موضوع مقاله: سوشیانت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سوشیانت | مقدمه: سوشینت (به اوستایی: 𐬯𐬀𐬊𐬳𐬌𐬌𐬀𐬧𐬝) یا سوشیانت یا سوشیانس یا استوت ارت (سودرسان، رایان و دانا) رهایی‌بخشی است که در دین زرتشت یا مزدیسنا، منجی نهایی زمین به‌شمار می‌رود. | ## بخش 1: سوشیانت | در گاهان این صفت چند بار برای زرتشت آمده؛ اما در دیگر بخش‌های اوستا صفت یا عنوان هر یک از سه موعود زرتشتیان (اخوشیت ارت، اخوشیت نم، اَستَوت اِرِتَ) و به ویژه سومین آن‌هاست که نام او «استوت ارت» (Astavt Eretah) است. (استوت ارت، هوشیدر و هوشیدر ماه) در کتب کهن زرتشتی آمده که با ظهور این موعود، جهان پر از عدل و داد می‌شود، نظم نوینی برپا شده و ظلم و ستم از میان می‌رود. پس از ظهور وی همه مردم دین‌دار خواهند بود و دوستی و مهربانی را پیشهٔ خود خواهند ساخت؛ و از آن جا که مردم، گوسفندکشی و گوشت‌خواری را به کنار می‌گذارند نیروی آز کم می‌گردد. در زمان او سال‌ها ۳۶۵ روزه خواهند بود و کبیسه ندارند.به وسیلهٔ دعای سوشیانت، «دیو آشموغ» که نمادی از شرک و گمراهی و دروغ است درمی‌گذرد و سوشیانت با کمک یاران خود به نبرد با اهریمن خواهد شتافت او پنج‌بار، یشت می‌کند که در هر یَشت او، یک‌پنجم اهریمنان، نابود خواهند شد. در زمان او خوراک مردم، ۱۷ سال از گیاهان است و ۳۰ سال از آب تغذیه می‌کنند و ۱۰ سال نیز خوراک مردم، مینوی است. واژهٔ «سوشیانت» که از ریشه «سو» به معنی سودمند است، در اوستا سِئوشیانت (Saoshyant) آمده و در پهلوی به اشکال گوناگونی چون: سوشیانت، سوشیانس، سوشانس، سوشیوس یا سیوشوس آمده‌است. واژهٔ سوشیانت (سئوشینت) گاه به معنای «منجی» بازگردانی شده‌است، اما این منجی، نجات‌دهنده‌ای از گناه و خطا نیست. برخی بر این باورند که زرتشت این واژه را به تلویح برای اشاره به خود به‌کار برده‌است. در فروردین یشت، زامیادیشت، بندهش و جاماسب‌نامه از سوشیانت یاد شده و گفته‌اند که گرشاسپ نیز به عنوان یار سوشیانت ظاهر شده و در نوسازی جهان شرکت می‌کند. در گاهان (گاتاها) که سروده‌های خود زرتشت است و در آن‌ها می‌توان باورهای وی را یافت، اشارهٔ چندانی به پایان جهان نشده‌است، اما چنین می‌نماید که در بندی از گاهان (یسنا ۴۳ بند ۳) سخن از مردی است که در آینده می‌آید و راه نجات را می‌یابد. همچنین در گاهان چند بار به واژهٔ سوشیانت برمی‌خوریم که در ادبیات بعدی زرتشت به‌صورت سوشیانس درآمده و منجی نهایی زرتشتی به‌شمار می‌آید. (گات‌ها سرود پنجاه و سه -بند دوم، زامیاد یشت-یشت نوزدهم) همچنین از(یسنا هات ۴۶) افزون بر تأیید مطلب، سوشیانت به صورت جمع آورده شده‌است و این یعنی که تعداد سوشیانت‌ها یکی نیست: ... کی سوشیانت‌ها فراوانی و زیادگی خواهند یافت تا از پرتو کار و کردارشان، دین گسترده شود. توصیف سوشیانت در وصف سوشیانت در اوستا می‌آید که: کجایند آنانی که پرتو راستی وجودشان را فرا گرفته، که با نیرومندی برابر دیو کینه جو ایستادگی کنند و به راستی ای مزدا، این چنین کسان‌اند رهانندگان، سوشیانت‌ها که برای به بار نشستن آیین با دیوان و دیوپرستان به پیکار برخاسته‌اند. دانایی از ویژگی‌های سوشیانت است(ارت یشت) سوشیانت دارای نشان فرکیانی بوده و در رستاخیز ظهور کرده و نخست در کشوری به نام خونیرث که ایران در مرکزیت آن قرار دارد پادشاه شده و سپس بر تمام جهان چیره خواهد شد. | ## بخش 2: سوشیانت | بر پایهٔ یشت سیزدهم، بند ۶۲م : زردشت از روی زمین رخت بر نبسته و نطفهٔ برجای‌مانده و آن را ۹۹۹۹۹ فروَشی نگاهبانی می‌کنند. روزی، در هنگام به پایان رسیدن زمان، دوشیزه‌ای از این نطفه بارور می‌شود که بر تمام دشمنی دیوها و دشمنان مردم پیروز خواهد شد.(یشت سیزدهم بند ۱۴۲، یشت نوزده-بند ۹۲ نام این دوشیزه اِرِدَت فِذری است و از دو دوشیزهٔ دیگر به نام‌های «سروتَت فِذری» و «وَنگهوفِذری» نیز یاد می‌شود. این سه از نطفه زردشت بارور شده و سه موعود مَزدَیَسنان که آخرین‌شان سوشیانت است، از آن‌ها زاده خواهد شد. نام دیگر این رهایی‌بخش اَستوَت اِرِتَ است که با ظهور وی، رستاخیز مردگان شروع شده و عمر جهان مادی به سر می‌رسد. این نام به‌خصوص (سوشیانت) برای تعیین آخرین موعود تخصیص یافته و او آخرین مخلوق اهورامزدا خواهد بود. زامیاد یشت - مقدمه یشت: فرّ کیانی نیرومند را می‌ستاییم که مزدا آفریده است، کارآمد و چالاک است و سرآمد همهٔ آفریدگان محسوب می‌شود. زیبا و بسیار درخشنده است که اهورا مزدا بدان سوشیانت و همراهان‌شان را پدید آورد، فرّی که از آن اهورا است و آن را برآن سوشیانت و همراهان گماشت تا آنان جهانی نو بنیان کنند. جهانی فرا صلح همیشه تازه و جوان که پیری و بیماری و فساد در آن راه نباشد و همیشه جاودان می‌ماند، در کتاب‌ها و نوشته‌ها آمده است رستاخیز مردگان و جاودانگی زنده‌ها در این زمان پدیدار می‌شود وسوشیانت به پیدایی و ظهور آید آرمان خویش روا و جهانی نو بنیان کند. درچنین جهانی که برپایهٔ اَشَه استوار است، جاودانگی برپا می‌شود، و دروغ دیگر باره به همان جایی رانده می وشد که از آن جا برای آسیب رسانیدن به راستی و گروندگان آن قیام کرده بود و نیست و نابود می‌گردد. زامیاد یشت کردهٔ چهاردهم : فرّ کیانی نیرومند را می ستاییم… هنگامی که اَستوَت اِرِتَه پدید می‌آید… سوشیانش پیروزگر خوانده شده است. او به همراه خود نشان فرّه کیانی را دارد[۱۸] و باچشم خود، از شش جهت تمام جهان را زیر نظر دارد. [۱۹] نهایت اینکه او به همه جهان سود می‌بخشد و به همه انسان‌ها و حیوانات بی‌رنجی عطا می‌کند. اما برخی دیگر از کتاب‌های پهلوی می‌گویند که در این مدت، سوشیانت بر کشور مرکزی کشور حکمرانی می‌کند و شش‌یار او به نام‌های رَئوچَس چَئِشمَن، هوَرِچَئِشمَن، فرادَت خوارِنَه ویذَت خوارِنَه، وئُورو نِمه، وئُورو سوه به ترتیب بر سرزمین‌های اَرِزه (کشورغربی)، سَوَه (کشور شرقی)، فِرَدذَفش (کشور جنوب شرقی) ویدَ ذَفش (کشور جنوب غربی) وُروبَرِشت (کشورشمال غربی)، وُروجَرِشت (کشور شمال شرقی) حکمرانی می‌کنند و مجری فرمانهای سوشیانت خواهند بود. در گاهان، «سوشیانت» چندین‌بار به صورت مفرد آمده است و در حقیقت، صفتی است که زرتشت به خود اطلاق می‌کند اما در یسنه ۴۵: ۱۱ او به صورت کسی است که اهریمن را ذلیل می‌کند.[۲] هم چنین در گاهان، سوشیانت به صورت جمع، بر زرتشت و یاران وی اطلاق می‌شود.[۳] در یسنه ۴۳: ۱۳ به کسانی هم که بر طبق فرمان اهوره مزدا و وجدان خود قدم برمی‌دارند نیز اطلاق شده است. در یسنه ۴۶: ۳ نیز سوشیانتها را راستاندیشانی می‌داند که هدفشان اهورامزدا است و برای استواری جهان راستی تلاش می‌کنند و از آموزه‌ها و فرموده‌های اهورامزدا پیروی می‌کنند. | ## بخش 3: سوشیانت | در «فروردین‌یشت» از سه منجی «اوخیشت ارت» (پرورانندهٔ قانون) «اوخیشت‌نمه» (پرورانندهٔ نماز) و «استوت‌اَرت» (فناناپذیر) آمده است. گاهی نیز واژه سوشیانت، به هر سه منجی اشاره دارد هرچند که این اسم، مخصوص منجی سوم است.[۴] در اوستای متأخر، واژهٔ سوشیانت به صورت مفرد آمده که مقصود از آن منجی آخرالزمان بوده است. برپایه یکی از باورهای محلی در منطقه سیستان، روزگاری در آینده زمانی که دوشیزه‌ای در آب دریاچه هامون آبتنی می‌کند، بارور شده و فرزندی از وی پدید می‌آید که همان سوشیانت است. نتیجه رسوب این باور را در رسوم قدیمی مردم روستاهای اطراف این دریاچه می‌توان دید که هر ساله در زمانی معین زیباترین دوشیزه روستا را با آیینی خاص به لب دریاچه برده و به آبتنی وامی‌داشتند. نشانی‌های ظهور سوشیانت در جاماسب‌نامه در این مورد آمده که: «آن‌گاه که زمان هشیدر فرارسد علاماتی پدید آید، نخست این‌که شب‌ها روشن‌تر از همیشه باشد. سوم این‌که مردمان به همدیگر نیک‌اندیش نباشند و درآمد آنان یکی از دیگری بیشتر باشد. دهم این‌که بدخواهان دین بهی و دشمنان ایران و مخالفانش شروع به تمسخر دانشمندان و روحانیون دین ایران گردند و آنان را کوچک شمارند. سیزدهم این‌که مهر و دوستی و آشتی به کینه و دشمنی و ستیزگی برگردد و مردم در پی نابودی یکدیگر باشند. چهاردهم آنکه آنانی که در آن هنگام از مادران خود زائیده شوند ناپاک‌تر و ستمکارتر باشند و مرگشان زودتر فرارسد. پانزدهم این‌که بزرگان را ارجمند ندارند و با محترمین بی‌شرم باشند و میل به دروغ و فتوای دروغ نمایند. شانزدهم این‌که دریاچه‌ای هست در سیستان که طغیان کند و شهرستان را آب ببرد و همه‌جای سیستان پر از آب باشد.» سوشیانت در مقایسه با موعودهای ادیان دیگر طبق متون پهلوی مانند بندهشن و جاماسب‌نام نطفهٔ زرتشت پس از مرگ او در دریاچه‌ای مقدس (کیانسه یا فراخ‌کرت) محفوظ می‌ماند. در پایان زمان، دوشیزه‌ای باکره برای برداشتن آب به دریاچه می‌رود و بی‌آنکه تماس انسانی باشد، نطفهٔ زرتشت در رحم او جای می‌گیرد و او سوشیانت را به دنیا می‌آورد. سوشیانت در آیین زرتشتی موعود نهایی و نجات‌بخش بشر است که در پایان جهان ظهور می‌کند تا با اهریمن بجنگد، مردگان را برخیزاند و رستاخیز را آغاز کند. برخلاف عیسی در مسیحیت که فرزند خدا و از دوشیزه‌ای به نام مریم است، یا مهدی در اسلام که احیاگر دین و عدالت‌گستر است، سوشیانت بیشتر چهره‌ای اسطوره‌ای با نقش کیهانی دارد. | ## جمع‌بندی | او با مسیحا در یهودیت، کالکی در هندوئیسم، و متره‌یا در بودیسم اشتراکاتی چون ظهور آخرالزمانی و نابودی شر دارد، اما منشأ، نقش و خاستگاه هرکدام متفاوت است.