موضوع مقاله: فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب | مقدمه: فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب توسط سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) از طریق کمیته میراث جهانی، بر اساس ماده ۱۱٫۴ کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی،عنوان کامل: کنوانسیون مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان تهیه می‌شود و در سال ۱۹۷۲ (۱۳۵۱) برای تعیین و مدیریت مکان‌های میراث جهانی پایه‌گذاری شد. | ## بخش 1: فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب | این فهرست مکان‌هایی را دربرمی‌گیرد که دستخوش تهدید قرار دارند و حفاظت از آن‌ها به مداخلات اساسی نیاز دارد و «درخواست کمک شده‌است». هدف از این فهرست، افزایش آگاهی بین‌المللی نسبت به این تهدیدها و تشویق به اقدامات مقابله‌ای در برابر آن‌هاست. تهدیدات یک مکان می‌توانند یا خطرات قطعی و فوری یا خطرات بالقوه برای آن مکان باشند. برای مکان‌های طبیعی، خطرات قطعی شامل کاهش جدی جمعیت گونه‌های دستخوش انقراض یا سایر گونه‌های ارزشمند، و همچنین تخریب زیبایی طبیعی یا ارزش علمی یک اثر بر اثر فعالیت‌های انسانی می‌شود. این فعالیت‌ها ممکن است شامل جنگل‌زدایی، آلودگی، سکونت‌گزینی، معدن‌کاری، کشاورزی یا پروژه‌های عمرانی بزرگ باشند. برای آثار فرهنگی، خطرات قطعی شامل تخریب جدی مواد، سازه، تزیینات یا انسجام معماری، و همچنین از دست رفتن اصالت تاریخی یا اهمیت فرهنگی است. خطرات بالقوه برای هر دو دسته مکان‌های فرهنگی و طبیعی شامل پروژه‌های توسعه، درگیری‌های مسلحانه، سیستم‌های مدیریتی ناکارآمد یا تغییر در وضعیت قانونی حفاظت از آثار می‌شود. برای مکان‌های فرهنگی، تغییرات تدریجی ناشی از عوامل زمین‌شناختی، اقلیمی یا زیست‌محیطی نیز ممکن است از خطرات بالقوه به‌شمار آیند. پیش از ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب، وضعیت آن ارزیابی می‌شود و یک برنامه بالقوه برای اقدامات اصلاحی، در همکاری با کشور عضو ذی‌ربط، تهیه می‌گردد. وضعیت حفاظت هر سال مورد بررسی قرار می‌گیرد و پس از آن کمیته می‌تواند اقدامات بیشتری درخواست کند، در صورت رفع تهدیدات اثر را از فهرست حذف نماید یا حذف از هر دو فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب و فهرست میراث جهانی را در نظر بگیرد. از میان سه ، و پس از قرارگرفتن در فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب از فهرست حذف شدند، در حالی که مستقیماً از فهرست حذف گردید. برخی مکان‌ها در همان سالی که به‌عنوان میراث جهانی ثبت شدند، به‌عنوان میراث جهانی در آسیب نیز شناخته شده‌اند؛ مانند کلیسای مهد که به‌طور سنتی زادگاه عیسی شمرده می‌شود. بر اساس مناطق یونسکو، ۲۲ مکان از مکان‌های فهرست‌شده در کشورهای عربی، ۱۲ مکان در آفریقا، شش مکان در آمریکای لاتین و کارائیب، شش مکان در آسیا و اقیانوسیه، و هفت مکان در اروپا و آمریکای شمالی قرار دارند. این فهرست مکان‌هایی را که با تهدیداتی برای یکپارچگی‌شان روبه‌رو هستند دربرمی‌گیرد که ممکن است از بلایای طبیعی، درگیری مسلحانه، بی‌توجهی، آلودگی، گردشگری ناپایدار یا سایر خطرات ناشی شوند. در میان این مکان‌ها، پیامدهای درگیری مسلحانه در کشورهایی مانند سوریه آشکار است، که چند مکان آن از جمله شهر باستانی حلب و روستاهای باستانی شمال سوریه، بر اثر جنگ داخلی سوریه دستخوش آسیب قرار گرفته‌اند. در آفریقا، جمهوری دموکراتیک کنگو به دلیل تهدیداتی چون درگیری نظامی و تخریب زیست‌محیطی که پارک‌های ملی آن را تحت تأثیر قرار داده، دارای چندین مکان در فهرست است. انتقادها در برخی موارد، قرار گرفتن در فهرست خطر موجب برانگیختن تلاش‌های حفاظتی و آزادسازی بودجه شده‌است و از این جهت به مکان‌هایی چون مجمع‌الجزایر گالاپاگوس و پارک ملی یلواستون سود رسانده که هر دو بعداً از فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب خارج شدند. به‌ویژه، دولت‌های عضو و دیگر ذی‌نفعان اقتدار کمیته میراث جهانی برای تعیین یک مکان به‌عنوان «دستخوش آسیب» بدون رضایت آن‌ها را زیر سؤال برده‌اند. تا سال ۱۹۹۲، که یونسکو با قرار دادن چندین مکان در فهرست خطر بر خلاف خواست دولت‌های عضو مربوطه سابقه‌ای نو گذاشت، این دولت‌ها معمولاً پیش از ثبت یک مکان در فهرست، برنامه‌ای از اقدامات اصلاحی ارائه می‌دادند. فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب به‌جای آنکه صرفاً برای هدف اصلی خود به‌کار رود، از سوی برخی دولت‌ها به‌مثابه یک «فهرست سیاه» تلقی می‌شود و به گفته ، استاد دانشکده معماری و کرسی پژوهشی کانادا در زمینه میراث ساخته‌شده در دانشگاه مونترال، به‌عنوان ابزاری سیاسی برای جلب توجه دولت‌های عضو به‌کار گرفته شده‌است. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) خاطرنشان کرده‌است که یونسکو در شماری از موارد به فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب استناد کرده بدون آنکه مکانی را به‌طور رسمی در آن ثبت کند؛ به‌ویژه در مواردی که تهدیدها می‌توانستند به‌آسانی از سوی دولت عضو برطرف شوند. این اتحادیه همچنین استدلال کرده‌است که نگه‌داشتن طولانی‌مدت مکان‌ها در فهرست آسیب قابل تردید است و در چنین مواردی باید به سازوکارهای دیگری برای حفاظت روی آورد. فهرست کنونی + مکان تصویر موقعیت سال ثبت سال‌های در آسیب توضیح ذخیره‌گاه طبیعی ایر و تنره 150px|alt=تپه‌های ماسه‌ای در بیابان، خودروهای برون‌جاده‌ای و کوه‌ها در پس‌زمینه استان آرلیت۱۹۹۱۱۹۹۲– طبیعی: (vii), (ix), (x) و ناآرامی‌های مدنی در منطقه، همچنین چرای غیرقانونی و شکار غیرمجاز. استان حلب۱۹۸۶۲۰۱۳– فرهنگی: (iii), (iv) جنگ داخلی سوریه؛ تصرف توسط شورشیان در دسامبر ۲۰۲۴. شهر باستانی دمشق 150px|alt=ویرانه‌های یک ساختمان سنگی با ستون‌ها و بدون سقف استان دمشق۱۹۷۹ فرهنگی: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) جنگ داخلی سوریه؛ در اشغال نیروهای اسدی؛ آتش تفنگ شورشیان و گلوله‌باری خمپاره‌ای، عمدتاً از حومه مجاور جوبر (دمشق) پایه‌های بنا را تهدید می‌کند. روستاهای باستانی شمال سوریه 150px|alt=ویرانه‌های یک کلیسای سنگی بدون سقف سوریه۲۰۱۱ فرهنگی: (iii), (iv), (v) جنگ داخلی سوریه؛ برخی در اشغال شورشیان. محوطه باستان‌شناختی کورنا 150px|alt=ویرانه‌های کورنا (شحات) بر دامنه تپه ۱۹۸۲۲۰۱۶– فرهنگی: (ii), (iii), (vi) جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–۲۰۲۰)؛ حضور گروه‌های مسلح؛ آسیب‌های وارده و احتمال آسیب‌های بیشتر. | ## بخش 2: فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب | محوطه باستان‌شناختی لپتیس ماگنا 150px|alt=نمایی رو به بالا از طاق سپتیموس سوروس در لپتیس ماگنا، لیبی الخمس فرهنگی: (i), (ii), (iii) جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–۲۰۲۰)؛ حضور گروه‌های مسلح؛ آسیب‌های وارده و احتمال آسیب‌های بیشتر. محوطه باستان‌شناختی صبراته 150px|alt=نمایی از کنار تئاتر صبراته، لیبی صبراته فرهنگی: (iii) جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–۲۰۲۰)؛ حضور گروه‌های مسلح؛ آسیب‌های وارده و احتمال آسیب‌های بیشتر. آشور (قلعت شرقات) 150px|alt=مجموعه‌ای از سه دروازه قوسی ساخته‌شده از سنگ‌های ساده، که به نظر می‌رسد تنها بازمانده یک بنای بزرگ‌تر است استان صلاح‌الدین۲۰۰۳۲۰۰۳– فرهنگی: (iii), (iv) طرح احداث مخزنی که بخشی از محوطه را زیر آب می‌برد پس از جنگ عراق توسط دولت جدید متوقف شد؛ فقدان حفاظت کافی. منطقه باستان‌شناختی چان چان 150px|alt=ویرانه‌های بناهای قدیمی در محیطی بیابانی متشکل از دیوارهای کوتاه با الگوی تور ماهیگیری منطقه لا لیبرتاد۱۹۸۶۱۹۸۶– فرهنگی: (i), (iii) فرسایش طبیعی. شهر پوتوسی 150px پوتوسی ۱۹۸۷ ۲۰۱۴–فرهنگی: (ii), (iv), (vi)استخراج مداوم کوه را متخلخل و ناپایدار کرده و باعث فروریختن بخش‌هایی از قله شده‌است؛ هدف استخراج آینده توسط شرکت معدن بولیوی. 150px|alt=خیابانی با خانه‌های رنگارنگ یک‌طبقه فالکون۱۹۹۳۲۰۰۵– فرهنگی: (iv), (v) آسیب به تعداد زیادی از بناها به دلیل باران‌های شدید بین نوامبر ۲۰۰۴ و فوریه ۲۰۰۵ و همچنین ساخت یک بنای یادبود جدید، پیاده‌روی ساحلی و دروازه ورودی شهر در منطقه حائل که می‌توانست تأثیر قابل توجهی بر ارزش مکان داشته باشد. قلعه الحصن و قلعه صلاح‌الدین ایوبی 150px|alt=یک قلعه از سنگ خاکستری استان‌های استان حمص و استان لاذقیه۲۰۰۶۲۰۱۳– فرهنگی: (ii), (iv) جنگ داخلی سوریه؛ زمانی در اشغال جبهه النصره و دیگر گروه‌های اسلامگرا بود و سپس توسط ارتش عرب سوری و رزمندگان حزب‌الله لبنان پس گرفته شد. چشم‌انداز فرهنگی و بقایای باستان‌شناختی دره بامیان 150px|alt=طاق‌نمایی بزرگ در صخره با طرح کلی یک شکل انسانی ولایت بامیان۲۰۰۳۲۰۰۳– فرهنگی: (i), (ii), (iii), (iv), (vi) وضعیت حفاظتی شکننده به دلیل رها شدن، اقدامات نظامی و انفجارهای دینامیت؛ خطراتی چون ریزش طاق‌نماهای بودا، فرسایش بیشتر نقاشی‌های دیواری غارها، غارت و کاوش‌های غیرمجاز. 150px|alt=قایق کنده‌شده از تنه درخت در تالاب جزیره رنل، جزایر سلیمان استان رنال و بلونا۱۹۹۸۲۰۱۳– طبیعی: (ix) آسیب به مکان به دلیل قطع درختان و تأثیر آن بر اکوسیستم محلی. پارک ملی اورگلیدز 150px|alt=یک پرنده سفید بزرگ با نوک بلند و کمی خمیده بر شاخه‌ای بالای علفزار نشسته‌است. فلوریدا۱۹۷۹۱۹۹۳–۲۰۰۷، ۲۰۱۰– طبیعی: (viii), (ix), (x) آسیب ناشی از توفند اندرو و زوال جریان و کیفیت آب به دلیل توسعه کشاورزی و شهری (۱۹۹۳)؛ تخریب مستمر مکان که منجر به از دست رفتن زیستگاه دریایی و کاهش گونه‌های دریایی شد (۲۰۱۰). 150px|alt=ویرانه‌های استحکامات سنگی در کنار آب استان کلون۱۹۸۰۲۰۱۲– فرهنگی: (i), (iv) عوامل محیطی، فقدان نگهداری و توسعه شهری. پارک ملی گارامبا 150px|alt=نمای هوایی از رودخانه‌ای که از دشتی درهم‌آمیخته با درختان می‌گذرد استان اورینتال۱۹۸۴–۱۹۹۲، ۱۹۹۶– طبیعی: (vii), (x) کاهش جمعیت کرگدن سفید شمالی (۱۹۸۴)؛ شکار دو کرگدن سفید، کشته شدن سه نگهبان و نبود طرح اقدام اصلاحی از سوی مقامات (۱۹۹۶). هترا 150px|alt=ویرانه‌های یک پانتئون ساخته‌شده از سنگ‌های بژ، با پوشش گیاهی در پیش‌زمینه استان نینوا۱۹۸۵۲۰۱۵– فرهنگی: (ii), (iii), (iv), (vi) آسیب‌های واردشده به مکان توسط داعش. کی‌یف: کلیسای جامع سنت سوفیا و بناهای صومعه‌ای وابسته، پچرسک لاورا کی‌یف کلیسای جامع سنت سوفیا|150px|alt=کلیسا با گنبدهای سبز و طلایی کی‌یف۱۹۹۰ فرهنگی: (i), (ii), (iii), (iv) جنگ روسیه و اوکراین. لویو – مجموعه مرکز تاریخی لویو|150px|alt=خانه‌های قدیمی رنگارنگ و یک فواره با مجسمه در پیش‌زمینه لویو۱۹۹۸ فرهنگی: (ii), (v) جنگ روسیه و اوکراین. مرکز تاریخی شهرسبز 150px|alt= ولایت قشقه‌دریا۲۰۰۰۲۰۱۶– فرهنگی: (iii), (iv) تخریب بناها در محلات قرون وسطایی آن و توسعه شهری مستمر. شهر تاریخی زبید استان حدیده۱۹۹۳۲۰۰۰– وضعیت نامناسب بناهای تاریخی؛ با درخواست کشور عضو ثبت شد. جزایر و مناطق حفاظت‌شده خلیج کالیفرنیا باخا کالیفرنیا، باخا کالیفرنیا سور، ایالت سونورا، سینالوآ و نایاریت۲۰۰۵۲۰۱۹– طبیعی: (vii), (ix), (x) خطر انقراض قریب‌الوقوع گرازماهی کالیفرنیا، یک خوک دریایی بومی خلیج. پارک ملی کاهوزی-بیه‌گا کیوو جنوبی و مانیما۱۹۸۰۱۹۹۷– طبیعی: (x) جنگل‌زدایی، شکار و همچنین جنگ و ناآرامی‌های مدنی. پارک‌های ملی دریاچه تورکانا 150px|alt=یک دریاچه با زمین در پیش‌زمینه و پس‌زمینه. کنیا۱۹۹۷۲۰۱۸– طبیعی: (viii), (x) تأثیر سد گیلگل گیبه سوم اتیوپی بر جریان آب و اکوسیستم دریاچه. نشانه‌های پادشاهی باستانی سبا مأرب۲۰۲۳۲۰۲۳– فرهنگی: (iii), (iv) تهدیدهای تخریب ناشی از جنگ داخلی یمن (۲۰۱۴–اکنون). پارک ملی مانوو-گوندا سن فلوریس بامینگی-بانگوران۱۹۸۸۱۹۹۷– طبیعی: (ix), (x) چرای غیرقانونی و شکار غیرمجاز، وضعیت امنیتی رو به وخامت. مناره و بقایای باستان‌شناختی جام 150px|alt=مناره‌ای بلند در دره‌ای کنار رودخانه. غور۲۰۰۲۲۰۰۲– فرهنگی: (ii), (iii), (iv) نبود حمایت قانونی، نبود اقدامات حفاظتی یا طرح مدیریتی و وضعیت نامناسب محوطه. بناهای قرون وسطایی در کوزوو 150px|alt=کلیسایی سنگی با برج‌های گوناگون کوزوو۲۰۰۴۲۰۰۶– فرهنگی: (ii), (iii), (iv) ، نبود حمایت قانونی و مدیریت؛ بی‌ثباتی سیاسی و ناامنی. | ## بخش 3: فهرست میراث جهانی دستخوش آسیب | لولا۱۹۸۱۱۹۹۲– طبیعی: (ix), (x) امتیاز معدن‌کاری سنگ‌آهن در بخشی از محوطه میراث جهانی و سرازیر شدن شمار زیادی پناهنده به بخش گینه‌ای محوطه. نان مدال: مرکز آیینی میکرونزی شرقی 150px|alt= جزیره تمون۲۰۱۶۲۰۱۶– فرهنگی: (i), (iii), (iv), (vi) لجن‌گذاری مستمر آبراه‌ها که به رشد بیش از حد پوشش گیاهی و تضعیف سازه‌های موجود می‌انجامد. ذخیره‌گاه حیات وحش اوکاپی 150px|alt=رودخانه‌ای در میان پوشش گیاهی استوایی با سنگ‌های فراوان در بستر آن اورینتال۱۹۹۶۱۹۹۷– طبیعی: (x) غارت امکانات پارک و کشتار فیل‌ها در پی درگیری مسلحانه در منطقه. شهر قدیمی اورشلیم و دیوارهای آن 150x150px|alt=نمایی از شهر؛ در پس‌زمینه، بنای بزرگی با گنبد طلایی دیده می‌شود اورشلیم۱۹۸۱۱۹۸۲– فرهنگی: (ii), (iii), (vi) توسعه شهری بی‌رویه، زوال عمومی وضعیت حفاظت به دلیل گردشگری و نبود نگهداری. شهر قدیمی صنعا استان صنعا۱۹۸۶۲۰۱۵– فرهنگی: (iv), (v)، (vi) جنگ داخلی یمن (۲۰۱۴–اکنون) شهرهای قدیمی جنه 150px|alt= جنه۱۹۸۸۲۰۱۶– فرهنگی: (iii), (iv) ناامنی منطقه‌ای، زوال وضعیت شهر تاریخی، شهرنشینی و فرسایش. فلسطین: سرزمین زیتون و تاک – چشم‌انداز فرهنگی جنوب اورشلیم، بتیر 150px بتیر۲۰۱۴۲۰۱۴– فرهنگی: (iv), (v) دیوار حائل کرانه باختری «ممکن است کشاورزان را از مزارعی که قرن‌هاست آن را کشت می‌کنند جدا سازد». شهر قدیمی دیواردار شبام استان حضرموت۱۹۸۲۲۰۱۵– فرهنگی: (iii), (iv), (v) تهدید بالقوه ناشی از درگیری مسلحانه که به مشکلات حفاظت و مدیریت پیشین محوطه افزوده می‌شود. طرابلس، لبنان۲۰۲۳۲۰۲۳– فرهنگی: (ii), (iv) تهدید ناشی از نبود بودجه برای نگهداری به دلیل بحران نقدینگی لبنان، توسعه شهری و «وضعیت نگران‌کننده حفاظت» آن. ذخیره‌گاه زیست‌کره ریو پالاتانو 150px|alt=رودخانه‌ای در میان پوشش گیاهی استوایی با تنه و شاخه‌های درخت در آب لا موسکیتیا۱۹۸۲۱۹۹۶–۲۰۰۷، ۲۰۱۱– طبیعی: (vii), (viii), (ix), (x) قطع درختان، ماهیگیری و اشغال اراضی؛ شکار غیرمجاز و کاهش توانایی دولت در مدیریت محوطه؛ تا حد زیادی به دلیل تضعیف حاکمیت قانون و حضور قاچاقچیان مواد مخدر. محوطه‌های نقاشی صخره‌ای تدرارت اکاکوس 150px|alt= فزان۱۹۸۵۲۰۱۶– فرهنگی: (iii) جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–۲۰۲۰)، حضور گروه‌های مسلح، خسارات وارده و احتمال آسیب‌های بیشتر. شهر باستان‌شناختی سامرا 150px|alt=مناره مارپیچ در دشتی باز با شماری زیاد از ساختمان‌ها در پس‌زمینه و جاده‌ای پیچ‌دار در سمت چپ صلاح‌الدین۲۰۰۷۲۰۰۷– وضعیت امنیتی پس از جنگ عراق و نبود کنترل دولتی برای حفاظت یا مدیریت محوطه. پناهگاه حیات وحش سلوس 150px استان‌های پوانی، موروگورو، لیندی، امتوارا و روووما۱۹۸۲۲۰۱۴– طبیعی: (ix), (x) اکتشاف و استخراج معادن، پروژه‌های زیرساختی بزرگ. محوطه پالمیرا 150px|alt=ویرانه‌های سنگی با ستون‌ها استان حمص۱۹۸۰۲۰۱۳– فرهنگی: (i), (ii), (iv) جنگ داخلی سوریه، تصرف توسط سازمان تروریستی دولت اسلامی عراق و شام (داعش). تیمبوکتو 150px|alt=خیابانی با دیواری گلی و بنایی هرم‌شکل گلی با چوب‌هایی که از دیوارش بیرون زده‌اند. تیمبوکتو، استان تمبوکتو۱۹۸۸۲۰۱۲– فرهنگی: (ii), (iv), (v) تهدید ویرانی توسط گروه‌های اسلام‌گرایی چون ، و بوکو حرام. آرامگاه آسکیا 150px|alt=سازه‌ای گلی با چوب‌هایی که از دیوارش بیرون زده‌اند گائو، استان گائو۲۰۰۴۲۰۱۲– فرهنگی: (ii), (iii), (iv) آسیب‌رسانی توسط گروه‌های اسلام‌گرایی چون و . میراث جنگل‌های بارانی استوایی سوماترا 150px سوماترا۲۰۱۱ طبیعی: (vii), (ix), (x) شکار غیرمجاز، قطع غیرقانونی درختان، تجاوز کشاورزی و طرح‌هایی برای احداث جاده از درون محوطه. پارک ملی ویرونگا 150px|alt=چشم‌انداز کوهستانی با تنه درختان یا درختچه‌هایی که ظاهراً سوخته‌اند کیوو شمالی و اورینتال۱۹۷۹۱۹۹۴– طبیعی: (vii), (viii), (x) جنگل‌زدایی و شکار غیرمجاز در پی سرازیر شدن پناهندگان ناشی از جنگ داخلی رواندا. چشم‌انداز معدنی روزیا مونتانا شهرستان آلبا، رومانی۲۰۲۱۲۰۲۱– فرهنگی: (ii), (iii), (iv) تهدیدهای ناشی از طرح‌های از سرگیری معدن‌کاری که بخش عمده‌ای از چشم‌انداز معدنی ثبت‌شده را آسیب‌پذیر می‌سازد. سایت‌های پیشین فهرست شماری از سایت‌ها پیش‌تر در فهرست دستخوش آسیب بودند، اما پس از بهبود مدیریت و حفاظت از فهرست خارج شدند. پارک ملی اورگلیدز از ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۷ در فهرست بود و از ۲۰۱۰ دوباره در آن قرار گرفته‌است؛ ذخیره‌گاه زیست‌کره ریو پالاتانو از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۷ در فهرست بود و از ۲۰۱۱ دوباره در آن قرار گرفته‌است: از این رو هر دو در فهرست سایت‌های کنونی (بالا) آمده‌اند. انگلستان ۲۰۰۴ ۲۰۱۲–۲۰۲۱ فرهنگی: (ii), (iii), (iv) به دلیل طرح پیشنهادی بازسازی اسکله‌های تاریخی موسوم به (از جمله باشگاه فوتبال اورتون). در ژوئیه ۲۰۲۱ به دلیل پیشرفت مداوم پروژه‌های توسعه، از فهرست میراث جهانی خارج شد. پس از بهبودهای چشمگیر در مدیریت پارک از فهرست خارج شد پارک ملی مناس 150x150px|alt=یک کرگدن تک‌شاخ هندی در چشم‌اندازی از مرغزار آسام ۱۹۸۵ ۱۹۹۲–۲۰۱۱ طبیعی: (vii), (ix), (x) شکار غیرقانونی، آسیب به زیرساخت‌های پارک و کاهش جمعیت برخی گونه‌ها به‌ویژه کرگدن هندی (تصویر) پس از تهاجم شبه‌نظامیان در سال ۱۹۹۲ 150x150px|alt=شهری در کوه‌های سنگی در کنار یک خلیج یا دریاچه خلیج کوتور، کوتور و قلمرو پیرامونی ۱۹۷۹ ۱۹۷۹–۲۰۰۳ فرهنگی: (i), (ii), (iii), (iv) خسارت‌های ناشی از زلزله ۱۵ آوریل ۱۹۷۹ منطقه حفاظت‌شده انگورونگورو 150x150px|alt=نمای هوایی از دشتی عمدتاً بدون پوشش گیاهی با یک دریاچه و رشته‌کوهی در دوردست استان آروشا ۱۹۷۸ ۱۹۸۴–۱۹۸۹ طبیعی: (iv), (vii), (viii), (ix), (x) کاهش وضعیت حفاظتی پارک ملی نیوکولو-کوبا 150px|alt=نمای هوایی از رودخانه‌ای که از میان دشتی جنگلی می‌گذرد تامباوندا و کدوگو ۱۹۸۱ ۲۰۰۷–۲۰۲۴ طبیعی: (x) تخریب منطقه، کاهش جمعیت پستانداران، مشکلات مدیریتی و تأثیر یک سد پیشنهادی بر رود گامبیا شهر قدیمی غدامس 150px غدامس ۱۹۸۶ ۲۰۱۶–۲۰۲۵ فرهنگی: (v) جنگ داخلی لیبی (۲۰۱۴–۲۰۲۰)، حضور گروه‌های مسلح، خسارت‌های واردشده و احتمال آسیب‌های بیشتر. پارک ملی دریاچه‌های پلیتویک 150x150px|alt=دریاچه‌های فیروزه‌ای در میان صخره‌های سفید شهرستان لیکا-سنی ۱۹۷۹ ۱۹۹۲–۱۹۹۷ طبیعی: (vii), (viii), (ix) تهدید بالقوه ناشی از جنگ استقلال کرواسی جنگل‌های بارانی آتسینانانا شرق ماداگاسکار ۲۰۰۷ ۲۰۱۰–۲۰۲۵ طبیعی: (ix), (x) قطع غیرقانونی درختان و شکار لمورهای دستخوش آسیب تراس‌های برنجی کوردیلرای فیلیپین 150x150px|alt=روستایی در تراس‌های برنجی باتاد ایفوگائو ۱۹۹۵ ۲۰۰۱–۲۰۱۲ فرهنگی: (iii), (iv), (v) نبود برنامه نظارت منظم یا طرح مدیریت جامع کاخ‌های سلطنتی ابومی 150x150px|alt=دیوار سنگی و کلبه‌ای ساده با نقش‌برجسته‌های رنگارنگ از حیوانات و گیاهان استان زو ۱۹۸۵ ۱۹۸۵–۲۰۰۷ فرهنگی: (iii), (iv) وضعیت عمومی فرسودگی ناشی از عوامل طبیعی و مرمت نامناسب که با اصالت سایت در تضاد بود ویرانه‌های کیلوا کیسیوانی و ویرانه‌های سونگو منارا ۱۹۸۱ ۲۰۰۴–۲۰۱۴ فرهنگی: (iii) فرسودگی مداوم سایت به دلیل عوامل گوناگون مانند فرسایش یا پوشش گیاهی پارک ملی کوهستان رونزوری 150x150px|alt=تپه‌هایی با مرغزار، درختان و زمین‌های کشاورزی در مقابل رشته‌کوهی نواحی ، ناحیه کاباروله و ناحیه کاسهسی ۱۹۹۴ ۱۹۹۹–۲۰۰۴ طبیعی: (vii), (ix) وضعیت امنیتی و نبود نظارت بر بخش بزرگی از پارک پارک ملی سالونگا 150px|alt=رودخانه‌ای پیچ‌درپیچ در میان دشتی جنگلی استان‌های ایکواته و استان باندوندو ۱۹۸۴ ۱۹۹۹–۲۰۲۱ طبیعی: (vii), (ix) شکار غیرقانونی و ساخت‌وساز مسکونی. | ## جمع‌بندی | پارک ملی سانگای 150x150px|alt=چشم‌انداز کوهستانی جنگلی استان‌های استان چیمبورازو، استان مورونا-سانتیاگو و استان تونگوراهوا ۱۹۸۳ ۱۹۹۲–۲۰۰۵ طبیعی: (vii), (viii), (ix), (x) شکار سنگین غیرقانونی، چرای غیرقانونی دام، تجاوز به محدوده پارک و تهدید بالقوه ناشی از یک پروژه ساخت جاده پارک ملی سمین 150x150px|alt=چشم‌انداز کوهستانی با دره‌های عمیق منطقه امهارا ۱۹۷۸ ۱۹۹۶–۲۰۱۷ طبیعی: (vii), (x) کاهش جمعیت بز کوهی والیا ذخیره‌گاه طبیعی سریبارنا 150x150px|alt=دریاچه‌ای در چشم‌اندازی با پوشش گیاهی کم‌ارتفاع استان سیلیسترا ۱۹۸۳ ۱۹۹۲–۲۰۰۳ طبیعی: (x) جلوگیری از سیل‌آبی فصلی و بهره‌برداری کشاورزی که موجب کاهش یا ناپدیدشدن جمعیت پرندگان آبزی و آوازخوان شد تیمبوکتو 150x150px|alt=سازه‌ای هرمی‌شکل با چوب‌های بسیاری که از دیوارهایش بیرون زده‌اند دایره تمبوکتو و استان تمبوکتو ۱۹۸۸ ۱۹۹۰–۲۰۰۵ فرهنگی: (ii), (iv), (v) تهدید پیشروی شن تیپاسا 150x150px|alt=چندین طاق از یک بنای ویران استان تیپازه ۱۹۸۲ ۲۰۰۲–۲۰۰۶ فرهنگی: (iii), (iv) نگهداری ناکافی که بر یکپارچگی سایت و حریم آن تأثیر گذاشت آرامگاه‌های پادشاهان بوگاندا در کاسوبی 150px|alt=خانه‌ای گنبدی‌شکل ساخته‌شده از مصالح طبیعی کامپالا ۲۰۰۱ ۲۰۱۰–۲۰۲۳ فرهنگی: (i), (iii), (iv), (vi) تخریب موزیبو آزالا مپانگا، ساختمان اصلی سایت، بر اثر آتش‌سوزی در مارس ۲۰۱۰.