موضوع مقاله: ستیریزین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ستیریزین | مقدمه: ستیریزین که با نام تجاری Zyrtec نیز فروخته می‌شود، یک آنتی هیستامین نسل دوم است که برای درمان رینیت آلرژیک (تب یونجه)، درماتیت و کهیر استفاده می‌شود. | ## بخش 1: ستیریزین | اثرات ستیریزین عموماً در عرض یک ساعت شروع شده و برای تقریباً یک روز ادامه می‌یابد. برخلاف باور عموم ستیریزین تاحدی باعث خواب آلودگی می‌شود ولی به مراتب کمتر از آنتی هیستامین‌های نسل اول. استفاده در بارداری بی خطر به نظر می‌رسد، اما مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود. این دارو با مسدود کردن گیرنده‌های اچ-۱ هیستامین، عمدتاً در خارج از مغز، عمل می‌کند. در سال ۲۰۱۹، با بیش از ۱۱ میلیون نسخه، شصت و هفتمین داروی رایج تجویز شده در ایالات متحده بود. رده درمانی: آنتی هیستامین اختصاصی اشکال دارویی: قرص، شربت موارد مصرف کاربرد اصلی آن در درمان آلرژی و خارش است. برای درمان رینیت آلرژیک به ویژه تب یونجه و بیماری‌های آلرژیک پوستی از قبیل کهیر و آنژیوادم نیز مصرف می‌شود. از آنجایی که علائم خارش و قرمزی در این شرایط ناشی از اثر هیستامین بر گیرنده H1 است، مسدود کردن آن گیرنده‌ها به‌طور موقت آن علائم را تسکین می‌دهد. ستیریزین همچنین معمولاً برای درمان کهیر حاد و در موارد خاص، مزمن، تجویز می‌شود که مؤثرتر از هر آنتی هیستامین نسل دوم دیگری است. اشکال دارویی ستیریزین بدون نسخه در ایالات متحده به شکل قرص‌های ۵ و ۱۰ میلی‌گرمی موجود است. همچنین به صورت شربت ۱ میلی‌گرم در میلی لیتر برای مصرف خوراکی با نسخه در دسترس است. در انگلستان، حداکثر ۳۰ قرص ۱۰ میلی‌گرمی در لیست فروش عمومی (داروها) قرار دارد و می‌توان آن را بدون نسخه و بدون نظارت داروساز خریداری کرد. مکانیسم اثر ستیریزین با مهار اختصاصی گیرنده‌های H1 (نوع یک گیرنده‌های هیستامین) عمل می‌کند. فرق آن با آنتی هیستامینهای قدیمیتر مثل کلرفنیرامین آن است که چون از سد خونی مغزی نمی‌گذرد، اثر تسکینی کمتری بر سیستم عصبی مرکزی دارد و خواب آلودگی آن کمتر است. عوارض جانبی عوارض احتمالی: سردرد (۱۶٪)، خشکی دهان (۵٫۷٪)، خواب آلودگی (۵–۲۰٪) و خستگی (۵٫۶٪) است، در حالی که عوارض جانبی جدی تر اما نادر گزارش شده شامل نارسایی قلب، تاکی کاردی و اِدِم می‌باشد. قطع مصرف ستیریزین پس از استفاده طولانی مدت (معمولاً استفاده بیش از شش ماه) ممکن است منجر به خارش عمومی شود. مقادیر Ki برای گیرنده H1 تقریباً ۶ نانومولار برای ستیریزین، ۳ نانومتر برای لووستیریزین و ۱۰۰ نانومتر برای دکستروستیریزین است که نشان می‌دهد انانتیومر چپی، شکل فعال اصلی است. ستیریزین دارای ۶۰۰ برابر یا بیشتر گزینش پذیری برای گیرنده H1 نسبت به طیف گسترده‌ای از جایگاه‌های دیگر، از جمله استیل کولین موسکارینی، سروتونین، دوپامین، و گیرنده‌های α-آدرنرژیک، در میان بسیاری دیگر است. این دارو ۲۰٫۰۰۰ برابر یا بیشتر گزینش گیرنده H1 را نسبت به پنج گیرنده استیل کولین موسکارینی نشان می‌دهد و از این رو اثرات آنتی کولینرژیک را نشان نمی‌دهد. مهار ناچیز کانال hERG را نشان می‌دهد (IC50 > 30 میکرومولار) و هیچ سمیت قلبی با ستیریزین در دوزهای حداکثر ۶۰ میلی‌گرم در روز، (شش برابر دوز توصیه شده طبیعی و بالاترین دوز ستیریزین در افراد سالم) مشاهده نشده‌است. | ## بخش 2: ستیریزین | ستیریزین تنها اندکی از سد خونی مغزی عبور می‌کند و به همین دلیل، در مقایسه با بسیاری از آنتی هیستامین‌های دیگر، کمترین آرام‌بخشی را ایجاد می‌کند. یک مطالعه برش‌نگاری با گسیل پوزیترون|توموگرافی (برش نگاری) گسیل پوزیترون (PET) نشان داد که اشغال مغزی گیرنده H1 برای ۱۰ میلی‌گرم ستیریزین ۱۲٫۶٪، برای ۲۰ میلی‌گرم ستیریزین ۲۵٫۲٪ و برای ۳۰ میلی‌گرم هیدروکسیزین ۶۷٫۶٪ است. (دوز ۱۰ میلی‌گرم ستیریزین از نظر اثر آنتی هیستامین محیطی برابر با دوز ۳۰ میلی‌گرم هیدروکسیزین است) مطالعات PET با آنتی هیستامین‌ها نشان داده‌است که اشغال گیرنده H1 مغز بیش از ۵۰٪ با شیوع بالای خواب آلودگی و زوال شناختی مرتبط است، در حالی که اشغال گیرنده H1 مغز کمتر از ۲۰٪ غیر آرامبخش در نظر گرفته می‌شود. بر این اساس، اشغال گیرنده H1 به خوبی با خواب آلودگی ذهنی برای ۳۰ میلی‌گرم هیدروکسی زین ارتباط داشت، اما هیچ ارتباطی برای ۱۰ یا ۲۰ میلی‌گرم ستیریزین وجود نداشت. به این ترتیب، نفوذ مغز و اشغال گیرنده H1 مغز توسط ستیریزین وابسته به دوز است و بر این اساس، در حالی که ستیریزین در دوزهای ۵ تا ۱۰ میلی‌گرم غیر آرام‌بخش یا آرام‌بخش خفیف گزارش شده‌است، در مطالعات دیگر گزارش شده‌است که دوز بالاتر ۲۰ میلی‌گرم باعث خواب آلودگی قابل توجهی می‌شود. این اثر از طریق سرکوب مسیر NF-kB، و با تنظیم آزادسازی سیتوکین‌ها و کموکاین‌ها، و در نتیجه تنظیم جذب سلول‌های التهابی نشان داده می‌شود. در دوز ۲۰ میلی‌گرم، «بون و همکاران» نشان داد که بیان VCAM-1 را در بیماران مبتلا به درماتیت آتوپیک مهار می‌کند. فارماکوکینتیک جذب ستیریزین پس از مصرف خوراکی به صورت قرص یا شربت به سرعت و به‌طور گسترده جذب می‌شود. فارماکوکینتیک ستیریزین با دوز در محدوده ۵ تا ۶۰ میلی‌گرم به صورت خطی افزایش می‌یابد. Cmax آن پس از یک دوز واحد، ۲۵۷ نانوگرم در میلی لیتر برای ۱۰ میلی‌گرم و ۵۸۰ نانوگرم در میلی لیتر برای ۲۰ میلی‌گرم است. غذا هیچ تأثیری بر فراهمی زیستی ستیریزین ندارد، اما مشخص شده‌است که Tmax را ۱٫۷ ساعت به تأخیر می‌اندازد؛ (یعنی Cmax تقریباً ۲٫۷ ساعت می‌شود) و Cmax را تا ۲۳٪ کاهش می‌دهد. یافته‌های مشابهی برای لووستیریزین که همراه با یک وعده غذایی پرچرب تجویز شده بود گزارش شد، که Tmax آن ۱٫۲۵ ساعت به تعویق افتاد و Cmax آن تا حدود ۳۶ درصد کاهش یافت. سطوح ستیریزین در حالت پایدار در عرض ۳ روز رخ می‌دهد و با تجویز مزمن دارو تجمع نمی‌یابد. پس از تجویز روزانه ۱۰ میلی‌گرم ستیریزین به مدت ۱۰ روز، میانگین Cmax 311 نانوگرم در میلی لیتر بود. پخش مشخص شده‌است که میانگین اتصال ستیریزین به پروتئین پلاسما ۹۳ تا ۹۶ درصد در محدوده ۲۵ تا ۱۰۰۰ نانوگرم در میلی لیتر مستقل از غلظت است. این دارو با میل ترکیبی بالا به آلبومین متصل می‌شود، در حالی که گلیکوپروتئین آلفا۱ و لیپوپروتئین‌ها نقش بسیار کمتری در اتصال به پروتئین کل پلاسما دارند. حجم واقعی توزیع ستیریزین ناشناخته است اما ۰٫۳ تا ۰٫۴۵ کیلوگرم بر لیتر تخمین زده می‌شود. ستیریزین به آرامی و ضعیف از سد خونی مغزی عبور می‌کند، که عمدتاً به دلیل خواص شیمیایی آن است، اما تا حدودی به دلیل فعالیت آن به عنوان یک سوبسترای P-گلیکوپروتئین است. به همین دلیل، با داروهایی که آنزیم‌های سیتوکروم P450 را مهار یا القا می‌کنند، مانند تئوفیلین، اریترومایسین، کلاریترومایسین، سایمتیدین یا الکل، تداخل قابل‌توجهی ندارد. در حالی که ستیریزین تحت متابولیسم یا متابولیسم گسترده‌ای توسط آنزیم سیتوکروم P450 قرار نمی‌گیرد، متابولیسم آن توسط روش‌های دیگری انجام می‌شود که مسیرهای متابولیکی آن شامل اکسیداسیون و کونژوگاسیون است. | ## بخش 3: ستیریزین | رادیواکتیویته پلاسما که به ستیریزین تغییر نیافته نسبت داده می‌شود بیش از ۹۰ درصد در ۲ ساعت، ۸۰ درصد در ۱۰ ساعت و ۷۰ درصد در ۲۴ ساعت است که نشان دهنده متابولیسم محدود و کند است. دفع ستیریزین تقریباً ۷۰ تا ۸۵ درصد از طریق ادرار و ۱۰ تا ۱۳ درصد از طریق مدفوع دفع می‌شود. نیمه عمر حذف ستیریزین بین ۶٫۵ تا ۱۰ ساعت در بزرگسالان سالم است که میانگین آن در مطالعات تقریباً ۸٫۳ ساعت است. نیمه عمر حذف ستیریزین در افراد مسن به ۱۲ ساعت، در نارسایی کبد تا ۱۴ ساعت و در نارسایی کلیوی تا ۲۰ ساعت افزایش می‌یابد. صابون سازی استر استات با رفلاکس کردن با هیدروکسید پتاسیم در اتانول مطلق انجام می‌شود تا بازده ۵۶ درصدی میانی نمک پتاسیم حاصل شود. سپس با هیدروکلراید آبی هیدرولیز شده و استخراج می‌شود تا ۸۱٪ محصول کربوکسیلیک اسید را به دست آورد. مانند بسیاری از داروهای آنتی هیستامین دیگر، ستیریزین معمولاً در ترکیب با سودوافدرین، یک ضد احتقان، تجویز می‌شود. تداخلات دارویی قبل از تجویز این دارو توسط پزشک، در صورتی که داروی دیگری مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع دهید. ستیریزین ممکن است با سایر داروهای آنتی هیستامین یا داروهای سرماخوردگی، مسکن، فشارخون، ضد افسردگی، ضد اضطراب، داروهای خواب‌آور و … تداخل داشته باشد. برخی از داروهایی که با ستیریزین تداخل دارند عبارتند از: دیفن هیدرامین داروهای ضد تشنج کاربامازپین آلپرازولام دیازپام زولپیدم کدئین آمی تریپتیلین ریتالین کلرپرومازین ترازودون متادون ترامادول آسپرین استامینوفن کاپتوپریل و … نکات مصرف این دارو برای کودکان زیر دو سال مناسب نمی‌باشد. اگر مبتلا به صرع هستید یا در معرض تشنج قرار دارید باید قبل از مصرف قرص ستیریزین با پزشک خود مشورت کنید. اگر هر یک از علایم عوارض قرص ستیریزین که در بالا عنوان شده‌است ادامه یافت یا برای شما مشکلاتی ایجاد کرد بهتر است پزشک یا متخصص خود را در جریان قرار دهید. اگر با مصرف دارو خواب‌آلودگی روی دهد، از انجام فعالیت‌های مخاطره‌آمیز خودداری کنید. مصرف در دوران بارداری و شیردهی این دارو معمولاً در دوران حاملگی خطری برای جنین ندارد و مصرف ستیریزین در دوران بارداری مانعی ندارد ولی توجه داشته باشید که در موقع تجویز پزشک، حامله بودن خود را به پزشک اطلاع دهید. از سوی دیگر، آزیترومایسین یک آنتی‌بیوتیک ماکرولید است که بر اساس هشدارهای نهادهای نظارتی می‌تواند در برخی بیماران حساس، موجب طولانی‌شدن فاصلهٔ QT و افزایش خطر آریتمی‌های بطنی شود. در برخی پایگاه‌های دادهٔ تداخلات دارویی و مرورهای فارماکولوژیک گزارش شده‌است که ترکیب سیتریزین با داروهای دارای پتانسیل طولانی‌کردن QT، از جمله آزیترومایسین، می‌تواند به‌صورت نظری خطر افزایش فاصلهٔ QTc را در بیماران مستعد بالا ببرد، هرچند خودِ سیتریزین در دوزهای معمول، دارویی با خطر پایین از نظر عوارض قلبی محسوب می‌شود. در مطالعات مرور‌شده دربارهٔ آزیترومایسین، تأکید شده‌است که استفاده از این ماکرولید در بیماران دارای عوامل خطر قلبی یا دریافت‌کنندهٔ داروهای دیگرِ طولانی‌کنندهٔ QT باید با احتیاط بیشتری انجام شود. چند مطالعهٔ بالینی و گزارش علمی، اثر ترکیب سیتریزین و آزیترومایسین بر فاصلهٔ QTc را بررسی کرده‌اند. در یک کارآزمایی بالینی روی داوطلبان سالم، تجویز آزیترومایسین به‌مدت پنج روز همراه با سیتریزین در دوز بالا، تغییری از نظر تداخل فارماکوکینتیک و «افزایش معنی‌دار در فاصلهٔ QT» نشان نداده‌است. در مقابل، یک مطالعهٔ دیگر در بیماران مبتلا به عفونت‌های تنفسی فوقانی گزارش کرده‌است که در برخی افراد با مقدار پایهٔ بالاتر QTc، درمان کوتاه‌مدت با این ترکیب می‌تواند باعث افزایش قابل‌توجه QTc شود و در نتیجه، در بیماران با زمینهٔ قلبی یا عوامل خطر شناخته‌شده باید احتیاط بیشتری در استفادهٔ هم‌زمان در نظر گرفته شود. | ## جمع‌بندی | یکی از مطالب فارسی عمومی نیز به‌طور مشخص به بررسی تداخل تداخل سیتریزین و ازیترومایسین پرداخته و این ترکیب را از منظر مصرف هم‌زمان در عمل بالینی مرور کرده‌است.