موضوع مقاله: رودخانه هراز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رودخانه هراز | مقدمه: رود هراز رودی در استان مازندران در شمال ایران است که از درهٔ لار در جنوب کوه دماوند سرچشمه گرفته و پس از گذر از شهرهای آمل و سرخرود به دریای خزر می‌ریزد. | ## بخش 1: رودخانه هراز | پس از سرازیر شدن رود هراز از درهٔ لار، رواناب‌های درهٔ قاضی‌کلا و جنگل‌دره از کوه‌های شمیم‌کوه، آب زیارو و لاسم از کوه‌های غربی قزقان‌چای فیروزکوهکتاب از آستارا تا اِستارباد، دکتر منوچهر ستوده، صفحهٔ ۴۰۶. و آب رودهای جاری از دهکده‌های دلارستاق، نیز به این رود وارد می‌شود.کتاب از آستارا تا استارباد، دکتر منوچهر ستوده، صفحهٔ ۴۶۲. مهم‌ترین شهرهایی که بر روی مخروط افکنهٔ رودخانهٔ هراز توسعه یافته‌اند آمل و فریدونکنار هستند. شیب رودخانهٔ هراز از مرز کوهستان تا شمال شهر آمل ۱۳ در هزار و در محدودهٔ شهر آمل ۷ در هزار است. با نزدیک شدن به پهنهٔ ساحلی، پهنای آن افزایش یافته و رودخانه به دلیل افت شیب بستر به چندین شاخه تفکیک می‌گردد. هراز یکی از رودخانه‌های مستقل و مهم حوضهٔ آبریز دریای خزر و پرآب‌ترین رود مازندران است. | ## بخش 2: رودخانه هراز | در پیرامون روستای درکه، پهنای دره در حدود ۵۰۰ متر و در محل خروج از کوهستان، پهنای مسیر رودخانهٔ هراز به ۱۰۰۰ متر نیز می‌رسد. از محل ترک‌کلا و درازان (محدودهٔ پل کمربندی) پهنای بستر رودخانهٔ هراز آمل بار دیگر کاهش یافته و رودخانهٔ هراز به صورت یک یا دو شاخه در یک بستر حفر شده‌است و به سمت شهر آمل به حرکت در می‌آید. مشخصات رودخانهٔ هراز به شرح زیر است: پهنهٔ سیلابی بزرگ (بستر کبیر): ۳۰۰ متر بستر صغیر رودخانه: ۲۰–۳۵ متر پهنهٔ سیلابی فعال ۱۰۰–۱۵۰ متر (بخش‌هایی از این پهنه می‌توانند به صورت متناوب غرقاب شوند). دو نهشته در پیرامون رودخانهٔ هراز قابل شناسایی هستند: نهشته‌های آبرفتی متوسط‌دانه (۶ تا ۲۰ سانتی‌متر) که حاصل آبرفت‌گذاری رودخانهٔ هراز است. در محدودهٔ رودخانهٔ هراز نهشته‌های لس با رنگ قهوه‌ای روشن، با بیش از ۹۰ درصد سیلت تشکیل شده‌است و سپس با شروع فازهای فرسایشی (از ده هزار سال پیش تاکنون)، این نهشته‌ها در دیوارهٔ رودخانهٔ هراز برونزد یافته‌اند. نهشته‌های لس که بالاترین پادگانه را در محدودهٔ رود آمل تشکیل می‌دهند، تقریباً در بسیاری نقاط مسیر رودخانهٔ آمل قابل شناسایی است. | ## بخش 3: رودخانه هراز | مسیر و سرچشمه‌ها مهم‌ترین سرچشمهٔ رود هراز، از قلهٔ ۴۳۷۵ متری پالان گردن در ۶۶ کیلومتری جنوب شرقی چالوس، با نام لار جاری می‌شود و پس از دریافت آب‌های مهم دیگری (مثل: آب سفید، الرم، آب چهل بره، آب سیاه پلاس، آب امام پهنک، سه سنگ، دیو آسیاب، ورارود، دلی چای و چشمه ملک) و عبور از ده پلور با نام هراز، به سمت دریای خزر جاری می‌گردد. البته در راه نیز رودها و چشمه‌هایی به آن می‌پیوندند که مهم‌ترین آن‌ها، لاسم، تلخ‌رود، آب‌رزان، آب مشک انبار، پنجاب (نمارساق)، هراز، آب پردمه، شیرکلارود، چلورود و هلی‌چال) هستند. قسمت زیادی از این مسیر لاریجان نام دارد، که نام خود را از روی سرچشمهٔ اصلی هراز، لار گرفته‌است. رودخانه‌های فرعی رودخانه‌های شلود، تجرود، چاله‌رود، لکونی، آبی‌رود، میان‌رود، کیسه‌رود، پلک، شه‌رود و نفنگاه در فواصل مختلف از پهنهٔ جلگه‌ای و ساحلی از هراز منشعب می‌شوند. زیستگاه رودخانهٖ هراز جزء رودخانه‌های حفاظت‌شدهٔ سازمان حفاظت محیط زیست ایران است که تعداد زیادی از گونه‌های ماهیان بومی و گونه‌های قزل‌آلای رنگین، در این رودخانه ساکن بوده و تعدادی از ماهیان اقتصادی دریای خزر برای تولیدمثل به این رودخانه مهاجرت می‌کنند. در یک تحقیق انجام شده در این رودخانه در مجموع ۲۰ گونه ماهی از ۹ خانوادهٔ مختلف صید شده که خانوادهٔ کپورماهیان با داشتن ۹ سرده و ۱۱ گونه متنوع‌ترین خانواده است. | ## جمع‌بندی | خانوادهٔ آزادماهیان دارای ۲ سرده و ۲ گونه و سایر خانواده‌ها هر یک دارای یک سرده و یک گونه هستند.