موضوع مقاله: زبان کاتالان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان کاتالان | مقدمه: کاتالان از زبان‌های رومی غربی است که زبان رسمی کشور آندورا و یکی از زبان‌های رسمی در سه بخش خودمختار کاتالونیا، والنسیا و جزایر بالئاری در شمال کشور اسپانیا به‌شمار می‌رود. | ## بخش 1: زبان کاتالان | کاتالان همچنین در دپارتمان پیرنه-اورینتال فرانسه و دو منطقه لا فرانژا در آراگون و کارچه در مورسیا در شرق اسپانیا گفتگو می‌شود. این زبان در قرن نوزدهم میلادی شاهد یک احیای ادبی بود که در اوایل دهه ۱۹۰۰ به اوج خود رسید. یکی که بر پایه کاتالان مرکزی (گویش بارسلونا) است و سازمان پژوهش‌های کاتالان در کاتالونیا آن را تنظیم می‌کند و دیگری که بر پایه گویش والنسیایی (گویش والنسیا) است و آکادمی زبان والنسیایی آن را تنظیم می‌کنند نام واژه کاتالان برگرفته از واژه کاتالونیا، نام منطقه‌ای که زبان در آن گفتگو می‌شود، است. نام کاتالان (català) در گویش‌های شرقی این زبان به صورت کَتَلا و در گویش‌های غربی به صورت کاتالا است. در بخش خودمختار والنسیا و کارچه به این زبان والنسیایی (valencià) گفته می‌شود؛ بنابراین، نام «والنسیایی» اگرچه اغلب برای ارجاع به گویش‌های والنسیا و کارچه استفاده می‌شود، اما توسط والنسیایی‌ها به عنوان یک نام برای کل زبان و هم‌معنی با کاتالان استفاده می‌شود. از قرن هشتم به بعد، کاتالان‌ها با دفع مسلمانان قلمرو خود را به سمت جنوب و غرب گسترش دادند و زبانشان را در آن مناطق گستردند. با جدایی شهرستان بارسلونا از امپراتوری کارولنژی در سال ۹۸۸، روند گسترش زبان کاتالان بیش از پیش تقویت شد. کاتالان باستان اشتراکات بسیاری با گالی-رومی داشت و حاصل واگرایی از اکسیتان باستان بین قرن ۱۱ و ۱۴ بود. در طول سده‌های ۱۱ و ۱۲ قلمرو حاکمان کاتالان تا شمال رود ایبرو گسترش یافت و آن‌ها در قرن سیزدهم سرزمین والنسیا و جزایر بالئاری را فتح کردند. در قرون وسطی، کاتالان دوران طلایی را پشت سر گذاشت و به اوج بلوغ و غنای فرهنگی رسید. برای نمونه می‌توان به کارهای همه‌چیزدان مایورکایی رامون یوی (۱۲۱۵–۱۳۱۵)، چهار تواریخ بزرگ (سده‌های ۱۳–۱۴) و مکتب شعر والنسیا اشاره کرد که توسط آوزیاز مارک (۱۴۵۹–۱۳۹۷) به اوج خود رسید. در قرن پانزدهم، شهر والنسیا به مرکز فرهنگی اجتماعی تاج‌وتخت آراگون تبدیل شد و کاتالان در سراسر جهان مدیترانه حضور داشت. کاتالان در سیسیل تا قرن پانزدهم و در ساردینیا تا قرن هفدهم به عنوان زبان رسمی مورد استفاده قرار می‌گرفت. کوستا کارراس در این دوره کاتالان را «یکی از زبان‌های بزرگ اروپای قرون وسطی» می‌نامید. رمان جوانمردانه تیرانت لو بلانک (۱۴۹۰) از مارتورل، گذر از ارزش‌های قرون وسطایی به دوران رنسانس را نشان می‌دهد، چیزی که در آثار میجه نیز دیده می‌شود. آغاز دوران نوین با اتحاد تاج‌های کاستیا و آراگون در سال ۱۴۷۹، استفاده از زبان اسپانیایی به تدریج از ارج بیشتری برخوردار شد و این آغاز روند زوال کاتالان بود. با آغاز سده ۱۶، ادبیات کاتالان تحت تأثیر زبان اسپانیایی قرار گرفت و ادیبان و مردم شهری دوزبانه شدند. با پیمان پیرنه (۱۶۵۹)، اسپانیا قسمت شمالی کاتالونیا را به فرانسه واگذار کرد و به زودی پس از آن گونه‌های محلی کاتالان آن مناطق تحت تأثیر زبان فرانسوی قرار گرفتند که در سال ۱۷۰۰ تبدیل به تنها زبان رسمی منطقه شد. اندکی پس از انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)، جمهوری اول فرانسه استفاده رسمی از زبان‌های منطقه‌ای فرانسه، مانند کاتالان، آلزاسی، برتون، اکسیتان، فلامان و باسکی را ممنوع کرد و سیاست‌های تبعیض‌آمیزی را اعمال کرد. مردم استان آلیکانته اسپانیا در اطراف وهران ساکن شدند و الجزیره بیشتر از کاتالونیای شمالی و مینورکا مهاجر داشت. پس از اعلام استقلال الجزایر در سال ۱۹۶۲، تقریباً همه کاتالان‌زبانان به کاتالونای شمالی یا آلیکانته گریختند. با این وجود، در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۷، شورای عمومی پیرنه-اورینتال کاتالان را به عنوان یکی از زبان‌های این اداره به رسمیت شناخت و در صدد ارتقا بیشتر آن در زندگی عمومی و آموزش است. شکست ائتلاف طرفدار هابسبورگ در جنگ جانشینی اسپانیا (۱۷۱۴) مجموعه‌ای از قوانین را آغاز کرد که در میان سایر اقدامات متمرکز، استفاده از زبان اسپانیایی را در اسناد قانونی در سراسر اسپانیا اجباری می‌کرد. | ## بخش 2: زبان کاتالان | با این حال، قرن نوزدهم شاهد احیای ادبی کاتالان بود (رونسانس کاتالان یا Renaixença)، که تا به امروز ادامه داشته‌است. این روند در نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم با کارهای ورداگر (شعر)، اولر (رمان رئالیستی) و گویمرا (درام) دنبال شد. در قرن نوزدهم، منطقه کارچه، در استان مورسیا، با حضور کاتالان‌زبانان سرزمین والنسیا دوباره آباد شد. جمهوری دوم اسپانیا (۱۹۳۱ تا ۱۹۳۹) شاهد یک دوره آزادی کوتاه‌مدت برای کاتالان بود و بیشترین محدودیت‌ها در مورد آن برداشته شده بودند. علی‌رغم معیارسازی املایی در سال ۱۹۱۳ و وضعیت رسمی زبان در جمهوری دوم اسپانیا، در اسپانیای فرانکو استفاده از کاتالان در مدارس و در ادارات دولتی بین سال‌های ۱۹۳۹ و ۱۹۷۵ ممنوع بود. با توجه به خواست فرانکو برای همگن بودن جمعیت اسپانیا، برخی از کاتالونیایی‌ها، که بیشتر از اعضای طبقه بالا بودند، آغاز به عدم استفاده از کاتالان کردند. مهاجرت‌های اسپانیایی‌زبانان در دهه ۱۹۵۰ از سایر مناطق اسپانیا به کاتالونیا نیز علاوه بر از دست دادن ارج کاتالان و ممنوعیت استفاده از آن در مدارس، به کاهش استفاده از این زبان کمک کرد. بیشتر این مهاجران از وجود زبان کاتالان بی‌اطلاع بودند و بنابراین نیازی به یادگیری یا استفاده از آن احساس نمی‌کردند. با وجود همه این سختی‌ها، کاتالان همچنان به صورت خصوصی در خانه‌ها مورد استفاده قرار گرفت و پس از پایان دیکتاتوری فرانکو توانست زنده بماند. امروزه از زمان انتقال اسپانیا به دموکراسی (۱۹۷۵–۱۹۸۲)، کاتالان به عنوان یک زبان رسمی، در آموزش و رسانه‌های جمعی نهادینه شده‌است. تدریس زبان کاتالان در همه مدارس اجباری است، اما استفاده از زبان اسپانیایی برای تحصیل در سامانه آموزش عمومی کاتالونیا در دو حالت ممکن است - اگر آموزگار تشخیص دهد یا در حین روند یادگیری یک یا چند دانش‌آموز مهاجر تازه‌وارد. براساس آمار مؤسسه آماری کاتالونیا، در سال ۲۰۱۳ زبان کاتالان دومین رایج در کاتالونیا پس از اسپانیایی بود و ۴۷٫۵٪ از جمعیت اسپانیایی، ۳۶٫۴٪ کاتالان و ۷٪ هر دو زبان را زبان بومی خود می‌دانستند. در سال ۲۰۰۳، همان مطالعات نشان داد که هیچ ترجیحی برای شناسایی هویت در بین افراد بالای ۱۵ سال وجود ندارد: ۵٪ با هر دو زبان، ۴۴٫۳٪ با کاتالان و ۴۷٫۵ با اسپانیایی خود را معرفی می‌کردند. از زمان ابلاغ قانون اساسی ۱۹۹۳ این کشور، چندین سیاست حامی کاتالان، مانند آموزش متوسط کاتالان، اجرا شده‌است. در ناحیه کاتالونیای شمالی فرانسه، کاتالان همان روند سایر زبان‌های اقلیت فرانسه را دنبال کرده‌است، زیرا بیشتر گویشوران بومی آن ۶۰ سال یا بیشتر (از سال ۲۰۰۴) هستند. کاتالان به عنوان یک زبان خارجی توسط ۳۰٪ از دانش آموزان دوره ابتدایی و ۱۵٪ از دوره متوسطه تحصیل می‌شود. در استان آلیکانته، اسپانیایی و در آلگرو ایتالیایی در حال جایگزینی با کاتالان هستند. همچنین در بخش والنسیا، ایبیزا، و به میزان کمتری، در بقیه جزایر بالئاری دوزبان‌گونگی کاملاً ریشه‌ای وجود دارد. دسته‌بندی زبان کاتالان را در شاخه اکسیتانو-رومی زبان‌های گالی-رومی است که خود از شاخه غربی گروه رومی زبان‌های هندواروپایی به‌شمار می‌رود. رابطه با سایر زبان‌های رومی طبق اتنولوگ، تشابه واژگانی بین کاتالان و سایر زبان‌های رومی به شرح زیر است: ۸۷٪ با ایتالیایی؛ ۸۵٪ با پرتغالی و اسپانیایی؛ ۷۶٪ با لادین؛ ۷۵٪ با ساردنیایی؛ و ۷۳٪ با رومانیایی. , گرم بسیار خواستن گرفتن , , نماز خواندن پرسیدن / , گشتن / , وارد شدن , سخن گفتن , , خوردن ( in slang), پراکندگی جغرافیایی + مناطق کاتالان‌زبان به خاکستری تیره. سرزمین‌های تاریخی کاتالان‌زبان با خاکستری روشن به‌طور سنتی سرزمین‌های کاتالان‌زبان را گاهی سرزمین‌های کاتالان (Països Catalans) می‌نامند که مبتنی بر قرابت فرهنگی و میراث مشترک و همچنین تفسیر سیاسی است اما هیچ وضعیت رسمی ندارد. یک مطالعه در سال ۲۰۰۴ شمار کل گویشوران کاتالان را با تطبیق درصد گویشوران هر منطقه‌ای که کاتالان صحبت می‌کند، ۹ تا ۹٫۵ میلیون نفر برآورد کرد. | ## بخش 3: زبان کاتالان | وب سایت دولت کاتالونیا تخمین زده‌است که در سال ۲۰۰۴، ۹٬۱۱۸٬۸۸۲ گویشور کاتالان وجود داشته‌است. طبق پژوهشی در سال ۲۰۱۱ تعداد کل کاتالان‌زبانان بیش از ۹٫۸ میلیون نفر بود که ۵٫۹ میلیون نفر از آن‌ها در کاتالونیا زندگی می‌کردند. بیش از نیمی از آن‌ها به کاتالان به عنوان زبان دوم گفتگو می‌کردند و بومیان در حدود ۴٫۴ میلیون نفر بودند (در کاتالونیا بیش از ۲٫۸ میلیون نفر). اساساً، تقریباً همه کاتالان‌زبانان در اسپانیا دوزبانه کاتالان و اسپانیایی هستند. در کاتالونیای شمالی، امروزه فقط اقلیتی به زبان کاتالان گفتگو می‌کنند و فرانسوی زبان بیشتر ساکنان آنجا است. طبق یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۹ توسط دولت کاتالونیا، زبان اصلی ۳۱٫۵٪ از ساکنان کاتالونیا در خانه کاتالان بود در حالی که ۵۲٫۷ درصد اسپانیایی، ۲٫۸ درصد کاتالان و اسپانیایی و ۱۰٫۸ درصد زبان‌های دیگر را انتخاب کرده بودند. اسپانیایی بیشترین زبان گفتگو شده در بارسلونا است (طبق سرشماری زبانی که توسط دولت کاتالونیا در سال ۲۰۱۳ برگزار شد) و تقریباً همه آن را درک می‌کنند. طبق این سرشماری سال ۲۰۱۳، کاتالان در شهر ۱٬۵۰۱٬۲۶۲ نفری نیز گفتگو می‌شود: ۹۵٪ مردم آن را درک می‌کنند، ۷۲٫۳٪ از بالای ۲ سالان می‌توانستند با آن صحبت کنند (۱٬۱۳۷٬۸۱۶)، ۷۹٪ می‌توانند آن را بخوانند (۱٬۲۴۶٫۵۵۵) و ۵۳٪ می‌توانند آن را بنویسند (۸۳۵٬۰۸۰). ۷۲٫۳ درصدی که در بارسلونا می‌توانستند به کاتالان صحبت کند نسبت به کل جمعیت کاتالان‌ها کمتر است و در کل ۸۱٫۲٪ از افراد بالای ۱۵ سال می‌توانستند به این زبان صحبت می‌کنند. دانش کاتالان به لطف سامانه آموزشی در دهه‌های اخیر به میزان قابل توجهی افزایش یافته‌است. یک ویژگی مهم اجتماعی زبان کاتالان این است که تمام مناطقی که در آن تکلم می‌شود در عمل دوزبانه هستند: در روسیون همراه با زبان فرانسوی، در آلگرو با ایتالیایی، در آندورا با اسپانیایی و فرانسوی و در بقیه مناطق با اسپانیایی. صحبت ۶٬۵۰۲٬۸۸۰ ۵٬۶۹۸٬۴۰۰ ۳٬۴۴۸٬۷۸۰ ۲٬۴۰۷٬۹۵۱ ۸۵۲٬۷۸۰ ۷۰۶٬۰۶۵ روسیون ۲۰۳٬۱۲۱ ۱۲۵٬۶۲۱ ۷۵٬۴۰۷ ۶۱٬۹۷۵ لا فرانژا (آراگون) ۴۷٬۲۵۰ ۴۵٬۰۰۰ 22px آلگرو (ساردینیا) ۲۰٬۰۰۰ ۱۷٬۶۲۵ کارچه (مورسیا) نامشخص نامشخص کل سرزمین‌های کاتالان‌زبان ۱۱٬۱۵۰٬۲۱۸ ۹٬۰۶۲٬۶۳۷ سایر جهان نامشخص ۳۵۰٬۰۰۰ کل ۱۱٬۱۵۰٬۲۱۸ ۹٬۴۱۲٬۶۳۷ میزان تسلط حوزه صحبت فهمیدن خواندن نوشتن کاتالونیا ۸۱٫۲ ۹۴٫۴ ۸۵٫۵ ۶۵٫۳ والنسیا ۵۷٫۵ ۷۸٫۱ ۵۴٫۹ ۳۲٫۵ جزایر بالئاری ۷۴٫۶ ۹۳٫۱ ۷۹٫۶ ۴۶٫۹ روسیون ۳۷٫۱ ۶۵٫۳ ۳۱٫۴ ۱۰٫۶ آندورا ۷۸٫۹ ۹۶٫۰ ۸۹٫۷ ۶۱٫۱ لا فرانژا در آراگون ۸۸٫۸ ۹۸٫۵ ۷۲٫۹ ۳۰٫۳ آلگرو ۶۷٫۶ ۸۹٫۹ ۵۰٫۹ ۲۸٫۴ استفاده اجتماعی حوزه در خانه بیرون از خانه کاتالونیا ۴۵ ۵۱ والنسیا ۳۷ ۳۲ جزایر بالئاری ۴۴ ۴۱ روسیون ۱ ۱ آندورا ۳۸ ۵۱ لا فرانژا در آراگون ۷۰ ۶۱ آلگرو ۸ ۴ زبان مادری حوزه مردم درصد کاتالونیا ۲٬۸۱۳٬۰۰۰ ۳۸٫۵٪ والنسیا ۱٬۰۴۷٬۰۰۰ ۲۱٫۱٪ جزایر بالئاری ۳۹۲٬۰۰۰ ۳۶٫۱٪ آندورا ۲۶۰۰۰ ۳۳٫۸٪ لا فرانژا در آراگون ۳۳۰۰۰ ۷۰٫۲٪ روسیون ۳۵۰۰۰ ۸٫۵٪ آلگرو ۸۰۰۰ ۲۰٪ جمع ۴٬۳۵۳٬۰۰۰ ۳۱٫۲٪ واج‌شناسی کاتالان مرکزی گونه معیار این زبان محسوب می‌شود و بیشترین تعداد گویشور را دارد. این گویش در مناطق پرجمعیت استان بارسلون، نیمه شرقی استان تاراگونا و بیشتر استان خیرونا رایج است. تفاوت اصلی در ادای بدون استرس و است که در گویش‌های شرقی به ادغام شده‌اند، اما در گویش‌های غربی به صورت و متمایز باقی مانده‌اند. اصطلاحات «کاتالان» و «والنسیایی» (به ترتیب در کاتالونیا و بخش خودمختار والنسیا استفاده می‌شود) دو گونه از یک زبان هستند. دو سازمان سازمان پژوهش‌های کاتالان در کاتالونیا و آکادمی زبان والنسیایی در جامعه والنسیا دو گونه معیار کاتالان را تنظیم می‌کنند. این گویش در مناطق پرجمعیت استان بارسلون، نیمه شرقی استان تاراگونا و بیشتر استان خیرونا گفتگو می‌شود. گویش‌های اصلی کاتالان به شرح زیرند: دسته کاتالان غربی کاتالان شرقی گویش شمال‌غربی والنسیایی مرکزی بالئاری شمالی آلگری منطقه اسپانیا، آندورا اسپانیا فرانسه ایتالیا آندورا، استان‌های لریدا، نیمه غربی تاراگونا، لا فرانژا بخش خودمختار والنسیا، کارچه استان‌های بارسلون، نیمه شرقی تاراگونا، بیشتر خیرونا جزایر بالئاری کاتالونیای شمالی شهر آلگرو در ساردینیا سامانه نوشتاری اشکال اصلی گونه‌های اصلاح‌شده کاتالان از خط لاتین با برخی نمادهای اضافی استفاده می‌کند. معیارسازی کاتالان از جمله مباحث نخستین کنگره بین‌المللی زبان کاتالان در اکتبر ۱۹۰۶ در بارسلونا بود. اسم، صفت، ضمیر، و حروف تعریف برای جنس‌ها (مردانه و زنانه) و شمارها (مفرد و جمع) صرف می‌شوند. متن نمونه متن از رمان «یک رابطه عاشقانه در خارج از شهر» (۱۹۷۰) از مانوئل دو پدرولو. پدرم، به‌طور غیرمنتظره‌ای در جوانی چند سال پیش از آن زمان در گذشته بود من هنوز خاطراتی از آن تنهایی بزرگ را در دل خود نگه داشته‌ام. | ## جمع‌بندی | همان‌طور که بزرگ می‌شدم هیچ وقت بین ما علاقه یا حس مشترکی وجود نداشته‌است حدس می‌زنم دنبال یک شخص بودم که او را کانون زندگی عاطفی خود قرار دهم.