موضوع مقاله: ادبیات بلژیک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات بلژیک | مقدمه: ادبیات بلژیک به مجموعه آثار ادبی گفته می‌شود که نویسندگان ساکن یا برخاسته از سرزمین بلژیک کنونی پدیدآورده‌اند. | ## بخش 1: ادبیات بلژیک | از آنجا که بلژیک کشوری چندزبانه است، ادبیات آن به‌طور عمده از دو شاخهٔ اصلی فرانسوی‌زبان و هلندی‌زبان (فلاندری) تشکیل شده و بخش کوچک‌تری نیز به زبان آلمانی در ناحیهٔ کانتون‌های شرقی نوشته می‌شود. به همین دلیل، به معنای دقیق کلمه «ادبیات بلژیکی» واحدی وجود ندارد که همهٔ نویسندگان فلاندری و والونی را دربرگیرد؛ نویسندگان بلژیکی در واقع بخشی از ادبیات فرانسه، ادبیات هلندی یا ادبیات آلمانی‌زبان به‌شمار می‌آیند. از آنجا که بلژیک پیش از سال ۱۸۳۰ میلادی وجود نداشت، مقصود از «نویسندگان بلژیکی» کسانی هستند که پس از آن تاریخ در قلمرو کنونی بلژیک زاده شده‌اند یا زیسته‌اند، هرچند برخی نویسندگان پیش از ۱۸۳۰ نیز به سبب درون‌مایه‌های بلژیکی یا فلاندری آثارشان، نویسندهٔ بلژیکی انگاشته می‌شوند. نویسندگان فلاندری به‌طور معمول در هلند خوانده می‌شوند و نویسندگان فرانسوی‌زبان بلژیکی در فرانسه؛ اما به‌ندرت اثری هلندی‌زبان به سپهر فرهنگی فرانسوی‌زبان راه می‌یابد و نویسندگان فرانسوی‌زبان بلژیک غالباً به‌جای همسایگان شمالی خود، رو به پاریس دارند. زبان مردم عادی بیشتر گویشی بود: گویش‌های فلاندری و برابانتی در شمال و والونی و پیکاردی در جنوب. بلژیک کنونی پس از انقلاب ۱۸۳۰ علیه حکومت متمرکز و پروتستان پادشاهی متحد هلند پدید آمد. Espace Nord, 2005 در سدهٔ بیستم، نویسندگانی چون ماری ژور (۱۸۸۳–۱۹۷۵)، ژان ری (۱۸۸۷–۱۹۶۴)، میشل دو گلدرود (۱۸۹۸–۱۹۶۲)، ژرژ سیمنون (۱۹۰۳–۱۹۸۹) و سوررئالیست‌هایی مانند پل نوژه (۱۸۹۵–۱۹۶۷) و لویی اسکوتنر (۱۹۰۵–۱۹۸۷) پویایی این ادبیات را نشان دادند. | ## بخش 2: ادبیات بلژیک | در نسل‌های بعدی، سوزان لیلار (۱۹۰۱–۱۹۹۲)، فرانسواز مالت-ژوریس (۱۹۳۰–۲۰۱۶)، کنراد دتره (۱۹۳۷–۱۹۸۵)، اریک-امانوئل اشمیت (زادهٔ ۱۹۶۰) و آملی نوتومب (زادهٔ ۱۹۶۶) این سنت را پی گرفتند.J. در سدهٔ بیست‌ویکم، موجی تازه در ادبیات فرانسوی‌زبان بلژیک، به‌ویژه در تئاتر، پدیدار شده‌است. گزیدهٔ نویسندگان فرانسوی‌زبان ادبیات هلندی‌زبان بلژیک ادبیات هلندی‌زبان (فلاندری) بلژیک شامل آثاری است که به زبان هلندی در بافت بلژیکی نوشته شده‌اند. ادبیات فلاندری سرشار و سطح بالایی از آغاز سده‌های میانه در سرزمینی که از ۱۸۳۰ بلژیک شد شکوفا بود. با این حال، پس از تأسیس بلژیک، آموزش برای مدتی طولانی تنها به زبان فرانسوی انجام می‌شد؛ هرچند آموزش ابتدایی به فلاندری وجود داشت، مقاطع بالاتر صرفاً فرانسوی‌زبان بودند، با آنکه فلاندری‌زبانان اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دادند. این وضعیت به جنگ زبانی در بلژیک انجامید و دلیل کم‌حجم‌تر بودن نسبی ادبیات هلندی‌زبان بلژیک در مقایسه با شاخهٔ فرانسوی‌زبان آن است. بسیاری از نویسندگان فلاندری‌تبار به فرانسوی نوشتند، از جمله موریس مترلینک، امیل ورهارن و ماری ژور. | ## بخش 3: ادبیات بلژیک | برخی دیگر چون خیدو خزله، فلیکس تیمرمانس و مارنیکس خیسن به زبان مادری خود پایدار ماندند. شماری نیز میان دو زبان رفت‌وآمد می‌کردند؛ مشهورترین آنها ژان ری است که آثار فرانسوی‌زبانش را با نام «ژان ری» و آثار هلندی‌زبانش را با نام مستعار «جان فلندرز» امضا می‌کرد. از نویسندگان سرشناس فلاندری می‌توان از هوخو کلاوس، لویی پل بون، کریستین همرختس، تام لانویه، آنه پروفوست و خیرت فان ایستندال نام برد. Giappichelli, 1966 از نویسندگان برجستهٔ والونی‌زبان می‌توان از نیکلا دفرشو (۱۸۲۵–۱۸۷۴)، ادوار رموشان (۱۸۳۶–۱۹۰۰)، ژول بوکارن (۱۹۳۶–۲۰۲۱) و ویلی بال (۱۹۱۶–۲۰۱۳) یاد کرد. داستان مصوّر بلژیک، به‌ویژه بخش فرانسوی‌زبان آن، یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های داستان مصوّر (بَند دسینه) در جهان است. ارژه آفرینندهٔ تن‌تن، ژیژه و فرانکن آفرینندهٔ گاستون لاگاف از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های این عرصه‌اند و مرکز بلژیکی داستان مصوّر در بروکسل میراث آنان را پاس می‌دارد. نهادها و جوایز ادبی بلژیک دارای نهادهای ادبی متعددی است که از جملهٔ مهم‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: فرهنگستان سلطنتی زبان و ادبیات فرانسوی بلژیک فرهنگستان سلطنتی زبان و ادبیات هلندی (به هلندی: ) انجمن نویسندگان بلژیکی فرانسوی‌زبان نمایشگاه کتاب بروکسل از جوایز ادبی شاخص بلژیک می‌توان جایزهٔ فرهنگستان سلطنتی زبان و ادبیات فرانسوی و جایزهٔ (جغد طلایی) را نام برد. | ## جمع‌بندی | دو چهرهٔ شاخص دو مشهورترین نویسندهٔ فرانسوی‌زبان بلژیک بی‌گمان ژرژ سیمنون (۱۹۰۳–۱۹۸۹) نویسندهٔ داستان‌های کارآگاهی و رمان‌های روان‌شناختی پرخواننده، و آملی نوتومب (زادهٔ ۱۹۶۶) نویسندهٔ رمان‌های کوتاه با مایه‌های جهان‌وطنی، روان‌شناختی و غالباً خودزندگی‌نامه‌ای هستند.