موضوع مقاله: سید کمال خرازی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سید کمال خرازی | مقدمه: سید علینقی خرازی (۱۰ آذر ۱۳۲۳ – ۲۰ فروردین ۱۴۰۵) مشهور به کمال خرازی، دیپلمات و سیاستمدار ایرانی بود. | ## بخش 1: سید کمال خرازی | او تا زمان مرگش رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، مشاور بین‌الملل رهبری ایران و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. همچنین وی استاد و عضو هیئت علمی بازنشستهٔ دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران بود و به‌عنوان دبیر پژوهشکده علوم شناختی فعالیت می‌کرد. او در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ سفیر و نماینده دائم ایران در سازمان ملل بود و از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ در دولت‌های هفتم و هشتم به‌عنوان وزیر امور خارجه فعالیت می‌کرد. در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ طی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، خانه خرازی هدف حمله هواپیماهای آمریکا-اسرائیل قرار گرفت. خرازی تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدرسه علوی به اتمام رساند و سپس دوره کارشناسی زبان عربی (۱۳۴۷) و کارشناسی ارشد علوم تربیتی (۱۳۵۱) را در دانشگاه تهران و دکتری رشته مدیریت آموزشی را در دانشگاه هیوستون (۱۹۷۶) گذراند. حسن روحانی در خاطراتش گفته که برای تهیه ویزای سفر از لندن به بوستون آمریکا، نیاز به ۱۲ هزار دلار داشته که با کمک خرازی و چند نفر دیگر این مبلغ را فراهم کرده است. مرور خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی از ابتدای انقلاب نشان می‌دهد نقش خرازی در حکومت، به مرور زمان افزایش یافته و در زمان دولت محمد خاتمی و برنامه هسته‌ای ایران به اوج رسیده است. از نخستین سمت‌های خرازی بعد از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، مدیریت برنامه‌های سیمای جمهوری اسلامی ایران و معاون سیاسی وزارت امور خارجه، مدیرعاملی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و مدیرعاملی خبرگزاری جمهوری اسلامی بود. خرازی هم‌زمان با مدیرعاملی خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در زمان جنگ ایران و عراق، مسئولیت ستاد تبلیغات جنگ را نیز برعهده داشت. وی پس از جنگ به ریاست نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل متحد منصوب شد و پیش از انتصاب به سمت وزیر خارجه، مدت ۸ سال نماینده دائم و سفیر ایران در سازمان ملل متحد بود. خرازی در مصاحبه‌ای با ایرنا گفته بود در زمان جنگ برای تضعیف نشدن روحیه مردم همه واقعیات به آنها گفته نمی‌شد. عباس امیرانتظام، سخنگوی دولت موقت بازرگان و سفیر ایران در کشورهای اسکاندیناوی، در مصاحبه‌ای با حسین دهباشی گفت که خرازی معاون وقت وزارت خارجه او را به تهران فراخوانده بود تا بازداشت شود. | ## بخش 2: سید کمال خرازی | امیرانتظام پس از تصرف سفارت آمریکا در تهران در آبان ۱۳۵۸، با نامه‌ای منسوب به صادق قطب‌زاده، وزیر خارجه وقت، به تهران فراخوانده و پس از بازجویی زندانی شد و چند دهه تا پایان عمر در زندان ماند. امیرانتظام گفت بعدها متوجه شده، که در واقع خرازی او را فراخوانده بود تا بازداشت شود. از آن زمان با سیاست‌های محمد خاتمی برای بهبود روابط ایران با همسایگانش همراه بود. او در دی ۱۳۷۸ و دو سال پس از ریاست‌جمهوری خاتمی، نخستین وزیر خارجه ایران شد که بعد از بیست سال به بریتانیا سفر می‌کرد. هاشمی رفسنجانی در خاطره‌ای از ۱۷ مهر ۱۳۸۰ به نقل از قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، نوشته که حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله لبنان، هنگام سفر خرازی به لبنان، از او رنجیده شده است. ظاهراً و به گفته سلیمانی، خرازی در بیروت قرار ملاقات با نصرالله را لغو کرده اما پس از رنجش در سفارتخانه ایران با او ملاقات کرده است. ایسنا گزارش داد که این طرح شامل ۲۰ مورد شکایت بود، از جمله «نشان دادن رفتار دوستانه نسبت به عراق». در اردیبهشت ۱۳۸۲، گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن بود که خرازی به یک جلسه غیرعلنی مجلس فراخوانده شده است. این بار نمایندگان خواستار توضیح دربارهٔ سیاست‌های او در قبال عراق و نیز نحوه مدیریت روابط با واشینگتن پس از حمله آمریکا به عراق بودند. با افزایش دوباره توجهات بین‌المللی به برنامه هسته‌ای ایران در خرداد ۱۳۸۲، این وظیفه بر عهده خرازی قرار گرفت که موضع ایران را بیان کند. او پس از بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به رادیوی ایران گفت: «ایران هیچ‌گونه تخلفی مرتکب نشده است.» گزارش شده در سال ۱۳۸۲ در پی بالا گرفتن اختلاف‌ها میان وزارت خارجه ایران و سازمان انرژی اتمی دربارهٔ پرونده هسته‌ای، کمال خرازی پیشنهاد داد که روحانی عهده‌دار مسئولیت مذاکرات با غرب شود. روحانی هم در کنار علی‌اکبر ولایتی، از خرازی به عنوان اعضای تیم مذاکرات استفاده کرد. | ## بخش 3: سید کمال خرازی | خرازی از سال ۱۳۸۵ با حکم علی خامنه‌ای، مشاور ارشد او شد و در راس شورای راهبردی روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. به گفتهٔ بی‌بی‌سی فارسی «این شورا یکی از چندین نهاد موازی سیاست خارجی ایران محسوب می‌شود که عملاً نقش وزارت خارجه بیت رهبری را بازی می‌کرد.» در سال ۱۳۹۳ به دلیل فعالیت فرهنگی در اوایل انقلاب و در طول جنگ ایران و عراق نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر به کمال خرازی اعطا شد.خبرگزاری تسنیم - مراسم تجلیل از جهادگران عرصه فرهنگ، هنر و رسانه برگزار شد در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ جیسیون ازبورن خبرنگار آمریکایی و مشاور سابق دونالد ترامپ با انتشار تصاویری مدعی شد که چند دیپلمات ایرانی با جان کری وزیر امور خارجه دولت باراک اوباما در پاریس دیدار کردند. در اردیبهشت ۱۴۰۳ اظهارات جنجالی او به عنوان تهدید ایران به ساختن بمب بارها نقل قول شد: «ما تصمیمی برای تولید بمب هسته‌ای نداریم اما اگر موجودیت ایران تهدید شود، ناچاریم دکترین هسته‌ای خود را تغییر دهیم.» خرازی تأکید کرده بود تجدیدنظر در سیاست هسته‌ای جزو اختیارات خامنه‌ای است. در یکی از آخرین مصاحبه‌هایش گفته بود ادعای ضعیف شدن توان نظامی ایران در پی حملات اسرائیل و آمریکا، درست نیست. خرازی بعد از جنگ دوازده‌روزه با اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴ در مصاحبه‌ای با وبسایت خامنه‌ای دربارهٔ مذاکرات هسته‌ای که در دولت خاتمی شروع شد، گفته بود غرب از ایران تضمین می‌خواست که غنی‌سازی را متوقف کند و در مقابل ایران هم خواهان رفع تحریم‌ها بود ولی آنها «آمادگی رفع تحریم نداشتند.» و «تعلیق غنی‌سازی در آخرین روزهای دولت آقای خاتمی شکسته شد چون غرب در مذاکرات سعدآباد با آقای روحانی، زیاده‌خواهی کرد و هم تعلیق خواست و هم تضمین عینی که ایران به‌دنبال سلاح هسته‌ای نیست. اما آنها می‌خواستند غنی‌سازی متوقف شود که در دولت آقای خاتمی تعلیق شکسته شد و یوسی‌اف اصفهان آغاز به کار کرد.» در سال‌های پایان عمر، خرازی با اینکه مشاور خامنه‌ای بود، ولی گهگاهی انتقادهایی از روش‌های حکومت مطرح می‌کرد. او در ۱۹ بهمن ۱۴۰۴، در تلویزیون گفته بود جمهوری اسلامی در گذشته اشتباه‌هایی کرده که «برخی از همسایگان را نگران کرده و ترسانده است.» او در مصاحبه‌ای دیگر با ایرنا تأیید کرده بود که جمهوری اسلامی در زمینه «اطلاع‌رسانی و کار رسانه‌ای ناکارآمد بوده و عرصه را به رقیب باخته است.» او آبان ۱۴۰۴ اشاره کرده بود که واشینگتن باید برای مذاکرات پیش‌قدم شود. اما در عین حال تأکید کرده بود که برنامه موشکی و خود غنی‌سازی در مذاکرات جایی نخواهد داشت. مرگ در بمباران ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ محله آجودانیه تهران در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، خانه خرازی هدف حمله هواپیماهای آمریکا-اسرائیل قرار گرفت. در این حمله هوایی همسر وی کشته و خود او به شدت زخمی شد و سرانجام در ۲۰ فروردین درگذشت. نیویورک تایمز به نقل از دو منبع ایرانی گزارش داد که خرازی از سوی حکومت ایران با پاکستان در ارتباط بود تا مقدمات دیدار احتمالی نمایندگان ایران با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، را فراهم کند. نیویورک تایمز نوشت که ایران این حمله را تلاش آمریکا و اسرائیل برای مختل‌سازی «ابتکار احتمالی دیپلماتیک» تلقی کرده است. | ## جمع‌بندی | کتاب‌شناسی روان‌شناسی تربیتی: اصول و کاربرد آن، راجر برونینگ، جان گلاور، علینقی خرازی (مترجم)، ناشر: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۸ سیاست خارجی ما: مجموعه سخنرانی‌های سیدکمال خرازی وزیر امور خارجه (۱۰ شهریور ۱۳۸۰ تا ۲۶ تیر ۱۳۸۴)، کمال خرازی، دفترمطالعات سیاسی و بین‌المللی (گردآورنده)، ناشر: وزارت امور خارجه، مؤسسه چاپ و انتشارات تغییر ذهن‌ها، کمال خرازی (مترجم)، ناشر: نشر نی، ۱۳۸۶ مقدمه‌ای بر روان‌شناسی سیاسی، مارتا کاتم، بث دیتزاولر، النا مسترز، توماس پرستون، جواد علاقبندراد (مترجم)، کمال خرازی (مترجم)، ناشر: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۶ تفکر کودکان «روان‌شناسی رشد شناختی»، رابرت زیگلر، مارتاواگنر آلیبالی، کمال خرازی (مترجم)، ناشر: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۶ کاوش در رشد شناختی: کودک همچون حل‌کننده مسئله، آلیسون گارتن، کمال خرازی (مترجم)، ناشر: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۶ مقدمه‌ای بر آموزش و پرورش شناختی: نظریه و کاربرد، آدریان اشمن، رابرت کانوی، کمال خرازی (مترجم)، ناشر: سنا، ۱۳۸۴ فرهنگ توصیفی روان‌شناسی شناختی، مایکل آیزنک | علینقی خرازی | محمد کریمی‌زنجانی‌اصل، سال نشر: ۱۳۷۹، ناشر: نشر نی روان‌شناسی شناختی برای معلمان، جان گلاور | رویس رانینگ | راجر برونینگ | علینقی خرازی | نیره توکلی، سال نشر: ۱۳۷۷، ناشر: مرکزنشردانشگاهی روان‌شناسی شناختی، تألیف رابرت استرنبرگ، ترجمه خرازی و حجازی، انتشارات سمت، چاپ پنجم ۱۳۹۳ راهنمای روان‌شناسی شناختی و علم شناخت، علینقی خرازی | نجف‌علی دولتی، سال نشر: ۱۳۷۵، ناشر: نشر نی راهبردهای یادگیری و یادسپاری: مهارتهای مطالعه در طول برنامه درسی، مری‌آن رفوث | لیندا لیل | لئونارد دوفابو | علینقی خرازی، سال نشر: ۱۳۷۵، ناشر: نشر نی مغز یادگیرنده، تألیف بلیک مور و فریث، ترجمه خرازی، انتشارات سمت، ۱۳۸۸.