موضوع مقاله: زبان قشقایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان قشقایی | مقدمه: این موضوع به شکل‌های گوناگون توسط آنه ماری ون‌گابن و گرهارد دوئرفر نیز بیان شده است اما کی.اچ. | ## بخش 1: زبان قشقایی | در واژگان قشقایی تأثیر زبان فارسی مشخص است، در متون جمع‌آوری شده توسط دوئرفر و همکارانش از فیروزآباد دخیل‌های فراوان عربی دیده می‌شود. واژگان حکومتی و نظامی مانند پاسبان، پیکان و شاه بیشتر از فارسی وارد این زبان شده‌اند. قاموس دینی بیشتر ریشه عربی دارد اما از فارسی وارد این زبان شده‌اند و ویژگی‌های فارسی‌شان را حفظ کرده‌اند. تعداد گویشوران دانشنامه اتنولوگ در سال ۲۰۱۶ میلادی سخنوران زبان قشقایی را حدود ۹۵۹ هزار نفر تخمین زده است. هر چند به دلیل کوچ نشین بودن جمعیت قابل توجهی از ایل، آمار دقیقی از سخنوران ایل قشقایی در دسترس نیست. بنا به یک پژوهش، در فیروزآباد افراد قشقایی در همه سنین از زبان مادری در حوزه‌های دوستانه و خانوادگی استفاده می‌نمایند، اما در شیراز افراد زیر بیست سال خانواده‌های ترک‌زبان تمایل چندانی به استفاده از زبان مادری ندارند. | ## بخش 2: زبان قشقایی | در شیراز در حوزه‌های مختلف، زبان غالب فارسی است و در موقعیت‌های غیررسمی در بعضی از مواقع زبان مادری استفاده می‌شود، در صورتی که در فیروزآباد در شرایط مشابه ترکی ترجیح داده می‌شود. ترکی در شیراز به‌شدت تحت تأثیر فارسی است و زبان قشقایی در میان جوانان به تدریج درحال از دست دادن کاربری‌اش است. منطقه گویشوران ۱- استان فارس به عنوان مرکز ایل قشقایی شامل شهرهای: فیروزآباد، آباده، فسا ، اقلید، مرودشت، خرم‌بید، سپیدان، زرین‌دشت، کوهچنار، کوار، فراشبند، قیر و کارزین، کازرون، و بخش‌هایی از ممسنی استان چهارمحال و بختیاری: شهرهای بزرگ شهرکیان، جونقان، سودجان، بروجن، بلداجی، سامان، بن، سفیددشت، فرادنبه، طاقانک، یانچشمه، هوره، نقنه، هرچگان، مرغملک، قلعه تک استان اصفهان شامل شهرهای: زرین شهر، فریدن، چادگان، لنجان، داران، سمیرم، دهاقان، فتح‌آباد، شهرضا ، خوانسار و علویجه استان خوزستان: شهر هفتکل استان کهگیلویه و بویراحمد: شهر گچساران ۶-استان بوشهر: بخشی از دشتستان، دشتی چند ضرب‌المثل قشقایی اؤزؤنگه بیر ایگنه وور، اؤزگه‌یه بیر جوالدوز.یک سوزن به خودت بزن، یک جوالدوز به دیگری. به خودت یک سوزن بزن به دیگری جوالدوز ائوینگی تمیس ساخلا قوناق گلر، اؤزؤنگؤ تمیس ساخلا اؤلؤم گلر.خانه خود را تمیز نگه دار؛ شاید مهمان بیاید و خودت را تمیز نگه دار؛ چون مرگ ناگهان سر می‌رسد. خانه ات را برای مهمان تمیز نگه دار، خودت را برای مرگ ایت‌اینن یولداش اول؛ چوماغی الدن یئره قویما.با سگ دوستی کن؛ اما چماقت را بر زمین مگذار. با سگ رفیق باش، چماق را زمین نذار آیش وختینده چلاقام؛ ییَنده قلچماق.وقت کار کردن چلاقم؛ اما زمان خوردن قلچماق. | ## بخش 3: زبان قشقایی | کارد دسته خودش را نمی بره تات گچیسیننگ قرخیمچلیگ اؤرگَنیر.با بز روستایی‌ها چیدن موی بز را یادمی‌گیرد - کنایه از آزمایش و تمرین روی مال دیگران تاری ایسته‌یه نی قورد یئمز.کسی که محبوب خدا باشد، طعمهٔ گرگ نمی‌شود. توتینگ شرفِه قِردِه طَنَفِه.شرف رو بگیرین که طناب رو پاره می‌کند - کنایه از عصبانیت و سر و صدا کردن بی‌جا خروسونگ قویروغینا اینانما، تیلکینینگ آندینا.دم خروس را باور نکن و قسم روباهبه زیبایی دم خروس و قسم خوردن روباه اطمینان نداشته باش. خوش‌حساب آدام، قاضی قاپسینا گئدمز.فرد خوش حساب نزد قاضی نمی رودآدم خوش معامله راهش به در خانهٔ قاضی نخواهد افتاد. قَلبِر قیلانا دِیِر ایکِه دلیگ وارینگ دِر.از عیب خود اطلاع ندارد گئری‌دن گلنینگ ایکه داش النه.رعایت نکردن حق دیگران وراج کؤپک اِیه‌سئنه قوناق بولار.سگی که بی‌جهت عوعو کند، برای صاحبش مهمان پیدا می‌کند. تازه بیمش اشگه شاخ ور میسهتازه سوارِ خر شده، شاخ می‌زنه قیزم سنه دیرم گلینم سن اشد: دخترم به تو میگم عروسم تو بشنو( به در میگه دیوار بشنوه) دخترم به تو می‌گویم، عروسم تو بشنو. (به دختر گفتن و عروس شنیدن؛ معادلِ به درب گفتن تا دیوار بشنود) قیچینگ اوزاد یور قانیگ بابهپایت را به اندازه ملحفه دراز بکن. | ## جمع‌بندی | (معادلِ پایت را اندازه گلیمت دراز بکن) الم نچه قیریلرده که کج بیته الاهم بیر بیرم قرخان گزه چپ دیرچشمِ ترسو، چپ (کج) است.