موضوع مقاله: سده هجدهم میلادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سده هجدهم میلادی | مقدمه: رخدادی نمادین در طول انقلاب فرانسه سدهٔ هجدهم میلادی به فاصلهٔ بین سال‌های ۱۷۰۱ تا ۱۸۰۰ در گاهشماری گریگوری گفته می‌شود. | ## بخش 1: سده هجدهم میلادی | گاهی مورخان اروپایی، اصطلاح سدهٔ هجدهم میلادی را برای اشاره به دوره‌های دیگری استفاده می‌کنند. برای مثال سده ۱۸ کوتاه به سال‌های بین ۱۷۸۹–۱۷۱۵ یعنی از مرگ لویی چهاردهم فرانسه تا آغاز انقلاب فرانسه گفته می‌شود تا بتوان به دو رویدادی که با هم ارتباط تنگاتنگی دارند اشاره کرد. انقلاب فرانسه با ارائه تعریفی از ملت، آن را به‌طور مستقیم وارد معادلات بین‌المللی کرد. از سوی دیگر مورخینی هستند که از اصطلاح سده ۱۸ طولانی برای اشاره به دورانی که از انقلاب باشکوه انگلستان در سال ۱۶۸۸ شروع و تا جنگ واترلو در سال ۱۸۱۵ یا حتی کمی بعد از آن طول می‌کشد استفاده می‌کنند. در طول سده ۱۸ میلادی روشنگری در انقلاب‌های فرانسه، هائیتی و آمریکا به حد اعلای خود رسید. این رؤیا با وقوع انقلاب فرانسه به واقعیت تبدیل شد اما چیزی نگذشت که دورهٔ وحشت به رهبری ماکسیمیلیان روبسپیر فرا رسید و این آرزو را به چالش کشید. سلاطین اروپایی در آغاز با آغوشی باز به استقبال عصر روشنگری رفتند اما پس از آن که شعله‌های انقلاب فرانسه درگرفت از ترس این که قدرتشان را از دست ندهند به ائتلاف‌های گستردهٔ ضدانقلابی پیوستند. امپراتوری عثمانی پس از پذیرفتن معاهده کارلویتز، با شیبی آرام به سمت زوال حرکت می‌کرد زیرا نتوانسته بود با پیشرفت‌های اروپایی‌ها در فناوری همگام شود. عصر لاله نماد دورهٔ صلح و رویکرد به اروپا پس از پیروزی در مقابل روسیه جوان در سال ۱۷۱۱ بود. در طول این سده تلاش‌های زیادی برای اصلاحات انجام گرفت که موفقیت‌های محدودی داشتند. همچنین امپراتوری سوئد پس از شکست خوردن از روسیه در جنگ بزرگ شمالی، روند افول خود را آغاز کرد و روسیه به قدرت مطلق حوزه بالتیک تبدیل شد. این پادشاهی که زمانی قدرتمند و گسترده بود و می‌توانست مسکو را شکست بدهد و لشکریان عثمانی را مغلوب سازد، تحت حملات متعدد در هم شکست. نظام حکومتی نیمه‌دموکراتیک این کشور آن قدر مؤثر نبود که بتواند از پس قدرت رژیم‌های سلطنتی همسایه نظیر پروس، روسیه و اتریش برآید. این کشورها سرزمین‌های این اتحادیه را بین خود تقسیم کردند و دورنمای سیاسی اروپای مرکزی را برای صد سال آینده دستخوش تغییر قرار دادند. در آسیا نیز امپراتوری‌های چین و هند رو به افول گذاشتند و در ایران، سلسله صفویه سقوط کرد. امپراتوری بریتانیا با شکست دادن فرانسه در آمریکا در دهه ۱۷۶۰ و تسلط بر بخش‌های زیادی از هندوستان تبدیل به ابرقدرتی جهانی شد. با این حال بریتانیایی‌ها بخش اعظم مستعمرات خود در شمال آمریکا را در پی انقلاب آمریکا که فعالانه توسط فرانسوی‌ها حمایت می‌شد از دست دادند. با ثبت اختراع موتور بخار در بریتانیا در دهه ۱۷۵۰ انقلاب صنعتی در این کشور آغاز شد. هر چند این انقلاب شروع آرامی داشت اما بعدها تأثیر عظیمی بر جوامع انسانی و محیط زیست گذاشت. ۱۷۰۰-۱۷۲۱: پس از جنگ بزرگ شمالی، روسیه جای سوئد را به عنوان قدرت مطلق بالتیک گرفت. ۱۷۰۱-۱۷۰۲: برای اولین بار در جهان روزنامه‌های دیلی کورنت و نورویچ پست در انگلستان به صورت روزانه منتشر شدند. ۱۷۰۷: لایحهٔ اتحاد اسکاتلند و انگلیس در پارلمان هر دو کشور تصویب شد و پادشاهی متحد بریتانیا تشکیل شد. ۱۷۰۷: با مرگ اورنگزیب در این سال امپراتوری گورکانیان رفته رفته به سوی نابودی پیش رفت. ۱۷۰۸: شرکت متحد بازرگانان انگلستان تجارت‌کننده در هند شرقی از ادغام شرکت بازرگانان لندن تجارت‌کننده در هند شرقی و شرکت انگلیسی تجارت‌کننده در هند شرقی به وجود آمد. ۱۷۰۹: چارلز دوازدهم سوئد پس از شکست خوردن از پتر اول روسیه در جنگ پلتاوا به امپراتوری عثمانی گریخت. | ## بخش 2: سده هجدهم میلادی | ۱۷۱۳-۱۷۱۴: ملکه تارابای امپراتوری مراتا را در کولهاپور علیه چاتراپی شاهو تأسیس کرد. ۱۷۱۵: لویی چهاردهم فرانسه در حالی مرد که فرانسه وسعت زیادی یافته بود اما بدهی‌های بسیاری داشت. ۱۷۱۸: ادوارد تیچ (مشهور به بلک‌بیرد = توکا) دزد دریایی مشهور، در یکی از خلیج‌های کوچک کارولینای شمالی و در بخش داخلی جزیره اوکراکوک به‌دست رابرت مینارد کشته شد. ۱۷۱۸-۱۷۳۰: عصر لاله در امپراتوری عثمانی ۱۷۱۹: تلاش اسپانیا برای آغاز دوباره قیام جاکوبی شکست خورد. ۱۷۲۰: نیروی دریایی اسپانیا اردوکشی ویلاسور را از مکزیک به سوی دشت‌های پهناور آغاز کرد. ۱۷۲۰-۱۷۲۱: طاعون گسترده مارسی ۱۷۲۱: رابرت والپول به شکل غیررسمی به عنوان اولین نخست‌وزیر بریتانیای کبیر انتخاب شد. ۱۷۲۱: امپراتور کانگشی به دلیل فتوای پاپ کلمنت یازدهم، از ورود مبلغان کاتولیک جلوگیری کرد. ۱۷۲۲-۱۷۲۳: جنگ ایران و روسیه ۱۷۲۲-۱۷۲۵: مجادله بر سر سکهٔ نیم‌پنی ویلیام وود منجر به نوشته شدن نامه‌های دراپیر شد و سرآغازی گردید برای جنبش استقلال اقتصادی ایرلند از انگلستان. ۱۷۲۶: دانشنامه بزرگ چینی به نام گوجین توشو جیچنگ که حاوی بیش از ۱۰۰ میلیون حرف چینی در ۸۰۰۰۰۰ صفحه بود در ۶۰ نمونهٔ مختلف توسط چاپ متحرک چینی مبتنی بر مس به چاپ رسید. ۱۷۲۷-۱۷۲۹: جنگ انگلستان و اسپانیا ۱۷۲۹-۱۷۳۵: چارلز وسلی و جان وسلی متدیسم را در انگلستان آغاز کردند. ۱۷۳۳-۱۷۳۸: جنگ بر سر سلطنت لهستان ۱۷۳۵-۱۷۹۹: امپراتور چیانلانگ در چین شروع به گسترش سرزمین‌هایش کرد. ۱۷۳۶ - (۱۱۱۵): نادرشاه افشار به عنوان شاه ایران تاجگذاری کرده و سلسهٔ افشاریان را بنیان نهاد. ۱۷۳۶ - (۱۱۱۵): نقاشان دربار سلسله چینگ چین، نقاشی کلاسیک پانورامای ژانگ زدوان به نام در کرانهٔ رود هنگام جشن کینگ‌مینگ را دوباره کشیدند. ۱۷۳۸ - (۱۱۱۷): پاپ کلمنت دوازدهم فتوای رسالت متعالی را صادر کرد و طی آن تمامی کاتولیک‌ها را از پیوستن به گروه‌های فراماسونری منع کرد. ۱۷۴۰: بریتانیایی‌ها کوشیدند سنت آگوستین واقع در فلوریدا را تسخیر کنند اما جنگ را به اسپانیایی‌ها باختند. ۱۷۴۰-۱۷۴۸: جنگ بر سر سلطنت اتریش ۱۷۴۱: روس‌ها شروع به اسکان انسان در جزایر آلوتیان کردند. ۱۷۴۴-۱۷۴۸: نخستین جنگ کرناتک بین بریتانیا، فرانسه، مراتاها و میسور در هند به وقوع پیوست. ۱۷۴۵: دومین قیام جاکوبی توسط چارلز ادوارد استوارت در اسکاتلند آغاز شد ۱۷۴۷: احمد شاه، امپراتوری درانی را در افغانستان کنونی به وجود آورد. ۱۷۴۸: امضای پیمان اکس لا شاپل جنگ قدرت در اتریش و اولین جنگ کرناتک را پایان داد. ۱۷۴۸-۱۷۵۴: دومین جنگ کرناتک بین بریتانیا، فرانسه، مراتاها و میسور در هند به وقوع پیوست. ۱۷۵۴-۱۷۶۳: جنگ فرانسه و انگلستان در خاک آمریکا و کانادا بین فرانسه و متحدانش و انگلستان و متحدانش درگرفت. ۱۷۵۵: زلزلهٔ لیسبون ۱۷۵۵-۱۷۶۳: تحول بزرگ، باعث انتقال آکادی‌های فرانسوی از نوا اسکاتیا و نیوبرانزویک شد. ۱۷۵۶-۱۷۶۳: سومین جنگ کرناتک بین بریتانیایی‌ها، فرانسوی‌ها، مراتاها و میسور در هند درگرفت. ۱۷۵۷: نبرد پلاسی آغازی بر حکومت رسمی بریتانیا پس از سال‌ها فعالیت تجاری کمپانی هند شرقی بر هند گردید. ۱۷۵۹ - (۱۱۳۸): لویی ژوزف دومونتکالم، فرمانده فرانسوی و جیمز ولف، فرمانده بریتانیایی در جنگ دشت‌های آبراهام کشته شدند. | ## بخش 3: سده هجدهم میلادی | ۱۷۶۲-۱۷۹۶: دوران حکومت کاترین کبیر در روسیه ۱۷۶۳: عهدنامه پاریس جنگ هفت‌ساله و جنگ سوم کرناتک را پایان داد. ۱۷۶۶- ۱۷۶۳: شورش پونتیاک در آمریکای شمالی ۱۷۶۵: پارلمان انگلستان قانون تمبر را برای مستعمره‌های آمریکایی بریتانیا وضع کرد. ۱۷۶۶-۱۷۹۹: جنگ‌های بریتانیا و میسور (آنگلو میسورها) ۱۷۶۷: برمه بر امپراتوری آیوتهایا غلبه کرد. ۱۷۶۸-۱۷۷۴: جنگ روسیه و عثمانی ۱۷۶۹: میسیونرهای اسپانیایی اولین میسیون از ۲۱ میسیون کالیفرنیا را تشکیل دادند. ۱۷۷۲: گوستاو سوم سوئد با انجام یک کودتا توانست قدرت مطلق را در این کشور به دست گیرد. ۹۵-۱۷۷۲: جدایی‌طلبان لهستان اتحاد لهستان و لیتوانی را پایان دادند و لهستان را به مدت ۱۲۳ سال از نقشهٔ جهان پاک ساختند. (گام دوم در سال ۱۸۴۸ برداشته شد) ۱۷۸۳: در ایسلند فوران شکاف‌های لاکی باعث قحطی شد. ۱۷۹۱ - ۱۷۸۵: شیخ منصور که مبارزی چچنی و صوفی مسلمان بود در رأس ائتلافی از قبایل مسلمان ساکن قفقاز قرار گرفت و به جنگ مهاجمان روسی رفت. ۱۷۹۵ - ۱۷۸۵: جنگ با سرخ‌پوستان شمال غربی بین ایالات متحده و بومیان آمریکا ۱۷۸۷: قانون اساسی آمریکا در فیلادلفیا نوشته شد و برای تصویب به دیگر ایالت‌ها فرستاده شد. ۱۷۸۷: برده‌های آزادشده از لندن شهر فری‌تاون (شهر آزاد) را در سیرالئون کنونی ساختند. ۱۷۹۲ - ۱۷۸۷: جنگ روسیه و عثمانی ۱۷۸۸: اولین فرقه کوایکر فرانسه در شهر کانجنیس تشکیل شد. ۱۷۸۸: اولین اسکان اروپایی‌ها در سیدنی استرالیا ۱۷۸۸: ایالت نیوهمپشایر قانون اساسی آمریکا را به عنوان نهمین ایالت تصویب کرد و بر اساس اصل هفتم، این قانون به اجرا درآمد. ۱۷۸۹-۱۷۸۸: حرکت انقلابی «اینکانفیدنسیا مینریا» یا توطئه علیه سران استعمارگر برزیل. ۱۷۸۹: جرج واشینگتن به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده انتخاب شد و تا سال ۱۷۹۷ در این سمت باقی ماند. ۱۷۸۹: بریتانیای کبیر و اسپانیا دربارهٔ راه‌آبهٔ نوتکا در هنگام بحران نوتکا به گفتگو نشستند. ۱۷۹۱: لایحهٔ قانون اساسی (یا لایحهٔ کانادا) دو استان کانادای علیی و سفلی را در آمریکای شمالی بریتانیا ایجاد کرد. ۱۸۰۴ - ۱۷۹۱: انقلاب هائیتی ۱۸۱۵ - ۱۷۹۲: جنگ بزرگ فرانسه به عنوان جنگ‌های انقلابی فرانسه که منجر به جنگ‌های ناپلئونی شد. ۱۷۹۳: گسترده‌ترین شیوع تب زرد واگیردار در تاریخ آمریکا به‌طور تقریبی جان ۵۰۰۰ نفر را در فیلادلفیا گرفت. ۱۷۹۴: قیام لهستان ۱۷۹۴: طبق معاهدهٔ جی که بین بریتانیای کبیر و ایالات متحده امضا شد پایگاه‌های مرزی غربی دریاچه‌های بزرگ به ایالات متحده بازگردانده شدند و بازرگانی بین دو کشور برقرار گردید. ۱۷۹۵: پیمان پیکنی بین ایالات متحده و اسپانیا باعث شد تا قلمرو میسی‌سیپی به ایالات متحده برسد. ۱۷۹۶: مونگو پارک با حمایت انجمن آفریقایی توانست به عنوان نخستین اروپایی رود نیجر را ببیند. ۱۸۰۴ - ۱۷۹۶: شورش نیلوفر سفید علیه سلسلهٔ مانچو در چین ۱۷۹۷: حملهٔ ناپلئون به جمهوری ونیز و تقسیم آن باعث شد تا استقلال ۱۰۰۰ سالهٔ این جمهوری آرام پایان یابد. ۱۷۹۸: شورش ایرلندی‌ها علیه حکومت بریتانیا ۱۸۰۰ - ۱۷۹۸: شبه-جنگ‌هایی بین ایالات متحده و فرانسه ۱۷۹۹: ناپلئون کودتا کرد و اولین کنسول فرانسه شد. ۱۷۹۹: ترور چهاردهمین تویی کانوکوپولو به نام توکوآهو، تونگا را به مدت نیم سده در جنگ داخلی فرو برد. لیونل ساکویل، سیاستمدار انگلیسی-ایرلندی مادهاورائوی اول سیندیا، رهبر مراتایی مادهاورائوی اول، پیشوا/نخست‌وزیر امپراتوری مراتا ماری آنتوانت، ملکه اتریشی‌زادهٔ فرانسه ماری ژوزف لافایت، افسر ارتش قاره‌ای ماریا ترزا، امپراتور اتریش ماکسیمیلیان روبسپیر، رهبر انقلابی فرانسوی محمود یکم، سلطان امپراتوری عثمانی مصطفی سوم، سلطان امپراتوری عثمانی میچیکینیکیوا، رهبر و مبارز میامی ناتان هال، میهن‌پرست آمریکایی که به خاطر جاسوسی برای بریتانیا اعدام شد. | ## جمع‌بندی | چشمگیر ترین ایده های او مزیت مطلق و دست نامرئی بود که تا سالیان سال تاثیرات بسزایی بر سرنوشت جوامع گذاشت.