موضوع مقاله: ناصر کاتوزیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ناصر کاتوزیان | مقدمه: امیرناصر کاتوزیان (۲ اردیبهشت ۱۳۱۰ – ۱۱ شهریور ۱۳۹۳) حقوق‌دان، استاد ممتاز دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران، وکیل پایه‌یک کانون وکلای دادگستری، و قاضی سابق دادگستری بود. | ## بخش 1: ناصر کاتوزیان | در ۱۴ بهمن ۱۳۸۳، محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت ایران، نشان درجه‌یک فرهنگ و هنر را به او اهدا کرد. کاتوزیان تحصیلات ابتدایی را در دبستان اقبال و دوران متوسطه را در دبیرستان علمیه گذراند. کاتوزیان در سال ۱۳۳۱ از پایان‌نامه خود با عنوان «عقد ضمان» دفاع کرد و مدرک کارشناسی خود را با درجه بسیار خوب به اتمام رساند. محمد سنگلجی، استاد دانشگاه تهران و از استادان او، در پشت رساله‌اش تصدیق نمود که او به درجه‌ای از اجتهاد رسیده‌است. کاتوزیان، در سال ۱۳۳۹ با دفاع از رسالهٔ دکترایش با عنوان «وصیت درحقوق مدنی ایران» و نظریهٔ ابتکاری‌اش با نام «شخصیت حقوقی ترکه»، دکترای حقوق گرفت. فعالیت‌های علمی کاتوزیان در ۱۳۵۱، به استادی تمام دانشگاه تهران با پایه یک استادی رسید و در سال ۱۳۵۸، سرپرست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد. بازسازی و انتشار مجله دانشکده، تجدیدنظر در برنامه دانشکده، هم‌گامی با تحولات اجتماعی، و نقد لایحه قصاص از کارهای عمده او در این دوران بود. | ## بخش 2: ناصر کاتوزیان | وی در جریان انقلاب فرهنگی و تعطیل‌شدن دانشگاه تهران از سرپرستی دانشکده حقوق استعفا داد. با انقلاب فرهنگی، او ۱۱ سال از استادی دانشگاه تهران برکنار شد تا آن‌که دوباره از وی دعوت به همکاری شد.ناصر کاتوزیان در مراسم تجلیل از چهل سال فعالیت علمی خود، از بی مهری نسبت به مطالعات حقوقی انتقاد کرد ۸ بهمن ۱۳۹۲ او ۵۷ کتاب نوشت، که بیشترشان کتاب آموزشی دانشگاهی هستند. او بر این باور بود که «قانون بدون رعایت عدالت هیچ شرافتی ندارد و عدالت والاترین ارزش‌هاست». حقوق‌دان را بنده و مطیع قانون‌گذار نمی‌دانست و تأکید می‌کرد که «در پیشگاه عدالت زانو می‌زنیم، نه دربرابر قدرت». فعالیت‌های سیاسی کاتوزیان در نوشتن و تدوین پیش‌نویس اولیه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شرکت داشت.مجله مهرنامه شماره ۱۷ ص۸۴ او از فعالان در گروه جنبش و همراهان علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی بود و خواهرش، کیان کاتوزیان، همسر علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، مسؤول نشریه جنبش بود. روی‌هم‌رفته، او از مدافعان نظام جمهوری اسلامی بوده و مدل آن را در رساله «مقدمه‌ای بر جمهوری اسلامی» تأیید می‌کند. او در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی در ۱۳۵۸، در فهرست کاندیداهای مورد حمایت جبهه ملی ایران، نهضت آزادی، سازمان مجاهدین خلق، جاما و جنبش مسلمانان مبارز قرار داشت. | ## بخش 3: ناصر کاتوزیان | نشان‌ها و افتخارات جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، دو بار به ناصر کاتوزیان، برای کتاب‌های «عقود معین» (جلد چهارم) و «نظریه عمومی تعهدات» داده‌شد. نشان درجه ۲ فرهنگ، به مناسبت احراز رتبه نخست در امتحانات نهایی رشته ادبی سال ششم دبیرستان، سال ۱۳۲۸ نشان درجه ۱ فرهنگ، به مناسبت احراز رتبه نخست در رشته حقوق قضایی دانشکده حقوق دانشگاه تهران، سال ۱۳۳۲ نشان درجه ۱ پژوهش، به عنوان پژوهشگر برجسته دانشگاه تهران، سال ۱۳۸۲ نشان درجه ۱ دانش و فرهنگ و هنر، به مناسبت مجموع تحقیقات و خدمات علمی، سال ۱۳۸۳ کاتوزیان، بهمن ۱۳۸۳ نشان درجه یک دانش و فرهنگ و هنر را از محمد خاتمی دریافت کرد. درگذشت امیرناصر کاتوزیان، صبح سه شنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۳ در تهران، در ۸۳ سالگی درگذشت و در قطعه نام‌آوران بهشت زهرا (۲۵۵) ردیف ۳۱ شماره ۳ به خاک سپرده‌شد. آثار برخی از کتاب‌ها مقدمه علم حقوق، (تاکنون بیش از ۱۲۰ بار تجدید چاپ شده از ۱۳۴۷ به بعد)، آخرین ناشر انتشارات گنج دانش، (۱۳۹۶ به بعد). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، (تاکنون ۶۰ بار تجدید چاپ شده‌است) نشر میزان، ۱۳۹۹. الزام‌های خارج از قرارداد، جلد سوم، بیمه مسئولیت مدنی، ویرایش سوم، همراه محسن ایزانلو، ۱۳۹۷. | ## جمع‌بندی | آزادی اندیشه و بیان (برنامه عمران سازمان ملل متحد)انتشارات دانشکده حقوق دانشگاه تهران.