موضوع مقاله: شاخص توسعه انسانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شاخص توسعه انسانی | مقدمه: یک کشور زمانی به سطح بالاتری از HDI دست می‌یابد که طول عمر بالاتر، سطح آموزش بالاتر، و درآمد ناخالص ملی سرانه (GNI) (PPP) بالاتری داشته باشد. | ## بخش 1: شاخص توسعه انسانی | این شاخص توسط اقتصاددان پاکستانی محبوب الحق توسعه یافت و توسط دفتر گزارش توسعه انسانی برنامه عمران ملل متحد (UNDP) برای اندازه‌گیری توسعه یک کشور مورد استفاده قرار گرفت. گزارش توسعه انسانی سال ۲۰۱۰ شاخص توسعه انسانی تنظیم شده با نابرابری (IHDI) را معرفی کرد. در حالی که HDI ساده همچنان مفید است، در این گزارش آمده است که "IHDI سطح واقعی توسعه انسانی است (با در نظر گرفتن این نابرابری)، در حالی که HDI را می‌توان به عنوان شاخص "پتانسیل" توسعه انسانی (یا حداکثر سطح HDI) در نظر گرفت که در صورت عدم نابرابری می‌توان به آن دست یافت." این شاخص مبتنی بر رویکرد توسعه انسانی است که توسط محبوب الحق توسعه یافته، ریشه در کار آمارتیا سن در زمینه توانایی‌های انسانی دارد و اغلب در قالب توانایی افراد برای «بودن» و «انجام» کارهای مطلوب در زندگی بیان می‌شود. نمونه‌ها شامل — بودن: با تغذیه خوب، سرپناه، و سلامت؛ انجام: کار، تحصیل، رای دادن، مشارکت در زندگی اجتماعی. آزادی انتخاب محوری در نظر گرفته می‌شود — کسی که انتخاب می‌کند گرسنه باشد (مثلاً هنگام روزه گرفتن به دلایل مذهبی) با کسی که به دلیل عدم توانایی در خرید غذا، یا به دلیل گذر کشور از یک قحطی گرسنه است، متفاوت در نظر گرفته می‌شود. این شاخص چندین عامل را در نظر نمی‌گیرد، مانند ثروت خالص سرانه یا کیفیت نسبی کالاها در یک کشور. این وضعیت باعث می‌شود رتبه برخی از توسعه‌یافته‌ترین کشورها، مانند اعضای گروه ۷ و دیگران، پایین‌تر بیاید. ریشه‌ها ریشه‌های HDI در گزارش‌های سالانه توسعه انسانی است که توسط دفتر گزارش توسعه انسانی برنامه عمران ملل متحد (UNDP) تولید می‌شود. این گزارش‌های سالانه در سال ۱۹۹۰ توسط اقتصاددان پاکستانی محبوب الحق طراحی و راه‌اندازی شد و هدف صریح آن «تغییر تمرکز اقتصاد توسعه از حسابداری درآمد ملی به سیاست‌های مردم‌محور» بود. او معتقد بود که برای متقاعد کردن مردم، دانشگاهیان و سیاستمداران به اینکه می‌توانند و باید توسعه را نه تنها با پیشرفت‌های اقتصادی بلکه با بهبود بهزیستی انسان نیز ارزیابی کنند، به یک معیار ترکیبی ساده از توسعه انسانی نیاز است. | ## بخش 2: شاخص توسعه انسانی | شاخص امید به زندگی (LEI) LEI زمانی برابر با ۱ است که امید به زندگی در بدو تولد ۸۵ سال باشد، و زمانی برابر با ۰ است که امید به زندگی در بدو تولد ۲۰ سال باشد. شاخص آموزش (EI) ۲٫۱ شاخص میانگین سال‌های تحصیل (MYSI) میانگین سال‌های تحصیل (بزرگسالان) (سال) محاسبه‌ای است از میانگین تعداد سال‌های تحصیلی که افراد ۲۵ سال و بالاتر در طول زندگی خود بر اساس سطوح تحصیلی کسب کرده‌اند که به سال‌های تحصیل بر اساس مدت نظری هر سطح تحصیلی گذرانده شده تبدیل می‌شود. ۲٫۲ شاخص سال‌های مورد انتظار تحصیل (EYSI) (EYSI محاسبه‌ای است از تعداد سال‌هایی که انتظار می‌رود یک کودک به مدرسه یا دانشگاه برود، از جمله سال‌هایی که صرف تکرار می‌شود. این مجموع نسبت‌های ثبت‌نام خاص سن برای آموزش ابتدایی، متوسطه، پس از متوسطه غیر عالی و عالی است و با فرض اینکه الگوهای رایج نرخ ثبت‌نام خاص سن در طول زندگی کودک ثابت بمانند، محاسبه می‌شود. در نهایت، HDI میانگین هندسی سه شاخص نرمال شده قبلی است: LE: امید به زندگی در بدو تولد MYS: میانگین سال‌های تحصیل (یعنی سال‌هایی که یک فرد ۲۵ ساله یا بالاتر در آموزش رسمی گذرانده است) EYS: سال‌های مورد انتظار تحصیل (یعنی کل سال‌های مورد انتظار تحصیل برای کودکان زیر ۱۸ سال، شامل مردان و زنان جوان ۱۳–۱۷ ساله) GNIpc: درآمد ناخالص ملی در برابری قدرت خرید سرانه روش قدیمی (HDI قبل از ۲۰۱۰) HDI سه بعد را که آخرین بار در گزارش سال ۲۰۰۹ خود استفاده شد، ترکیب کرد: امید به زندگی در بدو تولد، به عنوان شاخصی از سلامت و طول عمر جمعیت برای HDI دانش و آموزش، که با نرخ سواد بزرگسالان (با وزن دو سوم) و نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در مقاطع ابتدایی، متوسطه و عالی (با وزن یک سوم) اندازه‌گیری می‌شود. استاندارد زندگی، که با لگاریتم طبیعی تولید ناخالص داخلی سرانه در برابری قدرت خرید نشان داده می‌شود. به‌طور کلی، برای تبدیل یک متغیر خام، مثلاً ، به یک شاخص بدون واحد بین ۰ و ۱ (که امکان جمع کردن شاخص‌های مختلف را فراهم می‌کند)، از فرمول زیر استفاده می‌شود: که در آن و به ترتیب کمترین و بیشترین مقادیری هستند که متغیر می‌تواند به دست آورد. کشورهای زیر، که در سال ۲۰۲۳ از رتبه ۱ تا ۷۴ قرار گرفته‌اند، از نظر «توسعه انسانی بسیار بالا» در نظر گرفته می‌شوند: + رتبه کشور یا قلمرو HDI داده‌های ۲۰۲۳ (گزارش ۲۰۲۵) تغییر از سال ۲۰۱۵ داده‌های ۲۰۲۳ (گزارش ۲۰۲۵) میانگین رشد سالانه (۲۰۱۰–۲۰۲۳) ۱ ۰٫۹۷۲ ۲ ۰٫۹۷۰ ۴ ۰٫۹۶۲ ۵ ۰٫۹۵۹ ۷ ۰٫۹۵۸ ۸ ۰٫۹۵۵ ۱۰ ۰٫۹۵۱ ۱۱ ۰٫۹۴۹ ۱۲ ۰٫۹۴۸ ۱۳ ۰٫۹۴۶ ۱۵ ۰٫۹۴۰ ۱۶ ۰٫۹۳۹ ۱۷ ۰٫۹۳۸ ۲۰ ۰٫۹۳۷ ۲۱ ۰٫۹۳۱ ۲۲ ۰٫۹۳۰ ۲۳ ۰٫۹۲۵ ۲۴ ۰٫۹۲۴ ۲۵ ۰٫۹۲۲ ۲۶ ۰٫۹۲۰ ۲۷ ۰٫۹۱۹ ۲۸ ۰٫۹۱۸ ۲۹ ۰٫۹۱۵ ۳۲ ۰٫۹۱۳ ۳۴ ۰٫۹۰۸ ۳۵ ۰٫۹۰۶ ۳۶ ۰٫۹۰۵ ۳۷ ۰٫۹۰۰ ۳۸ ۰٫۸۹۹ ۳۹ ۰٫۸۹۵ ۴۰ ۰٫۸۹۰ ۴۱ ۰٫۸۸۹ ۴۳ ۰٫۸۸۶ ۴۴ ۰٫۸۸۰ ۴۵ ۰٫۸۷۸ ۴۶ ۰٫۸۷۰ ۴۷ ۰٫۸۶۵ ۴۸ ۰٫۸۶۲ ۵۰ ۰٫۸۵۸ ۵۱ ۰٫۸۵۳ ۵۲ ۰٫۸۵۲ ۵۳ ۰٫۸۵۱ ۵۴ ۰٫۸۴۸۵۵ ۰٫۸۴۵ ۵۷ ۰٫۸۴۴ ۵۸ ۰٫۸۴۰ ۵۹ ۰٫۸۳۹ ۶۰ ۰٫۸۳۷ ۶۲ ۰٫۸۳۳ ۶۴ ۰٫۸۳۲ ۶۵ ۰٫۸۲۴ ۶۶ ۰٫۸۲۰ ۶۷ ۰٫۸۱۹ ۶۸ ۰٫۸۱۵ ۶۹ ۰٫۸۱۱ ۷۱ ۰٫۸۱۰ ۷۲ ۰٫۸۰۷ ۷۳ ۰٫۸۰۶ ۷۴ ۰٫۸۰۴ کشورهای برتر گذشته لیست زیر کشورهایی را که در هر سال در رتبه اول شاخص توسعه انسانی قرار گرفته‌اند، نمایش می‌دهد. نروژ شانزده بار، کانادا هشت بار و سوئیس، ژاپن و ایسلند هر کدام دو بار در رتبه بالاترین قرار گرفته‌اند. در هر HDI اصلی سال نشان‌دهنده دوره زمانی است که آمار برای شاخص از آن استخراج شده است. | ## بخش 3: شاخص توسعه انسانی | پوشش جغرافیایی HDI پوشش جغرافیایی خود را گسترش داده است: دیوید هستینگز، از کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه، گزارشی را منتشر کرد که HDI را به ۲۳۰+ اقتصاد گسترش می‌داد، در حالی که HDI برنامه عمران ملل متحد (UNDP) برای سال ۲۰۰۹ شامل ۱۸۲ اقتصاد و پوشش برای HDI سال ۲۰۱۰ به ۱۶۹ کشور کاهش یافت. انتقادات مختلفی نیز در مورد عدم توجه به پایداری (که بعدها توسط HDI تنظیم شده با فشارهای سیاره‌ای به آن پرداخته شد)، نابرابری اجتماعی (که توسط HDI تنظیم شده با نابرابری به آن پرداخته شد)، بیکاری یا دموکراسی نیز وجود داشته است. آنها سه منبع خطای داده را شناسایی کرده‌اند که عبارتند از: (۱) به‌روزرسانی داده‌ها، (۲) بازنگری فرمول و (۳) آستانه‌ها برای طبقه‌بندی وضعیت توسعه یک کشور. آنها نتیجه می‌گیرند که ۱۱٪، ۲۱٪ و ۳۴٪ از کل کشورها را می‌توان به ترتیب به دلیل سه منبع خطای داده، در حال حاضر به اشتباه در دسته‌های توسعه طبقه‌بندی شده‌اند. ولف، چونگ و آفهمر پیشنهاد می‌کنند که سازمان ملل باید از رویه طبقه‌بندی کشورها به دسته‌های توسعه دست بردارد، زیرا مقادیر برش به نظر دلخواه می‌رسند و طبقه‌بندی‌ها می‌توانند انگیزه‌هایی برای رفتار استراتژیک در گزارش آمارهای رسمی ایجاد کنند، و همچنین پتانسیل گمراه کردن سیاستمداران، سرمایه‌گذاران، اهداکنندگان خیریه و عموم مردمی را که از HDI به‌طور گسترده استفاده می‌کنند، دارند. در سال ۲۰۱۰، UNDP با به‌روزرسانی آستانه‌ها برای طبقه‌بندی کشورها به عنوان کشورهای با توسعه انسانی پایین، متوسط و بالا به این انتقاد واکنش نشان داد. در یک نظر به اکونومیست در اوایل ژانویه ۲۰۱۱، دفتر گزارش توسعه انسانی به مقاله‌ای که در ۶ ژانویه ۲۰۱۱ در این مجله منتشر شد که به مقاله ولف و همکارانش می‌پرداخت، پاسخ داد. دفتر گزارش توسعه انسانی اظهار می‌دارد که آنها یک بازنگری سیستماتیک در روش‌های مورد استفاده برای محاسبه HDI انجام داده‌اند و روش جدید به‌طور مستقیم به انتقاد ولف و همکارانش می‌پردازد به این صورت که سیستمی را برای به‌روزرسانی مداوم دسته‌بندی‌های توسعه انسانی هر زمان که بازنگری در فرمول یا داده‌ها صورت می‌گیرد، ایجاد می‌کند. در سال ۲۰۱۳، سالواتوره مونی و آلساندرو اسپاونتا تأکید کردند که در بحث GDP در مقابل HDI، اغلب فراموش می‌شود که هر دو شاخص خارجی هستند که معیارهای متفاوتی را برای کمی‌سازی رفاه اجتماعی در اولویت قرار می‌دهند. | ## جمع‌بندی | سؤال بزرگتر این است که آیا می‌توان تمرکز سیاست را از نبرد بین پارادایم‌های رقیب به مکانیزمی برای استخراج مستقیم اطلاعات رفاه از جمعیت تغییر داد.