موضوع مقاله: سید عباس عراقچی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سید عباس عراقچی | مقدمه: سید عباس عراقچی (زادهٔ ۱۴ آذر ۱۳۴۱) دیپلمات و سیاستمدار ایرانی است که از سال ۱۴۰۳ به‌عنوان وزیر امور خارجه ایران فعالیت می‌کند. | ## بخش 1: سید عباس عراقچی | وی دانش‌آموختهٔ کارشناسی روابط بین‌الملل از دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و همچنین دکترای اندیشه‌های سیاسی از دانشگاه کنت است. عراقچی از اعضای سپاه پاسداران در جنگ ایران و عراق بود و فعالیت شغلی خود را از سال ۱۳۶۷ در وزارت امور خارجه ایران آغاز کرد. او در فاصله سال‌های ۱۳۷۸ تا سال ۱۳۸۲ به‌عنوان سفیر ایران در فنلاند و از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ به‌عنوان سفیر ایران در ژاپن فعالیت می‌کرد. عراقچی در سال ۱۳۹۲ برای یک دوره ۴ ماهه در دولت دهم سرپرست سخنگوی وزارت امور خارجه بود و از سال ۱۳۹۲ تا سال ۱۳۹۶ نیز سمت معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه را برعهده داشت و از اعضای تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ بود. او در پی تغییر ساختار این وزارتخانه، از ۲۷ دی ۱۳۹۶ تا ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ سمت معاون سیاسی وزیر امور خارجه را برعهده داشت و در زمان دولت رئیسی به عنوان مشاور عالی وزیر امور خارجه، عضو انجمن ملی دیپلماسی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، و از سال ۱۴۰۳ نیز تا کنون به عنوان وزیر امورخارجه ایران در دولت چهاردهم فعالیت می‌کند. اوایل زندگی و خانواده عبّاس عراقچی در روز چهارشنبه ۱۴ آذر ۱۳۴۱ در یک خانوادهٔ سنتی در تهران زادهٔ شد. او دارای ۳ خواهر و ۳ برادر است که قریب به اتفاق اعضای خانوادهٔ وی در حوزهٔ بازرگانی و تجارت فعال هستند و پدربزرگ وی تاجر فرش بود. او دارای دو برادر بزرگتر از خود است که یکی از آنها، عضو هیئت رئیسه اتحادیه صادرکنندگان و دیگری عضو اتحادیه فروشندگان است.عراقچی: من و روانچی پرسپولیسی هستیم خبرگزاری فرارو برادر زادهٔ وی، سید احمد عراقچی، از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۷ به عنوان معاون ارزی رئیس کل بانک مرکزی ایران فعالیت می‌کرد، که در پی نوسانات ایجاد شده در بازار ارز، پس از جدایی ولی‌الله سیف از ریاست بانک مرکزی، او نیز از سمت خود برکنار شد و توسط قوه قضائیه دستگیر شد. تحصیلات عراقچی مدرک کارشناسی روابط بین‌الملل را از دانشکده روابط بین‌الملل، وابسته به وزارت امور خارجه ایران دریافت کرد. او سپس کارشناسی ارشد علوم سیاسی را از دانشگاه آزاد اسلامی را در تهران دریافت کرد. او همچنین پی‌اچ‌دی اندیشه سیاسی را از دانشگاه کنت با پایان‌نامه ای با عنوان تکامل مفهوم مشارکت سیاسی در اندیشه سیاسی اسلامی قرن بیستم (۱۹۹۶) دریافت کرد. این پایان‌نامه که استاد راهنمای آن دیوید مک‌للان، از دانشوران مارکسیسم بود، استدلال می کندت که اندیشه سیاسی مدرن اسلامی تلاش کرده با دربرگرفتن جنبه‌هایی از نظریه دموکراتیک غربی در اصول اسلامی، آموزه حاکمیت الهی را با مفهوم حاکمیت مردمی آشتی دهد و به این صورت نهادهای دموکراتیک را درون چارچوب شریعت توسعه دهد. پیشینه سیاسی عباس عراقچی سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه، معاون پیشین وزارت امور خارجه در امور آسیا و اقیانوسیه و سفیر ایران در ژاپن از اسفند ۱۳۸۶ تا مهر ۱۳۹۰ است. وی پس از تغییر ساختار وزارت خارجه از ۱ بهمن ۱۳۹۶ تا ۲۳ شهریور ۱۴۰۰ به عنوان معاون سیاسی وزارت خارجه فعالیت می‌کرد.خبرگزاری فارس مورخ ۲۷ دی ۱۳۹۶ در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۲، در پی ثبت‌نام سخنگوی وزارت امور خارجه کشور برای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری رامین مهمانپرست طی نامه‌ای به علی اکبر صالحی؛ وزیر امور خارجه وقت، خواستار کناره‌گیری خود از سمت سخنگویی شد؛ که در پی آن، عباس عراقچی به عنوان سخنگوی جدید وزارت امور خارجه منصوب شد.تغییر سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشور کمتر از ۴ ماه بعد، در ۷ شهریور ۱۳۹۲ مرضیه افخم جایگزین عراقچی شدوبگاه خبرگزاری ایسنا و در ۱۳ شهریور ۱۳۹۲ عراقچی با حکم محمد جواد ظریف، به عنوان معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزارت امور خارجه منصوب گردید. | ## بخش 2: سید عباس عراقچی | علاوه بر عراقچی، دیپلمات‌هایی از جمله حمید بعیدی‌نژاد و داوود محمدنیا نیز به عضویت این تیم انتخاب شدند. در آخرین روز دور اول از مذاکرات ژنو (۲۴ نوامبر ۲۰۱۳) عراقچی با ثبت پیغامی با مضمون «برخاستن دود سفید از مذاکرات ژنو» در صفحه توییتر خود، موفقیت در دستیابی به توافق اولیه، در خصوص برنامه هسته‌ای ایران را اعلام رسانه‌ای کرد.توافق تاریخی ایران و ۱+۵ در ژنو؛ برون‌رفت از بن‌بست ۱۰ ساله هسته‌ای دویچه‌وله فارسی عراقچی تا پایان مذاکرات هسته‌ای ایران و دستیابی به برنامه جامع اقدام مشترک، به عنوان مذاکره‌کننده ارشد در متن مذاکرات حضور داشت و پس از محمدجواد ظریف، نفر دوم ایران در مذاکرات محسوب می‌شد. انریکه مورا، دیپلمات ارشد اروپایی که برای تحلیف پزشکیان به ایران سفر کرده بود، با عراقچی دیدار کرد. در دومین روز از بررسی وزرای پیشنهادی دولت چهاردهم، عراقچی در مجلس حاضر شد و از برنامه‌های خود دفاع کرد. عراقچی در ۲۱ مرداد ۱۴۰۳ به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه دولت چهاردهم به مجلس شورای اسلامی معرفی گردید و با ۲۴۷ رأی از مجموع ۲۸۸ رأی مأخوذه اعتماد نمایندگان مجلس را برای تصدی پست وزارت امور خارجه کسب کرد.«عراقچی» وزیر امور خارجه شد او در مصاحبه‌ای در ماه دسامبر گفت که «سال ۲۰۲۵ سال مهمی در رابطه با مسئله هسته‌ای ایران خواهد بود.» این اظهارات در واکنش به آغاز زودهنگام ریاست جمهوری دونالد ترامپ، مذاکرات مربوط به تحریم‌های اقتصادی جدید و رسیدن ارزش ریال ایران به پایین‌ترین حد خود بود. در ژانویه ۲۰۲۵، عراقچی اولین وزیر امور خارجه ایران بود که از سال ۲۰۱۷ به افغانستان سفر کرد و اولین وزیری بود که از زمان به قدرت رسیدن طالبان در سال ۲۰۲۱ به افغانستان سفر کرد. در آوریل و مه ۲۰۲۵، عراقچی در مذاکرات با ایالات متحده در مورد برنامه هسته‌ای ایران شرکت داشت. در ژانویه ۲۰۲۵، عراقچی پس از توافق آتش‌بس شکننده در جنگ غزه، به‌طور فعال با رهبری حماس تعامل داشت. در سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۵، ترامپ پیشنهاد داد که ایران در نهایت ممکن است به پیمان ابراهیم بپیوندد و آن را به عنوان مسیری بالقوه برای صلح منطقه‌ای پس از توافق آتش‌بس در درگیری اسرائیل و حماس معرفی کرد. او تأکید کرد که ایران هرگز آنچه را که او به عنوان «رژیم اشغالگر» مسئول اقدامات ادعایی نسل‌کشی توصیف می‌کند، به رسمیت نمی‌شناسد. در جریان خیزش ۱۴۰۴ ایران، که با سرکوب خونین رژیم ایران مواجه شد و طبق گزارش‌ها هزاران معترض کشته شدند، عراقچی ادعا کرد که ایران «شاهد اعمال خشونت‌آمیز و تروریسم به سبک دولت اسلامی» بوده است، و اعتراضات را «خرابکاری توسط عناصر تروریستی» توصیف کرد. او از اظهارات ایالات متحده در مورد حقوق بشر در ایران انتقاد کرد و آنها را «گمراه‌کننده و شرم‌آور» خواند. هنگامی که فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، و دیگر رهبران اروپایی، از جمله امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، و کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، سرکوب خشونت‌آمیز معترضان را محکوم کردند، عراقچی در پاسخ، آلمان را به داشتن «استانداردهای دوگانه آشکار» در مورد حمایت اخیرش از اسرائیل در طول جنگ غزه متهم کرد و اظهار داشت که این موضع «هرگونه اعتبار را از بین می‌برد.» عراقچی برای منحرف کردن انتقادات بین‌المللی از سرکوب اعتراضات ضد دولتی توسط ایران، به تیراندازی مرگبار نیروهای انتظامی در مینیاپولیس آمریکا اشاره کرد. او از دولت ایالات متحده انتقاد کرد و اظهار داشت که دولت فاقد صلاحیت اخلاقی برای محکوم کردن اقدامات امنیتی داخلی ایران است، در حالی که مأموران آمریکایی مسئول قتل‌ها در شهرهای ایالات متحده هستند. | ## بخش 3: سید عباس عراقچی | در اواسط ژانویه ۲۰۲۶، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه عراقچی پیام شخصی به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه، ارسال کرده و در آن اظهار داشته است که ایران اعدام برنامه‌ریزی‌شده ۸۰۰ معترض ضد رژیم را لغو کرده است. طبق گزارش‌ها، این ارتباط نقش کلیدی در منصرف کردن ترامپ از دستور حمله نظامی فوری علیه ایران داشته است. در ژانویه ۲۰۲۶، مجمع جهانی اقتصاد رسماً دعوت خود از عراقچی برای اجلاس سالانه داووس را لغو کرد. عراقچی فشار سیاسی اسرائیل و متحدان آمریکایی آن را عامل لغو این دعوت دانست و این تصمیم را نتیجه «دروغ» خواند. در ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶، عراقچی اظهار داشت که ۳٫۱۱۷ نفر در جریان اعتراضات ضد دولتی که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد، کشته شده‌اند. با این حال، سازمان‌های خارجی و مقامات مستقل ادعا می‌کنند که آمار واقعی کشته‌شدگان به‌طور قابل توجهی بیشتر است. در ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶، عراقچی علناً به ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، توهین کرد و در پستی در ایکس او را «دلقک گیج» خواند. این تنش با سخنرانی زلنسکی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس در ۲۲ ژانویه آغاز شد، جایی که او از سرکوب اعتراضات داخلی توسط دولت ایران انتقاد کرد و خواستار مداخله بین‌المللی شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۱۱ اسفند (۱ مارس ۲۰۲۶)، حدود ۳ روز پس از آغاز حملات گسترده اسرائیل و آمریکا، اعلام کرد که واحدهای نظامی ایران «مستقل و تا حدی منزوی» شده‌اند و اکنون فقط بر اساس دستورات کلی قبلی عمل می‌کنند. وین، اتریش، تیر ۱۳۹۴ عراقچی به عنوان وزیر پیشنهادی امور خارجه در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی حاضر شد و به سوالات نمایندگان پاسخ داد. عراقچی خاطر نشان کرد: فرهیختگان، روزنامه نزدیک به اصولگرایان در واکنش به این سخنان عراقچی، با عنوان «مرزبندی عراقچی با ظریف و روحانی» نوشت: «انتظارها بر این بود که ایده‌های عراقچی به‌واسطه نزدیک بودنش به روحانی و ظریف مشابه آنها باشد اما او در اولین جلسه حضورش در مجلس این موضوع را با اعلام تبعیت از قانون اقدام راهبردی مجلس رد کرد.» دیدگاه دربارهٔ طرح ترامپ برای غزه پساجنگ عراقچی در بخشی از گفت‌وگوی خود با اسکای نیوز در واکنش به ایده ترامپ برای غزه پساجنگ، مبنی بر انتقال مردم غزه به کشورهای دیگر به‌طور موقت و طولانی‌مدت به بهانه بازسازی این منطقه جنگ‌زده، با کنایه به چشم‌داشت ترامپ به خریداری جزیره گرینلند که تحت حاکمیت دانمارک قرار دارد و در شمالگان واقع شده، گفت: «پیشنهاد من چیز دیگری است. به جای فلسطینی‌ها، اسرائیلی‌ها اخراج و به گرینلند فرستاده شوند تا با یک تیر دو نشان بزنند.» کتاب‌شناسی دیپلماسی آب‌های فرامرزی و نظام بین‌الملل: درس‌هایی برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، نشر وزارت امور خارجه ۱۳۹۵ تروریسم و فضای مجازی در خاورمیانه، نشر پایتخت ۱۳۹۷ راز سر به مهر: برجام؛ کوششی سترگ برای حقوق، امنیت و توسعه ایران، در شش جلد، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۰ دیپلماسی آب و لزوم برون رفت از وضعیت بحران، نشر وزارت امور خارجه ۱۴۰۱ ایران تایشی؛ خاطرات سید عباس عراقچی سفیر ایران در ژاپن، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۱ قدرت مذاکره، نشر مؤسسه اطلاعات ۱۴۰۲: سید عباس عراقچی در این کتاب شیوه مذاکراتی خود را در پرونده هسته‌ای ایران و تجربیات خود در مذاکرات هسته‌ای در اواخر دولت حسن روحانی شرح داده است. عراقچی در این کتاب تأکید می‌کند که مذاکره فقط یک دیدار دیپلماتیک نیست؛ بلکه هنری ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی است که در بازارهای ایران نیز دیده می‌شود که بازرگانان مجرب با شیوه‌های تخصصی و حرفه‌ای به چانه زنی می‌پردازند. به نظر کارشناسان، این کتاب می‌تواند مرجع دانشگاهی مشتاقان یادگیری فن و فهم ابعاد مختلف مذاکرات سیاسی قرار گیرد و بررسی مذاکرات ۱+۵ که در سال ۲۰۱۵ به امضای توافق هسته‌ای میان ایران و قدرت‌های بین‌المللی منجر شد، در این کتاب یکی از نقاط قوت آن است. | ## جمع‌بندی | در بحبوحه مذاکرات ایران و آمریکا، از نسخه عربی کتاب قدرت مذاکره با حضور عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نمایشگاه بین‌المللی کتاب مسقط رونمایی شد.