موضوع مقاله: سرمتی‌ها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سرمتی‌ها | مقدمه: سَلْم‌ها، سَرم‌ها یا سرمان(جمع سرم) یا سَرمَت، گروهی از مردمان ایرانی‌تبار باستان بودند که در استپ‌های جنوب روسیه و اوکراین، و شرق اروپا زندگی می‌کردند. | ## بخش 1: سرمتی‌ها | سرزمین سَرمَتی‌ها را، سارومات، سَرمَتیه، سَرمستان می‌نامیدند، که دارای دو بخش سارومات آسیایی و سارومات اروپایی بود. سَرمان در بزرگ‌ترین گسترش خود، نزدیک به قرن اول پس از میلاد، قلمروهای از ویستولا تا ولگا را پوشش می‌دادند. در حدود قرن یکم میلادی، سَرمان با همکاری ژرمن‌ها، درگیری‌هایی را با امپراتوری روم آغاز کردند. در فاصله سده‌های ۳ تا ۵ میلادی، سَرمان توسط گوت‌ها و سپس توسط هون‌ها شکست خورده و جذب اسلاوهای شرقی شدند. قدرت سَرمان در سبزدشت‌های اوراسیا در سده ۲ و ۳ میلادی، آن‌هم در زمانی که هون‌ها قلمرو آن‌ها را در سبزدشت پونتی‌کاسپی و منطقه اورال تصرف کردند رو به کاهش گذاشت. با آغاز دوره مهاجرت‌ها (هون‌ها، گوت‌ها) در سده ۴ پیش از میلاد رفته رفته از جمعیت سَرمان کاسته شد و آن‌ها با مردمانی که بعدها در مرزبندی‌های سیاسی امروزی در چارچوب کشورهای روسیه، اوکراین، بلاروس، لهستان، لیتوانی، مجارستان، بلغارستان، رومانی، مولداوی و کشورهای بالکان جای گرفته‌اند درآمیختند. | ## بخش 2: سرمتی‌ها | گرچه شاخه‌ای از سَرمها بنام یاسی‌ها تا سده پانزدهم میلادی نیز برجای بودند و به گویش یاسی، سخن می‌گفتند. همچنین بعدها دسته‌ای دیگر از سَرمَان نیز به آلان‌ها معروف شدند، که در سده نهم تا سیزدهم میلادی دارای یک پادشاهی در شمال قفقاز بودند. به گفتهٔ هرودت، سَرمان از مردمان ایرانی سکایی بودند، که از سکاهای جوان و سکاهای آمازون‌ها (رزمنده‌ها) شکل گرفته‌اند. این قوم متعلق به شعبهٔ شمالیِ گروهِ ایرانی زبانِ ساکن در آسیا بوده‌اند که در سده سوم پیش از میلاد جانشین سکاها در جنوب اوکراین شدند و تا حملهٔ گوت‌ها و هون‌ها در این سرزمین باقی مانده و با مادها، پارسها، و پارت‌ها از نظر نژادی، پیوستگی نزدیکی داشته‌اند. گسترده‌ترین ناحیه‌ای که سَرم در آن سکونت یافتند از یک سو سرزمین میان رود ویستولا تا ریزشگاه رود دانوب و از سوی شرق تا رود ولگا، و از سوی دیگر از منطقه اسرارآمیز فراشمالی‌ها در شمال تا دریای سیاه و دریای کاسپی در جنوب بود. سرزمین‌های میان دریای سیاه و خزر تا کوه‌های قفقاز هم در محدوده آن‌ها به‌شمار می‌آمد. | ## بخش 3: سرمتی‌ها | ریشه نام سرم را هم ریشه با واژه اوستایی zarema- به معنی «پیر» دانسته‌اند و نظر زبانشناسان بر این است که این نام معنی ارشد و پیش‌کسوت را تداعی می‌کرده است. جایگاه در متون تاریخی بنابر باور ایرانیان و انچه در شاهنامه امده فریدون سه پسر به نامهای تور و سرم و ایرج بود او ایرانشهر را به ایرج و توران را به تور و غرب را به سرم داد. در شاهنامه فردوسی و متون کهن دوران اسلامی از نام سرم به گونه سَرم و سلم و شرم یاد شده ، سرم یا سلم فرزند بزرگ فریدون بود که بخش غربی سرزمین پدری اش برای فرمانروایی بدو سپرده شد. در اَوِستا نیز از سرم‌ها تحت عنوان «سئیریم» یاد شده و در فروردین‌یشت بند ۱۴۳ چنین آمده است: می‌ستاییم فروهرهای راست‌مردان سرزمین‌های «ایرانی» را، می‌ستاییم فروهرهای راست‌زنان سرزمین‌های «ایرانی» را، می‌ستاییم فروهرهای راست‌مردان سرزمین‌های «تورانی» را، می‌ستاییم فروهرهای راست‌زنان سرزمین‌های «تورانی» را، می‌ستاییم فروهرهای راست‌مردان سرزمین‌های «سَئیریم» را، می‌ستاییم فروهرهای راست‌زنان سرزمین‌های «سَئیریم» را. | ## جمع‌بندی | تیره‌ها و دسته‌های سرمی رخش‌آلان‌ها یازیگ‌ها یاسی‌ها آلان‌ها نکته دستوری زبان سکاها در زبان سکایی (اسکیتی) «ت» یا «د» نشان جمع است همانند «ان» یا «ها» در زبان پارسی.