موضوع مقاله: هشت‌پا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هشت‌پا | مقدمه: هَشت‌پا یا اُختاپوس(از یونانی: Οκτάπους، به معنی هشت‌پا) یک جانور آبزی از رده چند پایان است که در بخش‌های گوناگونی از اقیانوس‌های جهان، به‌ویژه در آب‌سنگ‌های مرجانی زندگی می‌کند. | ## بخش 1: هشت‌پا | ۳۰۰ گونه از هشت‌پا شناسایی شده که این تعداد، یک‌سوم از تمامی گونه‌های سرپایان را تشکیل می‌دهد. هشت‌پای غول آرام که ساکنِ اقیانوس آرام است، با وزن حدود ۷۱ کیلوگرم، بزرگ‌ترین سرده، سرپایان و در حقیقت بزرگ‌ترین هشت‌پا است.Cosgrove, J.A. بخش بسیار زیادی از بدن هشت‌پاها از بافت ماهیچه ای ساخته شده و به عبارت دیگر، فاقد استخوان‌بندی هستند که همین موضوع به آنها اجازه می‌دهد خود را برای مدت‌های طولانی به راحتی انقباض و انبساط نمایند. به دلیل همین ویژگی، هشت‌پا می‌تواند با فشرده نمودن بدن خود، از روزنه‌های کوچک عبور نماید. این ویژگی خاص باعث می‌شود تا حتی گونه‌های بزرگ‌تر نیز توان عبور از روزنه‌هایی به قطر را داشته باشند. سر و پا در یک انتهای بدن کشیده قرار دارند و به عنوان قدامی (جلوی) حیوان عمل می‌کنند. پا به مجموعه ای از زائده‌های قابل انعطاف، پیش تنش، معروف به «بازو» تبدیل شده‌است که دهان را احاطه کرده و در نزدیکی پایه خود توسط یک ساختار تار به یکدیگر متصل می‌شوند.Ruppert, Edward E. بازوها را می‌توان براساس موقعیت جانبی و توالی (مانند L1، R1، L2، R2) توصیف کرد و به چهار جفت تقسیم کرد. دو پیوست عقب معمولاً برای راه رفتن در کف دریا استفاده می‌شود، در حالی که شش مورد دیگر برای خوردن غذا استفاده می‌شود. از این رو برخی از زیست شناسان از این حیوانات به عنوان شش «بازو» و دو «پا» یاد می‌کنند. به عنوان مثال، در یک کنده کاری سنگی که در بازسازی باستان‌شناسی از دوران کرت مینوی عصر مفرغ در کنوسوس (۱۹۰۰–۱۱۰۰ پیش از میلاد) یافت شده‌است، تصویری از یک ماهیگیر که یک هشت پا دارد حمل می‌شود. تصور بر این است که گورگون وحشتناک قدرتمند اساطیر یونان از هشت پا یا ماهی مرکب الهام گرفته شده‌است، هشت پا خود نمایانگر سر بریده شده مدوزا، منقار به عنوان زبان بیرون زده و دندانهای نیش و شاخک‌های آن به عنوان مار است.Hogan, C. کراکن هیولای دریایی افسانه ای با ابعادی غول پیکر است که گفته می‌شود در سواحل نروژ و گرینلند ساکن هستند و معمولاً در هنر به عنوان یک اختاپوس غول پیکر که به کشتی‌ها حمله می‌کند، نشان داده می‌شوند. یک ترجمه از اسطوره آفرینش هاوایی، کومولیپو نشان می‌دهد که هشت پا تنها بازمانده دوران گذشته‌است. تنفس شامل کشیدن آب به داخل حفره گوشته از طریق دیافراگم، عبور آن از داخل آبشش‌ها و بیرون راندن آن از طریق سیفون است. ورود آب با انقباض عضلات شعاعی دیواره گوشته به دست می‌آید، و دریچه‌های فلپر هنگامی که عضلات دایره ای قوی از طریق سیفون آب را بیرون می‌کشند، بسته می‌شوند. شبکه‌های گسترده بافت همبند از عضلات تنفسی پشتیبانی کرده و به آنها اجازه می‌دهد تا محفظه تنفسی را گسترش دهند. ساختار لاملا آبشش‌ها امکان جذب اکسیژن بالا، تا ۶۵٪ در آب در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد (۶۸ درجه فارنهایت) را فراهم می‌کند. جریان آب از روی آبشش‌ها با جابجایی ارتباط دارد و یک هشت پا می‌تواند بدن خود را هنگامی که آب را از سیفون خود خارج می‌کند، رانش دهد. این مقدار در هنگام شنا به ۳۳ درصد کاهش می‌یابد، زیرا آب بیشتری از آبشارها جریان دارد. هنگامی که بعد از غذا در حال استراحت است، جذب از طریق پوست می‌تواند به ۳٪ از کل جذب اکسیژن آن کاهش یابد. سیستم گردش خون اختاپوس‌ها سیستم گردش خون بسته‌ای دارند که در آن خون در داخل رگ‌های خونی باقی می‌ماند. یک قلب سیستمیک که خون را در اطراف بدن گردش می‌دهد و دو قلب شاخه ای که آن را از طریق هر دو آبشش پمپ می‌کند. | ## بخش 2: هشت‌پا | قلب سیستمیک هنگامی که حیوان در حال شنا است، غیرفعال است و بنابراین حیوان سریع خسته می‌شود و ترجیح می‌دهد که بخزد. این خون را بسیار لزج می‌کند و برای پمپاژ آن در اطراف بدن به فشار قابل توجهی نیاز دارد. در شرایط سرمازدگی با سطح اکسیژن پایین، هموسیانین اکسیژن را با کارایی بیشتری نسبت به هموگلوبین حمل می‌کند. هموسیانین به جای اینکه در سلولهای خون حمل شود، در پلاسما حل شده و به آن رنگ مایل به آبی می‌دهد. خون آبی رنگ به این دلیل است که پروتئین، هموسیانین، که اکسیژن را در اطراف بدن اختاپوس حمل می‌کند، حاوی مس است نه آهنی که در هموگلوبین انسان وجود دارد. پروتئین مبتنی بر مس در انتقال مولکول‌های اکسیژن در شرایط سرد و کم اکسیژن کارآمدتر است، بنابراین برای زندگی در اقیانوس ایدئال است. اگر خون (که در بی مهرگان «همولنف» نامیده می‌شود) بدون اکسیژن شود - مثلاً وقتی حیوان می‌میرد - رنگ آبی خود را از دست می‌دهد و به جای آن شفاف می‌شود. یکی از قلب‌ها خون را در سراسر بدن به گردش درمی‌آورد، در حالی که دو قلب دیگر آن را برای دریافت اکسیژن از آبشش‌ها عبور می‌دهند. قلب سیستمیک دارای دیواره‌های انقباضی عضلانی است و از یک بطن منفرد و دو دهلیز تشکیل شده‌است، یکی برای هر طرف بدن. رگهای خونی از عروق، مویرگها و رگها تشکیل شده و با اندوتلیوم سلولی پوشانده شده‌اند که کاملاً شبیه بسیاری از بی مهرگان دیگر نیست. خون از طریق آئورت و سیستم مویرگی، به ورید حفره گردش می‌کند و پس از آن خون توسط قلب‌های کمکی از طریق آبشش‌ها پمپ می‌شود و به قلب اصلی برمی گردد. این کیسه به اندازه کافی به قیف نزدیک است تا اختاپوس بتواند جوهر را با جت آب شلیک کند. قبل از اینکه از قیف خارج شود، جوهر از غددی عبور می‌کند که آن را با مخاط مخلوط می‌کند، یک لکه ضخیم و تاریک ایجاد می‌کند که به حیوان اجازه می‌دهد از دست شکارچی فرار کند. جفت‌گیری و مواظبت از تخم بسیاری از اختاپوس‌های نر فاقد اندام تناسلی خارجی هستند و در عوض از یک بازوی اصلاح شده به نام «هکتوکوتیلوس» برای انتقال اسپرم خود به ماده استفاده می‌کنند. هنگامی که یک اختاپوس نر اسپرم خود را تحویل می‌دهد، زندگی او تقریباً تمام می‌شود. آنها از تخم‌های خود محافظت می‌کنند و از آنها در برابر شکارچیان محافظت می‌کنند و آب را روی آن‌ها می‌پاشند تا به آنها اکسیژن بدهند. در یک بررسی محققان هرگز ندیدند که یک ماده تخم‌هایش را رها کند یا چیزی بخورد، حتی خرچنگ یا میگوی که در نزدیکی بودند. در عوض، محققان مشاهده کردند که ماده در حال محو شدن است - او وزن کم کرد، پوستش شل و رنگ پریده شد و چشمانش کدر شد. در آخرین بازدید محققان، اختاپوسهای تازه متولد شده از تخم خارج شده بودند و ماده از بین رفته بود. پژوهشگران گمان می‌کنند که هوش اختاپوس برای کمک به شکار و گریز از شکارچیان، فرگشت یافته‌است. دانشمندان از اندازه مغز یک جانور نسبت به بدنش به عنوان یک راهنمای تقریبی برای هوش آن به کار می‌برند، زیرا نشان می‌دهد که یک جانور چقدر روی مغز خود «سرمایه‌گذاری» می‌کند. این یک سنجه کامل نیست، زیرا عوامل دیگری مانند درجه چین‌خوردگی در مغز نیز نقش دارند، ولی جانوران باهوش‌تر نسبت مغز به بدن بالاتری دارند. هشت‌پاها کمابیش به اندازه یک سگ نرون دارند - هشت‌پای معمولی نزدیک به ۵۰۰ میلیون (نزدیک نیم میلیارد) نرون دارد. | ## بخش 3: هشت‌پا | ساختار مغز ساختار مغز سرپایان به شیوه چشمگیری با ساختار مغز پستانداران فرق دارد. سازمان مغز پستانداران و سرپایان در پانصد و پنجاه میلیون سال گذشته فرگشت از واپسین باری که جد مشترک داشتند، به‌شیوه چشمگیری از هم جدا شده‌است. آنها از مغز بزرگ و پراکنده خود برای کمک به همرنگی (استتار) بدن، به‌کارگیری ابزار، گریختن از شکارچیان، شکار کردن و گرفتن شکار، حل چالش‌های پیچیده و همچنین داشتن حس سرگرمی بهره می‌جویند. این یک واقعیت شناخته شده‌است که اختاپوس‌ها هشت بازو دارند و هر بازو دارای «مغز کوچک» خود است. افزون بر این، در حالی که هر بازو می‌تواند به‌طور جدا کار کند - توانا به چشیدن، لمس و حرکت بدون جهت است - مغز متمرکز نیز توانا به اعمال کنترل از بالا به پایین است. به‌کار‌گیری ابزار استفاده از ابزار در قلمرو حیوانات نسبتاً نادر است و شاخص خوبی برای توانایی یادگیری است. متقاعدکننده‌ترین نمونه استفاده از ابزار توسط اختاپوس‌ها در سال ۲۰۰۹ بود، زمانی که چند هشت‌پای نارگیل‌دوست مشاهده شدند که پوسته‌های نارگیل دور ریخته شده را در اندونزی جمع‌آوری می‌کردند. در فیلم ضبط شده یک اختاپوس با استفاده از دو پوسته نارگیل به عنوان یک زره موقت، پوسته‌ها را به دور خود نگه داشته و مانند یک توپ در امتداد کف دریا در حال غلتیدن است، یک پژوهشگر هشت‌پا توضیح می‌دهد: «در هنگام آزمایش و بررسی، مشخص شده‌است که هشت‌پا برای دریافت پاداش غذا در آزمایشگاه، از ابزار استفاده می‌کند. همچنین در اختاپوس‌های وحشی نشان داده شده‌است که لانه‌های کوچکی می‌سازند و از سنگ‌ها برای ایجاد نوعی سپر برای محافظت از ورودی استفاده می‌کنند.» بازی کردن اختاپوس‌ها بازی می‌کنند و بازی کاری است که جانوران باهوش انجام می‌دهند. مشکل نگهداری اختاپوس‌ها در آکواریوم‌ یک داستان پرآوازه از آکواریوم برایتون در انگلستان ۱۰۰ سال پیش وجود دارد که یک اختاپوس در آنجا شب هنگام که کسی تماشا نمی‌کرد از مخزن خود بیرون می‌آمد، به مخزن آکواریوم همسایه می‌رفت و ماهی‌ها را می‌خورد و دوباره به مخزن خود بازمی‌گشت. آکواریوم به این ترتیب پیش از این‌که بفهمند چه کسی مسئول است، چندین توده ماهی خود را از دست داد. یکی از پژوهشگران اولیه گفته‌است اگر دماسنج شناور را در مخزن اختاپوس بگذارید، تنها نزدیک به پنج دقیقه دوام می‌آورد. توانایی شناسایی مردم اختاپوس‌ها دارای لوب‌های بینایی بزرگ هستند، مناطقی از مغز که به بینایی اختصاص دارد. یک پژوهشگر هشت‌پا توضیح می‌دهد: به نظر می‌رسد اختاپوس‌ها می‌توانند افراد خارج از گونه خود، از جمله چهره انسان را شناسایی کنند. این رفتار منحصر به فرد نیست - برخی از پستانداران و کلاغ‌ها نیز می‌توانند آن را انجام دهند - ولی نسبتاً غیرعادی است. در یک آزمایش در طول دو هفته، یک نفر به‌طور منظم به گروهی از اختاپوس‌ها غذا داد، در حالی که فرد دیگری آنها را با یک چوب پرز لمس کرد. در پایان آزمایش، اختاپوس‌ها رفتار متفاوتی نسبت به نگهبان «خوب» و نگهبان «متوسط» داشتند، که تأیید کرد اختاپوس‌ها می‌توانند این دو فرد را شناسایی کنند، با‌ این‌که لباس‌های یکسانی به تن داشتند. این اختاپوس که در سال ۱۹۹۸ در اندونزی یافت شد، مانند دیگر اختاپوس‌ها از صخره‌های پیرامون، صخره‌ها و جلبک‌های دریایی کپی نمی‌کند، بلکه خود را همچون جانوران دیگری که شکارچیان گرایش دارند از آن‌ها دوری کنند، نشان می‌دهد و جعل هویت می‌کند. با خمیدگی بدن، مرتب کردن بازوها و اصلاح رفتارش، گویا می‌تواند به طیف گسترده‌ای از جانوران زهری تبدیل شود. شیرماهی، کفی نواری و مارهای دریایی از جمله زمان‌هایی هستند که در آن خودنمایی می‌کند. اختاپوس تقلیدگر همچنین می‌تواند از دیگر جانداران دریایی مانند مار دریایی درنده یا شقایق دریایی ماهی‌خوار تقلید کند. | ## جمع‌بندی | این به جلوگیری از شکارچیان کمک می‌کند و همچنین به اختاپوس توان می‌دهد تا با تقلید از جانداری کمتر خطرناک به شکار خود نزدیک شود.