موضوع مقاله: محمد بشرا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمد بشرا | مقدمه: او از شاعران نوگرای ایران است که بیشتر اشعارش را به «زبان گیلکی» سروده‌ است و از پایه گذاران هساشعر است. | ## بخش 1: محمد بشرا | جایگزین=محمد بشرا (درویش گیلانی) عکاس: شاهین بشرا|وسط|بی‌قاب|محمد بشرا (درویش گیلانی) عکاس: شاهین بشرا زندگی محمد بُشرا در ۲۳ فروردین سال ۱۳۱۶ در محله سرخبندهٔ رشت، در خانواده‌ای مذهبی متولد شد و تا پایان دورهٔ آموزشی «تربیت معلم» در شهر رشت زندگی کرد. وی از سال ۱۳۴۰ به سرودن اشعار نیمایی فارسی روی آورد و نخستین کسی بود که از سال ۱۳۴۲ اوزان نیمایی را در شعر گیلکی به کار گرفت و نخستین کارهای گیلکی نیمایی‌اش به سال ۱۳۴۴ در ماهنامه «هنر و ادبیات ویژه بازار» که سردبیری آن را شادروان محمد تقی صالح پور، شاعر و روزنامه‌نگار گیلانی بر عهده داشت، چاپ شد و مورد اقبال قرار گرفت. تداوم و پایداری و ارائۀ اشعار استوار و اصیل گیلکی نیمایی محمّد بشرا، این شیوه شعری را در ادبیات گیلکی رواج داد و امروزه گروه بسیاری از شاعران گیلکی سرا، در پی او به این سبک شعری روی آورده‌اند و آثار ارزندۀ بسیاری آفریده‌اند. از سال ۱۳۷۰ به سرایندگان «هسا شعر» پیوست و هم چنان از سرایندگان این سبک تازۀ شعری است و آثارش در ماهنامه‌ها، گاهنامه‌ها، فصل نامه‌ها و هفته‌نامه‌های بومی و غیر بومی، در گیلان و دیگر شهرستانها و تهران به چاپ می‌رسد. از محمد بشرا (درویش گیلانی) تاکنون دو کتاب شعر به نام‌های «ایله جار» و «هرای» به چاپ رسیده است. مجموعه آثار کلاسیک (گیلکی و فارسی) و مجموعه آثار نیمایی وی نیز فراهم آمده‌است که به نوبت چاپ خواهد شد. فعالیت‌های هنری و اجتماعی نمایشنامه نویسی، بازیگری تئاتر و گریم، داستان‌نویسی (فارسی و گیلکی)، روزنامه‌نگاری (خبرنگاری فرهنگی، گزارش گری، مقاله نویسی)، همکاری با رادیو و تلویزیون گیلان (سردبیری اخبار محلی، نویسندگی، تحقیق و تهیهٔ فیلم‌های مستند و مترجم اخبار گیلکی) شعر گیلکی و فارسی، تحقیق و مقاله‌نویسی در زمینهٔ مردم‌شناسی و فرهنگ مردم گیلان و نوشتن برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی. محمد بُشرا (درویش گیلانی) از سال ۱۳۴۲ خورشیدی مقاله نویسی، خبرنگاری فرهنگی، روزنامه‌های کیهان و اطلاعات را آغاز کرد و به گزارش گری و نوشتن مقاله های انتقادی-اجتماعی، مردم‌شناسی و فرهنگ مردم گیلان پرداخت بعد از انقلاب عضو هیئت تحریریهٔ روزنامهٔ جنگل شد و در عمر روزنامه‌نگاری خود که همچنان ادامه دارد مقاله‌ها ی متعددی نوشت و به چاپ رسانید. بعد از انقلاب پس از وقفه‌ای چندساله بار دیگر از سال ۱۳۶۲ به عنوان محقق و نویسنده و تهیه‌کنندهٔ صدا و سیمای مرکز گیلان فعالیت‌های هنری و تحقیقی خود را از سر گرفت. وی در سال‌های همکاری با تلویزیون در تهیه، تحقیق و نویسندگی فیلم‌های مستند بسیاری شرکت داشت پس از پیوستن رادیو به تلویزیون، برنامه‌های هفتگی «اندیشهٔ شاعر» و «شعر و اندیشه» را برای رادیو گیلان می‌نوشت. این برنامه در سال‌های متوالی، بین نیم تا یک ساعت، بعد از اخبار ساعت بیست و یک رادیوی ایران به جای برنامهٔ فرهنگ مردم «شادروان استاد» انجوی شیرازی «از رادیو رشت پخش می‌شد که تا سال ۱۳۵۸ ادامه یافت. همکاران وابسته و پیوستهٔ بسیاری از جوانان باذوق و جستجوگر شهرها و روستاهای گیلان فراهم آورد که چند نفری از آنان روی در نقاب خاک کشیده‌اند و گروهی دیگر، هنوز فعالند و فرهنگ مردم روستای خود را گردآوری و گاه رساله‌ای از آن را به چاپ می‌رسانند. در برنامهٔ فرهنگ گیلان" جنبه‌های گوناگون فرهنگ مردم گیلان به صورت گفتار، مصاحبه‌های حضوری رادیویی و صدای مراسم گوناگون که در موقع اجرا ضبط می‌شد، به صورت، برنامه‌های هفتگی و برنامه‌های ویژه پخش می‌شد گویندگی این برنامه را در سال‌های متمادی، شادروان «هادی طاهباز»، زنده یاد خانم «کازرانی» و آقای «خسرو آران» که از گویندگان مرکز رشت بودند برعهده داشتند و نویسندهٔ برنامه نیز به عنوان کارشناس در برنامه شرکت می‌کرد. از فراهم آمده‌های این برنامهٔ رادیویی، جنگ‌های فرهنگی گوناگونی تنظیم و تهیه و به دیگر رادیوهای محلی سراسر کشور فرستاده و پخش می‌شد و نوعی تبادل فرهنگی صورت می‌گرفت که نویسندگی بیشتر این برنامه‌های فرهنگی برعهدهٔ او بود. کتاب شناسی و مقاله شناسی محمد بُشرا (درویش گیلانی) دفترهای شعر ایله جار: دوج‍ه‌ گ‍ی‍ل‍ک‍ی‌ ش‍ع‍ران‌ ج‍ه‌ س‍الان‍ه‌ ( ۱۳۴۴ - ۱۳۵۶ ) م‍ح‍م‍د ب‍ش‍را. ناشر: ن‍ش‍ر گ‍ی‍ل‍ک‍ان‌ ‫، ۱۳۶۸ ه‍َرای: ‬دوج‍ه‌ ه‍س‍اش‍ع‍ران‌ و ک‍وت‍اش‍ع‍ران‌ ( ۱۳۷۷ - ۱۳۷۰ ) م‍ح‍م‍د ب‍ش‍را. ناشر: دهسرا ‫، ۱۳۸۹ تألیفات مردم شناسی و فرهنگ مردم گیلان هَنگی ایسِه هَنگی نیِه دفتری در مسله (چیستان) گیلکی پژوهش و نگارش: محمد بشرا. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۸ گیلان تماشا: (تصویری از مردم‌شناسی) مجمو‌عه‌ای از محمد بشرا (درویش گیلانی). ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۰ آیین‌ها و آداب سوگواری در گیلان پژوهش و نگارش: محمد بشرا. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۹ آداب و آیین‌های عروسی در گیلان (برم گیلاکونی) پژوهش و نگارش: محمد بشرا؛ به سفارش حوزه هنری گیلان. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۸ آیین‌های گذر در گیلان (مراسم تولد تامرگ) محمد بشرا، طاهر طاهری. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۸ جشن‌ها و آئین‌های مردم گیلان۱( آیین‌های نوروزی) محمد بشرا، طاهر طاهری. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۸ جشن‌ها و آیین‌های مردم گیلان۲ (به جز آیین‌های نوروزی) محمد بشرا، طاهر طاهری. ناشر: فرهنگ ایلیا ، ‫۱۳۹۷ اف‍س‍ان‍ه‌ه‍ا و ب‍اورداش‍ت‌ه‍ای‌ م‍ردم‌ش‍ن‍اخ‍ت‍ی‌ ج‍ان‍وران‌ و گ‍ی‍اه‍ان‌ در گ‍ی‍لان‌ (جانوران) ن‍وی‍س‍ن‍ده‌: م‍ح‍م‍د ب‍ش‍را. | ## بخش 2: محمد بشرا | ناشر: ده‍س‍را، ۱۳۸۰ اف‍س‍ان‍ه‌ه‍ا و ب‍اورداش‍ت‌ه‍ای‌ م‍ردم‌ش‍ن‍اخ‍ت‍ی‌ ج‍ان‍وران‌ و گ‍ی‍اه‍ان‌ در گ‍ی‍لان‌ (جانوران) ن‍وی‍س‍ن‍ده‌: م‍ح‍م‍د ب‍ش‍را. ناشر: ده‍س‍را، ۱۳۸۰ افسانه‌ها و باورداشت‌های مردم‌شناختی جانوران و گیاهان در گیلان (خزندگان، دوزیستان، آبزیان و حشرات) محمد بشرا. ناشر: سپیدرود ‫، ۱۳۹۶ سوگند و نفرین در فرهنگ مردم گیلان پژوهش و نگارش محمد بشرا. ناشر: سپیدرود ‫، ۱۳۹۶ ک‍ت‍اب‌ ک‍ادوس‌ ۱ (م‍ج‍م‍وع‍ه‌ ه‍ن‍ری‌ و ادب‍ی‌ و...) ب‍ه‌ک‍وش‍ش‌: م‍ح‍م‍د ب‍ش‍را. ناشر: سپیدرود ‫، ۱۳۹۶ مقاله های مردم شناسی، فرهنگ و ادبیات مردم گیلان محمد بشرا (درویش گیلانی) از سال ۱۳۴۲ که همکاری با مطبوعات را آغاز کرد، مقاله‌های بیشمار انتقادی-اجتماعی به امضای خود یا نام‌های مستعار نگاشته است. این مقاله‌ها به مرور سال‌ها تا زمان ما در روزنامه‌هایی همچون اطلاعات، کیهان، جنگل، گام، گیلان ما و ... محمد بشرا (درویش گیلانی) علاوه بر امضای حقیقی خود با نام‌های مستعار ( م-درویش، م-ب-درویش، م-پرند، م-ترنگ، م-آسیب دیده، پیک خوش، دوچوکه وینجی، گرزنه و ...) نیز در مطبوعات گیلان و کشور مقاله های متعددی نوشته است. گ‍ی‍لان‌ زم‍ی‍ن‌، ش‌ ۱۱ - ۱۳ ، (ب‍ه‍ار ۱۳۸۰): ص‌ ۳۳ - ۳۵ بُن‌مایه‌های فرهنگ مردم گیلان ۲ محمد بشرا. گیله‌وا پیاپی ۸۷ (اسفند ۱۳۸۴، فروردین ۱۳۸۵) ص ۱۱ بُن‌مایه‌های فرهنگ مردم گیلان، پژوهشی درباره خرق عادت «مقدس یا نامقدس» در فرهنگ مردم گیلان محمد بشرا. گیله‌وا پیاپی ۸۵ (آبان و آذر ۱۳۸۴) ص ۱۱ تازه‌ت‍ری‍ن‌ روش‌ ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ م‍ردم‌ش‍ن‍اس‍ی‌! گ‍ی‍لان‌ زم‍ی‍ن‌، ش‌ ۵، ۶، (ت‍اب‍س‍ت‍ان‌ ۱۳۷۴ ـ ب‍ه‍ار ۱۳۷۵): ص‌ ۳۲ ـ ۳۳ چوبی قاشق در فرهنگ مردم محمد بشرا. ف‍ره‍ن‍گ‌ گ‍ی‍لان‌، ش‌ ۱۱ و ۱۲، (پ‍ای‍ی‍ز و زم‍س‍ت‍ان‌ ۱۳۸۰): ص‌ ۱۵ - ۲۲ نک‍ت‍ه‌ه‍ای‍ی‌ درب‍اره‌ ک‍ت‍اب‌ گ‍ی‍لان‌ محمد بشرا. ج‍ه‍ان‌ ک‍ت‍اب‌، س‍ال‌ ۱، ش‌ ۱۸، (ن‍ی‍م‍ه‌ اول‌ م‍رداد ۱۳۷۵): ص‌ ۳ ـ ۴ چرا اینقدر بی مبالات شده ایم؟ ره آورد گیل، دوره ۱۸، شماره ۱۲۳-۱۲۴ (خرداد و تیر ۱۴۰۰) استادی ره گشا و اهل درد محمد بشرا. ره آورد گیل، سال پانزدهم شماره ۱۰۹ (پیاپی ۱۱۰، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹) چوطویی کَلِه گپ زِئن: آداب چگونه سخن گفتن در جمع محمد بشرا. ره آورد گیل، سال پانزدهم شماره ۱۱۱ (پیاپی ۱۱۲، خرداد و تیر ۱۳۹۹) زیتون و این همه خاصیت محمد بشرا. ره آورد گیل، دوره ۱۷، سال پانزدهم شماره ۱۱۹ (پیاپی ۱۲۰، بهمن و اسفند ۱۳۹۹): ص ۳۰ آیین برگزاری ماه مبارک رمضان محمد بشرا. ره آورد گیل، سال چهاردهم شماره ۹۷ (پیاپی ۹۸، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۸): ص‌ ۸ در تکاپوی دستیابی به علفچرهای کوهستان محمد بشرا. ره آورد گیل، سال چهاردهم شماره ۹۹ (پیاپی ۱۰۰، خرداد و تیر ۱۳۹۸): ص‌ ۲۳ پساوندها و پیشاوندهای سلبی محمد بشرا. گیلان ما، سال نوزدهم شماره ۱ (پیاپی ۷۳، بهار و تابستان ۱۳۹۸) ص‌ ۱۰۲ کلک مرغابی محمد بشرا. ره آورد گیل، سال چهاردهم شماره ۱۰۷ (پیاپی ۱۰۸، آذر و دی ۱۳۹۸): ص‌ ۲۲ کلک مرغابی (۲ و ۳) محمد بشرا. ره آورد گیل، سال چهاردهم شماره ۱۰۵ (پیاپی ۱۰۶، بهمن و اسفند ۱۳۹۸): ص‌ ۲۰ بارغو (بارقو) محمد بشرا. ره آورد گیل، سال چهاردهم شماره ۱۰۱ (پیاپی ۱۰۲، مرداد و شهریور ۱۳۹۸): ص‌ ۹ دوشاب پچی محمد بشرا. ره آورد گیل، سال سیزدهم شماره ۹۳ (پیاپی ۹۴، آذر و دی ۱۳۹۷): ص‌ ۲۶ نگاهی به چند ضرب المثل گیلکی ره آورد گیل، سال سیزدهم شماره ۷۳ (پیاپی ۷۴، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۷): ص‌ ۲۶ پساوندها و پیشاوندهای سلبی در نام واژگان گیاهی و جانوری گیلکی محمد بشرا. | ## بخش 3: محمد بشرا | ره آورد گیل، سال دوازدهم شماره ۸۳ (پیاپی ۸۴، بهمن و اسفند ۱۳۹۶): ص‌ ۱۵ نکته هایی در گویش و دستور گیلکی محمد بشرا. ره آورد گیل، سال دوازدهم شماره ۶۳ (پیاپی ۶۴، خرداد و تیر ۱۳۹۵): ص‌ ۹۶ چانکشی، پیشه ای پس افتاده محمد بشرا. گیله وا، سال بیست و پنجم شماره ۶۳ (پیاپی ۱۴۳، مهر و آبان ۱۳۹۵): ص‌ ۱۴ کَتَلِه (پای افزاری چوبین و ساده که اینک متروک مانده است) محمد بشرا. ره آورد گیل، سال یازدهم شماره ۵۷ (پیاپی ۵۸، آذر و دی ۱۳۹۴): ص‌ ۱۶ به یاد افشین پرتو محمد بشرا. ره آورد گیل، سال یازدهم شماره ۵۵ (پیاپی ۵۶، مهر و آبان ۱۳۹۴) ص ۹۶ میراث فرهنگی خود را گرامی بداریم محمد بشرا. ره آورد گیل، سال یازدهم شماره ۵۳ (پیاپی ۵۴، مرداد و شهریور ۱۳۹۴) ص ۹۷ کولی دارو (صید ماهی با سم گیاهی) محمد بشرا. گیله وا پیاپی ۱۳۹(دی و بهمن ۱۳۹۴) ص ۴۰ گرانی، نان و خورش های بومی را از نفس انداخته است محمد بشرا. ره آورد گیل، سال یازدهم شماره ۴۹ (پیاپی ۵۰، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۴) ص ۶ زرجوب رودی که باید به (خل جوب) تغییر نام دهد محمد بشرا. ره آورد گیل، سال یازدهم شماره ۶۰ (پیاپی ۶۰، بهمن و اسفند ۱۳۹۴) ص ۲۹ ضرب المثل های متنوع با کاربردهای همگون محمد بشرا. ره آورد گیل، سال دهم شماره ۴۳ (پیاپی ۴۴، مهر و آبان ۱۳۹۳) ص ۶ ادبیات گیلکی محمد بشرا. گیلان ما، سال سیزدهم شماره ۲ (پیاپی ۵۰، پاییز ۱۳۹۲) ص ۴۷ اگر مردی، بده یک به ی زردی محمد بشرا. ره آورد گیل، پیاپی ۴۲ (مرداد و شهریور ۱۳۹۲) ص ۱۸ من ام ابجی سرم یا نبهه اسبا سوارا بوستن، جه آن بختر نی به محمد بشرا. ره آورد گیل، سال دهم شماره ۳۴ (پیاپی ۳۵، دی و بهمن ۱۳۹۲) ص ۶۳ ایمرو روستوم کی ئیسه محمد بشرا. ماهنامه ره آورد گیل، سال دهم شماره ۲۵ (پیاپی ۲۶، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۲) ص ۶۵ جان شورکا ۱ (آب تنی کردن) محمد بشرا. گیله وا پیاپی ۱۲۱ (مرداد و شهریور ۱۳۹۱) ص ۳۷ باز این چه شورش و چه عزا و چه ماتم است؟ ماهنامه ره آورد گیل، پیاپی ۲۲ (آبان و آذر ۱۳۹۱) ص ۱۰۱ لال لالیکی؛ آیینی دیرپا در گیلان که بدون سخن گفتن برگزار می شود ۱ محمد بشرا. دادگر، پیاپی ۲۱ (اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۰) ص ۴۶ لال لالیکی؛ آیینی دیرپا در گیلان که بدون سخن گفتن برگزار می شود ۲ محمد بشرا. دادگر، پیاپی ۲۲ (تیر و مرداد ۱۳۹۰) ص ۴۶ لال لالیکی؛ آیینی دیرپا در گیلان که بدون سخن گفتن برگزار می شود ۳ محمد بشرا. دادگر، پیاپی ۲۳ (شهریور و مهر ۱۳۹۰) ص ۶۸ لال لالیکی؛ آیینی دیرپا در گیلان که بدون سخن گفتن برگزار می شود ۴ محمد بشرا. دادگر، پیاپی ۲۴ (آبان و آذر ۱۳۹۰) ص ۶۸ لال لالیکی؛ آیینی دیرپا در گیلان که بدون سخن گفتن برگزار می شود ۵ محمد بشرا. دادگر، پیاپی ۲۶ (فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۱) ص ۶۸ منم ، آبجی سرم (نمایشنامه) محمد بشرا. گیله‌وا پیاپی ==۹ (شهریور - مهر ۱۳۸۳) ص ۱۱ شعر گیلان محمد بشرا (نویسندۀ همکار) . شوکران پیاپی ۳-۴ (شهریور و آذر ۱۳۸۱) ص ۹ بجار و بجارکاری در ترانه های گیلکی نویسنده: محمد بشرا. کتاب «صدای شالیزار» (م‍ج‍م‍وع‍ه‌ ش‍ع‍ر و م‍ق‍ال‍ه‌ درب‍اره‌ ب‍رن‍ج‌ و ب‍رن‍ج‍ک‍اری‌) به کوشش رحیم چراغی انتشارات گیلکان ۱۳۶۹ سنگستان های گیلان نویسنده: محمد بشرا. | ## جمع‌بندی | دیلمان، شمارۀ ۷ (شهریور و مهر ۱۳۹۶) محتواهای آمادۀ انتشار به‌صورت کتاب از آرشیو غنی مردم‌شناسی و فولکلور گیلان محمد بشرا آبیاری در گیلان یاوری در گیلان نظرقربانی در گیلان شکار و شکاربانی در گیلان بیجارسری (آوای کار) در گیلان کی می‌آد بازی؟