موضوع مقاله: پلنگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پلنگ | مقدمه: زیستگاه پلنگ در گذشته از آفریقای جنوبی تا کره را در بر می‌گرفت و این جانور در سراسر آفریقا و جنوب آسیا پراکنده بود. | ## بخش 1: پلنگ | اما تخریب زیستگاه و شکار، قلمرو این جانور را به شدت کاهش داده و امروزه بیشترین تراکم پلنگ‌ها در آفریقای جنوب صحرا است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت این جانور را با توجه به کاهش جمعیت و کاهش محدودهٔ زندگی آن در فهرست گونه‌های آسیب‌پذیر قرار داده است. با این همه اما جمعیت پلنگ از جمعیت دو خویشاوند نزدیکش یعنی شیر و ببر بیشتر است و وضعیت حفاظتی بهتری دارد. پلنگ اکنون به‌طور محلی در هنگ کنگ، سنگاپور، کره جنوبی، اردن، مراکش، توگو، امارات متحده عربی، ازبکستان، لبنان، موریتانی، کویت، سوریه، لیبی، تونس و به احتمال زیاد در کره شمالی، گامبیا، لائوس، لسوتو، تاجیکستان، ویتنام و فلسطین منقرض شده است. قدمت نخستین فسیل پلنگ یافت‌شده در کاوش‌ها در اروپا ۶۰۰۰۰۰ سال تخمین زده می‌شود که قدمت آن به اواخر پلیستوسن پیشین می‌رسد. ویژگی‌ها اندازه پلنگ در مقایسه با دیگر گربه‌سانان، پاهایی کوتاه، بدنی کشیده و جمجمه‌ای بزرگ دارد. این جانوران، بر اساس نوع زیرگونه، زیستگاه و منطقهٔ جغرافیایی، اندازهٔ متفاوتی دارند اما به‌طور کلی، ارتفاع یک پلنگ نر تا شانه، ۶۰ تا ۷۰ سانتی‌متر و در ماده‌ها ۵۷ تا ۶۳ سانتی‌متر است. طول بدن پلنگ‌ها از سر تا دُم، ۹۰ تا ۱۹۶ سانتی‌متر، طول دُم بلند آن‌ها ۶۶ تا ۱۰۲ سانتی‌متر است. یک پلنگ هندی که در سال ۲۰۱۶ در هیماچال پرادش کشته شد، طول و حدود وزن داشت؛ این مورد، احتمالاً بزرگ‌ترین پلنگ وحشی شناسایی‌شده در هند بود. زیست‌شناسی موفقیت بالای این گونه در حیات وحش تا حدی به قابلیت‌های شکارگری فرصت‌طلبانه‌اش، انطباق‌پذیری‌اش با زیستگاه‌های مختلف، امکان دویدن با سرعت ۵۸ کیلومتر در ساعت، توانایی بی‌نظیرش در بالارفتن از درخت حتی در حالی که لاشهٔ بزرگی را با خود حمل می‌کند و همچنین توانایی شناخته‌شده‌اش در حرکت پنهانی مربوط می‌شود. پلنگ بعد از جگوار، دومین گربه بزرگ است که می‌تواند شکارهایی بزرگ‌تر از جثه خودش را به بالای درخت بکشاند. پلنگ به صورت انفرادی زندگی می‌کند و در مناطقی که احساس آرامش داشته باشد، روز و شب در حال فعالیت است، ولی در جاهایی که احساس خطر کند، شب‌ها، آن هم با احتیاط ظاهر می‌شود. | ## بخش 2: پلنگ | تغذیه پلنگ تقریباً از هر جانوری که بتواند شکار کند تغذیه می‌کند و از حشراتی چون سوسک و ملخ تا بزرگ‌ترین پستانداران در فهرست طعمه‌های آن قرار دارند، در صورت پیدا نکردن شکار لاشه‌خواری هم می‌کنند. بزرگ‌ترین شکاری که از یک پلنگ، ثبت شده شکار یک گاو کوهی معمولی ۹۰۰ کیلویی به دست یک پلنگ نر آفریقایی بوده است. پلنگ‌ها در اکثر مناطق با شکارچیان دیگری همچون ببر، شیر، کفتار راه‌راه و کفتار خال‌دار، خرس قهوه‌ای، گرگ، سگ وحشی آسیایی و سگ وحشی آفریقایی و یوزپلنگ هم‌بوم هستند و رقابت بین‌گونه‌ای میان آن‌ها وجود دارد. اما معمولاً با انتخاب نوع شکارهای متفاوت و پرهیز از مناطق اصلی محل حضور شکارچیان دیگر از درگیری اجتناب می‌کنند. در این شرایط معمولاً پلنگ‌ها به سراغ طعمه‌های کوچک‌تر می‌روند و در مناطقی که ببر جمعیت بیشتری دارد جمعیت پلنگ کمتر است. پلنگ برای شکار عمدتاً به حس شنوایی و بینایی قدرتمند خود وابسته است و در بیشتر مناطق، عمدتاً در شب شکار می‌کند. آن‌ها اما در جنگل‌های غرب آفریقا و پارک ملی Tsavo، در حال شکار در روز مشاهده شده‌اند. آن‌ها معمولاً روی زمین شکار می‌کنند اما در سرنگتی، مشاهده شده است که پلنگ‌ها با کمین و سپس پریدن بر روی طعمه از روی درختان، به شکار پرداخته‌اند. که در مناطقی گسترده در آفریقا، قفقاز و آسیا یافت می‌شوند، اگرچه جمعیت آن تکه‌تکه شده و مساحت زیستگاه آن‌هارو به کاهش است. منطقهٔ زیست پلنگ‌ها عمدتاً شامل ساوانا، جنگل‌های بارانی و علفزارها، درختزارها، جنگل‌های دست‌نخورده و دور از فعالیت‌های انسانی است. با این وجود، همچنان پتانسیل قابل‌توجهی برای تعارض انسان و پلنگ به‌دلیل احتمال شکار دام‌های اهلی توسط پلنگ، وجود دارد. تولید مثل و چرخهٔ زندگی پلنگ‌ها مثل بیشتر گربه‌سانان دیگر، زندگی انفرادی دارند و فقط در فصل جفت‌گیری کنار هم هستند. | ## بخش 3: پلنگ | قلمرو پلنگ‌های نر بین ۳۰ تا ۷۸ کیلومتر مربع و قلمرو پلنگ‌های ماده، حدود ۱۵ کیلومتر مربع گزارش شده است. در یک مطالعه در نامیبیا قلمروهای بسیار وسیع تا حد ۳۰۰ کیلومتر مربع گزارش شده است. در یک مطالعه در ساحل عاج مشخص شد، که قلمرو یک پلنگ ماده کاملاً داخل قلمرو یک پلنگ نر است. چرخه فحلی ماده‌ها حدود ۴۶ روز و دورهٔ آبستنی ۹۰ تا ۱۰۵ روز طول می‌کشد و معمولاً ۲ تا ۴ توله متولد می‌شوند. ماده‌ها در غار، شکافی در میان صخره‌ها یا درختان توخالی، توله‌ها را به دنیا می‌آورند. در سن یک‌سالگی، توله‌ها احتمالاً می‌توانند از پسِ خود برآیند، اما برای ۱۸ تا ۲۴ ماه در کنار مادر خود، می‌مانند. پلنگ‌های دورگه در سال ۱۹۵۳، یک پلنگ نر و یک شیر ماده، در پارک هانشین در نیشینومیای ژاپن با هم جفت‌گیری کردند. از جفت‌گیری پلنگ‌های سیاه، تعداد زاده‌های کمتری در مقایسه با پلنگ‌های طبیعی، حاصل می‌شود. پلنگ‌های سیاه، بیش از همه در جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مانند جنگل‌های بارانی استوایی شبه‌جزیره مالایی و جنگل‌های بارانی استوایی در دامنه‌های برخی از کوه‌های آفریقا مانند کوه کنیا رایج هستند. پلنگ‌هایی که دارای اریتریسم بودند بین سال‌های ،۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ در منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ مادیکوِه در آفریقای جنوبی و در امپومالانگا ثبت شدند. در ادبیات فارسی پلنگ در جاینام های ایران نقاط زیادی در جغرافیای فلات مرتفع ایران وجود دارد که دارای اسامی مرتبط با پلنگ هستند: رشته کوه پلنگابی، پلنگچال، پلنگ دره، پلنگان، پلنگ آباد و دیگر موارد. | ## جمع‌بندی | گربه‌سان دیگری به نام پلنگ برفی با نام علمی Uncia uncia نیز وجود دارد که با وجود شباهت ظاهری با پلنگ یک گونه مستقل محسوب می‌شود.