موضوع مقاله: اریک فروم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اریک فروم | مقدمه: اریش فروم (زادهٔ ۲۳ مارس ۱۹۰۰ – درگذشته ۱۸ مارس ۱۹۸۰) روان‌کاو، جامعه‌شناس، روان‌شناس اجتماعی بلندآوازهٔ مکتب فرانکفورت و همچنین یک سوسیال دموکرات و از برجسته‌ترین فیلسوفان مکتب اومانیستی آمریکایی آلمانی‌تبار است. | ## بخش 1: اریک فروم | او در آثارش کوشید تا ارتباط متقابل روان‌شناسی و جامعه را شرح دهد و معتقد بود که با به‌کار بستن اصول روانکاوی، به عنوان علاج مشکلات و بیماری‌های فرهنگیِ بشر، راهی به سوی تحقّق یک «جامعهٔ معقول» و متعادل از لحاظ روانی خواهد یافت. تحصیلات خود را در دانشگاه‌های هیدلبرگ و مونیخ و انستیتو روانکاوی برلین ادامه داد. بعد از ظهور نازیسم در آلمان به ژنو رفت و سرانجام در سال ۱۹۳۴ به آمریکا مهاجرت کرد و تابعیت این کشور را پذیرفت و در دانشگاه کلمبیای نیویورک مشغول به فعالیت شد، سپس به مکزیک رفت و در دانشگاه مستقل ملی مکزیک کرسی روانکاوی را تأسیس کرد. وی در انتهای عمر خویش به سوئیس بازگشت و در ۱۹۸۰ درگذشت.فروم، اریک، گریز از آزادی، ترجمهٔ داود حسینی، تهران: انتشارات گلشایی، ۱۳۶۳، پیشگفتار. انسان سالم از دیدگاه اریک فروم با توجه به نیازهایی که یک انسان دارد، فروم معتقد است که اگر به نیازهای انسان خوب توجه شود، می توان فرصت هایی را فراهم کرد تا ویژگی های یک انسان در فرد شکل بگیرد. بارور بودن یعنی این که یک فرد بتواند همه ی توانایی ها و استعدادهای خود را به کار بگیرد و از آن‌ها به خوبی استفاده کند. توجه: یکی از اهداف آموزش مترقی با الگوی مشارکتی کمک به کودکان برای دستیابی به حداکثر استعدادهاست. یعنی یک آموزش و پرورش خوب سعی می کند فرصت هایی را فراهم کند تا کودکان بتوانند استعدادهای خود را بشناسند، آن استعدادها را آشکار کنند. یکی از مهم ترین ویژگی انسان بارور، به بار آوردن خود است و این که بتواند همه ی استعدادها و توانایی های خود را تحقق بخشد و این استعدادها را به خوبی عیان کند. فروم جنبه هایی از انسان بارور را این گونه نشان می دهد: 1 عشق بارور از نظر فروم عشق ورزی اکتسابی است و می توان آن را تمرین کرد و آموخت. کسانی که مانند ما لباس نمی پوشند، مانند ما غذا نمی خورند، مانند ما عبادت نمی کنند، مانند ما حرف نمی زنند و... مراقب باشیم که: توجه کودکان را به این که نسل بعضی از حیوان‌ها به خطر افتاده و یا حتی نسل بعضی از حیوان‌ها از بین رفته است، جلب کنید. توجه کودکان را به میراث فرهنگی، به ساختمان‌های به جا مانده از گذشته ها، به صنایع دستی و... لازم است که به کودکان آموزش داد که به همه ی این تفاوت ها و تنوع ها توجه کنند و به آن‌ها احترام بگذارند. به حرف دیگران گوش بدهند، به احساس‌های آن‌ها توجه کنند و حتی با احساس های دیگران همدلی کنند. انواع صنایع دستی و هنرهای مختلف مردم در مناطق مختلف کشور را به کودکان نشان بدهید و حتی از آن‌ها در زندگی روزمره استفاده کنید. درباره زندگی حیوان‌ها و این که رشد شهرنشینی، زندگی آن‌ها را به خطر انداخته است صحبت کنید. تفکر بارور خود را اسیر جزئیات نمی کند و سعی می کند که کل ماجراها را نگاه کند تا بتواند برنامه ریزی کند. | ## بخش 2: اریک فروم | تفکر بارور موجب می شود تا فرد پر از انگیزه شود و بر اساس یک شور و شوق درونی کارهای خود را انجام بدهد. نشانه های فراوانی وجود دارد که کودک از ماه اول تولد بسیاری از کارهای خود را بر اساس تفکر انجام می دهد. نوزاد هر روز از غریزه های خود فاصله می گیرد و به سوی رفتارهایی که مبتنی بر تفکر هستند حرکت می کند. وقتی محیط کودک را فعال می کنیم، فرصت های گوناگونی را به وجود می آوریم تا کودک بتواند تجربه های بیش تر و بهتری داشته باشد. بدین ترتیب لازم است که با موضوع های مختلف در اولین سال زندگی نوزاد حواس پنج گانه ی او را تقویت کنید. وسیله های متنوع برای دیدن رفتن به مکان‌های مختلف انواع اسباب بازی انواع صداهای خوشایند و... این پرسش های به ظاهر ساده، تمرین های مهمی هستند تا کودکان نظر و دیدگاه خود را بیان کنند. وقتی نظر آن‌ها را داوری می کنید و یا عکس العمل تند می کنید، کودکان را سرکوب می کنید. این تکنیک بدین ترتیب است که شما کودکان را تشویق می کنید تا برای مسایل و مشکلاتی که در طی روز رخ می دهد، به فکر راه حل های مختلف باشند. شما می توانید هر روز انواع مساله و یا مشکل به وجود بیاورید تا کودکان برای حل آن‌ها تلاش کنند. درباره ی کارهایی که هر کدام از کودکان می توانند و یا نمی توانند انجام بدهند صحبت کنید. برای مثال: نمی توانم فلوت بزنم، بلد نیستم دوچرخه سواری کنم، رانندگی بلد نیستم، و... این فهرست کودکان را کمک می کند تا بتوانند به طور واقعی خود را ببینند و هر چند وقت یک بار می توانیم این تمرین را با کودکان انجام بدهیم. دیدن نکته های مثبت و منفی هر کاری می تواند کودکان را کمک کند تا تفکر نقاد داشته باشند. تفکر نقاد فقط به معنی دیدن عیب ها و یا نکته های منفی نیست، بلکه دیدن مجموعه ی هر نوع ویژگی کار است. از آن‌ها بخواهید هر کدام ویژگی های مثبت و خوب نقاشی های دوستان خود را بیان کنند. وقتی همه ویژگی های خوب را بیان کردند، از آن‌ها بخواهید درباره ی هر کار بگویند چه اتفاقی اگر می افتاد آن نقاشی بهتر می شد. وقتی از دیدن یک فیلم از سینما برمی گردید، یا پس از دیدن یک فیلم از تلویزیون درباره ی آن فیلم با بچه ها صحبت کنید. | ## بخش 3: اریک فروم | همین روش را می توانید پس از خواندن یک قصه، دیدن یک نمایش، بازدید از یک موزه یا نمایشگاه هنری و... این نیرو می تواند یک قدرت بیرونی مانند ترس از مجازات باشد، یا یک قدرت درونی که احساس فرد از هر آنچه دوست می دارد هدایت گر می شود. در این شکل کودک بر اساس ترس از بزرگ ترها و موقعیت های اجتماعی کارهایی را انجام می دهد یا نمی دهد. در این نوع آموزش های قبلی بر اساس عشق به انسان‌ها و احترام گذاشتن به همه ی تفاوت ها موجب می شود که کودک کاری را برخلاف منافع انسان‌های دیگر انجام دهد و یا کارهایی بکند که دیگران نیز از آن بهره مند شوند. فروم معتقد است اگر مراحل قبلی را به خوبی انجام بدهیم، این مرحله به راحتی در کودکان شکل می گیرد. اما در عین حال چند پیشنهاد مهم دارد که می تواند به شکل گیری وجدان اخلاقی کمک کند. به عبارت دیگر کودک را با حسی که پس از انجام یک کار دارد، رو به رو کنید احساسی که کودک دارد بسیار مهم است. برنامه هایی را ترتیب دهید تا کودکان بتوانند وسیله های خود را با دیگران سهیم بشوند و یا اگر از چیزی دو نمونه دارند، آن را به دیگران هدیه بدهند. برنامه هایی را ترتیب بدهید تا کودکان برای کسانی که دوست دارند هدیه درست کنند و سپس هدیه ها را به آن افراد بدهند.تهیه شده در موسسه پژوهشی کودکان دنیا《الگوی کودک سالم》بر اساس دیدگاه های آلپورت، فرانکل، فروم، راجرز و مزلو،نشر قطره دیدگاه نسبت به دین اریش فروم ابتدا ادیان را به ادیان خودکامه و انسان‌گرا تقسیم می‌کند و بعد از توضیح هریک به سراغ منشأ دین می‌رود و اشاره می‌کند که وجود دو نیاز عمده در انسان‌ها، باعث پدید آمدن گرایش بشر به دین شده‌است، که عبارت اند از: نگرش مشترک و همگانی: انسان‌ها برای به دست آوردن زندگی اجتماعی سالم و به دور از تنش، نیازمند وحدت در دیدگاه‌ها و نظریاتشان هستند. اگر در بین دیدگاه‌ها تشتّتِ آرا وجود داشته باشد، زندگی اجتماعی از هم می‌پاشد و افراد به تفاهم و ارتباط اجتماعی نمی‌رسند؛ ولی دین به پیروانش دیدگاه مشترک می‌دهد و مانع از هم پاشیدگی جامعه می‌شود. کانون احساس تعلّق مشترک: نیاز دیگر انسان این است که باید احساس تعلّق به جایی داشته باشد. چون اگر انسان آزادی مطلق داشته باشد، نسبت به هر کاری احساس مسئولیّت می‌کند و خود را نسبت به آن پاسخ‌گو می‌داند؛ ولی اگر خود را تابع حکم یک فرد یا گروهی خاص یا مجموعه دستورهای دینی و آیینی بداند، مسئولیّت‌ها را بر دوش آمر و ناهی می‌اندازد و خود را از مسئولیّت‌ها و جواب‌گویی به مسائل مختلف رها می‌سازد. انسان از آزادی می‌گریزد، چون می‌خواهد در دام مسئولیّت که لازمهٔ آزادی است نیفتد از آن‌جا که انسان همواره به سراغ کانون سرسپردگی و تعلّق می‌رود، بازار دیکتاتوری حاکمان بسیار رونق دارد. دیکتاتوری‌ها گرچه از انسان سلب آزادی می‌کنند، ولی از این نظر که بار مسئولیّت اعمال آن‌ها را بر دوش می‌گیرند، موجب سرسپردگی خواهند بود. سپس انسان برای توجیه این سرسپردگی، متوجّه دین می‌شود و بخش فقه و اخلاق، این کانون سرسپردگی را بیان می‌کند. از طرف دیگر، ادیان دیکتاتور، چون احکام بیش‌تری دارند، این دو نیاز را بهتر و به خوبی تأمین می‌کنند؛ ولی ادیانِ انسان‌گرا گرچه به حق هستند، امّا در برابر ادیان دیکتاتور و خودکامه رونقی ندارند. | ## جمع‌بندی | در یک‌کلام، فروم ابراز می‌دارد که دین خاستگاه اجتماعی دارد، زیرا دین به انسان‌ها دید مشترک و حسّ تعلّق خاطر مشترک می‌دهد و هر اجتماعی به این دو عامل نیاز دارد؛ لذا دین در خدمت نیازهای جامعه است و برای تأمین بخشی از نیازهای انسان پدیدار شده‌است.شارما، رام نات، «فلسفه دین، حقایق و ابهام‌ها»، ترجمهٔ بیژن بهادروند، کیهان فرهنگی، سال ۱۱، شماره ۴ تیر ۱۳۷۳.