موضوع مقاله: یحیی مشیرالدوله | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یحیی مشیرالدوله | مقدمه: او مسوولیت‌های همچون حکومت عراق و کمره، لرستان و خوزستان، یزد، گیلان، مازندران و فارس داشت و مدتی هم وزیر امورخارجه و وزیر عدلیه بود. | ## بخش 1: یحیی مشیرالدوله | میرزا نبی‌خان در ابتدای سلطنت ناصرالدین شاه دو فرزند خود، میرزا حسین‌خان و یحیی‌خان را برای تحصیل به اروپا فرستاد. میرزا حسین‌خان به زودی بازگشت، اما یحیی‌خان در پاریس به یادگیری زبان فرانسوی مشغول شد و تا ۱۲۷۲ قمری در فرانسه ماند. در ۱۲۷۳ قمری از پطرزبورگ به ایران برگشت و در همین سال میرزا آقاخان نوری صدراعظم، وی را به سمت آجودان مخصوص خود منصوب نمود. پس از عزل میرزا آقاخان نوری در ۱۲۷۵ قمری، ناصرالدین شاه، یحیی‌خان را به سمت آجودان مخصوص و مترجم حضور خود برگزید. وی در سال ۱۲۷۶ قمری، به عنوان مأمور مخصوص به عثمانی سفر کرد و در استانبول نشان خاص شاه ایران را تقدیم سلطان عثمانی نمود و یک سال بعد در مراجعت نیز نشان‌هایی از جانب سلطان عبدالمجید یکم عثمانی برای شاهزادگان و اعیان دولت ایران آورد. یحیی‌خان در سال ۱۲۷۸ قمری فرمان ولایتعهدی مظفرالدین میرزا و خلعت او را از جانب شاه به تبریز برد. در سال ۱۲۸۲ قمری، علاوه بر سمت‌های دیگری که داشت، تحویلداری وجوه صرف جیب شاه نیز به وی محول گردید. | ## بخش 2: یحیی مشیرالدوله | در ۱۲۸۴ قمری در رکاب ناصرالدین‌شاه به سفر خراسان و زیارت مشهد رفت و در همین سال در حالی که دارای رتبه و نشان سرتیپی اول بود، نشان و حمایل امیرتومانی دریافت کرد. او در همین سال به حکومت عراق و کمره منصوب گردید و مدتی بعد حکومت لرستان و خوزستان نیز، ضمیمه حکومتش شد. در همین سال به وزارت مخصوص رسید و در اواخر سال به سمت کشیکچی‌باشی‌گری شاه و ایلخانی ایل قاجار معین شد. در ۱۲۸۹ به حکومت گیلان و طوالش انتصاب یافت و در ۱۲۹۰ قمری همراه شاه به سفر فرنگ رفت. وی پس از مراجعت از مأموریت فارس و تا سال ۱۲۹۴ قمری شغل مهمی نداشت تا در این سال به حکومت مازندران و سپس به جای برادرش، که همراهِ شاه به فرنگ رفته بود، به کفالت وزارت خارجه و سپهسالاری قشون (وزارت جنگ) منصوب شد. وزارت بنایی که امور مربوط به بنایی دولتی را به انجام می‌رسانید، از جمله وزارتخانه‌های پرسودی بود که طرفدار بسیار داشت و ادارهٔ بنایی دیوان اعلا نامیده می‌شد و عنوان کامل وزیر آن، وزیر بنایی دیوانی کل ممالک محروسه بود. پس از درگذشت میرزا حسین‌خان سپهسالار، که لقب مشیرالدوله داشت و برادر یحیی‌خان بود، ناصرالدین‌شاه در جمادی‌الثانی ۱۲۹۹ قمری لقب مشیرالدوله را به یحیی‌خان اعطا کرد و وی را به عنوان وزیر عدلیه منصوب کرد. | ## بخش 3: یحیی مشیرالدوله | در سال ۱۳۰۱ قمری ناصرالدین شاه یحیی‌خان مشیرالدوله را به مناسبت انتساب نزدیکی که به خاندان سلطنتی داشت، برای تبریک جشن بلوغ ولیعهد روسیه، یعنی نیکلای دوم فرزند الکساندر سوم، با تشریفات تمام به دربار پطرزبورگ فرستاد. در همین سفر بود که یحیی‌خان مشیرالدوله به لقب «اشرف» که مخصوص شاهزادگان بود نیز ملقب گردید. یحیی خان مشیرالدوله روز آخر جمادی‌الاول ۱۳۰۳ هجری قمری به عنوان وزیر خارجه ایران منصوب گردید و این سمت را تا روز چهارشنبه ۱۱ ذیقعده سال ۱۳۰۴ قمری عهده‌دار بود. گفته می‌شود در انتصاب وی، که سیاستمداری روسوفیل بود، روس‌ها نقش عمده ایفا نمودند. وی در سال ۱۳۰۶ هجری قمری، مجدداً به وزارت عدلیه رسید و این بار وزارت تجارت هم ضمیمهٔ شغل او بود. یحیی‌خان قزوینی در روز ۲۰ جمادی‌الثانی سال ۱۳۰۹ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی فوت کرد. جسد وی طی مراسمی در مشهد و در حرم امام رضا در جوار قبر برادرش میرزا حسین‌خان سپهسالار به خاک سپرده شد. | ## جمع‌بندی | دربارهٔ او یحیی خان مشیرالدوله از جمله شاخص‌ترین سیاست‌مداران روسوفیل در تاریخ ایران به‌شمار می‌رفت.