موضوع مقاله: شیدور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شیدور | مقدمه: جزیرهٔ شیدوَر، یکی از جزایر خلیج فارس از توابع بخش کیش شهرستان بندرلنگه در استان هرمزگان است. | ## بخش 1: شیدور | این جزیره جزو مناطق حفاظت‌شده محیط زیست کشور و یکی از مهم‌ترین پناهگاه‌های پرندگانی همچون عقاب دریایی دم سفید و آبزیانی مانند لاک‌پشت‌های دریایی، ماهیها و دلفینها در خلیج‌فارس است. شیدور به عنوان پناهگاه حیات وحش و آب‌سنگ‌های مرجانی دارای اهمیت بین‌المللی است و از سال ۱۳۶۶ تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است. در سال ۱۳۹۵ از سوی دبیرخانه کنوانسیون گونه‌های مهاجر واقع در دفتر منطقه‌ای یونپ در بانکوک، جزیره شیدور به عنوان یکی از زیستگاه‌های مهم لاک‌پشت دریایی معرفی شد. موقعیت جغرافیایی جزیره شیدور با مساحت ۹۸ هکتار (حدود ۱ کیلومتر مربع) در فاصله حدود ۱/۵ کیلومتری شرق جزیره لاوان و ۱۷۰ کیلومتری شهر بندرلنگه واقع شده است. شیدور به دلیل داشتن شرایط زیستگاهی و امنیتی مناسب در فصل‌های بهار و تابستان زیستگاه امنی برای انواع پرندگان مهاجر به ویژه پرستوهای دریایی است و به عنوان بهشت پرندگان نیز معروف است. غیر مسکونی بودن این جزیره به دلیل وجود نداشتن منبع اب شیرین و غذایی در این جزیره می‌باشد. پناهگاه حیات‌وحش و تالاب بین‌المللی پناهگاه حیات وحش شیدور یک پناهگاه حیات وحش با مساحت ۹۹ هکتار است که در استان هرمزگان در ایران قرار دارد. این پناهگاه حیات وحش طبق مصوبهٔ شمارهٔ ۵۸۲ در تاریخ ۱۳۵۴/۵/۲۱ در فهرست مناطق تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران قرار گرفت. در تاریخ ۱۳۵۴/۵/۲۱ جزیره شیدور با وسعت ۹۸ هکتار (کل جزیره) به‌عنوان پناهگاه حیات وحش و در تاریخ ۱۹۹۹/۱۲/۲۹ محدوده ساحلی و آب‌های اطراف جزیره شیدور با مساحت ۸۷۰ هکتار به عنوان تالاب بین‌المللی در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شد. ساختار بیشتر سواحل این جزیره صخره‌ای بوده به گونه‌ای که ضلع جنوبی، غربی و بخش‌های بیشتر ضلع شمالی را سواحلی به صورت صخره‌ای دربرگرفته است. | ## بخش 2: شیدور | به‌طور کلی می‌توان گفت جزیره‌ای مسطح (حداکثر ارتفاع ۶ متر) و توده‌ای مرجانی است که با خاک شنی – رسی پوشیده شده است. در این جزیره چشمه یا آب سطحی وجود ندارد و میزان بارندگی آن بسیار کم و دمای آن در تابستان به‌طور متوسط ۴۰ درجه سانتی‌گراد است. در طول ساحل جنوبی، غربی و شمال‌غربی جزیره صخره‌هایی با ارتفاع ۲ متر ظاهر شده است. در گوشه جنوب شرقی آن، صخره‌ها به شکل توده‌های درهم فرورفته‌ای از تخته‌سنگ‌ها، حتی در شرایط مد نیز دیده می‌شود. سایر نواحی ساحلی به صورت نوار ماسه‌ای باریکی است که تا شمال‌شرقی جزیره به شکل دماغه‌ای بلند امتداد می‌یابد. این تالاب با توجه به دور بودن جزیره از ساحل و مسکونی نبودن آن دارای کاربری خاصی است و اهمیت ویژه آن شرایط خاص و منحصر به فرد آن جهت جوجه آوری پرندگان و تولید مثل لاک‌پشتان دریایی بوده که به همین منظور از آن به عنوان بهشت پرندگان یاد می‌شود. گونه‌های غالب شامل لیسیوم، سودا، آتریپلکس و گونه‌های سیپروس، ارودیوم و نستورا از دیگر گونه‌های علفی جزیره به‌شمار می‌روند. چمن شور پاگربه‌ای، گل جالیزی، نوعی ارمک، آفتاب‌پرست ساحلی، زدوک، بارهنگ، چوچ (درخت مسواک)، پیر گیاه و گل ماهور شرقی دیگر گونه‌های گیاهی این جزیره کوچک هستند. گونه‌های جانوری پرندگان انواع پرستوهای دریایی شامل پرستوی دریایی گونه سفید، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی کاکلی بزرگ، پرستو دریایی پشت تیره، پرستو دریایی تیره و پرستو دریایی معمولی جمعیت اصلی پرندگان جزیره را تشکیل می‌دهند. این پرستوها هر ساله حدود اردیبهشت ماه وارد جزیره شده و پس از تخم‌گذاری و جوجه‌آوری اواخر مردادماه جزیره را ترک می‌کنند. | ## بخش 3: شیدور | از دیگر گونه‌های جوجه‌آور در جزیره می‌توان به اگرت ساحلی اشاره کرد، که بخش کوچکی از جزیره را به خود اختصاص داده و می‌توان آن را در هر دو شکل سفید و خاکستر تیره در جزیره مشاهده کرد. به‌طور کلی تاکنون در این جزیره ۱۰ گونه پرنده شناسایی شده است که به جز چکاوک کاکلی و سسک دم‌دراز، بقیه مهاجر هستند. خزندگان جزیره شیدور زیستگاه مهم برای تخم‌ریزی لاک‌پشت‌های دریای همانند لاک‌پشت منقار عقابی و لاک‌پشت سبز محسوب می‌شود. ازجانوران دیگر این جزیره می‌توان خزندگانی نظیر سوسمار دم‌دراز بیابانی، مار جعفری، گکو سنگلاخ بلانفورد و گکو زگیل دار بلوچی را نام برد. دیگر گونه‌های جاندار حداقل ۱۹ گونه مرجان از ۸ جنس و ۶ خانواده در حاشیه جزایر استان هرمزگان از جمله جزیره شیدور گزارش شده است. در جزیره شیدور پستانداران خشکزی تاکنون مشاهد نشده است، اما پستانداران دریایی دارای تنوع خوبی بوده و شامل برخی نهنگ‌ها و دلفین‌هایی مانند نهنگ براید و … هستند. جاذبه‌های اکوتوریستی آرامش زیستگاهی، بکر بودن و برخورداری از امنیت زیستی عامل اصلی مهاجرت پرندگان به این جزیره است. پرواز دسته‌جمعی انواع پرستوها منظره‌ای زیبا را در این جزیره کوچک به وجود می‌آورد. | ## جمع‌بندی | اما با توجه به شرایط جغرافیایی جزیره مذکور و دوری آن از ساحل استفاده توریستی چندانی نداشته و بیشترین توجه آن از سوی پرنده شناسان و پژوهشگران است.