موضوع مقاله: پونه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پونه | مقدمه: پونه جزو داروهای مورد استفاده در طب سنتی، قاعده‌آور، سقط‌کننده جنین، و جزو گیاهان دارویی است، اما برای کبد سمی است و باعث مرگ برخی از افراد شده است. | ## بخش 1: پونه | اسانس آن در صنعت عطر‌سازی کاربرد دارد و دارای ماده سمی پولِگون است به گل‌های کوچک معطر به رنگ صورتی یا بنفش که به صورت گروهی در بغل برگ و ساقه پونه در تابستان ظاهر می‌شوند و مصرف دارویی و خوراکی دارند، گُل‌پونه می‌گویند.انوری، حسن: فرهنگ روز سخن، تهران: سخن، ۱۳۸۳. پونه معطر گونه‌ای خزان پذیر و چند ساله از گیاهان گلدار خانواده نعناعیان است که بومی اروپا، شمال آفریقا و خاورمیانه است. گیاه خالواش با ارزش سودمند محلی، تجاری و صنعتی می‌باشد که می‌توان با شناسایی، معرفی و ترویج کشت این گیاه علاوه بر حفظ فرهنگ بومی منطقه به رونق گردشگری استان گیلان نیز توجه نمود. گونه‌های موجود جنس Mentha در جهان ۲۵ گونه و هیبریدهای زیادی برای جنس منتا معرفی شده است. گزارش‌هایی از مرگ بیمارانی که به علل مختلف از اسانس غلیظ آن استفاده کرده‌اند وجود دارد. پولگون همان مولکولی است که عطر و طعم نعناعی را ایجاد می‌کند و در افرادی که آن را مصرف می‌کنند باعث ایجاد انواع بیماری‌ها می‌شود. علائمی که ممکن است بعد از مصرف یک دوز کوچک (۱۰ میلی لیتر) از روغن پونه ایجاد شود شامل تهوع، استفراغ، درد شکم و سرگیجه می‌شود. مصرف دوز بیشتر می‌تواند باعث از کار افتادگی چندین ارگان بدن شده و منجر به مرگ شود. | ## بخش 2: پونه | از این گیاه برای دور نگه داشتن کک از حیوانات خانگی و همچنین بر روی انسان برای جلوگیری از زخم و پشه استفاده می‌شود. طبق نتایج آن میزان LC50 پونه کوهی در مقایسه با سایر گیاهان بسیار کم می‌باشد که باعث سمیت بیشتر برای حشرات است. همچنین میزان مرگ و میر ۶ / ۹۶ درصد در حشرات برای پونه گزارش شده است؛ بنابراین با توجه به تأثیر بالای اسانس پونه کوهی بر میزان مرگ و میر حشرات، این گیاه م یتواند به عنوان یک حشره کش گیاهی برای کنترل آفات، استفاده شود. از دمنوش پونه برای درمان سرماخوردگی، تب، سرفه، سوء هاضمه، مشکلات کلیوی و کبدی و سردرد استفاده می‌شود. از برگ‌های تازه یا خشک شده پونه نیز برای درمان آنفلوانزا، گرفتگی شکم، القای تعریق و همچنین در درمان بیماری‌هایی مانند آبله و سل استفاده می‌شود. توصیه می‌شود افراد فقط به‌طور دوره ای چای پونه بنوشند، زیرا این کار بر روی بدن ضرر دارد و نباید به‌طور مرتب نوشیده شود. پونه به سبب وجود اسانس عاملی ضد نفخ و بادشکن است و کسانی که از نارسائی یا نفخ دستگاه گوارش رنج می‌برند می‌توانند با مصرف این سبزی ناراحتیهای خویش را درمان سازند پونه از تصلب شرایین جلوگیری می‌کند و در نتیجه مصرف‌کنندگان این سبزی معطر دچار سکته نخواهند شد دم کرده پونه بسیار خوشمزه و معطر است و اشتهاآور است و کودکان رنجور را درمان می‌کند پونه با دربرداشتن موادی چون مانتول، لیمونن، ری بنتین و الکلهایی مانند استات مانتیل در تقویت اعصاب و رفع تحریکات و تشنج‌های عصبی بسیار مؤثر است و مثل یک داروی آرامش بخش اثر می‌کند. در کتاب آشپزی رومیان (اِپیسوس) این گیاه را به همراه فودنج کوهی و انجدان رومی و گشنیز در بسیاری از دستورهای غذائی بکار می‌بردند. | ## بخش 3: پونه | در تاریخچه انجمن سلطنتی لندن خاطرنشان شده است که این انجمن استفاده از پونه را برای کشتن مار زنگی پیشنهاد داده است. برای رفع سنگینی معده، نفخ و مشکلات کبدی توصیه می‌شود، آرامش بخش و مناسب برای رفع خستگی است. ضدعفونی کنندة مجاری تنفسی است و مناسب برای درمان بیماری‌های ریوی از جمله تنگی تنفس، آسم و سرفه است و همچنین مؤثر در درمان سرماخوردگی است. ترکیبات شیمیایی از نظر ترکیبات شیمیایی در گیاه وجود اسانس روغنی فرار یا روغن مانتول گزارش شده است که مقدار آن در حدود ۹/ ۰–۸/ ۰ درصد می‌باشد. از اسانس روغنی پونه در اثر احیای ماده دی- پولگون و نوعی مانتول به نام راسمیک مانتول می‌گیرند. ریشهٔ واژه ریشهٔ پونه «پوتونک» بوده که به پوتونه (یا پوتینه)، فودنه، پودنه، فودنج، یا فود، دگرگون شد و همینک واژه پونه در زبان فارسی معیار استفاده می‌شود. | ## جمع‌بندی | در کردی پوونگه، در اردو پودینه، در لری پیدِن، در لری بختیاری پینِه و در مازندرانی و در ترکی یارپوز، در جنوب غربی ایران (شوشتر، دزفول) بدان پیتنک می‌گویند.