موضوع مقاله: حقوق زنان در افغانستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حقوق زنان در افغانستان | مقدمه: اگرچه این حقوق و آزادی‌های مدنی و شخصی از در دهه ۱۹۹۰ توسط حاکمان موقت مختلف به ویژه در دوران حکومت طالبان از آنها سلب شد. | ## بخش 1: حقوق زنان در افغانستان | از زمان شکست رژیم طالبان در اواخر سال ۲۰۰۱، حقوق زنان به تدریج تحت جمهوری اسلامی افغانستان بهبود یافت و زنان دوباره به صورت قانونی تحت قانون اساسی سال ۲۰۰۴، که تا حد زیادی از نسخهٔ سال ۱۹۶۴ الهام گرفته‌شده بود، با مردان برابر اعلام شدند. با وجود تلاش‌های جنبش زنان در افغانستان، و کمک‌های جامعه بین‌المللی برای بهبود وضعیت، این روند بسیار آرام پیش می‌رود و حتی امروزه میزان خشونت علیه زنان در افغانستان بسیار بالا است، که همچنان باعث نگرانی بین‌المللی می‌شود. در پی هجوم طالبان و سقوط جمهوری اسلامی افغانستان در اوت ۲۰۲۱، نگرانی‌ها در مورد آیندهٔ زنان در این کشور افزایش یافت. ۱۹۳۹؛ زنان به‌طور سنتی در کشور کار بافندگی انجام می‌دهند جمعیت افغانستان تقریباً ۳۴ میلیون نفر است. حدود ۲۲ درصد مردم افغانستان شهرنشین هستند و ۷۸ درصد باقیمانده در مناطق روستایی زندگی می‌کنند. تاریخچه امان‌الله خان برخی از حاکمان افغانستان تلاش کرده‌اند آزادی زنان را افزایش دهند. با این حال، تعدادی از رهبران توانستند تغییرات قابل توجهی را به صورت موقتی ایجاد کنند. اولین آنها پادشاه امان‌الله بود که از ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۹ حکومت کرد و برخی از تغییرات قابل توجه را در تلاش برای یکپارچه‌سازی و نوگرایی کشور انجام داد. او شروع به ترویج آزادی زنان در حوزه عمومی کرد تا کنترل خانواده‌های مردسالار بر زنان را کاهش دهد. وی در کنار تشویق خانواده‌ها برای فرستادن دختران خود به مدرسه، رونمایی از زنان را تشویق و آنها را ترغیب کرد تا سبک لباس پوشیدن غربی‌تری را در پیش بگیرند. در سال ۱۹۲۱، او قانونی را وضع کرد که ازدواج اجباری، ازدواج کودکان و عروس‌فروشی را لغو کرد، و محدودیت‌هایی را برای تعدد زوجات، یک روش معمول در بین خانوارهای منطقه‌ایِ افغانستان، ایجاد کرد. او با حضور در کنار همسرش، حجاب خود را در ملاء عام برداشته و نمونه‌ای برای زنان دیگر شد که از او الگو گرفتند. او تنها زنی بود که در فهرست حاکمان افغانستان ظاهر شد و به عنوان یکی از اولین و قدرتمندترین فعالان زن افغان و مسلمان شناخته می‌شود. این اصلاحات اجتماعی و حمایت از زنان منجر به اعتراض‌هایی شد که در نهایت به سقوط سلطنت امان‌الله در سال ۱۹۲۹ انجامید. یکی از اهداف او این بود که از سنت فوق‌العاده محافظه کارانه و اسلام گرایانه در برخورد با زنان به عنوان شهروندان درجه دو خارج شود. در اوت ۱۹۵۹، در دومین روز جشن حکومتی، ملکه حمیرا بیگم، شهبانو بلقیس و در کنار داوود خان و همسرش زینب خاتون در مراسم رژه ارتش بدون حجاب و با روی باز ظاهر شدند. گروهی از روحانیون اسلامی نامه اعتراض‌آمیزی را به نخست‌وزیر داوود خان ارسال کردند و خواستار احترام به سخنان شریعت شدند. | ## بخش 2: حقوق زنان در افغانستان | نخست‌وزیر با دعوت آنها به پایتخت و ارائه مدرکی به آنها مبنی بر اینکه کتاب مقدس در واقع چادری را می‌طلبد، پاسخ داد. روحانیون نتوانستند چنین پاسخی را قبول کنند، اما داوود خان اعلام کرد که اعضای زن خانوادهٔ سلطنتی دیگر حجاب به‌سر نخواهند کرد، زیرا قوانین اسلامی چنین چیزی را الزامی نکرده‌است. در حالی که چادری هرگز ممنوع نشد، ملکه و همسر نخست‌وزیر نمونه‌ای برای زنان و دختران مقامات دولتی و دیگر زنان شهری از طبقه بالا و طبقه متوسط شدند. تعداد کمی از زنان توانستند به عنوان دانشمند، معلم، پزشک و کارمند دولتی مشاغل خود را حفظ کنند و از آزادی قابل توجهی با فرصت‌های آموزشی قابل توجه برخوردار بودند. قانون اساسی ۱۹۶۴ حقوق مساوی از جمله حق رای عمومی و حق نامزدی را برای زنان قائل شد. شورای زنان افغانستان شورای زنان افغانستان سازمانی زیر نظر جمهوری دموکراتیک افغانستان (۱۹۷۸–۱۹۸۷) و جمهوری افغانستان (بین ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۲) بود. در مبارزه با بیسوادی به زنان در افغانستان خدمات اجتماعی ارائه می‌دهد و آموزش‌های حرفه ای را در زمینه‌های منشیگری، آرایشگری و تولیدی ارائه می‌کرد. بسیاری از قربانی شدن این شورا در طول مذاکرات آشتی ملی خبر دادند که در سال ۱۹۸۷ آغاز شد. ادعا می‌شود که در سال ۱۹۹۱ حدود هفت هزار زن در مؤسسه آموزش عالی و ۲۳۰ هزار دختر در مدارس سراسر افغانستان مشغول به تحصیل بودند. دوران مجاهدین و طالبان قرن ۲۱ بر اساس قانونی که در تاریخ ۲ آوریل ۲۰۰۹ میلادی، به امضاء حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان رسید، زنان شیعه‌مذهب موظفند، در هر زمان نیازهای جنسی شوهرشان را برآورده کنند. این قانون خشم مدافعان حقوق زنان را برانگیخت.دولت افغانستان حقوق زنان شیعه را محدودتر کرد (دویچه وله فارسی) حقوق زنان پس از سقوط جمهوریت در افغانستان: ۱۴۰۰، پس از تسلط طالبان در افغانستان وضعیت حقوق بشر در مجموع و وضعیت زنان به صورت خاص دگرگون شد. طالبان که خود یک گروه رادیکالیزم اسلامی است به شدت با حضور زنان در ادارات حکومتی و اجتماعات مخالف است این گروه تندرو که پس از فرار رئیس‌جمهور اشرف غنی کابل را تصرف کردند در اولین اقدام شان وزارت زنان را منحل و آن را به وزارت امر به معروف و نهی از منکر تبدیل کرد، دیری نگذشته بود که فرمان رهبر این گروه تندرو علیه زنان صادر شد که در آن از حجاب اجباری برای زنان خبر می‌داد که در صورت عدم رعایت این فرمان از سوی زنان، زنان و بعد تر مرد بزرگ‌تر خانواده مجازات خواهند شد. قوانین سخت گیرانه طالبان علیه زنان باعث شد که زنان را از حقوق ابتدائی و انسانی شان محروم شوند، دختران دیگر نمی‌توانند به مکتب بروند، زنان از حق کار در کنار مردان محروم شدند و حضور زنان در اجتماع کم رنگ شد زنان شجاع افغانستان بارها به جاده‌ها برآمدند و شعار آزادی، تحصیل و کار را دادند. ولی هر بار از طرف تفنگ بدستان طالبان سرکوب، شکنجه، تحقیر و به زندان فرستاده شدند، و اعتراف‌های اجباری از زنان در زندان گرفته شد در واقع زنان در افغانستان از سوی طالبان به گروگان گرفته شده‌اند، چنانچه هر تلاش گروه طالبان که برای به رسمیت شناخته شدن حکومت استبدادی قومی، و مذهبی آنان از سوی جامعه جهانی به ناکامی می‌انجامد، طالبان با فرمان تازه ای محدودیت بیشتری بر زنان وضع می‌کنند. زنان تنها ای که خود نان آور خانواده هستند با وضع قوانین سخت گیرانه طالبان علیه زنان که حق بیرون رفتن زنان تنها را منع قرار داده‌است با چالش جدی تری مواجه شده‌اند. فقر و بیکاری از یک طرف قیودات سخت گیرانه و غیرانسانی طالبان از سوی دیگر عوامل است که زنان را عملاً به انزوا کشانده. در حال حاضر هیچ زنی در کابینه حکومت طالبان، ادارات حکومتی و در اجتماعات در سراسر افغانستان وجود ندارد، در واقع نیم از پیکر جامعه افغانستان از صحنه حذف شده‌است. | ## بخش 3: حقوق زنان در افغانستان | از آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها خبری نیست خبرنگاران محدود زن که در رسانه‌ها باقی ماندن مجبور کردن که در رسانه‌های تصویری با ماسک ظاهر شوند. طالبان هر انتقادی علیه خودشان را جرم تلقی کرده و هر منتقد را سرکوب، تحقیر، شکنجه و به زندان فرستاده‌اند. جامعه جهانی از وضعیت نابه هنجار و غیرانسانی که زنان افغانستان با آن دست و پنجه نرم می‌کند هیچ اقدام کار عملی نکرده‌است و تنها با اظهار تأسف از چالش‌های زنان با آنان رو برو اند بسنده کرده‌است. در جامعه که فقر بیکاری بیداد می‌کند، امنیت روانی از جامعه به هم ریخته و امید به آینده به صفر تقرب کرده دختران که از تحصیل بازمانده است و زنان که دست شان از کار گرفته شده‌است اولین قربانیان این وضعیت است. طالبان که یک گروه ایدئولوژیک است، و به ارزش‌های حقوق بشری وقعه نمی‌گذارد، پس از به قدرت رسیدن، کمسیون حقوق بشر افغانستان را لغو کرد و با قانونی ساختن تبعیض علیه زنان عملاً مشارکت زنان را در اجتماع مسدود ساخته. گروه حاکم خود کامه و اقتدارگرا که فاقد مشروعیت داخلی و بین‌المللی است و از راه زور به قدرت رسیده با نگاه تنگ نظرانه اش نسبت به زنان، اقلیت‌های قومی و مذهبی و زندگی آنها را به مشکل مواجه ساخته در حکومت طالبان تنها کسانی راه می‌یابند که تفکر و ایدئولوژی طالبان را بازتاب دهد. با تحولات جدید در جهان به خصوص جنگ اکراین، جامعه جهانی سرنوشت مردم فقر زده افغانستان را به دست رادیکالیزم گروه سپرده‌است که ۲۵ سال در جنگ و خشونت خو گرفته‌اند و با صلح و هم دیگرپذیری و حقوق شهروندی بیگانه است. گروه که در اثر توطئه در افغانستان حاکم شد به هیچ اصول شهروندی و حقوق بشری پابند نیست این گروه فاقد مشروعیت هر از گاهی فرامین و دستورات جدید را برای محدودیت حقوق شهروندی و حق دسترسی به اطلاعات به اجرا می‌گذارد این گروه به صلح و احترام گذاشتن به حقوق اتباع باورمند نیست، صلح همدیگرپذیری نه بلکه تسلیم شدن بدون قید شرط مخالفان شان می‌پندارد و به هیچ وجه برافراندوم و انتخابات تن نمی‌دهد. یک سال قبل که جمهوریت در افغانستان حاکم بود مشارکت زنان در تمام سطوح دولتداری، پارلمان، قضا، سیاست، اقتصاد، اجتماع، آموزش، صحت و سایر بخش‌ها نمونه‌های بارز از گام برداشتن افغانستان به جلو به حساب می‌آمد و حفظ این دست‌آوردها و حضور زنان در مذاکرات صلح با گروه طالبان در قطر نماینده‌های زن نیز طرف مذاکره کننده بودند و در مورد حقوق بشر، حقوق زنان و حفظ دست‌آوردهای ۲۰ سال اخیر با طالبان در چانه زنی بودند. اما یک سال پس از سقوط جمهوریت توسط طالبان زنان این کشور از کوچک‌ترین و ابتدایی‌ترین حقوق اولیه زندگی یعنی حق کار و حق آموزش محروم شدن زنان که در سطوح اجتماع حضور داشتند از وظیفه سبک دوش شدن و خانه نشین شدند، اما نه سخنی از حفاظت حقوق زنان افغانستان است و نه شاهد مشارکت زنان در ساختار حکومتداری در سطوح مختلف جامعه هستیم گروه تاریک اندیش طالبان صلح را به سخره گرفته‌اند و زنان افغانستان از دسترسی به ابتدایی‌ترین حقوق شان نیز محروم شده‌اند. فقر و تنگ دستی خانواده‌ها را مجبور ساخته‌است تا دست به فروش فرزندان شان بزنند، فقر و بیکاری در حال گسترش است و طالبان هیچ برنامه و راهکار برای کاهش فقر نداشته و ندارد. طالبان تسلط یک سالگی شان را به افغانستان در حال جشن می‌گیرند که بالاتر از ۷۰٪ مردم در خط فقر به سر می‌برند و بسیاری از خانواده‌ها برای سیر کردن کدام فرزندش تصمیم سختی باید بگیرند تا یکی از فرزندش فروخته شود تا شکم بقیه سیر شود در این میان دختران زودتر به فروش می‌رود و ازدواج‌های قبل از وقت بیشتر از پیش رونق گرفته‌است. رسانه‌ها دیگر نمی‌توانند مانند گذشته آزادانه گزارش دهند و هر از گاهی مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرند و دسترسی به اطلاعات محدود شده‌است. گزارش تازه سازمان گزارشگران بدون مرز نشان می‌دهد که تا قبل از ۱۵ اوت سال ۲۰۲۱ افغانستان دارای ۵۴۷ رسانه بود اما از این میان ۲۱۹ رسانه طی یک سال اخیر تعطیل شده‌اند. به گفتهٔ این سازمان در مجموع هفت هزار و ۹۸ روزنامه‌نگار دیگر کار نمی‌کنند که ۵۴٬۵۲ درصد از این روزنامه نگاران مرد هستند. | ## جمع‌بندی | به گفته این سازمان زنان روزنامه‌نگار از این وضعیت بیشتر متأثر شده‌اند و ۷۶٬۱۹ درصد آنها شغل خود را از دست داده‌اند.