aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: محمود طلوعی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمود طلوعی | مقدمه: محمود طلوعی (۱ آبان ۱۳۰۹ – ۲۹ مرداد ۱۳۹۴) روزنامه‌نگار، نویسنده، تاریخ‌نگار و سیاستمدار ایرانی بود، که در دوره بیست و سوم به‌عنوان نماینده میانه در مجلس شورای ملی حضور داشت.. | ## بخش 1: محمود طلوعی | او از سردبیری‌اش در خواندنی‌ها به عنوان پربارترین دورهٔ کار مطبوعاتی‌اش یاد می‌کرد. از آثار او می‌توان به تاریخ در پیشگاه مصدق، زیبای تنها، پدر و پسر (ناگفته‌ها از زندگی پهلوی‌ها)، بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست و از طاووس تا فرح نام برد. زندگی‌نامه طلوعی در سال ۱۳۰۹ در شهر میانه آذربایجان شرقی به دنیا آمد.کتاب مشاهیر میانه تألیف محمدصادق نایبی، تهران، ویرایش دوم، انتشارات پردیس دانش، 1393 وی تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش و دوران دبیرستان را در مدرسه دارالفنون تهران سپری کرد. این پژوهشگر تاریخ مدرک کارشناسی خود را در رشته ادبیات فرانسه از دانشگاه تهران دریافت کرد و همزمان با تحصیل، در مطبوعات آن دوره کار می‌کرد. طلوعی در سال ۱۳۵۰ وارد مجلس شورای ملی وقت شد و پس از پیروزی انقلاب به حرفه نویسندگی پرداخت. | ## بخش 2: محمود طلوعی | مجله خواندنی‌ها، که دوره انتشارش نزدیک چهار دهه ادامه داشت، از سال ۱۳۲۷ تا سال ۱۳۳۵ زیر نظر علی اصغر امیرانی با سردبیری محمود طلوعی منتشر شد. او پس از یک دوره ترک موقت، دوباره همکاری‌اش را با این مجله از سر کار گرفت و تا آذر ۱۳۴۶ به این کار پرداخت. از سال ۱۳۵۰ شخصاً مبادرت به انتشار مجلهٔ ماهانه‌ای به نام «مسائل جهان» کرد و چندین سال آن را مرتباً انتشار می‌داد و اکثر مطالب مجله را شخصاً تهیه می‌کرد و به نام‌های مستعار انتشار می‌داد. اولین شغل او در وزارت دارایی، مشاور وزیر بود، بعد مدیرکل روابط عمومی آن وزارتخانه گردید. در دورهٔ بیست و سوم قانونگذاری در سال ۱۳۵۰، از طرف حزب ایران نوین کاندیدای شهر میانه شد و به مجلس راه یافت. | ## بخش 3: محمود طلوعی | بعد از خاتمه دوره مجلس، به وزارت دارایی بازگشت و مجدداً عنوان مشاور وزیر را گرفت. وی به زبان‌های فرانسه و انگلیسی تسلط داشت و به زبان‌های عربی و ترکی استانبولی آشنا بود. محمود طلوعی در سال‌های اخیر بیشتر در ایالات متحده آمریکا به سر می‌برد و حضور کم رنگی در مطبوعات ایران داشت و بیشتر مشغول تألیف و ترجمه بود. | ## جمع‌بندی | پنجشنبه حوالی ساعت ۸ شب ۲۹ مرداد ۱۳۹۴ در حالی که قصد عبور از عرض بلوار آفریقا در منطقه جردن تهران را داشت، بر اثر برخورد یک موتور سیکلت، به شدت مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان شهدای تجریش در سن ۸۴ سالگی، درگذشت.
موضوع مقاله: کارتن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کارتن | مقدمه: کارتن معمولاً از سه لایه کاغذ ساخته می‌شود که دو لایه رو و زیر آن ورق صاف و یک لایه میانی کاغذ چین‌دار است. | ## بخش 1: کارتن | با توجه به نیازی که در بسته‌بندی داریم کیفیت و نوع کارتن برای ما تغییر می‌کند برای مثال برای ارسال بار به خارج از کشور از کارتن ۵ لایه با فلوتینگ (فلوت کارتن) محکمتر استفاده می‌شود و برای جنس سبک از کارتن سه لایه بهتر است. ترکیبات کارتن لایه زیری لایه زیری سطح صافی است که با انواع کرافت ها لایه میانی(فلوت) لایه میانی فلوت هم نامیده میشود که در مدل های E,B,C به حسب کیفیت شناخته میشود. | ## بخش 2: کارتن | لایه ها موارد اصلی تشکیل دهنده انواع کارتن میباشد و همچنین موجب مقاومت کارتن میگردند زیرا لایه ها هم میتوانند از مواد اولیه با کیفیت تشکیل شوند و همچنین میتواند ترکیبی از مواد با کیفیت و ضایعات کارتن تشکیل گردد. جنس کارتن لایه های کارتن که از مقوا تشکیل شده است و مواد اولیه آن خمیر کاغذ دارای مواد اولیه مختلفی می‌باشد. | ## بخش 3: کارتن | این مواد اولیه هم میتواند بازیافتی باشد یکی از ضایعات کارتن به دست آمده باشد و هم میتواند درجه یک باشد یعنی از مواد با کیفیت و دست اولیه خمیر کاغذ به دست آمده باشد. | ## جمع‌بندی | این لایه ها را امروزه با نام هایی متفاوت که در ادامه خواهیم گفت نام گذاری نموده اند.
موضوع مقاله: کول‌تپه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کول‌تپه | مقدمه: کول‌تپه به جایی گفته می‌شود که تودهٔ بزرگی از خاکستر به صورت طبقه‌طبقه، روی هم انباشته شده و به صورت تپه‌ای مانند درآمده‌باشد. | ## بخش 1: کول‌تپه | در آذربایجان غربی به ویژه کناره‌های دریاچه ارومیه که مرکز آتشکده‌های ایران بوده‌است، کول‌تپه‌های زیادی برجا مانده‌است. روستائیان از این خاکسترها برای کود دادن بزمین بهره می‌برده‌اند و سالیان دراز است که آن‌ها در کشتزارهای خود استفاده می‌کنند تا موجب باروری زمین گردند، به‌طوری که برخی از این توده‌های خاکستر یا کول‌تپه‌ها اکنون اثری برجا نمانده‌است. این خاکسترها لایه لایه‌اند و در میان هر لایه مقداری خاک و گاه اشیاء قدیمی به ویژه کاسه و کوزه و ظروف مختلف پیدا می‌شود. واژه‌شناسی واژهٔ گل با شکل پهلوی و ترکی آن گول، در فارسی به‌معنای آتش و شعلهٔ آتش است و کول در کردی به معنای آتش است. | ## بخش 2: کول‌تپه | گل تپه، یا گول تپه قدیمی تر و متعلق به زمانی است که در این‌جاها آتشکده ای بوده‌است و کول تپه جدید است و متعلق به زمانی است که خاکستر باقی مانده‌است. به هر دو صورت نشانی از آتش در خود پنهان دارند و جایگاه آتشکده‌های کهن هستند.فره‌وشی. بیشتر دانشمندان برآنند که این تودهٔ خاکستر بازماندهٔ هیزمی است که در آتشکده‌ها می‌سوخته و در طی سده‌ها تلی از خاکستر برپا گشته‌است. اما به سبب اینکه در جاهای دیگر ایران حتی نزدیک به آتشکده‌های بزرگ تپهٔ خاکستر وجود ندارد، برخی دیگر از محققان این نظریه را قبول ندارند. | ## بخش 3: کول‌تپه | نظریهٔ دیگری که عنوان شده‌است به اینصورت است که شاید علت را در ویژگی آئین مردم این ناحیه باید جستجو کرد. ناحیهٔ اطراف دریاچه ارومیه، نخستین جای فرود آمدن نیاکان پارسی و مادی بوده‌است که مزداپرست بوده‌اند و در سحرگاه مهاجرت هنوز از آئین زرتشت آگاه نبوده‌اند و شاید هم هنوز زرتشت هنوز پا به جهان نگذاشته بوده‌است. مزداپرستان گویا مانند هم‌تباران هندی خود مردگان را در جایگاهی ویژه می‌سوزاندند و این خاکستر فراوان، بازماندهٔ چوب و هیزمی است که جسد را در میان آن به آتش می‌کشیده‌اند و بنابر سنن کهن پس از سوزاندن جسد برای زندگی پس از مرگ شخص درگذشته، در میان خاکسترها ظروف سفالین یا فلزی می‌گذاشته‌اند و روی این تودهٔ خاکستر خاک نرم می‌ریخته‌اند تا هنگامی که شخص دیگری درمی‌گذشته، برای سوزاندن او دوباره بتوانند بر پهنهٔ خاک هیزم قرار بدهند. استخوان‌های سوخته شده را سپس گرد آورده و آن‌ها را در استوان‌های کنار آتشکده می‌ریختند همچنان‌که امروز هنگامی که جسد در دخمه‌ها پوسید و عاری از گوشت و پوست شد، استخوان‌ها را در چاه استودان می‌ریزند. | ## جمع‌بندی | در اوستا از سوزاندن مردگان یاد شده و آن را گناهی بزرگ دانسته‌اند و این می‌رساند که در عهد وندیداد یعنی در دوران اشکانی، این رسم هنوز در بین بخش‌هایی از ایران وجود داشته‌است.فره‌وشی.
موضوع مقاله: بهروز برومند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهروز برومند | مقدمه: بهروز برومند (زادهٔ ۱۳۱۹ در قائم‌شهر) پزشک ایرانی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان علوم پزشکی، استاد دانشگاه و عضو حزب ملت ایران و از ملی‌گرایان و اعضای هیئت اجرایی جبههٔ ملی ایران در دورهٔ انقلاب است.تلاش برای استقلال- خاطرات عبدالکریم انواری- ایشان به عنوان پدر علم نفرولوژی ایران یاد می‌شود. | ## بخش 1: بهروز برومند | او از دوران کودکی خود چنین می‌گوید: «از کودکی خود به یاد دارم که شادروان پدرم که از بازرگانان خوش‌نام و پرآوازه و رئیس انجمن و سازمان شیر و خورشید سرخ قائم شهر بود الگوی من برای زندگی آینده‌ام شد. کمتر از ده سال داشتم که در قادیکلاه از بخش‌های شهرستان قائم شهر آتش‌سوزی بزرگی رخ داد و پدرم با همه توان به کمک آسیب دیدگان شتافت و همه مکان بازرگانی پدرم به جایگاهی برای کمک به آسیب دیدگان آتش‌سوزی تبدیل شد و من از همان روزها با پنبه و الکل و داروهای ضد عفونی آشنا شدم. سپس آسیب دیدگان مرا بیشتر برای خدمتگزاری تشویق می‌کردند و این انگیزه‌های مرا برای پزشک شدن پایه‌گذاری می‌کرد.» او دوران ابتدایی را در قائم شهر (شاهی پیشین) و متوسطه را در دبیرستانهای راهنما و ادیب تهران به پایان برد. وی دکترای پزشکی را از دانشگاه تهران و تخصص داخلی را از دانشگاه جورج تاون آمریکا دریافت کرد. | ## بخش 2: بهروز برومند | بهروز برومند در دوران تحصیل در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران در فعالیت‌های آزادی خواهانه دانشجویی شرکت می‌کرد. او سرپرست گروه دانشجویان وابسته به حزب ملت ایران و عضو نخستین کمیته دانشگاه جبهه ملی ایران بود. ایستاده از راست:بهرام بیضایی،ایرج افشار،جلال خالقی مطلق،محمدرضا شفیعی کدکنی فعالیت سیاسی برومند از اعضای حزب ملت ایران از احزاب ملی‌گرای ایران است. وی روز تشییع جنازه فروهرها در بهشت زهرا سخنرانی کرد و در مراسم سالگرد آن‌ها حضور فعال دارد. | ## بخش 3: بهروز برومند | بهروز برومند در سال ۱۳۵۷ به عضویت شورای مرکزی جبهه ملی ایران (جبهه ملی چهارم) انتخاب شد. بهروز برومند از پایه‌گذاران سازمان پزشکان جبهه ملی به همراه دکتر موسویان و در سال ۱۳۵۸ هم‌زمان با خروج حزب ملت ایران از جبهه ملی جدا شد.همه هستی من نثار ایران -ص۴۸-چاپخش- ۱۳۷۲- گردآوری پرویز ورجاوند ref>تلاش برای استقلال -دکتر عبدالکریم انواری -نشر ساتراپ لندن - ۱۳۹۳- ص ۲۶۵</ref> در دوران انقلاب بهمن ۵۷ برای پیشبرد هدفهای انقلاب، سخنرانی‌های گوناگون برای کارمندان وزارت دارایی، بهداشت و درمان و تلویزیون در تهران انجام داد. پس از پیروزی انقلاب به سخنرانی در دانشگاه شیراز در سال ۵۹ و همچنین سخنرانی در ابن بابویه تهران بر سر مزار شهدای ۳۰ تیر پرداخت. در این مراسم که «همایش مشاهیرشناسی مازندران» نام داشت، از او به عنوان «پدر نفرولوژی ایران» تجلیل شد. | ## جمع‌بندی | در پی این مراسم نماد شیر و خورشید بر لباس بهروز برومند با خشم علی ادیانی راد، نماینده این شهر در مجلس شورای اسلامی روبه‌رو شد.
موضوع مقاله: عبدالله ریاضی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عبدالله ریاضی | مقدمه: عبدالله ریاضی (زاده ۱۲۸۵ اصفهان – درگذشته ۲۴ فروردین ۱۳۵۸ تهران) مدرس دانشگاه، ریاضی‌دان و سیاستمدار ایرانی بود، که در ادوار ۲۱، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ مجلس شورای ملی، در فاصله سالهای ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ ریاست مجلس را برعهده داشت. | ## بخش 1: عبدالله ریاضی | وی از سال ۱۳۱۴ تدریس در دانشگاه تهران را آغاز کرد و از ۱۳۲۵ تا ۱۳۴۲ ریاست دانشکده فنی دانشگاه تهران را برعهده داشت. ریاضی پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ دستگیر شد و در فروردین ۱۳۵۸ با حکم صادق خلخالی اعدام گردید. اسفند ۱۳۵۶، شهر ری، مراسم یکصدمین سال تولد رضاشاه عبدالله ریاضی در سال ۱۲۸۵ در شهر اصفهان زاده شد. وی ۵ ساله بود، که به مکتب فرستاده شد و تا خواندن سیوطی و شرح لمعه پیش رفت، سپس تحصیلات خود را در مدرسه آلیانس اصفهان ادامه داد، که تمامی دروسش به زبان فرانسه تدریس می‌شد و دوره‌ای ۲ ساله را نیز در این مدرسه سپری کرد. | ## بخش 2: عبدالله ریاضی | وی سپس به مدرسه علیه رفت ایمانیه ،مجتبی ، تاریخ فرهنگ اصفهان مراکز تعلیم (از صدر اسلام تاکنون) ، انتشارات دانشگاه اصفهان، ص172 و دیپلم ریاضی گرفت و مدتی در دبستان، ریاضی درس می‌داد و به معلم «ریاضی» شهرت یافت و نام‌خانوادگی ریاضی نیز یادگار آن دوران بود. تحصیلات ریاضی در سال ۱۳۰۷ یکی از یکصد نفری بود، که با دریافت بورسیه از دولت شاهنشاهی، برای تحصیل راهی اروپا شدند. وی هم‌دوره مهندس بازرگان بود و در شهر نانت فرانسه، مراحل مقدماتی ورود به دانشگاه را نیز با هم طی کردند. دانشگاه تهران عبدالله ریاضی در سال ۱۳۱۴ در زمان سرپرستی محمود حسابی بر دانشکده فنی دانشگاه تهران، با عنوان دانشیار، تدریس در دانشکده فنی دانشگاه تهران را آغاز کرد و بعدها خود نیز ریاست دانشکده فنی را برعهده گرفت. | ## بخش 3: عبدالله ریاضی | مجلس شورای ملی عبدالله ریاضی در سال ۱۳۴۲ برای شرکت در انتخابات دوره ۲۱ مجلس شورای ملی کاندید شد، که این تصمیم وی، عصبانیت دانشجویان دانشگاه تهران را برانگیخت، چرا که ریاضی در جایگاه ریاست دانشکده فنی دانشگاه تهران، هیچگاه فعالیت سیاسی دانشجویان را برنمی‌تافت. به اعتقاد محمود فاضلی، تصویب لایحه جدایی بحرین از ایران و لایحه کاپیتولاسیون از اقدامات جنجالی دوران ریاست وی بر مجلس شورای ملی است. ریاضی در دوره‌های ۲۱ تا میانه دوره ۲۴ به مدت ۱۵ سال، رئیس مجلس شورای ملی بود و در سال ۱۳۵۷ با اوج گرفتن اعتراضات انقلابی در کشور، از ریاست مجلس برکنار شد و برای مدتی جهت معالجه، راهی اروپا شد و در هنگام بازگشت از اروپا، با صادق خلخالی در یک پرواز بود. | ## جمع‌بندی | دستگیری و اعدام ریاضی مدتی پس از وقوع انقلاب و تأسیس جمهوری اسلامی ایران، با حکم دادگاه‌های انقلاب اسلامی، دستگیر و به زندان قصر منتقل شد.
موضوع مقاله: سندرم کاپگراس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سندرم کاپگراس | مقدمه: ویژگی آشکار آن باور هذیانی بیمار بر این است که دیگر مردمان دوروبر او، به‌راستی خودشان نیستند، بلکه جانشین آنها هستند که چونان فریبکاران نقش مردمانی را که جایگزین آنها شده‌اند بازی کرده و همچون آنها رفتار می‌کنند.[بنا بر تعریف کتاب: comprehensive textbook of psychiatry (چاپ۲۰۰۰)، در نشانگان کاپگراس جای یک فرد مبهم را که بیشتر یکی از کسان خانواده بیمار است، جانشینی با ویژگیهای یکسره همانند گرفته است.] همه گیرشناسی این نشانگان کمیاب در زن‌ها کمی بیشتر از مردها دیده می‌شود. | ## بخش 1: سندرم کاپگراس | گاهی این نشانگان را زیر پریشانی‌های هذیانی دسته‌بندی می‌کنند و گاهی نیز آن را از نشانه‌های اسکیزوفرنی به‌شمار می‌آورند. سبب‌شناسی شرط بایسته برای گرفتاری بدین نشانگان پریشانی در واقعیت سنجی است که برآمده از فرایندی روان‌پریشی است. | ## بخش 2: سندرم کاپگراس | «کاپگراس» سرشت ویژهٔ این پندار خردپریش (هذیان) را برآمده از احساس بیگانگی و گرایش به بدگمانی و ناباوری دانست. جدا شدن اجزای دریافت و شناخت (که به خودی خود باید به یکدیگر پیوسته باشند) از هم، می‌تواند برآمده از عصب‌روان‌شناسی مربوط به درست کار نکردن لوب پاریتال(لوب آهیانه‌ای) باشد. | ## بخش 3: سندرم کاپگراس | بیمار شخص موردنظر را از خود رانده و ویژگی‌های بدی را به او بر می‌بندد، ولی چون خود را گناهکار می‌یابد و گرایشهای دوگانه [مهر و بیزاری همزمان از کسی یا پدیده‌ای] دارد، نمی‌تواند احساس خود را هشیارانه بپذیرد. از این رو آنچه را که خود به آن کس حس می‌کند، به جانشین او برمی‌خواند و پیوند می‌دهد که از دید بیمار فریبکاری بیش نیست و بدین‌گونه به آسانی و درستی می‌توان آن کس را از خود راند. | ## جمع‌بندی | این پریشانی همچون دیگر نشانه‌های روانی، بیشتر به درمان دارویی، دست‌کم تا اندازه‌ای، پاسخ می‌دهد.
موضوع مقاله: امیرمؤید سوادکوهی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امیرمؤید سوادکوهی | مقدمه: اقدامات و عملکردهای سیاسی او در دوران ناصرالدین شاه قاجار بسیاری اوقات در تهران جزو عملهٔ خلوت و شکار بود و ریاست ایل سوادکوه و سوارهای آنجا را بر عهده داشت اما در دورهٔ مظفرالدین شاه قاجار به مازندران مهاجرت کرد و اغلب در مازندران ساکن بود و در آن خطه از نفوذ زیادی برخوردار بود. | ## بخش 1: امیرمؤید سوادکوهی | او در جریان مشروطه از مشروطه طرفداری می‌کرد و پس از استقرار مشروطه به گروه مشروطه خواهان پیوست. رضاخان پس از کودتای ۱۲۹۹ قوای بسیاری را برای سرکوب امیرمؤید به طبرستان اعزام کرد و در فاصله ماه‌های تیر و شهریور سال ۱۳۰۰ قوای فرستاده به رهبری امیرلشکر امیراحمدی سوادکوهی‌ها را درهم شکسته و امیرمؤید مجبور شد همراه خاندانش و بسیاری از همراهانش در استرآباد و نزد رئیس ایل آتابای ترکمن پناه بگیرد. دولت آن زمان صلاح دید که با امیرمؤید کنار بیاید زیرا در آن زمان قیام‌های بسیاری از گوشه و کنار ایران بر خواسته بود. | ## بخش 2: امیرمؤید سوادکوهی | پس امیرمؤید به تهران رفت و پسرانش عضو دیویزیون قزاق شدند و به صورت مسلّح حفاظت جنگل و صحرا را به‌دست گرفتند. در فروردین ۱۳۰۳ یاور احمد خان حکیمی، رئیس قوای استرآباد،که از تلاش های اسداله خان و برادرش برای یاغی شدن به حکومت مرکزی ( با تحریک پدرشان ) با خبر شده بود ، هژبر و سهم‌الممالک را به بهانهٔ دادن مواجب افراد تحت فرمانش به گرگان فراخواند. به محض رسیدنشان قوای احمدخان حکیمی آن‌ها را خلع سلاح کردند و همان شب چندی از ژاندارم‌ها در راه بندرگز آنها را کَت‌بسته تیرباران کردند. | ## بخش 3: امیرمؤید سوادکوهی | زادبوم رضا شاه، سوادکوه بود که به هیچ وجه مایل نبود تا افراد گردنکش و یاغی و ضد میهنی در ان نقطه حضور داشته باشند، پس قدرت طلبی و سرکشی امیر موید و فرزندان یاغی او مخصوصا اسدا... | ## جمع‌بندی | هژبر سلطان از سویی و از دیگر سو تلاش های رقبای امیر موید به‌ویژه امیر اکرم به جهت کدورت‌های شخصی به‌جامانده از گذشته ، همه دست به دست هم دادند تا نبردهای خونین فی‌مابین سربازان امیرمؤید و قوای دولتی به‌وجود آید.
موضوع مقاله: زبان‌های بومی آمریکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان‌های بومی آمریکا | مقدمه: زبان‌های بومی آمریکا زبان‌هایی هستند که توسط سرخ‌پوستان از جنوبی‌ترین قسمت‌های آمریکای جنوبی تا شمالی‌ترین قسمت‌های آمریکای شمالی یعنی گرینلند و آلاسکا به آن سخن گفته می‌شود که شامل تمام قاره آمریکا می‌شود.این زبان‌های بومی شامل دهها خانواده زبانی مجزا و همینطور زبان‌های ایزوله و رده بندی نشده‌است.بر پایه گزارش یونسکو بسیاری از این زبان‌ها به‌شدت در معرض انقراض هستند و برخی نیز از بین رفته‌اند.Gordon, Raymond G., Jr. | ## بخش 1: زبان‌های بومی آمریکا | پیش زمینه رواج این زبان‌ها در قاره آمریکا به دوران ورود اقوام پالئو به قاره جدید بازمی‌گردد. در این دوره بومیان نواحی سیبری و مناطق سردسیر شمالی آسیا با گذر از تنگه برینگ وارد قاره جدید شدند. در نظریه تماس با قاره آمریکا پیش از کریستف کلمب این مطلب نیز بیان می‌شود که شمال از بومیان نیز احتمالا از اقیانوس آرام خود را به مناطق جنوبی این قاره رسانده‌اند. زبان‌های که میان سرخپوستان رایج بوده گاهی از خانواده‌های کاملاً مجزا بوده که هیچ رابطه‌ای با یکدیگر نداشته‌اند. | ## بخش 2: زبان‌های بومی آمریکا | در این مورد که اگر سرخپوستان با اصل مشترک به قاره آمریکا آمده‌اند چرا زبان‌هایشان با زبان‌های سایر مردم قدیم جهان و حتی ناحیه سیبری همسویی و هم خانوادگی ندارد و تا این حد خانواده‌های زبانی در قاره آمریکا متعدد است نظرات گوناگونی ارائه شده. از عمده نظراتی که در این زمینه وجود دارد می‌توان به هفت نظریه اشاره کرد: ورود جامعه مهاجر تک زبانی به قاره آمریکا و شکل‌گیری گونه‌های متفاوت از یک اصل. ورود جامعه‌های مهاجر با زبان‌های جداگانه به قاره جدید که مورد استقبال ادوارد ساپیر است. حدود ۲۹۶ زبان بومی در مکزیک رایج است که ۲۶۹ مورد آن به ۲۹ خانواده زبانی متفاوت باز می‌گردد. | ## بخش 3: زبان‌های بومی آمریکا | پرگویشورترین خانواده زبانی در این منطقه یوتو آزتک است که نزدیک به دو میلیون گویشور دارد. شمار زیادی از خانواده‌های زبانی هم در کشور کانادا وجود دارد که گویشوران اینوئیت از مهم‌ترین گروه‌های آن هستند. در آمریکای مرکزی و حوزه دریای کارائیب این زبان‌ها در منطقه مزوآمریکا یا نیمه جنوبی آمریکای مرکزی و حوزه دریای کارائیب بدان سخن گفته می‌شود. زبان کریول نیز که از زبان‌های ترکیبی بومی و مهاجران اروپایی است نیز گاهی در میان این زبان‌ها جای داده می‌شود. | ## جمع‌بندی | برخی از این زبان‌ها مانند زبان ماپوچه دارای مشترکاتی با زبان‌های بومیان اقیانوس آرام در منطقه اقیانوسیه است.
موضوع مقاله: الیس رجینا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الیس رجینا | مقدمه: الیس رجینا (زادهٔ ۱۷ مارس ۱۹۴۵، درگذشتهٔ ۱۹ ژانویه ۱۹۸۶) از محبوب‌ترین خوانندگان برزیلی دههٔ شصت و هفتاد میلادی است. | ## بخش 1: الیس رجینا | زندگی‌نامه الیس رجینا در پورتو الگره در جنوب برزیل به دنیا آمد و خوانندگی را در سن یازده سالگی در برنامهٔ رادیویی مخصوص کودکان آغاز کرد. در پایان دههٔ شصت و آغاز دههٔ هفتاد با ضبط آهنگ و همکاری با نوازندگانی چون گیلبرت گیل به تبلیغ مردمی جنبش Tropicália کمک کرد. الیس رجینا دیکتاتوری وقت برزیل را که موجب محدودیت و تبعید بسیاری از نوازندگان هم‌نسل او شد مورد انتقاد قرار می‌داد. | ## بخش 2: الیس رجینا | محبوبیتش او را از زندان حفظ کرد، ولی بالاخره مجبورش کردند سرود ملی برزیل را در طول نمایشی در ورزشگاهی اجرا کند، چیزی که خشم بسیاری از چپ‌های برزیل را برانگیخت. در ۱۹۷۴ همراه با توم ژوبیم آلبوم Elis & Tom را منتشر کرد، اثری که بسیاری از منتقدان آن را از برجسته‌ترین آثار سبک بوسا نوا در همهٔ زمان‌ها دانسته‌اند. او سه فرزند داشت: ژوائو مارسلو بوسکولی (نتیجهٔ ازدواج او با رونالدو بوسکولی)، پدرو کامارگو ماریانو و ماریا ریتا ماریانو (فرزندان مشترک او و سزار کامارگو ماریانو، آهنگساز و نوازندهٔ پیانو). | ## بخش 3: الیس رجینا | الیس رجینا در ۱۹۸۲ در سن ۳۶ سالگی در اثر مصرف بیش از حد کوکائین، تزازپام و الکل درگذشت. | ## جمع‌بندی | اگرچه خبرهایی از دستور مستقیم دیکتاتور نظامی برزیل برای قتل او منتشر شد، این شاید به دلیل طول‌کشیدن بیش‌ازحد صدور نتیجهٔ رسمی کالبدشکافی او باشد.
موضوع مقاله: فهرست دانشمندان مسلمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست دانشمندان مسلمان | مقدمه: فهرست حاضر، شامل دانشمندانی است که در آثار، افکار و سخنانشان، به مسلمان بودن خود اذعان داشته‌اند. | ## بخش 1: فهرست دانشمندان مسلمان | ابن خردادبه، جغرافی‌دان، تاریخ‌نویس و موسیقی‌شناس ایرانی و نویسنده کتاب المسالک و الممالک. وی را از پیشگامان تاریخ‌نگاری به شیوهٔ علمی و از پیشگامان علم جامعه‌شناسی می‌دانند. ابن سینا، پزشک و شاعر و از مشهورترین و تأثیرگذارترین فیلسوفان و دانشمندان ایران که به ویژه به دلیل آثارش در زمینه فلسفه ارسطویی و پزشکی اهمیت دارد. او اولین دانشمند فیزیک نور در جهان است که در زمینه شناخت نور و قانون‌های شکست و بازتاب آن نقش مهمی ایفا کرده‌است. وی همچنین نخستین دانشمند فیزیک نور در جهان، مخترع ذره‌بین، نخستین اندازه گیرنده سرعت صوت، سرعت نور و محیط کره زمین با استفاده از واحد اندازه‌گیری «ذرع»، نخستین محقق ویژگی‌های نور، ریاضی‌دان و دانشمند حساب، هندسه، مثلثات، جبر بوده‌است. ابن یونس، از مشهورترین اخترشناسان و ریاضی‌دانان مسلمان مصری بود که کارهایش در زمان خود به دلیل سر آمد بودن مورد توجه قرار گرفته‌است. | ## بخش 2: فهرست دانشمندان مسلمان | ابوحامد کرمانی، مورخ، پزشک، نویسنده، شاعر و فیلسوف نامدار و برجستهٔ کرمان در قرن ششم و هفتم هجری بود. ابوریحان بیرونی، دانشمند همه‌چیزدان و ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، تقویم‌شناس، انسان‌شناس، هندشناس، تاریخ‌نگارِ برجستهٔ خوارزمی ایرانی. ابوالعباس نیریزی، ریاضی‌دان و اخترشناس ایرانی است که در پایان سدهٔ سوم و آغار سدهٔ چهارم هجری می‌زیسته است. ابوعبدالله محمد بن عیسی ماهانی، ریاضیدان، مهندس، منجم و نویسنده ایرانی قرن سوم هجری قمری. ابوعبیدالله عبدالواحد بن محمد جوزجانی، پزشک ایرانی ابو منصور موفق هروی، داروشناس ایرانی در سده چهارم قمری. جابر بن حیان، دانشمند و کیمیاگر و فیلسوف ایرانی خازنی، اخترشناس مسلمان یونانی تبار خواجه نصیرالدین طوسی، فیلسوف، متکلم، فقیه، ستاره‌شناس، دانشمند، اندیشمند، ریاضیدان و منجم ایرانی. | ## بخش 3: فهرست دانشمندان مسلمان | شیخ بهایی (بهاءالدین عاملی)، حکیم، فقیه، عارف، منجم، ریاضیدان، شاعر، ادیب و مورخ. زرین دست، چشم‌پزشکی ایرانی کمال‌الدین فارسی، ریاضی‌دان و فیزیک‌دان برجسته ایرانی در دوران طلایی اسلام. علوی شیرازی، پزشک و داروشناس قرن دوازدهم هجری قمری ابوحامد محمد غزالی، فیلسوف، متکلم و فقیه ایرانی و یکی از بزرگ‌ترین مردان تصوف سدهٔ پنجم هجری. قطب‌الدین شیرازی، پزشک و فیلسوف ایرانی محمد عوفی، تاریخ‌نگار، زندگی‌نامه نویس، مترجم و ادیب ایرانی یعقوبی (ابن واضح)، مورخ و جغرافی‌دان شیعی. | ## جمع‌بندی | ابوزید بلخی، جغرافی‌دان و ریاضی‌دان محمدبن حصار، ریاضی‌دان قرن دوازده میلادی اهل مراکش فاطمة محمد الفهری، بنیانگذار اولین مؤسسه آکادمیک مدرن که مدرک تحصیلات عالیه ارائه می‌داد ابن ماجد، دریانورد قرن پانزدهم میلادی منطقهٔ خلیج فارس و اقیانوس هند زکریای قزوینی، جغرافی‌دان، دانشمند، تاریخ‌نویس و فیلسوف ایرانی‌تبار ابوالقاسم زهراوی، پزشک و جراح اندلسی.
موضوع مقاله: اخی جوق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اخی جوق | مقدمه: اخی جوق از سرداران مغول در قرن هشتم هجری بود که به نیابت از جانی بیک و پسرش بردی بیک، پادشاهان مغول دشت قبچاق، مدتی حکومت آذربایجان را داشت. | ## بخش 1: اخی جوق | پس از وفات سلطان ابوسعید ایلخان، دولت ایلخانان دچار ضعف شد و ایلخانانی که پس از سلطان ابوسعید بر تخت حکومت ایران نشستند، بر امور سیطره نداشتند و بازیچهٔ امرای خود بودند. ملک اشرف چوپانی، آخرین امیر خاندان چوپانیان، مردی خونریز و مال اندوز بود و مردم از حکومت او به ستوه آمده بودند و دسته دسته به اطراف جهان، آواره شدند و چون در داخل ایران، هنوز سلطانی قوی‌پنجه نبود که بدو التجا برند، به جانی بیک، پادشاه مغول نژاد دشت قبچاق شکایت بردند و در یک نماز جمعه، بر او گرد آمدند و دادخواهی کردند که تو امروز پادشاه اسلامی و به فریاد مسلمین رسیدن بر تو واجب است. پس جانی بیک به قصد کوتاه ساختن دست ملک اشرف، به آذربایجان تاخت و سپاه او را در هم شکست و ملک اشرف در حالی که با قطاری طولانی از شتران و ستوران حامل گنجینه‌هایش در حال گریز بود، به دست مردم کشته شد. جانی بیک از آن پس بر آن شد که امرای اطراف را مطیع سازد و از شمار آنان، امیر مبارزالدین محمد مظفر، پایه‌گذار سلطنت آل مظفر بود که در جنوب ایران سرگرم تحکیم قدرت خود و پایه‌گذاری سلطنتی ایرانی بود و سودای آن را داشت که مغولان را از ایران اخراج کند. | ## بخش 2: اخی جوق | جانی بیک به امیر مبارزالدین نامه فرستاد که پدران تو در خدمت پادشاهان مغول بودند، تو نیز اطاعت پیشه کن و به درگاه بیا تا حکومت تو را بر متصرفاتت تنفیذ کنیم. اما امیر مبارزالدین که سودای اخراج مغولان از ایران را داشت، به جای پاسخ دادن به نامهٔ جانی بیک، ۱۲ هزار سوار گزیده را در اصفهان عَرض داد و عازم تاخت آذربایجان شد. در آن حال، جانی بیک، به سبب بیماری به تختگاهش غازان بازگشت و پسرش بردی بیک را در آذربایجان گذاشت و چندی بعد، بردی بیک نیز به سبب مرگ پدر، به غازان بازگشت و اخی جوق را در آذربایجان نهاد. اخی جوق، سبب تسخیر آذربایجان را که برانداختن خاندان چوپانی و دادنِ دادِ مردم بود، از یاد برد و به دستیاری بقایای امرای چوپانی، آغاز ستم و تعدی به مردم نهاد. | ## بخش 3: اخی جوق | پس سلطان اویس، دومین سلطان خاندان ایلکانی (آل جلایر) که در بغداد بود و او نیز سودای متحد ساختن ایران را داشت، در بهار سال ۷۵۹ (قمری) به آذربایجان تاخت و اخی جوق را که با بقایای سپاه و امرای چوپانی در کردستان موضع گرفته بود، در هم شکست، اما چون زمستان شد، به ناچار به بغداد بازگشت. پس امیر مبارزالدین محمد که از پیش به قصد مصاف دادن با جانی بیک حرکت کرده بود، به آذربایجان درآمد و اخی جوق با ۳۰ هزار سپاهی در میانه با او مقابل گشت. | ## جمع‌بندی | در این نبرد، شاه یحیی نوهٔ امیر مبارزالدین، داد دلاوری داد و سپاه اخی جوق را در هم شکست و او را از آذربایجان به سمت نخجوان هزیمت داد، اما شاه محمود، پسر امیر محمد، سستی کرد و بر جناح او شکست افتاد و برخی تقصیرات دیگر نیز از شاه محمود و شاه شجاع و شاه سلطان ظهور کرد و نتیجه آن شد که امیر مبارزالدین محمد، شاه یحیی را که نوجوان بود، بر رخ آنان کشید و شاه محمود و شاه شجاع را به کور کردن و شاه سلطان را به کشتن بیم داد و این سه تن نیز از بیم امیر محمد که زودخشم و خونریز بود، او را در اردوگاه نظامی در شهر اصفهان فروگرفتند و شاه شجاع به پادشاهی آل مظفر و سلطنت بر بیشتر ایالات ایران رسید.