موضوع مقاله: سده ۲۵ (پیش از میلاد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سده ۲۵ (پیش از میلاد) | مقدمه: - سده‌های دیگر) قرن ۲۵ پیش از میلاد، سال‌های بین ۲۵۰۰ تا ۲۴۰۱ پیش از میلاد را شامل می‌شود. | ## بخش 1: سده ۲۵ (پیش از میلاد) | رخدادها ۲۹۰۰-۲۳۳۴ (پیش از میلاد)؛ جنگهای خاندانی آغازین در میانرودان حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد: برنج برای اولین بار به مالزی معرفی شد حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: مدارس کتابت در سراسر سومر شکوفا می‌شوند. ۲۵۰۰ (پیش از میلاد)؛ ساخت یک نشان استوانه‌ای در سومر، اکنون در موزه هنر متروپولیتن در شهر نیویورک نگهداری می‌شود. حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: حفاری و توسعه سرداب حل-سفلینی در پائولا، مالت، یک مجموعه معبد زیرزمینی که بعداً به عنوان گورستان مورد استفاده قرار گرفت. حدود ۲۵۰۰ تا ۲۲۵۰ پیش از میلاد: لوح‌های ابلا در شهر باستانی ابلا، سوریه جمع‌آوری شدند. این لوح‌ها که توسط باستان‌شناس ایتالیایی پائولو ماتیای و تیمش در سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۵ کشف شدند، به عنوان اولین، اگر نگوییم قدیمی‌ترین، کتابخانه غیرفعال در نظر گرفته می‌شوند، زیرا کتابخانه صومعه سنت کاترین (۵۶۵) قدیمی‌ترین کتابخانه فعال است. حدود ۲۵۰۰ تا ۲۰۰۰ پیش از میلاد: موهنجو-دارو حدود ۱۸ کیلومتر مربع (۷ مایل مربع) وسعت و حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار نفر جمعیت دارد. ۲۴۹۴ (پیش از میلاد)؛ پایان دودمان چهارم و آغاز دودمان پنجم در مصر باستان، آغاز ساخت هرم‌ها. | ## بخش 2: سده ۲۵ (پیش از میلاد) | حدود ۲۴۹۴–۲۳۴۵ پیش از میلاد: «مجسمه‌سازان در حال کار»، نقش برجسته از سقاره، سلسله پنجم. اکنون در موزه مصر، قاهره، مصر قرار دارد حدود ۲۴۹۴–۲۳۴۵ پیش از میلاد: کاتب نشسته، مجسمه‌ای که در سقاره، سلسله پنجم مصر یافت شده است، ساخته می‌شود. ۲۴۶۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز دودمان ششم در مصر باستان ۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ بر سر کار آمدن دودمانی تازه در میانرودان ۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ کیش از قبیله‌ای که از کوه‌های کردستان امروزی آمده‌بودند شکست خورد؛ عیلامی‌ها بر بخش‌هایی از سومر چیره‌شدند. ۲۴۱۰ (پیش از میلاد)؛ پادشاهان سومر از اینکه خودبه‌خود خدای شهر باشند دست‌کشیدند. حدود ۲۴۰۰ تا ۲۲۰۰ پیش از میلاد: ساخت استون‌هنج فرهنگ یادگار سنگی از اسپانیا به ایرلند رفت و در میان اروپا و غرب مدیترانه نیز پخش‌شد. نشانه‌های آغازین فرهنگ تبرزین در قفقاز ایلوری‌ها و دیگران در ایتالیا جاگیر شدند. مردمانی که از شیوه سفالگری پیش‌دودمانی مصری سود می‌بردند در جنوب شرقی اسپانیا در کرانه مدیترانه جاگیر شدند. | ## بخش 3: سده ۲۵ (پیش از میلاد) | چهره‌های برجسته ۲۴۹۱ (پیش از میلاد)؛ امپراتورِ اسطوره‌ای چین هوانگ‌تی ۲۴۹۰ (پیش از میلاد)؛ منکائورا فرعون مصر باستان ۲۴۷۵ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاف فرعون مصر باستان ۲۴۶۵ (پیش از میلاد)؛ اوسرکاف فرعون دودمان پنجم ۲۴۵۸ (پیش از میلاد)؛ ساهوره فرعون مصر باستان ۲۴۴۶ (پیش از میلاد)؛ نه‌فه‌ریرکاره کاکای فرعون مصر باستان ۲۴۲۶ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاره ایسی فرعون مصر باستان ۲۴۱۹ (پیش از میلاد)؛ ره‌نه فه‌رف فرعون مصر باستان ۲۴۱۶ (پیش از میلاد)؛ نیوسرره فرعون مصر باستان نوآوری‌ها، یافته‌ها، آشنایی‌ها تمدن هاراپایی در اوج خود ۴۸۰هزار کیلومتر مربع راز یر پوشش گرفته‌بود. مرکز این تمدن دره رود سند بود ولی باشندگان این تمدن از کرانه مکران و بلوچستان، افغانستان تا شرق پنجاب و کوچ (هند) و سئورشترا پراکنده شده بودند. شهرهای اینان هاراپا؛ موهنجودارو، کالیبانگان، دولاویرا و بندرهایی چون لوتال و سوتکاکوه و سوتکاگین‌دور بود، افزون برآن چندین روستا. دو شهر اصلی این شهریگری از سامانه پساب، نمونه آغازین سکه، برنز و هیروگلیف بهره‌مند بود. ساختار مهرابه‌ها و نیایشگاه‌ها این تمدن را با آنچه در یاجورودا گفته‌شده هماهنگ می‌سازد. ساحورع اولین پادشاه شناخته شده‌ای است که از نیروی دریایی دریاهای آزاد برای حمل و نقل سربازان از طریق دریا استفاده کرد. | ## جمع‌بندی | پیکره‌های مرمرین کیکلادی، استفاده از هر دو ساز نی و کیتارا را به تصویر می‌کشند.(باستان‌شناسی المپیک ۱۹۸۸) قدیمی‌ترین چوب اسکی باقی‌مانده تقریباً در همین زمان در باتلاقی در هوتینگ، سوئد، رها شده است.