موضوع مقاله: چهارده معصوم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چهارده معصوم | مقدمه: به‌گفتهٔ حامد الگار، صفت عصمت برای امامان در اوایل نیمهٔ اول سدهٔ دوم هجری پدیدار شد و خیلی سریع به پیامبران نیز تعمیم یافت. | ## بخش 1: چهارده معصوم | ۴۳۶ ه‍.ق) به‌طور پی‌درپی، عصمت محمد و امامان را به‌شکلی فزاینده‌تر تعریف کردند، تا اینکه این نظریه برای مستثنی کردن این افراد از هر گناهی یا خطایی چه پیش و چه پس از تصدی منصب‌شان به‌وجود آمد. در مورد فاطمه زهرا، عصمت او از پیوند میان نَبُوَّت و امامت — دو نهادی که به عصمت شناخته می‌شوند — و نیز ارتباطش با امامان و صفات آنان در روایات بی‌شمار ناشی می‌شود. شیعیان امامیه عصمت چهارده معصوم را از آیهٔ تطهیر و آیهٔ ۱۲۴ سورهٔ بقره برداشت کرده‌اند. ممکن است تصور شود که تعداد چهارده معصوم، گذشته‌نگر و پس از غیبت امام دوازدهم بوده است، و بدیهی است که مدتی فاصله میان درگذشت امام یازدهم، حسن عسکری در ۲۶۰ ه‍.ق/۸۷۳ م، و ظهور اجماعی مبنی بر تکمیل خطِّ امامت با غیبت فرزند خردسالش، امام دوازدهم، وجود داشت. بااین‌حال، این موارد پیشتر در احادیث شیعه وجود داشتند که فقط از دوازده امام سخن می‌گفتند، به‌گونه‌ای‌که تبلور اعتقاد در یک سلسلهٔ دوازده‌تایی چندان مشکل‌ساز نبود. از نظر شیعیان امامیه، عصمت پیامبر، علی بن ابی‌طالب، حسن مجتبی و حسین بن علی و نُه نفر از فرزندان حسین که نام‌شان برده نشده است، در روایتی منتسب به پیامبر آمده است. در روایتی دیگر، که پیامبر خطاب به سلمان فارسی دارد، این نُه نفر به‌روشنی یاد شده‌اند و فاطمه زهرا نیز نام برده شده است. در همین روایت آمده است که پیامبر، فاطمه زهرا و دوازده امام، «پیش از خلقت» از نور آفریده شده‌اند. به‌گفتهٔ جعفر صادق، خلقت چهارده معصوم از نور، تا چهارده‌هزار سال مقدّم بر همهٔ موجودات دیگر بود. در روایات دیگر آمده است که چهارده معصوم از «طینَتی عِلّیّین»، «طینتی سفید»، «طینتی از جوهرهٔ زیر عرش» و «طینتی عرشی» خلق شده‌اند. توالی چهارده معصوم بر روی زمین، بازتاب عهدی در نظر گرفته می‌شود که در اَزَل در پاسخ به پرسش الهی بستند که «آیا من سَرورِ شما نیستم؟»؛ و خطِّ نسلیِ پیوند میان آنان، به‌عنوان نشانه‌ای قابل مشاهده از منشأ مشترک آنان به‌عنوان یک عنصر نورانی تلقی می‌شود. با توجه به اینکه محمدباقر مجلسی لازم دید اعتقاد به تَفویضِ وظیفهٔ خلقت به چهارده معصوم را نفی کند، نتیجه گرفته می‌شود که ظاهراً این تمایل وجود داشته است. بااین‌حال گفته می‌شود که چهارده معصوم، شاهد خلقت بوده‌اند؛ و حدیثی منسوب به محمد باقر، امام پنجم، بیان می‌کند: «ما امامان یا چهارده معصوم وسیله (سبب) برای خلقت هستیم.» میان دانشمندان شیعه توافقی کلی وجود دارد که همهٔ چهارده معصوم بر دیگر آفریدگان حتّی پیامبران اولوالعزم برتری دارند. | ## بخش 2: چهارده معصوم | ۱۰۵۰ ه‍.ق) چهارده معصوم را در کیهان‌شناسی ابن سینا یکپارچه کرد که آنان را قادر می‌سازد تا جایگزین عقلِ فَعّال به‌عنوان علل وجودی حیات شوند. ۱۱۰۳ ه‍.ق) آنان را به‌عنوان «بَشَرُ الْعَوالی» برگزید که تا اَبَد در پیرامون عرش در قالبِ شخصیت ذاتی‌شان گرد آمده‌اند. می‌توان گفت که هانری کوربن، هر دو را منعکس کرده و این سنت صفوی را — با فراخوانی مکرّرش از «پلرومای چهارده معصوم» که تجلّیات الهی در هر سطح از هستی نمایان می‌شوند — ادامه داده است. چهارده معصوم همگی در سطحی از تقوا هستند که نعمات الهی به‌واسطهٔ آنان درخواست می‌شود و به‌طور کلی به‌عنوان زیارات جامعه شناخته می‌شوند. به‌ویژه شاید خوابی که توسط حیدر آملی دیده شد که در آسمان و بر فراز بغداد، نام‌های چهارده معصوم در جدولی شعله‌ور با حروف آتشین و بر روی دایره‌هایی لاجوردی در پیرامون یک مربع مرتب شده‌اند. لازم است ذکر شود که چهارده معصوم با ترتیب خاصی از سوی بَکتاشیّه مورد ستایش قرار می‌گیرند، بدین‌ترتیب که گروهی دوم متشکل از چهارده نفر را — که شامل فرزندان مختلف امامان است — می‌افزایند تا مجموع عددی را به بیست و هشت تن برسانند. شجره‌نامه فهرست شماره تصویر خطاطی نامکاملکنیه عنوان طول عمرمحاسبهٔ سن در آغاز امامت، طول عمر و مدت امامت، بر اساسِ سال شمسی (۳۶۵ روزه) است، و نه سال قمری.ه‍. اهمیت زادگاه علت و محل درگذشتو محل به خاک‌سپاریبه‌جز امام دوازدهم.۱100pxمُحَمَّد بنِ عَبدُاللهابوالقاسم رسول‌الله(فرستادهٔ خدا) المصطفی(برگزیده)۵۳ (پیش از هجرت) – ۱۱ (پس از هجرت) ۵۷۰–۶۳۲(۶۱ سال)بنیان‌گذار و پیامبرِ اسلام و به‌اعتقاد مسلمانان، آخرین پیامبر در سلسلهٔ پیامبران الهی و تحویل‌دهندهٔ کتابِ قرآن و تجدیدکنندهٔ آیین اصلی و تحریف‌نشدهٔ یکتاپرستیِ (دین حنیف) است. او همچنین به‌عنوانِ یک سیاست‌مدار، رئیس دولت، بازرگان، نظریه‌پرداز دینی، خطیب، قانون‌گذار، اصلاح‌گر، فرماندهِ جنگی، و برای مسلمانان و پیروان برخی مذاهب، مأمورِ تعلیمِ فرمان‌های الله یا همان خدای مسلمانان به‌شمار می‌رود.مکه،حِجازبه دلیل بیماری درگذشت.مدینه، عربستان سعودی۲100pxعلی بن ابی‌طالب اَبُوالْحَسَن امیرالمؤمنین(پیشوای مؤمنان) (دوست‌داشته‌شده) (جانشین و یاری‌دهندهٔ پیامبر در انجام دستورهای خداوند) (صاحب ولایت)۲۳ (پیش از هجرت) – ۴۰ (پس از هجرت) ۶۰۰–۶۶۱(۶۱ سال)پسرعمو و داماد محمد. او تقریباً در همهٔ طریقت‌های تصوف جایگاه والایی دارد و اعضای این طریقت‌ها ارتباط‌شان با محمد را از طریق او به‌دست می‌آورند.مکه،حجازتوسط ابن ملجم مرادی، از خوارج، در کوفه ترور شد. مدفون در حرم علی بن ابی‌طالب در نجف،عراق.۳100pxفاطمهاُمِّ‌اَبیها الزّهراء(درخشنده) سَیِّدَةُ نِساءِ الْعالَمین(سَروَرِ زنانِ جهان)۱۷ یا ۷ (قبل از هجرت)–۱۱ (پس از هجرت) ۶۰۵ یا ۶۱۵–۶۳۲(۱۷ سال)دختر محمّد و خدیجه، همسر علی بن ابی‌طالب، و مادر حسن بن علی و حسین بن علی است. او کوچک‌ترین دختر محمّد و تنها فرزندش بود که از خود فرزندانی باقی گذاشت، که به «سید» یا «شریف» مشهورند. همچنین وی از اهل بیت محمّد و یکی از پنج تن آل عباست.مکه،حِجازبنابر اعتقاد شیعیان، سقط جنین فاطمه در اثر صدمات و جراحات وارده در حین رویداد خانهٔ فاطمه اتفاق افتاد و منجر به شکستگی پهلو فاطمه زهرا شد. | ## بخش 3: چهارده معصوم | مقبرهٔ فاطمه در فهرست مکان‌هایی است که دربارهٔ آن اختلاف‌نظر وجود دارد اما محتمل است که فاطمه «فِی الْحُجْره» (در خانه‌اش) دفن شده‌باشد.۴100pxحسن مجتبیابومحمداَلْمُجتَبیٰ(برگزیده)۳–۵۰ ۶۲۴–۶۷۰(۴۷ سال)او بزرگ‌ترین نوهٔ زندهٔ محمد، از طریق دخترش فاطمه زهرا بود. حسن در کوفه، به‌عنوان خلیفه جانشین پدرش شد و براساس پیمان صلح با معاویة بن ابی‌سفیان، پس از تنها هفت ماه خلافت، کنترل بر عراق را واگذار کرد.مدینه،حکومتِ محمدبه‌باور شیعه توسط همسرش و به‌دستور معاویه مسموم شد. مدفون در بقیع، مدینه،عربستان سعودی.۵100pxحسین بن علیابوعَبدِاللهسَیِّدُالشُّهَداء(سَرورِ شهیدان)۴–۶۱ ۶۲۶–۶۸۰(۵۷ سال)او نوهٔ محمد و برادر حسن مجتبی بود. پس از این واقعه، سوگواری محرم مراسمی کلیدی در هویت شیعیان شد.مدینه،حکومتِ محمدکشته و سربریده‌شده در نبرد کربلا. مدفون در حرم حسین بن علی در کربلا،عراق.۶100pxعلی بن الحسینابومحمدسَجّاد، زَیْنُ‌الْعابِدین(کسی که دائماً سجده می‌کند، زینتِ عبادت‌کنندگان)۳۸–۹۵ ۶۵۸/۹ – ۷۱۲(۵۷ سال)نویسندهٔ ادعیهٔ صَحیفهٔ سَجّادیه، که به‌عنوان «زبور آل محمد» مشهور است.مدینه،خلافت راشدینبنابر نظر بیشتر علمای شیعه، او به‌دستور وَلید بن عَبدُالْمَلِک در مدینه مسموم شد. مدفون در بقیع، مدینه،عربستان سعودی.۸100pxجعفر بن محمدابوعبداللهاَلصّادِق(راستگو)۸۳–۱۴۸ ۷۰۲–۷۶۵(۶۵ سال)فقه جعفری را تأسیس کرد و کلام شیعه را توسعه داد. مدفون در بقیع، مدینه،عربستان سعودی.۹100pxموسی بن جعفرابوالحسن اوّلاَلْکاظِم(آرام)۱۲۸–۱۸۳ ۷۴۴–۷۹۹(۵۵ سال)رهبر جمعیت شیعی در دورهٔ انشعابِ اسماعیلیان و دیگر شاخه‌ها، پس از درگذشت جعفر صادق. مدفون در حرم کاظمین در بغداد،عراق.۱۲100pxعلی بن محمدابوالحسن ثالثاَلْهادی، اَلنَّقی(راهنما، پیراسته)۲۱۲–۲۵۴ ۸۲۷–۸۶۸(۴۲ سال)شبکهٔ وکلا را در جامعهٔ شیعه تقویت کرد. او وکلا را با سفارش‌ها و آموزش‌هایی می‌فرستاد و درعوض، سهم امام از خمس و وجوهات شرعی را دریافت می‌کرد.مدینه،خلافت عباسیمسمومیت به‌دستور ابوعبدالله محمد مُعْتَزّ در سامرا. مدفون در حرم عسکریین در سامرا،عراق.۱۳100pxحسن عسکریالحسن بن علیابومحمداَلْعَسکَری(ساکن پادگان نظامی)۲۳۲–۲۶۰ ۸۴۶–۸۷۴(۲۸ سال)پس از درگذشت پدرش، مُعتَمِد عباسی محدودیت‌هایی برای او در بیشتر دوران زندگی‌اش اعمال کرد. شیعیان به‌خاطر جمعیت و قدرت فزاینده‌شان به‌شدت سرکوب می‌شدند.مدینه،خلافت عباسیمسمومیت به‌دستور ابوعباس محمد معتمد در سامرا. | ## جمع‌بندی | مدفون در حرم عسکریین در سامرا،عراق.۱۴100pxحجت بن الحسنابوالْقاسماَلْمَهدی، اَلْحُجَّة، اَلْاِمامُ الْغائِب(نشانه، ملاک و معیار)۲۵۵–اکنون ۸۶۸–اکنون مطابق اعتقادات شیعیان دوازده امامی، صوفیان و مسلمانان سنی، او یک شخصیت تاریخی واقعی است.سامرا،خلافت عباسیبنابر اعتقادات شیعه (مهدویت) او از سال ۲۶۰ ه‍.ق زنده است و در غیبت به‌سرمی‌برد و این غیبت تا زمانی که خدا بخواهد ادامه دارد.