موضوع مقاله: سیاه‌کاج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سیاه‌کاج | مقدمه: آن‌ها در جنگل‌های کم‌ارتفاع دوردست‌های شمال و همچنین در ارتفاعات کوهستانی مناطق جنوبی‌تر رشد می‌کنند. | ## بخش 1: سیاه‌کاج | سیاه‌کاج‌ها از گیاهان چیره در جنگل‌های تایگای سیبری و کانادا به شمار می‌روند که این امر آن‌ها را به فراوان‌ترین سرده درختی روی زمین تبدیل کرده است. چوب سیاه‌کاج سخت و به نسبت بادوام است؛ از آن در قایق‌سازی، روکش‌کاری دیوارهای ساختمان، کفپوش چوبی، مبلمان فضای باز، حصارکشی و کارهای ساختمانی استفاده می‌شود. فرآورده‌های استخراج‌شده از این درخت شامل آرابینوگالاکتان (صمغ سیاه‌کاج)، روزین، ترپنتین و روغن‌های اسانس است. الوارهای آن به‌خاطر نداشتن گره‌های شاخه‌ای محبوبیت زیادی در صنعت قایق‌سازی دارند. تاج درختان سیاه‌کاج کم‌پشت است و شاخه‌های اصلی آن به صورت افقی و چرخه‌ای قرار گرفته‌اند؛ شاخک‌های درجه دوم و سوم در برخی گونه‌ها تقریباً افقی و در برخی دیگر آویزان هستند. شاخه‌های سیاه‌کاج دوبرجسته (دیمورفیک) هستند؛ به این صورت که برگ‌های سوزنی‌شکل روی شاخه‌های بلند به صورت تک‌تک همراه با چند جوانه می‌رویند، در حالی که روی شاخه‌های کوتاه که تنها یک جوانه دارند، به شکل دسته‌های متراکم ۲۰ تا ۵۰ عددی دیده می‌شوند.پانویس:۴۷ چوب این درخت صمغ‌دار است. سیاه‌کاج‌ها از معدود مخروط‌دارانی هستند که برگ‌ریز می‌باشند، چرا که بیشتر مخروط‌داران همیشه سبز هستند. مخروط‌ها مخروط‌های نر (حاوی گرده) کوچک هستند و در انتهای شاخه‌هایی قرار دارند که پس از گرده‌افشانی می‌میرند. مخروط‌های ماده (حاوی دانه) نیز کوچک و معمولاً ایستاده هستند و ۴ تا ۷ ماه پس از گرده‌افشانی زمان می‌برد تا به رسیدگی کامل برسند. | ## بخش 2: سیاه‌کاج | فلس‌های دانه در زمان رسیدن از هم باز می‌شوند تا دانه‌های بال‌دار (دو عدد در هر فلس) بیرون بریزند. فلس‌های برگه که شبیه برگ هستند، می‌توانند بلند و آشکار (بیرون‌زده) یا کوتاه و پنهان در میان فلس‌های دانه باشند. تعداد کروموزوم‌ها 2n = 24 است که شبیه به بیشتر گونه‌های دیگر خانواده کاجیان می‌باشد. پراکندگی سرده سیاه‌کاج در تمام مناطق معتدل-سرد نیم‌کره شمالی، از آمریکای شمالی گرفته تا شمال سیبری، اروپا و مناطق کوهستانی چین و ژاپن حضور دارد. این درختان از گونه‌های جنگلی مهم در روسیه، اروپای مرکزی، ایالات متحده و کانادا هستند. آن‌ها به آب‌وهوای خنک و تا حدودی مرطوب نیاز دارند و به همین دلیل، پراکندگی آن‌ها در مناطق معتدل شامل کوهستان‌ها می‌شود، در حالی که در مناطق تایگای دوردست شمالی، در دشت‌ها نیز یافت می‌شوند. سیاه‌کاج در مقایسه با هر سرده درختی دیگری در نقاط شمالی‌تری رشد می‌کند و در آمریکای شمالی و سیبری به توندرا و یخ‌های قطبی می‌رسد. سیاه‌کاج‌ها از گونه‌های پیشگام هستند که نیاز چندانی به خاک غنی ندارند و درختانی بسیار دیرزیست به‌شمار می‌روند. آن‌ها در جنگل‌های خالص یا آمیخته همراه با دیگر مخروط‌داران یا به ندرت با درختان پهن‌برگ زندگی می‌کنند. | ## بخش 3: سیاه‌کاج | در سال ۱۹۶۵، سیاه‌کاج ۴۰٫۲٪ از جنگل‌های اتحاد جماهیر شوروی را تشکیل می‌داد و حجم انباشته آن ۲۸٬۴۵۰ میلیون متر مکعب چوب خالص بود؛ که با اختلاف زیاد، فراوان‌ترین سرده درختی روی زمین محسوب می‌شد. سرده کاتییا در برخی مطالعات قدیمی‌تر در این گروه قرار می‌گرفت، اما بر پایه تحلیل‌های ترانسکریپتوم، امروزه نزدیک‌تر به سرده‌های کاج (Pinus) و نوئل (Picea) دانسته می‌شود. کوه‌های اقصی نقاط جنوب غربی چین، جنوب غربی استان یون‌نان چین، شمال شرقی میانمار. مطالعات ژنتیکی اواخر سده بیستم و اوایل سده بیست‌ویک، سه گروه را در این سرده پیشنهاد کردند که تقسیم‌بندی اولیه آن بین گونه‌های آمریکای شمالی و اوراسیایی بود و تقسیم ثانویه گونه‌های اوراسیایی به گونه‌های شمالی با برگه کوتاه و گونه‌های جنوبی با برگه بلند صورت می‌گرفت؛ درباره جایگاه سیاه‌کاج سیبری (Larix sibirica) که گونه‌ای با برگه کوتاه است اختلاف‌نظر وجود داشت، چرا که برخی مطالعات آن را در گروه برگه‌های کوتاه و برخی دیگر در گروه برگه‌های بلند قرار می‌دادند. ده گونه و یک دورگه طبیعی از سیاه‌کاج توسط پایگاه گیاهان جهان آنلاین پذیرفته شده است، که از رویکرد محافظه‌کارانه فرجون (۲۰۱۰) پیروی می‌کند؛ چند گونه دیگر نیز توسط دانشنامه فلور چین تایید شده‌اند. با این حال، یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ توسط چیو و همکارانش، مرزبندی‌های گونه‌ای پذیرفته‌شده توسط فرجون و گیاهان جهان آنلاین را زیر سوال برد؛ این مطالعه نشان داد که گونه Larix himalaica همان‌طور که از نظر جغرافیایی پیش‌بینی می‌شد به سیاه‌کاج سیکیم نزدیک است (و برخلاف باور فرجون، به L. یافته‌های آن‌ها نشان داد که تقسیم‌بندی بین گونه‌های دنیای قدیم و دنیای جدید که توسط مطالعات پیشین پیشنهاد شده بود درست نیست، بلکه جدایی اصلی بین گونه‌های دورقطبی با عرض جغرافیایی بالا و گروه گونه‌های چینی-هیمالیایی با عرض جغرافیایی پایین است، همان‌طور که در کلادوگرام نشان داده شده است. | ## جمع‌بندی | این دورگه کمابیش به طور همزمان در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۴ در سوئیس و اسکاتلند پدید آمد.