موضوع مقاله: طیب حاج‌رضایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # طیب حاج‌رضایی | مقدمه: جعبه زندگینامه | نام = طیب حاج‌رضایی | نام_تصویر = Tayeb Hajrezaei.jpg | توضیح_تصویر = طیب حاج‌رضایی | نام دیگر = | جوایز دریافتی = | لقب‌ها = لوطی | زمینه فعالیت = عیار و باستانی‌کار | ملیت = | دوره = سلسله پهلوی | سال‌های فعالیت = | محل زندگی = تهران | نهاد = | همسر = فخرالملوک مهاجر زنجانی | فرزندان = | والدین = حسینعلی حاج‌رضایی قزوینی | خویشاوندان سرشناس = امیر حاج‌رضایی (برادرزاده) | آرامگاه = صحن مصلی شاه عبدالعظیم | مدفن = داخل حرم شاه عبدالعظیم | نقش‌های برجسته = | پیشه = | وبگاه = | منصب = | سبک = | آثار = | تاریخ_تولد = | محل_تولد = محلهٔ صابون‌پزخانه، میدان خراسان، تهران | تاریخ_مرگ = | محل_مرگ = میدان تیر پادگان حشمتیه، تهران | علت مرگ = تیرباران طیب حاج‌رضایی (۱۲۹۰ – ۱۱ آبان ۱۳۴۲) از باستانی‌کارهای دوران پهلوی و از جمله افرادی بود که در ادبیات محاوره‌ای آن زمان به «لات» یا «لوطی» مشهور بودند. | ## بخش 1: طیب حاج‌رضایی | پدر او حسینعلی حاج‌رضایی قزوینی از ترک‌های قزوین و اهل روستای ارتش‌آباد شهرستان آوج استان قزوین بود که پس از مهاجرت به تهران به شغل جمع‌آوری بوته‌های خشک برای نانوایی‌ها مشغول بود. او از همان ابتدا به ورزش باستانی علاقه‌مند بود و پس از پایان یافتن دوره سربازی بود که نام او کم‌کم بر سر زبان‌ها افتاد.محمود طلوعی «بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست»، تهران، انتشارات علم، ج۲، ص۱۰۲۹ طیب از سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۴۲ از میدان‌داران به نام میوه و تره بار تهران بود و به کار خرید و فروش میوه و تره‌بار مشغول بود. او در دوران زندگی خود دو همسر و هفت فرزند داشت.آزادمرد، شهید طیب حاج‌رضایی"؛ مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات؛ ۱۳۷۸ او و هم دوره‌ای‌هایش در آن سال‌ها در زورخانه‌هایی مانند زورخانه اصغر شاطر در انبار گندم (نزدیک به میدان شوش)، زورخانه رضا کاشفی در بازارچه سعادت (در خیابان مولوی) و زورخانه‌هایی در محله‌های پاچنار و نظام‌آباد و البته زورخانه شعبان جعفری در پارک شهر به ورزش باستانی می‌پرداختند. طیب در سنین جوانی بارها به دلیل درگیری به زندان افتاد که در برخی موارد دوران محکومیت را به صورت کامل نگذراند. | ## بخش 2: طیب حاج‌رضایی | از سوابق محکومیت‌های او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دو سال زندان انفرادی به دلیل درگیری با پاسبان‌های شهربانی در سال ۱۳۱۶ در سال ۱۳۱۹ به دلیل درگیری تحت تعقیب بود که با کفالت آزاد شد پنج سال زندان با اعمال شاقه در سال ۱۳۲۲ تبعید به بندرعباس در سال ۱۳۲۳ به اتهام قتل بنا به آنچه در خاطرات دیگران از او گفته می‌شود، ویژگی‌هایی چون خشونت و اعمال زور علیه شهروندان به وی منسوب است و از او به عنوان فردی دیندار هم یاد می‌کنند؛ مثلاً گفته می‌شود که در ماه محرم از کوتاه کردن ریش خودداری می‌کرد و لباس سیاه عزا می‌پوشید و عزاداری می‌کرد.فصلنامه ۱۵ خرداد ـ شماره ۲۵، سال ششم، بهار ۱۳۷۶، ص ۲۲۴خاطرات محسن رفیق‌دوست، ص ۵۶ همچنین بیژن حاج‌رضایی فرزند طیب در مورد دلبستگی پدرش به حسین بن علی چنین می‌گوید:فصلنامه ۱۵ خرداد ـ شماره ۲۵، سال ششم، بهار ۱۳۷۶، ص ۲۶ «پدرم، عجیب حساسیت و علاقه به خاندان عصمت و طهارت به‌خصوص حضرت امام حسین داشت و این را واقعاً می‌گویم که عاشق او بود. حتی در برابر بعضی اعتراضات مادرم در مورد بعضی خرج‌هایش می‌گفت من زندگی‌ام و پولی را که به‌دست می‌آورم؛ دو قسمت می‌کنم یک قسمت آن را خرج خودم می‌کنم و قسمت دیگر را خرج امام حسین، حالا یا برای او عزاداری می‌کنم یا به راه او خرج می‌دهم.» یکی از موارد شهرت طیب دسته عزاداری او بود که در تاسوعا و عاشورا از میدان انبار به سمت مرکز شهر حرکت می‌کرد و در طول مسیر مورد استقبال بزرگان محلات مانند علی کاشانی قرار می‌گرفت.هفتاد سال پایداری - خاطرات حسین شاه حسینی - به کوشش امیر طیرانی - نشر چاپخش ۱۳۹۴ - ISBN 978-600-6799-27-8 - صفحهٔ ۳۹۴ طیب و افراد وابسته به او مستقیماً در کودتای ۲۸ مرداد دخالت نداشتند و بعد از ظهر و پس از پیروزی کودتا به میدان آمدند. احترام طیب به ارباب زین‌العابدین که از سران میدان بود از عوامل مهم پرهیز طیب از همکاری مستقیم با دربار بود.هفتاد سال پایداری - خاطرات حسین شاه حسینی - به کوشش امیر طیرانی - نشر چاپخش ۱۳۹۴ - ISBN 978-600-6799-27-8 - صفحهٔ ۴۰۹ پس از کودتای ۲۸ مرداد طیب به تدریج دربارهٔ حمایت از دربار تغییر عقیده داد و در مواردی از جمله در انتخاب رئیس صنف قهوه‌چی‌ها با نیروهای حامی دربار از جمله شعبان جعفری درگیر و مانع انتخاب شعبان جعفری به جای ابراهیم کریم‌آبادی به عنوان رئیس این صنف شد.هفتاد سال پایداری - خاطرات حسین شاه حسینی - به کوشش امیر طیرانی - نشر چاپخش ۱۳۹۴ - ISBN 978-600-6799-27-8 - صفحهٔ ۳۹۷ تلاش سید رضا زنجانی از طریق دو تن از دوستان طیب، حسین کلانتری و قاسم سماورساز از عوامل تغییر نظر طیب نسبت به دربار بود.هفتاد سال پایداری - خاطرات حسین شاه حسینی - به کوشش امیر طیرانی - نشر چاپخش ۱۳۹۴ - ISBN 978-600-6799-27-8 - صفحهٔ ۳۹۹ در مقابل دربار برای تغییر نظر طیب سعی در دادن امتیازاتی به وی داشت. از جمله واگذاری امتیاز خرید و فروش هندوانه‌های قرق در ازای یک چک یک و نیم میلیون تومانی بود. | ## بخش 3: طیب حاج‌رضایی | بنا به علت نامعلوم و احتمالاً برای تحت فشار گذاشتن وی این چک را که به اجرا گذاشتند و او را به مدت ۲۴ ساعت به زندان انداختند. زندانی شدن بابت چک برای طیب بسیار ناراحت‌کننده بود و یکی از عوامل دلخوری وی از دربار نیز این بود. طیب حاج‌رضایی با برخی از علما و روحانیون در ارتباط بود؛ مثلاً در گزارش ساواک در سال ۱۳۳۶ چنین آمده است که طیب به خانه سید ابوالقاسم کاشانی میوه فرستاده است. | ## جمع‌بندی | از میان افراد دستگیر شده، اسماعیل و طیب حاج‌رضایی به حکم صادره از دادگاه ویژهٔ شماره یک لشکر گارد به ریاست سرتیپ حسین زمانی و دادستانی سرهنگ ستاد احمد دولو قاجار و با وکالت تسخیری تیمسار شایانفر پس از ۱۳ جلسه محاکمه به جرم فعالیت مجرمانه و خیانتکارانه به منظور برهم زدن نظم و امنیت عمومی در روزهای ۱۵ خرداد همان سال به استناد قسمت اول مادهٔ ۷۰ قانون مجازات عمومی به اعدام محکوم شدند و این حکم در سحرگاه ۱۱ آبان ۱۳۴۲ اجرا شد.تیرباران طیب حاج‌رضایی و اسماعیل رضایی به جرم دفاع از خمینی مرکز اسناد انقلاب اسلامی طیب در وصیت‌نامهٔ خود آورده است که هر کس پس از فوتش ادعای طلب داشتن پول از وی داشت باید به او پرداخته شود و هر کس از بدهکاران اگر بدهی خودش را پرداخت نکرد او از طلب خود گذشت کرده است.هفتاد سال پایداری - خاطرات حسین شاه حسینی - به کوشش امیر طیرانی - نشر چاپخش ۱۳۹۴ - ISBN 978-600-6799-27-8 - صفحهٔ ۴۰۵ همسر او فخرالملوک مهاجر زنجانی بود.