موضوع مقاله: پروانه معصومی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پروانه معصومی | مقدمه: او نخستین بار در سال ۱۳۵۰ در فیلم بی‌تا نقش کوتاهی داشت و سال بعد در رگبار ساختهٔ بهرام بیضایی نقش اول زن را بازی کرد و تا فیلم کلاغ (۱۳۵۶) به همکاری با او ادامه داد و نخستین بازیگرِ زنِ اصلی سینمای بیضایی شد. | ## بخش 1: پروانه معصومی | او سپس برای نقش‌آفرینی در گل‌های داوودی (۱۳۶۳)، جهیزیه‌ای برای رباب و شکوه زندگی (هر دو در ۱۳۶۶) برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر شد. او از دانشکده زبان‌های خارجی دانشگاه ملی ایران فارغ‌التحصیل شد و سپس برای مدتی برای ادامه تحصیل به آلمان رفت. آنها پس از تحصیلات معصومی به ایران بازگشتند و معصومی از اوایل دهه ۱۳۵۰ وارد فعالیت هنری شد. زندگی هنری او در فیلم بی‌تا ساخته هژیر داریوش در نقش کوتاهی در کنار گوگوش بازی کرد. حضور معصوی در کنار پرویز فنی‌زاده در این فیلم، یکی از متفاوت‌ترین زوج‌های سینمایی جریان موج نوی سینمای ایران را در آغاز آن دهه رقم زد. او در این فیلم نقش زنی را بازی می‌کرد که در یک مثلث عشقی نامتعارف قرار گرفت و بازی او آمیزه‌ای از شرم و حیای زن رشد کرده در مناسبات خانوادگی سنتی و زن مایل به رهایی بود. سکانس گفتگوی دو نفره معصومی و پرویز فنی‌زاده در حضور شاگردان، یکی از به یادماندنی‌ترین سکانس‌های تاریخ سینمای ایران است. بیضایی سه بار دیگر نیز پروانه معصومی را برای حضور در فیلم‌هایش برگزید: فیلم کوتاه سفر محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و دو فیلم بلند غریبه و مه و کلاغ که به ترتیب در سال‌های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۶ ساخته شدند. | ## بخش 2: پروانه معصومی | او در ادامه این دهه به بازیگر پرکاری تبدیل شد و علاوه بر همکاری با ناصر تقوایی در ناخدا خورشید، در فیلم‌های چهره‌های مهم نسلی از فیلمسازان که پس از انقلاب کار خود را آغاز کردند مقابل دوربین رفت. او سپس برای نقش‌آفرینی در گل‌های داوودی (۱۳۶۳)، جهیزیه‌ای برای رباب و شکوه زندگی (هر دو در ۱۳۶۶) برندهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم فجر شد. دو بازی تأثیرگذار او در این دهه ناصرالدین شاه آکتور سینما به کارگردانی محسن مخملباف و مسافر ری به کارگردانی داوود میرباقری بود. معصومی با آغاز دهه ۱۳۸۰ و زندگی در گیلان که از مدت‌ها پیش آغاز شده بود، همزمان با حضور کمرنگ‌تر بر پرده سینما و تلویزیون به ابراز نظرات و دیدگاه‌های بحث‌برانگیزی پرداخت. معصومی یکی از نخستین بازیگران زنی بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷، حجاب اجباری در ایران را پذیرفت و از آن دفاع می‌کرد. همین باعث شد درگذشت او با واکنش‌های زیادی در فضای مجازی روبرو شود که بیشتر آنها متفاوت با واکنش‌های عادی سینما دوستان در فقدان یک هنرپیشه قدیمی سینما و تلویزیون بود. او در سال ۱۳۸۹ و پس از اعتراضات به انتخابات ۱۳۸۸ در دیدار هنرمندان صدا و سیما خامنه‌ای در بیت رهبری به دفاع از دیدگاه حکومت پرداخت. او دربارهٔ پوشش چادر در این دیدار گفت که اجباری در پوشش نبوده و او چادر را با انتخاب خود پوشیده است. | ## بخش 3: پروانه معصومی | یکی دیگر از سخنان جنجالی معصومی، واکنش به گفته‌های اعتراضی لیلا حاتمی به برخورد حکومت با معترضان در دی ۱۳۹۶ بود. معصومی در گفتگو با خبرآنلاین گفت که به خاطر این سخنان می‌خواستند او را در وسط خیابان کتک بزنند و واکنش خود به لیلا حاتمی را انکار کرد. پروانه معصومی در واکنش به اعتراضات جنبش زن، زندگی، آزادی در توئیتر نوشت: «انقلاب اسلامی ما را از بند ظلم و اسارت نفس رها کرد و تا آخرین‌نفس برای حفظش می‌جنگیم. توکل می‌کنم به آن زنده‌ای که هرگز نمی‌میرد.» درگذشت معصومی در ۳۰ سال آخر زندگی خود در روستای طاهرگوراب از توابع صومعه سرا در گیلان زندگی می‌کرد. او چند روز در بیمارستان بستری بود و به بخش مراقبت‌های ویژه منتقل شد و ۶ آذر ۱۴۰۲ در صومعه‌سرا درگذشت. رسانه‌های خبری نخست دلیل مرگ او را پارگی روده و عفونت ریوی اعلام کردند اما فرزندش تصریح کرد که او به آرتریت روماتوئید مبتلا بود و به دلیل ورود عفونت به خون درگذشت. او بنا به خواست خودش در آرامگاه خانوادگی‌شان واقع در امامزاده ابوطالب، تهران دفن شد. برای معصومی مراسمی در خانه سینما برگزار نشد و مراسم خاکسپاری‌اش نیز با عدم حضور هنرمندان همراه بود. | ## جمع‌بندی | او در کتابِ موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش (۱۴۰۲) از همکاری با بیضایی گفته است.