aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: گلیان (کامیاران) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گلیان (کامیاران) | مقدمه: گلیان (کامیاران)، روستای از توابع بخش مرکزی شهرستان کامیاران در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: گلیان (کامیاران) | این روستا در دهستان ژاورود قرار دارد و طبق آمار دهیاری و شورای اسلامی، جمعیت ان۲۸۶نفر (۸۰ خانوار) بوده‌است. روستای گلیان در ۴۵ کیلومتری شهرستان کامیاران و از توابع کامیاران، بخش مرکزی، دهستان ژاورود بعد از روستاهای شاهینی و پشاباد قرار گرفته و جمعیت آن حدود۲۸۶ نفر و دارای ۸۰ خانوار می‌باشد شغل اصلی مردم کشاورزی و دامداری است و بخاطر قرار گرفتن آن در منطقه‌ای معتدل کوهستانی، دارای چشمه‌های فراوان می‌باشد. | ## بخش 2: گلیان (کامیاران) | اهالی این روستا بیشتر باغ‌های گردو، زردالو و باغ سیب و گیلاس و انارهای با کیفیت هست، و نصف زمین‌های روستا دیم هست و مابقی آبی است که مردم به کشت گندم و جو نخود و توت فرهنگی و فلفل سبز و گوجه فرنگی مشغول هستند ولی به دلیل نبود بازاری مناسب در استان و عدم آسفالت جاده روستا عایدی آنچانی ندارند اکثر جوان‌های روستا به کار قنادی و سنگ کاری مشغول هستند. از سری امکاناتی که در روستا فراهم است می‌توان ۱: اب آشامیدنی سالم و دارای لوله‌کشی شبکه ای در روستا ۲: خط تلفن روستای ۳: آنتن دهی شبکه موبایل با اینترنت پر سرعت۴: گاز شهری ۵: خانه بهداشت ۶: مدرسه ابتدایی ۷:پارک کودک و … در روستان نام برد. | ## بخش 3: گلیان (کامیاران) | از سری کمبودهای روستا می‌توان به: ۱ عدم آسفالت جاده روستایی ۲: عدم اجرای طرح هادی در روستا ۳: نبود مدرسه راهنمایی که به این دلیل سالانه تعداد چشم‌گیری از دانش آموزان ترک تحصیل می‌کنند. | ## جمع‌بندی | ۴: نبود یک تعاونی روستای جهت خرید محصولات کشاورزی مردم آن منطقه که به دلیل این امر مردم باید به میدان بارهای کرمانشاه و سنندج روی بیاورند.
موضوع مقاله: مارنج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مارنج | مقدمه: مارنج، روستایی زیبا و دیدنی از توابع بخش موچش شهرستان کامیاران در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: مارنج | فاصلهٔ روستای مارنج تا بخش موچش یک کیلومتر است ، تا شهرستان کامیاران ۵۵ کیلومتر و تا شهرستان سنندج مرکز استان ۶۵ کیلومتر. پیشه اهالی روستای مارنج باغداری: گردو، زرد آلو، هلو و … و کشاورزی: گندم، نخود، عدس و … است. | ## بخش 2: مارنج | باتوجه به موقعیت جغرافیایی مناسب ، در سالهای گذشته فیلمسازان و عکاسان بسیاری در این روستای دیدنی پروژه هایشان را ثبت و ضبط کرده اند که این خود بیانگر پتانسل های بسیار بالای مارنج هم است . دانش آموزان مارنج ی تا پایه ششم ابتدایی در روستای خود درس می‌خوانند و برای مقاطع بالاتر به مدارس بخش موچش می‌روند. | ## بخش 3: مارنج | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان امیرآباد قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۰۵۵ نفر (۲۷۰خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: خامسان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خامسان | مقدمه: خامسان، روستایی از توابع دهستان سورسور بخش موچش شهرستان کامیاران در استان کردستان ایران است .خامسان یکی از قدیمی ترین روستاهای ایران است ، دارای تقریبا 3000 هکتار زمین کشاورزی مرغوب و چند هزار مرتع مرغوب می باشد.کی از قدیمی ترین قنات های ایران وکردستان در خامسان واقع شده است قلعه باستانی داخل روستا به اسم قه لا و کوهی سنگی در غرب روستا بنام قه لازه که احتمالا دژ نطامی بوده است اهمیت باستانی روستا را بالا می برد ، مردم فعلی روستا همگی مسلمان شافعی مذهب و با زبان کوردی سورانی شبیه به لهجه لیلاخی صحبت می کنند . | ## بخش 1: خامسان | خامسان مرکب از دوکلمه خام و سان می باشد سان به معنی سرزمین به احتمال زیاد سرزمین تولید لبنیات بوده و یا خال مسان (خال مستان ) به معنی داشتن خال های زیبا برچهره است ، بسیاری از مردم خامسان دارای موی بور ویا درکوردی کال می باشند و به نسبت جمعیت درمقایسه با محیط اطراف درصد بالایی است و بعید نیست سورسور به این معنی باشد . | ## بخش 2: خامسان | مردم خامسان مردمانی فوق العاده با استعداد تلاشگر آرام و متشخص و مهربان می باشند و یکی از روستاهای نخبه پرور کردستان است . | ## بخش 3: خامسان | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان سورسور قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۹۰۱ نفر (۴۵۶خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: نوین (سروآباد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نوین (سروآباد) | مقدمه: نوین (سروآباد)، روستایی از توابع بخش اورامان شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: نوین (سروآباد) | جمعیت این روستا در دهستان شالیار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۲۷ نفر (۱۷۹خانوار) بوده‌است. موقعیت جغرافیایی روستای نوین روستای نوین در منطقه هورامان استان کردستان شهرستان سروآباد در جنوب کوه‌های کوسالان و در کنار رودخانه سیروان و در همسایگی روستاهای سلین و کلجی واقع شده است. | ## بخش 2: نوین (سروآباد) | روستا میان دره ای قرار دارد که باغ ها و جنگل‌های سرسبز بلوط حاشیهٔ آن را فراگرفته است. روستا از نظر راه های ارتباطی دارای جاده شوشه ماشین رو است و هر گردشگری جهت بازدید و دیدن مناظر طبیعی و معماری زیبای روستا می تواند به روستا سفر نماید. | ## بخش 3: نوین (سروآباد) | به دلیل قرار گرفتن در فاصله بین شهرهای مریوان و پاوه شرایط سفر به این روستا در این سال ها آسان‌تر صورت می گیرد. | ## جمع‌بندی | یعنی در روزهایی که امکان تردد از جاده اورامان تخت ممکن نباشد با خیال راحت ( استفاده از ماشین شاسی بلند ) می توان مسیر پاوه را انتخاب نموده و به شهر دسترسی پیدا کرد.
موضوع مقاله: کلجی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلجی | مقدمه: کلجی (سروآباد)، روستایی از توابع بخش اورامان شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: کلجی | مردم این روستا بعد از اسلام از عربستان به این مکان مهاجرت کردند و در این نقطه آبادی تشکیل دادند و موجب تبلیغ دین اسلام در منطقه اورامان شدند. ییلاق مردم روستای کلجی تحت عنوان هه وار گۆڵی در بالا دست روستا واقع شده است که قدمتی برابر با خود روستا دارد و مردم کلجی از صد ها سال پیش در اواخر بهار تا اواخر پاییز به آنجا کوچ کرده و می‌کنند. | ## بخش 2: کلجی | از امکانات روستای کلجی می‌توان به لوله‌کشی آب روستایی، برق ، گاز ، تلفن ثابت ، سیستم انتقال فاضلاب ، مدرسه دوره ابتدایی ، مسجد و ساختمان دهیاری اشاره کرد. محصولات انگور، گردو، توت درختی، انار، بادام درختی، انجیر جمعیت این روستا در دهستان شالیار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۳۲ نفر (۸۰خانوار) بوده‌است. | ## بخش 3: کلجی | ## جمع‌بندی | جانوران و پرندگان بومی شغال، گرگ، روباه، خرگوش، گراز، پلنگ، خرس‌قهوه‌ای، بزکوهی، کفتار، سنجاب، کبک زلزله روستای کلجی در بیست و هشتم آبان ماه سال ١٣٩٦ ، زلزله‌ای به بزرگی ٤/٢ ریشتر روستای کلجی را لرزاند که خوشبختانه تلفات جانی در پی نداشت ولی اکثر خانه های روستا ترک برداشت.
موضوع مقاله: بلبر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بلبر | مقدمه: مردم جمعیت روستا در سال ۹۹ حدود ۶۵۰ نفر است بلبر، روستایی از توابع بخش اورامان شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: بلبر | جمعیت این روستا در دهستان شالیار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۴۴ نفر (۲۰۳خانوار) بوده‌است. مردم جمعیت روستا در سال ۹۹ حدود ۶۵۰ نفر است روستا این روستابا ارتفاع ۹۰۰متر ارتفاع از سطح دریا قرار دارد. رودخانه سیروان در کنار آن جاری است و تنها روستایی است که مناظرش طبیعی و بکر مانده‌است. | ## بخش 2: بلبر | این روستا علاوه بر سیروان دارای چشمه‌های فصلی موقتی هم به نام بلچمی هست که چشم هر بیننده ای را حیران می‌سازد وتنهاچشمه فورانی در ایران است که به طول ده متر فوران می‌کند. اما متأسفانه این چشمه‌ها را با ساخت چندین جای مصنوعی زشت کرده‌اند این روستا دارای سه ییلاق به نام‌های (ده ره ویان-شیره ده ره -عودالان) است. مردم روستا از نطر علمی وفرهنگی در سطح بالایی قرار دارند و بیشترین دانشجو را در منطقه دارا است. | ## بخش 3: بلبر | در ۷۰ کیلومتری مریوان و ۷ کیلومتری اورامان تخت است و هر ساله پذیرای گردشگران زیادی است. | ## جمع‌بندی | می‌توان از روستای اورامان پیاده به این روستا رفت و از مناظر و طبیعت زیبای آن لذت ببرید.
موضوع مقاله: بیساران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیساران | مقدمه: موقعیت جغرافیایی روستای بیساران روستای بیساران در تقریباً ۲۴ کیلومتری جاده سنندج - مریوان «دوآب» قرار گرفته‌است. | ## بخش 1: بیساران | روستای بیساران در فاصلهٔ ۸۵ کیلومتری جنوب غربی شهرستان سنندج و ۶۵ کیلومتری شهرستان مریوان و بر روی طول جغرافیایی ۳۹/۴۶ و عرض جغرافیایی ۱۱/۳۵ و در ارتفاع ۱۸۵۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است. روستای بیساران از جنوب به روستاهای ژان و پایگلان، از شمال به روستاهای خواشت ، سالیان، نجی، و سفید بن، از شرق به روستاهای هویه، سرهویه و از طرف غرب به روستاهای نسنار، هرسین و بوریدر محدود می‌گردد. جمعیت این روستا در دهستان بیساران قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲٬۱۳۰ نفر (۷۴۵خانوار) بوده‌است. | ## بخش 2: بیساران | آثار باستانی روستای بیساران قلعهٔ داسیران در فاصله ۲ کیلومتری قسمت غربی روستا که در سال ۱۳۵۳ به تأیید سازمان میراث فرهنگی رسیده‌است. مسجد باباشیخ بیساران درخت کهنسال در روستای بیساران دو درخت گردوی کهنسال وجود دارد که «وزی خواچکه» و «وزی حیاته» نامیده می‌شوند، و به ترتیب با شماره‌های ۵۸۵ و ۵۸۶ در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۹۸ به عنوان میراث طبیعی ارزشمند در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌اند.خبرگزاری کُردپرس: ۸ درخت کهنسال در کُردستان ثبت ملی شد، نوشته‌شده در ۲۸ دی ١٣۹۹؛ بازدید در ۲۸ دی ۱۳۹۹. * بیساران روستایی سرسبز و خرم در ۸۵ کیلومتری جنوب غربی شهرستان سنندج و ۶۵ کیلومتری شهرستان مریوان در ارتفاع ۸۵۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است. | ## بخش 3: بیساران | بیساران از جنوب به روستاهای ژان و پایگلان از شمال به روستاهای سالیان، نجی، و سفیدبن از شرق به روستا‌های شیان، هویه و سرهویه و از غرب به روستاهای نسنار، هرسین و بوریدر محدود می‌شود. | ## جمع‌بندی | روستایی بکر در دل کوه‌های مرتفعی همچون شه‌نشین، میرویس، کوری‌ مه‌ریم، کوری هه‌وریشان که کوه‌های آن تا اواخر فصل بهار و در سال‌های دورتر تا اوایل مردادماه برف به دامن دارند.
موضوع مقاله: یوژنان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یوژنان | مقدمه: قدمت و تاریخ وِژَنان بر اساس صحبت‌هایی که مردم روستا، از بزرگان و ریش سفیدان خود نقل کرده‌اند، حداکثر به ۳۰۰ تا ۳۵۰ سال پیش بازمیگردد. | ## بخش 1: یوژنان | لهجه روستای وِژَنان، اردلانی می‌باشد، که این ویژگی،وِژَنان را در میان دیگر روستاهای همجوار و منطقه متمایز کرده‌است. وجهه تسمیه ریشه نام وِژَنان از واژه وِژَن و پسوند «ان» (نشانه جمع) تشکیل می‌شود. | ## بخش 2: یوژنان | چون در گذشته کوه‌های اطراف این روستا پوشیده از گونه درختی ون بوده‌است، واژه وِژَنان را برای این مکان انتخاب نموده‌اند. موقعیت این روستا در بین شهرهای سنندج، سروآباد و کامیاران قرار گرفته‌است، که بر اساس تقسیمات کشوری، در منطقه ژاورود غربی، جزء شهرستان سروآباد می‌باشد. | ## بخش 3: یوژنان | روستای «وِژَنان» در فاصله ۳۵ کیلومتری جنوب شرق سروآباد و ۸۵ کیلومتری جنوب غرب سنندج واقع شده‌است. روستاهای همجوار _از شمال و شمال شرق با روستاهای «نسنار» و «ژان» _از غرب با روستای «چشمیدر» _از جنوب و جنوب شرق با روستاهای «آریان»، «ژنین» و «پایگلان» همجوار است. | ## جمع‌بندی | جمعیت این روستا در دهستان بیساران قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۱۴ نفر (۴۷خانوار) بوده‌است.
موضوع مقاله: ژنین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ژنین | مقدمه: اما بنا به خاطر دلایلی چون قرار داشتن در منطقه کوهستانی و دور بودن از جاده‌های اصلی بین شهری از توسعه و رقابت با شهرهای استان عقب مانده‌است. | ## بخش 1: ژنین | قدمت این منطقه با اسناد و مدارک کشف شده به حدود ۶۵۰۰ سال پیش میرسد و شواهدی از صنعت شیشه و فلزی هم به چشم می‌خورد.(طبق بررسی زمین شناسان و باستان شناسان در سال ۱۴۰۰. جاده این روستا از مسیر دوآب کاملاً آسفالت و از مسیر تفین به کامیاران به طول ده کیلومتر خاکی و بقیه آسفالت می‌باشد. مسیرهای منتهی به روستا: ۱- سنندج ژنین حدوداً ۹۶ کیلومتر ۲- مریوان ژنین حدوداً ۷۶ کیلومتر. | ## بخش 2: ژنین | جغرافیا شکل خانه‌ها و فضاهای درونی آن، براساس نوع فعالیت و میزان درآمد اقتصادی مردم شکل گرفته‌است. در چندین سال اخیر ساخت ساز خانه در روستای ژنین به صورت چشمگیری افزایش یافته‌است. که کاربرد غذایی، دارویی و صنعتی دارند و کاسنی و انواع درختان بلوط، کیکم، ارژن، بنه (تایله)، ون، زالزالک (بلچی)، گلابی و گردو. | ## بخش 3: ژنین | زبان و دین مردم روستای ژنین به زبان‌هورامی سخن می‌گویند، پیرو دین اسلام و مسلمان و پیرو مذهب تسنن (شافعی مذهب) هستند. | ## جمع‌بندی | اقتصاد این روستا دارای بیش از ۲۳۵ هکتار مزارع آبی و ۷۰ هکتار دیم می‌باشد و با توجه به این مقدار مزارع اکثر مردم به کار باغداری و کشاورزی و عده کمی به دامداری و زنبور عسل مشغولند.
موضوع مقاله: سرومال | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سرومال | مقدمه: سرومال، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است جمعیت این روستا در دهستان ژریژه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۰۷ نفر (۵۷خانوار) بوده‌است. | ## بخش 1: سرومال | این روستا حدود سال 900 شمسی بنیاد نهاده شده است، این روستا در زمان‌های قدیم در یک مکان دیگر قرار داشته‌است و به گفته مردمان محلی به دلیل بیماری ای که مسری بوده و قربانیان زیادی گرفته؛ مردم مجبور به ترک محل زندگی خود شده و روستای فعلی را بنیاد نهاده‌اند. بیشتر خانه‌های روستای فعلی را شخصی به نام استادفیض الله رحیمی که معمار تجربی بوده‌است ساخته است. | ## بخش 2: سرومال | مردم این روستا در زمین‌هایی که حدود یک کیلومتر با روستا فاصله دارد مشغول کشاورزی می‌باشند. این زمین‌ها دارای نام‌های مخصوصی هستند مانند: تالنگا، ویکش، لامر، هویا، دره ره حمه ته، توه نه سیاوی، هه رره سیاوی، خره گوره، چناران، هاجیالی، داره مریا، نرس، سرچال، هانه سیاوله، ته پوله، وه ر ته پوله، هانه مه فه ر، حه شا واردی، دشته قولی چاله وجنا و... | ## بخش 3: سرومال | ## جمع‌بندی | اغلب آن‌ها در معادن استخراج سنگ ساختمانی و سنگ شکن و فعالیت‌های مرتبط با راهسازی به ویژه کارخانه آسفالت مشغول فعالیت هستند.
موضوع مقاله: درکی (سروآباد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درکی (سروآباد) | مقدمه: درکی (سروآباد)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است. | ## بخش 1: درکی (سروآباد) | جمعیت این روستا در دهستان کوسالان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۶۴۳ نفر (۳۴۳خانوار) بوده‌است. وضعیت جفرافیایی و آب و هوا قرار گرفتن روستا در داخل رشته کوه زاگرس باعث شده است که در فصل بهار و تابستان هوای خنک و مطبوعی داشته باشد هرچند که در فصل های سرد سال دارای بارش های عمدتا به صورت برف و بیشتر از میانگین استان کردستان را دارا است. | ## بخش 2: درکی (سروآباد) | وجود قله های با ارتفاع بیشتر از 2800 متر در اطراف روستا مانند کوه عودالان و کوه دالانی این روستا را به یکی ازجاذبه های کوهنوردی در سطح استان تبدیل نموده است (ایرانی و همکاران، 1396). اهمیت تاریخی و استراتژیکی روستای درکی عبدالله بن عبدالعزیز شیدای مردوخی در کتاب سلاطین هورامان اشاره می کند که بسیاری از سلاطین هورامان از جمله عباسقلی سلطان، حسن سان و برزون بیگ این روستا را به عنوان مرکز حکمرانی و یا محل ییلاقی خویش قرار داده اند. | ## بخش 3: درکی (سروآباد) | ## جمع‌بندی | همچنین در زمان جنگ تحمیلی ایران با عراق یه علت قرار گرفتن روستا در نقطه صفر مرزی اهمیت سوق الجیشی زیادی در این مدت پیدا نموده بود که به همین دلیل در طول هشت سال جنگ این روستا در زیر شدیدترین حملات هواپیما و توپ های دوربرد رژیم عراق می گرفت.
موضوع مقاله: ولاشجرد (تویسرکان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ولاشجرد (تویسرکان) | مقدمه: ولاشجرد (تویسرکان)، روستایی از توابع بخش قلقل‌رود شهرستان تویسرکان در استان همدان ایران است. | ## بخش 1: ولاشجرد (تویسرکان) | ولاشجرد که قبلا مرکز پادشاهی بلاش اول، دوم و سوم بوده است در گذشته بلاشگرد بوده و در حال حاضر ولاشجرد است.(جِردمعرّب گِرد از پسوندهای پهلوی برای نام گذاری مکان ها و شهرهااست) میزان قدمت روستا بالاتر از 6500 سال می‌باشد. وجود مزار گبریها در شرق این روستا، نمایانگر قدمت این روستا قبل از میلاد مسیح می‌باشد. وجود تپه نقاره‌ خانه از آثار تاریخی مهمی می‌باشد که در زمان کریم‌خان‌زند قلعه مهرعلی‌خان تکلو که همان ولاشجرد می‌باشد را به توپ بسته است. | ## بخش 2: ولاشجرد (تویسرکان) | امروزه از قلعه مهرعلی خان که رفته‌رفته تخریب گردیده دیگر به جز چند خانه قدیمی باقی نمانده است. این روستا دارای 4 مسجد می‌باشد که در هر محل (محله حسنی، نظری، فریدونی و نادری) به طور جداگانه قرار گرفته‌اند. در شعر زیر به برخی از مطالب فوق اشاره شده است که حاکی توجه شاعران به این بخش از کشور است: دارالامان و خانه ایمان ولاشجرد فصل گل از شکوه تو حیران ولاشجرد همچون زمردی به نظر از فراز کوه داری به دور خود گل و ریحان،ولاشجرد دلچسب باشد آب و هوایت به هر فصلی هامون و کوه و باغ تو الوان ولاشجرد در کوچه های تو هر دم صبا نماید سیر خفته میان باغ و گلستان،ولاشجرد داری بقاع متبرک،حسینیه،مسجد زیباتر از تبسم باران،ولاشجرد اهل تو ساعی اند و شجاع و خداباور هر صعب و سخت پیش تو آسان ولاشجرد پرورده ای شهید به دامان خود بسیار زان رو خوشی همیشه چو بستان ولاشجرد بانی تو شهی است که نامش "پلاش" بود سلطان نشین کشور ایران ولاشجرد انگور داری و دوشاب و گردو و بادام خوشحال و شاد از سفر به تو،مهمان ولاشجرد "نقاره خانه" تپه تاریخی تو است کو "مهرعلی" و قلعه آن خان ولاشجرد؟ | ## بخش 3: ولاشجرد (تویسرکان) | جمعیت این روستا در دهستان میان رود قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۹۳۴ نفر (۲۸۸ خانوار) بوده‌است. | ## جمع‌بندی | و این در حالی است که بالغ بر چند هزار نفر از اهالی این روستا در خارج از ولاشجرد به صورت مهاجر زندگی می کنند که این مهاجرت طی یک قرن اخیر صورت گرفته است.
موضوع مقاله: امام‌زاده زید | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امام‌زاده زید | مقدمه: امامزاده زید یا شاه‌زید، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان تویسرکان در استان همدان ایران است. | ## بخش 1: امام‌زاده زید | این روستا در ۱ کیلومتری جنوب شهر تویسرکان قرار گرفته‌است و علت نامگذاری آن به دلیل وجود امام زاده‌ای است که در آن مدفون می‌باشد که شجره آن به امام حسن مجتبی بر می‌گردد. قلعه‌ای تاریخی در جنوب این روستا به نام قلعه حاج سلیم با قدمتی بالغ بر دویست سال وجود دارد. | ## بخش 2: امام‌زاده زید | این اثر تاریخی در سال‌های اخیر به دلیل بی‌توجهی مسئولین و شرایط اقلیمی به شدت مورد تخریب قرار گرفته‌ است. مقابل این قلعه قناتی به نام (دِرِه قَلعَه) وجود دارد که در سال‌ های اخیر به علت کمبود بارندگی و برداشت بیش از حد از سفره‌ های آب زیر زمینی در معرض نابودی است. | ## بخش 3: امام‌زاده زید | در طول جنگ تحمیلی این روستا شهدایی همچون خلیل احمدیان ،بخشعلی فلاحپور، غلامحسن عزیزی، سید مقصود میرجمالی، علی عباس مالمیر، جعفر مالمیر، رضا مالمیر، رحمانعلی حاج عزیزی، جلال خادمی و عباس مالمیر تقدیم نموده است. | ## جمع‌بندی | جمعیت این منطقه در دهستان حیقوق نبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۳۴۴ نفر بوده‌است.
موضوع مقاله: قلعه استیجان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه استیجان | مقدمه: قلعه استیجان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان تویسرکان در استان همدان ایران است. | ## بخش 1: قلعه استیجان | نام این روستا برگرفته از نام یکی از قلعه های قدیمی بوده که در زمان صفویه در اختیار مرحوم ساروخان چلبی حاکم همدان و مالک روستاهای تویسرکان بوده است و قلعه دیگر مرحوم ساروخان در روستای اشتران واقع است. جمعیت این روستا در دهستان خرم‌رود قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۶۱ نفر (۷۶ خانوار) بوده‌است. | ## بخش 2: قلعه استیجان | روستای قلعه آستیجان برخورداراز مکان‌های دیدنی خانه‌های قدیمی و تاریخی و مکان زیارتی پیرسرچشمه و طبیعتی بکر و چشم‌انداز زیبا ووسیع باغ‌های گردو در مزارع گردکان و لپان و پستیان و منطقه معروف به ششدانگی وبیشه زارها در کنار رودخانه خرم رود در فصل بهار بسیار زیبا و دیدنی است. زبان مردم این روستا زبان فارسی پهلوی است.قدمت این روستا برابر با کهن‌ترین نقاط همدان وتویسرکان از زمان مادها می‌باشد و در مسیر جاده مشهور شاهی که از کوه الوند و از مجاور کتیبه‌های باستانی وتاریخی گنجنامه عبور می‌کرده و ادامه آن به سمت غرب کرمانشاه امروزی بوده‌است قراردارد. | ## بخش 3: قلعه استیجان | بنابرپاره ای شواهد ومستندات درقدیم هرازگاه خانواده ویاطایفه ای ازنقاط دورونزدیک که در حال عبورازاین مسیربوده انددراین روستا قصد سکونت نموده و با پذیرش صمیمانه مردم این روستا سکونت دایمی گزیده‌اند. از ریش سفیدان و بزرگان نقل شده که در ایام گذشته درگیری های بسیاری بین طوایف این روستا به وجود امده است که همین امر باعث شده تا طوایفی از این روستا به روستاهای شهرستانه و دره مرادبیگ (همدان) مهاجرت کنند باتوجه به مختصراطلاعات مذکور، جاذبه‌های طبیعی ، شرایط ییلاقی بودن و نیز ترمیم جاده و گردنه گنجنامه و تغییر آن از حالت قبلی به جاده آسفالته و سد در دست احداث خرمرود که با پیشرفت خوبی در حال ساخت است. | ## جمع‌بندی | منطقه خرمرود و از جمله قلعه آستیجان در انتظار آینده خوبی به لحاظ گردشگری می‌باشد.
موضوع مقاله: اشتران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اشتران | مقدمه: منطقه خرم‌رود، دشت‌ها و آبادی‌های پیرامون رودخانه خرم‌رود است که از دامنه رشته کوه الوند تا دشت اسدآباد کشیده شده‌است. | ## بخش 1: اشتران | تاریخچه روستای اشتران در دوره صفویه جزو قلمرو ساروخان چلبی (معروف به ساروخان قورچی باشی)، حاکم همدان و فرمانده کل قوای شاه صفی دوم (معروف به شاه سلیمان صفوی) بوده است. اجداد ساروخان از تبار شاه یوسف قراقویونلو بوده که تویسرکان را (که توسط مغولان تخریب شده بود) بعد از پایان دادن به دولت مغول، آباد و تجدید بنا کرد. علت نامگذاری روستای اشتران قبل از اینکه مسکونی شود، جایگاه شتر و اسب های کاروان های تجاری و بازرگانی بوده و قلعه ساروخان استفاده نظامی داشته است؛ به همین دلیل نام این روستا را اشتران نهادند. | ## بخش 2: اشتران | ساروخان مالک روستاهای تویسرکان و در خرم‌رود مزرعه بزرگی داشته که محدوده آن، از کوه الوند تا کوه خانگرمز بوده است و مرکزش روستای سیستانه امروزی بوده است؛ و به همین ترتیب نوادگان وی در روستای سیستانه ساکن شدند. اهمیت تاریخی منطقه خرم‌رود یکی از راه‌های فرعی و متصل به جاده ابریشم بوده که در انتهای این راه، بازرگانان مجبور بوده‌اند به منظور عبور از معبر صعب العبور رشته کوه الوند، در مکان امروزی اشتران باراندازی کنند و پس از استراحت و تجدید قوا، از چهار پایان مختص حمل بار در کوهستان استفاده کنند و این مکان همواره مانند پایانه‌های امروزی، محل باراندازی و بارگذاری شتران بوده‌است. اسناد و مدارکی که در دست است و یک سنگ نوشته به زبان کوفی که در محل مسجد جامع روستا قرار دارد، گواه قدمت این روستاست. | ## بخش 3: اشتران | موقعیت اشتران در فاصله ۳۸ کیلومتری جنوب غربی شهر همدان و ۲۱ کیلومتری شمال غربی شهر تویسرکان واقع گردیده‌ است. از شمال و شمال شرقی با رشته کوه‌های الوند و از غرب با قله خانگرمز محصور شده‌ است. | ## جمع‌بندی | جمیعت این روستا در دهستان خرم‌رود قرار دارد و براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)، جمعیت آن ۱۰۷۴ نفر و ۳۶۲ خانوار بوده است.
موضوع مقاله: باباپیرعلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # باباپیرعلی | مقدمه: این روستا از دیرباز محل سکونت جمعیتی از طوایف لُر بوده و خاندان‌های شناخته‌شده‌ای مانند تیموری‌ها در آن زندگی می‌کنند. | ## بخش 1: باباپیرعلی | مردم‌شناسی جمعیت و سکونت ین روستا در دهستان کرزان رود قرار دارد و براساس اطلاعات سرشماری جمعیت خانوارهای روستایی سال ۱۳۹۵ دارای ۲۲۰ خانوار و ۶۰۶ نفر جمعیت می‌باشد. نسل‌های قدیم روستای باباپیرعلی به زندگی کشاورزی، باغداری و دامداری مشغول بوده‌اند و این سنت همچنان در میان ساکنان پابرجاست. خانواده‌های اصلی روستا، از جمله تیموری‌ها، نقش مهمی در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی محلی ایفا می‌کنند. گویش ساکنان روستای باباپیرعلی عمدتاً به گویش لری ثلاثی صحبت می‌کنند، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی جنوب غربی که به گروه زبان‌های هندوایرانی تعلق دارد. | ## بخش 2: باباپیرعلی | واژگان محلی و ایلی: شامل کلمات خاص کشاورزی، دامداری و اصطلاحات مربوط به طبیعت است که با فارسی معیار تفاوت دارند و بسیاری از آن‌ها ریشه تاریخی و کهن دارند. تلفظ و آهنگ گفتار: لری ثلاثی ریتم و آهنگ خاصی دارد که کشیده و موسیقایی است و برخی صداها مانند «گ»، «ق» و «ر» با لهجه‌ای نرم‌تر یا کشیده‌تر تلفظ می‌شوند. صرف افعال و ساختار جملات: ترتیب جملات شبیه فارسی است، اما پسوندها و افعال کمکی گاهی متفاوت هستند. به عنوان مثال، «من می‌روم» در لری ثلاثی ممکن است به صورت «من مرم» یا «من دارم مرم» بیان شود. | ## بخش 3: باباپیرعلی | تأثیرات منطقه‌ای: به دلیل مهاجرت‌ها و سکونت نسل‌های ایل در استان همدان، گویش با واژگان محلی فارسی و بعضاً کردی تلفیق شده است، هرچند واژگان سنتی و اصیل هنوز در میان سالمندان حفظ شده است. در روستای باباپیرعلی نیز چرخ‌های اقتصاد روستا را کشاورزی و نیز اندکی دامپروری می‌چرخاند اما به تازگی اقداماتی برای تغیر این تک محصولی انجام شده مانند گشت گل محمدی کشت زعفران و اقدامات کارگاهی و تولیدی. | ## جمع‌بندی | آب و هوای روستا در ایام بهار و تابستان بسیار مطبوع و در ایام زمستان سرد و خشک می‌باشد.