موضوع مقاله: باشگاه فوتبال پرسپولیس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # باشگاه فوتبال پرسپولیس | مقدمه: باشگاه فوتبال پرسپولیس که به‌طور خلاصه پرسپولیس نیز نامیده می‌شود، یک باشگاه فوتبال حرفه‌ای در ایران است که در دی‌ماه ۱۳۴۲ در شهر تهران پایه‌گذاری شد. | ## بخش 1: باشگاه فوتبال پرسپولیس | پرسپولیس با کسب ۳۹ عنوان قهرمانی رسمی مشترکا با باشگاه استقلال، پرافتخارترین باشگاه‌های تاریخ فوتبال ایران محسوب می‌شوند. پرسپولیس پس از سال ۱۳۴۷، در تمامی ادوار برگزارشده در بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران حضور داشته است و تنها تیم باشگاهی فوتبال ایران است که هرگز به دستهٔ پایین‌تر سقوط نکرده است.فوتبال در ایران، ص ۹۸ این باشگاه یکی از پرافتخارترین و پرهوادارترین باشگاه فوتبال در آسیا است و شهرآورد این تیم با استقلال، مهم‌ترین بازی باشگاهی در ایران است. همچنین طبق گزارش کنفدراسیون فوتبال آسیا، پرسپولیس به‌عنوان پرهوادارترین تیم فوتبال آسیا شناخته شده است و پس از آن دالیان چین و الهلال عربستان در رتبه‌های بعدی قرار دارند. شبکه ورزشی «ای‌اس‌پی‌ان» در سال ۲۰۱۲، نیز در گزارشی از باشگاه‌های پرهوادار آسیا، این باشگاه را بالاتر از دیگر باشگاه‌های آسیایی، پرهوادارترین باشگاه فوتبال آسیا معرفی کرد. پرسپولیس از آغاز تاریخ خود، موفق به کسب شانزده قهرمانی و ده نایب قهرمانی در لیگ فوتبال ایران، هفت قهرمانی و دو نایب قهرمانی در جام حذفی فوتبال ایران، پنج قهرمانی و دو نایب قهرمانی در سوپر جام فوتبال ایران شش قهرمانی و چهار نایب قهرمانی در جام باشگاه‌های تهران، دو قهرمانی و دو نایب قهرمانی در جام حذفی تهران، یک قهرمانی در جام شهید اسپندی یک قهرمانی در مسابقات انتخابی آسیا یک قهرمانی در جام برندگان جام آسیا یک عنوان نایب‌قهرمانی در جام برندگان جام آسیا، دو عنوان نایب‌قهرمانی در لیگ قهرمانان آسیا، سه عنوان سومی در جام باشگاه‌های آسیا، مهم‌ترین قهرمانی‌ها و افتخارات باشگاه پرسپولیس هستند. باشگاه پرسپولیس از ابتدای تأسیس خود تاکنون موفق به کسب ۳۹ جام رسمی و ۲۸ جام کشوری شده و از این حیث پرافتخارترین باشگاه فوتبال ایران محسوب می‌شود. باشگاه پرسپولیس با کسب ۱۶ عنوان قهرمانی در ادوار لیگ فوتبال ایران و ۵ قهرمانی در سوپر جام ایران پرافتخارترین باشگاه در این دو جام است. همچنین، با ۷ قهرمانی در جام حذفی ایران دومین تیم پر افتخار این جام محسوب می‌شود. باشگاه پرسپولیس با دو بار حضور در فینال و سه بار حضور در نیمه نهایی پرافتخارترین باشگاه ایرانی در فرمت لیگ قهرمانان آسیا است. باشگاه پرسپولیس نخستین تیم در لیگ ایران بود که موفق شده در سال ۵۲ بدون باخت قهرمان لیگ فوتبال ایران شود. تیم پرسپولیس هفت بار در فینال سوپر جام فوتبال ایران و نه بار در فینال جام حذفی ایران حضور داشته است. پرسپولیس چهار بار در فینال تورنمنت‌های مختلف آسیایی (دو بار فینال لیگ قهرمانان آسیا، دو بار فینال جام برندگان جام آسیا) حضور داشته است. پرسپولیس سه بار در دهه‌های ۷۰ و ۹۰ و ۱۴۰۰ موفق به کسب دوگانه در فوتبال ایران (قهرمانی همزمان لیگ ایران و جام حذفی ایران) در طول یک فصل شده و از این حیث در فوتبال ایران رکورددار است. باشگاه پرسپولیس نخستین باشگاه در فوتبال ایران بوده که دو بار در دهه‌های ۹۰ و ۱۴۰۰ به‌ طور همزمان موفق به کسب سه‌گانه در فوتبال ایران (قهرمانی همزمان لیگ ایران، جام حذفی ایران و سوپر جام ایران) در یک فصل شده و از این حیث رکورددار در فوتبال ایران است. باشگاه پرسپولیس ۹ بار در نیمه نهایی تورنمنت‌های مختلف آسیایی (سه بار لیگ قهرمانان آسیا، چهار بار جام باشگاه‌های آسیا، دو بار جام برندگان جام آسیا) حضور داشته است. باشگاه پرسپولیس با نه قهرمانی در لیگ برتر خلیج فارس دارای بیشترین تعداد عنوان قهرمانی بوده و از این حیث رکورد دار در فوتبال ایران است. باشگاه پرسپولیس، به‌عنوان نخستین و تنها باشگاه ایرانی موفق به کسب پنج قهرمانی پیاپی در لیگ برتر ایران، پنج قهرمانی پیاپی در جام باشگاه‌های تهران و چهار قهرمانی پیاپی در سوپر جام ایران شده است. باشگاه پرسپولیس با کسب یک قهرمانی و یک نایب‌قهرمانی، پرافتخارترین باشگاه ایرانی و سومین تیم پرافتخار در جام برندگان جام آسیا محسوب می‌شود. باشگاه ابتدا در بولینگ و چند ورزش دیگر فعال بود (بولینگ عبده) و یک تیم فوتبال در دسته دوم تهران داشت. در آن سو، و در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۴۶؛ باشگاه شاهین که در دهه ۱۳۴۰ بازیکنان زیادی در تیم ملی ایران داشت و در میان مردم محبوب بود، به دستور سازمان ورزش و تفریحات ایران رسماً منحل شد. با رایزنی‌های عبده با پرویز دهداری (مربی شاهین) و امیرمسعود برومند (سرپرست شاهین)، بیشتر بازیکنان باشگاه شاهین به پرسپولیس پیوستند و باعث شهرت و محبوبیت آن شدند. دهداری مربی و برومند سرپرست پرسپولیس شدند و باشگاه توانست در مسابقات رده‌بندی دسته‌های کشور در گروه خود اول شود و به بالاترین دسته لیگ فوتبال ایران راه یابد. آن‌ها در مسابقات قهرمانی آسیا (مسابقاتی که میان تیم‌های ایرانی برای شرکت در جام باشگاه‌های آسیا برگزار شد) نیز قهرمان شدند و به‌عنوان نخستین نماینده ایران به جام باشگاه‌های آسیا رفتند. در سال ۱۳۴۸، محمود خیامی، مدیر کارخانه ایران ناسیونال که از هواداران شاهین بود تصمیم گرفت برای تبلیغ خودروی تازه تولید پیکان از بازیکنان پرسپولیس استفاده کند و پس از امضای پروتکل همکاری با عبده بازیکنان پرسپولیس به شکل دسته‌جمعی به باشگاه پیکان کوچیدند و با این تیم موفق به کسب مقام قهرمانی در جام جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۸ شدند، در حالی که پرسپولیس در جایگاه یازدهم قرار گرفت.۳۴ سال با پرسپولیس، ص۸۵ یک سال بعد بازیکنان به پرسپولیس بازگشتند و تحت رهبری حسین فکری، پس از تاج در جای دوم جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۹ قرار گرفتند.۳۴ سال با پرسپولیس، ص ۸۶ در همین سال دست پرسپولیس از جام منطقه‌ای هم کوتاه ماند. دهه ۱۳۵۰ تا انقلاب در سال ۱۳۵۰، پرسپولیس تحت مربیگری آلن راجرز در دومین دوره جام منطقه‌ای به قهرمانی رسید. یک سال بعد، عبده اعلام کرد باشگاه پرسپولیس حرفه‌ای است و بازیکنانش فقط در بازی‌های حرفه‌ای شرکت خواهند کرد؛ بنابراین بازیکنان به دو دسته تقسیم شدند و عده‌ای در تیم حرفه‌ای و عده‌ای در تیم آماتور عضویت یافتند. در آن سال مسابقات فوتبال کشوری در ایران برگزار نگردید، و پرسپولیس که در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۱ با تیم آماتورهایش شرکت کرده‌بود، در میان ۱۶ تیم در جای یازدهم قرار گرفت. در آن دوره پرسپولیس در ورزشگاه اختصاصی خود موسوم به ورزشگاه آپادانا تمرین می‌کرد و عبده برای فعال نگه‌داشتن تیم اصلی، باشگاه‌های صاحب‌نامی همچون سائوپائولو و چلسی را برای بازی دوستانه به تهران آورد. اما در سال ۱۳۵۲ به دلیل عدم وجود زیرساخت‌های فوتبال حرفه‌ای در ایران و اعتراض خسروانی به آتابای، رئیس وقت فدراسیون فوتبال ایران و از آنجا که ورزشگاه آپادانا که مالک پرسپولیس (عبده) برای برگزاری مسابقات رسمی باشگاه پرسپولیس خریداری کرده بود از طرف باشگاه‌های دیگر مورد پذیرش قرار نگرفت، مجوز فعالیت حرفه‌ای پرسپولیس منحل شد و عبده این ورزشگاه را به باشگاه راه‌آهن فروخت. در ۵ دوره‌ای که از این جام برگزار شد، پرسپولیس همواره از بهترین تیم‌ها بود و به ۲ قهرمانی (۱۳۵۲ و ۱۳۵۴) و ۳ نایب‌قهرمانی (۱۳۵۳، ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶) رسید.۳۴ سال با پرسپولیس، صص ۸۹ تا ۹۳ جام تخت جمشید ۱۳۵۷ نیز در حال انجام بود که با روی دادن انقلاب نیمه‌کاره ماند. پرسپولیس در این جام با یک امتیاز کمتر از شهباز، دوم بود.۳۴ سال با پرسپولیس، ص ۹۴ پرسپولیس تا پایان جام تخت جمشید پرافتخارترین باشگاه فوتبال ایران بود. پس از انقلاب انقلاب و دهه ۱۳۶۰ پس از انقلاب، باشگاه تحت تأثیر آن قرار گرفت و لیگ کشوری فوتبال ایران منحل شد. بسیاری از بازیکنان تیم عوض شدند، اما توانستند در جام شهید اسپندی (۱۳۵۸) قهرمان شوند. با آغاز جنگ ایران و عراق و دهه ۱۳۶۰، لیگ فوتبال سراسری ایران همچنان تعطیل بود (تا سال ۱۳۶۸ که جام قدس برگزار گردید) و پرسپولیس تنها در لیگ فوتبال استان تهران شرکت می‌کرد. این باشگاه در ۱۰ دوره برگزاری این جام در دهه ۶۰، به ۶ قهرمانی و ۳ نایب‌قهرمانی دست یافت.۳۴ سال با پرسپولیس، صص ۹۵–۱۰۶ در سال ۱۳۶۶، پرسپولیس در کنار قهرمانی در جام حذفی تهران و جام باشگاه‌های تهران، موفق به کسب اولین قهرمانی خود در جام حذفی ایران هم شد تا در یک سال ۳ جام بگیرد. دهه ۱۳۷۰ دهه ۱۳۷۰، برای باشگاه موفقیت‌آمیز بود و با یک قهرمانی در جام برندگان جام آسیا آغاز شد. پرسپولیس در ۱۰ دوره جام آزادگان شرکت کرد و به ۴ قهرمانی و ۳ نایب‌قهرمانی دست‌یافت.۳۴ سال با پرسپولیس، صص ۱۰۷–۱۱۸ این باشگاه در این سال‌ها از پایه‌های اصلی تیم ملی فوتبال ایران بود، تا جایی که در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه ۹ نفر از ۲۲ بازیکن ایران در آن زمان عضو این تیم بودند. پرسپولیس در این دهه به ۲ قهرمانی جام حذفی و ۳ بار سومی جام باشگاه‌های آسیا نیز دست یافت. دهه ۱۳۸۰ با آغاز دهه ۱۳۸۰، لیگ برتر فوتبال ایران راه‌اندازی شد و پرسپولیس در نخستین دوره آن قهرمان شد.۳۴ سال با پرسپولیس، ص ۱۱۹ فصل بعد، پرسپولیس از نخستین دوره لیگ قهرمانان آسیا حذف شد و در لیگ نتایج خوبی نگرفت. این سال‌ها آغاز دورانی بود که سالنامه رسمی باشگاه آن را «دوران جدال با بحران» نامیده است، تا جایی که پرسپولیس حتی مقام ۹ام لیگ را هم تجربه کرد. دو فصل بعد، پرسپولیس پس از ۶ سال دوری از جام در جام خلیج فارس ۸۷–۱۳۸۶ به قهرمانی رسید و این دهه را با دو قهرمانی متوالی در جام حذفی (۸۹–۱۳۸۸ و ۹۰–۱۳۸۹) به پایان برد. دهه ۱۳۹۰ در دهه ۱۳۹۰، باشگاه فوتبال پرسپولیس به یکی از موفق‌ترین دوران‌های خود دست یافت. این باشگاه توانست پنج بار متوالی (فصل‌های ۱۳۹۵–۱۳۹۶ تا۱۳۹۹–۱۴۰۰) قهرمان لیگ برتر خلیج فارس شود و رکورددار بیشترین تعداد قهرمانی متوالی در این لیگ گردد. پرسپولیس همچنین در این دهه دو بار به فینال لیگ قهرمانان آسیا رسید و در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۰ نایب قهرمان شد. پرسپولیس همچنین در این دهه موفق به کسب سه‌گانه داخلی (قهرمانی همزمان در لیگ برتر، جام حذفی و سوپر جام ایران) شد و از این حیث رکورددار فوتبال ایران است. یونانیان باستان به پارسه یا تخت جمشید، پایتخت دودمان هخامنشیان، پرسپولیس می‌گفتند. پس از انقلاب و در سال ۱۳۶۰، سازمان تربیت بدنی نام بولینگ عبده را به مجموعه ورزشی شهید چمران تغییر داد و قرار شد پرسپولیس از سال ۱۳۶۱، با نام دیگری فعالیت کند. بازیکنان در اعتراض به این تصمیم، در بازی با هما در جام باشگاه‌های تهران حاضر نشدند و قهرمانی این مسابقات را از دست دادند. اداره کل تربیت بدنی استان تهران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که «این تغییر نام به پیشنهاد بازیکنان صورت گرفته است.» با این وجود، رسانه‌ها و مردم ایران بیشتر نام پرسپولیس را به کار می‌بردند. مدت‌ها بر سر قانونی بودن استفاده از نام پرسپولیس یا پیروزی بحث‌هایی بر سر زبان‌ها بود تا اینکه سرانجام در ۲۲ فروردین ۱۳۹۱، محمد رویانیان، مدیرعامل وقت باشگاه پرسپولیس، از رأی قطعی دادگاه برای بازگشت برند پرسپولیس خبر داد. در آگهی ثبت نشان‌واره‌ای که شرکت فرهنگی ورزشی پرسپولیس در سال ۱۳۷۰ به ثبت رسانده، این توضیح آمده است: «کلمه پرسپولیس و علامت فانتزی. تصویر جامی که از دو طرف با دو سر اسب هخامنشی تلاقی دارد.» در آگهی ثبت نشان‌واره‌ای که شرکت فرهنگی ورزشی پرسپولیس در سال ۱۳۹۶ به ثبت رسانده، این توضیح آمده است: «تصویر یک سپر و یک تندیس، تصویر دو سر شیر و یک سکو که سه حلقه به هم پیوسته بر روی آن است در میان آن که یک جام بر روی آن قرار دارد همگی در داخل یک شکل هندسی و یک ستاره در بالای سپر و در قسمت پایین آن کلمات باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس به فارسی و حروف و کلمات و عدد FC PERSEPOLIS Since 1963 به لاتین به رنگ‌های قرمز، مشکی و سفید.» رنگ قرمز یکی از مهم‌ترین نمادهای باشگاه فوتبال پرسپولیس به‌شمار می‌آید. به جز فصل ۸۶–۱۳۸۵ و چند بازی لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۰۹ که بازیکنان پرسپولیس لباس‌های راه‌راه سفید و قرمز پوشیدند، از آغاز همواره رنگ اصلی پیراهن پرسپولیس قرمز بوده است. نشان‌واره تیم فوتبال پرسپولیس پس از قهرمانی در فصل ۹۶–۱۳۹۵ جام خلیج فارس به درخواست هواداران و به سبک معتبرترین باشگاه‌های اروپایی، ۱ ستاره به پاس ۱۰ قهرمانی لیگ فوتبال ایران، بالای نشان‌واره باشگاه درج گردید. عادل فردوسی‌پور در مجله ورلدساکر در این باره می‌نویسد: «نخستین پرسشی که هواداران فوتبال در ایران از یکدیگر می‌پرسند این است که قرمز هستی یا آبی؟» (ترجمه مقاله به فارسی در خبرگزاری ایسنا، رشید سعدلو) رسانه‌های ایران به شدت اخبار این باشگاه را پوشش می‌دهند و «حاشیه» های زیادی پیرامون افراد حاضر در باشگاه است. افکار عمومی ایران امروز نیز همانند دیگر جوامع، تحت تأثیر این رسانه‌های ورزشی قرار دارند. برخی از این وبگاه‌های هواداری و خبری، خود را «سایت کانون هواداران پرسپولیس» یا «سایتی رسمی» معرفی می‌کنند. دسته‌ای از این وبگاه‌ها که خط مشی حمایتی یا مخالفتی با گروه یا اشخاص خاصی دارند، منتسب به لیدرها و افراد نزدیک به اشخاص مرتبط با باشگاه دانسته می‌شوند. در پی پوشش گسترده اخبار باشگاه و شعارهای خاص روی سکوهای ورزشگاه، در سال‌های اخیر امنیت شغلی مدیران عامل و مربیان این باشگاه همواره در خطر قرار داشته است. جان دیوردن، نویسنده وبگاه گل در گزارشی با نام «تردید آسیا: آیا مربیگری پرسپولیس بزرگ‌ترین و دشوارترین کار در فوتبال آسیا است؟»، جو رسانه‌ها را «جانوری ترسناک» و مربیگری این تیم را «شغلی پرفشار» توصیف می‌کند. | ## بخش 2: باشگاه فوتبال پرسپولیس | در فصل ۸۷–۱۳۸۶ که به قهرمانی پرسپولیس در جام خلیج فارس منتهی شد، فیلم مستندی با نام مردان پرسپولیس دربارهٔ این باشگاه ساخته‌شد. قرار بود قسمت دوم این فیلم در سال بعد ساخته شود که با مخالفت داریوش مصطفوی، مدیرعامل آن زمان پرسپولیس این فیلم ساخته‌نشد. همچنین در دهه‌های ۱۳۴۰، (عزیز اصلی) ۱۳۵۰ (محراب شاهرخی) و ۱۳۷۰ (احمدرضا عابدزاده، علی پروین، حمید استیلی و افشین پیروانی) نیز شماری از بازیکنان این باشگاه در فیلم‌های سینمای ایران به بازیگری پرداختند. در سال ۱۳۸۸، پرسپولیس به‌عنوان نخستین باشگاه ایرانی ساخت سرود رسمی‌اش را با همکاری داریوش خواجه‌نوری، خواننده و گیتاریست ایرانی آغاز کرد. شبکه‌های اجتماعی پرسپولیس پرهوادارترین باشگاه فوتبال ایرانی در شبکه‌های اجتماعی است. در ۱ بهمن ۱۳۹۶ اکانت اینستاگرام باشگاه رسمی شد و پرسپولیس نخستین باشگاه ایرانی با اکانت رسمی در شبکه‌های اجتماعی است. و طرفداران پرسپولیس فریاد می‌زدند مرگ بر این دولت قانون‌شکن و عده‌ای هم در حالی که فرار می‌کردند شعار می‌دادند مرگ بر این دیکتاتور». در دوران پهلوی پیش‌زمینه‌ها (پیش از ۱۳۴۷) پیش از شکل‌گیری پرسپولیس، خاستگاه آن یعنی شاهین درگیر جریانات سیاسی شده‌بود و سیاست میراث پرسپولیس از شاهین بود. مردم کوچه و خیابان، شاهین را مرکز جریان ضدشاهنشاهی می‌دانستند و اکثر هواداران شاهین از مخالفان شاه بودند. تاج که نماد حکومت شاهنشاهی محسوب می‌شد نیز در تقابل و رقابت با این پرسپولیس قرار گرفت. به جز علی عبده، ارتشبد محمد خاتم (فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران) و فاطمه پهلوی، عضوی از خانواده سلطنتی ایران نیز به پرسپولیس نزدیک بودند و کماکان رابطه خوبی با پرویز خسروانی نداشتند. بنابراین پرسپولیس جایگاه مناسبی برای مخالفان بود چرا که مانند شاهین «ظاهر مخالف» نداشت. عبده نزد خانواده شاه محبوبیت داشت، چنانچه افتتاح طبقه دوم بولینگ عبده توسط محمدرضا و فرح پهلوی انجام شد؛ اما پس از سال ۱۳۵۴ و درگذشت خاتم، روابط عبده با فاطمه پهلوی و دربار رو به تیرگی گرایید. در دوران جمهوری اسلامی اوایل انقلاب و دهه ۶۰ (۱۳۷۰–۱۳۵۷) پس از انقلاب، پرسپولیس به مانند تاج، در دست انقلابیون قرار گرفت، ملی شد و تغییر نام داد؛ و سپس تحت نظر بنیاد مستضعفان قرار گرفت. به نوشته هوشنگ شهابی در دانشنامه ایرانیکا، حکومت جدید پس از انقلاب دل خوشی از فوتبال نداشت و مخالفان شاه معتقد بودند که او برای دور نگه‌داشتن جوانان از سیاست، تب فوتبال را در جامعه رواج می‌داده است. در دهه ۶۰ تقابل فوتبال و سیاست بارها منجر به تحریک تماشاگران و سکوهای پرسپولیس شد و این مهر تأییدی بود بر دیدگاه حکومت که تب فوتبال بر ضدانقلاب است. در این دهه محمد دادکان و محمدحسن انصاری‌فرد از جمله بازیکنان پرسپولیس بودند که در دوران بازیگری خود وارد جریانات سیاسی شدند. پس از کشته‌شدن مصطفی چمران در سال ۱۳۶۰ و چند تغییر نام در اماکن تهران سازمان تربیت بدنی نیز در اقدامی نام باشگاه را به شهید چمران تغییر داد. مصطفی داوودی رئیس وقت سازمان تربیت بدنی در نامه‌ای به دفتر سید روح‌الله خمینی این تغییر نام را اعلام کرد و البته قرار بود تیم فوتبال پرسپولیس از سال بعد یعنی ۱۳۶۱ نام خود را تغییر دهد. پرسپولیسی‌ها که از اقدامات سازمان شاکی بودند در دیدار هفته سوم خود مقابل هما در باشگاه‌های تهران حاضر نشدند و بدین ترتیب بازنده شدند. هما با این ۲ امتیاز در نهایت قهرمان شد و پرسپولیسی‌ها یک قهرمانی را به خاطر تغییر نام باشگاه از دست دادند. در روز سه شنبه ۱۷ مهرماه ۱۳۶۳ قرار بود بازی بین دو تیم پرسپولیس و پاس در جام باشگاه‌های تهران انجام شود. بلندگوی ورزشگاه اعلام کرد بازی بدون بلیت فروشی در جمعه پیش رو در ورزشگاه آزادی برگزار خواهد شد. تورهای سیمی اطراف میدان پاره شدند و تماشاگران به داخل زمین هجوم آوردند، تیرهای دروازه را از جا درآورده و تور دروازه‌ها و تشک‌های پرش ارتفاع را به آتش کشیدند. با بیرون آمدن تماشاگران از ورزشگاه شیرودی ترافیک سنگینی در خیابان‌های اطراف ورزشگاه ایجاد شد که تا ساعت‌ها ادامه یافت. روابط عمومی سازمان تربیت بدنی پس از این اتفاق با انتشار اعلامیه‌ای مسابقات دسته اول باشگاه‌های تهران را تعطیل اعلام کرد. در دی‌ماه ۱۳۶۵ تیم پرسپولیس تحت پوشش بنیاد مستضعفان قرار گرفت و اولین مدیر منصوب بنیاد در این باشگاه اقدام به تغییر نام باشگاه کرد. در قرعه کشی مسابقات باشگاه‌های تهران حسین آبشناسان رئیس هیئت فوتبال تهران اعلام کرد تیمی به نام پرسپولیس حق شرکت در مسابقات را ندارد و باید با نام آزادی شرکت کند. محمدعلی دقت پور مدیر وقت باشگاه اعلام کرد که اگر پرسپولیسی‌ها حاضر به شرکت در مسابقات نشوند، ما با نفرات دیگری در مسابقات شرکت خواهیم کرد، ولی بازیکن‌ها حاضر به بازی در تیمی تحت عنوان آزادی نبودند. جلساتی با بازیکنان برگزار شد و نهایتاً اداره کل تربیت بدنی تهران در روز ۲۷ بهمن ۱۳۶۵ با یک اطلاعیه به قضیه پایان داد: «به پیشنهاد معاون فرهنگی بنیاد مستضعفان و موافقت اداره کل تربیت بدنی تهران باشگاه پرسپولیس به پیروزی تغییر نام یافت. پرسپولیس و استقلال در این دهه درگیر جناح‌بندی‌های سیاسی شدند اما تا پیش از دوم خرداد جناح‌بندی‌های آنان تقریباً نامشخص بود. در سال ۱۳۷۲ به اصرار حسن غفوری‌فرد، پرسپولیس زیر نظر فردی از کابینه هاشمی رفسنجانی (حسین محلوجی) قرار گرفت. در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۷۶ علی‌رغم انتظارات، امیر عابدینی، مدیرعامل وقت پرسپولیس و جمعی از بازیکنان در اقدامی از علی‌اکبر ناطق‌نوری حمایت کردند و در آن سو علی فتح‌الله‌زاده، مدیرعامل وقت استقلال به همراه بازیکنان و مربیان در نامه‌ای سرگشاده به حمایت از محمد خاتمی پرداختند. دو سال بعد، در ۲۰ تیر ۱۳۷۸ یعنی دو روز پس از واقعه کوی دانشگاه، در حالی که جامعه هنوز دچار التهاب بود و «با وجود شایعات و مشکلات، در فضایی نه‌چندان دلچسب و گرم»، بازی سنتی پرسپولیس–استقلال در فینال جام حذفی با آرامش برگزار شد و علی‌رغم تلاش‌های انجام‌شده برای تحریک تماشاگران، هیچ شعار سیاسی شنیده نشد. دهه ۸۰ (۱۳۹۰–۱۳۸۰) پس از آن که در سال ۱۳۸۰، رای دادگاه به تعلق پرسپولیس به دولت صادر شد، محسن مهرعلیزاده، رئیس وقت سازمان تربیت بدنی تلاش کرد که در ترکیب هیئت مدیره پرسپولیس از افراد متمایل به اصلاح‌طلبی استفاده نماید. پس از آغاز دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و برگزاری انتخابات شورای اسلامی شهر تهران، یاران احمدی‌نژاد توافق کردند تا پرسپولیس زیر نظر شهرداری تهران به کار خود ادامه دهد. در پی بازسازی چمن ورزشگاه آزادی در فصل ۸۲–۸۱، پرسپولیس بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه تختی برگزار کرد. پرسپولیس پیش از ساخته شدن ورزشگاه آزادی، بازی‌های خود را در ورزشگاه امجدیه برگزار می‌کرد و در آغاز بنیادگذاری ورزشگاهی مجهز به استخر، زمین ژیمناستیک و بولینگ در مجموعه بولینگ عبده در اختیار داشت. در اوایل دهه ۱۳۵۰، عبده در شهرک اکباتان زمینی را خریداری کرده‌بود و در آن یک ورزشگاه فوتبال با نام ورزشگاه آپادانا بر پا کرد. پرسپولیس به دلیل کمبود امکانات برای هوادارانش و همکاری نکردن دیگر باشگاه‌ها، تنها یک بازی در ورزشگاه آپادانا انجام داد و پس از آن، از آپادانا به‌عنوان زمین تمرین بهره گرفت. همچنین به دلیل نبود پشتیبانی دیگر باشگاه‌های فوتبال ایران از حرفه‌ای شدن باشگاه پرسپولیس، عبده در سال ۱۳۵۲ ورزشگاه آپادانا را به ارزش ۲۰۰٬۰۰۰ تومان به باشگاه راه‌آهن فروخت. ورزشگاه آپادانا امروز ورزشگاه راه‌آهن نامیده می‌شود و در همسایگی ورزشگاه شهید دستگردی جای دارد. پس از انقلاب، در سال ۱۳۵۹ بنیاد مستضعفان و جانبازان دارایی‌های این باشگاه را به سود خود مصادره کرد. در روزهای پایانی سال ۱۳۸۴، وبگاه رسمی باشگاه خبرهایی دربارهٔ این که پرسپولیس «ورزشگاه شهر قدس» را خریده است، منتشر کرد؛ اما این ماجرا به‌علت مشکلات مالی و حقوقی باشگاه پایان یافت و به ثمر نرسید. زمین تمرین پیش از انقلاب، زمین‌های تمرین پرسپولیس ورزشگاه آپادانا و بولینگ عبده بود. در شهریور ۱۳۸۷، پس از انتقال باشگاه راه‌آهن به شهرری، پرسپولیس ورزشگاه راه‌آهن را به ارزش ۱۵۰ میلیون تومان برای یک سال اجاره کرد و پس از ۳۵ سال به ورزشگاه خانگی دیرین خود در شهرک اکباتان بازگشت. در تاریخ ۲۸ دی ۱۳۹۴ ورزشگاه شهید کاظمی برای مدت ۳ سال به باشگاه پرسپولیس واگذار شد. تمرینات تیم فوتبال پرسپولیس پس از تأیید برانکو، در این ورزشگاه که گنجایش ۱۵٬۰۰۰ تماشاگر را دارد، انجام می‌شود. بر پایه نظرسنجی‌های انجام شده باشگاه پرسپولیس به‌عنوان پرهوادارترین باشگاه فوتبال ایران معرفی شده است. با این که باشگاه پرسپولیس در تهران قرار دارد، در سراسر ایران هوادار دارد و در بازی‌های خارج از خانه نیز عده زیادی برای تشویق آن‌ها به ورزشگاه می‌روند. عادل فردوسی‌پور در مجله ورلدساکر می‌نویسد: «پرسپولیس با بیش از ۳۰ میلیون هوادار به‌عنوان محبوب‌ترین باشگاه آسیا شناخته می‌شود.» بنا بر نوشته همشهری‌آنلاین، کنفدراسیون فوتبال آسیا در فهرستی پرسپولیس را بالاتر از الهلال عربستان و دالیان چین پرهوادارترین باشگاه آسیا معرفی کرده‌بود. رکورد بیشترین تماشاگر تاریخ لیگ برتر مربوط به بازی پرسپولیس و سپاهان در لیگ هفتم است که بیش از ۱۲۰ هزار تماشاگر در استادیوم آزادی حضور داشتند و بیش از ۸۰ هزار نفر پشت درهای بسته ورزشگاه ماندند. همچنین باشگاه پرسپولیس رکورددار حضور تماشاگر در تاریخ لیگ قهرمانان است: ۱۹ مه ۲۰۱۵ پرسپولیس یک - الهلال عربستان صفر (ورزشگاه آزادی تهران تماشاگر: ۱۰۰٫۰۰۰ نفر) ۶ مه ۲۰۱۵ پرسپولیس دو - بنیادکار ازبکستان یک (ورزشگاه آزادی تهران تماشاگر: ۱۰۰٫۰۰۰ نفر) ۸ آوریل ۲۰۱۵ پرسپولیس یک - النصر عربستان صفر (ورزشگاه آزادی تهران تماشاگر: ۱۰۰٫۰۰۰ نفر) پرتماشاگرترین بازی لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۲: بازی پرسپولیس و الغرافه قطر با حضور ۹۶٫۲۰۰ نفر تماشاگر برگزار گردید. رکورد بیشترین گل زده و شکست ناپذیری (شش بازی رسمی) در داربی تهران در اختیار تیم پرسپولیس است. همچنین نخستین بازی دو تیم در روز ۱۶ فروردین ۱۳۴۷، نخستین بازی رسمی پرسپولیس بود که با نتیجهٔ بدون گل پایان یافت. فردای آن روز، روزنامه کیهان ورزشی (مهم‌ترین روزنامه ورزشی آن زمان) روی جلد خود هیچ چیز از بازی ننوشت و تیتری از فوتبال دخترها داشت. برخلاف گذشته، امروزه این بازی همواره با حساسیت بالا و تماشاگران زیاد همراه است و برگزاری آن بازتاب‌های زیادی در ایران دارد. این شهرآورد گاهی به خشونت میان بازیکنان، و درگیری میان هواداران می‌انجامد و هولیگان‌ها به ناوگان حمل و نقل عمومی از جمله اتوبوس‌ها آسیب می‌زنند. مجله ورلدساکر در شماره ژوئیه ۲۰۰۸ خود، فهرستی از ۵۰ شهرآورد دنیا منتشر کرد؛ و شهرآورد تهران را در رتبه ۱ام آسیا و ۲۲وم جهان قرار داد. سپاهان اصفهان با این که پرسپولیس و سپاهان هر دو ریشه در باشگاه فوتبال شاهین دارند، در گذشته بازی این دو هماوردی محسوب نمی‌شد. | ## بخش 3: باشگاه فوتبال پرسپولیس | با آغاز جام خلیج فارس و قهرمانی باشگاه‌های اصفهانی در جام‌های فوتبال ایران، به اهمیت بازی‌های رودرروی باشگاه‌های اصفهان و تهران افزوده‌شد. پس از نبرد قهرمانی پرسپولیس و سپاهان در جام حذفی ۸۵-۱۳۸۴ و لیگ برتر ۸۷–۱۳۸۶، این حساسیت و اهمیت دوچندان شد، به گونه‌ای که هم‌اکنون این هماوردی از مهم‌ترین بازی‌های دو باشگاه در هر فصل است. عملکرد فصل‌های اخیر جدول زیر عملکرد کلی پرسپولیس از آغاز لیگ برتر را نشان می‌دهد. خوزستانفولادسایپاصنعت نفتپیکان ۸سایپاراه‌آهنسایپاسایپاگسترشصنعت نفتفولادنفت م.س.مس رفسنجان ۹مسصباصباصباگسترشنفت تهرانگسترش فولادصنعت نفتنساجیپدیده ۱۰صنعت نفتسایپاگسترش فولادپدیدهپدیدهفولادتراکتورنساجیگل‌گهرصنعت نفت ۱۱راه‌آهنداماشراه‌آهنگسترشسپاهانپدیدهپدیدهپیکانماشین‌سازیآلومینیوم اراک ۱۲فجر سپاسیاس. خوزستانپارس جمذوب‌آهننساجی ۱۳فجر سپاسیملوانذوب‌آهنملوانسیاه جامگانسایپاسپیدرودماشین‌سازیسایپانفت م.س. خوزستانملوانسیاه‌جامگانسپاهاننفت م.س.پیکانذوب‌آهن ۱۵ملوانآلومینیومداماشپیکانراه‌آهنصبای قمنفتسپیدرودپارس جمسایپا ۱۶شهرداری تبریزصنعت نفتمسنفت مسجدسلیماناستقلال اهوازماشین‌سازیسیاه‌جامگاناس. خوزستانشاهینماشین‌سازی ۱۷شاهین بوشهرپیکان ۱۸مس سرچشمهگهر دورود از ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ ۴۰۰۱–۱۴۰۰ ۴۱۰۲–۱۴۰۱ ۴۲۰۳–۱۴۰۲ ۴۲۰۴–۱۴۰۳ ۱استقلالتراکتور ۲سپاهاناستقلالسپاهان ۳سپاهاناستقلالسپاهان ۴گل‌گهرتراکتورتراکتورفولاد ۵فولادمس رفسنجانذوب‌آهنگل‌گهر ۶مس رفسنجانگل‌گهرملوانذوب‌آهن ۷ذوب‌آهنفولادآلومینیومملوان ۸آلومینیومآلومینیومشمس آذرآلومینیوم ۹پیکانذوب‌آهنگل‌گهراستقلال ۱۰صنعت نفتهوادارمس رفسنجانچادرملو ۱۱هوادارپیکانفولادخیبر ۱۲نساجیملواننساجیاس. خوزستانمس رفسنجان ۱۵شهر خودرومسپیکاننساجی ۱۶فجر سپاسینفت مسجدسلیمانصنعت نفتهوادار تیم‌های دیگر پرسپولیس در رده‌های سنی امید، جوانان، نوجوانان و نونهالان تیم دارد. در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۱، پرسپولیس رسماً با تیم آماتورهایش در جام شرکت کرد.۳۴ سال با پرسپولیس، ص۸۸ مهدی عسگرخانی، دروازه‌بان آماتورهای پرسپولیس برجسته‌ترین بازیکن آن تیم بود که بعداً به تیم اصلی رسید. در ۲۸ شهریور ۱۳۸۵، با اعلام محمدحسن انصاری‌فرد مدیرعامل وقت پرسپولیس، باشگاه فوتبال سرخپوشان دلوار افزار تیم دوم پرسپولیس معرفی شد. پس از تغییر مدیرعامل پرسپولیس رابطهٔ دو باشگاه کمرنگ شد و پرسپولیس به برخی تعهدات خود عمل نکرد. در ۳ مهر ۱۳۹۱، با اعلام محمد رویانیان مدیرعامل وقت پرسپولیس، باشگاه فوتبال پرسپولیس قائم‌شهر که در شهر قائم‌شهر قرار دارد یکی از زیرمجموعه‌های باشگاه پرسپولیس و تحت حمایت باشگاه پرسپولیس شد. مهرداد اولادی و هادی نوروزی، از جمله بازیکنان پرسپولیس قائم‌شهر بوده‌اند که تاکنون به پرسپولیس پیوستند. در ۳ آبان ۱۳۹۲، با اعلام محمد رویانیان مدیرعامل وقت پرسپولیس، امتیاز باشگاه فوتبال سایپا شمال که در شهر قائم‌شهر قرار داشته خریداری شد و نام سایپا شمال به باشگاه فوتبال پرسپولیس شمال تغییر کرد. کادر تیم‌های پایه تیم امیدنامسمت ادموند بزیک سرمربی مصطفی گرم‌رودی مربی رضا ریاضتی سرپرستتیم جواناننامسمت بهادر عبدی سرمربی بهنام مرادی مربی کاظم کریمی سرپرستتیم نوجواناننامسمت احسان خرسندی سرمربی مصطفی گلزرند مربی بهنام خرسندی سرپرستتیم نونهالاننامسمت مسعود زارعی سرمربی حسن جوادی مربی قدرت‌الله نصیری سرپرست تیم زنان انگشتدان|تیم فوتبال دختران پرسپولیس در سال ۱۳۵۱. هنگامه افشار نفر اول نشسته از چپ کاپیتان تیم فوتبال بانوان پرسپولیس|چپ|250px پرسپولیس پیش از انقلاب تیم زنان داشت. در تابستان ۱۳۸۷، رئیس کمیته بانوان فدراسیون فوتبال ایران از این باشگاه درخواست کرد تا در لیگ شرکت کند. در اواخر همان سال، پرسپولیس امتیاز تیم زنان پیکان را در اختیار گرفت و در لیگ فوتبال زنان ایران شرکت کرد. بازیکنان سرشناس چهره‌های ماندگار کاپیتان‌ها کاپیتانکشورسالتوضیحاتحمید جاسمیان۴۹–۱۳۴۷در سال‌های اولیه جاسمیان و بهزادی و وطنخواه به تناوب کاپیتانی تیم را برعهده داشتند.همایون بهزادی۵۴–۱۳۴۷ کاپیتان فاتح جام تخت جمشید ۱۳۵۲بیوک وطنخواه۵۲–۱۳۴۷ کاپیتان فاتح جام منطقه‌ای ایران ۱۳۵۰ - در سال ۵۱، بهزادی کاپیتان تیم حرفه‌ای و وطنخواه کاپیتان تیم آماتورها بودعزیز اصلی۱۳۴۸به‌علت انتقال اکثر بازیکنان به پیکان - او پس از بازی با تاج چندماه محروم شد و در این مدت علی سلیمی کاپیتان تیم بودجعفر کاشانی۱۳۵۳ کاپیتان اول سال ۵۳ بهزادی و کاپیتان دوم وطنخواه بود، ولی به‌علت نیمکت نشینی آن‌ها در اکثر بازی‌های فصل، کاشانی کاپیتان بود.ابراهیم آشتیانی۵۵–۱۳۵۳ کاپیتان فاتح جام تخت جمشید ۱۳۵۴علی پروین۶۶–۱۳۵۵ کاپیتان فاتح جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۱، جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۵ و جام حذفی فوتبال تهران ۱۳۶۲محمد مایلی‌کهن۶۸–۱۳۶۶ کاپیتان فاتح جام حذفی فوتبال ایران ۱۳۶۶، جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۶، جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۷، جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۸ و جام حذفی فوتبال تهران ۱۳۶۶محمد پنجعلی۷۳–۱۳۶۸ کاپیتان فاتح جام برندگان جام آسیا ۹۱–۱۹۹۰، جام حذفی فوتبال ایران ۷۱–۱۳۷۰ و جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۹فرشاد پیوس۷۶–۱۳۷۳ کاپیتان فاتح لیگ آزادگان ۱۳۷۴ و لیگ آزادگان ۱۳۷۵مجتبی محرمی۱۳۷۵کاپیتان اول پیوس بود ولی به‌علت اختلافاتش با استانکو در اکثر بازی‌های فصل، محرمی کاپیتان بود.حسین عبدی۷۸–۱۳۷۶کاپیتان فاتح لیگ آزادگان ۷۸–۱۳۷۷ و جام حذفی فوتبال ایران ۷۸–۱۳۷۷احمدرضا عابدزاده۸۰–۱۳۷۸کاپیتان فاتح لیگ آزادگان ۷۹–۱۳۷۸افشین پیروانی۸۳–۱۳۸۰کاپیتان فاتح لیگ برتر فوتبال ایران ۸۱–۱۳۸۰بهروز رهبری‌فر۸۴–۱۳۸۳کریم باقری۸۹–۱۳۸۴کاپیتان فاتح لیگ برتر فوتبال ایران ۸۷–۱۳۸۶ و جام حذفی فوتبال ایران ۸۹–۱۳۸۸شیث رضایی۱۳۸۹با کنار رفتن کریم باقری کاپیتان شد ولی فقط حدود یک ماه کاپیتان بود و به دلیل مسائل حاشیه‌ای و رای‌گیری در اردوی ترکیه، کاپیتانی را از دست داد.سپهر حیدری۹۰–۱۳۸۹کاپیتان فاتح جام حذفی فوتبال ایران ۹۰–۱۳۸۹علی کریمی۱۳۹۰نخستین بار در مهرماه ۱۳۸۷؛ پس از تعویض کریم باقری در هفته هشتم لیگ برتر مقابل پگاه گیلان، کاپیتانی را تجربه کرد. (۷۰ کاپیتانی در ۱۴۱ بازی برای پرسپولیس)مهدی مهدوی‌کیا۹۲–۱۳۹۰محمد نوری۹۴–۱۳۹۲هادی نوروزی۱۳۹۴او در روز ۹ مهر ۱۳۹۴ در اثر ایست قلبی در سی سالگی درگذشت.امید عالیشاه۹۵–۱۳۹۴سید جلال حسینی۱۴۰۱–۱۳۹۵کاپیتان فاتح لیگ برتر ۹۶–۱۳۹۵، سوپر جام ۱۳۹۶، لیگ برتر ۹۷–۱۳۹۶، سوپر جام ۱۳۹۷، لیگ برتر ۹۸–۱۳۹۷، جام حذفی ۹۸–۱۳۹۷، سوپر جام ۱۳۹۸، لیگ برتر ۹۹–۱۳۹۸، سوپر جام ۱۳۹۹ و لیگ برتر ۱۴۰۰–۱۳۹۹امید عالیشاه۱۴۰۱–کاپیتان فاتح لیگ برتر ۰۲–۱۴۰۱، جام حذفی ۰۲–۱۴۰۱، سوپر جام ۱۴۰۲، لیگ برتر ۰۳–۱۴۰۲یادکرد نکته: بازیکنان دیگری هم هستند که هیچ‌گاه کاپیتان اول نبوده‌اند ولی حداقل در ۵ بازی کاپیتانی سرخپوشان را بر عهده داشته‌اند: ۱– محراب شاهرخی ۲– ناصر نورایی ۳– حمید درخشان ۴– کاظم سیدعلیخانی ۵– ضیا عربشاهی ۶– وحید قلیچ ۷– ناصر محمدخانی ۸– رضا شاهرودی ۹– علی انصاریان ۱۰– محسن خلیلی ۱۱– علیرضا حقیقی ۱۲– محسن بنگر ۱۳– علیرضا نورمحمدی ۱۴– حسین ماهینی ۱۵– احمد نوراللهی ۱۶– کمال کامیابی‌نیا ۱۷– علیرضا بیرانوند ۱۸– وحید امیری ۱۹– سروش رفیعی بیشترین حضور #نامملیتپستبازیعلی پروینهافبک۳۴۱امید عالیشاههافبک۲۹۷علی علیپورمهاجم۲۷۵محمد پنجعلیمدافع۲۶۴سید جلال حسینیمدافع۲۶۱حسین عبدیهافبک۲۶۱افشین پیروانیمدافع۲۵۵وحید امیریهافبک۲۵۴بهروز رهبری فردمدافع۲۴۹کمال کامیابی‌نیاهافبک۲۳۵کریم باقریهافبک۲۳۱فرشاد پیوسمهاجم۲۲۳محمد مایلی کهنهافبک۲۱۸احمد نوراللهیهافبک۲۱۷هادی نوروزی†مهاجم۲۰۱ گلزنان برتر فهرست پانزده گلزن برتر تاریخ پرسپولیس: #نامملیتپستگل۱فرشاد پیوسمهاجم۱۵۳۲علی پروینهافبک۹۵۳علی علیپورمهاجم۹۳۴همایون بهزادیمهاجم۸۳۵صفر ایرانپاکمهاجم۷۴۶حسین کلانیمهاجم۷۱۷ناصر محمد خانیمهاجم۵۹۸مهدی طارمیمهاجم۵۵۹کریم باقریهافبک۴۶۱۰علی داییمهاجم۴۳۱۱محمد نوریهافبک۴۲۱۲مجتبی محرمیمدافع۴۱۱۳محمود خوردبینمهاجم۴۰۱۴ادموند بزیک مهاجم۴۰۱۵مهدی ترابی هافبک۳۹ گلزنان خارجی فهرست تمام گلزنان خارجی تاریخ پرسپولیس: #نامملیتدوران بازیدر پرسپولیستعداد گل۱گئورگی گولسیانی۱۴۰۴–۱۴۰۱۲۰۲آستان اورونوف۱۴۰۲–۱۵۳آلن ویتل۱۳۵۷–۱۳۵۵۱۴گادوین منشأ۱۳۹۷–۱۳۹۶۵ابراهیم توره۱۳۸۸–۱۳۸۷۱۳۶ایمون زاید۱۳۹۱–۱۳۹۰۱۲۷اشپیتیم آرفی۱۳۹۰–۱۳۸۸۹۸جری بنگتسون۱۳۹۵–۱۳۹۴۷۹هوار ملا محمد۱۳۸۹–۱۳۸۸۶یورگن لوکادیا۱۴۰۱۱۱بشار رسن۱۳۹۹–۱۳۹۶۵سردار دورسون۱۴۰۴–۱۴۰۳#نامملیتدوران بازیدر پرسپولیستعداد گل۱۳تیاگو آلوز فراگا۱۳۹۰–۱۳۸۸۴۱۴عیسی ترائوره۱۳۸۳–۱۳۸۲۳زیاد شعبو۱۳۸۶–۱۳۸۵ماته دراگه‌چوویچ۱۳۸۷–۱۳۸۶شیخ دیاباته۱۴۰۲–۱۴۰۱ایگور سرگیف۱۴۰۴–۱۹لوی صلاح حسن۱۳۸۵۲وسلی برازیلیا۱۳۸۹–۱۳۸۸ولاتکو گروزدانوسکی۱۳۹۲مارکو پروویچ۱۳۹۲ماریو بودیمیر۱۳۹۸–۱۳۹۷۲۴بیلی مک‌کلور۱۳۵۵۱سامبو چوجی۱۳۸۳رافائل ادرهو۱۳۸۵پائولو دی کارمو۱۳۸۷#نامملیتدوران بازیدر پرسپولیستعداد گل۲۸ایوان پترویچ۱۳۸۷۱ژوزه تادئو۱۳۹۴–۱۳۹۳وولودیمیر پریموف۱۳۹۵کریستین اوساگونا۱۳۹۹–۱۳۹۸وداع زودهنگام پرسپولیس با جام حذفی/ قشقایی شگفتی اول را رقم زد - خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agencyشیرزاد تمیروف۱۴۰۱–۱۴۰۰وحدت حنانوف۱۴۰۳–۱۴۰۰لئاندرو پریرا۱۴۰۲–۱۴۰۱نبیل باهویی۱۴۰۲لوکاس ژوائو۱۴۰۳ایوب العملود۱۴۰۴–۱۴۰۳مارکو باکیچ۱۴۰۴–تیوی بیفوما۱۴۰۴– مربیان کادر فنی از تاریخ ۱۲ دی ۱۴۰۴ +کادر فنی باشگاه پرسپولیس سمت نامسرمربی اوسمار ویرامربی رافائل تولدو کریم باقریمربی دروازه‌بان‌ها امیلیو الوارزمربی بدنساز پپه لوساداآنالیزور اوندل‌ ماسدو سیلواپزشک فرید زرینهسرپرست تیم افشین پیروانی مربیان پیشین مربیکشورسالرجبعلی فرامرزی۱۳۴۷–۱۳۴۲پرویز دهداری۱۳۴۸–۱۳۴۷رجبعلی فرامرزی۱۳۴۸حسین فکری۱۳۵۰–۱۳۴۹آلن راجرز۱۳۵۳–۱۳۵۰همایون بهزادی۱۳۵۴–۱۳۵۳بیوک وطنخواه۱۳۵۴ایوان کونوف۱۳۵۵منصور امیرآصفی۱۳۵۶–۱۳۵۵پرویز قلیچ‌خانی۱۳۵۶محراب شاهرخی۱۳۶۰–۱۳۵۶علی پروین۱۳۶۷–۱۳۶۰مربیکشورسالمسعود معینی۱۳۶۷علی پروین۱۳۷۲–۱۳۶۷محمود خوردبین۱۳۷۲محمد پنجعلی۱۳۷۲ولادیسلاو بگوویچ۱۳۷۳حمید درخشان۱۳۷۳هانس یورگن گده۱۳۷۴استانکو پوکله‌پوویچ۱۳۷۶–۱۳۷۴محسن عاشوری۱۳۷۶حمید درخشان۱۳۷۶ایوان متکوویچ۱۳۷۷–۱۳۷۶علی پروین۱۳۸۲–۱۳۷۷مربیکشورسالوینگو بگوویچ۱۳۸۳–۱۳۸۲راینر زوبل۱۳۸۴–۱۳۸۳علی پروین۱۳۸۴آری هان۱۳۸۵–۱۳۸۴مصطفی دنیزلی۱۳۸۶–۱۳۸۵افشین قطبی۱۳۸۷–۱۳۸۶افشین پیروانی۱۳۸۷نلو وینگادا۱۳۸۸–۱۳۸۷زلاتکو کرانچار۱۳۸۸علی دایی۱۳۹۰–۱۳۸۸حمید استیلی۱۳۹۰محسن عاشوری۱۳۹۰مربیکشورسالمصطفی دنیزلی۱۳۹۱–۱۳۹۰مانوئل ژوزه۱۳۹۱یحیی گل‌محمدی۱۳۹۲–۱۳۹۱علی دایی۱۳۹۳–۱۳۹۲حمید درخشان۱۳۹۴–۱۳۹۳برانکو ایوانکوویچ۱۳۹۸–۱۳۹۴گابریل کالدرون۱۳۹۸یحیی گل‌محمدی۱۴۰۲–۱۳۹۸اوسمار ویرا۱۴۰۳–۱۴۰۲خوان کارلوس گاریدو۱۴۰۳اسماعیل کارتال۱۴۰۴–۱۴۰۳مربیکشورسالوحید هاشمیان۱۴۰۴اوسمار ویرا۱۴۰۴– چارت مدیریتی باشگاه نام سمت بانک شهر (۳۰٪)بانک ملت (۲۰٪)بانک تجارت (۲۰٪)بانک صادرات ایران (۵٪)بانک رفاه کارگران (۵٪)بانک اقتصاد نوین (۵٪)شرکت گروه مالی شهر (۵٫۱۵٪) سایر سهامداران (۹٫۸۵٪) مالک پیمان حدادی مدیرعامل علیرضا سیداردوبادی رئیس هیئت مدیره مجید پوراحمدی عضو هیئت مدیره محمد اسد مسجدی عضو هیئت مدیره احد میرزایی عضو هیئت مدیره علی اینانلو عضو هیئت مدیره افتخارات جام‌های رسمی پرسپولیسنوعرقابت‌هاقهرمانیفصل‌هانایب‌قهرمانیفصل‌هاداخلیکشوریلیگ‌های فوتبال ایران۱۶ ۱۳۵۰، ۱۳۵۲، ۱۳۵۴، ۱۳۷۴، ۷۶–۱۳۷۵، ۷۸–۱۳۷۷، ۷۹–۱۳۷۸، ۸۱–۱۳۸۰، ۸۷–۱۳۸۶، ۹۶–۱۳۹۵، ۹۷–۱۳۹۶، ۹۸–۱۳۹۷، ۹۹–۱۳۹۸، ۱۴۰۰–۱۳۹۹، ۰۲–۱۴۰۱، ۰۳–۱۴۰۲ ۱۰۱۳۵۳، ۱۳۵۵، ۱۳۵۶، ۶۹–۱۳۶۸، ۱۳۷۱، ۱۳۷۲، ۸۰–۱۳۷۹، ۹۳–۱۳۹۲، ۹۵–۱۳۹۴، ۰۱–۱۴۰۰جام حذفی ایران۷۱۳۶۶، ۷۱–۱۳۷۰، ۷۸–۱۳۷۷، ۸۹–۱۳۸۸، ۹۰–۱۳۸۹، ۹۸–۱۳۹۷، ۰۲–۱۴۰۱۲۸۵–۱۳۸۴، ۹۲–۱۳۹۱سوپر جام ایران۵۱۳۹۶، ۱۳۹۷، ۱۳۹۸، ۱۳۹۹، ۱۴۰۲۲۱۴۰۰، ۱۴۰۳استانی (بالاترین سطح)جام باشگاه‌های تهران۶۱۳۶۱، ۱۳۶۵، ۱۳۶۶، ۱۳۶۷، ۱۳۶۸، ۱۳۶۹۴۵۰–۱۳۴۹، ۱۳۶۰، ۱۳۶۲، ۱۳۷۰جام حذفی تهران۲ ۱۳۶۱، ۱۳۶۶۲۱۳۴۷، ۱۳۶۰جام شهید اسپندی۱۱۳۵۸۰مسابقات انتخابی آسیا۱۱۳۴۷۰قاره‌ایجام برندگان جام آسیا**۱۹۱–۱۹۹۰**۱۹۳–۱۹۹۲لیگ قهرمانان آسیا۰—*۲۲۰۱۸، ۲۰۲۰مجموع۳۹ قهرمانی۲۳ نایب‌قهرمانی تعداد قهرمانی‌های کشوری: (لیگ برتر ایران، جام حذفی ایران، سوپر جام ایران): (۲۸) قهرمانی تعداد قهرمانی‌های قاره‌ای: (جام برندگان جام آسیا): (۱) قهرمانی تعداد قهرمانی‌های استانی: (جام باشگاه‌های تهران، جام حذفی تهران، جام شهید اسپندی، مسابقات انتخابی باشگاهی قهرمانی آسیا): (۱۰) مجموع: (۳۹) قهرمانی نمای کلی مرور کلی رقابت قهرمان ۰ ۲ ۱ ۱ ۱ ۰ ۱۶ ۱۰ ۷ ۲ ۵ ۲ ۶ ۴ ۲ ۲ ۱ ۰ مجموع ۳۹ ۲۳ آمار و رکوردها تیم فوتبال پرسپولیس پرطرفدارترین تیم ایران و آسیا است. تیم فوتبال پرسپولیس در میان تیم‌های باشگاهی ایران با ۱۶ عنوان قهرمانی در لیگ و داشتن یک ستاره از این حیث و ۷ عنوان قهرمانی جام حذفی، ۵ قهرمانی در سوپرجام و ۱ قهرمانی در جام در جام آسیا در مجموع با ۲۹ عنوان قهرمانی، پرافتخارترین تیم باشگاهی تاریخ ایران است. بر پایهٔ گزارش کنفدراسیون فوتبال آسیا، پرسپولیس رکوردار حضور تماشاگران در لیگ قهرمانان آسیا است. دیدار پرسپولیس برابر باشگاه النصر عربستان سعودی در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۹۴ با حضور بیش از ۱۰۰ هزار تماشاگر رکورد تازه‌ای از نظر شمار تماشاگران از آغاز بنیادگذاری لیگ قهرمانان آسیا برجای گذاشت. حاصل تفریق درآمدها و هزینه‌ها، ۱٬۳۴۸٬۷۷۴ ریال زیان نشان می‌دهد.|400px باشگاه‌های فوتبال ایران، از جمله پرسپولیس در درآمدزایی حرفه‌ای نیستند. در سال ۱۳۸۳، باشگاه پرسپولیس با مشارکت شرکت اتریشی آسپا در تولید نوشابه «پرس پاور» با برند خود به فعالیت اقتصادی پرداخت. پرسپولیس همچنین توانسته به‌عنوان نخستین باشگاه ایرانی بابت حق پخش تلویزیونی و فروش فیلم درآمدزایی کند. وبگاه گل در گزارشی تحلیلی از تأثیر بحران اقتصادی جهان بر فوتبال کشورهای مختلف، به دلیل دولتی بودن این باشگاه وقوع این بحران را بر مسائل مالی آن کاملاً بی‌تاثیر دانسته است. حامیان مالی + حامیان پیراهن پرسپولیسفصلتامین‌کننده لباسحامی۱۳۷۵شکاریشرکت ملی فولاد ایران۱۳۷۶نهنگیآیوا۷۸–۱۳۷۷۷۹–۱۳۷۸جورابان۸۰–۱۳۷۹سامسونگ۸۱–۱۳۸۰ان‌ای‌سیتیدی۸۲–۱۳۸۱سامسونگ۸۳–۱۳۸۲جورابانداییتلویزیون پارس۸۴–۱۳۸۳نهنگیپرس پاورجگوار۸۵–۱۳۸۴بمباهتل داریوششهر آفتابجیوردانو۸۶–۱۳۸۵حصاریایرتویاایکاتایرانسل۸۷–۱۳۸۶آل‌اشپورتتعاونی اعتباری شهرشهروند۸۸–۱۳۸۷—ماری براون۸۹–۱۳۸۸حصاریآل‌اشپورتبهگلشهرداری تهران۹۰–۱۳۸۹آل‌اشپورتبانک شهر۹۱–۱۳۹۰بانک شهراوپل و آئودی (تأمین خودرو صدرا)۹۲–۱۳۹۱مؤسسه کاوشصدرا پاسارگاددهکده گلف۹۳–۱۳۹۲بانک گردشگری۹۴–۱۳۹۳ماکرونشرکت اقتصاد جهان صنعت۹۵–۱۳۹۴آل‌اشپورتهمراه اول۹۶–۱۳۹۵جوما۹۷–۱۳۹۶ایرانسل۹۸–۱۳۹۷لی-نینگ۹۹–۱۳۹۸آل‌اشپورتایرانسلبانک گردشگری۱۴۰۰–۱۳۹۹بانک گردشگریایرانسلقهوه بن مانو۰۱–۱۴۰۰بانک گردشگریایرانسل۰۲–۱۴۰۱ایرانسل۰۳–۱۴۰۲مروژ۰۴–۱۴۰۳صبا باتریطبیعت۰۵–۱۴۰۴آسان پرداختداریا همراه پرسپولیس نخستین باشگاه فوتبال ایرانی است که پای حامیان مالی را به فوتبال ایران باز کرد. نخستین بار در اواخر دهه ۶۰ کارخانه‌های الکترونیکی خارجی مانند گلدستار، ال‌جی و تویوتا قراردادهای کوتاه‌مدتی با پرسپولیس بستند. مبلیران نیز به‌عنوان یکی از نخستین حامیان ایرانی پرسپولیس، در میانه دهه ۷۰ تنها برای دو بازی ۵ میلیون تومان به پرسپولیس پرداخت. در دهه ۸۰، پیراهن پرسپولیس حامیان متعددی به خود دید که بیشترشان مدت کوتاهی حامی باشگاه بودند. بر اساس پژوهشی که دو عضو هیئت علمی و یک دانشجوی دانشکده مدیریت و کارآفرینی دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۸ با عنوان «بررسی اثربخشی حمایت‌های مالی ورزشی در میان هواداران ورزش فوتبال در ایران» انجام دادند؛ میزان علاقه‌مندی شرکت‌ها به حمایت مالی از این باشگاه در سالیان گذشته سیر صعودی داشته است و اگرچه بیشتر حامیان به نتایج دلخواه خود از تبلیغ رو پیراهن این تیم نرسیده‌اند، مدت حمایت مالی این شرکت‌ها معمولاً کوتاه بوده است. حامیانی که مدت بیشتری نامشان روی پیراهن تیم درج شده، بیشتر در ذهن هواداران ماندگار بوده‌اند. در پرسشنامه‌ای که از پرسش شوندگان می‌پرسد «اولین حامی مالی که به نظرتان می‌رسد چیست؟»، نام آیوا که بیش از یک دهه پیش حامی مالی این تیم بوده، از ماری براون که در زمان انجام پژوهش حامی مالی باشگاه بوده است، بیشتر ذکر شده است. با آغاز دوران مدیریت حبیب کاشانی (که عضو شورای شهر تهران بود) در سال ۱۳۸۶، سازمان نیمه‌دولتی شهرداری تهران با زیرمجموعه‌های خود از حامیان اصلی این باشگاه به‌شمار می‌رفت که پس از فسخ یکجانبه قرارداد از سوی پرسپولیس در سال ۱۳۹۰، از باشگاه شکایت کرد. تامین‌کنندگان از محل فروش لباس‌ها به باشگاه پول پرداخت می‌کنند؛ به‌طور مثال، جورابان در قرارداد خود با باشگاه ۳۰٪ از عواید فروش لباس‌ها را به پرسپولیس می‌داد. البته برخلاف روال معمول در فوتبال جهان و همانند دیگر باشگاه‌های ایرانی، تامین‌کنندگان لباس پولی بابت حمایتشان به پرسپولیس پرداخت نمی‌کنند. نقض مکرر رعایت کپی رایت در ایران به‌عنوان مانع اصلی این امر قلمداد می‌شود؛ چرا که تولیدی‌های کوچک، لباس‌های ارزان و بی کیفیت مشابه را تولید می‌کنند و شرکتی که حامی است (با قیمت‌های بالاتر لباسش) نمی‌تواند آن طور که باید بازار داشته باشد و سود ببرد. در تیر ۱۳۸۸، سازمان تربیت بدنی با پرداخت ۲ میلیارد تومان ۱٪ از سهام بانک تات را برای باشگاه پرسپولیس خرید. «دو باشگاه پرسپولیس و استقلال هر یک با پرداخت ۲ میلیارد تومان یک درصد از سهام بانک تازه تأسیس تات را خریداری کردند. پول خرید این سهام از سوی سازمان تربیت بدنی پرداخت شده.» این باشگاه یک کلینیک پزشکی با نام «بیمارستان پرسپولیس» در خیابان گاندی تهران دارد که در خرداد ۱۳۸۹ آغاز به کار کرد. در سال ۱۳۸۴ نیز خبری دربارهٔ خرید ورزشگاه و راه‌اندازی شرکت هواپیمایی توسط باشگاه منتشر شده‌بود که انجام نگرفت. این باشگاه پیشتر مالک ورزشگاه راه‌آهن و مجموعه فرهنگی ورزشی شهید چمران نیز بوده است. باشگاه پرسپولیس اولین و تنها باشگاه ایرانی است که هواپیمای اختصاصی دارد.پرسپولیس هم صاحب هواپیمای اختصاصی شد خبرآنلاین مالکیت + مالکان باشگاه پرسپولیسمالکدوران مالکیتازتاشرکت سهامی سی‌آرسی۱۳۴۲۱۳۵۷سازمان تربیت بدنی۱۳۵۸۱۳۶۵بنیاد مستضعفان۱۳۶۵بهمن ۱۳۶۵سازمان تربیت بدنی۱۳۶۵۱۳۷۲وزارت فلزات و معادن۱۳۷۲۱۳۷۶سازمان تربیت بدنی۱۳۷۶۱۳۹۰وزارت ورزش و جوانان۱۳۹۰۱۴۰۳بانک شهر (۳۰٪)بانک ملت (۲۰٪)بانک تجارت (۲۰٪)بانک صادرات ایران (۵٪)بانک رفاه کارگران (۵٪)بانک اقتصاد نوین (۵٪)شرکت گروه مالی شهر (۵٫۱۵٪) سایر سهامداران (۹٫۸۵٪)۱۴۰۳اکنون پیش از انقلاب، مالک باشگاه «شرکت سهامی سی‌آرسی» بود. در شرکت سی‌آرسی به جز علی عبده، فاطمه پهلوی و همسرش محمد خاتم از سهامداران عمده بودند. پس از انقلاب، اموال باشگاه مصادره شد و تحت پوشش بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی و سازمان تربیت بدنی رفت. در دی ۱۳۸۹، با مصوبه مجلس شورای اسلامی وظایف سازمان تربیت بدنی رسماً به وزارت ورزش و جوانان ایران محول شد و با چند ماه تأخیر، پرسپولیس تحت نظر این وزارتخانه قرار گرفت. اختلاف حقوقی بر سر برند پرسپولیس بنابر نوشته سالنامه و فرهنگ رسمی باشگاه چاپ سال ۱۳۸۶، با پایان دوران زمامداری وزارت معادن بر باشگاه، اختلاف و بحران مالی–مدیریتی ایجاد شد و میان سال‌های ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۱ یک «جنگ سهام آغاز شد که با پیروزی سازمان تربیت بدنی با پایان رسید.» ماجرا از این قرار بود بنیاد مستضعفان در اداره باشگاه ناتوان بود و آن را به تربیت بدنی واگذار کرد و تربیت بدنی نیز قرار بود باشگاه را به بخش خصوصی واگذار کند. در راستای این اقدام؛ در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۷۰، شرکتی با نام «شرکت فرهنگی ورزشی پرسپولیس سهامی خاص» با شماره ۸۳۳۳۲ به ثبت رسید. (سهام‌داران: سازمان تربیت بدنی به نمایندگی عباس انصاری‌فرد ۵۰٫۵٪، اسماعیل وفایی ۴۹٪ و مهدی منتظرموعود ۰٫۵٪) اما در ۲۷ بهمن، امتیاز باشگاه به جای شرکت پرسپولیس، به «مؤسسه فرهنگی ورزشی پیروزی» انتقال یافت. سازمان تربیت بدنی این شرکت را به حسین محلوجی، امیر عابدینی و عباس انصاری‌فرد هبه داد. (در سال ۱۳۸۰ سهام از آنان گرفته‌شد) پس از این مدت عابدینی نیز به مالکان شرکت پرسپولیس اضافه شد. (یعنی عابدینی هم در شرکت پرسپولیس و هم در شرکت پیروزی سهام‌دار شده‌بود) مالکان شرکت پرسپولیس خود را «مالک اصلی» باشگاه می‌دانستند و به دادگاه شکایت کردند، اما دادگاه در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۰ رأی به مالکیت سازمان تربیت بدنی داد. سرانجام در مرداد ۱۳۹۰؛ در پی دعوی باشگاه علیه شرکت فرهنگی ورزشی پرسپولیس سهامی خاص، قاضی شعبه ششم دادگاه عمومی مجتمع قضایی شهید بهشتی رای قطعی به تعلق برند پرسپولیس به باشگاه، و حذف نام پرسپولیس از شرکت پرسپولیس سهامی خاص داد. درتاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۹۰ محمد رویانیان مدیر عامل وقت تیم پیروزی اعلام کرد که نام اصلی باشگاه به این باشگاه عودت داده شد. خصوصی‌سازی پس از آن؛ اعلام شد در راستای انجام اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، باشگاه باید به بخش خصوصی واگذار شود. در سال‌های اخیر خبرهایی دربارهٔ ورود باشگاه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران و فروش آن به افراد حقیقی منتشرشده است. «به عقیده من باشگاه پرسپولیس باید به صورت خصوصی اداره شود و اتفاقاً مسئولیت باشگاه هم باید به اهلش سپرده شود. من شخصاً طرفدار این هستم که پرسپولیس و استقلال از بخش دولتی خارج و به بخش خصوصی وارد شوند… اگر قرار باشد در فوتبال به درجات بالا برویم، فوتبال باید از شکل و شمایل فعلی که کاملاً دولتی است خارج شده و به بخش خصوصی واگذار شود.» در سال ۱۳۸۸، محمود احمدی‌نژاد در نامه‌ای به رئیس سازمان تربیت بدنی اعلام کرد که پرسپولیس و استقلال باید به هواداران واگذار شوند. بنا بر گفته کنفدراسیون فوتبال آسیا، نحوه مالکیت کنونی این باشگاه در آینده مشکلاتی برای حضور در لیگ قهرمانان آسیا ایجاد می‌کند و در حال حاضر سازمان بورس قیمت باشگاه را ۲۹۰ میلیارد تومان اعلام کرد که پس از دو مزایده هنوز کسی سهام باشگاه را نخریده. | ## جمع‌بندی | برند باشگاه پرسپولیس برند باشگاه فوتبال پرسپولیس در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به‌عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.