موضوع مقاله: زیبای خفته | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زیبای خفته | مقدمه: زیبای خفته نام یک افسانه فولکلوریک اروپایی در قرن شانزدهم میلادی دربارهٔ یک شاهزاده خانم است که بر اثر نفرین یک پری بدجنس، پس از سوراخ شدن انگشتش با دوک نخ‌ریسی، به خواب عمیقی فرومی‌رود و تا صد سال بعد که شاهزاده‌ای او را از خواب بیدار می‌کند، در آن حالت باقی می‌ماند. | ## بخش 1: زیبای خفته | اولین ورژن این داستان در نوشته فرانسوی پرسفورست که بین سال‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۴ میلادی نوشته شده است یافت شده است. این افسانه در سال ۱۶۳۴ توسط جیامباتیستا باسیل ایتالیایی با عنوان خورشید، ماه و تالیا منتشر شد. برخی تردید دارند که این افسانه سنت شفاهی (مهم) داشته است و بر این باورند که عمدتاً یک افسانه کتاب ادبی از قرون وسطی بوده است. برخی دیگر فکر می‌کنند که این افسانه منشأ بسیار قدیمی تری دارد و شباهت‌هایی با داستانی از حماسه زیگفرید دارند که در آن والکیری سیگفریدا توسط اودین به خواب می‌رود. قدیمی‌ترین نسخه شناخته‌شده این افسانه در اثر فرانسوی پرسه‌فورست در قرن چهاردهم آمده است. در قرن هفدهم، جیامباتیستا باسیل نسخه‌ای از این داستان را با نام خورشید، ماه و تالیا در مجموعه پنتامرونه منتشر کرد. شارل پرو نیز در سال ۱۶۹۷ نسخه مشهور خود را در کتاب داستان‌ها یا قصه‌های زمان گذشته چاپ کرد. نسخه‌ای که توسط برادران گریم در آلمان گردآوری شد، با الهام از روایت پرو و برخی تغییرات فرهنگی منتشر شد و نام «رز خارآلود کوچک» برای شاهزاده به کار رفت. | ## بخش 2: زیبای خفته | در جشن تعمید شاهزاده‌خانم، هفت پری خوب دعوت می‌شوند تا به او هدایایی همچون زیبایی، مهربانی و استعدادهای هنری بدهند. اما پری هشتم که فراموش شده بود، خشمگین شده و پیش‌بینی می‌کند که دختر روزی با دوک نخ‌ریسی انگشتش را سوراخ کرده و خواهد مرد. پری هفتم، که هنوز هدیه خود را نداده بود، نمی‌تواند نفرین را به‌کلی از بین ببرد اما آن را تغییر می‌دهد: شاهزاده‌خانم نمی‌میرد، بلکه به خواب عمیقی فرومی‌رود که صد سال ادامه خواهد داشت و در پایان، شاهزاده‌ای او را بیدار خواهد کرد. پادشاه همه دوک‌های نخ‌ریسی را از پادشاهی خود ممنوع می‌کند، اما سرنوشت اجتناب‌ناپذیر است. پری مهربان، که از آینده آگاه است، همه اهالی قلعه و حتی حیوانات را نیز به خواب می‌برد تا شاهزاده تنها نباشد. سپس با طلسم خود، جنگلی پر از خار و درختان بلند پیرامون قلعه می‌روید تا از آن محافظت کند. در میان درختان و خارها پیش می‌رود که به‌طور معجزه‌آسا راه را برای او باز می‌کنند. در نهایت، پادشاه برمی‌گردد، حقیقت آشکار می‌شود و مادر بدجنس به سزای اعمالش می‌رسد. | ## بخش 3: زیبای خفته | نسخه باسیل در نسخه خورشید، ماه و تالیا اثر جیامباتیستا باسیل، تالیا در اثر فرورفتن قطعه‌ای از کتان در انگشتش به خواب فرومی‌رود. روزی پادشاهی او را می‌یابد، بدون رضایت او با او همبستر می‌شود و او را باردار می‌کند. تفسیر و نقد برخی منتقدان مدرن مانند فمینیست‌ها، داستان زیبای خفته را به‌دلیل منفعل بودن شخصیت زن مورد نقد قرار داده‌اند. آن‌ها می‌گویند که شاهزاده هیچ کنشی در داستان ندارد و تنها منتظر بوسه شاهزاده باقی می‌ماند. با این حال، برخی دیگر حضور شخصیت‌های زن قوی مانند پری‌های نیک‌خواه یا شرور را نقطه قوت داستان می‌دانند. نسخه‌های مختلف افسانه زیبای خفته در فرهنگ‌های مختلف با تغییراتی روایت شده است: در روایت برادران گریم، شاهزاده «رز خارآلود کوچک» نام دارد و داستان تنها تا بیدار شدن او ادامه دارد. در گریم: رز خارآلود کوچک (Briar Rose) در نسخه دیزنی: اورورا، با نام کودکی بریار رز میراث فرهنگی این افسانه پایه الهام برای باله معروف چایکوفسکی، اپراها، فیلم‌ها، داستان‌ها و نمایش‌های بسیاری بوده است. | ## جمع‌بندی | پیوتر ایلیچ چایکوفسکی آهنگساز روس، در سال ۱۸۹۰، با اقتباس از زیبای خفته و با همین نام، برای بالهٔ سن پترزبورگ یک قطعه موسیقی تصنیف کرد.