موضوع مقاله: بهائی‌ستیزی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهائی‌ستیزی | مقدمه: بهائی‌ستیزی به معنای تبعیض، نفرت‌پراکنی و سرکوب نظام‌مند علیه پیروان آیین بهائی به‌دلیل باورهای دینی آنان است. | ## بخش 1: بهائی‌ستیزی | در ایران، این پدیده در قالب‌هایی چون محرومیت از تحصیل و اشتغال، تخریب گورستان‌ها، بازداشت و مصادرهٔ اموال بهائیان، و نفرت‌پراکنی علیه این جامعه بروز یافته است. طبق گزارش سازمان دیده‌بان حقوق بشر، سرکوب گسترده و سازمان‌یافتهٔ حکومت ایران علیه بهائیان، حاصل سیاستی عامدانه برای سلب حقوق بنیادین آنان است و به‌روشنی مصداقی از «جنایت علیه بشریت» محسوب می‌شود. از آنجا که این دو آیین از جهاتی، واحد تلقی می‌گردند، از دیدگاه جامعه‌شناختی و تاریخی می‌توان آن دو را واحد در نظر گرفت و عنوان بهائی‌ستیزی را به‌طور کلّی، به کار برد. دلیل مذهبی بهائی‌ستیزی این بود که برخی مجتهدان دینی و حکومت ادعا می‌کردند پس از اسلام دین جدیدی نباید ظاهر شود. از نظر اجتماعی و سیاسی علّت مخالفت آن بود که در صورت قبول ادعای باب و بهاءالله، قدرت مادی و مذهبی و سیاسی طبقهٔ روحانیون و حکومت با چالش‌های جدّی روبه‌رو می‌شد. دوران قاجار بهائی‌ستیزی در دوران حکومت قاجاریان در ایران به اشکال گوناگون دیده می‌شد. انتشار مطالب بر ضدّ آئین بابی و بهائی و تبعید، حبس، شکنجه و قتل و کشتار پیروان، از روش‌های رایج بهائی‌ستیزی در آن دوران بود. در فاصلهٔ ۱۸۴۸–۱۸۴۹ شاه ایران حدود ۶ هزار نیروی لشکری و تسلیحات برای مقابله با حدود ۵۰۰ بابی که در مقبرهٔ منتسب به شیخ طبرسی در نزدیکی دریای خزر پناه گرفته بودند فرستاد. در نهایت در ماه مه ۱۸۴۹ بابیان که به علت گرسنگی مفرط تضعیف شده بودند فریب وعدهٔ آتش‌بس نیروهای حکومتی را خوردند اما به محض خارج شدن از پناهگاه خود قتل‌عام شدند. دو حادثهٔ مشابه دیگر در نی‌ریز و زنجان دو شهری که جمعیت بابی بالایی داشتند اتفاق افتاد. در سال ۱۸۵۰، صدراعظم وقت امیرکبیر این‌طور تصمیم گرفت که برای پایان دادن به جنبش بابی بهترین راه، اعدام مؤسس این جنبش است که در آن هنگام در زندان بود. خشم و درماندگی بابیان از اعدام باب، در ۱۸۵۲ گروه کوچکی از آنان را تحریک کرد تا به جان ناصرالدین‌شاه سوءقصد کنند. اگر چه تنها عدهٔ کمی از بابیان مسئول این واقعه بودند اما شاه دستور قتل‌عام بابیان را داد. گزارش‌های کتبی که شاهدان عینی اروپایی از این دوره برجا گذاشته‌اند، روایت می‌کند که چگونه پیروان باب را با آهن گداخته داغ می‌کردند، سنگسار یا با توپ دو نیم می‌کردند، به عنوان هدف برای تمرین استفاده می‌نمودند، جمجمه‌هایشان را می‌شکستند، وارونه از درختان آویزان می‌کردند، دندان‌هایشان را از ریشه بیرون می‌کشیدند، چشم‌هایشان را از حدقه درمی‌آوردند، آن‌ها را مجبور می‌کردند تکه‌های بریده شدهٔ بدن خودشان را بخورند، شمع‌های روشن در بدنشان فرومی‌کردند، پوست کف پای آن‌ها را می‌کندند و در روغن داغ فروکردند، پاهایشان را نعل می‌زدند و قبل از اعدام کردن آن‌ها را می‌دواندند. در سال ۱۸۵۱ میرزا حسینعلی که در آن وقت بین بابیان به جناب بهاء معروف بود، به شهر بغداد تبعید شد. دشمنی با بهائیان چندان در دوران دودمان قاجار در جامعهٔ ایران رواج داشت که متهم کردن مشروطه‌خواهان به «بابی‌گری»، مهم‌ترین سلاح نظری مستبدان به دوران انقلاب مشروطه ایران بود. در دوران قاجار آزار و اذیت‌ها بیشتر از طرف عوامل محلی صورت می‌گرفت و حکومت مرکزی گاهی از این برخوردها حمایت می‌کرد و گاهی به دلیل ترس از دست دادن کنترل با آن‌ها مخالفت می‌نمود؛ اما در دوران پهلوی با قوی‌تر شدن حکومت مرکزی، این، خود دولت بود که به تدریج عامل اصلی آزار و اذیت بهائیان شد. در نتیجه شکل آزار از حرکت‌های تهاجمی عوام در دوران قاجار تغییر کرد و ماهیتی اداری به خود گرفت که بیشتر، همراه با بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولتی بود. برای مثال در ۱۹۳۴ دولت به دلیل این‌که یکی از مدارس بهائی در یکی از روزهای تعطیلی بهائی مدرسه را بسته بود، حکم تعطیلی دائم حدود ۶۰ مدرسهٔ بهائی را صادر کرد. دورهٔ پهلوی یکم در دورهٔ رضاشاه و در سالهای اولیه بهائیان مواجه به کشتارهایی مانند واقعه جهرم بودند. در این واقعه که در فروردین ۱۳۰۵ صورت گرفت با هجوم مردم و مأموران نظمیه تعدادی از بهائیان در جهرم کشته شدند (۸ تا ۱۵ نفر) کسی نیز از عاملان آن مجازات نشد. Ø±Ø¬Ø¹ÛØª-Ø´ÛØ¹ÙØ-Ø³Ø±Ú©ÙØ¨-Û±Û¶Û°-Ø³Ø§ÙÙ-Ø¨ÙØ§ÛÛØª اما پس از آن برای مدتی آرامش نسبی و حتی شکوفایی برای بهائیان ایران ایجاد شد، با تسلط رضا شاه بر امور و کاهش نفوذ و قدرت عالمان شیعه از خشونت بر ضد بهائیان کاسته شد و بهائیان توانستند از ثبت دین پیشینیانشان در گذرنامه و سایر اسناد رسمی خودداری نمایند و همچنین ازدواجشان را در دفاتر عقد ازدواج بهائی ثبت کرده و نشست‌های عمومی و مذهبی برگزار و مدارس خاص خودشان داشته باشند. اما این امر دایمی نبود و حکومت رضاشاه در درازمدت، فعالیت کنترل‌نشده سازمان‌های اجتماعی و دینی مستقل را تحمل نکرد به همین دلیل مدرسه‌های بهائیان بسته شد و اعتبار اسناد ازدواج بهائیان رد انتشار کتاب‌هایشان را ممنوع کرد، برخی از مراکز محلی‌شان را بست و برخی از کارمندان بهائی را اخراج کرده و درجه نظامی برخی از افسران بهائی را تنزل داد یا به علت اعتقاد به بهائیت اخراج کرد. در دوره‌هایی نیز دولت در برابر تحریکات روحانیت برای آزار و تقابل با بهائیان دولت به مقابله با خودسری‌های آنها پرداخته و در واقعه قتل امین العلماء در اردبیل (۱۳۰۶) و حمله به بهائیان سیرجان و فراری دادن بانوان در حمام و … (۱۳۱۲) دولت برخورد قاطع می‌کند. همچنین سلطان الواعظین را در سال ۱۳۱۳ به دلیل توهین به زردشتیان و بهائیان از سیرجان تبعید می‌نماید. دورهٔ پهلوی دوم جدی‌ترین موج آزار بهائیان در دوران پهلوی از سال ۱۹۵۵ (۱۳۳۴) آغاز شد؛ هنگامی که حکومت به محمدتقی فلسفی اجازه داد در رادیوی سراسری بر ضد بهائیان، به وعظ و خطابه بپردازد و عوام را علیه بهائیان بشوراند. موجی از بهائی‌ستیزی در کشور به راه افتاد و در بسیاری از نقاط بهائیان با قتل و غارت مواجه شدند. شاید یکی از دلایل این موج از بهائی‌ستیزی این بود که شاه به دستگاه روحانیون دینی که به او کمک کرده بودند با کودتا علیه مصدق قدرت را بازپس گیرد احساس دِین می‌کرد. همدستی حکومت و فقیهان شیعه در بهائی‌ستیزی در دوران قاجار و پهلوی، در دوران جمهوری اسلامی به یکی‌شدن بهائی‌ستیزان حکومتی و فقیهان تبدیل شد و شکل جدیدِ سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران را به خود گرفت. برخلاف دوران قبل که بهائیان قربانیان اقدامات پراکندهٔ حکومتی بودند، پس از انقلاب ۱۳۵۷ طرح مشخص و برنامه‌ریزی‌شده‌ای برای نابودی جامعهٔ بهائی شکل گرفت. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، بهائی‌ستیزی که با حمایت روحانیان شیعه همراه بود، شکلی جدید و افراطی به خود گرفت. به صورتی که بهائیت تنها مذهبی در ایران است که روحانیّت شیعه برای مبارزه با آنان نهاد ویژه‌ای تأسیس کرده است. دشمنی با بهائیان چندان ریشه‌دار و مستمر بود که حتی در روزهای انقلاب، در کنار اشغال و تخریب نهادهای مالی و امنیتی حکومت، کشتن و تخریب و آتش زدن خانه‌های بهائیان فراموش نشد و از جمله در قریه سعدی شیراز، بهائیان «قتل‌عام» شدند. روح‌الله خمینی پیش از این‌که به قدرت برسد دشمنی خود با بهائیان را اعلام کرده بود و واضح ساخته بود که اقلیت سیصد هزار نفرهٔ بهائیان ایران که بزرگ‌ترین اقلیت دینی کشور بود از حقوق پایهٔ انسانی که سایر اقلیت‌های دینی برخوردار بودند محروم خواهند شد. پس از انقلاب، قانون اساسی جدید کشور به عمد بهائیان را به رسمیت نشناخت و برای آن‌ها هیچ حقی قائل نشد. دادگاه‌های جمهوری اسلامی ایران به نوبهٔ خود از بهائیان در برابر قتل و ضرب و تعرضات دیگر حمایت نمی‌کنند و آنان را مشمول حق دریافت خسارت ندانسته به این ترتیب هر آزار و تجاوزی به بهائیان مجاز انگاشته می‌شود و مصونیت قضایی دارد. دبیرکل سازمان ملل متحد، بان کی‌مون، در گزارش سال ۲۰۱۶ خود در ارتباط با وضعیت حقوق بشر در ایران، بهائیان را ستم‌دیده‌ترین اقلیت دینی ایران نامید. حقوق انسانی بهائیانِ حتی کودک در نظام جمهوری اسلامی ایران، به گونهٔ سازماندهی‌شده، نقض می‌شود. سرکوب اقلیت‌های دینی (زرتشتیان، یهودیان، مسیحیان و بهائیان…) در ایران، باعث کاهش بسیار شدید پیروان آن‌ها در ایران شده است. برخی از روش‌های سرکوب بهائیان بنا به گزارش‌های نمایندگان سازمان ملل متحد در زمینهٔ حقوق بشر در ایران موارد زیر از جمله موارد سرکوب و آزار و اذیت بهائیان ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ بوده است: ممانعت از ثبت ازدواج بهائیان متهم شدن دفاتر ثبت‌کننده ازدواج بهائیان به رواج فحشا (به دلیل غیر اسلامی بودن عقد ازدواج). درخواست نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از برخی پیرزنان و پیرمردان بهائی برای طلاق گرفتن از هم و به عقد هم درآمدن بر پایهٔ شریعت اسلام. ممنوع اعلام کردن تمامی مؤسسات (شوراهای انتخابی) و فعالیت‌های جامعهٔ بهائی دستگیری و اعدام اعضای شوراهای انتخابی بهائی در سطح محلی و ملی (محفل‌های ملی و محلی) مصادرهٔ اماکن متعلق به جامعهٔ بهائی مصادرهٔ املاک و دارایی‌های شخصی بهائیان پلمب کردن خانهٔ سالمندان بهائی؛ مصادره و تخریب امکان دینی و گورستان‌های بهائی زندان و شکنجهٔ بهائیان اخراج بهائیان و نیز ممانعت از اشتغال آن‌ها در مشاغل دولتی فشار بر صاحبان مشاغل برای اخراج کارکنان بهائی خود پرداخت نکردن حقوق بازنشستگی و صدور دستور مبنی بر این‌که بهائیان حقوق‌های دریافتی پیشین خود را بازگردانند تعطیل کردن مغازه‌های بهائیان محرومیت از تحصیل در مدارس و به ویژه دانشگاه‌ها صادر نکردن جواز کفن و دفن؛ بیرون آوردن پیکر بهائیان از گور و انداختنشان در بیابان.اعتراض تعدادی از روشنفکران دینی به نبش قبر شمسی اقدسی، شهروند بهایینبش قبر پیکر یک زن سالمند بهائی در گیلاوند ویران کردن خانه‌های بهائیان؛ مصونیت قضایی برای متجاوزان به حقوق افراد بهائی نفرت‌پراکنی و انتشار تبلیغات ضد بهائی در رسانه‌ها و تحریک عموم علیه بهائیان آدم‌ربایی و قتل، از جمله، سوزاندن بهائیان؛ ممنوعیت پرداخت کارت سهمیهٔ مواد غذایی؛ کوچاندن اجباری بهائیان؛ انتشار فهرست مغازه‌های بهائیان در روزنامه و درخواست از مردم برای بایکوت اقتصادی آن‌ها؛ مانند روش حکومت نازیسم بر ضد یهودیان مغازه‌دار. محرومیت از کارت ملی و گذرنامه، کارت بانکی، گواهی‌نامه رانندگی و بسیاری از مجوزهای دیگر. برخی از افرادی که در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ کشته شدند عضو شوراهای انتخابی بهائی (محفل روحانی) بودند که وظیفهٔ رسیدگی به امور بهائیان در سطح محلی و ملی را بر عهده داشتند. اما به غیر از این افراد سایر بهائیان نیز مورد قتل و اعدام قرار گرفته‌اند که مرکز اسناد حقوق بشر ایران این رقم را بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۵ میلادی معادل ۱۸۳ نفر می‌داند. پوچ بودن این اتهامات و ادعاها علیه بهائیان از آن جا روشن می‌شود که مقامات ایرانی همواره به بهائیانی که مورد آزار و سرکوب قرار می‌گیرند چنین وعده داده‌اند که اگر اعتقادشان به آئین بهائی را انکار کنند و اسلام بیاورند آزار و اذیت‌ها علیه آن متوقف می‌شود. این درخواست برای رد اعتقادات بهائیان شاهدی است بر این که اعتقادات دینی بهائیان دلیل اصلی آزار و سرکوب آن‌ها بوده است. نمونه‌هایی از موارد ترور و اعدام بهائیان در راستای بهائی‌ستیزی، برخی از بهائیان شهمیرزاد سمنان، در اوایل انقلاب ۱۳۵۷، سوزانده شدند. سال قبل از آن اعضای محفل سابق ملی بهائیان ایران همگی ربوده و در وضعیت نامعلومی کشته شده بودند. ۱۸ بهائی دیگر در تهران بین اکتبر ۱۹۸۱ تا اوت ۱۹۸۵ اعدام شدند یا در زندان جان دادند. ۹ نفر عضو محفل روحانی محلی تبریز در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۸۱ در حیاط زندان تبریز اعدام شدند. در ژوئن ۱۹۸۳، ۹ زن بهائی در شیراز به اتهام تدریس در کلاس‌های کودکان بهائی اعدام شدند. بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان تهران؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان تبریز؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان همدان؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان قزوین؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان یزد؛ سلیمان برجیس طبیبی که در تاریخ ۱۴ بهمن ۱۳۲۸ به دست تروریست‌های فدائیان اسلام و به دلیل تبلیغ برای بهائیت، در خانه‌ای در شهر کاشان با هشتاد و یک ضربه کارد، تکه‌تکه شد.مجلّه فردوسی شماره ۳۲ اسفندماه ۱۳۲۸، روزنامه آتش شماره ۷۸۷ شنبه ۲۷ فروردین ۱۳۲۹، روزنامه نیسان، ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ اختر ثابت؛ خانه و مغازهٔ خانواده‌اش و نیز خانه‌ها و مغازه‌های بهائیانی دیگر، به دستور مجتهدی به نام سید عبدالحسین دستغیب (امام جمعه و نمایندهٔ ولی فقیه)، چپاول شده و آتش زده شد. او و خانواده‌اش همانند بیش از ۵۰۰ (پانصد) بهائی دیگر شیراز، بی‌خانمان و آواره شدند. وی به همراه بیش از ۴۰ (چهل) بهائی دیگر، به دست برخی از مأموران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دستگیر و بازجویی و شکنجه شد و سرانجام، به همراه ۹ زن بهائی دیگر، حلق‌آویز شد. ژینوس نعمت محمودی؛ (ویژگی‌هایش در بخش فلسفه و علم این مقاله، یادآوری شد) او یک سال پس از اعدام همسرش یعنی هوشنگ محمودی، اعدام شد. علی‌مراد داوودی؛ نویسندهٔ بیش از ۹۰ نوشتار، استاد فلسفه در دانشگاه تهران (نخستین فارغ‌التحصیل دکتری فلسفه در ایران)، نویسنده، پژوهشگر و مترجم (آثاری همچون: عقل در حکمت مشاء، دربارهٔ نفس، فلسفه در دورهٔ انتشار فرهنگ یونانی و دورهٔ رومی، روح فلسفه در قرون وسطی) و نیز یکی از کشته‌شدگان در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران. سیمین صابری؛ که به همراه ۱۶ بهائی (مرد، زن و دختر نوجوان) دیگر، پس از شکنجه و به‌دلیل بهائی بودن، توسط جمهوری اسلامی ایران، به دار آویخته شد. اعضای نخستین محفل روحانی ملی بهائیان ایران (پس از انقلاب ۱۳۵۷) که به همراه اعضای دیگر محفل روحانی ایران یعنی عبدالحسین تسلیمی، هوشنگ محمودی، ابراهیم رحمانی، حسین نجی، منوچهر قائم مقامی، عطاالله مقربی، یوسف قدیمی، بهیه نادری و کامبیز صادق‌زاده و نیز دو تن از معاونان مشاورهٔ قاره‌ای یعنی یوسف عباسیان و حشمت‌الله روحانی نیز برای همیشه، ناپدید شد. کامران صمیمی؛ یکی از اعضای دومین محفل روحانی ملی بهائیان ایران (پس از انقلاب ۱۳۵۷) که به همراه اعضای دیگر محفل یعنی ژینوس نعمت محمودی، محمود مجذوب، جلال عزیزی، مهدی امین، عزت‌الله فروهی بروجنی، سیروس روشنی اسکویی و قدرت‌الله روحانی، در دی ۱۳۶۰، تیرباران شد. فرید بهمردی؛ یکی از اعضای سومین محفل روحانی ملی بهائیان ایران (پس از انقلاب ۱۳۵۷) که به همراه اعضای دیگر محفل یعنی جهانگیر هدایتی، شاپور مرکزی، فرهاد اصدقی، اردشیر اختری و امیرحسن نادری، اعدام شد. بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان تهران؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان تبریز؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان همدان؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان قزوین؛ بازداشت و اعدام اعضای محفل روحانی بهائیان یزد؛ خسرو مهندسی؛ مترجم، نویسنده و دارای گواهی‌نامه دکتری در رشته فلسفه و علوم تربیتی که به همراه فتح‌الله فردوسی، اسکندر عزیزی، کوروش طلایی، شیوا محمودی (اسدالله‌زاده) و شیدرخ امیرکیا (بقا)، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. فرهنگ امیری، ۶۳ ساله، یکی از قربانیان نفرت‌پراکنی بر ضد بهائیان بود که در سال ۱۳۹۵ در یزد، به دست دو تن، کشته شد. قاتلان اعتراف کردند که به دلیل سخنان روحانیانی که بهائیان را ضداسلام، معرفی می‌کردند به انجام قتل، ترغیب شده بودند. پرویز فیروزی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به همراه هشت تن دیگر، به دلیل خودداری از روی‌گردانی از دین بهائیت، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران تیرباران شد. مسیح فرهنگی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به همراه بدیع‌الله فرید، یدالله پوستچی و ورقا تبیانیان، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. فیروز نعیمی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به همراه چند تن دیگر به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. اسماعیل زهتاب؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در دندان‌پزشکی که به همراه سه تن دیگر، به دلیل باور به دین بهائیت، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. محمود مجذوب؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در شاخه حقوق که به همراه هفت تن دیگر، به دلیل باور به دین بهائیت، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. مسرور دخیلی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به همراه هشت تن دیگر، به دلیل خودداری از روی‌گردانی از دین بهائیت، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران تیرباران شد. منوچهر حکیم (پروفسور حکیم)؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که پس از انقلاب ۱۳۵۷، ترور و کشته شد. روح‌الله تعلیم؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی؛ کامبیز صادق‌زاده؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی؛ حشمت‌الله روحانی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی؛ قدرت‌الله روحانی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری که پس از انقلاب ۱۳۵۷، به همراه هفت تن دیگر به دلیل بهائی بودن، اعدام شد. بهرام افنان (یکی از خویشاوندان محمدتقی افنان یزدی «وکیل الدوله» و سید علی‌محمد باب و نیز نوهٔ دختری میرزا اشرف عندلیب لاهیجانی)؛ دارای گواهی‌نامه دکتری پزشکی (متخصص قلب و عروق) که پس از مدتی زندانی و شکنجه شدن، به دلیل روی‌گردان نشدن از دین بهائیت و باورمند نشدن به اسلام، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. یوسف عباسیان؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. عزت‌الله فروهی بروجنی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی که به دلیل بهائی بودن، به دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بازداشت شده و به همراه هشت بهائی دیگر، کشته شد. حسین نجی؛ فرزند یکی از مجتهدان و نیز دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی؛ ناصر وفایی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در پزشکی؛ مهدی انوری؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در داروسازی؛ ضیاءالله احراری؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در داروسازی؛ بزرگ علویان؛ دارای گواهی‌نامه مهندسی در رشته برق و مکانیک؛ فیروز پُردل؛ دارای گواهی‌نامه کارشناسی ارشد مهندسی در رشته مکانیک که به دلیل باور به کیش بهائیت، در زندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حلق‌آویز شد. جهانگیر هدایتی؛ دارای گواهی‌نامه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی راه و ساختمان که سرانجام به همراه پنج بهائی دیگر، اعدام شد. | ## بخش 2: بهائی‌ستیزی | کوروش طلایی؛ دارای گواهی‌نامه مهندسی که به همراه پنج تن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. منوچهر فرزانه مؤید (فرزند شیخ حسن فرزانه مؤید)؛ دارای گواهی‌نامه مهندسی که به همراه سه تن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. فرهاد اصدقی؛ دارای گواهی‌نامه دکتری در رشته پزشکی که سرانجام به همراه پنج بهائی دیگر، اعدام شد. حبیب‌الله اوجی؛ شاعری که از سوی برخی از اسلام‌گرایان، آسیب جانی و مالی… دید و سرانجام پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل بهائی بودن اعدام شد. (سپهبد) حسین رستگار نامدار؛ نظامی؛ (تیمسار) عطاءالله مقربی (از خویشاوندان زین‌العابدین نجف‌آبادی، معروف به «زین‌المقربین»)؛ نظامی؛ (سرهنگ) حسین وحدت‌حق؛ نظامی و دارای گواهی‌نامه مهندسی که به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. (سرهنگ) سرّالله وحدت‌نظامی؛ نظامی‌ای که به دلیل بهائی بودن، پس از سال ده‌ها ماه زندان و شکنجه، سرانجام به دلیل بهائی بودن، اعدام شد بهیه نادری؛ اشراقیه فروهر؛ پس از انقلاب ۱۳۵۷، وی و همسرش یعنی محمود فروهر را از خانه بیرون کشیدند و خانه و دارایی‌هایشان را مصادره کردند. آن دو پس از چند ماه زندانی بودن و شکنجه شدن، به دلیل روی‌گردان نشدن از دین بهائیت و باورمند نشدن به اسلام، تیرباران شد. ایران رحیم‌پور (خرمایی)؛ جلالیه مشتعل اسکویی؛ طاهره ارجمندی (سیاوشی)؛ پرستاری که به همراه ۹ زن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران اعدام شد. عزت جانمی (اشراقی)؛ که به همراه همسرش یعنی عنایت‌الله اشراقی و نیز یکی از فرزندانش به نام رؤیا اشراقی (دانشجوی رشته دامپزشکی که پیش‌تر، به دلیل بهائی بودنش از دانشگاه، اخراج شده بود)، به دلیل باور به کیش بهائیت، در زندان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حلق‌آویز شد. زرین مقیمی ابیانه؛ دانش‌آموخته رشته ادبیات فارسی؛ مهشید نیرومند؛ که به همراه ۹ زن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به دار آویخته شد. طاهره ارجمندی (سیاوشی)؛ نویسنده و دانش‌آموخته رشته جامعه‌شناسی که به همراه چند تن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران، حلق‌آویز شد. نصرت یلدایی؛ که به همراه ۹ زن دیگر، به دلیل بهائی بودن، توسط نظام جمهوری اسلامی ایران، در یکی از میدان‌های شهر، حلق‌آویز شد. آمار کشتار بهائیان تنها از تاریخ ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۷۸ م) تا مرداد ۱۳۸۴ (۲۰۰۵)، بیش از ۲۲۰ (دویست و بیست) بهائی توسط نظام جمهوری اسلامی ایران کشته شده‌اند. سال ۱۳۵۷: ۱۰ تن؛ سال ۱۳۵۸: ۸ تن؛ از بهمن ۱۳۵۸ تا خرداد ۱۳۶۰: ۳۵ تن؛ از خرداد ۱۳۶۰ تا مهر ۱۳۶۰: ۳۹ تن؛ از مهر ۱۳۶۰ تا مرداد ۱۳۶۷: ۱۲۰ تن؛ از مرداد ۱۳۶۷ تا مرداد ۱۳۶۸: ۳ تن؛ از مرداد ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴: ۵ تن… زندانی کردن بهائیان دستگیری و زندانی کردن افراد بهائی به دلیل اعتقاداتشان از جمله آزار و اذیت‌های وارد بر جامعهٔ بهائی ایران است. بنا به آمار دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد تنها در فاصلهٔ سال‌های (۱۳۸۳) ۲۰۰۵ تا (۱۳۹۶) ژانویهٔ ۲۰۱۸، ۱۰۰۶ بهائی در ایران دستگیر شده‌اند. بنا به آخرین آمار این دفتر در فروردین ۱۳۹۷ (مارس ۲۰۱۸) ۹۷ بهائی در ایران در زندان به سر می‌بردند. موارد زیر نمونه‌هایی از این دستگیری‌ها هستند: نمونه‌هایی از بازداشت و حبس بهائیان در آذرماه ۱۳۹۶، هیوا یزدانی مهدی‌آبادی (بهی‌فر) توسط نیروهای امنیتی به دلیل «تدریس موسیقی به کودکان» بازداشت و به زندان یزد منتقل شد. در تاریخ ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ پدر و دختر بهائی به نام‌های نعمت‌الله و نازنین بنگاله ساکن شیراز هر کدام به ۵ سال زندان محکوم شدند. در تاریخ ۲۶ دی ۱۳۸۷ (۱۵ ژانویهٔ ۲۰۰۹) سرهنگ سلیمان ملک‌زاده فرمانده نیروی انتظامی ویژه جزیره کیش اعلام کرد که نیروی انتظامی ایران، «هشت بهائی را در جزیره کیش بازداشت کرده است». به گفته وی «تمامی این افراد از خانواده‌های بهائی بودند و در بازرسی به عمل آمده از محل اقامت آن‌ها در یکی از هتل‌های جزیره کیش، تعدادی کتب تازه به چاپ رسیده دربارهٔ بهائیت، کشف و ضبط گردید».بازداشت هشت بهائی در جزیره کیش (رادیو زمانه) در بامداد ۲۵ دی ۱۳۸۷ (۱۴ ژانویهٔ ۲۰۰۹) مأموران امنیتی جمهوری اسلامی با حمله به منازل ۱۰ خانوادهٔ بهائی در تهران، ضمن تفتیش منازل و ضبط کتب مذهبی، عکس‌های خانوادگی و رایانه‌های شخصی، چندین تن را بازداشت و به زندان اوین منتقل کردند. از افراد تحت بازداشت می‌توان به ژینوس سبحانی، شاهرخ طائف، عزیزالله سمندری، پیام اغصانی، دیدار رئوفی و نیما حقار نام برد.«تعدادی از بهائیان در تهران بازداشت شدند» (رادیو فردا) در تاریخ ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۰۸ میلادی (۹ بهمن ۱۳۸۶) علیرضا جمشیدی، سخنگوی قوهٔ قضائیه جمهوری اسلامی در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد که ۵۴ بهائی ایرانی به جرم «تبلیغ علیه نظام» در شهر شیراز به «یک تا چهار سال زندان» محکوم شده‌اند.مصاحبه مطبوعاتی سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی (بی‌بی‌سی فارسی) در تاریخ ۱۴ مه ۲۰۰۸، شش تن از یاران ایران، گروهی که فعالیت‌های جامعهٔ بهائی را در غیاب محفل روحانی ملی در ایران هدایت می‌کند به نام‌های فریبا کمال‌آبادی، جمال‌الدین خانجانی، عفیف نعیمی، سعید رضایی، بهروز توکلی و وحید تیزفهم در حملهٔ مأموران امنیتی به منازل‌شان دستگیر و به زندان اوین منتقل شده‌اند.«بازداشت شش رهبر بهائی در ایران» (بی‌بی‌سی فارسی)بازداشت شش تن از رهبران جامعه بهائیان ایران (رادیو فردا) این اتفاق در ادامهٔ دستگیری مهوش ثابت یکی دیگر از یاران ایران (گروه جایگزین محفل ملی ایران پس از تعطیلی نظام اداری بهائی به دستور حکومت جمهوری اسلامی ایران)، در اسفند ماه ۱۳۸۶ صورت گرفت. در تاریخ ۱۱ فوریهٔ ۲۰۰۹ میلادی (۲۳ بهمن ۱۳۸۷) دادسرای امنیت تهران از صدور قرار مجرمیت برای ۷ تن از شهروندان بهائی به اتهام: «جاسوسی برای اسرائیل، توهین به مقدسات و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی»، خبر داد.هفت بهایی دستگیرشده به 'جاسوسی' متهم شدند (بی‌بی‌سی فارسی)رهبران بهائیان ایران به جاسوسی برای اسرائیل متهم شدند (رادیو فردا) در ۱۲ خرداد ۱۳۹۹، محبوبه میثاقیان به دست نیروهای امنیتی بازداشت بود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده طی روزهای ۲۳ و ۲۴ خرداد ۱۳۹۶ در شهرهای گرگان و شاهین‌شهر ۱۱ شهروند بهائی دستگیرشده‌اند. بازداشت‌شدگان در گرگان عبارت‌اند از: مژده ظهوری، فرحناز تبیانیان، مریم دهقانی، هوشمند دهقانی که توسط مأموران امنیتی در منازلشان بازداشت شدند و شیدا قدوسی، میترا نوری، پریسا شهیدی، پونه ثنایی و نازی تحقیقی هم پس از احضار به ادارهٔ اطلاعات این شهر جهت اجرای حکمشان به زندان منتقل شدند. دو شهروند بهائی که در شاهین‌شهر اصفهان بازداشت شده‌اند عبارت‌اند از فریده عبدی و نوشین سالکیان که تاکنون اتهامشان اعلام نشده است. اواخر مهرماه ۱۳۹۷ به‌دنبال بازداشت گستردهٔ بهائیان در شهرهای مختلف ایران، سازمان دیده‌بان حقوق بشر طی گزارشی در مورد آزار و اذیت و بازداشت بهائیان در ایران نوشت که روند دستگیری پیروان آئین بهائیت در جمهوری اسلامی ایران رو به افزایش است و طی دو ماه بیش از ۲۰ نفر از شهروندان بهائی در شهرهای اصفهان، شیراز و کرج دستگیر شده‌اند. چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۷ مجلس نمایندگان آمریکا در قطعنامهٔ جدیدی نسبت به سرکوب اقلیت بهائی توسط جمهوری اسلامی ایران انتقاد کرده است.مجلس نمایندگان آمریکا در قطعنامه‌ای، فشار بر بهائیان ایران را محکوم کرد ساناز نطقی، شهروند بهائی، توسط دادگاه انقلاب اهواز، به اتهام عضویت در تشکیلات غیرقانونی بهائیت و تبلیغ علیه نظام، به ۵ سال و ۸ ماه حبس محکوم شد. توقیف و تخریب مکان‌های دینی و تاریخی توقیف و تخریب مکان‌های دینی و تاریخی بهائیان ایران یکی دیگر از موارد نقض حقوق آن‌ها به‌شمار می‌رود. pp.54 در آوریل ۲۰۰۴ آرامگاه قدوس یکی از پیروان اولیهٔ باب توقیف و به‌طور مخفیانه طی چند روز تخریب شد. در ژوئن همان سال حکومت خانهٔ پدر بهاءالله، میرزا عباس نوری، در تهران را که ارزش تاریخی و میراث فرهنگی داشت تخریب کرد. مصادره و ویران کردن خانه‌ها و قبرستان‌های بهائیان توقیف و تخریب خانه‌ها، املاک و قبرستان‌های بهائیان از دیگر موارد بهائی‌ستیزی به‌شمار می‌رود. در گزارش سال ۲۰۰۶ میلون کوثری، گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد که در ۲۰۰۵ در مأموریتی از ایران بازدید کرد، آمده است که از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۵، حداقل ۶۴۰ مورد از املاک و زمین‌های بهائیان در ایران مصادره شده است. او رقم واقعی املاک مصادره شده را به دلیل عدم ثبت و دسترسی به آمار استان‌های دورافتاده بسیار بالاتر می‌داند. این املاک شامل خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی، قبرستان‌ها و امکان تاریخی بهائیان بوده است. این گزارش همچنین اشاره می‌کند که در مناطق روستایی مصادره خانه‌های بهائیان و بیرون انداختن ساکنان با تهدید و خشونت فیزیکی همراه بوده است. هنگامی که این موارد به دادگاه‌های انقلاب برده شده است دادگاه رأی به شرعی و قانونی بودن این موارد مصادره و توقیف داده است، مسئله‌ای که گزارشگر سازمان ملل متحد آن را نگران‌کننده و نشانه واضح تبعیض علیه بهائیان می‌داند. برخی از نمونه‌های مصادره و تخریب املاک بهائیان در سال ۱۹۹۵ بیش از ۱۵۰ خانه بهائیان در یزد مصادره شد. در تاریخ یکشنبه مورخ ۷/۱۱/۱۳۸۶ افرادی مسلح که بعداً خود را «عاشقان حسین»گزارشی از تهدیدات روزمره علیه بهاییان در ایران معرفی کردند با بولدوزر خانه یکی از بهائیان شهر آباده را تخریب کردند. در ژوئن ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) ۵۰ خانه خالی از سکنهٔ متعلق به بهائیان در روستای ایول مازندران توسط نیروهای ناشناس تخریب شد و سپس خرابه‌ها به آتش کشیده شد. این خانه‌ها ابتدا چند سال بعد از انقلاب در سال ۱۹۸۳ مصادره شده بودند و حدود بیست خانواده از خانه‌هایشان و روستا بیرون رانده شده بودند. بهائیان ایول اما از طرق قانونی برای بازپس‌گیری خانه‌هایشان اقدام کرده بودند و هر سال تابستان برای کشاورزی در زمین‌هایشان و برداشت محصول به زمین‌هایشان بازمی‌گشتند. در تاریخ ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۱ میلادی، اعلام شد که دادگستری مازندران حکم به مصادرهٔ املاک و زمین‌های زراعی ۲۷ خانوادهٔ بهائی روستای ایول را به نفع ستاد اجرایی فرمان امام داده است.اعتراض انجمن‌ها و روحانیون مسلمان به مصادره اموال بهاییان روستای ایول ایران، بی‌بی‌سی فارسیمحکومیت مصادرۀ املاک بهائیان در روستای «ایول» مازندران از سوی مقامات سیاسی و مذهبی جهان، رادیو فردا روز پنجشنبه ۲۳ دیماه ۱۴۰۰، دادگاه ویژهٔ اصل ۴۹ مازندران، حکم مصادرهٔ ملک شیدا تأیید، شهروند بهائی ساکن قائمشهر را به نفع «ستاد اجرایی فرمان امام» صادر کرده است. در ۲۲ مهر ۹۹، مصادره کردن زمین‌های ۲۷ خانوار بهائی کشاورز در روستای ایول ساری؛ در ۱۱ مرداد، ویران کردن خانه‌های برخی بهائیان در روستای روشنکوه ساری؛ در ۱۷ آبان ماه ۱۴۰۰، به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، مغازهٔ شش شهروند بهائی در قائم‌شهر توسط مأموران ادارهٔ اماکن، پلمب شد. در اردیبهشت ۱۳۹۳ (مه ۲۰۱۴) قبرستان تاریخی بهائیان شیراز را که ۹۰ سال قدمت داشت و در آن ۹۵۰ بهائی، از جمله ۹ نفر از اعدام شدگان بعد از انقلاب اسلامی دفن بودند، توسط نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ویران شد. در سال ۱۳۷۲ قبرستان بهائیان در تهران به دست شهرداری منطقه، به کلی ویران شد و روی آن، فرهنگسرا ساخته شد. در روز دوشنبه هشتم مرداد هشتاد و شش جامعه بهائیان یزد در ایران متوجه شدند که گلستان جاوید (قبرستان بهائی) بار دیگر و برای چندمین بار در سالیان اخیر توسط ماشین‌های سنگین یا کشاورزی تخریب شده است. این درحالی است که بیش از بیست سال بود درگذشتگان بهائی در این مکان به خاک سپرده می‌شدند و از آخرین مراسم تدفین در این مکان بیش از دو ماه نمی‌گذشت. در بامداد دوم آبان ماه ۱۳۸۷ قبرستان (گلستان جاوید) جامعهٔ بهائی در شهر قائم‌شهر واقع در استان مازندران تخریب شد. نزدیک به ۸۰ درصد از قبرها به وسیلهٔ لودر تخریب شده و تنها تعداد معدودی از قبور سالم ماندند.ارگان رسمی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران - تخریب قبرستان بهائیان این بار در قائمشهر / همراه با تصاویر ۲۹ دی ۱۳۸۷ یک کامیون و یک بلدوزر با همراهی تعدادی از نیروهای لباس شخصی در قبرستان بهائیان درزیکلا قائمشهر اقدام به جمع‌آوری سنگ قبور و مسطح نمودن زمین نمودند. محرومیت از حق تحصیل محرومیت تحصیلی بهائیان بخشی از تلاش‌های دولت ایران برای سرکوب این جامعه است. اندکی پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ تعداد بسیاری از دانش‌آموزان بهائی در تمامی مقاطع تحصیلی از ابتدایی تا دانشگاه از تحصیل محروم شدند. در سال‌های بعد در واکنش به فشارهای بین‌المللی، دانش‌آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه اجازهٔ ثبت نام دوباره یافتند اما محرومیت جوانان بهائی از ورود به دانشگاه‌های خصوصی و عمومی کشور همچنان ادامه دارد و بهائیان نمی‌توانند در دانشگاه‌ها ثبت نام کنند و در صورت ثبت نام باید اخراج شوند. مصوبه‌ای که دانش‌آموزان بهائی را از ورود به دانشگاه‌های دولتی منع می‌کند در سال ۱۳۵۹ (۱۹۸۱) صادر شد. در آن سال دانشگاه‌ها سیستم جدیدی برای پذیرش دانشجو اتخاذ کردند که بنا بر آن تنها دانش‌آموزانی که به یکی از ادیان رسمی قانون اساسی ایران معتقد بودند اجازه ورود به دانشگاه داشتند. در ۶ اسفند ۱۳۶۹ (۲۵ فوریهٔ ۱۹۹۱) مصوبه‌ای توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی صادر شد که ذکر می‌کند که باید از ثبت نام بهائیان در دانشگاه‌ها جلوگیری به عمل آید و چنانچه هویت بهائی فردی هنگام تحصیل مشخص شود باید از تحصیل محروم شود. طی سال‌ها، برای منع ورود متقاضیان بهائی به دانشگاه، ترفندهای گوناگونی در مراحل مختلف فرایند پذیرش از جمله آزمون ورودی، انتخاب رشته، ثبت نام و … به‌کار برده شده است. برخی از این دانش‌آموزان با وجود شرکت در کنکور ورودی دانشگاه در مراحل بعدی با عبارت «نقص پرونده» مواجه می‌شوند. در میان معدود دانش‌آموزان بهائی که قادر به ثبت نام و شروع تحصیل در دانشگاه شده‌اند، بیشتر آن‌ها قبل از فارغ‌التحصیلی اخراج شدند. نمونه‌های اخراج دانشجویان بهائی یا ممانعت از ورود آن‌ها به دانشگاه یا عدم صدور مدرک آن‌ها در رسانه‌ها ثبت شده است.اعتراض هزاران دانشجو در ایراناعتراض سه هزار دانشجوی ایرانی به محدودیت تحصیلی بر اقلیت‌های مذهبی در پاسخ به این محرومیت، جامعهٔ بهائی یک سیستم دانشگاهی از راه دور و غیررسمی تأسیس کرده است. محدودیت‌های شغلی و اقتصادی طبق مصوبهٔ شورای عالی انقلاب فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، بهائیان از اشتغال در مشاغل و امکان دولتی محروم هستند.بی‌بی‌سی فارسی، محرومیت بهائیان از تحصیلات عالی در ایراناسناد محرمانه جدید دولت جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اخراج بهائیان بر اساس سندی که سحام‌نیوز در اردیبهشت ۱۳۹۴ منتشر کرد فرمانده نیروی انتظامی در سال ۱۳۸۶ با صدور دستورالعملی به ادارهٔ اماکن نیروی انتظامی سراسر کشور دستور داده که ضمن شناسایی بهائیان و تهیهٔ آمار مشاغل و پراکندگی جمعیتی آنان، مانع حضورشان در شغل‌هایی با درآمد بالا و در رشته‌های شغلی مشروط به طهارت شوند. بنا بر آمار دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸ بیش از ۱۱۷۰ نمونه تبعیض اقتصادی علیه بهائیان ایران ثبت شده است. از جمله این تبعیض‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: عدوم صدور یا تمدید پروانه کسب بهائیان، پلمپ و تعطیلی مغازه‌ها و محل‌های کسب و کار بهائیان، دستور به صاحبان ملک مبنی بر عدم اجاره یا تمدید قرارداد مغازه به بهائیان، دستور به فروشگاه‌های زنجیره ای و دفاتر دولتی مبنی بر عدم دادم و ستد با فروشندگان بهائی، فشار بر صاحبان مشاغل خصوصی برای اخراج کارمندان بهائی خود و یورش به امکان کسب و کار بهائی. نمونه‌هایی از موارد فشار و تبعیض اقتصادی بر بهائیان در سال‌های اخیر: تعطیلی و پلمب محل کسب و کار ۱۶ بهائی در استان خوزستان در ژوئیهٔ 2017 تعطیلی ۲۵ مغازه متعلق به بهائیان در ارومیه نیمه اول ژوئن ۲۰۱۶ (خرداد 1395) تعطیلی و پلمب بیش ۱۲۴ مغازه مغازه متعلق به بهائیان در شهرهای استان‌های مازندران، البرز، هرمزگان و کرمان در نوامبر ۲۰۱۶ (آبان 1395) جامعهٔ جهانی بهائی در شهریور ۱۳۹۵ (سپتامبر ۲۰۱۶) با انتشار نامه ای سرگشاده به رئیس‌جمهور ایران، حسن روحانی، خواستار پایان دادن به سرکوب اقتصادی بهائیان ایران شد. تبلیغات منفی و نفرت‌پراکنی بر ضد بهائیان تبلیغات منفی و نفرت و شایعه پراکنی دربارهٔ بهائیان ایران یکی از گونه‌های آزار و ادیت آن‌ها محسوب می‌شود و دبیرکل سازمان ملل متحد، بان کی مون، در گزارش سپتامبر ۲۰۱۶ خود بابت افزایش موارد نفرت پراکنی و صحبت‌های تشویش آمیز مقامات قضایی و سیاسی، رهبران دینی و رسانه‌های ایران دربارهٔ بهائیان اظهار نگرانی کرد. در ماه ژوئن همان سال گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد دربارهٔ آزادی دین یا عقیده نیز از نفرت پراکنی و تهییج مردم علیه بهائیان که می‌تواند به اقدامات خشونت‌آمیز منتهی شود ابراز نگرانی جدی کرد. بنا به آمار دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد تنها در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷، ۲۶ هزار مورد تبلیغات ضد بهائی از طریق رسانه‌های ایران در این کشور انتشار یافته است. دومین دورهٔ کارگاه سه‌روزهٔ طراحی پوستر در راستای نفرت‌پراکنی علیه پیروان آیین بهائی، در کرج برگزار گردید. این برنامه که مصداق عینی نفرت‌پراکنی علیه پیروان یک آیین محسوب می‌شود اقدام دیگری از سوی حکومت ایران است که در چهار دههٔ گذشته به‌صورت روزمره و سیستماتیک حق شهروندی و انسانی پیروان این آیین را نقض کرده است. پدیده ثابتی سخنگوی جامعهٔ جهانی بهائی در لندن، گفت، «تبلیغات ضد بهائی دولت ایران در یک جشنوارهٔ فرهنگی که باید عرصه‌ای برای به نمایش گذاشتن ارزش‌های والا و دستاوردهای فرهنگی ایران باشد باعث تاسف است.» یکی از اقدامات نفرت‌پراکنی دیگر نظام جمهوری اسلامی ایران، برگزاری کارگاه سه‌روزهٔ گرافیک تخصصی با نام «بهائیت محفل خیانت» از ۲۴ تا ۲۶ آذر ماه ۱۴۰۰ در شیراز بود. همچنین سازمان تبلیغات اسلامی استان البرز و دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، دو نهاد حکومتی فعال در حوزهٔ تبلیغات دینی، اقدام به برگزاری یک جشنوارهٔ سه‌روزه بر ضد شهروندان بهائی کردند. شرایط سخت‌تر در زندان به‌دنبال افزایش فشار بر زندانیان زندان گوهردشت کرج و اعتصاب غذای ۲۰ زندانی سیاسی، جامعهٔ جهانی بهائی روز ۲۵ مرداد ۱۳۹۶ اطلاعیه‌ای صادر کرد و طی آن از وخیم‌تر شدن اوضاع زندانیان عقیدتی و سیاسی در ایران خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، روز ۷ مرداد ۱۳۹۶، تعدادی از زندانیان از جمله ۱۵ زندانی بهائی را به بخش جدید امنیتی زندان منتقل کردند که دارای نظارت‌های امنیتی ویژه است و شرایطی نامساعدتر و سخت‌تر دارد به‌طوری‌که حتی در حمام و دستشویی‌های این بخش دوربین مداربسته و میکروفون نصب شده است. دایان علائی، نمایندهٔ جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد در ژنو، وقایع اخیر زندان گوهردشت را «بسیار نگران‌کننده» توصیف کرد و گفت این بهائیان تنها به دلیل باورهایشان زندانی هستند. نبش قبر پس از خاکسپاری پیکر یک شهروند بهائی از اهالی شهر دماوند واقع در استان تهران به نام شمسی اقدسی اعظمیان و در تاریخ ۲ آبان‌ماه ۱۳۹۷، در آرامستان بهائیان گیلاوند به نام گلستان جاوید، پیکر وی به وسیلهٔ عده ناشناسی نبش قبر شده و در بیابان‌های اطراف روستای جابان از توابع همان شهرستان رها شده است. پیش از این نیروهای امنیتی به بهائیان ساکن در منطقه گیلاوند اعلام کرده بودند که حق دفن اموات خود را در این گورستان را نداشته و باید خاکسپاری اموات خود را فقط در تهران انجام دهند. فتوای رهبران جمهوری اسلامی و مراجع تقلید بر ضد بهائیان سید روح‌الله خمینی دربارهٔ بهائیان فتوا داد که این طائفه ضاله، کافر و نجس هستند و به حمام مسلمین نباید وارد شوند. پول قرض دادن به بهائیان و قرض گرفتن از آن‌ها اشکال دارد و باید از معامله با آن‌ها اجتناب شود. | ## بخش 3: بهائی‌ستیزی | سید علی خامنه‌ای نیز در فتوایی بر ضد بهائیان می‌گوید که جمیع افراد فرقهٔ ضالهٔ بهائی محکوم به کفر و نجاست هستند و از غذا و سایر چیزهایی که با رطوبت مسری در تماس با آن‌ها بوده است باید اجتناب کرد و در صورت تماس آن‌ها با چیزی، مراعات مسائل طهارت در رابطه با آن‌ها، نسبت به اموری که مشروط به طهارت است، واجب است. محمد فاضل لنکرانی در پاسخ به استفتایی این‌طور فتوا می‌دهد: بهائی‌ها مسلمان نمی‌باشند بلکه کافر و نجسند. سلام ابتدایی به آن‌ها جایز نیست و در دست دادن به آن‌ها باید مراقب احکام نجس و پاکی باشید. محمدتقی بهجت نیز بهائیان را نجس اعلام کرده و هرگونه ازدواج و معاشرت و معامله با آن‌ها را مطلقاً حرام می‌داند. جعفر سبحانی و میرزا جواد تبریزی و حسین نوری همدانی و ناصر مکارم شیرازی نیز بهائیان را نجس و ازدواج و معامله با آن‌ها را حرام می‌دانند. واکنش‌ها به بهائی‌ستیزی در ایران موج آزار و اذیت و سرکوب بهائیان در ایران پس از انقلاب اسلامی توجه جامعهٔ بین‌المللی را به خود جلب کرده است. مجمع عمومی سازمان ملل متحد و سایر نهادهای سازمان ملل متحد، سازمان‌های حقوق بشر بین‌المللی، دولت‌های مختلف، دانشگاهیان و روزنامه‌نگاران کشورهای مختلف، فعالان مسلمان حقوق بشر و چهره‌های ترقی‌خواه جامعهٔ ایران متوجه بی‌گناهی و رنج بهائیان شده و سرکوب آن‌ها توسط حکومت ایران را محکوم کرده‌اند و خواستار پایان دادن به این آزار و اذیت شده‌اند. در سطح سازمان ملل متحد نخستین بار در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ با انتشار اخبار اعدام، زندانی و شکنجه بهائیان کمیتهٔ جلوگیری از تبعیض و حمایت از اقلیت‌ها نگرانی عمیق خود را از وضعیت بهائیان ایران اعلام کرد. این نگرانی‌ها به سرعت به مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید که از سال ۱۹۸۵ تا کنون بیش از ۲۸ قطع نامه دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران صادر کرده که در آن‌ها به‌طور مشخص به وضعیت بهائیان اشاره شده است. همچنین در طی سال‌ها گزارشگران ویژهٔ سازمان ملل متحد که برای نظارت بر وضعیت حقوق بشر ایران تعیین شده‌اند در گزارش‌های خود سرکوب وسیع و سیستماتیک بهائیان ایران را به دلایل اعتقادات دینی شان تأیید کرده‌اند. فعالان حقوق بشر ایرانی از جمله شیرین عبادی برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل، اکبر گنجی روزنامه‌نگار و احمد باطبی فعال دانشجویی از نوع رفتار با بهائیان ابراز نگرانی کرده‌اند. فعالان ایرانی داخل کشور نیز در سال‌های اخیر در ارتباط با حقوق بهائیان مطالبی ارائه کرده‌اند از جمله نسرین ستوده، نرگس محمدی محمد نوری‌زاد، محمد مالکی، ژیلا بنی‌یعقوب و عیسی سحرخیز. در ماه مه ۲۰۱۶، پنج نواندیش دینی عبدالعلی بازرگان، حسن فرشتیان، محسن کدیور، صدیقه وسمقی و حسن یوسفی اشکوری بیانیه‌ای در دفاع از بهائیان صادر کردند و از ده‌ها سال «ستم» علیه بهائیان ایران، محروم بودن آن‌ها از حق تحصیل و اشتغال و گرفتن جان آنان انتقاد کردند. در میان طبقهٔ روحانی حسینعلی منتظری بر ضرورت رعایت حقوق شهروندی بهائیان تأکید کرده است. در سال ۲۰۱۴ روحانی دیگری عبدالحمید معصومی تهرانی به نشان همدلی با بهائیان آیه‌ای از آثار بهائی را خوشنویسی کرده و به عنوان هدیه به مرکز جهانی بهائی ارسال کرد. در سال ۲۰۰۹ بیانیه‌ای با عنوان «ما شرمساریم» در حمایت از بهائیان ایران توسط بیش از چهل نفر از نویسندگان، دانشگاهیان و شخصیت‌های هنری و فرهنگی خارج از کشور انتشار یافت که در آن نویسندگان از رفتار جمهوری اسلامی با شهروندان بهائی خود اظهار تأسف می‌کنند. گزارشگر ویژه حقوق بشر در ایران، جاوید رحمان در جلسهٔ کمیتهٔ سوم مجمع عمومی روز ۲۴ اکتبر ۲۰۱۸ ضمن ارائهٔ گزارشی از وضعیت حقوق بشر در ایران نسبت به برخورد جمهوری اسلامی ایران با اقلیت‌های مذهبی و قومی از جمله جامعهٔ بهائیان در ایران ابراز نگرانی کرد. در ۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۹ سایت اجتماعی توئیتر، حساب‌های خبرگزاری ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی و چند وب‌سایت دیگر از جمله خبرگزاری مهر، باشگاه خبرنگاران جوان و روزنامه جام جم وابسته به سازمان صدا و سیما را به‌دلیل ارسال پیام‌هایی برای آزار بهائیان بسته و غیرفعال کرده است.مسدود شدن حساب چندین رسانه دولتی ایران در توئیتر به دلیل «آزار بهائیان» کمیسیون آمریکایی آزادی بین‌المللی مذهبی، روز ۹ بهمن ۱۳۹۸ طی بیانیه‌ای اقدامات حکومت ایران علیه بهائیان را محکوم کرد. جمهوری اسلامی ایران، بهائیان را به رسمیت نمی‌شناسد و با آن‌ها به انحای مختلف برخورد می‌کند.کمیسیون آمریکایی آزادی بین‌المللی مذهبی، اقدامات اخیر رژیم ایران علیه بهائیان را محکوم کرد روز ۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲ دفتر جامعهٔ جهانی بهائی در ژنو با صدور بیانیه‌ای نسبت به روند رو به افزایش مصادرهٔ اموال متعلق به بهائیان ایران که توسط «ستاد اجرایی فرمان امام» سازماندهی و هدایت می‌شود، شدیداً ابراز نگرانی کرد. دیان علائی، نمایندهٔ جامعهٔ جهانی بهائی در سازمان ملل متحد در ژنو تأکید کرد که «مصادرهٔ املاک بهائیان توسط ستاد اجرایی فرمان امام، مرحله‌ای جدید و بسیار نگران‌کننده در آزار و اذیت بهائیان ایران است و نشان می‌دهد که این سرکوب‌ها از سوی بالاترین سطوح رهبری ایران برنامه‌گذاری می‌شود.» نامهٔ اعتراضی ۴۳ فیلسوف و دانش‌آموختهٔ الهیات از ۱۶ کشور ۴۳ فیلسوف و دانش‌آموختهٔ برجستهٔ رشتهٔ الهیات از ۱۶ کشور جهان با پیشینه‌های مسیحی، یهودی، مسلمان و هندو در نامه‌ای سرگشاده از نظام جمهوری اسلامی ایران خواستند از پیگرد بهائیان دست برداشته و نیز برای آنان حق برخورداری از آموزش عالی قائل شود. در میان امضاکنندگان این نامه، نام استادان برجسته‌ای مانند چارلز تیلور، پروفسور فلسفه در دانشگاه مک‌گیل کانادا، هیلاری پاتنم، پروفسور فلسفهٔ دانشگاه کوگان و دانشگاه هاروارد آمریکا و لئوناردو بف، پروفسور اخلاقیات فلسفهٔ ادیانی و بوم‌شناسی (اکولوژی) دانشگاه ایالتی ریودوژانیروی برزیل هست. پاسخ بهائیان به ظلم و سرکوب پاسخ بهائیان ایران به ظلم و سرکوب به دور از خشونت و نافرمانی‌های مدنی بوده است و از عبارت «استقامت سازنده» برای توصیف آن استفاده می‌شود. بهائیان عقیده دارند که ایجاد تغییرات اجتماعیِ پایدار از جمله غلبه بر ظلم و ستم خشونت‌آمیز باید به ابعاد مادی و معنوی تغییر از جمله تغییر افکار و باورهای قلبی ظالمان و مظلومان توجه کنند. از این رو، در نظر بهائیان راهبردهای تقابل‌آمیزی که گروهی را به مبارزهٔ خشونت‌آمیز یا غیرخشونت‌آمیز با گروهی دیگر وامی‌دارد، به دگرگونی و تغییر پایدار نمی‌انجامند. در نتیجه، بهائیان از هر گونه کنش اجتماعی تفرقه‌آمیز، از جمله مشارکت در سازمان‌دهی و مخالفت سیاسی حزبی، دوری می‌کنند. بیت‌العدل اعظم (شورای بین‌المللی بهائی) می‌گوید واکنش بهائیان در مقابل ظلم، نه قبول خواسته‌های سرکوب‌گران است و نه پیروی از خوی و روش آن‌ها. بهائیان تلاش می‌کنند از راه‌های قانونی به دادخواهی برای خود و دیگران بپردازند و بارها تلاش کرده‌اند از طریق نامه‌نگاری با مسئولان و طرح شکایت‌های قانونی حقوق پایمال‌شدهٔ خود را اعاده کنند. یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های استقامت سازنده و صلح‌آمیز بهائیان ایران تأسیس یک سیستم دانشگاهی از راه دور برای جوانان بهائی محروم از تحصیل دانشگاهی است. اگرچه جمهوری اسلامی ایران مدرک این دانشگاه در ایران را معتبر نمی‌داند، اما از سال ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) تاکنون بیش از ۸۰ دانشگاه در سراسر دنیا مدرک این دانشگاه را معتبر دانسته‌اند و فارغ‌التحصیلان دانشگاه علمی آزاد را در مراتب بالاتر تحصیلی دانشگاه خود پذیرفته‌اند. بهائی‌ستیزی در سایر کشورها یمن در سال‌های اخیر، جامعهٔ بهائی یمن از جانب مقامات صنعا مورد آزار و اذیت و سرکوب از جمله یورش به منازل، دستگیری‌های خودسرانه، بازداشت و حبس قرار گرفته است. یک نفر از اوت ۲۰۱۶ در بازداشت به سر می‌برد بهائی دیگر حامد کمال حیدره در سال ۲۰۱۳ توسط دفتر امنیت ملی یمن دستگیر شد و برای حدود یک سال در بازداشتگاهی در صنعا به سر برد. او در این دوران مورد شکنجه و بدرفتاری قرار گرفت و پس از ۹ ماه حبس انفرادی به زندان مرکزی صنعا منتقل شد. حامد حیدره که همچنان در زندان به سر می‌برد در ۲ ژانویهٔ ۲۰۱۸ به دلیل اعتقاد به آئین بهائی به اعدام محکوم شد. در آوریل ۲۰۱۷ ده‌ها نفر از جامعهٔ بهائی یمن تماس‌های تلفنی تهدیدآمیزی از سوی دادستان کل دادگاه جرائم خاص دریافت کردند که از آن‌ها می‌خواست برای بازجویی در دادگاه حاضر شوند یا آن‌ها را تهدید به دستگیری در خانه‌هایشان می‌کرد. در ژانویهٔ ۲۰۱۷ دو بهائی که قصد ترک کشور را داشتند در فرودگاه عدن دستگیر شدند و به محل نامعلومی منتقل شدند. در اوت ۲۰۱۶، با یورش نیروهای دفتر امنیت ملی به یک برنامهٔ مخصوص جوانان، ۶۵ بهائی شامل زنان و کودکان دستگیر شدند. این اعتقاد مطرح است که جمهوری اسلامی در آزار و اذیت بهائیان یمن به خصوص در صنعا که تحت کنترل نیروهای شبه‌نظامی حوثی وابسته به ایران است نقش دارد. احمد شهید گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد در زمینهٔ آزادی دین یا عقیده اظهار داشت شدت یافتن موج سرکوب بهائیان در یمن مشابه و انعکاسی از سرکوب و آزار و اذیت بهائیان در ایران است. او این سرکوب‌ها را که با هدف بازگشت بهائیان یمن از اعتقادشان صورت می‌گیرد محکوم کرده است و خواستار آزادی همهٔ زندانیان بهائی یمن است. سازمان عفو بین‌الملل، دیده‌بان حقوق بشر و فرستادهٔ ویژهٔ دبیرکل سازمان ملل متحد در امور یمن نیز از سرکوب بهائیان یمن ابراز نگرانی کرده و خواستار آزادی زندانیان بهائی یمن و لغو حکم اعدام حامدبن حیدره شده‌اند. مصر در سال ۱۹۲۵، مصر نخستین کشور اسلامی بود که آئین بهائی را به‌عنوان دینی مستقل و جدا از اسلام به رسمیت شناخت. با وجود پیشینهٔ فعال جامعهٔ بهائیان مصر در اوایل سدهٔ بیستم، مؤسسات بهائی و فعالیت‌های جمعی این جامعه از سال ۱۹۶۰، بر پایهٔ قانون ۲۶۳، ممنوع شد. این قانون به فرمان جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر، هفت سال پس از تأسیس جمهوری عربی مصر صادر شد. در پی آن، اموال جامعهٔ بهائی، از جمله مراکز بهائی، کتابخانه‌ها و آرامستان‌ها، توسط دولت مصادره گردید. آنان همچنین با فتواهایی از سوی مرکز پژوهش‌های اسلامی الازهر روبه‌رو بوده‌اند که بهائیان را به ارتداد متهم می‌کند. بازداشت آنان به اتهام نقض مادهٔ ۹۸(و) قانون مجازات، دربارهٔ «اهانت به یکی از ادیان آسمانی»، و احتمالاً اتهامات دیگر صورت گرفت. در جریان انقلاب ۲۰۱۱ مصر و پس از آن، تنش‌ها علیه بهائیان همچنان ادامه یافت؛ از جمله گزارش‌هایی از آتش زدن خانه‌های آنان منتشر شد، به گزارش مطبوعات مصر، آتش‌سوزی موجب شد که تعدادی از خانواده‌های بهائی از ترس جان فرار کنند.آتش‌زدن منازل ۴ تن از بهائیان مصر بر اثر «تحریک یک روزنامه‌نگار» (العربیه فارسی) بهائیان مصر در همان دوره کوشیدند در گفت‌وگوهای اجتماعی مشارکت کنند. از سال ۲۰۱۱، بهائیان با وجود امیدواری نسبت به آینده، همچنان نگرانی‌هایی جدی دارند. کارت شناسایی مناقشهٔ کارت شناسایی مصر از دههٔ ۱۹۹۰ آغاز شد؛ زمانی که دولت، نظام صدور مدارک هویتی را الکترونیکی کرد و در عمل از شهروندان خواست دین خود را تنها در یکی از سه گزینهٔ مسلمان، مسیحی یا یهودی ثبت کنند؛ سه دینی که دولت مصر به رسمیت می‌شناخت. در نتیجه، بهائیان نمی‌توانستند مدارک رسمی، مانند کارت ملی، گواهی تولد، گواهی فوت، سند ازدواج یا طلاق، یا گذرنامه دریافت کنند، مگر آن‌که دربارهٔ دین خود خلاف واقع اظهار می‌کردند؛ امری که با اصول دینی بهائی ناسازگار است. نداشتن این مدارک، بهائیان را با دشواری‌هایی در زمینهٔ اشتغال، تحصیل، درمان در بیمارستان‌ها، سفر به خارج از کشور، رأی دادن و امور دیگر روبه‌رو می‌کرد. در سال ۲۰۰۶، درخواست یک زوج بهائی برای ثبت دین خود و فرزندانشان در مدارک رسمی، بحثی گسترده دربارهٔ آزادی دین در مصر برانگیخت. در ، یک دادگاه اداری حکم داد که دولت باید برای این خانواده کارت شناسایی صادر کند و در آن آئین بهائی را به‌درستی ذکر کند، هرچند این دین رسماً به رسمیت شناخته نشده بود. دولت، تحت فشار منتقدان دینی و سیاسی، به این رأی اعتراض کرد و در ، دادگاه عالی اداری حکم پیشین را نقض کرد و سیاست محدود کردن مدارک هویتی به سه دینِ به‌رسمیت‌شناخته‌شده را تأیید نمود. پس از روندی طولانی در دادگاه‌ها که سرانجام به رأیی به سود بهائیان انجامید، وزیر کشور مصر در ۱۴ آوریل ۲۰۰۹ فرمانی صادر کرد که بر اساس آن، مصریانی که مسلمان، مسیحی یا یهودی نیستند می‌توانند مدارک شناسایی دریافت کنند و در بخش دین، به جای یکی از سه دین رسمی، خط تیره درج شود. با این حال، این راه‌حل به معنای به رسمیت شناخته شدن آئین بهائی نبود؛ اسلام، مسیحیت و یهودیت همچنان تنها ادیان رسمی شناخته‌شده در مصر باقی ماندند. پس از انقلاب ۲۰۱۱ مصر و در پی اظهارات دکتر ابراهیم غنیم، سرپرست وزارت آموزش و پرورش و عضو اخوان‌المسلمین، در اواخر سال ۲۰۱۲ نگرانی‌هایی پدید آمد که ممکن است نظام آموزشی مصر کودکان بهائی را از مدارس کنار بگذارد و مصالحهٔ مربوط به کارت‌های شناسایی را نیز زیر سؤال ببرد. حقوق مربوط به خاک‌سپاری و مراسم درگذشتگان در سال‌های اخیر، بهائیان مصر از محدودیت‌هایی در زمینهٔ مراسم درگذشتگان و خاک‌سپاری نیز گزارش داده‌اند. از آن‌جا که آئین بهائی در مصر به‌طور رسمی به رسمیت شناخته نمی‌شود، خانواده‌های بهائی برای دسترسی به گورستان‌های ویژهٔ خود در خارج از قاهره با دشواری روبه‌رو بوده‌اند و برخی ناچار شده‌اند پیکر درگذشتگان خود را مسافت‌های طولانی تا تنها گورستان فعال این جامعه در پایتخت منتقل کنند. در سال ۲۰۲۲، دادگاه عالی اداری مصر دادخواستی را رد کرد که خواستار ملزم کردن مقام‌های محلی در اسکندریه به اختصاص دادن محل دفن برای بهائیان شده بود. در گزارش‌ها و مکاتبات حقوق بشری ارائه‌شده به سازمان ملل نیز محرومیت مستمر بهائیان از دسترسی به محل‌های دفن مناسب، بخشی از الگوی گسترده‌تر تبعیض علیه این جامعه توصیف شده است. احوال شخصیه و حقوق ازدواج تا سال ۲۰۲۵، فرمان سال ۱۹۶۰ همچنان به قوت خود باقی بود و تبعیض نهادی علیه بهائیان ادامه داشت؛ تبعیضی که در سال‌های اخیر، به‌ویژه در زمینه‌های ازدواج، خاک‌سپاری و شخصیت حقوقی، شدت بیشتری یافته است. به گفتهٔ سازمان‌های حقوق بشری، مقام‌های اداری و دینی از به رسمیت شناختن ازدواج‌های بهائی خودداری کرده‌اند؛ امری که به ابطال برخی پیوندهای زناشویی، ثبت افراد به‌عنوان «مجرد» در اسناد احوال شخصیه، و محرومیت غیرمستقیم آنان از حقوق خانوادگی مرتبط با نسب، ارث و تأمین اجتماعی منجر شده است. جامعه بین‌المللی بهائی و چند گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل مواردی را گزارش کرده‌اند که در آن بهائیان از ثبت ازدواج، دسترسی به گورستان‌های مناسب یا به رسمیت شناخته شدن تشکل‌های خود محروم شده‌اند. آنان همچنین دربارهٔ مرحله‌ای تازه از نقض‌های نظام‌مند حقوق این اقلیت هشدار داده‌اند. رسانه‌های بین‌المللی نیز در گزارش‌هایی به احکام اخیر دربارهٔ خودداری از شناسایی ازدواج‌های بهائی پرداخته‌اند؛ احکامی که نگرانی‌هایی را دربارهٔ پایبندی مصر به تعهدات بین‌المللی خود در زمینهٔ آزادی دین و برابری در برابر قانون برانگیخته است. قطر در سال ۲۰۲۱ جامعهٔ بین‌المللی بهائیان با انتشار گزارشی اعلام کرد که طی سال‌های گذشته دولت قطر به صورت سیستماتیک بهائیان را در لیست سیاه خود قرار داده و از این کشور اخراج می‌کند. نمایندهٔ جامعهٔ بین‌المللی بهائیان در سازمان ملل این قبیل اقدام‌ها را به پاکسازی مذهبی تشبیه کرده و گفته است که ادامهٔ این سیاست می‌تواند طی چند سال به از بین بردن کل جامعهٔ بهایی در قطر منجر شود. جامعه بهائی قطر و جامعه جهانی بهائی پیشتر نیز این نگرانی‌های خود را با مقام‌های قطر و همچنین کمیته ملی حقوق بشر این کشور مطرح کرده بودند. در ماه مارس، عدم بهبود اوضاع موجب شد جامعه جهانی بهائی این موضوع را در شورای حقوق بشر سازمان ملل مطرح کند. در مه ۲۰۲۵ معاون مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در دیده‌بان حقوق بشر با انتشار گزارشی از تداوم تبعیض و تهدیدات علیه جامعهٔ بهائی در قطر انتقاد کرد. بر اساس این گزارش بهائیان از استخدام یا دریافت مدارک اداری محروم شده‌اند و مقامات قطری بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۴ نفر از اعضای جامعه را بدون هیچ دلیل ظاهری جز تعلق به دین بهائی، از کشور اخراج کرده‌اند. «رمی روحانی» رئیس شورای روحانی ملی بهائیان قطر که در ژانویهٔ ۲۰۲۵ آزاد شده بود، در ۲۸ آوریل ۲۰۲۵ به دلیل انتشار پست‌هایی در حساب ایکس در رابطه با جامعهٔ بهائی، بر اساس قانون جرایم سایبری قطر بازداشت و زندانی شده است.دیده‌بان حقوق بشر: قطر: تبعیض مذهبی مقامات علیه بهائی‌ها، نوشته‌شده در ۴ خرداد ۱۴۰۴؛ بازدید در ۴ خرداد ۱۴۰۴. در آوریل ۲۰۲۶، جامعهٔ بین‌المللی بهائی دربارهٔ موجی از اخراج‌ها هشدار داد که به گفتهٔ این نهاد بیش از ۴۰ درصد بهائیان ساکن قطر را دربر می‌گرفت. این سازمان این روند را تلاشی برای پاکسازی مذهبی اقلیتی توصیف کرد که دهه‌ها در قطر حضور داشته است. به گفتهٔ جامعهٔ بین‌المللی بهائی، تمدید نشدن اجازه‌های اقامت و دیگر فشارهای اداری بخشی از الگویی دیرینه از تبعیض است که زندان، جدایی خانواده‌ها و محرومیت از اشتغال را نیز دربر می‌گیرد. این نهاد از مقامات قطر خواست به اخراج‌ها پایان دهند و تضمین‌های قانون اساسی قطر دربارهٔ آزادی عقیده را رعایت کنند. | ## جمع‌بندی | کتاب‌شناسی یک‌صد و شصت سال مبارزه با دیانت بهائی (گوشه‌ای از تاریخ اجتماعی-دینی ایران در دوران معاصر)؛ فریدون وهمن؛ پروازها و یادگارها؛ به یاد شهیدان بهائی ایران؛ ماه‌مهر گلستانه.