موضوع مقاله: ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت | مقدمه: ام‌آی‌ام-۱۰۴ پاتریوت یک سامانه دفاع هوایی موشکی متحرک و رهگیر است که توسط ارتش ایالات متحده و تعدادی از کشورهای هم‌پیمان استفاده می‌شود. | ## بخش 1: ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت | این سامانه توسط شرکت ریتیون تولید شده و نام آن برگرفته از عبارتی فنی مرتبط با رادار این سامانه است. پاتریوت توانایی مقابله با موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و میان‌برد، موشک‌های کروز و هواگردهای دشمن را در همه شرایط آب و هوایی دارد. ویژگی‌های کلیدی آن شامل رادار چندمنظوره، هدایت و تعقیب از طریق موشک (TVM)، نرم‌افزار مدرن و عملکرد خودکار است. این سامانه به عنوان موشک ضد بالستیک، متعلق به نیروی زمینی ارتش آمریکا است و مأموریت اصلی خود را در دفاع از موشک‌های بالستیک انجام می‌دهد. این سامانه در سال ۱۹۸۱ وارد خدمت رسمی ارتش آمریکا شد و جایگزین سامانه موشکی هاوک به عنوان اصلی‌ترین سامانه دفاع هوایی تاکتیکی نیروی زمینی شد. در سال ۱۹۸۴ نیز جایگزین سامانه نایک هرکولس به عنوان سامانه دفاع هوایی برد متوسط تا بلند گردید. پاتریوت برای نخستین‌بار در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ برای دفاع از عربستان سعودی و اسرائیل به‌کار گرفته شد و تاکنون در چندین درگیری مهم، از جمله جنگ عراق ۲۰۰۳، جنگ یمن، جنگ روسیه و اوکراین و جنگ ایران و اسرائیل مورد استفاده قرار گرفته است. این سامانه موفق به رهگیری هواپیماها، پهپادها، بالگردها و موشک‌های بالستیک شده و یکی از اولین سامانه‌های دفاع هوایی تاکتیکی است که از رهگیری خودکار اهداف هوایی و موشک‌های بالستیک بهره می‌برد. پاتریوت از موشک‌های رهگیر پیشرفته و رادارهای با عملکرد بالا استفاده می‌کند و توسعه آن در ردستون آرسنال واقع در ایالت آلاباما انجام شده است، جایی که پیش از آن سامانه موشکی ضدبالستیک سیف‌گارد و موشک‌های اسپارتان و اسپریت توسعه یافته بودند. سامانه پاتریوت به‌طور گسترده صادر شده است و همچنین این سامانه یکی از اولین سامانه‌های تاکتیکی در وزارت دفاع ایالات متحده است که از خودکارسازی رزمی هوشمند(lethal autonomy) در میدان نبرد استفاده می‌کند. عملکرد سامانهٔ پاتریوت در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ محدود ارزیابی شد و با وجود گزارش‌هایی از برخورد و نمایش بقایای موشک‌های اسکاد عراق، هیچ رهگیریِ تأییدشده‌ای از انهدام کلاهک‌ها پیش از برخورد به زمین ثبت نشد؛ با این حال، این سامانه در جنگ عراق ۲۰۰۳ مواردی از رهگیری موفق را ثبت کرد همچنین در جنگ یمن توسط نیروهای سعودی و امارات برای مقابله با موشک‌های حوثی‌ها استفاده شده است. در آگوست ۲۰۱۴، این سامانه برای نخستین بار یک پهپاد را سرنگون کرد، زمانی که فرماندهی پدافند هوایی اسرائیل دو پهپاد حماس را هدف قرار داد. در سپتامبر ۲۰۱۴، پاتریوت برای نخستین بار یک هواپیمای سرنشین‌دار را ساقط کرد، زمانی که یک آتشبار پاتریوت متعلق به اسرائیل، یک فروند سوخو-۲۴ نیروی هوایی سوریه بعثی را رهگیری کرد. در حمله موشکی ایران به پایگاه هوایی العُدید در قطر در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۵، ایران مجموعاً ۱۸ موشک بالستیک به سمت این پایگاه شلیک کرد که ۱۷ موشک توسط سامانه‌های دفاع هوایی از جمله پاتریوت و دیگر آتشبارها رهگیری و سرنگون شدند. پنتاگون تأیید کرد که یک موشک به پایگاه اصابت کرده بدون اینکه تلفات انسانی یا خسارت جدی ایجاد کند. تاریخچه طراحی و توسعه پیش از طراحی سامانه پاتریوت، شرکت ریتیون در چندین برنامه موشکی سطح‌به‌هوا مشارکت داشت که از جمله آن‌ها می‌توان به سامانه دفاع بالستیک میدانی ارتش (FABMDS)، سامانه پدافند هوایی ارتش (AADS-70) و برنامه توسعه موشک سطح‌به‌هوا (SAM-D) اشاره کرد. در سال ۱۹۷۵، موشک SAM-D در حوزه موشکی وایت سندز با موفقیت یک پهپاد را منهدم کرد. توسعه کامل سامانه از سال ۱۹۷۶ آغاز شد و در سال ۱۹۸۴ به مرحله استقرار عملیاتی رسید. پاتریوت در ابتدا صرفاً به‌عنوان یک سامانه ضدهوایی به کار گرفته می‌شد، اما در سال ۱۹۸۸ با معرفی ارتقای PAC-1، توانایی محدودی برای مقابله با موشک‌های بالستیک تاکتیکی به آن افزوده شد. جدیدترین ارتقای این سامانه با عنوان پَک ۳ (PAC-3) که توسط لاکهید مارتین توسعه یافته، حاصل تحول اساسی در موشک‌های رهگیر پاتریوت است و از ابتدا برای مقابله با موشک‌های بالستیک تاکتیکی توسعه یافت. ارتش ایالات متحده قصد دارد سامانه پاتریوت را در قالب معماری یکپارچه پدافند هوایی و موشکی و با استفاده از سامانه فرماندهی نبرد یکپارچه (IBCS) ارتقا دهد. ساختار و تجهیزات سامانه پاتریوت سامانه پاتریوت چهار کارکرد عملیاتی اصلی دارد: ارتباطات، فرماندهی و کنترل، پایش راداری و هدایت موشک. این کارکردها در کنار هم یک سامانه پدافند هوایی یکپارچه، امن، متحرک و هماهنگ را تشکیل می‌دهند. پاتریوت ساختاری ماژولار و تحرک‌پذیر دارد و یک آتشبار آن می‌تواند در کمتر از یک ساعت مستقر شود. تمامی اجزای سامانه، شامل بخش کنترل آتش (رادار، ایستگاه کنترل درگیری، مجموعه دکل آنتن و نیروگاه برق) و پرتابگرها، روی کامیون یا نیمه‌تریلر نصب شده‌اند. رادار و پرتابگرها روی نیمه‌تریلرهای ام-۸۶۰ قرار دارند که توسط کِشنده‌های اِم-۹۸۳ جابه‌جا می‌شوند. بارگذاری مجدد موشک‌ها با استفاده از کامیون اِم ۹۸۵ مجهز به جرثقیل انجام می‌شود که «حامل موشک هدایت‌شونده» (GMT) است. این جرثقیل کانیسترهای مصرف‌شده موشک‌های رهگیر را از پرتابگر جدا کرده و موشک‌های جدید را جایگزین می‌کند. پایش و رهگیری تهدیدات هوایی قلب هر آتشبار پاتریوت، سامانه راداری آن است که وظیفه کشف، شناسایی و رهگیری تهدیدات هوایی را بر عهده دارد. این سامانه شامل رادار آرایه فازی AN/MPQ‑۵۳ یا گونه‌های پیشرفته‌تر آن یعنی AN/MPQ‑۶۵ و AN/MPQ‑65A است که توانایی پوشش ۳۶۰ درجه‌ای در آزیموت، رهگیری هم‌زمان چندین هدف و مقاومت بالا در برابر جنگ الکترونیک را فراهم می‌کنند. این رادارها قادرند انواع تهدیدات از جمله هواگردهای سرنشین‌دار، پهپادها، موشک‌های کروز و موشک‌های بالستیک تاکتیکی را شناسایی و ردیابی کنند و اطلاعات دقیق موقعیتی آن‌ها را در اختیار واحدهای پرتاب‌کننده موشک قرار دهند. این اتصال باعث می‌شود که سامانه بتواند اطلاعات لحظه‌ای از موقعیت و سرعت اهداف و وضعیت موشک‌ها را به صورت متمرکز و هماهنگ پردازش کند. تأمین انرژی الکتریکی سامانه توسط نیروگاه برق سیار EPP‑III صورت می‌گیرد که توان لازم برای عملکرد پیوسته رادار، سامانه‌های پردازشی و تجهیزات ارتباطی را فراهم می‌کند و نقش مهمی در تحرک‌پذیری و استقرار سریع آتشبار ایفا می‌کند. هر آتشبار پاتریوت به‌گونه‌ای طراحی شده است که توان عملیاتی بالا و تحرک‌پذیری سریع داشته باشد. اجزای مختلف سامانه، شامل رادار، ایستگاه‌های پردازش، پرتابگرها و نیروگاه برق سیار، روی خودروها یا تریلرهای متحرک نصب شده‌اند تا امکان استقرار سریع در میدان نبرد و تغییر موقعیت در کوتاه‌ترین زمان ممکن فراهم شود. این طراحی به سامانه اجازه می‌دهد همزمان با حفظ قابلیت‌های شناسایی و رهگیری دقیق، انعطاف‌پذیری تاکتیکی بالایی داشته باشد و بتواند در محیط‌های مختلف عملیاتی از جمله مناطق شهری، کوهستانی و صحرایی به‌کار گرفته شود. علاوه بر تحرک‌پذیری، سامانه پاتریوت به گونه‌ای ساخته شده است که عملکرد مستمر در شرایط محیطی سخت، از جمله دمای بالا، رطوبت، گرد و غبار و بارش شدید را حفظ کند. این ویژگی‌ها باعث می‌شوند که آتشبار بتواند در مأموریت‌های طولانی مدت و در برابر تهدیدات پیچیده هوایی بدون افت توان عملیاتی عمل کند. آرایه آنتن این رادار شامل بیش از ۵۰۰۰ اِلمان جداگانه است که با تغییر فاز الکترونیکی، پرتو راداری را چندین بار در ثانیه هدایت و متمرکز می‌کنند که این ویژگی باعث پرتو باریک، چابک و بسیار قابل کنترل می‌شود. این پرتو باریک، علاوه بر افزایش دقت در تشخیص و رهگیری اهداف، قابلیت‌های ردیابی هم‌زمان چندین هدف و مقاومت بیشتر در برابر اختلالات الکترونیکی را فراهم می‌کند. این در حالی است که بسیاری از سامانه‌های مدرن پدافندی دیگر برای انجام این وظایف به چندین رادار مجزا نیاز دارند. توانایی این رادار در ایجاد پرتوی باریک و چابک باعث می‌شود که سامانه بتواند اهداف کوچک و سریع مانند موشک‌های بالستیک تاکتیکی، هدف‌های با سطح مقطع راداری کم (مانند موشک‌های کروز و برخی هواگردهای پنهانکار) را تشخیص دهد و به آنها واکنش نشان دهد. همچنین طراحی الکترونیکی و کنترل دیجیتال رادار به آن مقاومت بالایی در برابر اقدامات متقابل الکترونیکی و اخلال‌های راداری (ECM) می‌دهد، اگرچه این سامانه نیز مانند هر رادار دیگری می‌تواند با محدودیت‌هایی مانند پوشش زاویه‌ای محدود یا نقاط کور مواجه شود. ایستگاه کنترل درگیری (ECS) ایستگاه کنترل درگیری AN/MSQ‑۱۰۴ یا نمونهٔ پیشرفته‌تر آن AN/MSQ‑۱۳۲، مرکز عصبی هر آتشبار سامانه پدافند هوایی پاتریوت محسوب می‌شود و نقش حیاتی در مدیریت تمام مراحل شلیک موشک‌ها دارد. رایانه اصلی سامانه در طول عمر عملیاتی چندین بار ارتقا یافته تا توان پردازشی و دقت رهگیری در برابر تهدیدات جدید افزایش یابد. پایانه تبادل داده (Data Terminal): برای ارتباط سریع با سایر اجزای آتشبار و شبکه‌های فرماندهی بالادستی طراحی شده است و امکان دریافت و ارسال اطلاعات هدف، موقعیت موشک و وضعیت میدان نبرد را فراهم می‌کند. این ارتباطات تضمین می‌کنند که در شرایط جنگ الکترونیک یا اخلال رادیویی، تبادل اطلاعات همچنان پایدار باقی بماند. ایستگاه AN/MSQ‑۱۰۴/۱۳۲ با اتصال مستقیم به رادار AN/MPQ‑۵۳/۶۵ و پرتابگرهای موشک، سامانه پاتریوت را قادر می‌سازد تا یکپارچه عمل کرده و در کمترین زمان ممکن تهدیدات هوایی را شناسایی، رهگیری کند. این ایستگاه همچنین قابلیت تعامل با مرکز هماهنگی اطلاعات (ICC) در سطح یگان را دارد و می‌تواند اطلاعات را با شبکه‌های لینک ۱۶ و JTIDS/MIDS به اشتراک بگذارد، که موجب ایجاد یک شبکه پدافند هوایی لایه‌ای و شبکه‌محور می‌شود. | ## بخش 2: ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت | پرتابگرها پرتابگرهای سامانه پاتریوت شامل گونه‌های M901، M902 و M903 هستند که به‌صورت واحدهای خودکفا، متحرک و با کنترل از راه دور طراحی شده‌اند. این پرتابگرها فاقد رادار مستقل بوده و تمامی فرمان‌های عملیاتی، داده‌های هدف و دستور شلیک را از طریق پیوند داده از ایستگاه‌های فرماندهی سامانه دریافت می‌کنند. در مقابل، پرتابگرهای پیشرفته‌تر M902 و M903 برای پشتیبانی از موشک‌های PAC‑۳ و گونه‌های ارتقایافته آن توسعه یافته‌اند و می‌توانند تا ۱۶ موشک (۴ محفظه × ۴ موشک) PAC‑۳ را خود جای دهند. این تفاوت باعث افزایش توان سامانه در مقابله با تهدیدات متعدد، به‌ویژه برای مقابله با انبوه موشک‌های بالستیک تاکتیکی، می‌شود. پرتابگرهای پاتریوت به تجهیزات ترازکننده داخلی مجهز هستند و می‌توانند روی شیب‌هایی تا ۱۰ درجه مستقر شوند. هر پرتابگر قابلیت چرخش در آزیموت را دارد و در زمان شلیک به یک زاویه پرتاب ثابت و بالا می‌رسد. تنظیم دقیق روی هدف پیش از شلیک ضروری نیست، زیرا اصلاح مسیر موشک پس از پرتاب و بر اساس داده‌های راداری انجام می‌شود؛ این ویژگی موجب کاهش زمان واکنش سامانه می‌گردد. هر ایستگاه پرتاب شامل چهار زیرسامانه اصلی است: مولد برق پرتابگر، ماژول الکترونیکی پرتابگر (LEM)، مجموعه مکانیکی پرتابگر (LMA) و گروه اتصال پرتابگر (LIG). مولد برق مستقل، انرژی مورد نیاز پرتابگر را تأمین می‌کند، ماژول الکترونیکی فرمان‌های دریافتی را اجرا می‌نماید، مجموعه مکانیکی وظیفه بالا بردن و چرخش سکوی پرتاب را بر عهده دارد و گروه اتصال، موشک‌ها را به سامانه پرتاب متصل می‌کند. این ساختار ماژولار و متحرک، امکان استقرار پراکنده پرتابگرها را فراهم کرده و بقاپذیری آتشبار پاتریوت را در برابر تهدیدات دشمن افزایش می‌دهد. روش‌های رهگیری در سامانهٔ پدافند هوایی پاتریوت سامانهٔ پدافند هوایی پاتریوت بسته به مدل موشک و نوع هدف، از روش‌های متفاوتی برای رهگیری استفاده می‌کند. در مدل‌های اولیه مانند PAC‑۱ و PAC‑۲، رهگیری عمدتاً در فاز نهایی «ترمینال» (منظور از فاز ترمینال، مرحله نهایی پرواز موشک پس از ورود به جو تا لحظه برخورد به هدف است) انجام می‌شود؛ به این صورت که رادار زمینی هدف را به‌طور پیوسته پایش کرده و موشک با استفاده از جستجوگر نیمه‌فعال راداری و روش Track‑Via‑Missile (TVM) به سمت هدف هدایت می‌شود. در این روش، اطلاعات دریافتی توسط موشک به ایستگاه زمینی ارسال شده و فرمان‌های اصلاح مسیر از زمین به موشک بازگردانده می‌شود. این موشک با بهره‌گیری از جستجوگر راداری فعال باند کی‌ای قادر است در مراحل پایانی پرواز موشک بالستیک مهاجم، کلاهک واقعی را از بقایا و اهداف فریب‌دهنده تفکیک کرده و آن را با دقت بالا منهدم کند. هدایت نهایی موشک با استفاده از موتورهای کنترل وضعیت (ACM) انجام می‌شود که امکان تنظیم بسیار دقیق مسیر و انهدام از طریق اصابت با کلاهک هدف را فراهم می‌سازد. در برخی سناریوها، برای افزایش احتمال اصابت، سامانه از شلیک چندتایی (Ripple Fire) استفاده می‌کند تا در صورت انهدام ناقص یا وجود اهداف فریب‌دهنده، رهگیری هدف تضمین شود. این انعطاف‌پذیری در روش‌های رهگیری، پاتریوت را به یکی از مؤثرترین سامانه‌های پدافند هوایی و ضد موشک بالستیک در لایهٔ پایانی دفاع هوایی تبدیل کرده است. موشک هدایت‌شونده پاتریوت اولین نسخه عملیاتی موشک پاتریوت، MIM-104A «استاندارد» بود. این نسخه صرفاً برای درگیری با هواگردها بهینه شده بود و توانایی بسیار محدودی در مقابله با موشک‌های بالستیک داشت. موشک MIM-104C PAC-2 نخستین موشک پاتریوت بود که برای درگیری با موشک‌های بالستیک بهینه شد. موشک PAC-3 یک رهگیر کاملاً جدید است که دارای جوینده راداری فعال در باند کا.آ می‌باشد و از روش «انهدام از طریق اصابت» (Hit-to-Kill) برای انهدام هدف استفاده می‌کند. این روش در تضاد با نسل‌های قبلی است که با انفجار در نزدیکی هدف و ایجاد ترکش، آن را نابود می‌کردند. PAC-3 همچنین دارای بهبودهای دیگری است که توان مقابله با موشک‌های بالستیک را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. هفت گونهٔ نخست در قالب PAC-2 دارای یک موشک در هر محفظه هستند و هر پرتابگر می‌تواند چهار محفظه موشک را حمل کند. محفظه‌های موشک PAC-3 شامل چهار موشک هستند و بنابراین یک پرتابگر می‌تواند تا شانزده موشک PAC-3 را حمل کند. موشک‌های پاتریوت هنگام خروج از کارخانه به‌عنوان «مهمات آماده شلیک» شناخته می‌شوند و پیش از شلیک نیازی به آماده‌سازی اضافی ندارند. موشک PAC-2 دارای طول ۵٫۸ متر، وزن تقریبی ۹۰۰ کیلوگرم و از یک موتور راکتی سوخت جامد بهره می‌برد. طراحی موشک‌های رهگیر تمام موشک‌های خانواده PAC-2 طراحی نسبتاً مشابهی دارند و تفاوت آن‌ها عمدتاً در اجزای داخلی است. دماغهٔ موشک به‌عنوان یکی از حساس‌ترین اجزای سازه‌ای و الکترومغناطیسی، از سیلیس ذوب‌شدهٔ قالب‌گیری‌شده با ضخامت حدود ۱۶٫۵ میلی‌متر ساخته شده است. این ماده به‌دلیل شفافیت مناسب در برابر امواج مایکروویو، پایداری حرارتی بالا و استحکام مکانیکی، گزینه‌ای ایده‌آل برای سامانه‌های راداری به‌شمار می‌رود. نوک دماغه از آلیاژ نیکل ساخته شده که مقاومت بالایی در برابر فرسایش حرارتی و تنش‌های آیرودینامیکی در سرعت‌های بالا دارد. همچنین حلقهٔ اتصال کامپوزیتی، دماغه را به بدنهٔ اصلی متصل کرده و علاوه بر کاهش تنش‌های مکانیکی، نقش مهمی در هم‌ترازی دقیق جوینده ایفا می‌کند. دماغه علاوه بر ایجاد شکل آیرودینامیکی بهینه، به‌عنوان پنجرهٔ مایکروویو برای جویندهٔ راداری عمل کرده و از تجهیزات حساس داخلی در برابر گرمایش آیرودینامیکی، فشار دینامیکی و شرایط سخت محیطی محافظت می‌کند. بخش هدایت بخش هدایت موشک پاتریوت بر پایهٔ سامانهٔ هدایت دیجیتال هوابرد ماژولار (MDAGS) طراحی شده است که معماری آن امکان اطمینان‌پذیری بالا، انعطاف‌پذیری عملیاتی و به‌روزرسانی تدریجی را فراهم می‌کند. این سامانه از یک بستهٔ هدایت میانی ماژولار (MMP) و یک بخش هدایت نهایی تشکیل شده است. MMP مسئول انجام تمامی عملکردهای هدایت و ناوبری از لحظهٔ پرتاب تا فاز میانی پرواز بوده و داده‌های دریافتی از حسگرهای اینرسی و لینک‌های خارجی را پردازش می‌کند. این جوینده شامل آنتن نصب‌شده روی سکوی اینرسی، الکترونیک کنترل آنتن، گیرنده و فرستنده است. در این روش هدایت، اطلاعات هدف توسط موشک دریافت شده و برای پردازش نهایی به سامانهٔ زمینی ارسال می‌شود که دقت رهگیری را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. رایانهٔ موشک که در بستهٔ هدایت میانی قرار دارد، الگوریتم‌های هدایت، پایدارسازی و خلبان خودکار را اجرا کرده و فرمان‌های کنترلی لازم را به بخش عملگرها ارسال می‌کند. چاشنی مجاورتی با تحلیل بازتاب امواج و تغییرات میدان، زمان مناسب انفجار را در نزدیکی هدف تعیین می‌کند تا بیشینهٔ اثرگذاری حاصل شود. در این بخش همچنین حسگرهای اینرسی، مدارهای تغییر آنتن لینک و مبدل‌های دادهٔ سیگنال قرار دارند که وظیفهٔ هماهنگی اطلاعات میان جوینده، رایانهٔ هدایت و سامانه‌های کنترلی را بر عهده دارند. طراحی این مجموعه به‌گونه‌ای است که حتی در شرایط مانور شدید و محیط‌های دارای اختلال الکترونیکی، عملکرد پایدار حفظ شود. بخش رانش بخش پیشرانش شامل موتور راکتی سوخت جامد، سپر حرارتی خارجی و دو مجرای بیرونی است. موتور از اجزایی مانند بدنه، مجموعهٔ نازل، سوخت جامد متعارف، لاینر و عایق حرارتی، جرقه‌زن و واحد مسلح‌سازی و شلیک تشکیل شده است. بدنهٔ موتور علاوه بر ایفای نقش محفظهٔ احتراق، بخشی از ساختار باربر موشک محسوب می‌شود و باید هم‌زمان تنش‌های مکانیکی و حرارتی ناشی از پرواز را تحمل کند. طراحی این بخش به گونه‌ای انجام شده که شتاب اولیهٔ بالا و پایداری رانش در طول فاز بوست تضمین شود. بخش عملگرهای کنترلی (CAS) بخش عملگرهای کنترلی در انتهای موشک قرار دارد و رابط مستقیم میان رایانهٔ هدایت و سطوح کنترلی (بالک‌ها) است. این بخش فرمان‌های خلبان خودکار را دریافت کرده و با تنظیم دقیق بالک‌ها، هدایت، پایدارسازی و اصلاح مسیر موشک را ممکن می‌سازد. منبع توان شامل باتری، پمپ محرک، مخزن روغن، مخزن فشار گاز و آکومولاتور بوده و انرژی لازم برای پاسخ سریع و دقیق عملگرها را تأمین می‌کند. | ## بخش 3: ام‌آی‌ام-۱۰۴پاتریوت | این طراحی امکان واکنش سریع به تغییرات مسیر هدف و اغتشاشات آیرودینامیکی را فراهم می‌سازد. گونه‌های مختلف موشک‌های رهگیر + مشخصات موشک‌های رهگیر مدل اولیه MIM-104A MIM-104D/E PAC-2 MIM-104F PAC-3 MIM-104F PAC-3 MSE SkyCeptor جرم اطلاعات موجود نیست اطلاعات موجود نیست طول بدون بوستر به همراه بوستر قطر موشک بوستر دهانهٔ بالک‌ها اطلاعات موجود نیست اطلاعات موجود نیست موشک بوستر هدایت موشک هدایت و تعقیب از طریق موشک (TVM) آشیانه‌یابی راداری فعال دوگانه (فروسرخ و آشیانه‌یابی راداری فعال) سامانه هدایت و جوینده هدایت راداری نیمه‌فعال جویندهٔ راداری فعال جویندهٔ مادون‌قرمز جویندهٔ راداری فعال سرجنگی سرجنگی ترکش‌زا انهدام از طریق اصابت (انرژی جنبشی) وزن سرجنگی اطلاعات موجود نیست اطلاعات موجود نیست سازوکار انفجار فیوز مجاورتی رادیویی (RF) اصابت مستقیم N/A موتور (پیشران) موتور راکتی تک‌مرحله‌ای با سوخت جامد موتورهای راکتی دومرحله‌ای با پیشران دوپالسی حداکثر ارتفاع بیشینه سرعت ۴٬۲۸۴ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۳٫۴۷) ۴٬۲۸۴ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۳٫۴۷) اطلاعات موجود نیست اطلاعات موجود نیست ۶٬۷۹۳ کیلومتر بر ساعت (ماخ ۵٫۵) حداکثر برد موشک‌های رهگیر پاتریوت ۱. MIM-104A اولین نوع موشک پاتریوت، فقط برای دفاع هوایی استفاده می‌شد و توانایی مقابله با موشک‌های بالستیک نداشت. PAC-1 (MIM-104B) به‌روزرسانی نرم‌افزاری بود که الگوریتم‌های رادار و شیوه دفاع از اهداف را تغییر داد. زاویه رادار برای ردیابی موشک‌های بالستیک افزایش یافت و سرعت جستجوی پرتوهای رادار بالاتر رفت. PAC-2 با موشک MIM-104C معرفی شد که سرجنگی آن بهینه‌سازی شده و برای انهدام موشک‌های بالستیک طراحی شد. تاکتیک شلیک تغییر کرد: پرتاب دوم با تأخیر کوتاه انجام می‌شود تا هدف‌گیری دقیق‌تر شود. سرجنگی، حسگر و فیوز موشک‌ها برای مقابله بهتر با موشک‌های بالستیک و اهداف با بازتاب راداری کم بهینه شد. موشک PAC-3 از ۴ موشک در یک کانیستر پشتیبانی می‌کند و از موشک‌های کوچک کنترل‌کننده (ACM) برای هدف‌گیری دقیق استفاده می‌کند. ارتفاع انهدام اهداف بالستیک تا ۴۰ کیلومتر افزایش یافت (PAC-2 تا ۲۰ کیلومتر بود). قابلیت مقابله با موشک‌های بالستیک با برد بیشتر و اهداف مانورکننده در ارتفاع پایین. به‌روزرسانی‌ها و نرم‌افزار نرم‌افزار سامانه پاتریوت از نسخه PDB 6 تا PDB 8 به‌روزرسانی شده و رادار AN/MPQ-65A با تکنولوژی گالیوم نیترید (GaN) ارتقاء یافته است تا جستجو، ردیابی و شناسایی اهداف دقیق‌تر و سریع‌تر انجام شود. سامانه اکنون قادر است موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز، پهپادها، بالگردها و تجهیزات ضدرادار را ردیابی کند. در برنامه‌های توسعه‌ای بعدی، رادار نسل جدید LTAMDS جایگزین خواهد شد که توانایی ادغام کامل با شبکه فرماندهی و کنترل یکپارچه دفاع هوایی و موشکی (IBCS) را دارد و به پاتریوت امکان می‌دهد به شکل هماهنگ با سایر سامانه‌ها تهدیدات را شناسایی و رهگیری کند. گردان پاتریوت در ارتش ایالات متحده، سامانهٔ پاتریوت بر اساس ردهٔ گردان سازمان‌دهی شده است. گروهان (های) ستاد/تعمیر و نگهداری پشتیبانی فنی و بخش فرماندهی آتشبار را فراهم می‌کنند. فرماندهی آتشبار پاتریوت بر عهدهٔ یک کاپیتان است و معمولاً بین ۷۰ تا ۹۰ سرباز دارد. فرماندهی گردان پاتریوت با یک سرهنگ دوم است و تعداد نیروهای آن می‌تواند به ۶۰۰ سرباز برسد. پس از استقرار، سامانه تنها به سه نفر برای بهره‌برداری نیاز دارد: افسر کنترل تاکتیکی (TCO) که معمولاً یک ستوان است و مسئول عملیات سامانه می‌باشد دستیار کنترل تاکتیکی (TCA) متخصص سامانه‌های ارتباطی که ارتباطات را مدیریت می‌کند یک «گروه آمادهٔ عملیاتی (Hot Crew)» شامل یک درجه‌دار ارشد (معمولاً گروهبان) و یک یا چند خدمهٔ پرتابگر برای تعمیر یا سوخت‌رسانی به ایستگاه‌های پرتاب است. همچنین یک گروه بارگذاری مجدد برای جایگزینی کنیسترها پس از شلیک موشک‌ها آماده‌باش می‌باشد. خدمهٔ ICC مشابه خدمهٔ ECS در سطح آتشبار هستند، با این تفاوت که اپراتورها به‌عنوان مدیر تاکتیکی (TD) و دستیار مدیر تاکتیکی (TDA) شناخته می‌شوند. گردان‌های پاتریوت ترجیح می‌دهند به‌صورت متمرکز عمل کنند؛ به‌طوری که ICC از طریق شبکهٔ ارتباطی امن PADIL با باند UHF، شلیک تمام آتشبارهای زیرمجموعه را کنترل می‌کند. نسخهٔ ICC قابل‌حمل (D‑PICC) مجموعه‌ای از تجهیزات است که از همان سخت‌افزار سطح گردان استفاده می‌کند، اما فرماندهی و کنترل را میان آتشبارهای پرتاب‌کننده توزیع می‌کند. این کار اجازه می‌دهد آتشبارها در یک منطقهٔ جغرافیایی وسیع‌تر پراکنده شوند تا امنیت آنها در مقابله با حملات انبوه موشکی بیشتر شود، بدون آن‌که فرماندهی و کنترل از دست برود. گردان‌های پاتریوت ارتش آمریکا به صورت مکرر به مأموریت‌های مختلف اعزام شده‌اند و سال‌ها بالاترین نرخ فعالیت عملیاتی و طولانی‌ترین دوره‌های استقرار را در میان یگان‌های ارتش داشته‌اند. نمونه یک عملیات: درگیری با یک هواگرد در ادامه، فرایندی که یک آتشبار شلیک‌کنندهٔ نسخه PAC‑۲ برای درگیری با یک هدف (هواگرد دشمن) با یک موشک رهگیر انجام می‌دهد، شرح داده شده است: یک هواگرد دشمن توسط رادار AN/MPQ‑۶۵ شناسایی می‌شود. رادار اندازه، سرعت، ارتفاع و مسیر هدف را بررسی کرده و تشخیص می‌دهد که هدف واقعی است یا نویز (Clutter). اگر هدف به‌عنوان هواگرد طبقه‌بندی شود، در ایستگاه کنترل درگیری AN/MSQ‑۱۰۴ به‌صورت یک هدف ناشناس روی صفحهٔ اپراتورها ظاهر می‌شود. اپراتورها سرعت، ارتفاع و مسیر را بررسی می‌کنند و با سامانهٔ شناسایی دوست از دشمن (IFF) هدف را نشانه‌گذاری می‌کند. اختیار درگیری معمولاً با فرمانده دفاع هوایی منطقه‌ای (RADC/SADC) است که ممکن است روی یک ناو رزم‌ناو هدایت‌شوندهٔ نیروی دریایی یا هواپیمای آواکس نیروی هوایی مستقر باشد. پس از دریافت مجوز درگیری، TD به گردان دستور می‌دهد و یک آتشبار برای شلیک انتخاب می‌شود. TCO به TCA دستور شلیک می‌دهد؛ پرتابگرها از حالت آماده‌باش به حالت عملیاتی می‌روند. پس از آماده‌سازی سامانه و تأیید هدف، با فشردن دکمهٔ پرتاب (Launch)، موشک به‌طور خودکار شلیک می‌شود. رادار به‌طور هم‌زمان هواگرد دشمن و موشک رهگیر خودی را پایش می‌کند و اطلاعات لازم برای هدایت را محاسبه و ارسال می‌نماید و با روشن‌سازی هدف، امکان دریافت بازتاب امواج توسط جستجوگر نیمه‌فعال موشک را فراهم می‌سازد. رهگیری موشک بالستیک/کروز در ادامه فرایند درگیری یک آتشبار نسخه PAC‑۳ با دو موشک رهگیر با یک موشک بالستیک تاکتیکی مهاجم آمده است: موشک بالستیک توسط رادار AN/MPQ‑۶۵ شناسایی می‌شود. در فاز نهایی، جستجوگر راداری فعال باند کا.آ موشک PAC‑۳ ٫ کلاهک موشک بالستیک مهاجم را شناسایی می‌کند. کاربران کاربران فعلی: نیروی پدافند هوایی مصر: در سال ۱۹۹۹، مصر ۳۲ سامانه موشکی پاتریوت-۳ (MIM-۱۰۴-F / PAC-۳) را به ارزش ۱٫۳ میلیارد دلار از ایالات متحده خریداری کرد. نیروی هوایی سلطنتی بحرین ۹ پرتابگر با ۶۰–۷۰ موشک رهگیر نسخه‌های (PAC‑3 MSE و GEM‑T) سفارش داده‌است که به تدریج در حال تحویل و استقرار هستند. در اوت ۲۰۱۲، کویت ۶۰ موشک رهگیر PAC-۳ به‌همراه ۴ رادار و ۲۰ پرتابگر خریداری کرد. از آوریل ۲۰۲۵، لهستان تولید کانیسترهای حمل و پرتاب موشک PAC-3 MSE را آغاز کرده است. نیروی هوایی تایوان فرماندهی موشکی ستاد کل اوکراین در حال حاضر ۱۰ آتشبار پاتریوت در اختیار دارد. ۵ آتشبار از آلمان، ۳ آتشبار از آمریکا، و اسرائیل و رومانی هر کدام یک آتشبار اهدا کرده‌اند. نیروی هوایی اوکراین: تیپ‌های ۹۶ و ۱۳۸ موشکی پدافند هوایی نیروی زمینی امارات در سال ۲۰۱۴، امارات قراردادی نزدیک به ۴ میلیارد دلار با لاکهید مارتین و ریتیون برای خرید و بهره‌برداری از آخرین نسخهٔ سامانه PAC-۳ و ۲۸۸ موشک رهگیر PAC-۳ و ۲۱۶ موشک GEM-T امضا کرد. در سال ۲۰۱۹ نیز نیروهای مسلح امارات ۴۵۲ موشک رهگیر PAC-3 MSE و تجهیزات مرتبط را به ارزش تقریبی ۲٫۷۲۸ میلیارد دلار خریداری کردند. ارتش ایالات متحده در مجموع ۱٬۱۰۶ پرتابگر پاتریوت در اختیار دارد؛ تا سال ۲۰۲۳ تعداد ۴۸۰ پرتابگر در خدمت فعال بودند. یگان‌های متعدد پدافند هوایی در داخل خاک آمریکا و استقرار دائمی در کرهٔ جنوبی، ژاپن و آلمان. کاربران آینده: ارتش سلطنتی مراکش ارتش مراکش سامانه پاتریوت نسخه PAC-۳ سفارش داده است که بزودی عملیاتی و مستقر خواهند شد. کاربران سابق: نیروی هوایی اسرائیل فرماندهی پدافند هوایی اسرائیل نیروی هوایی اسرائیل بهره‌بردار ۸ آتشبار پاتریوت نسخه (+PAC-2/GEM) با نام «یاهالوم» بود. | ## جمع‌بندی | در ژانویه ۲۰۲۵ تأیید شد که حدود ۹۰ موشک رهگیر به‌همراه یک آتشبار به اوکراین ارسال شده است.