موضوع مقاله: آرتور پوپ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرتور پوپ | مقدمه: آرتور آپهم پوپ (زاده ۷ فوریه ۱۸۸۱ رودآیلند – درگذشته ۳ سپتامبر ۱۹۶۹ شیراز) مورخ شهیر آمریکایی آثار هنری ایران بود.نوروززاده چگینی، ناصر، آرتور اپهام پوپ، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. | ## بخش 1: آرتور پوپ | او یکی از بنیان‌گذاران مؤسسه آسیایی دانشگاه پهلوی بود و مدت ۲۴ سال آن را هدایت نمود. در ۱۳۰۴ به دعوت حسین علاء به تهران آمد و برای مقامات دولتی و رضاشاه در مورد هنر ایرانی سخنرانی کرد. از نمایشگاه‌های مهم دیگر پوپ می‌توان موارد زیر را نام برد: فیلادلفیا در ۱۹۲۶ لندن ۱۹۳۱ لنینگراد ۱۹۳۵ مسکو در ۱۹۳۵ نیویورک ۱۹۶۰ بالتیمور ۱۹۶۰ فیلادلفیا ۱۹۶۰ واشینگتن دی سی ۱۹۶۰ شیراز ۱۹۶۸ تهران ۱۹۶۸ اصفهان ۱۹۶۸ احیای فرهنگ و هنر ایران باستان در سال ۱۹۲۵ پوپ برای نخستین بار به ایران سفر کرد و برای سخنرانی در حضور رضاخان (که در آن زمان نخست‌وزیر ایران بود) دعوت گردید. پوپ در سخنانش بسیار از هنر و معماری ایران باستان تمجید و تعریف کرد و خیلی مایل بود ایرانیان قدر هنر و تاریخ هنر خویش را بدانند. او در آن جلسه تأکید کرد که معماری ایرانِ جدید بجای الگوبرداری از معماریِ مدرنِ غرب بایستی از روی معماریِ کهنِ خویش الگو بگیرد. سخنرانی پوپ در آن روز بسیار رضاخان را تحت تأثیر قرار داد و شعله‌های ملی‌گرایی را در وی بسیار افروخت. به‌طور مثال از همین‌جا بود که می‌توان نفوذ پوپ را در طراحی ساختمان‌هایی همچون شعبه اصلی بانک ملی، کاخ مرمر، و موزه ایران باستان دید. | ## بخش 2: آرتور پوپ | به دلیل علاقه وافر پوپ به هنر و معماری ایران، در همان زمان رضاخان به پوپ اجازه مخصوص دیدار و رفت‌وآمد در بناها و اماکن مذهبیِ تاریخی کشور (که تا آن زمان به افراد خارجی هرگز داده نمی‌شد) را اعطا کرد. پوپ نیز در نتیجه همین مطالعات برای نخستین بار در تاریخ این بناها را به جهانیان معرفی نمود. تا اینکه در سال ۱۹۶۴ توسط محمدرضا شاه پهلوی به ایران دعوت گردیده و در دانشگاه تهران به او دکترای افتخاری دادند. اما اینبار شاه از او درخواست کرد که به ایران نقل مکان کرده و دائم در شیراز اقامت گزیند تا بتواند مستقیماً دانشگاه پهلوی به تحقیقات و فعالیتهای فرهنگی و علمی ایرانشناسی خویش ادامه دهد. ص۱۴ آنها محل اقامت خود در نارنجستان قوام را مبدل به مؤسسه آسیایی دانشگاه پهلوی کردند؛ و در همان‌جا بود که موفق شدند محققین ایران‌شناس زیادی را گرد آورند از جمله جی گلاک (Jay Gluck)، نوئل سیور (Noël Siver)، و ریچارد فرای که بعدها جانشین پوپ گردید. پوپ با وجود اینکه در آن زمان ۸۷ سال عمر داشت در سال ۱۹۶۸ موفق شد ۲۷۰ محقق از ۲۶ کشور را در «پنجمین کنگره بین‌المللی هنر و معماری ایران» در شیراز گردهم آورد. او یک سال بعد درست در زمانی که قصد داشت معماری حرم امام هشتم شیعیان در شهر مشهد را مطالعه کند درگذشت. | ## بخش 3: آرتور پوپ | مخالفان در آمریکا پوپ دوستان زیادی در موزه ارمیتاژ روسیه داشت و لذا در طی سالیانی که با آنان همکاریهای زیادی داشت دوستان زیادی در روسیه پیدا کرد و از همین رو بود که پس از جنگ جهانی دوم و آغاز جنگ سرد، او و همسرش مظنون به رفت‌وآمد در دوایر کمونیستی گردیدند که موجب شد برخی نهادهای فرهنگی و مالی آمریکا از حمایت از تلاشهای فرهنگی او دست کشیده و در نهایت سر و کارش با سناتور جوزف مک‌کارتی افتاد که در آن زمان شعله‌های ضدکمونیستی اش تمام آمریکا را دربر گرفته بود. وی که با جلوگیری از خروج آثار تاریخی ایران مخالف بود از آن جهت که باعث شناسایی بیشتر می‌شود توسط مخالفان متهم به «چپاول» از راه خارج کردن بسیاری از آثار ایران به بیرون از کشور شد. هزاران قطعه شی که توسط تیمهای باستان‌شناسی زیر مدیریت پوپ کشف شده بودند سر از موزه‌های بزرگ آمریکا و انگلیس درآوردند. همسر وی فیلیس اکرمن نیز در همان آرامگاه به خاک سپرده شد و چند سال بعد ریچارد فرای نیز از محمود احمدی‌نژاد خواست در آن محل به خاک سپرده شود. اما پس از درگذشت فرای، تعدادی بسیجی و لباس شخصی در شهر اصفهان دست به تعرض به آرامگاه پوپ زدند. این گروه در مراسمی تهدید کرد که در صورت آوردن جسد فرای به اصفهان آن را نبش قبر کرده و خواستار تخریب آرامگاه پوپ و همسرش نیز شدند. اما با همت جوانان اصفهانی لوح آرامگاه پوپ که هتک حرمت شده بود ترمیم شد و لوح دیگری هم به افتخار فرای نهاده شد. | ## جمع‌بندی | [13–16] مجموعه ایران شناسی پروفسور پوپ در دانشگاه شیراز مجموعه‌های ویژه در طبقهٔ دوم کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد نگهداری می‌شوند و شامل چند مجموعهٔ تخصصی است که از جملهٔ آن‌ها مجموعهٔ ایران‌شناسی پروفسور پوپ است.مجموعهٔ پروفسور پوپ شامل ۲۷۸۲ عنوان کتاب و مجلهٔ فارسی و ۸۹۷۲ عنوان کتاب و نشریهٔ لاتین در زمینه‌های تاریخ، تمدن، هنر و باستان‌شناسی ایران است.