موضوع مقاله: قره‌یتاق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قره‌یتاق | مقدمه: روستای قره یتاق در شمال غربی کشور ایران، غرب دریای خزر، شمال شرقی آذربایجان، شمال استان اردبیل و جنوب شرقی شهر گرمی مغان، در دهستان اجارود شرقی از بخش مرکزی شهرستان مغان، بین ۴۸ درجه و۸ دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبدأ و۳۹ درجه و۱دقیقه عرض شمالی از خط استوا واقع شده است. | ## بخش 1: قره‌یتاق | نمای کلی از روستای قره یتاق|چپ این روستا از سمت شمال به اراضی روستاهای، شلوه و درمانلو از سمت شرق به اراضی روستاهای شلوه، مهره و از سمت جنوب به اراضی روستای الیله لسر و از سمت غرب به اراضی روستای شاوئن متصل است. فاصله آن هم با شهر گرمی (مغان) حدود ۱۲کیلومتر و با اردبیل صد و ۲۰ کیلومتر می‌باشد. روستا از ۲۲ خانوار تشکیل یافته و جمعیت آن حدود ۲۰۰ نفر می‌باشد.سالنامه آماری کشوری ۱۳۹۱ مرکز آمار ایران این روستا طبیعتی بگر و زیبا دارد که هر چهار فصل را با تمام زیبایهایش در خود نمایان می‌سازد کوهای سر به فلک کشیده و جنگل‌های پراکنده اش در سمت جنوبی قرار گرفته‌اند که از آن جمله می‌توان به کوه سلمان داخی اشاره کرد. در دامنه قارا داغ چشمه آب معدنی قرار گرفته که از همه جای شهرستان برای استفاده از آن به این مکان می‌ایند و آب آن تأثیر سریعی در دفع سنگ کلیه و سایر امراض دارد. [قَ رَ] (اِخ) دهی جزء دهستان اجارود بخش گرمی شهرستان اردبیل واقعدر ۲۴ هزارگزی شمال گرمی و ۶ هزارگزی شوسهٔ اردبیل به گرمی. حمداله مستوفی مورخ قرن هشتم هجری در کتاب نزهه القلوب می‌نویسد :" آب سفید رود [را] ترکان هولان موران خوانند از جبال پنج انگشت که ترکان بش پرماق خوانند بولایت کردستان برمی‌خیزد "[۲] لیسترنج هولان یا اولان را " قرمز " و " موران " را رود معنی می‌کند که ترکان به سفید رود " هولان موران " یعنی رود قرمز می‌گفتند، چرا که رنگ آب این رودخانه در آذربایجان به رنگ قرمز گرایش دارد. به نظر می‌رسد به علت بارانی بودن منطقه موران که سبب جاری شدن رودهای نسبتاً زیادی در منطقه شده است و به همین علت هم در قسمت جنوبی این منطقه، بخصوص در آنسوی مرز جنگل نسبتاً انبوهی پدید آمده، علت نامیده شدن این منطقه به " موران " (Moran) باشد.نزهه القلوب حمداله مستوفی، به اهتمام لیسترنج، ناشر: دنیای کتاب، سال ۱۳۶۲ ص 217به بعد سکونت در این نقطه قدمتی طولانی دارد که در تاریخ مدون کمتر به آن پرداخته شده است. آثار تاریخی موجود در روستای قره یتاق به ویژه تپه‌های غیرطبیعی، سفالها و سکه به دست آمده در حفاریهای منطقه خرس آباد و کاروانی، قدمت سکونت در این منطقه را به دوره غار نشینی می‌رساند و وجود غار طبیعی کول و اشیائ ساخته شده توسط انسان در آن تردیدی بر این ادعا باقی نمی‌گذارد. اما در خصوص وجه تسمیه روستایی قره یتاق باید گفت نام اصلی این روستا در واقع قاریاتاق است که به معنای بستر برف می‌باشد چه این که زمستان‌های سرد و طولانی دره‌ها و کوه‌های آن را مملو از برف می‌نمود به گونه‌ای که تا اواخر بهار در لاله زار‌ها ان برف باقی می‌ماند. شکل‌گیری اولیه روستا در منطقه خرس آباد بوده که مردمان آن زمان برای در امان ماندن از غارت خان‌ها روستا را در آنجا بنا نهادند. | ## بخش 2: قره‌یتاق | البته نباید تاریخ این روستا را به این شکل‌گیری نسبت داد زیرا اشیاء به دست آمده و قبرهای موجود به هیچ وجه با عقاید و رسوم اقوام ساکن در آن زمان تطابق ندارد بلکه منطقه خرس آباد محل زندگی انسان‌ها در زمان بسیار قدیم بوده است. در زمانی که مدرسه به شیوه کنونی نبود بعضی از فرندان روستا تحصیلات علوم دینی را در روستایی مجاور پرمهر شروع کردند میرزا محمود ناصری از حمله این افراد بود که با پیمودن کلیومترها راه در برف بوران به تحصیلات دیتی در روستاهای مجاور پرداختند و اکنون از نویسندگان و صاحب نظران فقهی حوزه علمیه است و کتاب داستان‌هایی بحارالانوار در پانزده جلد از جمله آثار تألیفی ایشان است که به چندین زبان ترجمه شده است و میرقسمت موسوی اصل نیز از جمله پیشگامان تحصیل در این روستا بوده است.میرقسمت موسوی‌اصل نمایندهٔ دورهٔ نهم مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی از حوزهٔ انتخابیهٔ گرمی در استان اردبیل است. در این روستا معلمانی از جاه‌های مختلف برای تدریس به روستا آمدند و خانه یکی از روستایان به مدرسه تبدیل می‌شد و کودکان و بزگ سالان در آن به تحصیل مشغول شدند این روستا زادگاه دانش اموختگانی در عرصه علم و فرهنگ و مدیریت است که در سخت‌ترین شرایط دست از تلاش برنداشته‌اند از ان جمله می‌توان به اشخاص ذیل اشارت نمود: ۱. محمود ناصری مجتهد و فقیهی که سعی بلیغ در تربییت عالمان دینی و ترویج اندیشه ناب محمدی دارد از جمله آثار ایشان می‌توان به داستان‌های بحار الانوار در پانزده جلذ اشاره کرد که به جندین زبان ترجمه شده است. میر قست موسوی اصل (تیموری) که سال‌ها امام جماعت شهرستان‌های مختلف استان را برعهده داشته‌اند و دو دوره نماینده مردم شریف گرمی در مجلس شورای اسلامی بوده‌اند و در پست‌های مهم کشوری انجام وظیفه نمودند هم‌اکنون نماینده مردم شریف گرمی در مجلس شورای اسلامی، حفظ‌الله.[۴] ۳. دکتر داود سیفی قره یتاق، استاد دانشگاه ملی، مؤلف، وکیل دادگستری، پژوهش در نظام عدالت کیفری - بنیاد حقوقی میزان، ص222-238، ۴. رستم پناهی معاون سابق آموزش پرورش گرمی و دبیرٰ بازنشسته آموزش و پرورش، ریس فعلی مجتمع آموزشی ۱۰- علی پناهی و سلامت پناهی دبیر و مدیر مدارس ۱۱. ۲۲- قاسم کاشفی، آموزگار و … اشتغال و درآمد روستا شغل اهالی روستا دامداری و کشاورزی است. در حوزه دامداری اهالی بیشتر به نگهداری گاو و گوسفند می‌پردازند این حیوانات در چراگاه‌های طبیعی و زمین‌های ملکی تغذیه داده می‌شوند. نوع دیگر چراگاه اراضی مشاعی ده به نام آهای گول حماری، یال، دوزداخ، آشاقا مئشه و اوخاری مئشه و .. | ## بخش 3: قره‌یتاق | لیکن نام حقوقی آن مشاعی ده است یعنی زمینی که به صورت مشاع به همه روستاییان تعلق دارد. البته تعداد محدودی از روستاییان زنبور عسل پرورش می‌دهند که عسل حاصله طبیعی آن بی نطیر در منطقه می‌باشد. در قدیم زراعت بیشتر با گاوآهن صورت می‌گرفت اما با ایجاد راه‌ها به مزارع کشت با تراکتور صورت می‌گیرد. باغداری هم در کنار کشاورزی به صورت محدود رواج دارد که درخت گردو از عمده محصولات باغدری است در سالهای اخیر کاشت درخت سیب، شلی، گیلاس مورد توجه قرار گرفته که «نادر باغی» از جمله آنهاست. در ۱۰۰۰ متر پایین‌تر از سطح روستا واقع شده و آبشار زیبای آن حدود ۲۰ متر ارتفاع دارد. اطراف آن پوشیده از درخت‌های بید و بلوط بوده و کمی بالاتر از آن محل رویش تمشک‌های وحشی با طعم و رنگ عالی است که گردشگران زیادی را در فصل‌های بهار و تابستان به خود جلب می‌کند. آلوچه، آلوی وحشی، سیب وحشی و گوگم، گیلدیک (به زبان محلی) از جمله میوه‌های اطراف کوول می‌باشد. همچنین از گیاهان دارویی این منطقه می‌توان به آویشن (کهلیک اوتی)، نعناع، پونه (یارپوز) و پیاز کوهی را نام برد. گول حماری در ایام زمستان و پاییز و بهار در قسمت شمال شرقی روستا زمینی هموار وجود دارد؛ که از اب باران و زوب برف برکه زیبا در بلندای کو تشکیل می‌شود و منظره‌ای منحصر به فرد را ایجاد می‌کند. | ## جمع‌بندی | گول حماری از زمینهای مشاعی ده است که در ایام تابستان و بهار زمینی طبیعی برای بازی فوتبال به وجود می اورد.