موضوع مقاله: احمد کامیابی مسک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # احمد کامیابی مسک | مقدمه: احمد کامیابی (۵ اردیبهشت ۱۳۲۲) نویسنده و مترجم و استاد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است.درباره احمد کامیابی مسک در سایت خبرگزاری ایرنا، ۱۳۹۴درباره احمد کامیابی مسک در سایت خبرگزاری مهر، ۱۳۹۱سایت ایران تئاتر، بازدید ۱۳۹۶کامیابی مسک، احمد. | ## بخش 1: احمد کامیابی مسک | تحصیلات ابتدایی را در دبستان داریوش درخش و دبستان حکیم نزاری بیرجند به اتمام رساند. سپس در دبیرستان پرویز و مدرسه شوکتیه بیرجند به تحصیل پرداخت و وارد دانشسرای مقدماتی همان‌جا شد. در ۱۸ سالگی آموزگار آموزش و پرورش در ایستگاه راه‌آهن بکران میان شاهرود و سبزوار شد. به سبب کم سالی و بر خلاف میل باطنی با خدمت ۷ سال در شهرستان از خدمت سربازی معاف شد. از ۱۸ سالگی در دبیرستان‌های شاهرود در سیکل دوم تدریس می‌کرد و شاگردانش از او مسن‌تر بودند. سال ۱۳۵۰ دوره عالی پیش‌آهنگی با رساله دربارهٔ تعلیم و تربیت جوانان و وودبج عملی و نظری با دریافت دستمال گردن و گواهینامه از انگلیس را طی کرد. برنامه‌های پیش‌آهنگی و کوهنوردی برای بچه‌ها ترتیب می‌داد و در همان زمان به تحصیلاتش ادامه می‌داد. در سال ۱۳۴۶ وارد دانشکده ادبیات مشهد شد و این هم برخلاف میلش بود، چون می‌خواست بازیگر و هنرمند شود. اما چون از دوران کودکی در ده به بازی و کارگردانی شبیه و تعزیه می‌پرداخت به تئاتر هم علاقه‌مند بود و در مشهد همزمان تحصیل در دانشکده در کلاسی که از طرف وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شده بود، شرکت می‌کرد. در آنجا استادی داشت به نام محمدعلی لطفی و از همین طریق با بسیاری از بازیگران آن دوره در مشهد آشنا شد. در دانشکده نیز روی تئاتر پژوهش می‌کرد و نخستین رساله لیسانس خود را در تئاتر سارتر گذراند. آنجا هم نمایشنامه‌های سارتر و کامو و داستان‌های آنتوان دو سنت اگزوپری را پژوهید. نمایشنامه در جستجوی دوست را بر اساس شازده کوچولو در سال دوم دانشگاه برای اجرا تنظیم و ترجمه کرد که بعدها در پاریس در دانشگاه سوربون و در سالن شماره یک سازمان فرهنگی یونسکو روی صحنه برد. سبب علاقهٔ کامیابی به سنت اگزوپری این بود که او نقاشی ، جغرافیا و خلبانی را دوست می‌داشت و این هر سه آرزو را برآورده کرده بود. در ۱۸ سالگی دو نمایشگاه از نقاشی‌هایش ترتیب داد و در سال ۱۳۴۸ موفق به گرفتن گواهینامه خلبانی گلایدر شد و همچنین استادی مدل‌سازی هواپیما. کلاس‌هایی برای پیش‌آهنگ‌ها تشکیل می‌داد که مدل هواپیما می‌ساختند و خلبانی یادمی‌گرفتند. یک بار هم از مشهد تا توچال پیاده رفت در حالی که سرپرستی ۲۵ پیش‌آهنگ را بعهده داشت. نام رساله‌اش «تحول فردسان‌های آفریده سارتر در سه نمایشنامه دست‌های آلوده، گوشه‌نشینان آلتونا و شیطان و خدای خوب» بود. او در این رساله روشی جدید در تجزیه و تحلیل به کار برد که مورد تحسین استادان فرانسوی و سپس تر مورد استفاده دانشجویان و محققان قرار گرفت. در سال‌های تحصیل در دانشگاه مونپلیه با دپارتمان‌های زبان و ادبیات اسپانیایی و فرانسه همکاری کرد و چند نمایشنامه به زبان اسپانیایی در دانشگاه به صحنه برد. بلافاصله پس از انجام رساله فوق لیسانس برای دکترا ثبت نام کرد و موضوع رساله‌اش با کارهای پیشین بی ارتباط بود: کرگدنهای اوژن یونسکو. در سال ۱۳۵۶ قبل از اینکه به ایران برگردد بلافاصله برای دکترای دولتی که بالاترین مدرک دانشگاهی جهان است نام‌نویسی کرد؛ و موضوع این رساله «مسئله انتظار و چگونگی اجرای آن در نمایشنامه‌های یونسکو و بکت در سراسر جهان و ارتباط فرهنگی بین شرق و غرب» بود. این رساله را با گرفتاری‌هایی که برایش پیش‌آمد دیرتر از موعد تعیین شده به اتمام رساند؛ ولی رساله‌ای است که مورد تأیید ساموئل بکت و اوژن یونسکو در زمان حیاتشان و بیشتر دانشگاهیان و منتقدین تئاتر در سراسر جهان قرار گرفت. در زمانی که در دانشگاه مشهد بود استادش علی شریعتی در کلاس شعری از بودا خوانده بود که نامش «کرگدن» بود. هدفش این بود که ثابت کند اوژن یونسکو در انتخاب کرگدن همچون نماد و سمبل نازی‌ها اشتباه کرده‌است. یونسکو در مقدمه‌ای که بر رساله وی نوشت و در دفترهای رونو بارو چاپ کرد به درستی این مسئله اعتراف کرد. کامیابی برای فهم نمایشنامه‌های یونسکو به کشورهای مختلف از جمله وطن نخست یونسکو رومانی و اغلب کشورهای اروپایی و آمریکا سفر کرد. اولاً او می‌خواست فرهنگ جامعه‌ای را که یونسکو در آن تربیت شده و تحصیل کرده بود بشناسد و سپس ببیند در کشورهای مختلف جهان با رژیم‌های مختلف سیاسی و فرهنگ‌های گوناگون چگونه از آثار اوژن یونسکو و بخصوص کرگدنها استقبال کرده‌اند. وقتی این رساله را به پایان رساند برای تشکر از همه کسانی که به او کمک کرده بودند یک نسخه از رساله را فرستاد. یونسکو ده روز پس از دریافت رساله، مفصّل‌ترین مقدمه‌ای را که تا پایان عمرش نوشته بود بر آن نگاشت و برایش فرستاد و ژان لویی بارو کارگردان مشهور فرانسوی (قرن ۲۰) رساله، دوباره کرگدنها را روی صحنه برد، با برداشتی که احمد کامیابی از این نمایشنامه کرده بود، و یک شماره از دفترش را به آن اختصاص داد. کامیابی در پژوهش‌هایش با تعداد زیادی از همکارانش در سراسر جهان تبادل نظر کرده که از آن جمله است حمید سمندریان، استاد مشهور دیگر تئاتر در ایران، ریشارد شخنر و بسیاری دیگر. او جز آثار بسیاری از اوژن یونسکو، نمایشنامه‌هایی نیز از ژان ژنه و فرناندو آرابال به فارسی ترجمه کرده‌است. استادان و شاگردان از اساتید کامیابی جز علی شریعتی می‌توان جواد حدیدی و ابراهیم شکورزاده و غلامرضا ذات‌علیان را نام برد. | ## بخش 2: احمد کامیابی مسک | در میان شاگردان او در ایران و فرانسه بسیاری از هنرمندان و معلّمان را می‌شود نام برد. کتاب‌شناسی نمایشنامه در جست‌جوی دوست، نمایشنامه بر اساس داستان شازده کوچولو اثر آنتوان دو سنت‌اگزوپری، با پروژة «(ب ۶۱۲) ستارة شازده کوچولو،» انتشارات کامیابی، پاریس، ۱۳۷۵. در جستجوی دوست، (نمایشنامه)، با پروژة «(ب ۶۱۲) ستارة شازده کوچولو،» انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۷، شمارة ۲۹۴۷، ۶۰۳۰، تهران. شازده نیک و فرشته گل پری نمایشنامه (اجرا شده در پاریس و دانشگاه اهواز) برای کودکان بر اساس قصه‌های ایرانی، انتشارات کامیابی، پاریس ۱۹۹۷. برگردان و تألیفات به فارسی (آثار نمایشنامه نویسان و آثار تألیفی مترجم) یونسکو، اوژن. ۱۳۸۲، مردی با چمدانهایش، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر و گفتگوی کیکاووس کامیابی با ژاک موکلر، انتشارات نمایش، تهران. ۱۳۸۴، سیاه زنگیها، همراه دو گفتگو با او، و تفسیر، ترجمه کامیابی مسک، احمد، نشر سپاهان طنین، اصفهان. «کرگدنها»، داستان کوتاه، کرگدنها، نمایشنامه در سه پرده، «کرگدن» شعری از گواتما بودا، ترجمه کامیابی، احمد، و تفسیری بر کرگدن‌ها، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۵، شمارة ۲۷۹۲، تهران. (این نمایشنامه با نام کرگدن به قلم جلال آل احمد، پری صابری، مدیا کاشیگر و سحر داوری نیز به پارسی ترجمه شده‌است. داستان کوتاه «کرگدن» نیز پیش تر به قلم ابوالحسن نجفی به پارسی ترجمه شده بود) یونسکو، اوژن. ۱۳۸۷، صندلی‌ها، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، شمارة ۲۹۴۵، تهران. ۱۳۸۷، بداهه گوی آلما، (نمایشنامه)، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، شمارة ۶۰۰۹، تهران. ۱۳۵۸، جنگ هزار ساله، خداحافظ خوشگل، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، نشر قطره، (زیر چاپ)، تهران. ۱۳۸۸، بازیهای کشتار همگانی، (نمایشنامه)، با تصویر، ترجمه با همکاری مونا عماد و تفسیر، نشر قطره، ۱۳۸۸، تهران. ۱۳۸۹، پادشاه می‌میرد، (نمایشنامه)، اثر اوژن یونسکو، ترجمه کامیابی، احمد، با تفسیر، انتشارات دانشگاه تهران، تهران. ۱۳۵۸، معمار و پادشاه آشور، (نمایشنامه) ترجمه کامیابی، احمد، انتشارات دانشگاه تهران، تهران. ۱۳۵۸، من آفتاب را می‌سرایم (شعر) ترجمه کامیابی، احمد، چاپ انجمن فرهنگی ایران و فرانسه، تهران. این کتاب در تهران: مجلهٔ دنیای سخن، ویژه فرهنگ ادب و هنر، شهریور ۱۳۷۰ و همچنین در مجلهٔ نمایش به چاپ رسیده‌است و به پنج زبان ترجمه شده‌است. یونسکو و تئاترش، نوشتهٔ احمد کامیابی مسک با مقدمهٔ اوژن یونسکو، پژوهش و تألیف به زبان فرانسه، ترجمهٔ پارسی مولّف، انتشارات نمایش، تهران، ۱۳۸۲. گفتگوهایی با ساموئل بکت، اوژن یونسکو، ژان لویی بارو، انتشارات نمایش، تهران، ۱۳۸۱. ترجمه از پارسی به فرانسه شاملو، احمد، ۱۳۵۸، کاشفان فروتن شوکران، ترجمه کامیابی، احمد. (ترجمه به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، اسپانیایی، هلندی، انتشارات کامیابی، ۱۹۹۳) نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی. با مقدمهٔ برنار لودی، (استاد دانشگاه سوربن) و گفتگو با ژان لویی بارو، نقاشی از گونتر و طاها بهبهانی، چاپ انتشارات کامیابی، پاریس ۱۹۹۰. و نظر ژان لویی بارو، ژاک موکلر، مارسل مارشال، پل ورنوآ، توم برون، اوگوست گرودوسکی، روژه بنسکی، آلن اپستن، روزت لامون و ریشارد شخنر دربارة آن‌ها چیست؟ با کرگدنهای اوژن یونسکو در جهان: آلمان، فرانسه، رومانی، ایران، ژاپن، آمریکا چه کرده‌اند؟ با مقدمه اوژن یونسکو و گفتگوهایی با حمید سمندریان، ایون لوچیان، کارل هانز اشتروکس، ویلیام ساباتیه. در جستجوی دوست (نمایشنامه در سه پرده) به زبان فرانسه، بر اساس داستان شازده کوچولو اثر آنتوآن دو سنت اگزوپری، انتشارات کامیابی، پاریس ۱۹۹۵. شازده نیک و فرشته گل پری نمایشنامه (اجرا شده در پاریس و دانشگاه اهواز) برای کودکان بر اساس قصه‌های ایرانی، انتشارات کامیابی، پاریس ۱۹۹۷. رساله دکترای دولتی دربارهٔ مسئله انتظار و نمایش آن در آثار بکت و یونسکو (سه جلد) انتشارات دانشگاه لیل، فرانسه ۱۹۹۹. نیز سخنرانی‌های پرشماری در کنفرانس‌های بین‌المللی که برخی از آن‌ها چاپ هم شده‌است. از مهم‌ترین مقالات او «بکت و چشم به راه گودو»، «نقد در تئاتر: متن و اجرا» و «آیا کرگدن بی معناست؟» می‌باشد. نیز وی به تعدادی کتاب، از ترجمه و تألیف به فرانسوی و پارسی، دیباچه و تفریظ نگاشته‌است. اجرای تئاتر در جست‌جوی دوست، اجرا در سالن شماره یک سازمان فرهنگی یونسکو و اجرا در دانشگاه سوربن شازده نیک و فرشته گل پری، اجرا در پاریس و اجرا در دانشگاه اهواز نمایشنامه خوانی نمایشنامه «بازی‌های کشتار همگانی» با کارگردانی احمد کامیابی در تالار پردیس علم و فناوری تهران نمایشنامه خوانی شد. | ## بخش 3: احمد کامیابی مسک | نشان شوالیه احمد کامیابی سال ۲۰۱۱ از سوی دولت فرانسه نشان عالی «شوالیه پالم‌های آکادمیک» را دریافت کرد. از ایرانیانی که پیش از این نشان نخل آکادمیک دریافت کرده‌اند رضا سیدحسینی و محمدعلی سپانلو را می‌شود نام برد. کامیابی دارای مدرک دکترای دولتی (دِتا) از دانشگاه‌های سوربن (پاریس ده) و پل والری مُن‌پلیه در فرانسه است و تا کنون از وی چندین اثر به پارسی، فرانسه، آلمانی، انگلیسی و هلندی منتشر شده‌است. مجموعه سه جلدی رساله دکتری دولتیش با نام «مسئله انتظار در نمایشنامه‌های یونسکو و بکت و چگونگی اجرای آن در سراسر جهان و ارتباط فرهنگی بین شرق و غرب» در زمان حیات ساموئل بکت و اوژن یونسکو مورد توجه ایشان قرار گرفت و یونسکو بر آن مقدمه‌ای طولانی نگاشت. از جمله کتاب‌هایی که تا کنون از پروفسور کامیابی به پارسی منتشر شده‌است می‌توان به یونسکو و تئاترش، گفتگوهایی با ساموئل بکت، اوژن یونسکو و ژان لویی بارو و ده‌ها مقاله و ترجمه اشاره کرد. وی پیش از این در سال ۱۹۹۱ به دریافت جایزه بهترین نقد دانشگاهی در فرانسه مفتخر شده بود. شوالیه دانشگاهی، متولد ۱۳۲۲ در بیرجند، اکنون در دانشگاه تهران مشغول به تدریس است. نویسنده کتاب در جستجوی دوست این نشان را شامگاه شنبه، ۱۲ آذر با حضور نمایندگان دانشگاهی و فرهنگی دولت فرانسه دریافت کرد. گفتنی است نشان شوالیه دانشگاهی بالاترین نشان فرهنگی و دانشگاهی دولت فرانسه است و به استادان پژوهشگری که در زمینه هنر، ادبیات و فرهنگ فرانسه خدمت کرده‌اند، بدون ملاحظات سیاسی، اعطا می‌گردد. بنیاد نخبگان استان خراسان جنوبی در سال ۱۳۹۶ مراسم تکریمی با حضور جمعی از چهره‌های علمی و فرهنگی کشور، شاگردان ایشان و استعدادهای برتر برگزار کرد. اندیشه‌ها تاریخی گری کامیابی را باید از اندیشمندان تاریخ‌گرا و اتیئسم شمرد؛ در برابر متفکّرین فرمالیست که در ایران نیا از مدارس دینی خراسان داشته‌اند و غلبهٔ سنّتیشان بر دانش‌های ادبی مشهود است. تجزیه و تحلیل کامیابی از کرگدن‌ها اوژن یونسکو و چشم به راه گودو ساموئل بکت نمونه‌های ملموسی از شیوه پژوهشی وی است که بر این اساس بنا شده که «ادبیات و هنر تنها معلول علّت‌های اجتماعی نیست، و می‌تواند علّت معلول‌های اجتماعی نیز باشد. بدیهی است که تا زمانی که ادبیات پیوند خود را با اجتماع حفظ کند - و این پیوندی جاودانی است - پژوهش جامعه‌شناسانه به مدد یک نظریه خاص اجتماعی یا بدون آن، همچنان جنبش نیرومندی در نقد ادبی خواهد بود.» جای دیگری می‌گوید: «رابطه هنر و اجتماع، رابطه‌ای قطعی است. اثر هنری حتی اگر به‌طور مستقیم وقایع اجتماع معاصرش را در بر نگیرد، تأثیر اجتناب‌ناپذیر آن‌ها بر شکل‌گیری نگرش آفریننده اثر و رابطه‌اش با مخاطبان را به همراه دارد.» از این نظر می‌شود او را شاگرد مکتبی از اندیشمندان تاریخی و اجتماعی ادبیات و هنر دانست که احسان یارشاطر، عباس زریاب خویی، محمدابراهیم باستانی پاریزی، بهرام بیضایی، اریش اویرباخ، امبرتو اکو و استیون گرینبلت را نیز شامل می‌شود. بعلاوه اندیشه او همان فاصله‌ای را از ماتریالیسم تاریخی مارکسیستی دارد که از فرمالیسم. از اندیشمندان متأخّرترِ تئاتر که در مقوله مطالعات استعماری و نواستعماری دستی دارند باید بهزاد قادری سهی را نام برد. ترجمه نمایشنامه کامیابی برخلاف بهزاد قادری برآن است که متن نمایش نباید به زبان شکستهٔ لهجهٔ غالب روز ترجمه یا نوشته بشود؛ زیرا در اندک زمانی با دگرگونی ویژگی‌های کوتاه مدت زبان ناخوانا و غیرقابل استفاده می‌شود. او هماهنگ‌کردن زبان با شرایط صحنه را از وظایف کارگردان می‌داند و استبعادی نمی‌بیند که نمایشنامه‌ای که خود به پارسی معیار برگردانده در هر شهر به لهجهٔ آنجا اجرا بشود. نمایش در ایران به رغم تخصص در تئاتر آوانگارد فرانسه، کامیابی متون نمایشی پارسی را خوانده و برخی از آن‌ها را بسیار دوست می‌دارد. از جمله هشتمین سفر سندباد را پس از بازگشت به ایران به فرانسوی ترجمه و در ۱۹۹۰ در فرانسه چاپ کرد. سپس تر یک برگردان آلمانی از این نمایشنامه بر اساس برگردان فرانسهٔ کامیابی مسک طبع شد. کامیابی می‌نویسد: «من مخالف هیچگونه پژوهشی نیسنم حتی پژوهش در مورد نمایش‌های سنتی که شاید در قرن ۲۱ نه برای مخاطب کشش زیادی داشته باشد و نه خیلی آموزنده باشد. اولویت تحقیق باید در مورد تئاتر غربی و شرقی به یک اندازه باشد؛ مثلاً باید در مورد تئاتر ژاپن تحقیق کنیم. آقای بیضایی، هوشمندانه، در مورد ژاپن و چین چیزهایی نوشته و در مورد تئاتر ایران تحقیقاتی کرده‌است. باید این تحقیقات ادامه پیدا کند هم در مورد تئاتر یونان باستان و هم نمایش‌های معاصر کشورهای مختلف.» اعتراض به سانسور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صدور مجوز چاپ کتاب ترجمه و تفسیر نمایشنامه جنگ هزارساله از فرناندو آرابال را مشروط به حذف ۵۹ سطر از این کتاب کرده‌است. احمد کامیابی، که ترجمه آثار فرناندو آرابال، نمایشنامه نویس، شاعر و رمان‌نویس برجسته اسپانیایی را با اجازه نویسنده بر عهده دارد، گفت: «این اثر متعلق به آرابال است. من اگر بخواهم تغییری در ترجمه کتاب اعمال کنم باید از آرابال اجازه بگیرم، اما باید بگویم که آبروی کشورم را پیش او نمی‌برم و نزد او طرح مسئله نمی‌کنم.» مطالب مرتبط به گفته کامیابی، ترجمه و تفسیر نمایشنامه جنگ هزارساله از طریق نشر قطره برای دریافت مجوز چاپ به وزارت فرهنگ و ارشاد فرستاده شده‌است. ترجمه این کتاب هم برای آشنایی با اثر دیگری از آرابال است اما نمی‌شود ۵۹ سطر آن را حذف کرد چون برداشت هموطنان ما از متن آرابال اشتباه و متفاوت از اصل موضوع و برداشت دیگر مردم جهان از آن خواهد شد. در نتیجه نمی‌توانیم موضع صحیحی در مقابل آن داشته باشیم و نقدش کنیم.»BBC فارسی - فرهنگ و هنر - یک مترجم: کتابم را سانسور نمی‌کنم و آبروی کشورم را نمی‌برم هرچند این کتاب با اعمال تمامی سانسورها در سال ۱۳۹۶ با رضایت کامیابی چاپ گردید: دست کم از ۱۳۹۳ کامیابی خود مدافعِ سانسور شده بود.کامیابی مسک، احمد؛ عزیزی، محمود؛ رمضانی، مروارید. خرداد ۱۳۹۳ - شماره ۱۷۷ (۶۹ − ۷۲) فیلم‌های مستند دست کم سه فیلم مستند به زندگی و آثار و تأثیرات و تأثّرات احمد کامیابی پرداخته‌است. کامیابیِ، کرگدنها و ناکرگدنها و فیلمی که به سفارش صدا و سیمای ایران ساخته شده هر کدام وجه متفاوتی از زندگی وی را می‌پژوهد. انتشارات کامیابی انتشارات کامیابی با مسئولیت احمد کامیابی بیش از بیست کتاب از حدود ۱۹۸۰ به بعد در پاریس چاپ و نشر کرده‌است. آثار نویسندگانی چون رولاند هوسن، بهرام بیضایی، احمد کامیابی، احمد شاملو و … از این سلسله می‌باشند. | ## جمع‌بندی | تدریس در دانشگاه پارس تهران وی از سال ۱۳۹۶ وارد اساتید گروه سینما و هنرهای دیجیتالی دانشگاه پارس شد.