aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: آلماتی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آلماتی | مقدمه: آلماتی، (به قزاقی: Алматы) بزرگ‌ترین شهر قزاقستان و پایتخت پیشین آن است که جمعیت آن بیش از دو میلیون نفر در منطقه شهری آن است. | ## بخش 1: آلماتی | آلماتی که در دامنه کوه‌های ایله آلاتاو در جنوب قزاقستان، نزدیک مرز قرقیزستان واقع شده است، به عنوان مرکز محوری فرهنگ، تجارت و نوآوری قزاقستان شناخته میشود. در منطقهٔ آلماتی تنوع بسیار گونه‌های سیب نشانگر بومی بودن این درخت در جنوب شرقی قزاقستان است. وقتی نام‌های شهر یعنی آلماآتا' و ورنی و نام کوه آن یعنی آلاتائو را در رابطه با هم مورد و در رابطه با هم مورد بررسی قرار دهیم می‌بینیم که بخش تائو یا تی (به معنی کوه) است و در زبان سکایی و سانسکریت به معنی کوه است. بخش آلا هم در نام این کوه نشان دهندهٔ واژهٔ فارسی و سکایی آله (عقاب) یعنی پرندهٔ سنتی شکاری صحراگردان این نواحی است؛ بنابراین نام آلاتائو در اصل به زبان سکایی-ایرانی، به معنی کوه عقاب بوده‌است که به صورت آلما آتا درآمده است. حرف «و» در گروه زبان‌های ایرانی (از جمله سغدی و خوارزمی) قابل تبدیل به «م» بوده‌است چنان‌که پسوند «وند» به صورت «مند» هم بیان می‌گردد. | ## بخش 2: آلماتی | حتی نام روسی کهن این شهر یعنی وارنی هم در گروه زبان‌های ایرانی تلفظ واژهٔ «وارغنی» ایرانی (عقاب؛ اوریلو روسی که به صورت اورال نام کوهستان معروف میان شمال آسیا و اروپا است) در لهجه‌های زبان ترکی بوده‌است که در آن‌ها حرف «غ» در میان واژه به صورت «ع» یا «ء» (که در ترکیه آن را «غ» نرم نامیده‌اند) ادا می‌گردد. معنی ظاهری ترکی این کوه یعنی پدر سیب مناسبتی با این شهر سردسیری و استپی شمالی ندارد. جمعیت جمعیت آن ۱٬۱۸۵٬۹۰۰ نفر (سال ۲۰۰۴) است و ۸ درصد جمعیت کل قزاقستان را در خود جای داده‌است. مترو متروی آلماتی در سال ۲۰۱۱ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۹ ایستگاه می‌باشد. جاهای دیدنی دره چارین از مهم‌ترین جاذبه‌های قزاقستان به‌شمار می‌آید و رود چارین از میان آن عبور می‌کند. | ## بخش 3: آلماتی | با فاصله ۲۰۰ کیلومتری از شرق آلماتی، دره چارین با طول ۹۰ کیلومتر قرار گرفته‌است. با طول ۱٫۶ کیلومتر، عرض ۱ کیلومتر و عمق ۳۰ الی ۴۰ متری، دریاچه بزرگ آلماتی در ارتفاع ۲۵۱۱ متر از سطح دریا واقع است. کلیسای جامع معراج از کلیساهای ارتدوکس روسی به‌شمار می‌رود که در پارک پانفیلو آلماتی قرار دارد. پارک ملی چارین در فاصله ۲۰۰ کیلومتری از آلماتی قرار گرفته و با مساحت ۱۲۵ هزار هکتار، در امتداد رود چارین کشیده شده‌است. تپه کوک توب، نام منطقه‌ای تفریحی است که در ارتفاع ۱۱۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته و در میان مردم محلی و گردشگران از محبوبیت زیادی برخوردار است. | ## جمع‌بندی | مگاسنتر: آن دسته از گردشگران که اهل خرید و دیدن برندهای معتبر هستند می‌توانند سری به مگا سنتر بزنند.
موضوع مقاله: لیون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لیون | مقدمه: لیون، یک مرکز بزرگ اقتصادی است که در بین پاریس و مارسی قرار گرفته‌است و شاهراه ارتباطی محسوب می‌شود. | ## بخش 1: لیون | تیم فوتبال المپیک لیون، مهم‌ترین تیم ورزشی این شهر است و لیون از این جهت، رشد برجسته‌ای در قهرمانی در بازی‌های اروپا کرده‌است. شهر لیون با احتساب حومه‌اش، دومین شهر بزرگ و پرجمعیت فرانسه، پس از پاریس محسوب می‌شود. برپایهٔ آمار تخمینی، جمعیت این شهر و حومه‌اش در سال ۲۰۱۸ میلادی، بالغ بر ۱٬۶۶۹٬۰۰۰ نفر بوده‌است؛ ولی جمعیت خود شهر، بالغ بر ۵۰۶٬۶۱۵ نفر تخمین زده می‌شود. | ## بخش 2: لیون | لیون با دارا بودن بیش از ۱۵۵٬۰۰۰ دانشجو، یکی از مهم‌ترین مراکز دانشجویی در فرانسه و اروپا می‌باشد. اقتصاد لیون مرکز بزرگ صنعتی و مرکز شیمیایی، دارویی و زیست‌شناسی در سطح فرانسه است. این شهر همچنین یکی از قطب‌های تولید نرم‌افزار و بازی‌های رایانه‌ای محسوب می‌شود. | ## بخش 3: لیون | بابولات، تفأل و مولینکس از جمله برندهای مستقر در لیون هستند که به سرتاسر جهان صادر می‌شوند. این شهر به دلیل داشتن معماری تاریخی، مقر سازمان جهانی یونسکو (بخش میراث تاریخی) در آن قرار گرفته‌است. لیون شهری تاریخی است و پایتخت ابریشم جهان محسوب می‌شود و در کرانهٔ دو رود رون و سون قرار دارد. | ## جمع‌بندی | ترابری متروی لیون در سال ۱۹۷۸ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۴ خط و ۴۰ ایستگاه می‌باشد، همچنین تراموا این شهر در سال ۲۰۰۱ تأسیس شده و دارای ۶ خط و ۸۴ ایستگاه است.
موضوع مقاله: صلاله | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صلاله | مقدمه: صَلاله (به عربی: صَلاله) بزرگ‌ترین شهر و همچنین مرکز استان ظفار در کشور پادشاهی عمان است. | ## بخش 1: صلاله | صلاله، شهری است بندری که از دو منطقهٔ خشک کوهستانی در شمال، و جنگلی و ساحلی در جنوب تشکیل شده‌است. یکشنبه ۲۴ مارس ۲۰۱۹ ارتش آمریکا توافقنامه‌ای برای استفاده از دو بندر دقم و صلاله در عمان امضا کرد. نیروگاه ری‌سوت، در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۸ خورشیدی، توسط شرکت مپنا در این شهر ساخته شد. جمعیت این شهر و حومهٔ آن در سال ۲۰۰۹ میلادی برابر با ۱۹۷٬۱۶۹ نفر و در سال ۲۰۱۶ برابر با ۳۴۰٬۸۱۵ نفر گزارش شده‌است. این شهر، زادگاه سلطان قابوس بن سعید بود و سلطان قابوس نیز بیشتر در این شهر اقامت داشت. جشنوارهٔ پائیزی صلاله جشنوارهٔ پائیزی صلاله هر سال جشنوارهٔ صلاله که به «جشنوارهٔ پائیزی صلاله» معروف است، در این شهر ساحلی برگزار می‌شود. | ## بخش 2: صلاله | شهر صلاله، مرکز فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و گردشگری عمان به شمار می‌آید. در این جشنواره، گردشگران زیادی از تمام استان‌های عمان و همچنین کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و غیره به این شهر می‌آیند. «خریف صلاله» (خزان صلاله) مفهومی است که نزد گردشگران، باران موسمی و سرسبزی و آب روان را تداعی می‌کند. در نوار ساحلی شهر صلاله، درختان بلند نارگیل و موز و القافای و قصب قند وجود دارد که بر زیبایی این شهر ساحلی افزوده‌است. توریست صلاله، شهری در استان ظفار عمان، بهشتی زمردین در میان شبه جزیره عربستان است. این شهر به واسطه طبیعت بکر، آب و هوای خنک و مطبوع در فصل گرم سال، و فرهنگ غنی، به یکی از پرطرفدارترین مقاصد گردشگری عمان تبدیل شده است. | ## بخش 3: صلاله | این شهرک مدرن و تفریحی، با بهره‌گیری از معماری زیبا، امکانات رفاهی و تفریحی متنوع، و ساحل شنی سفید 7 کیلومتری، تجربه‌ای بی‌نظیر از آرامش و لذت را برای گردشگران رقم می‌زند. در هاوانا صلاله، هتل‌های مجلل، رستوران‌های بین‌المللی، مراکز خرید، و انواع ورزش‌های آبی و زمینی، برای هر سلیقه‌ای چیزی برای ارائه دارند. همچنین، گردشگران می‌توانند از جاذبه‌های طبیعی اطراف صلاله مانند سواحل بکر، کوه‌های سرسبز، و آبشارها دیدن کنند و خاطرات به یاد ماندنی خلق کنند. وجهه مذهبی صلاله مقبرهٔ عمران نبی، (با پدر مریم مقدس اشتباه نشود) در این شهر قرار دارد که این قبر طویل‌ترین قبر جهان با پهنای ۸۰ سانتی‌متر و درازای ۳۰ متر می‌باشد. عمان فی عام ۱۹۸۶ (عام الحصاد والتراث) إصدار وزارة الإعللام، دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۸۶ میلادی لفتنانت کونیل، سیر آرنولد ویلسون، «(تاریخ عمان والخلیج)» ، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی.. بدوی، محمد، آلسعید، (دلیل أعلام عُمان) ، دانشگاه سلطان قابوس، مکتبه لبنان چاپ دوم، سال ۲۰۰۶ میلادی. | ## جمع‌بندی | دکتر:ادوارد، هندرسون، “ (ذکریات عن دولة الإمارات و سلطنة عمان) “، چاپ موتیف آیت للنشر، مطبعة راشد، عجمان ۱۹۸۸ میلادی.
موضوع مقاله: مدینه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مدینه | مقدمه: این شهر در غرب ریاض و در میانه نَجد قرار گرفته و آب‌وهوایی خشک و بیابانی با تابستان‌های داغ و زمستان‌های سرد دارد. | ## بخش 1: مدینه | این شهر پیش از هجرت محمد به آن، یثرب نام داشت، که با ورود محمد، آن را مدینة النبی (یعنی: شهر پیامبر) نامیدند. این شهر پس از هجرت محمد، به مدینةالنبی (شهر پیامبر) معروف شد، در اولین شب ربیع‌الاول سال ۱۴ بعثت، محمد به «یثرب» مهاجرت نمود و سرآغاز تاریخ مسلمانان (تاریخ هجری)، از همان سال می‌باشد. مقبره پیامبر اسلام در این شهر و در داخل خانه پیامبر در کنار مسجد النبی قرار دارد و از مهم‌ترین زیارت گاه‌های مسلمانان است. معروف است که حکومت‌های معین و سبا همواره در پی بسط سلطه و نفوذ خود در سرزمین‌های شمال عربستان بودند. همچنین در جغرافیای بطلمیوس دو بار از این شهر نام برده شده‌است، یک بار به نام ایاترپه و بار دیگر به نام ایاتریپا. | ## بخش 2: مدینه | استفان بیزانسی از این شهر به نام ایاتریپاپولیس نام برده‌است.جواد علی، تاریخ العرب قبل السلام، ج ۳، ص ۳۹۵ این شهر در نزد راویان اخبار گذشته به نام اثرب و یثرب معروف است.محمد بن محمود بن نجار، الدره الثمنه فی تاریخ المدینه، قاهره. ۱۹۵۶ ص ۳۲۳ به نوشته آنان یثرب مرکز مدینه‌است، که از قناه تا جرف و از المال، که بدان برناوی می‌گویند، تا زبالة امتداد میابد. برخی از راویان اخبار گمان برده‌اند که این شهر به دلیل انتساب به یثرب بن قانیه بن مهلائیل بن ارم بن عبیل بن عوص بن ارم بن سام بن نوح، بدین نام خوانده شده‌است و او نخستین کسی بود که هنگام پراکنده شدن خاندان نوح در این سرزمین فرود آمد.مسعودی، مروج الذهب، ج ۲، ص ۱۴۸ دیگران گمان کرده‌اند که نام یثرب مأخوذ از ثرب به معنای فساد یا از تثریب یعنی «مؤاخذه به علت گناه» است و نوشته‌اند که پیامبر به دلیل کراهت از تثیرب، از نامیدن این شهر به اسم یثرب نهی کرد و آن را طیبه و طابه نامید.یاقوت، سمهودی، ج۱، ص ۸ بلاذری می‌نویسد که یثرب به نام رئیس گروهی از عمالقه نامیده شده‌است که پس از بیرون راندن بنی عبیل بن عوص بن ارم بن سام، از فرزندام نوح، از آنجا فرود آمدند. نام مدینه که پس از هجرت پیامبر، به یثرب اطلاق شده‌است مأخوذ از کلمه آرامی مدینتا به معنی قرق و شهر، خلاصه شده مدینه الرسول است.مسعودی، مروج الذهب، ج ۱، ص ۴۲. راویان اخبار نوشته‌اند که یثرب یا مدینه ۲۹ اسم دارد که عبارتند از: طیبه، طابه، مسکینه، عذراء، جابره، محببه، مجبوره، یثرب، ناجیه، موفیه، اکاله البلدان ع محفوفه، مسلمه، مجنه، قدسیه، عاصمه، مرزوقه، شافیه، خیره، محبوبه، مرحومه، جابره، مختاره، محرمه، غلبه، ببره، تندر، حسیبه، دارالبرار، حسنه، دارالخیار، دارالیمان، دارالسنه، دارالهجره، قاصمه، طباطبا.احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الخبار فی مدینه المختار، ص ۴۱. | ## بخش 3: مدینه | نامیدن به نام پیشین در حدیث آمده‌است که منافقین مدینه، شهر را به نام قدیمش (یعنی یثرب) می‌نامیدند، و نام جدید آن را پذیرا نبودند. الحموی، یاقوت، ابوعبدالله، (مُعجَم اَلبُلدان) ، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، جلد هفتم، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی به (عربی). (عُیُون الأَخبَار) ، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، چاپ سوم، انتشار سال ۱۹۸۶ میلادی. دکتر: السید عبدالعزیز، بن سالم، (تاریخ العرب فی العصر الجاهلیة) ، دارالنهضة العربیة چاپ سال ۱۹۷۸ میلادی به (عربی). | ## جمع‌بندی | دکتر: الجرو، سعید، اسمهان، ''(دراسات فی التاریخ الحضاری للیمن القدیم)، دارالکتاب الحدیث، چاپ عدن، ۲۰۰۳ میلادی به (عربی).
موضوع مقاله: جده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جده | مقدمه: جَدّه شهری در غرب شبه جزیره عربستان، قطب اقتصادی و گردشگری عربستان سعودی و دومین شهر بزرگ آن پس از ریاض است. | ## بخش 1: جده | این شهر بر کرانهٔ دریای سرخ، در نقطه میانی آن قرار دارد، و به «عروس دریای سرخ» ملقب است. جمعیت جمعیت جده طبق سرشماری عمومی سال ۲۰۲۲ میلادی، برابر با ۳٬۷۵۱٬۷۲۲ میلیون نفر بوده است که ۵۲٪ آن بومی بوده‌اند. پیشینهٔ تاریخی تاریخ جده به ۳۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد که توسط ماهی‌گیرانی که بعد از توقف صید در این مکان استقرار می‌گرفتند نامگذاری شده‌است. اما تحول تاریخی این شهر در عهد خلیفه سوم عثمان بن عفان بوده، که در سال ۶۴۷ میلادی هنگامی که به دستور وی اولین بندرگاه برای استقبال حجاج که از راه دریا می‌آمدند و به زیارت مکه برای ادای عمره و حج می‌رفتند ساخته شد. | ## بخش 2: جده | این مقوله را یاقوت حموی در معجم‌البلدان و ابن بطوطه در سفرنامه خود ذکر کرده‌است. به فتح جیم: به معنای جَدَه یا مادربزرگ است؛ جَدۀ بنی بشر، حوا زوجهٔ آدم، در جده مدفون است. زاهیة، قدوره، (تاریخ العرب الحدیث) ، دارالنهضة العربیة چاپ سال ۱۹۸۰ میلادی به (عربی). المستشار: مانع، محمد، مانع، الموسوعة الخلیجیة(العواصم والمدن الخلیجیة)، ناشر، وکالة باناجة للاعلام، چاپ سال، ۱۹۸۷ میلادی به (عربی). | ## بخش 3: جده | السید عبدالعزیز، بن سالم، (تاریخ العرب فی العصر الجاهلیة) ، دارالنهضة العربیة چاپ سال ۱۹۷۸ میلادی به (عربی). زاهیة، قدوره، (شبه الجزیرة العربیة) ، دارالنهضة العربیة چاپ سال ۱۹۸۵ میلادی به (عربی). | ## جمع‌بندی | الحموی، یاقوت، ابوعبدالله، (مُعجَم اَلبُلدان) ''، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، جلد یکم، چاپ سال ۱۹۹۰ میلادی به (عربی).
موضوع مقاله: ژنو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ژنو | مقدمه: ژِنِوْ دومین شهر پرجمعیت کشور سوئیس (پس از زوریخ) و پرجمعیت‌ترین شهر روماندی (بخش فرانسوی زبان سوئیس) و مرکز استان ژنو است. | ## بخش 1: ژنو | همچنین دومین قطب اقتصادی کشور سوئیس و نهمین مرکز اقتصاد رقابتی جهان و سومین در اروپا بعد از لندن و زوریخ است. این شهر در سال‌های اخیر، یکی از بهترین شهرهای جهان بر پایه کیفیت زندگی به‌شمار می‌رود. تاریخ این شهر ۱۲۱ سال قبل از میلاد مسیح به امپراتوری رم پیوست و در سال ۱۷۹۸ انقلابیون فرانسه آن را تحت سلطه خود درآوردند و پس از پایان جنگ‌های ناپلئونی در سال ۱۸۱۵ به کنفدراسیون سوئیس پیوست. جغرافیا ژنو در موقعیت جغرافیایی'۱۲°۴۶ شمالی و'۰۹°۶ شرقی و در جنوب غربی انتهای دریاچه ژنو قرار دارد و دارای مساحت ۱۵٫۹۳کیلومتر مربع است. آب و هوای ژنو به دلیل همجواری با دریاچه معتدل و قاره‌ای مرطوب است همچنین تحت تأثیر آب و هوای اقیانوسی نیز قرار دارد. مردم و دین بر طبق آمار ثبت شده در سال ۲۰۰۰ ۷۲/۳٪ فرانسوی زبان و ۴/۴٪ انگلیسی زبان و ۴/۲٪ اسپانیایی زبان و۴/۱ ٪ ایتالیایی زبان و۴٪ از مردم ژنو نیز به زبان آلمانی صحبت می‌کنند. | ## بخش 2: ژنو | دین این شهر از نظر تاریخی مسیحی پروتستان بوده اما به دلیل مهاجرت‌هایی که از فرانسه و دیگر کشورها به ژنو انجام شده اکنون جمعیت کاتولیک‌ها دو برابر میزان چند سده اخیر و در حدود ۳۷/۴٪ از مردم شهر کاتولیک و حدود ۵٪ از مردم نیز مسلمان هستند اما با این حال اکثریت مردم را پروتستان‌ها تشکیل می‌دهند. اقتصاد ژنو دومین قطب اقتصادی سوئیس بوده و اقتصاد آن یک اقتصاد خدماتی است و بانکداری خصوصی از ارکان آن محسوب می‌شود. در سال ۲۰۰۹ به عنوان چهارمین شهر گران جهان شناخته شد اما اخیراً به عنوان هشتمین شهر گران جهان شناخته می‌شود. شرکت‌های بزرگ بسیاری نظیر کاترپیلار-اچ پی-ویتول و… در این شهر دفتر دارند و نمایشگاه اتومبیل ژنو از مهم‌ترین نمایشگاه‌ها در جهان است. شرکت‌های تولیدی مستقر در ژنو اس‌تی‌مایکروالکترونیکس، در فهرست اولیهٔ بازار بورس یورونکست ذکر شده است و به عنوان جزئی از شاخص فرانسوی کاک ۴۰ محسوب می‌شود. این شرکت همچنین در فهرست ثانویه از بازار بورس نیویورک و نیز بازار بورس ایتالیا، ذکر شده است. | ## بخش 3: ژنو | این شرکت علاوه بر عطر، طیف وسیعی از مواد اولیهٔ طعم‌دهنده که در ساخت انواع مواد غذایی بکار برده می‌شوند را تولید و عرضه می‌نماید. شوپارد یک شرکت سوئیسی سازندهٔ ساعت، جواهرات و لوازم جانبی لوکس است که در سال ۱۸۶۰ توسط لویی-اولیس شوپارد تأسیس شده است. کرن داش نام یک شرکت سوئیسی تولیدکنندهٔ نوشت‌افزار می‌باشد، این شرکت در سال ۱۹۱۵ تأسیس شده است. سیستم ریلی این شهر توسط خود کشور سوئیس و فرانسه پشتیبانی می‌شود بنابراین از قطار پیشرفته TGV نیز بهره می‌برد و به شهرهای پاریس و مارسله و… نیز ارتباط دارد. | ## جمع‌بندی | اتوبوس‌های این شهر بسیار پیشرفته هستند به طوری که ژنو از اتوبوسی به نام خودران کودکان رونمایی کرد که خودش کار می‌کند و به راننده نیاز ندارد.
موضوع مقاله: زوریخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زوریخ | مقدمه: براساس آخرین آمار سرشماری در تاریخ ۱۱ دی ۱۳۹۵ جمعیت شهر زوریخ ۴۰۲٬۷۶۲ نفر بوده‌است. | ## بخش 1: زوریخ | زوریخ، مهم‌ترین قطب اقتصادی سوییس به‌شمار رفته و گاه از آن به عنوان پایتخت فرهنگی این کشور یاد می‌شود؛ حال‌آن‌که پایتخت سیاسی سوییس، شهر برن است. در حال حاضر این دانشگاه دارای دانشکده‌های هنر، اقتصاد، حقوق، علوم پزشکی، دام‌پزشکی، علوم کاربردی، الهیات و فلسفه است. دانشگاه پلی تکنیک زوریخ، یکی از دانشگاه‌های مهم کشور سوئیس است که مرکز آن در شهر زوریخ قرار گرفته‌است. | ## بخش 2: زوریخ | دانشگاه پلی تکنیک زوریخ در سال ۱۸۵۴ تأسیس شد و در سال ۱۸۵۵ پذیرش دانشجو را آغاز کرد. در ابتدا دارای دانشکده‌های معماری، مهندسی عمران، مهندسی مکانیک، شیمی، جنگل داری بود. این دانشگاه همچنین در فهرست «برترین دانشگاه‌های جهان» که توسط مؤسسهٔ اروپایی تحقیقات دانشگاهی انجام شد، در ردهٔ ۲۴ جهان قرار دارد. | ## بخش 3: زوریخ | این دانشگاه ۲۱ برندهٔ جایزهٔ نوبل را در لوح افتخارات خود دارد که یکی از آن‌ها آلبرت اینشتین بوده‌است. در حال حاضر، بیش از ۱۷۱۸۷ در مقطع کارشناسی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و دکترا ثبت نام کرده‌است. | ## جمع‌بندی | این مکان در زگسلایتنپلاتز واقع شده‌است و از سال ۱۸۹۱ خانه اپرای زوریخ بوده و همچنین سالن تئاتر برنهارد زوریخ را در خود جای داده‌است.
موضوع مقاله: شبه‌جزیره ایبری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شبه‌جزیره ایبری | مقدمه: این شبه‌جزیره در لبهٔ غربی اوراسیا قرار دارد و توسط تنگه جبل‌الطارق از قاره آفریقا جدا شده است. | ## بخش 1: شبه‌جزیره ایبری | اکنون بیشتر قلمرو آن بین اسپانیا و پرتغال تقسیم شده و همچنین منطقهٔ کوچکی از جنوب فرانسه، آندورا و جبل‌الطارق را نیز شامل می‌شود. ایبری دومین شبه‌جزیرهٔ بزرگ اروپا از نظر مساحت، پس‌از شبه‌جزیرهٔ اسکاندیناوی است. تاریخ تاریخ‌دانان بر این باورند که نخستین تمدن در ایبری مربوط به مینوسی‌ها بود و بنیاد شهری در اندلس که در داستان‌ها به نام تارتسوس از آن یاد شده را به‌دست مینوسی‌ها دانسته‌اند. پس‌از این مردم، سلتی‌های هند و اروپایی‌تبار به این منطقه آمدند که بازمانده‌های زیادی از این قوم بر‌جای‌ مانده‌ است. اما سلتی‌ها در ایبری نتوانستند چندان در آرامش به‌سر ببرند و کارتاژهای سامی‌نژاد که در جریان جنگ اول پونی سرزمین‌های زیادی را از دست داده بودند برای جبران این مافات، کوچ‌نشین‌های متعددی را در شبه‌جزیرهٔ ایبری بنیاد کردند. | ## بخش 2: شبه‌جزیره ایبری | رومی‌ها در سال ۲۰۷ پیش از میلاد بار دیگر با کارتاژها درگیر شدند و پس‌از آن توانستند کارتاژها را به‌طور کامل از ایبری رانده و تمام سرزمین را تسخیر کنند. استان هیسپانیا یکی از ناآرام‌ترین استان‌های امپراتوری روم بود و رومیان ناچار بودند پیوسته به سرکوب شورش‌ها در این منطقه بپردازند. پس‌از سرنگونی امپراتوری روم، اسپانیا در سدهٔ پنجم میلادی توسط ویزیگوت‌ها که قومی ژرمن بودند فتح شد و گروهی از الانان ایرانی‌تبار نیز به اسپانیا آمدند اما فرهنگ رومی همچنان برتری خود را در این شبه‌جزیره حفظ کرد و ادامه یافت. پلینیوس تا آنجا پیش می‌رود که ادعا می‌کند که یونانیان به‌دلیل رودخانه هیبروس «کل اسپانیا» را هیبریا نامیده بودند.III.3.21. این رودخانه در معاهده ابرو در سال ۲۲۶ قبل از میلاد بین رم و کارتاژ ظاهر شد و حد علاقه کارتاژینیان را در ابرو تعیین کرد. | ## بخش 3: شبه‌جزیره ایبری | با اشاره به این مرز، پولیبیوس بیان می‌کند که «نام بومی» ایبر است، ظاهراً کلمه اصلی، بدون پسوند یونانی یا لاتین -اوس یا -اس است. گستره اولیه این بومیان، که جغرافی‌دانان و مورخان از اسپانیای جنوبی کنونی تا جنوب فرانسه کنونی در امتداد سواحل مدیترانه قرار می‌دهند، با نمونه‌هایی از خطی خواندنی که زبانی در عین حال ناشناخته را بیان می‌کند، مشخص می‌شود که «ایبری» نامیده می‌شود. اینکه آیا این نام بومی بوده‌است یا توسط یونانیان برای سکونت در نزدیکی ابرو به آنها داده شده‌است، ناشناخته باقی مانده‌است. | ## جمع‌بندی | اعتبار در پولیبیوس محدودیت‌های خاصی را بر ریشه‌شناسی تحمیل می‌کند: اگر زبان ناشناخته بماند، معانی کلمات، از جمله ایبر، نیز باید ناشناخته بماند.
موضوع مقاله: آستوریاس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آستوریاس | مقدمه: تاریخ آستوریاس ابتدا توسط انسان راست‌قامت (هومو ارکتوس) و سپس توسط نئاندرتال‌ها ساکن شد. | ## بخش 1: آستوریاس | از دوران پارینه‌سنگی زیرین و در دوران پارینه‌سنگی زبرین، آستوریاس با نقاشی‌های غار در قسمت شرقی منطقه مشخص می‌شد. در دوره میان سنگی، فرهنگ بومی، فرهنگ آستوریاس توسعه یافت و بعدها، با معرفی عصر برنز، خرسنگ‌ها و گورپشته‌ها ساخته شدند. مردمان محلی سلت‌ها، معروف به آستورها، از قبایلی مانند لوگون‌ها، پسیکوها و دیگران تشکیل شده بودند که کل منطقه را با کاستروها (شهرهای تپه‌ای مستحکم) پر می‌کردند. امروزه نفوذ فرهنگ سلتی آستور در نام‌های مکان‌ها، مانند نام رودخانه‌ها و کوه‌ها همچنان ادامه دارد. با فتح آستوریاس توسط رومیان تحت فرمان آگوستوس (۲۹–۱۹ پیش از میلاد)، این منطقه وارد تاریخ ثبت شده شد. | ## بخش 2: آستوریاس | پس از چندین قرن بدون حضور خارجی، آنها در طول تهاجمات ژرمن‌ها در اواخر قرن چهارم پس از میلاد از احیای کوتاهی برخوردار شدند، در طول قرن پنجم پس از میلاد در برابر حملات سوئبی‌ها و ویزیگوت‌ها مقاومت کردند و اما با حمله مورها به اسپانیا به پایان رسید. با این حال، همان‌طور که برای رومیان و ویزیگوت‌ها بود، مورها نیز قلمرو کوهستانی را به راحتی فتح نمی‌کردند، و سرزمین‌های امتداد ساحل شمالی اسپانیا هرگز بخشی از اسپانیای اسلامی نشدند. با آغاز حملات مورها در قرن هشتم، این منطقه به پناهگاهی برای اشراف مسیحی تبدیل شد و در سال ۷۲۲، یک پادشاهی مستقل بالفعل به نام پادشاهی آستوریاس تأسیس شد که قرار بود مهد اولیه بازپس‌گیری اندلس شود. در قرن دهم، پادشاهی آستوریاس جای خود را به پادشاهی لئون داد و در قرون وسطی انزوای جغرافیایی این قلمرو، ارجاعات تاریخی را کمیاب کرد. از طریق شورش شاهزاده هنری (بعدها انریکه دوم، پادشاه کاستیا) در قرن چهاردهم، شاهزاده آستوریاس تأسیس شد. | ## بخش 3: آستوریاس | مشهورترین طرفداران استقلال گونزالو پلاز و ملکه اوراکا بودند که در عین پیروزی‌های قابل توجهی، در نهایت توسط نیروهای کاستیایی شکست خوردند. آستوریاس پس از ادغام با پادشاهی اسپانیا، اشراف بلندپایه‌ای را در اختیار دربار اسپانیا قرار داد و نقش مهمی در استعمار آمریکا ایفا کرد. از سال ۱۳۸۸، وارث تاج و تخت کاستیا (بعدها اسپانیا) به عنوان شاهزاده (یا شاهزاده خانم) آستوریاس نامیده می‌شود. در قرن شانزدهم، جمعیت برای اولین بار به یکصدهزار نفر رسید و در یک قرن دیگر این تعداد به دلیل ورود ذرت آمریکایی دو برابر شد. | ## جمع‌بندی | در این استان علاوه بر اسپانیایی زبان بومی منطقه بنام زبان آستوریایی نیز رواج دارد که در حدود چهارصد هزار تن گویشور دارد.
موضوع مقاله: اکسترمادورا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اکسترمادورا | مقدمه: قرار گرفته شده در قسمت مرکزی-غربی شبه جزیره ایبری، از قسمت شرق به غرب توسط رودخانه های تاگوس و رود گوادیانا گذر می کند. | ## بخش 1: اکسترمادورا | جامعه خودمختار توسط دو منطقه بزرگترین استان اسپانیا ایجاد گردیده است: کاسرس و باداخوز. اکسترمادورا از قسمت غرب با پرتغال و با جوامع خودمختار کاستیل و لئون قسمت(شمال)، کاستیا-لا مانچا قسمت(شرق) و اندلس قسمت(جنوب) هم مرز می باشد. | ## بخش 2: اکسترمادورا | این یک ناحیه اساسی برای حیات وحش می باشد، به اختصاص با ذخیره‌گاه مهم در مونفراکونه، که در سال ۲۰۰۷ به عنوان پارک ملی گزینش گردید، و پارک طبیعی رودخانه بین‌المللی تاگوس ("پارک طبیعی بین المللی تاگوس"). سازمان اجرایی ناحیه ای که از جانب رئیس‌جمهور اکسترمادورا پیشوایی می گردد، مفصل اکسترمادورا نام برده می‌شود. | ## بخش 3: اکسترمادورا | ## جمع‌بندی | این ناحیه که دارای مازاد انرژی کبیر و میزبان ذخایر لیتیوم می باشد، در خط مقدم برنامه های اسپانیا برای گذار انرژی و کربن زدایی قرار دارد.
موضوع مقاله: گالیسیا (اسپانیا) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گالیسیا (اسپانیا) | مقدمه: گالیسیا (به اسپانیایی: Galicia) یکی از بخش‌های خودمختار اسپانیا است و در شمال غرب شبه‌جزیره ایبری واقع شده‌است. | ## بخش 1: گالیسیا (اسپانیا) | گالیسیا از سوی شرق با مناطق خودمختار «کاستیا و لئون» و «آستوریاس» و از سوی جنوب با کشور «پرتغال» هم‌مرز می‌باشد. زبان‌های رسمی گالیسیا زبان اسپانیایی و زبان گالیسی هستند و زبان‌های دیگری مانند فالا و لئونی نیز در این منطقه رواج دارند. آب و هوا آب و هوای این منطقه با شرایط جوی اقیانوس اطلس پیوندی مستقیم دارد؛ معتدل و به شدت مرطوب است. میانگین دمای هوا در ساحل دریا در لاکرونیا ۱۳٬۸ درجه سانتیگراد و در ویگو ۱۴٬۷ درجه است. در کوهپایه میانگین دمای هوا در سال حدود ۱۴ درجه و در مناطق کوهستانی مانند «پدرافیتا دو کابریرو» ۸ درجه است. | ## بخش 2: گالیسیا (اسپانیا) | میانگین میزان بارش سالیانه در گالیسیا حدود ۱۴۰۵ لیتر بر هر متر مربع برآورد شده‌است. شمال غرب گالیسیا با داشتن میانگین ۱۵۰ روز بارندگی در سال پر باران‌ترین بخش کّل اسپانیا می‌باشد. تقسیمات این بخش از چهار استان تشکیل شده‌است که عبارتنداز: استان لاکرونیا استان لوگو استان اورنسه استان پونتودرا اقتصاد گالیسیا یک منطقه با کنتراست اقتصادی بسیار بالاست. ساحل غربی گالیسیا با شهرهای بندری بزرگ مانند "ویگو" و صنایع دریائی و ماهیگیری مرفه و جمعیت آن رو به افزایش است. با این حال مناطق داخلی گالیسیا ("اورنسه" و "لوگو") با زمین‌های کوچک کشاورزی از نظر اقتصادی وابستگی کامل به کشاورزی دارند و از نظر اقتصادی ضعیف هستند. | ## بخش 3: گالیسیا (اسپانیا) | اقتصاد گالیسیا به صورت سنتی بر ماهیگیری و کشاورزی استوار است و در مقایسه با مناطق دیگر اسپانیا مهم‌ترین منبع درآمد گالیسیا ماهیگیری است. با این همه از سال ۲۰۰۲ بخش خدمات با شاغل کردن بیش از ۵۸۲۰۰۰ نفر از کّل جمعیت کارگری (۱۰۷۲۰۰۰ نفر) بزرگ‌ترین بخش اقتصادی گالیسیا به‌شمار می‌رود. صنایع بزرگ گالیسیا شامل کشتی‌سازی ("ویگو" و "فرول")، صنایع نساجی و سنگ (کارخانجات گرانیت در "لاکرونیا") می‌باشند. | ## جمع‌بندی | جمعیت بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۴ جمعیت گالیسیا ۲۷۴۸۶۹۵ نفر می‌باشد که ۵۱٬۷٪ آن را زنان و ۴۸٬۳٪ را مردان تشکیل می‌دهند.