aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: غرب ایالات متحده آمریکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غرب ایالات متحده آمریکا | مقدمه: غرب ایالات متحده‌ی آمریکا ناحیه‌ای از مناطق جغرافیایی و فرهنگی ایالات متحده‌ی آمریکا است. | ## بخش 1: غرب ایالات متحده آمریکا | آمریکاییان، اغلب از ایالات غربی به عنوان آخرین ایالاتی که مهاجران در آن ساکن شدند، نام می‌برند، اما قدمت اسکان مهاجران در کالیفرنیا بیشتر از اکثر ایالات غرب میانه است. چندین سال پیش از جنگ استقلال آمریکا، کشیش‌های اسپانیایی برای تبلیغ مسیحیت به کالیفرنیا می‌رفتند. در سدهٔ نوزدهم نیز کالیفرنیا و اورگن پیش از بسیاری از ایالت‌های شرقی به ایالات متحدهٔ آمریکا پیوستند. جمعیت در ایالات غربی پراکنده و کم است، زیرا میلیون‌ها هکتار از زمین‌های بکر و دست نخورده این ایالات به صورت پارک‌های ملی و در تملک دولت فدرال می‌باشد. پارک‌های ملی یوسیمیتی، یلواستون، سکویا و دره مرگ (دس ولی) همگی در این مناطق واقع شده‌اند. | ## بخش 2: غرب ایالات متحده آمریکا | این پارک‌های ملی محلی برای تفریح و گذراندن اوقات فراغت آمریکایی‌ها و هم چنین فعالیت‌هایی نظیر ماهی‌گیری، چادر زدن، پیاده‌روی، قایق‌سواری، هیزم شکنی و استخراج معادن هستند. قسمت‌های جنوبی ایالات غربی پیشتر متعلق به کشور مکزیک بوده‌است و آمریکا پس از جنگ‌هایش با مکزیک میان سال‌های ۴۸–۱۸۴۶ این ایالات را به خاک خود ضمیمه کرد. از همین رو تأثیر فرهنگ و آداب و رسوم مکزیک را به وضوح در این قسمت‌ها می‌توان دید و درصد بالایی از جمعیت این نواحی از تبار آمریکایی-مکزیکی هستند. لس آنجلس به عنوان دومین شهر بزرگ ایالات غربی، به علت صنعت فیلم‌سازی هالیوود که در آن مستقر است شهرت زیادی کسب کرده‌است. به علت رشد سریع لس‌آنجلس و همچنین وجود درهٔ سیلیکون یا «سیلیکون ولی» در نزدیکی سن‌خوزه، کالیفرنیا تبدیل به پرجمعیت‌ترین ایالت آمریکا شده‌است. | ## بخش 3: غرب ایالات متحده آمریکا | در کل، جمعیت ایالات غربی نرخ رشد بالایی دارد؛ همچنین لاس وگاس و ایالت نوادا که به عنوان مراکز بازی قمار در جهان شناخته می‌شوند. آلاسکا که شمالی‌ترین ایالت آمریکا می‌باشد، محل زندگی تعداد کمی از پرطاقت‌ترین افراد می‌باشد. هاوایی تنها ایالت آمریکا است که در آن تعداد آمریکاییان با اصلیت آسیایی بیشتر از تعداد آمریکاییان با اصلیت اروپایی می‌باشد. البته از سال‌های آغاز دههٔ ۱۹۸۰ تعداد بسیار زیادی از آسیایی‌ها به کالیفرنیا و خصوصاً لس‌آنجلس مهاجرت کرده‌اند. مشهورترین نویسندگان غرب عبارت‌اند از: جان اشتاین بک، که رمان خوشه‌های خشم او بسیار معروف می‌باشد و زین گری، زادهٔ اوهایو و مقیم در کالیفرنیا، که رمان او به نام «سواران مراتع آتشین» تصویری ایده‌آلیستی از غرب اولیه ارائه می‌دهد. | ## جمع‌بندی | از چشم‌اندازهای مشهور غرب می‌توان به برج شیطان در وایومینگ (این برج را در فیلم برخورد نزدیک از نوع سوم می‌توانید ببینید) و پل رنگین کمان در یوتا، بزرگ‌ترین پل طبیعی جهان، اشاره کرد.
موضوع مقاله: ایالت‌های میانه ساحل اقیانوس اطلس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایالت‌های میانه ساحل اقیانوس اطلس | مقدمه: ایالت‌های ساحلی اقیانوس اطلس آمریکا منطقه‌ای در آمریکا است که بین نیو انگلند و جنوب ایالات متحده واقع شده‌است. | ## بخش 1: ایالت‌های میانه ساحل اقیانوس اطلس | تعریف دقیق آن بسته به منبع متفاوت است ولی این منطقه اغلب شامل ایالات نیویورک، نیوجرسی، پنسیلوانیا، دلاور، مریلند، واشینگتن، دی.سی. هنگام بحث بر سر اقلیم، کنتیکت (مخصوصاً جنوب آن) اغلب شامل این ایالات در نظر گرفته می‌شود. ایالات میانه اطلس در توسعهٔ فرهنگ، بازرگانی، تجارت و صنعت آمریکا نقش مهمی داشته‌اند. اگر نیوانگلند مرکز دانشمندان و تهیه‌کننده سرمایه برای هزینه‌های شکوفایی آمریکا در دوران انقلاب صنعتی بود، ایالات کنار اقیانوس اطلس مرکز صنایع سنگین و کارگری بودند. بزرگ‌ترین ایالات این ناحیه، نیویورک و پنسیلوانیا، تبدیل به مراکز کارخانه‌های صنایع سنگین مانند آهن، شیشه و فولاد شدند. مهاجران این منطقه از تنوع و گستردگی بیشتری نسبت به مهاجران نیوانگلند برخوردار بودند. مهاجران هلندی در مناطق پایین دست رودخانه هودسن – مکانی که امروزه به نام نیویورک می‌شناسیم –مستقر شدند. | ## بخش 2: ایالت‌های میانه ساحل اقیانوس اطلس | یک عده از پروتستانهای انگلیسی به نام فرقه کوئیکرها نیز، در پنسیلوانیا مستقر شدند. در آن زمان کلیه این مناطق تحت حکومت انگلستان بود، اما بسیاری از مهاجران از نقاط گوناگون به این ایالت‌ها می‌آمدند و با مهاجرت تعداد زیادی آلمانی به این مناطق، یک جامعه آلمانی نیز در آن جا به وجود آمد. فیلادلفیا که بین نیوانگلند و ایالات جنوبی قرار دارد، مرکز تشکیل کنگره قاره‌ای آمریکا بود؛ مجمع نمایندگان ۱۳ایالت آمریکا که جرقه استقلال آمریکا را زدند. هم چنین اعلامیه استقلال ایالات متحده آمریکا در سال ۱۷۷۶ و قانون اساسی ایالات متحده آمریکا در سال ۱۷۸۷ نیز در شهر فیلادلفیا شکل گرفتند. مدرسه نظامی وست پوینت در نیویورک و مؤسسه آموزشی علوم دریایی در آناپولیس مریلند، نشان دهنده اهمیت این ایالات می‌باشند. هم چنین جزیره الیس در نیویورک، برای هزاران مهاجر در اوایل قرن بیستم، دروازه ورود به آمریکا شناخته می‌شد. با گسترش سریع و روزافزون صنایع در این ایالات، رودخانه‌ها – مانند رودهای هادسن و دلاور– تبدیل به مسیرهایی استراتژیک برای حمل و نقل دریایی شدند. | ## بخش 3: ایالت‌های میانه ساحل اقیانوس اطلس | به همین جهت شهرهای کنار رودخانه‌ها – نیویورک کنار رودخانه هودسن، فیلادلفیا کنار رودخانه دلاور و بالتیمور در کنار خلیج چساپیک – به‌طور شگفت‌آوری رشد کردند. امروزه نیویورک هنوز هم به عنوان بزرگ‌ترین شهر آمریکا و مرکز فعالیت‌های فرهنگی و قطب اقتصادی کشور شناخته می‌شود. از آثار فرهنگی و هنری معروف نیویورک می‌توان به اپرای متروپولیتن، اپرای نیویورک سیتی، باله نیویورک سیتی، موزه متروپولیتن نیویورک و موزه گوگنهایم نیویورک اشاره کرد. شماری از نویسندگان و هنرمندان معروف این مناطق هم عبارت‌اند از: ادگار آلن پو، شاعر و نویسنده داستان‌های کوتاه، والت ویتمن، شاعر، آرتور میلر، نمایشنامه‌نویس و نویسندگان معاصر جان آپدایک و فیلیپ راث. ایالات ساحلی اقیانوس اطلس نیز مانند نیو اینگلند، شاهد انتقال بسیاری از صنایع و کارخانه‌های تولیدی خود به دیگر مناطق با هزینه‌های تولید کم‌تر بوده‌اند. | ## جمع‌بندی | اکنون اقتصاد این ناحیه بیشتر بر پایه صنایع داروسازی، صنایع ارتباطی و امور خدماتی می‌باشد.
موضوع مقاله: نیو انگلند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نیو انگلند | مقدمه: نیو اِنگْلَند به معنای اِنگِلسْتان نو ناحیه‌ای از مناطق جغرافیایی و فرهنگی ایالات متحده آمریکا واقع در شمال شرق این کشور که متشکل از شش ایالت رود آیلند، کنتیکت، ورمانت، ماساچوست، مین و نیوهمپشر است. | ## بخش 1: نیو انگلند | جغرافیا نیواینگلند به عنوان کوچک‌ترین بخش در تقسیم‌بندی جغرافیایی ایالات متحده آمریکا، دشت‌ها و مزارع حاصلخیز و آب و هوای معتدلی ندارد، با این حال نقشی برجسته در تاریخ آمریکا ایفا نموده‌است. تاریخچه و سیاست مهاجران اولیه‌ای که به نیوانگلند آمدند، پروتستانهای محافظه کار انگلیسی (پیوریتن‌ها) بودند که در جستجوی آزادی مذهبی، از کشورشان مهاجرت کرده بودند. آن‌ها قالب بندی سیاسی خاصی را به این منطقه دادند – انجمن شهر که توسط سالخوردگان و کلیسا اداره می‌شد، محلی بود که شهروندان در آن جمع می‌شدند تا مسائل و موضوعات مختلف را به بحث بگذارند. این جلسات انجمن شهر، باعث نفوذ و همکاری گسترده اهالی نیواینگلند در امور سیاسی و دولتی شد. امروزه هنوز هم این جلسات در بسیاری از شهرهای ایالات نیوانگلند برگزار می‌شود، البته با این تفاوت که اکنون زنان هم می‌توانند در این جلسات شرکت کنند. به همین علت از سال ۱۷۵۰ به بعد ساکنان نیوانگلند برای امرار معاش به حرفه‌های دیگر روی آوردند و کشتی سازی، ماهیگیری، تجارت و بازرگانی تبدیل به فعالیت‌های اصلی اهالی نیوانگلند شد. | ## بخش 2: نیو انگلند | در زمینه تجارت و بازرگانی، اهالی نیوانگلند خصوصیات بارزی مانند سخت کوشی و پشتکار، زیرکی، تدبیر و صرفه جویی و ابتکار و خلاقیت از خود نشان دادند. با آمدن انقلاب صنعتی به آمریکا در نیمه اول قرن نوزدهم، این خصوصیات و استعداد مردم نیوانگلند در تجارت سبب شد تا در شهرهای ماساچوست، کانکتیکت و رودآیلند، کارخانه‌های متعددی برای تولید انواع کالاها مانند پارچه، تفنگ و ساعت تأسیس شود. شهر بوستون به عنوان مرکز اقتصادی نیوانگلند، تأمین‌کننده سرمایه اصلی جهت راه‌اندازی این صنایع بود. در سال‌های اخیر، اکثر کارخانه جات و صنایع از این منطقه پرجمعیت، به ایالت‌ها و کشورهای دیگر که هزینه تولید در آن‌ها پایین‌تر است، منتقل شده‌اند. با این حال به علت وجود صنایع میکروالکترونیک، کامپیوتر و بیوتکنولوژی و هم چنین دانشگاه‌های معروف، خدمات مالی و بانکی مناسب، توریسم و داروسازی در این مناطق، باعث رشد و قدرت اقتصادی نیواینگلند شده‌است. وجود موسساتی هم چون ارکستر سمفونی بوستون و موزه هنرهای زیبا، به این ناحیه بار فرهنگی بالایی داده‌است. | ## بخش 3: نیو انگلند | شماری از برجسته‌ترین و بانفوذترین دانشگاه‌ها و کالج‌های دنیا در این منطقه هستند. دانشگاه‌هایی مانند هاروارد، ییل، براون، دارتموث، ولسلی، اسمیت، ام تی هالیوک، ویلیامز، امهرست و وسلیان شماری از دانشگاه‌های نیواینگلند می‌باشند. ادبیات از آثار ادبی مشهور نیواینگلند می‌توان به کتاب‌های والدن و زندگی در بیشه زار اثر تورو اشاره کرد. هریت بیچر استو، نویسنده کتاب معروف کلبه عمو تام، که تأثیر بزرگی بر جنبش آزادی بردگان داشت، نیز از نیواینگلند بود. معماری از زمانی که برخی از ساکنان اصلی نیوانگلند به مرور زمان، به غرب مهاجرت کردند، مهاجران جدیدی از کانادا، ایرلند، ایتالیا و اروپای شرقی به نیوانگلند آمدند. اما علی‌رغم این جابجایی جمعیت، روح و جوهره اصلی معماری در نیوانگلند تغییری نکرده‌است. | ## جمع‌بندی | این موضوع را هنوز می‌توان در خانه‌های چوبی، برج‌های کلیسای سفید و چراغ‌های دریایی که در سرتاسر سواحل اقیانوس اطلس به چشم می‌خورند، مشاهده کرد.
موضوع مقاله: میچیو کاکو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # میچیو کاکو | مقدمه: میچیو کاکو (زادهٔ ۲۴ ژانویه ۱۹۴۷ کالیفرنیا) فیزیکدان مشهور آمریکایی ژاپنی تبار است. | ## بخش 1: میچیو کاکو | آثار ابرفضا چشم‌اندازها، انقلاب‌های علم در قرن بیست و یکم کیهان انیشتین: چگونه دیدگاه آلبرت انیشتین، درک ما از فضا و زمان را تغییر داد فیزیک غیرممکن‌ها فراسوی اینشتین جهان‌های موازی فیزیک آینده آینده ذهن آینده انسان معادله خدا برتری کوانتومی مهم‌ترین اثر مهم‌ترین کتاب این فیزیک‌دان، فیزیک غیرممکن‌ها نام دارد که در زمرهٔ پرفروش‌ترین کتاب‌های علمی قرار گرفته‌است. میچیو کاکو به‌طرز شگفت‌انگیزی در بیان مفاهیم بسیار دشوار و پیچیده به زبانی ساده مهارت دارد. دفاع فعال از سیاست ضدهسته‌ای کاکو اعتبار ضد هسته‌ای خود را مدیون اطلاعاتی است که از طریق برنامه‌هایی که طی سال‌های دانشجویی در کالیفرنیا در شبکه رادیویی پسیفیکا می‌شنید، کسب کرده‌است. | ## بخش 2: میچیو کاکو | در این دوره بود که او تصمیم گرفت از همکاری در زمینه توسعه نسل بعدی سلاح‌های هسته‌ای در ارتباط با مربی خود، ادواردتلر، صرف‌نظر کرده و در عوض، بر تحقیق، آموزش، نوشتن و پذیرش فرصت‌های رسانه‌ای برای آموزش تمرکز نمود. کاکو به گروه دیگری مانند هلن کالدیکات، جاناتان شل و کسانی که با اقدام صلح مرتبط بودند، پیوست یعنی کسانی که در ایجاد جنبش جهانی، خلع سلاح هسته‌ای در دهه ۱۹۸۰، در دوران ریاست جمهوری رونالد ریگان، نقش مهمی را به عهده داشتند. سرنوشت آینده بشر از منظر کاکو به اعتقاد کاکو، سرنوشت بشریت به سادگی می‌تواند برپایه یک مدل توسعه توضیح داده شود. | ## بخش 3: میچیو کاکو | برپایه این مدل توسعه، انسان در طول تکامل خود چهار مرحله تمدن را پشت سر می‌گذارد: تمدن نوع ۰ - در این تمدن، خود ما، یعنی انسانها وجود دارند که برپایه سطح فناوری ما می‌تواند گامهایی به عقب یا جلو بردارد. تمدن نوع ۲- یک خیز واقعی کیفیت که به گفته این دانشمند، یک تمدن نوع ۲ به صورت مجازی کاملاً جاودانه و نامیرا است؛ بنابراین در این تمدن هیچ چیز از بین نمی‌رود. تمدن نوع ۳- تمدنی است که بر تمام قوانین فیزیک و در نتیجه کنترل بر روی فضا و بر روی انرژی حاصل از هزاران ستاره تسلط دارد. | ## جمع‌بندی | کهکشان را بدون مشکل کاوش می‌کند، سیارات را با استفاده از روباتهای هوشمند می‌بیند و می‌تواند با سرعت زیاد سفرهای فضایی انجام دهد.
موضوع مقاله: پرش بانجی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پرش بانجی | مقدمه: در همان سال‌ها پس از اینکه تلویزیون بی‌بی‌سی در یک برنامه مستند ساختهٔ دیوید فردریک اتنبورو این ورزش و ورزشکارانش را معرفی کرد، بانجی مشتاقان زیادی در دنیا پیدا کرد. | ## بخش 1: پرش بانجی | این برنامه در جمهوری وانواتو ساخته شده‌بود و افرادی حادثه‌جو با بستن طناب به قوزک پایشان به پایین می‌پریدند. این ورزش به‌طور مدرن برای اولین بار در آوریل ۱۹۷۹ میلادی در بریستول، انگلستان توسط چهار نفر از اعضای کلوب ورزشهای خطرناک انجام شد و این چهار نفر از روی پل معلق کلیفتون به پایین پریدند. دیوید چندی بعد به آمریکا رفت و از روی پلهای گلدن گیت و رویال جورج پرید و باعث محبوبیت این ورزش در بین آمریکایی‌ها شد. | ## بخش 2: پرش بانجی | این چالش پرهیجان امروزه با اسامی همچون بانجی ،جامپینگ، بانجامپ، جامپی، بانجیک، جامپروپ در تمام دنیا رایج و طرفداران فراوانی دارد. تجهیزات طنابی با قابلیت فنری که ظرفیت فشار و شک ناگهانی را دارد و معمولاً دارای پوشش لاستیکی می‌باشد. پرش بانجی در ایران باشگاه پرش بانجی توچال در شهریور ماه سال ۱۳۸۶ برپا شده‌است و از ابتدای سال ۱۳۸۷ به صورت جدی‌تر به فعالیت خود ادامه می‌دهد. | ## بخش 3: پرش بانجی | این باشگاه شامل یک پیست اسکیت، کافی شاپ و دکلی چهل متری می‌باشد که پرش‌ها از روی آن انجام می‌پذیرد. | ## جمع‌بندی | بانجی جامپینگ گنجنامهٔ همدان این امکانات در ضلع جنوبی مجتمع تفریحی ورزشی گنج‌نامهٔ همدان با ارتفاع ۴۵ متر است.
موضوع مقاله: کرونوس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کرونوس | مقدمه: کرونوس می‌تواند به یکی از اساطیر یونان، یک تایتان، و پدر زئوس، پوزیدون، هادس، هستیا، دمتر و هرا اشاره داشته باشد. | ## بخش 1: کرونوس | هنر و سرگرمی فیلم و تلویزیون کرونوس (فیلم)، یک فیلم علمی تخیلی محصول ۱۹۵۷ است کاپیتان کرونوس – شکارچی خون‌آشام، فیلمی ترسناک محصول ۱۹۷۴ کرونوس (هیلندر)، یک شخصیت خیالی در سریال Doctor Who , هیولای زمان، موجودی از خارج از زمان که خود از زمان تغذیه می‌کند در جهان پیشتازان فضا، املای دیگری از Qo'noS، دنیای خانه کلینگون در استثنایی، یک هوش مصنوعی است که طراحی شده تا زمین را از طاعون بشریت خلاص کند و سیاره را نجات دهد. در فیلم انیمیشن محصول دیزنی/پیکسار سال ۲۰۰۴ با نام شگفت‌انگیزان, شخصیت سندرم از برنامه کامپیوتری کرونوس برای کشتن ابرقهرمانان و حمله به شهر با Omnidroid استفاده می‌کند. | ## بخش 2: کرونوس | بازی‌های تصویری در عصر اسطوره‌ها: تایتان‌ها، شخصیتی با قابلیت تغییر زمان ساختمان‌ها در ایو آنلاین، یک کشتی جنگی کلاس غارتگر بر اساس بدنه مگاترون فدراسیون گالنت کرونوس دوم، یک مرکز استخراج مداری بر روی حلقه‌های زحل در سال ۲۱۲۶ در اکو تنها چندرسانه ای گروه موسیقی کوارتت کرونوس شرکت‌ها و مشاغل توسعه دهنده بازی‌های رایانه ای کرونوس دیجیتال کنسرسیوم صنعتی غیرانتفاعی آمریکایی گروه کرونوس که منبع مالی آن توسط اعضا تأمین می‌شود و استاندارد OpenGL را نگهداری می‌کند شرکت کرونوس، یک شرکت نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مدیریت نیروی کار است کرونوس فودز، تولیدکننده ژیروسکوپ کرونوس ریسینگ، یک تیم رالی بلژیکی علم و تکنولوژی سیستم‌های رایانه‌ای کرونوس بدافزار بانکی که برای اولین بار در سال ۲۰۱۴ گزارش شد کرونوس (کامپیوتر)، یک ایستگاه کاری گرافیکی ۳۲ بیتی که در اواسط دهه ۱۹۸۰ در اتحاد جماهیر شوروی توسعه یافت. دیگر موارد کرونوس (سفینه فضایی)، یک مأموریت فضایی پیشنهادی به زحل کرونوس (ستاره)، ستاره ای که در یک منظومه دوتایی گسترده با کریوس قرار دارد و برخی از سیارات زمینی را خورده‌است. | ## بخش 3: کرونوس | ## جمع‌بندی | کورگ کرونوس، یک ایستگاه کاری ساخت موسیقی الکترونیکی کاربردهای دیگر کرونوس: مجله ای از سنتز بین رشته‌ای، منتشر شده بین سال‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۸۸
موضوع مقاله: زبان صربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان صربی | مقدمه: این زبان یکی از گونه‌های استاندارد گویش اشتوکاوی است که بیشتر در صربستان، بوسنی و هرزگوین و توسط صرب‌های پراکنده در دنیا به‌کار می‌رود. | ## بخش 1: زبان صربی | استاندارد پیشین معروف به صربی-کرواتی، هم‌اکنون به استانداردهای صربی، کرواتی و بوسنیایی چندپاره شده‌است. صربی در زمره زبان‌های رسمی (و اقلیت) صربستان، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، کرواسی، رومانی، جمهوری مقدونیه و مجارستان به‌شمار می‌آید. دو دبیره برای نگارش زبان صربی به‌کار می‌رود: یک دبیره سیریلیک دگرگون‌شده، که توسط ووک کارادزیچ ابداع شده‌است و یک دبیره لاتین دگرگون‌شده که لیودویت گای آن را ساخته‌است. رسم‌الخط صربی بسیار یکپارچه و استوار است چرا که تقریباً اصل «هر آوا یک حرف» در مورد آن صدق می‌کند. این قاعده بر اساس این گفته آدلونگ است که: «آنچه را که می‌گویید، بنویسید و آنچه را که می‌نویسید، بخوانید» این قاعده کلی هنگام اصلاح رسم‌الخط سیریلیک صربی در قرن نوزدهم توسط «ووک کارادزیچ» به‌کار رفت. | ## بخش 2: زبان صربی | سامانه‌های نگارش زبان صربی با دو الفبای متفاوت نوشته می‌شود: دبیره سیریلیک صربی (ћирилица) و دبیره لاتین صربی (latinica). دبیره لاتین همچنین قانوناً پذیرفته شده‌است و تقریباً یک‌سوم گویشوران بومی از آن به‌عنوان دبیره نخست بهره می‌برند. در صربی‌کرواتی برخلاف بیشتر زبان‌های اسلاوی همچون روسی برای بسیاری از همخوان‌ها هیچ گونهٔ کامی در برابر متضاد غیرکامی آن وجود ندارد. لبی دندانی/لثوی برگشته (ششی-)کامی نرم‌کامی خیشومی انسدادی انسایشی سایشی ناسوده لرزشی واکه‌ها دستگاه واکه‌های صربی‌کرواتی به‌طور خلاصه متشکل از پنج واکه به دو نوع کوتاه و بلند است. پیشین مرکزی پسین کوتاه بلند کوتاه بلند کوتاه بلند بسته میانی باز واژگان بیشتر واژگان در زبان صربی، ریشه اسلاوی دارند. | ## بخش 3: زبان صربی | این بدین معناست که با دنبال نمودن ریشه‌های برخی از آن‌ها می‌توان واژه‌های زبان نیا-اسلاوی را بازساخت. در فارسی این واژگان به مرور زمان تغییر کردند ولی صربی شکل قدیم این واژگان مشترک را تا کنون نگاه داشته‌است. افزون بر واژه‌های پیوندی فارسی-ترکی، برخی از واژگان فارسی را نیز در زبان صربی می‌توان یافت. پراکندگی جغرافیایی گویشوران نمایه گویشوران بر حسب کشورها: صربستان: ۶٬۷۷۰٬۰۰۰ وُیوودینا: ۱٬۵۵۷٬۰۲۰ (۲۰۰۲) صربستان مرکزی: ۵٬۰۶۳٬۶۷۹ (۲۰۰۲) کوزوو: ۱۵۰٬۰۰۰ مونته‌نگرو: ۴۰۱٬۳۸۲ بوسنی و هرزگوین: ۱٬۶۰۰۰٬۰۰۰ آلمان: حدود ۵۰۷٬۰۰۰ آمریکا: حدود ۵۰۰٬۰۰۰ کانادا: ۵۵٬۵۴۵ (۲۰۰۱) کرواسی: ۴۴٬۶۲۹ (۲۰۰۱) جمهوری مقدونیه: ۳۳٬۳۱۵ (۲۰۰۱) رومانی: ۲۰٬۳۷۷ (۲۰۰۱) استرالیا: ۵۰٬۰۰۰ (۲۰۰۱) همانندی زبان صربی با دیگر زبان‌ها زبان صربی همانندی زیادی با بوسنیایی و به‌ویژه با کرواتی دارد. به‌عنوان نمونه: ساعت در زبان کرواتی ura (گرفته‌شده از زبان لاتینی) و در زبان صربی sat (با ریشه عربی) است. | ## جمع‌بندی | وقتی روسها به صربستان می‌آیند صربی را براحتی می‌فهمند و نیاز ندارند به انگلیسی، فرانسوی یا آلمانی صحبت کنند.
موضوع مقاله: ژول | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ژول | مقدمه: ژول (تلفظ فرانسوی) یا جول (تلفظ انگلیسی) (از ) یکای اندازه‌گیری انرژی و کار در سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها یا دستگاه SI است. | ## بخش 1: ژول | تعریف بنا به تعریف، یک ژول(J) مقدار کاری است که نیروی یک نیوتن(N) در جابجا کردن یک جسم به اندازهٔ یک متر(m) انجام می‌دهد؛ یعنی: اشتباه‌گرفتن با نیوتون-متر با وجود اینکه بُعد (دیمانسیون) ژول با نیوتون-متر یکی است (۱ J = ۱ N·m = ۱ kg·m۲·s−۲) اما بهتر است این دو به جای یکدیگر بکار برده نشوند، چراکه نیوتون-متر (N·m) یکای کار و گشتاور است اما ژول واحد انرژی است. رابطهٔ گشتاور و انرژی به صورت زیر است: که E انرژی، τ اندازهٔ گشتاور و θ زاویهٔ جابجایی (بر حسب رادیان) است. | ## بخش 2: ژول | از آنجایی که رادیان فاقد بُعد است، نتیجه می‌گیریم که گشتاور و انرژی دارای بعد یکسانی هستند. اختصاص نیوتون-متر برای گشتاور و ژول برای انرژی، برای جلوگیری از سوءبرداشت‌ها و سوءتفاهم‌ها مفید است. | ## بخش 3: ژول | علت یکی بودن یکای گشتاور و انرژی این است که هم کار و هم گشتاور را می‌توان به صورت حاصلضرب نیرو در فاصله بیان کرد؛ با این وجود جزئیات ایندو مورد کاملاً متفاوت هستند؛ گشتاور حاصل ضرب خارجی نیرو در فاصله‌است در حالی که کار حاصل ضرب داخلی آن‌هاست. همچنین در گشتاور، منظور از فاصله، طول بازوی اهرم است، در حالی که در کار، منظور از فاصله، مسافت طی‌شده توسط شیءای است که به آن نیرو وارد می‌شود. | ## جمع‌بندی | ۱ ژول تقریباً معادل ۶٬۲۴۱٬۵۰۹٬۴۷۹٬۶۰۷٬۷۱۸٬۳۸۲٫۹۴۲۴۸۳۸۷۲۲۳۶ الکترون‌ولت (EV) است.
موضوع مقاله: سد سلولی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سد سلولی | مقدمه: سد سلولیبرابر فارسی از: دستگاهی برای بالا بردن و پایین‌ بردن قایق‌ها بین آب سطوح مختلف راه‌های آبی رودخانه‌ها و آبراه‌ها است. | ## بخش 1: سد سلولی | آب‌بند از آب‌بند برای بالا یا پایین بردن قایق‌ها و کشتی‌ها استفاده می‌شود و شبیه جعبه بازی است که درونش آب است و در دو طرفش دریچه‌هایی دارد. وقتی آب بیرون دو دریچه در سطح‌های متفاوتی قرار دارد به آب‌بند نیاز پیدا می‌کنیم. با تغییر سطح آب داخل آب‌بند، قایق یا کشتی می‌تواند از یک سطح آب به سطح دیگر حرکت کند. تاریخچه پیش از ساخته شدن آبراهه، قایق‌ها مجبور به استفاده از رودخانه‌هایی بودند که گاهی عمقشان برای شناوری قایق بسیار کم بود. برای رفع این نقص، سد یا دیواری در عرض رودخانه می‌ساختند تا در بالادست سد، عمق آب برای شناوری قایق کافی باشد. قایق‌هایی که به پایین دست رودخانه می‌رفتند به کمک جریان آب حرکت می‌کردند، ولی قایق‌هایی را که به بالای رودخانه می‌رفتند باید می‌کشیدند. | ## بخش 2: سد سلولی | آب‌بند در آبراهه‌ها در روزهای اولیه ساخت آبراهه در کشورهای کوهستانی، مهندسان اغلب آبراهه‌هایی می‌ساختند که ارتفاع ثابتی داشت بنابراین به آب‌بند نیازی نبود. ولی اگر قرار می‌شد آبراهه به جای دور تپه از روی آن عبور کند، در این صورت مجبور بودند از آب‌بند استفاده کنند. تپه بزرگ به چند آب‌بند نیاز دارد چون بیش‌ترین ارتفاعی که یک آبراهه می‌تواند در یک آب‌بند بالا یا پایین برده شود در حدود ۹متر است. آب برای آب‌بندها هنگامی که دریچه‌های آب‌بند بسته‌اند، با هم جفت می‌شوند و یک سطح به شکل v کم عمق تشکیل می‌دهند. در نتیجه هنگامی که سطوح آب متفاوت اند، فشار آب دریچه‌ها را کاملاً بسته نگه می‌دارد. بدون توجه به امتداد حرکت قایق، آب همیشه از سطح بالاتر به طرف سطح پایین‌تر روان می‌شود. | ## بخش 3: سد سلولی | اگر آبراهه از یک طرف تپه بالا برود و از طرف دیگر آن پایین بیاید، مشکل ایجاد می‌شود. با گذشتن قایق‌های بیشتری از آبراهه و آب‌بندهایش، بلندترین بخش آبراهه به آرامی خالی می‌شود. برای حل این مشکل، آب باید به نوک تپه تلمبه شود، در آنجا ذخیره شود و سپس برای پر نگه داشتن آبراهه به کار رود. آب‌بند در مدخل باراندازهای آبی اگر اختلاف ارتفاع جزر و مد بیش تر از حدود ۴ متر باشد، بارگیری یا تخلیه کشتی مشکل می‌شود چون تقریباً به اندازه جزر و مد بالا و پایین می‌رود. بهتر آن است که بارانداز بسته‌ای ساخت تا در آن آب‌بندی لازم است تا کشتی‌ها بتوانند بین لنگرگاه و دریا، که سطح آب آن پایین‌تر است، حرک کنند. این آب‌بندها به مراتب از آب‌بندهای استخری بزرگترند چون باید کشتی‌های اقیانوس پیما را حرکت دهند. | ## جمع‌بندی | پاره‌ای از کشتی‌های بزرگ، مانند نفت‌کش‌های غول پیکر فقط می‌توانند به بندرها یا بندرگاه‌های بدون آب‌بند بروند.
موضوع مقاله: دروازه‌بان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دروازه‌بان | مقدمه: در برخی رشته‌های ورزشی که دارای گل و دروازه هستند مانند فوتبال، فوتسال، هندبال، واترپلو و هاکی به کسی که برای نگهداری از دروازه می‌کوشد و مانع ورود توپ به داخل آن می‌شود دروازه‌بان یا گُلِر می‌گویند (به انگلیسی Goalkeeper). | ## بخش 1: دروازه‌بان | دروازه‌بان در زمین بازی بسیار نقش مهمی دارد او باعث می‌شود که تیم خودی گل دریافت نکند و از دروازه محافظت می‌کند. در فوتبال و فوتسال، دروازه‌بان تنها بازیکنی است که می‌تواند از دستانش برای گرفتن توپ استفاده کند که در فوتبال محدود به محوطه جریمه یا محوطه هجده قدم تیم خودی است. | ## بخش 2: دروازه‌بان | همچنین دروازه‌بان لباسی متفاوت با دیگر بازیکنان تیم بر تن می‌کند زیرا این امر باعث می‌شود که بازیکنان داخل زمین و داور بدانند چه کسی توپ را با دست خود گرفته‌است. در بیشتر ورزش‌هایی که شامل گلزنی در دروازه هستند، قوانینی برای دروازه‌بان اعمال می‌شود که برای سایر بازیکنان اعمال نمی‌شود. | ## بخش 3: دروازه‌بان | ## جمع‌بندی | این موضوع بیشتر در ورزش‌هایی مانند هاکی روی یخ مشهود است که دروازه‌بانان ملزم به پوشیدن تجهیزات ویژه مانند پدهای سنگین و ماسک صورت برای محافظت از بدن خود در برابر ضربهٔ اجسام موجود در بازی هستند (مثلاً توپ یا پوک).
موضوع مقاله: مهری هروی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهری هروی | مقدمه: مهرالنساء، با تخلص مهری هروی، شاعر سدهٔ پانزدهم میلادی بود که در هرات تحت حکومت امپراتوری تیموری زندگی می‌کرد. | ## بخش 1: مهری هروی | زندگی نام اصلی‌اش مهرالنساء بود و به نام‌های مهری، مهریه هراتیه و مهری هروی مشهور بود. چون بخش بزرگی از زندگی خود را در هرات گذرانده، غالباً با لقب «هروی» شناخته می‌شود و برخی زادگاه او را همان‌جا دانسته‌اند. عبدالعزیز ثروتمند بود اما سالخورده و ناتوان، و مهری در بسیاری از اشعار خود به این وضعیت اشاره کرده است. | ## بخش 2: مهری هروی | و در جای دیگری شعر زیر را فی البداهه سروده است سبک زندگی مهری که در زمان خود غیرمعمول تلقی می‌شد، سرانجام به زندانی شدن او انجامید. آثار، میراث و ارزیابی مهری شاعری توانمند دانسته می‌شود که صدای او بازتاب‌دهندهٔ دغدغه‌های زنان است، هرچند تنها بخش اندکی از اشعارش باقی مانده است. نام او در بسیاری از تذکره‌های مهم ادبی آمده و همین امر جایگاهش را در ادبیات فارسی برجسته می‌سازد. | ## بخش 3: مهری هروی | گفته شده که او دیوانی بر اساس غزل‌های حافظ، شاعر سدهٔ چهاردهم، سروده است؛ هرچند تنها مطلع آن باقی مانده است. او آشکارا با ازدواج‌های اجباری با مردان سالخورده مخالفت می‌کرد و در دست‌کم پنج رباعی، بدرفتاری برخی شوهران با همسرانشان را محکوم کرده است. به گفتهٔ تاریخ‌نگار ایرانی، یاسمن آرنگ، مهری را می‌توان «سومین شاعری دانست که احساسات زنانه را بی‌پرده در شعر فارسی بیان کرده است»؛ پس از رابعه بلخی در سدهٔ دهم و مهستی گنجوی در سدهٔ دوازدهم. | ## جمع‌بندی | انتقاد از ازدواج اجباری بار دیگر در شعر ژاله قائم‌مقامی، شاعر فارسی‌زبان اوایل سدهٔ بیستم، مطرح شد.