موضوع مقاله: دانشگاه صنعتی شریف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشگاه صنعتی شریف | مقدمه: دانشگاه صنعتی شریف که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با نام دانشگاه صنعتی آریامهر شناخته می‌شد، یک دانشگاه صنعتی دولتی در ایران است. | ## بخش 1: دانشگاه صنعتی شریف | دانشگاه صنعتی شریف در محلۀ طرشت تهران در نزدیکی میدان آزادی واقع شده و پردیسی نیز در جزیرۀ کیش واقع در خلیج فارس دارد. علاوه‌بر دارندگان مدال طلای دانش آموزی در المپیادهای ریاضی، فیزیک، شیمی، نجوم و کامپیوتر، هر ساله تقریباً ۱۰۰۰ نفر از برترین رتبه‌های کنکور رشته ریاضی-فیزیک جذب دانشگاه صنعتی شریف می‌شوند. دانش‌آموختگان این دانشگاه سهم عظیمی از نخبگان اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایران را تشکیل می‌دهند. این مرکز علمی-تحقیقاتی در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان توسط مؤسسه کیواس، رتبۀ ۳۸۰ و در بین دانشگاه‌هایی که در ۵۰ سال اخیر تأسیس شده‌اند، رتبه ۴۷ را کسب کرد. پس از انقلاب اسلامی، نام دانشگاه صنعتی آریامهر به احترام مجید شریف واقفی، یکی از رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران، به دانشگاه صنعتی شریف تغییر کرد. دانشگاه صنعتی شریف به عنوان نمونه و شاخص در زمینه ساخت ماهواره، رایانش با کارایی بالا، نانوفناوری، فناوری‌های تصفیه آب، طراحی و اجرای عمرانی و مکانیکی پروژه‌های نیروگاه‌های آبی، تجهیزات زیرساختی برق قدرت، تجهیزات مخابراتی، مواد زیستی پیشرفته، پروژه رصدخانه ملی، اینترنت اشیاء برای بهره‌وری انرژی، طراحی و ساخت اولین سکوی ملی هوش مصنوعی ایران، وجوه علمی در طراحی و اجرای ابرسازه‌های عمرانی در کشور، مهندسی پروژه برای مگاپروژه‌های ملی، طراحی موتورهای ملی (بنزینی، دیزلی و برقی)، پژوهش‌های میان رشته‌ای برای حکمرانی، میز لرزان برای مطالعات سازه و زلزله، رباتهای اجتماعی و رباتهای شناختی، افزایش بازدهی چاه‌های نفت، افتخارآفرینی در علوم ریاضی، فلسفه علم و فناوری، دانش پلاسما، دانش نجوم، فناوری هسته‌ای، پیش‌بینی قیمت نفت با هوش مصنوعی، سکوهای فضای مجازی کاربردی و دیگر زمینه‌های فنی و مهندسی، دارای دستاوردهای شناخته شده است. در رتبه بندی موضوعی دانشگاه ها توسط تایمز (اعلام شده در فوریه ۲۰۲۵)، دانشگاه صنعتی شریف در زمینه موضوعی علوم کامپیوتر (و همچنین مهندسی) در رتبه ۱۵۱ تا ۱۷۵ ام جهان قرار گرفت که بهترین رتبه کسب شده در بین دانشگاه‌های ایران در فوریه ۲۰۲۵ در زمینه‌های موضوعی مختلف بود. فرمان تأسیس دانشگاه حاوی دو مأموریت بود، نخست از دانشگاه خواست تا متخصصانی با آگاهی وسیع علمی و کاردانی و خبرگی فنی مورد نیاز صنایع سنگین ایران تربیت کند. هدف دوم می‌خواست تا دانشگاه یکی از موسسات پیشرو جهان از طریق تحقیق در زمینه‌های علمی و فنی شود. این نخستین بار بود که تحقیق علمی از طریق دستورالعمل دانشگاهی ایرانی ابلاغ می‌شد. این فرمان همچنین دانشگاه را ملزم می‌کرد تا کمتر از یک سال تا ۳۰ شهریور ۱۳۴۵، فعالیت خود را آغاز کند و اعلام کرد که شاه ریاست اسمی دانشگاه را عهده‌دار خواهد بود. او تعداد بی‌سابقه‌ای دانشجو به آمریکا فرستاد و در شراکت با هاروارد، جرج‌تاون و کلمبیا دانشگاه‌های جدید تخصصی تأسیس کرد. با این همه، او ام‌آی‌تی را مدلی ضروری برای ایران سریعاً در حال صنعتی‌شدن قلمداد می‌کرد. او چند سال بعد و هنگام انتصاب حسین نصر (نخستین ایرانی دانش‌آموختهٔ ام‌آی‌تی) به مدیریت دانشگاه صنعتی آریامهر، توضیح داد که یک ام‌آی‌تی ایرانی می‌خواهد، نه هاروارد یا پرینستون ایرانی چراکه ایران به «آموزش از نوع حل مسئله» نیاز دارد. در چنین وضعیتی، در سال ۱۳۴۳، محمدرضاشاه پهلوی، مجتهدی را احضار کرد و به او دو انتخاب داد: ۱- بنیان نهادن دانشگاهی جدید برای گسترش دانش و مهندسی در ایران همگام با نهادهای پیشروی جهان برای کمک به صنعتی‌کردن ایران، یا ۲- نظارت بر دانشجویان ایرانی در اروپا. مجتهدی چند سال پیش از مرگ، در مصاحبه‌ای متفاوت بیان کرد که وی این تصمیم را به خاطر اعتقاد به این که نمی‌خواست فرصت «ایجاد دانشگاهی که ایرانیان مستعد بتوانند آموزش ببینند، اعتماد به نفس و انضباط کسب کنند، شهروندان برجسته‌ای شوند که کشور را در آینده توسعه دهند» را از دست بدهد. این موانع، در آن سال‌ها که وی مسئولیت دانشگاه را عهده‌دار بود، عبارت بودند از: دفع بازرسی دولت و قوانین همراه که با وابستگی به بودجهٔ اندک دولت تشدید شده بود. قوانین حکومتی که با بودجهٔ اندک همراه بود به او اجازه نمی‌داد تا استادانی را که وی نیاز داشت، استخدام کند، حقوق مکفی به آن‌ها بپردازد، تجهیزات آموزشی و پژوهشی در زمانی که وی برنامه‌ریزی کرده بود را خریداری کند و درهای دانشگاه را پس از چند ماه برای نخستین گروه دانشجویان باز کند. استخدام استادان شایسته از خارج که بتوانند بهترین کیفیت آموزش را همسو با بهترین نهادهای آموزشی جهان ارایه کنند. ایجاد یک فرهنگ سازنده برای گسترش دانش و فناوری؛ به عبارت دیگر، محیط پژوهشی که زمینهٔ اکتشاف علمی و نوآوری فناورانه را در رقابت با فرهنگ‌های مشابه در موسسات پیشرو جهان به وجود آورد. سال بعد دانشکده‌های «فیزیک»، «علوم ریاضی» و «مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی» ایجاد شدند. در سال ۱۳۴۸، دانشکده شیمی تأسیس شد و همچنین دانشکده مدیریت صنعتی و اقتصاد مهندسی در سطح کارشناسی دانشجو پذیرفت و به دانشکده مهندسی صنایع تغییر نام داد. در سال ۱۳۵۰ نیز دانشکده مهندسی عمران فعلی با نام دانشکده مهندسی سازه تأسیس شد.کتابچه راهنمای دانشگاه صنعتی شریف سرود دانشگاه صنعتی آریامهر در سال ۱۳۵۰ برای دانشگاه صنعتی آریامهر یک سرود ساخته و به صورت صفحه گرامافون در تهران منشر شد. | ## بخش 2: دانشگاه صنعتی شریف | موسیقی این سرود را صدیقه شهنیا و شعر آن از ابوالحسن ونده ور است.[ سرود دانشگاه صنعنی آریامهر] |url=|date=۲۱ ژانویه ۲۰۲۵ (ایران پرس نیوز) دانشگاه صنعتی شریف پس از انقلاب اسلامی ایران، مجموعهٔ دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان و تهران به دو دانشگاه صنعتی شریف تهران و دانشگاه صنعتی اصفهان تفکیک شدند. نام دانشگاه صنعتی تهران در همان ماه‌های نخستین پس از پیروزی انقلاب، طی یک نظرسنجی، از نام مجید شریف واقفی، از فارغ التحصیلان دوره اول مهندسی برق این دانشگاه و عضو سازمان مجاهدین خلق که در بمب‌گذاری‌ها و خرابکاری‌های پیش از انقلاب نیز نقش پررنگی داشت، به دانشگاه صنعتی شریف نام‌گذاری شد. در سال ۱۳۵۹، این دانشگاه در پی انقلاب فرهنگی بسته و پس از چندی با پاکسازی و اجازه ندادن به تحصیل بسیاری از دانشجویان به دلیل فعالیت‌های سیاسی آنها بازگشایی شد. یک مطالعه نشان داده‌است دست کم ۱۰۱ نفر از دانشجویان این دانشگاه از زمان تأسیس تا دهه ۱۳۶۰ در پیکارهای سیاسی کشته شده‌اند. از جمله وقایع رخ داده در این دانشگاه تدفین کشته‌ شدگان جنگ در آن و اعتراضات پس از آن در سال ۱۳۸۴ بود. دانشمندان و دانشگاهیان برجسته بین‌المللی از این دانشگاه بازدید و در آن سخنرانی کرده‌اند که از آن جمله بازدید جوزف تیلور و توماس شلینگ در سال ۱۳۸۶، بازدید برتون ریشتر در خرداد ۱۳۸۷، رئیس انجمن دانشگاه‌های آمریکایی به همراه چند تن از رؤسای چند دانشگاه آمریکا از جمله دانشگاه‌های کُرنِل، کارنِگی مِلون، فلوریدا، مِریلند، رایس و کالیفرنیا دیویس در سال ۱۳۸۷، برنده نوبل فیزیک، کنستانتین نووسلوفوبگاه دانشگاه صنعتی شریف و جایزه فیلدز ۲۰۱۰، سدریک ویلانی در سال ۱۳۹۴وبگاه دانشگاه صنعتی شریف اشاره کرد. ۱۲۵ نفر از استادان دانشگاه صنعتی شریف، طی بیانیه‌ای در روز ۵ خرداد ۱۳۸۸ در آستانهٔ انتخابات ریاست جمهوری آن سال، خواستار تبلور عقلانیت در مدیریت کشور و مشارکت فعال در انتخابات شدند و نسبت به وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور انتقاداتی را ابراز کردند. این بیانیه توسط شماری از برجسته‌ترین استادان و مدیران این دانشگاه از جمله رؤسای دانشکده‌های برق، مکانیک، کامپیوتر، عمران، مهندسی شیمی و نفت و شیمی و همچنین استادان صاحب‌نامی چون یحیی تابش، جواد صالحی، محمدعلی نجفی، محمد اردشیر، حسام‌الدین ارفعی، فرهاد اردلان، مهدی بهادری‌نژاد، محمد قدسی، علی‌نقی مشایخی و حسین معصومی همدانی امضاء شد. برند دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد. ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۳۹۵، هم‌زمان با پنجاهمین سالگرد تأسیس دانشگاه صنعتی شریف، جشن ویژه‌ای در سالن بزرگ تربیت بدنی این دانشگاه برگزار شد. استادان و فارغ التحصیلان نامداری در این رویداد شرکت و سخنرانی کردند که از جملهٔ آن‌ها می‌توان از بهزاد رضوی، محمد شاهیده‌پور، محمدرضا کاظم‌پور مفرد، مونا جراحی، جواد صالحی، علی‌اکبر صالحی، عادل فردوسی‌پور، جمال‌الدین گلستانی و محمدرضا عارف نام برد. در بهمن ۱۳۹۷ منصور غلامی، وزیر علوم و تحقیقات و فناوری ایران، از تحریم دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه شهید بهشتی از سوی کشورهای خارجی به دلیل فعالیت علمی در عرصه انرژی هسته‌ای خبر داد. به گفته او هر دانشگاه داخلی ایران که در زمینه فیزیک هسته‌ای فعالیت کرده یا مقالاتی را که نشان از یک دستاورد خوب علمی باشد چاپ کرده باشد، تحریم شده‌است. حمله به دانشگاه در دهم مهر ۱۴۰۱ به عنوان بخشی از سرکوب خیزش ۱۴۰۱ ایران، مأموران امنیتی حکومت جمهوری اسلامی ایران همراه با شمار بسیاری از نیروهای موسوم به لباس شخصی به این دانشگاه حمله کرده و به دانشجویان این دانشگاه تیراندازی کرده و عده زیادی را دستگیر کردند؛ که از آن به عنوان ۱۸ تیر دوم یاد می‌شود. در پی خیزش ۱۴۰۴ ایران، که با مشارکت گسترده مردم و دانشجویان در شهرهای مختلف و دانشگاه‌ها آغاز شد و در پاسخ به محدودیت‌ها و مسائل اجتماعی و سیاسی جریان یافت، انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که گزارش‌هایی دربارهٔ «رفتارهای نامناسب و توهین‌آمیز برخی نیروهای حراست» در محوطهٔ دانشگاه و ورودی‌ها دریافت کرده است. به‌گفتهٔ این انجمن، موارد گزارش‌شده شامل تذکرهای هتاکانه دربارهٔ پوشش دانشجویان، برخوردهای تحقیرآمیز و ارسال پیامک‌های تذکر دربارهٔ حجاب بوده‌است. انجمن اسلامی هشدار داده که این نوع برخوردها که «اکنون مکرراً و گسترده‌تر» انجام می‌شود، موجب سلب آرامش روانی دانشجویان می‌شود. در روز ۳ اسفند، دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف تجمع اعتراضی برگزار کردند و در برخی شعارها، با اشاره به نام پیشین دانشگاه «آریامهر»، به تغییر نام آن اشاره کردند. حمله هوایی به دانشگاه در 17 فروردین 1405 در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران ساختمان مرکز محاسبات این دانشگاه که زیرساخت اصلی فناوری اطلاعات و ارتباطات این دانشگاه بود، با بمب سنگرشکن مورد حمله هوایی قرار گرفت. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در واکنش گفت «متجاوزان به زودی قدرت ما را خواهند دید». محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور ایران گفت «ترامپ نمی‌فهمد که دانش ایران در بتن جاسازی نشده است که با بمب نابود شود». این واحد دانشگاهی در حال حاضر در سه مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری رشته‌های فنی و مهندسی و همچنین کارشناسی ارشد مدیریت اقدام به پذیرش دانشجو می‌نماید. این پردیس در سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را در ضلع شمال غربی میدان امیرکبیر کیش آغاز کرد. | ## بخش 3: دانشگاه صنعتی شریف | مدرسه کسب و کار پردیس بین‌الملل کیش دانشگاه شریف برگزارکننده دوره‌های یکساله نیمه حضوری DBA و دوره مجازی DBA و همچنین دوره نیمه حضوری MBA و دوره مجازی MBA می‌باشد. مجتمع فناوری شریف این مجتمع در ساختار دانشگاه زیر مجموعه ارتباط با صنعت که خود نیز زیر مجموعه معاونت پژوهشی می‌باشد، است. عملکرد مجتمع فناوری به اینگونه است که، یک یا چند استاد دانشگاه شریف، در ارتباط با صنعت برندی را ثبت می‌کنند و دفتری را در این مجتمع افتتاح می‌کنند. پس از شروع به کار پروژه‌های پژوهشی را از صنعت و شرکت‌ها ذر قالب قرارداد رسمی با دانشگاه بر عهده می‌گیرند. کتابخانه کتابخانه دانشگاه صنعتی شریف شامل کتابخانه مرکزی و ۱۰ کتابخانه اقماری و تخصصی می‌باشد که هم‌زمان با تأسیس دانشگاه در سال ۱۳۴۴ کار خود را شروع کرد. کتابخانه‌های اقماری که کتابخانه شعب نیز نامیده می‌شوند شامل کتابخانه‌های زیر می‌باشند: کتابخانه مهندسی شیمی و نفت کتابخانه مهندسی و علم مواد کتابخانه گروه فلسفه علم کتابخانه مهندسی هوافضا کتابخانه ریاضی و صنایع کتابخانه بیوشیمی کتابخانه مدیریت کتابخانه فیزیک کتابخانه عمران کتابخانه برق طبق گزارش سالانه کتابخانه مرکزی، در سال ۱۳۸۹ در کتابخانه مرکزی و شعب بیش از ۲۵۱۰۰ عنوان کتاب فارسی و بیش از ۷۷۷۰۰ عنوان کتاب لاتین چاپی وجود دارد. مجله نامه مکانیک شریف: فصلنامهٔ تخصصی-کاربردی در زمینهٔ مهندسی مکانیک خَمِش (خبرنامهٔ مکانیک شریف): مجلهٔ داخلی دانشکدهٔ مهندسی مکانیک دانشگاه شریف مجله صنایع شریف: از سال ۱۳۷۰ به صورت فصل‌نامه یا دوفصل‌نامه منتشر می‌شود. تکانه: نشریه علمی دانشجویان فیزیک دانشگاه صنعتی شریف (تکانه) از قدیمی‌ترین نشریات دانشگاه است که معمولاً به صورت فصل‌نامه یا دوفصل‌نامه از سال ۱۳۸۰ تاکنون منتشر می‌شود. روزنامه شریف: نشریه روزنامه شریف یکی از قدیمی‌ترین این نوع نشریات است که در سال ۱۳۷۹ و توسط علی قنواتی تأسیس شد. این نشریه در سال ۸۹ توقیف شد ولی دوباره از مهر ۹۱ و بعد از دو سال وقفه به کار خود ادامه می‌دهد. اطلاعات بیشتر دانشکدهٔ مهندسی کامپیوتر مسابقات ای‌سی‌ام دانش آموزی را برگزار می‌کند. دانشگاه صنعتی شریف با همکاری شرکت آریا راد شریف، ماراتون برنامه‌نویسی تلفن همراه در سطح کشور برگزار می‌کنند.اطلاعات بیشتر استادان و دانش‌آموختگان از زمان تأسیس تا سال ۱۳۵۷ محمدرضا شاه پهلوی تولیت این دانشگاه را بر عهده داشت و اداره امور آن بر عهده نواب تولیه بود. برای نمونه، مریم میرزاخانی، استاد فقید دانشکده ریاضی دانشگاه استنفورد و نخستین زن برندهٔ مدال فیلدز از آن جمله‌اند. اکبر ترکان وزیر سابق راه و ترابری، منوچهر منطقی، مدیرعامل سابق ایران خودرو، احمد قلعه بانی، مدیرعامل سابق سایپا، و مهدی میرمعزی مدیرعامل سابق شرکت ملی نفت ایران از آن جمله‌اند. بسیاری از دانش آموختگان دانشگاه وارد سیاست شده‌اند، از جمله محمدعلی نجفی شهردار سابق تهران، اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور سابق، محمد عطریانفر، رئیس سابق شورای شهر تهران مرتضی الویری، شهردار سابق تهران، علی لاریجانی، رئیس سابق مجلس شورای اسلامی و مدیرعامل سابق سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و محسن سازگارا، فعال سیاسی و مقام سابق دولتی. رضا اردکانیان وزیر سابق نیروی ایران و سورنا ستاری معاون سابق علمی و فناوری رئیس‌جمهور و رئیس سابق بنیاد ملی نخبگان نیز فارغ‌التحصیل و عضو هیئت علمی این دانشگاه هستند. برخی از اعضای اپوزیسیون ایران نیز فارغ‌التحصیل دانشگاه صنعتی شریف هستند از جمله فؤاد مصطفی سلطانی، رهبر سابق کومله و مریم رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران. شماری از فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف فعالیت خود را در ورزش حرفه‌ای پی‌گرفته‌اند، از آن جمله علی دایی، سرمربی سابق تیم ملی فوتبال ایران. عادل فردوسی‌پور، گزارشگر فوتبال، محمد فارسی، عضو سابق تیم ملی کشتی ایران و الشن مرادی استاد بزرگ شطرنج و محمدعلی رستگار، رئیس سابق فدراسیون جودو نیز از دانش آموختگان دانشگاه هستند. دیگر چهره‌های فارغ‌التحصیل شریف شامل پیمان یزدانیان، آهنگساز و محمدجواد لاریجانی، رئیس پژوهشگاه دانش‌های بنیادی هستند. امید کوکبی، از دانش آموختگان فیزیک، که محقق پسادکتری دانشگاه تگزاس در آستین بود، پس از ورود به ایران دستگیر و مدتی زندانی شد. | ## جمع‌بندی | شماری از دانشمندان هسته‌ای ترور شده ایران، از جمله فارغ التحصیلان این دانشگاه هستند: مسعود علی‌محمدی و مصطفی احمدی روشن.