موضوع مقاله: چراغ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چراغ | مقدمه: این واژه از زبان پارسی به زبان سریانی رفته و به صورت s̲h̲rāḡā یا s̲h̲rāg̲h̲ā تغییر یافته‌است و سپس زبان عربی آن را از زبان سریانی به شکل سراج وام گرفته‌است. | ## بخش 1: چراغ | از زمان‌های بسیار قدیم شاید ۴۰۰۰ سال قبل نوعی چراغ بنام پیه‌سوز در ایران و هند بکار گرفته شد. پیه‌سوز شامل یک فتیله پنبه‌ای نازک و ظرف کوچکی پر از روغن کرچک بود که سری از فتیله در روغن بود و سر دیگر آن با کبریت روشن می‌شده‌است.اوتادی، رمضان: فرهنگ لغت ترکی به فارسی. بعدها چراغ موشی جای آن را گرفت پس از چراغ موشی چراغ سیمی یا فانوس به بازار آمد و سپس چراغ گرد سوز نفتی که دارای شیشه های طولانی عمودی بود و سپس چراغ توری نفتی که هنوز هم چراغ توری در بعضی مکان‌ها بکار می‌رود. با آغاز دوران انقلاب صنعتی در پایان قرن هجدهم، استفاده از روشنایی در شب برای ادامهٔ کار کارخانه‌ها رفته‌رفته جای خود را باز کرد. با این وجود استفاده از نفت از قرن‌ها پیش نزد ایرانیان، چینی‌ها و هندی‌ها با استفاده از نفت استخراج‌شده در باکو برای این کار رایج بود. در سال ۱۸۰۲ اثر جریان در ایجاد نور شناخته شد ولی استفاده از جریان الکتریکی در ایجاد نور ده‌ها سال پس از آن صورت پذیرفت. در سال ۱۸۷۹ توماس ادیسون نخستین چراغ الکتریکی را که برای تولید در کارخانه مناسب بود تکمیل کرد. لامپ ادیسون از یک رشتهٔ زغالی تشکیل می‌شد که بر اثر عبور جریان ملتهب می‌شد و نور ساطع می‌کرد. برای جلوگیری از سوختن زغال، آن را در یک حباب شیشه‌ای خالی از هوا قرار می‌دادند، اما به علت تبخیر شدن زغال، بالابردن درجه حرارت بیشتر از حد معینی ممکن نبود. با گذشت زمان رشته‌های زغالی جای خود را به رشته‌هایی از جنس دیگر مانند اوسیوم با نقطهٔ ذوب ۲۵۰۰ درجه سانتیگراد (۱۹۰۵ میلادی) و تانگستن با نقطهٔ ذوب ۳۴۰۰ درجه سانتی‌گراد (۱۹۰۶ میلادی) داد و تولید نور بیشتر با استفاده از همان توان الکتریکی ممکن گردید. در سال ۱۹۱۳ میلادی لانگمیر به جای خالی‌کردن حباب لامپ از هوا، آن را با گاز خنثی پر کرد تا از تبخیر رشتهٔ لامپ جلوگیری کند، اما به علت بالا رفتن تلفات حرارتی (بر اثر هدایت گرما توسط گاز خنثی) درجهٔ حرارت رشته افت می‌کرد. برای رفع این مشکلات لانگمیر رشته را به صورت سیم‌پیچ درآورد تا سطح جانبی آن را بکاهد و در نتیجه اتلاف حرارت کاهش یابد. برای جلوگیری از تبخیر تانگستن که موجب سیاه‌شدن سطح داخلی حباب می‌شد و طول عمر لامپ را کاهش می‌داد، کمی ید به گاز داخل حباب افزوده شد. این کار باعث می‌شود که در نقاط دور از رشتهٔ تانگستنی (دمای ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد) بخار تانگستن با ید ترکیب شود و یدور تانگستن تولید کند. یدور تانگستن در دمایی نزدیک به ۲۰۰۰ درجه سانتی‌گراد (اطراف رشته تانگستنی) دوباره تجزیه شده و تانگستن روی رشته می‌نشیند. | ## بخش 2: چراغ | علاوه بر ید از گازهای دیگری از خانوادهٔ هالوژنها هم استفاده می‌شود که به همین خاطر به این لامپ‌ها لامپ‌های هالوژنی می‌گویند. لامپ‌های تخلیه در گاز در سال ۱۹۵۰ معرفی شدند که در آن‌ها از بخار جیوه یا بخار سدیم استفاده می‌شد. با عبور جریان از گاز یونیزه، الکترونها با اتمهای گاز برخورد می‌کنند که موجب تولید تشعشع الکترومغناطیسی می‌شود. در این لامپ‌ها بر خلاف لامپ‌های رشته‌ای نور از راه درجه‌حرارت بالا و التهاب بدست نمی‌آید و نور تولیدی آن‌ها تنها دارای فرکانس‌های معینی است که بستگی به نوع گاز دارد (در لامپ‌های التهابی طیف نور پیوسته‌است). نسل بعدی لامپ‌های گازی لامپ‌های فلورسنت هستند که در آن‌ها سطح داخلی لامپ از پودری که می‌تواند تشعشع گاز را گرفته و نور با طول موج بالاتر تولید کند پوشیده می‌شود. با ترکیب پودرهای فلورسنت مختلف می‌توان نوری با طیف‌های تقریباً پیوسته تولید کرد که همانند نور حاصل از لامپ‌های التهابی مناسب است. روش تازه‌تری از تولید نور به نام الکترولومینانس هم وجود دارد که در آن با عبور دادن جریان متناوب از اجسام به‌خصوص می‌توان نور تولید کرد. به شیشه‌ای بلوری به شکل خمره سر و ته باز که برای جلوگیری از باد و خاموش شدن چراغ، بر روی چراغ‌ها می‌گذارند مَردَنگی گفته می‌شود.شهری، جعفر، قلم سرنوشت، تهران: انتشارات معین، ۱۳۷۸، شابک: ۶–۷۱–۵۶۴۳–۹۶۴. انواع چراغ‌های روشنایی بر اساس نحوه نصب، عملکرد نور یا نوع لامپ طبقه‌بندی می‌شوند. ایستاده یا قابل حمل چراغ‌های رومیزی، چراغ‌های استاندارد و چراغ‌های روشنایی اداری. این‌ها می‌توانند چراغ‌های توکار نصب شده در سقف یا چراغ‌های نیمه‌توکار باشند که با فاصله کمی (معمولاً حدود ۳ تا ۱۲ اینچ) از هم جدا شده‌اند. چراغ توکار - محفظه محافظ در پشت سقف یا دیوار پنهان می‌شود و فقط خود چراغ در معرض دید قرار می‌گیرد. نور مخفی - نورپردازی غیرمستقیم که در یک جعبه بلند در کنار دیوار، در سقف تعبیه می‌شود. ترافر - چراغ‌های فلورسنت توکار، معمولاً به شکل مستطیلی که در شبکه سقف کاذب قرار می‌گیرند. لوستر - چراغ تزئینی شاخه‌ای که برای نصب روی سقف طراحی شده است چراغ آویز - با زنجیر یا لوله از سقف آویزان است. | ## بخش 3: چراغ | دیوارکوب - نورهای بالا یا پایین را فراهم می‌کند؛ می‌تواند برای روشن کردن آثار هنری، جزئیات معماری استفاده شود؛ معمولاً در راهروها یا به عنوان جایگزینی برای روشنایی سقفی استفاده می‌شود. چراغ‌های روشنایی مسیر - چراغ‌های روشنایی مجزا را می‌توان در هر جایی در امتداد مسیر قرار داد که برق را تأمین می‌کند. چراغ ویترینی یا چراغ ویترینی - کالاهایی را که در یک ویترین محصور مانند جواهرات، فروشگاه‌های مواد غذایی و فروشگاه‌های زنجیره‌ای به نمایش گذاشته شده‌اند، نشان می‌دهد. پنکه سقفی - گاهی اوقات ممکن است دارای یک چراغ باشد که اغلب به عنوان کیت چراغ نصب شده روی آن شناخته می‌شود. پنکه‌های سقفی با چراغ‌های توکار می‌توانند نیاز به چراغ‌های سقفی جداگانه در یک اتاق را از بین ببرند و کیت‌های چراغ همچنین می‌توانند جایگزین هر چراغ سقفی شوند که با نصب پنکه سقفی جابجا شده‌اند. چراغ اضطراری یا علامت خروج - به یک باتری پشتیبان یا به یک مدار الکتریکی که در صورت قطع برق اصلی دارای برق اضطراری است، متصل است . نورپردازی با دهانه بالا و پایین - معمولاً برای روشنایی عمومی ساختمان‌های صنعتی و اغلب فروشگاه‌های بزرگ استفاده می‌شود . چراغ‌های نواری یا روشنایی صنعتی - اغلب ردیف‌های طولانی از لامپ‌های فلورسنت که در انبار یا کارخانه استفاده می‌شوند . نورپردازی فضای باز و نورپردازی محوطه - برای روشن کردن پیاده‌روها، پارکینگ‌ها ، جاده‌ها ، نمای بیرونی ساختمان‌ها و جزئیات معماری، باغ‌ها و پارک‌ها استفاده می‌شود . چراغ‌های فضای باز همچنین می‌توانند شامل اشکالی مشابه نورپردازی داخلی باشند، مانند آویزها، چراغ‌های توکار یا نزدیک به سقف، فانوس‌های دیواری و چراغ‌های گنبدی. دکل بلند ، معمولاً نصب شده روی تیرک یا پایه برای محوطه‌سازی، جاده‌ها و پارکینگ‌ها. بولارد - نوعی نورپردازی معماری در فضای باز که یک واحد کوتاه و عمودی است که روی زمین نصب می‌شود و معمولاً برای تأمین روشنایی قطع کننده برای روشنایی خروجی، روشن کردن پیاده‌روها، پله‌ها یا سایر مسیرها استفاده می‌شود. لامپ خورشیدی چراغ خیابانی نور حیاط چراغ‌های مخصوص نور تأکیدی - هر نور جهت‌داری که یک شیء را برجسته می‌کند یا توجه را به یک ناحیه خاص جلب می‌کند. | ## جمع‌بندی | بلک‌لایت چراغ‌های کریسمس - که به آنها چراغ‌های پری یا چراغ‌های چشمک‌زن نیز گفته می‌شود و اغلب در کریسمس و سایر تعطیلات برای تزئین استفاده می‌شوند.