موضوع مقاله: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران | مقدمه: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با نام رسمی «دو هزار و پانصدمین سال بنیان‌گذاری شاهنشاهی ایران به دست کورش بزرگ» نام مجموعه جشن‌هایی است که به‌مناسبت دو هزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با سه شنبه ۲۰ مهر تا شنبه ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. | ## بخش 1: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران | سازماندهی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله مقدمات پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اولین‌بار توسط شجاع‌الدین شفا مطرح گردید.شجاع‌الدین شفا؛ حکایت دین‌ستیزی از دیار قم، بی‌بی‌سی فارسی برای برگزاری جشن‌ها، سازمانی به نام «شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی» تأسیس شد. اسدالله علم وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشن‌ها، تعیین شد و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علم را بر عهده داشت. به گفته محمد باهری با توجه به حضور تقریباً اکثر سران دنیا در این جشن، مراسم با نظم خیلی بالایی اجرا شد که مرهون مدیریت اسدالله علم بود. شرکت فرانسوی مزون ژانسِن، طراحی و دکور خیمه‌های جشن‌های ۲۵۰۰ ساله را بر عهده داشت.عمارت ثابت پاسال: وقتی معماری، تاریخ و ایدئولوژی در هم می‌آمیزند، بی‌بی‌سی فارسی زدنیک لیشکا، آهنگ‌ساز برجسته اهل چکسلواکی، قطعاتی را برای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، تحت عنوان «میراث دوران‌ها» ساخته و تنظیم کرد. آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند. امیراصلان افشار سفیر وقت ایران در آمریکا دربارهٔ انعکاس برگزاری این جشن در خارج از ایران در مصاحبه اش گفته است من در آمریکا هیچ مخالفتی نه در میان سیاستمداران و نه در مجله‌ها ندیدم و این جشن حتی با استقبال زیاد نیکسون رئیس‌جمهور آمریکا و بانوی اول مواجه شد ولی شنیدم که مخالف‌هایی از سوی کشورهای صنعتی اروپا با این جشن ابراز شد شاید چون آنها تمایلی به پیشرفت ایران نداشتند.تاریخ شفاهی بنیاد مطالعات ایران مصاحبه با امیراصلان افشار دقیقه ۴۴ هزینه برگزاری جشن‌ها اسدالله علم وزیر دربار طی مصاحبه‌ای با روزنامه اطلاعات جمع مخارج جشن‌ها را ۱۶ میلیون ۸۰۰ هزار دلار اعلام کرد: هزینه پذیرایی از کلیه سران کشورها و میهمانان داخلی و خارجی و خبرنگاران و ایران‌شناسان ۱۸٫۱۲ میلیون تومان معادل ۲٫۳ میلیون دلار هزینه ساختمان اقامتگاه سران و دهکده توریستی ۴۷٫۱۸ میلیون تومان معادل ۶٫۳ میلیون دلار هزینه رژه و تجهیزات افراد ۱٫۶ میلیون تومان معادل ۲۰۰ هزار دلار هزینه انتشار کتب در داخل و خارج کشور ۱۴ میلیون تومان هزینه خرید اتومبیل که بعداً فروخته می‌شود ۵ میلیون تومان (هزینه آن صاحبان صنایع، بازرگانان و صاحبان بانک‌ها پرداخت کردند) هزینه جاده‌سازی و راه‌سازی جز برنامه عمرانی کشور بوده و بودجه آن قبلاً تأمین شد. خبرنگاران خارجی و فیلم‌بردارن با هزینه خود به ایران مسافرت کرده بودند و در ایران فقط تسهیلات لازم در اختیارشان گذاشته شد. | ## بخش 2: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران | البته رقم هزینه شده برای این مراسم به گفته عبدالرضا انصاری که مسوول مستقیم برگزاری جشن بود نزدیک به دویست میلیون تومان بود که ۶۰ میلیون آن از محل کمک بخش خصوصی، ۵۰ میلیون از محل کمک دولتی و بقیه از محل ذخیره دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران تأمین شد. برای تأمین هزینه برگزاری جشن‌ها از سال ۱۳۳۹ تا پایان جشن، از روش‌های مختلفی استفاده گردید. این در حالی‌ست که ژان لوروریه هزینه جشن‌ها و پروژه‌های عمرانی مرتبط را پانصد میلیون دلار و ویلیام شوکراس، سیصد میلیون دلار برآورد می‌کند. البته این هزینه شامل ساختن بنای یادبود شهیاد در تهران، توسعه زیرساخت مخابراتی شهرستان اسدآباد همدان، توسعه فرودگاه شیراز و ساخت و تجهیز هتل‌های تهران و شیراز و راه‌سازی نیز بود. برنامه با تقدیم نامه‌ای از سوی ملت به شاه ایران به وسیله دو سوار که از مجلس شورای ملی در تهران تا مرودشت را با اسب طی کرده بودند شروع شد. آغاز رژه با به حرکت درآمدن درفش کاویانی در مقابل صف سربازان بود و در ردیف دوم درفش همانشان کوروش و ارتش هخامنشی قرار داشتند.کتاب راهنمای رژه، دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران، ۱۳۵۰ یادمان‌ها برج شهیاد به یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در تهران طراحی و ساخته شد. ورزشگاه آریامهر (که جهت میزبانی از بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تهران ساخته شده بود) در پایان این جشن‌ها به‌طور رسمی افتتاح شد. | ## بخش 3: جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران | از روند برگزاری جشن‌ها، مستندی با نام فروغ جاویدان (عنوان انگلیسی: Flame of Persia) به تهیه‌کنندگی وزارت فرهنگ و هنر ایران، کارگردانی شاهرخ گلستان، فیلمنامه‌نویسی مک‌دونالد هیستینگز و با روایت انگلیسی به گویندگی اورسن ولز تهیه شد. فیلم پس از یک سال کارهای آماده‌سازی در لندن، تولید و به تهران فرستاده شد تا مهرداد پهلبد (وزیر وقت وزارت فرهنگ و هنر) آن را ببیند. فیلم را پهلبد برای محمدرضاشاه هم پخش می‌کند که نبود آدم‌های عادی در فیلم موجب شگفتی‌ شاه ایران می‌شود. چندی بعد، از تصاویر آرشیوی سینما از مردم کوچه و بازار برای نشان‌دادن حضور مردم در جشن‌ها استفاده می‌شود که همین موضوع باعث می‌شود گلستان از حضور در فیلم به عنوان کارگردان انصراف دهد. قرار بود در ازای گویندگی اورسن ولز در مستند جشن‌ها، هزینهٔ ساخت فیلم بعدی او توسط حکومت ایران تأمین شود؛ ساخت فیلم ولز چندی بعد آغاز شد ولی به انقلاب ۱۳۵۷ خورد و تولیدش متوقف شد. سی‌‌و‌سه سال پس از مرگ ولز (۲۰۱۸م)، آن فیلم با نام سوی دیگر باد در نتفلیکس پخش شد. در ۱۳۹۴، مستندی با نام انحطاط و سقوط: مهمانی بزرگ شاه توسط تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی تهیه و پخش شد. | ## جمع‌بندی | در این مستند، با افراد گوناگونی از دو سوی موافق و مخالف برگزاری جشن‌ها و نیز با دست‌اندرکاران خارجی آن‌ رویداد مصاحبه و دیدگاه آنها دربارهٔ چرایی برگزاری آن برنامه بحث‌برانگیز و اثرات آن تا به امروز، ضبط شده است.