موضوع مقاله: خاندان حکیم سلمان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خاندان حکیم سلمان | مقدمه: حکیم سلمان جهرمی جد اعلای این خاندان که از طبیبان مشهور فارس بود از جهرم به به اصفهان مهاجرت کرد تا طبیب مخصوص شاه شود. | ## بخش 1: خاندان حکیم سلمان | از میان نوادگان او دانشمندان مشهور، پزشکان معروف و شاعران و نویسندگان بزرگی برخاستند. تاریخچه جد اعلای خاندان، حکیم سلمان جهرمی، از اطبای معروف جهرم و فارس بود که در حدود سال ۱۰۳۰ قمری به دستور شاه عباس بزرگ به اصفهان مهاجرت کرد تا طبیب مخصوص شاه شود. برخی نوادگان او در دوره صفویه، زندیه و قاجاریه رتبه حکیم باشی و برخی دیگر منصب کلانتری اصفهان داشتند. حکیم سلمان هفت پسر داشته است که شرح حال آن‌ها را سید رضی نایب‌الوزاره که از نوادگان حکیم است در کتاب نسب‌نامه سادات حکیم‌سلمانی به تفصیل شرح داده است. از این خانواده میرزا محمد رحیم در دوران شاه سلطان حسین حکیم‌باشی و پزشک مخصوص شاه بود. در کتاب مجمع‌التواریخ آمده است که میرزا رحیم از ندمای شاه سلطان حسین بوده و بر او نفوذ فراوان داشت و دسیسه‌های او و سایر درباریان شاه به عزل فتحعلی خان داغستانی انجامید.مجمع‌التواریخ، ص۴۹ میرزا محمدرحیم دو پسر داشت به نام‌های میرزا عبدالباقی طبیب اصفهانی و میرزا عبدالوهاب. در سال ۱۱۵۸ قمری منصب کلانتری اصفهان به میرزا عبدالباقی منتقل شد و او پس از مدتی به میل و رغبت آن را به برادر کوچک خود میرزا عبدالوهاب (درگذشته ۱۱۸۴ قمری) واگذاشت. | ## بخش 2: خاندان حکیم سلمان | عبدالوهاب جز یک دختر فرزندی نداشت که او نیز با میرزا محمدرحیم پسر میرزا میرزا عبدالباقی ازدواج کرد. نشاط نیز چندی منصب موروثی کلانتری را برعهده داشت که پس از کوتاه زمانی آن را به حاج میرزا محمدعلی برادرش سپرد و رهسپار تهران شد. او سپس به دربار فتحعلی‌شاه قاجار وارد شد و در شمار نزدیکان شاه درآمد و چندین سال وزیر امور خارجه ایران بود. از او پسری ماند که چون پس از درگذشت پدرش متولد شد، نام پدر عبدالکریم را بر او نهادند. میرزا عبدالکریم (دوم) از شعرای معروف عهد خود بود و از فضل و ادب و حسن خط و ترسل بهره داشت. میرزا عبدالکریم دو خواهر داشت که یکی همسر شاهزاده سیف‌الله میرزا پسر فتحعلی‌شاه و دیگری همسر احمدخان سرتیپ کرمانی بود.همایی، جلال‌الدین. حاج میرزا محمدعلی برادر نشاط تا پایان عمر کلانتر اصفهان بود و سرانجام در همان شهر درگذشت و در مقبره لسان‌الارض مدفون شد. | ## بخش 3: خاندان حکیم سلمان | گفته شده است که مسعود میرزا ظل‌السلطان پسر ناصرالدین‌شاه که مدت‌ها حاکم اصفهان بود به جهت قدرت‌نمایی، او را به همراه عباسقلی میرزا که محترم‌ترین پسر محمدولی میرزا بود، در ملاء عام چوب زد و چندماه بعد میرزا رحیم براثر غضه درگذشت و در پای قبر میرزا عبدالباقی طبیب در تخت فولاد به خاک سپرده شد. از او دو پسر باقی ماند، حاج میرزا محمدعلی، که پس از پدرش کلانتر اصفهان شد و دیگری حاج میرزا محمد. حاج میرزا محمدعلی آخرین کلانتر اصفهان از خاندان نشاط بود و در هفتاد و چهار سالگی در خرداد ماه ۱۳۱۰ درگذشت و در تکیه ملک تخت‌فولاد مدفون شد.همایی، جلال‌الدین. او چندی وزارت محمدعلی میرزا دولتشاه را در کرمانشاه و لرستان و عربستان به عهده داشت و مولف تذکره‌یی است به نام مدایح حسینیه در شرح احوال شعرایی که در مدح محمدحسین صدر اصفهانی شعر سروده‌اند. ص۳۸۵–۳۸۴ خانه‌های حکیم سلمان به نوشته‌ی جلال‌الدین همایی حکیم سلمان برای هریک از پسران خود در اصفهان خانه اعیانی مجللی بنیاد کرد و یکی از آن خانه‌ها تا روزگار معاصر در محله احمدآباد پابرجا بود. صادق نامی و وامق و عذرای او، مجله دانشکده و علوم انسانی دانشگاه تهران، تیر ۱۳۵۳، شماره ۸۵ همایی، جلال‌الدین. | ## جمع‌بندی | کتاب تاریخ اصفهان، سلسه سادات و مشجرات و مسطحات، انساب و نسب امامزاده‌های اصفهان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۹۰.