موضوع مقاله: مسکن در افغانستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسکن در افغانستان | مقدمه: پس به‌وطن بازگشته‌اند که در این صورت ۲۵ درصد نفوس بالای این خاک در مدت کوتاه به‌شمول رشد طبیعی اضافه گردیده‌است. | ## بخش 1: مسکن در افغانستان | در این صورت لازم است که این نفوس دوباره به مسکن پدری خود برمی‌گشتند ولی بنا بر فاکتورهای ۴۰٪ این نفوس به‌خانهٔ اصلی خود برنگشتن بلکه اکثر این‌ها شهرنشین شدند که شهرها به مشکلات مسکن آب فاضلاب و غیره مبتلا گشته‌اند. فعالیت‌های ادارهٔ کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناه‌گزینان برای مهاجران افغان تعداد بالاثر جنگ‌های طالبان و حوادث طبیعی نیز بی‌خانه و بی‌شغل گردیده‌اند. حدود بیشتر از یک میلون نفر مبتلا به مصرف مواد مخدر مبتلا بوده که تعداد زیادی از آن جوانان بی‌کار، بی‌مسکن و بی‌خانواده‌اند؛ که این‌ها بعضاً مورد استفادهٔ دشمنان افغانستان قرار می‌گیرند. پس از سال ۲۰۰۲ که مردم در مدت کوتاه به خانه‌ها و شهرهای ویران شدهٔ خود برگشتن به مشکل بالا رفتن قیمت زمین و مواد ساختمانی مواجه گردیدند، بناعاً تعداد دیار اصلی خود را رها کردند. در بعضی محلات که هنوز امنیت تأمین نگردیده مردم آن محلات در شهرها پناه آورده‌اند که وضع رقت‌بار دارند. طبق بررسی وزارت شهرسازی و مسکن افغانستان حدود ۱٬۲۶۰٬۰۰۰ مسکن طور فوری برای بی‌جاشدگان ضرورت است؛ که ۷۰٪ این خانه‌ها در روستاها و ۳۰٪ در شهرها باید ساخته شود. تعداد بازگشت مهاجران افغانستانی و بیجاشدگان داخلی نام مملکت نوعیت نفوس تعداد بازگشت‌کننده جنوری ۲۰۱۲ بازگشت در دسامبر ۲۰۱۲-جنوری ۲۰۱۳ بازگشت مهاجران ۱۶۵٬۰۰۰ ۱۶۲٬۰۰۰ بی‌جاشدگان داخلی ۵۰۰٬۰۰۰ ۶۰۰٬۰۰۰ بازگشت بی‌جاشدگان ۱۰٬۰۰۰ ۷٬۰۰۰ مجموع ۶۷۵٬۰۰۰ ۷۶۹٬۰۰۰ طبق که در جدول دیده می‌شود تعداد بی‌جاشدگان از بازگشت ۳ چند اضافه می‌باشد.از گزارش‌های ادارهٔ کمشنری سازمان ملل شرایط سکونت در افغانستان مطابق به مادهٔ ۱۴ پاراگراف ۱–۲- و مادهٔ ۳۸ قانون اساسی افغانستان هر افغان که در افغانستان زندگی می‌کند، حق داشتن سرپناه را دارد. بدین منظور مردم می‌توانند در محلات و قسمت‌های که ممنوع نباشد، رایگان برای خود سرپناه اعمار نمایند؛ تا زمانی‌که مراجع با صلاحیت دولت امر ندهد، هیچ مرجع حق تخریب او را ندارد. بدین منظور شهر کابل که پایتخت افغانستان است ۶۸٪ مردم در خانه‌های بدون نقشه و برنامه حیات به‌سر می‌برند. در بعضی شهرهای بزرگ آن عده منازل خود سر که نیم‌کاره باشد و تا هنوز سقف آن اعمار نشده باشد دولت ممانعت می‌نماید. به استثنای باشندگان ایالت پشتونستان پاکستان، بلوچستان، و مهاجران قبول شده در جامعهٔ افغانی دیگر هیچ خارجی حق خرید زمین و ملکیت را ندارند. تاریخچهٔ مساکن در افغانستان در طول تاریخ مسکن‌گزینان افغانستان معمولاً دارای جامعهٔ قبیله‌ای بوده، کوشش نموده‌اند که از محدودهٔ جغرافیای قبیلهٔ خویش دورتر زندگی ننمایند. روستانشینان این کشورها به علت عدم رضایت قوم قبیله، شرایط خاص اجتماعی و اقتصادی، نبودن راه‌های انتقالاتی مناسب برای رفت و آمد، نبودن وسایل حمل و نقل کافی، مشکل بودن زندگی در شهرها، فقدان کار و درآمد، عدم پذیرش افراد قبایل دیگر، جنگ دشمنی و غیره دریک محدوده توانسته‌اند نقل مکان از یک قریه به سایر قریه‌جات و شهرها نمایند. در میان قریه‌جات پشتون اگر جوان یک قریه با دختر قریهٔ دیگر عروسی کند، باشندگان دو قریه می‌توانند در هر دو قریه مسکن گزینند. تمام باشندگان قریهٔ دختر، اهالی قریهٔ پسر را داماد و قریهٔ پسر، باشندگان قریهٔ دختر را خُسُربُرَه می‌گویند. دولت وقت افزون بر پروژه‌های تولیدی ساختمانی، پروژه‌های رهایشی را نیز در برنامه‌های خویش گنجانید. دولت وقت غرض تقویهٔ بنیهٔ کارمندان دولتی، پروژهٔ رهایشی مکرویان‌های اول، دوم، سوم، چهارم، کارتهٔ مأمورین، کارتهٔ چهار، پروژهٔ حصهٔ اول خیر خانه مینه را اعمار و قسط باز پرداخت آن را برای مدت ۲۵ سال بدون مفاد تعیین نمود. به همین ترتیب بعضی پروژه‌ها را در ولایت‌های هرات، شبرغان، مزارشریف جلال‌آباد وهلمند روی دست گرفت. پس از سال ۱۳۶۰ بالاثر عملیات‌های سنگین نظامی تقریباً ۸۰–۸۵٪ مردم روستاها و ولسوالی‌ها به شهرها هجوم آوردند. چون روستانشینان درآمد خود را از دست داده بودند، نمی‌توانستن در شهرها برای خود خانه و یا زمین خرید نمایند. بناعاً غرض گذران شب و روز خود در گوشه‌های شهرها خانه‌های کاه‌گلی و خود سر اعمار نمودند. در سال‌های جنگ گروه بزرگ از افغان‌ها در کشور ایران، پاکستان، آمریکا، آلمان، ترکیه، هند انگلیس و غیره مهاجر گردیدند؛ که جمعاً بیشتر از ۵ میلیون بود. پس ازسال ۲۰۰۲ تقریباً ۴۰٪ این مردم به روستاها بازنگشته زندگی شهرنشینی را اختیار نمودند. نفوس افغانستان با ارتباط سکونت طبق آمار سی‌آی‌ای نفوس افغانستان در سراسر جهان ۲۹٬۸۳۵٬۳۹۲ می‌باشد. | ## بخش 2: مسکن در افغانستان | و طبق آمار احصاییهٔ مرکزی افغانستان نفوس داخل افغانستان در سال ۲۰۱۱ از ۲۴٫۵ میلیون به ۲۶ میلیون رسیده‌است. از جمله ۵٫۹ میلیون یا ۲۳٪ در شهرها ۷۷٪ در ولسوالی‌ها و دهات زندگی دارد، تناسب شهری شده سالانه ۵٫۴٪ می‌باشد. نفوس افغانستان به ۲۶ میلیون رسیده‌است در شهرها از هر ۴ خانواده، یک خانواده بی‌خانه است. شهرهای کابل مزارشریف، جلال‌آباد، قندهار، کندز، هرات، ولایت سرپل، لشکرگاه، پل خمری، خوست و غزنی دارای رشد سریع نفوس یعنی ۳٫۱٪ بوده، این شهرها در حال ذیق شدن جا بوده، دارای اعیار بلند بی‌خانه شدن در سال می‌باشد. انواع مسکن در افغانستان مسکن‌گزینی در افغانستان زیاده متعلق به اقوام است که در آن محل اجداد آن‌ها زندگی نموده‌است. در ترکیب نفوس افغانستان ۴۲٪ پشتون که زیاده در ولایت‌های وردک پکتیا، جلال‌آباد، لغمان، کنر، قندهار و هلمند بودباش دارند. ایماق ۴٪ در هرات و غور، بلوچ ۲٪ در زابل، ولایت نیمروز و ۴ درصد سایر ملیت‌ها (قزلباش در جنوب غرب، پشه‌ای در نورستان، هندو در کابل، جلال‌آباد و پکتیا؛ عرب در شمال، یهود در کابل) زندگی می‌نمایند. مسکن روستانشنیان سنگی مانند خانه‌های درهٔ سالنگ، چوبی مانند نورستان و کنرهار، گمبزی اکثراً در شمال افغانستان، گلی بدون تهداب سنگی، قلعه دارای دیوارهای خیلی بلند، مغاره‌ای مانند بامیان و دره‌های مرکزی، خانهٔ خشت خام یا پخته با تهداب سنگی و خانه‌های موقت تابستانی به نام خس پوشک و غیره می‌باشد. در طول ۱۰۰ سال اخیر بودجهٔ داخلی افغانستان توان این را نداشته‌است تا بتواند در روستاها مدرسه، خدمات، آب، سرک، تلفن، بیمارستان و غیره را نماید. تا سال ۱۳۴۵ برای تمامی ساکنان ولایت‌های دور دست یک دکتر یک بیتار (دکتور حیوانات) یکنفر جراح در تشکیل خود داشت. در سال ۱۳۵۰ در ۸۰ درصد ولسوالی یک دکتر دونرس، یک واکسیناتور و یک بیتار در تشکیل خود داشت که پس از سال ۱۳۶۰–۲۰۰۲ در ۸۰–۹۰ درصد ولسوالی‌ها دکتر وجود نداشت. مهندسان خارجی توانسته‌اند در بعضی قریه‌جات پمپ آب، ژنراتور آبی، برق آفتابی تخم‌های اصلاح شده، کانال‌های آبی را اعمار و همکاری نموده‌است؛ ولی در مورد که روستانشینان که دوباره عودت می‌کنند، دولت افغانستان بن‌بست کمبود افراد فنی، کمبود بودجه، و عدم امنیت نتوانسته‌است خدمات شایسته انجام دهد. معیشیت این تودهٔ عظیم غذاهای ابتدایی از تولیدات قریه تأمین می‌شود.زندگی افغان‌ها در وبگاه افغانستان شهر نشینان خانه‌های شهری افغانستان از گل، خشت خام پخته، کانکریت، گمبدی در شمال افغانستان مانند میمنه مزارشریف و شبرغان اعمار گردیده‌است. در طول صد سال دولت توانسته‌است که در شهرهای سرحدی تأمین برق آب سرک مکتب بیمارستان (شفاخانه) دانشگاه‌ها خدمات مخابرات پست و غیره را تا حد امکان نماید. دولت‌های وقت یک تعداد پروژه‌های نیمه‌مدرن را در محدودهٔ شهر کابل و در بعضی شهرها (پروژهٔ مالداری هرات، وادی لشکرگاه، تفحصات مزارشریف، ثمر خیل و هدهٔ جلال‌آباد، سمنت پلخمری) حسب ضرورت اعمار نماید؛ ولی پلان شهرسازی مدرن را هرگز نداشته‌است. در شهر کابل یکی از بزرگ‌ترین مشکلات جمع شدن فاضلاب در کوچه‌ها و آب‌های زیر زمین است. در طول ۳۳ سال جنگ، دولت‌های افغانستان بودجه را بالای مقاصد نظامی مصرف نموده، خدمات برای مردم خیلی‌ها به سطح پائین رسیده بود. ولایت‌های بامیان، نورستان و بدخشان برف‌باری شدید و راه‌بندی درازمدت و کوتاه را دارند. ساکنان این ولایت‌ها داری مشکلات بسیاری بوده، به‌خصوص مرگ کودکان بالاثر سردی و کمبود دکتر و دوا زیاد است. کوچی‌ها مردم مالدار بوده، یگانه وسیلهٔ تأمین معیشیت آن‌ها مالداری و محصولات مالداری می‌باشد. کوچی‌ها معمولاً در بهار و تابستان در دامنه‌های کوه‌های هندوکش زندگی بسر می‌برند و در زمستان به پاکستان و هندوستان می‌روند. کوچی‌ها پنج درصد از نفوس افغانستان را تشکیل می‌دهد درین اواخر دولت برنامه‌هایی در مورد کوچی‌ها دارد ولی تا اکنون تطبیق نگردیده‌است. این گروه در طول ۳۳ سال جنگ وجود داشته که اکثراً پس از چندین سال شهرنشین شده‌اند. گروه دوم سیلاب‌زدگان و سایر حوادث طبیعی و غیرطبیعی ساکنان را فقیر ساخته؛ آن‌ها غرض لقمه‌ای نان به شهرها بدون سرپناه زندگی می‌نمایند. | ## بخش 3: مسکن در افغانستان | این گروه در چندین گوشهٔ شهر کابل و سایر ولایات، خانه‌هایی از تکه آهن‌های کهنه پلاستیک و سنگ‌های بی‌شکل ساخته‌اند که زندگی آن‌ها بدتر از حیوانات است. چون در شهرها تجارت زمین خیلی‌ها قیمت بها گردیده حکومت‌های پس از سال ۱۹۹۳ برای شان گران است که به غریب خانه و زمین دهند. در دستگاه دولت یک تعداد از گروهای است که تمامی ثروت افغانستان به شکل از اشکال در جیب آن‌ها می‌ریزد؛ و کرزی صاحب بنا بر اصول دولتی آن‌ها را در دولت نگهداشته است. این گروه‌ها فقد قدرت دارند و پول را می‌شناسند به همین منظور در دستگاه دولت کار می‌نمایند در غیر این‌ها استاد تخریب کاری هستند. معمولاً مسکن‌های تابستانی آن‌ها در محلات سرد و باغ‌ها می‌باشد که در موسم گرم به آنجا کوچ می‌نمایند. هکذا در صفحات مرکزی کوهای هندوکش مردم زمین‌دار الی به‌دست آوردن حاصلات با حیوانات و فامیل خود در خانه‌های خس پوشک یا موقت برای مدت چهار تا ۵ ماه زندگی می‌نمایند. علت اصلی چنین زندگی عدم موجودیت راه ترانسپورتی، فقدان وسایل ترانسپورتی و عدم امنیت کامل می‌باشد که با فامیل خود بالای زمین خشک زندگی می‌نمایند. در سال‌های ۱۳۶۰–۱۳۷۲ هجری خورشیدی قیمت یک نمره زمین به ۳۳٬۰۰۰ تا ۴۵٬۰۰۰ افغانی (۱۱۲ دلار) کشانید. پس از سال ۲۰۰۲ در شهرهای بزرگ و کابل قیمت یک نمره زمین بالاتر از ۴۰ هزار دلار، قیمت یک باب منزل از ۱۸۰–۲۰۰ هزار دلار و در محلات تجارتی بالاتر از یک میلیون دلار می‌باشد؛ که این رفتار قطعاً به درآمد مردم اعیار نیست. تا سال ۲۰۰۲ در افغانستان تجارت زمین وجود نداشت، ولی پس از ۲۰۰۲ رشوه و تجارت زمین فوق‌العاده ازدیاد یافته‌است. فعلاً کرایهٔ هر اتاق عادی در شهرهای کابل مزارشریف، هرات و جلال‌آباد ۱۰۰ دلار در یک ماه است. طبق محاسبه‌ای که وزارت شهرسازی افغانستان نموده‌است، اگر یک فرد افغان برای خود یک منزل ۳ اتاقه که در ساحهٔ ۹۰ متری اعمار نماید، بدون رشوه مبلغ ۲۰ هزار دلار مصارف دارد. در صورتی‌که این پول را وزارت شهرسازی یا بانک رهنی و تعمیراتی به‌طور قرضه بپردازد تادیه‌کننده باید سال ۶۶۶ دلار افزون بر قصد ۲۵ سال ۶۶۶ دلار وام بپردازد. از اینکه دولت افغانستان سیاست خصوصی‌سازی را در پیش دارد و دولت نتوانست فابریکه‌ها و شرکت‌های خانه‌سازی خویش را دوباره فعال سازد. راه بیرون‌رفت دولت افغانستان یک دولت جدید و از خاک برخاسته است که اقتصاد آن متعلق به کمک‌های خارج است. چنانچه در شاهراه کابل-بگرام، تمام شرکت‌های ساختمانی دولتی در این شاهراه سهم گرفتن در جنب ساختمان‌های دولتی ۱۸ شرکت خصوصی ساختمانی پل و پلچک این شهراه را در حمایت قوای مسلح اعمار نمودند. شهرک‌های رهایشی پس از سال ۲۰۰۲ دولت تصمیم گرفت تا پروژه‌های شهرک‌سازی را در میان مؤسسات ساختمانی خصوصی به راه اندازد. هکذا ادارهٔ کمشنری سازمان ملل نیز اقدام به اعمار یک تعداد از شهرک‌ها را برای عودت‌کنندگان و بی‌جاشدگان اعمار نموده‌است. طبق گزارش وزارت شهرسازی ۱۲۳ شهرک در پلان است که کار ۲۴ آن ختم شده و کار ۴۵ دیگر در جریان است. در شهر کابل از جمله صد شهرک ۸ شهرک دارای اسناد ملکیت بوده، متباقی توسط زورمندان دولتی اعمار گردیده، که ۸۰ درصد آن خودسرانه و غیراستاندارد ساخته شده‌است. پروژهٔ رهایشی و شهرک‌سازی معلمان دومین پروژهٔ شهرک‌سازی برای ۳۳۰ هزار معلمان در نقاط مختلف کشور می‌باشد؛ که کار این شهرک‌سازی از طرف معلمان در تمام ولایات جریان دارد. اعمار به‌تعداد ۲۴۰٬۰۰۰ منازل مسکونی، به‌شمول وزارتخانه‌ها، راه‌ها، بازارها و فروشگاه‌ها، کانالیزاسیون و غیره ملحوظات شهر نوین به وقت ضرورت دارد؛ بناعاً دولت اعمار این شهر را برای مدت ۱۵ سال تعین نموده‌است؛ که به ۳ مرحلهٔ ۵ ساله تقسیم شده‌است. درین مرحله باید برای ۴۰۰ هزار نفر ۸۰ هزار مسکن در ساحه‌ای ۴٬۹۰۰ هکتاری اعمار گردد. شهرک کوچی‌ها بنا بر ضرورت حامد کرزی رئیس دولت افغانستان فرمان اعمار شهرک‌های رهایشی برای کوچی‌ها داده‌است. | ## جمع‌بندی | در آغاز ۱۲ شهرک رهایشی را برای کوچی‌ها مجهز به مراکز درمانی و آموزشی اعمار می‌گردد.