موضوع مقاله: سعید حنایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سعید حنایی | مقدمه: سعید حنایی (۱۶ فروردین ۱۳۴۱ – ۲۸ فروردین ۱۳۸۱) یک قاتل زنجیره‌ای ایرانی بود که کارگران جنسی را با انگیزه‌های دینی در مشهد به قتل می‌رساند. | ## بخش 1: سعید حنایی | سعید حنایی معروف به «قاتل عنکبوتی»، «شکارچی زنان خیابانی» و «قاتل سریالی»؛ از مرداد ۱۳۷۹ تا مرداد ۱۳۸۰، ۱۶ زن را به قتل رساند. او فردی مذهبی بود، سابقه حضور در جبهه داشت و با همسرش در کلاس‌های قرآن شرکت می‌کرد. اهالی محل می‌گفتند فردی آرام و سر به زیر بود، ولی همسرش به روزنامه ایران گفته بود «او به جامعه بدبین بود.» او در تمام جلسه‌های بازپرسی و دادگاه، انگیزه‌اش را دینی و خیرخواهانه و با هدف از بین بردن «فساد در جامعه» عنوان می‌کرد. وی در یکی از مصاحبه‌هایش گفت: فاطمه حنایی، همسر سعید حنایی، دلیل واقعی این جنایت‌ها را، تعرض ناموفق یک راننده تاکسی به خودش عنوان کرد. او روایت کرده بود که یک شب از یک تاکسی که راننده‌اش او را با کارگران جنسی اشتباه گرفته بود، خود را بیرون انداخته و وقتی بی‌رمق و با پای پیچ‌خورده به خانه آمده، سعید حنایی متوجه موضوع شده و از همان زمان تصمیم به «تنبیه» این زنان گرفته‌ است. گفته شده او ابتدا مردان را هدف قرار داده بود، ولی بعد از چندین برخورد و ضرب و شتم، به سراغ زنانی رفت که از منظر قانون و اجتماع، بی‌دفاع بودند. نماینده دادستان در رد مذهبی بودن انگیزه قتل‌ها گفته بود که او با ۱۳ نفر از مقتولان خود پیش از کشتن آنها «رابطه جنسی برقرار کرده بود.» همچنین بخشی از گروه‌های تندروی مذهبی و حکومتی، عمل او را بر مبنای «مجوزهای شرعی» تأیید می‌کنند. تعدادی از رسانه‌های محلی در آن زمان او را «شهید راه امر به معروف و نهی از منکر» توصیف کرده بودند. در مورد زندگی حنایی فیلم مستند و عنکبوت آمد (۲۰۰۱) و فیلمهای سینمایی فصل ممنوعه (۱۳۸۲) عنکبوت (۱۳۹۸) و عنکبوت مقدس (۱۴۰۱) ساخته شده‌است. قتل‌ها او توسط قاضی غلامرضا منصوری در جلسات متعدد دادرسی محاکمهو در پروندهٔ وی ۱۱ قتل ثبت شده بود که وی پس از دستگیری خودش به ۵ مورد دیگر اعتراف کرد. وی طی مرداد ۷۹ تا مرداد ۸۰ به ۱۶ فقره قتل دست زد که به قرار زیر است: ۷ مرداد ۱۳۷۹، افسانه کریم‌پور زنی ۳۰ ساله، ناپدید شد. ۱۰ مرداد ۱۳۷۹، زنی به نام لیلا آشفته در حالی که خفه شده بود، در زیر بوته‌زارهای گوجه فرنگی در حوالی جاده خین‌عرب مشهد پیدا شد. ۱۱ مرداد ۱۳۷۹، در محله سجادشهر مشهد، جسد زنی به نام فریبا رحیم‌پور در یک گونی زرد رنگ کشف شد. ۳ دی ۱۳۷۹، کمی بالاتر از شرکت ایران خودرو مشهد، چادری مشکی که جسد زنی در آن پیچیده شده بود، کشف گردید. | ## بخش 2: سعید حنایی | ۲۹ بهمن ۱۳۷۹، جسد زنی ۴۵ ساله به نام اعظم عبدی، در حالی که خفه شده بود در حوالی جاده خین‌عرب کشف شد. ۱۹ اسفند ۱۳۷۹، جسد زن ۵۰ ساله‌ای به نام سکینه کیهان‌زاده در شمال شرقی مشهد کشف شد. ۲۳ اسفند ۱۳۷۹، جسد زن دیگری به نام خدیجه کامل قصری که با روسری خفه شده بود، در روستای دوست‌آباد حوالی مشهد کشف شد. ۱۲ فروردین ۱۳۸۰، در حاشیه جاده قوچان - مشهد، در جوار میدان شهید فهمیده و جاده خین‌عرب، جنازه زنی پیچیده در چادر مشکی کشف شد. ۱۴ فروردین ۱۳۸۰، جسد مریم، ۳۵ ساله در حالی که خفه شده و در چادری پیچیده شده بود در درگز کشف گردید. ۳ تیر ۱۳۸۰، جسد مریم بیگی ۲۸ ساله در بلوار شهید موسوی مشهد و اجساد شیوا و زهرا نیز در نقاطی در همان نزدیکی کشف شد. مرداد ۱۳۸۰، زهرا صدخسروی ۳۳ ساله آخرین قربانی بود که رسانه‌ها قاتل این زنان را «قاتل عنکبوتی» نامیدند. انگیزه قاتل او در تمام جلسه‌های بازپرسی و دادگاه، انگیزه‌اش را اعتقادی و خیرخواهانه و با هدف از بین بردن «فساد در جامعه» عنوان می‌کرد. پس از گذشت یک‌هفته مژگان در طرح ویژه پلیس دستگیر شد و در بازجویی به ماجرای سوء قصد به جانش اقرار کرد و با آدرسی که مأموران از وی گرفتند، موفق به دستگیری سعید حنایی شدند، سردار مؤمنی در پاسخ به این سؤال که آیا یک اتفاق ویژه سبب لو رفتن قاتل شد یا اینکه دقیقاً برنامه‌ریزی شده موفق به دستگیری شدید گفت: «دقیقاً برنامه‌ریزی کرده بودیم. او سر همه صحنه‌های قتل خود، حاضر می‌شد حتی در برخی از مواقع به جابه‌جایی جنازه‌ها کمک می‌کرد. یک بار نیز دستگیر شده بود اما با رد گم کردن توانست از دست پلیس خلاص شود؛ ولی نهایتاً با طراحی که صورت گرفت و تمام نیروهای انتظامی منطقه را برای دستگیری او بسیج کردیم دستگیر شد.» اعترافات در دادگاه وی اتهام سوء استفاده از کارت امر به معروف و نهی از منکر توسط خود را تکذیب کرد و گفت: «تمامی افرادی که من با موتور یا ماشین به منزل آوردم، با خواست خود و بدون ارایه کارت می‌آمدند». حنایی افزود:«من با این افراد که دارای چهره‌هایی مشخص و متمایز از دیگران بودند، صحبت کرده و با آنها مبلغی را طی می‌کردیم و پس از آوردن آنها به منزل در یک حرکت غافلگیرانه از پشت سر به آنها حمله کرده و گلوی آنها را می‌فشردم و پس از یک تا ۲ دقیقه با روسری به طور کامل آنها را خفه کرده، در چادرشان می‌پیچیدم.» وی با بیان این که به غیر از مقتول اول که دارای یک حلقه، یک گردنبند و ۱۰ هزار تومان پول بود، کل مبالغ ۱۵ مقتول دیگر را ۳۹۰۰ تومان به همراه ۵ بلیت اتوبوس اعلام و اظهار داشت: «من مبلغ ۳۹۰۰ تومان را نیز صرف خرید لاستیک برای موتورم کردم که بتوانم برای حمل و نقل این زنان مشکلی نداشته باشم.» در ادامه سعید حنایی بنا به درخواست رییس دادگاه به بیان جزییات ۱۶ قتل پرداخت و در هر مورد به پرسشهای ریاست دادگاه پاسخ گفت. وی با بیان مکانهایی که زنان را سوار می‌کرده و طریقه قتل و مکان قتل آنها به مکانی که هر کدام از مقتولین را در آنجا رها می‌کرد، اشاره و مکان قتل‌ تمامی مقتولین به جز قتل دوم را در منزل خود عنوان کرد و گفت: «در زمان وقوع ۳ قتل اول ما مستاجر نداشتیم و از قتل ۴ به بعد، زمانی این زنها را به خانه می‌آوردم که مطمئن بودم کسی در خانه نیست. مستاجر ما چون راننده کامیون بود معمولا در سفر بود و در این زمان، همسرش به خانه پدرش یا پدرشوهرش می‌رفت و از سویی من اطلاع داشتم خانواده خودم، چه زمانهایی در خانه نیستند.» حنایی بر انگیزه مذهبی خود در انجام چنین قتلهایی تاکید کرد و اظهار داشت: «برداشت بعضی از افراد که من را انسانی شهوتران می‌دانند، نادرست است. | ## بخش 3: سعید حنایی | من در هیچ زمانی که این قتلها را انجام می‌دادم، ناراحت نبودم؛ چون می‌دانستم که برای هر آغازی، پایانی است و بالاخره یک روز دستگیر می‌شوم. روزی که دستگیر شدم خدا را شکر کردم ؛ زیرا از این مطلب را با هیچ کس مطرح نکرده بودم و از لحاظ روحی تحت فشار بودم ؛ به همین دلیل بود که بدون هیچ مقاومتی در اولین فرصت به تمامی موارد اعتراف کردم و حتی بدون این که از من پرسشی شود، به بیان جزییات ریز ماجرا پرداختم.» سعید حنایی در پاسخ به این پرسش رییس دادگاه که «از کجا متوجه می‌شدی این زنان، معتاد و یا دارای فساد اخلاقی هستند؟» اظهار داشت: «چهره این افراد و معاشرت آنها با افراد مختلف گویای این واقعیت بود و حتی ۵ تا ۶ نفر از آنها مکان‌هایی را به من معرفی کردند که انوع مواد مخدر و تعداد زیادی از زنان خیابانی و دختران فراری در آنجا رفت و آمد می‌کردند. من در چند مورد با مراجعه به پاسگاه نیروی انتظامی بعضی از این زنان را تحویل دادم؛ ولی آنها توجهی نکردند و فهمیدم پس از یک ساعت آنها را آزاد می‌کنند. حتی یکی از مامورین نیروی انتظامی به من گفت که اگر می‌خواهی در عرض نیم ساعت ۱۰۰ نفر از این زنان را به تو نشان دهم، لذا من تصمیم گرفتم خودم اقدام کند.» سعید حنایی در مورد قتل نهم که در شب تاسوعای سال ۱۳۸۰ اتفاق افتاد، گفت: «من در آن شب به ۳ نفر از زنان خیابانی مبلغ ۲ هزار تومان دادم تا از این کار در این شب منصرف شوند؛ ولی نفر چهارم علاوه بر دریافت پول عنوان کرد که بالاخره ما باید هر شب چنین کاری انجام دهیم که این حرف او باعث شد من به عنوان مشتری همراه او شده و وی را به قتل برسانم. وی در پاسخ به این پرسش قاضی که «هدف از وقوع قتل‌ها در روزهای یکشنبه در مورد قتلهای آخری چه بوده است؟» تصریح کرد: «از آن جایی که یکشنبه‌ها اقوام، مجلس روضه داشتند و کسی در خانه نبود، لذا این روز را انتخاب می‌کردم و دلیل خاص دیگری نداشتم.» حنایی در مورد زنان معروف به زنان خیابانی گفت: «زنانی که توسط من به قتل رسیدند، اکثرا با ۲ هزار تومان راضی می‌شدند، آنها کسانی بودند که رنگ حمام را ندیده و بدنهایشان بوی مواد مخدر می‌داد. وی با تاکید بر گسترش فساد درسطح جامعه اظهار داشت: «چند روز قبل از دستگیری در یکی از خیابان‌های مشهد فردی را دیدم که از لحاظ تیپ و لباس مشابه افراد ساکن کشورها خارجی بود و چنین وضعی برای کشوری اسلامی و شهر مقدسی چون مشهد مناسب نیست.» درحاشیه اولین جلسه دادگاه سعید حنایی: چهره مصمم و آرام سعید حنایی در طول برگزاری دادگاه، مشهود و باعث تعجب افراد حاضر دردادگاه بویژه خبرنگاران شده بود. تعداد زیادی خبرنگار و عکاس این مراسم را پوشش می‌دادند که قاضی دادگاه در چند مورد از عکاسان خواست نظم دادگاه را رعایت کنند. عبدالله فراهانی، وکیل سعید حنایی نیز در طول برگزاری دادگاه در کنار سعید حنایی حضور داشت. عنوان‌های اتهامی نماینده مدعی‌العموم با اشاره به «شواهد موجود، از جمله اقرار صریح، روشن و مکرر متهم، بازسازی صحنه‌های قتل توسط وی و انطباق با شواهد موجود، کشف اجساد مقتولان، اظهارات خانم مژگان حیدری که از دست متهم فرار کرده بود و معاینات پزشکی قانونی»، اتهامات وی را «قتل، سرقت، جعل کارت بسیج و جعل کارت امر به معروف و نهی از منکر و ارتکاب ۱۳ مورد زنای محصنه» عنوان کرد و از ریاست دادگاه خواستار اشد مجازات برای متهم شد. وی با اشاره به گفته‌های حنایی در جلسه دوم دادگاه که انگیزه خود را خیرخواهانه بیان کرده بود، گفت: «اگر انگیزهٔ خیرخواهانه‌ای در کار بوده‌است، پس چرا در ۱۳ مورد از ۱۶ مورد قتلش دست به تجاوز زده‌ است؟» اعدام حکم اعدام عامل قتلهای عنکبوتی به جرم قتل ۱۶ نفر در شهر مشهد و اطراف آن، سحرگاه ۲۸ فروردین ۱۳۸۱ با حضور مقامات قضایی، اولیای دم و مأموران نیروی انتظامی در محوطه زندان وکیل‌آباد مشهد اجرا شد. در رسانهٔ هنری فیلم مستندی به نام و عنکبوت آمد به کارگردانی مازیار بهاری دربارهٔ سعید حنایی و قتل‌های او ساخته شده که شامل مصاحبه با او است. در سال ۱۳۸۲ فیلمی به نام فصل ممنوعه به کارگردانی فریبرز کامکاری ساخته شد که با الهام از سعید حنایی درباره قتل زنان خیابانی مشهد است در سال ۱۳۹۸ فیلمی به نام عنکبوت به کارگردانی ابراهیم ایرج‌زاد با بازی محسن تنابنده در نقش سعید حنایی ساخته شد. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۴۰۱ فیلم دیگری دربارهٔ زندگی او به نام عنکبوت مقدس با بازی زر امیرابراهیمی و مهدی بجستانی، به کارگردانی علی عباسی در کشور اردن ساخته شد که به بخش اصلی رقابتی جشنواره فیلم کن ۲۰۲۲ راه یافت و زر امیرابراهیمی برنده جایزه بهترین بازیگر زن رقابتها شد.