موضوع مقاله: فهرست خوشنویسان ایرانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست خوشنویسان ایرانی | مقدمه: فهرست خوش‌نویسان ایرانی دربرگیرندهٔ نام خوش‌نویسانی است که به یک یا چند شیوه می‌نوشته‌اند و در زمانهٔ خود سرآمد بوده‌اند. | ## بخش 1: فهرست خوشنویسان ایرانی | آ میرزا رضی آذربایجانیمعتمدالدوله شکسته و نستعلیق درگذشت ۱۲۲۳ه‍.ق مستوفی کریم خان زند، آغامحمدخان‍ و فتحعلی‌شاه فضایلی ص۶۲۳ از نوادگان،میرزا رضی آذربایجانیآغامیرزا نستعلیق درگذشت ۱۲۷۴ه‍.ق خوشنویس هندی شاگرد سیدمحمد امیر رضویفضایلی ص ۵۵۷ علی آقاحسینی نستعلیق ۱۳۴۱–۱۲۹۰ ش شاگرد عماد الکتاب زعیمی، خسرو. هنر و مردم، دوره ۱۶، ش ۱۸۱مهدی آزادآزادشکسته نستعلیق ۱۴۰۱ ه‍ الف سلطان ابراهیم غزنوی نسخ ۴۲۴–۴۹۲ ه‍.ق نوه سلطان محمود غزنوی هرساله قرآنی می‌نوشت و به مکه می‌فرستاد سلطان ابراهیم میرزا صفوی ابوالفتح - جاهینستعلیق درگذشت ۹۸۴ه‍.ق فرزند بهرام میرزا و نوه شاه اسماعیلفضایلی ص ۴۷۸ و ۴۸۷ تا۴۸۹سلطان ابراهیم میرزا تیموری ابراهیم‌سلطان - مغیث‌الدین ثلث و محقق۷۹۶–۸۳۸ه‍. ق شاهزاده تیموری برادر بایسنقر میرزاسید علی آل داودمحمد ابریشمی نستعلیق درگذشت ۹۵۱ه‍.ق شاگرد سلطان‌علی مشهدی فضایلی ص ۴۷۱ابن بواب خطوط ششگانهسده چهارم و اوائل پنجم کامل‌کننده خطوط ششگانهفضایلیابن مقله بیضاوی - وزیر خطوط ششگانه اواخر سوم، اوایل چهارم پدیدآورنده خطوط ششگانهفضایلی ص ۲۹۵–۲۹۹ابوالبقا موسوی حسینی رستم الخطاطین نستعلیق ۱۰۲۷–۱۱۰۰ه‍.ق مدتی در هند بود و به اصفهان بازگشت فضایلی ۴۷۸محمد احصایی بی‌قاب|107x107پیکسل نقاشیخط، نستعلیق و محقق معاصر فروش آثارش در حراج کریستی رکوردشکن بودهعباس اخوین نستعلیق معاصر رئیس مرکز کتابت و تعلیم ایران وبگاه ققنوس - سایت مشاهیر خطاطان ایرانیمحمدعلی ارتقائی ادیب العلما نستعلیق، نسخ، ثلث، ریحان، کوفی، شکسته قاجار تا دوره معاصر شاگرد پدرش میرزا محسن آقا ادیب العلما محمدرحیم اردبیلی نستعلیق زادهٔ ۱۰۷۷ ه‍.ق خوشنویس اردبیلی نظام الدین اردبیلی نستعلیق و خطوط ششگانه زادهٔ ۹۲۰ ه‍.ق خوشنویس آذربایجانی سید علی‌اکبر اردستانی نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی علی‌عسگر ارسنجانی نسخسده سیردهم شاعر و خوشنویس، پدر محمد شفیع و محمدحسین ارسنجانیفضایلی ص ۳۶۲محمدشفیع ارسنجانی نسخدرگذشت ۱۳۳۳ ه‍. قموسیقی‌دان، خوش‌نویس، ادیب و عروض‌دان که برخی او را استاد یاقوت مستعصمی می‌دانندمحمدحسین ارسنجانی افتخارالکتاب نسخ۱۳۳۰ ه‍. قمدتها در عثمانی و مصر بوددکتر بیانی ص ۶۷۷–۶۷۸محمد حسین اصفهانی نستعلیقسده سیزدهمدر اطراف در نقرهٔ تقدیمی امیرنظام گروسی به آستانه رضوی کتیبه‌ای از اشعار سرخوش نوشته‌استدکتر مهدی بیانی ص ۶۷۸نورالدین محمد اصفهانی نستعلیقدرگذشت ۱۰۹۴ه‍. قفرزند ابوتراب‌اصفهانی (ترابا) برادر محمدصالحفضایلی ص۵۴۶محمدصالح اصفهانی ثلثونستعلیق درگذشت ۱۱۲۶ه‍.ق کتیبه‌نویس مسجدشاه شاگرد میرعمادفضایلی ص ۳۵۰ و ۵۴۲–۵۴۶محمدباقر اصفهانی سِمسوری نستعلیق سده سیزدهم هم‌عصر فتحعلی‌شاه، محمدشاه و‍ ناصرالدین‌شاهفضایلی ۵۷۱–۵۷۲بیانی. مهدی ص ۶۵۵محمدرضا اصفهانی کر شکسته سده دوازدهم شاگرد درویش عبدالمجید طالقانی، کاتب‍اسمعیل سلطان خبوشانی فضایلی ص ۶۲۱محمدعلی اصفهانی نسخ۱۲۵۵–۱۳۱۳ه‍.ق سردودمان خاندان قدسی اصفهانفضایلی ص ۳۶۷محمدعلی اصفهانی سلطان‌الکتّاب نسخ و رقاع درگذشت پس از ۱۳۲۴ ه‍.ق خوشنویس اصفهانی محمدعلی وفا اصفهانی وفا شکسته سده دوازدهم آشنا به‍طب، سیاق و‍ شعر‍، هم‌عصر و پیرو‍ شفیعافضایلی۶۱۷محمدهادی اصفهانی هادی مترجم نسخ اواخر یازدهم اوایل دوازدهم <small>خوشنویس، مؤلف و عالم اواخر دوره صفوی فضایلی ص ۳۵۵محمدبن ابوالقاسم اصفهانی صفایی نسخ اواخر دوازدهم اوایل سیزدهم از خوشنویسان دوره فتحعلی‌شاه قاجار فضایلی ص ۳۵۹آقامحمود اصفهانی نسخ دوره قاجار استاد زین‌العابدین و غلامعلی اصفهانی پیدایش و سیر تحول هنر خطزین العابدین اصفهانی اشرف الکتاب نسخ دوره قاجار از خوشنویسان دربار ناصرالدین شاه قاجار پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۸۴میرزا غلامرضا اصفهانیبی‌قاب|107x107پیکسل نستعلیق و شکسته ۱۲۴۶–۱۳۰۴ه‍.ق خوشنویس بزرگ دربار ناصرالدین شاه قاجارفضایلی ص ۵۷۳–۵۷۵علی‌رضا اصفهانی پرتو- آقاجان نسخ سده سیزدهم شاعر و نسخ‌نویس برجسته فضایلی ص ۳۶۵غلامعلی اصفهانی نسخ درگذشت ۱۲۶۹ه‍.ق هم‌دوره با زین العابدین اصفهانی فضایلی ص ۳۶۴و۳۶۵میرزا کوچک اصفهانی شکسته اواخر دوازدهم اوایل سیزدهم معروف‌ترین شاگرد درویش عبدالمجید طالقانی ملا هدایت‌الله اصفهانی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی فضایلی ص۴۹۵ جلال‌الدین اعتضادی صدرالکتاب - کتاب الملک نستعلیق زاده ۱۲۷۵ ش شاگرد میرزا غلامرضا اصفهانی ابوالحسن اعتصامی نستعلیق ۱۲۸۲–۱۳۵۷ ش نقاش، معمار، خطاط، و نویسنده اعتصامی، ابوالحسن. الیاس بن قاضی ابوبکر بن نصرالله بهاریسده هفتم اهل بندر لهری در پاکستان، نخستین نمونه خط بهاری به تاریخ ۶۷۶ ه‍.ق/۱۲۳۳ م و رقم او در موزه افغانستان موجود استشیخ محمد امامی نستعلیق سده نهم محمد رضا امامی امام خطاطان نستعلیق، ثلث و نسخ سده یازدهم کتیبهنویس بناهای اصفهان در دوره صفوی فضایلی ص ۳۵۰ و ۳۵۱محمد محسن امامی ثلث سده یازدهم و اوایل دوازدهم فرزند محمد رضا امامی و پدر علی‌نقی امامی فضایلی ص ۳۵۱علی‌نقی امامی اصفهانی نستعلیق، ثلث، نسخ و رقاع اواخر سده یازدهم و اوایل دوازدهم کتیبه‌نویس اغلب بناهای اصفهان در دوره شاه سلطان حسین، فرزند محمد محسن امامی بیانی ص ۴۹۰–۴۹۱غیب‌الله امامی نستعلیق سده نهم از شاگردان اظهر تبریزی فضایلی ص ۴۶۰ابوالقاسم مصحح المصحّح تعلیق، شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۹ ه‍.ق حاجی امیرمحمد نستعلیق درگذشت ۱۰۷۳ه‍.ق شاگرد رشیدا که همراه او به کشمیر رفت فضایلی ص ۵۴۸غلامحسین امیرخانی بی‌قاب|107x107پیکسل نستعلیق زادهٔ ۱۳۱۸ ه‍. ش رئیس انجمن‌خوشنویسان و خانه هنرمندان ایران اسماعیل امیرخیزی نستعلیق ۱۲۵۶–۱۳۴۴ شنویسنده و از رجال انقلاب مشروطه ایران از شاگردان میرزا سید حسین خوشنویس‌باشی بیانی، مهدی ۳۴۱سیدمحمد امیر رضوی نستعلیق درگذشت ۱۲۷۴ه‍.ق خوشنویس، نقاش، سنگتراش و کشتیگیر هندیسلطان‌علی اوبهی حافظ - هروی نستعلیق سده نهم یا دهم از دانشوران دستگاه امیر علی‌شیر نوایی و مؤلف فرهنگ تحفةالاحباب محی‌الدین محمد اورنگ‌زیب اورنگ‌زیب - عالمگیر نسخ ۱۰۲۷–۱۱۱۸ ه‍.ق ششمین و آخرین امپراتور بزرگ گورکانی هند ایلچی ابراهیم ایلچی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی ب بابا شاه اصفهانی عراقی- حالی- رئیس‌الرؤسا نستعلیق درگذشت ۹۹۶ ه‍.ق پس از میرعماد بهترین نستعلیق‌نویس فضایلی ص ۴۹۲–۴۹۴ ظهیرالدین محمد بابُر بابُر بابُری ۸۸۸–۹۳۷ ه‍.ق مؤسس سلسله گورکانیان هند، خط بابری را به‌نام خود ابداع کرد و نسخه‌ای از قرآن را به این خط نوشت و برای تبرک به مکه فرستادعبدالخالق باخرزی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی محمدحسین باخرزی نستعلیق سده دهم شاگرد سلطان محمد خندان و شاه‌محمود نیشابوری فضایلی ص ۴۹۱ و ۴۷۳باقر بنا ثلث اواخردهم اوایل یازدهم کتبه‌نویس گمنام مسجد شیخ لطف‌الله که خط ثلث او با علیرضا عباسی برابری می‌کندفضایلی ص ۴۷۸میر محمد باقر هروی مولانا نستعلیق و تعلیق درگذشت پس از ۹۸۲ ه‍.ق فرزند و شاگرد میرعلی هروی، خطاط دربار خان‌خانان و همایون و اکبرHISTORY - MUGHAL EMPIRE - 2بیانی ص ۶۵۹–۶۶۱میر محمد باقر حسینی نستعلیق سده یازدهم و اوایل دوازدهم فرزند میر زین العابدین، خوشنویس دربار اورنگ زیب در هند که او را به معلمی شاهزادگان گمارده بودبیانی ص ۶۵۳باقر تبریزی نستعلیق و نسخ سده دهم از خوشنویسان دوره قاجار در تبریز منوچهر قدسی - دانشنامه جهان اسلام - باقر تبریزیبایسنقر میرزا سلطان بایسنقر بهادرخان محقق و ثلث ۸۰۲–۸۳۷ه‍.ق شاهزاده تیموری و بزرگترین محقق‌نویس فضایلی ص ۳۲۴–۳۲۵میرعضد بخاری نستعلیق سده نهم از شاگردان عبدالرحیم خوارزمیمیرمحمد معصوم بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی محمد امین بخارائیحاجی میرک بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی بیانی ص ۶۴۶ به نقل از مناقب هنرورانسلطان‌محمود بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی میرچلمه بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی ابراهیم بخت شکوهی شکسته، نستعلیق و خطوط ششگانه۱۳۲۰–۱۳۸۵ ش شاگرد حسن هریسی یک دهه رئیس انجمن خوشنویسان تبریز بود عباس خانی، روح‌الله. ۱۴۰آقاسید مرتضی برغانی نستعلیق درگذشت ۱۳۰۸ ش شاگرد میرزا رضا کلهر، استاد و پدر سیدحسین میرخانی و سیدحسن میرخانی بدیع‌الزمان تبریزی بدیعا - نیک نگار نستعلیق سده یازدهم خوشنویس، ادیب و حکیم فرزند علیرضا عباسیفضایلی ص۴۹۹میرمصطفی بغدادی نستعلیق سده دهم بمبو بن حسن ثلث سده یازدهم کتیبه‌هایی در شهر تهته پاکستان داردعلی بنان مدنی سیاوشان شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۴۷ ه‍.ق بهادرشاه دوم ظفر نستعلیق، طغرا ۱۱۷۳–۱۲۵۲ه‍.ق آخرین پادشاه‍ گورکانی‍ که‍ هند‍ را به‍ انگلستان واگذار کردفضایلی ص ۴۸۷بهرام میرزا ظهیرالدین نستعلیق درگذشت ۹۵۶ ه‍.ق شاهزاده صفوی فرزند شاه اسماعیل ابراهیم بوذری نستعلیق ۱۲۷۵–۱۳۶۵ ش موسیقی‌دان ادیب و خوشنویس از شاگردان عمادالکتاب فضایلی ص ۵۹۵بهبود میرزاشاهنشاهی نستعلیق سده دهم از شاگردان محمدحسین تبریزی، مدتی در کتابخانه خان‌خانان در هند مشغول بود فضایلی ص ۴۹۶مهدی بیانی دکتر شکستهٔ نستعلیق ۱۲۸۵–۱۳۴۶ ش شاگرد کاتب‌الخاقان، بنیانگذار کتابخانه ملی، پژوهشگر و کارشناس نسخه‌های خطی و مؤلف کتاب «احوال و آثار خوشنویسان» در ۴ جلد پ عبدالمجید پروین‌رقم پروین‌رقم - لاهوری نستعلیق ۱۹۰۱–۱۹۴۶ م خوشنویس بزرگ شبه قاره هند، اهل گوجرانواله از توابع پنجاب پاکستان امروزی، شیوهٔ او «نستعلیق لاهوری» یا «نستعلیق پروینی» نام گرفته و دیوان اقبال لاهوری را نوشته رامپوری، سید احمد ص ۱۶۷بایزید پورانی شیخ نستعلیق زاده ۹۰۰ ه‍.ق خطاط و شاعر غزلسرای اهل هرات که به هند رفت، از شاگردان اظهر تبریزی شیخ پیر آگره کلیه خطوط سده یازدهم خوشنویس دربار جهانگیر در پیشاور هند فضایلی ص ۵۵۴پیرمحمد ثانی ثلث و نسخ سده دهم اکثر کتیبه‌های شیراز در ۹۲۰ ه‍.ق را کار او می‌دانند وبگاه آفتاب پیر محمد ثانیپیرمحمد صوفی سده نهم اهل بخارا بود و ۴۴ بار قرآن را نوشتهدهخدا، علی اکبر. ذیل صوفی پیرمحمد به نقل از قاموس الاعلام ترکیپیرمحمد هروی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی احمدپیله چی قزوینینستعلیقمعاصر- زاده 1339 ت تاج‌الدین زرین‌رقمزرین‌رقم - لاهوری - حاج احمد نور نستعلیق ۱۹۰۶–۱۹۵۵ م شیوه‌اش در پاکستان به «مجلس خطاطان» شهرت دارد اظهر تبریزیاستاد استادان - ظهیرالدین نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۸۰ ه‍.ق شاگرد جعفر تبریزی فضایلی ص ۳۲۴ و ۳۳۴ و ۴۵۸–۴۶۰بیانی، مهدی ص ۴۵۸–۴۶۰امیر بدرالدین تبریزی کوفی، نستعلیق و ششگانه اواخر هشتم، اوایل نهم هم‌عصر امیر تیمورفضایلی ص ۳۲۳سعدالدین تبریزی سده هشتم شاگردمحمد بندگیر، استاد شمس صوفی فضایلی ص ۵۰۳علی‌محمد تبریزی نستعلیق حدود ۱۲۵۲–۱۳۲۲ ه‍.ق زاده شهر تبریز شاگرد میرحسین خوشنویس بیانی، مهدی ص ۱۵۲محمد تبریزی نسخ درگذشت ۱۱۱۵ه‍.ق همزمان با شاه سلطان حسین صفوی شکیباپورمحمد بنددوز تبریزیبنددوز - بندگیر خطوط ششگانه سده هشتم خواهرزاده عبدالله صیرفی ومعاصر امیر تیمور فضایلی ص ۳۲۲محمدحسین تبریزی مهین استاد - محزون نستعلیق درگذشت ۹۸۵ ه‍.ق کتیبه‌نویس، شاگرد مالک دیلمی و استاد بزرگانی چون علیرضا عباسی و میرعمادفضایلی ص ۵۲۴ و۵۲۵ و ۳۴۹ و۳۵۰بیانی، مهدی ص ۶۸۰–۶۸۳محمدرضا تبریزی نستعلیق سده دهم شاگرد محمدحسین تبریزی فضایلی ۴۷۸ و ۴۹۶حاج محمد تبریزی نستعلیق سده دهم شاگرد شاه‌محمود نیشابوری فضایلی ص ۴۹۱محمدشفیع تبریزی نسخنیمه اول سده سیزدهم از نسخ‌نویسان تراز اول تبریز شکیباپور ص ۵۵محمد معین‌الدین تبریزی خطوط ششگانه سده نهم شاگرد شیخ محمد بنددوز تبریزی یا بندگیرعبدالباقی تبریزی خطوط ششگانه درگذشت ۱۰۳۹ ه‍. ق شاگرد علیرضا عباسی و علاءالدین تبریزی فضایلی ص ۲۴۴ و۳۴۸ و ۳۴۹پیدایش و سیر تحول هنر خط، ص ۸۱عبدالله بن میرعلی تبریزی شیرین قلم نستعلیق سده نهم پسر میرعلی تبریزی و استاد جعفر تبریزی فضایلی ص ۳۲۳ و ۴۵۵عبدالغفار تبریزی نستعلیق سده سیزدهم پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۶۹علاءالدین تبریزی مُلا عُلا بیک خطوط ششگانه درگذشت پس از ۱۰۰۱ ه‍.ق استاد عبدالباقی تبریزی و علیرضا عباسیقاسم‌آقا تبریزی خطوط ششگانه درگذشت ۱۲۹۲ه‍. ق از آذربایجان به عثمانی و مصر رفت فضایلی ص۳۶۰میر علی تبریزی نستعلیق و سایر خطوط درگذشت ۸۵۰ه‍.ق او را واضع خط نستعلیق می‌دانند سلطان‌محمود تربتی نستعلیق سده دهم از شاگردان شاه‌محمود نیشابوری میر عبدالله ترمذی وصفی - مشکین‌قلم نستعلیق اواخر دهم و اوایل یازدهم خوشنویس و شاعر دربار‍ اکبرشاه‍ و جهانگیر در‍هند فضایلی ص ۵۵۲میرمحمدصالح ترمذی کشفی نستعلیق درگذشت ۱۰۶۱ه‍. ق شاعر و خطاط دربار شاه‌جهان فرزند‍عبدالله ترمذی فضایلی ص۵۵۲میرمحمد مؤمن ترمذی عرشی نستعلیق سده یازدهم از شاعران و خوشنویسان هند فرزند‍ عبدالله ترمذی مقصودعلی ترک نستعلیق سده دهم حسین بن علی تونی نستعلیق سده نهم خصالی هروی تونی نستعلیق سده دهم سلطان حسین تونی نستعلیق سده دوازدهم سید حمید عباس تقوی بخاری رکن الدین مسعود - حکیم نستعلیق و خطوط تفننی دوره صفوی طبیب مخصوص شاه عباس که بعد بهبلخ و هند رفت میرزا محمد علی تنباکو فروش تنباکو فروش نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی محمد ابراهیم تهرانی میرزا عمو نستعلیق زنده در ۱۳۱۵ ه‍.ق کتیبه‌نویس و شاگرد میرزا غلامرضا اصفهانی فضایلی ص۵۷۵ و ۵۸۷محمد ابراهیم نواب تهرانی بدایع‌نگار نستعلیق درگذشت ۱۲۹۹ه‍. ق شاعر و خوشنویس، فرزند و شاگرد‍عبدالرحیم افسرفضایلی ص ۵۷۹–۵۶۰جعفر تبریزی بایسنقری قبلةالکتّاب - کمال‌الدین نستعلیق درگذشت پس از:۸۵۶ ه‍.ق خطاط شاهنامه بایسنقری فضایلی ص و۴۵۶ ۳۲۴بیانی، مهدی. ص ۱۱۸مولانا جعفر خلیفه نستعلیق فرزند و شاگرد جعفر تبریزی بایسنقری یعقوب آژند ص ۲۰عبدالرحیم جزایری ثلث سده دوازدهم کتیبهنویس مدرسه سلطانی اصفهان فضایلی ص ۳۵۲جمال بن ملک‌محمد شیرازی جمالا نستعلیق سده یازدهم از شاگردان میرعماد که به هند مهاجرت کرد فضایلی ص ۵۳۸جمال مشهدی نستعلیق سده دهم مجموعه اشعار سلطان ابراهیم میرزا صفوی را کتابت کرد دکتر مهدی بیانی ص ۱٫۱۲۷ جمال‌الدین لاهوری سیدالکتاب نسخ سده پنجم خوشنویس دوره غزنویان برخی مهارت او را همسنگ ابن مقله می‌دانندجهانشاه میرزا نستعلیق زاده ۱۲۲۴ ه‍. ق فرزند فتح‌علی شاه نزد برادرش محمود میرزا، مؤلف «گلشن محمود»، و دیگر هنرمندان شاگردی کرد و شعر نیز می‌سرود.بیانی، مهدی. ق احتمالاً پسر عباس میرزا و نوه فتح‌علی شاه است مرقعی به خط وی در کتابخانه سلطنتی به رقم «... سنه ۱۲۴۲ در دارالسلطنه تبریز شرف اتمام یافت» موجود استجی سنگه نستعلیق سده دوازدهم قطعه‌ای از او در کتابخانه ملی به رقم «کتبه العبد جی سنگه سنه ۱۱۴۷» موجود استبیانی، مهدی. ص ۱۳۱ چ اسکندر چَلَمه بخاری میرچَلَمه نستعلیق سده دهم شاگرد میرعلی هروی که گفته می‌شود خطش ترقی کرد و میرعلی به وی اجازه داد «کتبه میرعلی» رقم کند، اما او به استاد پرخاش کرد و میرعلی آزرده و وی را نفرین کرد و چلمه پس از اندک زمانی نابینا شد. دکتر بیانی ص ۱۳۲چَنُدربهان منشی برهمن نستعلیق و شکسته درگذشت ۱۰۶۸ یا ۱۰۷۳ خوشنویس هندی، منشی دربار شاه‌جهان و دارا شکوه شاگرد عبدالرشید دیلمی سید احمد رامپوری ص ۷۵ ح میرزا محسن حالی اردبیلی عماد الفقرا نستعلیق ۱۲۴۷–۱۳۳۳ ش شاعر، خطاط و صوفی اهل اردبیل وبگاه آفتاب- میرزا محسن حالتی اردبیلیکمال‌الدین حسین حافظ هروی نستعلیق، ثلث و نسخ درگذشت ۹۷۴ه‍.ق هم‌عصر شاه طهماسب صفوی فضایلی ص۲۴۴ و ۳۳۵عبادالله حافظ اعجاز رقم - زمرد رقم نستعلیق سده سیزدهم خوشنویس هندی هم‌عصر بهادرشاه دوم‍گورکانی فضایلی ص۵۵۷مولانا محمد حسام شمس بایسنقری نستعلیقوخطوط ششگانه سده نهم شاگرد مولانا معروف، استاد بایسنقر میرزا فضایلی ص ۳۲۸میر محمد حسنی نستعلیق سده نهم ملا حسن حزین حسن آقا رضا-حزین - فلک زده نستعلیق، ثلث و طغرا درگذشت ۱۳۸۵ ه‍.ق خوشنویس اهل سنندج عبدالباقی حداد نسخسده یازدهم به دربار شاه جهان پیوست و در دوره اورنگ‌زیب تغییراتی در نسخ پدیدآورد و به نگارش قرآن‌های شش‌ضلعی عمومیت دادمیرزا حسن خان نستعلیق‌نویس سده چهاردهم خطاط کرمانشاهی که مرثیه‌های متعددی از محتشم کاشانی با خط او در تکیه معاون الملک وجود دارد ابوالمعالی حسینی نستعلیق و شکسته نیمه اول سده دوازدهم خفی، جلی و کتیبه را خوش می‌نوشته فضایلی ۵۴۷–۵۴۸محمد باقر حسینی شیرازی نستعلیق و ثلث سده سیزدهم و چهاردهم در مسجد رحیم خان اصفهان کتیبه ثلث دارد به تاریخ ۱۳۰۴ و بر سنگاب نفیس و یکپارچه این مسجد با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری نوشته دکتر مهدی بیانی ص ۶۵۵میرحیدر حسینی تبریزی بخارایی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی بیانی مهدی ص ۱۳۲سید حیدر گُنده‌نویس اواخر هفتم و اوایل هشتم از شاگردان یاقوت مستعصمیفضایلی ص ۳۱۷ خ میر محمدحسین خاتون‌آبادی اصفهانی شیخ‌الاسلام نستعلیق سده دوازدهم فرزند و شاگرد محمدصالح خاتون‌آبادی بیانی ص ۶۷۹محمدصالح خاتون‌آبادی نستعلیق سده یازدهم فرزند عبدالواسع و پدر میر محمدحسین از شاگردان میرعماد فضایلی ص ۵۳۷–۵۳۸اعتمادخان نستعلیق، نسخ و تعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی در دربار اورنگ‌زیب عالمگیر فضایلی ص ۵۵۶سید علی خان جواهر رقم - خان - هزاری نستعلیق درگذشت ۱۰۹۴ه‍.ق همراه پدرش میرمحمد مقیم تبریزی به هند رفت، از معاصرین و مصاحبین‍ رشیدا فضایلی ص ۵۴۰–۵۴۱احمدیار خان کلیه خطوط درگذشت ۱۱۴۷ه‍.ق فرزند الله‌یار خان حاکم‍لاهور، تته‍ و‍ مولتان در هند فضایلی ص ۵۵۵محمدحفیظ خان عزت کلیه خطوط سده دوازدهم فرزند الله‌یار خان حاکم لاهور، تته و مولتان در‍ هند عبدالرحیم خان‌خانان رحیم - رحیمی نستعلیق ۹۶۴–۱۰۳۶ ه‍.ق پسربیرام‌خان خان‌خانان شاعر و وزیر صاحب قدرت و هنرپرور اکبر و جهانگیر بود. | ## بخش 2: فهرست خوشنویسان ایرانی | رامپوری، سیداحمد ص ۱۶۳میرمرتضی خان الهام کلیه خطوط اواخر یازدهم اوایل دوازدهم خوشنویس هندی در دربار عالمگیر‍ و بهادرشاه عبدالعلی خراسانی کوکب نسخ درگذشت۱۲۳۸ ه‍.ق هم‌عصر فتحعلی‌شاه قاجار فضایلی ص ۳۵۷کیخسرو خروش نستعلیق معاصر عبدالجواد خطیب خطیب نستعلیق ۱۲۸۰–۱۳۵۰ ه‍.ق خوشنویس و شاعر، شاگرد‍ عبدالرحیم افسر فضایلی ۵۸۰خلیل جامی نستعلیق سده دهم فرزند درویش محمد مشهدی دکتر مهدی بیانی ص ۱۸۰خلیل تبریزی نستعلیق سده دهم میرخلیل‌الله شاه پادشاه قلم - قلندر نستعلیق درگذشت ۱۰۳۵ ه‍. ق خوشنویس دربار ابراهیم عادل‌شاه امیردکن شکیباپور ص ۵۴خلیل‌الله هفت قلمی نستعلیق سده دوازدهم از خوشنویسان هند ساکن لاهور میرخلیل باخرزی نستعلیق سده دوازدهم در کتاب مرآة العالم از او نقل شده دکتر مهدی بیانی ص ۱۷۸حمدالله خلخالی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی سلطان‌محمد خندان خندان نستعلیق درگذشت پس از ۹۵۷ ه‍. ق از شاگردان تراز اول سلطان‌علی مشهدی فضایلی ص ۴۷۳مهدی بیانی ص ۲۶۸عبدالرحیم خلوتیمشرقی ثلث اواخر نهم اوایل دهم خطاط و صوفی، فرزندشمس‌الدین قطابی عبدالحی خلوتی ثلث اواخر نهم اوایل دهم فرزند و شاگرد شمس‌الدین قطابی میرزا جبار خمسه‌ایمشکین‌قلم - آقا نستعلیق درگذشت ۱۳۱۱ ش فرزند ابوطالب، اهل زنجان، شاگرد ملاآقا، کتیبه‌نویس حرم علی بن موسی‌الرضا و معصومه فضایلی ص ۵۸۸عبدالرحمن خوارزمی نستعلیق درگذشت پس از ۸۸۶ ه‍.ق دارای شیوه‌ای خاص که به نستعلیق غربی معروف است. فرزند عبدالکریم خوارزمی، هم‌عصر‍ اظهر تبریزی و سلطان‌علی مشهدی بیانی ۳۷۸تا۳۸۰عبدالرحیم خوارزمی انیسی نستعلیق درگذشت پس از ۸۹۷ ه‍.ق فرزند عبدالکریم خوارزمی، شاگرد اظهر تبریزی، استاد اسدالله کرمانی فضایلی ص ۳۳۴ و ۴۶۰رامپوری. سیداحمد ص ۱۶۳عبدالکریم خوارزمی پادشاه - یعقوبی نستعلیق و سایر خطوط سده نهم فرزند عبدالرحمن خوارزمی و برادر عبدالرحیم انیسی از خوشنویسان دربار سلطان یعقوب آق قوینلو بیانی ۴۰۹–۴۱۱سلطان‌علی خوارزمی نستعلیق سده دهم میرزا محمد خوانساری نستعلیق دوره قاجار میرزا محمدحسین خوشنویسان خوشنویس‌باشی نستعلیق درگذشت ۱۳۲۸ ش اهل زنجان، فرزند و شاگرد میرزا آقا خمسه‌ای و میرزا غلامرضا اصفهانی، کتیبه‌هایی در حرم معصومه نوشته فضایلی ص ۵۸۸ و ۵۸۹میرحسین خوشنویس خوشنویسباشی - آقا سید حسین ترک نستعلیق درگذشت ۱۳۰۳ ه‍.ق با سمت معلمی‍ مظفرالدین شاه‍ از‍ تهران‍ به‍تبریز‍ رفت فضایلی ص۵۹۰–۵۹۱ د داراشکوه قادری نستعلیق درگذشت۱۰۶۹ه‍.ق شاهزاده گورکانی‌هند، پسرکوچک شاه‌جهان فضایلی ص ۵۵۳علی اکبر دبیرخاقاندبیرخاقان نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۶ ه‍.ق محمدجفر دلودوز شکسته سده دوازدهم شاگرد درویش عبدالمجید طالقانی عبدالرشید دیلمیرشیدا - عبدالرشید - آقای اول - آقا نستعلیق درگذشت ۱۰۸۱ ه‍.ق خواهرزاده و شاگرد میرعماد، بزرگترین خوشنویسی که به هند رفت فضایلی ص۵۳۳–۵۳۶حاج دین‌مخمد لاهوری کاتب کن فیکون نستعلیق و نسخ۱۹۷۱–۱۸۸۱ م ااز خوشنویسان لاهور و از نزدیکان اقبال لاهوری عبدالله دیوانه شیخ - دیوانه سده دهم هم عصر با معین‌الدین محمد اسفزاری ذ ر میرحسین رالنکی سده دهم خوشنویس دربار اکبر شاه (شاید همان میرحسین کلنگی بخاری باشد) منشی رام چندر جواهر رقم تعلیق و نستعلیق ۱۱۵۰–۱۲۰۵ ه‍.ق خوشنویس و کاتب هندی اهل جی‌پور که بیشتر در شهر رادانگر در بنگال غربی هند کار می‌کرداحترام الدین احمد شاغل عثمانی ص ۱۳۱علی راهجیری نستعلیق معاصر مؤلف کتاب تذکره خوشنویسان معاصر و تاریخ مختصر خط و سیر خوشنویسی در ایران و …رستم علی خراسانی مولانا نستعلیق درگذشت ۹۷۰ ه‍.ق درابتدا برای بهرام میرزا و سپس برای سلطان ابراهیم میرزا صفوی کار می‌کرد بازیل گریبیانی ۲۰۷ و ۲۰۸رستم علی شاهیشاهی نستعلیق احتمالاً سده نهم احتمال دارد همان رستم‌علی خراسانی باشد و شاید هم دوره سلطان‌علی قاینی و عبدالرحیم و عبدالکریم خوارزمی باشد. جلیل رسولی نقاشیخط و نستعلیق زادهٔ ۱۳۲۶ ش از نام‌آوران نقاشیخط کمال‌الدین محمود رفیقی نستعلیق سده نهم شاعر و خوشنویس در هرات پدر مجنون چپ‌نویس عیسی رنگ‌کار نستعلیق سده دهم گفته می‌شود‍ استاد اولیه میرعماد در قزوین بوده وبگاه آفتابشاه‌محمود رهی نیشابوری نستعلیق سده دهم شاگرد سلطانعلی مشهدی و عبدی نیشابوری (با شاه محمود نیشابوری اشتباه نشود) کریم‌زاده تبریزی ز ملا زاهد نستعلیق احتمالاً سده دهم کتیبه‌های مقبره نظام‌الدین اولیاء در دهلی را نوشته حسن زرین خط نستعلیق ۱۲۷۳–۱۳۵۷ ه‍. ش از شاگردان میرزا طاهر و عمادالکتاب خوشنویس اوراقِ بهادار بانک‌ها و کتاب‌های بسیار حسن زرین قلم زرین‌قلم کلیهٔ خطوط، نقاشیخط دوره قاجار خوشنویس، نقاش، شاعر و طغرانویس احمد زنجانی معصومی کلیه خطوط ۱۲۸۷–۱۳۶۱ ش کتیبه‌نویس، نسخ‌نویس و نستعلیق‌نویس فضایلی ص ۳۷۱محمدولی زنجانی کیمیاقلم شکستهٔ نستعلیقدرگذشت پس از ۱۳۲۳ ش زین‌الدین محمد زین المحمد بن محمود نستعلیق سده دهم از شاگردان بی‌واسطه سلطان‌علی مشهدی و استاد میرعلی هروی دکتر مهدی بیانی ص ۴۹۳ تا ۵۱۶زین العابدین نستعلیق، طغرا درگذشت ۱۲۲۸ ه‍. ق ملازم حضور‍ اکبرشاه دوم شاگرد عزالدین‍ در‍ هند زین‌العابدین بن محمدرحیم نشأة شکسته اواخر یازدهم اوایل دوازدهم هم‌عصر شفیعا که در اصفهان می‌زیسته فضایلی۶۱۸زین‌العابدین خویی کوفی درگذشت پس از ۱۳۲۲ ه‍.ق فرزند فتح‌علی و «احیاء الخط» از او باقی مانده‌است زین‌العابدین صفوی فخرالاشراف کوفی و نسخ درگذشت پس از ۱۳۲۳ ه‍.ق آثار چاپ سنگی از او باقی مانده‌است زین‌العابدین محلاتی آقا نسخ و رقاع درگذشت پس از ۱۳۲۷ ه‍.ق فعال در محلات و تهران، فرزند محمد علی و شاگرد زین‌العابدین اصفهانی دکتر بیانی ص۱۰۷۷ و ۱۰۸۸زینب‌نساء بیگم مخفی نستعلیق، نسخ و شکسته ۱۰۴۸–۱۱۱۲ ه‍. ق شاهزاده هندی دختر‍ اورنگ‌زیب، شاعر، صوفی و خطاط ژ س سام میرزا نستعلیق سده دهم فرزند شاه اسماعیل صفوی فضل‌الله ساوجی نستعلیق درگذشت ۱۲۷۵ ه‍.ق معلم علیخان ظل‌السلطان فرزند‍ فتحعلی‌شاه فضایلی ص ۵۸۹ابوالفضل مجدالدین محمد ساوجی نستعلیق، شکسته، شکسته‌تعلیق ۱۲۴۸–۱۳۱۲ه‍.ق خوشنویس و دانشمند، از‍مولفین دانشوران ناصری بیانی ص ۲۲۹–۲۳۰میر ساوجی نستعلیق سده یازدهم از شاگردان میرعماد بیانی ص ۹۳۱منشی سیج بهان نستعلیقو شکستهدرگذشت حدود ۱۰۷۰ ه‍. ق خوشنویس هندی، شاگرد رشیدا و کفایت‌خان احترام الدین احمد شاغل عثمانی ص ۱۳۹سید احمد رامپوری ۱۲۸سلطان‌علی سبز مشهدی نستعلیق سده نهم بهترین شاگرد بی‌واسطه سلطان‌علی مشهدی فضایلی ص ۴۷۰ و ۴۶۰علاءالدین سبزواری نستعلیق سده یازدهم شاگرد میرعماد فضایلی ص ۵۳۹محمد سبزواری نستعلیق اواخر دهم و اوایل یازدهم نقاش، صورتساز و خوشنویس فضایلی ص۴۹۷محمد سلحشور نستعلیق زادهٔ ۱۳۱۱ ش خواجه تاج‌الدین سلمانی تعلیق سده نهم واضع خط شکسته تعلیق فضایلی ص ۴۰۶ و ۴۰۷میرمحمد سمرقندی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی عبدالرحیم جعفری سمیرم سفلی (دهاقانی) کتیبه‌نویسی و نستعلیق درگذشت ۱۳۰۵ه‍.ق شاگرد محمدباقر سمسوری‍ و‍ علی‌اکبر محلاتی فضایلی ۵۷۲–۵۷۳احمد سهروردی شیخ‌زاده خطوط ششگانه ۶۵۴–۷۴۱ ه‍. ق از شاگردان یاقوت مستعصمی دکتر مهدی بیانیمیر سیدعلی نیاز شکسته ۱۱۹۷–۱۲۶۳ه‍.ق از شیراز ۲ سال به هند رفت، شاگرد ابوالحسن فسایی فضایلی ۶۲۴میرمحمدامین سیفی نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم نوه میرعماد فضایلی ۵۵۰–۵۵۱ابراهیم سیلکوتی نسخسده یازدهم نسخ‌نویس برجسته دوران شاه‌جهان در هند میرزا علی‌خان سینکی امین‌الدوله شکسته ۱۲۵۹–۱۳۲۲ ه‍.ق فرزند محمدخان، وزیر مظفرالدین‌شاه‍، مبدع شیوه خاص در‍ شکسته نستعلیق فضایلی ص ۶۳۱مبارک شاه سیوفی ثلث و نسخ سده هشتم از شاگردان یاقوت مستعصمی، اهل دمشق، هم عصر خواجه مبارکشاه فضایلی 318 ساسان مهیمی از استان کرمان ش محمدقاسم شادیشاه نستعلیق سده نهم و اوایل دهم از شاگردان سلطان محمد خندان احمد شاملو مشهدی نسخ و کلیهٔ خطوط سده سیزدهم معلم خط محمدعلی‌میرزا فرزند فتحعلی‌شاه فضایلی ص ۳۶۰حسن خان شاملو نستعلیق درگذشت ۱۰۵۲ ه‍.ق امیرالامرا و بیگلر بیک خراسان و حاکم هرات مرتضی‌قلی‌خان شاملو شکسته درگذشت ۱۱۰۰ ه‍.ق حاکم هرات فرزند حسن شاملو، برخی او را مبدع خط شکسته می‌دانند فضایلی ص ۶۱۳شجاع فارسی نستعلیق زندگی قرن دهم شاه بیگمضیاءالسلطنه نسخ، نستعلیق، شکسته و رقاع سده سیزدهم دختر فتحعلی‌شاه قاجار خواهر محمد میرزا مؤلف تذکره نقل مجلس که به خواهش او آن را نوشت دکتر مهدی بیانی ص ۱۰۸۶شاه‌جهان صاحب‌قران‌ثانی نستعلیق۱۰۰۰–۱۰۷۶ ه‍. ق پادشاه گورکانی هند، سازنده تاج‌محل دکتر بیانی ص ۲۸۸شاه شجاع نستعلیق ۱۰۲۵–۱۰۷۰ ه‍. ق شاهزاده گورکانی‌هند، دومین فرزند‍ شاه‌جهان دو قطعه از او در موزه باستانشناسی هند موجود است دکتر بیانی ص ۲۸۸ و ۲۸۹شاه علی‌اکبر انور نستعلیق، شکسته نستعلیق و نسخ درگذشت ۱۱۵۷ ه‍. ق فرزند حیدرخان رفیق عمدة الملک امیرخان عالمگیرشاهی مدتی با پدرش در کابل بود به به پتنه رفت و داماد آقاحسین شد بیانی مهدی. ق از معاصران میرعماد که بیشتر در هرات می‌زیسته ابتدا در کتابخانه سلطان‌علی چگنی و بعد در کتابخانه حسن‌خان شاملو کار می‌کرد بیانی مهدی. ق کتیبه‌نویسمعین‌الدین‌محمد شریفی‌تبریزی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی جواد شریفی نستعلیق معاصر از شاگردان با واسطه محمد رضا کلهر زین‌العابدین شریفی قزوینی صدرالکتّاب - ملک الخطاطین نستعلیق اواخرسیزدهم و اوایل‌چهاردهم از شاگردان محمد رضا کلهر و عمادالکتاب و پدر جواد شریفی فضایلی ۵۹۳محمد شریف نستعلیق سده دهم از بزرگ‌زادگان اعراب نمیری در نستعلیق از شاگردان محمدحسین تبریزی، حکاکی و سپاهی‌گری می‌کرد بیانی ۷۵۲محمد شریف نستعلیق سده یازدهم خوشنویس گمنام که در هند می‌زیسته مهدی بیانی ص ۷۵۳محمدحسین شریف تعلیق و شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۴ ه‍.ق خوشنویس چاپ سنگی فرزند محمد بن حسین هندی میرمحمد شریف کاتب‌السلطانی نستعلیق سده یازدهم ازخوشنویسانهند خواهرزاده عبدالله ترمذی محمدسلیمان شکوه نستعلیق سده یازدهم خوشنویس و شاهزاده هندی فرزند داراشکوه شمس‌الدین اعجاز رقم لکهنوی اعجاز رقم نستعلیق سده سیزدهم از خوشنویسان لکنو معاصر با حافظ نورالله و از مشاهیر «شیوه لکهنویی» در نستعلیق محمود اسحاق شهابی سیاوشانی نستعلیق سده دهم مهاجر به بخارا و بلخ شاگرد میرعلی هروی زینب شهده شهده دختر ابری خطوط ششگانه سده پنجم محدث و کاتب، شاگرد محمد بن عبدالملک فضایلی ۳۰۸میرزا حسن شیبانی کاشانی خطوط مختلف، تحریری ۱۲۸۰–۱۳۵۰ اهل کاشان و از خطاطان گمنام عصر ناصرالدین‌شاه «میرزا حسن شیبانی کاشانی خطاط معاصر». دوره۱۰، ش۱۱۸ (مرداد۵۱): ۱۹–۲۱،شیخ‌الاسلامخان نستعلیق سده یازدهم خوشنویس زبردست اما گمنام فضایلی ص۵۰۰شیخ محمد مجدالکتاب نستعلیق ۱۲۲۵ه‍.ق -۱۲۹۷ ش فرزند زین العابدین، شاگرد میرزا غلام رضا اصفهانی، کتیبه‌نویس در قزوین و رشت ابوالمعالی میرعلی شیرازی شمس الادبا نستعلیق و شکسته سده سیزدهم خواهرزاده و شاگرد‍ وصال شیرازی‍ دوران‍ ناصری فضایلی ص ۵۶۱ و ۵۷۰احمد شیرازی وقار نسخ ۱۲۳۲–۱۲۸۹ه‍.ق بزرگترین فرزند وصال شیرازی فضایلی ص ۵۶۴اسدالله شیرازی کاتب السلطان نستعلیق سده سیزدهم خوشنویس‍ دوران فتحعلی‌شاه، محمدشاه و‍ ناصرالدین‌شاه‍قاجار فضایلی ص ۵۶۸–۵۶۹اسماعیل شیرازی توحید نسخ ۱۲۳۹–۱۲۸۶ ه‍.ق فرزند وصال شیرازی فضایلی ص ۵۶۶سلطان‌علی شیرازی نستعلیق سده نهم شکرالله شیرازی افضل خان سده یازدهم برادر بزرگتر امانت خان شیرازی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی-امانت خانلطفعلی نصیری امینی صدرالافاضلنستعلیق، شکسته تعلیق، کوفی و سایر خطوط ۱۲۶۸–۱۳۵۰ ه‍. ق فرزند محمد کاظم امین السفرای شیروانی تبریزی و استاد فرزندانش مجدالدین نصیری امینی و افضل الدین آذربد دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۸عبدالحق شیرازی امانت خان شیرازی طغرانویس ثلث و طغراسده یازدهم خطاط کتیبه‌های در و دیوارهای تاج محل عبدالوهاب شیرازی یزدانی نستعلیق درگذشت ۱۳۲۸ ه‍.ق کوچکترین فرزند وصال شیرازی فضایلی ص ۵۶۷علی‌قلی شیرازی ثلث و نسخ سده دهم فضایلی ص۲۴۴علی‌نقی شیرازی نستعلیق در گذشت پس از ۱۳۳۵ ه‍. ق فرزند میرزا یوسف، کتیبه‌هایی در شیراز نوشته فضایلی ص ۵۷۰عنایت‌الله شیرازی فرسی کلیه خطوط سده یازدهم خوشنویس دربار اکبرشاه، جهانگیر، شاه‌جهان‍ در‍هند فتحعلی شیرازی حجاب نستعلیق درگذشت ۱۲۶۹ه‍.ق شاگرد وصال شیرازی ابوالقاسم شیرازی فرهنگ ثلث و تعلیق ۱۲۴۲–۱۳۰۹ه‍.ق شاعر و خوشنویس فرزند وصال شیرازی قاسم شیرازی خوشنویس سده دهم و یازدهم پدر و استاد امانت خان شیرازی داوری شیرازی داوری نستعلیقو شکسته ۱۲۳۸–۱۲۸۳ه‍.ق فرزند وصال شیرازی فضایلی ص ۵۶۵–۵۶۶محمد حسین شیرازی کاتب السلطان نستعلیق و سایر خطوط درگذشت پس از ۱۳۱۶ ه‍.ق خوشنویس‍ دربار‍ ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه‍قاجار فضایلی ص۵۶۹–۵۷۰ محمد حسین شیرازی نسخ اواخر سده دهم و اوایل یازدهمخوشنویس دوره اکبر شاه، دو قرآن به قطع حمایل در ۱۰۱۰ ه‍.ق/۱۶۰۱ م نوشه که در موزه لاهور و موزه ملی پاکستان در کراچی نگهداری می‌شودمحمد حسین ناصر شیرازی نستعلیق دوره قاجار خوشنویس‍ دربار‍ ناصرالدین‌شاه‍قاجار محمدرضا شیرازی سلطان الکتاب نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۱ ه‍. ق فرزند حبیب‌الله‌زاده محلات کاتب چاپ سنگیمحمود شیرازی حکیم نستعلیق ۱۲۳۴–۱۲۷۴ ه‍.ق شاعر و خوشنویس فرزند وصال شیرازی میرعبدالقادر حسینی شیرازی نستعلیق و سایر خطوط اواخردهم اوایل یازدهم به گلکنده دکن مهاجرت کرد ط طالب آملیطالب - طالبا - ملک الشعرا نستعلیق ۹۹۴–۱۰۳۶ ه‍.ق ملک الشعرای دربار جهانگیر شاه در لاهور بیانی ص ۳۳۳خلیل طالقانی نستعلیق سده دوازدهم عارف و شاعر و خطاط عصر صفوی که مدتی در اصفهان می‌زیست فهرست عالمان طالقانمیرزا طاهر تبریزیخوشنویس نسخ ۱۲۶۷–۱۳۵۵ ش اهل تبریز، کاتب بسیاری از کتاب‌های مذهبی و قرآن‌های چاپی امروزی فضایلی ص ۳۷۰محمد عماد طاهری عمادالشریعه نستعلیق ۱۲۶۴–۱۳۵۰ ش فرزند احمد، شاگرد محمدحسین خوشنویس‌باشی و استاد ابراهیم بوذری عبدالله طباخ هروی طباخ -آشپز نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۹۷ یا ۸۸۰ ه‍. ق شاگرد و داماد جعفر بایسنقری، استاد شهاب‌الدین عبدالله مروارید، شیوه یاقوت را به شبه قاره برد بیانی، مهدی ص ۳۵۰–۳۵۲فضایلی ص ۳۲۶نصرالله طبیب صدر عراقی خطوط ششگانه درگذشت حدود ۷۴۰ ه‍.ق شاگرد یاقوت مستعصمی طیبی شافعی خطوط ششگانه اواخر نهم و اوایل دهم خوشنویس و مؤلف دربار ممالیک مصرفضایلی ص ۲۰۹–۲۱۰ و ۲۲۸–۲۲۹محمد طاهری طالقانی خطوط نستعلیق اواخر دوره قاجاریه خوشنویس و عارف ظ ملا ظفرعلی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی دکتر مهدی بیانی ص ۳۳۷ظهوری نستعلیق نیمه دوم سده نهم اوایل سده دهم غیر از شاعر نامی نورالدین محمد ظهوری ترشیزی است ص صالح بن علی رازی نستعلیق اواخر سده هشتم اوایل سده نهم از قدیمی‌ترین نستعلیق‌نویسان گمنام نسخه‌ای از دیوان سلطان احمد به خط او در کتابخانه ایاصوفیه استانبول با رقم ۸۰۰ ه‍.ق در بغداد هست بیانی، مهدی ص ۳۲۶احمدمیرک صالحی خراسانیهروی - مشهدی نستعلیق، تعلیق و سایر خطوط سده دهم از نوادگان عبدالله مروارید و برادر محمدمیرک صالحی منشی شاه تهماسب مدتی منصب وزارت مشهد را داشت محمدمیرک صالحی خراسانیهروی - مشهدی نستعلیق، تعلیق و سایر خطوط سده دهم از نوادگان عبدالله مروارید و برادر احمدمیرک صالحی، شاعر و منشی شاه تهماسب و اکبرشاه گورکانی در هند بیانی، مهدی ص ۳۲۶ و ۳۲۷صحیفی جوهری شیرازی جوهری - ذوالقدر ثلث و نستعلیق درگذشت ۱۰۲۲ ه‍.ق شاعر، کتابدار و کتیبه‌نویس دوره صفوی در اصفهان فضایلی ص ۳۴۸ و ۳۴۷قدسی، منوچهر. | ## بخش 3: فهرست خوشنویسان ایرانی | هنر و مردم سال ۱۳۵۱ شماره ۱۱۴ ص ۳۵–۳۸بیانی، مهدی ص ۳۲۷محمدباقر صفیاری فخرالکتاب شکسته ۱۲۴۰–۱۳۱۰ ه‍.ش ادیب و منشی امامقلی میرزا والی آذربایجان فضایلی ص ۶۲۹صدرالافاضل لطفعلی نصیری امینی صدرالافاضلنستعلیق، شکسته نستعلیق، “تعلیق” ، ”ریحان”، “توقیع”، ”ثلث”، “نسخ”، “محقق”، ”کوفی”، “میخی” و سایر خطوط شیراز ۱۲۶۸–تهران ۱۳۵۰ ه‍. ق فرزند محمد کاظم امین السفرای شیروانی تبریزی و استاد فرزندانش مجدالدین نصیری امینی و افضل الدین آذربد دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۸عبدالله صیرفی خطوط ششگانه درگذشت ۷۴۲ یا ۷۴۷ ه‍.ق از شاگردان یاقوت مستعصمی فضایلی ص ۳۱۸ و ۳۲۱پیریحیی جمالی صوفی خطوط ششگانه سده هشتم شاگرد احمد رومی و خواجه مبارکشاه فضایلی ص ۳۱۹و۳۲۰ |- |اباصلت صادقی|| || خطوط ششگانه|| سده چهاردهم|| شاگرد استاد امیرخانی و اهل شهرستان تکاب ||فضایلی ص ۳۱۹و۳۲۰ |} ض ضیاءالدین محمد اکرامی قزوینی نسخ سده دهم نسخه‌ای از نفحات الانس در کتابخانه سلطنتی بوده‌است ع میرزا حسن‌خان عاصمی نستعلیق سده چهاردهم از استادان اولیه علی آقاحسینی عباسقلی میرزا ذبیح‌السلطنه - باتمانقلیچ نستعلیق درگذشت ۱۳۰۸ ش شاهزاده قاجار در تبریز، شاعر، خوشنویس و افسر پیاده‌نظام، شاگرد میرزا سید حسین خوش‌نویس‌باشی و میرزا غلام‌رضا اصفهانی فضایلی ص ۵۷۵سایت آفتابدکتر بیانی ص ۳۴۱عبدالحمید ملک‌الکلامی امیرالکتابنستعلیق و نسخ ۱۲۶۲-۱۳۲۸ ه ش کتیبه ثلث سردر موزه ایران باستان و کتیبه سردر کتابخانه ملی و دارلفنون عبدالله عاشور نسخاواخردوازده‌اوایل‌سیزده هم‌عصر فتحعلی‌شاه قاجار محمد عاقل روشن قلم نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان هندی در دربار اورنگ‌زیب علیرضا عباسی شاهنواز - شیخ الخطاطین نستعلیق و خطوط ششگانه سده یازدهم کتیبه‌نویس بزرگ و همنشین شاه عباس فضایلی ص ۴۹۷–۵۰۰عبدالحسین نسخ درگذشت پس از ۱۳۲۱ ه‍. ق قرآنی به خط او در آستان قدس رضوی موجود استمرتضی عبدالرسولی ثلث و سایر خطوط ۱۲۸۴–۱۳۷۳ ش خوشنویس و موسیقی‌دان (در موسیقی شاگرد حبیب سماعی)، افزون بر کتابت دیوان شعرا، کتیبه‌های آرامگاه حافظ به ثلث و آرامگاه خیام را به شکسته تعلیق نگاشته محمد بن عبدالملک خطوط ششگانه سده پنجم شاگرد ابن بواب فضایلی ص ۳۰۸عبدالعزیز نستعلیق از استادان محمد حسین کشمیری بوده اطلاعات عمومی اشراقی - شکیباپور ص ۵۳سیدعبدالقادر ابن سیدعبدالوهاب ثلث اواخر هشتم، اوایل نهم هم عصر امیر تیمور عبدالغفار اصفهانی آقا نسخ سده سیزدهم استاد زین‌العابدین اصفهانی عبدل غفور طاهر بن حسن ثلث سده یازدهم کتیبه‌هایی در شهر تهته پاکستان دارد عبدالصمد شیرین قلم شیرین قلم - مصور شیرازی - زرین قلم نستعلیق سده دهم نقاش، خطاط و شاعر که به دعوت همایون در ۹۵۱ ه‍.ق از دربار شاه تهماسب به هند رفت و مناصبی یافت و در نوشتن خفی و جلی مهارت داشتدرویش عبدالمجید طالقانی خموش - مجید شکسته ۱۱۵۰–۱۱۸۵ ه‍. ق بزرگترین خوشنویس خط شکسته‌نستعلیق فضایلی ص ۶۱۹عبدالله حسینی شاه‌جهانی میر نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان دربار شاه‌جهان بیانی ۳۵۴–۳۵۵درویش عبدی بخارائی نستعلیق درگذشت ۱۰۵۷ ه‍.ق از شاگردان میرعماد که‌به عثمانی مهاجرت کرد دکتر مهدی بیانی ص ۴۲۳و۴۲۴عبدی نیشابوری قلندر نستعلیق سده دهم شاگرد سلطان‌علی مشهدی، عمو و استاد شاه‌محمود نیشابوری بازیل گری ص۱۱۹بیانی ص ۴۲۴ تا ۴۲۶عثمان بن حسینوراق الغزنویکلیهٔ خطوطسدهٔ پنجماز استادان برجستهٔ خوشنویسی و تذهیب نسخ خطی زمان خود بودمولانا سعدالدین عراقی کلیه خطوط سده نهم از شاگردان جعفر تبریزی که برخی معروف بغدادی را شاگرد او می‌دانند بیانی ص ۹۱۳ تا ۹۱۵فاتح عزت‌پور نستعلیق زاده ۱۳۳۷ مدرس انجمن خوشنویسان ایران در تهران و سنندجمیر محمدحسین عطاخان مرصع قلم نستعلیق اواخر سده دوازدهم فرزند محمدباقر زرین قلم در دوره شجاع‌الدوله نواب اوده (۱۷۵۳ -۱۷۷۵ م) در هند شهرت داشتدکتر بیانی ص ۶۹۷محمدحسین عطارچیان شکسته زاده ۱۳۲۲ ش از پیش‌کستوتان خط شکسته معاصر محمدعلی عطار هروی کوفی و تمامی خطوط ۱۲۸۹–۱۳۷۱ ش خوشنویس برجسته اهل افغانستان بود که مدتی در مشهد زیست محمددائم عظیم‌آبادی شیخ نستعلیق درگذشت ۱۱۹۰ ه‍. ق خوشنویس و شاعر اهل پاتنا رامپوری، سیداحمد ص ۲۳۴عبدالجواد عنقا عنقا شکسته درگذشت ۱۲۷۵ ه‍.ق استاد خط چند تن از صاحب‌منصبان قاجار فضایلی ص ۶۲۴محمدحسین بن محمدحسن علوی خوشنویس‌صاحب نستعلیق درگذشت ۱۳۱۱ه‍.ق خوشنویس‍ هندی عبدالرحیم هروی عنبرین‌قلم - روشن‌رقم - جهانگیرشاهی نستعلیق درگذشت پس از ۱۰۳۴ ه‍.ق در جوانی از هرات به‌دربار‍ خان‌خانان و‍ جهانگیر‍ در هند‍ رفت محافظ باباجان عودی نستعلیق سده دهم عیشی مولانا - کاتب نستعلیق درگذشت ۹۸۰ه‍.ق از شاگردان مالک دیلمی در مشهد رفت در کتابخانهٔ سلطان ابراهیم میرزا صفوی کتابت می‌کرد بازیل گری ص ۱۲۵دکتر مهدی بیانی ص ۵۴۵ و ۵۴۶رامپوری، سید احمد ص ۲۰۰ غ محمداسماعیل غافل روشن قلم - غافل نستعلیق و خطوط ششگانه سده یازدهم به‍هند رفت، دبیر خاص اورنگ‌زیب عالمگیر شد فضایلی ص ۵۵۴–۵۵۵محمدعلی غروی کاتب کاتب ثلث تولد۱۲۸۸ ش دانشنامه بزرگ جهان اسلام، رقیه میر ابوالقاسمی، ثلثغلام‌محمد هفت‌قلمی دهلویهفت‌قلمی - راقم - دهلوی نسخ، نستعلیق، ثلث، شکسته و ریحان درگذشت ۱۲۳۹ ه‍.ق خوشنویس هندی شاگرد قدرت‌الله خان از معاریف شیوه نستعلیق لاهوری مؤلف مهم‌ترین تذکرهٔ فارسی دربارهٔ خوشنویسان دهلی بنام «تذکرهٔ خوشنویسان» فضایلی ص۵۵۶رامپوری، سید احمد ص ۱۸۲ ف حسن بن حسین علی فارسی کاتبفارسی - کاتب تعلیق سده چهارم برخی ابداع تعلیق را به او نسبت می‌دهند فضایلی ص ۴۰۳فاطمه بنت اقرع بنت اقرع خطوط ششگانه درگذشت۴۸۰ ه‍.ق نخستین زن خوشنویس ایرانی که از او یاد شده ابراهیم اوا، ص۶۴حیدرعلی فایض اردبیلی ملا - فایض - اردبیلی - میر - اصفهانی نستعلیق سده یازدهم فرزند مسیح اردبیلی در فن تاریخ گویی وسرودن انواع مختلف شعر مهارت داشته در تذکره «روز روشن» نام وی تحت عنوان «میر حیدرعلی اصفهانی» آمده. چاپ اول، انتشارات ستوده، ۱۳۷۷عبدالله فرادی نستعلیق ۱۳۰۶–۱۳۷۵ ش از استادان پیشکسوت انجمن خوشنویسان ایران راهجیری، علی ص ۲۰۶و۲۰۷میرزا سلمان فراهانی بیان‌السلطنه شکسته ۱۲۵۵–۱۳۳۷ ه‍.ق مصدر مناصب دولتی، هم‌عصر چهار پادشاه آخر‍ قاجار فضایلی ص ۶۲۸–۶۲۹ حبیب‌الله فضائلی کلیه خطوط ۱۳۰۱–۱۳۷۶ ش مؤلف کتاب‌های اطلس خط و تعلیم خط فضایلی ص ۳۷۱و۳۷۲ابوالفیض فیضی فیضی دکنی - فیضی فیاضی - شیخ نستعلیق۹۵۴–۱۰۴۰ ه‍.ق شاعر بزرگ پارسی‌گوی هند که به دربار اکبر شاه امپراتور گورکانی هند راه یافت و به مرتبهٔ امیری و ملک‌الشعرایی رسید رام‍پوری، سید احمد ص ۴۱شاغل عثمانی، احترام‌الدین ص ۱۰۴–۱۰۵مجمد فیضی شیخ ثلثسده یازدهم میرعلی شرقانی تهتاوی او را ثلث‌نویس برجسته دوران شاه‌جهان در هند دانسته و کتیبه‌ای از او به تاریخ ۱۱۱۴ ه‍.ق/۱۷۰۲ م در مسجد شاهی تهته در سند پاکستان موجود است فیض الله فقیر نستعلیق و نسخ سده دوازدهم <small>از جمله آثار شناسایی شده او چندین نسخه قرآن خطی مربوط به دوره افشار و زند است.<small> محمد حسین فتوحی قزوینیاستادنستعلیق و نسخاز استادان مقیم خارج از کشور (انجمن خوشنویسان وستروس) ق قانعی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی فضایلی ص ۴۸۲ابوالقاسم قائم مقام فراهانی سیدالوزراء-قائم‌مقام شکستهٔ نستعلیق ۱۱۹۳–۱۲۵۱ ه‍.ق صدراعظم فتحعلی‌شاه مبدع شیوه‌ای در شکسته سلطان‌علی قاینی یعقوبی - رستمی - سلطانی نستعلیق درگذشت ۹۱۴ ه‍.ق شاگرد مولانا اظهر تبریزی فضایلی ص ۴۶۱ و ۴۶۲بیانی ص ۲۳۶–۲۴۱محمدعلی قاینیمنشی شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۴ ه‍.ق عبدالحسین قدسیمنشی نسخ، ثلث و رقاع ۱۲۸۷–۱۳۶۶ ه‍.ق خوشنویس اصفهانی محمدحسین سیفی قزوینی عمادالکتاب نستعلیق ۱۲۴۰–۱۳۱۵ ش شاهنامهٔ امیربهادری را نوشت و با انتشار اولین رسم‌الخط‌های آموزشی شیوه محمدرضا کلهر را رواج داد فضایلی ص ۵۹۴–۵۹۵زین‌العابدین قزوینی معجز نگار نسخ سده سیزدهم کاتب مخصوص فتحعلی‌شاه قاجار فضایلی ص ۳۵۷ و ۳۵۸محمدشفیع قزوینی نستعلیق سده یازدهم فرزند عبدالجبار اصفهانی ملک محمد قزوینی نقاشیخط سده سیزدهم نقاش و خطاط که آثاری از تلفیق این دو به وجود آورده میرمحمد صدرالدین قزوینی نستعلیق سده دهم شمس‌الدین قطابی شمس صوفی خطوط ششگانه سده نهم شاگرد محمد بندگیر محمود قطب مغیثی مُغیثی-سلطانی خطوط ششگانه و نستعلیق سده نهم شاگرد جعفر بایسنقری فضایلی ص ۳۳۲عمر اقطع خطوط ششگانه اواخر هشتم اوایل نهم معاصر امیر تیمور آقا ابراهیم قمی نسخ، شکستهٔ نستعلیق و نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم استاد بزرگترین نسخ‌نویس ایرانی احمد نیریزی فضایلی ص ۳۵۲و ۳۵۳قاضی احمدبن میرمنشی قمی نستعلیق سده دهم شاگرد احمد مشهدی مؤلف گلستان هنر سیدمحمدرضا قافله باشی نستعلیق 1359 ش قزوینی قاضی یوسف نستعلیق سده دوازدهم اثری از او در حراج کریستی در ۲۰۱۰ به معرض فروش گذاشته شد A SAFAVID CALLIGRAPHY PANEL, IRAN, SIGNED AND DATED 1115AH/1704AD | Indian & Southeast Asian Art Auction</li> | Books & Manuscripts, Iran | Christie'sمحمد حسن قمی شکستهٔ نستعلیق سده یازدهم هم‌عصر و پیرو شیوه شفیعا فضایلی۶۱۵احمد قوام‌السلطنه حضرت اشرف - منشی‌حضور نستعلیق و شکستهٔ نستعلیق ۱۲۵۲–۱۳۳۴ ش از سیاست‌مداران برجسته که مدتی نخست‌وزیر ایرا ن بود فضایلی ص ۵۹۷محمدعلی قوچانی میرزا سنگلاخ نستعلیق و شکستهٔ نستعلیق درگذشت ۱۲۹۴ ه‍.ق در بسیاری از کشورها به‌ویژه مصر و‍ عثمانی‍ زیست فضایلی ص ۵۸۵پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت فناوری اطلاعات رسا(وب سایت پژوهشی و تحقیقاتی کاوشگر استان خراسان شمالی) بازیابی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲ ک محمود کاتب نستعلیق سده دهم از شاگردان علی‌رضا عباسی و خوشنویسان هرات فضایلی ص ۴۹۹محمدصالح کاتب الخاقان کاتب الخاقان نستعلیق سده دهم گردآورنده مرقع استانبول فضایلی ص ۵۲۲محمدکاظم تهرانی میرزا کاظم نستعلیق درگذشت ۱۳۲۵ ه‍.ق سیاه‌مشق‌نویس نامی، فرزند شیخ‌محمد مجتهد، شاگرد سیدعلی حکاک و استاد سیدعباس مرقع رنگین ج ۱ارغون کاملی خواجه خطوط ششگانه درگذشت حدود۷۵۰ ه‍.ق فرزند عبدالله، شاگرد یاقوت مستعصمی فضایلی ص ۳۱۶–۳۱۷محمد باقر کاشانی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین کاشانی بعداً به هند رفت محمد حسین کاشانی طوبی نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۵ ه‍.ق خوشنویس چاپ سنگی علی اکبر کاوه نستعلیق ۱۲۷۳–۱۳۶۹ ش از شاگردان عمادالکتاب شکیباپور ص ۵۲محمد جعفر کشمیری نستعلیق سده دوازدهم فرند محمدعلی و نبیره محمد حسین کشمیری از خوشنویسان گمنام هند که اثری از او در کتابخانه بادلیان در انگلستان موجود است بیانی ص ۶۷۳محمد حسین کشمیری زرین‌قلم - جهانگیرشاهی نستعلیق سده دهم شاگرد میرعلی هروی و از ملازمان اکبرشاه هند اسدالله کرمانی نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۹۲ ه‍.ق به سرزمین عثمانی مهاجرت کرد فضایلی ص ۳۳۴ و ۴۶۱ و ۲۴۳حسن کرمانی غیور شکسته اواخر یازدهم اوایل دوازدهم شاگرد شفیعا، مدتی‍ به وزارت گرجستان مأمور بود فضایلی ۶۱۴ و ۶۱۵محمدزمان کرمانی تبریزی نستعلیق درگذشت ۹۹۴ ه‍.ق او در تبریز نشو و نما کرد پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۴محمد مؤمن کرمانی کلیه خطوط درگذشت ۹۴۸ ه‍.ق فرزند عبدالله مروارید استاد سام میرزاصفوی به هند رفت فضایلی ص ۳۴۶میرزا حسین کفایت خان کفایت خان شکسته نستعلیق سده یازدهم فرزند محمد جعفر کفایت خان و نوه میرزا مقیم خان از وزرا و خوشنویسان دربار اورنگ‌زیب و استاد منشی سیج بهان و چندربهان رامپوری، سید احمد ص ۲۰۱محمد جعفر کفایت خان کفایت خان - شاهی تعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۰۹۵ ه‍.ق یا ۱۰۶۰ ه‍.ق پدر میرزا حسین کفایت خان، فرزند میرزا مقیم خان و نوه میرزا محمد حسین خوشنویس از خوشنویسان دوران شاه‌جهان و اورنگ‌زیب در هند است که اصلاحاتی در شکسته پدیدآورد شاغل عثمانی، احترام‌الدین احمد ص ۱۸۰کالکاپرشادکاپیسته موجد نستعلیق سده چهاردهم شاعر پارسی‌گو خوشنویس هندی شاگرد حافظ لطف‌الله لکنهوی در چاپخانه منشی نولکشور در لکنهو خوشنویسی می‌کرد از جمله مثنوی معنوی را کتابت کرده رامپوری، سیداحمد ص ۲۰۰ و ۲۰۱میرحسین کلنگی بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی محمد رضا کلهر نستعلیق ۱۲۴۵–۱۳۱۰ ه‍.ق بنیانگذار شیوه‌ای جدید در نستعلیق فضایلی ۵۹۱–۵۹۳ملا علی کوساری کلیه خطوط سده دوازدهم خوشنویس، ادیب، شاعر، موسیقی‌دان فضایلی ۵۵۱–۵۵۲دوست‌محمد کوشوانی هروی گامی نستعلیق سده دهم هم‌عصر شاه‌طهماسب، گردآورنده مرقع بهرام میرزا فضایلی ۵۰۲غلامحسین کیمیاقلم کیمیاقلم شکستهٔ نستعلیقدرگذشت در سال 1379 ه‍.ش خوشنویس محمد کاشانی آزاد ثلث و محقق معاصر <small>برنده سه دوره متوالی جایزه خط محقق از ارسیکا و رتبه اول خط ثلث اولین دوسالانه خوشنویسی ایران</ /> گ حسن‌علی‌خان گروسی امیرنظام - سالار عسکر شکستهٔ نستعلیق ۱۲۳۶–۱۳۱۷ ه‍.ق صاحب‌منصب زمان محمدشاه و‍ ناصرالدین شاه مبدع شیوه خاص در‍ شکسته نستعلیق سید علی‌اکبر گلستانه بی‌قاب|113x113پیکسل احتشام‌السادات شکستهٔ نستعلیق ۱۲۷۴–۱۳۱۹ ه‍.ق بهترین شکسته‌نویس پس از درویش عبدالمجید طالقانی فضایلی ص۶۲۵علاءالدین محمد گلستانه نستعلیق سده یازدهم از شاگردان ابوتراب اصفهانی معروف به ترابا گلزار رقم گلزار رقم نستعلیق از خوشنویسان هند قطعه‌ای از او در کتابخانه سرکاری رامپور است دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۳گلشن رای نستعلیق اوایل سده دوازدهم از خوشنویسان هند قطعه‌ای از او موزه پیشاور پاکستان موجود است گلشنی‌علی شیخ نستعلیق، شکستهٔ نستعلیق و ثلث ۱۱۱۷–۱۲۰۰ ه‍.ق اهل جونپور هند که به دهلی رفت و در خدمت میرافضل ثابت بود گلشنی کاشانی نستعلیق درگذشت پس از ۹۵۷ ه‍.ق ابتدا سنگ فروش بود به دربار شاه تهماسب رفت و کودکان دربار را تعلیم می‌داد بعد به عتبات و از آنجا به شوشتر رفت دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۴محمدافضل گنابادی شکستهٔ نستعلیق اواخریازده اوایل دوازده هم‌عصر و پیرو شیوه شفیعا گوهرشاد نستعلیق درگذشت ۱۰۳۸ ه‍. ق دختر میرعماد، یکی از چند بانوی خوشنویس فضایلی ص۵۳۶ ل عبداللطیف لاریجانی کاتب السلطانی نستعلیق درگذشت ۱۲۴۵ ه‍. قاز کاتبان و منشیان دیوان قاجار دکتر مهدی بیانی ص ۴۱۳لاله درگاپرشادمضطرب نستعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۲۰۰ ه‍. قاز کاتبان و تندنویسان هند مسلط به فارسی، در لکنهو درگذشت دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۵لاله لچمی رام‌پندت نستعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۲۲۸ ه‍. قاز خوشنویسان، منشیان و نقاشان هند مسلط به فارسی و عربی شاگرد محمد حفیظ‌خان لالمع نسفی نستعلیق درگذشت پس از ۱۱۰۰ ه‍. قشاعر و خوشنویس دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۶محمدافضل لاهوری قادری آقای ثانی نستعلیق سده دوازدهم خوشنویس هندی در دربار محمدشاه گورکانی نورالدین محمد لاهیجی نورا نستعلیق درگذشت بین ۱۰۵۰ و ۱۰۵۲ه‍. قاز بهترین شاگردان میرعماد فضایلی ص۵۳۳دکتر مهدی بیانی ص ۸۲۷–۸۲۹محمدسعید لاهیجیسعیدای گیلانی - بی‌بدل‌خان نستعلیق سده یازدهم به هند رفت، تخت طاووس را او ساخت فضایلی ص ۵۰۸–۵۰۹محمدقاسم لاهیجی حائری نستعلیق سده دهم از خوشنویسان و مشاهیر لاهیجان وبگاه آفتاب - محمدقاسم لاهیجی حائریلطفا اصفهانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۱۲۶ ه‍. قمحمدصالح اصفهانی نوشته به هند رفت لطفا تبریزی نستعلیق سده دوازدهممحمدصالح اصفهانی نوشته به هند سفر کرد لطف‌الله حسنی لاریجانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۲۳۸ ه‍. قاز کاتبان گمنام دربار فتحعلی‌شاه قاجار دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۶–۵۹۷میرزا علی محمد لواسانی صفا نستعلیق ۱۲۲۱–۱۲۹۹ ه‍. ق عارف و دانشمند زمان‍ محمدشاه و‍ ناصرالدین‌شاه م رضا مافی نقاشیخط ۱۳۲۲–۱۳۶۱ ش از پیشگامان نقاشیخط، شاگرد جلال‌الدین اعتضادی و حسین میرخانی وبگاه آثار هنرمندان ایران رضا مافیمالک دیلمی نستعلیق ۹۲۴–۹۶۹ ه‍.ق شاگرد میرعلی هروی و استادمیرعماد پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۳ و ۱۴۹دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۸–۶۰۹مانی شیرازی نستعلیق درگذشت ۹۱۳ یا ۹۱۴ ه‍.ق شاعر و خوشنویس تبریزی که در آنجا به قتل رسید و در محله سرخاب به خاک سپرده شد دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۰ماه شرف کردستانی مستوره اردلان نستعلیق ۱۲۲۶–۱۲۶۳ ه‍.ق شاعر و خوشنویس دختر ابوالحسن بیگ قادری و همسر خسروخان اردلان حاکم کردستان بود میرزا مجدالدین ملک الکلام کردستانی ملک الکلام مجدی نستعلیق ۱۲۶۸–۱۳۴۲ ه‍.ق شاعر و خوشنویس فرزند عبدالکریم و پدر عبدالحمید ملک الکلامی بود مبارکشاه قطب تبریزی زرین قلم - خواجه - نسخ‌نویس خطوط ششگانه درگذشت حدود ۷۶۰ه‍.ق از شاگردان یاقوت مستعصمی سرور مه‌کامه محصص لاهیجانی 'بانو سرور - سرورالدوله لاهیجانی نستعلیق ۱۲۹۱–۱۳۵۶ ش شاعر و خوشنویس ایرانی و فعال حقوق زنان، خواهر اردشیر محصص متین ملاجیون نستعلیق و نسخ زاده ۱۱۵۵ ه‍.ق شاعر و خوشنویس لاهوری دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۱مجنون چپ‌نویس - هروی - مشهدی - رفیقی هروی نستعلیق، معکوس و توأمان درگذشت ۹۵۱ ه‍.ق فرزند کمال‌الدین محمود رفیقی، از خوشنویسان و شاعران هرات در دوره سلطان حسین بایقرا، مبتکر خط توأمان فضایلی ۴۷۸ و۴۸۲ تا۴۸۴دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۱–۶۱۶محب‌علی نایی نایی - هراتی - ابراهیمی نستعلیق درگذشت ۹۹۵ ه‍.ق خوشنویس، نوازندهٔ نی و شاعر، فرزند رستم‌علی، سرپرست کتابخانه ابراهیم میرزا که هنرمندان بزرگی در آن بودند بازیل گری ص۱۲۵رامپوری، سید احمد ص ۲۱۱مهدی بیانی ۶۱۶–۶۱۷محیی هروی نستعلیق سده دهم از شاگردان محمدقاسم شادیشاه، در کتاب مناقب هنروران آمده در این ایام (سال ۹۹۵ ق) در خراسان از وی خوشنویس‌تر نیست مناقب هنرورانمحراب بیک اصفهانی نستعلیق درگذشت ۱۰۶۱ ه‍.ق از شاگردان میرعماد محمدابراهیم مشکین قلم نستعلیق سده چهاردهم اهل شیراز «دیوان باباکوهی» را در ۱۳۴۷ ه‍.ق نوشته بیانی ص ۶۲۶ سلطان محمد بن تغلق جونا خاننسخ حکومت: ۷۵۲–۷۸۵ ه‍.ق از سلاطین تغلقیه سلطنت دهلی که بسیار روان و بامهارت می‌نوشتهمحمد تقی بن محمد علی نسخ درگذشت ۱۲۶۹ه‍.ق از پیروان شیوه احمد نیریزی و از خوشنویسان دربار ناصرالدین شاه فضایلی ص ۳۶۱محمدتقی میرزا قاجاررکنی - رکن‌الدوله نستعلیق سده سیزدهم فرزند محمدشاه قاجار شاگرد میرزا کاظم تهرانی بود مهدی بیانی ص ۶۷۰ محمد حسن نسخ‌نویس نسخ سده سیزدهم هم دوره با زین‌العابدین اصفهانی محمد رضا نستعلیق اواخر دهم، اوایل یازدهم خوشنویس دربار محمدقلی قطب شاه در دکن Rhythm & Verses, Masterpieces of Persian Calligraphyمحمد شاه گورکانی روشن اختر نستعلیق ۱۱۳۱–۱۱۶۱ه‍.ق پادشاه گورکانی‌هند که نادرشاه شکستش داد. حافظ محمد علی نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم از خوشنویسان هند فرزند هدایت‌الله زرین قلم فضایلی ص ۵۴۹حافظ حاجی محمد نستعلیق دکتر مهدی بیانی ص ۱۹۵محمود نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۰ ه‍.ق فرزند مصطفی موسوی مستوفی محمود بن علی‌نقی شیرازی نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۴ ه‍.ق از او آثار چاپ سنگی باقی‌مانده، فرزند و شاگرد علی‌نقی شیرازی شیخ محمود زرین‌قلم - خفی‌نویس نستعلیق سده دهم شاگرد جعفر بایسنقری فضایلی ص۳۲۵زین‌الدین محمود نستعلیق سده دهم از شاگردان سلطان‌علی مشهدی محمد صابر صابر نستعلیق۱۳۲۴-۱۳۹۸ ه ش موسس انجمن خوشنویسان کردستان علی مخصوص کاتب‌الخاقان دوم نستعلیق درگذشت ۱۳۳۷ ه‍.ق فرزند میرزا حسین‌خان مستوفی معروف به کاتب‌الخاقان است فضایلی ص ۵۷۵ و ۵۸۶میرزا حسین‌خان مستوفی کاتب‌الخاقان - کاتب السلطان نستعلیق سده سیزدهم همان محمد حسین تهرانی شاگرد‍میرزا غلامرضا اصفهانی‍ و پدر علی مخصوص (کاتب‌الخاقان دوم) است میرزاتقی مستوفی الممالک نستعلیق سده یازدهم مستوفی‌الممالک شاه عباس، شاگرد میرعماد میرمحمد علی خدیوالخطاطین نستعلیق سده یازدهم میرزای سنگلاخ آورده که همسر گوهرشاد و داماد میرعماد بوده‌است حبیب‌الله مسرور نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۷ ه‍.ق غلام‌رضا مشعشعی شکسته زاده ۱۳۲۹ ش پژوهشگر و کارشناس نسخه‌های خطی سیداحمد مشهدی نستعلیق درگذشت ۹۸۶ه‍.ق شاگرد میرعلی هروی کاتب و ملازم شاه‌تهماسب پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۰علی‌رضا مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی فضایلی ۴۷۸ و ۴۸۲محمدرحیم مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی محمدامین مشهدی نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان دربار اکبر شاه و استاد ابوالبقا موسوی (ممکن است همان حاجی میرک بخاری باشد) دکتر مهدی بیانی ص ۲۲–۲۴محمدمسیح الله الحسینی نستعلیق اواخر دهم اوایل یازدهم خطی از او در نگارخانه فری‌یر موجود است شاه‌محمد مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان مالک دیلمی فضایلی ۴۸۶سیدحسن‌علی مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی سلطان‌علی مشهدی سلطان‌الخطاطین - قبلة الکتاب نستعلیق ۸۳۹–۹۲۶ ه‍.ق از سرآمدان نستعلیق، مؤلف صراط السطور نعمت‌الله مشهدی نستعلیق نیمه اول سده یازدهم از شاگردان علی‌رضا عباسی خیرالدین مرعشی خطوط ششگانه درگذشت ۸۷۶ ه‍.ق شاگرد عبداللّه صیرفی که شیوه او را به عثمانی بُرد و شاگردی چون حمداللّه آماسی را پرورش داد مرشد خطاط عطار نستعلیق سده دهم از خوشنویسان مشهور شیراز بازیل گری ص ۱۳۴محمدتقی مروارید نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی شهاب‌الدین عبدالله مروارید بیانی کرمانینستعلیق، تعلیقو سایر خطوط ۸۶۵–۹۲۲ ه‍.ق وزیر سلطان حسین بایقرا، شاگرد عبدالله طباخ پیدایش و سیر تحول هنر خط ص۸۰مظفرعلی نقاش شاهی نستعلیق ۹۴۰ - حدود ۹۹۰ ه‍.ق شاگرد میرعلی هروی و در نقاشی شاگرد دایی خود کمال الدین بهزاد وبگاه آفتابمولانا معروف بغدادی نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت حدود ۸۳۰ ه‍.ق شاگرد جعفر تبریزی، استاد شمس بایسنقری میرمحمد مقیم تبریزی نستعلیق سده یازدهم شاگرد میرعماد، به دربار شاه‌جهان در هند رفت فضایلی ص ۵۴۰محمد علی مطلق نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی میرمعزالدین محمد کاشانی میر معزّ نستعلیق سده دهم درزمان شاه عباس به هند رفت و بعد بازگشت محمودخان ملک‌الشعرا ملک‌الشعرا - صبا - شریف نستعلیق و شکسته ۱۲۲۸–۱۳۱۱ه‍.ق خوشنویس، نقاش و شاعر دوره ناصری فضایلی ص ۶۶۹عبدالحمید ملک الکلامی امیرالکتاب - شرقی کلیه خطوط ۱۲۶۲–۱۳۲۸ ه‍. ش اهل سنندج، فعال در تهران، فرزند عبدالمجید، کتیبه‌نویس آرامگاه حافظ و موزه ایران باستان فضایلی ص ۳۷۰ و ۵۹۹–۶۰۰عبدالحی منشی استرآبادی تعلیق درگذشت: ۹۰۷ ه‍.ق برخی او را از واضعین خط تعلیق می‌دانند فضایلی ص ۴۰۷خواجه اختیار منشی گنابادی تعلیق سده دهم بزرگترین تعلیق‌نویس فضایلی ص ۴۰۸ و ۴۰۹عباس منظوری نستعلیق زاده ۱۳۰۰ ش فرزند و شاگرد علی منظوری حقیقی تفرشی فضایلی ص ۵۹۹علی منظوری حقیقی تفرشی نستعلیق و شکسته ۱۲۶۷–۱۳۲۹ ش از شاگردان عمادالکتاب و استاد فرزندش عباس منظوری و نوه‌اش اویس وفسی فضایلی ص ۵۹۸–۵۹۹فصیح الملوک مهام نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۶ ش شاگرد میرعماد میرفندرسکی مهدی‌قلی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی موزون نستعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی فرزند شیخ پیر آگره مولائی نستعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی شاگرد عبدالرشید دیلمی میرابراهیم نستعلیق سده یازدهم فرزند میرعماد کمال الدین میرجان نستعلیق شاید لقب میرعلی هروی باشد مولانا میرکی نستعلیق سده دهم فرزند و شاگرد اظهر تبریزی سیدحسن میرخانی سراج الکتاب نستعلیق ۱۲۹۱–۱۳۶۵ ش از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران فضایلی ص۵۹۶سیدحسین میرخانی نستعلیق ۱۲۸۶–۱۳۶۱ ش از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران سید غلامرضا موسوی خطاطنستعلیق۱۳۰۱ - ۱۳۸۰ شاز بنیانگذاران انجمن خوشنویسان مشهد و اولین استاد خط رسمی انجمن خوشنویسان مشهدمیر دوری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی میرعماد حسنی عمادالملک نستعلیق ۹۶۱–۱۰۲۴ ه‍. ق بزرگترین نستعلیق‌نویس همه دوران‌ها که به فرمان شاه عباس به قتل رسید فضایلی ۵۲۲–۵۳۳بیانی ص ۵۱۸–۵۳۸میرعماد حسینی میرعماد ثانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۰۷۰ ه‍. ق برخی تذکره‌نویسان به اشتباه او را با میرعماد حسنی که نیم قرن پیش از او می‌زیست یکی دانسته‌اند دکتر بیانی ص ۵۳۸میرعماد غلام شاهیمیرفندرسکی نستعلیق و شکستهٔ تحریر درگذشت ۱۳۲۴ ش فرزند میرابوالقاسم مشاورنظام، مدتی منشی و خوشنویس وزارت امور خارجه بود و گلستان سعدی به خط او باقی است ن ناصرالدین علی نستعلیق اواخر نهم اوایل دهم بهارستان جامی را کتابت کرد دکتر مهدی بیانی ص ۹۳۷ ناصرالدین محمود شاه نسخ حکومت: ۶۶۴–۶۶۶ ه‍.ق از سلاطین مملوک دهلی، ابن بطوطه گفته قرآنی را به خط او دیده‌استعلی نائینی نستعلیق درگذشت ۱۳۱۸ ه‍.ق خوشنویس مشهدی که بین ۱۲۷۴ تا ۱۳۱۵ ه‍.ق فعال بوده‌استغلامعلی نائینی نسخ درگذشت پس از ۱۳۱۵ ه‍.ق شعر هم می‌گفته فضایلی ۳۶۸مریم بانو نائینی نسخ اوایل دوره قاجار سرآمد بانوان خوشنویس فضایلی ۳۶۳مرتضی نجومی آیت‌الله ثلث ۱۳۰۷–۱۳۸۸ ش روحانی خوشنویس، تذهیب‌کار و نقاش مرتضی نجم‌آبادی نستعلیق ۱۲۵۳–۱۳۲۶ ش فرزند محمد، از شاگردان میرزا محمدرضا کلهر که کتابت برخی از کتاب‌های ادبی و تاریخی را انجام داده عبدالوهاب نشاط معتمدالدوله شکسته، نستعلیق و تعلیق درگذشت ۱۲۲۴ه‍.ق وزیر فتحعلی‌شاه شاگرد درویش عبدالمجید فضایلی ص۶۲۲–۶۲۳ابوالقاسم‌محمد نصیر طرب نستعلیق ۱۲۷۶–۱۳۳۰ه‍.ق فرزند همای شیرازی شاگرد عبدالرحیم افسر فضایلی ص۵۸۰صدرالافاضل لطفعلی نصیری امینی صدرالافاضلنستعلیق، شکسته نستعلیق، “تعلیق” ، ”ریحان”، “توقیع”، ”ثلث”، “نسخ”، “محقق”، ”کوفی”، “میخی” و سایر خطوط شیراز ۱۲۶۸–تهران ۱۳۵۰ ه‍. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی رقیه میر ابوالقاسمی، دانشنامه بزرگ جهان اسلام، ثلث دائرةالمعارف بزرگ اسلامی- امانت خان ابراهیم اوا، تحفه، نخستین زن خوشنویس مسلمان ایرانی. ماهنامه هنر و مردم، دوره ۱۶، ش ۱۸۱، آبان ۱۳۵۶ش خوشنویسی راهی برای انتقال پیام‌های بشری، مشعل، نشریه کارکنان صنعت نفت ایران، شماره ۳۹۰، دوره جدید ۱، اردیبهشت ۱۳۸۷، ص۸ عباس خانی، روح‌الله. | ## جمع‌بندی | ۱۳۶۴ ش مرقع رنگین، انجمن خوشنویسان ایران، تهران، ۱۳۶۴ش شاغل عثمانی، مولوی احترام الدین احمد.