موضوع مقاله: ژ۳ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ژ۳ | مقدمه: هکلر و کخ ژ۳، یک تفنگ جنگی اتوماتیک ساخت شرکت هکلر و کخ آلمان با همکاری شرکت دولتی اسپانیایی CETME است. | ## بخش 1: ژ۳ | پس از آن، طی حدود چهل سال، بیش از شصت کشور از جمله ترکیه، یونان، سوئد، پاکستان، استونی، پرتغال، مکزیک و همچنین ایران از آن استفاده کردند و برای سال‌ها سلاح اصلی ارتش ایران نیز بود. این سلاح با فشنگ پرقدرت کالیبر ۵۱×۷٫۶۲ میلی‌متر ناتو تغذیه می‌شود و می‌تواند در حالت نیمه اتوماتیک (تک تیر) و اتوماتیک (رگبار) عمل کند و مدلی نیز با قنداق تاشو دارد. این سلاح که در زمان جنگ ایران و عراق در بین عراقی‌ها به توپ دستی یا افعی سیاه معروف بود برای قدرت زیاد در نابودی اهداف از سوی ایران استفاده شد. تاریخچه بعد از جنگ جهانی دوم و اواسط دههٔ ۱۹۵۰، آلمان غربی مانند دیگر کشورهای عضو ناتو و سازنده جنگ‌افزار، به فکر تجهیز نیروهای نظامی خود با اسلحه‌ای تک‌نفره (سلاح انفرادی) با قابلیت شلیک خودکار و نیمه‌خودکار و داشتن قدرت یک تیربار (مسلسل) و دقت یک تفنگ بود که از فشنگ جدید ناتو «۷٫۶۲ × ۵۱» استفاده کند. +توزیع ژ۳ و استفادهٔ آن در جهانمنطقهنیروهای دولتیغیردولتی یا غیرقانونیاروپای غربی+ -اروپای شرقی- -خاورمیانه و شمال آفریقا+ *جنوب صحرای آفریقا* *آسیای مرکزی- -آسیای جنوبی* +آسیای شرقی- -مناطق اقیانوس آرام - -آمریکای شمالی- -آمریکای مرکزی+ +آمریکای جنوبی* * توضیح نشانه‌ها:* استفاده کلی \ + استفادهٔ جزئی \ - استفاده نمی‌شود بیش از ۴۵ سال است که سلاح ژ۳ به عنوان سلاح سازمانی در اختیار ارتش و نیروهای مسلح ایران است. این سلاح در ابتدا به صورت تعداد محدودی توسط کارخانه هکلر و کخ تحویل ارتش ایران شد. سپس کارخانه اقدام به راه اندازی خط تولید این سلاح در صنایع مسلسل‌سازی ارتش (جنگ افزارسازی فعلی) کرد. در جریان پیروزی انقلاب اسلامی و با هجوم مردم به کارخانه و اشغال آن بسیاری از مدارک فنی و ابزارهای تولید آن از دست رفت. به دلیل استفاده از این سلاح در ارتش ایران و انعقاد پیمان سنتو بین ۳ کشور ایران، ترکیه و پاکستان، این دو کشور نیز نسبت به انتخاب این سلاح برای نیروهای مسلح خود مبادرت ورزیدند. حالت خودکار به معنای شلیک پیوسته و مسلسل‌وار پس از یک بار مسلح شدن توسط تیرانداز است. این سلاح از سامانهٔ عملکردی پس‌زنی تأخیری با غلتک بهره می‌برد و برخلاف سامانه‌های گاز مستقیم، مسلح‌سازی آن مستقیماً از فشار گاز باروت بر مجموعهٔ گلنگدن و از طریق مکانیزم پس‌زنی انجام می‌شود. در این فرآیند، پس از کشیدن ماشه و ضربهٔ چخماق به سوزن آتش، چاشنی فشنگ فعال شده و باروت داخل پوکه منفجر می‌شود. گلوله تحت فشار گازهای حاصل از احتراق به سمت جلو درون لوله حرکت می‌کند و هم‌زمان نیروی پس‌زنی به مجموعهٔ متحرک گلنگدن منتقل می‌شود. | ## بخش 2: ژ۳ | این نیرو موجب آغاز حرکت عقب‌رو مجموعهٔ گلنگدن و انجام چرخهٔ مسلح‌سازی خودکار می‌شود؛ به‌طوری که استخراج پوکهٔ مصرف‌شده، مسلح شدن مجدد و آماده‌سازی برای شلیک بعدی به صورت پیوسته انجام می‌گیرد. برگهٔ ناظم آتش دارای سه وضعیت ضامن، تک‌تیر و رگبار است و لولهٔ سلاح نیز به‌وسیلهٔ جریان هوا خنک می‌شود. نوع مکانیکی شامل مگسک ثابت و روزنهٔ دید متحرک (طبلک برد) است که روی آن اعداد ۱ تا ۴ درج شده و هر عدد نشان‌دهندهٔ برد ۱۰۰ متر می‌باشد. نوع اپتیکی نیز به‌وسیلهٔ پایهٔ استاندارد بر روی سلاح نصب شده و در دو گونهٔ دوربین معمولی و دوربین دید در شب مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تفنگ در دو گونهٔ اصلی تولید شده است: قنداق ثابت چوبی یا پلیمری در مدل G3A3 و قنداق فلزی کشویی و تاشو در مدل G3A4. در سطح عملکرد داخلی، سامانهٔ پس‌زنی تأخیری با غلتک نقش اصلی را در کنترل زمان باز شدن گلنگدن ایفا می‌کند. بر اساس رابطهٔ هندسی ناشی از زاویه‌های سطوح تماس غلتک‌ها با قطعهٔ قفل‌کننده و شیارهای امتداد لوله، حرکت پس‌زنی سرگلنگدن در کالیبر ۷٫۶۲×۵۱ میلی‌متری ناتو با نسبت ۴ به ۱ به تأخیر می‌افتد. در نتیجه، در یک بازهٔ زمانی مشخص، حامل گلنگدن با سرعتی چهار برابر بیشتر از سرگلنگدن به سمت عقب حرکت می‌کند. این نسبت تا زمانی ادامه دارد که غلتک‌های قفل‌کننده به‌طور کامل از شیارهای قفل‌کنندهٔ امتداد لوله خارج شوند و بدین ترتیب باز شدن گلنگدن تنها پس از کاهش فشار درون لوله به سطح ایمن انجام می‌گیرد. گلنگدن این سلاح دارای یک مکانیزم ضدجهش است که از برخورد و جهش گلنگدن از سطح جان لوله پس از قرار گرفتن در وضعیت بسته جلوگیری می‌کند. در این سامانه، «اهرم قفل‌کنندهٔ سرگلنگدن» به صورت یک چنگک فنری بر روی حامل گلنگدن نصب شده است که هنگام ورود مجموعهٔ گلنگدن به وضعیت مسلح (بسته)، سرگلنگدن را گرفته و آن را در جای خود تثبیت می‌کند. این اهرم به‌صورت مرحله‌ای و با درگیری اصطکاکی در جای خود قفل می‌شود و به اندازه‌ای مقاومت ایجاد می‌کند که از باز شدن مجدد یا برگشت حامل گلنگدن جلوگیری کرده و مانع از جهش آن پس از بسته شدن کامل می‌گردد. کشندهٔ فنری نیز در داخل گلنگدن قرار دارد و وظیفهٔ گرفتن لبهٔ پوکه و بیرون کشیدن آن از لوله را بر عهده دارد. | ## بخش 3: ژ۳ | در مقابل، بیرون‌انداز در داخل مجموعهٔ ماشه قرار گرفته و با حرکت عقب‌رو مجموعهٔ گلنگدن فعال می‌شود و موجب پرتاب پوکهٔ شلیک‌شده از سلاح می‌گردد. سرعت اولیه گلوله: ۷۸۶ متر بر ثانیه نواخت تیر علمی: ۵۰۰ الی ۶۰۰ تیر در دقیقه نواخت تیر عملی: ۱۲۰ الی ۱۵۰ تیر در دقیقه برد مفید: ۴۰۰ متر در حالت معمول و ۶۰۰ متر با استفاده از دوربین برد مؤثر: ۱۲۰۰ متر برد نهایی:۳۷۵۰ متر معایب و محاسن ژ۳ به عنوان سلاحی برای کاربرد یک‌نفره بسیار سنگین است. وزن نهایی آن هنگام اتصال سرنیزه با غلاف و پر بودن خشاب، نزدیک به ۵ کیلوگرم است و این وزن زیاد، مانعی برای فرد حمل‌کننده برای مانور راحت و سرعت‌بخشی به انجام عملیات نظامی است. با اینکه برد نهایی ژ۳ نزدیک به ۳۷۵۰ متر است، اما در بردهای زیاد دارای دقت پایینی است. این سلاح در صورت سهل‌انگاری در تمیز کردن و نگهداری نامناسب، دارای گیر بسیار بالا است و به این دلیل در جنگ‌های چریکی و شهری استفادهٔ محدودی دارد. اما این اسلحه نسبت به رقیب خود یعنیFN FAL سلاح بهتری است و با اینکه هردو از یک فشنگ استفاده می‌کنند ولی ژ۳ قدرت بیشتری در عبور از اجسام دارد همچنین کوتاه‌تر و خوش دست تر از FN FAL است و همچنین FAL به دلیل استفاده از قنداق نه چندان خوب حساسیت بیشتر و مشکلاتی مانند قفل نامناسب خشاب عملکرد ضعیف تری نسبت به ژ۳ دارد. ابزارها و لوازم فرعی سر نیزه، شعله پوش مانوری، بند، دوپایه، دوربین معمولی، دوربین دید در شب، وسایل تنظیف که شامل: روغندان، برس زبر، برس نرم فرچه مویی زنجیر لوله پاک کن، خشاب آلومینیومی است. وسایل لوله جوفی (جعبه خفیف) که با نصب این وسایل بر روی سلاح می‌توان کالیبر آن را به ۰٫۲۲ اینچ تبدیل نمود. این کار جهت شکار و تمرین تیراندازی انجام می‌گیرد؛ که وسایل لوله جوفی عبارتند از: آلات متحرکه مخصوص، ۲ عدد خشاب مخصوص ۰٫۲۲ اینچی، لوله مخصوص خفیف، جعبه تنظیف. مهمات تفنگ ژ۳ بدون نیاز به افزودن وسایلی خاص، و فقط با عوض کردن فشنگ و استفاده از نوع گازی شش‌پر می‌تواند نارنجک تفنگی شلیک کند. انواع مختلفی از فشنگ‌های رسام، آتش‌زا، مانوری و شکاری برای کاربرد در این اسلحه طراحی شده‌اند. نارنجک‌های تفنگی انواع مختلفی از نارنجک‌های تفنگی برای عملیات ضد شورش، علیه نفرات، علیه سنگرها و نارنجک‌های ضد تانک و ادوات زرهی مخصوص این تفنگ موجود هستند. تمام نارنجک‌های مخصوص ژ۳ بدون نیاز به تعویض لوله و قطعات دیگر قابل استفاده هستند. | ## جمع‌بندی | + انواع نارنجک تفنگی مخصوص تفنگ انفرادی ژ۳نوع نارنجک نشان و شکل - کاربرد ضد زره به رنگ مشکی، دارای حرف روی بدنه ضد ادوات زرهی دشمن ضد زره آموزشی آبی رنگ، از جنس پلاستیک برای تمرین پرتاب با تفنگ اشک‌آور به رنگ قرمز، اندازهٔ کوچک‌تردر شهرها و جنگ‌های نزدیک به عنوان ضد شورش و عاملی برای پراکندگی دسته‌ها ضد نفر به رنگ زرد، در بعضی موارد طوسی رنگ پرتاب در سنگر، پرتاب به سوی نفر و دسته فشنگ‌های مخصوص فشنگ‌های مختلفی برای کاربردهای جنگی، ضد نفر، ضد خودرو، آموزشی و شکاری مورد استفاده قرار می‌گیرند.