موضوع مقاله: زنگبار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زنگبار | مقدمه: زنگبار مشتمل بر مجمع‌الجزایری در اقیانوس هند به فاصلهٔ ۲۰ الی ۲۵ کیلومتری از ساحل سرزمین اصلی و شامل جزایر کوچک بسیار و دو جزیرهٔ بزرگ به نام‌های اونگوجا (که به‌طور غیررسمی زنگبار نامیده می‌شود) و جزیرهٔ پمبا است. | ## بخش 1: زنگبار | اصلی‌ترین صادرات زنگبار ادویه‌جات به‌خصوص: میخک، جوز، فلفل سیاه، دارچین و نخل رافیا است. نام زنگبار ترکیبی از دو واژهٔ فارسی «زنگ» به معنی تیرگی و عربی «بار»، به معنی ساحل است. تمدن سواحلی از مگادیشو تا سوفالا و کیپ دلگادو در موزامبیک ۳۶ شهر ساحلی و جزیره‌ای وجود دارد که مردمان آن دارای آداب، رسوم، فرهنگ و مذهب و زبان مشترکی هستند که به آن فرهنگ و تمدن سواحیلی می‌گویند. این فرهنگ و تمدن به داخل قاره آفریقا نیز نفوذ پیدا کرده و منطقهٔ شرق آفریقا را در برمی‌گرد.. نقش ایرانیان در گسترش اسلام به شرق آفریقا روزنامه همشهری مورخ ۱۷ خرداد ۱۳۸۰ تاریخ بادهای موسمی که بر فراز اقیانوس هند می‌وزد باعث رفت‌وآمد ایرانیان، اعراب و هندیان به شرق آفریقا ازجمله مجمع‌الجزایر زنگبار برای حدود ۲۰۰۰ سال بوده است. تشکیل شهر احتمالاً از یک دهکدهٔ ماهیگیری در شبه‌جزیرهٔ شانگانی (غرب جزیره) در سدهٔ دهم میلادی آغاز شده است. ازجمله نخستین اروپاییان که وارد این منطقه شدند، پرتغالی‌ها به فرماندهی واسکو دو گاما بودند که با هدف ایجاد یک مسیر تجاری با هند در انتهای سدهٔ پانزدهم به سال ۱۴۹۹، پایگاهی یا در حقیقت ایستگاهی را در زنگبار ایجاد کردند. در اواخر سدهٔ شانزدهم زنگبار عملاً توسط حکام محلی تحت حاکمیت پرتغالی‌ها اداره می‌شد. سلطان‌نشین زنگبار از میانهٔ سدهٔ هفدهم میلادی که قدرت پرتغالی‌ها به‌سمت زوال می‌رفت، عمانی‌ها به‌تدریج نفوذشان را در شرق آفریقا افزایش می‌دادند. عمانی‌ها بخشی از نمازخانه و خانهٔ بازرگانان پرتغالی‌ها در ساحل را خراب کرده و از آنها یک قلعهٔ نظامی ساختند که یکی از قدیمی‌ترین بناهای جزیره است. از همان زمان اقتصاد زنگبار همچنان به‌شیوهٔ سنتی وابسته به روابط تجاری با کرانهٔ شمالی اقیانوس هند بود ولی به‌ناگهان جان تازه‌ای گرفت. در نیمهٔ دوم سدهٔ هجدهم فرانسوی‌ها دادوستد برده را به زنگبار گسترش دادند و سود سرشاری عاید بازرگانان محلی شد به‌طوری‌که اگر در سال ۱۷۹۹ شهر کوچک و دارای خانه سنگی‌های کم و کلبه‌های حصیری بود، در سال ۱۸۳۰ جمعیتی حدود ده الی دوازده هزار نفره پیدا کرد. سعید بن سلطان در سال ۱۸۳۲ پایتخت حکومتی خود را از مسقط به شهر سنگیِ زنگبار انتقال داد و در ۱۸۴۰ نیز این انتقال را رسماً اعلام کرد و قصری هم رو به ساحل دریا به نام بیت‌الساحل ساخت. ملغی اعلام شدن تجارت برده به سال ۱۸۷۳ و اساساً برده‌داری در سال ۱۸۹۷ به زمین‌داران زنگبار ضربهٔ بزرگی زد تاجایی‌که قیمت مسکن نیمی تا ٪ ۷۵ افت کرد. بین سال‌های ۱۹۰۳ تا ۱۹۰۹ بیشتر اعراب خانه‌هایشان را فروخته، اجاره یا رها کرده بودند. نفوذ بریتانیا به‌موجب قرارداد هلیگولند-زنگبار که بین امپراتوری‌های آلمان و بریتانیا منعقد شد، زنگبار در سال ۱۸۹۰ به تحت‌الحمایگی (و نه مستعمرگی) بریتانیا درآمد. انقلاب زنگبار و اتحاد با تانگانیکا زنگبار که از سال ۱۸۹۰ تحت‌الحمایه انگلستان بود، در ۱۰ دسامبر ۱۹۶۳ جزء کشورهای مشترک‌المنافع و به سلطنت مشروطه تبدیل شد. | ## بخش 2: زنگبار | یک ماه بعد با عزل سلطان جمشید بن عبدالله در ۱۲ ژانویه ۱۹۶۴ و در خلال انقلاب زنگبار، سلطان به تبعید رفته و سلطان‌نشین زنگبار به جمهوری خلق زنگبار و پمبا تغییر یافت. اتحاد زنگبار با تانگانیکا به سال ۱۹۶۴ منجر به ایجاد جمهوری متحد تانگانیکا و زنگبار شد و مدتی بعد نام آن به جمهوری متحد تانزانیا تغییر کرد؛ ولی زنگبار همچنان یک منطقهٔ نیمه‌خودمختار باقیست. در سال ۱۹۷۹ میلادی پس از تعیین هیاتی از سوی رئیس‌جمهور وقت زنگبار، قانون اساسی به تصویب رسید. قانون اساسی در سال ۱۹۸۵ تجدیدنظر شد و با اضافه شدن بندهایی به قانون اساسی نوینی مبدل گشت. در دهه ۱۹۹۰ میلادی در راستای فعال کردن احزاب سیاسی، اصلاحات کوچکی در قانون اساسی شکل گرفت. در سال ۲۰۱۰ در یک همه‌پرسی مردم به اصلاحاتی در قانون اساسی رای دادند.عرب احمدی، جامعه و فرهنگ زنگبار، ۱۷۴ جمهوری خودمختار زنگبار دارای مجلس ملی خاص بوده و مستقل از حوزه قانون گذاری تانزانیا عمل می‌کند. مجلس نمایندگان زنگبار دربرگیرنده اعضای منتخب حوزه‌های قانون گذاری در سراسر این مجمع الجزایر است. نمایندگانی که توسط احزاب مختلف معرفی و پس از طی فرایند انتخابات عمومی وارد مجلس می‌شوند و نمایندگانی که توسط رئیس‌جمهور و رئیس شورای انقلاب به این مقام منصوب می‌شوند. مجلس ملی دربرگیرنده اعضای شورای انقلاب نیز هست و بجز رئیس شورای انقلاب سایرین از طریق انتخابات و توسط احزاب مختلف معرفی و به مجلس راه پیدا می‌کنند. براساس تقسیمات یاد شده مجلس ملی زنگبار شامل ۸۱ نماینده است که ۵۰ عضو آن به صورت مستقیم و از طریق حوزه‌های قانون گذاری انتخاب می‌شوند. رئیس‌جمهور زنگبار نیز ۱۰ نماینده مجلس را منصوب می‌کند و ۵ صندلی هم به استانداران تعلق دارد. ۵ نماینده مجلس زنگبار نیز به عنوان نمایندگان این جمهوری در مجلس ملی تانزانیا حضور دارند.عرب احمدی، جامعه و فرهنگ زنگبار، ۲۰۹ و ۲۰۸ فرهنگ ازدواج ازدواج در زنگبار معمولاً با مشارکت ریش سفیدان خانواده‌های طرفین صورت می‌گیرد و پس از طرح این موضوع از سوی خانواده پسر با والدین دختر و موافقت آنان، بحث پیرامون مهریه دختر با پدر و مادر آغاز می‌شود. پس از موافقت پدران یا برادران بزرگ خانواده‌ها بر سر مبلغ معینی پول نقد یا جنس (به عنوان مهریه)، مهریه نقدی یا جنسی به خانواده دختر پرداخت می‌شود. در زمان عقد که به مشابه رویکرد اسلام صورت می‌گیرد عروس سه بار از عاقد برای پیوند ابدی خود با داماد مورد خطاب قرار می‌گیرد. بعد از توافق طرفین، عروس یک صندوق چوبی بزرگ را از خانواده داماد دریافت می‌کند که دربرگیرنده برخی البسه و لوازم شخصی موردنیاز است که داماد خریداری کرده است. پس از آن و در حالی که دختر جوان برای ورود به مرحله جدیدی از زندگی خود آماده می‌شود، نزد یکی از زنان سالخورده رهنمودها و آموزش‌های لازم برای زندگی زناشویی را فرا می‌گیرد. تعالیم زن سالخورده بیشتر دربارهٔ نحوه ایجاد ارتباط مناسب بین زن و شوهر جوان، انجام وظایف خانه‌داری و برقراری مناسبات دوستانه با خانواده شوهر است. | ## بخش 3: زنگبار | پس از آن مراسم آماده‌سازی موسوم به اونیاگو همراه با موسیقی محلی برای ورود عروس به دوره زناشویی انجام می‌شود. زن سالخورده پس از آغاز مراسم اونیاگو، حصیری را روی زمین پهن کرده و مخلوطی از روغن نارگیل، آب و چوب صندل را با هدف پاکیزه و منزه ساختن زن جوان بر بدن او می‌مالد. طی این مدت طرح‌هایی زیبا و تزیینی با استفاده از رنگ حنا بر روی بدن زن نقاشی می‌شود. سپس عطرهای خوشبو برگرفته از گل‌های استوایی و ادویه جات بر بدن عروس مالیده می‌شود. در روز ازدواج جشن بزرگی برپا می‌شود و پس از اجرای برخی رقص‌های محلی و سرایش اشعار محلی، داماد و بستگان او با آرزوی رحمت و برکت الهی در مسجد نزدیک محل زندگی خویش حضور یافته و به دعا و نیایش می‌پردازند. بستگان زوج جوان آنها را ترک می‌کنند در حالی که منتظر نشانه ای مبتنی بر باکرگی عروس هستند. پس از دریافت دستمال نشان دهنده باکره بودن زن جوان، اطرافیان نزدیک روانه منازل خود می‌شوند ولی جشن و پایکوبی به همراه رقص‌های محلی زنانه همچون «بنی»، «بومو» و «له له ماما» و شادمانی تا حدود یک هفته ادامه دارد.عرب احمدی، جامعه و فرهنگ زنگبار، ۴۱۸ و ۴۱۷ قوم شیرازی بر اساس روایاتی گسترش یافته، پس از اسلام مهاجرانی از شیراز، بوشهر، شوشتر و سیراف به زنگبار کوچیدند؛ رهبر آنها، حاکم ایالت شیراز علی بن سلطان حسن نام داشت. او در سال ۹۵۶، در زمان حکومت آل بویه، با هفت پسرش علی، محمد، باشت، سلیمان، حسین و داوود و حدود ۷۰۰ نفر از یارانش با چندین کشتی راهی آفریقا گردیدند و در زنگبار ساکن شدند. این گروه که بعدها به شیرازی معروف شدند و بعدها در سده ۱۹ به همراه اعراب و بلوش‌ها (بلوچ‌های) عمانی تأثیر زیادی در شکل‌گیری مدنیت و بازرگانی در زنگبار داشتند. شیرازی‌ها این سرزمین جدید را زنگی‌بار (کرانهٔ سیاه‌پوستان) نامیدند که بعدها به زنگبار تغییر یافت. بر اساس روایات ورود شیرازی‌ها به جزایر شرق آفریقا و تشکیل امپراتوری زنگ یکی از سازمان‌یافته‌ترین مهاجرت بیگانگان درسواحل شرق آفریقا و زنگبار است که در بافت فرهنگی و اجتماعی مردم این مناطق دگرگونی‌های عمیقی پدیدآورد و منجر به پیدایش «زبان سواحیلی» و نژاد موسوم به «افروشیرازی» گردید.عرب احمدی، جامعه و فرهنگ زنگبار، ۲۸و جشن نوروز را در قلب تابستان برگزار می‌کنند. این زبان در شرق و تا حدودی مرکز آفریقا بکار برده می‌شود و یکی از بانفوذترین زبان‌های آفریقایی است. در زبان سواحلی چند واژه از جمله اصطلاحات دریانوردی و لنج‌داری و مراسم زار با گویش بندری فارسی بسیار نزدیک و هم‌معنی هستند. چند واژه و معانیش در زبان سواحلی به این ترتیب است:سمینار بین‌المللی ایران و آفریقا ۱۳۸۱دانشگاه تربیت مدرس- یونسکو- جلد دوم مقاله ایرانیان بلوچ در جنگ ممباسا دکتر عجم چاپ ۱۳۸۳ دانشگاه تربیت مدرس. العوتبی، سلمة، بن مسلم، الصحاری، «(الأنساب)» ، چاپ چهارم، سال انتشار ۱۹۹۴ میلادی. العوتبی، سلمة، بن مسلم، الصحاری، «(أمارة زنجار و سلاطین عمان)» ، چاپ سوم، سال انتشار ۱۹۷۷ میلادی. | ## جمع‌بندی | الهاشمی، عبدالمنعم، (مَوسُوعَة تاریخ اَلعَرَب) دارالبحار و مکتبة الهلال، عام ۲۰۰۶ عرب احمدی، امیربهرام.