موضوع مقاله: ماهی‌شناسی کاربردی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماهی‌شناسی کاربردی | مقدمه: ماهی‌شناسی کاربردی دانش نوینی در گسترهٔ علوم محسوب می‌گردد که علاوه بر پرداختن به چگونگی زیست ماهی، با علوم کاربردی و اجرایی نیز در ارتباط می‌باشد[۱ ۲]. | ## بخش 1: ماهی‌شناسی کاربردی | آب به عنوان محیط زیست ماهیان و آبزیان[۳]، تمامی نیازهای حیاتی آن‌ها را برطرف می‌نماید. دو پارامتر مهم درجة حرات و شوری آب، از جمله دلایل اصلی پراکنش و مهاجرت آبزیان محسوب می‌گردند[۲ ۴]. به همین دلیل علمی با عنوان ماهی‌شناسی کاربردی نیازهای تکنیکی مربوط را تا حدودی برطرف می‌نماید[۲]؛ به‌طوری‌که محققان رشته‌های شیلات و بیولوژی دریا، و همچنین سایر علوم وابسته، به آسانی بتوانند تحقیقات و پروژه‌های تخصصی خود را در زمینه‌های ماهی‌شناسی و بررسی‌های بیولوژیک، با استفاده از روش‌های ماهی‌شناسی کاربردی به انجام رسانند. ارتباط با علوم در واقع دانش ماهی‌شناسی کاربردی به عنوان راهنما و دستورالعملی در زمینة شناسایی و بررسی ماهی‌ها می‌پردازد؛ به‌طوری‌که، در این دانش به بیولوژی ماهیان، به ویژه ماهیان آب شیرین و شور پرداخته، به شناخت ابزار، تجهیزات، وسایل و مواد لازم برای صید و نیز با دقت بیشتر، به آماده‌سازی و چگونگی انتقال نمونهٔ ماهیان به آزمایشگاه جهت مطالعات علمی ماهی‌شناسی می‌پردازد[۲]. کاربرد در علوم شیلات و آبزیان همچنین در زمینهٔ تشخیص و شناسایی نمونه‌های ماهی، با بررسی پارامترهای بیولوژیک ماهی، همانند فاکتورهای قابل اندازه‌گیری و قابل شمارش، چگونگی تعیین سن و زیست‌سنجی ماهیان مورد نظر قرار می‌گیرد[۵ ۶ ۷]. | ## بخش 2: ماهی‌شناسی کاربردی | از طرفی این علم به بررسی‌های مرتبط با بیولوژی تولید مثل و رسیدگی جنسی ماهی [۵ ۱۲] پرداخته و به‌طور نسبتاً جامع، به تقسیم‌بندی گونه‌های مختلف ماهیان از نظر رژیم غذایی، شناسایی و ارزیابی روش‌های مختلف تغذیه و نیز بررسی عادات غذایی ماهیان می‌پردازد[۱ ۲ ۴]. کاربردهای سیستماتیک ماهی‌شناسی کاربردی از دیگر سو به اختصاصات خانواده‌ها و جنس‌های ماهیان آب‌های داخلی، آب شیرین و دریایی [۱۳ ۱۴] و چگونگی نگارش و تفسیر کلید شناسایی ماهیان را مورد بررسی قرار می‌دهد[۱ ۲ ۸]؛ و درنهایت، با دید بررسی ماهیان مختلف و با توجه به اهمیت ماهیان حوزه‌های اکولوژیک در گستره جهانی، گروه‌های ماهیان را، به سه دستة ماهیان اقتصادی درجة اول، ماهیان اقتصادی درجة دوم و ماهیان غیراقتصادی تقسیم می‌نماید[۱ ۲]، و آن‌ها را به‌طور کامل مورد بررسی‌های سیستماتیک، ویژگی‌های بیولوژیک و پراکنش جغرافیایی قرار می‌دهد[۲ ۴ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۵]. سابقه ماهی‌شناسی در ایران در ایران نیز ماهی‌شناسی سابقه‌ای نزدیک به یکصد سال دارد و از بانیان علوم ماهی‌شناسی و شیلاتی کشور می‌توان به احمد بریمانی، اسماعیل رستمی و فرهاد فریدپاک به همراه امین کیوان، استادان بنیان‌گذار و پیشکسوت علوم شیلات ایران، نام برد که در گسترة علوم و فنون شیلاتی، تألیفات با ارزشی در نیم قرن اخیر، در داخل و خارج از ایران، از خود برجای گذاشته‌اند. از جمله پژوهشگران و محققان معاصر صاحب تألیفات علمی در زمینه ماهی‌شناسی و مطالعه ماهیان می‌توان از فرهاد فریدپاک، امین کیوان، احمد بریمانی، غلامحسین وثوقی، حسین عمادی، مسعود هدایتی فرد، برایان کد، اصغر عبدلی، یزدان کیوانی و مسعود ستاری و … نام برد که در راستای علم ماهی‌شناسی، آثار قابل توجهی منتشر نموده‌اند. [۲] هدایتی‌فرد، مسعود، ۱۳۸۶، ماهی‌شناسی کاربردی، انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، ۲۲۶ صفحه. | ## بخش 3: ماهی‌شناسی کاربردی | ماهیان آب شیرین حوزة دریای خزر و حفاظت از ذخایر آنها، نشریه دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، مرداد _ آبان ۱۳۲۴، ص: ۱۱۱ الی ۱۷۵، تهران. جدول تشخیص خانوادة ماهیان حوزة دریای خزر، انیستیتو ماهی‌شناسی صنعتی، شرکت سهامی شیلات ایران، نشریة شمارة ۷، بندرانزلی. اولین کنگرة جانورشناسی ایران، دانشکدة علوم دانشگاه تربیت معلم، ۲۶ و ۲۷ شهریور ۱۳۷۶، تهران. | ## جمع‌بندی | خاویار (ماهیان خاویاری، طرز تهیه انواع خاویار، بازرسی بهداشتی کالاهای گوشتی و خاویار تاسماهیان)، شرکت سهامی طبع کتاب و ستاد ارتش، تهران، ۱۷۰ ص.