موضوع مقاله: جوملا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جوملا | مقدمه: جوملا یک سامانه مدیریت محتوا آزاد و متن‌باز مخصوص انتشار محتوای وب در وبگاه است. | ## بخش 1: جوملا | جوملا در یک چارچوب نرم‌افزاری تحت وب مدل-نما-کنترل‌گر ساخته شده که می‌تواند به‌طور مستقل از سیستم مدیریت محتوا استفاده شود. جوملا به زبان پی‌اچ‌پی نوشته شده‌است و از پایگاه دادهٔ مای‌اس‌کیوال استفاده می‌کند. تاریخچه پیشینه این سیستم به سال ۲۰۰۱ و نرم‌افزار مامبو برمی گردد که توسط گروه مایکرو در استرالیا ایجاد شد. مامبو خیلی سریع جهانی شد و با ارائه ایده‌های مختلف توسط مهندسان و گرافیست‌ها، قدرتمند و به تدریج فراگیر شد. در سال‌های بعد در اثر اختلافاتی که در تیم مامبو به وجود آمد، گروهی از افراد تیم دور هم جمع شدند و جوملا را جایگزین مامبو کردند. جوملا با استفاده از زبان برنامه‌نویسی PHP ساخته شده‌است و از تکنولوژی برنامه‌نویسی شی گرا و پلت فرم‌های طراحی نرم‌افزار استفاده می‌کند. داده‌ها را در پایگاه داده‌های sql ذخیره می‌کند و شامل ویژگی‌هایی مانند جستجو، ذخیره‌سازی صفحه، نظر سنجی، آر اس اس خوان، نسخه قابل چاپ از صفحات، اخبار، وبلاگ و حمایت از زبان‌های بین‌المللی می‌شود. تاکنون پنج نسخه توسط جوملا ارائه شده‌است که شامل نسخه‌های ۱، ۱٫۵، ۱٫۶، ۱٫۷، ۲٫۵ و جدیداً ۳٫۹ می‌باشد. هم‌اکنون فقط یک نسخه توسط گروه جوملا پشتیبانی و به روز رسانی می‌گردد که همانا نسخه ۳ جوملا است. این نسخهٔ جوملا در واقع بسته‌بندی جدیدی از نسخهٔ ۴٫۵٫۲٫۳ از نرم‌افزار مامبو بود که ایرادهای آن گرفته شده بود. | ## بخش 2: جوملا | در نقشه راه توسعه این پروژه تصمیم گرفته شده که نسخه ۱٫۵ این برنامه با زبان PHP نسخه ۵ از ابتدا نوشته شود. جوملا ۱٫۷ و ۱٫۵ تا ۲۴ فوریه پشتیبانی می‌شدند و از آن به بعد تنها از جوملا ۲٫۵ پشتیبانی شد. جوملا ۳ از آوریل ۲۰۱۳ در دسترس قرار گرفت و آخرین نسخه آن یعنی ۳٫۱۰ همزمان با انتشار نسخه پایدار جوملا ۴ در ۱۷ اوت ۲۰۲۱ (۲۶ مرداد ۱۴۰۰) در دسترس قرار گرفت. جوملا ۳٫۱۰ پلی برای مهاجرت به جوملا ۴ محسوب شده و تا ۲ سال از تاریخ انتشار پشتیبانی خواهد شد. جوملا ۴ حاوی تغییرات بسیار بزرگی نظیر بازنویسی کدها، مدیریت رسانه پیشرفته، رابط کاربری مدیریت جدید، سیستم گردش کار و… است. نسخه عنوان تاریخ انتشار حداکثر تاریخ پشتیبانی ویژگی (های) اصلی توضیحات ۱٫۰ & ۱٫۵ نسخه از مامبو ۴٫۵٫۲٫۳ که با ترکیبی از رفع مشکلات امنیتی سطح متوسط و سایر اشکالات تحت نام تجاری جدید منتشر شد. چنین نسخه‌های LTS قرار بود پس از انتشار سه نسخه بزرگ یا جزئی منتشر شده و تا سه ماه پس از انتشار نسخه LTS بعدی پشتیبانی شوند اما این رویکرد در عمل دنبال نشد. ۱٫۶, ۱٫۷ & ۲٫۵ اضافه شدن لیست کامل کنترل دسترسی، سلسله مراتب تعریف شده کاربر برای مجموعه‌ها، بهبود رابط کاربری مدیریت تقویت امنیت و بهبود ابزارهای مهاجرت کامپوننت جدید «جستجوی هوشمند»، اضافه شدن پشتیبانی از Microsoft SQL Server، اضافه شدن یادداشت‌های کاربر، پیشرفت‌های امنیتی و موارد دیگر نسخه دوم LTS. در اصل قرار بود این نسخه ۱٫۸٫۰ باشد، با این حال توسعه دهندگان در تاریخ ۹ اوت اعلام کردند که نام آن را تغییر می‌دهند تا براساس شیوه جدید شماره گذاری نسخه‌ها، نسخه‌های LTS بر اساس x.5 باشد دسامبر ۲۰۱۴ پایان رسمی جوملا ۲٫۵ بود. با این حال، برنامه انتشار ژانویه / ژوئیه برای داوطلبان ناخوشایند بود و برنامه به انتشارهای سپتامبر / مارس تغییر یافت. | ## بخش 3: جوملا | در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۲ تصمیم گرفته شد که برای بهبود چرخه عمر توسعه و گسترش پشتیبانی از نسخه‌های LTS، یک سری موارد پیش‌بینی نشده به سری 3.x اضافه شود. تگ‌کردن مقالات نسخه‌بندی مقالات به دلیل یک تغییر الزامی PHP در جوملا ۳٫۳، پشتیبانی امنیتی برای نسخه ۳٫۲ برای ۶ ماه پس از انتشار نسخه ۳٫۳ ادامه یافت. تغییراتی در رابط کاربری (شامل برخی از قابلیت‌های کشیدن و رها کردن تصاویر).پشتیبانی از PHP 7 اضافه شده‌است. برای آپلود آمار ناشناس سرور (در مورد محیط‌هایی که از جوملا استفاده می‌شود)، ویژگی opt-in اضافه شد. بهبودهایی در تجربه کاربری و بروزرسانی‌های نرم‌افزار گزینه‌های اختیاری سفارشی، گردش کار بهبود یافته، مدیر انجمن‌های چند زبانه، مدیر منوی مدیریت، سیستم به روزرسانی بهبود یافته، سیستم‌های مدیریت حافظه پنهان و بسته / افزونه و پیشرفت‌های بیشتر در تجربه کاربری سیستم مسیریابی بهبود یافته، لایه سازگاری با جوملا ۴، داده‌های نمونه قابل نصب اختیاری، بهبود کد و پشتیبانی رمزگذاری (استفاده از پسوند سدیم در PHP 7.2 یا از طریق polyfill sodium_compat برای نسخه‌های تحت پشتیبانی کمتر). اوت ۲۰۲۱«مجموعه ابزار حریم خصوصی»، به ویژه در پاسخ به تصویب قوانین و مقررات جدید حفظ حریم خصوصی و حفظ اطلاعات و به‌طور خاص GDPR. کاربرد و جامعه کاربری در ایران جوملا به دلیل انعطاف‌پذیری، متن‌باز بودن و پشتیبانی مناسب از زبان فارسی، یکی از سیستم‌های مدیریت محتوای پرکاربرد در ایران محسوب می‌شود. این پلتفرم به ویژه در میان وب‌سایت‌های شرکتی، سازمانی و پورتال‌های اطلاع‌رسانی مورد توجه قرار گرفته است. وجود یک اکوسیستم فعال از توسعه‌دهندگان و طراحان ایرانی باعث شده تا قالب‌ها و افزونه‌های بومی‌سازی شده متعددی برای آن توسعه یابد. | ## جمع‌بندی | روند جستجوهای گوگل نمودار زیر روند جستجوهای جوملا در گوگل را در طول زمان نشان می‌دهد.