aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: قلعه طبس مسینا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه طبس مسینا | مقدمه: با توجه به پلان مدور قلعه احتمال می‌رود این اثر متعلق به قبل از اسلام باشد که در دوره اسلامی نیز مورد بهره‌برداری قرارگرفته است. | ## بخش 1: قلعه طبس مسینا | این مکان در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۲۸۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معماری قلعه طبس مسینا این قلعه که در حاشیه شرقی شهر طبس مسینا واقع شده دارای پلان دایره ای شکل می‌باشد. قلعه طبس مسینا دارای حصار بزرگ و برجهای متعدد است که در حال حاضر فقط ۱۵ برج آن قابل رویت است. در سطح خارجی این برج تعداد زیادی روزنه دیده‌بانی و تیرکش وجود دارد با توجه به پلان مدور قلعه احتمال می‌رود مربوط به دوران پیش از اسلام باشد. | ## بخش 2: قلعه طبس مسینا | دور تا دور این بنای عظیم خشت و گلی، خندقی برای دفاع از اهالی ساکن در قلعه حفر گردیده است. در داخل قلعه اماکن عمومی مانند مسجد و آب انبار و… برای ساکنین تعبیه شده است که قدمت مسجد آن دوره پیش از اسلام می‌باشد و احتمالاً نیایشگاه بوده است. این مسجد شامل شبستان ستوندار با چهار ستون است که از لحاظ نقشه بسیار دقیق در جای خود قرار گرفته‌اند. در دو طرف سردر ورودی دو طاق نما قرار دارد که برای استراحت و نشستن افراد دارای سکوهایی به ارتفاع حدود پنجاه سانتیمتر است و این دو طاق نما نیز دارای طاق جناقی است. | ## بخش 3: قلعه طبس مسینا | شبستان فضایی است با چهار ستون قطور و حد فاصل ستون‌ها بوسیله تویزه و سپس گنبدهای چهار ترک پوشیده شده به گونه ای که در این فضا نه گنبد قرار گرفته است. درست مقابل سردر ورودی محراب بنا قرار دارد که تزئینات جالب توجهی دارد، تزئینات مقرنس گچی با حاشیه تزئینی مارپیچی از جمله تزئینات محراب است. عمده‌ترین مصالح بکار رفته در قلعه خشت و گل است و از وجود تزئینات در بنا با توجه به آسیبها و تخریبهایی که در قلعه صورت گرفته اثری وجود ندارد. طبس مسینا شهری است بسیارکهن و تاریخی که در اکثر متون جغرافیایی قرون اولیه اسلام، نام آن ذکرشده است. | ## جمع‌بندی | نحوه دسترسی به قلعه طبس مسینا این بنا در جاده بیرجند-اسدیه واقع شده و طبس مسینا در فاصله ۲۰ کیلومتری شرق اسدیه قرار دارد.
موضوع مقاله: امامزاده حمزه علی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امامزاده حمزه علی | مقدمه: امامزاده حمزه علی بنایی تاریخی مربوط به دوره تیموریان تا دوره قاجار است و در مجاورت شهر بلداجی واقع شده است. | ## بخش 1: امامزاده حمزه علی | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. او در سال ۲۵۰ هجری قمری در پی ناآرامی‌های موجود در مدینه و عراق به همراه پدرش سید ابوالحسن محمد بن حمزه به منطقه جبل مهاجرت نمود.علامه نسابه ابواسماعیل طباطباء از اعلام قرن پنجم هجری، مهاجرت پدرش را به شهر بروجرد می‌نویسد. | ## بخش 2: امامزاده حمزه علی | ظاهراً بدان جهت مقر سکونت پدرش در شهر بروجرد بوده که جمع کثیری از پسرعموهای وی قبلاً در این شهر سکونت داشته‌اند از اینرو او بهترین مکان جهت زندگی را در شهر بروجرد برگزید.سید محمد تا سال ۲۵۶ هجری قمری در قید حیات بود تا اینکه در آخر همین سال بدرود حیات گفت و در شهر بروجرد به خاک سپرده شد. آرامگاه او یکی از مزارات مشهور شهرستان بروجرد است.ظاهراً سید حمزه علی به خاطر دعوت اهالی بروجن (کنونی) به این منطقه مهاجرت نموده و در پی ناآرامی‌ها، آخرالامر در دهه اول قرن چهارم هجری فوت می‌کند. | ## بخش 3: امامزاده حمزه علی | در تذکره‌های محلی چنین آمده است که او با نمایندگان خلیفه وقت پیکار می‌نماید تا اینکه عاقبت در مکان فعلی کشته شد. | ## جمع‌بندی | او سه فرزند به اسامی احمد، علی و حسن داشت که از آنان جمع کثیری به وجود آمده و از بزرگان سادات اهواز و چهارمحال و بختیاری و جبل بوده‌اند.
موضوع مقاله: قلعه کل حسن صباح | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه کل حسن صباح | مقدمه: قلعه مؤمن‌آباد با نام محلی قلعه کَل حسن صباح قلعه‌ای تاریخی واقع بر تپه‌ای در شهرستان سربیشه و در نزدیکی روستای تغندیک در استان خراسان جنوبی ایران است. | ## بخش 1: قلعه کل حسن صباح | تاریخچه با وجود اهمیت آن، از این قلعه فقط اشاراتی اندک در متون تاریخی به جای مانده‌است. اندکی بعد همزمان با محاصره ناموفق الموت به فرمان سلطان ملکشاه یکم سلجوقی و وزیرش نظام‌الملک، جنگجویانی از سیستان و خراسان تحت امر امیر قزل‌صارغ قلعه مرزی دره (درح؟) را که وابسته به قلعه مؤمن‌آباد بود محاصره کردند اما با مرگ سلطان ملکشاه، سلجوقیان محاصره را رها کردند.* هنگامی که حسن علی‌ذکره‌السلام به امامت رسید در مراسمی معروف در قلعه الموت اعلام قیامت کرد. دو ماه بعد همان مراسمی به شیوه‌ای مشابه در قلعه مؤمن‌آباد تکرار شد که نشان می‌دهد در آن زمان این قلعه احتمالاً مهمترین مرکز اسماعیلیان در قهستان بوده است. | ## بخش 2: قلعه کل حسن صباح | در زمان لشکرکشی هلاکو خان به ایران به جز قسمت امیرنشین این قلعه مابقی آن به طور کامل تخریب شد. این اثر تاریخی در با شمارهٔ ثبت ۸۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مشخصات طبق گزارش پیتر وایلی که در سال ۱۹۶۷ میلادی قلعه را بررسی کرده بود، مؤمن‌آباد در آن زمان بر بالای تپه‌ای در نزدیکی روستایی به نام «نصرآباد» قرار داشت. | ## بخش 3: قلعه کل حسن صباح | پلان قلعه به صورت U-شکل و به طول نزدیک به ۳۰۰ متر است که بخش‌های آن بر بالای سه تپه متصل به هم قرار گرفته‌اند. محوطه غربی قلعه تا حدودی مسطح‌تر است و احتمالاً به عنوان مسجد به کار می‌رفته‌است. این دو محوطه توسط مسیری باریک و طویل به هم متصل‌اند که در وسط آن، یعنی بالای تپه مرکزی، قسمت امیرنشین قلعه قرار دارد که تا حد زیادی سالم باقی مانده است. | ## جمع‌بندی | در بخش‌های مختلف قلعه آب‌انبارها، اتاق‌ها برای ذخایر آذوقه و معابر زیرزمینی متعدد دیده می‌شود.
موضوع مقاله: تپه قلعه دزدبر هرسین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه قلعه دزدبر هرسین | مقدمه: تپه قلعه دزدبر هرسین (هـ - ۹۰) یا قلا دُزبر اثری مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان هرسین، روستای سعدوند علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: تپه قلعه دزدبر هرسین | موقعیت قلعۀ دزبر هرسین در یک کیلومتری فرمانداری هرسین و در ۴۰۰ متری خیابان کمربندی غرب شهر هرسین واقع شده‌است.رحیمی، کیومرث. | ## بخش 2: تپه قلعه دزدبر هرسین | اهمیت تاریخی محمدجواد مشگور در کتاب جغرافیای تاریخی ایران باستان اشاره کرده که بدر بن حسنویه اموال خود را که در سال ۴۰۴ هجری به دست دیلمیان افتاده، در قلعۀ شاپورخواست که دزبر نامیده می‌شده و از نظر استحکام با قلعۀ سرماج برابر بود نگهداری می‌کرد.رحیمی، کیومرث. | ## بخش 3: تپه قلعه دزدبر هرسین | ## جمع‌بندی | اما پس از آن تخریب و زمین آن تسطیح شد و برخی از سودجویان زمین محوطۀ آن را به املاک خود ملحق نمودند.رحیمی، کیومرث.
موضوع مقاله: تپه گرده له کانی گنجی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه گرده له کانی گنجی | مقدمه: تپه گرده له کانی گنجی در شهرستان قروه، بخش مرکزی، روستای گنجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۰۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: تپه گرده له کانی گنجی | در افسانه‌های روستا که در سر زبان روستاییان جاریست گفته می‌شود که در گذشته که جنگ‌های قومی قبیله ایی زیاد بود مردم برای در امان ماندن در زیر روستا خندق‌های وسیعی را کندن که یک سر آن در روستا که چند انعشاب داشت و آن سر دیگرش در تپه گرده له می‌باشد. | ## بخش 2: تپه گرده له کانی گنجی | لازم است ذکر شود که در چند سال اخیر سه تا از این دریچه‌ها که در روستا می‌باشد به دلیل حفاری گاز و آب پیدا شده‌است و مردم از این دخمه‌ها برای ریختن فاضلاب استفاده می‌کنند. | ## بخش 3: تپه گرده له کانی گنجی | همچنین در دهه ۷۰ از طرف میراث فرهنگی یکی از دخمه هار را برای جستجو باز کردن و چند صد متری را هم پیش رفتند اما به دلیل سست بودن دیواره‌ها و گاز موجود در دخمه پروژه لغو شد. | ## جمع‌بندی | اما از آنچه که مردم می‌گویند چند نفر با بردن کاه (ساقه کندم خرد شده) وارد دخمه شده‌اند که تقریباً مربوط به سال ۴۰ می‌باشد و آنچه بازگو کرده‌اند جالب است به گفته آن‌ها که از دری که وارد می‌شدی بعد از چند صد متر به سرسرایی می‌رسیدی که چند در دیگر وجود داشت که به علت تاریک بودن و تمام شدن کاه بعد از مسافت چند صد متر از دخمه خارج شده‌اند و تاکنون این حرف که این دخمه‌ها یک سرش در تپه گردله و یک سرش در روستا می‌باشد همچنان به صورت رازی باقی‌مانده‌است.
موضوع مقاله: قلعه شمیران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه شمیران | مقدمه: پیشینهٔ آن به دوران قبل از اسلام می‌رسد و در طول سال‌های سدۀ چهارم هجری پایتخت سلاریان بوده‌است. | ## بخش 1: قلعه شمیران | این قلعه قریب به دو قرن جزء قلعه‌های اسماعیلیان بوده و پس از نابودی آنها با هجوم هلاکو، تا پایان دوره صفوی نیز در کشمکش‌های سیاسی اهمیتی بسزا داشته‌است. این بنا در ۹ اردیبهشت ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۸۴۵۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 2: قلعه شمیران | این قلعه در بین اهالی منطقه به نام‌های شمیران و سمیران معروف است، ولی در متون تاریخی به نام‌های سمیران، شمیران، سمیرم، شمع ایران، کنگریان، سمیویروم و سالاریه از آن یاد شده‌است. بنا طرح کلی این بنا به مستطیلی‌شکل و ارتفاع برج‌ها و دیوار آن قریب به ۱۵ متر است. | ## بخش 3: قلعه شمیران | ## جمع‌بندی | تمامی آن را با سنگ‌های لاشه و ملاط گچ به ضخامت ۸ فوت ساخته‌اند و در فاصله‌های ۱ متری کلافی چوبی در دل دیوار به کار برده‌اند.
موضوع مقاله: پل صیحه (آباره عباس خان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پل صیحه (آباره عباس خان) | مقدمه: پل صیحه (آباره عباس خان) مربوط به دوره صفوی است و در اندیمشک، کیلومتر ۱۰ جاده اندیمشک به شوش واقع شده‌است. | ## بخش 1: پل صیحه (آباره عباس خان) | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل در حدود ۱۰ کیلومتری جاده اندیمشک به شوش، و در حاشیه شرقی جاده واقع شده‌است. پل صیحه در سال ۱۳۷۹ شناسایی گردید و کار خاکبرداری و مرمت آن از سال ۱۳۸۰ آغاز گردید. این بنا دارای ۱۲ دهانه است و در گذشته کاربری انتقال آب را داشته و آب را به وسیله کانال به این منطقه آورده و پس از عبور آب از روی پل زمین‌های کشاورزی آن طرف پل را آبیاری می‌نمودند. | ## بخش 2: پل صیحه (آباره عباس خان) | پل‌های آب‌رو تنها جهت آبیاری زمین‌های کشاورزی به کار می‌آیند و اصطلاحاً آباره گفته می‌شود. هرچند بخشی از این بنا نیمه اول دهه هشتاد توسط اداره میراث فرهنگی خوزستان مرمت شد، اما به نظر می‌رسد بخشی از سازه، مربوط به دهانه دیگر پل به هر دلیلی مرمت نشده‌است. دریچه‌های پل هم در جهت خلاف جریان آب، و هم در جهت موافق آن پیش‌آمدگی‌هایی دارد که اصطلاحاً موج‌شکن یا آب (پشت پل) به صورت نیم دایره می‌باشد. افزایش مقطع طولی پل و سنگین‌تر نمودن پایه‌ها جهت خنثی‌سازی رانش حاصل از طاق‌های بزرگ، نقش استحکامی پل در مقابل فشارهای سرسام‌آور آب در هنگام طغیان رودخانه‌ها و هدایت مناسب آب که از لحاظ مکانیکی و مهندسی در دوام پل تأثیر بسیاری داشته‌است. | ## بخش 3: پل صیحه (آباره عباس خان) | در ساخت آباره صیحه به نمای پل توجه نشده‌است، و فقط به جنبه کاربری و استحکامی آن توجه نموده‌اند. با توجه به این‌که در گذشته به دلیل شرایط زندگی مردم و نیاز به آب، اکثر سکونت‌گاه‌ها در کنار رودخانه و چشمه‌ها و مناطق آب‌خیز ساخته می‌شد، احتمال وجود سکونت‌گاه‌هایی هم‌زمان با این آباره در منطقه نیز وجود دارد. در نزدیکی این آباره در منطقه سبزآب، آباره دیگری وجود دارد که کاربری آن نیز مانند پل صیحه می‌باشد. | ## جمع‌بندی | در طی خاک‌برداری از دو آباره در اعماق مختلف به تکه‌های مختلف سفال شکسته برخورد شده، که متعلق به دوره اسلامی می‌باشد.
موضوع مقاله: محوطه مقدس (پاسارگاد) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محوطه مقدس (پاسارگاد) | مقدمه: محوطه مقدس مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان پاسارگاد، بخش هخامنش، شمال مجموعه پاسارگاد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: محوطه مقدس (پاسارگاد) | معماری در فاصله حدود ۱۲۰۰ متری شمال غرب مجموعه پاسارگاد و پشت تپه ماهوری‌های سنگی مشرف به دشت، محوطه‌ای باستانی وجود دارد که شامل دو سکوی سنگی سفید رنگ و یک تپه مستطیل شکل پله‌ای است که معروف به محوطه مقدس است. در این محوطه با استفاده از سنگ‌های سفید دو سکوی نزدیک به هم ایجاد شده که یکی دارای پله و دیگری بدون پله‌است. این سکو دارای ۸ پله با خیز ۲۷ سانتی‌متر یعنی برابر با ارتفاع پله‌های دیگر بناهای پاسارگاد است. مطالعه و بررسی سکوها نشان می‌دهد که آنها در دوره کوروش و به عنوان آتشدان جهت اجرای مراسم آیینی ساخته شده‌اند. درون آتشدان‌ها جهت سبک کردن وزن، خالی شده و روی شالوده‌ای به عمق حدود یک متر قرار داده شده که پیرامون آنها را نواری از سنگ سیاه دربر گرفته‌است. | ## بخش 2: محوطه مقدس (پاسارگاد) | در فاصله ۱۲۰ متری غرب آتشدان‌ها روی صخره‌های طبیعی موجود در محوطه ساختاری خشتی و سنگی ایجاد شده که اکنون به صورت یک تپه درآمده‌است. این ساختار دارای پنج طبقه بوده که طبقه‌های یکم تا چهارم از سنگ لاشه و طبقه پنجم از خشت ساخته شده‌است. در نمای شمالی ساختار، یک پله جهت دسترسی به طبقات بالاتر با استفاده از سنگ لاشه ایجاد شده که ۲۰/۲ متر ارتفاع و ۵۰/۱ متر عرض دارد. با توجه به بررسی‌ها و مطالعات انجام شده می‌توان نتیجه گرفت که این ساختار در ارتباط با آتشدانهای سنگی و جهت اجرای مراسم قربانی یا تشریفات مذهبی ساخته شده‌است. درون آتشدان‌ها جهت سبک کردن وزن، خالی شده و روی شالوده‌ای به عمق حدود یک متر قرار داده شده که پیرامون آن ها را نواری از سنگ سیاه دربر گرفته‌است. | ## بخش 3: محوطه مقدس (پاسارگاد) | در فاصله ۱۲۰ متری غرب آتشدان‌ها روی صخره‌های طبیعی موجود در محوطه ساختاری خشتی و سنگی ایجاد شده که اکنون به صورت یک تپه درآمده است این ساختار دارای پنج طبقه بوده که طبقه‌های یکم تا چهارم از سنگ لاشه و طبقه پنجم از خشت ساخته شده‌است. قسمت پایینی سکو دارای یک بیرون زدگی است و بخش بالایی از دو پله مطبق سازمان شده، وجود تعدادی سوراخ عمیق جهت بست‌های عمودی در قسمت فوقانی استروناخ را دربرداشته که این بخش از سکو، برای تحمل درپوشی از سنگ سیاهرنگ سه طبقه بوده‌است. هردوت آداب و رسوم اقوام سکایی، را گفته که همانند پارسیان نه معبد دارند و تندیس ار خدایان برقرار کرد به جز برای یکی از خدایان که (ارس) بود. | ## جمع‌بندی | م توسط هرتسفلد باستان‌شناس انجام شد و پس از آن استروناخ به‌طور گسترده‌تری کاوش کرد.
موضوع مقاله: حمام افضل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حمام افضل | مقدمه: حمام افضل یا گرمابه نور افضل مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شوشتر، چهار راه امام، پشت مسجد رسول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: حمام افضل | حمام افضل تا دهه ۶۰ خورشیدی فعال بوده است ولی با ایجاد حمام در منازل، این حمام رفته‌رفته تعطیل شد و بدون استفاده ماندن باعث تخریب بنای آن شده است. خاندان افضل در منطقه دلدل شهر شوشتر مستقر بوده‌اند و از ملاکان و تجار بزرگ این منطقه به شمار می‌آیند. | ## بخش 2: حمام افضل | سقف شوادان روی ستون گرد و دو نیم ستون با شیوه تاق و تویزه ایجاد شده و سه نورگیر گرد در آن تعبیه شده است. سقف بخش دوم نیز روی چهار ستون هشت ضلعی و به شیوه طاق و گنبد با هفت نورگیر ساخته شده است. | ## بخش 3: حمام افضل | در دوران پیشین در بخش اول حمام یک حوض جهت نظافت و در بخش دوم یک خزینه وجود داشته که بعدها با تجهیز حمام به سیستم لوله کشی و ایجاد دوش‌های انفرادی این بخش‌ها حذف شده اند. | ## جمع‌بندی | مرمت این حمام در چند مرحله توسط اداره میراث فرهنگی شوشتر استحکام بخشی و حفاظت اضطراری شده ولی هنوز وضعیت مطلوبی ندارد.
موضوع مقاله: سنگ نگاره‌های دره نگاران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سنگ نگاره‌های دره نگاران | مقدمه: سنگ نگاره‌های دره نگاران ، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سراوان، بخش جالق، روستای ناهوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: سنگ نگاره‌های دره نگاران | دره نگاران در فاصله ۳۶ کیلومتری شمال غربی دهستان ناهوک و ۷۵ کیلومتری شهرستان سراوان واقع شده است. | ## بخش 2: سنگ نگاره‌های دره نگاران | سنگ نگاره‌ها موجود در این دره که در محدوده کوچکی از این دره به بیش از هزاران نقش به صورت تک نگاره و تابلوی پرنگاره می‌رسد، در نوع خود بی‌نظیر هستند و می‌توان از آن به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه شناخته شده سنگ نگاره در ایران با قدمتی ۱۰ هزار ساله یاد کرد. | ## بخش 3: سنگ نگاره‌های دره نگاران | نگارگران عصر شکار موضوعاتی که برای هنر خود انتخاب می‌کرده‌اند بیشتر عبارتند از حیوانات از قبیل گاو وحشی، شتر دوکوهانه و بز کوهی با شاخ‌های بزرگ و کشیده که به سبک‌های گوناگون در غالب صحنه‌ها دیده می‌شود. | ## جمع‌بندی | نقوش شکارگرا و جدال انسان‌ها با یکدیگر و و تصاویر ماه و خورشید از دیگر موضوعات این سنگ نگاره‌ها هستند.
موضوع مقاله: دانشسرای تبریز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشسرای تبریز | مقدمه: دانشسرای تبریز که در دوره‌های مختلف تحت عناوین دانشسرای عالی پسران تبریز، دانشسرای تربیت معلم دخترانه باهنر و دانشگاه آذربایجان فعالیت کرده است، مربوط به دوره پهلوی اول است و در میدان دانشسرای تبریز واقع شده است. | ## بخش 1: دانشسرای تبریز | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در روز عاشورای سال ۱۲۹۰ خورشیدی در میدان مشق و سربازخانهٔ تبریز (که بعداً دانشسرای تبریز در این محل احداث گردید) و پس از اشغال تبریز به دست قوای روس، بسیاری از مبارزان مشروطه از جمله ثقةالاسلام تبریزی توسط روس‌ها اعدام شدند. قرار است این بنا پس از مرمت به عنوان «موزه دانشسرای عالی پسران تبریز» فعالیت نماید. قبل از اینکه مجموعهٔ علمی، آموزشی و فرهنگی دانشسرای پسران تبریز ساخته شود این مکان میدان بزرگ و مرکز مشق سربازان روسی بود و قبل از هجوم روس‌ها به تبریز نیز، قزاق‌ها و سربازان ایرانی در این میدان، مشق نظامی تمرین می‌کردند.شهر من تبریز، بهروز خاماچی، ص ۲۶۹ براساس قانون تربیت معلم مصوب اسفند ۱۳۱۲ در اول سال تحصیلی ۱۳۱۳، کلاس اول دانشسرای مقدماتی در ساختمان جنوبی دبیرستان شاهدخت سابق در کوچه حرمخانه تأسیس گردید. | ## بخش 2: دانشسرای تبریز | عملیات ساخت ساختمان دانشسرای فعلی در سال ۱۳۱۵ در هنگامی که علی‌اصغر حکمت وزیر فرهنگ بود، با همکاری مهندسان آلمانی در محل سربازخانه و میدان مشق تبریز شروع شده و در سال ۱۳۱۸ پایان پذیرفت تا محل تربیت علمی و فرهنگی معلمان آینده باشد. گفته می‌شود در ساختمان بنای دانشسرای مقدماتی پسران تبریز مهندسان آلمانی نیز با معماران ایرانی همکاری فنی داشته‌اند. در تیر ماه ۱۳۱۸ پس از برگزاری جشن باشکوهی در تالار سخنرانی، این دانشسرا افتتاح گردید و کلاس‌های آن از مهر ماه همان سال در ساختمان جدید تشکیل یافت. در مهر ماه ۱۳۲۹ علاوه بر دو کلاس دانشسرا کلاس تربیت بدنی برای معلم ورزش در ساختمان دانشسرا تأسیس گردید که از کلاس‌های اخیر دو دوره فارغ‌التحصیل شده‌اند. | ## بخش 3: دانشسرای تبریز | این دانشسرا در سال تحصیلی ۳۵–۱۳۳۶، ۱۵۷ دانش آموز داشته و به صورت شبانه‌روزی اداره می‌شد. این دانشسرا دارای امکاناتی چون آزمایشگاه‌های طبیعی فیزیک و شیمی، کتابخانه و کارگاه کاردستی بود. بعد از حمید فرهت، اشخاص زیر به ترتیب، مدیریت و ریاست دانشسرا را بر عهده داشتند: عباس نیک‌منش از شهریور ۱۳۱۵ تا مهر ۱۳۱۶ کاظم رجوی از اواخر مهر ۱۳۱۶ تا دی ماه ۱۳۱۷ علی اکبر صبا از دی ماه ۱۳۱۷ تا ۲۷ تیر ۱۳۱۸ علی دهقان از ۲۷ مهر ماه ۱۳۱۸ تا خرداد ۱۳۲۳ غفار بینش پور از خرداد ۱۳۲۳ تا آذر ۱۳۲۳ غلامحسین بدرایرانی از آذر ۱۳۲۳ تا مهر ۱۳۲۸ حسین تهامی از مهر ۱۳۲۸ تا اسفند ۱۳۲۹ تقی میرفخرائی از اسفند ۱۳۲۹ تا مرداد ۱۳۳۴ هادی منصور آذر از مرداد ۱۳۳۴ تا شهریور ۱۳۳۵ ابوالقاسم طباطباوکیلی تا آبان ماه ۱۳۳۵ حسن محمد خانلو از آبان ماه ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۱ ابوالحسن دیانت از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۵ (دانشسرا تا سال ۱۳۵۱ منحل شد) محمد نیری‌وند از ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۰ از ۱۳۶۰ تاکنون دانشسرا تعطیل است. | ## جمع‌بندی | بر این اساس مقرر شد دانشگاه آذربایجان از اول مهر سال ۱۳۲۵ خورشیدی در محل دانشسرای تبریز شروع به فعالیت کند.
موضوع مقاله: کلیسای میناس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای میناس | مقدمه: کلیسای میناس مقدس مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، نو جلفا، محله تبریزی‌ها، کوچه تبریزی‌ها واقع شده، در سال ۱۶۵۹ میلادی ساخته شده‌است. | ## بخش 1: کلیسای میناس | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این کلیسا را ارمنیانی که در سال ۱۶۵۵ میلادی به دستور شاه عباس دوم از محله شمس‌آباد (اصفهان) به این محله کوچانده شدند بنا کردند و در ابتدا به یاد کلیسای محله قبلی آن را مریم مقدس نام نهادند اما بعدها نام آن به میناس مقدس تغییر یافت. | ## بخش 2: کلیسای میناس | معماری کلیسا پلان کلیسا به شیوه بازیلیک ستوندار در جهت شرقی-غربی است و گنبد آن با نورگیرهایی بزرگ به وسیله قوس‌هایی بر چهار ستون تکیه کرده است. دیوارهای خارجی دارای قاب‌بندی‌هایی زیبا با نمای آجری اند اما دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده‌اند و بر روی آن نقاشی‌هایی ترسیم شده که به خصوص در قسمت گنبد و محراب بسیار زیبا هستند. | ## بخش 3: کلیسای میناس | ## جمع‌بندی | در قسمت جنوبی کلیسا و کمی دورتر از آن نیز نمازخانهی کوچک مریم مقدس قرار دارد که در سال ۱۷۱۳ میلادی بنا شده‌است.
موضوع مقاله: کلیسای نرسس مقدس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای نرسس مقدس | مقدمه: کلیسای نِرسِس مقدس (کلیسای سورپ نِرسِس) مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، نو جلفا، محله سنگتراش‌ها، کوچه سنگتراش‌ها واقع شده و در سال ۱۶۶۶ میلادی بنا شده‌است. | ## بخش 1: کلیسای نرسس مقدس | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. نامگذاری کلیسای نرسس مقدس در محلهٔ کوچر که ایرانی‌ها آن را محلهٔ سنگتراش‌ها می‌نامند واقع شده‌است. دلیل این نام‌گذاری آن است که اغلب آجر کارها و سنگ‌تراش‌ها در این محل سکونت داشته‌اند. تاریخچه در اصل این کلیسا به یادبود آوتیک دیلانیان، سازنده این بنا بوده‌است، اما با اهدای اشیای منسوب به نرسس مقدس، تغییر نام یافت. این بنا مربوط به سده ۱۷ میلادی (یازدهم قمری) است و طبق کتیبه‌های موجود روی نگی در سمت راست محراب، در سال در سال ۱۶۶۱ میلادی ساخته شده‌است. ظاهر امروزی این کلیسا با آنچه در ابتدا بوده، بسیار متفاوت است، زیرا طی قرن‌ها بارها بازسازی و مرمت شده‌است. | ## بخش 2: کلیسای نرسس مقدس | بنا دو گنبد دارد که گنبد غربی قوسی شکل و فاقد نورگیر، اما گنبد مرکزی بزرگتر و دارای هشت نورگیر است. این مجموعه دارای دو در ورودی است: ورودی اصلی، در ضلع شرقی و ورودی فرعی کوچک‌تر، در گوشه شمال غربی ساختمان. ورودی اصلی به حیاط اصلی راه می‌یابد و بلافاصله در سمت چپ تالار بزرگی، که برای گرد همایی‌های انجمن کلیسا مورد استفاده قرار می‌گرفت، وقع شده‌است. در سمت مقابل، در منتهی‌الیه حیاط یک ردیف اتاق وجود دارد، که به منزلهٔ اقامتگاه کشیش است و تا ضلع شمالی که اتاق‌هایی برای مصارف گوناگون خدماتی در آنجا است. این اتاق‌ها رو به حیاطی باز می‌شوند که همجوار حیاط اصلی است، اما توسط ساختمان اصلی کلیسا به گونه‌ای مجزا، تبدیل به فرعی شده‌است. کلیسای نرسس مقدس، فضایی مربع شکل را در ضلع شمال شرقی مجموعه اشغال کرده‌است و از بیرون به شکل بنایی عظیم، زیبا و منظم به نظر می‌رسد. | ## بخش 3: کلیسای نرسس مقدس | این بنا به‌طور کامل از کاهگل پوشیده شده‌است و ورودی‌هایش (دو ورودی در ضلع جنوبی و یکی در ضلع غربی) قاب سفید رنگ گچی دارند. فضای داخلی دارای چیدمانی ساده و سنتی است: در جهت شرقی-غربی تالاری مستطیلی وجود دارد که ادامهٔ آن، تالاری گنبد دار و مربعی با طاق ضربی است که بر نیم ستونهای عظیمی استوار است، و سرانجام محرابی با پلانی بسیار فشرده و پنج ضلعی دارد. بی پیرایگی دیوارهای داخلی و فقدان تزیینات (فضای داخلی بسیار ساده رنگ شده‌است) کلیسای سورپ نرسس را در مقایسه با کلیساهای نو جلفا به فضایی منحصراً ساده و موقر تبدیل کرده‌است. برج ناقوس در قسمت جنوب غربی ساختمان و بر روی سقف آن قرار گرفته و در سال ۱۸۸۹ میلادی بنا شده. دیوارهای خارجی کلیسا با نمای آجری دارای قاببندی‌هایی زیباست و در آن از پنجره‌هایی به سبک ایرانی استفاده شده. | ## جمع‌بندی | ورودیهای جنوبی آن نیز دارای قاب سنگی با حجاریی زیباست که در آن‌ها از نقش صلیب هم استفاده شده.
موضوع مقاله: کلیسای کاتارینه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای کاتارینه | مقدمه: کلیسای کاتارینه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، جلفا، محله چهارسو، خیابان خاقانی، کوچه رامین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۰۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کلیسای کاتارینه | تاریخ کلیسای کاتارینه مقدس در محلهی چهارسو و در همسایگی کلیسای هواننس مگردیچ مقدس واقع شده‌است. این کلیسا را «خواجه یقیازار لازاریان» از بازرگانان جلفای اصفهان در سال ۱۶۲۳ میلادی برای خواهران راهبه ساخت. | ## بخش 2: کلیسای کاتارینه | این بنا اولین کلیسا مخصوص خواهران راهبه در ایران است که در زمان فعالیتش تعداد راهبه‌های آن به ۳۲ تن می‌رسید، اما پس از فوت آخرین راهبه در سال ۱۹۵۴ میلادی به فعالیت خود خاتمه داد. معماری کلیسا پلان مستطیل شکل کلیسای دیر با ابعاد ۹ * ۵/۶ متر در جهت شرقی-غربی قرار گرفته و دارای یک گنبد کوچک قوسی شکل و یک گنبد بزرگتر با هشت نورگیر است گنبدها و سقف بنا با قوس‌هایی بر روی ستون‌های پهن متصل به دیوارهای داخلی ساختمان قرار گرفته‌اند. | ## بخش 3: کلیسای کاتارینه | دیوارهای داخلی بنا با گچ پوشانده شده‌اند و در قسمت محراب نقاشی‌هایی با موضاعات مذهبی ترسیم شده. | ## جمع‌بندی | در ایوان غربی کلیسا هنوز چوبی که به جای ناقوس استفاده می‌شده (کوچناک) آویزان است.
موضوع مقاله: کاروانسرای سرایان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای سرایان | مقدمه: کاروانسرای سرایان مربوط به دوره صفوی است و درمیدان کوثر شهرستان سرایان، در استان خراسان جنوبی در شرق ایران واقع شده است. | ## بخش 1: کاروانسرای سرایان | این کاروانسرا که متعلق به دوره صفویه می‌باشد و به رباط شاه عباسی نیز مشهور است می‌باشد، به روش دو ایوانی ایجاد گشته است و شامل محوطه‌های معماری مختلفی از جمله سردر ورودی، صحن، حجره‌های متعدد، ایوان، انبار، فضای خدمات و اصطبل شتران می‌باشد که امروزه به موزه مبدل گشته است. | ## بخش 2: کاروانسرای سرایان | کاروانسرای سرایان در سال ۱۳۸۴ مرمتش آغاز گردید و در سال ۱۳۸۸ نیز پایان یافت و فاز اول موزه مردم‌شناسی شهرستان نیز در محل شترخانه این بنای تاریخی در سال ۸۸ افتتاح گردید. | ## بخش 3: کاروانسرای سرایان | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## جمع‌بندی | ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای سرایان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.