موضوع مقاله: کن فیکون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کن فیکون | مقدمه: کُنْ فَیَکُونُ (به معنای باش، پس بی درنگ موجود می شود) عبارت مشهوری است که چندین بار در قرآن به کار رفته‌است. | ## بخش 1: کن فیکون | به صورت کلی یعنی ارادهٔ بودنش را کردیم و به وجود آمد و در مواردی استفاده می‌شود که بدون هیچ پیش نیازی چیزی را از هیچ به وجود آورند. این‌ موضوع در باور مسلمانان تنها مختص خدا است و به صورت ضرب‌المثل نیز استفاده می‌شود. اشاره به آن در قرآن عبارت کُن فَیَکُون در قرآن کریم در هشت مورد آمده است:محمد عبد الخالق عضیمة. دار الحدیث صفحة 262 قال تعالى: .سورة البقرة 117 قال تعالى: .سورة آل عمران 47 قال تعالى: .سورة آل عمران 59 قال تعالى: .سورة الأنعام 73 قال تعالى: .سورة النحل 40 قال تعالى: .سورة مریم 35 قال تعالى: .سورة یس 82 قال تعالى: .سورة غافر 68 تفسیر دکتر دینانی در برنامه معرفت نخستین چیز، صداست؛ در جمله ای آمده است که «اول کلمه شقت أسماء المُمکنات کلمه کن» اولین صدایی که در هستی طنین افکند و به گوش عالم امکان رسید، کلمه «کن» بود؛ یعنی هر موجود ممکنی گوشی داشت و این صدا به گوشش رسید. معلوم می‌شود که نخستین چیز، صداست که کلمه «کن» بود که گوش عالم ممکن را نواخت، و عرفا آن را «کُن وجودی» می‌گویند. چون «کُن» مزدوج از کاف و نون است، و یکون نیز اثر «کن» و به اعتباری، همان خود آن است، پس هر «یکون» یا هر موجودی نیز مزدوج است؛ بنابراین، همه چیز مزدوج است. آیه‌های دارای عبارت بقره: بَدِیعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۱۱۷﴾ انصاریان: [بی سابقه ماده، مدت و نقشه] پدیدآورنده آسمان ها و زمین است. خرمشاهی: نو پدیدآورنده آسمانها و زمین است، و چون به کارى اراده کند، فقط میگوید موجود شو و بیدرنگ موجود می‌شود فولادوند: [او] پدید آورنده آسمانها و زمین [است] و چون به کارى اراده فرماید فقط می گوید [موجود] باش پس [فورا موجود] می‌شود قمشه‌ای: او آفریننده آسمانها و زمین است و چون اراده آفریدن چیزی کند، به محض آنکه گوید: موجود باش، موجود خواهد شد. مکارم شیرازی: هستی بخش آسمانها و زمین او است و هنگامی که فرمان وجود چیزی را صادر کند میگوید: موجود باش! آل عمران: قَالَتْ رَبِّ أَنَّى یَکُونُ لِی وَلَدٌ وَلَمْ یَمْسَسْنِی بَشَرٌ قَالَ کَذَلِکِ اللَّهُ یَخْلُقُ مَا یَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۴۷﴾ انصاریان: [مریم] گفت: پروردگارا! [خدا] فرمود: چنین است که می گویی [ولی کار خدا مُقیّد به علل و اسباب نیست،] خدا هر چه را بخواهد [با مشیّت مطلقه خود] می آفریند، چون چیزی را اراده کند جز این نیست که به آن می گوید: «باش» پس بی درنگ می باشد؛ خرمشاهی: [مریم ] گفت پروردگارا چگونه مرا فرزندى باشد، حال آنکه دست هیچ بشرى به من نرسیده است، گفت خداوند بدین سان هرچه را بخواهد میآفریند، [و] چون اراده او به کارى تعلق گرفت، به آن میگوید موجود شو، و بیدرنگ موجود می‌شود فولادوند: [مریم] گفت پروردگارا چگونه مرا فرزندى خواهد بود با آنکه بشرى به من دست نزده است گفت چنین است [کار] پروردگار خدا هر چه بخواهد مى آفریند چون به کارى فرمان دهد فقط به آن می گوید باش پس می باشد قمشه‌ای: مریم گفت: پروردگارا، مرا چگونه فرزندی تواند بود و حال آنکه با من مردی نزدیک نشده؟ گفت: چنین است (کار خدا)، خدا هر آنچه بخواهد می‌آفریند؛ چون مشیّت او به چیزی قرار گیرد، به محض اینکه گوید «موجود باش»، همان دم موجود می‌شود. | ## بخش 2: کن فیکون | هنگامی که چیزی را مقرر دارد (و فرمان هستی آن را صادر کند)، فقط به آن میگوید: موجود باش! آل عمران: إِنَّ مَثَلَ عِیسَى عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۵۹﴾ انصاریان: قطعاً داستان عیسی نزد خدا [از نظر چگونگی آفرینش] مانند داستان آدم است که [پیکر] او را از خاک آفرید، سپس به او فرمود: [موجود زنده] باش؛ پس بی درنگ [موجود زنده] شد. خرمشاهی: شان [آفرینش ] عیسى براى خداوند همچون شان [آفرینش ] آدم است که او را از خاک آفرید، سپس به او گفت موجود شو و بیدرنگ موجود شد فولادوند: در واقع مثل عیسى نزد خدا همچون مثل [خلقت] آدم است [که] او را از خاک آفرید سپس بدو گفت باش پس وجود یافت قمشه‌ای: همانا مثل (خلقت) عیسی به امر خدا مثل خلقت آدم است که او را از خاک بساخت، سپس بدان خاک گفت: (بشری به حد کمال) باش، همان دم چنان گشت. مکارم شیرازی: مثل عیسی در نزد خدا، همچون آدم است، که او را از خاک آفرید، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» او هم فورا موجود شد. الانعام: وَهُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَیَوْمَ یَقُولُ کُنْ فَیَکُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْکُ یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ عَالِمُ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَکِیمُ الْخَبِیرُ﴿۷۳﴾ انصاریان: و اوست که آسمان ها و زمین را به درستی و راستی آفرید؛ و روزی که [اراده اش به آفریدن چیزی تعلق گیرد] می گوید: باش، پس بی درنگ می باشد؛ گفتارش حق است؛ و روزی که در صور دمیده شود فرمانروایی و حاکمیّت مطلق ویژه اوست، دانای نهان و آشکار است، و او حکیم و آگاه است. خرمشاهی: و اوست که آسمانها و زمین را به حق آفرید و روزى که بگوید موجود شو، بیدرنگ موجود شود، سخن او حق است، و روزى که در صور دمیده شود، فرمانروایى از آن اوست، اوست که داناى پنهان و پیداست، و اوست که فرزانه آگاه است فولادوند: و او کسى است که آسمانها و زمین را به حق آفرید و هر گاه که می گوید باش بى درنگ موجود شود سخنش راست است و روزى که در صور دمیده شود فرمانروایى از آن اوست داننده غیب و شهود است و اوست حکیم آگاه قمشه‌ای: و اوست خدایی که آسمانها و زمین را به حق آفرید و روزی که بگوید: موجود باش، آن چیز بی‌درنگ موجود خواهد شد. سخن او حق است و پادشاهی و فرمان عالم روزی که در صور بدمند تنها با اوست و دانای نهان و آشکار است و هم او به تدبیر خلق دانا و (بر همه چیز) آگاه است. مکارم شیرازی: او کسی است که آسمانها و زمین را به حق آفرید و آن روز که به آنها میگوید موجود باش، موجود میشود، سخن او حق است و در آن روز که در صور دمیده میشود حکومت مخصوص او است، از پنهان و آشکار با خبر است و حکیم و آگاه میباشد. النحل: إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَیْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۴۰﴾ انصاریان: [زنده کردن مردگان برای ما دشوار نیست] فرمان ما درباره چیزی چون [به وجود آمدنش را] اراده کنیم، فقط این است که به آن می گوییم: باش، پس [بی درنگ] موجود می شود. خرمشاهی: سخن ما درباره چیزى که اراده اش را کرده ایم فقط این است که به آن میگوییم موجود شو، و بیدرنگ موجود می‌شود. فولادوند: ما وقتى چیزى را اراده کنیم همین قدر به آن می گوییم باش بى درنگ موجود می‌شود. قمشه‌ای: ما به امر نافذ خود هر چه را اراده کنیم همین که گوییم موجود باش، همان لحظه موجود خواهد شد. | ## بخش 3: کن فیکون | مکارم شیرازی: (معاد برای ما مشکل نیست چرا که) هنگامی که چیزی را اراده میکنیم فقط به آن میگوئیم موجود باش، بلافاصله موجود میشود! مریم: مَا کَانَ لِلَّهِ أَنْ یَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحَانَهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۳۵﴾ انصاریان: خدا را نسزد که هیچ فرزندی [برای خود] برگیرد؛ او منزّه است؛ چون پدید آمدن چیزی را اراده کند، فقط به آن می گوید: باش، پس بی درنگ موجود می شود. خرمشاهی: سزاوار نیست که خداوند فرزندى برگیرد، او منزه است، آنگاه که کارى را مقرر فرماید فقط به آن میگوید، موجود شو، و بیدرنگ موجود می‌شود فولادوند: خدا را نسزد که فرزندى برگیرد منزه است او چون کارى را اراده کند همین قدر به آن می گوید موجود شو پس بى درنگ موجود می‌شود قمشه‌ای: خدا را هرگز نشاید که فرزندی اتخاذ کند، که وی منزه از آن است، (او قادری است که) چون حکم نافذش به ایجاد چیزی تعلق گیرد همین که گوید: «موجود باش» بی‌درنگ آن چیز موجود می‌شود. مکارم شیرازی: هرگز برای خدا شایسته نبود فرزندی انتخاب کند، منزه است او، هر گاه چیزی را فرمان دهد میگوید: موجود باش! یس: إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیْئًا أَنْ یَقُولَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۸۲﴾ انصاریان: شأن او این است که چون پدید آمدن چیزی را اراده کند، فقط به آن می گوید: باش، پس بی درنگ موجود می شود. خرمشاهی: امر او چون [آفرینش ] چیزى را اراده کند، تنها همین است که به آن میگوید موجود شو، [و بیدرنگ ] موجود می‌شود فولادوند: چون به چیزى اراده فرماید کارش این بس که می گوید باش پس [بى درنگ] موجود می‌شود قمشه‌ای: فرمان نافذ او چون اراده خلقت چیزی کند به محض اینکه گوید: «موجود باش» بلا فاصله موجود خواهد شد. مکارم شیرازی: فرمان او تنها این است که هر گاه چیزی را اراده کند به او میگوید: موجود باش آن نیز بلافاصله موجود میشود! غافر: هُوَ الَّذِی یُحْیِی وَیُمِیتُ فَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ﴿۶۸﴾ انصاریان: اوست که زنده می کند و می میراند، و چون پدید آمدن چیزی را اراده کند، فقط به آن می گوید: باش. خرمشاهی: او کسى است که زنده میدارد و میمیراند و چون امرى را اراده کند، فقط به آن میگوید موجود شو، و بیدرنگ موجود می‌شود. فولادوند: او همان کسى است که زنده مى کند و می میراند و چون به کارى حکم کند همین قدر به آن می گوید باش بى درنگ موجود می‌شود. قمشه‌ای: اوست خدایی که (خلائق را) زنده می‌کند و می‌میراند و چون به خلقت چیزی حکم نافذ و مشیّت کاملش تعلّق گیرد به محض اینکه گوید: موجود باش، بی‌درنگ موجود می‌شود. | ## جمع‌بندی | مکارم شیرازی: او کسی است که زنده می‌کند و می‌میراند، و هنگامی که چیزی را اراده کند تنها به آن میگوید: موجود باش!