موضوع مقاله: دودمان هاشمی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دودمان هاشمی | مقدمه: دودمان هاشمی (به عربی: الهاشمیون)، دودمانی از حکمرانان عرب سنی مذهب است، که خود را از نسل قبیله قریش و حسن بن علی و از آن طریق به علی بن ابی‌طالب و محمد بن عبدالله پیامبر اسلام می‌دانند. | ## بخش 1: دودمان هاشمی | دودمان هاشمی، دودمان سلطنتی کشور اردن هستند، که از سال ۱۹۲۱ میلادی بر این کشور حکومت کرده‌اند. هاشمی‌ها در گذشته حاکمیت، پادشاهی حجاز (۱۹۱۶ تا ۱۹۲۵ میلادی)، پادشاهی سوریه (۱۹۲۰ میلادی) و پادشاهی عراق (۱۹۲۱ تا ۱۹۵۸ میلادی) را برعهده داشتند. در پی اتحادشان با امپراتوری بریتانیا در جنگ جهانی اول، تاج‌وتخت حجاز، سوریه، عراق و اردن به آنها داده شد. تاریخچه حکومت بر مکه طبق گفته مورخان ابن خلدون و ابن حزم، در حدود سال ۹۶۸ میلادی، جعفر بن محمد حسنی از مدینه آمد و مکه را به نام خلیفه فاطمی المعزلدین الله فتح کرد، پس از آنکه معزالدین مصر را از آل اخشید فتح کرده بود. قبیله بنی‌هاشم ادعا می‌کنند که نسب خود را به هاشم بن عبد مناف (متوفی حدود ۴۹۷ میلادی)، جد بزرگ پیامبر اسلام محمد بن عبدالله می‌رسانند، اگرچه تعریف امروزی از بنی‌هاشم عمدتاً به نوادگان مستقیم علی بن ابی‌طالب، پسر عموی محمد اشاره دارد. کنترل مکه همچنان در دست این خاندان باقی ماند تا هنگامی که ترکان عثمانی در سال ۱۵۱۷ میلادی کنترل مصر را به دست گرفتند؛ این خاندان نیز به سرعت تغییر را پذیرفت و رهبر آن برکت دوم، پسر خود ابونمیه دوم را به همراه کلیدهای شهرهای مقدس و هدایای دیگر نزد سلطان سلیم یکم در قاهره فرستاد. سلطان عثمانی نیز برکت و ابونمیه را در سمت‌هایشان به عنوان شریف مکه و حاکمان حجاز تأیید کرد. جنگ جهانی اول و شورش اعراب قبل از جنگ جهانی اول، حسین بن علی از خاندان هاشمی به نمایندگی از سلطان عثمانی بر حجاز حکومت می‌کرد. مدتی رسم بر این بود که امپراتور عثمانی شریف مکه را از میان گروهی منتخب از نامزدها منصوب کند. او در حالی که برای حفظ جایگاه خانواده‌اش به عنوان امیران موروثی مکه تلاش می‌کرد، به‌طور فزاینده‌ای با ترکان جوان که کنترل استانبول را در دست داشتند اختلاف پیدا کرده بود. تبار حسین بن علی و جایگاه مقدر شده‌اش به عنوان شریف مکه، به تقویت جاه‌طلبی برای تشکیل یک پادشاهی و خلافت مستقل عربی کمک کرد. | ## بخش 2: دودمان هاشمی | این ادعاها مورد توجه حاکمان عثمانی قرار گرفت و باعث شد که حسین را به عنوان مهمان سلطان به استانبول دعوت کنند تا او را تحت نظارت مستقیم خود داشته باشند. تنها پس از انقلاب ترکان جوان بود که توانست به حجاز بازگردد و رسماً دوباره به عنوان شریف مکه منصوب شود. در این دوره، عبدالله علاقه عمیقی به ملی‌گرایی عربی پیدا کرد و علاقه پدرش به تشکیل حکومت خودمختار در حجاز را به رهایی کامل اعراب پیوند داد. در سال ۱۹۱۴، او با کمیسر عالی بریتانیا، لرد کیچنر، در قاهره ملاقات کرد تا در مورد احتمال حمایت بریتانیا از قیام اعراب علیه ترک‌ها صحبت کند. اندکی پس از بازگشت عبدالله به مکه، او وزیر امور خارجه، مشاور سیاسی و یکی از فرماندهان پدرش در جریان شورش اعراب شد. تنها پس از اصرارهای تدریجی و مداوم عبدالله، پدرش شریف محافظه‌کار مکه را متقاعد کرد که از ایده حکومت داخلی بخشی از عربستان در امپراتوری عثمانی به استقلال کامل و تمام استان‌های عرب امپراتوری روی آورد. شریف حسین در آغاز سال ۱۹۱۴، زمانی که متوجه شد قادر به تکمیل اهداف سیاسی خود در چارچوب امپراتوری عثمانی نخواهد بود، ضرورت جدایی از امپراتوری را تشخیص داد. او آرزو داشت که کل شبه جزیره عربستان، منطقه سوریه و عراق تحت حکومت او و فرزندانش باشد. پس از یک سال مذاکره بی‌نتیجه، سر هنری مک‌ماهون موافقت دولت بریتانیا را برای به رسمیت شناختن استقلال اعراب در منطقه‌ای که بسیار محدودتر از آن چیزی بود که حسین آرزوی آن را داشت، ابلاغ کرد. بریتانیا این شورش را تأمین مالی کرد و سلاح، آذوقه، پشتیبانی مستقیم توپخانه و متخصصان جنگ صحرایی از جمله توماس ادوارد لارنس مشهور به لارنس عربستان را در اختیار آنها قرار داد. هاشمی‌ها بیش از آنچه می‌توانستند انجام دهند، وعده دادند و طرح بلندپروازانه آنها شکست خورد. | ## بخش 3: دودمان هاشمی | تنها تعداد کمی از ملی‌گرایان سوری و عراقی بودند که زیر پرچم شریفیان به آنها پیوستند، در حالی که دیگران به سلطان عثمانی وفادار ماندند. بریتانیا به دلیل مشارکت هاشمیان در تلاش نیروهای متفقین برای سرنگونی امپراتوری عثمانی، قول حمایت از استقلال اعراب را داد. با این حال، مکاتبات مک‌ماهون-حسین، قلمرو و خطوط مرزی این وعده را به‌طور مبهم تعریف کرد و منجر به اختلاف نظر طولانی و تلخی بین دو طرف شد. هاشمیان در سوریه هاشمیان در عراق فیصل یکم پسر سوم شریف حسین اولین پادشاه عراق امروزی و بنیانگذار دودمان هاشمی در عراق بود. سومین و آخرین پادشاه این دودمان در عراق فیصل دوم فرزند غازی بود، که با کودتای ۱۹۵۸ از قدرت برکنار شد. پس از کودتا، فیصل دوم همراه با ولیعهد (شاهزاده عبدالاله) و نخست‌وزیر (نوری سعید) همگی به طرز فجیعی اعدام شدند. بعد از این کودتا، در عراق جمهوری اعلام شد، ولی تا زمان حمله آمریکا به عراق، این کشور تحت تسلط اعراب سنی باقی ماند. هاشمیان در اردن عبدالله یکم سردودمان خاندان هاشمی در اردن دومین پسر شریف حسین بود. نسب شجره‌نامه در شجره نامه ای که در سایت خاندان سلطنتی اردن درج شده است، نسب این خاندان به حسن مجتبی رسیده است که این انتساب نیز از جانب یکی از فرزندان حسن مجتبی موسوم به عبدالله بن حسن مثنی انجام گرفته است. پس از کنفرانس قاهره بعنوان گزینه بریتانیا برای پادشاهی بر عراق تحت قیومیت بریتانیا انتخاب شد. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۹۵۸ همراه با پادشاهی هاشمی اردن اتحادیه عربی هاشمی بین عراق و اردن، که به عنوان "فدراسیون عربی" نیز شناخته می‌شود را تشکیل داد.