موضوع مقاله: واسیلی بارتلد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # واسیلی بارتلد | مقدمه: او به عنوان چهره‌ای کلیدی در مطالعات تاریخ و تمدن اسلامی، به‌ویژه در حوزه‌های آسیای میانه، ایران و افغانستان، شناخته می‌شود. | ## بخش 1: واسیلی بارتلد | بارتولد در دانشگاه سن پترزبورگ تحصیل کرد و بخش عمده‌ای از عمر پژوهشی خود را به تحقیق دربارهٔ جغرافیای تاریخی، زبان‌ها، فرهنگ و تاریخ سیاسی این مناطق اختصاص داد. او در مقایسه با برخی شرق‌شناسان هم‌عصر خود، رویکردی عمدتاً مثبت‌تر و با تأکید بر جنبه‌های سازندهٔ تمدن اسلامی اتخاذ کرد. مشهورترین اثر او، «ترکستان در عصر حملات مغول» (منتشر شده در ۱۹۰۰)، که بعدها به انگلیسی و زبان‌های دیگر نیز ترجمه شد، پژوهشی بنیادی دربارهٔ تاریخ آسیای میانه پیش و حین حمله مغولان است. دیگر آثار مهم او شامل پژوهش‌هایی دربارهٔ تاریخ فرهنگی و سیاسی آسیای مرکزی، زندگی‌نامهٔ شخصیت‌های تاریخی مانند الغ‌بیگ، و مقالاتی دربارهٔ تاریخ بلخ، غزنه، بخارا و دیگر شهرهای مهم منطقه است. او همچنین نقش مهمی در کنگره‌های بین‌المللی شرق‌شناسی مانند «نخستین کنگره ترک‌شناسی سراسر اتحادیه شوروی» (۱۹۲۶/ ۱۳۰۵ باکو) ایفا کرد. میراث بارتولد در گستردگی و عمق پژوهش‌هایش و همچنین تأثیر آن بر نسل‌های بعدی مورخان و ایران‌شناسان، به‌ویژه در روسیه و منطقه، قابل مشاهده است. | ## بخش 2: واسیلی بارتلد | او با رویکرد علمی دقیق خود، داده‌های فراوانی را دربارهٔ تاریخ و تمدن مناطق مورد مطالعه‌اش گردآوری و تحلیل کرده است. زندگی واسیلی ولادیمیرویچ بارتولد، در سوم نوامبر سال ۱۸۶۹ (۱۲۸۶ ه‍.ق) در شهر سن پترزبورگ در خانواده آلمانی روسی شده‌ای به دنیا آمد. نیای مادری او کشیشی لوتری بود که از هامبورگ به روسیه مهاجرت اختیار کرده و پدر و.و. بارتولد در حسب حال خود می‌نویسد که: ثروت پدرش را فرزندان وی حفظ نکردند و پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ (۱۳۳۶ ه‍.ق) هیچ‌یک از فرزندان پدر او در شمار مهاجران در نیامده، ولی تمول این خاندان به و.و. بارتولد اجازه داد تا در روزگار کودکی و جوانی، معلومات انسانی فراگیری کسب کند و به ویژه زبان‌های باستانی کلاسیک (یونانی و لاتین قدیم) و زبان‌های اصلی کنونی اروپای غربی را فراگیرد و از آن پس رشته تخصصی را که از ایام مکتب آرزو می‌کرده- یعنی تاریخ را- برگزیند. در سال ۱۸۸۷ بارتولد دبیرستان هشتم سن پترزبورگ را به پایان رسانید و به اخذ مدال طلا موفق گردید؛ و پس از اندک تردیدی که در انتخاب تاریخ باستان یا تاریخ کشورهای خاورمیانه و نزدیک پیدا کرد، سرانجام رشته اخیر را برگزید و در پائیز همان سال ۱۸۸۷ وارد دانشکده زبان‌های شرقی دانشگاه سن پترزبورگ شد و در بخش عربی، فارسی، ترکی، تاتاری، به تلمذ پرداخت. | ## بخش 3: واسیلی بارتلد | بارتولد در سال‌های دانشجوئی زبان‌های عربی و فارسی و ترکی را، به‌طور شایسته و بایسته فرا گرفت ولی آنچه بیش از هر چیز جالب توجه وی بود، همانا تاریخ کشورهای خاورمیانه و نزدیک در قرون وسطی بوده‌است.ترکستان‌نامه: ترکستان در عهد هجوم مغول/ نوشته و.و. «Собрание сочинений» (مجموعه آثار) انتشار اصلی: مسکو: انتشارات ادبیات شرق، 1963-1977 (9 جلد) — آثار کامل. «Отчет о поездке в Среднюю Азию с научною целью» (گزارش سفر به آسیای میانه با هدف علمی) انتشار اصلی: سن پترزبورگ: چاپ آکادمی امپراتوری علوم، 1897. «История культурной жизни Туркестана» (تاریخ زندگی فرهنگی ترکستان) انتشار اصلی: مسکو: انتشارات آکادمی علوم شوروی، 1927. «Работы по исторической географии» (آثار درباره جغرافیای تاریخی) انتشار اصلی: مسکو: انتشارات «ادبیات شرق» РАН، 2002. | ## جمع‌بندی | معرفی و شناسایی جلدهای دوم و سوم عالم‌آرای نادری در سال ۱۲۹۴ مجموعه آثار بارتلد که در سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۷ میلادی در مسکو انتشار یافت، بیش از هفت هزار صفحه‌است.