موضوع مقاله: بنگال | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بنگال | مقدمه: بنگال ناحیه و ایالتی از هند مستعمراتی بود که پس از آزادی شبه قاره هند، به دو بخش ایالت بنگال غربی در هند، و پاکستان شرقی تقسیم شد و سپس پاکستان شرقی به نام بنگلادش استقلال یافت. | ## بخش 1: بنگال | این ناحیه در کنار خلیج بنگال قرار گرفته و بیشتر آن در دلتای رودهای گنگ و براهماپوترا بین بیهار و آسام واقع است. جنگل‌های هیمالیا در شمال و جنگل‌های سوندروان در جنوب آن است.دائرةالمعارف فارسی، سرواژه: بنگاله البته بنگاله را نباید با مناطق بنگالی‌نشین اشتباه گرفته شود. بنگلادش بزرگ شمال بخش بزرگ‌تری از بنگاله است که با مساحت حدود ۲۵۰ هزار کیلومترمربع دارای بیش از ۲۵۰ میلیون نفر جمعیت است و با تراکم بیش از هزار نفر در کیلومترمربع، یکی از پرتراکم‌ترین مناطق جهان است. این منطقه از دیرباز محل استقرار تمدن‌هایی کهن چون پادشاهی ونگا بوده و پیشینه‌ای بیش از سه هزار سال دارد. در سدهٔ هشتم میلادی، امپراتوری پالا در بنگال شکل گرفت و در گسترش فرهنگ بودایی و توسعهٔ معماری و هنر نقش بسزایی ایفا کرد. در سده‌های بعد، با قدرت‌گیری نواب‌های بنگال و گسترش نفوذ شرکت‌های اروپایی چون کمپانی هند شرقی، این منطقه همچنان مرکز بازرگانی برجسته‌ای باقی ماند. امروزه، بنگال غربی و بنگلادش از لحاظ فرهنگی و علمی جایگاه مهمی در جهان دارند و چهره‌هایی از این منطقه موفق به دریافت جایزه نوبل در حوزه‌هایی چون اقتصاد و صلح شده‌اند. جمعیت بنگال حدود ۲۷۰ میلیون نفر است و این منطقه یکی از پرتراکم‌ترین نواحی مسکونی جهان به‌شمار می‌آید. جغرافیای آن شامل دلتای گنگ-براهماپوتره، جنگل‌های حرا در سندربانز، ساحل کوکس بازار و نواحی کوهستانی در شرق می‌شود. زبان بنگالی از ریشه‌های سانسکریت و پراکریت میانی برخاسته و با بیش از ۲۳۰ میلیون گویش‌ور، از پرگویش‌ترین زبان‌های دنیا است. جنبش زبان بنگالی در سال ۱۹۵۲ در بنگلادش رخ داد و به بنیان‌گذاری روز جهانی زبان مادری انجامید. فرهنگ و هنر بنگال بسیار متنوع و غنی است و شامل گونه‌هایی مانند موسیقی بائول، ربندرسانگیت و نازرول گیتی، نقاشی سنتی کالایگات، معماری سفالی بنگال و پارچه‌های سنتی مانند جامدانی می‌شود. این ویژگی‌ها، بنگال را به یکی از مهم‌ترین مراکز تمدن، هنر و اندیشه در جنوب آسیا تبدیل کرده‌اند. | ## بخش 2: بنگال | از این قوم غیر آریایی در متون حماسی قدیم به زبان سانسکریت و کتب مذهبی هندوان و همچنین ادبیات بودایی (میلندا پنهو) یاد شده است. بنگای (بنگال) در دوران پادشاهان پال و سین ناحیه کم وسعتی در ساحل شرقی رود گنگ و دلتای آن در جنوب بنگال کنونی بود. قلمرو راجه‌های پادشاهان سین بخشی بسیار بزرگ از بنگال را شامل بود، اما این راجه‌ها همواره گوری سور (پادشاهان گور) خوانده می‌شدند. نویسندگان مسلمان قدیم، بنگال جنوبی را بنگ یا بنگا می‌نامیدند.دانشنامه جهان اسلام، بنگال (بنگاله) فرهنگ این منطقه دارای فرهنگ غنی می‌باشد از افراد مهم فرهنگی آن می‌توان افراد زیر را نام برد: رابیندرانات تاگور شاعر، فیلسوف، موسیقیدان و چهره‌پرداز اهل بنگال هند بود. پدر تاگور غزلهای حافظ را از برداشت و به اشعار فارسی علاقه وافری داشت او خود را متعلق به سرزمین ایران می‌دانست. رابیندرانات تاگور بزرگ‌ترین شاعر ایالت بنگال است، که به دو زبان هندی و بنگالی شعر می‌سرود و اشعار خود را به انگلیسی نیز ترجمه می‌کرد. تاریخ دوران باستان نشانه‌هایی از استقرار جوامع نوسنگی در نقاط مختلف بنگال کشف شده است. تا سدهٔ یازدهم پیش از میلاد، مردم در خانه‌هایی منظم زندگی می‌کردند، اشیای مسی می‌ساختند و سفالینه‌های سیاه و قرمز تولید می‌کردند. با آغاز عصر آهن، استفاده از ابزار و سلاح‌های آهنی و تجهیزات آبیاری در منطقه رواج یافت. شهرها و محوطه‌های باستانی چون دیهار، پاندو راجار دهیبی، مهاستنگاره، چاندراکتوگَر و ویرانه‌های واری-باتشوَر در این دوره شکوفا شدند. رودهای گنگ، براهماپوترا و مگنا مسیرهای طبیعی برای ارتباط و حمل‌ونقل بودند و خورها در خلیج بنگال امکان بازرگانی دریایی با جنوب شرق آسیا و دیگر مناطق را فراهم می‌کردند. بنگال در دوران باستان به چند ناحیه تقسیم می‌شد، از جمله وارِندرا، سوهما، آنگا، ونگا، سمتتا و هاریکلا. سنگ‌نبشتهٔ خط برهمی مهاستان نشان می‌دهد که بنگال در سدهٔ سوم پیش از میلاد بخشی از امپراتوری مائوریا بوده است. | ## بخش 3: بنگال | سکه‌های دارای نشان پانچ‌خورده نشان می‌دهند که در این دوران از سکه به‌عنوان واحد پول استفاده می‌شده است. نام بنگال برگرفته از پادشاهی کهن ونگا است که به‌عنوان قدرتی دریایی با مستعمرات برون‌مرزی شناخته می‌شد. این منطقه مرکز اندیشه‌های هنری، اجتماعی، سیاسی و علمی بود؛ اختراعاتی چون شطرنج، اعداد هندی و مفهوم صفر از این دوران برخاسته‌اند. در سدهٔ اول میلادی، سکه‌های رومی با تصویر هرکول در منطقه یافت شده‌اند که حاکی از ارتباط تجاری با مصر روم از راه دریای سرخ است. محوطهٔ واری-باتشور احتمالاً همان مرکز تجاری «سوناگورا» است که بطلمیوس جغرافی‌دان رومی از آن نام برده است. همچنین آمفوری رومی ساخته‌شده در ایلانا (عقبهٔ کنونی در اردن) مربوط به سده‌های ۴ تا ۷ میلادی، در پوربا مدینی‌پور کشف شده است. نخستین شاه پالایی، گوپالا اول، با رأی سران محلی برگزیده شد و سلسله‌ای نیرومند را بنیان نهاد. پالایی‌ها برای کنترل کنوج با دودمان‌های گورجارا-پراتیهارا و راشتراکوتا درگیر بودند و نفوذشان به تبت و سوماترا نیز رسید. دانشگاه نالاندا به‌دست ایشان بازسازی شد و صومعهٔ سومَپورا، بزرگ‌ترین مجموعهٔ آموزشی صومعه‌ای در شبه‌قاره، به‌دست آنان ساخته شد. زائران چینی مانند هیوان تسنگ گزارش‌های مفصلی از شهرها و نهادهای آموزشی بنگال به‌جا گذاشته‌اند. پس از فروپاشی ساسانیان و تسلط اعراب بر راه‌های تجاری ایران، دادوستد مسلمانان با بنگال گسترش یافت، به‌ویژه در نواحی جنوب‌شرقی منطقه که در شرق رود مگنا قرار داشت. | ## جمع‌بندی | همچنین مجموعه‌ای از سکه‌های ساسانی، اموی و عباسی در موزهٔ ملی بنگلادش نگهداری می‌شود.