موضوع مقاله: شهرستان آستارا (جمهوری آذربایجان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان آستارا (جمهوری آذربایجان) | مقدمه: آستارا (به لاتین: Astara) شهرستانی در جنوب شرقی کشور جمهوری آذربایجان با مرکزیت شهر آستارا است. | ## بخش 1: شهرستان آستارا (جمهوری آذربایجان) | بیش‌تر مردم شهرستان آستارا از قوم ایرانی تالش هستند و به زبان تالشی سخن می‌گویند. بیش‌تر مردم آستارا مسلمان و پیرو مذاهب شیعه دوازده امامی (۵۵٪) و سنی شافعی (۴۵٪) می‌باشند. روستاهای سرک، سیم، تنگه‌رود، شغال‌لانه، سیاه‌کوه، واگاه و تولکوان از جمله مناطق تماماً سنی نشین شهرستان آستارا هستند.نقشه قومی مذهبی کشور آذربایجان ریشه واژه واژه آستارا در واقع برگرفته از عبارت تالشی آسته‌راه یا هاسته‌راه به معنی آهسته‌راه یا راهی که باید آن را آهسته طی کرد است. برخی نیز ریشه آن را از واژه تالشی اوستورو می‌دانند که به‌معنی راه قابل گذر با استر و قاطر است. جغرافیا آستارا شهری بندری و خوش‌منظر در کنار دریای مازندران و در مرز با ایران است. هنگامی که از شمال و از سمت لنکران به بخش آستارا نزدیک می‌شوید، سماوری بزرگ در کنار جاده قرار دارد. این شهرستان با شهرستان‌های لنکران، لریک و همچنین استان‌های اردبیل و گیلان هم‌مرز است. تاریخ دوران باستان بطلمیوس ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و جغرافی‌دان مشهور یونانی یکی از قدیمی‌ترین محققانی بود که از نواحی جنوبی قفقاز بازدید کرد. وی با تهیه نقشه‌ای از دریای کاسپین در سده دوم میلادی، مروری واضح بر نام‌های جغرافیایی، اشیا و آبادی ‌های واقع در سواحل آن داشته است. نام بسیاری از شهرها و روستاهای متعلق به آلبانیای قفقاز و همچنین نام آستارا (به یونانی: Astarata) در این نقشه یافت می‌شود. | ## بخش 2: شهرستان آستارا (جمهوری آذربایجان) | آنتونی جنکینسون گردشگر و سیّاح انگلیسی (۱۵۲۹ - ۱۶۱۰/۱۶۱۱) در سال ۱۵۵۹ میلادی از سواحل دریای کاسپین بازدید کرد تا روابط تجاری میان انگلیس و بخارا را برقرار کند. وی در کتاب خود به نام روستاها، آبادی‌ها و مناطق مسکونی واقع در سواحل دریای کاسپین اشاره کرده است. آستارا که در بخشی از راه جاده ابریشم واقع شده بود، روابط تجاری گسترده‌ای با خاورمیانه، آسیای میانه و آسیای کوچک، چین، هند و جهان عرب داشت. کاروانسرایی با قدمت بسیار بالا در روستای قاپوچی محله واقع در بخش جنوب‌غربی شهرستان آستارا وجود دارد. نتایج تحقیقات از بخش‌های به جای مانده از این کاروانسرا نشان داد که این کاروانسرا متعلق به سده ۷ میلادی است. هانس شیلربرگر، جهانگرد آلمانی (۱۳۹۴-۱۴۲۷ میلادی) که به کشورهای پرشمار شرق و همچنین به اران و شروان سفر کرده است، در یادداشت‌های خود اطلاعاتی در مورد روابط تجاری بین‌المللی آستارا ارائه کرده است. دانشمند روس ا.م مارکوف بر روی سکه‌های ضرب‌شده در دربند (روسیه)، شماخی، تبریز و همچنین آستارا تحقیق کرد. این دانشمند ثابت می‌کند که شهرهایی که روی سکه‌ها نامگذاری شده‌اند، شهرهای امروزی قفقاز هستند. سکه‌های ضرب‌شده در آستارا متعلق به دوره هلاکو، جلایریان، تیمور و جانشینان آن‌ها است. شماری از این سکه‌ها امروزه در انستیتوی تاریخی آکادمی ملی علوم تاجیکستان نگهداری می‌شود. | ## بخش 3: شهرستان آستارا (جمهوری آذربایجان) | مسافر و دانشمند آلمانی آدام اوله‌آری (۱۵۹۹-۱۶۷۱) در سال ۱۶۳۸ میلادی از آستارا دیدن کرد و اطلاعات جالبی در مورد قلمرو، ساکنان و فرهنگ آن ارائه کرد. او همچنین از محصولات کشاورزی و باغی به‌ویژه انگور و باغ‌های بزرگ درخت انگور یاد کرده است. ژاک دمورگان، دانشمند، باستان‌شناس و جهانگرد مشهور فرانسوی (۱۸۵۶-۱۹۳۴) نیز از آستارا دیدن کرده است. این شهر نقش ترانزیتی میان ایران و آذربایجان شوروی را ایفا می‌کند و ویژگی‌های تاریخی پیشین خود را هم حفظ می‌کند. الکساندر دوما، نویسنده مشهور فرانسوی نیز اطلاعات جالبی در مورد آستارا نیز ارائه کرد. جدایی از ایران آستارا تا سال (۱۸۱۳) بخشی از خاک ایران بود و در آن سال برپایه پیمان گلستان از ولایت گیلان و ایران جدا گشت. آستارا به موجب پیمان گلستان که میان دولت ایران و روسیه بسته شد به دو بخش تقسیم گردید و با تعیین رودخانه آستاراچای به عنوان خط مرزی، مناطق گسترده شمالی این رودخانه به دولت روسیه واگذار گردید و با این ترتیب بخشی از این شهر که شهر قدیمی آستارا و مسکونی بوده متعلق به ایران گردیده و دشت‌های شمالی رود آستارا (به ویژه در ناحیه ارجوان) که تقریباً غیر مسکونی ولی از نظر کشاورزی بسیار با ارزش بود در اختیار آن دولت قرار گرفت. ایستگاه‌های اتوبوس و راه‌آهن از این شهرستان به سوی شهر باکو همه روز هفته فعالیت دارند. این شهرستان با داشتن خط ساحلی طولانی و دسترسی به شمار بالایی از رودخانه‌ها، به بسیاری از انواع ماهی‌های قابل فروش دسترسی دارد. آستارا یک مرکز مهم ترابری و گمرکی میان ایران و جمهوری آذربایجان برای ترانزیت کالاها به شمار می‌رود. | ## جمع‌بندی | همچنین خط لوله گازرسانی ایران که از آغاجاری می‌آید، از آستارا وارد خاک جمهوری آذربایجان می‌شود.