موضوع مقاله: دایرةالمعارف هنر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دایرةالمعارف هنر | مقدمه: دائرةالمعارف هنر عنوان کتابی است که رویین پاکباز نوشته و در ایران توسط انتشارات فرهنگ معاصر چاپ شده‌است.پاکباز، رویین، دائرةالمعارف هنر، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ پنجم، تهران ۱۳۸۵، مطالب اصلی این دائرةالمعارف مربوط به نقاشی، مجسمه‌سازی و هنر گرافیک است. | ## بخش 1: دایرةالمعارف هنر | اطلاعاتی در زمینه‌های خوشنویسی، سفال‌گری، موزائیک و معماری نیز در این کتاب ارائه شده‌است. این کتاب شامل یک بخش اصلی (بدنه) و سه بخش فرعی (پیوست) است، که هر یک از این بخش‌ها، ترتیب الفبای جداگانه دارد: بدنه‌اصلی شامل موضوعاتی از قبیل نقاشان، پیکره‌سازان و سایر هنرمندان، سبک‌ها و مکتب‌ها، اسلوب‌ها و مواد و ابزار، اصطلاحات فنی و زیبایی‌شناسی است. «پیوست ۱» با عنوان «تاریخ‌شناسی» در قالب مقالاتی، تحولات هنر در ادوار تاریخی را بررسی می‌کند. «پیوست ۲» به مضمون‌های به‌کار رفته در هنر جوامع مختلف مانند: شخصیت‌های مذهبی یا ادبی، خدایان، رویدادها، نمادها اختصاص دارد. «پیوست ۳» با بیش از ۱۵۷۰ واژه بیگانه و معادل فارسی آن‌ها، اطلاعات دیگری را در این زمینه ارائه می‌دهد. بخش قابل ملاحظه‌ای از مطالب این دائرةالمعارف به ایران و به ویژه هنر معاصر ایران اختصاص دارد. فهرست مطالب پیش‌گفتار راهنمای استفاده از دائرةالمعارف بدنه دائرةالمعارف (الف تا ی)، ۲۵۳۷ مدخل تصاویر رنگی، ۸۴۴ تصویر سیاه و سفید و ۱۶۰ تصویر رنگی پیوست ۱ (تاریخ‌شناسی)، ۵۵ مدخل پیوست ۲ (مضمون‌شناسی)، ۲۶۳ مدخل پیوست ۳ (واژه‌نامه)، ۱۵۷۰ واژه (بیشترشان انگلیسی) و برابر فارسی آنها فهرست مدخل‌های ویژه ایران نسخه سه‌جلدی پس از انتشار دائرةالمعارف هنر یک‌جلدی که در سال ۱۳۷۸ منتشر شد و با استقبال دانشجویان و اهل هنر مواجه گردید، ناشر را واداشت به عهدی که در «سخن ناشر» دائرةالمعارف داده بود عمل کند: شکل و حدود فعلی این اثر در حکم یک کار پایه است و ناشر امیدوار است به همت بلند مؤلف بتواند در آینده اثری جامع‌تر به جامعهٔ علمی و هنری ایران تقدیم کند. | ## بخش 2: دایرةالمعارف هنر | مقدمات کار از سال ۱۳۸۳ در انتشارات فرهنگ معاصر آماده شد و طرح اجرای «دائرةالمعارف بزرگ هنر» آغاز شد و این اثر که در واقع نسخه‌ی سه‌جلدی دائرةالمعارف هنر بود، در پایان سال ۹۴ به سامان رسید و اولین چاپ آن در سال ۱۳۹۵ منتشر شد. ویراست جدید دائرةالمعارف هنر از بخش اصلی (بدنه) و بخش های فرعی (پیوست) تشکیل یافته است و هر بخش ترتیب الفبایی جداگانه دارد. مدخل‌های بدنه (از الف تا ی) در جلدهای یکم و دوم و پیوست‌ها در جلد سوم جای گرفته‌اند. گستره این دائرةالمعارف شامل مقولات نقاشی، پیکره‌سازی، طراحی گرافیک، عکاسی، رسانه‌های نو، تصویرگری، چاپگری و طنزنگاری است. همچنین در جلدهای سه‌گانهٔ آن اطلاعات سودمندی در زمینه‌های طراحی صنعتی، معماری، خوشنویسی، سفالگری و برخی هنرهای سنتی می‌توان یافت. در مدخل‌ها اطلاعات برگزیده‌ای درباره هنرمندان، هنری‌نویسان، نظریه‌پردازان، سبک‌ها، جنبش‌ها، گروه‌ها، رسانه‌ها، اسلوب‌ها و اصطلاحات هنری عرضه شده است. اختصاص بیش از ۷۰۰ مدخل به معرفی هنرمندان ایرانی معاصر از جمله ویژگی‌های بخش اصلی دائرةالمعارف است. | ## بخش 3: دایرةالمعارف هنر | در انتخاب این گروه از هنرمندان صرف زمان شروع فعالیت آنان (پیش از سال ۱۳۷۷) را مبنا قرار داده شده است. پیوست یکم در جلد سوم عنوان «تاریخ شناسی» دارد و حاوی ۱۱۰ مقاله مصور درباره تاریخ تحولات هنر در جوامع مختلف جهان است. در این مجموعه به‌ویژه هنر امروز کشورهای اروپایی، آسیایی، آمریکای لاتین، شمال آفریقا و خاورمیانه بررسی شده است. در میان نوشتارهای مربوط به ایران، مقاله «هنر امروز ایران» اختصاص به هنرمندان و گفتمان هنری پس از سال ۱۳۷۷ پرداخته است. تصویرهای سیاه سفید مرتبط با متن (که شمار آنها به ۴۲۷ می‌رسد) و نیز در مواردی تصاویر رنگی ارجاع شده به جلدهای یکم و دوم دائرةالمعارف، اطلاعات موجود در نوشتارهای این بخش را تکمیل می‌کنند. | ## جمع‌بندی | پیوست دوم در جلد سوم تحت عنوان «مضمون شناسی» به موضوع‌ها و مواد تصویری معمول در آثار هنری جوامع مختلف اختصاص یافته و شامل ۳۷۹ مدخل است.