موضوع مقاله: مهدی حجوانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهدی حجوانی | مقدمه: شهرت او به خاطر کتاب‌هایی است که برای کودکان و نوجوانان نوشته و فعالیت‌هایی است که در زمینه نقد ادبیات کودک و نوجوان انجام داده‌ است. | ## بخش 1: مهدی حجوانی | زندگی مهدی حجوانی (با اسم کوچک مهران در شناسنامه)، اول فروردین ۱۳۳۹ در تهران به دنیا آمد. او دکترای پژوهش هنر، عضو هیئت علمی دانشگاه، نویسنده، مترجم و سرویراستار نشر است. اصلی‌ترین کارش تا امروز ادبیات و به ویژه ادبیات کودک بوده و بیش از هر کاری، در تأسیس نهادهای فرهنگی و مدنی فعال بوده‌است. فعالیت‌ها حجوانی در راه‌اندازی تشکل غیردولتی و کم عمر «دفتر ادب و هنر کودک و نوجوان» همکاری کرد که یکی از فعالیت‌هایش انتشار گاهنامه تخصصی «قلمرو ادبیات کودکان» بود که سردبیری چهار شماره آخرش با حجوانی بود. در سال ۱۳۶۹ در شکل‌گیری مؤسسه نشر افق به عنوان سرویراستار نقش ایفا کرد که تا امروز ادامه دارد. او در سال ۱۳۷۴ در این مؤسسه، فصلنامه‌ای تخصصی و مستقل با عنوان «پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان» تأسیس کرد که انتشار آن به جز وقفه ۴ ساله، تا امروز استمرار یافته‌است. پژوهشنامه، از شماره ۵۲ با همکاری شهر کتاب، نهادی با عنوان «لاکپشت پرنده» تأسیس کرد که در کار بررسی مداوم و معرفی آثار برتر حوزه کودک است. حجوانی از سال ۱۳۷۶ در تأسیس ماهنامه‌ای در زمینهٔ اطلاع‌رسانی و نقد کتاب با عنوان «کتاب ماه کودک و نوجوان» در مؤسسه خانه کتاب مشارکت کرد و به مدت ۸ سال از شماره ۱ تا ۹۶ سردبیر آن بود. | ## بخش 2: مهدی حجوانی | حجوانی در سال ۱۳۸۲ در شکل‌گیری نهاد مدنی دیگری با عنوان «انجمن تصویرگران کتاب کودک»، به عنوان یکی از دو عضو هیئت مؤسس نقش ایفا کرد. دانشگاه شیراز، نخستین مجله علمی پژوهشی در حوزه ادبیات کودک را با عنوان «مطالعات ادبیات کودک» تأسیس کرد که نخستین شماره آن در بهار ۱۳۸۹ منتشر شد و تا امروز ۶ شماره از آن منتشر شده‌است. حجوانی در مرکز مطالعات ادبیات کودک در ۴ همایش علمی مقاله ارائه کرده یا به عنوان عضو شورای علمی حضور داشته‌است. از دیگر فعالیت‌های وی: استاد مدعو دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی (چهار ترم از نیمسال اول ۹۲ – ۱۳۹۳ تا نیمسال دوم ۱۳۹۷ – ۹۸) استادیار و عضو هیئت علمی دانشکدهٔ هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر، از سال ۱۳۸۷ تا کنون عضو هیئت تحریریه و از داوران مجلهٔ علمی- پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، دانشگاه شیراز، (مرکز مطالعات ادبیات کودک) با همکاری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، از بهار ۱۳۸۹ تا کنون صاحب امتیاز، مدیر مسئول و سردبیر فصلنامهٔ تحلیلی و آموزشی پژوهشنامهٔ ادبیات کودک و نوجوان - ناشر: افق از سال ۱۳۷۴ تا پایان شهریور سال ۱۳۸۵ :۵۱ شماره و صاحب امتیاز، مدیر مسئول و عضو شورای سردبیری در دورهٔ جدید از شمارهٔ ۱ (پی‌درپی ۵۲) زمستان ۱۳۹۰ تا شمارهٔ ۱۸ (پی‌درپی ۶۹) سرویراستار انتشارات افق ازسال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۳، ادیتور بخش بزرگسال از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ و مشاور از سال ۱۳۹۶ تا کنون مشاور ادبی واحد کودکان انتشارات قدیانی (بنفشه) از سال ۱۳۶۹ تا کنون عضو هیئت مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان عضویت در هیئت نظارت و سانسور پیش از چاپ کتب کودک و نوجوان در فاصله سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ و از اعضای پیشنهادی در دوره وزارت علی جنتی (١٣٩٥-١٣٩٢). کتاب‌های تألیفی نظری سیری در سرویراستاری (۱۳۹۲) تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان * زیبایی‌شناسی ادبیات کودک (۱۳۸۹) تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پیک قصه‌نویسی (۱۳۸۲)، تهران، سوره مهر مسایل ادبیات کودک (مجموعهٔ مقالات)، انتشارات فاطمی (در دست انتشار) در دو جلد ب. کتاب‌های ترجمه‌ای نظری ادبیات کودک، (۱۳۹۴) نوشتهٔ کیمبرلی رنلدز، تهران، نشر افق درآمدی بر رویکردهای زیبایی‌شناختی در ادبیات کودک، (در دست انتشار) نوشتهٔ ماریا نیکولایوا، ترجمهٔ مشترک با فاطمه زمانی، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پ. کتاب‌های تألیفی داستانی جیلی‌بیلی و پیشی (۱۳۹۸)، (قصهٔ مشترک با راشین خیریه)، تصویرگر: راشین خیریه، تهران، انتشارات شهر قلم احمد آقا (۱۳۹۵)، (کتاب تصویری بر اساس طرح و تصویرگری عاطفه ملکی‌جو) تهران، نشر افق الف دال میم (۱۳۷۵) رمان- تهران- انتشارات افق با گل کویر (۱۳۶۹) نمایشنامه، تهران، حوزهٔ هنری، ۱۳۶۹ گزیدهٔ ادبیات معاصر، (۱۳۷۸) مجموعهٔ ۵ قصه کوتاه برای نوجوانان، تهران، نیستان، (چاپ اول: حوزهٔ هنری، ۱۳۶۶) شاه فقید و شاه جدید، تصویرگر: فیروزه گل‌محمدی، تهران، نشر نظر، (در دست انتشار) چهل و نه حکایت از مامان خانوم، تهران، افق (در دست انتشار) ت. کتاب‌های خاطرات مونیخ به افق تهران، سفرنامهٔ آلمان (۱۳۹۸)، تهران، نشر افق کتابی از مجموعهٔ تاریخ شفاهی ادبیات کودک ایران، به کوشش مهدی کاموس، تهران، (در دست انتشار) کهکشان بی‌نشان (خاطرات کربلای ۴ و کربلای ۵)، تهران، انتشارات طلایی (در دست انتشار) ث. | ## بخش 3: مهدی حجوانی | بازآفرینی و بازنویسی: بازنویسی ۳ کتاب کودک (با عنوان مشترک: ۱۰۱ حکایت اخلاقی) و با نام‌های کودک و دزدان- عابد و دینارها و شبی در کنار چوپان - تهران- انتشارات قدیانی- کتاب‌های بنفشه- ۱۳۷۹ ـ آن قصرها- انتشارات بنیاد بعثت- ۱۳۶۹ یک آسمان خبر- تهران- انتشارات افق- زمستان ۱۳۶۸ حکایت آن حمال و این رمال حکایت آن حمال و این رمال، داستان تصویری، تهران، انتشارات فاطمی (واحد کودک)، (در دست انتشار) د. کتاب‌های ترجمه‌ای داستانی یا فلسفه برای کودکان از این سر تا آن سر رودخانه (۱۳۹۸)، شوئه تائو، تصویرگر: آناستازیا آرخیپووا، تهران، دانش‌نگار خارپشت خوشبخت، (۱۳۹۰) مارکوس فیستر، تصویرگر: جی. آلیسون جیمز، تهران، امیرکبیر پسر جنگل، (۱۳۸۹) رودیارد کیپلینگ، تهران، نشر افق سفر باورنکردنی ادوارد، (۱۳۸۷) کیت دی‌کامیلو، تهران، انتشارات قدیانی جادو در جنگل (و هشت افسانهٔ دیگر از چهار گوشهٔ دنیا) (۱۳۸۵) نوشتهٔ نااُمی آدلر- تهران – انتشارات ایران بان ۹ جلد مجموعه کتاب‌های «قصه‌های خرسی»، (۱۳۸۴) نوشتهٔ لی دیویس - انتشارات قدیانی آتشی بالای کوه (۱۳۸۰) جین کورتز – تهران- کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سفر دوسره، کتاب تصویری، تهران، انتشارات قدیانی اگر فرصت خوبی پیدا کنی چکار می‌کنی؟ کُبی یامادا، تهران، انتشارت قدیانی، (در دست انتشار) اگر فکر تازه‌ای به سرت بزند چکار می‌کنی؟ کُبی یامادا، تهران، انتشارت قدیانی، (در دست انتشار) اگر مشکلی برایت پیش بیاید چکار می‌کنی؟ کُبی یامادا، تهران، انتشارت قدیانی، (در دست انتشار) مجموعه کتاب‌های آقاکوچول‌ها و خانم‌کوچول‌ها، (۸۳ جلد) راجر هارگریوز، تهران، انتشارت قدیانی، (در دست انتشار) ذ. | ## جمع‌بندی | مقاله‌های علمی پژوهشی، فرهنگنامه‌ای و درسی - بازنگری در اهمیت و مفهوم تعامل متن و تصویر در کتاب کودک – مجلهٔ علمی پژوهشی (دو فصلنامه) «مطالعات ادبیات کودک» - دانشگاه شیراز (مرکز مطالعات ادبیات کودک)، با همکاری انجمن ترویج زبان و ادب (در دست انتشار) - فراز و فرودهای شعر کودک و شعر نوجوان ایران در سه دهه پس از انقلاب – مجلهٔ علمی پژوهشی «ادب فارسی» - دانشگاه تهران – دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی – سال ۵ – شمارهٔ ۱ – بهار و تابستان ۱۳۹۴ – صص ۸۱–۱۰۰ - بررسی تحلیلی سیر نقد ادبیات کودک و نوجوان در ایران با نگاهی آسیب شناسانه به قالب‌های نقد – مجلهٔ علمی پژوهشی (دو فصلنامه) «مطالعات ادبیات کودک» - دانشگاه شیراز (مرکز مطالعات ادبیات کودک)، با همکاری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی - شمارهٔ ۱ – بهار و تابستان ۱۳۸۹ – صص ۷۵ – ۹۹ - خشونت و مدارا در ادبیات کودک (با نگاهی به دو نمایشنامه کودکانه) همراه با دکتر سید حبیب‌الله لزگی استاد راهنما) مجلهٔ علمی- پژوهشی «پژوهشنامهٔ علوم انسانی» - دانشگاه شهید بهشتی- دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی- شمارهٔ ۴۵–۴۶- بهار و تابستان ۱۳۸۴- صص ۷۴–۵۱ - تجلی فرش و قالی در ادبیات کودک ایران (بررسی موردی: سفر به شهر سلیمان)- همراه با دکتر سید حبیب‌الله لزگی- استاد راهنما) مجلهٔ علمی پژوهشی «گلجام» - انجمن علمی فرش ایران- شمارهٔ ۲- بهار ۱۳۸۵- صص ۲۵–۳۵ - نقاشی کودکان کار ۷ تا ۱۴ ساله محله زمزم تهران از دیدگاه مفاهیم و رنگ، همراه با ماندانا حیدری عظیم، مجلهٔ علمی تخصصی «پژوهش در هنر و علوم انسانی»، شمارهٔ ۷، دی ۱۳۹۶ - ادبیات کودک و نوجوان- مدخل «دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی» - فرهنگستان زبان و ادب فارسی- به سرپرستی اسماعیل سعادت – ج ۱ – ص ۳۱۱ – ۳۲۰ – تهران – ۱۳۸۴ - ادبیات کودک و نوجوان – کتاب درسی دورهٔ کارشناسی زبان و ادبیات فارسی و دوره‌های کاردانی آموزش ابتدایی و امور تربیتی (همراه با جمعی دیگر از نویسندگان و طراحان)، تهران، وزارت آموزش و پرورش (سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی)، چاپ اول، ۱۳۸۳ فعالیت‌های دانشگاهی الف - تحصیلات دانشگاهی مدرک دکترا در رشتهٔ پژوهش هنر- دانشکدهٔ هنر- دانشگاه تربیت مدرس- تهران – ۱۳۸۵ – رساله با عنوان: زیبایی شناسی ادبیات کودک - با رتبهٔ الف مدرک کارشناسی ارشد در رشتهٔ پژوهش هنر - دانشکدهٔ هنرهای زیبا - دانشگاه تهران – ۱۳۷۷- رساله با عنوان: شخصیت پردازی در ادبیات داستانی - با رتبهٔ الف مدرک کارشناسی در رشتهٔ ادبیات نمایشی - دانشگاه هنر- تهران (مهمان در دانشکدهٔ هنرهای زیبا – دانشگاه تهران) ۱۳۶۸ – با رتبهٔ الف ب - پژوهش‌ها و راهنمایی رساله مجری طرح تهیهٔ پروفایل بین‌المللی برای ۹ نویسندهٔ حوزهٔ کودک و نوجوان ستاد راهنمای ۱۵ رساله در مقطع کارشناسی ارشد پژوهش هنر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ (دفاع شده یا در دست انجام) استاد راهنمای رسالهٔ دکترا با عنوان «مقایسهٔ مبنایی و ساختاری تذکره‌نگاری تصوف با رئالیسم جادویی با تأکید بر آثار مارکز» نگارش محمد رودگر، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکدهٔ مذاهب اسلامی، قم، نیمسال اول سال تحصیلی ۱۳۹۴–۹۵ استاد راهنمای ۸ پایان‌نامه در موضوع گرافیک و آثار مرتبط با کودکان - نیمسال اول سال تحصیلی ۱۳۹۲ – ۹۳ و ۱۳۹۱ – ۹۲، دانشگاه آزاد، واحد اسلامشهر مجری طرح پژوهشی «امکان‌سنجی و بررسی تأثیرات تأسیس نهاد کوچک ارزیابی‌کنندهٔ صنایع فرهنگی کودکانه»، معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۳ ناظر طرح پژوهشی دانشنامهٔ موضوعی ادبیات کودک، دانشگاه شیراز، مرکز مطالعات ادبیات کودک (در دست انتشار) داور مدعو برای رسالهٔ دکترا با عنوان The Effects of Social and Political Dislocation on Persianate Children’s Literature: Change and Continuity نگارش نفیسه عبدالصادق، دانشگاه آفریقای جنوبی (UNISA)، فوریه ۲۰۱۱ استاد مشاور رسالهٔ دکترای ادبیات فرانسه، نگارش سویل زینالی در دانشگاه لومیر، لیون، (Universite Lumiere Lyon) استاد مدعو رسالهٔ دکترا با عنوان صورت و معنا در تصویرگری کتاب کودک در ایران نگارش پرویز اقبالی، دانشکدهٔ هنر دانشگاه شاهد، ۱۳۹۰ داور ۸ پایان‌نامه کارشناسی ارشد در سومین همایش ادبیات کودک و نوجوان دانشگاه شیراز، ۱۳۹۰ استاد مشاور پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد با عنوان خوانش هرمنوتیک تعدادی از عکس‌های ایرانی – قدیمی (قاجار و اوایل پهلوی) با رویکرد یائوسی، نگارش علیرضا سهرابی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکدهٔ هنر ادیان و تمدن‌ها، گروه پژوهش هنر، شهریور ۱۳۹۰ انجام پژوهشی با عنوان: فراز و فرودهای شعر کودک و شعر نوجوان – مصوب در دانشگاه آزاد اسلامی - واحد اسلامشهر – ۱۳۹۰ انجام پژوهشی با عنوان: بررسی تطبیقی دو تعزیه‌نامه از مجلس تولد امام حسین (ع) – مصوب در دانشگاه آزاد اسلامی – واحد اسلامشهر - ۱۳۸۹ استاد ناظر دفاعیهٔ پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد با عنوان بررسی شیوهٔ روایت در ادبیات نمایشی کودک و نوجوان ایران پس از انقلاب با نگاهی به آثار داوود کیانیان، نگارش نازنین والاجم، دانشکدهٔ هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، ۱۳۸۹ استاد مشاور پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد با عنوان بررسی ابعاد ترجمهٔ طنز در ادبیات کودک و نوجوان با بررسی موردی دو ترجمه از کتاب نیکلا کوچولو اثر رنه گوسینی، نگارش سویل زینالی، رشتهٔ ادبیات فرانسه، دانشکدهٔ زبان‌ها و ادبیات خارجی، دانشگاه تهران، ۱۳۸۸ تدریس واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران، دانشکده هنر و معماری، نیمسال اول سال تحصیلی ۱۳۹۴–۹۵ تدریس نقد ادبیات کودک در مرکز آموزش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۱۳۸۴ و ۱۳۹۰ دو دوره تدریس برای جانبازان قصه‌نویس در تهران و یک دوره برای جانبازان قصه‌نویس استان خوزستان آموزش و پرورش، یک سال دو دوره تدریس نقد ادبیات کودک برای مربیان کتابدار در سما (مدارس دانشگاه آزاد) تدریس نقد ادبیات کودک در مرکز مطالعات رسانه‌ها (وزارت ارشاد) مدرس پاره‌وقت نهاد پیک قصه‌نویسی (حوزهٔ هنری)، از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۰ تدریس قصه‌نویسی در شهرهای کرمانشاه، کرمان، مشهد، نجف‌آباد، اهواز، رشت، نوشهر و اصفهان (حوزهٔ هنری) جوایز لوح معرفی ویژه برای ترجمه کتاب سفر باور نکردنی ادوارد، از سوی شورای کتاب کودک، ۱۳۸۹ دریافت ماه زرین به عنوان منتقد برگزیده ادبیات کودک و نوجوان در دو دهه پس از انقلاب از طرف جشنواره برگزیدگان ادبیات کودک، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، ۱۳۷۹ دریافت نشان خدمتگزاری در مراسم نکوداشت از سوی مرکز فرهنگی هنری نوجوانان شهر تهران، سال ۱۳۸۶ پژوهشگر برتر سال ۱۳۸۶ از دانشکده هنر دانشگاه تربیت مدرس برای رساله دکترای رشته پژوهش هنر با عنوان زیبایی‌شناسی ادبیات کودک و ۲ بار پژوهشگر برتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر کتاب الف، دال، میم، تقدیر شده در سال ۱۳۷۵ از طرف جشنواره انتخاب کتاب سال مجله سروش نوجوان کتاب الف، دال، میم، برگزیده به عنوان سومین رمان تکنیکی سال ۱۳۸۶، از سوی نخستین جشنواره ادبی فردا، تهران، فرهنگسرای دانشجو لوح زرین و دیپلم افتخار به خاطر مقاله «سرانجام بچه‌ها خدا را بازمی‌گردانند»، برگزیده پنجمین جشنواره مطبوعات کودک و نوجوان، کانون پرورش فکری، ۱۳۹۰ کتاب یک آسمان خبر، تقدیر شده در نخستین جشنواره قصه‌های قرآنی انتخاب فصلنامه پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان به عنوان برترین نشریه سال در حوزه کودک و نوجوان، معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آبان ۱۳۸۱ کنفرانس الف.