موضوع مقاله: آقا حسین خوانساری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آقا حسین خوانساری | مقدمه: حسین بن جمال‌الدین محمد خوانساری، مشهور به آقا حسین محقق خوانساری و معروف به استاد الکلّ فی الکلّ (متولد ۱۰۱۶ ق خوانسار، درگذشته ۱۰۹۹ ق اصفهان)، که به سبب استادان بسیاری که در حضور آنها کسب علم نموده ملقب به تلمیذ البشر بود. | ## بخش 1: آقا حسین خوانساری | از فقهای بزرگ مکتب فقهی اصفهان در سده یازدهم هجری قمری است که در فلسفه و حکمت نیز اشتغال داشته است. وی در ملاباشی دربار سلطان سلیمان صفوی و از علمای طراز اول بوده است که پس‌از فوت میر سید محمد معصوم در سال ۱۰۹۵ق شیخ‌الاسلام اصفهان شد. آقا حسین خوانساری، محقق خوانساری، جمال‌الدین محمد معروف به آقا جمال خوانساری و رضی‌الدین محمد معروف به آقا رضی خوانساری از فرزندان وی هستند. آقا حسین قبل از رسیدن به سن بلوغ برای تحصیل علوم اسلامی به اصفهان رفت و در مدرسه خواجه ملک حوزه علمیه اصفهان به تحصیل مشغول شد. در اصفهان از حضور استادان زیادی استفاده کرد و به همین دلیل خود را «شاگرد بشریت» (به عربی «تلمیذ البشر») نامید که به تعدد استادان وی اشاره می‌کند. همان‌طور که گفته شد او تحصیلات خود را در حوزه اصفهان به انجام رسانید و در مدرسه خواجه ملک، جنب مسجد شیخ لطف‌الله تحصیل می‌کرد. | ## بخش 2: آقا حسین خوانساری | او علوم معقول را نزد میرفندرسکی و علوم منقول را نیز نزد ملا محمد تقی مجلسی اول و خلیفة السلطان و محقق سبزواری و ملا حیدر خوانساری و … تکمیل نمود. آقا حسین خوانساری دارای اجازات مهمی شد از جمله این اجازات، اجازه حدود ۲۰ صفحه‌ای علامه محمدتقی مجلسی اول به وی است. اگرچه وی در دوران تحصیل دچار فقر بود، اما سرانجام به جایی رسید که شاه سلیمان مقام نایب و ناظر بر پادشاهی و رسیدگی به امور دولتی را در برخی از سفرها به او واگذار می‌کرد. او در علوم عقلی و نَقلی تبحر داشت و به گفته میرزا عبدالله اصفهانی افندی «حامی علما» بود. از نگاه دیگران سید علی خامنه‌ای، رهبر فعلی جمهوری اسلامی ایران در مورد خاندان خوانساری گفته است: مرتضی مطهری در مورد آقا حسین خوانساری گفته است: فعالیت سیاسی و اجتماعی آقا حسین خوانساری در دستگاه حکومتی شاه سلیمان جایگاه ویژه‌ای داشت به طوری که وقتی شاه به سفر می‌رفت، از محقق خوانساری می‌خواست که به جای او به اداره کارهای حکومتی بپردازد؛ و ایشان هم قبول کرده بود. از دیگر خصوصیات بارز آقا حسین، ملجا و پناهگاه فقرا و درماندگان بوده و در رفع نیازهای مردم، سعی فراوان می‌نمود. | ## بخش 3: آقا حسین خوانساری | کتاب معروف او در فقه، که شرحی است بر کتاب الدروس نوشته شهید اول ابوعبدالله محمدبن مکی عاملی (۷۳۴–۷۸۴ق/۱۳۳۴–۱۳۸۲م). این کتاب ناتمام است و آقاحسین موفق نشده است، شرح مبحث اخبار ائمه و گفتارهای فقیهان امامی در هر مبحث را به اتمام برساند. سید محمدباقر خوانساری در کتاب روضات الجنات گفته است که این کتاب از لحاظ کثرتِ تحقیقات، کم‌نظیر است. تعلیقه بر حاشیه محقق سبزواری، یادداشتهایی بر کتاب «حاشیة علی الشفاء» اثر محمدباقر محقق سبزواری، تهران، ۱۲۷۸ الرسالة فی مقدمةالواجب، ایران، ۱۲۷۸ نسخ خطی نسخه‌های خطی به جا مانده از ایشان عبارتند از:کتابخانه مشهد، فهرست خطی، ۱/۲۶۶، ۳۶۳،۷۱۰، ۷۱۱، ۷۲۳؛ آخوند همدان، فهرست خطی، صص ۱۰۱–۱۰۲، ۱۸۷، ۲۲۸؛ آستان‌قدس، فهرست، ۵/۶۱۴–۶۱۵، ۶/۴۹–۵۰، ۹/۳۰۳–۳۰۴؛ آصفیه، فهرست خطّی، ۳/۴۷۶؛ اهدایی مشکوة، فهرست خطی، ۳/۲۲۸–۲۲۹، ۲۴۲–۲۴۳؛ آیت‌الله مرعشی، فهرست خطی، ۱/۲۴۲–۲۴۳، ۴/۲۱۰؛ برکلمان، ذیل، ۲/۵۹۰؛ جامع گوهرشاد، فهرست خطی، ۱/۱۰۸–۱۰۹؛ خانقاه نعمت‌اللهی، فهرست خطی، ص۱۹۹–۲۰۰؛ دانشکده ادبیات مشهد، فهرست خطی، صص ۲۲۶–۲۲۷؛ سپهسالار (سابق)، فهرست خطی ۴/۱۸۲–۱۸۳، ۲۳۸؛ شورای ملی (سابق)، فهرست خطی، صص ۴۳۲، ۵/۱۰۴–۱۰۸، ۱۶۶–۱۷۴، ۱۹۲–۱۹۷، ۶/۲۰–۲۱، ۷/۳۵۳، ۹ (۱)/۴۲۰، ۹ (۲) ۵۱۴–۵۱۵، ۱۱/۲۴۵–۲۴۶، ۱۲/۲۱–۲۲، ۱۱۰، ۱۱۷، ۱۳/۲۰۰–۲۰۱، ۱۹/۳۳۲؛ فیضیه، فهرست خطی، ۱/۸۵، ۲۴۶؛ کتابخانه رشت و همدان، فهرست خطی، صص ۱۱۱۱، ۱۳۱۳، ۱۳۵۹؛ کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد، فهرست خطی، ۱۶/۳۳۹–۳۴۰، ۳۴۲–۳۳۴، ۳۵۴، ۳۵۹، ۴۲۵، ۴۳۰، ۵۷۴، ۶۴۵، ۶۴۸، ۱۷/۱۲۴، ۵۲۴؛ کتابخانه مرکزی، فهرست خطی، ۷/۹۱، ۴۸۰، ۶۱۰، ۸/۱۵۳، ۳۷۵، ۵۵۴، ۶۰۱، ۶۱۰، ۶۱۶، ۹/۱۱۹۱، ۱۲۱۵، ۱۳۶۳، ۱۴۰۱، ۱۴۱۱، ۱۱/۲۲۹۶، ۱۳/۳۳۵۰–۳۳۵۱، ۱۴/۳۶۷۶؛ مشار، خانبابا، فهرست چاپی عربی، ۱۹۳، ۲۹۴–۲۹۵، ۴۵۲، ۴۷۶، ۸۴۵؛ ملی تهران، فهرست خطی، ۷/۸۱، ۳۱۱، ۸/۹۹، ۱۴۵–۱۴۶، ۳۸۵، ۹/۱۸، ۱۰/۵۷۶؛ ملی ملک، فهرست خطی، ۲۲۴، ۲۴۴؛ وزیری یزد، فهرست خطی، ۱/۱۸۲–۱۸۳، ۲/۵۶۹، ۴/۱۳۱۷، ۱۴۰۵. | ## جمع‌بندی | آقا جمال‌الدین و آقا رضی‌الدین، پسران وی نیز در آنجا مدفون هستند و به تکیه آقا حسین خوانساری معروف شده است.