موضوع مقاله: حبیب ساهر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حبیب ساهر | مقدمه: حبیب ساهر یا میر حبیب قوامی (۱۸۹۵، تبریز - ۱۳۶۴، تهران) شاعر، نویسنده، مترجم و پژوهشگر ادبی آذربایجانی و بنیانگذار شعر آزاد ترکی در ایران بود او پس از تأسیس دولت خودمختار آذربایجان، کتاب درسی «زبان مادری» را برای دانش‌آموزان تألیف کرد. | ## بخش 1: حبیب ساهر | میرزا تقی خان رفعت تبریزی در دوران تحصیل وی در دبیرستان معلم زبان و ادبیات فرانسهٔ او بود. او با نشریات «رسیم‌لی آی» و «ثروت فنون» که در ترکیه منتشر می‌شد، آشنا شد در اینجا او تخلص «ساهر» را انتخاب کرد چون به کارهای جلال ساهر، شاهر اهل ترکیه علاقه پیدا کرد. در این هنگام ساهر همراه با هم کلاسی‌های خود روزنامه‌های «انجمن رفعت» و «ادب» را چاپ و منتشر می‌کردند. پس از ترور شیخ محمد خیابانی و فروپاشی دولت آزادیستان، چاپ هر دو روزنامه متوقف شد. بخشی از درآمد خود را برای خانواده اش در تبریز می‌فرستاد و بقیه را برای تحصیلات عالی در ترکیه جمع‌آوری می‌کرد. او به مدت دو سال در مدرسه «دبستان ایرانیان» که برای ایرانیان مقیم این شهر افتتاح شده بود، به عنوان معلم زبان و ادبیات فارسی مشغول به کار شد. او در دوران تحصیل، اشعار جدید شارل بودلر شاعر فرانسوی مثل «دشمن» و شعر معروف لامارتین «دریاچه»، گلستان سعدی و غزلیات حافظ شیرازی را به ترکی آذربایجانی ترجمه کرد. او پایان‌نامه خود را با عنوان «جغرافیای طبیعی آذربایجان ایران» نوشت و از آن دفاع کرد. | ## بخش 2: حبیب ساهر | او به توصیه استادش سعدی بیگ، کار دیپلم خود را به صورت زنجیره در مجله «آذربایجان یورد بیلگیسی» منتشر کرد. با انتصاب اداره آموزش و پرورش، به عنوان معلم جغرافیا دریکی از مدارس تبریز شروع به کار کرد. در سال۱۹۳۶ با تصمیم اداره آموزش و پرورش تبریز، کتاب درسی «جغرافیای خمسه» او در زنجان منتشر شد و جایزه دریافت کرد. در سال ۱۹۴۱ و پس از اشغال ایران توسط دولتهای متفقین در جریان جنگ جهانی دوم، روشنفکران جمهوری آذربایجانی که به عنوان بخشی از هیئت نمایندگی اتحاد جماهیر شوروی آذربایجان به تبریز آمدند، باعث تغییرات در فضای ادبی و فرهنگی شهر ایجاد کردند. در این دوره اشعار، ترجمه‌ها و مقالات حبیب ساهر در روزنامه‌ها و مجلاتی چون «آذربایجان»، «در راه وطن»، «شفق»، «ملت آزاد»، «شرق جدید» منتشرشد. در سال‌های اقامت وی در تبریز، آثار فارسی او «شقایق»، «سایه‌ها»، «افسانه شب»، «گزیده اشعار» منتشر ش]. پس از تأسیس حکومت خودمختار آذربایجان در سالهای ۱۹۴۵–۱۹۴۶ کتاب درسی «زبان مادری» را برای دانش آموزان نوشت و با تخلص و امضای «آیدین» در مطبوعات ظاهر شد. او همچنان به زبان مادری‌اش شعر و داستان با امضاهای مخفیانه‌ای چون «آیدین»، «اولکر»، «آغ» می‌نوشت. | ## بخش 3: حبیب ساهر | در دوران تدریس در مدرسه به دلیل اینکه کلاس هایشبه زبان ترکی آذربایجانی برگزار می‌شد، مدام تذکر می‌گرفت. از آنجایی که در قزوین نیز تغییری در فعالیت‌های وی ایجاد نشد، به شهر ساری در استان مازندران تبعید شد. در آنجا او به مالاریا مبتلا شد و به همین دلیل به قزوین بازگردانده شد و ۱۳ سال در آنجا زندگی کرد. در سال ۱۹۶۵ اولین کتاب شعر او که به زبان مادری اش سروده شده بود به اسم «غزلیات» منتشر شد. کتاب‌های وی به نام‌های «سحر ایشیقلانیر»، «سؤنمه‌یه‌ن ایشیقلار»، «داغینیق خاطیره‌لر»، «کؤوشن» پس از انقلاب اسلامی ایران منتشر شد. علاوه بر این، شعرهایی به زبان فرانسه و داستان‌های کوتاه به زبان عربی نیز نوشته است. از این ازدواج پسرانی به نام‌های حمید و سعید و دخترانی به نام‌های منیژه و ثریا به دنیا آمدند. مرگ پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۸۸ ساهر بعد از دریافت خبر دستگیری مجدد وی با حلق آویز کردن خود از پنجره آپارتمان خود در آریاشهر نزدیک تهران (صادقیه کنونی) خودکشی کرد. | ## جمع‌بندی | کتاب‌شناسی مجموعه آثار فارسی ساهر: شقایق (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۲ – تبریز سابه‌ها (مجموعه شعر نو و کهن) ۱۳۲۴ – تبریز اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۲۶ – اردبیل افسانه شب (مجموعه شعر) ۱۳۲۵ – تبریز خوشه‌ها (مجموعه شعر) ۱۳۳۳ – قزوین جغرافیای ایالت خمسه، ۱۳۳۷ – قزوین (اثر علمی – تحقیقی دربارهٔ جغرافیا) اساطیر (مجموعه شعر) ۱۳۴۵ – قزوین اشعار برگزیده (مجموعه شعر) ۱۳۴۷ – قزوین کتاب شعر ساهر (۱) ۱۳۵۳ – انتشارات نبی تهران کتاب شعر ساهر ۲ – ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران میوه‌گس (مجموعه حکایات و خاطرات) ۱۳۵۴ – انتشارات گوتنبرگ تهران ادبیات منظوم ترکی (آنتالوژی، مشتمل بر شرح حال بیش از صد شاعر ترک‌زبان اهل ترکیه، ۱۳۵۶ – انتشارات دنیای دانش تهران) کتاب شعر ساهر (۳) ترجمه اشعار شارل بودلر فرانسوی به فارسی مجموعه آثار ترکی ساهر: لیریک شعر (مجموعه شعر)، قزوین، ۱۳۴۴ کوءشن (مجموعه شعر)، تهران، ۱۳۵۸ سحر ایشیقلانیر (مجموعه شعر) تهران، ۱۳۵۸ سوءنمین گونشلر (ترجمه‌هایی منتخب از آثار کلاسیک فارسی به ترکی)، تهران – ۱۳۶۱ داغینیق خاطره لر (مجموعه خاطرات)، تهران، ۱۳۶۱ قیزسسی، قیزیل سسی، قازان سسی (رمان) خاطره لر یا حیاتین یئددی بوروقلاری (خاطره‌های یا هفت خوان حیات) خاطره لر، باشاگلن چیکیلیر ترجمه جزء آخر قرآن کریم، بخشی از غزلیات حافظ، شصت رباعی اصیل و ناب از خیام، گلستان سعدی و بسیاری آثار دیگر را به‌صورت منظوم به زبان ترکی معاصر.