موضوع مقاله: ملغمه دندان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ملغمه دندان | مقدمه: آمالگام دندانی ماده‌ای غیر همرنگ (نقره‌ای یا سیاه) است، که برای پر کردن دندان در مصارف دندانپزشکی از آن استفاده می‌شود. | ## بخش 1: ملغمه دندان | پودر آمالگام (با آمالگام نهایی که جامد است اشتباه نشود) حاوی نسبت مشخصی از نقره، نیکل و روی است. در نتیجهٔ این آلیاژ، جیوه از حالت مایع (خالص) به جامد (آلیاژ) درآمده و نهایتاً توده‌ای فرم‌پذیر و براق را جهت ترمیم دندان فراهم می‌سازد. شرکت‌های مختلفِ تولیدکنندهٔ پودر آمالگام دندانی، درصدهای مختلفی از جیوه، نقره، قلع و مس را در محصولات خود به کار می‌برند. در ترکیب نهایی، بیشترینِ مواد متشکله شامل جیوه (۵۰ درصد) و سپس نقره است.Alt Inc. این ماده در سال ۱۸۱۲ توسط یک شیمیدان انگلیسی شناخته و در سال ۱۸۳۳ به دنیا معرفی شد.Mackay R. قدیمی‌ترین نمونه استفاده از آمالگام به عنوان ماده پرکننده دندان دقیقاً شناخته شده نیست ولی گزارش شده‌است که خمیر نقره ای در سال ۶۵۹ بعد از میلاد در چین برای این امر به کار می‌رفت.Ring ME. جراح مشهور آمبروز پاره (۱۵۱۰ – ۱۵۹۰) برای پر کردن دندان از سرب و چوب پنبه استفاده می‌کرد. در فرانسه ماده معدنی پرکننده‌ای که D'Arcet ساخت بسیار مردم پسند بود ولی برای استفاده قبل از ریختن در دندان باید جوشانده و ذوب می‌شد. در حوالی دهه ۱۸۴۰ طلا و پلاتین و نقره و قلع و سرب و آلیاژ آنها بر آمالگام ترجیح داشت. یکی از رساله‌های اولیه دندانپزشکی که توسط یکی از محققان برتر دندانپزشکی ایالات متحده در آن زمان نوشته شده بود آمالگام را «مضرترین ماده‌ای که تا به حال برای پر کردن دندان به کار رفته‌است» توصیف کرد. قبل از این که آمالگام به وسیله آنها معرفی شود دو گزینه عمده پیش رو بود: کشیدن دندان یا کوبیدن طلای داغ به داخل دندان در یک ملاقات طولانی. Mosby موضع‌گیری در برابر آمالگام منجر به فروافتادن ASDS شد؛ زیرا آمالگام از طلا ارزانتر بود و ریختن آن در دندان آسان‌تر و با درد کمتری همراه بود و نیاز به جوشاندن نداشت. p 86-87 در طول ۵۰ سال بعد از آن بسیاری از ترکیبات فلزی دیگر آزمایش شد از جمله پلاتین، کادمیوم، آنتیموان و بیسموت. Black) فرمولی از آمالگام منتشر کرد که بیشتر معیارهای قابل قبول کارایی‌های بالینی را دارا بود و دستورالعمل او عملاً تا هفتاد سال دست نخورده باقی‌ماند. در ۱۹۵۹ دکتر دندانپزشکی جرح و تعدیلی را در نسبت جیوه به کل آمالگام پیشنهاد کرد که این نسبت از ۶۲٪ به ۵۰٪ تغییر یابد.Eames, WB. اگرچه در ابتدا این‌طور تصور می‌شد که مرغوبیت این ترکیب از پراکنده شدن بیشتر مواد در آمالگام است ولی بعداً کشف شد که استحکام بیشتر این آمالگام ناشی از افزایش پیوند مس-قلع است که نسبت به پیوند قلع-جیوه در برابر خوردگی، حساسیت کمتری دارد.Asgar K. این اتصال قلع-جیوه که امروزه به فاز گاما-۲ مشهور است به عدم استحکام کمک می‌کند و برای رشد عدم استحکام در طول انقباض و گرفتگی آمالگام بعد از قرارگیری در دندان مورد استفاده قرار می‌گیرد که در نتیجهٔ آن، مقادیر اضافی آمالگام در حین تراشیدن به راحتی برداشته شوند. ارزان است و نسبتاً استفاده آسانی دارد و در طول جاگذاری در دندان، به راحتی شکل می‌پذیرد. برای مدت کوتاهی نرم می‌ماند لذا می‌تواند حجم‌های نامنظم دندان راپر کند و سپس سفت می‌شود. آمالگام نسبت به مواد ترمیم‌کننده دیگر مانند کامپوزیت‌ها دارای طول عمر زیادی است.Allan DN. طبق مطالعه‌ای در سال ۱۹۸۹ بیشتر آمالگام‌ها ۱۰ تا ۱۲ سال دوام می‌آورند در حالی که کامپوزیت‌های دندانی نصف این مدت دوام می‌آورند.Moffa JP. اما بسیاری از مردم از ظاهر آن خوششان نمی‌آید، میزان جیوه موجود در ماده آمالگام حدود ۵۰ درصد است، اما مقدار آزاد شده آنقدر کم است که هیچ ضرری برای سلامتی ندارد. مناقشه بر سر سمیت آمالگام این مناقشه از وقتی که آمالگام ابداع شد شروع شد اما در قرن بیستم قوت تازه‌ای گرفت.Fleming MD. | ## بخش 2: ملغمه دندان | این مطالعه نشان داد که پر کردن دندان با آمالگام هیچ ضرری برای فرد در پی نداشته و پر کردن دندان با موادی غیر از آمالگام دلیلی ندارد. آزمایش‌های تصادفی بالینی اخیر هیچ مدرکی برای ضررهای عصب شناختی یا کلیوی مرتبط با آمالگام در کودکان ۵ تا ۷ سال نشان نداد. اما در ۲۰۲۰ توسط FDA، برای کودکان، خصوصاً کودکان کمتر از ۶ سال، به دلیل تبعات نورولوژیک، منع شده‌است[ اطلاعات بیماران در مورد آمالگام دندانی، FDA. این رهاسازی در فعالیت‌هایی از قبیل مسواک زدن، جویدن، نوشیدن مایعات داغ و تنفس افزایش پیدا می‌کندBrune D. ترکیب آمالگام دندانی با مخلوط کردن جیوه‌ی مایع با آلیاژی از ذرات جامد نقره، قلع و مس تولید می‌شود. در برخی از آلیاژها، مقادیر کمی از روی، جیوه و فلزات دیگر نیز ممکن است وجود داشته باشد. ترکیب آلیاژ آمالگام توسط استاندارد ISO 1559 برای آلیاژهای آمالگام دندانی کنترل می‌شود تا خواصی مانند خوردگی و انبساط در هنگام سفت شدن در آمالگام نهایی به‌درستی تنظیم گردد. تمایز میان آمالگام دندانی و آلیاژ آمالگام که به‌صورت تجاری در قالب براده‌های کوچک، ذرات کروی یا ترکیبی از آن‌ها عرضه می‌شود، اهمیت دارد؛ زیرا آلیاژ آمالگام تنها پس از مخلوط شدن با جیوه‌ی مایع، آمالگام دندانی را تشکیل می‌دهد. آمالگام معمولا برای ترمیم‌های مستقیم، دائمی و خلفی دندان، همچنین برای ترمیم‌های زیرساختی بزرگ یا به عنوان کور جهت زیرساز روکش‌ها به‌کار می‌رود. این واکنش منجر به تشکیل توده‌ای نقره‌ای-خاکستری می‌شود که قابلیت متراکم شدن در حفره‌ی دندانی را دارد. پس از تراکم، آمالگام شکل داده می‌شود تا ویژگی‌های آناتومیکی مورد نیاز را ایجاد کند و سپس به مرور زمان سخت می‌شود. پس از سال 1986، با درک بهتر از ارتباط بین ساختار و خواص مواد، تغییراتی در ترکیب آلیاژ ایجاد شد. آلیاژ آمالگام معمولی شامل نقره (~65%)، قلع (~29%)، مس (~8%) و مقدار کمی از فلزات دیگر بود؛ در حالی‌که آلیاژ آمالگام‌های امروزی معمولاً شامل نقره (~40%)، قلع (~32%)، مس (~30%) و سایر فلزات کمیاب هستند. ترکیب آمالگام‌های کم‌مس معمولاً شامل جیوه (~50%)، نقره (~22–32%)، قلع (~14%)، روی (~8%) و مقادیر کمی از سایر فلزات است. متالورژی برای تهیه‌ی پرکننده‌ی آمالگام دندانی، دندان‌پزشک از دستگاهی به نام آمالگاماتور استفاده می‌کند تا مقادیر تقریباً مساوی (بر حسب جرم) از براده‌های یک آلیاژ با پایه‌‌ی نقره را با جیوه‌ی مایع مخلوط کند، به‌گونه‌ای که براده‌های آلیاژ به‌طور کامل با جیوه مخلوط شوند. آلیاژ با پایه‌‌ی نقره معمولاً شامل ۴۰ تا ۷۰ درصد نقره، ۲۵ تا ۲۹ درصد قلع، ۲ تا ۴۰ درصد مس و ۰ تا ۲ درصد روی است. در فرمول این آلیاژ، روی به‌عنوان جاذب اکسیژن عمل می‌کند و در فرایند ذوب معمولاً اکسید شده و از بین می‌رود. پیش از آن‌ که توده‌ی پلاستیکی آمالگام سفت شود، دندانپزشک آن را درون حفره‌ی آماده‌شده‌ی دندان قرار می‌دهد و متراکم می‌کند. ساختار نهایی آمالگام، یک کامپوزیت با زمینه‌ی فلزی است که در آن فازهای γ₁، η و γ₂ به‌عنوان ماتریس عمل می‌کنند و ذرات آلیاژ اصلی واکنش‌نداده را در بر می‌گیرند. جیوه پیش از استفاده، معمولاً از طریق تقطیر خالص‌سازی می‌شود تا ناخالصی‌های آن حذف گردد. ترکیب پودر آلیاژ بر اساس استاندارد ISO 1559 برای آلیاژهای آمالگام دندانی تنظیم می‌شود تا ویژگی‌های نهایی آمالگام از جمله پایداری، انبساط و مقاومت به خوردگی کنترل شود. تغییر شکل پلاستیک (خزش) خزش یا تغییر شکل پلاستیک زمانی رخ می‌دهد که آمالگام در معرض تنش‌های درون‌ دهانی مانند جویدن یا سایش دندان‌ها قرار گیرد. این پدیده موجب جریان یافتن آمالگام و بیرون‌زدگی از حاشیه‌ی ترمیم می‌شود که در نتیجه آن، لبه‌های بدون تکیه‌گاه تشکیل می‌گردند. | ## بخش 3: ملغمه دندان | پس از شکست این لبه‌ها، معمولاً گودال‌هایی در اطراف حاشیه‌های ترمیمی آمالگام به وجود می‌آید. خوردگی خوردگی زمانی اتفاق می‌افتد که بین یک آند و کاتد در حضور الکترولیت‌ها، یک سلول الکترولیتی تشکیل شود. ساختار چندفازی آمالگام دندانی می‌تواند در تماس با بزاق دهان، نقش آند یا کاتد را ایفا کند. این فرآیند ممکن است به‌طور قابل توجهی بر ساختار میکروسکوپی و خواص مکانیکی آمالگام تأثیر بگذارد. در آمالگام‌های معمولی، فاز γ₂ واکنش‌پذیرترین فاز است و تمایل دارد به‌عنوان آند عمل کند. بخشی از این جیوه مجدداً با آلیاژ واکنش‌نداده ترکیب می‌شود و بخشی دیگر ممکن است بلعیده شود که این امر می‌تواند احتمال نشت جیوه را افزایش دهد. در مقابل، آمالگام‌های غنی از مس دارای مقدار بسیار کمی از فاز γ₂ یا فاقد آن هستند. هرچند این فاز نیز نسبت به خوردگی حساس است، میزان خوردگی در آمالگام‌های غنی از مس به‌مراتب کمتر از آمالگام‌های معمولی است. با وجود این، شواهد بالینی نشان نمی‌دهد که آمالگام‌های غنی از مس دچار افزایش نشت حاشیه‌ای باشند؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که مقدار کافی از محصولات خوردگی برای آب‌بندی مؤثر حاشیه‌ها در این نوع آمالگام‌ها تشکیل می‌شود. استحکام ترمیم‌های آمالگام دندانی به‌تدریج و در طی زمان استحکام خود را افزایش می‌دهند. این فرآیند ممکن است تا ۲۴ ساعت یا بیشتر به طول انجامد تا آمالگام به میزان قابل‌توجهی از استحکام نهایی خود برسد. در زمانی که بیمار از مطب دندان‌پزشکی مرخص می‌شود – معمولاً حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه پس از قرار دادن پرکردگی – آمالگام هنوز در حالت نسبتاً ضعیف و شکننده قرار دارد. فازهای واکنش در آمالگام دندانی در آمالگام دندانی، واکنش بین جیوه و آلیاژ نقره–قلع منجر به تشکیل چندین فاز میان‌فلزی می‌شود که هرکدام نقش متفاوتی در تعیین خواص مکانیکی و شیمیایی آمالگام دارند. در آلیاژهای پرمس، ممکن است ذرات کاملاً کروی با ترکیب یکنواخت (تک‌فازی) یا ترکیبی از ذرات کروی و نامنظم با ترکیب‌های متفاوت (چندفازی) وجود داشته باشد. خواص نهایی آمالگام سخت‌شده به عواملی چون ترکیب شیمیایی آلیاژ، اندازه و شکل ذرات، توزیع آن‌ها و عملیات حرارتی بستگی دارد که همگی ویژگی‌های مکانیکی و خوردگی آمالگام را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این مرحله، نقره و قلع به میزان محدودی در جیوه حل می‌شوند که این امر باعث کوچک‌تر شدن ذرات آلیاژ می‌گردد. از آنجا که حلالیت نقره در جیوه کمتر از حلالیت قلع است، ابتدا نقره از محلول رسوب کرده و فاز نقره–جیوه (γ₁) را تشکیل می‌دهد؛ سپس قلع به‌صورت فاز قلع–جیوه (γ₂) رسوب می‌کند. در نتیجه، آمالگام نهایی شامل ذرات واکنش‌نداده‌ی (Ag₃Sn) γ است که توسط ماتریسی از فازهای γ₁ و γ₂ احاطه شده‌اند. (γ + β) + Hg → γ1 + γ2 + γ آلیاژهای پرمس در آلیاژهای پرمس، مس برای بهبود خواص مکانیکی، مقاومت در برابر خوردگی و یکپارچگی حاشیه‌ای ترمیم‌ها افزوده می‌شود. به دلیل تمایل بیشتر قلع به ترکیب با مس نسبت به جیوه، فاز γ₂ کاهش یافته یا حذف می‌شود. محتوای بالای مس در آلیاژها به دو صورت ارائه می‌شود: آلیاژ مخلوط پرمس: ترکیبی از ذرات کروی آلیاژ یوتکتیک نقره–مس با آلیاژ تراش‌خورده کم‌مس در نسبت تقریبی ۱:۲. واکنش گیرش آلیاژ مخلوط در طول فرآیند سایش، نقره حل‌شده از ذرات نقره–قلع، مشابه آلیاژهای کم‌مس، واکنش می‌دهد و فاز (Ag₂Hg₃) γ₁ را تشکیل می‌دهد. | ## جمع‌بندی | قلع حل‌شده از ذرات نقره–مس مهاجرت می‌کند و فاز (Cu₆Sn₅) ′η در سیستم مس–قلع شکل می‌گیرد.