موضوع مقاله: سینی دوار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سینی دوار | مقدمه: این ابزار در مکان‌هایی استفاده می‌شود که ساخت مسیر دوربرگردان (مانند مثلث دوربرگردان یا Wye) به‌دلیل محدودیت فضا یا هزینه بالا امکان‌پذیر نیست. | ## بخش 1: سینی دوار | در دوران لوکوموتیوهای بخار، چرخاندن قطار برای بازگشت به مسیر قبلی ضروری بود، زیرا کنترل‌های این نوع لوکوموتیوها برای حرکت طولانی در حالت معکوس طراحی نشده بودند و همچنین سرعت آن‌ها در حرکت معکوس کمتر بود. در مقابل، بیشتر لوکوموتیوهای دیزلی قابلیت حرکت در هر دو جهت را دارند و معمولاً دارای «سمت جلو» و «سمت عقب» هستند که این جهت‌ها اغلب با توجه به محل کابین راننده تعیین می‌شوند. هنگامی که یک لوکوموتیو دیزلی به‌صورت واحد مستقل کار می‌کند، شرکت‌های راه‌آهن ترجیح می‌دهند یا الزام می‌کنند که حرکت آن از سمت جلو باشد. اما زمانی که چند لوکوموتیو به‌صورت یک مجموعه واحد (کنسِست) به‌کار گرفته می‌شوند، می‌توان آن‌ها را طوری چیدمان کرد که مجموعه در هر جهت، از سمت جلو حرکت کند. علاوه بر لوکوموتیوها، سینی‌های دوار برای چرخاندن واگن‌های دیدبانی نیز استفاده می‌شدند تا بخش دارای پنجره و سالن نشیمن آن‌ها همیشه در انتهای قطار قرار گیرد و منظره‌ای مطلوب برای مسافران فراهم کند. این واگن‌راه‌ها از مسیرهای مستقیم و نقطه‌به‌نقطه استفاده می‌کردند و زمانی که نیاز به انتقال واگن به مسیر دیگر بود، این کار به‌صورت دستی انجام می‌شد. این صفحه‌ها معمولاً از دو یا چهار قطعه چوبی دایره‌ای ساخته می‌شدند که مسیر ریل را درون خود بازسازی می‌کردند. قطر آن‌ها متناسب با واگن‌های مورد استفاده در مسیر بود و حول یک محور مرکزی می‌چرخیدند. واگن‌های بارگیری‌شده روی صفحه قرار می‌گرفتند و با چرخاندن ۹۰ درجه‌ای صفحه، واگن به مسیر دیگری منتقل می‌شد. محدودیت وزن واگن‌ها تنها به استحکام چوب‌های استفاده‌شده در صفحه‌های چرخان یا سوزن‌های لغزنده بستگی داشت. با این حال، صفحه‌های چرخان و سوزن‌های لغزنده دو مشکل اساسی داشتند: نخست، اندازه کوچک آن‌ها (اغلب کمتر از ) که طول واگن قابل چرخش را محدود می‌کرد؛ دوم، ظرفیت جابه‌جایی تنها زمانی قابل استفاده بود که واگن روی صفحه ثابت قرار گرفته باشد. سوزن راه‌آهن که هر دو مشکل را برطرف کرد، در سال ۱۸۳۲ توسط چارلز فاکس ثبت اختراع شد. با جایگزینی لوکوموتیوهای بخار به‌جای اسب‌ها، این وسایل نقلیه برای حرکت در یک جهت بهینه‌سازی شدند تا هم کاربری آسان‌تری داشته باشند و هم محافظت بیشتری در برابر شرایط جوی فراهم کنند. مانند نمونه‌های اولیه، بیشتر سینی‌های دوار جدید شامل گودالی دایره‌ای بودند که پلی فولادی در آن می‌چرخید. این پل معمولاً توسط یک محور مرکزی پشتیبانی و متعادل می‌شد تا بار کلی روی محور کاهش یابد و چرخش آسان‌تر شود. اغلب، یک ریل فولادی در کف گودال نصب می‌شد که انتهای پل را هنگام ورود یا خروج لوکوموتیو پشتیبانی می‌کرد. سینی‌ها دارای مکانیزم قفل‌کننده بودند تا از چرخش ناخواسته جلوگیری کرده و ریل‌های پل را با مسیر خروجی هم‌راستا کنند. چرخش پل می‌توانست به‌صورت دستی (با نیروی انسانی یا سامانهٔ وینچ)، که به‌طور عامیانه «سینی آرمسترانگ» نامیده می‌شد، یا با منبع نیروی خارجی، یا حتی با استفاده از سامانه ترمز خود لوکوموتیو انجام شود—گرچه این روش نیازمند حضور لوکوموتیو روی سینی بود. | ## بخش 2: سینی دوار | پل سینی دوار (بخشی که شامل ریل‌هاست و برای چرخش تجهیزات می‌چرخد) می‌توانست از طول داشته باشد، بسته به نیاز راه‌آهن. سینی‌های بزرگ‌تر در مراکز تعمیراتی برای لوکوموتیوهای بلندتر نصب می‌شدند، در حالی که خطوط فرعی و راه‌آهن باریک‌خط معمولاً از سینی‌های کوچک‌تر استفاده می‌کردند. در برخی تأسیسات صنعتی، سینی‌هایی با قطر تنها نیز نصب شده‌اند که تجهیزات کوچک را می‌توان با نیروی انسانی یا اسب جابه‌جا کرد. برای نمونه، راندهاوس لندن که در سال ۱۸۴۶ برای چرخاندن لوکوموتیوهای بخار در مسیر بیرمنگام ساخته شد، ظرف کمتر از ده سال برای لوکوموتیوهای جدید بیش از حد کوچک بود—این ساختمان حفظ شده و در طول سال‌ها برای اهداف دیگر مورد استفاده قرار گرفته است. این نوع سینی دوار با برج مرکزی و کابل‌های نگهدارنده، «سینی داربستی» نامیده می‌شود. در بیشتر موارد، راندهاوس تنها بخشی از فضای اطراف سینی دوار را پوشش می‌داد، اما نمونه‌هایی از راندهاوس‌های کاملاً دایره‌ای نیز وجود دارند که برخی از آن‌ها حفظ و نگهداری شده‌اند، از جمله: راندهاوسی که امروزه به‌عنوان بخش اصلی موزه راه‌آهن بالتیمور و اوهایو در بالتیمور، ایالت مریلند، ایالات متحده فعالیت می‌کند. راندهاوس در لندن، انگلستان، که اکنون به‌عنوان مرکز هنری مورد استفاده قرار می‌گیرد. Openstreetmap، بازیابی‌شده در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۱ هند در انتهای مسیر تالاگوپا در راه‌آهن شیموگا–تالاگوپا یک سینی دوار وجود داشت، و یکی دیگر در ایستگاه راه‌آهن هاوباغ نزدیک جبل‌پور در مسیر باریک‌خط بالاغات–جبل‌پور. رومانی مانند بسیاری از کشورهای سابق سوسیالیستی در اروپای شرقی، رومانی هنوز چندین سینی دوار فعال دارد. در برخی نقاط حتی می‌توان سینی‌های دوار دوقلو را دید که هرکدام دارای راندهاوس نیم‌دایره‌ای خود هستند، مانند نمونه‌ای در تیمیشوارا. بیشتر آن‌ها در محوطه‌های اصلی راه‌آهن مانند کندی، گاله، نانو اویا، آنوراداپورا، ماهو، گال‌اویا، ترینکومالی، باتیکلو، پلگاهاولا، بادولا، پوتالام، و بنداراولا و همچنین در مراکز دماتاگودا و مارادانا قرار داشتند. همهٔ سینی‌های دوار در راه‌آهن سری‌لانکا به‌صورت دستی کار می‌کردند و برای چرخاندن برخی واگن‌ها و لوکوموتیوهای تک‌کابین استفاده می‌شدند. بریتانیا در بریتانیا، جایی که قطارهای بخار معمولاً دارای ترمز خلاء بودند، استفاده از موتور خلاء برای چرخاندن سینی‌های دوار از طریق شلنگ یا لوله‌ای متصل به اجکتور خلاء لوکوموتیو رایج بود، اگرچه نمونه‌هایی با عملکرد دستی یا برقی نیز وجود داشت. راه‌آهن بزرگ غربی (GWR) چندین سینی دوار برای استفادهٔ داخلی خود ساخت؛ شواهد کمی وجود دارد که شرکت‌های دیگر چنین کاری کرده باشند. ایالات متحده به‌دلیل طراحی نامتقارن بسیاری از لوکوموتیوها، استفاده از سینی‌های دوار در آمریکای شمالی رایج‌تر از اروپاست، جایی که طراحی لوکوموتیوها معمولاً شامل کابین کنترل در هر دو انتها یا در وسط است. در سان‌فرانسیسکو، خط تراموای کابلی سان‌فرانسیسکو از سینی‌های دوار در انتهای مسیرها استفاده می‌کند، زیرا کنترل‌های رانندگی تنها در یک انتهای واگن قرار دارند. در ایران در ایران، سینی‌های دوار به‌عنوان بخشی از زیرساخت‌های راه‌آهن در برخی مسیرها و ایستگاه‌ها نصب شده‌اند. یکی از نمونه‌های برجسته، سینی دوار مدرن در مسیر راه‌آهن مهاباد–ارومیه است که در سال ۱۳۹۷ با قطر ۳۰ متر و ظرفیت چرخش لوکوموتیو تا ۲۵۰ تن اجرا شد. | ## بخش 3: سینی دوار | این سینی با سرعت ۰٫۸ دور بر دقیقه و دقت میلی‌متری طراحی شده و در کمتر از سه ماه نصب گردید که به‌عنوان یک رکورد در پروژه‌های ریلی کشور ثبت شده است. در ایستگاه راه‌آهن اصفهان نیز پروژهٔ احداث سینی دوار با مشخصاتی مشابه آغاز شده است. این دستگاه با هدف افزایش بهره‌وری، ایمنی و سرعت مانور لوکوموتیوها طراحی شده و امکان چرخش دقیق و سریع را فراهم می‌کند. در ایستگاه‌های قدیمی مانند تهران، تبریز، مشهد، اندیمشک و زاهدان، سینی‌های دوار در گذشته برای چرخاندن لوکوموتیوهای بخار و دیزلی مورد استفاده قرار می‌گرفتند. اگرچه برخی از آن‌ها امروزه غیرفعال یا جمع‌آوری شده‌اند، اما آثار و زیرساخت‌های آن‌ها همچنان در محوطه‌های تعمیراتی قابل مشاهده است. در بندرعباس نیز در طرح‌های توسعه‌ای راه‌آهن، پیش‌بینی نصب سینی دوار برای مانور لوکوموتیوها در محوطه بارگیری انجام شده است، هرچند اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت فعلی آن در دست نیست. همچنین در کارخانه واگن‌سازی پارس در شهر صنعتی اراک، سینی دوار صنعتی برای تست و چرخش واگن‌ها و لوکوموتیوهای تولیدی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این کارخانه به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده تجهیزات ریلی در ایران، از سینی‌های دوار برای مانور و آزمایش محصولات خود بهره می‌برد.واگن پارس، ویکی‌پدیای فارسی، بازیابی‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵. سینی‌های دوار غیرمعمول راندهاوس مونلوسون در فرانسه به یک سینی دوار مستقل و یک صفحهٔ قطاعی مجهز بود. صفحهٔ قطاعی نوعی میز چرخان است که تنها از یک سمت محوری می‌چرخد؛ در این مورد، محور در لبهٔ سینی دوار قرار داشت. این صفحه برای بخشی از راندهاوس طراحی شده بود که اتوریل‌ها را در خود جای می‌داد و نیاز کمتری به چرخش داشت. هر دو، یعنی سینی دوار و صفحهٔ قطاعی، دارای اتصال‌های جداگانه به راندهاوس بودند، اما در صورت نیاز به چرخش، می‌توانستند به هم متصل شوند. بخشی از راندهاوس که سینی دوار را در خود دارد هنوز پابرجاست.نشریه Voies Ferrées، شماره ۲۰۹، مه–ژوئن ۲۰۱۵ نمونهٔ مشابهی از صفحهٔ قطاعی عملیاتی در «موزه لوکوموتیو بخار آلمان» در باواریا قرار دارد. به‌دلیل کمبود فضا در ایستگاه راه‌آهن «ونتنور» در بریتانیا، یک سینی دوار کوچک برای چرخاندن لوکوموتیوهای بخار نصب شده بود. ایستگاه‌های دیگری که از این شیوه استفاده می‌کردند شامل «بمبریج»، «ویترنسی» و «خیابان هارکورت» بودند. آخرین سینی دوار عملیاتی سه‌ریل در جهان، که برای هدایت قطارها به راندهاوس ۲۳گوشه‌ای استفاده می‌شود، در «مرکز میراث استیمتاون» در شهر «پیتربورو» در «استرالیای جنوبی» قرار دارد. | ## جمع‌بندی | لوکوموتیوهای بخار گردشگری نمی‌توانند وارد تونل «اوتیرا» شوند، بنابراین باید برای بازگشت چرخانده شوند.