موضوع مقاله: ماهیچه ذوزنقه‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماهیچه ذوزنقه‌ای | مقدمه: ماهیچه ذوزنقه‌ای یک ماهیچهٔ بزرگ، جفت و سطحی به‌شکل ذوزنقه است که به‌طور طولی از استخوان پس‌سری تا مهره‌های سینه‌ای پایینی ستون مهره‌ها و به‌صورت افقی تا خار کتف کشیده شده است. | ## بخش 1: ماهیچه ذوزنقه‌ای | ماهیچه ذوزنقه‌ای ماهیچه‌ای تخت و سطحی است که در ناحیه بالای پشت قرار دارد و به راحتی بین استخوان کتف و ستون فقرات قابل لمس است؛ و دارای چهار قسمت است. انتهای این ماهیچه در سطح خلفی یک سوم خارجی ترقوه (کلاویکول)، زائده سرشانه‌ای (آکرومیون) و خار کتف است. ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای سه بخش عملکردی دارد: بخش بالایی (نزولی) که وزن بازو را نگه می‌دارد. نام و پیشینه ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای به‌سبب شباهت به ذوزنقه یا چهارضلعی لوزی‌شکل، این‌گونه نامیده شده است. ساختار الیاف میانی (عرضی) از مهره گردنی هفتم و زوائد خاری تی۱، تی۲ و تی۳ آغاز شده و به لبهٔ میانی زائده سرشانه‌ای و لبهٔ بالایی بخش پشتی خار کتف متصل می‌شوند. الیاف پایینی (صعودی) از زوائد خاری تی۴ تا تی۱۲ آغاز شده و به‌سمت بالا و خارج رفته، نزدیک کتف همگرا می‌شوند و در زردپی پهن پایان می‌یابند که بر سطح سه‌گوش صاف انتهای داخلی خار کتف لغزیده و به تکمهٔ رأس این سطح متصل می‌شود. غشای روماهیچه‌ای (اپی‌میسیای) سطحی و عمقی با نیام عمقی گردن پیوسته‌اند و ماهیچه‌های جناغی‌پستانکی را نیز دربرمی‌گیرند. در بخش میانی، ماهیچه به زوائد خاری با زردپی پهن نیمه‌بیضوی وسیعی متصل است که از سی۶ تا تی۳ امتداد یافته و با زردپی ماهیچهٔ مقابل، بیضی تاندونی تشکیل می‌دهد. | ## بخش 2: ماهیچه ذوزنقه‌ای | حس، شامل درد و حس موقعیت مفصل (حس عمقی)، از طریق شاخه شکمی عصب نخاعی سوم (سی۳) و چهارم (سی۴) منتقل می‌شود. این ماهیچه به‌دلیل وابستگی عملکردی به اندام بالایی، با وجود قرارگیری سطحی در پشت، توسط شاخه‌های پشتی عصب‌گیری نمی‌شود. کارکرد انقباض ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای می‌تواند دو اثر داشته باشد: جابه‌جایی کتف‌ها در زمانی که نقاط آغازین ستون فقرات ثابت باشند، و جابه‌جایی ستون فقرات هنگامی که کتف‌ها ثابت باشند. الیاف بالایی و پایینی گرایش دارند که کتف را پیرامون مفصل جناغی‌ترقوه‌ای بچرخانند به‌گونه‌ای که زائده سرشانه‌ای و زاویه‌های پایینی به سمت بالا و لبهٔ میانی به سمت پایین حرکت کنند (چرخش به سمت بالا). الیاف بالایی و پایینی همراه با ماهیچه دندانه‌ای پیشین برای چرخش به سمت بالای کتف‌ها کار می‌کنند و در برابر ماهیچه بالابرنده کتف و ماهیچه‌های لوزی که باعث چرخش به سمت پایین می‌شوند، عمل می‌کنند. هنگامی که الیاف بالایی و پایینی با هم فعال شوند، همراه با الیاف میانی (و ماهیچه‌های دیگر مانند ماهیچه‌های لوزی) به جمع‌کردن/نزدیک‌کردن کتف‌ها کمک می‌کنند. ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای همچنین در دورکردن بازو از بدن بالاتر از ۹۰ درجه با چرخاندن رو به بالای حفرهٔ گلنوئید نقش دارد. حرکت‌های ستون فقرات هنگامی که کتف‌ها ثابت باشند، انقباض هم‌زمان دو سوی ماهیچه می‌تواند گردن را باز کند (اکستانسیون دهد). | ## بخش 3: ماهیچه ذوزنقه‌ای | اهمیت بالینی اختلال در عملکرد ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای می‌تواند باعث نشانگان کتف بالدار شود که گاهی به‌طور مشخص‌تر «بال‌دار شدن جانبی» نامیده می‌شود و نیز می‌تواند موجب جابه‌جایی یا ناهنجاری حرکتی کتف شود. دیستروفی ماهیچه‌ای چهره‌ای‌کتفی‌بازویی ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای از ماهیچه‌هایی است که به‌طور شایع در دیستروفی ماهیچه‌ای چهره‌ای‌کتفی‌بازویی (FSHD) گرفتار می‌شود. الیاف میانی و پایینی در مراحل نخست دچار آسیب می‌شوند و الیاف بالایی معمولاً تا مراحل پایانی بیماری درگیر نمی‌شوند. کم‌رشدی هرچند نادر است، کم‌رشدی یا نبود ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای می‌تواند با درد گردن و کنترل ضعیف کتف همراه باشد که به فیزیوتراپی پاسخ نمی‌دهد. جامعه و فرهنگ تمرین‌ها بخش بالایی ماهیچهٔ ذوزنقه‌ای با بالا بردن شانه‌ها تقویت می‌شود. تمرین‌های رایج برای این حرکت شامل گونه‌های مختلف دوضرب، به‌ویژه هنگ کلین و شراگ شانه است. بخش پایینی با پایین آوردن کتف‌ها در حالی که بازوها تقریباً صاف و بی‌حرکت هستند، تقویت می‌شود. | ## جمع‌بندی | این ماهیچه بیشتر در حرکات پرتابی، همراه با ماهیچه دالی و کلاهک گرداننده به‌کار گرفته می‌شود.