موضوع مقاله: کردوئنه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کردوئنه | مقدمه: گزنفون در کتاب آناباسیس به اقوام ساکن این منطقه، به نام کاردوچی، اشاره کرده است که در سال ۴٠١ پ.م به ده هزار سرباز یونانی تحت رهبری او، در هنگام عقب نشینی از ایران، هجوم آورده بودند. | ## بخش 1: کردوئنه | بر اساس ویرایش یازدهم دانشنامه بریتانیکا کردوئنه نام باستانی منطقه بوتان (استان شرناق امروزی) بود. یک قرن بعد، گزنفون در کتاب آناباسیس از این مردم با عنوان کاردوچوی (Καρδοῦχοι) نام می‌برد. آنها سال ۴٠١ پ.م در مناطق کوهستانی شمال رود دجله می‌زیستند که عمدتا شامل روستاهای کوچک، اما دارای آذوقه بسیار، بود. آنها فاقد سلاح سنگین بودند تا بتوانند با هوپلیت های سنگین اسلحه مقابله کنند، اما به خوبی از تیر و کمان و فلاخن استفاده می کردند. یکی از شاهزاده های کاردوکی مقام مشاور تیرداد سوم، پادشاه ارمنستان، را داشت و به او در حفاظت از مرز های جنوبی ارمنستان کمک کرد. او ساریسا، ساتالکا و پیناکا (شمال غربی بزبده) را به عنوان شهر های اصلی آن نام برد و ساکنان آن (گوردیایی ها) را از نوادگان کاردوچیان باستانی دانست. به گفته وی، اهالی شهرت آنجا زیادی در بنایی و سنگ تراشی و ساخت ادوات محاصره داشتند و به همین دلیل تیگران از آنها در این کار استفاده می کرد. در سال ۶٩ پ.م، زاربینوس، پادشاه کردوئنه، مخفیانه در حال برنامه ریزی برای شورش علیه تیگران بود و برای کمک گرفتن از رومیان با آپیوس کلودیوس در حال مذاکره بود. | ## بخش 2: کردوئنه | پس از این، لوکولوس بنای یادبودی برای زاربینوس برپا کرد و مدتی بعد منطقه کردوئنه را تصرف نمود.T. پس از موفقیت پومپی در به انقیاد درآوردن ارمنستان و بخشی از پونتوس و پیشروی رومیان از فرات، فرهاد مشتاق آتش بس با رومیان بود. او فرستادگانی فرستاد، اما پس از آنکه پاسخی دریافت نکرد، افرانیوس را به آن سرزمین فرستاد و بدون جنگ آن را اشغال کرد. اشکانیان توسط رومیان بیرون رانده شده و حتی تا اربلا در آدیابنه تعقیب شدند.Cassius Dio — Book 37 طبق کتیبه‌ای که به معبد ونوس اختصاص داده شده است، پومپی از قلمرو تازه تصاحب شده کردوئنه محافظت کرد.G. کردوئنه، کاردوخی و کردستان بسیاری بر این باورند که کردوئنه همان مکانی است که امروزه کردستان نامیده می‌شود.N. نمونه‌های زیادی از این گونه نامها وجود دارد که به دلیل سختی بیان حرف «خ» در لاتین است.M.Th. عقب‌نشینی ده هزار نفر به توصیف گزنفون (۴۰۱–۴۰۰ قبل از میلاد) نام کاردوخی (Καρδοῦχοι) را مشهور کرد. از این زمان به بعد، به‌طور پیوسته به اطلاق این نام توسط نویسندگان به کرانهٔ چپ دجله در نزدیکی کوه جودی برمی‌خوریم. | ## بخش 3: کردوئنه | یاقوت حموی به نقل از ابن اثیر، کانتون باکردا را بخشی از جزیره ابن عمر و در برگیرندهٔ دویست روستا که در کرانهٔ چپ دجله و در مقالب بازبدا در کرانهٔ راست واقع شده، ذکر می‌کند. دقیقاً مرزهای ایالت کردوئنه را نمی‌دانیم؛ سه شهر آن، سریسا، ستلکا و پیناکا (فینیک) در کرانه دجله بودند، ولی نوشتهٔ استرابو قابل توجه است که طبق آن لفظ Γορδυαῖα ὄρη گاهی به کوه‌های بین دیاربکر و موش کنونی اطلاق می‌شده‌است. به نوشتهٔ گزنفون، کاردوخی کا نامش بیشک در دوره‌های بعدتر باقی مانده، کاردوخی نه اقتدار شاه اردشیر را به رسمیت می‌شناختند نه اقتدار شاه ارمنستان را. وقتی در قرن اول پیش از میلاد تیگران دوم کردوئنه را فتح کرد، زاربینوس شاه آنجا را اعدام کرد. به این دلیل نتیجه‌گیری شده که کاردوخی با کردها یکی هستند و تا آغاز قرن بیستم این دیدگاه هنوز تردیدناپذیر دانسته می‌شد. با تحقیقات هارتمان، نودلکه و وایسباخ، که لزوم فیلولوژیکال متمایز دانستن ریشهٔ کرد و کاردو را نشان دادند، این مسئله دچار چرخش جدیدی شد. این دانشوران در همان زمان پیشنهاد دادند کردهای درون Κύρτιοι، سیرتی، که توسط نویسندگان کلاسیک در مادیه و پارس ذکر شده‌اند، به رسمیت شناخته شوند. | ## جمع‌بندی | حضور فارس (Fārs) در قبایل متعدد کردی در عصر ساسانی و شهادت نویسندگان عرب این فرضیه را تأیید می‌کند.