موضوع مقاله: خدیجه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خدیجه | مقدمه: - نوامبر ۶۱۹ میلادی) نخستین همسر محمد پیامبر اسلام، مادر فاطمه زهرا و نخستین فرد و اولین زن گرونده به اسلام است. | ## بخش 1: خدیجه | برابر باور شیعه و برخی دیگر از مسلمانان و تاریخ‌نویسان اسلامی، خدیجه نخستین و عزیزترین زن محمد بود.مسند احمد بن حنبل، ج۶، ص ۱۱۷ همه مسلمانان از خدیجه به عنوان "مادر مؤمنان (ام المومنین)" یاد می‌کنند. نام نام کامل وی: خدیجه بنت خویلد بن اسد بن عبدالعزی بن قصی بن کلاب بن مرّة بن کعب بن لؤی بن غالب بن فهر بن مالک بن نضر بن کنانه؛ و نام مادرش: فاطمه بنت زایدة بن الأصم بن الهرم بن رواحة بن حجر بن عبد بن معیص بن عامر بن لؤی بن غالب بن فهر بن مالک. همچنین خدیجه به بت‌ها ایمان نداشت و آن‌ها را نمی‌پرستید که برای فرهنگ عرب جاهلی امری غیرمعمول بود. با رایزنی با ابوطالب بن مطلب، عموی محمد، محمد به همراه یکی از خادمان خدیجه عازم شام شد. پس از بازگشت، میسره از روش شرافتمندانه‌ای که محمد در آن تجارت در پیش گرفته بود، تعریف کرد و مژده سودی دو برابر همیشه را به خدیجه داد.Guillaume (1955). 83 دیدگاه‌ها درباره سن و شوهران خدیجه دیدگاه سنتی مرتضی مطهری فقیه شیعه در تمام آثار خود حتی یکبار هم به بیوه بودن و چهل سالگی خدیجه شبهه وارد نکرده است و همانند اغلب فقها و همعصران شیعه خویش و هزارهٔ پیش از آن می‌نویسد: علی شریعتی روشنفکر مسلمان با ابراز شگفتی در تشیع علوی و صفوی نقل کرده است که اخیراً - دههٔ ۵۰ خورشیدی - واعظی در مشهد پیدا شده که می‌گوید «حضرت خدیجه قبلاً اساساً ازدواج نکرده بوده‌اند... چون حضرت زهرا باید از رحمی پاک زاده شده باشند و خدیجه که مادر بانو است اگر پیش از اسلام شوهر کرده باشد این اصل خدشه‌دار می‌شود!» مطابق دیدگاه سنتی خدیجه سه بار ازدواج کرد و از تمام ازدواج‌هایش صاحب فرزند شد. در حالی که ترتیب ازدواج او مورد بحث است، عموماً باور بر این است که او ابتدا با عتیق بن عائض بن عبدالله مخزومی و سپس با مالک بن نبش بن زرگری بن تمیمی ازدواج کرد.al-Tabari (trans. 159 با توجه به وضعیت فرهنگی و فکری حجاز و موقعیت و منزلت والایی که خدیجه کبری بین سایرین از آن برخوردار بود، بعید است که با مردانی از بنی‌تمیم یا بنی‌مخزوم (دو قبیله پست) ازدواج کرده باشد.Amili. که پس از مرگ شوهر هاله، خدیجه سرپرستی هاله و (پس از مرگ خود هاله) فرزندان هاله را بر عهده گرفت.Amili. این کتاب خلاصه‌ای است از کتاب الشافی سید مرتضی، که در آن به اقوال علماء اهل تسنن در امر خلافت (که در کتاب «المغنی» قاضی عبدالجبار معتزلی آمده) متعرض می‌شود و آنها را به تفصیل نقد می‌کند. ازدواج خدیجه با محمد خدیجه به دوستی به نام نفیسه سپرد تا به محمد نزدیک شود و از او بپرسد که آیا به ازدواج فکر می‌کند؟Lings (1983). هنگامی که محمد به دلیل نداشتن پول برای تأمین معاش زن مردد شد، نفیسه از او پرسید که آیا به فکر ازدواج با زنی است که امکانات لازم برای تأمین زندگی خود را داشته باشد؟Lings (1983). عموها با این ازدواج موافقت کردند و عموهای محمد او را همراهی کردند تا به خدیجه پیشنهاد رسمی بدهند. عن محمد بن إسحاق، أن أبا طالب وخدیجة بنت خویلد هلکا فی عام واحد، وذلک قبل مهاجر النبی صلی الله علیه وسلم إلی المدینة بثلاث سنین، ودفنت خدیجة بالحجون، ونزل فی قبرها رسول‌الله صلی الله علیه وسلم، وکان لها یوم تزوجها ثمان وعشرون سنةIbn Sa'd. أخبرنا هشام بن محمد بن السائب عن أبیه عن أبی صالح عن ابن‌عباس قال:کانت خدیجة یوم تزوجها رسول‌الله – صلی الله علیه وسلم – ابنة ثمان وعشرین سنةIbn Ishaq. Vol.8 page 13 خدیجه زنی بازرگان و دارا بود که به اِمرأةالقریش (یعنی شاهدخت قریش) شهرت داشت. خدیجه بیشتر در خرید و فروش ابریشم بود.عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6. داستان ازدواج او با محمد چنین است که محمد ابتدا در کاروان‌های تجاری او کار می‌کرد و او از امانتداری و کاردانی او خوشش آمده بود و گفته می‌شود این خدیجه بوده‌است که از محمد خواستگاری کرده‌است. | ## بخش 2: خدیجه | و در برخی روایات آمده‌است که آیین خواستگاری با حضور عموی محمد، ابوطالب و ورقة بن نوفل پسر عموی خدیجه، که مردی دانشمند و گریزان از پرستش بت‌ها بود، انجام شد. در این هنگام خدیجه به او گفت: «إلی بیتک فبیتی بیتک و أنا جاریتک»؛ به سوی خانهٔ خود بیایید که خانهٔ من خانهٔ شما و خودم خدمتکار شمایم. او تا زمان حیات خدیجه با زن دیگری ازدواج نکرد.[سفینة البحار، ج ۱۶ ص ۲۷۹] محمد در ۲۵ سالگی با خدیجه ازدواج کرد. گفته می‌شود که خدیجه در آن موقع ۴۰ سال داشت ولی با توجه به حمل فاطمه و تاریخ تولد او که در سال پنجم بعثت می‌باشد خدیجه می‌بایست در شصت سالگی وضع حمل کرده باشد و اینکار در این سن بعید بنظر می‌رسد، ازین رو اقوال دیگر همچون ۲۵ یا ۲۸ سال، که در برخی کتابهاالصحیح من السیره ج۱ ص ۱۲۶ ذکر شده، معقولتر است. او سه پسر برای محمد آورد، قاسم و عبدالله و طاهر که همگی در کودکی مردند؛ چهار دختر هم داشت به نام‌های زینب، رقیه، ام کلثوم و فاطمه زهرا.عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحهٔ ۶ در مورد ازدواج محمد با خدیجه گفته شده‌است که محمد پیش از ازدواج با خدیجه برای خدیجه کار می‌کرد و خدیجه از زنان ثروتمند قریش بوده‌است. ثروت خدیجه و کارفرما بودن او نشان می‌دهد که پیش از محمد نیز زنان حق داشتن ثروت و حق کارفرما بودن را داشته‌اند و مردان از کار کردن برای زنان شرمسار نبوده‌اند. دو فرزند دیگر نیز در خانواده خدیجه زندگی می‌کردند: علی بن ابی طالب پسر عموی محمد. فرزندان محمد به جز ابراهیم که از ماریه قبطیه کنیز مصری بود و او را مقوقس حاکم مصر اهدا کرده بود، همه از خدیجه بودند که در عدد و نام آنان اختلاف است ولی مشهور آن است که شش تن بودند: دو پسر و چهار دختر. پسران قاسم نخستین فرزند محمد که قبل از بعثت در مکه متولد شد و محمد بدین جهت کنیه ابوالقاسم گرفت. اما بنا به نقل مشهور، پنج سال بعد از بعثت محمد در مکه تولد یافت، در مدینه به ازدواج پسر عمویش علی بن ابی‌طالب درآمد که در سال ۶۵۶ م خلیفه چهارم شد. 52–53 علی و فاطمه پس از ازدواج به یک مکان کوچک در روستایی در قبا نقل مکان کردند. 108 نام مستعار او «مادر پدرش» «ام ابیها» بود، زیرا او از پدرش مراقبت می‌کرد و پس از مرگ مادرش پشتیبان پدرش بود. طبق نظر سید هاشم رسولی محلاتی، و بعد از درگذشت محمد در فاصله چهل روز تا هشت ماه (بنا به اختلاف روایات) وفات نمود یا کشته شد. زینب (۵۹۹–۶۲۹ م)بزرگ‌ترین دختر محمد که در سن سی سالگی او متولد شد و قبل از اسلام به ازدواج پسرخاله خود ابوالعاص بن ربیع درآمد و در سال هشتم هجرت در مدینه درگذشت. رقیه (۶۰۱–۶۲۴ م) که پیش از اسلام و بعد از زینب زاده شد، قبل از اسلام به عقد عتبه بن ابی لهب درآمد و پس از نزول سوره مسد قبل از عروسی به دستور ابولهب و ام جمیل از شوهر خود جدا شد. سپس به عقد عثمان بن عفان خلیفه سوم، درآمد که در اولین هجرت مسلمانان به حبشه با او همراه بود. آنگاه به مکه بازگشت و به مدینه هجرت نمود و سه روز بعد از جنگ بدر، روز رسیدن خبر فتح، در مدینه درگذشت. ام کلثوم (۶۰۳–۶۳۰ م) که در مکه متولد شد، پیش از اسلام به عقد عتیبه بن ابی الهب درآمد و مانند خواهر خود قبل از عروسی از او جدا شد. او ابتدا با عتیبه بن ابولهب و سپس پس از مرگ خواهرش رقیه با عثمان بن عفان ازدواج کرد. | ## بخش 3: خدیجه | Retrieved 2012-04-23 عموزادگان ابن ام مکتوم ورقه بن نوفل فرزند نوفل بن اسد بن عبدالعزا بن حصی و هند بنت ابی کثیر به ورقه پیشنهاد ازدواج با خدیجه بنت خویلد داده شده بود، اما این ازدواج هرگز انجام نشد. ISBN 0196360331 ویژگی‌ها نخستین پیرو محمد (اولین اسلام‌آورنده) طبق روایات اهل سنت، هنگامی که محمد اولین وحی خود را از فرشته جبرئیل (جبرئیل) اعلام کرد، خدیجه نخستین کسی بود که حق، یعنی اسلام را پذیرفت.Guillaume. 111 محمد پس از تجربه‌اش در غار حرا، هراسان نزد خدیجه به خانه بازگشت و از او درخواست کرد که او را با پتو بپوشاند. پس از آرام شدن، ملاقات با فرشته وحی را برای خدیجه تعریف کرد و خدیجه او را با این جمله دلداری داد که خداوند او را از هر خطری محفوظ می‌دارد و هرگز اجازه نمی‌دهد کسی او را آزار دهد، زیرا او اهل صلح و سازش و همیشه سخاوتمند و دوستی برای همه بوده‌است.Khadijah bint Khuwaylid. از یحیی بن عفیف نقل شده‌است که او یک بار در دوران جاهلیت (پیش از ظهور اسلام) به مکه آمد تا عباس بن عبدالمطلب، یکی از عموهای محمد که در بالا ذکر شد، میزبانی کند. فرمود: وقتی خورشید طلوع کرد، مردی را دیدم که از جایی نه چندان دور از ما بیرون آمد، رو به کعبه شد و شروع به خواندن نماز کرد. او به سختی شروع کرد قبل از اینکه پسر جوانی که در سمت راست او ایستاده بود و سپس زنی که پشت سر آن‌ها ایستاده بود به او ملحق شد. هنگامی که او تعظیم کرد، پسر جوان و زن تعظیم کردند، و هنگامی که او راست ایستاد، آن‌ها نیز همین کار را کردند. خدیجه از رسالت محمد حمایت و همواره در این کار به او کمک می‌کرد، پیام او را اعلام می‌داشت و هرگونه مخالفت با پیشگویی‌های او را کوچک می‌شمرد. آن‌ها به مسلمانان حمله کردند، آن‌ها را زندانی کردند و کتک زدند، مسلمانانی که گاهی روزها بدون غذا و نوشیدنی طی می‌کردند.Guillaume. 143 خدیجه به حفظ جامعه ادامه داد تا اینکه تحریم در اواخر سال ۶۱۹ یا اوایل سال ۶۲۰ لغو شد. خصوصیات اخلاقی خدیجه زنی بود بسیار مهربان و بیشتر اوقات لباس زرد رنگ می‌پوشید زیرا می‌دانست همسرش محمد بن عبدالله رنگ زرد را در لباس او دوست دارد.عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6 او زنی مؤمن و فداکار بود و محمد به شدت او را دوست می‌داشت چنان‌که پس از مرگش بسیار محزون شد و در فراق او بسیار گریست. در دهم رمضان سال دهم بعثت (سه سال قبل از هجرت) در مکه از دنیا رفت و این همان سالی بود که ابوطالب عموی محمد نیز در گذشت و مسلمانان آن را «سال اندوه (عام الحُزن)» نامیدند. حضور در زایمان ام رومان وقتی ام عمرو (قابله) از زنده ماندن ام رومان (همسر ابوبکر) پس از زاییدن عایشه ناامید شد. به درخواست ابوبکر، خدیجه را بر بالین ام رومان می‌آورند تا حضور و قدم خدیجه باعث راحتی و سلامت زایمان گردد. پس از حضور خدیجه بر بالین ام رومان، نوزاد و مادر هر دو پس از زایمان، سالم ماندند.عایشه بعد از پیغمبر نوشته کورت فریشلر انتشارات امیرکبیر ۱۳۴۳بخش زن زیبا و جوان ابوبکر در آستانه مرگ و زایمان صفحه 6 تا 13. 74–75 در روایت دیگری از محمد بن اسحاق آمده‌است که ابوطالب و خدیجه بنت خویلد در همان سال از دنیا رفتند. | ## جمع‌بندی | 4837 در سال‌های بلافاصله پس از مرگ خدیجه، محمد با آزار و اذیت مخالفان پیامبری او و همچنین برخی از کسانی که در ابتدا از او پیروی می‌کردند، اما اکنون به عقب برگشته بودند، مواجه شد.