موضوع مقاله: لهجه قمی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لهجه قمی | مقدمه: این لهجه در قلمرو گویش‌های مرکزی ایران قرار می‌گیرد و پیشتر این گویش «کُمِج» یا «کُمیج» نامیده می‌شده است. | ## بخش 1: لهجه قمی | نمونه واژه‌ها واژه‌هایی که در لهجه فارسی منطقهٔ قم با فارسی معیار تفاوت دارند: باردی: شوخی و مزاح کاروم سرا:کاروان سرا حلّه حروم:هدر دادن باج مالو:موزی بدپیله: آدم سمج که تا کارش انجام نگیرد دست بردار نیست بد دماغ: زور و رنج و کسی که به اندک چیزی قهر می‌کند بلغور: سخن گفتن به زبانی دیگر به گونه نادرست پلوشتک(pæluʃtæc): پرستو تَر تِلو: خیس جُل جا: رخت‌خواب گُل در چمن: اِشکنه بی بُر اونوَر: برو کنار نَیمَده: نیامده تنگ و تیل: تنگ و باریک جُستَن: یافتن، پیدا کردن وِل دِ: کوتاه بیا پابند بریده: لجام گسیخته، نافرمان، زرنگ پاش به گل بونه بسته: کنایه از داشتن پشتیبانی پرنفوذ پخمه: بی عرضه و تنبل پسله: جایی دور از انظار پسندری: بلندی مرتبه جخ: تازه چشته: مزه غذا زیر دهان ماندن چندیدن: لرزیدن (واژه چندش از این کارواژه آمده) دو به دو انداختن: فتنه کردن، سخن چینی کردن دودرغه: دو دستگی و اختلاف ذاتش غل میندیزه: کنایه از نوعی خیانت در نهاد او رواتی: ظاهری نه راستین زیرجلکی: در نهان و پنهانی سوت کردن: چیزی را بالای بام یا جای دیگر پرتاب کردن سه کنج: گوشه (اتاق) شیت کردن:چیدن شاکی زدن: سیلی محکم به کسی زدن جُل پَلاس: وسایل، بساط کُپ کردن: نشستن و خود را کوچک کردن برای دیده نشدن لچر کاری: به هم ور کردن، نامنظمی، کثافت کاری لیچه: لقب نامناسب برای کسی ساختن منم زدن: خودستایی بی جهت موس کشیدن: حالت انتظار به امید دریافت چیزی ولو شدن: پراکنده شدن هرت شدن: دست و پای خود را گم کردن، اضطراب یه عالمه: خیلی زیاد کماجدون: دیگ کوچک پاتیل: دیگ بزرگ رَستوران:رِستوران هره: لب دیوار پیزوری: ضعیف و ناتوان (کم ارزش) حروم و حرج: از بین بردن و درست مصرف نکردن چیزی سلندر: آشتفته و نگران وریو: هیجان زده و ناآرام کجی:کجا وردی:بردار ناشتا: کسی که صبحانه نخورده باشد خروسخون:سحر شاغالخون:غروب بانگ:بانک بوق سگ: نیمه شب قل ورو:پیاده‌رو قزقون:دیگ‌های مسی بزرگ رِجِّ(rejje): طناب هم ساختکی:همینطوری تیفال:دیوار کش:کنار سه مندونه:نخ سه تایی بادبادک نیم کش وسط: پنجاه پنجاه گوش مالونچه: هزار پا نمدونسم: نمی‌دانستم نوسن: (nosen) :نوچ یا چسبنده با شیرینی تیرون: تهران چس کردن: لوس کردن لولئین (Loolein): آفتابه خلأ: توالت چزیده: سوخته چال مال خون: قعر چاه یا پشت کوه اینجی: اینجا کُجیه: کجاست بش میگم: به او می‌گویم آزاد (با تشدید روی ز azzzad): محکم یا قایم زدن آب خوره: عطش بی پَلو من: بیا پیش من کَلیت: کِلید چجورَکی: چطوری یا به چه صورت لَهر: بزرگ گسنه: گرسنه واسو (با تشدید بر روی س vasso) : منتظر بمان ننآقا: مادر پدر شل شلکی: بی‌حال و حوصله کاری را انجام دادن نتق کشیدن(notogh): حال کسی را گرفتن بیاغون:فعل امر از مصدر به زور در چیزی جا دادن و فروکردن (بیش از ظرفیت در چیزی جا دادن) تُخ زدن: نیمرو درست کردن تاپوندن: بیش از ظرفیت در چیزی جا دادن همطوری:هدیه دوری: بشقاب نوسن: چسبناکی ناشی از میوه یا چای شیرین گوشتابه: آبگوشت هاگشتن: پیچ خوردن لک و لوس:شل و وارفته نفله:بی عرضه شل گوش:احمق زَرده به کون نکشیده: نابالغ و نابلد تو کون نرو:آدم نچسب و نجوش قیچ:آدم چشم چپ، احول، لوچ شستک:بشکن گورستون:قبرستان نون:نان قفته:یک مشت از چیزی. | ## بخش 2: لهجه قمی | ## بخش 3: لهجه قمی | ## جمع‌بندی | نمونه واژه‌ها واژه‌هایی که در لهجه فارسی منطقهٔ قم با فارسی معیار تفاوت دارند: باردی: شوخی و مزاح کاروم سرا:کاروان سرا حلّه حروم:هدر دادن باج مالو:موزی بدپیله: آدم سمج که تا کارش انجام نگیرد دست بردار نیست بد دماغ: زور و رنج و کسی که به اندک چیزی قهر می‌کند بلغور: سخن گفتن به زبانی دیگر به گونه نادرست پلوشتک(pæluʃtæc): پرستو تَر تِلو: خیس جُل جا: رخت‌خواب گُل در چمن: اِشکنه بی بُر اونوَر: برو کنار نَیمَده: نیامده تنگ و تیل: تنگ و باریک جُستَن: یافتن، پیدا کردن وِل دِ: کوتاه بیا پابند بریده: لجام گسیخته، نافرمان، زرنگ پاش به گل بونه بسته: کنایه از داشتن پشتیبانی پرنفوذ پخمه: بی عرضه و تنبل پسله: جایی دور از انظار پسندری: بلندی مرتبه جخ: تازه چشته: مزه غذا زیر دهان ماندن چندیدن: لرزیدن (واژه چندش از این کارواژه آمده) دو به دو انداختن: فتنه کردن، سخن چینی کردن دودرغه: دو دستگی و اختلاف ذاتش غل میندیزه: کنایه از نوعی خیانت در نهاد او رواتی: ظاهری نه راستین زیرجلکی: در نهان و پنهانی سوت کردن: چیزی را بالای بام یا جای دیگر پرتاب کردن سه کنج: گوشه (اتاق) شیت کردن:چیدن شاکی زدن: سیلی محکم به کسی زدن جُل پَلاس: وسایل، بساط کُپ کردن: نشستن و خود را کوچک کردن برای دیده نشدن لچر کاری: به هم ور کردن، نامنظمی، کثافت کاری لیچه: لقب نامناسب برای کسی ساختن منم زدن: خودستایی بی جهت موس کشیدن: حالت انتظار به امید دریافت چیزی ولو شدن: پراکنده شدن هرت شدن: دست و پای خود را گم کردن، اضطراب یه عالمه: خیلی زیاد کماجدون: دیگ کوچک پاتیل: دیگ بزرگ رَستوران:رِستوران هره: لب دیوار پیزوری: ضعیف و ناتوان (کم ارزش) حروم و حرج: از بین بردن و درست مصرف نکردن چیزی سلندر: آشتفته و نگران وریو: هیجان زده و ناآرام کجی:کجا وردی:بردار ناشتا: کسی که صبحانه نخورده باشد خروسخون:سحر شاغالخون:غروب بانگ:بانک بوق سگ: نیمه شب قل ورو:پیاده‌رو قزقون:دیگ‌های مسی بزرگ رِجِّ(rejje): طناب هم ساختکی:همینطوری تیفال:دیوار کش:کنار سه مندونه:نخ سه تایی بادبادک نیم کش وسط: پنجاه پنجاه گوش مالونچه: هزار پا نمدونسم: نمی‌دانستم نوسن: (nosen) :نوچ یا چسبنده با شیرینی تیرون: تهران چس کردن: لوس کردن لولئین (Loolein): آفتابه خلأ: توالت چزیده: سوخته چال مال خون: قعر چاه یا پشت کوه اینجی: اینجا کُجیه: کجاست بش میگم: به او می‌گویم آزاد (با تشدید روی ز azzzad): محکم یا قایم زدن آب خوره: عطش بی پَلو من: بیا پیش من کَلیت: کِلید چجورَکی: چطوری یا به چه صورت لَهر: بزرگ گسنه: گرسنه واسو (با تشدید بر روی س vasso) : منتظر بمان ننآقا: مادر پدر شل شلکی: بی‌حال و حوصله کاری را انجام دادن نتق کشیدن(notogh): حال کسی را گرفتن بیاغون:فعل امر از مصدر به زور در چیزی جا دادن و فروکردن (بیش از ظرفیت در چیزی جا دادن) تُخ زدن: نیمرو درست کردن تاپوندن: بیش از ظرفیت در چیزی جا دادن همطوری:هدیه دوری: بشقاب نوسن: چسبناکی ناشی از میوه یا چای شیرین گوشتابه: آبگوشت هاگشتن: پیچ خوردن لک و لوس:شل و وارفته نفله:بی عرضه شل گوش:احمق زَرده به کون نکشیده: نابالغ و نابلد تو کون نرو:آدم نچسب و نجوش قیچ:آدم چشم چپ، احول، لوچ شستک:بشکن گورستون:قبرستان نون:نان قفته:یک مشت از چیزی.