موضوع مقاله: وزوو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وزوو | مقدمه: این آتشفشان چینه‌ای در شرق ناپل قرار دارد و تنها آتشفشان اروپای قاره‌ای است که در صد سال اخیر فعال بوده‌است. | ## بخش 1: وزوو | این آتشفشان در طول هزاره‌های پیشین بارها فوران کرده‌است و به دلیل فوران‌های انفجاری و نیز جمعیت زیادی که در این محدوده زندگی می‌کنند، جزء خطرناک‌ترین آتشفشان‌ها می‌باشد. این آتشفشان که ارتفاع آن ۱٬۲۸۱ متر است تنها آتشفشان اروپای قاره‌ای است که در صد سال اخیر فوران داشته‌است. این راه هم‌اکنون بسته است ولی تفتال تنها حدود ۱۰ کیلومتر با دهانهٔ آن فاصله دارد. با این که این آتشفشان مدتی است که فوران نمی‌کند، هنوز فعال است: سالانه حدود ۷۰۰ زمین‌لرزه در این ناحیه رخ می‌دهد و گازهایی از دهانهٔ آن خارج می‌شود. به همین دلیل و با توجه به جمعیت زیاد شهرهای اطراف، این منطقه به‌طور دائم تحت نظر است. گدازه‌های فوران سال ۱۹۴۴ هنوز به خوبی قابل رؤیت هستند و با گیاهان پوشیده نشده‌اند. این آتشفشان حدود ۲۵٬۰۰۰ سال سن دارد، و در طول تاریخ بارها به شدت‌های متفاوت فوران داشته‌است. فوران سال ۷۹ معروف‌ترین فوران وزوو است، که موجب تخریب شهرهای پمپیی، هرکولانیوم، اوپلونتیس و استابیا شد. پیش از این فوران، فعالیت‌های این آتشفشان برای چند صد سال، به زمین‌لرزه و خروج گاز محدود بود. ابتدا، فورانی پلینیایی به مدت ۱۸ تا ۲۰ ساعت موجب بارش سنگ و خاکستر بر روی دامنهٔ جنوبی کوه کرد و شهر پمپیی را به زیر ۲٫۸ متر خاکستر فرو برد. آنگاه، فورانی دیگر از نوع پله‌ای رخ داد و بهمنی از توده‌های داغ گاز و خاکستر جوشان زمین‌های اطراف را در بر گرفت. این بهمن‌ها موجب خفگی و سوختگی افرادی شد که در شهرهای اطراف آتشفشان باقی‌مانده بودند، و این شهرها را به زیر لایه‌ای از خاکستر دفن کرد. مشاهدات پلینی کوچک (پلینی کهتر) پلینی پسر تنها شاهدی بود که این حادثه را در نامه‌ای به تاسیتوس در سال ۱۰۴ شرح می‌دهد. | ## بخش 2: وزوو | وی که به هنگام این انفجار ۱۷ سال داشت، یکی از بازماندگانی بود که فوران را از شهر میسنوم (در ۳۵ کیلومتری آتشفشان) مشاهده کرد. او در مشاهدات خود نوشته است که این ابر غبار و خاکستر پس از مدتی از دامنهٔ کوه به سمت پایین سرازیر شده و همه چیز را در خود فرو برد. امروزه می‌دانیم که این ابر بهمنی بوده‌است از توده‌های داغ گاز و خاکستر جوشان؛ به همان گونه که در فوران‌های پلینیایی شایع است. با توجه به مشاهدات انجام‌شده، زمین‌شناسان بر این باورند که دمای این بهمن هنگامی که شهرهای اطراف آتشفشان را دربر گرفت بین ۲۴۰ تا ۳۶۰ درجهٔ سلسیوس بوده‌است. به این ترتیب، دمای ابر خاکستر پس از انفجار حدود ۸۵۰ درجهٔ سلسیوس تخمین زده می‌شود. او همچنین ذکر می‌کند که بارش خاکستر در شهر میسنوم به قدری بوده‌است که مردم ناگزیر به ترک فوری آن شده‌اند. خورشید نیز کاملاً توسط ابر خاکستر پوشیده شد، به‌طوری‌که هوا در وسط روز به تاریکی شب بود. مرگ پلینی بزرگ (پلینی ارشد) پلینی پدر که فرماندهٔ کشتی‌های رومی و همچنین عمو و پدرخواندهٔ پلینی پسر بود، پس از انفجار، به منظور مطالعهٔ فوران از نزدیک و همچنین تلاش برای نجات بازماندگان، به سمت استابیا حرکت می‌کند. او پس از گذراندن اجباری شب در این شهر، با همراهانش تصمیم به بازگشت به سوی ساحل می‌گیرد، و به دشواری راه خود را از میان باران خاکستر و غبار به ساحل می‌یابد. با این وجود، تلاطم شدید آب دریا در اثر زمین‌لرزه‌های پی‌درپی، مانع از گریز آن‌ها می‌گردد؛ و پلینی پدر سرانجام جان می‌سپارد. بدن او، در ۲۶ اوت که ستون دود و خاکستر اندکی پراکنده شده و پرتوهای نور را از خود عبور می‌دهند، بدون هیچ جراحت خاصی کشف شد. پلینی پسر در نخستین نامهٔ خویش به تاسیتوس، مرگ عموی خود را بر اثر استنشاق گازهای سمی دانسته است. فوران روز ۲۴ و ۲۵ اوت سال ۷۹ پس از میلاد موجب مدفون شدن شهرهای پمپیی، هرکولانوم، اوپلونتیس و استابیا زیر لایه‌ای از خاکستر شد. | ## بخش 3: وزوو | در کند و کاوهایی که در شهر پمپیی انجام گرفته شده است، حدود ۱٫۱۵۰ جنازه، و در هرکولانوم ۳۵۰ جنازه کشف شده‌است. گمان می‌رود که جمعیت این دو شهر به ترتیب قبل از وقوع این حادثه بین ۱۰٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ و حدود ۵٬۰۰۰ بوده باشد. ۳۸٪ قربانیان این فوران در پمپیی توسط خاکستر پوشانده شده، که بیش‌تر آن‌ها در خانه‌های خود کشف شده‌اند. ۶۲٪ آنان نیز در اثر بهمن‌های داغ غبار و گاز، استنشاق خاکستر و ریزش تکه‌های ریز و درشت سنگ از آسمان جان باختند. برخلاف جنازه‌هایی که در هرکولانوم کشف شده‌اند، معاینهٔ اسکلت‌ها و لباس‌ها نشان می‌دهند که احتمال این که ساکنین شهر پمپئی در اثر دماهای بالا مرده باشند بسیار کم است. در مقابل، با وجود این که هرکولانوم فاصلهٔ کمتری نسبت به دهانهٔ آتشفشان داشت، به علت وزش باد از ریزش تکه‌های سنگ و خاکستر در امان ماند. اسکلت‌های زیادی که در زیر دروازه‌ها یافته شده‌اند، و همچنین کشف چوب‌های کربنیزه شده در ساختمان‌ها این احتمال را نشان می‌دهند که اغلب مردم این شهر بر اثر دماهای بسیار بالا جان باخته باشند. پس از فوران سال ۷۹، شهرهای پمپئی و هرکولانوم بازسازی نشدند، هرچند بازماندگان و همچنین دزدان برای نجات زخمیان و بردن برخی اشیاء تلاش کردند. سپس این شهرها به فراموشی سپرده شدند، تا این که در قرن هجدهم به‌طور کاملاً اتفاقی دوباره کشف شدند. این آتشفشان در اواخر قرن سیزدهم به مدت چند صد سال غیرفعال بود، تا این که دوباره در سال ۱۶۳۱ بیدار شده و وارد یک مرحلهٔ جدید همراه با انفجارهایی بسیار شدید و مخرب گشت. فوران سال ۱۹۰۶ موجب مرگ بیش از ۱۰۰ نفر گشت، و بیش‌ترین مقدار گدازه‌ای که تاکنون برای وزوو ثبت شده بود به بیرون فرستاد. | ## جمع‌بندی | آخرین فوران این آتشفشان در سال ۱۹۴۴ بوده‌است، که موجب تخریب ۴ دهکده و ۸۸ هواپیمای جنگی شد.