موضوع مقاله: مکه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مکه | مقدمه: مکه از شهرهای تاریخی و مهم عربستان سعودی است و به سبب قرار داشتن کعبه، قبله گاه مسلمانان در آن مقدس‌ترین شهر اسلام به‌شمار می‌رود. | ## بخش 1: مکه | به مکانی به نام مکه در قرآن نیز اشاره شده‌است، اما یکسان بودن آن با منطقه و شهر فعلی مکه را نمی‌توان قطعی دانست. نام و شهرت این شهر علاوه بر نام مکه دارای نام‌هایی همچون «بکّه»، «امّ‌القری» و «بلدالحرام» نیز بوده‌است که در قرآن به تمامی این نام‌ها اشاره شده‌است. مانند لازم و لازب.جامعه‌شناسی دینی جاهلیت قبل از اسلام، یوسف فضائی، ص125 موقعیت تاریخی و جغرافیایی شهر مکه در فاصله ۸۰ کیلومتری دریای سرخ واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا، ۳۳۰ متر است. به خاطر اتوبانی که اکنون ساخته شده، تا بندر جده تنها ۶۰ کیلومتر فاصله دارد و از طریق بزرگراه هجرت، ۴۲۵ کیلومتر با مدینه فاصله دارد. این شهر در میان کوه‌های کم ارتفاعی باسازند سنگی واقع شده‌است در حال حاضر، اطراف مسجدالحرام را خانه‌ها و هتل‌هایی فرا گرفته، که بر فراز این تپه‌های سنگی واقع شده‌اند. برای سهولت رفت‌وآمد، تونل‌های زیادی برای عبور ماشین‌ها در نظر گرفته‌اند، که مسافت‌ها را بسیار کاهش می‌دهد. آغاز بنای مکه معلوم نیست، اگر سکونت جرهمیان را در ناحیه مکه حدود دو هزار تا هزار و پانصد سال قبل از میلاد بدانیم، بنای مکه هم باید در همان قرن‌ها باشد.جامعه‌شناسی دینی جاهلیت قبل از اسلام، یوسف فضائی، ص126-127 اقلیم آب و هوای مکه گرم و خشک و کمی مرطوب‌تر از مدینه است. زیارت اصطلاحاً به کسی که سفر زیارتی به مکه را انجام داده، حاجی گفته می‌شود و مسلمانانی که توان مالی دارند، حداقل یک بار در طول عمر خود به حج می‌روند. | ## بخش 2: مکه | هر سال درمراسم رسمی (حج تمتع) در ماه ذیحجه حدود سه میلیون حاجی، خانه کعبه را زیارت می‌کنند. درآمد حاصل از حج در مکه بالغ بر ۲ میلیارد دلار است.حج عامل رونق اقتصاد در عربستان نام‌های دیگر مکه بکّه: یکی دیگر از نام‌های شهر مکه، بکّه است. این نام در قرآن نیز ذکر شده‌است: إِنَّ اوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکاً وَهُدیً لِلْعالَمِینَAl Imran /96.. ترجمه: نخستین خانه‌ای که برای پرستش مردم نهاده شد، همان است که در بکّه است، آنجا با برکت و راهنمایی برای جهانیان است. تفسیر مفسران اسلامی اینست که واژه بکّه در اصل البکّ است و معنای آن «ازدحام» است. در روایات منقوله منتسب به امامان شیعه علت نامگذاری مکه به بکه، ازدحام مردم در کنار خانه خدا معرفی شده‌است. چنان‌که در قرآن آمده‌است: وَکَذلِکَ أوْحَیْنا إلَیْکَ قُراناً عَرَبِیّاً لِتُنْذِرَ اُمَّ القُری وَمَنْ حَوْلَهاشوری /۷. ترجمه: و این چنین قرآنی عربیقرآن کریم به تو وحی کردیم تا مردم شهر مکه و اطراف آن را انذار بدهی. | ## بخش 3: مکه | در روایات راجع به علت نامگذاری آن به ام‌القری سخن گفته نشده‌است؛ و شاید از آن جهت که از خود این نام، علت نامگذاری آن روشن هست کسی از امامان شیعه راجع به آن سؤال نکرده‌است. علاوه بر اینکه از نظر عظمت و شکوه نیز بر همه شهرها شرف دارد؛ چون نهال اسلام در آنجا رویید و بر سایر سرزمینها و مملکتها سایه افکند. از دید مفسرین جمله بلدالامین یعنی شهر کسی که امنیت دارد در علّت نامگذاری شهر مکه به البلد الامین دو احتمال وجود دارد: احتمال اوّل: شهر مکه حرم خداست؛ و هر کسی که در حرم بمیرد، خداوند او را در روز قیامت از وحشت و ترس در آن روز، در امان قرار می‌دهد.اسرار حج اثر عباسعلی زارعی سبزواری احتمال دوم: براساس برخی از آیه‌های قرآن و احکام اسلامی، این شهر برای این امن دانسته که نبرد و خونریزی در این شهر حرام است و نمی‌توان در این شهر خونی بر زمین ریخت یا نزاع و نبردی کرد. اماکن زیارتی مسجد الحرام حجرالاسود منا (سرزمین منا) و عرفات صفا و مروه کوه نور مقام ابراهیم غار حرا قطار شهری قطار شهری مکه در سال ۲۰۱۰ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۹ ایستگاه است. ۶۹۹–۶۹۸ دکتر: شامی، یحیی، (موسوعة المدن العربیة والاسلامیة) ، دارالفکر العربی، بیروت، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی به (عربی). الحموی، یاقوت، ابوعبدالله، (مُعجَم اَلبُلدان) ، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، جلد هفتم، چاپ سال ۱۹۹۰ مبلادی به (عربی). (عُیُون الأَخبَار) ، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، چاپ سوم، انتشار سال ۱۹۸۶ میلادی. دکتر: السید عبدالعزیز، بن سالم، (تاریخ العرب فی العصر الجاهلیة) ، دارالنهضة العربیة چاپ سال ۱۹۷۸ میلادی به (عربی). | ## جمع‌بندی | دکتر: الجرو، سعید، اسمهان، ''(دراسات فی التاریخ الحضاری للیمن القدیم)، دارالکتاب الحدیث، چاپ عدن، ۲۰۰۳ میلادی به (عربی).