موضوع مقاله: بیضا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیضا | مقدمه: شهر بیضا در فاصله ۵۵ کیلومتری از کلانشهر شیراز است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ پیشینه نام نام بیضا از اثر باستانی تل بیضا در روستای تل بیضا (به فارسی یعنی سپید) گرفته شده است. | ## بخش 1: بیضا | علت این نام وجود دژی بود که به دست پاپک با سنگ مرمر ساخته شده بود برگرفته شده است.پیرنیا، حسن. تاریخ ایران باستان، جلد چهارم درسال‌های اخیر آثار تاریخی بسیاری در شهر تاریخ نسایک کشف گردیده است. آب و هوا بیضا در منطقه سردسیر و کوهستانی استان فارس قرار دارد که توسط رشته کوهای زاگرس احاطه شده است. مردم جمعیت جمعیت شهر بیضا بر پایه سر شماری سال ۱۳۵۹ مرکز آمار ایران برابر با ۷٬۲۵۲ تن است. گویش غالب، گویش بیضایی فارسی است که از گروه زبان های ایرانی غربی و جزء شاخه زبان های ایرانی جنوب غربی است. در بیضا انگورهایی می‌رویید که هر دانه آن ده مثقال بود، و سیبهایی بود که دور هریک از آن دو وجب بود. نام آوران سیبویه: ابو بشرعمرو بن عثمان بن‌قنبر ملقب به سیبویه از جمله عالمان صرف و نحو زبان عربی در قرن دوم ه‍.ق در بیضای فارس تولد یافت. سیبویه کتابی در علم نحو به نام «الکتاب» شامل اعراب و علم تصریف، تصنیف کرد و علامات فتحه، ضمه، کسره و تنوین‌ها را برای زبان عربی به وجود آورد. این کتاب قریب به پانصد و هفتاد باب است و برای اثبات مطالب آن در حدود ۱۰۵۰ شاهد از قرآن و اشعار عرب آمده است. بیشتر مورخین تاریخ وفات وی را ۱۸۰یا ۱۹۰ ه‍.ق گفته‌اند، اما محل فوتش را شیراز نوشته‌اند. پس از اینکه حلاج سهل تستری را ترک کرد، در سال ۲۶۲ به بغداد آمد و به حلقه یاران عمروبن عثمان مکی پیوست و گویند به دست وی خرقه تصوف پوشید. پس از آن به صحبت جنید بغدادی پیوست و لباس صوفیان پوشید و با عده‌ای از بزرگان صوفیه بغداد مانند ابوالحسین نوری و ابن عطا آدمی و شبلی آشنا شد. به خاطر مسافرت‌های فراوان مریدان زیادی پیدا کرد، طوری‌که در سفر دوم خود به مکه ۴۰۰ شاگرد او را همراهی می‌کردند و در سفر به هندوستان بر اثر مواعظ وی عده‌ای به دین اسلام گرویدند. | ## بخش 2: بیضا | بعد از بازگشت از سومین سفر حج، عده‌ای از علما سخنان وی را کفر دانسته، او را تکفیر کردند. بالاخره فقیهان و سیاست‌مداران بر آن شدند تا فتوای قتل او را به دست آورند و آن فتوا را قاضی بزرگ بغداد ابن داوود اصفهانی صادر کرد. بر این اساس او را به جرم کفر و الحاد و «اناالحق» گویی‌اش زندانی نموده و سرانجام نزدیک نوروز سال ۲۹۸ ه‍.ق برابر با ۹۲۲ میلادی او را تازیانه زدند و به دار آویختند، آن‌گاه دست و پا و سرش را بریدند و پیکره‌اش را سوزاندند و خاکسترش را به دجله ریختند. ۵۰ اثر هم‌چون طاسین‌الازل و الجواهر الاکبر والشجره الزیتونه النوریه از جمله آثار حلاج است. وی با برادرش، محمد، نزد پدر خود که از مردم بیضای فارس بود به فراگیری خط کوفی پرداخت. به دستور القادر بالله دست راست وی را قطع نمودند، سرانجام نیز او را به قتل رسانیدند.اثرآفرینان (جلد اول-ششم) بابا رکن الدین شیرازی: مسعودبن عبدالله بیضاوی عالم و عارف بزرگ قرن هشتم هجری که از اصلش از بیضای فارس بود. در مذهب بابا رکن الدین اختلاف است برخی او راشیعه و برخی او را اهل تسنن شمرده‌اند. اما سنگ نوشته‌ها حاکی از شیعه بودن او است چنان‌که از احترام و ارادت برخی از علمای بزرگ شیعه مانند شیخ بهایی و مجلسی اول و حاجی کلباسی به وی می‌توان او را شیعه دانست. مهم‌ترین آثار وی نصوص الخصوص فی شرح الفصوص و شرحی بر فصوص الحکم ابن عربی به چاپ رسیده است. آثار مزبور نشان می‌دهد بابا رکن الدین نخستین دانشمند وعارفی است که در گورستان تخت فولاد دفن شده است.کتاب تخت فولاد اصفهان قاضی بیضاوی: ناصرالدین عبدالله بیضاوی از قضات ودانشمندان قرن هفتم هجری است. وی قبل از رفتن به تبریز مدتی در عهد اتابکان فارس در فارس مقام قاضی‌القضاتی داشت. بعداً به تبریز رفت و تا پایان عمر در آن شهر به تألیف و تدریس و امر قضاوت مشغول بود. بیضاوی معاصر با خواجه نصیرالدین طوسی و قطب‌الدین شیرازی و مصاحب و دوست آنان بود. | ## بخش 3: بیضا | کتاب انوار التنزیل و اسرار التاویل یا تفسیر بیضاوی مهم‌ترین تألیف اوست.بزرگان نامی پارس، جلد اول، ص ۲۹۷ ابن سالبه بیضاوی: از شاگردان ابواسحاق کازرونی بودآثار عجم (۳۳۷) و خرقهٔ تصوف از دست ابوالحسن سیروانی پوشید. از شیراز به هندوستان رفت و در آن کشور مدتی اقامت گزید و چون بازگشت گوشه‌گیری اختیار کرد. گویند بهاالدولهٔ دیلمی به خدمت او می‌رفت و از شیخ می‌خواست که وی را پند دهد.شیرازنامه (۱۴۸) هجویری می‌گوید که شیخ در تصوف افصح اللسان و در توحید اوضح البیان بود. مزار وی اکنون زیارتگاه مردم بومی است.دانشمندان و سخن سرایان فارس (۹۴ /۱) ابوالمجد بیضاوی: یکی از پزشکان فارس در قرن پنجم هجری قمری بود. کتاب از او به نام مختصر در علم تشریح شامل یک مقدمه و دو کتاب در موزه بریتانیا موجود است. ناصرالدین عبدالله بیضاوی: نام کامل وی (ناصرالدین أبو سعید أو أبو الخیر عبدالله بن أبی القاسم عمر بن محمد بن أبی الحسن علی البیضاوی الشیرازی الشافعی) از قضات و افاضل قرن هفتم هجری است. وی قبل از رفتن به تبریز مدتی در عهد اتابکان فارس در فارس مقام قاضی‌القضاتی داشت. بعداً به تبریز رفت و تا پایان عمر در آن شهر به تألیف و تدریس و امر قضاوت مشغول بود. بیضاوی معاصر با خواجه نصیرالدین طوسی و قطب‌الدین شیرازی و مصاحب و دوست آنان بود. (بزرگان نامی پارس، جلد اول، ص ۲۹۷) هادی چوپان: بدن‌ساز حرفه‌ای و عضو ثابت تیم ملی بدن‌سازی ایران بوده است. چوپان چندین دوره در مسابقات فدراسیون جهانی بدن‌سازی و تناسب‌اندام شرکت کرده و عناوین ملی و بین‌المللیِ مختلفی را کسب کرده است.هادی چوپان بهترین بدن‌ساز جهان در سال ۲۰۱۷ شد (خبرگزاری ایسنا؛ ۳۰ دی ۱۳۹۶) مسابقات مِسترالمپیای ۲۰۱۹ با شگفتی سازی بزرگ هادی چوپان و کسب عنوان سومی به همراه دریافت جایزه قهرمان مردم به پایان رسید. جاذبه‌های گردشگری فهرست یادمان‌های ملی شناسهتوضیحمکانتاریخ ثبتقدمتنگاره ۱۰۴۶ تپه باستانی ملیان روستای ملیان۱۳۵۳/۱۲/۲۴ایلامی ۷۱۷۳ تل حسین قاسمی روستای قواله۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۴ تل درازه روستای هفت خوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۵ تل بهمن شرق روستای دشمن زیاری۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۶ تل ولی بیگلی شمال روستای ریجان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۷ نقش‌برجسته تنگ تیر شمال روستای دشمن زیاری، دامنه کوه تنگ۱۳۸۱/۱۱/۱۲تاریخی ۷۱۷۸ تل محمد یکه رو جنوب روستای هفت خوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ۷۱۷۹ تل شعبان روستای ریجان۱۳۸۱/۱۱/۱۲پیش از تاریخ ـ اسلامی ۷۱۸۰ تل آسیابی روستای هفتخوان۱۳۸۱/۱۱/۱۲هزاره ۴ و ۳ ق. | ## جمع‌بندی | تاریخ ایران باستان، جلد چهارم کتیبه کورش فسائی، ص ۱۸۱–۱۸۲ اصطخری، ص ۱۴۳ فرصت شیرازی، ص ۳۳۶ اصطخری، ص ۱۲۶ ابن حوقل، ص ۲۸۱ حمدالله مستوفی، ص ۱۴۷ نوشته طبری، ج ۲، ص ۳۸ نولدکه، ص ۴۲–۴۳ فسائی، ج ۱، ص ۱۷۳–۱۷۵ ابن سعد، ج ۵، ص ۴۵–۴۶ طبری، ج ۵، ص ۱۳۷–۱۳۸ ابن اثیر، ج ۷، ص ۳۱۸ ابن اثیر، ج ۸، ص ۵۴٬۶۲ ابن اثیر، ج ۸، ص ۶۹ ابن بلخی، ص ۱۲۸–۱۲۹ ابن اثیر، ج ۸، ص ۳۶۵ زرکوب شیرازی، ص ۶۰ رشیدالدین فضل‌الله، ج ۱، ص ۶۵۹ قزوینی، ص ۱۱۰ شهرداری بیضا فسائی، ج ۱، ص ۳۳۵ شهاوری شیرازی، ص ۷۲، ۹۳ ابن فقیه، ص ۲۰۲–۲۰۳ ابن خرداذبه، ص ۴۶–۴۷ فسائی، ج ۱، ص ۲۱۰ اصطخری، ص ۱۴۳ اصطخری، ص ۱۲۶–۱۲۷ ابن حوقل، ص ۲۶۶، ۲۷۲، ۲۸۱ ایران.