موضوع مقاله: جرج کریستوف لیشتنبرگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جرج کریستوف لیشتنبرگ | مقدمه: او امروزه او بیشتر به خاطر کشف فیگور لیشتنبرگ که یک طرح تخلیه الکتریکی منشعب و درخت‌مانند است، شناخته می‌شود؛ این فیگورها به عنوان فراکتال در نظر گرفته می‌شوند. | ## بخش 1: جرج کریستوف لیشتنبرگ | او همچنین به دلیل یادداشت‌ها و کلمات قصار پس از مرگش که در مجموعه‌ای به نام «کتاب‌های باطله» گردآوری شد، در جهان علم و ادبیات شهرت دارد. لیشتنبرگ به عنوان اولین استاد دانشگاه آلمان که صراحتاً کرسی فیزیک تجربی را در اختیار داشت، شناخته می‌شود. زندگی‌نامه اوایل زندگی و تحصیلات جرج کریستوف لیشتنبرگ در شهر اوبر رامشتات در نزدیکی دارمشتات به دنیا آمد. جرج در کودکی دچار ناهنجاری در ستون فقرات شد که منجر به قوزکمر (کیفوز) و توقف رشد فیزیکی او گردید؛ وضعیتی که تا پایان عمر بر سلامتی او تأثیر گذاشت. در سال ۱۷۶۳، او با دریافت بورسیه تحصیلی وارد دانشگاه گوتینگن شد تا در رشته‌های ریاضیات، فیزیک و نجوم تحصیل کند. دوران آکادمیک و سفرها لیشتنبرگ پس از پایان تحصیلات خود در سال ۱۷۶۹، به عنوان استاد فوق‌العاده در دانشگاه گوتینگن منصوب شد و در سال ۱۷۷۵ به مقام استاد تمامی در رشته فیزیک تجربی دست یافت. در این سفرها، او با شخصیت‌های برجسته علمی و سیاسی از جمله پادشاه جرج سوم و خانواده سلطنتی ملاقات کرد. او به شدت تحت تأثیر فرهنگ، آزادی‌های مدنی و علم در بریتانیا قرار گرفت و به یک «انگلوفیل» (دوستدار انگلستان) تبدیل شد. بازدید او از رصدخانه پادشاه در ریچموند و آشنایی با دانشمندان انگلیسی، تأثیر عمیقی بر روش‌های علمی او گذاشت. دستاوردهای علمی لیشتنبرگ در درجه اول یک فیزیک‌دان تجربی بود و کلاس‌های او در دانشگاه گوتینگن به دلیل استفاده از ابزارهای پیشرفته و نمایش‌های عملی بسیار محبوب بودند. الکتریسیته و اشکال لیشتنبرگ بزرگ‌ترین دستاورد علمی او در زمینه الکتریسیته ساکن است. | ## بخش 2: جرج کریستوف لیشتنبرگ | در سال ۱۷۷۷، او با استفاده از یک دستگاه بزرگ الکتروفور که خودش طراحی کرده بود، الگوهای انشعابی و درخت‌مانندی را که بر اثر تخلیه الکتریکی روی سطوح عایق ایجاد می‌شدند، کشف کرد. او با پاشیدن پودرهای مختلف (مانند گوگرد و سرنج) روی سطح عایق پس از تخلیه بار، توانست این الگوهای نامرئی را مرئی کند. این الگوها که امروزه به نام اشکال لیشتنبرگ شناخته می‌شوند، گام مهمی در درک ماهیت بارهای الکتریکی مثبت و منفی بودند و پایه‌های اولیه فناوری‌هایی مانند فتوکپی و چاپگر لیزری (زیروگرافی) را بنا نهادند. نسبت کاغذ و استانداردسازی یکی دیگر از یادگارهای جالب لیشتنبرگ در دنیای مدرن، ایده استانداردسازی ابعاد کاغذ است. در نامه‌ای به سال ۱۷۸۶، او پیشنهاد کرد که بهترین فرمت برای کاغذ، مستطیلی است که نسبت اضلاع آن از معادله ریاضی زیر پیروی کند: 1:\sqrt{2} این همان نسبتی است که امروزه در ایزو ۲۱۶ (مانند کاغذهای استاندارد A4) استفاده می‌شود و ویژگی آن این است که اگر کاغذ را از وسط تا کنید، نسبت اضلاع آن بدون تغییر باقی می‌ماند. آثار ادبی و فلسفی لیشتنبرگ علاوه بر علم، یکی از مهم‌ترین چهره‌های ادبی آلمان در قرن هجدهم است. ذهن انتقادی و قلم تیز او، وی را به یکی از پیشگامان طنز و کلمات قصار در ادبیات آلمانی تبدیل کرد. او از دوران دانشجویی تا پایان عمر، دفتریادداشت‌هایی داشت که در آن‌ها افکار، مشاهدات علمی، نقل‌قول‌ها، طنزها و نقدهای فلسفی خود را می‌نوشت. این یادداشت‌ها به دلیل ایجاز، عمق فلسفی و طنز تلخشان توسط نویسندگان و فلاسفه بعدی مانند آرتور شوپنهاور، فردریش نیچه، زیگموند فروید و لودویگ ویتگنشتاین بسیار تحسین شدند. نقد چهره‌خوانی (فیزیوگنومی) لیشتنبرگ یکی از منتقدان سرسخت شبه‌علم در زمان خود بود. او به ویژه با نظریات یوهان کاسپار لاواتر، الهی‌دان سوئیسی که ادعا می‌کرد می‌توان شخصیت و اخلاق انسان‌ها را از روی ویژگی‌های چهره آن‌ها (فیزیوگنومی) تشخیص داد، مخالفت کرد. | ## بخش 3: جرج کریستوف لیشتنبرگ | لیشتنبرگ با نوشتن مقالات طنز و هجویه‌های تند، غیرعلمی بودن و خطرات اجتماعی چنین قضاوت‌های سطحی را برملا ساخت و بر اهمیت روان‌شناسی و مطالعه اعمال انسان‌ها (پاتوگنومی) به جای ظاهر فیزیکی تأکید ورزید. او با مارگارت کلنر، زنی از طبقه پایین‌تر که ابتدا به عنوان خدمتکار در خانه او کار می‌کرد، رابطه عاشقانه برقرار کرد و در نهایت با او ازدواج کرد. جرج کریستوف لیشتنبرگ در سال ۱۷۹۹ پس از تحمل یک دوره طولانی بیماری در گوتینگن درگذشت. امروزه، علاوه بر اشکال لیشتنبرگ در فیزیک، یک دهانه در کره ماه (دهانه لیشتنبرگ) و همچنین جایزه‌ای ادبی در آلمان (جایزه لیشتنبرگ) به افتخار او نام‌گذاری شده‌اند. آرتور شوپنهاور نیز از علاقه‌مندان جدی آثار لیختنبرگ بود و او را «یکی از بزرگ‌ترین استادان اندیشه موجز» می‌نامید. لودویگ ویتگنشتاین، فیلسوف بزرگ قرن بیستم، در نوشته‌هایش بارها از لیختنبرگ یاد کرده و تأکید کرده است که مطالعه یادداشت‌های او را به‌مثابه نوعی تمرین فلسفی می‌بیند؛ تمرینی برای اندیشیدن بدون تکیه بر نظام‌های از پیش‌ساخته‌شده. او در فهرستی از متفکرانی که «راستگو، ژرف‌نگر، و عاری از فریب» هستند، از لیختنبرگ در کنار پاسکال، سقراط و اپیکتتوس یاد کرده است. به باور تولستوی، نوشته‌های لیختنبرگ نمونه‌هایی از تفکر انسانی پاک و صادقانه‌اند که هم عقل و هم اخلاق را مخاطب قرار می‌دهند. تولستوی در یکی از متون خود بیان می‌دارد: برای من باور ناپذیر است که ملت آلمان خردمند‌ترین انسان تاریخ خود یعنی جرج کریستوف لیشتنبرگ را به درستی نمی‌شناسد.Tolstoy, Leo. | ## جمع‌بندی | امروزه بسیاری از منتقدان ادبی و پژوهشگران علوم انسانی، لیختنبرگ را پیشرو در ژانر یادداشت‌نویسی و تأملات فردی می‌دانند و آثار او را الگویی برای گونه‌ای از نوشتار می‌خوانند که میان فلسفه، ادبیات و روان‌شناسی پل می‌زند.Safranski, Rüdiger.