موضوع مقاله: دانشگاه فردوسی مشهد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشگاه فردوسی مشهد | مقدمه: این دانشگاه که پیشنهاد بنیانگذاری آن به پیش از دهه بیست خورشیدی برمی‌گردد، سومین دانشگاه بنیان گذاشته شده در ایران به‌شمار می‌آید که در سال ۱۳۹۸ جشن هفتادسالگی خود را برگزار کرد. | ## بخش 1: دانشگاه فردوسی مشهد | pp.8 دانشگاه فردوسی مشهد با دارا بودن ۱۳ دانشکده، ۸ پژوهشکده، بیش از ۲۵۰۰۰ دانشجوی داخلی و بین‌المللی و ۸۱۴ عضو هیئت علمی، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های ایران و قطب علمی شرق کشور شمرده می‌شود. این دانشگاه که در غرب مشهد و در منطقه وکیل‌آباد و مجاورت میدان آزادی این شهر قرار دارد، همه ساله و از طریق آزمون سراسری که زیر نظر سازمان سنجش آموزش کشور برگزار می‌شود، نسبت به پذیرش پذیرفته شدگان این آزمون در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری و در گروه‌های علوم ریاضی، علوم تجربی، علوم انسانی و گروه هنر و زبان‌های خارجی اقدام می‌نماید. همچنین با توجه به تحصیل بیش از ۲۰۰۰ دانشجوی خارجی نزدیک به سی کشور جهان، این دانشگاه دارای جایگاه اول در جذب دانشجویان بین‌المللی در میان دانشگاه‌های کشور قرار گرفته‌است. برپایه جدیدترین آمار منتشر شده از سوی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، برپایه کلیه شاخص‌ها (آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری، بین‌المللی‌سازی، اثرگذاری اقتصادی و خدمات اجتماعی، زیرساخت و تسهیلات)، این دانشگاه دارای جایگاه دوم الی پنجم در میان کلیه دانشگاه‌های کشور می‌باشد و یکی از شرکای علمی دانشگاه رضوی در حوزه علوم انسانی می‌باشد. سرپرستی این دانشگاه در حال حاضر بر عهده عبدالرضا جوان جعفری، عضو هیئت علمی گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد است. با گسترش آموزش عالی در ایران به ترتیب دانشکده معقول و منقول (که بعداً به الهیات تغییر نام یافت) دانشکده علوم، دانشکده دندانپزشکی، دوره شبانه، دانشکده علوم دارویی و تغذیه، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشکده مهندسی، مؤسسه بینایی سنجی، دبیرستان دانشگاه و مرکز تعلیمات به مجموعه دانشگاه مشهد که ازسال ۱۳۵۳ با انتخاب مهدی رضایی به دانشگاه فردوسی تغییر نام یافته بود افزوده شد. دانشگاه سبز دانشگاه فردوسی مشهد در عین قرارگیری در یکی از مناطق خشک و نیمه خشک کشور، دارای پردیسی سبز، با چشم‌اندازی مطلوب و دارای شرایط آب و هوایی مناسبی می‌باشد. دانشگاه فردوسی مشهد از سال ۱۳۸۱ و به عنوان اولین دانشگاه کشور، نسبت به تشکیل کمیته سبز و پردیس زیست‌محیطی دانشگاه اقدام نمود و در سال ۱۳۹۵ و بر اساس ابلاغیه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به «دانشگاه سبز» تغییر نام و ارتقاء یافت. لازم است ذکر شود که بر اساس جدیدترین آمار منتشر شده از نظام رتبه‌بندی بین‌المللی گرین‌متریک (Green Metric) در سال ۲۰۲۰ که شاخص‌های دانشگاه‌های سبز دنیا را مورد سنجش قرار می‌دهد، دانشگاه فردوسی مشهد در روندی صعودی در رتبه ۳۳۷ام دانشگاه‌های سبز دنیا قرار گرفته‌است. همچنین در مقیاس رتبه‌بندی ملی و مابین دانشگاه‌های تراز اول کشور نیز در جایگاه دوم قرار دارد. حمل‌ونقل با توجه به وسعت پردیس دانشگاه، از وسائل نقلیه عمومی از جمله اتوبوس و ون برای تردد دانشجویان و کارکنان استفاده می‌شود. لازم است ذکر شود که دانشگاه فردوسی مشهد دارای مسیر سبز ویژه دوچرخه‌سواری و اسکوترهای برقی است که هم‌اکنون فاز اول آن از ابتدای در شمالی این دانشگاه افتتاح شده‌است. ورودی‌ها و دسترسی شهری ورودی شمالی: به عنوان در اصلی دانشگاه فردوسی مشهد مطرح است که سردرب این دانشگاه نیز در آن واقع شده‌است. همچنین سازمان مرکزی دانشگاه و دانشکده الهیات و معارف اسلامی نیز در مجاورت این در قرار دارند. همچنین از حیث دسترسی شهری، خط شماره یک قطار شهری مشهد تحت عنوان ایستگاه «دانشگاه فردوسی مشهد - پارک ملت» و همچنین مرکز پایانه مسافربری درون‌شهری نیز در این مکان واقع شده‌است. لازم است ذکر شود که در حال حاضر این در صرفاً جهت عبور افراد پیاده‌رو مورد استفاده قرار می‌گیرد. ورودی شرقی: این در از نظر جغرافیایی به بزرگ‌راه کلانتری و میدان آزادی منتهی می‌شود. همچنین از حیث دسترسی شهری، علاوه بر ایستگاه اتوبوس، در مجاورت خط شماره یک قطار شهری مشهد تحت عنوان ایستگاه «آزادی» قرار دارد. همچنین از حیث دسترسی شهری، علاوه بر ایستگاه اتوبوس، در مجاورت خط شماره یک قطار شهری مشهد تحت عنوان ایستگاه «کوثر» قرار دارد. ورودی جنوب شرقی: این در که از آن تحت عنوان در رضوی یاد می‌شود، از نظر جغرافیایی به بلوار رضوی منتهی می‌شود. ورودی‌های فرعی و پیاده‌رو: در نقاط مختلف دانشگاه، درب‌هایی جهت عبور پیاده‌رو تعبیه شده‌است. از جمله این موارد می‌توان به در شمال غربی در مجاورت دانشکده علوم ریاضی و بانک‌های داخلی مستقر در دانشگاه و در کلینیک روان‌شناسی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی در بلوار باهنر اشاره داشت. یک سال بعد، این مرکز به ساختمانی با وسعت ۶۵۰ متر مربع به خارج دانشگاه انتقال یافت، سپس مجدداً به ساختمانی در پردیس دانشگاه منتقل شد. در سال ۱۳۷۲ وسعت کتابخانه ابتدا به ۸۵۰ مترمربع و به تدریج به ۲۴۰۰ متر مربع افزایش یافت اما همچنان پاسخ‌گوی نیاز مخاطبان دانشگاه نبود. با توجه به این امر و با عنایت به تصویب طرح احداث ساختمان مرکز اطلاع‌رسانی و کتابخانه مرکزی، در سال ۱۳۹۱ مرکز جدید در فضایی به مساحت بالغ بر ۸۹۰۰ متر مربع در قالب ۳ طبقه احداث گردید. پس از احداث این مرکز، فرایند ادغام برخی از کتابخانه‌های مرتبط با دانشکده‌ها با کتابخانه جدید آغاز گردید. طبقه منفی یک این مرکز به صورت کامل به بخش‌های امانت کتب فارسی، امانت کتب بین‌المللی و سالن مطالعه عمومی اختصاص یافته‌است. | ## بخش 2: دانشگاه فردوسی مشهد | همچنین طبقه اول به لابی، موزه ابزارهای تاریخی حوزه کتاب‌داری و واحدهای اداری تقسیم‌بندی شده‌است. نهایتاً طبقه دوم این مرکز شامل واحدهای آموزش، پژوهش، پایان‌نامه‌ها، مرجع، انتشارات، کافه تریا و فضای مطالعه عمومی تخصیص یافته‌است. لازم است ذکر شود که بخش امانت این کتابخانه دارای بیش از ۱۸۰٫۰۰۰ نسخه کتاب فارسی و ۸۵٫۰۰۰ نسخه کتاب لاتین می‌باشد. پس از گذشت یک سال دیگر، رشته‌های تاریخ و جغرافیا در این دانشکده آغاز به کار نمود. همچنین رشته علوم اجتماعی که به عنوان رشته‌ای فرعی از سال ۱۳۵۰ افتتاح شده بود، از سال ۱۳۶۴ به عنوان رشته‌ای مستقل به پذیرش دانشجو اقدام نمود. رشته روان‌شناسی نیز که از سال تحصیلی ۱۳۵۰–۱۳۴۹ تا پایان سال تحصیلی ۱۳۵۳–۱۳۵۲ در این دانشکده دایر بود، از سال تحصیلی ۱۳۵۴–۱۳۵۳ از این دانشکده جدا شد. دوره کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی از سال ۱۳۴۹ و دوره دکتری این رشته در سال ۱۳۵۵ به‌طور مستقل دانشجو پذیرفت و نخستین دانش‌آموخته آن در سال ۱۳۶۲ از رساله خود دفاع کرد. هم‌اکنون در دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۹ گروه آموزشی و ۸ رشته تحصیلی کارشناسی فعالیت دارند. این دانشکده در حال حاضر دارای تعداد ۱۰۰ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۱۴ استاد، ۳۳ دانشیار، ۵۰ استادیار و ۲ مربی می‌باشد. از سال ۱۳۴۸ نام این دانشکده، به الهیات و معارف اسلامی تغییر یافته و در سه رشته: فقه و مبانی حقوق‌اسلامی، فلسفه و کلام اسلامی، فرهنگ اسلامی و رابطه آن با تمدن ایرانی دانشجو پذیرفته‌است. افزون بر این، از سال ۱۳۴۹ دو گروه آموزشی به نام‌های مبانی تشیع و ادیان و مذاهب، قرآن و حدیث و متون عربی به عنوان دو رشته فرعی فعالیت آموزشی داشته‌است. در سال ۱۳۶۲ که دانشگاه‌ها پس از یک وقفه سه ساله بازگشایی شدند، کلیه رشته‌های این دانشکده در هم ادغام شده و به نام رشته «الهیات و معارف اسلامی» با دو گرایش دبیری و آزاد به کار خود ادامه داد. در بهمن‌ماه ۱۳۶۵ رشته آزاد الهیات به پنج گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی، فلسفه و کلام اسلامی، علوم قرآنی و حدیث، فرهنگ اسلامی (تاریخ و تمدن اسلامی) و مبانی تشیع و ادیان و مذاهب تقسیم گردید. از سال تحصیلی ۷۰–۱۳۶۹ دانشکده دارای پنج گروه آموزشی: مبانی تشیع و ادیان و مذاهب (ادیان و عرفان تطبیقی)، تاریخ و تمدن اسلامی، علوم قرآن و حدیث، فقه و مبانی حقوق اسلامی، فلسفه و حکمت اسلامی بود که در سال ۱۳۸۳ گروه معارف اسلامی نیز به دانشکده الهیات پیوست. این دانشکده در حال حاضر دارای ۶ گروه آموزشی و ۵۶ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۸ استاد، ۲۱ دانشیار و ۲۷ استادیار می‌باشد. در سال ۱۳۴۴ رشته ریاضی - فیزیک منحل و رشته‌های ریاضی، فیزیک و شیمی با پذیرش ۵۰ دانشجو در هر گروه جایگزین آن شد. رشته کامپیوتر در سال ۱۳۶۸ از گروه ریاضی جدا و به صورت مستقل تشکیل و به دانشکده مهندسی منتقل گردید. طرح تأسیس دانشکدهٔ علوم ریاضی در سال ۱۳۷۵ به تصویب رسید و این دانشکده نیز در قالب رشته‌هایی جداگانه در سال ۱۳۷۶ شروع به فعالیت نمود. دانشکده علوم در حال حاضر دارای ۹۳ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۳۴ استاد، ۳۴ دانشیار و ۲۵ استادیار می‌باشد. گروه‌های آموزشی موجود در دانشکده علوم: زمین‌شناسی زیست‌شناسی شیمی فیزیک دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۳۶۶ با هدف تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص کشور در زمینه‌های اقتصاد، مدیریت، حسابداری، حقوق و علوم سیاسی تأسیس شد. فعالیت‌های آموزشی دانشکده از مهرماه سال ۱۳۶۷ با پذیرش ۱۲۰ دانشجو در سه رشته کارشناسی: اقتصاد بازرگانی، حسابداری و مدیریت بازرگانی آغاز شد. در سال‌های بعد به ترتیب رشته‌های کارشناسی حقوق، اقتصاد نظری و مدیریت دولتی به رشته‌های قبلی اضافه شدند. توسعه فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی این دانشکده با تأسیس دوره‌های کارشناسی ارشد علوم اقتصادی و کارشناسی ارشد (معادل) توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی در سال ۷۳ ادامه یافت. ایجاد دوره روزانه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دوره شبانه رشته‌های کارشناسی مدیریت بازرگانی و حقوق درسال‌های ۷۳ و ۷۴، کارشناسی اقتصاد بازرگانی در سال ۷۶ و علوم سیاسی در سال تحصیلی ۷۸ موجبات گسترش بیشتر فعالیت‌های آموزشی این دانشکده را فراهم نمود. دانشکده علوم اداری و اقتصادی در حال حاضر دارای ۵۱ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۱۲ استاد، ۱۹ دانشیار و ۲۰ استادیار می‌باشد. هدف کلی تأسیس چنین دانشکده‌ای در شرق کشور، تأمین نیروی انسانی در سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری جهت پیشبرد فعالیت‌های برنامه‌ریزی، تولید، تبدیل، نگهداری و توزیع محصولات کشاورزی و مواد غذایی بوده‌است. مرکز تحقیقات قارچ‌های خوراکی، مزرعه تحقیقاتی، گلخانه تحقیقاتی، مرکز تحقیقات دام و طیور، مرکز تحقیقات گاو شیری، مرکز پژوهشی فناوری‌های نوین، مجتمع صنایع غذایی، ایستگاه هواشناسی، مرکز آمار اطلاعات و امور رایانه دانشکده کشاورزی و گلخانه تحقیقاتی، از جمله واحدهای زیرمجموعه این دانشکده به‌شمار می‌روند. | ## بخش 3: دانشگاه فردوسی مشهد | همچنین کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های کشت و بافت، مهندسی ژنتیک، ژنومیکس و متابولیت‌های گیاهی، ماشین ابزار، ماشین‌های کشاورزی، آزمون و ارزیابی ماشین‌های کشاورزی، آزمون بافت مواد کشاورزی و غذایی، بیوگاز، پردازش تصویر و بینایی ماشین، بیوسوخت‌ها، موتور و تبدیل انرژی، حاصل‌خیزی خاک، بیولوژی خاک، خاک‌شناسی عمومی، فیزیک خاک، کشت بافت، گیاهان زینتی، فیزیولوژی گیاهی، تغذیه، تغذیه دام، آنالیز دستگاهی، فیزیولوژی حیوانی، اتاق بلدرچین، کشت سلولی، بیان ژن، پپروتیومیکس، الکتروفورز، جوجه‌کشی، کنسروسازی، فرآورده‌های گوشتی، فرمولاسیون و ارزیابی حسی مواد غذایی، بیوفیزیک، بسته‌بندی، تحقیقات عالی در شیمی مواد غذایی، قنادی و تنقلات، تکنولوژی قند، تکنولوژی لبنیات، میکروبیولوژی مولکولی، میکروبیولوژی صنعتی، فرآوری صیفی‌جات، شیمی آلی، تحقیقات بیماری‌شناسی، تحقیقات حشره‌شناسی، سم‌شناسی، کنه‌شناسی، کنترل بیولوژیک و پاتولوژی حشرات، مکانیک خاک، نقشه‌برداری، هیدرولیک و مکانیک سیالات، کیفیت آب و مصالح ساختمانی، بخشی از امکانات گروه‌های آموزشی این دانشکده می‌باشد. دانشکده مهندسی در مهرماه ۱۳۵۴ با پذیرش ۳۰ دانشجو در رشته برق و ۳۰ دانشجو در رشته مکانیک فعالیت خود را آغاز کرد، ولی به دلیل عدم تأمین کادر آموزشی، رشته مهندسی برق تعطیل شد و دانشجویان این رشته به سایر دانشگاه‌ها منتقل شدند و بعدها پس از تأمین کادر آموزشی از سال ۱۳۵۸، بار دیگر فعالیت رشته مهندسی در رشته الکترونیک آغاز شد. به دنبال انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۵۹ و با ادغام دانشکده مهندسی و دانشگاه کار و پیشه شاخه مشهد، تعداد اعضای هیئت علمی و دانشجویان آن به یک‌باره افزایش چشم‌گیری یافت. پیش از این تاریخ، دانشکده مهندسی دانشگاه کار و پیشه، در سه رشته الکترونیک، الکتروتکنیک و راه و ساختمان فعالیت آموزشی چشمگیری داشت. گروه کامپیوتر در سال ۱۳۶۷ در دانشکده علوم تأسیس و یک سال بعد به دانشکده مهندسی پیوست. گروه مهندسی شیمی در سال ۱۳۷۰ و دو سال پس از آن، گروه مهندسی متالورژی و مواد تأسیس گردید و گروه مهندسی صنایع نیز در سال ۱۳۸۵ به گروه‌های آموزشی دانشکده افزوده شد. در حال حاضر این دانشکده با زیربنایی بالغ بر ۴۸۰۰۰ متر مربع و با دارا بودن ۱۸۰ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۶۱ استاد، ۶۳ دانشیار و ۶۱ استادیار در ۷ رشته و ۳۷ گرایش با امکانات و تجهیزات کارگاهی، آزمایشگاهی و تحقیقاتی قابل ملاحظه، به عنوان قطب مهندسی شرق کشور به حساب می‌آید. پیش‌تر، گروه آموزشی تربیت بدنی در سال ۱۳۶۶ تحت پوشش دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی فعالیت آموزشی خود را با پذیرش ۴۲ دانشجو در مقطع دبیریی تربیت بدنی و علوم ورزشی آغاز کرد. در سال ۱۳۷۲ با تأسیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، این گروه از دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی جدا شد. در حال‌حاضر این دانشکده دارای رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی در مقطع کارشناسی و مقطع کارشناسی ارشد و دکتری می‌باشد. دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی علاوه بر تربیت و پرورش نیروهای متخصص، هر ساله به بیش از ۶۰۰۰ نفر از دانشجویان سایر رشته‌های دانشگاهی در محل دانشکده، واحد آموزشی تربیت بدنی عمومی یک و دو ارائه می‌دهد. ساختمان جدید این دانشکده در قضایی به وسعت ۲۰۰۰ متر مربع و سه طبقه در سال ۱۳۹۴ افتتاح گردید. این دانشکده دارای ۲۴ عضو هیئت علمی شاغل شامل ۵ استاد، ۷ دانشیار و ۱۲ استادیار می‌باشد. این دانشکده دارای امکاناتی نظیر آتلیه‌های طراحی، کلاس‌های نظری، اتاق‌های ژوژمان، کارگاه‌ها مواد و مصالح، سالن همایش، انتشارات، کتابخانه و … می‌باشد. همچنین این دانشکده مجهز به آزمایشگاه محیط سالم (HBC) در راستای تحقق دانشگاه سبز و ایفای نقش مؤثر در حفظ و بهبود محیط زیست می‌باشد. این مرکز که به عنوان اولین آزمایشگاه بررسی مسائل معماری و شهرسازی ایران در حوزه سلامت راه‌اندازی شده‌است در نظر دارد تا با انجام تحقیقات آزمایشگاهی به دستورالعمل‌هایی برای طراحی دست یابد. این دانشکده در سال ۱۳۷۰ به صورت رسمی کار خود را با پذیرش ۴۸ دانشجو در مقاطع کاردانی و دکتری حرفه‌ای دامپزشکی آغاز نمود. دانشجویان این دانشکده در حال حاضر در قالب شش رشته دکتری تخصصی و دکتری عمومی، پنج رشته دستیاری، هفت رشته کارشناسی ارشد و دو رشته کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی و بهداشت مواد غذایی مشغول به فعالیت هستند. ساختمان دانشکده دامپزشکی در محوطه پردیس دانشگاه و در فضایی بالغ بر ۱۶ هزار متر مربع مورد بهره‌برداری قرار گرفته و دارای فضاهای آموزشی، پژوهشی، اداری، کتابخانه، و آزمایشگاه‌های متعدد (آناتومی، آسیب‌شناسی، بافت‌شناسی، فارماکولوژی، فیزیولوژی، ایمنی‌شناسی، آبزیان، بهداشت و مواد غذایی، بیوتکنولوژی، بیوشیمی، پاتولوژی، میکروبیولوژی، ویروس‌شناسی و انگل‌شناسی) می‌باشد. گروه‌های آموزشی موجود در دانشکده دامپزشکی: گروه علوم پایه گروه پاتوبیولوژی گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان گروه علوم درمانگاهی، بهداشت و پیشگیری از بیماری‌های دامی بیمارستان تخصصی دانشکده دامپزشکی بیمارستان تخصصی دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی مشهد علاوه بر دارا بودن فضاهای آموزشی و پژوهشی، با بهره‌برداری از تجهیزات مورد نیاز جهت ارایه خدمات بالینی تخصصی به دام‌های ارجاعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. دانشکده علوم ریاضی دانشکده علوم ریاضی دانشگاه فردوسی مشهد بهترین فرصتهای تحصیلی در سطوح مختلف آموزشی و پژوهشی را برای دانشجویان فراهم می‌کند. این دانشکده در اولین دوره تأسیس قطبهای علمی در سطح دانشگاه‌های کشور در سال ۱۳۸۰ در دو رشته ریاضی و آمار از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قطب علمی شناخته شد. نشریه علمی زبان و ادبیات عربی در ارزیابی سال ۱۴۰۰ دفتر سیاست گذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم تحقیقات و فناوری موفق به کسب رتبه «الف» شد. مدیر مسئول و سردبیر، سید حسین سیدی؛ مدیر داخلی، بهار صدیقی؛ طراحی و صفحه آرایی، عمادالدین طالبی مظاهری؛ ویراستار، فرزانه زارعی. افراد مشاهیر رؤسای دانشگاه فردوسی مشهد دانشگاه فردوسی مشهد براساس تشکیلات سازمانی مصوّب مجلس شورای اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم تحقیقات و فناوری کلیه امور دانشگاه توسّط رئیس دانشگاه با همکاری معاونان وی اداره می‌شود. | ## جمع‌بندی | وی توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی، انتخاب می‌شود و محور و مسؤول اصلی اتخاذ تصمیمات و عملکرد دانشگاه، برطبق ضوابط و مقرّرات مربوط است.