موضوع مقاله: ده بالا (تفت) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ده بالا (تفت) | مقدمه: روستای ده بالا نگین سبز کویر یزد، از روستاهای قدیمی تفت است و یادگارهای به‌جامانده آن از ادوار مختلف تاریخی همچون حسینیه، زینبیه، مسجد جامع روستا و قدمگاه باغستان در آن، گواه این امر می‌باشد. | ## بخش 1: ده بالا (تفت) | این روستا، در ۵۰ کیلومتری یزد قرار گرفته و از اطراف، به ارتفاعات شیرکوه و کوهستان طزرجان محدود می‌شود. ده بالا، معروف‌ترین منطقه ییلاقی استان یزد به‌شمار می‌رود که در میان انبوهی از باغ‌های سرسبز و گلستان‌های گل سرخ (گل محمدی) جای گرفته و باوجود رودخانه دائمی گذرا از میان روستا، همیشه سرسبز و با طراوت است. این سکونتگاه قدیمی و تماشایی به‌عنوان یکی از روستاهای دیدنی یزد و اماکن گردشگری معروف استان، همواره موردتوجه گردشگران داخلی و خارجی قرار می‌گیرد. باید گفت که این روستا، انتخاب اول یزدی‌ها برای گذراندن اوقات فراغت آخر هفته می‌باشد و چون آب‌وهوای معتدل کوهستانی دارد، در فصول بهار و تابستان بسیار مطبوع و دلپذیر است. بااینکه زمستان‌های روستا، سرد و طولانی می‌باشد؛ اما رفتن به زیر برف لطیف و بلورین و خوردن چای داغ در کنار شعله‌های رقصنده آتش، لذتی وصف‌ناپذیر دارد که تجربه آن خالی از لطف نیست. | ## بخش 2: ده بالا (تفت) | در مراتع و محله‌های ده بالا یزد انواع گل و گیاه دارویی و خوراکی نظیر گل بنفشه وحشی، گل محمدی، آلاله وحشی، گل زنبق، گل نسترن صورتی، استوخودوس، گل ختمی، گلپر، دم‌اسبی، انغوزه، پرسیاوشان، گون، آویشن و شکرتیغال می‌رویند که سرسبزی روستا را دوچندان کرده‌اند. موقعیت ده بالا (هدش) ۲۶۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و حدود ۵۰ کیلومتر از یزد فاصله دارد و مسیر آن از شهر تفت می‌گذرد و حدود ۴۰ دقیقه از شهر فاصله دارد. بافت روستا ییلاقات معروف و گردشگری هم ده بالا شامل قرق، باغستان، توده، شیخعلیشاه، آشنایی، آمحسن، جانبرازان و زیر باغ شاه می‌شوند که بسیار تماشایی و زیبا هستند. روستای ده بالا یزد، ۲ بافت جدید و قدیم با کوچه‌های پهن و قابل‌دسترس دارد که به‌صورت متمرکز در کنار هم قرار گرفته‌اند. خانه‌های بافت قدیم، خشت و گلی و خانه‌های بافت جدید هم نوساز و ویلایی با مصالح لاشه‌سنگ، آجر، گچ، سیمان، آهن و سقف شیروانی هستند. | ## بخش 3: ده بالا (تفت) | این خانه‌ها به مردم شهر یزد، تعلق دارند که در بهار و تابستان، به ییلاق ده بالا یزد آمده و از آب‌وهوای خنک آن، لذت می‌برند. شغل مردم روستا شغل اهالی روستا؛ زراعت، باغداری، دامداری و ساخت صنایع‌دستی می‌باشد که عمده محصولات باغی آن‌ها شامل گردو و بادام و سیب، محصولات زراعی گندم و جو، محصولات دامداری گوشت قرمز و انواع فرآورده‌های لبنی می‌شود که محصولات کشاورزی‌شان به‌صورت آبی، از قنات و چاه کشت می‌گردند. پوشش مردم روستا مردم این روستا، پوشش مخصوصی ندارند و مردان آن اغلب کلاه، کت، شلوار، جلیقه، پیراهن و کفش می‌پوشند و زنان نیز از روسری، چادر، پیراهن‌های گشاد و بلند، مانتو، شلوار و سایر پوشش‌های زنانه استفاده می‌کنند. سوغات روستا انواع عرقیجات گیاهی، خشکبار و میوه‌های درختی از مهم‌ترین سوغات ده بالا محسوب می‌شوند. همچنین غذاهای رایج روستا شامل اشکنه، انواع آش‌ها، شولی و شیرینی‌های محلی قطاب و باقلوا است. | ## جمع‌بندی | جاذبه‌های گردشگری و طبیعی روستای ده بالا یزد ده بالا؛ نگین سبز کویر یزد از انواع جاذبه‌های ورزشی و طبیعی کوهنوردی، صخره‌نوردی، برف‌نوردی، پایش پرندگان و… برخوردار است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از: کوه شیخ علیشاه (بلندترین قله شیرکوه) مرتفع‌ترین کوه استان یزد، برفخانه طزرجان، چشمه مزرعه عرب و آسیاب‌های محله باغستان، حمام و چشمه‌های محله جانبرازان، زبانه‌های یخچالی مورن و سیرک در قله شیرکوه، گردوی ۱۵۰ ساله ده بالا، تفرجگاه سنگ شیدا روستای قرق، حواشی قنات شروین، استخر دو چنار روستای تقی‌آباد، گورستان توده، قدمگاه و زیارتگاه پیر غریب باغستان، صنایع کارگاهی گلاب‌گیری و عرق‌گیری، باغات گردو و بادام و….