موضوع مقاله: شهرستان کرج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شهرستان کرج | مقدمه: شهرستان کَرَج یکی از شهرستان‌های استان البرز است که در شرق این استان واقع شده است. | ## بخش 1: شهرستان کرج | در سال ۱۳۸۹، شهرستان کرج از استان تهران جدا شد و به استان تازه تأسیس البرز پیوست. در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲، بخش اشتهارد و بخش‌هایی از شهرستان، از جمله شهر مشکین‌دشت و محله فردیس، از آن جدا شدند و به ترتیب شهرستان‌های اشتهارد و فردیس را تشکیل دادند. سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت این شهرستان را ۱٬۷۰۹٬۴۸۱ نفر ثبت کرد که تا سال ۱۳۹۵ به ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ نفر افزایش یافت. بخش مرکزی شهرستان کرج پرجمعیت‌ترین بخش است و شهر کرج به‌تنهایی بیش از ۱٫۵ میلیون نفر جمعیت دارد. شهرستان کرج به‌دلیل مناظر طبیعی زیبا، از جمله دره کرج و سد امیرکبیر، که از جاذبه‌های گردشگری محبوب هستند، شناخته می‌شود. | ## بخش 2: شهرستان کرج | ساختار اداری این شهرستان شامل چندین دهستان و شهر است که نشان‌دهنده ترکیبی از ویژگی‌های شهری و روستایی است. تقسیمات کشوری تاریخچه محدوده اولیه این شهرستان برابر با استان البرز کنونی بود تا اینکه شهرستان ساوجبلاغ در سال ۱۳۶۸ از کرج جدا شد، البته قلمرو اولیه شهرستان ساوجبلاغ علاوه بر قلمرو کنونی شامل دو شهرستان نظرآباد و طالقان نیز می‌شد، زمانی که استان البرز تأسیس شد، اشتهارد و فردیس نیز بخشی از شهرستان بودند، اما شهرستان اشتهارد در سال ۱۳۹۱ و شهرستان فردیس در خرداد سال ۱۳۹۲ از این شهرستان جدا شدند. بخش مرکزی شامل سه دهستان و پنج شهر می‌باشد که عبارتند از: شهرها: کرج، ماهدشت، کمال‌شهر، محمدشهر و گرمدره. دهستان گرم‌دره دهستان محمدآباد دهستان کمال‌آباد بخش آسارا شامل سه دهستان و یک شهر می‌باشد که عبارتند از: شهر: آسارا دهستان آدران دهستان آسارا دهستان نسا جمعیت جمعیت شهرستان کرج در سر شماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۹۷۳۴۷۰ نفر بوده است. مردم‌شناسی نظرسنجی سال ۱۳۸۹ طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبرهٔ پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعهٔ آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱٬۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در کرج به قرار زیر بود:فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران * شماره کتابشناسی ملّی:۲۸۹۰۶۹۰ *عنوان و نام پدیدآورنده:طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی) زبان زبان‌های رایج در شهرستان کرج: زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایج‌ترین زبان بین اقوام مختلف کرج می‌باشد. | ## بخش 3: شهرستان کرج | گویش کرجی: گویش کرجی گویشی از خانواده گویش‌های فارسی-مازندرانی می‌باشد این گویش توسط بومیان شهرستان فردیس، شهرستان ساوجبلاغ و کرج گویش می‌شود، گویش کرجی زبان بومی نواحی نواحی مرکزی و جنوبی شهرستان کرج می‌باشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان گوهردشت، ده کرج و غیره گویش می‌شود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان هشتگرد و آبادی‌هایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکول دره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، آغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش می‌شود. گویش قصرانی: گویش قصرانی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون شهرستانک، لانیز، شلنک و همه جا گویش می‌شود. | ## جمع‌بندی | گویش ولاترویی: گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی می‌باشد که در محدوده ولایت‌رود تا گچسر صحبت می‌شود.