موضوع مقاله: کورائیم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کورائیم | مقدمه: بنای کورائیم مربوط به سده‌های میانه و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نیر، بخش کورائیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: کورائیم | شهر تاریخی کورائیم کورائیم از توابع شهرستان نیر و استان اردبیل می باشد که در فاصله 55 کیلومتری مرکز شهرستان نیر و 34 کیلومتری مرکز استان(اردبیل) قراردارد. جمعیت شهر کورائیم طبق سرشماره سال 90 مطابق سرشماری معاونت برنامه‌ریزی استانداری اردبیل (دفتر آمار و اطلاعات) به تعداد 889 نفر می باشد شهرکورائیم مرکز بخش کورائیم بوده که مطابق تقسیمات کشوری دارای سه دهستان مهماندوست،یورتچی غربی و یورتچی شرقی می باشد که به علت کثرت روستاها که حدود 70 روستا می باشد و به علت پراکندگی آن‌ها امورات دهستان یورتچی غربی از طریق مرکز شهرستان نیر می باشد. جاده موصولاتی محور اردبیل – کورائیم و جاده کورائیم – نیر می باشد روستای کورائیم در سال 83 به شهر تبدیل و شهرداری در آن تاسیس و راه اندازی گردیده است. کورائیم دارای آب و هوایی سرد سیری می باشد و مذهب ساکنین آن تشیع می باشد زبان مردم منطقه ترکی آذربایجانی است و دارای ۲ واحد مسجد می باشد و مراکز باستانی آن بقعه تاریخی شیخ کورائیم در ضلع غربی و تپه تاریخی آن در ضلع شرقی واقع گردیده است کل مساحت کورائیم ( محدوده خدماتی ) ۱۵۰ هکتار است مساحت زیر کشت اراضی ۱۵۰۰ هکتار است و مساحت بافت مسکونی ۱۴.۱۰ هکتار است محصولات کشاورزی گندم، جو، عدس و سیب زمینی میباشد میزان محصولات که از گندم و جو به دست می آید در حدود ۳۵۰۰ تن می باشد که ۷۰۰ تن آن به خارج از استان صادر می شود. 80% از ساختمان‌ها در کورائیم با مصالح آهن و شناژ (بتن مسلح) ساخته شده‌است و 20% از ساختمان‌ها از خشت و گل با سقف چوبی می‌باشد. ادارت و سازمانهای مستقر در کورائیم به ترتیب – بخشداری کورائیم- شهرداری – فرماندهی انتظامی بخش – حوزه 2 شهید اشرفی اصفهانی مقاومت بسیج کورائیم- خدمات کشاورزی – نمایندگی آموزش و پرورش – مخابرات – بانک کشاورزی – مرکز بهداشت و درمان – دامپزشکی کورائیم – تعاونی روستایی کورائیم – نمایندگی تربیت بدنی – کتابخانه عمومی شهر کورائیم مرکز آموزش فنی و حرفه ای کورائیم- شعبه برق کورائیم-ناحیه گاز-دارالقرآن-نمایندگی آب و فاضلاب کورائیم دارای زیر بنای شبکه برق – آب آشامیدنی – گاز و مخابرات و سیستم تلفن همراه – راه موصولاتی آسفالته با مرکز استان و شهرستان نیر و مدارس ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان و آمادگی می باشد. کورائیم دارای رودخانه قوریچای در ضلع شرقی می باشد محدوده جغرافیایی کورائیم در طول جغرافیایی 21/30/48 و عرض جغرفیایی 41/57/37 واقع گردیده شغل و معشیت بیشتر اهالی این شهر از کشاورزی، دمداری و دامپروری، باغداری و اصناف و کار در واحدهای کوچک کارگاهی و نهادهای موجود می باشد . صنایع دستی کورائیم که از گذشته رایج بوده فرش بافی، گلیم بافی و جاجیم بافی است و میزان زیر کشت کورائیم 1152 هکتار است که سالانه 576 هکتار کشت می شود میزان برداشت محصول به‌طور میانگین 1500 کیلو گرم در هکتار است نوع دام گاو- گاومیش گوسفند و بز می باشد فاصله نزدیکترین روستا 5 کیلومتر و دور ترین روستا 27 کیلومتر است و همسایگان شهری این منطقه عبارتند از شمال غربی با شهرستان نیر و در ضلع شرق با شهر هیر و از شمال با مرکز استان و از جنوب با شهر کیوی همسایه می باشد. وبلاگ عبدالله داستان کورائیم شهر تاریخی کورائیم که امروزه به تپه‌ای از خاک تبدیل شده‌است مربوط به حدود ۱۰۰۰ سال قبل میلاد بوده‌است مردمان آن زمان از صنعتگران ماهر منطقه در زمینه تولید سفال بوده‌اند این منطقه جزء مناطق اصیل ترکی می‌باشند روستاهای بخش کورائیم آغچه کهل ۸ ۷ آقچای سفلی ۱۲ ۳۸ 2آقچای علیا ۱۰ ۸آقچای وسطی ۸ ۵پارچین ۴ ۱۷پیله سهران ۱۵ ۵تازه قشلاق توتونسیز ۱۲ ۶۲جق جق وسطی ۸ ۷جق جق علیا ۷ ۶حاجی محمود ۵ ۳۸خادملو ۷ ۲۲خرائیم ۲ ۱۵دابانلو ۱۵ ۵داشبلاغ ۵ ۱۰سایین ۶ ۵۰سقدل ۱۴ ۸سیاه پوش ۱۲ ۲۰صادقلو ۹ ۱قاسم قشلاقی ۶ ۶قلعه جوق ۵ ۴۸قوتولمش ۵ ۱۲۳کچل آباد ۶ ۳گللی ۱۷ ۲۲وکیل آباد ۱۵ ۳آق درق ۱۱ ۸آق گونی ۱۶ ۶امین آباد ۱۷ ۳۳امین لو ۱۵ ۳۲اوزان بلاغ ۱۹ ۲۵اینچه ۱۵ ۲۳بوسجین ۹ ۱۴۰تاج بیوک ۱۴ ۱۲جین قشلاقی ۱۱ ۶۹خان قشلاقی ۱۳ ۵۶خانه شیر ۱۵ ۱۰۷خواجیم ۱۵ ۱۰شمس آباد ۵ ۱۰قره قاشلو ۱۸ ۱قیه قشلاقی ۱۷ ۲۷کلاش برزگ ۱۹ ۱۲کهریز ۱۲ 45مزرعه داشبلاغ ۱۴ ۰مزرعه وایباش ۱۱ ۰ملا احمد ۱۶ ۱۷مولان سفلی ۱۴ ۶مولان علیا ۱۴ ۱۲مهماندوست سفلی ۱۲ ۲۲مهماندوست علیا ۹ ۷۵هوادرق ۱۱ ۸' آثار باستانی کورائیم مشخصات بقعه شهر کورائیم بقعه کورائیم در 30 کیلومتری جنوب شهر اردبیل در شهر کورائیم یکی از بخش‌های شهرستان نیر قرار دارد. این بقعه در وسط قبرستانی قدیمی مربوط به قرن 6 هجری، بنا شده‌است مطالعات باستاشناسی و سبک معماری آن نشان می‌دهد که قدمت تاریخی آن مربوط به اواخر دوران مغول، بویژه ترکمانان است. در ورودی بقعه، به عرض 80 و به ارتفاع 150 سانتی‌متر است به منظور جلوگیری از تخریب این اثرتاریخی به همت مسئولان ذیربط در سال 87 مرمت آن آغاز گردیده و به زودی به اتمام خواهد رسید این اثر در سال 6/10/1347 به شماره 826 جزو آثار تاریخی ملی به ثبت ملی رسیده است. پیداش کورائیم قلعه کورائیم بقعه کورائیم درشهرستان نیر ودر30 کیلومتری جنوب شهر اردبیل قرار دارد . بقعه دروسط قبرستانی است که احتمالااین قبرستان باقی مانده از دوران اسلامی است زیراسنگ قبرهایی متعلق به قرن 6 هجری در آن دیده می شود. | ## بخش 2: کورائیم | بقعه کورائیم بشکل بنایی چهار گوش است که اندازه هر ضلع آن 5متر اندازه گیری شده‌است وگنبداجری کوچکی روی انرا می پوشاندکه بعلت دوپوش نبودن گنبد بنادر حل انهدام وویرانی است. درقسمت شمالی بنا سر در کوچکی باتاق فرو ریخته وجود دارد.عرض در ورودی بقعه80سانتی متر و ارتفاع ان 150سانتی متر است وعلی الظاهر نشان قبری در داخل بقعه مشهود است. سبک معماری مصالح بکار رفته در ان چنین می نمایند که بقعه احتمالا متعلق به حدود قرن7تا اواخرحکومت مغولان یا اولین سال‌های حکومت ترکمنان در آذربایجان باشد. البته در جلد دوم کتاب اردبیل در گذر گاه تاریخ مولف کتاب از یک بنای مربوط به دوره ساسانی درکورائیم سخن به میان آورده ولی بعید به نظرمی رسد منظور همان مقبره باشد. قلعه یری از دیگر دژهای واقع در توابع کوراییم دژی است که بر روی کوهی نسبتا مرتفع در جنوب کورائیم در روستای دابانلو واقع شده قلعه یری است. وجودسفالهای نخودی رنگ و به صورت هندسی بسیار خشن وجود مقایر و تعداد و وسعت زیاد آن‌ها در سطح کوه وسنگهای بزرگ این قبرها از ویژگیهای خاص این منطقه باستانی است. منطقه مزبور متشکل از یک گورستان متعلق به دوران پیش از تاریخ و یا پیش از هزاره دوم ق. قبرستان کورائیم قبرستان مزبور باقی مانده از دوره اسلامی و از قرن 6 هجری است و درکورائیم قرار دارد و بقعه کورائیم دراین قبرستان قرار دارد. تپه قلعه کورائیم یکی از مهمترین محوطه های باستانی واقع در شهر کورائیم تپه قلعه کوراییم است که به صورت تپه ای در منطقه ای نسبتا هموار قرار گرفته‌است. ارتفاع تپه از سطح دریاهای ازاد حدود1575 متر و از سطح زمینهای اطراف در بالا ترین قسمت حدود 15متر است که در طول جغرافیای 48درجه و30دقیقه و21ثانیه از نصف النهار گرویچ و در عرض جغرافیایی 37درجه و57دقیقه و21ثانیه از نصف النهار گرویچ و در عرض جغرافیایی 37درجه و57دقیقه و 41ثانیه از خط استوار واقع شده‌است. تپه مزبور برجسته ترین قسمت زمینهای واقع درشهر کورائیم محسوب میشود که در قسمت‌های بریده نشده با شیب ملایمی به زمینهای اطراف منتهی می شود. تپه مزبوردر فاصله 21کلومتری مرکز شهرستان نیر و 34کیلومتری مرکز استان اردبیل قراردارد. محوطه باستانی قلعه کورائیم تپه به شکل دایره نزدیک به بیزی با ابعاد 75در80متر مساحت تقریبی 10000متر مربع است که در قسمت شهر کورائیم و قسمت غرب رود خانه قوریچای واقع شده و اشراف تپه به دشت های اطراف ان را به صورت قلعه ای مطرح میکند که احتمالا در قبل از اسلام و مخصوصاً هزاره اول ق. | ## بخش 3: کورائیم | تپه مزبوربه لحاظ گستردگی وتنوع اثار از مهمترین محوطه های باستانی استان اردبیل محسوب میشود و میتواند در تکمیل گاهنگاری استان و ارتباط ان با فرهنگ‌های همجوار و مطالعه حوزه جغرافیایی اردبیل در عصر تمدنهای اورارتویی ماننایی و ورود اقوام کوچرو کمک قابل ملاحظه ای نمایند. با توجه به به اثار و بقایای سفالی تپه مزبور مربوط به دوران پیش از تاریخ {اواخر هزاره دوم قبل از میلاد}تا دوران اسلامی می باشد. در رابطه با وجه تسمیه اثر نیز طبق گفته اهالی بومی و روایات و داستان هایی که در بین اهالی نقل میشود کوراییم وخوراییم دو برادر بوده‌اند که در زمان‌های دور دو روستای مجاور کوراییم و خوراییم را به نام خودشان بنا نهاده‌اند. لازم به ذکر است طبق گفته اهالی روستای موسوم به خوراییم هم در نزدیکی این شهر کوچک وجود دارد.عده ای دیگر از اهالی هم چنان عقیده ای دارند که کوراییم نام یک طایفه ی کرد بوده که به این مکان امده‌اند و در ان اگامت گزیده و آن را بنا کرده‌اند. به لحاظ معنای لغوی کورائیم واژه ای مرکب و متشکل از دو کلمه ترکی کور{نابینا}و اییم{ماهم}است که در مجموع ماه کوروم معنئ میدهد. با وجود اهمیت تاریخی و باستانی تپه مزبور متأسفانه تا کنون هیچگونه مطالعه علمی باستانشناسی اعم از برسی گمانه زنی و یا کاشف در این محوطه صورت نگرفته‌است. وجود گونه های متنوع سفالی مربوط به دورانهای مختلف قبل و بعد از اسلام به رنگ‌های مختلف که نشان دهنده تداوم استقرار در این منطقه باستانی است و همچنین خاکستر ولایه های سوخته که مقاطع ایجاد شده در سمت شرق تپه بوضوح قابل رویت میباشداز بارز ترین ویژگیهای محوطه باستانی مزبور میاشد. متأسفانه فعالیت های ساختمان سازی وکشاورزی ساکنان شهر کورائیم در قسمت های مختلف محوطه باستانی بخصوص در قسمت‌های شمال غرب و ایجاد راه ارتباطی در جنوب شرق آن که منجر به بریده شدن بخشی از عرصه تپه شده از مهمترین و بارز ترین آسیبهای مربوط به دخل و تصرف انسان در آنست. علاوه بر این محوطعه باستانی کوراییم در نقات مختلف مورد کاوشهای غیر مجاز جویندگان عتیقه قرار گرفته که آاثار ان بر سطح و دامنه های تپه مشهود است. برداشتن خاک تپه برای مصارف مختلف ساختمانی و کشاورزی دامنه های تپه را برش داده وانرا به صورت ستوح شیب دار در آورده‌است.علاوه بر عوامل مخرب انسانی فوق عوامل جوی و اقلیمی نیز نقش فراوانی در تخریب و فرسایش محوطه باستانی شده‌اند. با توجه به اینکه تپه در محدوده داخل شهر کورائیم واقع شده و زمینهای کشاورزی و منازل مسکونی از همه طرف آن را احاطه کرده‌اند برای جلو گیری از تخریب و دخل و تصرفات غیر مجاز در آن تعیین عرصه و حریم و انجام بررسی و کاوش علمی باستانشناسی ضروری به نظر می‌رسد. | ## جمع‌بندی | سوابق پژوهشی تپه قلعه کوراییم با وجود غنای آثار فرهنگی و تاریخی منتقه اردبیل متأسفانه کارهای تحقیقاتی و پژوهشی اندکی در زمینه شناخت این اثار صورت گرفته‌است و در مورد تپه قلعه کوراییم هم تا کنون هیچ کاری صورت نپزیرفته وکار تحقیقی تعین حریم این محوطه اولین تلاش در زمینه شناسایی ابعاد فرهنگی در جهت حفظ و حراست آن است.