موضوع مقاله: رباط ترک (دلیجان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رباط ترک (دلیجان) | مقدمه: روستای رباط ترک از نظر تقسیمات کشوری در ایران زیر مجموعه استان مرکزی، شهرستان دلیجان جمعیت آن ۲۵۰ نفر با حدود ۹۰ خانوار می‌باشد. | ## بخش 1: رباط ترک (دلیجان) | این روستا تا پایان دههٔ سی خورشیدی، بخشی از قمصر کاشان بود و از آن به بعد تا پایان دههٔ پنجاه، از نظر تقسیمات کشوری زیر مجموعهٔ بخش میمه در استان اصفهان بود.و از آن موقع به بعد زیر مجموعه شهرستان دلیجان باقی مانده است. مشخصات روستای رباط ترک با پیشینه تاریخی طولانی در مرکز ایران قرار دارد، وجه تسمیه آن به دلیل قلعه(رباط) قدیمی است که گفته می‌شود به دست ترکان بنا گردیده‌است. تاریخ رباط ترک پیشینهٔ سکونت در روستای رباط ترک ، به دوران تاریخی پس از اسلام بر می‌گردد ، شواهد و یافته‌های باستان‌شناسی مبنی بر وجود گورستان‌های گبری و همچنین وجود زیرخاکی‌ها(کوزه‌ها و سفال‌های قدیمی با قدمت بسیار) و بقایای باقی مانده از ذوب فلزات در اطراف قلعه تخت کوه این موضوع را اثبات می‌کند. صنایع دستی معروف‌ترین صنایع دستی می‌توان به فرش‌های دست بافت با نقشه جوشقان (بدون نقشه فیزیکی) اشاره کرد که شهرت جهانی دارند. این قالی‌ها اغلب توسط پشم و خامه بافته می‌شوند و به صورت محدود در موارد خاص در آن ابریشم به کار می‌رود. اما در گویش و محاورات نسل های گذشته و افراد مسن تر روستا، وجود کلمات فارسی دَری مشهود است.همچنین با توجه به اینکه در سالیان دور اقوامی از شهرهای اصفهان ، کاشان ، قم ،محلات و روستاهای همجوار به روستای رباط ترک مهاجرت کرده اند، تاثیر گویش این مناطق بر گویش مردمان رباط ترک تا حدودی قابل مشاهده است . پوشش مردم روستا مردم این روستا، پوشش مخصوصی ندارند و مردان آن اغلب کلاه، کت، شلوار، جلیقه، پیراهن و کفش می‌پوشند و زنان نیز از روسری، چادر، پیراهن‌های گشاد و بلند، مانتو، شلوار و سایر پوشش‌های زنانه به سبک امروزی استفاده می‌کنند. انتخابات شورا اسلامی شهر و روستا در سال 1400 آقایان محمد اسدی فرزند سیف اله ، علی سعیدی فرزند شیخ محمد و امیر نصیری فرزند مسلم اکثریت آرا را کسب نموده و وارد شورا شدند هم اکنون آقای محمد اسدی فرزند سیف اله به عنوان رئیس شورای می باشد. دهیاری روستا ساختمان دهیاری در زمانی که آقای علی سعیدی مسئولیت دهیاری را به عهده داشتند بنا گردید. آئین نخل‌برداری در روز عاشورا آئین پرشور نخل‌برداری رباط ترک در روز عاشورا با چاووشی‌خوانی تعدادی از چاووشی‌ خوانان آغاز می‌شود و از مهم‌ترین بخش‌ های مراسم روز عاشورا بشمار می‌آید. افسانه کٌردَهِ به کوه افسانه کٌردَهِ به کوه" در روستای رباط ترک نوید پایان یافتن اوج سرما در روستای رباط ترک بر اساس یک باور قدیمی شخصی به نام کٌردَهِ در شب سی و پنجم زمستان (مصادف با پنجم بهمن ماه ) ، بار و بندیل ، آذوقه و توشه سفرخود را برداشته و به کوه می رود تا برای مادرش جهت پخت نان هیزم بیاورد به دلیل سردی هوا و یخبندان و بدی آب و هوا گرفتار شده و در شب چهل و پنجم بر میگردد. مردم در روستای رباط ترک اعتقاد دارند با آغاز رفتن کٌردَهِ به کوه ، زمین نفسی (موسوم به نفس دزده ) میکشد و کٌردَهِ حرکت خود را به سمت کوه آغاز میکند (به امید گرم شدن هوا و پایان یافتن سرما) و بمدت ده شب را در کوه می ماند و همزمان با بازگشت کٌردَهِ روستا ، زمین نفسی عمیق ( موسوم به نفس آشکاره) به نشانه تغییر وضعیت هوا به گرما میکشد. کٌردَهِ هنگام پایین آمدن از کوه به شوق بازگشت به روستا و یافتن مسیر ، با چوبدستی که همراه دارد : • اگر آن را به سنگ سفید بزند بارش برف در زمان باقیمانده فصل زمستان ادامه خواهد شد. مردم روستا باور دارند اگر کٌردَهِ چوب خود را بر آب یا سنگ سفید بزند و بارش ها ادامه پیدا کند سال کشاورزی پیش رو مشکلی از لحاظ تامین آب کشاورزی نخواهند داشت و اصطلاحا" آبسالی می شود. البته افسانه کٌردَهِ به کوه نوعی داستان تخیلی بوده که مردم تعدادی از روستاهای همجوار و همسایه تا خمین و گلپایگان و خوانسار و بخشی از کاشان به خصوص ورکان آیین کٌردَهِ به کوه را بخشی از زمستان ( از روز پنجم تا ۱۵ بهمن ) که اوج سرما به پایان می رسد، میدانند. سفر کوهستانی کٌردَهِ جهت آوردن هیزم جهت پخت نان جمعا ۱۰ روز طول میکشد که اهالی روستای رباط ترک این ۱۰ روز را « کٌردَهِ به کوه» می نامند و بر این باورند که سه روز طول می کشد کٌردَهِ به کوه برسد و سه روز در کوه برف گیر می شود و سه زمان بازگشت و روز دهم به روستا می رسد که مردم خبر بازگشت را به مادرش می دهند و مادر با خوشحالی با دیگر مردم روستا به استقبال او می روند. در قدیم کودکان و خانواده ها با شور و هیجان چند جای مختلف آتش روشن کرده و به پایکوبی و شادی می پرداختند تا کٌردَهِ از نور آتش روستا را ببیند ، تا از مسیر منحرف نشود و به روستا برسد. در قدیم مردم هم سه نوبت آش هم برای سلامتی این جوان غیرتمند روستا می پختند، روز اول که کردعلی به کوه می رفت و بعنوان آش پشت پا، یکبارهم روز پنجم (دهم بهمن) بعنوان آش سلامتی و یک آش هم روز دهم به اسم آش پیشواز (روز پانزدهم بهمن ماه) خانواده های روستا به مثابه آشی که مادر کٌردَهِ در بازگشت او می پزد در روز پانزدهم آش رشته می پزند. که خانواده ها آشنایان و فامیل خود را هم جهت خوردن آش موسوم به آش کٌردَهِ دعوت می نمایند. نکته حائز اهمیت در باوراهالی روستای رباط ترک این است که با پایین آمدن کٌردَهِ از کوه در چهل و پنجم زمستان وضعیت هوا از سرما به گرما می گراید و مردم مهیا برای رسیدن فصل بهار و زنده شدن گیاهان میشوند. در روستای ورکان از توابع بخش گلاب کاشان آئین کرده به کوه با نام کُردعلی در جمعه ای که به پانزدهم دی ماه نزدیک باشد این آئین با شکوه خاص برگزار می گردد و این آئین در سال 1404 به ثبت رسیده است. بادِ خُنُک مردم روستای رباط ترک باور و فرضیه ای مبنی بر وزش بادی در نیمه تابستان ( 15 مرداد ماه) موسوم به بادِ خُنُک وجود دارد که هوا کم کم گرمای خود را به خُنَکی تغییر داده و نوید فرارسیدن فصل پاییز را میدهد . | ## بخش 2: رباط ترک (دلیجان) | در باور مردم تقسیم بندی سنتی سال بر اساس مسائل آب و هوائی صورت می گیرد، که در اصل فلسفه وجود کٌردَهِ یا بادِخُنُک همان گردش زمین در طول سال و روند حرکت فصول سال و شرایط خاص آب و هوایی در هر فصل می باشد،که در این تقسیم بندی آب وهوائی باوری در زمستان مبنی بر کٌردَهِ به کوه (برای پایان سرما) و در تابستان وزش بادِ خُنُک(برای کاهش گرما)وجود دارد. موقعیت در مسیر جادهٔ اصلی و ترانزیت تهران-اصفهان ۳۰ کیلومتر که از دلیجان می‌گذریم در سمت راست جاده رباط ترک قرار دارد. |عرض جغرافیایی= ۳۳٫۷۵۶۶۳۶۱۸۰۹۱۴۴۵ |طول جغرافیایی= ۵۰٫۸۵۴۸۹۷۴۹۹۰۸۴۴۷ آدرس بر روی مسیر یاب نشان کوههای معروف و بلند سیاه تیر - کلنگ زیره - کلنگ پرخووه پله ماهورهای معروف و بلند هزار دره که کلا" در شرق و شمال شرق روستا واقع شده و داره دره های بسیار بوده که به همین دلیل به هزار دره معروف می باشد. سوک ماهور - شق قدیر - ماهور زرد - ماهور کوره رودخانه های رباط ترک رودخانه اصلی که فصلی بوده در صورت آبسالی دارای آب بوده و در مکانی در جنوب روستا به نام دهنه دو رودخانه با رود خانه شور تلاقی پیدا می کند. رودخانه شور که از میان شورزارها در جنوب روستا سرچشمه گرفته و از غرب روستا به رودخانه وارد شده و به جنگل گزهای رباط ترک ختم می شود. آب کشاورزی آب کشاورزی روستای رباط ترک از ۲ رشته قنات تامین می شود که نام قنات ها محمد آباد به طول 6 کیلومتر و آجری به طول سه کیلومتر که در جنوب روستا واقع شده و سر چشمه آن از آبریز کوههای قرقچی می باشند. بحران آب به لحاظ تاریخی، شریان حیاتی آب کشاورزی روستای رباط ترک ، رشته کاریزهایی بوده است که با حفر بی رویه چاه های عمیق و نیمه عمیق فرونشست کارکرد خود را از دست داده اند. حفر این چاه های عمیق و نیمه عمیق، بعضاً بدون مطالعه کافی، با صرف هزینه های هنگفت بوده و چنانکه باید بازده اقتصادی لازم را ندارند. با مطالعه و پژوهشی در باره آب و آبیاری بیشترین واگذاری زمین توسط امور اراضی و جهاد سازندگی میمه و دلیجان در منطقه علی آباد جنوب شرقی روستا بوده است. هم اکنون حدود 20 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق حفر شده است و با پمپ های قوی آب از زیرزمین بالا کشیده می‌شود. نام این دشتها : دشت پایین ، دشت بالا ، دشت آجری ، دشت در قلعه ، دشت پشت قلعه ، دشت هرزاب ، دشت جاده تخت کوه ، دشت جاده بابا پیر ، دشت جهان آباد ،دشت چال گاهی ، دشت پشت قبرستان ، دشت مرق بزرگ ، دشت دره ، دشت مور کوره ، دشت مور زرد ، دشت سرچم ، دشت چمن رحیم ، دشت خورازگاه ، دشت باغ اسپرسی ... وضعیت امدادی و حفاظتی ​ رباط ترک در حال حاضر فاقد پاسگاه انتظامی ، پایگاه اورژانس ، پاسگاه محیط بانی و تجهیزات حفاظتی متمرکز و مستقر در منطقه است. مسجد ​ مسجد صاحب الزمان روستای رباط ترک تقریباً در میانه این روستا واقع شده‌ و بنای این مسجد در سال 1348 می باشد. مسجد امام حسین در کنار باند غربی جاده اصفهان تهران واقع شده که تقزیبا جسبیده به روستا می باشد و بنای این مسجد در سال 1370 می باشد ، که به دلیل عدم تامین بار مالی نیمه کاره رها شده است. مسجدی جدید در کنار باند غربی جاده اصفهان تهران واقع شده که تقزیبا از روستا جدا می باشد و بنای این مسجد در سال 1403 می باشد ، این مسجد به همت سازمان حمل و نقل جاده ای استان مرکزی بنا گردیده است و تمام هزینه بنا از محل اعتبارات دولتی تامین شده است. مکانهای ورزشی مکانهای ورزشی(زمین فوتبال - والیبال و فوتبال ساحلی) تقریبا در جنوب شرقی این روستا واقع شده‌است. آسمان کویری ​ رباط ترک، با توجه به اینکه بیابانی و کویری است اما به دلیل مختصات جغرافیایی که دارد و عدم وجود شهرهای پرنور در اطراف آسمانی صاف و پرستاره دارد. امکانات این روستا دارای تلفن ثابت ، برق منطقه ای ؛ آب لوله‌کشی، گاز لوله‌کشی، خانه بهداشت، تعاونی روستایی و مدرسه ابتدائی را هم‌اکنون دارا می‌باشد . جنگ ایران و عراق روستای رباط ترک در جنگ ایران و عراق 10 نفر کشته ،یک نفر مفقودالاثر ، یک نفر اسیر و حدود بیست نفر مجروح داشته‌است. پارک و بوستان روستایی این پارک در سال ۱۳۹۴ با حضورمسئولین به بهره‌برداری رسید، در مساحتی حدود ۱۵۰۰ متر مربع و با بودجه دهیاری و همت دهیار وقت جناب آقای علی سعیدی ساخته شده‌است. گورستان قدیم و جدید گورستان اولیهٔ رباط‌ ترک، تا پایان دههٔ ۴۰ اشباع گردید و چندی بعد، گورستان جدید در شمال خاوری روستا در کنار جوی آب با فاصله نسبتا" زیاد در کنار جاده اصفهان تهران ساخته شد. شغل اهالی روستا شغل بیشتر مردم این منطقه کشاورزی است و این روستا با داشتن آب و هوای مناسب، خاک حاصل خیز و... | ## بخش 3: رباط ترک (دلیجان) | دارای محصولات باغی همچون گردو، بادام، زردآلو و ۱۰۰ هکتار زمین کشاورزی است که حدود یک سوم آن اختصاص به گل محمدی دارد. در چندین سال گذشته به دلیل کاهش نزولات آسمانی و کاهش آب قنوات، کشاورزان تمایل به کشت زعفران آورده‌اند. با توجه به اقلیم نسباتا" سرد منطقه, فصل کشاورزی از آخر اسفند تا اواسط آبان ماه است. نانهای محلی روستا زنان این روستا در پخت نان محلی مهارت بسیار زیادی داشتند و از مشهورترین نان‌های آنها می‌توان به نانهای شاته(تقریبا همانند تافتون) ، نان قلمبی (تقریبا همانند بربری)، نان قلمبی آبی(تقریبا همانند بربری روغنمال) نان دوباره پزه(تهیه از نانهای خشک و مانده) و نان سیب زمینی(مخلوط خمیر و سیب زمینی) اشاره کرد که این نانها همواره با گل قرمز ، گل زرده ،کنجد و سبزیجات تزیین میگردیدند. گیاهان وحشی و داروئی شیرین بیان (موهد) آویشن (اوشوم) خاکشیر ، زیره ، بالنگ ، تخم شربتی ، مورت و گیاهان وحشی دارویی و غیر دارویی می باشد گونه‌های شاخص جانوری​ ۲۰ گونه پستاندار، ۱۵ گونه خزنده، ۵۰ گونه پرنده و تعدادی از گونه های دوزیست شامل مار آبی ،لاک‌پشت‌های گازگیر، لاک‌پشت‌های زمینی ، لاک‌پشت برکه‌ای ؛ وزغ و قورباغه در این منطقه شناسایی شده‌است. پوشش گیاهی این روستا یکی از زیستگاه های حیوانات وحشی و معروف کشور می باشد ، که محل زیست حیوانات گوناگونی نظیر گربه پالاس، قوچ و میش، کل و بز، گراز(خوک وحشی)، پایکا و مار شاخدار - مارافعی – گرگ – شغال - روباه– کفتار و انواع بیشماری از پرندگان است. آثار باستانی قطعه آجری اولین و مهم‌ترین آثار باستانی رباط ترک قلعه آجری بود که به کلی تخریب شده‌است. این قلعه دارای هشت برج به شرح زیر بود: ۱-برج آقا بگم ۲- برج مصطفی آقا مرتضی ۳- برج حوا خاتون کل خدابخش ۴- برج آقاحمزه برادر آقا حسن ۵- برج نصرالله قاضی ۶- برج عباس کل خدا بخش سر در قلعه آجری ۷- برج میرزا یحیی ۸ - برج میرزا زین العابدین این قلعه که با آجر و آهک ساخته شده تماما تخریب گردیده و به دلیل بی توجهی مسئولین در گذشته چیزی به غیر از خاک و نخاله از آن باقی نمانده و مسئولین کنونی هم کاری مثبتی جهت مرمت و بازسازی آن انجام نداده اند .شاید تاریخ و تمدن ما ایرانیان به فراموشی سپرده شده باشد. کاروانسرای قدیمی این کاروانسرا در جوار روستا قرار دارد در اثر مرور زمان و بی توجهی مسئولین قسمتهایی از آن تخریب ، و تا کنون تلاشی توسط میراث فرهنگی استان مرکزی جهت مرمت و یا بازسازی آن صورت نگرفته است. و هم اکنون محل نگهداری دام و طیور می باشد قلعه ورکانیها این قلعه که تماما" از خشت و گل ساخنه شده و نسبت به قلعه های دیگر قدمت کمتری دارد هم اکنون از بین رفته است. کشاورزانی که از روستای ورکان جهت امرار معاش و کار کشاورزی به رباط ترک کوچ کرده بودند و کار املاک داران و خوانین میمه را انجام میدادند ، در این محل سکونت داشتند به قرار روایات آنها اجازه سکونت در محله های دیگر روستا را نداشتند. قلعه تخت کوه قلعه تخت کوه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش مرکزی شهرستان دلیجان، روستای رباط ترک واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت۶۹۶۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قلعه تخت کوه بر بالای صخره ای آهکی در دامنه کوه ی به همین نام و در شمال غرب روستای رباط ترک ۶ کیلومتری جاده اصفهان – تهران واقع شده‌است. این بنا از ساخته‌های دوره اسلامی می‌باشد قلعه تخت کوه دارای پلانی مستطیل شکل و در جهت جنوب غربی – شمال غربی بنا شده‌است. ارتفاع باقی‌مانده دیوارها بین ۱ تا ۵ متر و ضخامت دیوارها ۱ تا ۵/۱ متر می‌باشد دیوار جنوب غربی و غربی تقریباً" سالم مانده و دیوارهای شمال شرق و شرق قلعه تخریب شده‌اند. قلعه دارای چهار برج توخالی بوده که بجز برج جنوب غربی بقیه تقریباً" سالم مانده‌اند بالای برج‌ها با چینه ساخته شده که در حال حاضر بین نیم تا یک متر از چینه باقی‌مانده‌است. در داخل قلعه آثاری از دیوارهای بناهای داخلی به چشم می‌خورد که محدوده سه اتاق در جنوب غربی قلعه مشاهده می‌گردد. همچنین در قسمت جنوب غربی قلعه خارج از بنا آثاری از دیواری به طول ۷۰/۵ متر و ضخامت ۱ متر و ارتفاع ۲۰ سانتی‌متر باقی‌مانده که ساخت و سازهایی در خارج از قلعه‌است. در قسمت جنوب و شرق صخره سنگی زیر قلعه کنده شده که در گذشته گله داران از آن به عنوان پناهگاه دام استفاده می‌کنند. بعضی ازضرب المثل های رایج بهشت به سرزنش نمی ارزه خانه شاه را که دیدی نباید خانه خودت را خراب کنی. | ## جمع‌بندی | بر کون نشور لعنت بعضی از اعتقادات و باورها دعوای گربه و زدن قیچی به هم = دعوا شدن خواندن و لانه سازی جغد در هر خانه ای= ویرانی بانگ خروس در استانه در = خوش یمن است دیدن کبوتر= نشانه روزی اگر چشم کسی به رنگین کمان بیفتد خوش یمن است .