موضوع مقاله: دانشگاه تبریز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشگاه تبریز | مقدمه: دانشگاه تبریز از دانشگاه‌های دولتی مادر و جامع ایران وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که در شهر تبریز واقع می‌باشد. | ## بخش 1: دانشگاه تبریز | در رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران توسط وزارت علوم، دانشگاه تبریز، در جایگاه ۱–۵ دانشگاه‌های مادر قرار گرفت و توانست رتبهٔ چهارم دانشگاه‌های ایران را از آن خود کند و همچنین در سطح‌بندی دانشگاه‌های ایران، دانشگاه تبریز توانست سطح کیفی A را به‌دست‌آورد. بزرگ‌ترین دانشگاه غرب و شمال‌غرب ایران دانشگاه تبریز که در سال 1325 هجری خورشیدی تأسیس گردید؛ با توجه به معیارهای بین‌المللی: ۱- آموزش (محیط یادگیری) ۲- محیط پژوهش ۳- کیفیت پژوهش ۴- چشم‌انداز بین‌المللی ۵- درآمد صنعتی ۶- استنادات ۷- وجههٔ بین‌المللی جزو بزرگ‌ترین دانشگاه‌های مادر کشور و در عین‌حال قدیمی‌ترین، جامع‌ترین و بزرگ‌ترین دانشگاه غرب و شمال غرب ایران است. تراز علمی دانشگاه تبریز با استناد به کلّیهٔ سوابق علمی، کیفیت و نظام آموزشی دانشگاه و تعداد هیئت علمی، دانشگاه تبریز توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در ردهٔ دانشگاه‌های تراز اول ایران قرار گرفت.دانشگاه تبریز همچنان در جمع برترین دانشگاه‌های دنیا است تعداد دانشکده‌ها دانشگاه تبریز، پس از دانشگاه تهران، با داشتن ۲۰ دانشکده، بیشترین تعداد دانشکده و گروه‌های آموزشی را میان دانشگاه‌های ایران دارد که این دانشگاه را در زمرهٔ دانشگاه‌های مادر و جامع ایران قرار می‌دهد. با به ارث بردن این پیشینه، دانشگاه تبریز در سال ۱۹۴۷ میلادی تأسیس شد، که دومین دانشگاه قدیمی ایران است. در بخش مرکزی تبریز در نزدیکی کاخ استانداری و کتابخانه ملی تربیت و شمال شرقی میدانی به همین نام (میدان دانشسرا)، محلی است که دانشسرای تبریز در آن قرار گرفته است. در اسفندماه سال ۱۳۱۲ خورشیدی که قانون تربیت معلم تصویب شد، اولین کلاس‌های دانشسرای مقدماتی در ساختمان جنوبی این بنا که آن زمان دبیرستان شاهدخت نام داشت، برگزار می‌شدند. سال ۱۳۱۴ بود که برای بنیاد دانشسرای عالی تبریز اراده جدی در وزارت فرهنگ به وجود آمده و در اولین اقدام، بخش عمده ای از زمین‌های سربازخانه از سوی شهرداری به این وزارتخانه در تبریز واگذار شد. با کمک‌های مردم تبریز و بودجه دولتی، در اردیبهشت سال ۱۳۱۵، با کمک فنی مهندسان آلمانی و به همت معماران ایرانی، عملیات ساخت بنا و احداث دانشسرای عالی تبریز شروع شد و بنا با تمام امکانات موجود در سال ۱۳۱۸ به اتمام رسید. بعدها در سال ۱۳۲۴، یک سال پس از خاتمهٔ جنگ جهانی دوم، در زمان حکومت خودمختار آذربایجان در تاریخ خردادماه ۱۳۲۵ در مدخل شرقی آن زمان تبریز، بر روی سر در دانشسرا، نام «آذربایجان ملی اونیورسیته‌سی» (دانشگاه ملی آذربایجان) نوشته شد و ریاست آن را دکتر نصرت‌الله جهانشاهلو افشار کرسفی بر عهده داشت. در آن سال، تعداد ۱۷۹ دانشجو در رشته‌های طب، فلاحت، پداگوژی، فلسفه و ادبیات به تحصیل مشغول شدند. پس از حمله ارتش به فرقه دموکرات آذربایجان، مؤسسهٔ تازه‌تأسیس اونیورسیته منحل شد. در دی‌ماه همان سال از سوی دانشگاه تهران دو تن از استادان به نام‌های «مصطفی حبیبی» و «خان‌بابا بیانی» مأموریت یافتند تا جهت گسترش امکانات برای تأسیس دانشگاه تبریز اقدام نمایند. این دانشگاه با پذیرش ۱۶۰ دانشجو در دو دانشکدهٔ پزشکی و ادبیات، تحت ریاست دکتر بیانی، در ۲۲ آبان ۱۳۲۶ به‌طور رسمی فعالیت آموزشی خود را آغاز نمود. مراسم گشایش دانشگاه که به‌عنوان یک واقعهٔ منحصربه‌فرد و بزرگ در تاریخ معاصر تبریز قلمداد می‌شود، به‌طور زنده از رادیوی محلی پخش شد. | ## بخش 2: دانشگاه تبریز | با گذشت زمان دانشکده‌ها، آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و آموزشکده‌های آن به‌تدریج تأسیس شدند. پس از انقلاب اسلامی این دانشگاه به دو قسمت «دانشگاه تبریز» و «دانشگاه علوم پزشکی تبریز» تقسیم گردید. دانشگاه تبریز در حال حاضر با بیش از ۲۴٬۰۰۰ نفر دانشجو و حدود ۸۰۰ نفر هیئت علمی، ۲۰۰ آزمایشگاه تخصصی و عمومی، موزهٔ تاریخ و فرهنگ، موزهٔ جانورشناسی، موزهٔ زمین‌شناسی، مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای و مراکز و مؤسسه‌های تحقیقاتی و پژوهشی، محیط آموزشی و دانشگاهی بزرگی را در سطح کشور فراهم آورده است. نام‌گذاری در سال ۱۳۲۶ (سال تأسیس دانشگاه) نام «دانشگاه تبریز» برای این دانشگاه انتخاب شد. دانشگاه تبریز در ناحیهٔ شرقی شهر تبریز با چشم‌انداز زیبای کوه‌های شمالی شهر قرار گرفته است. بخشی از محوطه شمالی پردیس اصلی دانشگاه، منطقهٔ سرسبزی می‌باشد که به عنوان باغ گیاه‌شناسی مورد استفاده است. در جنوب فضای مورد نیاز برای توسعهٔ آتی دانشگاه پیش‌بینی شده است و ساختمان کتابخانه مرکزی در این محوطه به بهره‌برداری رسیده است. قسمت‌های جنوبی و شمالی پردیس اصلی دانشگاه، با احداث کمربندی میانی تبریز به دو قسمت تقسیم شد که توسط یک پل روگذر به همدیگر ارتباط دارند. در حال حاضر، کل مساحت تخصیص‌داده‌شده برای ساختمان‌ها و فضاهای آموزشی دانشگاه در حدود ۳۲۳٬۸۹۵ متر مربع می‌باشد. همچنین پردیس خلعت پوشان دانشگاه تبریز در حدفاصل شهرک یاغچیان تا سه‌راهی شهرک خاوران در امتداد جاده باسمنج قرار داشته و محل دانشکده‌های دامپزشکی و کشاورزی و نیز بیمارستان دانشکده دامپزشکی و فارمهای دامپروری می‌باشد. برج تاریخی خلعت پوشان نیز که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد در داخل این محوطه قرار دارد. زمین‌های تحت مالکیت دانشگاه دکتر میررضا مجیدی رئیس سابق دانشگاه تبریز در سال ۱۴۰۰ در این باره گفت: ۹۰۰ هکتار اراضی تحت مالکیت دانشگاه تبریز قرار دارد. برای اراضی خلعت پوشان ۵۰ هکتار تغییر کاربری جهت ایجاد پارک علم و فناوری در سال ۱۳۹۷ مصوب شد اما یک سال بعد، ایجاد پارک در دانشگاه‌ها ممنوع اعلام شد. وی ادامه داد: حدود ۲۰ هکتار زمین در شمال کشور در پره‌سر و ۲۰۰ هکتار در اردبیل در مغان به نام دانشگاه وجود دارد. | ## بخش 3: دانشگاه تبریز | › news › آغاز اجرای طرح پارک علم و فناوری در آذربایجان شرقی با مشارکت دانشگاه تبریز دومین دانشگاه بزرگ ایران به لحاظ وسعت، دانشگاه تبریز بعد از دانشگاه صنعتی اصفهان دومین دانشگاه بزرگ ایران می‌باشد. همچنین بر اساس رتبه‌بندی جهانی ISC، این دانشگاه در رتبه ۵۱–۷۵ دانشگاه‌های جهان اسلام قرار گرفت. دانشگاه تبریز در میان برترین دانشگاه‌های جهان قرار گرفت (خبرگزاری فارس) در رتبه‌بندی یو. نیوز(U.S.News) در سال ۲۰۲۲ دانشگاه تبریز در ردهٔ هفتم کل دانشگاه‌های ایران قرار گرفت و موفق شد با ۱۴۷ پله صعود نسبت به سال قبل، در جایگاه ۶۸۴ دنیا قرار بگیرد. در سال ۲۰۲۴ در رتبه‌بندی شانگهای(ARWU) رتبهٔ نهم را در میان کل دانشگاه‌های کشور کسب کرد و ردهٔ ۹۰۱–۱۰۰۰ جهان را به خود اختصاص داد. در سال ۲۰۲۱ نظام رتبه‌بندی دانشگاه ملی تایوان(NTU) رتبهٔ ۷۰۱–۷۵۰ را به دانشگاه تبریز داد. رتبه‌بندی داخلی در رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران بر اساس رتبه‌بندی وزارت علوم، دانشگاه تبریز جزو دانشگاه‌های تراز یک ایران (در رتبه ۱–۱۵) قرار گرفت و در بین دانشگاه‌های جامع کشور ردهٔ ۱–۱۰ را کسب کرد. بر اساس آمار آنلاین بخش علم سنجی و رتبه‌بندی دانشگاه، پایگاه سیویلیکا(CIVILICA) که تعداد مقالات تولید شده در کنفرانس‌های کشور را اعلام می‌نماید، دانشگاه تبریز با داشتن حدوداً ۲۲۹۰۰ مقاله داخلی و ۱۹۶۰۰ مقاله بین‌المللی در رتبه ششم دانشگاه‌های دولتی کشور از نظر تعداد مقالات و ژورنال‌ها و کنفرانس قرار دارد. رتبه‌بندی موضوعی در سال ۲۰۲۵ در رتبه‌بندی موضوعی U.S.News دانشگاه تبریز رتبه‌های زیر را در رشته‌های مختلف کسب کرد. +موضوعرتبه جهانیمهندسی عمران۱۳۱مهندسی مکانیک۹۰انرژی و سوخت۱۱۰مهندسی۱۴۰علوم کشاورزی۱۷۲مهندسی شیمی۱۲۹مهندسی برق و الکترونیک۲۴۲شیمی۱۸۸علم مواد۴۸۶محیط زیست و اکولوژی۳۱۳گیاهان و علوم دامی۳۰۷فیزیک۷۴۰ در رتبه‌بندی تایمز ۲۰۲۵ در علوم و موضوعات مختلف، دانشگاه تبریز رتبه‌های زیر را به‌دست‌آورد. +موضوعرتبه جهانیرتبه در ایرانمهندسی و فناوری۶۰۱–۸۰۰۹علوم کامپیوتر۶۰۱–۸۰۰۱۰زبان‌شناسی۶۰۱–۸۰۰۵مهندسی برق۶۰۱–۸۰۰۹مهندسی عمران۶۰۱–۸۰۰۹بالینی و بهداشت۶۰۱–۸۰۰۱۴علوم طبیعی۶۰۱–۸۰۰۱۰ رتبه‌بندی دانشگاه تبریز در قارهٔ آسیا در ۲۰۲۱ م در نظام رتبه‌بندی دانشگاه‌های قارهٔ آسیا توسّط تایمز در سال ۲۰۲۱ میلادی، دانشگاه تبریز، با پیشرفت پنجاه رتبه‌ای نسبت به سال ۲۰۲۰، توانست رتبهٔ ۱۲۱ قارهٔ آسیا را از آن خود کند و در رتبهٔ پنجم دانشگاه‌های مادر ایران قرار گیرد. رتبه‌بندی جهانی تایمز ۲۰۲۵ در نظام رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌های ایران توسط رتبه‌بندی تایمز در سال ۲۰۲۵، دانشگاه تبریز، رتبهٔ ۶۰۱–۸۰۰ جهان را از آن خود کرد و در رتبه ۹ام دانشگاه‌های تراز اول ایران قرار گرفت. همچنین دانشگاه تبریز از سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱ عضو هیئت مدیره انجمن بین‌المللی دانشگاه‌ها (IAU) بوده و بیش از ۹۰ تفاهم نامه با دانشگاه‌های مختلف جهان برای اجرای برنامه‌های مشترک امضا کرده است. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۳۹۸، دانشگاه تبریز با برگزاری ۸۰ رویداد علمی مجازی رتبه ششم کشور، اجرای ۶۲ طرح مشترک تحقیقاتی با استادان خارجی جایگاه دوم، دریافت بیش از ۷۰۰ هزار دلار اعتبار بین‌المللی رتبه نهم، جذب ۶۸۷ دانشجویان خارجی جایگاه ششم، برگزاری ۲ دوره مشترک آموزشی رتبه سوم، ارایه ۶ فرصت مطالعاتی به محققان پسادکتری و اعضای هیئت علمی خارجی جایگاه سوم، ارائه ۱۰۲۶ مقاله مشترک بر مبنای WOS در سال ۲۰۲۰ رتبه دوم ایران و کسب جایگاه ۱۰۰۰–۹۰۱ دنیا در ارزشیابی بین‌المللی ISC رتبه چهارم کشور را به دست آورده است.