موضوع مقاله: آسیاب آبی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آسیاب آبی | مقدمه: آسیاب آبی دستگاهی بوده‌است که برای آسیاب و خردکردن گندم و سایر غلات و برای درست کردن آرد وجود داشته‌است و با استفاده از تکنیک سرعت آب یا فشار آب کار می‌کرده‌است. | ## بخش 1: آسیاب آبی | منشا اولین آسیاب آبی در جهان به ایران هخامنشی باز می‌گردد، که در سرزمین های کنونی ایران ،عراق و سوریه تحت فرمانروایی هخامنشیان اولین آسیاب های آبی ساخته شدند.یکی از ابزارهای بالا کشیدن آب، «زنجیره‌ی کوزه‌ها» بود که احتمالاً پیش از ۱۰۰ پیش از میلاد پدید آمد. در این دستگاه، ردیفی از کوزه‌ها بر روی قرقره‌ای می‌چرخیدند؛ کوزه‌ها در پایین از آب پر شده و در بالا درون جوی خالی می‌شدند. بعدها نوع پیشرفته‌تری از آن ساخته شد که با نیروی حیوانات و چرخ‌دنده‌های چوبی کار می‌کرد و به «چرخ پارسی» معروف شد. این وسیله بعد ها در شمال آفریقا، سرزمین‌های اسلامی، هند و چین نیز رواج یافت و تا اوایل قرن بیستم در سودان نیز هزاران نمونه از آن وجود داشت.نخستین آسیاب‌های آبی برای آرد کردن غلات در مناطق کوهستانی با جوی‌های پرشتاب ساخته شدند و طراحی آن‌ها از چرخ سفالگری و دستگاه‌هایی چون چرخ پارسی و نوریه الهام گرفته بود. | ## بخش 2: آسیاب آبی | شواهد نشان می‌دهد که پادشاهی هخامنشی در ناحیه ایران و عراق کنونی خاستگاه این آسیاب‌ها بوده‌اند، احتمالاً پیش از ۳۵۰ پیش از میلاد، جایی که معادن سنگ آسیاب نیز در دسترس بود. سازه های آبی شوشتر که به گفته باستان شناس فرانسوی ژان دیولافوا بزرگ ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی بوده استساخت بیشتر این سازه مربوط به به دوره ساسانی است اما بخش‌هایی از این سیستم آبیاری در اصل به زمان داریوش هخامنشی، برمی‌گردد. بخشی از آن شامل یک جفت کانال انحرافی اصلی در رودخانه کارون است که یکی از آنها هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین شامل یک برج برای اندازه‌گیری سطح آب، همراه با پل‌ها، سدها، آسیاب‌ها و حوضچه‌ها است. | ## بخش 3: آسیاب آبی | در ایران تقریباً در هر شهری در قدیم آسیاب آبی وجود داشته امروز تقریباً چند مورد انگشت شمار هنوز کار می‌کنند آسیاب کاخک - بجنورد-آسیاب یزد و آسیاب‌آبی اشکذر -و آسیابهای آبی بسیار قدیمی مانند آسیاب آبی زیبد در پروژه‌های شهرسازی نابود شده‌اند... آسیاب بادی نخستین بار در ایران بکار گرفته شده‌است امروزه هنوز بقایای چندین آسیاب بادی (آسباد) در شهر کوچک نشتیفان خوافخراسان وجود دارد و تا چند سال قبل از انقلاب فعال بود. اگرچه کتاب اصطخری که در آن اشاره به ساخت آسیاب بادی شده‌است مربوط به پیش از سال سال ۳۳۰ هجری خورشیدی (۳۴۰ هجری قمری) بوده‌است، کارشناسان اندیشکده فرهیختگان سیستانی وابسته به بنیادنیمروز معتقدند سیستان زادگاه نخستین آس بادها بوده‌است و خراسان بزرگ و سیستان که نشتیفان و زابل فعلی و همگی تا کشمیر بخش ازآن ایالت بزرگ کهن بوده‌اند نخستین آسیاب‌های بادی را به خود دیده است.نامه نگاریها و مکاتبات بنیادنیمروز با شهرداری زابل و استانداری سیستان وبلوچستان ازسال1389برای ساخت نمادی از اسیاب بادی در یکی از میدان‌ها سیستان برای ثبت این واقعیت بزرگ درتاریخ و حافظه تاریخی ایرانیان عزیز و آگاهی جوانان وطن از این افتخارات بزرگ است. اشاره تاریخ نویسان به داستان کشته شدن یزدگرد ساسانی بدست آسیابان و اشاره به کشتار ایرانیان یک بار در الیس به فرماندهی خالد پسر ولید و یک بار در زمان امویان در گرگان به فرماندهی یزید بن مهلب از روایتهایی است که در آن‌ها به آسیاب آبی و بادی اشاره شده‌است.پیرامون آسیاب گردانیدن به خون در گرگان رجوع کنید به طبری، «ذکر وقایع سال ۹۸»، تاریخ رسل و ملوک ج ۹، ۳۹۴۰. | ## جمع‌بندی | و نیز گردیزی، «در ذکر امرای خراسان»، زین‌الاخبار، ۲۵۱ و همچنین فامی هروی[؟]، تاریخ هرات (دست‌نوشتی نویافته) ۷ر.