aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: دیزان (طالقان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیزان (طالقان) | مقدمه: دیزان دهکده ای زیبا در شهرستان طالقان از بخش بالاطالقان در استان البرز ایران است.کد عارضه ۱۵۸۵۳۴، پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور لهجه اهالی دیزان بسیار نزدیک به مازندرانی است.کتاب «زبان طبری و گویش طالقانی آن»، دکتر محمدعلی منوچهری، نشر رسانش، 1390 این روستا در دامنه های جنوبی کوه های تخت سلیمان در البرز مرکزی قرار گرفته است. | ## بخش 1: دیزان (طالقان) | منطقه ای با بیشترین تعداد قلل بالای ۴۰۰۰ متر در فلات ایران.قله علم کوه دومین کوه بلند ایران با ارتفاع ۴۸۵۰متر ارتفاع از سطح دریا در این منطقه واقع شده که یکی از مسیرهای صعود به این قله از روستای دیزان و سپس روستای خیکان و پراچان به عنوان آخرین روستاها در بالا طالقان در دامنه جنوبی این کوه قرار دارند. | ## بخش 2: دیزان (طالقان) | جمعیت این روستا در دهستان جوستان قرار دارد و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۵۷۰ نفر (۱۹۴ خانوار) بوده‌است. | ## بخش 3: دیزان (طالقان) | ## جمع‌بندی | مشاهیر مرتضی طالقانی ملقب به شیخ مرتضی دیزانی از روستای دیزان واز علمای حوزه علمیه نجف اشرف در نیمه اول سده چهاردهم هجری، استاد روحانیونی همچون محمد تقی جعفری که در روستای دیزان طالقان متولد شده اند.
موضوع مقاله: جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم درباره اسلام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم درباره اسلام | مقدمه: جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم دربارهٔ اسلام در پی اظهارات پاپ بندیکت شانزدهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، در روز سه شنبه۱۲ سپتامبر ۲۰۰۶، در دانشگاه رگنسبورگ آلمان ایجاد شد. | ## بخش 1: جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم درباره اسلام | رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، سخنان پاپ را تاسف‌انگیز و زشت توصیف کرد و در پاسخ به این سؤال که سفر پاپ انجام خواهد شد گفت: من اطلاعی ندارم.نظارت شدید پلیس بر دعای روز یکشنبه پاپوبگاه بی‌بی‌سی فارسی پیش از این سفر تظاهرات چند هزار نفری در ترکیه در مخالفت با آن برگزار شد.تظاهرات علیه سفر پاپ به ترکیهوبگاه بی‌بی‌سی فارسی علی بارداک اوغلو، رئیس سازمان امور دیانت ترکیه، اظهارات رهبر کاتولیک‌های جهان را خصمانه توصیف کرد. | ## بخش 2: جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم درباره اسلام | بارداک اوغلو به ذکر جنایاتی که جنگجویان صلیبی کلیسای کاتولیک رومی در قرون وسطی علیه مسیحیان ارتدکس و یهودیان و همچنین مسلمانان، مرتکب شده‌اند پرداخت.دفاع واتیکان از اظهارات پاپ درباره اسلاموبگاه بی‌بی‌سی فارسی ایران سید علی خامنه‌ای در اولین اظهار نظر رسمی خود نسبت به اظهارات پاپ گفت:انتقاد شدید آیت‌الله خامنه‌ای از پاپ، وبگاه بی‌بی‌سی فارسی پس از این سخنرانی احمد خاتمی، امام جمعه موقت، در خطبه‌های نماز جمعه از آنچه که اهانت پاپ به اسلام خواند ابراز تاسف کرد. | ## بخش 3: جنجال سخنان پاپ بندیکت شانزدهم درباره اسلام | سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز ضمن تقبیح اظهارات پاپ آن را ناشی از برداشت‌های سیاسی و مغایر با مفاهیم متعالی و معنوی ادیان الهی دانست.افزایش خشم مسلمانان از سخنان پاپوبگاه بی‌بی‌سی فارسی هند پلیس در کشمیر تحت کنترل هند روزنامه‌هایی را که متن سخنرانی پاپ را منتشر کرده بودند را جمع‌آوری کرد تا از بروز هر گونه تنش در این منطقه مورد مناقشه پیشگیری کند. | ## جمع‌بندی | ابراز تأسف دربار واتیکان با صدور یک بیانیه که در واکنش به اعتراض مسلمانان به سخنان پاپ منتشر شد، اعلام کرد که رهبر کاتولیکهای جهان، از اینکه سخنان وی، نادرست تعبیر شده ناراحت است.ابراز 'تاسف' پاپ از رنجاندن مسلمانانوبگاه بی‌بی‌سی فارسی فدریکو لومباردی، سخنگوی پاپ، گفت: روشن است که نیت پدر مقدس تشویق احترام و گفتگو در قبال سایر ادیان و فرهنگ‌ها بوده است که این آشکارا شامل اسلام هم می‌شود.
موضوع مقاله: کوردیریت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوردیریت | مقدمه: این کانی در بدنه‌های سرامیکی در دماهای بالا نیز به‌وجود می‌آید که به‌خاطر خواص دیرگدازی که دارد، دارای کاربردهای زیادی است. | ## بخش 1: کوردیریت | ترکیب ترکیب تئوریک کوردیریت؛ ۲MgO.۲Al۲O۳.۵SiO۲ است که به لحاظ وزنی شامل ۷/۱۳ درصد اکسید منیزیم، ۹/۳۴ درصد اکسید آلومینیوم و ۴/۵۱ درصد اکسید سیلیسیم می‌شود.روتشکا، ۱۳۷۸، ص ۸۰ سنتز یک روش برای سنتز بدنه‌های کوردیریتی، استفاده از مواد اولیه مناسب و زینتر نمودن آنهاست که منجر به تشکیل بدنه‌ای حاوی کوردیریت، مولایت و فاز شیشه می‌شود. مواد اولیه مناسب جهت انجام چنین واکنشی معمولاً شامل یک دسته از مواد اولیه حاوی SiO۲ و Al۲O۳ (مانند رس یا شاموت) و یک دسته مواد اولیه حاوی MgO (مانند منیزیت ، تالک ، کلرید منیزیم) می‌شوند.روتشکا، ۱۳۷۸، صص ۸۰ و ۸۱ روش دیگر برای سنتز بدنه‌های کوردیریتی، پختن مخلوطی از پودر کوردیریت و چسب (معمولاً خاک رس) است. | ## بخش 2: کوردیریت | این روش گران‌تر است اما دارای مزیت‌های بیشتری است؛ از جمله این که انقباض بدنه سرامیکی در این روش کمتر است. مهمترین ویژگی فیزیکی کوردیریت که باعث وسعت کاربرد آن شده‌است، ضریب انبساط حرارتی پایین آن است. | ## بخش 3: کوردیریت | ## جمع‌بندی | این خاصیت باعث می‌شود که بدنه‌های سرامیکی ساخته شده حاوی کوردیریت از شوک‌پذیری حرارتی بالایی برخوردار شوند.
موضوع مقاله: اعداد اول بزرگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اعداد اول بزرگ | مقدمه: به عدد صحیح بزرگتر از یک عدد اول گفته می‌شود اگر تنها مقسوم علیه (فاکتور) آن یک و خود آن عدد باشد. | ## بخش 1: اعداد اول بزرگ | یونانیان باستان در قرن ۳ قبل از میلاد ثابت کردند که بینهایت عدد اول وجود دارد که به صورت نامنظم در بین اعداد صحیح پخش شده‌اند. از طرفی در قرن نوزدهم نشان داده شد که تعداد اعداد اول کمتر یا مساوی عدد n به عدد n/logn میل می‌کند (وقتی n بسیار بزرگ شود). وقتی او این معرفی کرد تنها ۱۱۰ عدد اول از این گونه وجود داشت اما اکنون ۱۰۰۰ برابر این رقم از این گونه اعداد اول وجود دارد. با توجه تلاش رایانه‌ها برای یافتن اعداد اول بزرگتر این رقم مطمئناً افزایش خواهد یافت. | ## بخش 2: اعداد اول بزرگ | سختی در تشخیص اعداد اول و مرکب از هم و بدست آوردن فاکتورهای اول اعداد مرکب، این کار را یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین فعالیت‌ها در ریاضیات کرده‌است. زیرا روشی که اول بودن عدد بزرگ در آن بررسی می‌شود به فاکتورگیری از و بستگی دارد و برای اعداد مرسن فاکتورگیری از کار ساده‌ای است زیرا این عدد توانی از ۲ است. ده‌ها هزار نفر از کاربران به‌جای استفاده از اسکرین سیور (screen saver)های موجود از این روش مؤثرتر برای استفاده از زمانی که سیستم آن‌ها فعالیت کمی دارد استفاده می‌کنند. ردیفعدد اولتعداد ارقامتاریخ کشف۱۲۵۷۸۸۵۱۶۱-۱۱۷۴۲۵۱۷۰۲۰۱۳۲۲۴۳۱۱۲۶۰۹-۱۱۲۹۷۸۱۸۹۲۰۰۸۳۲۴۲۶۴۳۸۰۱-۱۱۲۸۳۷۰۶۴۲۰۰۹۴۲۳۷۱۵۶۶۶۷-۱۱۱۱۸۵۲۷۲۲۰۰۸۵۲۳۲۵۸۲۶۵۷-۱۹۸۰۸۳۵۸۲۰۰۶۶۲۳۰۴۰۲۴۵۷-۱۹۱۵۲۰۵۲۲۰۰۵۷۲۲۵۹۶۴۹۵۱-۱۷۸۱۶۲۳۰۲۰۰۵۸۲۲۴۰۳۶۵۸۳-۱۷۲۳۵۷۳۳۲۰۰۴۹۲۲۰۹۹۶۰۱۱-۱۶۳۲۰۴۳۰۲۰۰۳۱۰۲۱۳۴۶۶۹۱۷-۱۴۰۵۳۹۴۶۲۰۰۱ ده عدد اول دوقلوی نخست شناخته شده اعداد اول دو قلو (Twin primes) اعداد اول به فرم و هستند یعنی تفاضل آن‌ها ۲ است. | ## بخش 3: اعداد اول بزرگ | چون یافتن اعداد اول دوقلو در اصل پیدا کردن دو عدد اول است، بزرگترین اعداد اول دوقلوی شناخته شده نسبت به بزرگترین اعداد اول شناخته شده از گونه‌های دیگر کوچکتر است. ردیفعدد اولتعداد ارقامتاریخ کشف۱۲۰۰۳۶۶۳۶۱۳٬۲۱۹۵۰۰۰+۱۵۸۷۱۱۲۰۰۷۲۲۰۰۳۶۶۳۶۱۳٬۲۱۹۵۰۰۰-۱۵۸۷۱۱۲۰۰۷۳۱۹۴۷۷۲۱۰۶۰۷۴۳۱۵٬۲۱۷۱۹۶۰+۱۵۱۷۸۰۲۰۰۷۴۱۹۴۷۷۲۱۰۶۰۷۴۳۱۵٬۲۱۷۱۹۶۰-۱۵۱۷۸۰۲۰۰۷۵۱۰۰۳۱۴۵۱۲۵۴۴۰۱۵٬۲۱۷۱۹۶۰+۱۵۱۷۸۰۲۰۰۶۶۱۰۰۳۱۴۵۱۲۵۴۴۰۱۵٬۲۱۷۱۹۶۰-۱۵۱۷۸۰۲۰۰۶۷۱۶۸۶۹۹۸۷۳۳۹۹۷۵٬۲۱۷۱۹۶۰+۱۵۱۷۸۰۲۰۰۵۸۱۶۸۶۹۹۸۷۳۳۹۹۷۵٬۲۱۷۱۹۶۰-۱۵۱۷۷۹۲۰۰۵۹۳۳۲۱۸۹۲۵٬۲۱۶۹۶۹۰+۱۵۱۰۹۰۲۰۰۲۱۰۳۳۲۱۸۹۲۵٬۲۱۶۹۶۹۰-۱۵۱۰۹۰۲۰۰۲ ده عدد اول مرسن نخست شناخته شده اعداد اول مرسن به شکل ۲p-۱ هستند. آن‌ها ساده‌ترین اعداد برای بررسی اول بودن آن‌ها در رایانه‌های دودویی هستند و در نتیجه معمولاً بزرگترین اعداد اول شناخته شده از این نوع هستند. ردیفعدد اولتعداد ارقامتاریخ کشف۱۲۳۲۵۸۲۶۵۷-۱۹۸۰۸۳۵۸۲۰۰۶۲۲۳۰۴۰۲۴۵۷-۱۹۱۵۲۰۵۲۲۰۰۵۳۲۲۵۹۶۴۹۵۱-۱۷۸۱۶۲۳۰۲۰۰۵۴۲۲۴۰۳۶۵۸۳-۱۷۲۳۵۷۳۳۲۰۰۴۵۲۲۰۹۹۶۰۱۱-۱۶۳۲۰۴۳۰۲۰۰۳۶۲۱۳۴۶۶۹۱۷-۱۴۰۵۳۹۴۶۲۰۰۱۷۲۶۹۷۲۵۹۳-۱۲۰۹۸۹۶۰۱۹۹۹۸۲۳۰۲۱۳۷۷-۱۹۰۹۵۲۶۱۹۹۸۹۲۲۹۷۶۲۲۱-۱۸۹۵۹۳۲۱۹۹۷۱۰۲۱۳۹۸۲۶۹-۱۴۲۰۹۲۱۱۹۹۶ ده عدد اول سوفی جرمین شناخته شده عدد اول سوفی جرمین (Sophie Germain Primes) عدد اول فرد pای است که۲p+۱ هم اول باشد. | ## جمع‌بندی | ردیفعدد اولتعداد ارقامتاریخ کشف۱۴۸۰۴۷۳۰۵۷۲۵٬۲۱۷۲۴۰۳-۱۵۱۹۱۰۲۰۰۷۲۱۳۷۲۱۱۹۴۱۲۹۲۱۹۵٬۲۱۷۱۹۶۰-۱۵۱۷۸۰۲۰۰۶۳۷۰۶۸۵۵۵٬۲۱۲۱۳۰۱-۱۳۶۵۲۳۲۰۰۵۴۲۵۴۰۰۴۱۱۸۵٬۲۱۱۴۷۲۹-۱۳۴۵۴۷۲۰۰۳۵۱۱۲۴۰۴۴۲۹۲۳۲۵٬۲۱۰۷۹۹۹-۱۳۲۵۲۳۲۰۰۶۶۱۱۲۸۸۶۰۳۲۲۴۵٬۲۱۰۸۰۰۰-۱۳۲۵۲۳۲۰۰۶۷۱۸۹۱۲۸۷۹٬۲۹۸۳۹۵-۱۲۹۶۲۸۲۰۰۲۸۱۰۴۹۵۷۴۰۰۸۱٬۲۸۳۱۲۵-۱۲۵۰۳۴۲۰۰۶۹۶۱۰۷۸۱۵۵٬۲۸۲۰۰۲-۱۲۴۶۹۳۲۰۰۶۱۰۱۲۱۳۸۲۲۳۸۹٬۲۸۱۱۳۱-۱۲۴۴۳۲۲۰۰۲ ده عدد فاکتوریل نخست شناخته شده اعداد اول به فرم n!±۱ را اعداد اول فاکتوریل (factorial primes) گویند.
موضوع مقاله: علی اشتری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علی اشتری | مقدمه: اشتری چند شرکت تجاری داشت و مدت ۱۷ سال به واردات تجهیزات فنی مخابراتی و الکترونیکی مشغول بود. | ## بخش 1: علی اشتری | او در سال ۱۳۸۷ به جرم جاسوسی برای اسرائیل محاکمه و ۱۰ تیر همان سال به حکم شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم و در ۲۷ آبان ۱۳۸۷ اعدام شد. پیش‌زمینه بر اساس ادعای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران او در یکی از سفرهای خارجی به عضویت در موساد درآمد و آنها با روان‌شناسی مناسبی که از مسایل و معضلات اخلاقی، مشکلات خانوادگی و مسایل مالی او داشته‌اند، وی را به سمت همکاری سوق دادند. | ## بخش 2: علی اشتری | توانایی او در جلب اعتماد مشتریانش باعث شد تا در برخی مراکز مهم کشور و پروژه‌ها مورد مشورت قرار گیرد و او نیز از همین مقدار اطلاعات استفاده و آنها را تحویل سرویس‌های اطلاعاتی اسرائیل می‌کرد. مدیرکل وقت سازمان ضدجاسوسی وزارت اطلاعات دربارهٔ او چنین گفت: همچنین در مواردی که برخی مراکز ایران از او مشاوره می‌کرده‌اند، او با معرفی قطعات معیوب به کمک موساد، در برخی موارد باعث شکست پروژه‌هایی شد که در برخی زمینه‌ها غیرقابل جبران است. | ## بخش 3: علی اشتری | در این باره مدیرکل سازمان ضدجاسوسی وزارت اطلاعات می‌گوید: آگاهی وزارت اطلاعات و اعترافات مدیرکل وقت سازمان ضدجاسوسی وزارت اطلاعات دربارهٔ چگونگی شناسایی و دستگیری او چنین گفت: او در همان مراحل اولیه دستگیری به تمام همکاری‌های خود اعتراف کرده است. اگرچه بر پایهٔ ادعای مدیرکل وقت سازمان ضدجاسوسی وزارت اطلاعات، آن‌ها در مدتی که او را تحت کنترل داشتند از ۹۰ درصد همکاری‌هایی که اشتری داشت، آگاهی پیدا کرده‌بودند که با اعتراف اشتری ۱۰ درصد باقیمانده نیز روشن شد. | ## جمع‌بندی | وزارت اطلاعات ادعا می‌کند که از یک سال پیش از دستگیری او را تحت نظر داشته است و در برخی موارد با قرار دادن افرادی در مسیرش سرویس اطلاعاتی حریف را به بیراهه کشانده است.
موضوع مقاله: نشانه‌های بهائی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نشانه‌های بهائی | مقدمه: علامات و نشانه‌هائی که تعریف‌کننده مفاهیمی خاص در دیانت بهائی باشد، به عنوان نشانه‌های بهائی شناخته شده‌است، که از آن جمله می‌توان به ستاره ۵ پر و اسم اعظم که خود علامت‌هایی گوناگون دارد، اشاره کرد. | ## بخش 1: نشانه‌های بهائی | ستاره ۵پر شوقی افندی، ذکر کرده‌است که نشان و علامت دیانت بهائی، ستاره ۵ پر است.انوار هدایت، صفحهٔ ۸۲ بر طبق حروف ابجد، باب برابر ۵ است و بهاء برابر ۹. از این رو ستاره ۹پر نیز به عنوان یکی از نشان‌های دیانت بهائی محسوب می‌شود.اصول دیانت بهائی، صفحهٔ ۵۶–۵۸ پیوند اسم اعظم بهائیان کلمه اسم اعظم الهی را کلمه بهاء می‌دانند. بنا به تعریف شوقی افندی، ولی امر بهائیان، اسامی بهاء، یابهاءالابهی، بهاءالله و نقش روی انگشتر، اسم اعظم هستند و به عنوان یکی از نشان‌های بهائی تعریف شده‌اند. | ## بخش 2: نشانه‌های بهائی | هم چنین او ذکر کرده‌است که اسم اعظم نام بهاءالله است و به این معناست که بهاءالله با اعظم اسامی خداوند ظاهر شده‌است. به بیان دیگر بهاءالله اعظم ظهور الهی است.نقل از نامه‌ای از جانب شوقی افندی به محفل روحانی ملی استرالیا و نیوزلند، ۲۶ دسامبر ۱۹۴۱ عبدالبهاء بهائیان را خاطر نشان می‌سازد که هنگام طلوع اولین چیزی که بر لبانشان بیاید باید «اسم اعظم» باشد همچنین در هنگام بروز هر مشکلی با گفتن آن قوت بگیرند و «اسم اعظم» باید آخرین کلامی باشد که در هنگام شب بر زبانشان می‌آید. اسم اعظم، اسم آسایش، امنیت، سعادت، نور، عشق و وحدت است.نقل از عبدالبهاء، ضمیمه اخبار امری، صفحهٔ ۲ یابهاءالابهی این ذکر مفهومی از دعا و استمداد دارد و به معنای «ای روشن‌ترین روشنائی‌ها» است. | ## بخش 3: نشانه‌های بهائی | طرح اصلی یابهاءالابهی که در اغلب منازل بهائیان وجود دارد، از مشکین‌قلم، خطاط معروف بهائی بوده‌است. این طرح شامل سه خط افقی است که نشان دهنده عالم حق (عالم خداوند)، عالم امر (عالم پیامبران) و عالم خلق (عالم انسان) است. | ## جمع‌بندی | خط عمودی که این سه خط را قطع می‌کند نشاندهنده مظهر ظهور یا پیامبر است که عالم خداوند را به عالم انسان مرتبط می‌سازد.
موضوع مقاله: قضیه اویلر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قضیه اویلر | مقدمه: قضیه اویلر یا قضیه اولر: فرض کنید m عددی طبیعی و a عددی صحیح باشد و داشته باشیم ۱=(a،m). | ## بخش 1: قضیه اویلر | در این صورت: که برابر تعداد اعداد کوچکتر از m است که نسبت به آن اول هستند (همان تعداد اعضاء دستگاه مخفف مانده ها) برهان ابتدا باید دستگاه مخفف مانده ها را معرفی کنیم. | ## بخش 2: قضیه اویلر | A را یک دستگاه مخفف مانده‌ها به پیمانه m می نامند به شرطی که تمام اعضای A نسبت به m اول باشند و هر عدد صحیح که نسبت به m اول است دقیقاً با یکی از اعضای A به پیمانه m همنهشت باشد. | ## بخش 3: قضیه اویلر | حال فرض کنید دستگاه مخففی از مانده‌ها به پیمانه m باشد چون ۱ = (a،m) پس مجموعهٔ هم دستگاه مخفف مانده‌ها به پیمانه m است زیرا اگر i و j وجود داشته باشند که چون ۱ = (a،m) داریم که خلاف فرض است و ضمناً چون ۱=(m ،)و ۱ = (a، m) پس ۱=(m ،) بنابراین هم دستگاه مخفف مانده‌ها به پیمانه m است. | ## جمع‌بندی | بنابرین هر یک از اعداد دقیقاً با یکی از اعداد همنهشت است پس یعنی اما ۱= بنابرین ۱= در نتیجه می‌توانیم ها را از دو طرف معادله ساده کنیم پس داریم یکی از نتایج قضیه اویلر قضیه فرما است.
موضوع مقاله: ابوجعفر خازن خراسانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابوجعفر خازن خراسانی | مقدمه: ابوجعفر محمد بن حسن خازن خراسانی (درگذشته حدود ۹۷۱ میلادی) اخترشناس و ریاضی‌دان ایرانی اهل خراسان بود که در ری فعالیت می‌کرد. | ## بخش 1: ابوجعفر خازن خراسانی | زندگی‌نامه خازن احتمالاً از خانواده‌ای در جنوب غربی عربستان، از پادشاهی باستانی سبا، برخاسته بود. او در دوران شکوفایی آل بویه (۹۴۵–۱۰۵۵ میلادی) زندگی و فعالیت می‌کرد و در دربار عضدالدوله دیلمی در شهر ری (حومه امروزی تهران) از حمایت او برخوردار بود. ری، به توصیف معاصران، یک مرکز بزرگ فرهنگی و علمی بود که به معماری و مؤسسات آموزشی خود شهرت داشت. در سال ۹۵۹/۹۶۰ میلادی، خازن به دستور وزیر، میل دایرةالبروج را با استفاده از یک حلقه بزرگ نجومی به قطر حدود ۴ متر اندازه‌گیری کرد. او همچنین آثاری چون «کتاب تصویر کره بر صفحه»، «کتاب حل معادله درجه سه با مقاطع مخروطی»، «کتاب فواصل و حجم‌ها»، «کتاب ابزارهای رصدی»، «زیج الصفیحه»، «مدخل کبیر به علم نجوم» و «کتاب معادله خورشید» را تألیف کرد. خازن به عنوان نویسنده اثر نجومی زیج الصفیحه («جداول صفحه‌های اسطرلاب») شناخته می‌شود که توسط اخترشناسان بعدی بسیار مورد تحسین قرار گرفت. در این اثر، ابزارهای نجومی پیشرفته‌ای توصیف شده است، از جمله نوعی اسطرلاب منحصربه‌فرد با صفحه‌هایی که جداول و توضیحات مربوط به آن‌ها را دربرداشت. | ## بخش 2: ابوجعفر خازن خراسانی | نسخه‌ای از این ابزار در آلمان نگهداری می‌شد، اما در جریان جنگ جهانی دوم از بین رفت و تنها عکسی از آن باقی مانده است. خازن همچنین شرحی بر المجسطی بطلمیوس نوشت، اما ابوریحان بیرونی آن را به دلیل پرگویی بیش از حد مورد انتقاد قرار داد. تنها یک بخش از این شرح باقی مانده است که شامل بحث دربارهٔ کروی بودن کیهان و ۱۹ قضیه هندسی است که بخشی از آن‌ها بر اساس آثار ارشمیدس است. از جمله این قضایا، اثباتی زیبا وجود دارد که نشان می‌دهد در میان مثلث‌هایی با محیط یکسان، مثلث متساوی‌الاضلاع بیشترین مساحت را دارد. با این حال، تلاش‌های او برای تعمیم این موضوع به چندضلعی‌ها با اثبات‌های نادرستی همراه بود. او استدلال کرد که اگر خورشید در مداری دایره‌ای به دور نقطه‌ای غیر از زمین حرکت کند، قطر ظاهری آن باید در طول سال تغییر کند. از آنجا که او چنین تغییراتی را مشاهده نکرد، مدل جایگزینی به نام نقطه اعتدال (Equant) را پیشنهاد داد. | ## بخش 3: ابوجعفر خازن خراسانی | در این مدل، خورشید در مداری دایره‌ای به مرکزیت زمین حرکت می‌کند، اما با سرعتی غیریکنواخت که از نقطه‌ای خارج از مرکز (نقطه اعتدال) یکنواخت به نظر می‌رسد. فعالیت‌های او احتمالاً از آثار ابومحمود خجندی الهام گرفته بود که ادعا کرده بود حل معادله (حالت قضیه آخر فرما) در اعداد صحیح غیرممکن است. در رساله خازن قضایای متعددی دربارهٔ نمایش اعداد به صورت مجموع مربعات و اثبات آن‌ها یافت می‌شود. برای مثال: اگر عددی به صورت مجموع دو مربع تجزیه شود، مربع آن نیز به صورت مجموع دو مربع تجزیه می‌شود. اگر هر یک از دو عدد به صورت مجموع مربعات تجزیه شوند، حاصل‌ضرب آن‌ها به دو روش مختلف به صورت مجموع مربعات قابل تجزیه است. | ## جمع‌بندی | به‌طور خاص، خازن یکی از اولین موارد شناخته‌شده از اتحاد Brahmagupta–Fibonacci را ارائه داد: یکی از نتایج کلیدی او این مسئله بود: با فرض عدد طبیعی ، اعداد طبیعی را طوری بیابید که در شرایط زیر صدق کنند: و خازن ثابت کرد که این مسئله تنها زمانی امکان‌پذیر است که و برای اعداد طبیعی و برقرار باشد.
موضوع مقاله: راهی به تباهی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # راهی به تباهی | مقدمه: کارگردانی فیلم را سم مندس بر عهده داشته و ستارگانی چون تام هنکس، پل نیومن، جود لا و دنیل کریگ در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. | ## بخش 1: راهی به تباهی | داستان فیلم داستان پسربچه‌ای به نام مایکل را روایت می‌کند که چیزی در باره شغل پدرش نمی‌داند فقط می‌داند که پدرش برای آقای رونی کار می‌کند. | ## بخش 2: راهی به تباهی | مایکل آن قدر درباره شغل پدرش کنجکاوی می‌کند که متوجه می‌شود آقای رونی یکی از سران مافیای آمریکاست و پدرش هم برای او دست به آدمکشی می‌زند. | ## بخش 3: راهی به تباهی | از طرفی پسر آقای رونی در یکی از شبها بدون اجازه پدرش و دیگر سران مافیا کسی را می‌کشد و پدرش هم به همین دلیل او را در جمع مافیا تحقیر می‌کند. | ## جمع‌بندی | او هم از آنجا که فهمیده مایکل صحنه جنایت را مخفیانه تماشا کرده عصبانیت و حسادت خود نسبت به پدر مایکل را در هم می‌آمیزد و باز هم بدون اجازه پدرش قصد کشتن مایکل و پدرش را می‌کند اما اشتباهاً مادر و برادر کوچک مایکل را می‌کشد و مایکل و پدرش از مهلکه می‌گریزند.
موضوع مقاله: کوشیار گیلانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوشیار گیلانی | مقدمه: کیا ابوالحسن کوشیار بن لبّان باشهری گیلانی یا دیلمی (حدود ۹۴۰–۱۰۱۰ میلادی / ۳۳۰–۴۰۰ هجری) دانشمند برجسته ایرانی ریاضی‌دانو ستاره‌شناس و طراح ابزارهای اخترشناسی از اهالی گیلان بود او در گسترش علم ریاضیات و ستار شناسی در ایران و جهان اسلام و حتی اروپا و دوره های بعد در دوران شکوفایی اسلامی و پس از ان نقش مهمی داشته است کاربرد تابع تانژانت، شرح کامل دستگاه شصت‌گانی و نوشتن اعداد صحیح و کسری از کارهای اوست. | ## بخش 1: کوشیار گیلانی | لقب کیا در نام او در گیلان برای سیاست‌مردان و دانشمندان بزرگ به‌کار می‌رفته است. پیشینه و کارها گسترش ریاضیات کتاب مهم او «اصول حساب هندی» به زبان‌های گوناگون ترجمه شده‌است. نوشتن زیج نوشتار اخترشناسی او «زیج جامع» است در این کتاب طول اوج خورشید و جدول مختصات ستارگان ثابت را محاسبه کرده‌است. طراحی و ساخت اسطرلاب از دیگر آثار برجسته او رساله‌هایش در ستاره‌شناسی و اسطرلاب است. | ## بخش 2: کوشیار گیلانی | اختراع قضیه سینوسها کوشیار در ابداع شکل مغنی (قضیهٔ سینوس‌ها) سهیم بوده و بنا به گفته بیرونی نام شکل مغنی را او برای این قضیه اختیار کرده‌است. اختراع تابع تانژانت کوشیار دیلمی از نخستین کسانی بود که تابع ظل (تانژانت) را به‌کار برد. تکمیل جداول مثلثاتی کوشیار دانش مثلثات را که از سوی بوزجانی و بتانی پایه‌ریزی شده بود گسترش داد و جدول‌های مثلثاتی آنان را تکمیل کرد. علی مظاهری شرق شناس مقیم فرانسه در سال ۱۳۴۲ ش کتاب جبر و مقابله و محاسبات شصتگانی (عدد نویسی با مبنای ۶۰) بعنوان تز دکترای خود به فرانسه ترجمه کرد. | ## بخش 3: کوشیار گیلانی | آثار آثار وی به زبان عربی است که بخشی در گذشته‌های دور به فارسی ترجمه شده و دست‌نویس‌های آن موجود است. «اصول حساب الهند»، به زبان عربی جبر والمقابله «زیج جامع»، در اخترشناسی «زیج بالغ»، در اخترشناسی «مجمل الاصول فی احکام النجوم»، به نام «المدخل فی صناعة احکام النجوم» یا «اربع مقالات» «کتاب الاسطرلاب و کیفیة عمله و اعتباره علی التمام و الکمال» «رساله فی الابعاد و الاجرام». عبدالله‌زاده، خورشید فیض‌الله، کوشیار گیلانی، مترجم (از روسی): پرویز شهریاری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۸. | ## جمع‌بندی | اثرآفرینان، چاپ اول، زیر نظر: دکتر سید کمال حاج سید جوادی و دکتر عبدالحسین نوایی، ۱۳۸۰.
موضوع مقاله: علی بن احمد نسوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علی بن احمد نسوی | مقدمه: ابوالحسن علی بن احمد نسوی یا استاد مختصروضة المنجمین، شهمردان ابن ابی الخیر، تصحیح و تحقیق جلیل اخوان زنجانی، مرکز نشر میراث مکتوب، ص 529 (۳۹۳ ق ۴۷۲ ق) (۱۰۱۱–۱۰۷۵ م) ریاضی‌دان ایرانی که در نجوم، منطق، فلسفه و پزشکی هم کار کرد. | ## بخش 1: علی بن احمد نسوی | وی شاگرد کوشیار گیلانی بود و نقش مهمی در ایجاد و انتشار عملیات ریاضی مثل جذر و ریشه سوم (کعب) اعداد صحیح و اعشاری داشته‌است. آثار المغنی فی الحساب الهندی: دربارهٔ ریاضیات هندی به فارسی نوشت و آن را به عربی ترجمه کرد. | ## بخش 2: علی بن احمد نسوی | الاشباع: در مورد قضیه منلایوس است که وی با مطالعه ترجمه ثابت ابن قره و نصیر الدین طوسی از لمعه ارشمیدس آن را به عربی نوشت. کتاب الحساب: در این کتاب تقسیم اعداد اعشاری و استخراج جذر و کعب را (جذر عدد ۵۷٬۳۴۲؛ کعب عدد ۲۹۶و۶۵۲و۳) تقریباً به روش امروزی شرح می‌دهد و سیستم اعداد دهدهی را جانشین سیستم شصتگانی می‌کند. | ## بخش 3: علی بن احمد نسوی | ## جمع‌بندی | المقنع الشباع فی شرح اشکال القطاع کتابی دربارهٔ «اشکره داری» (نگهداری مرغان شکاری) که در سن ۷۹ سالگی نوشت.
موضوع مقاله: بهاءالدین مروزی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهاءالدین مروزی | مقدمه: بهاءالدین ابوبکر محمد بن احمد بن ابوبشر (در برخی نسخه‌ها نامش ابومحمد عبدالجبار بن محمد آمده) ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و جغرافی‌دان ایرانی بود که به عربی می‌نوشت و به خَرَقی نیز مشهور است. | ## بخش 1: بهاءالدین مروزی | نام خرق یا خرک احتمالاً اشاره به محلی در نزدیکی مرو در خراسان بزرگ است، چون او به مروزی هم معروف است. آثار مهم او عبارتند از: منتهی الإدراک فی تقسیم الاٴفلاک، در تقسیمات افلاک که توسعه و تکمیل نظریهٴ نجومی ابن هیثم است. الرسالة الشاملة، اثری است که گم شده و دربارهٴ بخشی از حساب بوده به نام «حساب درم و دینار». ابوریحان بیرونی این باره چنین نوشته‌است: «این حسابی است از جبر و مقابله بیرون آورده؛ و گاه گاه شیءهای مجهول بیشتر از یکی باشند. | ## بخش 2: بهاءالدین مروزی | گروهی چون هندوان شیءها را گونه دهند و بگویند، شیء ساده و شیء کبود و شیء زرد و شیء سرخ.» (التفهیم الی صناعة التنجیم ص ۵۱، در فرهنگ دهخدا، درآیهٔ حساب درم و دینار) از آنجا که «شیء» در ریاضیات قدیم همان «متغیر» در ریاضیات امروزی است می‌توان نتیجه گرفت که منظور از حساب درم و دینار در واقع معادله‌های چندمجهولی باشد. منتهی الادراک مهم‌ترین تألیفش منتهی‌الادراک در سه مقاله است، که دربارهٔ موضوع‌های زیر بحث می‌کند: - ترکیب افلاک، حرکت‌شان، و غیره. - شکل زمین و تقسیم آن به یک بخش مسکون و یک بخش نامسکون، اختلاف طالع و مطلع بر حسب موقعیت جغرافیایی - تواریخ یا قِرانات، که بیشتر به قِران مشتری و زحل مربوط است. کتاب دیگر وی به نام «کتاب التبصره»، کوتاه‌تر است و اساساً در همان زمینه؛ گرچه توصیف دقیق پنج دریا، که در فصل دوم مقالهٴ دوم منتهی‌الادراک دیده می‌شود، در آن نیست. | ## بخش 3: بهاءالدین مروزی | نظریهٔ علمی خرقی به تکمیل نظریه‌ای پرداخت که بر اساس آن سیاره‌ها در دایره‌های موهومی حرکت نمی‌کنند، بلکه در داخل افلاک گردندهٴ جسمانی قرار دارند. این نظریهٴ عجیب پیشتر، توسط ابوجعفر خازن (نیمهٴ دوم سدهٴ دهم میلادی)، و ابن هیثم (نیمهٴ اول سدهٴ یازدهم میلادی) بیان شده بود، تا فرض حرکت در میان اثیر و مشکلات ناشی از آن را حل کند: فشاری در پیش هر سیاره و کمبود فشار یا خلاٴیی در پس آن پدید می‌آید. | ## جمع‌بندی | این نظریه از طریق ترجمه‌های لاتینی و عبری «فی هیئة العالَم» نوشتهٔ ابن‌هیثم در اروپای باختری راه یافت.
موضوع مقاله: شرف‌الدین طوسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شرف‌الدین طوسی | مقدمه: شرف‌الدین مظفر بن محمد بن مظفر توسی یا شرف الدین مسعودی (۱۱۳۵–۱۲۱۳میلادی) ریاضی‌دان و ستاره‌شناس مشهور خراسانی و از اعضای دارالحکمه است. | ## بخش 1: شرف‌الدین طوسی | وی ابداع کننده مفهوم «تابع ریاضیاتی f(x)» و مخترع «روش محاسبات عددی برای حل معادله درجه سوم» است. زندگی او دانشهای اولیه رادر توس فراگرفت و به شهرهایی چون دمشق، موصل و بغداد مسافرت کرد و به تحصیل و تدریس علوم پرداخت و شاگردانی چون کمال الدین ابن یونس را پرورش داد. | ## بخش 2: شرف‌الدین طوسی | وی از دعاه بزرگ مذهب اسماعیلی بود و از این روی با خدعه یکی از مدرسان مدرسه نظامیه نیشابور و به فرمان خواجه نظام الملک طوسی به دار آویخته شد و جسدش را در بیابان رها کردند. مهم‌ترین اثر به جامانده از او کتاب فی المعادلات است که به کتاب جبر و مقابلهٔ شرف‌الدین توسی مشهور است. | ## بخش 3: شرف‌الدین طوسی | تا قبل از بررسی این کتاب دانشمندان حل معادلات درجه سوم را به خیام نسبت می‌دادند. بهبود اسطرلاب از کارهای مشهور او این است که اصلاحاتی را در اسطرلاب انجام داده و توضیحات آن را در کتاب المسطح خود آورده است. | ## جمع‌بندی | به اسطرلاب اصلاح شده اسطرلاب خطی گویند که قطعه چوبی مدرج و به شکل عصا بوده به همین مسمی به آن عصای توسی گویند.