موضوع مقاله: شیخ صدوق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شیخ صدوق | مقدمه: معروفترین اثر او من لایحضره الفقیه یک مجموعه از احادیث در مورد احکام (فرعی) دین است که یکی از کتابهای چهارگانهٔ شیعه است. | ## بخش 1: شیخ صدوق | نخستین کسی که ابن بابویه را صدوق نامیده ابن ادریس حلی است، و پس از وی تا زمان شهید اول، علامه مجلسی، این لقب شهرت نداشته است.دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۳، مقاله ۹۲۹ نام بابویه واژه بابوی به روایت شاهنامه نام یک دلاور ایرانی است. پسوندهای _و و ویه (ōya-) پسوند اسم‌ساز تصغیر و تحبیب هستند که امروزه غیر فعال می باشند. پدرش صدوق اول علی بن حسین بن موسی بن بابویه، فقیه شیعه و در زمان حسن عسکری و حجت بن حسن می‌زیست و مورد احترام آنان بود. (هر دو پدر و پسر معروف به ابن بابویه و صدوقَین هستند) وی از طرف رکن الدوله دیلمی پادشاه ری دعوت شد و نزد او و وزیرش صاحب بن عباد می‌زیست و ریاست روحانی شیعیان به او واگذار شد. | ## بخش 2: شیخ صدوق | به شهرهای خراسان، ماوراءالنهر، نیشابور، بلخ و بخارا سفر کرد و برای زیارت به حجاز و عراق رفت و در شهرهای کوفه و بغداد، علما از معلوماتش استفاده کردند و به ایران بازگشت و در سال ۳۸۱ در ری درگذشت.فرهنگ جوان، مهدی نیلی پور، جلد اول، صفحهٔ ۷۳ کتاب من لایحضره الفقیه به‌خاطر سخت‌گیری بر شیعیان زندگی در قم برایش مشکل بود و به طرف یکی از روستاهای بلخ، که ساکنان آن همه شیعه بودند، مهاجرت کرد. یکی از سادات بلخ به نام شریف الدین ابو عبدالله محمد بن حسین، معروف به نعمت، از او درخواست کرد که مانند کتاب من لایحضره الطبیب، نوشتهٔ زکریای رازی، او هم کتابی در علم فقه به نگارش درآورد تا مورد استفادهٔ کسانی قرار گیرد که به فقها دسترسی ندارند. و او کتاب من لایحضره الفقیه را تألیف نمود.امین، سیدمحسن، أعیان الشیعة، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۱۲۲: شیعیان افغانستان / کلیاتی درباره افغانستانحسین علی یزدانی، تاریخ تشیّع در افغانستان، مشهد، بهرام، ۱۳۷۰، ص ۲۵۳. عبدالرحیم ربانی شیرازی ۲۵۲ تن از آن‌ها را نام برده است، که گروهی از آن‌ها در زمرهٔ مشاهیر وقت بوده‌اند. | ## بخش 3: شیخ صدوق | برخی از آنان عبارتند از: پدرش علی بن بابویه قمی محمد بن حسن ولید قمی احمد بن علی بن ابراهیم قمی علی بن محمد قزوینی جعفر بن محمد بن شاذان جعفر بن محمد بن قولویه قمی علی بن احمد بن مهریار ابوالحسن خیوطی ابوجعفر محمد بن علی بن اسود ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی احمد بن زیاد بن جعفر همدانیالربانی الشیرازی، عبدالرحیم، مقدمه «معانی الاخبار» در: الشیخ الصدوق، ۱۳۶۱ه‍.ش صص۶۹–۷۲. برخی از استادان او کسانی همچون عبدالواحد ابن محمد نیشابوری، حاکم بیهقی و محمد ابن عمر ابن جعابی هستند.تاریخ فقه و فقها(2)، ص 30، مؤلف حسن طارمی، دانشگاه پیام نور،1384ش شاگردان شیخ مفید از مشهورترین شاگردان اوست. | ## جمع‌بندی | برخی از مهم‌ترین آثارش عبارت‌اند از: من لایحضره الفقیه(برای کسیکه به فقیه دسترسی ندارد) (دومین کتاب از کتب اربعه) علل الشرایع (دربارهٔ فلسفه احکام و علت تشریع آن‌ها است) کمال الدین و تمام النعمة (دربارهٔ اثبات وجود امام دوازدهم شیعیان و غیبت طولانی او از نظر عقلی و نقلی) التوحید الخصال الممدوحه و المذمومهالخصال الممدوحه و المذمومه الأمالی (مجالس) ترجمه: شیخ محمد باقر کمره‌ای عیون اخبار الرضا صفات شیعه مصادقه الاخوان اثبات ولایت علی معرفت گوهر گمشده یا مدینه العلم المقنع در فقه معانی الاخبار مشیخته الفقیه ثواب الاعمال و عقاب الاعمالثواب الاعمال و عقاب الاعمال الاوائل الاواخر المناهی دعائم الاسلام اثبات الوصیة المصابیح التاریخ المواعظ التقیه الناسخ و المنسوخ الباطل العلو و التقصیر السر المکتوم الی الوقت المعلوم مصباح المصلی الهدایه فی الاصول والفقه المواعظ و الحکم تعداد زیادی در فضیلت برخی اعمال و بعضی از ماه‌ها تعداد زیادی رساله در موضوعات مختلف فقهی و غیر آن چندین کتاب در فضایل پیامبر و امامان و برخی از اصحاب کتاب‌های متعدد در بیان زهد پیامبر و امامان و چندین کتاب در پاسخ به سؤال‌های مردمی کتاب مدینة العلم درگذشت وی در سال ۳۸۱، در هفتادوپنج‌سالگی، در شهر ری درگذشت و همان‌جا مدفون گردید.