موضوع مقاله: ماکس برن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماکس برن | مقدمه: ماکس بُرن (آلمانی: Max Born؛ ۱۱ دسامبر ۱۸۸۲ – ۵ ژانویه ۱۹۷۰) فیزیکدان نظری و ریاضیدان آلمانی-بریتانیایی بود که نقشی کلیدی در توسعه مکانیک کوانتومی ایفا کرد. | ## بخش 1: ماکس برن | برن در سال ۱۹۵۴ «برای تحقیقات بنیادین او در مکانیک کوانتومی، به ویژه برای تفسیر آماری تابع موج» موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد. او یکی از بنیان‌گذاران مکانیک ماتریسی، یکی از دو فرمولاسیون اولیه مکانیک کوانتومی، به همراه شاگردش ورنر هایزنبرگ بود. تفسیر احتمالی او از تابع موج، که به «قاعده برن» معروف است، سنگ بنای درک مدرن از فیزیک کوانتومی است و برخلاف تفسیر قطعی پیشنهادی آلبرت اینشتین قرار داشت. برن به عنوان استاد راهنما، نسل بزرگی از فیزیکدانان برجسته قرن بیستم را پرورش داد که بسیاری از آن‌ها نیز برنده جایزه نوبل شدند. زندگی و تحصیلات ماکس برن در ۱۱ دسامبر ۱۸۸۲ در وروتسواف (که در آن زمان بِرِسلاو نام داشت و بخشی از امپراتوری آلمان بود) به دنیا آمد. پدرش گوستاو برن، یک کالبدشناس بود و مادرش مارگارته کافمن از خانواده‌ای صنعتی بود. او تحصیلات اولیه خود را در مدرسه گرامر کونیگ ویلهلم در برسلاو به پایان رساند و سپس در دانشگاه‌های برسلاو، هایدلبرگ، زوریخ و گوتینگن به تحصیل در رشته‌های فیزیک، ریاضیات و شیمی پرداخت. در دانشگاه گوتینگن، برن تحت تأثیر ریاضیدانان برجسته‌ای مانند فلیکس کلاین، داویت هیلبرت و هرمان مینکوفسکی قرار گرفت. او در سال ۱۹۰۶ با رساله‌ای در مورد «پایداری خطوط کشش در صفحه الاستیک» تحت نظر کارل شوارتزشیلد دکترای خود را دریافت کرد. پس از یک دوره خدمت نظامی، او به گوتینگن بازگشت و به عنوان دستیار خصوصی مینکوفسکی مشغول به کار شد، اما با مرگ ناگهانی مینکوفسکی در سال ۱۹۰۹، این همکاری به پایان رسید. دوران حرفه‌ای اوایل فعالیت و گوتینگن پس از چند سال فعالیت در دانشگاه‌های برسلاو و فرانکفورت، برن در سال ۱۹۲۱ به عنوان استاد فیزیک نظری در دانشگاه گوتینگن منصوب شد. | ## بخش 2: ماکس برن | او در اینجا یکی از مراکز پیشرو فیزیک در جهان را تأسیس کرد که به «مکتب گوتینگن» معروف شد. این مرکز فیزیکدانان جوان و بااستعدادی را از سراسر جهان جذب می‌کرد، از جمله ورنر هایزنبرگ، پاسکوال جردن و ولفگانگ پاولی. در همین دوره، برن کتاب کلاسیک خود «دینامیک ساختار کریستالی» را منتشر کرد که به یکی از متون بنیادین فیزیک حالت جامد تبدیل شد. مکانیک کوانتومی و تفسیر احتمالی در اواسط دهه ۱۹۲۰، برن و گروه تحقیقاتی او در گوتینگن در خط مقدم انقلاب کوانتومی قرار داشتند. در سال ۱۹۲۵، هایزنبرگ فرمولاسیون جدیدی از مکانیک کوانتومی را ارائه داد که بر روی کمیت‌های قابل مشاهده تمرکز داشت. برن به سرعت اهمیت این کار را درک کرد و با کمک شاگردش پاسکوال جردن، آن را به یک نظریه ریاضی منسجم به نام «مکانیک ماتریسی» تبدیل کرد. پس از اینکه اروین شرودینگر معادله موج خود را معرفی کرد، فیزیکدانان در مورد معنای فیزیکی «تابع موج» (ψ) بحث می‌کردند. برن پیشنهاد کرد که مربع قدر مطلق تابع موج (|ψ|²) چگالی احتمال یافتن ذره در یک نقطه مشخص از فضا را نشان می‌دهد. این ایده، که به «قاعده برن» معروف است، ماهیت ذاتی احتمالی را به قلب فیزیک کوانتومی آورد و با دیدگاه قطعی‌گرایانه فیزیک کلاسیک در تضاد بود. این تفسیر به یکی از اصول بنیادین مکانیک کوانتومی تبدیل شد و پایه و اساس جایزه نوبل او را تشکیل داد. مهاجرت و دوران ادینبرو با به قدرت رسیدن نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، برن به دلیل پیشینه یهودی‌اش از دانشگاه گوتینگن اخراج شد. | ## بخش 3: ماکس برن | او ابتدا به کمبریج، انگلستان مهاجرت کرد و سپس در سال ۱۹۳۶ به عنوان استاد فیزیک طبیعی در دانشگاه ادینبرو اسکاتلند منصوب شد. برن در ادینبرو تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۵۳ باقی ماند و در این دوره به تحقیقات خود در زمینه فیزیک نظری ادامه داد و چندین کتاب تأثیرگذار دیگر نوشت. جایزه نوبل و سال‌های پایانی ماکس برن در سال ۱۹۵۴، بیش از یک ربع قرن پس از ارائه تفسیر احتمالی خود، موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد. تأخیر در اعطای جایزه به برن اغلب به دلیل ماهیت بحث‌برانگیز و انقلابی ایده‌های او در مقایسه با فیزیک کلاسیک ذکر می‌شود. او در سال‌های پایانی زندگی خود به طور فعال در بحث‌های مربوط به مسئولیت اجتماعی دانشمندان، به ویژه در مورد سلاح‌های هسته‌ای، شرکت کرد. او به همراه دیگر دانشمندان برجسته مانند برتراند راسل و آلبرت اینشتین، «اعلامیه راسل-اینشتین» را امضا کرد که هشداری در مورد خطرات جنگ اتمی بود. او به عنوان یکی از بزرگترین فیزیکدانان نظری قرن بیستم و استاد بزرگ چندین نسل از فیزیکدانان برجسته به یاد آورده می‌شود. زندگی شخصی و میراث برن در سال ۱۹۱۳ با هدویگ اهرنبرگ، از وکیلان برجسته، ازدواج کرد. آن‌ها سه فرزند داشتند: دو دختر به نام‌های ایرنه و گریتلی و یک پسر به نام گوستاو. | ## جمع‌بندی | او به عنوان یک معلم و راهنما، تأثیری عمیق بر تاریخ فیزیک قرن بیستم گذاشت و شاگردانش نقشی اساسی در توسعه فیزیک هسته‌ای، فیزیک ذرات و کیهان‌شناسی ایفا کردند.