موضوع مقاله: رودباد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رودباد | مقدمه: رودباد یک جریان هوای با سرعت بالا است که به صورت یک تونل باد فرضی در ارتفاعات بالای اتمسفر زمین در لایهٔ تروپوپاز (وَردایست) قرار گرفته، در نقطه انتقال بین تروپوسفر (وَردسپهر، جایی‌که دمای جو با افزایش ارتفاع کاهش می‌یابد) و استراتوسفر (پوشَن‌سپهر، جایی‌که درجه حرارت با افزایش ارتفاع افزایش می‌یابد). | ## بخش 1: رودباد | آن‌ها حاصل ترکیبی از گرمای جوی (تابش خورشید و گرمای داخل زمین) و چرخش زمین به دور محور خود است. آن‌ها با محاسبات دقیق بالن‌هایی را که پر از بمب بودند تا ارتفاع ۱۵۰۰۰ متری بالا می‌فرستادند و این کانال باد آن‌ها را تا آمریکا حمل می‌کرد، زیرا تا آن زمان هنوز هیچ هواپیمایی توان پرواز تا آمریکا را نداشت. ویژگی‌ها رودبادها سریع‌ترین بادهای فوقانی جهان هستند که با راستای غربی-شرقی حرکت می‌کنند. رودبادها زمانی که اختلاف درجه حرارت و فشار زیاد است، ایجاد می‌شوند و معمولاً یک رودباد هزاران کیلومتر طول، صدها کیلومتر عرض و چند کیلومتر ضخامت دارد. بر روی زمین قوی‌ترین رودبادها، رودبادهای قطبی (۱۲ – ۷ کیلومتر یا ۲۳٬۰۰۰ – ۳۹٬۰۰۰ فوت از سطح دریا) هستند و مرتفع‌تر و مقداری ضعیف‌تر، رودبادهای نواحی استوایی یا به اصطلاح حارّه‌ای (۱۰–۱۶ کیلومتر یا ۳۳٬۰۰۰ – ۵۲٬۰۰۰ فوت از سطح دریا) می‌باشند. رودبادهای عمدتاً در نزدیکی مرز بین توده‌های هوا با اختلاف فاحش دما شکل می‌گیرند، همانند مرز بین نواحی قطبی و نواحی گرم‌تر جنوبی. آن‌ها ممکن است ایجاد، متوقف، تقسیم به دو یا چند قسمت، ویا ترکیب به یک رودباد شوند، ویا اینکه در جهات مخالف جتهای دیگر جریان یابند. | ## بخش 2: رودباد | مسیر رودبادها عموماً دارای یک شکل مارپیچ است و این پیچ و خمها یک نشانهٔ امواج اتمسفریک رزبای هستند. در طی تابستان نیمکره شمالی، رودبادهای شرقی می‌توانند در نواحی استوایی و حاره‌ای تشکیل شوند، عموماً در نواحی که هوای خشک با هوای با رطوبت بالا در ارتفاع بالای جو مواجه می‌شود. اهمیت عبارت رودباد اغلب برای رودباد قطبی نیمکره شمالی مورد استفاده قرار می‌گیرد، زیرا مهم‌ترین پدیده هواشناسی و صنعت هوانوردی می‌باشد. رودباد قطبی نیم‌کره شمالی بیشتر نواحی آمریکای شمالی، اروپا و آسیا را به ویژه در فصل زمستان در بر می‌گیرد؛ در حالی‌که رودباد قطبی نیمکره جنوبی در بیشتر سال دایره جنوبگان را احاطه می‌کند. متخصصین هواشناسی با استفاده از محل رودبادها به عنوان یک ابزار کمکی در جهت پیش‌بینی هوا اقدام می‌کنند. چنانچه با پرواز در جهت مخالف یا موافق جریان یک رودباد، به‌طور چشم‌گیری شاهد تأثیر آن بر زمان پرواز خواهیم بود. یک نوع از اغتشاشات هوا در مجاورت رودبادها یافت می‌شود که می‌تواند خطری برای هواپیماها باشد. | ## بخش 3: رودباد | یک استفاده مفید جهت آیندگان که به عنوان یک طرح می‌باشد این است که می‌توان از رودباد با قرار دادن یک توربین بادی معلق در آن، انرژی بسیاری دریافت نماییم. رودباد جنب‌حارّه‌ای بادهای غربی به‌سمت قطب سلول هادلی در حدود عرض‌های ۳۰ درجه شمالی و جنوبی محدود می‌شود. این رودباد یکی از قوی‌ترین سامانه‌های باد در سطح زمین است و سرعت آن گاهی به ۱۳۵ متر بر ثانیه می‌رسد؛ ولی این رودباد به اندازه رودباد جبهه قطبی بر هوای سطح زمین تأثیر ندارد. این رودباد در بین عرض‌های جغرافیایی ۴۰ تا ۶۰ درجه شمالی قرار داشته و در همگرایی و واگرایی لایه فوقانی هوا تأثیر مهمی دارد و در برخی مناطق عامل تشکیل چرخندهای برون‌حاره‌ای است. رودباد حارّه شرقی طی ماه‌های تابستان در عرض ۱۵ درجه شمالی گسترش می‌یابد و در هنگام مونسون بسیار قوی است. رودباد سطح پایین نوعی از رودباد است که تا ارتفاع ۴۰۰۰ متری پایین می‌آید و در ایران بسیار شایع است. | ## جمع‌بندی | این رویداد برای کوهنوردان بسیار خطرناک است و کوهنوردانی چون جلال رابوکی و داود خادم توسط آن کشته شده‌اند.