موضوع مقاله: استان خراسان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # استان خراسان | مقدمه: این استان تا قبل از تقسیم بزرگ‌ترین استان ایران بود، اما پس از آن به ۳ استان تقسیم شد و عنوان بزرگ‌ترین استان ایران به استان کرمان رسید. | ## بخش 1: استان خراسان | استان‌هایی که از تقسیم استان خراسان به‌وجود آمده‌اند: استان خراسان رضوی با مرکزیت مشهد. هم‌اکنون به ترتیب شهرهای مشهد،نیشابور سبزوار سه شهر بزرگ استان‌های خراسان محسوب می‌شوند. این استان از شمال شرقی تا شمال به کشور ترکمنستان، از شمال غربی به استان گلستان، از شرق به کشور افغانستان از غرب به استان‌های سمنان و اصفهان و یزد، از جنوب به استان سیستان و بلوچستان و از جنوب غربی به استان کرمان محدود می‌شد. جمعیت تاریخی طبق تقسیمات کشوری ۱۳۲۹، استان خراسان ۱۱ شهرستان، ۴۵ بخش، ۱۸۰ دهستان، ۶۴۱۳ آبادی، ۲٬۶۸۵٬۵۴۰ نفر جمعیت و ۲۴۰٬۰۰۰ کیلومترمربع مساحت داشته است. علاوه بر این، تعدادی از شیعیان اسماعیلی (گروه‌های هفت امامی شیعیان) نیز در مناطقی میان مشهد و نیشابور سکونت دارند. از سویی دیگر، اقلیتی از ارامنه و یهود نیز وجود دارد.تاریخ خراسان؛ روایت هشتصد هزار ساله+ تصاویر تسنیم در خراسان، اسلام دین اکثریت مردم است. اسلام با فتح نیشابور توسط مسلمانان به شکلی خاص به خراسان وارد شد و بر خلاف جای‌های دیگر ایران، اسلام در خراسان بدون درگیری‌های مهمی اکثریت اهالی خراسان پذیرای دین اسلام شدند. هنر نقش خراسان در تکوین و تدوین هنر اسلامی مخصوصاً در دوران طلایی اسلام بسیار بارز و ارزشمند است. قالی بافی تقریباً در بیشتر شهرها و روستاهای خراسان از گذشته تا امروزه قالیبافی هنر و صنعتی رایج بوده است. اهمیت قالیبافی در خراسان آن چنان است که در بازارهای شهرهای بزرگ خراسان بازار فرش نیز وجود دارد. این هنر در زمان سلطنت شاهرخ میرزا یکی از شکوفاترین ادوار تاریخی خود را گذرانیده است. | ## بخش 2: استان خراسان | در این زمان مراکز قالیبافی شهر هرات شهری فعال و متحول در کلیه زمینه‌های هنری ازجمله قالیبافی بود. قسمت اعظم بافته‌های نخستین ایران در گذشته که به غرب صادر می‌شد از خراسان بوده است به‌ویژه فرش‌های باریک و دراز با نقشه هراتی و زمینه آبی رنگ. بسیاری از پژوهشگران، بر این باورند که هنر برجای مانده در سفالینه‌های نیشابور، در ادامهٔ روند هنر دوره ساسانی بر روی فلز است که بررسی در مهارت ساخت و به کار بردن تزیینات و عبارات مختلف و تحول خط را بر روی سفالینه‌ها ممکن می‌سازد. هنر سفالگری نیشابور، علاوه بر تنوع در تکنیک‌های ساخت، دارای تنوع‌های تازه طراحی نقوش و خوشنویسی روی آن نیز هست که بیانگر قدرت و تسلط هنرمندان این هنر در خراسان و مرکز آن نیشابور بوده است. سده سوم و چهرم هجری را اوج هنر سفالگری در نیشابور بوده است و مراکز سفالگری در این شهر ازجمله مهم‌ترین مرکز هنر و صنعت سفال‌گری در ایران و خراسان در این دوره بوده است. در سال ۱۹۸۸ میلادی- سال ۱۳۶۷ شمسی طی پژوهش‌های باستان‌شناسی در نیشابور پیشینه سفال‌گری در خراسان و به‌طور کلی ایران مشخص شد. انرژی ظرفیت تولیدی نیروگاه‌های نصب شده در سطح این سه استان در سال ۱۳۹۲ بیش از ۵٫۰۰۰ مگاوات بوده است. در این بین، خراسان رضوی با داشتن بیش از ۳۱۱ امکان مذهبی بیشترین مکان‌های مذهبی را در استان خراسان، در خود جای داده است.اسامی امامزادگان و اماکن متبرکه استان خراسان رضوی ۲ راسخوناسامی امامزادگان و اماکن متبرکه استان خراسان رضوی راسخون همچنین استان خراسان جنوبی دارای ۱۶۳اسامی امامزادگان و اماکن متبرکه استان خراسان جنوبی راسخون و خراسان شمالی ۱۴۳ اماکن مذهبی می‌باشند.اسامی امامزادگان و اماکن متبرکه استان خراسان شمالی راسخون مسجدها مسجد جامع سبزوار مسجد پامنار سبزوار قدیمی‌ترین مسجد خراسان بزرگ مسجد گوهرشاد مشهد مسجد گوهرشاد هرات مسجد جامع کاشمر مسجد جامع نیشابور مسجد عتیق در تربت جام مسجد مولانا در تایباد زیارتگاه‌ها شیعیان حرم علی بن موسی:مهم‌ترین زیارتگاه‌ها در خراسان حرم علی بن موسی در شهر مشهد است. این شهر به‌جهت وجود حرم امام رضا، سالانه پذیرای بیش از ۲۰ میلیون زائر از داخل و یک میلیون زائر از خارج از کشور است. امامزاده سید مرتضی: مربوط به دوره خلفای عباسی و زمان ولیعهدی امام رضاست ولی بنای اولیه آرامگاه مربوط به دوره قاجار است. سالانه بسیاری از شهرهای تربت حیدریه، نیشابور و کسانی که از جنوب می‌خواهند به مشهد و تهران بروند در این امامزاده اقامت می‌کنند. | ## بخش 3: استان خراسان | آرامگاه امامزاده شعیب: مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره معاصر است و در سبزوار، مرکز قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده یحیی: آرامگاهی مربوط به دوره قاجار در سبزوار است که در تقاطع خیابان‌های بیهق و اسرار شمالی واقع شده است.تشرف روزانه یک هزار زائر به بارگاه امامزاده یحیی(ع) سبزوار خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این بقعه یکی از فرزندان موسی بن جعفر نیز مدفون است و سنگی مقدس از نگاه شیعیان نیز در این آرامگاه قرار دارد که اهمیت این زیارتگاه شیعیان را دوچندان کرده. این آرامگاه در شمار آثار تاریخی در ایران با نام «آرامگاه امام زاده محمد محروق و ابراهیم» به ثبت رسیده است. آرامگاه حمزه بن موسی: در مرکز شهر کاشمر در باغی به مساحت هشت هکتار مشهور به باغمزار با درختان سرو چند صد سالهٔ، بقعه و بارگاهی که با زیر بنای دو هزار متر مربع مشتمل بر گنبد خانه، گلدسته‌ها، رواق‌ها و… در محل باغمزار بنا شده منسوب به مدفن حمزه بن موسی بن جعفر بن موسی کاظم است. اهل سنت و صوفیان آرامگاه قاسم بن محمد بن ابوبکرالصدیق در ۲۹ کیلومتری غرب تایباد واقع شده است و بنای خشت و گلی است و احتمالاً مربوط به دوران صفویه می‌باشد. آرامگاه شیخ‌احمد جامی با قدمتی نزدیک به ۸۰۰ سال در شهر تربت جام قرار دارد و مدفن احمد جامی است. آرامگاه عطار از بناهای دوره امیر علیشیر نوایی است و در سده نهم هجری ساخته شده است. در نمای بیرونی آن چهار غرفه کاشی کاری شده تعبیه شده است و در وسط بقعه، قبر عطار و یک ستون هشت ترکی به ارتفاع ۳ متر وجود دارد. | ## جمع‌بندی | هر ساله در مناسبت‌های مختلف صوفیان (به‌ویژه سلسله نعمت‌اللهی) برای زیارت به این شهر بیدُخت گناباد برای زیارت آرامگاه سلطانعلیشاه می‌روند.