موضوع مقاله: زبان سوئدی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان سوئدی | مقدمه: زبان سوئدی (به سوئدی: ، تلفظ: ) یک زبان طبیعی از زبان‌های هندواروپایی از شاخهٔ ژرمنی شمالی است که در کشور سوئد و قسمت‌هایی از کشور فنلاند به آن سخن می‌گویند. | ## بخش 1: زبان سوئدی | پیشینهٔ سوئدی به زبان نورس باستان برمی‌گردد و دارای همانندی‌های فراوان با زبان دیگر کشورهای اسکاندیناوی است. زبان سوئدی به ویژه به زبان نروژی و زبان دانمارکی شباهت بسیاری دارد، و با زبان ایسلندی تفاوت بیشتری دارد. آکادمی سوئد وظیفهٔ مراقبت از زبان سوئدی را از طریق تنظیم و انتشار منظم واژه‌نامهٔ این زبان به انجام می‌رساند. در سدهٔ ۷۰۰ میلادی اوملات‌ها وارد نیانورس شدند و تلفظ برخی مصوت‌ها را تغییر دادند. در سدهٔ ۱۱۰۰ میلادی گویش‌های نورس باستان در دانمارک و سوئد کنونی از هم متفاوت شدند و دورهٔ «سوئدی باستان» آغاز شد. اصلی‌ترین تفاوت این بود که در «دانمارکی باستان»، واکهٔ مرکب æi به واکه ساده e و واکه‌های مرکب au و øy به واکهٔ ساده ø تبدیل شدند. در نوشتار، تفاوت کم‌تری میان سوئدی و دانمارکی باستان وجود داشت و حتی با وجود تفاوت در گفتار، واکه‌های مرکب در سوئدی باستان نوشته نمی‌شدند.تأسیس کلیسای کاتولیک در این دوره وام‌واژه‌های بسیاری را از یونانی و لاتین وارد سوئدی باستان کرد. همزمان با قدرت‌گرفتن همبستگی اقتصادی هانزا و شناخته‌شدن آن به عنوان یک ابرقدرت اقتصادی، سیاسی و نظامی در سده‌های ۱۲۰۰ و ۱۳۰۰ میلادی، تعداد زیادی مهاجر آلمانی‌زبان به عنوان تاجر به شهرهای سوئد مهاجرت کردند. این امر نه تنها موجب رواج وام‌واژه‌هایی از زبان آلمانی سفلی در حوزه‌های جنگ‌آوری، تجارت، صنعت و بوروکراسی شد بلکه تغییراتی در پسوندها و حرف‌های ربط دستور زبان سوئدی ایجاد کرد. با توجه به هم‌ریشه‌بودن سوئدی و آلمانی سفلی و شباهت‌هایی از قبیل نبود «تبدیل صامت آلمانی علیا» (با «تبدیل صامت آلمانی» در قانون گریم اشتباه نشود) در هر دو زبان، تاثیرپذیری سوئدی از آلمانی سفلی بسیار زیاد بود. کار ترجمهٔ عهد جدید در ۱۵۲۶ (میلادی) و ترجمهٔ کامل کتاب مقدس در ۱۵۴۱ (میلادی) کامل شد. مترجمان کتاب مقدس واسا راه میانه‌ای بین زبان محاوره‌ای و فرم نوشتاری پیچیدهٔ سوئدی باستان برگزیدند و کوشیدند از ساختارهای پیچیدهٔ لاتین و وام‌واژه‌های دانمارکی و آلمانی بپرهیزند تا استقلال زبان سوئدی حفظ شود. | ## بخش 2: زبان سوئدی | بر اساس ترجمهٔ کتاب مقدس، استفاده از مصوت‌های ä ،öو å در سوئدی ازین دوره شروع شده و ck جایگزین kk پس از مصوت کوتاه شد. برای مثال حرف ربط «و» که در سوئدی باستان به صورت okk نوشته می‌شد به ock تبدیل شد. در سدهٔ ۱۶۰۰ میلادی دستور زبان سوئدی برای نخستین بار نوشته شد و املای درست کلمات به بحث گذارده شد. در دورهٔ پادشاه کارل دهم گوستاو پیمانی بین حکومت و کلیسا بسته شد که نقش مهمی در گستردگی دانش زبان نوشتاری در سوئد داشت. بر اساس این پیمان، مردم عوام به یادگیری جملات مهم کتاب مقدس و کتکیزم مارتین لوتر ملزم شدند که باعث گستردگی سواد خواندن در سوئد شد. در نیمهٔ دوم سدهٔ ۱۶۰۰ میلادی به دستور کارل یازدهم و کارل دوازدهم کشیشان و دیپلمات‌ها ملزم به استفاده از زبان سوئدی به صورت «تمیز و واضح» شدند. در سدهٔ ۱۷۰۰ میلادی و همزمان با عصر روشنگری و علاقهٔ مردم به فرهنگ، کلمه‌های بسیاری از زبان فرانسوی وارد سوئدی شد. با انتشار آثار دانشمندان سوئدی مانند آندرس سلسیوس و کارل فون لینه در این دوره «زبان علمی سوئدی» ایجاد شد. کتاب قانون سوئد در این دوره با زبان جدید منتشر شد و تأثیراتی بر دستور زبان سوئدی گذاشت. آکادمی سوئد در سال ۱۷۸۶ (میلادی) با هدف «گسترش تمیزی، قدرت و والایی زبان سوئدی» تأسیس شد. در سدهٔ ۱۸۰۰ میلادی کلماتی در حوزه‌های ورزش، سفر و صنعتی‌سازی به‌وجود آمدند و وام‌واژه‌های فراوانی از زبان انگلیسی وارد سوئدی شد. «اریک والندر» مؤلف این کتاب در سال ۱۹۴۴ به عضویت نخستین «شورای نگهبانی از زبان سوئدی» برگزیده شد. | ## بخش 3: زبان سوئدی | دسته‌بندی زبان سوئدی به زیرگروه زبان‌های ژرمنی شمالی از گروه زبان‌های ژرمنی تعلق دارد و یکی از زبان‌های هندواروپایی است. سوئدی به همراه زبان دانمارکی در زیرگروه زبان‌های اسکاندیناوی شرقی قرار گرفته و زبان‌های نروژی، ایسلندی، و فاروئی در زیرگروه زبان‌های اسکاندیناوی غربی قرار می‌گیرند. با این حال، دسته‌بندی‌های جدیدتر زبان‌های ژرمنی شمالی را به دو گروه «زبان‌های اسکاندیناوی قاره‌ای» شامل سوئدی، نروژی، و دانمارکی و «زبان‌های اسکاندیناوی جزیره‌ای» شامل ایسلندی و فاروئی تقسیم‌بندی می‌کنند. علت این دسته‌بندی جدید، فهم متقابل بین گویش‌گران این زبان‌ها و تأثیر فراوان زبان دانمارکی بر زبان نروژی در سدهٔ اخیر است که باعث شده است زبان نروژی از ایسلندی و فاروئی فاصله بگیرد. علاوه بر این، زبان آلمانی سفلی در دورهٔ همبستگی اقتصادی هانزا بر سه زبان نروژی، سوئدی، و دانمارکی اثرگذار بوده است که باعث شبیه‌تر شدن این سه زبان به یکدیگر شده است. پراکندگی جغرافیایی زبان سوئدی زبان اصلی کشور سوئد و یکی از دو زبان رسمی در کشور فنلاند است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۴ در ایالات متحده و سال ۲۰۰۱ در کانادا، ۶۷۰۰۰ نفر در ایالات متحده و ۱۷۰۰۰ نفر در کانادا به زبان سوئدی تکلم می‌کنند. با این حال، اطلاعاتی در مورد این که سطح تسلط این افراد به سوئدی چقدر است در دست نیست. تلاش‌هایی در پارلمان سوئد برای شناختن سوئدی به عنوان زبان رسمی کشور انجام شد اما در نهایت این پیشنهاد در ۷ دسامبر ۲۰۰۵ با ۱۴۷ رای مخالف در مقابل ۱۴۵ رای موافق رد شد که با انتقاد شدید آکادمی سوئد مواجه شد. بر اساس قانونی که در ۱ ژوئیه ۲۰۰۹ تصویب شد، زبان سوئدی به‌عنوان زبان اصلی کشور سوئد انتخاب شد. | ## جمع‌بندی | این قانون جایگاه زبان رسمی را به زبان سوئدی اعطا نمی‌کند بلکه بدین معنا است که تمامی ساکنان سوئد باید بتوانند در تمام بخش‌های جامعه از زبان سوئدی استفاده کنند و به اطلاعات مورد نیاز خود به زبان سوئدی دسترسی داشته باشند.