موضوع مقاله: زبان سیوندی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان سیوندی | مقدمه: ۷۸۷-۷۸۸ زبان سیوندی تنها گویش از زبان‌های ایرانی در استان فارس و جنوب باختری ایران است که با زبان‌های شمال باختری ایران چون زبانهای کردی، تالشی، گیلکی، تاتی، مازنی، بلوچی هم‌خانواده است. | ## بخش 1: زبان سیوندی | در زبان سیوندی و مادی، *x,*hu ایران باستان (sv هندی باستان) به f دگرگون شده است. اما مولچانووا پژوهشگر بنیاد زبانشناسی فرهنگستان روسیه این گویش را بسیار نزدیک به زبان پهلوی ساسانی دانسته و معتقد است که از آن روزگار بجای مانده است. نزدیکی بسیار واژگان این گویش با زبان پهلوی «فارسی میانه» این اندیشه (نظریه) را استوار تر می‌نماید: فارسیسیوندیپهلویبانگوانگوانگبرفورفوَفربهارواهاروَهاربرّهورهوَرَّگ همخوان‌ها و واکه‌ها زبان سیوندی دارای ۲۵ همخوان، ۸ واکه و ۳ آواگروه است. به گفته ارانسکی زبان‌شناس معروف در کتاب «مقدمه لغه ایرانی»، سیوند همچون جزیره‌ای در دریای زبان فارسی استان فارس مهجور مانده است. زبان سیوندی گویشی است یگانه در استان فارس و جنوب باختری ایران که تنها مردم سیوند به آن سخن می‌گویند. واژگان لب لچ: lech در هورامی کردی لیو، لچ، لوس، لچ - لیَو لری بختیاری: لَو، لوچ، در زبان لکی : لچ بازو بیه:boye = باسک در بلوچی=باسک انگشت گس:gos =انگوس گورانی انکَوست. | ## بخش 2: زبان سیوندی | پت لوت گورانی لری بختیاری: پِت، نُفت ، لکی: پت صورت، رخ: دیم:dim = دَم گورانی دیمن (منظر)-در گیلکی و بلوچی و کردی و مازندرانی دیم=dim ، لکی: دیمرو، دمرو شکم گدا:geda = در هورامی گیه، کردی گیه. مل گورانی در لری بختیاری: مُل و هورامی: مِل و در یزدی مُل ، لکی: مل اشک آرش:arsh =اَسر گورانی در هورامی :اَسِر در گیلکی آرسو، تاا: هَرْس (hars) کردی اسر ، لکی: اَسر عدس نیجو:nijoo. در بلوچی: استار، در مازندرانی: اسّاره در کردی کرمانجی: سترک /آساره و للت: آستارَه، آسارَه برگ ولگ valg: در گورانی :ولگ در بلوچی و لری بَلگ و در مازندرانی و گیلکی ولگ در کردی کُرمانجی: پَلگ باران واران:wara(n)واران گورانی واران (هورامی) دربلوچی اور، در مازندرانی وارون و وارش در کُردی کلهری واران برف ورف:warf ورف (گورانی و زازا و مازندرانی و گیلکی) کردی کلهری وفر آتش اوئیر:ooeer آگر در کردی کلهری سورانی لکی و کرمانجی: آرُ خار تیل:til قاشق کمچیلو:kamchiloo در کردی سورانی کوجِک، در کردی کرمانجی کَوْچی و لری کمچهَ آبکش ریسبال:risbal دیگ تین:tin دربلوچی فقط به نوعی تابه تین می‌گویند کوزه کیزا:kiza در کردی کویزه سگ اسپه:espe سپه (گورانی) و در تاتی. در کردی کلیایی: سپلت گربه تیتا:tita جوجه تیغی ژژو:zhezhu ژوژو کردی سورانی و کلهری و لکی در کردی کرمانجی: ژژو روباه توره:ture مجلس ختم: پرسه پرسه گورانی در لری، کردی کرمانجی و یزدی: پرسه عصر پسین: در لری و فارسی بخشی از اصفهان، یزد و کرمان: پَسین، پِیسین حرف، گپ = گالته و گپ (صحبت) دربلوچی و مازندرانی و گیلکی و لری و کردی کرمانجی =گپ درون: ناو در کردی ناو. گورانی ناو روز روش = روژ در کردی زبان کردی روج گورانی اذان، بانگ نماز: وانگ = بانگ وانگ دربلوچی بانگ، در کردی بانگ در لری: بَنگ آهن اسین = آسن در لری و کردی آسن - هَسن بیمار، ناخوش: ناخش = ناخوش کردی صبحانه ناءشتی = ناشتا کردی و در بلوچی غار اشکفت =گورانی اشکف، مَر. دلیل انتخاب سیوند برای ساخت این دانشکده این بود که زبان سیوندی محدود است و تنها در سیوند بکاربرده می‌شود و ازسوی دیگر تمامی ویژگی‌های زبان‌های ایرانی ناب و دست نخورده را دارد. | ## بخش 3: زبان سیوندی | دیگر اینکه چون سیوند میان نقش رستم، تخت جمشید و پاسارگاد است، جای بسیار مناسبی برای مطالعه خط میخی و زبان پهلوی است. پیش از انقلاب کارهایی انجام شد ولی شوربختانه مسئولان استان و شهرستان پس از انقلاب هیچ پشتیبانی‌ای برای ساخت این دانشکده نکردند. همسانی سیوندی با گیلکی سیوندی به همراه گیلکی، مازندرانی، گویش‌های زبان کردی (کرمانجی، سورانی، کلهری و...)، زازا-گورانی، بلوچی و تالشی جزء زبان‌های ایرانی شمال غربی محسوب می‌شوند. اگرچه تاکنون سیوندی یکپارچکی و واژگان خویش را حفظ کرده اما نگرانی‌هایی دربارهٔ آینده آن وجود دارد. مهاجرت سیوندیان در زمان شاه و سال‌های پس از انقلاب به دلیل عدم رسیدگی مسئولان به سیوند و بی‌توجهی عمدی مخصوصاً در سال‌های اخیر. | ## جمع‌بندی | نبود یک نهاد یا بنیاد برای حفاظت از زبان سیوندی و کارشکنی مسئولان استان، شهرستان و حتی شورای شهر و شهرداری سیوند برای تشکیل یک بنیاد.