موضوع مقاله: نیروی هوایی افغانستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نیروی هوایی افغانستان | مقدمه: فرماندهی کل نیروی هوایی که نیروی هوایی امارت اسلامی یا نیروی هوایی افغانستان نیز به آن گفته می‌شود، شاخه نیروی هوایی از نیروهای مسلح افغانستان است. | ## بخش 1: نیروی هوایی افغانستان | پس از آن‌که شاه امان‌الله در سال ۱۹۱۹ استقلال افغانستان را به‌دست می‌آورد، در صدد ایجاد نیروی هوایی در کشورش می‌شود. در سال ۱۹۲۱ سه تن از افسران افغانستان غرض کسب آموزش در بخش‌های هوائی به کشور ایتالیا فرستاده شدند. جَگرَن محمداحسان‌خان به سمت پیلوت، موصوف با ارتقای رتبه به فرماندهی قومندان قوای هوائی مقرر گردید. در دهه ۱۹۶۰ نیروی هوایی افغانستان حدود ۱۰۰ هواگرد شامل جنگنده سبک مادون صوت میگ-۱۵، بمب‌افکن سبک ایلیوشین-۲۸ و تعداد کمی هلیکوپتر در اختیار داشت. اتحاد جماهیر شوروی در دهه ۱۹۸۰ و در جریان جنگ شوروی در افغانستان نیروی هوایی بسیار بزرگ و قدرتمندی را برای حکومت متحد خود در این کشور تدارک دید. تا پیش از سقوط این حکومت، نیروی هوایی افغانستان بیش از هفت هزار پرسنل رسمی، حدود ۲۴۰ هواپیمای جنگی شامل حدود ۴۵ جنگنده رهگیر میگ-۲۱ و ۶۰ جنگنده بمب‌افکن سوخو-۷ و سوخو-۱۷، حدود ۱۵۰ هلیکوپتر تهاجمی و چند منظوره میل-۱۷ و میل-۳۵ و ۴۰ هواپیمای ترابری نظامی از انواع مختلف آنتونوف در اختیار داشت. این زمان، زمان رشد بیشتر قوای هوایی و مدافعه هوایی محسوب میگردد که طیارات نسبتاً مدرن تری خریداری و داخل نظام اردو شد. پوهنتون هوایی تحت اداره جنرال جوره بیگ پرسنل جدید را به قطعات محاربوی تقدیم کرد و انجنیران مجرب و پیلوتان مجرب در داخل کشور تربیت گردیدند. پیلوتان جوان در غند ۳۹۳ دهدادی در طیارات ال-۳۹ تربیت و برای پرواز به طیارات مافوق صوت به غندهای ۳۲۲ و ۳۵۵ در بگرام و غند ۳۳۵ در شیندند اعزام و تربیت می‌شدند. قوای هوایی افغانستان در مقابل نیروهای مخالف که حمایت خارجی داشتند در جبهه‌های رزمی با موفقیت جنگیدند که بزرگترین دستاوردش دفع حمله‌ سازمان یافته علیه دولت موجود در جلال‌آباد بود. جنگ داخلی افغانستان باعث کاهش شدید توان نیروی هوایی افغانستان شد، به طوری‌که در دوران حکومت طالبان تنها تعدادی بالگرد در اختیار نیروی هوایی افغانستان باقی‌مانده بود. از سال ۲۰۰۷ بازسازی و نوسازی نیروی هوایی افغانستان متأسفانه با تکنولوژی عقب مانده و تاریخ تیر شده، با کمک بین‌المللی به رهبری آمریکا آغاز شده‌ بود که بنیاد واقعی نداشت. | ## بخش 2: نیروی هوایی افغانستان | در پی خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان و سقوط کابل، در سال ۱۴۰۰، تعداد زیادی از هواگردها به تصرف طالبان درآمده یا نابود شدند. با ورود طالبان، تعداد زیادی از پرسنل و هواگردهای نیروی هوایی نیز به تاجیکستان و دیگر کشورهای همسایهٔ افغانستان، پناهنده شدند. طبق گزارش‌ها، ۴۶ فروند هواگرد نظامی شامل ۲۲ هواپیما و ۲۴ بالگرد افغانستان، وارد ازبکستان شده و به فرودگاه ترمذ منتقل شده‌اند. پس از این رخدادها، عموم نیروهای باقی‌مانده در افغانستان نیز ترک خدمت کرده و نیروی هوایی افغانستان، به‌صورت دفاکتو منحل شد. پس از آن‌که امان‌الله شاه در سال ۱۹۱۹ استقلال افغانستان را به‌دست می‌آورد، در صدد ایجاد نیروی هوایی در کشورش می‌شود. در سال ۱۹۲۱ سه تن از افسران افغانستان غرض کسب آموزش در بخش‌های هوائی به کشور ایتالیا فرستاده شدند. سرگُرد (پشتو: جَگرَن) محمداحسان‌خان به سمت خلبان، موصوف با ارتقای رتبه به فرماندهی (پشتو: قومندان) نیروی هوائی مقرر گردید. سرلشکر (پشتو: تورَن) غلام‌دستگیرخان در بخش فنی هواپیما سرلشکر (پشتو: تورن) محمدهاشم‌خان در بخش کشف. شاه امان‌الله در سال ۱۹۲۱ دو فروند هواپیما نوع Airco DH.9A را از انگلستان و یک فروند را از اتحاد جماهیر شوروی خریداری نمود. این مکتب درسال ۱۳۵۶ به دانشگاه هوایی (پشتو: پوهنتون هوائی) تبدیل شد؛ که دارای ۴ دانشکده (فاکولته) هوائی بود. نیروی‌های نظامی و به‌خصوص هوائی در زمان ریاست جمهوری محمد داوود خان (۱۳۵۲–۱۳۵۷ خورشیدی) توسعه داده شد. نیروی هوایی افغانستان در زمان ریاست جمهوری محمدداوودخان، تحولات چشمگیری را تجربه کرد. | ## بخش 3: نیروی هوایی افغانستان | پس از سال ۱۳۵۷ در افغانستان در شهرهای مزار شریف، قندهار، هرات، جلال‌آباد، بدخشان و کابل پروازهای نظامی و ملکی صورت می‌گرفت. اما در جریان سال‌ها جنگ داخلی در افغانستان، تقریباً تمامی آن‌ها یا به دلایل عدم رسیدگی فنی یا در کشاکش جنگ داخلی از بین رفت.افغانستان نیروی هوایی خود را احیا می‌کند (بی‌بی‌سی فارسی) تا سال ۱۹۹۵ حدود ۶۰ فروند هلیکوپتر میل-۸ و میل-۱۷ روسی در نیروی هوایی افغانستان فعال بود. پس از اشغال افغانستان توسط ائتلاف ضد ترور هم ارتش آمریکا تعدادی از این نوع هلیکوپتر را از روسیه و کشورهای دیگر برای نیروی هوایی افغانستان خریداری کرد. سه فرودگاه بزرگ دیگر با روپوش آسفالت برای پروازهای داخلی (مُلکی) بین شهرهای بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند. برعلاوه ۱۶ فرودگاه کوچک محلی برای پروازهای داخلی بین مناطق دورافتاده و کوچک در سراسر افغانستان وجود دارند. این فرودگاه‌های کوچک روپوش سنگریز دارند و تحت قوانین پرواز بصری/چشمی (بدون استفاده از دستگاه‌های پیشرفتهٔ هوانوردی همچون دستگاه خودکار فرود ILS) فعالیت می‌کنند. فرودگاه‌های اصلی افغانستان عبارتند از: فرودگاه‌های بین‌المللی فرودگاه بین‌المللی کابل فرودگاه بین‌المللی هرات فرودگاه بین‌المللی قندهار فرودگاه‌های داخلی بزرگ فرودگاه جلال‌آباد فرودگاه قندوز فرودگاه مزار شریف پایگاه‌های هوایی نظامی پایگاه هوایی بگرام: بزرگ‌ترین پایگاه هوایی نظامی افغانستان که در نزدیکی شهر باستانی بگرام در ولایت پروان واقع است. پرسنل به گفته مقامات نیروهای هوایی افغانستان، در سال ۲۰۰۸ میلادی، ۶۰۰ خلبان در نیروی هوایی افغانستان مشغول به کار بوده‌اند.تلاش‌ها برای تقویت نیروهای هوایی افغانستان (بی‌بی‌سی فارسی) برجسته‌ترین خلبانان منطقه تا سال ۱۹۹۲ که خلاقیت خلبانی فوق‌العاده ای را تبارز دادند: خلبان میر غوث الدین ګاګارین میګ ۲۱. اولین شرکت خصوصی هوایی در افغانستان شرکت کام ایر می‌باشد که در سال ۱۳۸۲ تأسیس گردید. دومین شرکت هوائی داخلی دولتی در سال ۱۳۴۷ تأسیس شد که بنام شرکت هواپیمایی باختر (پشتو: باختر افغان الوتنه) یاد می‌گردید. اولین مدیریت ملکی هوایی در چوکات صدارت در سال ۱۳۳۳ ساخته شد که مدیر آن گُل‌بهارخان نام داشت. | ## جمع‌بندی | اولین فضانورد افغان عبدالاحد مومند می‌باشد که برای مدت ۹ روز با یک تیم روسی در فضا تحقیقاتی را انجام داد.