موضوع مقاله: بیورک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیورک | مقدمه: او به‌دلیل صدای متمایز، گسترهٔ صوتی سه اکتاو و شخصیت عمومی غیرمتعارف خود شهرت دارد و در طول چهار دهه فعالیت، سبک موسیقایی متنوعی را توسعه داده است که از گونه‌های الکترونیکا، پاپ، دنس، تریپ‌هاپ، جاز و موسیقی آوانگارد تأثیر پذیرفته است. | ## بخش 1: بیورک | بیورک که در ریکیاویک زاده و بزرگ شد، در ۱۱ سالگی فعالیت موسیقی خود را آغاز کرد و در ۲۱ سالگی با گروه شوگرکیوبز به شهرت بین‌المللی رسید. پس از انحلال شگرکیوبز در سال ۱۹۹۲، او با انتشار آلبوم‌های دبیوت، پست (۱۹۹۵) و هموژنیک (۱۹۹۷) که ترکیبی از موسیقی الکترونیک و آوانگارد بودند و تحسین گستردهٔ منتقدان را برانگیختند، به‌عنوان هنرمندی تک‌خوان شناخته شد. آثار بعدی او شامل وسپرتین (۲۰۰۱) با تأثیر از موسیقی گلیچ، آلبوم آکاپلای مدولا (۲۰۰۴)، آلبوم پاپ‌محور ولتا (۲۰۰۷) و پروژهٔ چندرسانه‌ای بیوفیلیا (۲۰۱۱) همراه با اپلیکیشن آیپد بود. پس از درگذشت همکار دیرینه‌اش مارک بل، بیورک با هنرمند آرکا در آلبوم‌های ولنیکیورا (۲۰۱۵) و یوتوپیا (۲۰۱۷) همکاری کرد و آلبوم فوسورا (۲۰۲۲) نخستین تجربهٔ او به‌عنوان تهیه‌کنندهٔ انفرادی بود. با فروش بیش از ۴۰ میلیون نسخه در سراسر جهان، بیورک از پرفروش‌ترین هنرمندان آلترناتیو در تمام دوران محسوب می‌شود. 60 افتخارات و جوایز او شامل نشان شاهین، پنج جایزهٔ بریت و ۱۶ نامزدی جایزهٔ گرمی (از جمله ۹ بار در بخش «بهترین آلبوم موسیقی آلترناتیو» که رکورد بیشترین نامزدی در این بخش است) می‌شود. بیورک در فیلم رقصنده در تاریکی (۲۰۰۰) ساختهٔ لارس فون تریه نقش‌آفرینی کرد که برای آن برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر زن جشنواره فیلم کن شد و برای ترانهٔ «من همه چیز را دیده‌ام» نامزد جایزه اسکار بهترین ترانه گردید. زندگی و حرفه ۱۹۶۵–۱۹۸۴: دوران کودکی و آغاز فعالیت بیورک گوئدموندسدوتیر در ۲۱ نوامبر ۱۹۶۵ در ریکیاویک زاده شد.[12] او توسط مادرش، هیلدور رونا هاوکسدوتیر (۷ اکتبر ۱۹۴۶ – ۲۵ اکتبر ۲۰۱۸ 13] که از فعالان محیط‌زیست و مخالف ساخت نیروگاه برق‌آبی کارانهیوکار بود، بزرگ شد.[14] والدینش پس از تولد بیورک از هم جدا شدند؛ پدرش گوئدموندور گونارسون یک برق‌کار و رهبر اتحادیه بود. بیورک و مادرش به یک کمون نقل مکان کردند.[15 16] ناپدری او سایوار آرناسون، گیتاریست پیشین گروه Pops است. پس از یک اجرای مدرسه که بیورک ترانهٔ موفق سال ۱۹۷۶ من عاشق عاشق شدنم اثر تینا چارلز را خواند، معلمانش نسخه‌ای ضبط‌شده از این اجرا را به ایستگاه رادیویی RÚV – که آن زمان تنها رادیوی ایسلند بود – فرستادند. این اجرا به‌صورت ملی پخش شد و پس از آن، نمایندهٔ شرکت ضبط Fálkinn به بیورک پیشنهاد قرارداد داد. نخستین آلبوم او با نام بیورک، که در زمرهٔ آثار دورهٔ کودکی‌اش قرار می‌گیرد، در ۱۱سالگی ضبط و در دسامبر ۱۹۷۷ در ایسلند منتشر شد.[22] در دوران نوجوانی، با رواج پانک راک در ایسلند، بیورک گروه پانک دخترانهٔ Spit and Snot را تشکیل داد. با توجه به احتمال لغو برنامهٔ رادیویی Áfangar، دو مجری رادیو – آسموندور یوناسون و گودنی رونار – از نوازندگان دعوت کردند تا در یک اجرای زندهٔ پایانی شرکت کنند. یکی از آشنایان بیورک استودیوی ضبط خود را در اختیار گروه گذاشت و نخستین تک‌آهنگشان در ۱۹۸۳ منتشر شد. آلبوم The Eye در ۱۹۸۴ منتشر شد و گروه تور دوماهه‌ای در اروپا داشت که شامل اجرا در جشنواره روسکیلده دانمارک نیز بود. این اجرا Kukl را به نخستین گروه ایسلندی بدل کرد که در این جشنواره حضور یافته است. این گروه به دلیل اختلافات شخصی منحل شد، اما بیورک همکاری خود با گوولاوگور را حفظ کرد که تحت نام الگار سسترز شناخته می‌شد. برخی از آهنگ‌هایی که آن‌ها ضبط کردند، به عنوان قطعات جانبی (B-sides) در تک‌آهنگ‌های انفرادی بیورک منتشر شدند. بیورک اولین نقش بازیگری خود را در فیلم The Juniper Tree (فیلم‌برداری در ۱۹۸۶، انتشار در ۱۹۹۰) ایفا کرد؛ داستانی دربارهٔ جادوگری بر اساس قصه‌ای از برادران گریم به کارگردانی نیچکا کین. در تابستان همان سال، اعضای سابق گروه شامل اینار اورن و الدون گروه هنری Smekkleysa (به معنای «سلیقه بد» به زبان ایسلندی) را تشکیل دادند که هدف آن همزمان فعالیت به عنوان شرکت ضبط موسیقی و انتشارات کتاب بود. دوستان مختلفی مانند ملکس و سیگتریگور از کوکل و همچنین براگی اولافسون و فریدریک ارلینگسون از پورکور پیل‌نیک به این گروه پیوستند و یک گروه موسیقی در این جمع شکل گرفت که هدف آن صرفاً کسب درآمد بود. آن‌ها ابتدا به نام Þukl شناخته می‌شدند اما تبلیغاتشان با نام کوکل (نام گروه قبلی) انجام می‌شد. اولین تک‌آهنگ انگلیسی آن‌ها با نام «تولد» در ۱۷ اوت ۱۹۸۷ در بریتانیا منتشر شد و یک هفته بعد توسط مجله Melody Maker به عنوان «تک‌آهنگ هفته» انتخاب شد. همچنین شوگرکیوبز قرارداد پخش با شرکت الکترا رکوردز در ایالات متحده امضا کرد و نخستین آلبوم خود به نام زندگی خیلی خوبه را در سال ۱۹۸۸ منتشر کرد. | ## بخش 2: بیورک | پس از انتشار این آلبوم، الدون و بیورک پس از تولد فرزندشان از یکدیگر جدا شدند، اگرچه هر دو در گروه بودند. همچنین در قطعه «سقوط» از آلبوم جزیره اثر گروه Current 93 و هیلمار ارن هیلمارسون حضور داشت. در همان سال، با هارپیست Corky Hale آشنا شد و جلسه ضبطی با او داشت که بعدها به یکی از ترک‌های آلبوم آینده بیورک با نام دبیو تبدیل شد. ۱۹۹۳–۱۹۹۶: دبِیو و پُست بیورک به لندن نقل مکان کرد تا به فعالیت انفرادی خود ادامه دهد. او همکاری خود را با تهیه‌کننده نِلی هوپر (که پیش از آن با گروه‌هایی مانند مسیو اتک کار کرده بود) آغاز کرد. همکاری آن‌ها منجر به خلق اولین موفقیت بین‌المللی بیورک به عنوان هنرمند انفرادی با آهنگ «رفتار انسانی» شد؛ یک قطعه موسیقی دنس مبتنی بر ریتم گیتاری که از آنتونیو کارلوس ژوبیم نمونه‌برداری شده بود. در بسیاری از کشورها این آهنگ زیاد در رادیو پخش نشد، اما ویدئوی موسیقی آن در شبکه ام‌تی‌وی بسیار پخش شد. کارگردانی این ویدئو توسط میشل گوندری انجام شد که بعدها به همکار مکرر بیورک تبدیل شد. نخستین آلبوم انفرادی بیورک با نام دبیو در ژوئن ۱۹۹۳ منتشر و با استقبال مثبت منتقدان روبرو شد؛ این آلبوم توسط نشریه ان ام ای به عنوان آلبوم سال انتخاب شد و در نهایت در ایالات متحده موفق به دریافت گواهی پلاتین شد. دبیو جهشی بود برای بیورک که از فعالیت در گروه‌های مختلف در دوران نوجوانی و اوایل بیست‌سالگی به سوی یک فعالیت مستقل حرکت کرد. این آلبوم ترکیبی از آهنگ‌هایی بود که بیورک از دوران نوجوانی می‌نوشت، همراه با همکاری‌های جدیدش در زمینه ترانه‌سرایی با هوپر. یکی از تک‌آهنگ‌های آلبوم، «ونوس در قالب یک پسر»، تنظیمی با تأثیرات بالیوود داشت. موفقیت دبیو باعث شد او با هنرمندان بریتانیایی و دیگر کشورها در قطعات تک همکاری کند. او با دیوید آرنولد در آهنگ «تظاهر به مردگی» همکاری کرد که تم فیلم جوان آمریکایی(۱۹۹۳) بود و به عنوان ترک اضافی در بازانتشار دبیو قرار گرفت. این آلبوم با همکاری نلی هوپر، تریکی، گراهام ماسی از گروه ۸۰۸ استیت و تهیه‌کننده الکترونیک هاوی بی تولید شد. پس از موفقیت دبیو، بیورک به دنبال صداهای متنوع‌تر بود و به خصوص به موسیقی رقص و تکنو علاقه‌مند شد. تولیدات تریکی و هاوی بی حال‌وهوایی از تریپ‌هاپ و الکترونیکا به آهنگ‌هایی مانند «احتمالاً ممکنه» و «لذت» دادند. تأثیر این تهیه‌کنندگان و دوست قدیمی او گراهام ماسی باعث شد بیورک قطعاتی با ضرب‌آهنگ‌های صنعتی قدرتمند مانند «ارتشی از خودم» خلق کند. این آلبوم در فهرست «۹۰ آلبوم برتر دهه ۹۰» مجله اسپین رتبه هفتم را کسب کرد و در فهرست «۱۰۰ آلبوم برتر ۱۹۸۵–۲۰۰۵» رتبه ۷۵ را داشت. آلبوم‌های پست و هموژنیک به ترتیب در رتبه‌های ۲۱ و ۲۰ فهرست «برترین آلبوم‌های دهه ۹۰» مجله پیچفورک قرار گرفتند. در سال ۲۰۰۳، آلبوم پست در رتبه ۳۷۳ فهرست «۵۰۰ آلبوم برتر تمام دوران‌ها» مجله رولینگ استون قرار گرفت. در این دوره، رسانه‌ها با خلق شخصیتی تحت عنوان «پیکسی» (پری کوچک) دربارهٔ بیورک، به عجیب و غریب بودن او اشاره کردند که این موضوع بعدها در آلبوم‌های بعدی‌اش توسط خود او مورد واکاوی قرار گرفت. اگرچه بیورک بیشتر برای ویدئوهایش مورد توجه رسانه‌های اصلی قرار گرفت تا تک‌آهنگ‌هایش، اما آلبوم پست چندین موفقیت پاپ در بریتانیا داشت و در نهایت در ایالات متحده گواهی پلاتین دریافت کرد. بیورک در این پروژه با تهیه‌کنندگان مارک بل از گروه ال‌اف‌او، هاوی بی و ائومیر دئوداتو همکاری داشت و نسخه‌های ریمیکس متعددی نیز پس از آن منتشر شد. | ## بخش 3: بیورک | هموژنیک یکی از تجربی‌ترین و برون‌گراترین آثار بیورک به‌شمار می‌رود، با ضرب‌آهنگ‌های عظیمی که بازتابی از مناظر ایسلند هستند؛ به‌ویژه در آهنگ «یوگا» که ترکیبی از سازهای زهی غنی با بافت خشن و الکترونیکی دارد. انتشار این آلبوم با مجموعه‌ای از ویدئوهای موسیقی همراه بود که چندین مورد آن در ام تی وی پخش شد. تک‌آهنگ «همه آکنده از عشقند» همچنین نخستین تک‌آهنگ DVD منتشرشده در ایالات متحده بود که راه را برای دیگر هنرمندان در گنجاندن ویدئوی DVD و ویژگی‌های چندرسانه‌ای در تک‌آهنگ‌ها باز کرد. بیورک در این دوره ترانه‌هایی شخصی‌تر نوشت و گفت: «فهمیدم که به پایان دوره برون‌گرایی رسیده‌ام. باید به خانه برمی‌گشتم و دوباره خودم را پیدا می‌کردم.» در سال ۱۹۹۹، از بیورک خواسته شد موسیقی متن فیلم رقصنده در تاریکی را بنویسد و تهیه کند؛ یک درام موزیکال دربارهٔ مهاجری به نام سلما که تلاش می‌کند هزینه عمل جراحی برای جلوگیری از نابینایی پسرش را فراهم کند. این آلبوم شامل دوئت «من همه چیز را دیده‌ام» با تام یورک از گروه رادیوهد بود که نامزد جایزه اسکار بهترین ترانه اوریجینال شد و در مراسم اسکار ۲۰۰۱ بدون حضور تام یورک اجرا شد، جایی که بیورک با لباس مشهور «قوی» خود حاضر شد. او برای این آلبوم با موسیقی‌دانان تجربی از جمله گروه Matmos، دی‌جی دانمارکی توماس ناک و نوازندهٔ چنگ زینا پارکینز همکاری داشت. کامینگز، فیلم‌ساز مستقل آمریکایی هارمونی کورین و نمایشنامهٔ ماقبل‌آخر سارا کین، نمایش‌نامه‌نویس انگلیسی، با عنوان Crave بودند. هم‌زمان با انتشار این آلبوم، کتابی رومیزی با نثر آزاد و مجموعه‌ای از عکس‌ها منتشر شد. بیورک تور جهانی وسپرتین را آغاز کرد که اجراهای آن در سالن‌های تئاتر و اپرا برای دستیابی به «بهترین کیفیت آکوستیک ممکن» برگزار می‌شد. او را در این اجراها گروه Matmos، پارکینز و یک گروه کر اینوئیت که از طریق آزمونی در سفر به گرینلند پیش از تور انتخاب شده بودند، همراهی می‌کردند. این آلبوم تا پایان سال ۲۰۰۱ دو میلیون نسخه فروخت و در زمان خود سریع‌ترین فروش را در میان آثار بیورک داشت. موزیک ویدیوی نخستین تک‌آهنگ، «مکان مخفی»، در شبکه ام‌تی‌وی۲ پخش شد و سپس به‌صورت دی‌وی‌دی سینگل منتشر گردید. موزیک ویدیوی «شعر پاگانی» که شامل تصاویر سوراخ‌کاری‌های بدن، نمایش سینه‌های بیورک و شبیه‌سازی عمل جنسی دهانی بود، باعث بروز جنجال بیشتری با شبکه ام تی وی شد و پخش آن در این شبکه ممنوع گردید. این کلیپ در سال ۲۰۰۲ به‌صورت سانسورنشده در برنامهٔ ویژهٔ شبانهٔ «جنجالی تربن موزیک ویدئوها» در ام‌تی‌وی۲ به نمایش درآمد. ویدیوی «پیله» نیز بیورک را ظاهراً در حالت برهنه (درحالی‌که در واقع لباس تنگی بر تن داشت) نشان می‌داد که نوک سینه‌هایش نخ قرمزی ترشح می‌کنند و در نهایت او را درون یک پیله می‌پیچند. این ویدیو که به کارگردانی هنرمند ژاپنی ایکو ایشیوکا ساخته شده بود، هرگز از ام‌تی‌وی پخش نشد. بیورک برای ضبط قطعه «Gollum’s Song» برای فیلم ارباب حلقه‌ها: دو برج دعوت شد، اما به دلیل بارداری از پذیرش آن خودداری کرد و این ترانه توسط امیلیانا تورینی، خوانندهٔ ایسلندی، اجرا شد. در سال ۲۰۰۲، جعبه‌سی‌دی Family Tree منتشر شد که شامل آثاری کمیاب و نسخه‌های پیش‌تر منتشرنشده از آثار بیورک، از جمله همکاری او با کوارتت برادسکی، بود. هم‌زمان با آن، آلبوم برترین‌ها نیز به‌عنوان مروری بر ۱۰ سال فعالیت انفرادی او منتشر شد که فهرست آهنگ‌های آن از طریق نظرسنجی در وبگاه رسمی بیورک و توسط طرفداران انتخاب شده بود. نسخهٔ دی‌وی‌دی این آلبوم نیز عرضه شد که شامل تمامی موزیک ویدیوهای انفرادی بیورک تا آن زمان بود. موزیک ویدیوی این اثر که به کارگردانی اسپایک جونز ساخته شده بود، بیورک را در دوران بارداری نشان می‌داد. بیورک و کوارتت برادسکی قطعه «Prayer of the Heart» را که در سال ۲۰۰۱ توسط آهنگ‌ساز جان تاونر برای او نوشته شده بود، ضبط کردند و این قطعه در سال ۲۰۰۳ در یک نمایش اسلاید برای عکاس آمریکایی نن گلدین پخش شد. | ## جمع‌بندی | در همان سال، بیورک مجموعهٔ جعبه‌ای Live Box را منتشر کرد که شامل چهار سی‌دی با ضبط‌های زندهٔ آلبوم‌های پیشین و یک دی‌وی‌دی با ویدیوی یک قطعه از هر سی‌دی بود.