موضوع مقاله: تهرانسر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تهرانسر | مقدمه: تهرانسر یک محله در غرب تهران است که از شمال به بزرگراه لشکری و شهرک آزادی و از جنوب به بزرگراه فتح و از شرق به فرودگاه مهرآباد و شهرک آسمان و از غرب به بزرگراه مهدوی کنی، شهرک استقلال و شهرک دریا می‌رسد. | ## بخش 1: تهرانسر | تهرانسر پیش‌تر بخشی از منطقه ۹ شهرداری تهران بود و از سال ۱۳۸۳ خورشیدی در منطقه ۲۱ شهرداری تهران جای گرفت. پیشینه در گذشته به ویژه در دوران سلسله قاجار تهرانسر کنونی و زمین‌های پیرامون آن، بخشی از شکارگاه‌های پادشاهی شمرده می‌شده‌است. همچنین وجود چشمه‌ای در نزدیکی کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی کنونی) در نزدیکی شهرک فاطمة الزهرا کنونی باعث مهم‌تر شدن این منطقه بوده‌است. در اوایل قرن سیزدهم و در زمان سلطنت احمد شاه قاجار شخصی بنام خلیل معنوی خواستار خرید چشمه می‌شود و با پرس و جو متوجه می‌شود که این چشمه به شخصی به نام فرمانفرما از نوادگان ناصرالدین شاه تعلق دارد، خلیل معنوی با پرداخت مبلغ حدود ۱۳ هزار تومان آن چشمه را از او خریده و با ساخت خانه‌هایی در اطراف آن و ساکن کردن چندین خانواده از اهالی همدان و تویسرکان در آنجا، آن ناحیه را تبدیل به روستایی به نام سلیمان خانه می‌کند. او با پرداخت حقوق به ساکنان روستا از آن‌ها می‌خواهد که بر روی زمین‌های اطراف کشاورزی کنند و با این کار خود را مالک تمام نواحی اطراف آن چشمه می‌کند. لازم است ذکر شود در داخل سندهای قدیمی (منقوله دار) املاک تهرانسر جملهٔ: " از اراضی سلیمان خانه " نوشته شده‌است. بعد از مدتی در حدود سال ۱۳۳۱ هجری خورشیدی شرکت تعاونی کارمندان شرکت نفت برای ساخت منازل مسکونی برای کارکنان این شرکت، این ناحیه را انتخاب کرده و بعد از مذاکره با معنوی حدود یک میلیون مترمربع از زمین‌ها را خریداری و شروع به ساخت و ساز می‌نماید و نام این محدوده را تهرانسر می‌گذارد. و در آن تعدادی خانه‌های ویلایی (باغ ویلا) با متراژ حدود ۵۰۰–۶۰۰ متری و تعداد ۲۵ باب مغازه احداث می‌کند. خیابان اصلی تهرانسر (بلوار تهرانسر فعلی) در دههٔ ۴۰ و ۵۰ خورشیدی در قسمت شمالی از سمت جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی) دارای نگهبانی و گیت ورودی بوده‌است. در سال ۱۳۴۶ خورشیدی یک مدرسه در تهرانسر در خیابان اصلی (بلوار تهرانسر فعلی) ما بین خیابان بیستم (غریبان فعلی) و خیابان بیست و دوم (اسدی فعلی) احداث و تأسیس می‌شود که هم‌اکنون نام آن: مدرسه دخترانه هاجر است. گاز رسانی به تهرانسر در سال 1349 خورشیدی : در حدود سال ۱۳۴۹ خورشیدی بعد از محلهٔ ۱۳ آبان و نازی‌آباد، محدودهٔ اصلی تهرانسر به دلیل وجود خانه های ویلایی مدیران ارشد وزارت نفت در آن محدوده لوله‌کشی گاز شد و گاز دار شد. و همچنین در سال ۱۳۵۲ خورشیدی در خیابان باشگاه نفت (شهید محمود خسرو پرویز فعلی) یک ورزشگاه با نام " استادیوم ورزشی دکتر اقبال" احداث و در روز جمعه ۲۵ آبان ماه ۱۳۵۲ خورشیدی توسط مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران یعنی خود دکتر منوچهر اقبال افتتاح می‌شود و هم‌اکنون نام آن " باشگاه ورزشی کارکنان صنعت نفت (تهرانسر) است. ضمناً در بلوار تهرانسر نبش خیابان هفدهم یک خانهٔ ویلایی بزرگ خالی از سکنه وجود دارد که قدیمی‌های تهرانسر می‌گویند این خانه متعلق به دکتر منوچهر اقبال بوده‌است و خدا رو شکر فعلاً (سال 1403 خورشیدی) موجود است و تخریب نشده‌است. محله‌های تهرانسر محلهٔ تهرانسر اصلی که همان محله ای است که در دههٔ ۳۰ خورشیدی توسط تعاونی کارکنان شرکت ملی نفت بنیان‌گذاری شد، البته بعدها تعدادی از هموطنان عرب زبان نیز در این محله سکونت پیدا کردند ."این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی)، از جنوب به خیابان سی ام (عاشوری فعلی) و خیابان بیست و نهم (ترابی فعلی)، از غرب به خیابان باشگاه نفت (شهید محمود خسرو پرویز فعلی) و از شرق به خیابان نفت شمالی محدود می‌شود. | ## بخش 2: تهرانسر | محلهٔ شهرک مسکونی هواپیمایی کشوری در سال ۱۳۵۳ خورشیدی توسط وزارت جنگ به عنوان خانه‌های سازمانی به صورت بلوک‌های مسکونی ۴ طبقه در هر طبقه ۳ یا ۴ واحد (مجموعا حدود ۳۸۵ واحد مسکونی ۸۸ الی ۱۱۴ متری) بدون پارکینگ (دارای پارکینگ در محوطه) احداث شدند، این پروژه شامل ۲۴ مجتمع مسکونی (بلوک) و یک مجتمع تجاری بود. این شهرک از ۴ طرف محصور و محدود بود که سمت غربی و شرقی آن دیوار بتنی و سمت شمالی و جنوبی آن دیوار نصفه و نرده فلزی داشت و همچنین دو درب ورودی و نگهبانی در سمت شمال و جنوب قرار گرفته بود. ولی هرگز این آپارتمان‌ها تحویل کارکنان وزارت جنگ نشد و بعد از انقلاب توسط ستاد اجرایی فرمان امام توقیف و ضبط گردید و مدتی خالی از سکنه بودند و در اواسط دهه ۶۰ خورشیدی به تعاونی مسکن کارکنان سازمان هواپیمایی کشوری واگذار شد و در اواخر دههٔ ۶۰ خورشیدی کارکنان در آن ساکن شدند. "این محله از شمال به خیابان ۳۵ متری (بلوار یاس فعلی)، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی)، از غرب به دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور و از شرق به خیابان فجر محدود می‌شود." در حال حاضر مساحت کمی از این محله مربوط به شهرک هواپیمایی کشوری است که نام آن شهرک هواپیمایی یاس شده‌است و در دههٔ ۹۰ خورشیدی آپارتمان‌های مسکن مهر ویژه تهران در این محدوده و در زمین‌های خالی مربوط به شهرک هواپیمایی کشوری احداث شدند. محلهٔ تهرانسر شرقی از سال ۱۳۶۰ خورشیدی و به بعد در زمین بایر و خالی پایین تهرانسر (قسمت جنوبی و جنوب شرقی بلوار اصلی) زمین‌ها توسط سازمان زمین شهری جهت ساخت منازل مسکونی به تعاونی مسکن شرکت‌های مختلف از جمله کارخانه‌های جنرال، سایپا، زامیاد، ایران کاوه، الیاف، پارس خودرو، زیمنس و ارج و… اعطا گردید و در آنها خانه‌های ویلایی با متراژ حدودی بین ۱۴۰ تا ۱۸۰ متری ساخته شد و به پرسنل واگذار شد. برای مثال توسط تعاونی مسکن کارکنان شرکت زامیاد حدود 100 واحد خانه ویلایی 160 متری در 3 کوچه بنا نمود که نام کوچه ها در آن زمان تا اواخر دهه ی 70 خورشیدی : کوچه اول زامیاد و کوچه دوم زامیاد و کوچه سوم زامیاد بود و در حال حاضر نام آنها به کوچه شهید مقدسی (42) و کوچه چهل و چهارم و کوچه چهل و ششم تغییر یافته اند . این محله شامل خیابان‌هایی از قبیل خیابان نفت جنوبی، خیابان گلناز (پارک سه گوش) و خیابان فجر (پایین دره) می‌شود. "این محله از شمال به خیابان سی ام (عاشوری فعلی) و خیابان بیست و نهم (ترابی فعلی)، از جنوب به خیابان ۳۵ متری (بلوار یاس فعلی) و کوچه هشتاد و پنجم، از غرب به بلوار مالک اشتر و دیوار شهرک هواپیمایی کشوری و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می‌شود." این محله در اوایل دههٔ ۷۰ خورشیدی گازرسانی گردید. محلهٔ بنیاد نیز در دههٔ ۶۰ خورشیدی توسط بنیاد مستضعفان بنا شد و خانه‌های آن در ابتدا به افراد تحت پوشش بنیاد واگذار شد و هنوز خیلی از آنها سند ندارند. این محله اکنون با نام تهرانسر غربی شناخته می‌شود و در محدوده جنوب غربی تهرانسر واقع شده و "این محله از شمال به بلوار نیلوفر غربی (شاهد غربی فعلی)، از جنوب به خیابان ۳۵ متری (بلوار یاس فعلی)، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار مالک اشتر محدود می‌شود." محلهٔ شهرک دریا در سال ۱۳۶۳ خورشیدی برای کارکنان نیروی دریایی ارتش شکل گرفت. "این محله در انتهای غربی بلوار یاس بنا شده و از شمال به خیابان ۳۵ متری (بلوار یاس فعلی)، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه شهید احمد متوسلیان فعلی)، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار مروارید و دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور محدود می‌شود." محلهٔ شهرک پاسداران در اوایل دههٔ ۷۰ خورشیدی برای کارکنان نیروی انتظامی شکل گرفت. "این محله از شمال به بلوار لاله، از جنوب به بلوار نیلوفر شرقی (شاهد شرقی فعلی)، از غرب به خیابان نفت شمالی و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می‌شود." محلهٔ شهرک آسمان برای کارکنان نیروی هوایی ارتش شکل گرفته‌است. "این محله از شمال به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد، از جنوب به جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی)، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و مجتمع‌های مسکونی گلها و از شرق به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد محدود می‌شود." نام جدید این شهرک به نام "شهرک آسمان" تغییر یافته‌است. محلهٔ مجتمع‌های مسکونی گلها برای کارکنان سازمان غله و ادرات گمرک و … شکل گرفته‌است. | ## بخش 3: تهرانسر | این مجتمع شامل ۱۶ برج مسکونی می‌باشد."این محله از شمال به محدوده فرودگاه مهرآباد، از جنوب به شهرک آسمان و محدودهٔ فرودگاه مهرآباد، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به شهرک آسمان محدود می‌شود." محلهٔ شهرک المهدی برای کارکنان سازمان‌های دولتی شکل گرفته‌است. "این محله از شمال به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد، از جنوب به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد محدود می‌شود." محلهٔ شهرک کاظمیه در دههٔ ۷۰ خورشیدی برای ساکنین سابق محله ی استخر (خیابان هلال احمر) شکل گرفت. "این محله از شمال به شهرک گلها، از جنوب به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) و از شرق به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد محدود می‌شود." محلهٔ شهرک بازرگانی برای کارکنان شرکت بازرگانی دولتی ایران شکل گرفته‌است. "این محله از شمال به سازمان نهضت سواد آموزی و جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی)، از جنوب به خیابان نهم، از غرب به بلوار ششم و از شرق به خیابان ارج (بلوار گلها فعلی) محدود می‌شود." محلهٔ شهرک گلها این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی)، از جنوب به شهرک کاظمیه، از غرب به خیابان ارج (بلوار گلها «بلوار شهدای کمیته انقلاب اسلامی فعلی») و از شرق به محدودهٔ فرودگاه مهرآباد محدود می‌شود." محلهٔ شهرک شهید هاشمی نژاد در دههٔ ۹۰ خورشیدی برای کارکنان سپاه پاسداران احداث گردید. "این محله از شمال به بوستان قباد و جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی)، از جنوب به کوچه دوم (جعفری فعلی)، از غرب به خیابان قباد شمالی و از شرق به بلوار ششم و شهرک بازرگانی محدود می‌شود." محلهٔ مسکن ویژه در بین سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ خورشیدی توسط دولت در قالب طرح ملی مسکن مهر ویژه تهران احداث گردید. این پروژه شامل ۲۳۱ بلوک (مجتمع) ۶ طبقه ۱۰ واحدی و در مجموع تعداد ۲۳۱۰ واحد ۱۰۵ متری مسکونی دو خوابه با پارکینگ و همچنین ۲۵ الی ۳۰ باب مغازه می‌باشد. "این محله در هر دو طرف ادامهٔ بلوار تهرانسر و از شمال به خیابان ۳۵ متری (بلوار یاس فعلی)، از جنوب به شهرک هواپیمایی یاس و جاده قدیم کرج (بزرگراه حاج احمد متوسلیان فعلی)، از غرب به دیوار زمین سازمان هواشناسی کشور و از شرق به خیابان فجر محدود می‌شود." محلهٔ ساختمانهای مسکونی شهرداری در دههٔ ۹۰ خورشیدی توسط شهرداری منطقه ۲۱ تهران احداث گردید. "این محله از شمال به جاده مخصوص کرج (بزرگراه شهید لشگری فعلی)، از جنوب به شهرداری منطقه ۲۱ و خیابان یکم (راسخ مهر فعلی)، از غرب به کمربندی آزادگان (بزرگراه آیت الله مهدوی کنی فعلی) و از شرق به بلوار تهرانسر و فلکهٔ تهرانسر (میدان کمال الملک فعلی) محدود می‌شود." قبلاً در این محدوده کارگاه یک شرکت تولید بتن مسقر بود. وضعیت کنونی جمعیت تهرانسر بیش از ۱۰۰ هزار نفر می‌باشد که به علت امکانات رفاهی و درمانی، دسترسی و … تهرانسر به یکی از محله‌های مهاجرپذیر مبدل گشته‌است و جمعیت آن رو به افزایش است. تهرانسر به عنوان یکی از محله‌های تهران برای اجرای طرح مسکن ویژه تهران انتخاب شده‌است و عملیات احداث ۲۳۱۰ واحد مسکن ویژه در بلوار یاس ضلع جنوبی این منطقه ازسال ۱۳۹۱ آغازشده‌است. و در حال حاضر تقریباً اکثر واحدهای مسکونی شهرک (از سال ۱۳۹۵ خورشیدی به بعد) در اختیار مالکین قرار گرفته و فاز دوم پروژه که مجموعه تفریحی و شهربازی و همچنین واحدهای تجاری و طرح انتقال بازار لاله زار را شامل می‌شود با سرعت خوبی در دست ساخت می‌باشد. تهرانسر، خانه برخی از کارکنان مهم و کارمندان و کارگران شرکت‌های تهران به مانند: شرکت نفت، ایران خودرو، سایپا، پارس خودرو، زامیاد، ارج، کرمان خودرو، شهاب خودرو، ایران کاوه، ایران تایر، گروه صنعتی مینو، داروگر، پارس الکتریک، جنرال، الیاف و داروپخش است. انتقال مترو به تهرانسر در تاریخ ۱۹ تیر ۱۳۹۷ خورشیدی پی بازدید شهردار تهران و رئیس شورای شهر از منطقه ۲۱ طی گفتگو محسن هاشمی رئیس شورای شهر وقت تهران از رسیدن خط ۴ متروی تهران از ایستگاه متروی شهرک اکباتان به تهرانسر خبر داد. اما بعد از رونمایی از چهار خط جدید مترو مشخص شد که دو ایستگاه برای محلهٔ تهرانسر در خط ۱۱ مترو تهران در نظر گرفته شده. | ## جمع‌بندی | که از بلوار چوگان در منطقه ۲۲ شروع و با عبور از منطقه ۲۱ و دو ایستگاه در تهرانسر وارد منطقه ۱۸ خواهد شد.