موضوع مقاله: ترانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ترانه | مقدمه: یک ترانه ممکن است توسط یک خواننده به‌طور تکی خوانده شود یا به همراه گروهی از خوانندگان به‌طور دو نفره، سه نفره یا بیشتر که در یک هارمونی مشخصی با هم اجرا می‌کنند؛ ولی این شکل برای ارکسترهای بزرگ کلاسیک یا اپرا مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. | ## بخش 1: ترانه | دوران معاصر در دوران معاصر، قافیه‌دار بودن و سازگار بودن شعر با عروض دیگر از پیش‌شرط‌های ترانه بودن یک شعر نیست.گاهنامهٔ داخلی خانه ترانه‌سرایان، شمارهٔ اول، تاریخ انتشار: مهر ماه ۱۳۸۴. فراق، غربت، عشق و محبت، دشمنی، دادخواهی، مبارزه با ظلم و ستم، آموزش و… از موضوعات اصلی ترانه‌ها هستند.بنیاد ترانه، ماهنامهٔ تخصصی دنیای ترانه ، بازدید: اکتبر ۲۰۰۹. در ابتدای دورهٔ معاصر اکثر ترانه‌های فارسی تغزل به سبک عراقی بوده و به پیروی از بزرگان این سبک مانند حافظ و سعدی سروده شده است. از آن‌جا که تنها سبک موجود آن روزگار موسیقی ردیفی و دستگاهی بود، تا سال‌ها در زبان و قالب ترانه تغییر جدی پدید نیامد. در سال‌های آغازین دههٔ پنجاه، با آغاز موج نوی ترانه یا همان ترانهٔ نوین و تولد موسیقی پاپ در ایران، زبان به فراخور موسیقی دچار شکستگی شد و به واقع به زبان گفتاری مردم کوچه و بازار نزدیک شد. ترانه از آن پس از تعاریف قالب‌های کلاسیک بیرون آمد و در حقیقت تعریف آن دگرگون شد. از آن تاریخ تا امروز تغییر بنیادین به مثابهٔ آنچه در دههٔ ۵۰ اتفاق افتاد، در ترانه رخ نداده است ولی شاهد فراز و نشیب‌های بسیاری به فراخور تغییرات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در آن بوده‌ایم.همان. | ## بخش 2: ترانه | همچنین واژهٔ ترانه را گاه در معناهای سرود، نوا و نغمه به کار می‌بردند.لغت‌نامهٔ دهخدا، سرواژهٔ ترانه. ساختار اصلی ترانه استخوان بندی یک ترانه شامل چندین بخش می‌شود که این بخش‌ها در جایی به هم وابسته‌اند یا اصولاً مستقل از هم هستند: ۱: ترانه باید موسیقی داشته باشد ۲: بهتر است وزن عروضی و قافیه داشته باشد ۳:هر ترانه باید یک موضوع خاص [داشته] باشد ترانه از بندینه تشکیل می‌شود. بندینه در واقع واحد شمارش ترانه است که البته واضح است ترانه‌هایی که یک بندینه دارند بسیار غیر معمولند. در ترانه هر بندینه وزن مخصوص به خود را دارد و بندینه‌ها الزاماً با هم هم وزن نیستند. حال آنکه شعر چه در قالب شعر کلاسیک و چه در قالب شعر آزاد یک اتفاق ادبی صرف است که احساسی را با کمک کلمات و خیال پردازی به خواننده منتقل می‌کند که در هر دو سبک کلاسیک و آزاد مقتضیات و قواعد خاص خود را دارد. این نوشته باید بتواند برای قالب موسیقایی مدّ نظر سراینده یا آنچه با هماهنگی آهنگساز تعیین می‌شود، کارکرد مناسبی داشته باشد. شعر می‌تواند به عنوان ترانه هم استفاده شود (مانند شعرهای حافظ در موسیقی سنتی) اما ترانه محدود به شعر نیست. | ## بخش 3: ترانه | در ترانه الزامی به رعایت پارامترهای شعری نیست و مهم این است که ترانه بتواند با موسیقی مورد نظر یک ترکیب دلنشین ایجاد کند. به این ترانه توجه کنید: بوی گندم مال من/ هر چی که دارم مال تو—یه وجب خاک مال من / هر چی می‌کارم مال تو یا این ترانه: باز ای الهه ناز/ با غم من بساز—کاین غم جانگداز/ برود زبرم و ترانه‌های دیگری که ماندگار شده‌اند. ترانه‌ها به خصوص در کارهای جدید مانند رپ یا راک و کارهای مدرن دیگر حتی از اول تا آخر یک ترانه می‌تواند با تغییر ریتم و وزن همراه باشد یا حتی در مواقعی بدون وزن باشد یا هر نوآوری که ترانه سرا و آهنگ ساز برایش در نظر بگیرند مهم این است که مجموعه کار یک اثرِ قابل قبول از آب در بیاید. به این ترانه توجه کنید (از محسن نامجو): یک روز به شیدایی… در زلف تو آویزم خود را چو فرو ریزم… با خاک درآمیزم و گرنه من همان خاکم که هستم یک روز سر زلف بلوندت چینم بهر دل مسکینم اینم… جگرم… اینم… اینم یک روز که باشم مست… لایعقل و ترد و سست یک روز ارس گردم… اطراف تو را گردم کشتی‌ی شوم جاری… از خاک برآرم تو… بر آب نشانم تو دور از همه بیزاری دریای خزر گردم… خواهی تو اگر جونم محصول هنر گردم… خواهی تو اگر جونم یک روز بصر گردم… یک روز نظر گردم پانصد سر سردرگم… ای وای حبل المتین گیست… جمعاً به تو آویزیم لاتفرقو و اعتصموا واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لاتفرقوا این ترانه از تمام قواعد شعری کلاسیک گریزان است و سروده‌ای آهنگین است مناسب آنچه نامجو در نظر داشته اجرا کند. در مجموع باید گفت ترانه با وجود بهره بردن از زیبایی‌های ادبی باید در قالب موسیقایی ارزیابی گردد نه در قالب ادبی محض! | ## جمع‌بندی | شعرهای عروضی خود اگر موسیقی و موضوع خاص داشته باشند، ترانه‌اند که در آن‌ها بندینه‌ها ۲ مصراع هستند که به آن بیت نیز می‌گویند.