موضوع مقاله: پلدختر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پلدختر | مقدمه: پُلدُختَر مرکز شهرستان پلدختر در جنوب غربی استان لرستان، در رشته کوه‌های زاگرس است. | ## بخش 1: پلدختر | پلدختر سابقا بر سر راه قدیم تهران - جنوب قرار داشت اما اکنون جادهٔ تهران - جنوب از شهر خرم‌آباد (مرکز استان) به واسطهٔ آزادراه خرم زال، به جنوب متصل شده‌است. پلدختر در ۱۰۰ کیلومتری جنوب غربی خرم‌آباد واقع شده، و مردم آن از قوم لر و ایل بالاگریوه هستند. بر اساس مستندات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، شهرداری پلدختر از سال ۱۳۴۲ خورشیدی تأسیس شده و در سال ۱۴۰۱، درجه شهرداری این شهر ۷ بوده‌است. نامگذاری نام این شهر از نام پل بزرگ و محکمی که از روزگار ساسانیان به جا مانده گرفته شده‌است. قبلاً به این شهر جایدر و پاپیل (پای پُل) گفته می‌شد که از سال ۱۳۰۸ به پلدختر تغییر نام یافت. هم‌اکنون ستون‌های تخریب شده از پل تاریخی که بر روی رودخانه زده شده قابل رویت بوده و کنگره آن که جاده سراسری از زیر آن رد می‌شود همچنان پا بر جاست. جغرافیا موقعیت جغرافیایی شهر پلدختر در دامنهٔ کوه مَله، از رشته کوه زاگرس واقع شده‌است. شهر پلدختر از نظر جغرافیایی در ۴۷ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۳ درجه و ۹ دقیقه پهنای شمالی و دارای ارتفاعی بین ۶۵۰ متر تا ۷۱۰ متر از سطح دریا قرار دارد. آب و هوا پلدختر در تابستان دارای آب و هوایی گرم و خشک و در زمستان معتدل و نسبتاً سرد می‌باشد؛ ولی هر چند سال یک بار پلدختر شاهد بارش برف آن هم به صورت جزئی و کلی می‌باشد. مردم‌شناسی زبان مردم پلدختر از قوم لر هستند و به زبان لری با گویش بالاگِریوِه‌ای سخن می‌گویند. | ## بخش 2: پلدختر | جمعیت بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۲۶٬۳۵۲ نفر (۷٬۵۶۳ خانوار) بوده‌است. کاوکالی، پشت جَده (پشت بهداری)، وِلاب و دَردیا.هم چنین ۵ کوی: کوی پاسداران، تنگ علی (کوی بسیجیان)، کوی فرهنگیان، کوی شهرداری، کوی سازمانیها.قدیمی‌ترین این محله‌ها محلهٔ زیر جَده یا همان مرکز شهر و قدیمی‌ترین کوی، کوی پاسداران می‌باشد. از مهم‌ترین پارک‌های این شهر می‌توان به پارک شهرداری، پارک صخره‌ایی و پارک فدک اشاره کرد. هم‌اکنون تنها یک دهانه از طاق‌های آن برجا مانده و جاده شماره ۳۷ از زیر آن عبور می‌کند. این پل بی تردید در مسیر ارتباطی بین شهرهای شاپورخواست و جندی شاپور قرار داشته و از اهمیت راهبردی برخوردار بوده‌است. این پل در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر پلدختر و بر فراز رودخانهٔ سیمره و در نزدیکی مرز استان ایلام قرار دارد. طول این پل که از بناهای دوره ساسانی است حدود ۱۷۵ متر و عرض گذر سطح پل نزدیک به ۸ متر و ۲۰ سانتیمتر است و در حال حاضر دارای ۶ چشمه طاق می‌باشد. غار کلماکره غار کلماکره، در سال ۱۳۶۸ گنجینه‌ای بی نظیری در غار کلماکره شهرستان پلدختر کشف شد که به گفته خبرگزاری مهر می‌توان آن را ششمین گنجینه باستانی بزرگ جهان به حساب آورد. این غار یکی از غارهای تاریخی ایران است که در دورهٔ اشکانیان به وسیلهٔ انسان‌ها ساخته شده‌است. کاروانسرای چمشک کاروانسرای چمشک در منطقهٔ چمشک از توابع پلدختر و در مسیر راه باستانی شاپورخواست به خوزستان قرار گرفته‌است. | ## بخش 3: پلدختر | تالاب‌های پلدختر که در گویش محلی به آن‌ها (گُریا) می‌گویند که مهم‌ترین آنها در ۱۵ کیلومتری این شهر و در روستای میرآباد (ولیعصر) قرار دارند. این تالاب‌ها زیستگاه بسیاری از گونه‌های جانوری مانند پرندگان مهاجر و انواع آبزیان می‌باشد. همچنین از دیگر تالاب‌های این شهرستان می‌توان به تالاب‌های تنگ فنی اشاره کرد که آنان هم زیستگاه انواع جانوران، هستند. شهرستان پلدختر نیز از این پوشش دارا بوده که عمدهٔ این جنگل‌ها در منطقهٔ بادامک می باشد. شاخهٔ اصلی آن از به هم پیوستن دو رود هرو و دو آب تشکیل می‌شود و در فاصلهٔ ۳۰ کیلومتری شهر خرم‌آباد در جایی به نام دو آب به رود خرم‌آباد برخورد می‌کند و پس از آن در روستای افرینه در ۳۰ کیلومتری پلدختر با رود چولهول برخورد کرده و به سمت پلدختر در جریان می باشد. رودخانه کشکان در 30 کیلومتری جنوب غربی پلدختر با رودخانه سیمره که از استان همدان سرچشمه گرفته و از شرق استان ایلام (شهرستان دره شهر) می گذرد، تلاقی کرده و به سمت خوزستان جاری می شود و در نزدیکی مرز خوزستان با رودخانه زال که از کوههای لرستان سرچشمه می گیرد تلاقی کرده و رود کرخه را تشکیل داده و وارد خوزستان می شود. آبشار آبتاف آبشار آبتاف پلدختر آبشاری فصلی است که در ۲ کیلومتری شمال این شهر و بر سر راه پلدختر - خرم‌آباد قرار دارد. غذاهای محلی و صنایع دستی از غذاها و خوراک‌های محلی پلدختر می‌توان به، دِنو رو، نانِ گِرده، نانِ ساجی، نانِ بلوط و چِزِنَک رُغِه اشاره کرد. پلدختر بر سر شاهراه تهران-خوزستان قرار گرفته و دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است. | ## جمع‌بندی | جاده شماره ۳۷ که مناطق شمال و غرب ایران را به جنوب و استان خوزستان متصل می‌کنند از پلدختر می‌گذرد.