگر نام‌های این گونه از خط عبارتند از ( به‌معنای محاوره، معمولاً به‌صورت معاصر ترجمه می‌شود؛ بازتاب‌دهندهٔ این است که زبان آرامی نو به این خط نوشته می‌شود، ( ( به‌معنای آشوری, با نام سنتی برای الفبای عبری اشتباه نشود)، ( , به‌معنای کلدانی), و، اشتباهاً، «نسطوری» (اصطلاحی که در اصل برای اشاره به کلیسای مشرق در شاهنشاهی ساسانی مورد استفاده قرار گرفته‌بود). واکه‌ها خط شرقی از سیستمی برای اعراب‌گذاری استفاده می‌کند که با استفاده از نقطه‌هایی در بالا و پایین حروف، واکه‌ها را مشخص می‌کند: یک نقطه در بالا و یک نقطه در پایین حرف نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت a یا ă که (، خوانده می‌شود)، دو نقطهٔ مورب در بالای حرف نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت ā یا â یا å که (، خوانده می‌شود)، دو نقطهٔ افقی در پایین حرف نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت e یا ĕ که , یا , خوانده می‌شود؛ همچنین گاهی به‌صورت تلفظ شده و به‌گونهٔ i حرف‌نویسی می‌شود)، دو نقطهٔ مورب در پایین حرف نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت ē که , یا , خوانده می‌شود)، حرف و با یک نقطه در پایین آن نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت ū یا u که , یا , خوانده می‌شود)، حرف و با یک نقطه در بالای آن نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت ō یا o که , یا , خوانده می‌شود)، حرف ی با یک نقطه در پایین آن نشان‌دهندهٔ ، نویسه‌گردانی‌شده به‌صورت ī یا i که , خوانده می‌شود). سرتو لهجهٔ سریانی غرقی معمولاً به گونهٔ (، به‌معنای سطر) ز الفبای سریانی نوشته می‌شود. دیگر نام‌های این گونه از خط عبارتند از ، به‌معنای ساده، یا خط مارونی، یا یعقوبی (هرچند که لفظ «یعقوبی» توهین‌آمیز تلقی می‌شود). حروف الفبا الفبای سریانی شامل حروف زیر است که گونهٔ الفبایی آن (در حالت غیر چسبیده) را نشان می‌دهد. | ## جمع‌بندی | .) به حرف پس از خود نمی‌چسبند، این حروف با علامت * در جدول زیر مشخص شده‌اند: نامنویسهآوامعادل فنیقیمعادل آرامیمعادل عبریمقدار عددیحرف‌نویسیآی‌پی‌ای یا * 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلʾیا ā یا سکوت خوانش مادر: ۱ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , , )سخت: نرم: یا ۲ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , , , )سخت: نرم: ۳* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , , )سخت: نرم: ۴* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۵* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلهمخوان: خوانش مادر: یا (همچنین یا )همخوان: خوانش مادر: یا ۶* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۷ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل, , یا ۸ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۹ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلهمخوان: خوانش مادر: (همچنین )همخوان: خوانش مادر: یا ۱۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , )سخت: نرم: ۲۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۳۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۴۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۵۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۶۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۷۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , , , )سخت: نرم: ۸۰* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۹۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۱۰۰* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل۲۰۰ 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسل (همچنین )۳۰۰* 30x30پیکسل30x30پیکسل30x30پیکسلسخت: نرم: (همچنین , )سخت: نرم: ۴۰۰ یادداشت‌ها: در میان بیش‌تر گویشوران آرامی جدید آشوری آوای حنجره‌ای در به‌صورت [ei], [ai] یا [e] ادا می‌شود و بستگی به گویش دارد.