موضوع مقاله: ابوالحسن صدیقی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابوالحسن صدیقی | مقدمه: ابوالحسن صدیقی (۱۳ مهر ۱۲۷۶ – ۲۰ آذر ۱۳۷۴) مشهور به ابوالحسن‌خان صدیقی، نقاش و مجسمه‌ساز ایرانی و از شاگردان کمال‌الملک بود. | ## بخش 1: ابوالحسن صدیقی | تندیس فردوسی در میدان فردوسی، تندیس یعقوب لیث صفاری در زابل، تندیس خیام در پارک لالهٔ تهران، تندیس نادرشاه افشار در آرامگاه نادرشاه در مشهد و طرح چهرهٔ ابوعلی سینا از کارهای برجستهٔ وی هستند. این فیلم مستند هم‌زمان با مروری بر زندگی و آثار هنرمند، داستان بازگشت مجسمهٔ امیر کبیر به ایران را روایت می‌کند. این فیلم در هشتمین جشنوارهٔ بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر و در مراسم یکصد و بیستمین سالگرد تولد استاد صدیقی در سینما تک موزهٔ هنرهای معاصر ایران به نمایش درآمد. زندگی ابوالحسن‌خان صدیقی در سال ۱۲۷۶ خورشیدی در محلهٔ عودلاجان تهران به دنیا آمد.سیف ۵ پدرش میرزا باقرخان صدیق‌الدوله پسر میرزا محمدرضاخان صدیق‌الدوله از اهالی نور مازندران بود، مادرش ملکه خانم از شاهزادگان قاجار و ملقب به شاجان. این خانواده سال‌ها پیش از زاده شدن ابوالحسن به تهران آمده بودند و ساکن عودلاجان شده بودند که آن زمان از مناطق اعیان‌نشین پایتخت بود. ابوالحسن در هفت سالگی به مدرسهٔ اقدسیه رفت که از مدارس جدید بود و سعیدالعلمای لاریجانی آن را بنیان گذاشته بود. پس از پایان آموزش ابتدایی، برای ادامه تحصیل به مدرسهٔ آلیانس رفت و در آن‌جا بدون این‌که استادی داشته باشد آغاز به نقاشی کرد؛ نقاشی‌های او روی دیوارهای مدرسه اعتراض مدیران مدرسه را در پی داشت.صدیقی «میکل آنژ شرق» هرچند خانواده اشرافی او آرزوهای دیگری برایش می‌پروراند و پدرش مایل نبود که فرزندش به نقاشی روی آورد،صنعتی ۶۰ اما علاقهٔ بیش از اندازه ابوالحسن به نقاشی و طراحی او را بر آن داشت تا درس را در سال پایانی مدرسه رها کند و همراه دوستش علی‌محمد حیدریان نزد کمال‌الملک غفاری برود و در کلاس او در مدرسهٔ صنایع مستظرفه حاضر شود. پس از سه سال تحصیل در سال ۱۲۹۹ با درجهٔ ممتاز دیپلم گرفت و در همان مدرسه به‌عنوان آموزگار به آموزش هنرجویان پرداخت. صدیقی اولین مجسمهٔ سنگی خود را از روی عکسی از این مجسمه می‌سازد و به احمدشاه اهدا می‌کند که گم شده است. میل مبهم درونی صدیقی را به سوی مجسمه‌سازی می‌کشاند و در حالی که در آن زمان هیچ استاد مجسمه‌سازی در ایران وجود نداشت و در هیچ‌کجا از جمله مدرسهٔ صنایع مستظرفه آموزش داده نمی‌شد، او در سال ۱۳۰۱ با وسایلی ابتدایی مجسمه‌ای گچی از نیم‌تنه کودکی می‌سازد و به کمال‌الملک عرضه می‌کند. کمال‌الملک با دیدن مجسمه متوجه استعداد صدیقی که اکنون دیگر یکی از آموزگاران نقاشی در مدرسه بود می‌شود و گلخانهٔ مدرسه را تبدیل به کارگاه مجسمه‌سازی می‌کند و صدیقی ضمن آموزش دادن نقاشی به تجربه‌اندوزی در زمینهٔ مجسمه‌سازی می‌پردازد و با خواندن کتاب‌هایی که کمال‌الملک از اروپا با خود آورده بود تا اندازه‌ای با جنبه‌های نظری مجسمه‌سازی نیز آشنا می‌شود. پس از آن‌که چندین مجسمهٔ گچی می‌سازد و طی دو سه سال توانایی بایسته را پیدا می‌کند روزی از کمال‌الملک می‌خواهد که امکان ساختن مجسمه‌ای از سنگ را برای او فراهم کند؛ کمال‌الملک نخست مخالفت می‌کند و امکانات و تجربهٔ صدیقی را کافی نمی‌داند اما سرانجام می‌پذیرد و هزینهٔ خرید سنگ را تقبل می‌کند. صدیقی از روی عکسی از مجسمهٔ ونوس میلو کار ساختن مجسمهٔ ونوس را آغاز می‌کند و سرانجام در سال ۱۳۰۴ کار این مجسمهٔ سنگی به پایان می‌رسد. کمال‌الملک که متوجه استعداد کم‌نظیر شاگرد خود می‌شود، او را به همراه مجسمهٔ سنگی ونوس میلو به حضور احمدشاه می‌برد. در این دیدار احمدشاه پنجاه تومان که در آن زمان پول زیادی بود به کمال‌الملک می‌دهد و مقرری ماهانه‌ای به مبلغ ۲۰ تومان برای پیش‌برد، و تداوم کارهای صدیقی برای وی تعیین می‌کند؛ و کمال‌الملک نیز سرپرستی کارگاه تازه تأسیس شدهٔ مجسمه‌سازی مدرسهٔ صنایع مستظرفه را به او می‌سپارد. | ## بخش 2: ابوالحسن صدیقی | در این دوران او مجسمه‌های بسیاری می‌سازد از جمله: مجسمهٔ گچی فردوسی، مجسمه‌های نیم‌تنه و تمام قد امیرکبیر، مجسمهٔ ابوالقاسم،آبدارچی کمال‌الملک مجسمهٔ الیاس دوره‌گردیهودی بنام الیاس که دوره‌گردی معروف بود و در آن سال‌ها در خیابان مولوی زتدگی می‌کرد. ماندگارترین مجسمهٔ این دوران، که در سال ۱۳۰۵ ساخته شده است، مجسمهٔ سیاه نی‌زن (حاج مقبل) است که از گچ فرنگی پتینه شده ساخته شده است و ارتفاع آن ۹۳ سانتی‌متر است و هم‌اکنون در موزهٔ هنرهای ملی نگه‌داری می‌شود.سیف ۱۰ عزیمت به اروپا در سال ۱۳۰۶ کمال‌الملک از تمامی مناصب خود کناره‌گیری و به حسین‌آباد نیشابور کوچ کرد. او هنگام ترک تهران به صدیقی پیشنهاد داد که به اروپا رفته و تحصیلات تکمیلی خود را در آنجا بگذراند؛ پولی را هم که کمال‌الملک در این مدت از محل دریافت مستمری احمدشاه برای‌اش پس‌انداز کرده بود به او داد. یک سال بعد در ۱۳۰۷ صدیقی با هزینهٔ شخصی از تهران به آستارا و از آن‌جا به باکو و مسکو و از طریق مسکو به فرانسه رفت. مدتی به چند کشور اروپایی سفر کرد و سرانجام به مدت چهار سال در مدرسهٔ عالی ملی هنرهای زیبای پاریس زیر نظر انژالبر به فراگیری و کسب تجربه در مجسمه‌سازی و حجاری پرداخت.سیف ۶ صدیقی که در فاصلهٔ دو جنگ جهانی در اروپا به سر می‌برد بیشتر وقت خود را به نقاشی می‌گذراند. با کسب اجازه از کمال‌الملک که در تبعید خودخواسته به‌سر می‌برد و با کمک دوست و هم‌کلاسی قدیمی‌اش علی‌محمد حیدریان دوباره مدرسهٔ هنرهای مستظرفه را دایر کرد. اما بعد از مدتی مدرسه دیگری به نام مدرسهٔ هنرهای زیبا وابسته به وزارت فرهنگ تشکیل شد که صدیقی پس از مدتی سرانجام پذیرفت که در این مدرسهٔ جدید به تدریس بپردازد. در این دوران او چهره‌نگاری از مشاهیر علمی و ادبی ایرانی را به انجام رساند و مجسمه‌های ماندگاری از این مشاهیر ساخت. چهره‌نگاری از سعدی، بوعلی سینا، فردوسی و حافظ حاصل این دوران است.صدیقی، «بخش دوم گفتگو با فریدون صدیق. مجله اینترنتی هفت سنگ» او سرانجام در سال ۱۳۴۰ از دانشگاه تهران بازنشسته شد، اما تمام هم و غم خود را به مجسمه‌سازی اختصاص داد. مجسمهٔ نادر و همراهش در آرامگاه نادرشاه مشهد و مجسمهٔ فردوسی در میدان فردوسی تهران و مجسمهٔ خیام پارک لاله تهران هم حاصل این سال‌هاست.سیف ۲۸ و ۴۲ و ۴۶ سال‌های پایانی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ مجسمهٔ خیام آسیب جدی دید و به دلیل پرتاب سنگ به این مجسمه صورت و انگشتانش شکست.صدیقی «بخش دوم گفتگو با فریدون صدیقی» در روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ نیز گروهی ناشناس سر مجسمهٔ فردوسی را از تن جدا کردند که بعدها مرمت شد.کیهانی‌زاده در هنگام وقوع انقلاب، صدیقی در ایتالیا در کار ساختن مجسمهٔ امیرکبیر بود؛ ماکت گچی مجسمه تمام شده بود که مسئولان دولت حکومت جدید از پرداخت هزینه‌های بعدی سرباز زدند و مجسمهٔ برنزی که قرار بود ساخته شود، هرگز ساخته نشد.صدیقی «میکل‌آنژ شرق (گفتگو با فریدون صدیقی)» این ماکت گچی که ۲۲۵ سانتی‌متر ارتفاع دارد توسط لورنزو نیکولوچی ریخته‌گری شده و ساخته شد؛ اما به دلیل تغییر دولت در ایران در سال ۵۷ انتقال آن به تهران منتفی شد. این مجسمه پس از ۳۳ سال در تاریخ ۱۹ مهر سال ۱۳۸۹ به همت شهرداری وقت تهران، طی مراسمی با حضور خانوادهٔ ایشان و مسئولان شهرداری در پارک ملت در فضای زیبایی نصب گردید. محل نصب آن پس از ورودی پارک ملت، کمی بالاتر به پله‌هایی می‌رسید که در دو سوی آن تندیس‌های جاودانهٔ مشاهیر ایران‌زمین خودنمایی می‌کند. درست در نقطه بالایی پله‌ها و در افق زیبایی که به چشم می‌آید، مجسمهٔ رشید و پرابهت امیرکبیر که ۳۳ سال پیش در کارگاه هنرمند ایتالیایی به دست ابوالحسن صدیقی ساخته و توسط لورنزو نیکولوچی ریخته‌گری شده، خود را نشان می‌دهد. در سال ۱۳۷۰ کمیسیون ملی یونسکو در ایران تصمیم گرفت از آثار صدیقی عکس‌برداری کند و کتابی در این زمینه منتشر کند. | ## بخش 3: ابوالحسن صدیقی | کتاب در سال ۱۳۷۳ منتشر شد.این کتاب به کوشش هادی سیف و با مقاله‌ای از علی‌اکبر صنعتی توسط مرکز انتشارات کمیسیون ملی یونسکو در ایران منتشر شد و حاوی عکس‌های بسیاری از آثار صدیقی، به‌جز آثار مربوط به حکومت پهلوی یا زنان برهنه، است. صدیقی بعد از مدتی به ایران بازگشت و سال‌های پایانی را در سکوت و انزوا به‌سر برد. صدیقی سرانجام در ۲۰ آذر ۱۳۷۴ در سن ۹۸ سالگی درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. پس از مرگ برای او مجالس بزرگ‌داشتی برگزار شد، همچنین سفارش ساخت مجسمه‌ای از او به فرزندش فریدون صدیقی داده شد که این تندیس نیم‌تنه هم‌اکنون در دانشکدهٔ هنرهای زیبا قرار دارد؛ تندیس مزبور اکنون در راهروی متروک جنب سالن مجسمه‌سازی دانشگاه تهران افتاده است. در سال ۱۳۸۸ نیز تندیس نیم‌تنه دیگری از این هنرمند در جزیره کیش و در قطعه گذر هنرمندان برپا گردید. از جمله مجسمهٔ رضاشاه و محمدرضا پهلوی و تقی‌زاده (برای مجلس شورای ملی) دکتر حبیبی (یکی از رؤسای دانشکده کشاورزی)، بیات، کاشف‌السلطنه (مجسمه در لاهیجان است) تندیس کریم ساعی، امام قلی خان (حاکم فارس در زمان شاه عباس صفوی) در میدان مرکزی شهر قشم. سنگ مرمریت ۲۲۰ کاخ دادگستری تهران۱۳۲۵نقش برجستهٔ سه خوان از شاهنامه فردوسی سنگ سپری ۸۵×۴۳۰ سردر زورخانه بانک ملی ایران۱۳۳۰شیخ اجل سعدی سنگ مرمریت ۲۸۵ میدان سعدی شیراز۱۳۳۳حکیم ابوعلی سینا سنگ مرمریت ۲۸۵ میدان آرامگاه ابوعلی سینا همدان۱۳۳۵نادرشاه و سربازانش ریخته‌گری برنز سوخته ۷ متر آرامگاه نادرشاه مشهد۱۳۳۷نیم‌تنهٔ برادر استاد گچ فرنگی ۴۴ مجموعهٔ خصوصی۱۳۴۷نقش برجستهٔ نیم‌رخ کمال‌الملک سنگ مرمریت ۶۰×۶۵ آرامگاه کمال الملک، نیشابور۱۳۴۷حکیم ابوالقاسم فردوسی سنگ مرمر کارارا ۱۸۵ میدان فردوسی ویلا بورگز رم۱۳۴۸ حکیم ابوالقاسم فردوسی سنگ مرمر کارارا ۱۸۵ آرامگاه فردوسی توس۱۳۴۹نیم‌تنهٔ خیام سنگ مرمر کارارا ۹۰ آرامگاه خیام نیشابور۱۳۵۰ حکیم ابوالقاسم فردوسی سنگ مرمر کارارا ۳ متر میدان فردوسی تهران۱۳۵۴حکیم عمر خیام سنگ مرمر کارارا ۱۸۵ پارک لاله تهران۱۳۵۵ ماکت امیرکبیرگچی۲۲۵ ریخته‌گری میلان ایتالیا۱۳۵۶مجسمهٔ سواره یعقوب لیث صفاری(شهره به رستم) برنز۴۵۰ میدان مرکزی زابل۱۳۵۷مجسمهٔ امیر کبیر برنز؟ پارک ملت تهران نقاشی‌ها صدیقی نقاش آثار برجسته‌ای از خود به‌جا گذاشته و طرح‌های او از چهرهٔ بزرگان ادبیات کهن فارسی چهرهٔ آنان را تثبیت کرده است. علاوه بر آن دو تابلو از وی در موزه سعدآباد بوده و یک تابلو بزرگ به طول ۷ متر و ارتفاع ۳ متر از او در سفارت ایران در پاریس است. وی در سال‌هایی که در اروپا بود، ضمن نقاشی از مناظر اروپا، به منظور فراگرفتن شیوه استادان نقاشیِ اروپائی، در موزهٔ لوور از روی آثار رافائل، رامبرانت، روبنس و انگر تابلوهایی با شباهت بسیار به اصلِ آثار کپی کرده است. تابلوی روبنس بر اثر سهل‌انگاری از بین رفته است، اما کپی درخشان او از تابلوی مریم و عیسی اثر رافائل در اختیار فرزند او، فریدون صدیقی است. به گفته وی، این هنرمند «یک تابلوی تمام قد فرشته دختر چشمه (سورس) دارد و چون این تابلو خیلی عریان است، آدم هر جایی نمی‌تواند آن را نمایش دهد!» صدیقی اغلب تابلوهای خود را با تکنیک آب‌رنگ و رنگ روغن کشیده است. در مورد طراحی چهرهٔ ابن‌سینا، در سال ۱۳۲۳ گروهی کارشناس تشکیل می‌شود و طراحی چهره به عهدهٔ ابوالحسن صدیقی گذاشته می‌شود؛ او در اردیبهشت ۱۳۲۴ تصویری تمام چهره با قلم سیاه طراحی کرد و در بیست و یکمین جلسهٔ انجمن آثار ملی این تصویر تصویب شد و بر روی اوراق بخت‌آزمائی ابن‌سینا چاپ شد. در دی ۱۳۲۷ طرح نیم‌رخ همان طرح تمام‌رخ نیز توسط صدیقی کشیده شد و در چاپ تمبر و مدال و موارد مشابه مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۳۲۸ گروه شش نفری که در آن هوشنگ سیحون و ابوالحسن صدیقی نیز حضور داشتند برای نبش قبر بوعلی سینا به همدان رفتند، پس از نبش قبر جمجمهٔ بوعلی سینا مورد بازدید این افراد قرار گرفت.ابراهیمی «گفتگو با مهندس هوشنگ سیحون» پس از ساختن آرامگاه جدید بوعلی استخوان‌های او بار دیگر در آرامگاه جدید به خاک سپرده شد. | ## جمع‌بندی | پس از آن صدیقی از طرف انجمن آثار ملی مأموریت پیدا کرد که مجسمه‌ای از بوعلی سینا بسازد؛ این مجسمه نیز در ۱۳۳۳ ساخته شد و هم‌اکنون در میدان بوعلی سینا در شهر همدان قرار دارد.سیف ۳۲ سالنامنوعابعاد۱۳۰۹پرترهٔ هنرمند در جوانی، فلورانس ایتالیا مدادرنگی روی کاغذ ۳۰×۲۰۱۳۱۰پرترهٔ هنرمند در جوانی، پاریس آب مرکب روی کاغذ ۲۴×۱۶۱۳۱۰ چشم‌اندازی از فلورانس، ایتالیا سیاه قلم روی کاغذ۲۵×۱۵۱۳۱۰اسکله گوندوله‌ها در ونیز، ایتالیا سیاه قلم روی کاغذ ۲۰×۱۵۱۳۱۰لنگرگاه مخصوص گوندوله‌ها در ونیز، ایتالیا سیاه قلم روی کاغذ ۲۰×۱۵۱۳۲۴ چهرهٔ ابوعلی سینا سیاه قلم روی کاغذ ۱۳۲۸ نیمرخ بوعلی سیناسیاه قلم روی کاغذ ۳۵×۴۸۱۳۲۸ پرترهٔ سعدی سیاه قلم روی کاغذ ۳۵×۴۸۱۳۳۰ پرترهٔ زن جوان، رم ایتالیا مدادرنگی روی کاغذ۲۱×۲۱۱۳۵۰ پرترهٔ حافظمحل نگهداری:مجموعه انجمن آثار ملی ۱۱۰×۷۰ رنگ روغن سالنامابعاد۱۳۰۳پرترهٔ ننه حسین، خدمتکار باوفای مادر استاد ۴۰×۳۲۱۳۰۴ پرترهٔ خواهر استاد ۵۵×۴۶۱۳۰۶کپی از تابلوی مریم و عیسی اثر رافائل۸۵×۸۵۱۳۰۶پرترهٔ مریم، استاد علی‌محمد حیدریان و استاد ابوالحسن صدیقی (پروژهٔ دیپلم مدرسهٔ کمال‌الملک)۴۵×۳۰۱۳۰۷منظره‌ای از لتیان، اطراف تهران۵۰×۳۳۱۳۰۷شمایل علی ۴۰×۳۰۱۳۰۷ منظره‌ای از دهکدهٔ دماوند۵۰×۳۳۱۳۰۷پرترهٔ هنرمند در جوانی۵۵×۴۸۱۳۰۹ پرترهٔ هنرمند در جوانی، فلورانس ایتالیا ۲۷×۱۸۱۳۰۹ دو چشم‌انداز از میدان سان مارکو ونیز-ایتالیا۴۱×۳۴۱۳۰۹پرترهٔ هنرمند در جوانی، ونیز- ایتالیا ۸۲×۶۵۱۳۰۹ دهکده‌ای کنار رود سن- پاریس۱۳۰۹پرترهٔ هنرمند در ونیز- ایتالیا ۴۰×۳۳۱۳۰۹دهکده‌ای در نزدیکی فلورانس- ایتالیا ۴۵×۳۵۱۳۰۹چشم‌اندازی از جنوب فرانسه۱۳۰۹رخت‌شوی‌خانه‌ای در پاریس۴۲×۳۵۱۳۰۹پرترهٔ هنرمند در مارسی- فرانسه ۷۰×۵۵۱۳۱۰ پرترهٔ هنرمند در جوانی ۳۳×۲۵۱۳۱۰کپی از یک اثر رامبراند (تصویر خود رامبراند)۵۶×۳۵۱۳۱۲پرترهٔ همسر هنرمند (نیمه‌کاره) ۷۰×۵۳۱۳۳۷ اقامت‌گاه هنرمند در مونتی‌پاریولی- رم – ایتالیا ۴۰×۳۰۱۳۳۹چشم‌اندازی از مونتی‌پاریولی- رم- ایتالیا۸۴×۶۲۱۳۵۵چشم‌اندازی از مونتی‌پاریولی- رم- ایتالیا ۵۰×۳۵ آب‌رنگ سالنامابعاد۱۳۰۷ کلیسای نتردام، پاریس ۲۹×۲۱۱۳۰۸ چشم‌انداز یک پارک در پاریس ۳۰×۲۲۱۳۰۸منظره‌ای خارج از پاریس۵۲×۳۸۱۳۰۹ چشم‌اندازی از رود سِن- پاریس ۳۰×۲۲۱۳۰۹ دورنمایی از شهر قدیمی ونیز- ایتالیا۵۳×۳۸۱۳۰۹چشم‌اندازی از دهانهٔ ورودی کانال گرانده- ونیز- ایتالیا ۵۴×۳۸۱۳۰۹منظره‌ای نزدیک مارسی- فرانسه ۴۹×۳۹۱۳۰۹چشم‌اندازی از جنوب فرانسه ۵۷×۴۲۱۳۰۹ یکی از لنگرگاه‌های ونیز- ایتالیا ۲۹×۲۱۱۳۰۹چشم‌اندازی از محله‌ای قدیمی در شهر پاریس۵۲×۴۲۱۳۰۹دورنمایی از طبیعت- جنوب فرانسه ۳۰×۲۲۱۳۰۹دهکده‌ای در نزدیکی پاریس۳۰×۲۲۱۳۰۹ منظره‌ای از اطراف پاریس۲۹×۲۲۱۳۰۹دورنمایی از اطراف پاریس۵۱×۳۹۱۳۰۹ چشم‌انداز محله‌ای قدیمی در شهر پاریس۳۰×۲۲۱۳۰۹ دورنمای محله‌ای قدیمی در شهر پاریس۴۶×۴۱۱۳۰۹دورنمای محله‌ای قدیمی در شهر پاریس۵۲×۴۲۱۳۱۰دورنمای کلیسایی در ونیز- ایتالیا۳۰×۲۲۱۳۱۰دورنمایی از ونیز- ایتالیا۳۰×۲۲۱۳۱۰ دورنمایی از سان مارکو- ونیز- ایتالیا ۵۴×۳۸۱۳۱۰دورنمایی از بندر ونیز- ایتالیا ۵۴×۳۸۱۳۱۰ پلی بر رود سن- پاریس ۵۲×۴۲۱۳۱۰ دورنمای محله‌ای قدیمی در شهر پاریس ۵۲×۴۲۱۳۱۰ منظره‌ای از رود سن- پاریس۵۲×۴۲۱۳۱۰چشم‌اندازی از ونیز- ایتالیا۵۴×۳۸۱۳۱۰ چشم‌اندازی از رود سن- پاریس۵۲×۴۲۱۳۱۰ دورنمای محله‌ای قدیمی در شهر پاریس ۵۴×۳۸۱۳۱۰چشم‌اندازی از جنوب فرانسه۵۴×۳۸۱۳۱۰میدان سن مارکو- ونیز- ایتالیا۳۰×۲۲۱۳۱۰ کلیسایی در شهر پاریس۲۵×۱۵۱۳۳۰ پل سن مارتین و کانال گرانده- ونیز- ایتالیا ۲۹×۲۱ آثار از میان رفته ۱۳۰۴ - مجسمهٔ سنگی «ونوس میلو» اولین مجسمهٔ سنگی ساخته شده توسط صدیقی که به احمدشاه اهدا شده بود هرگز یافت نشد.