موضوع مقاله: سلوکوس یکم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سلوکوس یکم | مقدمه: سابقاً به عنوان ژنرال پیاده‌نظام در ارتش اسکندر مقدونی خدمت می‌کرد، او در نهایت عنوان باسیلئوس را کسب و امپراتوری سلوکی را بنا نهاد او بیشتر قلمرو اسکندر مقدونی در آسیا را به قلمرو خود ضمیمه کرد. | ## بخش 1: سلوکوس یکم | پس از مرگ اسکندر و در خلال جنگ‌های دیادوخوی، سلوکوس دودمان سلوکی و سپس امپراتوری سلوکی را بنیاد نهاد. سلوکوس یکم نیکاتور، پس از اعلام پادشاهی خود در آسیا، به نیرومندترین پادشاه مقدونی در امپراتوری پیشین اسکندر تبدیل شد و نفوذ او حتی از بطلمیوس یکم هم بیشتر بود. نظام ساتراپ‌های هخامنشی دست نخورده باقی ماند و تنها مأموران مالیاتی از هرگونه پاسخگویی به شسبها آزاد شدند و تنها در برابر خزانه‌دار کل مسئول بودند. سیستم «پولیس» که در آن، شهرها به صورت واحدهای مستقل از شسب‌ها اداره می‌شدند و خودمختاری داشتند، در سرزمین‌های شرقی نیز پیاده شد. در این نظام، شهرها و زمین‌های اطراف آنها، تنها در برابر شخص پادشاه پاسخگو بودند و طبقه حاکمه آنها که از اشراف تشکیل می‌شد، در امور داخلی شهر و اداره زمین‌های کشاورزی اطرافشان استقلال داشتند. شسب‌ها و حاکمان تحت اختیار آنها عامل اداره زمین‌های کشاورزی در بقیه مملکت بودند و درآمد آنها را به خزانه مملکت می‌ریختند. نظام پولیس در ایران بی‌سابقه نبود و شهرهایی مانند بابل و شوش عملاً از این سیستم بهره می‌بردند، اما رسمی شدن این نظام در زمان سلوکیان منجر به رشد طبقه اشرافی در شهرها شد و آنها را به عنوان مراکز فرهنگی، علمی، و اقتصادی مستقل از روستاها درآورد. سلوکوس به جنگ با دمتریوس، پسر آنتیگون پرداخت و پس از شکست دمتریوس در جنگ و اسیر شدن او به دست سلوکوس در کیلیکیا، دمتریوس تا دم مرگ شراب خورد! در همین زمان، مردم آناتولی از سلوکوس دعوت کردند که برای خلع لیسیماخوس به آنجا لشکرکشی کند. اما دست سرنوشت از آستین بطلمیوس کرانوس، پسر مغضوب بطلمیوس یکم و برادر بطلمیوس دوم فیلادلفوس، که در دربار سلوکوس به سر می‌برد، درآمد و در سواحل تراکیه، سلوکوس را به ضرب خنجر کشت (۲۸۱ پ. بطلمیوس کرانوس برای مدت کمی تاج سلطنت را به سرگذاشت، اما به‌زودی، پسر سلوکوس، آنتیوخوس یکم، جای پدر را گرفت. آنتیوخوس در جنگ‌های اولیه پدرش علیه دمتریوس و آنتیگون شرکت کرده بود، اما در زمان قتل سلوکوس، به عنوان حاکم شرق، در پایتخت خود در بلخ به سر می‌برد. قتل سلوکوس ضربه سنگینی به امپراتور جوان بود و سال‌ها وقت او را برای استحکام دوباره سلطنت سلوکی در غرب گرفت. درست یک سال قبل از تولد وی (اگر سال ۳۵۸ پیش از میلاد به‌عنوان محتمل‌ترین تاریخ پذیرفته شود)، پایونیایی‌ها به این منطقه حمله کردند. یوستین ادعا می‌کند که در طول نبرد کوروپدیوم ۷۷ سال داشت که سال تولد وی را در سال ۳۵۸ قبل از میلاد مسیح قرار می‌داد. آپیان می‌گوید که سلوکوس در طول نبرد ۷۳ ساله بود و این بدان معنی است که سال ۳۵۴ قبل از میلاد سال تولد او خواهد بود، با این حال یوسبیوس سزارا می‌گوید که، سلوکوس ۷۵ ساله بوده و به این ترتیب سال ۳۵۶ پیش از میلاد سال تولد او خواهد بود و سلوکوس را در هم سن اسکندر مقدونی معرفی می‌کند، این احتمالاً تبلیغاتی است که از طرف سلوکوس انجام می‌شده تا او با اسکندر مقایسه شود.Grainger 1990, p. مرسوم بود که همه فرزندان مذکر خانواده‌های نجیب‌زاده ابتدا در این مقام و بعداً به عنوان افسران ارتش پادشاه خدمت کنند.Grainger 1990, p. 2 شماری افسانه، مشابه مواردی از افسانه‌ها که دربارهٔ اسکندر مقدونی گفته شده‌است، دربارهٔ سلوکوس نیز بیان شده‌است. گفته می‌شود که آنتیوخوس قبل از عزیمت به پسرش به همراه اسکندر به نبرد با پارس‌ها گفت که پدر واقعی او در واقع خدای آپولو است. به احتمال فراوان این داستان‌ها صرفاً تبلیغاتی توسط سلوکوس است و احتمالاً این داستان‌ها را اختراع کرده تا خود را به عنوان جانشین حقیقی اسکندر معرفی کند. ابتدای کار تحت فرمان اسکندر در بهار ۳۳۴ قبل از میلاد، سلوکوس در جوانی حدوداً بیست و سه ساله، اسکندر را به آسیا همراهی کرد.[۲] در زمان لشکرکشی‌های هندی‌ها در اواخر سال ۳۲۷ قبل از میلاد، او به فرماندهی سپاه پیاده‌نظام زبده در ارتش مقدونیه، "سپر داراد" (Hypaspistai، که بعداً به عنوان "Silvershields" شناخته شد) رسید. آریان نقل می‌کند که وقتی اسکندر با قایق از رودخانه جهلم گذشت، پردیکا، بطلمیوس اول سوتر، لیسیماخوس و همچنین سلوکوس او را همراهی کردند.[۹] در طول نبرد هوداسپ (۳۲۶ قبل از میلاد)، سلوکوس نیروهای خود را علیه فیل‌های پادشاه پوروس رهبری کرد. مشخص نیست که سلوکوس تا چه اندازه در برنامه‌ریزی واقعی نبرد شرکت کرده‌است، زیرا از او به عنوان داشتن موقعیت مستقل عمده در طول نبرد نام برده نشده‌است. این در تضاد با کراتروس، هفایستیون، پیتون و لئوناتوس است - که هر یک از آنها جداشدگان قابل توجهی را تحت کنترل خود داشتند.[۱۰] هیپاسپیستای سلطنتی سلوکوس دائماً زیر نظر اسکندر و در اختیار او بودند. آنها بعداً در لشکرکشی دره سند، در نبردهای علیه مالی و عبور از صحرای گدروزی شرکت کردند. در مراسم ازدواج بزرگ در شوش در بهار ۳۲۴ قبل از میلاد، سلوکوس با آپاما دختر اسپیتامنس ازدواج کرد. حاصل ازدواج آنها پسر ارشد و جانشین او آنتیوخوس یکم، دو دختر (لائودیس و آپاما) و احتمالاً پسر دیگر (آخائوس) داشتند. در همان مراسم اسکندر با دختر داریوش سوم پادشاه فقید ایرانی ازدواج کرد و چند مقدونی دیگر با زنان ایرانی ازدواج کردند. پس از مرگ اسکندر (۳۲۳ قبل از میلاد)، هنگامی که دیگر افسران ارشد مقدونی به‌طور دسته جمعی «همسران شوشی» خود را طلاق دادند، سلوکوس یکی از معدود کسانی بود که در کنار همسرش ماند و آپاما تا پایان عمر، همسر او (و بعداً ملکه) باقی ماند. در اولین قسمت از این داستانها، او در یک سفر قایقرانی در نزدیکی بابل شرکت کرد، جایی که دیهیم اسکندر از سرش منفجر شد و بر روی چند نی در نزدیکی مقبره‌های پادشاهان آشور فرود آمد. | ## بخش 2: سلوکوس یکم | سلوکوس شنا کرد تا دیهیم را به عقب بیاورد و در حالی که به قایق بازمی‌گشت آن را روی سر خود گذاشت تا آن را خشک نگه دارد. داستان مهمانی شام مدیوس ممکن است درست باشد، اما نقشه مسموم کردن پادشاه بعید است. [توضیحات لازم به جزئیات و زمینه ناکافی است] در داستان نهایی، طبق گزارش‌ها، سلوکوس اندکی قبل از مرگ اسکندر در معبد خدای سراپیس خوابیده‌است. به این امید که سلامتی او بهبود یابد.[۱۲] اعتبار این داستان نیز مشکوک است، زیرا سراپیس یونانی-مصری در آن زمان هنوز اختراع نشده بود.[۱۳] افسر ارشد تحت فرمان پردیکاس (۳۲۳–۳۲۱ قبل از میلاد) مقاله اصلی: دیادوخوی اسکندر مقدونی بدون جانشین در ۱۰ ژوئن ۳۲۳ قبل از میلاد در بابل درگذشت. ژنرال او پردیکاس نایب السلطنه تمام امپراتوری اسکندر شد، در حالی که برادر ناتنی اسکندر که از نظر جسمی و ذهنی معلول بود آریدائوس به عنوان پادشاه بعدی تحت نام فیلیپ سوم مقدونیه انتخاب شد. با این حال، در «تجزیه بابل»، پردیکا عملاً فرمانروایی عظیم مقدونی را بین سرداران اسکندر تقسیم کرد. چندین مرد قدرتمند دیگر، از جمله بطلمیوس، لیسیماخوس، پیتون و اومنس از پردیکا حمایت کردند. قدرت پردیکا به توانایی او برای نگه داشتن امپراتوری وسیع اسکندر و اینکه آیا می‌توانست ساتراپ‌ها را مجبور به اطاعت از او کند، بستگی داشت.[۱۳] به زودی جنگ بین پردیکا و دیگر دیادوخی‌ها درگرفت. جنگ اول دیادوخی‌ها زمانی آغاز شد که پردیکا جسد اسکندر را برای دفن به مقدونیه فرستاد. پردیکا و سربازانش او را به مصر تعقیب کردند، پس از آن بطلمیوس با ساتراپ ماد، پیتون، و فرمانده آرگیراسپیدها، آنتی‌ژن، که هر دو به عنوان افسران پردیکا خدمت می‌کردند، توطئه کردند و او را ترور کردند. کورنلیوس نپوس اشاره می‌کند که سلوکوس نیز در این توطئه شرکت داشته‌است، اما این امر قطعی نیست.[۱۴] ساتراپ بابل (۳۲۱–۳۱۶ قبل از میلاد) قدرتمندترین مرد امپراتوری پس از مرگ پردیکا آنتی پاتر بود. مخالفان پردیکا در تری پارادیسوس جمع شدند، جایی که امپراتوری اسکندر دوباره تقسیم شد (پیمان تری پارادیسوس ۳۲۱ قبل از میلاد).[۱۵] در Triparadisos، سربازان شورش کرده بودند و قصد داشتند فرمانده خود، آنتی پاتر را به قتل برسانند. اما سلوکوس و آنتیگون یکم از این امر جلوگیری کردند.[۱۶] سلوکوس به دلیل خیانت به پردیکا، آیات ثروتمند بابل را به‌دست آورد. این احتمال وجود دارد که آنتی پاتر استان‌های شرقی را به گونه ای تقسیم کرد که هیچ ساتراپ یگانه ای نتواند از سایرین قدرتمندتر باشد.[۱۵] پس از مرگ اسکندر، آرشون پلا به عنوان ساتراپ بابل انتخاب شد. با این حال، پردیکا قصد داشت جایگزین آرشون شود و دوسیموس را به عنوان جانشین او معرفی کند. آرکون علیه او جنگید، اما در نبرد سقوط کرد؛ بنابراین، دوسیموس قصد نداشت بابل را بدون جنگ به سلوکوس بدهد. مشخص نیست که سلوکوس چگونه بابل را از دوسیموس گرفت، اما طبق یکی از تواریخ بابلی، ساختمان مهمی در تابستان یا زمستان ۳۲۰ قبل از میلاد در شهر ویران شد. پیتون، ساتراپ ماد، فیلیپ، ساتراپ پارت را ترور کرد و برادرش اودموس را به عنوان ساتراپ جدید جایگزین او کرد. سلوکوس با هدایای پولی و رشوه بر کاهنان پیروز شد.[۱۷] نبرد دوم دیادوخی مقاله اصلی: نبرد دوم دیادوخوی پس از مرگ آنتی پاتر در سال ۳۱۹ قبل از میلاد، ساتراپ ماد شروع به گسترش قدرت خود کرد. در همین حال، یومنس و ارتشش به کیلیکیه رسیده بودند، اما با رسیدن آنتیگون به شهر مجبور به عقب‌نشینی شدند. زمانی که جنگ بین او و پیتون آغاز شد آنتی‌ژن در کیلیکیه بود.[۱۸] پیتون در پاییز یا زمستان ۳۱۷ قبل از میلاد به بابل رسید. پیتون تعداد زیادی از نیروها را از دست داده بود، اما سلوکوس حتی تعداد سربازان کمتری داشت. ظاهراً ساتراپ‌های شوش ادعاهای یومنس را در مورد جنگیدن او از طرف خانواده حاکم قانونی علیه آنتیگون غاصب پذیرفته بودند. او همچنین سعی کرد هیپاسیتی سابق آرگیراسپیدها را به او ملحق کند، اما این اتفاق نیفتاد. او سدهای سیلابی رودخانه را باز کرد، اما سیل ناشی از آن مانع یومنس نشد.[۱۹] در بهار ۳۱۶ قبل از میلاد، سلوکوس و پیتون به آنتیگونوس که یومنس را دنبال می‌کرد به شوش پیوستند. او سلوکوس را با تعداد کمی از نیروها ترک کرد تا از رسیدن یومنس به مدیترانه جلوگیری کند. آنتیگون و اومنس در سال ۳۱۶ قبل از میلاد در نبردهای پارایتاسن و گابین دو نبرد داشتند. روش او درخشش در نبرد نبود.[۲۰] فرار به مصر آنتیگون زمستان ۳۱۶ قبل از میلاد را در ماد گذراند که بار دیگر پیتون حاکم بر آن شده بود. شهوت پیتون برای قدرت بیشتر شده بود، و او سعی کرد تا بخشی از سربازان آنتیگون را به سمت خود بکشاند. او سپس جانشین Peucestas به عنوان ساتراپ ایران شد.[۲۱] در تابستان ۳۱۵ قبل از میلاد آنتیگون وارد بابل شد و سلوکوس به گرمی از او استقبال کرد. | ## بخش 3: سلوکوس یکم | آنتیگون خشمگین شد و از سلوکوس خواست که درآمد این ولایت را به او بدهد که سلوکوس از انجام آن سرباز زد.[۲۲] او اما از آنتیگون ترسید و با ۵۰ سوار به مصر گریخت. گفته می‌شود که اخترشناسان کلدانی به آنتیگون پیشگویی کردند که سلوکوس سرور آسیا خواهد شد و آنتیگون را خواهد کشت. پس از شنیدن این موضوع، آنتیگون سربازانی را به دنبال سلوکوس فرستاد که ابتدا به بین‌النهرین و سپس به سوریه فرار کرده بودند. با این حال، مسلم به نظر می‌رسد که کاهنان بابلی بر ضد سلوکوس بوده‌اند.[۲۳] در جریان فرار سلوکوس به مصر، مقدونیه دستخوش آشوب شدیدی بود. المپیاس مادر اسکندر مقدونی توسط پولیپرخون به مقدونیه دعوت شده بود تا کاساندر را بیرون کند. او در میان ارتش مقدونیه احترام زیادی بود، اما زمانی که فیلیپ سوم و همسرش اوریدیک را به قتل رساند و همچنین از بسیاری از اشراف‌زادگان را که به خاطر حمایت از آنتی پاتر در طول سلطنت طولانی او انتقام گرفت، بخشی از آن احترام را از دست داد. اسکندر چهارم که هنوز یک کودک خردسال بود و مادرش روکسانا در آمفیپولیس تحت نظر قرار گرفتند و در شرایطی مرموز در سال ۳۱۰ قبل از میلاد درگذشتند، احتمالاً به تحریک کاساندر به قتل رسیدند تا به دیادوخوی‌ها اجازه دهد عنوان پادشاه را به خود اختصاص دهند. دریاسالار تحت فرماندهی بطلمیوس مقاله اصلی: نبرد سوم دیادوخوی سلوکوس پس از ورود به مصر دوستان خود را به یونان فرستاد تا هموطنان خود دیادوخوی کاساندر (حاکم مقدونیه و ارباب یونان) و لیسیماکوس (حاکم تراکیا) را دربارهٔ آنتیگون آگاه کنند. متفقین پیشنهادی را به آنتیگون فرستادند که در آن سهمی از گنج انباشته او و قلمرو او را مطالبه کردند، به طوری که فنیقیه و سوریه به بطلمیوس، کاپادوکیه و لیکیه به کاساندر، هلسپونت فریگی به لیسیماخوس و بابل به سلوکوس رسید.[۲۴] آنتیگونوس نپذیرفت و در بهار ۳۱۴ قبل از میلاد علیه بطلمیوس در سوریه لشکر کشید.[۲۵] سلوکوس در مرحله اول جنگ به عنوان دریاسالار بطلمیوس عمل کرد. آنتیگون صور را محاصره کرده بود، [۲۶] که سلوکوس از کنار او گذشت و سواحل سوریه و آسیای صغیر را تهدید کرد. آنتیگون با جزیره رودس متحد شد که دارای موقعیت استراتژیک و نیروی دریایی بود که قادر بود از ترکیب نیروهای متفقین جلوگیری کند. ناوگان برای شکست رودس بسیار کوچک بود، اما آنقدر بزرگ بود که اساندر، ساتراپ کاریا، را مجبور به اتحاد با بطلمیوس کرد. سلوکوس به قبرس بازگشت، جایی که بطلمیوس اول برادرش منلائوس را به همراه ۱۰۰۰۰ مزدور و ۱۰۰ کشتی فرستاده بود. بطلمیوس اکنون فرصتی برای حمله به سوریه پیدا کرد و در آنجا دمتریوس پسر آنتیگون را در نبرد غزه در سال ۳۱۲ قبل از میلاد شکست داد. پیتون (پسر آگنور) که آنتیگون او را به عنوان ساتراپ جدید بابل معرفی کرده بود، در نبرد کشته شد. مرگ پیتون به سلوکوس فرصتی داد تا به بابل بازگردد.[۲۷] سلوکوس خود را برای بازگشت به بابل به خوبی آماده کرده بود. دوستان سلوکوس که در بابل مانده بودند از اسارت آزاد شدند.[۲۸] بازگشت او به بابل پس از آن رسماً به عنوان آغاز امپراتوری سلوکی [۲] و در آن سال به عنوان اولین دوره سلوکیان در نظر گرفته شد. سلوکوس لشکریان خود را در باتلاق‌هایی که اطراف منطقه ای را که نیکانور قصد عبور از دجله را داشت، پنهان کرد و در طول شب حمله غافلگیرانه ای انجام داد. نیکانور تنها با چند مرد فرار کرد.[۲۹] اگرچه سلوکوس اکنون حدود ۲۰۰۰۰ سرباز داشت، اما آنها برای مقاومت در برابر نیروهای آنتیگون کافی نبودند. سلوکوس تصمیم گرفت از این موقعیت استفاده کند.[۲۹] سلوکوس داستان‌های مختلفی را در میان استان‌ها و سربازان پخش کرد. آنتیگون، که در آسیای صغیر بود در حالی که سلوکوس با اسکندر در شرق بود، نمی‌توانست از اسکندر در تبلیغات خود استفاده کند. سلوکوس که مقدونی بود، توانایی جلب اعتماد مقدونی‌ها را در میان سپاهیان خود داشت، که در مورد یومنس صدق نمی‌کرد.[۳۰] سلوکوس پس از اینکه بار دیگر ساتراپ بابل شد، در سیاست خود بسیار تهاجمی تر شد. دیودوروس سیکولوس گزارش می‌دهد که سلوکوس سایر مناطق مجاور را نیز فتح کرد که ممکن است به پارس، آریا یا پارت اشاره داشته باشد. پس از شکست سپاه نیکانور، نیرویی در شرق وجود نداشت که بتواند با سلوکوس مقابله کند. در تئوری، پولیپرخون هنوز جانشین قانونی آنتی پاتر و نایب السلطنه رسمی پادشاهی مقدونیه بود. با این حال، پولی پرخون همچنان با آنتیگون متحد و در نتیجه دشمن سلوکوس بود.[۳۱] واکنش آنتیگون پسرش دیمیتریوس را به همراه ۱۵۰۰۰ پیاده‌نظام و ۴۰۰۰ سواره نظام برای فتح مجدد بابل فرستاد. آنتیگون نمی‌دانست که سلوکوس اکثر استان‌های شرقی را فتح کرده‌است و شاید به بخش‌های شرقی امپراتوری اهمیت چندانی نمی‌دهد.[۳۲] وقتی دمتریوس به بابل رسید، سلوکوس جایی در شرق بود. او دوستش آرکلائوس را برای ادامه محاصره ترک کرد و خود به غرب بازگشت و ۵۰۰۰ پیاده و ۱۰۰۰ سوار را در بابل گذاشت. | ## جمع‌بندی | شاید سلوکوس مجبور بود دوباره بابل را از آرکلائوس تسخیر کند.[۳۳] نبرد بابل مقاله اصلی: نبرد بابل سالشمار در حدود ۳۲۰ پیش از میلاد پادشاهی سلوکیان به وسیله سلوکوس یکم بنیانگذاری می‌گردد.