موضوع مقاله: قونیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قونیه | مقدمه: قونیه یک شهر بزرگ در حاشیه جنوب غربی فلات مرکزی آناتولی و هفتمین شهر پرجمعیت در ترکیه با جمعیت بیش از ۲ میلیون نفر است. | ## بخش 1: قونیه | این شهر که در دوران باستان کلاسیک به عنوان ایکونیوم شناخته شده بود، توسط حکومت‌های فریگیه، لیدی، شاهنشاهی هخامنشی، عصر هلنیستی و روم باستان و در نهایت امپراتوری بیزانس پیاپی می‌شد. در قرن یازدهم میلادی، سلجوقیان پس از نبرد ملازگرد، این منطقه را از امپراتوری بیزانس تصرف کردند و سپس پایتخت سلجوقیان روم شد. پس از فروپاشی سلجوقیان روم، قونیه تحت فرمان قرامانیان قرار گرفت، و در نهایت در سال ۱۴۸۳ توسط امپراتوری عثمانی در قرن پانزدهم تصرف شد. موقعیت جغرافیایی و اطلاعات شهر شهر قونیه مرکز بزرگترین استان بزرگترین دشت و یکی از بزرگترین شهرهای ترکیه است که هفتمین شهر پرجمعیت این کشور به‌شمار می‌رود. شهری واقع در جنوب منطقه میانی آناتولی که عمده مساحتش از فلات و دشت تشکیل شده‌است. سرزمین‌هایی هموار با پوشش گیاهی قوی و خاک مناسب که از نظر کشاورزی از اهمیت زیادی برخوردار است و بیشتر بخش‌های جنوبی اش با رشته کوه‌های طاروس احاطه شده‌اند. قونیه شهری است تاریخی که در گذشته پایتخت سلاطین روم بوده و ترک‌ها از آن به عنوان سلجوقیان روم یاد می‌کنند. از این رو یادگاری‌های زیادی از گذشتگان به خصوص دوران سلجوقی در آن به چشم می‌خورد. البته این شهر عمده محبوبیتش را مدیون شاعر بزرگ و صوفی متفکر فارسی گوی حضرت مولانا می‌باشد، بزرگ‌مردی به نام و مشهور که در دوران سلجوقی در این شهر زندگی می‌کرد. با وجود رشد و پیشرفت عظیم قونیه در سال‌های اخیر و جذب و پذیرش دانشجویان متعدد از شهرهای اطراف توسط دانشگاه سلجوق (Selçuk Üniversitesi) هنوز هم حال و هوای شهرهای استان آناتولی در آن احساس می‌شود و قونیه ماهیت خود را از این لحاظ به‌طور کلی حفظ کرده‌است. می‌توان از قونیه به عنوان یکی از مقاصد محبوب گردشگری برای افراد جویای آرامش نام برد، افرادی که رفتن به یک شهر آرام را به سفر به استانبول پرهیاهو ترجیح می‌دهند. گرچه مردم این شهر معمولاً با زبان انگلیسی یا هر زبان دیگری غیر از ترکی آشنایی ندارند اما به حدی خونگرم و میهمان نوازند که رفتن به میان آنها حتی بدون دانستن زبانشان بسیار لذت بخش و بی استرس خواهد بود. قونیه جزو شهرهای مذهبی ترکیه به‌شمار می‌رود از این رو تقریباً نیمی از بانوان این سرزمین باحجاب اند. قونیه در سرزمینی کاملاً هموار آرمیده، شهری کاملاً یکنواخت و مسطح که هیچ ناهمواری به استثنای یک تپه کوچک به نام آلاتین تِپه سی (Alaattin Tepesi) واقع در مرکز آن در این شهر به چشم نمی‌خورد. تپه ای مصنوعی که در دوران سلجوقی با هدف ایجاد یک موضع مناسب و مرتفع برای اشراف‌زادگان جهت تماشای منظره و چشم‌انداز شهر از طریق کاخ‌هایشان بنا گردید. جمعیت قونیه با جمعیتی بالغ بر ۲٫۱ میلیون نفر هفتمین شهر پرجمعیت ترکیه محسوب می‌شود، یک شهر اقتصادی و توسعه‌یافته از لحاظ صنعتی و پایتخت استان قونیه است. میزان رشد جمعیت سالانه و تراکم جمعیت ۵۶ نفر در ۱۴٫۳ کیلومتر مربع در این شهر می‌باشد و مرکز شهر جمعیتی بالغ بر ۱٬۲۷۸٬۱۹۵ نفر را در دل خود جای داده‌است. در سال ۱۹۲۳ در چارچوب تبادلات جمعیتی مابین ترکیه و یونان، یونانیان ساکن در شهرِ قونیه، آنجا را ترک کرده و در یونان سکنی گزیدند. آب و هوا قونیه دارای آب و هوای سرد و نیمه خشک در سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن می‌باشد، شهری که در سامانه طبقه‌بندی اقلیمی تروارثا تابستانی گرم را تجربه می‌کند. دمای متوسط این شهر در تابستان ۳۰ درجه سانتی گراد و بالاترین درجه حرارت آن در تاریخ سی اُم ژوئیه سال ۲۰۰۰، ۴۰٫۶ درجه سانتی گراد اندازه‌گیری شده‌است. میانگین متوسط دما در فصل زمستان منفی ۴٫۲ درجه سانتی گراد و کمترین میزان درجه حرارت در تاریخ ششم فوریه سال ۱۹۷۲ منفی ۲۶٫۵ درجه سانتی گراد ثبت شده‌است. با توجه به شرایط جغرافیایی قونیه و قرار گرفتنش در ارتفاعات، این شهر شاهد تابستان‌هایی خشک با شب‌هایی سرد می‌باشد. گرچه میانگین بارش در قونیه پایین است اما در طول سال در این شهر بارندگی نیز وجود دارد. تاریخچه قونیه شهری در مرکز آناتولی ترکیه می‌باشد که برای قرن‌ها در حفظ نام خود موفق بوده‌است. در اساطیر یونانی آمده که بر این شهر اژدهایی چیره شده بود که گه گاهی به آن حمله می‌کرد و گروهی از زنان و دختران را می‌بلعید. مردم شهر نیز به پاس رشادت این قهرمان اساطیری تصویری از وی را به یکی از دروازه‌های شهر می‌آویزند و به همین مناسبت نام یونانی ایکونیون به معنای شمایل را برای آن برمی‌گزینند. افسانه ای رایج در بین مسلمانان که به سفر دو درویش دوستدار پروردگار به آسمان، بازمی‌گردد، سفری آسمانی از سرزمین دور خراسان به سمت غرب. | ## بخش 2: قونیه | بر اساس نشانه‌های باستان‌شناسی منطقه قونیه جزو یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های آناتولی است و قدمت آن به ۷۰۰۰ سال قبل از میلاد و دوران نوسنگی (عصر حجر) بازمی‌گردد. می‌توان از قونیه به عنوان یک مکان بسیار مهم و مقدس برای مسیحیان نام برد، مکانی مقدس که سنت پائول (St. Paul) یکی از مهمترین مبلغان مسیحیت و بنیانگذار الهیات و خداشناسی و سنت برناباس (St. سنت پائول در طی این سفر مردم قونیه را موعظه کرد اما این کار آنها یهودیان و امت آنها را خشمگین ساخت. نقطه شروع گسترش اسلام در این شهر به دوران خلافت معاویه بازمی‌گردد، اندکی بعد از کوتاه شدن دست ساسانیان، قونیه به دست سپاهیان اسلام افتاد، در قرن اول هجری یا هفتم میلادی سپاه معاویه بر قونیه مسلط شدند، اما آنها در این دیار زیاد دوام نیاوردند. کشاکش و جنگ مسلمانان از قرن دوم هجری یا هشتم میلادی که عباسیان به جای امویان نشستند تا قرن چهارم هجری یا دهم میلادی ادامه داشت. این شهر در دوره عثمانیان وجهه سیاسی اش را از دست داد اما حیات ادبی و عرفانی اش هنوز ادامه داشت. اولین سرشماری عمومی در آن دوران صورت گرفت و در زمان بایزید دوم، سلطان سلیمان یکم و مراد دوم دوباره تکرار شد. در دوران تسلط عثمانی‌ها با تأسیس سیستم ولایتی این شهر تبدیل به مرکز ولایت قونیه گردید. در همان سال در شهر آتش‌سوزی بسیار فجیعی رخ داد و متأسفانه در سال ۱۸۷۳ شاهد یک قحطی بسیار جدی بود. در قرن نوزدهم زمزمه‌ها در مورد نفرین شدن این شهر به گوش می‌خورد، دیواره‌های شهر کاملاً ویران شده بودند و مساجد در شرایطی بسیار وحشتناک به سر می‌بردند. تا اینکه در اواخر قرن و در سال ۱۸۹۶ بعد از افتتاح خط راه‌آهن به اسکی شِهیر (Eskisehir) فعالیت‌های تجاری در قونیه رونق یافت و در سال ۱۹۰۲ اقدامات مثمر ثمر و حیاتی بسیاری در زمینه پیشرفت در ماشین آلات کشاورزی این شهر صورت گرفت. دوره ای طلایی همزمان با سلطنت سلطان عبدالحمید دوم که می‌توان از وی به عنوان یک تولیدکننده و مولد ثروت بسیار پربار برای این دیار نام برد. همزمان با جنگ جهانی اول شمار نیروهای انسانی در قونیه نیز مانند دیگر نقاط کشور کاهش یافت، شهر مورد تصرف متفقین قرار گرفت و خط راه‌آهن قونیه توسط بریتانیا در ژانویه سال ۱۹۱۹ راه اندازی گردید. متفقین در ماه مارس سال ۱۹۲۰ همزمان با به وقوع پیوستن استقلال ترکیه به رهبری آتاترک قونیه را ترک کردند. به‌طور کلی این شهر برای ایرانیان یادآور شاعر پرآوازه مولاناست، شاعری پرآوازه در زمینه اشعار عرفانی و بنیانگذار طریقت مولویه. یکی دیگر از جاذبه‌های جذاب و دیدنی قونیه پارک پروانه‌های گرمسیری است، مکانی جذاب که در سال ۲۰۱۵ افتتاح گردید و اکنون جایگاه بیش از ۶۰۰۰ پروانه از ۱۵ گونه مختلف و ۲۰۰۰۰ گونه گیاهی گرمسیری است. از معروف‌ترین غذاهای این شهر می‌توان به اتلی اِکمک (etli ekmek) نام برد، یک غذای بومی ترکیه که از نظر ظاهری شبیه پیتزاست، اتلی اکمک در ترکی استانبولی به معنای نان با گوشت است. از دیگر خوشمزه‌های این شهر می‌توان به پیشمانیه (Pişmaniye) اشاره کرد، یک شیرینی هیجان انگیز شبیه پشمک و یک توپ گرد کاملاً سفید. یکی دیگر از غذاهای محبوب قونیه کونیا فیرین کِباب یا کباب داخل فر قونیه (Firun Kebab) می‌باشد، این کباب از گوشت بره تهیه می‌شود، تکه‌های بریده شده گوشت را در فر قرار می‌دهند تا کاملاً سرخ و پخته شود، سپس تکه‌های گوشت را در داخل یک قابلمه مسی به همراه چربی‌های گرفته شده از گوشت روی اجاق می‌گذارند و می‌پزند. شیرینی‌های قونیه بسیار معروف و خوشمزه اند، شیرینی‌هایی هیجان انگیز که محبوب‌ترین آنها جِزِریه (Cezerye) می‌باشد، شیرینی سنتی ترکیه که از هویج درست شده. در هنگام سفر به قونیه امتحان خوراک تریت (Tirit) را به هیچ وجه از دست ندهید، غذایی بسیار خوشمزه که محتویاتش شامل گوشت، برنج سنتی و سبزیجات است. آب مرغ یا تاوُک سویو (Tavak Suyu) یکی دیگر از غذاهای خوشمزه قونیه است، یک سوپ دلنشین شبیه سوپ گوجه فرنگی با مرغ و رشته فرنگی. فرهنگ نام قونیه یادآور مولانا شاعر است؛ این شهر به شهر درویش‌های مرید مولوی مشهور است. آثار مولانا بر ادبیات و فرهنگ ترکی نیز تأثیر گذاشته‌است و اکثر جانشینان او در طریقهٔ صوفی‌گری نیز در این ناحیه بوده‌اند. قونیه از جمله شهرهای تاریخی ترکیه است که فرهنگ مشرق زمین را در خود حفظ کرده و مردم آن دیدگاه‌های مذهبی و اسلامی عمیقی دارند. از این شهر به عنوان سنگر اسلام نیز یاد می‌شود و ساکنین آن هنوز هم دین دارتر از بقیهٔ شهرها می‌باشند. | ## بخش 3: قونیه | این شهر مولد فرش‌های ترکی است که در دوران رنسانس به اروپا صادر می‌شدند، همچنین پارچه‌های گران‌قیمت با الگوی بافت بسیار غنی در این شهر یافت می‌شوند؛ پارچه‌هایی که از آنها به عنوان رومیزی و روتختی استفاده می‌شود و اغلب در نقاشی‌های معاصر به عنوان نماد ثروت و شکوه گنجانده می‌شوند. آهنگ محلی قونیه به نام کونیالیم (Konyalım) در وصف عشق به یکی از اهالی قونیه سروده شده‌است. هر سال در ماه دسامبر در روز سالگرد مرگ مولانا مشهود به شب عروسی، هزاران نفر به شهر قونیه سرازیر می‌شوند تا شاهد رقص چرخشی دراویش صوفی در مقبره او باشند. جشنوارهٔ بین‌المللی نصرالدین هوجا (ملا نصرالدین) این جشنواره یکی دیگر از مناسبت‌های مهم قونیه است که به پاس بزرگداشت نصرالدین هوجا یکی از برجسته‌ترین نام‌ها در ادبیات ترکیه در ماه ژوئیه برگزار می‌شود. این جشنواره، مجموعه‌ای شگرف از آثاری جاودان و غنی از نویسندگانی بزرگ را در دل خود جای داده‌است. حمل و نقل بین شهری هوایی: می‌توان از فرودگاه قونیه به عنوان یک فرودگاه مسافری- نظامی نام برد، فرودگاهی با مساحت ۱۴۱۰۰ متر مربعی که برای اولین بار در سال ۲۰۰۰ افتتاح گردید. این فرودگاه در فاصله ۱۸ کیلومتری تا شهر قرار گرفته، در سال ۲۰۰۶، ۲۹۲۴ هواپیما و ۲۶۲۵۶۱ مسافر از طریق این فرودگاه جابجا شدند. مساحت ترمینال مسافربری فرودگاه ۲۶۵۰ متر مربع و ظرفیت پارکینگ آن ۲۷۸ اتومبیل می‌باشد. از دیگر باند پروازهای برتر ترکیه می‌توان به باند اِل تی بی آی (LTBI) در اسکی شِهیر، باند اِل تی اِی ای (LTAE) در پایگاه هوایی اکینچی، باند اِل تی بی جی (LTBG) در باندیرما و باند اِل تی بی اِف (LTBF) در بالیکسیر نام برد. در سال ۲۰۰۵ پروژه ساخت ترمینال هواپیمایی جدید با هدف ارتقاء ظرفیت مسافربری تا ۵ برابر ظرفیت واقعی در این فرودگاه تکمیل گردید. هواپیماهای شرکت هواپیمایی اطلس گلوبال از فرودگاه آتاترک استانبول، کرندون ایرلاینز (Corendon Air Lines) از فرودگاه آمستردام، ماهان ایر از فرودگاه امام خمینی تهران، معراج ایرلاینز از فرودگاه امام خمینی تهران، پگاسوس ایرلاینز از فرودگاه صبیحا گوکچن استانبول، آنادولجت از فرودگاه صبیحا گوکچن استانبول، ترکیش ایرلاینز از فرودگاه آتاترک استانبول، امام خمینی تهران و کپنهاگ (به صورت فصلی) و سان اِکسپرس از ازمیر به فرودگاه قونیه و بالعکس در حال حرکتند. راه‌آهن: ترمیال جنوبی قطارهای سریع‌السیر ترکیه در قونیه می‌باشد، قطارهایی پر سرعت که در مسیر منظم به مقصد استانبول، اسکی شِهیر و آنکارا در حال حرکتند. قطارهای استانبول از ناحیه پندیک واقع در فاصله ۲۵ کیلومتری از قسمت غربی مرکز شهر حرکت می‌کنند. برای دستیابی به این ایستگاه با سوار شدن به مترو به منطقه کارتال خواهید رسید سپس با استفاده از اتوبوس شماره ۲۵۱ یا تاکسی برای طی کردن ۵ کیلومتر آخر به پندیک دسترسی خواهید داشت. برای آدانا یک سرویس اتوبوس جایگزین به کارامان نیز در نظر گرفته شده‌است، اما با توجه به ارتقا مسیر قطار روزانه با طی کردن مسافت ۴ و نیم ساعتی به آدانا خواهد رسید. ایستگاه قطار قونیه در فاصله ۳ کیلومتری از جنوب غربی مرکز شهر قرار گرفته و از طریق تاکسی، دولموش و اتوبوس‌های شماره ۶۷ به مرکز شهر دسترسی دارد. ایستگاه اتوبوس (otogar) قونیه دارای اتصالات بسیار خوبی به مقاصد متعدد و متنوعی می‌باشد، مقاصدی نظیر استانبول (مسیری ۱۰ ساعتی با پرداخت ۶۵ تا ۷۵ لیر)، ازمیر (مسیری ۹ ساعتی با پرداخت ۳۸ لیر)، آنکارا (مسیری ۳ ساعت و پانزده دقیقه ای با پرداخت هزینه ۲۸ لیری) و کاپادوکیه (مسیری ۳ ساعتی). در هنگام صدور بلیط ایستگاه اتوبوس مقصد اعلام می‌شود، اما گاهی اوقات اتوبوس‌ها در ایستگاه دیگری واقع در نزدیکی ایستگاه اعلام شده توقف می‌نمایند. ایستگاه اتوبوس قونیه در فاصله ۷ کیلومتری تا جاذبه‌های اصلی شهر مخصوصاً جاذبه‌های اطراف علاءالدین تِپه سی (Alaaddin Tepesi) در مرکز شهر قرار گرفته، تعدادی مینی بوس یا دولموش از این ایستگاه به مقصد علاءالدین تِپه سی حرکت می‌کنند، مسیری ۳۰ دقیقه ای که طی کردنش مستلزم پرداخت ۲ لیر می‌باشد. خطوط تراموا قونیه از ایستگاه اوتوگار (ایستگاه اتوبوس) به مقصد حلقه ای در اطراف علاءالدین تِپه سی نیز موجود می‌باشند که هزینه طی کردن این مسیر ۳۰ دقیقه ای با تراموا ۲ لیر برای هر نفر است. ماشین: برای رسیدن به قونیه از آنکارا با ماشین می‌بایست حداقل ۳ ساعت رانندگی کنید، استانبول در فاصله ۶۶۰ کیلومتری قونیه قرار گرفته در نتیجه دسترسی به آن از طریق ماشین حداقل ۱۰ ساعت زمان می‌برد. حمل و نقل درون‌شهری: تردد در شهر قونیه از طریق مینی بوس‌های دولموش، اتوبوس‌های شهری عمومی، تراموا و تاکسی امکان‌پذیر خواهد بود. البته این شهر یک مزیت دیگر نیز دارد و تمامی مراکز توریستی و دیدنی آن در مرکز شهر متمرکز شده‌اند و بازدیدکنندگان می‌توانند براحتی با پای پیاده از تمامی آنها دیدن نمایند. با این حال در این شهر زیبا می‌توانید با تراموا از قلب شهر قدیمی علاءالدین به دانشگاه سلجوق در حومه شهر یا به چندین جاذبه معروف نظیر جاپن پارکی (Japon Parki) دسترسی پیدا کنید. شبکه حمل و نقل تراموا در قونیه با ۲۵ ایستگاه از علاءالدین به انتهای دانشگاه سلجوق کشیده شده، مسیری تقریباً یک ساعته البته با ماشین. پرداخت هزینه ترامواها از طریق کارت‌های پلاستیکی قابل شارژی امکان‌پذیر می‌باشد، کارت‌هایی که از قبل می‌بایست آنها را تهیه نمود. | ## جمع‌بندی | برخی از مراکز دیدنی قونیه یکی از ۵ مسجد قدیمی ترکیه که در فهرست میراث جهانی قرار گرفته است،‌در این شهر قرار دارد.