موضوع مقاله: جی. رابرت اوپنهایمر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جی. رابرت اوپنهایمر | مقدمه: جولیوس رابرت اوپنهایمر (؛ ۲۲ آوریل ۱۹۰۴ – ۱۸ فوریهٔ ۱۹۶۷) فیزیک‌دان نظری آمریکایی بود. | ## بخش 1: جی. رابرت اوپنهایمر | او هنگام جنگ جهانی دوم رئیس آزمایشگاه لُس‌آلاموس بود و به‌سبب نقشش در پروژهٔ منهتن که در جنگ جهانی دوم به ساخت نخستین جنگ‌افزارهای هسته‌ای انجامید اغلب «پدر بمب اتمی» لقب گرفته‌است. سپس در دانشگاه کمبریج و پس‌ازآن در دانشگاه گوتینگن در رشته فیزیک تحصیل کرد و در ۱۹۲۷ از آن‌جا دکترا گرفت. او در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا سمت‌های دانشگاهی داشت و نقش به‌سزایی در فیزیک نظری از جمله در مکانیک کوانتومی و فیزیک هسته‌ای ایفا نمود. در جنگ جهانی دوم، او برای کار در پروژهٔ منهتن استخدام شد و در ۱۹۴۳، مدیر آزمایشگاه لُس‌آلاموس در نیومکزیکو شد و در زمینه توسعه جنگ‌افزار هسته‌ای کار کرد. او از جمله نخستین شاهدان آزمایش ترینیتی بود که در آن نخستین بمب اتمی در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۵ با موفقیت منفجر شد. او سپس گفت که هنگام این انفجار به‌یاد قطعه‌ای از بهگود گیتا افتاده که گفته: «خودِ مرگ شده‌ام، ویران‌گر دنیاها.» در اوت ۱۹۴۵ از بمب اتمی برای بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی استفاده شد. اوپنهایمر پس از پایان جنگ، رئیس کمیتهٔ مشاوره عمومی کمیسیون تازه‌تأسیس انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا شد. او به‌منظور کنترل بین‌المللی انرژی هسته‌ای و در راستای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مسابقه تسلیحات هسته‌ای با اتحاد جماهیر شوروی تلاش بسیاری کرد. در خلال بحث دولتی در سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۰ او با توسعهٔ بمب هیدروژنی مخالفت کرد و دربارهٔ مسائل دفاعی موضع گرفت که خشم برخی جناح‌ها در دولت و ارتش ایالات متحده را برانگیخت. در دوره مک‌کارتیسم، موضع‌گیری‌های او در کنار ارتباطات گذشته‌اش با افراد و سازمان‌های وابسته به حزب کمونیست به لغو مجوز ورودش به جلسه‌ای بسیار بحث‌برانگیز در ۱۹۵۴ انجامید. او که از نفوذ مستقیم سیاسی برکنار ماند، به سخنرانی، نوشتن و فعالیت در فیزیک ادامه داد. در سال ۲۰۲۲ پنجاه و پنج سال پس از مرگش دولت ایالات متحده تصمیم سال ۱۹۵۴ را باطل و وفاداری اوپنهایمر را تصدیق کرد. دستاوردهای اوپنهایمر در فیزیک، شامل تقریب بورن–اوپنهایمر برای توابع موج مولکولی، کار روی نظریه الکترون‌ها و پوزیترون‌ها، فرایند اوپنهایمر-فیلیپس در همجوشی هسته‌ای و نخستین پیش‌بینی تونل‌زنی کوانتومی است. همچنین او و دانش‌جویانش، سهم برجسته‌ای در نظریهٔ مدرن ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌ها، و مکانیک کوانتومی، نظریهٔ میدان‌های کوانتومی و برهم‌کنش‌های پرتوهای کیهانی داشتند. به‌عنوان معلم و مروج علم، او را پایه‌گذار مکتب فیزیک نظری آمریکایی می‌دانند که در دههٔ ۱۹۳۰ به شهرت جهانی رسید. | ## بخش 2: جی. رابرت اوپنهایمر | زندگی رابرت اوپنهایمر ۱۹۰۴ در خانواده‌ای آلمانی مهاجر در نیویورک-آمریکا زاده‌شد. پدرش،یک یهودی متولد آلمان و واردکننده ثروتمند لباس بود که ۱۸۸۸ از آلمان به آمریکا مهاجرت کرده‌بود. در دانشگاه هاروارد شیمی خواند و آنجا با گذراندن درسی درباره ترمودینامیک که پرسی بریجمن آن‌ را درس می‌داد به فیزیک تجربی علاقه‌مند شد. در دانشگاه گوتینگن، زیرنظر ماکس بورن کار کرد و با ورنر هایزنبرگ، ولفگانگ پاولی، پاول دیراک، انریکو فرمی و ادوارد تلر دوست شد. پس از بازگشت از اروپا دانشیاری در دانشگاه برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا به او پیشنهاد شد و او از ۱۹۲۹ تا ۱۹۴۳ در این دو دانشگاه به تدریس و تحقیق پرداخت. او در جریان مک‌کارتیسم به اتهام ارتباط با شوروی؛ از ارکان سیاستگذاری اتمی ایالات متحده حذف شد گرچه بعدها توسط جان اف. اوپنهایمر همان چهره‌ی بلندقدِ ردیف بالا است که کمی سمت راستِ مرکز، پیپ به دست دارد. |alt=گروهی از مردان در جلوی یک سازه‌ی بزرگ فلزی، پیرامون آن و روی آن ژست گرفته‌اند. بریجمن نیز او را در هاروارد می‌خواست، بنابراین سازشی صورت گرفت و او بورسیه‌اش را برای سال تحصیلی ۱۹۲۷–۲۸ میان هاروارد در ۱۹۲۷ و کلتک در ۱۹۲۸ تقسیم کرد. او در کلتک با Linus Pauling دوستی نزدیکی برقرار کرد؛ آن‌ها برنامه داشتند به‌طور مشترک به ماهیتِ پیوند شیمیایی بپردازند—حوزه‌ای که پائولینگ در آن پیشگام بود—به این صورت که اوپنهایمر ریاضیات لازم را فراهم کند و پائولینگ نتایج را تفسیر کند. اوپنهایمر بعدها از پائولینگ دعوت کرد ریاست «بخش شیمی» در پروژهٔ منهتن را بر عهده بگیرد، اما پائولینگ نپذیرفت و گفت صلح‌طلب است. در پاییز ۱۹۲۸، اوپنهایمر از مؤسسهٔ Paul Ehrenfest در دانشگاه لیدنِ هلند دیدن کرد؛ جایی که با ارائهٔ درس‌گفتارهایی به زبان هلندی—با وجود تجربهٔ اندک از این زبان—موجب شگفتی شد. او از لیدن به مؤسسهٔ فدرال فناوری سوئیس در زوریخ رفت تا با ولفگانگ پائولی روی مکانیک کوانتومی و طیفِ پیوسته کار کند. اوپنهایمر برای پائولی احترام و علاقه قائل بود و احتمالاً هم سبک شخصی او و هم رویکرد انتقادی‌اش به مسائل را الگو قرار می‌داد. پیش از آغازِ استادی‌اش در برکلی، در اوپنهایمر نوع خفیفی از سل تشخیص داده شد و او چند هفته‌ای را همراه برادرش فرانک در یک مزرعه در نیومکزیکو گذراند—مزرعه‌ای که آن را اجاره کرد و سرانجام خرید. | ## بخش 3: جی. رابرت اوپنهایمر | او از سل بهبود یافت و به برکلی بازگشت؛ جایی که به‌عنوان راهنما و همکارِ نسلی از فیزیک‌دانان—که شیفتهٔ چیره‌دستیِ فکری و علایق گسترده‌اش بودند—به کامیابی رسید. دانشجویان و همکارانش او را مسحورکننده می‌دیدند: در تعامل خصوصی حالتی هیپنوتیزم‌وار داشت، اما در موقعیت‌های عمومی‌تر اغلب سرد و بی‌اعتنا به نظر می‌رسید. پیرامونیانش به دو دسته تقسیم می‌شدند: گروهی او را نابغه‌ای دور از دسترس، تأثیرگذار و زیبایی‌گرا می‌دانستند؛ گروه دیگر او را فردی متظاهر و ناامن قلمداد می‌کردند. دانشجویانش تقریباً همیشه در دستهٔ نخست قرار می‌گرفتند و حتی طرز راه رفتن، شیوهٔ سخن گفتن و دیگر آداب او را تقلید می‌کردند؛ همچنین گرایش او به خواندنِ متن‌ها به‌طور کامل در زبان‌های اصلی‌شان را نیز می‌پذیرفتند. Hans Bethe دربارهٔ او گفت: اوپنهایمر از نزدیک با فیزیک‌دان تجربیِ برندهٔ جایزهٔ نوبل، Ernest Lawrence، و پیشگامانِ سیکلوترون همکاری می‌کرد و به آنان کمک می‌کرد داده‌هایی را که دستگاه‌هایشان در «آزمایشگاه تابشِ برکلی» تولید می‌کردند بهتر بفهمند؛ آزمایشگاهی که سرانجام به آزمایشگاه ملی لارنس برکلیِ امروزی تبدیل شد. در مقابل، از او خواسته شد تدریسش را در کلتک کاهش دهد؛ بنابراین سازشی صورت گرفت و برکلی هر سال به مدت شش هفته او را آزاد می‌گذاشت—به اندازه‌ای که بتواند یک ترم در کلتک تدریس کند. گراوز همچنین در برکلی با اوپنهایمر مصاحبه کرد و چون او را قابل و تیزفهم یافت مدیر علمی پروژه منهتن کرد. اوپنهایمر بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ پروژه منهتن را رهبری می‌کرد که هدف آن تولید بمب اتمی در لُس‌آلاموس در نیومکزیکوی آمریکا بود. مؤسسه مطالعات پیشرفته پس از پایان جنگ جهانی دوم، اوپنهایمر به کَلتک بازگشت اما در سال ۱۹۴۷ به پیشنهاد لویس استراوس، مدیر مؤسسه مطالعات پیشرفته شد و تا ۱۹۶۶ در آن‌جا ماند. لغو مجوز امنیتی در سال ۱۹۵۴ در اوج دوران مک‌کارتیسم، لویس استراوس، رئیس هیت مدیره کمسیون انرژی اتمی آمریکا (AEC) که شواهدی بر جاسوسی شوروی از برنامه اتمی آمریکا داشت و به‌سبب پیشینه چپ‌گرایانه اوپنهایمر و مخالفت‌هایش با توسعه اتمی آمریکا به‌ویژه توسعه بمب هیدروژنی، به او مشکوک بود یک دوره بازجویی یک‌ماهه از اوپنهایمر ترتیب داد و سرانجام، مجوز امنیتی او را لغو کرد. لغو مجوز امنیتی اوپنهایمر، به‌معنای پایان همکاری او با دولت آمریکا در پروژه‌های سری بود. پایان کار با به قدرت رسیدن دموکرات‌ها (جان اف کندی) و پایان دوران مک‌کارتیسم، جایزه انریکو فرمی که بالاترین عنوان از سوی وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا بود در سال ۱۹۶۳ به اوپنهایمر داده‌ شد. اوپنهایمر در ۱۸ فوریه ۱۹۶۷ در ۶۲ سالگی در خانه‌اش در پرینستون بر اثر سرطان حنجره درگذشت. فیلم و کتاب دربارهٔ زندگی اوپنهایمر سریال تلویزیونی اوپنهایمر ساخت ۱۹۸۰ از شبکهٔ بی‌بی‌سی، برنده سه بفتا شد. رابرت اوپنهایمر نوشته کای بیرد و مارتین شروین، ۲۰۰۵، که ۲۰۰۶ برنده پولیتزر در زمینه زندگی‌نامه شده است.ویکی‌پدیای انگلیسی، بازیابی، 17 سپتامبر 2014 نویسنده آلمانی، هاینار کیپهارت، بر اساس بازجویی‌ها از اوپنهایمر، نمایش‌نامه قضیه رابرت اوپنهایمر (In der Sache J. | ## جمع‌بندی | فیلم اوپنهایمر ساختهٔ کریستوفر نولان و با بازی کیلین مورفی در نقش اوپنهایمر، در سال ۲۰۲۳ اکران شد.