موضوع مقاله: تولیدمثل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تولیدمثل | مقدمه: تولیدمثل یا زادآوری یک فرآیند زیست‌شناسی است که در آن اندامگان‌های تازه و یکتا به وجود می‌آیند. | ## بخش 1: تولیدمثل | زادآوری از خصوصیت‌های بنیادین تمام انواع زندگی است؛ هر اندامگانی که وجود دارد نتیجهٔ یک تولیدمثل است. در طبیعت، جانداران برای بقای خود تولیدمثل می‌نمایند و این تولیدمثل به‌شکل جنسی و غیرجنسی وجود دارد. تکثیر جنسی به چهار نوع و غیرجنسی به هشت نوع می‌باشد که اشکال تولیدمثل باهم مشابه نیستند. برای نمونه پستانداران معمولاً بچه می‌زایند، درختان از طریق گرده‌افشانی برگ، ریشه، پاجوش، شاخه و تخم تولیدمثل می‌نمایند. باکتری‌ها و ویروس‌ها به‌شکل جنسی یا غیرجنسی سپور (گرده‌های کوچک) تولید می‌نمایند یا از میان دو یا چندین تقسیم می‌شوند. تمامی جانداران دارای (DNA) یعنی دی‌ان‌ای دی اوکسی ریبونکلئیک اسید و آر.ان.ای (RNA) یا رایبونکلئیک اسید می‌باشند. اینکه این ویژگی چگونه و به چه وسیله‌ای به فرزندان منتقل کند، در همین مقاله مورد بحث است. روش‌های شناخته‌شدهٔ زادآوری را در دو گروه عمده تولیدمثل جنسی و تولیدمثل غیرجنسی طبقه‌بندی می‌کنند. به وجود آوردن گامت نر (زامه) و گامت ماده (تخمک) پایه زادآوری جنسی در جانداران توانا به این شیوه است. ترکیب شدن زامه و تخمک باعث ایجاد یاخته تخم می‌شود و به عمل ترکیب شدن آن لقاح می‌گویند. لقاح خارجی در این نوع لقاح، جانوران گامت‌هایشان را از بدن خارج می‌کنند و گامت‌ها در بیرون از بدن والد خود لقاح می‌کنند.این نوع لقاح در ماهی‌ها و دوزیستان و بسیاری از بی‌مهرگان آبزی است و فقط در آب امکان‌پذیر است. | ## بخش 2: تولیدمثل | تعداد گامت‌هایی که در لقاح خارجی تولید می‌شود بسیار زیاد است چون احتمال به هم رسیدن گامت‌ها در آب کم است. نکته: در برخی جانوران آبزی و پستاندار مانند وال و دلفین و یک نوع کوسه ماهی لقاح داخلی است. لقاح داخلی در این نوع لقاح زامه وارد بدن والد ماده می‌شود و معمولاً در بدن والد ماده لقاح انجام می‌شود. (در اسبک ماهی جنس نر، جنین‌ها را تا تولد نگهداری می‌کند) در خزندگان، پرندگان و پستانداران لقاح از نوع داخلی است. احتمال زنده ماندن نوزادان در لقاح داخلی بیشتر است چون درون بدن والد خود رشد می‌کنند و محافظت و تغذیه می‌شوند.سلول تخم در رحم شروع به رشد می‌کند. در رحم خون جنین به واسطه بندناف با خون مادر مواد غذایی، اکسیژن و مواد دفعی را تبادل می‌کند. زادآوری غیرجنسی زادآوری غیرجنسی در جانداران تک یاخته‌ای و پریاخته‌ای دیده می‌شود. یک باکتری از وسط دو نیم می‌شود و همهٔ مواد داخل سلول به‌طور مساوی بین دو یاخته به وجود آمده تقسیم می‌شود و هر نیمه رشد می‌کند و یک باکتری جدید را می‌سازد.اگر مواد مغذی کافی و دمای محیط مناسب باشد، باکتری‌ها به سرعت رشد کرده و تقسیم می‌شوند. در سلول مخمر یک برآمدگی کوچک در گوشهٔ سلول ایجاد می‌شود و شروع به بزرگ شدن می‌کند. هر جوانه یک سلول مخمر جدید است که می‌تواند به سلول مادر متصل بماند یا از آن جدا شود. هاگ‌زایی کپک‌ها سلول‌هایی به نام هاگ تولید می‌کنند که این هاگ‌ها در محیط پخش می‌شود و در صورت مناسب بودن شرایط رشد کرده و جانداری مانند والد خود ایجاد می‌کنند. | ## بخش 3: تولیدمثل | تولیدمثل رویشی در این نوع تولیدمثل تکه‌ای از بدن یک جاندار موجودی مشابه را به وجود می‌آورد. نوعی از این تولیدمثل که به آن تکه‌تکه شدن می‌گویند، در نوعی کرم پهن به نام پلاناریا و هم چنین در خزه‌ها دیده می‌شود. درستارهٔ دریایی با جدا شدن یک بازو، بازوی قطع شده می‌تواند بازوهای دیگری را ساخته به ستارهٔ دریایی جدیدی تبدیل شود. زادآوری جفت نیاز تولیدمثلی که برای تولید نسل جدید مورد نظر، به بیش از یک جنس نیاز داشته یاشد. الوگامی نوزاد از طریق القاح اسپرم و تخمه یا از طریق اسپرم پدر و تخمک مادر به وجود می‌آید.الوگامی در وبگاه دکشنری انگلیسی ایزوگامی نوزاد از طریق یکجا شدن دو سلول قابل تکثیر و مشابه به هم به وجود می‌آیند. در این سیستم، اسپرم و تخمک مطرح نیست.ایزو گامی در وبگاه دکشنری انگلیسی اوتوگامی عبارتند از لقاح شدن به وسیلهٔ خود جاندار می‌باشد. بعضی جانداران خود اسپرم و تخمک را تولید نموده سپس از لقاح آن نوزاد را تولید می‌نماید. تقسیم میتوز تقسیم میوز زادآوری بی‌جفت نیاز زادآوری بی‌جفت‌نیاز عبارت از تولیدمثل بدون از اینکه اسپرم با اووم (تخمدان) یکجا گردیده، گرده‌افشانی یا تخم‌پاشی نمایند. جوانه‌زنی (پندک) (Buding) هیدرا و باکتری‌های خمیر مایه، به‌طور جوانه (پندک) تولیدمثل می‌نمایند. زادآوری دوگانه برخی از انواع عروس دریایی، هیدرا و مخمر به هر دو شیوه یعنی جنسی و غیرجنسی زادآوری می‌نمایند. | ## جمع‌بندی | در حشرات چون زنبور، مورچه و هم در جانوران مهره‌دار مانند خزندگان، برخی پرندگان و کوسه تکثیر به‌شکل غیرجنسی است.