aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: دباغی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دباغی | مقدمه: پوست از نظر شیمیایی پلیمری است از اسیدهای آمینه که آن‌ها را اصطلاحاً پروتئین می‌نامند. | ## بخش 1: دباغی | اسیدهای آمینه از طریق پیوندهای پپتیدی به راحتی می‌توانند تحت تأثیر میکرو ارگانیسم و عوامل بیرونی دیگر قرار گیرند. از اینرو برای جلوگیری از هجوم و نفوذ میکرو ارگانیسم‌ها و عوامل مؤثر بیرونی در پوست باید تغییراتی که تغییر اساسی در ماهیت پوست وارد نکند بر روی آن به وجود آورد این عملیات را دباغی پوست گویند. دباغی با مواد گیاهی از قسمت‌های مختلف گیاه یعنی پوست، تنه، برگ، شاخه، میوه و ریشه گیاهان می‌توان مواد دباغی تهیه کرد. از آن جمله می‌توان پوست درخت صنوبر، کاج، بلوط، فندق، کائوچو، سماق و … را نام برد. دباغی با مواد شیمیایی دباغی با کروم: بر عکس مواد دباغی گیاهی که منشأ گیاهی دارند، دباغی با نمک‌های کروم منشأ معدنی داشته و برای پوست‌ها سبک کارایی دارد. برای تهیه مواد دباغی با کروم از سنگ معدن کرومیت (متشکل از %۶۸ اکسید کروم و %۳۲ اکسید آهن) استفاده می‌شود. | ## بخش 2: دباغی | دوام پوست دباغی شده با «نمک کروم» حدود سه برابر دوام پوست دباغی شده با مواد گیاهی است. برتری دباغی خز با زاج سفید در این است که به علت بیرنگ بودن آن، اثری بر روی موی خز باقی نمی‌ماند. دباغی با نمک‌های آهن: در این روش از نمک‌های مختلف آهن استفاده می‌شود که از آن جمله می‌توان سولفات آهن (III)، کلرید و سولفات آهن (III) فتالاتهای آهن (III) و … را نام برد. دباغی با سولفات زیرکُنیم: پوستهای اسیدی شده را با محلول سولفات زیرکنیم نیم دباغی می‌کنند. برای دباغی با این روش، زمانی نمک دباغی به پوست نیم دباغی شده اضافه می‌شود که پوست همراه با ده درصد وزن خود با اکسید زیرکنیم همراه باشد. دباغی با مواد روغنی: روغن ماهی و برخی از روغن‌های گیاهی مانند روغن دانه آفتابگردان خاصیت دباغی داشته و برای دباغی پوست شوکا و بز کوهی که معمولاً در تهیه لباس و دستکش کاربرد دارند مصرف می‌شوند. | ## بخش 3: دباغی | دباغی با مواد سنتزی (سینتان) این مواد دباغی که امروزه جایگزین مواد دباغی طبیعی شده‌اند، خود به چهار دسته تقسیم می‌شوند: سینتان آلیفاتیک: که از سولفو کلرید پارافین‌ها و دی‌ایز و سیاناتها تهیه می‌شود. سینتان کایتونیک: که از ترکیبات فنلی چند عاملی با آلدهیدها و آمین‌ها تهیه می‌شود. دباغی با فرمالدئید: در این روش محلول دباغی که شامل آب، فرمالدئید و قلیا است ولی می‌توان به جای سود، از بی‌کربنات سدیم، کربنات کلسیم یا کربنات منیزیم نیز استفاده کرد. دباغی نیم کرومی: این نوع دباغی با نمک‌های کروم و مواد گیاهی انجام می‌گیرد که ممکن است در آن از سه روش استفاده شود. دباغی اولیه با محلول کروم و دباغی مجدد با محلول دباغی گیاهی دباغی اولیه با مواد گیاهی و دباغی مجدد در محلول کروم دباغی به‌وسیله مواد گیاهی و محلول کروم به‌طور هم‌زمان. این روش دباغی برای چرم رویه به ویژه برای تهیه چرم‌های بسیار خوب، ضدآب، چرم‌های ضخیم، دباغی چرم زیره و لباس مورد استفاده قرار می‌گیرد. | ## جمع‌بندی | دباغی نیم زاجی:به سه روش انجام می‌گیرد: دباغی اولیه در محلول زاج سفید و دباغی مجدد در محلول عصاره گیاهی دباغی اولیه در محلول عصاره گیاهی و دباغی مجدد در محلول زاج سفید دباغی با محلول عصاره گیاهی و زاج سفید به‌طور هم‌زمان پوست دباغی شده که در پایان به صورت چرم به‌دست می‌آید، دارای مقدار زیادی آب است بنابراین قبل از هر عمل دیگر بر روی چرم حاصل، باید آب از آن گرفته شود این عمل به‌وسیله ماشین آبگیری یا پرس کردن و … انجام می‌گیرد.
موضوع مقاله: صابون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صابون | مقدمه: از صابون بیشتر برای شست‌وشو، حمام‌کردن و پاکیزگی بهره‌گیری می‌شود، اما در ریسیدن پارچه نیز کاربرد دارد و بخشی مهم از روان‌سازها است. | ## بخش 1: صابون | چربی‌ها و روغن‌ها ترکیبی از تری‌گلیسریدها هستند: سه مولکول اسید چرب به یک مولکول گلیسرول متصل شده‌است.صابون‌ها، با ایجاد امولسیون پایدار ولی ناهمگن از چرکها که چربی اند، باعث ایجاد یک کلوئید امولسیون و در نتیجه اتصال مولکول‌های صابون به چربی‌ها از بخش آلکیل (زنجیره بلند کربنی) و اتصال صابون از سر قطبی خودبه مولکول‌های آب باعث شسته‌شدن چربی‌ها می‌شوند. تاریخچه نخستین اشاره به ساختن یک ماده شبیه صابون مربوط به حدود ۲۸۰۰ سال پیش از میلاد در بابل باستان است. در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد، ملوانان فینیقی‌ها، فن صابون‌سازی (یا صابون پزی) را به سواحل مدیترانه بردند. در قرن اول میلادی، بهترین صابون از چربی بز و خاکسترهای به‌دست‌آمده از سوزاندن چوب «درخت آلش» به‌دست می‌آمد. تا پایان قرن هجدهم، صابون را از چرب انسانی (به‌طور مثال در جنگ جهانی دوم در دادگاه نورنبرگ یهودیان مدعی شدند که در جریان هولوکاست ازچربی یهودیان سوخته شده در کوره آدم سوزی برای ساخت صابون استفاده می‌شده‌است)، چربی حیوانی و خاکستر چوب تهیه می‌کردند. | ## بخش 2: صابون | در همان هنگام، معلوم شد که می‌توان به‌جای خاکستر چوب، از سود سوزآور، که قلیای حاصل از نمک معمولی است، استفاده کرد. در همین زمان، روغن‌های گیاهی نظیر روغن زیتون، روغن نخل، روغن نارگیل، روغن کنجد و روغن سویا جانشین چربی‌های حیوانی شدند.دانشنامهٔ آکسفورد در خاورمیانه صابون توالت سخت با بوی دلپذیر در خاورمیانه در دوره اسلامی تولید شد، زمانی که صابون سازی به یک صنعت تبدیل شد. دستور العمل‌های تهیه صابون توسط محمد بن زکریا رازی (۸۵۴–۸۵۴) شرح داده شده‌است، که همچنین دستور تهیه گلیسیرین از روغن زیتون را داده‌است. در شهر بروجرد نظیر فروش صابون‌هایی با رنگ و بوی خاص معمول است که در آنجا با نام صابون آجز شناخته می‌شود. از مراغه نیز هرسال نزدیک ۲۰۰ تن صابون تولید شده و به اقصی نقاط کشور ارسال می‌شود که به عنوان صابون مراغه معروف است. | ## بخش 3: صابون | اروپای قرون وسطی صابون سازان در ناپل در اواخر قرن ششم یکی اصناف بودند (سپس تحت کنترل امپراتوری روم شرقی)،footnote 48, p. سرزمین‌های اسپانیا قرون وسطی در سال ۸۰۰ یک صابون ساز اصلی بود و صابون سازی در پادشاهی انگلستان در حدود ۱۲۰۰ آغاز شد. صابون سازی هم به عنوان «کار زنان» ذکر می‌شود و هم به عنوان تولید «کارگران خوب» در کنار سایر ملزومات، مانند تولید نجاران، آهنگران و نانوایان. روش تهیهٔ صابون همهٔ صابون‌های دستشویی با اضافه‌کردن روغن نباتی یا چربی حیوانی (عمدتاً دنبه و پیه) به یک قلیای قوی ساخته می‌شوند. بالاخره صابون مذاب را سرد می‌کنند و در اندازهٔ معین قالب‌گیری می‌کنند یا بُرش می‌دهند. | ## جمع‌بندی | صابون‌های مایع اگر در مولکول صابون در بخش کاتیونی به جای Na یکی از یون‌های آمونیوم(+NH4) یا پتاسیم(+K)قرار گیرد، نقطه ذوب صابون پایین رفته و حالت مایع پیدا خواهد کرد.
موضوع مقاله: سدیم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سدیم | مقدمه: این فلز به گروه فلزات قلیایی که از نظر ترکیبات طبیعی فراوان هستند (به‌ویژه آب نمک و هالیدها) تعلق دارد. | ## بخش 1: سدیم | این عنصر بسیار واکنش‌دهنده است و با شعله زرد رنگی می‌سوزد در آزمایش‌های مربوط به هوا اکسید می‌شود و به شدت با آب واکنش می‌دهد؛ از این رو باید همیشه در زیر نفت یا روغن نگهداری شود. فلز سدیم در واکنش‌ها به یون مثبت تبدیل می‌شود و یک الکترون از دست می‌دهد تا به آرایش گاز نجیب قبل از خود برسد. همچنین می‌توانند برای استخراج آهن از فلز سدیم استفاده کنند اما به دلیل گران بودن آن و استخراج دشوار این فلز، از کربن برای استخراج آهن استفاده می‌کنند و به صرفه‌تر است. سدیم عنصری بسیار واکنش دهنده‌است و از این جهت هرگز به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود. سدیم در آب غوطه ور شده و آن را تجزیه کرده هیدروژن آزاد می‌کند و هیدروکسید می‌سازد. سدیم در آب فوراً آتش می‌گیرد ولی در آزمایش‌های مربوط به هوای معمولی در دمای زیر ۳۸۸ کلوین آتش نمی‌گیرد. رنگ سدیم در فشار بالا تغییر می‌کند، در فشار ۱/۵ بار سیاه رنگ، در فشار ۱/۹ بار به یک ماده قرمز شفاف تبدیل می‌شود و پیش‌بینی می‌شود برای تبدیل شدن به ماده‌ای کاملاً شفاف به فشار ۳ بار ی نیاز است. | ## بخش 2: سدیم | این عنصر قلیایی به‌وجودآورندهٔ ترکیب حیاتی نمک طعام (سدیم کلرید یا NaCl) نیز هست. کاربردهای دیگر عبارت‌اند از: استفاده در لامپ بخار سدیم، استفاده در برخی از آلیاژها برای بهبودی ساختارشان، استفاده در ساخت صابون و ترکیبش با اسیدهای چرب، NaK سدیم و پتاسیم یک ماده مهم منتقل‌کننده حرارت است. این عنصر در سال ۱۸۰۷ توسط همفری دیوی از طریق عمل الکترولیز هیدروکسید سدیم جدا شد. پیدایش سدیم در ستارگان فراوان است و این فراوانی در خطوط طیفی D در نور ستارگان مشهود تر است. سدیم حدوداً ۲٫۶٪ از پوسته زمین را به خود اختصاص داده‌است که چهارمین عنصر از نظر فراوانی در پوسته زمین و فروان‌ترین فلز قلیایی است. این عنصر هم‌اکنون به صورت اقتصادی از عمل برقکافت (الکترولیز) کلرید سدیم تولید می‌شود. قیمت هر پوند سدیم فلزی حدوداً ۱۵ تا ۲۰ سنت (در سال ۱۹۹۷) است؛ ولی هر پوند سدیم ACS آزمایشگاهی حدوداً ۳۵ دلار قیمت دارد که از نظر حجمی ارزان‌ترین فلز است. | ## بخش 3: سدیم | ترکیبات سدیم برای صنایع شیمیایی شیشه‌سازی فلزی، ساخت کاغذ ، صنعت نفت، ساخت صابون و نساجی کاربرد دارد. اگر محلول آب نمک را برقکافت (الکترولیز) کنیم از قطب مثبت Cl و از قطب منفی NaOH خارج می‌شود. ایزوتوپ‌ها برای این عنصر حدود ۱۳ ایزوتوپ شناسایی شده‌است که تنها ایزوتوپ پایدار آن Na-۲۳ است. سدیم همچنین دو ایزوتوپ پرتوزا (رادیواکتیو) نیز دارد که عبارت‌اند از: Na۲۲ با نیمه‌عمر ۲٫۶۰۵ سال و Na۲۴ با نیمه‌عمر ۱۵ ساعت. هشدارها سدیم در حالت پودر در آب خاصیت انفجاری خواهد داشت و با عناصر دیگر به راحتی تجزیه و ترکیب می‌شود. | ## جمع‌بندی | همیشه باید با این عنصر با مراقبت کامل کار کرد و باید در نفت یا روغن‌های مخصوص نگهداری نمود.
موضوع مقاله: مهستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهستان | مقدمه: در سالهای اولیه سلطنت اشکانیان، مجلسی از اشراف به نام «مهستان» تشکیل شد که تصمیم نهایی را در مورد مسائل بسیار مهم می‌گرفت. | ## بخش 1: مهستان | کلمه «مهستان» از دو بخش «مه»، واژه‌ای از پارسی کهن که در لغت به معنای «بزرگ» و «ـستان» پسوندی در زبان فارسی به معنای مکان، تشکیل شده‌است. مجلس مهستان که متشکل از رهبران دینی زرتشتی و بزرگان طایفه‌ها بود، نفوذ زیادی در مدیریت کشور داشت. از مهم‌ترین تصمیمات این شورا که در سال ۲۰۸ پس از میلاد گرفته شد، زمانی بود که جنگ داخلی درگرفت و مهستان تصمیم گرفت که کشور به‌طور همزمان توسط دو برادر اردوان پنجم و بلاش پنجم اداره شود. | ## بخش 2: مهستان | این مجلس نخستین نشست خود را در نوروز سال ۱۷۳ پیش از میلاد با حضور مهرداد یکم - شاه وقت - برگزار کرد و نخستین برنهاده یا مصوبه آن انتخابی کردن شاه بود. برکناری شاه نیز در دست همین انجمن قرار گرفت، البته در شرایطی از جمله خیانت به کشور، ناشایستگی و نیز دیوانگی، بیماری سخت و از کار افتادگی. سال ۵۷ پیش از میلاد – مهستان، شاه بی‌کفایت را کنار می‌گذارد؛ شاه فرهاد سوم توسط پسرانش کشته شد. | ## بخش 3: مهستان | پس از آن، مهستان وارد عمل شد و با وجود دودستگی، تلاش کرد یکی از پسران (ارد دوم یا مهرداد سوم) او را به سلطنت برساند که نشانه‌ای از نقش مهستان در داوری سلطنت و مقابله با هرج‌ومرج است. در سال ۵۲ میلادی، چند روز ایران را بدون شاه گذارد و روز ۱۵ فروردین «بلاش» را از میان شاهزادگان اشکانی به شاهی برگزید که از همه آنان کوچک‌تر بود و استدلال کرد که «مصلحت» انتخاب بلاش را ایجاب می‌کرد. | ## جمع‌بندی | برخی نویسندگان بیگانه این مجلس را مُغستان می‌نامند ولی حسن پیرنیا نویسندهٔ کتاب ایران باستان آورده که:حسن پیرنیا، ایران باستان، جلد ۳، صفحهٔ ۲۲۳۴، انتشارات دنیای کتاب، چاپ چهارم، ۱۳۶۹ در سال ۲۲۴ بعد از سقوط سلسله اشکانی پس از ۴۷۰ سال، شورای مهستان نیز به پایان رسید.
موضوع مقاله: رومن گیرشمن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رومن گیرشمن | مقدمه: او نزدیک به سی سال از زندگی حرفه‌ای‌اش را صرف کاوش در محوطه‌های باستانی ایران و افغانستان کرد. | ## بخش 1: رومن گیرشمن | به سال ۱۹۱۷ به پاریس نقل مکان کرد تا باستان‌شناسی و زبان‌های باستانی را فراگیرد، تحصیلاتش را در دانشگاه سوربن، مدرسه تحصیلات عالیه و مدرسه عالیه لوور به پایان رسانید. نخستین کار تجربی او زمانی بود که همراه با یک هیئت باستان‌شناسی فرانسوی به تلو واقع در عراق رفت (۱۹۳۰). وی بیشتر به آثار باستانی ایران علاقه‌مند بود، در سالهای بعد، در راس هیئتی همراه با همسرش، تانیا گیرشمن به ایران آمد و به حفاریهایی در تپه جمشیدیه حبیبوند گندمبان، تپه گیان نهاوند، زرامین سفلی، لرستان، اسدآباد، تپه سیلک کاشان، بگرام (افغانستان)، بیشاپور و شوش پرداخت. | ## بخش 2: رومن گیرشمن | وی در ۱۹۴۹ سفری به کوه‌های سخت‌گذر ناحیه بختیاری داشت و برای نخستین بار در ایران موفق به کشف غاری گردید که مسکن انسان‌های عصر نوسنگی بود. همچنین وی گروه کاوش در جزیره خارگ، ایوان کرخه، و آثار پارت‌ها در مسجد سلیمان خوزستان را سرپرستی کرد. با ۳۰۰ یادداشت و ۲۰ کتاب منتشر شده، گیرشمن پربارترین و مورد توجه‌ترین کارشناس دربارهٔ ایران باستان بود. | ## بخش 3: رومن گیرشمن | برخی از پژوهش‌های وی دربارهٔ شوش هنوز منتشر نشده، اما راهنمای باستان‌شناسان دیگر مانند هنری گش (Henri Gashe) در مطالعات باستان‌شناسی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در ایران بوده‌است. کتاب کاوش های تپه گیان نوشته رومن گیرشمن، ژرژ کنتنو و هنری ویکتور وولیس در سال ۱۴۰۰ خورشیدی به کوشش مرتضی کیانی، و توسط میلاد سهرابی پیله رودی ترجمه و منتشر شده است. | ## جمع‌بندی | از مهم‌ترین آثارش کتاب ایران از آغاز تا اسلام است که در ایران توسط دکتر محمد معین ترجمه شد و در سال ۱۳۳۶ خورشیدی اولین جلد آن چاپ شد.
موضوع مقاله: دوپینگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دوپینگ | مقدمه: به معنای استفاده ورزشکار از مواد یا روش‌هایی است که به قصد افزایش کارایی در ورزش انجام می‌شود. | ## بخش 1: دوپینگ | موضوع علمی دوپینگ در ورزشکاران به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی رشته پزشکی ورزشی است.بحران دستیابی آسان به مکمل‌های غیرمجاز(بی‌بی‌سی فارسی، ۴خرداد۱۳۸۷) پیرامون واژه واژه دوپینگ از زبان آفریقای جنوبی مشتق شده‌است و در اصل اشاره به یک نوشیدنی الکلی باستانی دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده می‌گردید. به تدریج این واژه استفاده گسترده‌تری کرد و در ورزش امروز به معضلی تبدیل شده‌است. در پارسی واژهٔ «زورافزایی» توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی برابر واژهٔ دوپینگ تصویب شده‌است. | ## بخش 2: دوپینگ | مجازات‌ها دوپینگ آگاهانه در صورت مصرف استروئیدهای آنابولیک، داروهای ادرارآور، هورمون‌های پپتیدی و گلیکوپروتئینی و آنالوگ‌های آنها: در نخستین ارتکاب به جرم ۲ تا ۴ سال محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی. دوپینگ ناآگاهانه در رابطه با مصرف مواد غیرمجاز دیگر به جز موارد مذکور در دوپینگ آگاهانه: در نخستین مورد تخلف ۳ تا ۶ ماه محرومیت از شرکت در مسابقات رسمی. دوپینگ ناآگاهانه و آگاهانه محرومیت از شرکت در مسابقات بین‌المللی یا مسابقات تحت نظارت فدراسیون ملی. | ## بخش 3: دوپینگ | سلب هر گونه ترفیع، مدال، عناوین و مقام‌هایی که در هنگام یا پس از تاریخ دوپینگ کسب شده‌است. اشخاص حقوقی در مورد ارتکاب به جرم دوپینگ، تنها ورزشکار متخلف مجازات نمی‌شود بلکه گاهی مجازات‌هایی برای شخصیت‌های حقوقی از قبیل فدراسیون‌های مربوطه و باشگاه‌های ورزشی در نظر گرفته می‌شود که بیشتر مجازات‌های مالی است و گاهی نیز شامل محرومیت‌هایی می‌شود. | ## جمع‌بندی | پارادوپینگ در سال‌های اخیر پدیده‌ای به نام «پارادوپینگ» نیز پا به عرضه وجود نهاده‌است که عبارت است از: دادن دارو به یک ورزشکار توسط حریف جهت کاهش کارایی یا بدنام کردن ورزشکار.
موضوع مقاله: آب معدنی کمشک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آب معدنی کمشک | مقدمه: آب معدنی کمشک در منطقهٔ کمشک از توابع بخش جناح شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده است. | ## بخش 1: آب معدنی کمشک | چشمه چشمه ای نمکی وجود دارد که بواسطهٔ تابش آفتاب آبش کمی گرم است و برای درمان بیماری‌های پوستی و روماتیسم مفید است. تنگ گری رودخانه در غرب کمشک تنگی است به نام گری رودخانه که منطقه بستک هرمزگان را به دهستان اشکنان وصل می‌نماید از این تنگ عبور می‌کند. | ## بخش 2: آب معدنی کمشک | از گلویه این رودخانه جاده ای خاکی جیپ‌رو ایجاد شده که پس از عبور از روستای کال به جلگه اشکنان منتهی می‌شود. این چشمه بر سر این راه و ۱ میل به جنوب قرار دارد که آن را آب معدی کمشک می‌نامند. | ## بخش 3: آب معدنی کمشک | عباسی، قلی، مصطفی، «بستک وجهانگیریه»، چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی. | ## جمع‌بندی | بختیاری، سعید،، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
موضوع مقاله: شکافت هسته‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شکافت هسته‌ای | مقدمه: وقتی هسته‌ای با عدد اتمی زیاد شکافته شود، بر پایه فرمول انیشتین، مقداری از جرم آن به انرژی تبدیل می‌شود. | ## بخش 1: شکافت هسته‌ای | از این انرژی در تولید برق (در نیروگاه هسته‌ای) یا تخریب (سلاح‌های هسته‌ای) استفاده می‌شود. برای ایجاد شکافت هسته‌ای نیاز به بمباران نوترونی است؛ یعنی نوترونی را که سرعت آن (تقریباً) با سرعت نور برابری می‌کند با روش‌هایی مانند استفاده از آبهای سنگین یا سبک کاهش سرعت پیدا کند تا بعد از ناپایدار شدن هسته اتم، اتم تجزیه شود. ۲ یا ۳ عدد نوترون پس داده می‌شود.) اوتو هان زمانی که قصد داشت از بمباران اورانیوم با نوترون آن را به رادیم تبدیل کند، دریافت که به اتم بسیار کوچک‌تری دست یافته‌است. در تمام واکنش هسته‌ای که تا آن زمان شناخته شده بود تنها ذرات کوچک از هسته جدا می‌شدند اما این بار یک تقسیم بزرگ رخ داده بود. | ## بخش 2: شکافت هسته‌ای | لیزه مایتنر و اوتو رابرت فریش دریافتند که فراوردهٔ این بمباران نوترونی باریم است و جرم هر اتم اورانیم هنگام تبدیل شدن به ذرات کوچک‌تر به اندازهٔ یک پنجم جرم یک پروتون کاهش می‌یابد و این جرم مطابق رابطهٔ انیشتین E=mc² به انرژی تبدیل شده‌ است. به خاطر شباهت این پدیدهٔ تقسیم هسته با تقسیم سلولی مایتنر و فریش آن را شکافت نامیدند. مقالهٔ این یافته در یازدهم فوریه ۱۹۳۹ در نشریهٔ نیچر با عنوان «واکنش هسته‌ای نوع جدید» منتشر شد. در تصویر اتم اورانیم-۲۳۵ دیده می‌شود که پس از برخورد یک نوترون به ایزوتوپ اورانیوم-۲۳۶ تبدیل شده و به سرعت متلاشی شده و پرتوهای رادیو اکتیو از خود ساطع می‌کند. | ## بخش 3: شکافت هسته‌ای | سپس به دو عنصر باریم-۱۴۱ و کریپتون-۹۲ باریم-۱۴۱ به لانتان-۱۴۱ واپاشی می‌شود و لانتان-۱۴۱ سریم-۱۴۱ و به پرازئودیمیم-۱۴۱ تقسیم شده و به پایداری می‌رسد و کریپتون-۹۲ به روبیدیم-۹۲ واپاشی شده و روبیدیم-۹۲ به استرانسیم-۹۲ و استرانسیم به ایتریم-۹۲ و ایتریم به زیرکونیم-۹۲ می‌رسد و پایدار می‌شود. در ضمن ۲/۵ عدد نوترون دیگر آزاد می‌کند که هر یک موجب شکافت یک هستهٔ اورانیوم دیگر می‌شوند و این واکنش زنجیره‌ای مرتب ادامه پیدا می‌کند. در سلاح‌های هسته‌ای واکنش زنجیره‌ای بدون کنترل ادامه می‌یابد تا بیش‌ترین انرژی ممکن در لحظه تولید شود. طی این واکنش زنجیره‌ای که در طی چند میلیونیم ثانیه رخ می‌دهد تعداد رویداد شکافت هسته‌ای به سرعت افزایش می‌یابد. | ## جمع‌بندی | در راکتورهای هسته‌ای سرعت نوترون‌ها را با استفاده از مواد کند کننده کاهش می‌دهند تا واکنش زنجیره‌ای کنترل شود.
موضوع مقاله: بز کوهی (سرده) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بز کوهی (سرده) | مقدمه: در کوهستان‌های آسیای کوچک و کوه‌های هیمالیا و هندوکش فراوان است و توسط شکارچیان شکار می‌شود. | ## بخش 1: بز کوهی (سرده) | ویژگی‌های ظاهری موهای بدن به‌طور کلی زبر و کوتاه هستند و در نرها در پایین چانه دسته‌ای از موهای بلند ریش مانند روئیده است. همچنین در پشت بدن در طول خط طولی تیره پشت از شانه تا حدود دم موها بلند شده و به صورت تیغه‌ای درآمده‌اند. ماده‌ها بدون ریش هستند و شاخ در آن‌ها کوتاه است و طول آن معمولاً کمتر از ۲۰ سانتیمتر است. قاعده شاخ‌ها در روی جمجمه خیلی بهم نزدیک شده‌اند ولی بقیه شاخ به تدریج از هم دور شده و در نوک کاملاً از هم فاصل بیشتری پیدا می‌کنند. رنگ بدن در پایین گونه‌ها و پهلوهای گردن و پهلوهای بدن نخودی خاکستری که در روی ران‌ها و پاهای جلو تیره‌تر متمایل به قهوه‌ای می‌شود. ریش بلند و سیاه‌رنگ و یک خط قهوه‌ای تیره رنگ در خط میانی پشت در عقب سر از بین گوش‌ها تا نزدیک دم وجود دارد و همچنین نوار عرضی تیره‌ای به همین رنگ در روی شانه به طرف پهلوها و پایین سینه ادامه دارد. پوزه در بالای سوراخ‌های بینی خاکستری تیره و پیشانی قهوه‌ای روشن که در جلوی قاعده شاخ‌ها تیره می‌شود. جمجمه حجیم و از استخوان‌های ضخیم تشکیل شده و پهنای آن در ناحیه برجستگی‌های حدقه خیلی زیاد و پوزه برعکس دراز و باریک است. | ## بخش 2: بز کوهی (سرده) | زیرگونه‌ها کل و بز در دنیا شامل ۹ گونه زیر است: بز کوهی اسپانیایی : خود دارای چهار گونه است:۱-C. victoriae بز کوهی آلپ : این گونه در ارتفاعات آلپ اروپا زندگی کرده و از بستگان نزدیک بز کوهی اسپانیایی و حبشی می‌باشد. بز کوهی نوبیا : این گونه در اسرائیل، عربستان، اردن، مصر، یمن و سودان دیده می‌شود. بعضی‌ها این گونه را یکی از زیرگونه‌های بز کوهی آلپی معرفی کرده‌اند و بعضی آن را یک گونه مجزا می‌دانند. بز کوهی سیبری : این گونه که بز معمولی نیز شهرت دارد در مرکز و شمال آسیا دیده می‌شود. بزکوهی سیبری از بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین بزها بوده که جثه‌اش ۱۱۰ سانتی‌متر طول و۱۳۰ کیلوگرم وزن می‌رسد. بز کوهی والیا : این گونه درمعرض انقراض بوده و تنها ۵۰۰ رأس از آن در ارتفاعات اتیوپی وجوددارد. کل و بز : این گونه از گسترده‌ترین گونه‌هاست که دراکثر مناطق کوهستانی ایران دیده می‌شود. | ## بخش 3: بز کوهی (سرده) | مارخور : این بز یکی از بزرگ‌ترین بزها است که در شمال شرقی افغانستان، شمال و مرکز پاکستان و قسمت‌هایی ازهند، جنوب تاجیکستان و ازبکستان دیده می‌شود. بیشتر گله‌های ده تا بیست راسی تشکیل می‌دهند؛ ولی گاهی گله‌های بزرگ بیش از ۷۰ راس از آن‌ها دیده می‌شود. معمولاً در صبح زود و عصرها می‌چرند و ساعات گرم روز را در سایه سنگ‌ها و صخره‌ها و بوته‌ها می‌خوابند. جفت‌گیری و زاد و ولد در پاییز جفت‌گیری می‌کنند و دوران آبستنی آن‌ها ۵ تا ۵٫۵ ماه است. نرهای مسن و قوی نرهای ضعیف و جوان را از گله رانده و با چند ماده جفت‌گیری می‌کنند. بچه‌ها چند ساعت بعد از تولد به دنبال مادرشان راه می‌افتند و پس از چند روز می‌توانند به سرعت بدوند. در داخل معده کل و بز جسم سختی وجود دارد که به پادزهر معروف است که در قدیم برای درمان مارگزیدگی و بعضی بیماری‌ها بکار برده می‌شده است. | ## جمع‌بندی | الجاحظ، أبی عثمان عَّمر، بن بحر، کتاب الحیوان، جلد سوم، دار احیاء التراث العربی، چاپ بیست و ششم، بیروت، لبنان، انتشار سال ۱۹۵۰ میلادی (به عربی).
موضوع مقاله: مورمونیسم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مورمونیسم | مقدمه: واژهٔ مورمونیسم برای اشاره به جنبه‌های مختلف این جنبش به‌کار رفته است، هرچند از سال ۲۰۱۸ تلاش‌هایی از سوی کلیسای عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان برای فاصله گرفتن از این عنوان انجام شده‌است. | ## بخش 1: مورمونیسم | یک تاریخ‌نگار به‌نام سیدنی الستروم در سال ۱۹۸۲ نوشت که بسته به زمینهٔ مورد نظر، واژهٔ مورمونیسم می‌تواند به «یک فرقه، یک آیین رازآلود، یک دین جدید، یک کلیسا، یک ملت، یا یک فرهنگ فرعی آمریکایی» اشاره داشته باشد؛ در واقع، این اصطلاح در زمان‌ها و مکان‌های مختلف می‌تواند همهٔ این‌ها باشد. یکی از ویژگی‌های برجستهٔ الهیات مورمونی، کتاب مورمون است؛ متنی متعلق به قرن نوزدهم که خود را روایتی از سرگذشت مردم بومی قارهٔ آمریکا و روابطشان با خدا معرفی می‌کند. الهیات مورمونی دربرگیرندهٔ باورهای رایج مسیحی است که با الهامات دریافتی اسمیت و سایر رهبران مذهبی تغییر یافته‌اند. | ## بخش 2: مورمونیسم | این آموزه‌ها شامل استفاده و باور به کتاب مقدس و دیگر متون مقدس نظیر آموزه‌ها و میثاق‌ها و مروارید گران‌بها می‌شود. مورمونیسم همچنین آموزه‌های مهمی چون ازدواج ابدی، پیشرفت جاودان، تعمید برای مردگان، چندهمسری، پاکدامنی جنسی، سلامت (مشخص‌شده در کلمهٔ حکمت)، روزه و رعایت شبات را شامل می‌شود. با این حال، خودِ الهیات مورمونی یکپارچه نیست؛ از سال ۱۸۳۱ و به‌ویژه پس از مرگ جوزف اسمیت، گروه‌های گوناگونی از کلیسای مسیح که اسمیت بنیان نهاده بود، جدا شدند. | ## بخش 3: مورمونیسم | جدای از تفاوت در رهبری، تفاوت عمدهٔ این گروه‌ها در دیدگاهشان نسبت به چندهمسری است؛ امری که کلیسای مورمونی مستقر در یوتا در سال ۱۸۹۰ آن را ممنوع کرد، و همچنین تثلیث که کلیسای عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان آن را تأیید نمی‌کند. شاخه‌ای از الهیات که تلاش دارد چندهمسری را حفظ کند، به‌نام مورمونیسم بنیادگرا شناخته می‌شود و چند کلیسای مختلف را دربر می‌گیرد. گروه‌های دیگر مانند اجتماع مسیح (پیش‌تر: کلیسای تجدید سازمان‌یافتهٔ عیسی مسیح مقدسین آخرین زمان) تثلیث را تأیید کرده و آموزه‌های خود را مسیحیت استعادیهٔ تثلیث‌باور توصیف می‌کنند. | ## جمع‌بندی | اصطلاح «فرهنگ مورمونی» به‌دست مورمون‌های فرهنگی رایج شد؛ کسانی که با این فرهنگ—که به‌ویژه در بخش‌هایی از غرب ایالات متحدهٔ آمریکا حضوری پررنگ دارد—احساس همبستگی می‌کنند، اما الزاماً با الهیات آن موافق نیستند.