موضوع مقاله: تئودئوس دوم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تئودئوس دوم | مقدمه: فِلاویوس تِئودوسیوس با نام کامل:فِلاویوس تِئودوسیوس جونیور آگوسْتوس (زاده ۴۰۱ میلادی، درگذشته ۴۵۰ میلادی) امپراتور بیزانس بود که بیشتر به خاطر قوانینی که از او به جا مانده (قوانین تئودوسیوس) و دیوارهای کنستانتینپولیس شناخته شده است، وی بر اثر افتادن از اسب در گذشت. | ## بخش 1: تئودئوس دوم | تئودوسیوس و یزدگرد یکم آرکادیوس امپراتور روم شرقی و پدر تئودوسیوس که در هنگام مرگ نگران فرمانروایی پسرش بود، از یزدگرد یکم شاهنشاه ایران خواست تا سرپرست(پدرخوانده) تئودوسیوس شود. یزدگرد نیز این خواسته را پذیرفت و یکی از خدمتگزاران خود را برای پرورش تئودوسیوس به قُسْطَنْطَنیه فرستاد. اوایل زندگی تئودوسیوس در ۱۰ آوریل ۴۰۱ به عنوان تنها پسر امپراتور آرکادیوس و همسرش آلیا اودوکسیا به دنیا آمد.PLRE 2, p. و به این ترتیب تا آن زمان به جوان‌ترین فردی تبدیل شد که این عنوان امپراتوری را به دست آورده است. در ۱ مه ۴۰۸، پدرش درگذشت و این پسر هفت‌ساله تنها امپراتور نیمه شرقی امپراتوری روم شد. دوران حکومت اوایل حکومت اداره حکومت در ابتدا بر عهده فرماندار برتر شرق، آنتمیوس بود که تحت نظارت او دیوارهای تئودوسیوس در قسطنطنیه ساخته شد. به گفته پروکوپیوس ، تاریخ‌نگار سده ششم، و تئوفانس مفسر، وقایع‌نگار سده هشتم، شاهنشاهی ساسانی و پادشاه آن یزدگرد یکم (۳۹۹–۴۲۰) توسط آرکادیوس به عنوان سرپرست تئودوسیوس منصوب شده بود. اگرچه این داستان قطعی پنداشته نمی‌شود، اما آنتیوخوس، خواجه‌ای با تبار ایرانی، آموزگار تئودوسیوس شد و بر او نفوذ پیدا کرد. او بعداً به مقام رئیس خوابگاه امپراتوری رسید، اما تئودوسیوس پس از رسیدن به سن بلوغ او را برکنار کرد. در ۴۱۴، پلوکریا ، خواهر بزرگ‌تر تئودوسیوس، همراه با دیگر خواهرانش پیمان باکره ماندن همیشگی بست. این سرپرستی با رسیدن تئودوسیوس به سن قانونی پایان یافت، اما پنداشته می‌شود که خواهرش همچنان در طول دوران حکومت او نفوذ خود را حفظ کرد. 408 این دو دختری به نام لیسینیا اودوکسیا ، دختر دیگری به نام فلاسیلا و احتمالاً پسری به نام آرکادیوس داشتند. در ۴۲۳، امپراتور غربی هونوریوس ، عموی تئودوسیوس، درگذشت و یوآنس به عنوان امپراتور اعلام شد. گالا پلاچیدیا ، خواهر هونوریوس، و پسر خردسالش والنتینیان سوم که پیش‌تر برای فرار از دشمنی هونوریوس به قسطنطنیه گریخته بودند، برای دستیابی به تخت پادشاهی والنتینیان از شرق درخواست کمک کردند. در ۲۳ اکتبر ۴۲۵، والنتینیان سوم با کمک هلیون به عنوان امپراتور غرب منصوب شد و مادرش نقشی پرنفوذ را بر عهده گرفت. برای تقویت پیوندها میان دو بخش امپراتوری، لیسینیا اودوکسیا، دختر تئودوسیوس، به نامزدی والنتینیان درآمد. او بعداً در ۲۹ اکتبر ۴۳۷ با والنتینیان سوم ازدواج کرد و امپراتریس بخش غربی امپراتوری شد. دانشگاه و قانون‌نامه در ۴۲۵، تئودوسیوس دانشگاه قسطنطنیه را با ۳۱ کرسی (۱۵ کرسی به زبان لاتین و ۱۶ کرسی به زبان یونانی) پایه‌گذاری کرد. در میان رشته‌ها حقوق، فلسفه، پزشکی، حساب، هندسه، اخترشناسی، موسیقی و سخنوری وجود داشت. احتمال دارد که همسرش اودوکیا او را در این زمینه تشویق کرده و پشت سر پایه‌گذاری دانشگاه بوده باشد؛ چرا که او در آتن به دنیا آمده بود، جایی که مکتب نوافلاطونی آتن آخرین مرکز بزرگ آموزش‌های کلاسیک باستانی به شمار می‌رفت. در ۴۲۹، تئودوسیوس کمیسیونی را برای گردآوری تمام قوانین از زمان حکومت کنستانتین بزرگ و ایجاد یک سامانه حقوقی کاملاً رسمی منصوب کرد. این طرح ناتمام ماند، اما کار کمیسیون دومی که در قسطنطنیه تشکیل شد و وظیفه گردآوری تمام قوانین عمومی و به‌روزرسانی آن‌ها را بر عهده داشت، به پایان رسید؛ مجموعه آن‌ها در سال ۴۳۸ به عنوان قانون‌نامه تئودوسیوس منتشر شد. | ## بخش 2: تئودئوس دوم | این قانون‌نامه که فرمان‌های صادر شده از زمان کنستانتین را خلاصه می‌کرد، در سده بعدی پایه و اساس قانون‌نامه امپراتور یوستینیانوس یکم یعنی کلیات قوانین مدنی را شکل داد. با این حال، در نهایت بین سال‌های ۴۴۱ و ۴۴۴ جدایی میان این زوج امپراتوری رخ داد و اودوکیا در اورشلیم مستقر شد، جایی که از تک‌طبیعت‌گرایی راهبانه حمایت می‌کرد. دلایل تبعید او در دو داستان متناقض روایت شده است.Cameron 1982 جان مالالاس ، تاریخ‌نگار سده ششم، سفر اودوکیا را در قالبی افسانه‌ای مربوط به یک سیب فریگیه‌ای توضیح می‌دهد. مالالاس در وقایع‌نامه خود نوشته است که روزی امپراتور در راه کلیسا بود که مردی سیبی «بسیار بزرگ‌تر از هر اغراق» را به او پیشکش کرد. امپراتور با پرداخت ۱۵۰ سولیدوس از آن مرد سپاسگزاری کرد و بلافاصله سیب را به عنوان هدیه برای همسرش فرستاد. پائولینوس که نمی‌دانست اودوکیا سیب را از کجا آورده است، فکر کرد که این سیب تنها شایسته امپراتور است و آن را به او تقدیم کرد. او پاسخ داد: «آن را خوردم.» و سپس تئودوسیوس از او خواست تا پاسخ خود را با سوگند تایید کند که او نیز چنین کرد. امپراتور خشمگین شد و به رابطه میان اودوکیا و پائولینوس بدگمان گشت؛ او دوست دیرینه‌اش پائولینوس را اعدام کرد و از اودوکیا خواست که به اورشلیم تبعید شود. اما پریسکوس ، تاریخ‌نگار هم‌دوره او، و مارسلینوس کومس، وقایع‌نگار سده ششم، داستان دیگری را روایت می‌کنند. در این روایت، اودوکیا ساتورنینوس، فرمانده ملازمان امپراتوری را به دلیل کشتن یاران نزدیکش به فرمان تئودوسیوس، به قتل رساند. جنگ با هون‌ها، واندال‌ها و ایرانیان اوضاع میان رومیان و ساسانیان در سال ۴۲۰ به دلیل آزار و اذیت مسیحیان در ایران رو به وخامت گذاشت و امپراتوری شرقی علیه شاهنشاهی ساسانی اعلام جنگ کرد (۴۲۱–۴۲۲)؛ این جنگ با بن‌بست بدون برنده به پایان رسید، چرا که رومیان با تهدید هون‌ها علیه قسطنطنیه مجبور به پذیرش صلح شدند.Treadgold 1997, p. در اوایل حکومت تئودوسیوس دوم، رومیان از اختلافات داخلی هون‌ها برای غلبه بر تهاجم اولدین به بالکان استفاده کردند. رومیان استحکامات خود را تقویت کردند و در ۴۲۴ موافقت کردند که ۳۵۰ پوند طلا پرداخت کنند تا هون‌ها را به حفظ صلح با رومیان تشویق کنند. در ۴۳۹ با به قدرت رسیدن آتیلا و بلدا برای متحد کردن هون‌ها، این پرداخت به ۷۰۰ پوند دوبرابر شد.Kelly 2009, p. 271–273 تئودوسیوس پس از منصوب کردن والنتینیان سوم به عنوان همتای غربی خود، درگیر امور غرب شد. هنگامی که آفریقای روم در سال ۴۳۹ به دست واندال‌ها سقوط کرد، تئودوسیوس نیروهایی را به سیسیل فرستاد تا حمله‌ای را علیه واندال‌ها در قرطاجه آغاز کنند. در سال ۴۴۱ هون‌ها با دیدن مرزهای بدون نیروی نظامی کافی، به بالکان حمله کردند و تا نایسوس (نیش) و سردیکا (صوفیه) پیشروی کردند و تقریباً تمام شهرهای بزرگ در امتداد دانوب میانی را غارت کردند. 255 در ۴۴۷، هون‌ها ارتش‌های روم را در اوتوس و گالیپولی شکست دادند و با عبور از بالکان، شهرهای بسیاری از جمله سردیکا را ویران کردند و به آتیرا در حومه قسطنطنیه رسیدند.Heather 2005, pp. 307–309 در ۴۴۳ یا ۴۴۷، آناتولیوس درباره یک پیمان صلح گفتگو کرد؛ هون‌ها در ازای امتیازهای تحقیرآمیز، از جمله باج سالانه ۲,۱۰۰ پوند رومی (حدود ۶۸۷ کیلوگرم) طلا و پرداخت اضافی ۶,۰۰۰ پوند، عقب‌نشینی کردند.Bury 1958, p. 271 بوری این پیمان را متعلق به سال ۴۴۳ می‌داند، اما کلی آن را در سال ۴۴۷ قرار می‌دهد؛Kelly 2009, pp. 307 در ۴۴۹، تلاش روم شرقی برای ترور آتیلا با شکست روبرو شد، اما روابط میان آن دو بیش از این تیره نشد. تئودوسیوس در طول سفر خود به سوریه، با راهبی به نام نسطوریوس که سخنوری نام‌آور بود دیدار کرد. | ## بخش 3: تئودئوس دوم | نسطوریوس در ۴۲۸ به عنوان اسقف اعظم قسطنطنیه منصوب شد و درگیر یک اختلاف مسیح‌شناسی میان دو گروه شد. یک گروه مریم عذرا را به این دلیل که خدا در وجود مسیح به صورت انسان متولد شده است، «تئوتوکوس» (زائوی خدا) می‌نامیدند و گروه دیگر این عنوان را رد می‌کردند، چرا که خدا ازلی است و نمی‌تواند متولد شود. راه حل میانه نسطوریوس یعنی عنوان «کریستوتوکوس» (زائوی مسیح) پذیرفته نشد؛ او متهم شد که ماهیت الهی و انسانی مسیح را از هم جدا کرده و در نتیجه به «دو مسیح» قائل شده است، آموزه‌ای که بعدها نسطورگرایی نام گرفت. نسطوریوس گرچه در ابتدا از حمایت تئودوسیوس برخوردار بود، اما با مخالفت شدید اسقف اعظم سیریل اسکندریه روبرو شد و در نهایت حمایت تئودوسیوس را از دست داد. به درخواست نسطوریوس، امپراتور نخستین شورای افسوس را در ۴۳۱ فراخواند تا به نسطوریوس فرصت دهد با اتهام‌های بدعت‌گذاری سیریل مقابله کند. شورا میان پیروان سیریل و پیروان نسطوریوس دوپاره شد و تئودوسیوس در نهایت از پیروان سیریل حمایت کرد. شورا عنوان تئوتوکوس را تایید و نسطوریوس را محکوم کرد؛ او به صومعه خود در سوریه بازگشت و سرانجام به صومعه‌ای دورافتاده در مصر تبعید شد. اوتیخس، رئیس صومعه‌ای در قسطنطنیه، تقریباً بیست سال بعد با پافشاری بر دیدگاه تک‌طبیعت‌گرایی که بر اساس آن ماهیت الهی و انسانی مسیح یکی است، بار دیگر اختلاف کلامی را شعله‌ور کرد. اوتیخس توسط فِلاویان، اسقف اعظم قسطنطنیه به دلیل خودداری از اقرار به دو ماهیت پس از یگانگی محکوم شد، اما از حمایت دیوسکوروس اسکندریه، جانشین قدرتمند سیریل برخوردار گشت. پیروان شورای کلسدون با این تصمیم مخالفت کردند و پاپ لئون یکم این شورا را «شورای دزدان» نامید. تئودوسیوس از نتیجه شورا حمایت کرد، اما این تصمیم در شورای کلسدون که یک سال پس از مرگ او در ۴۵۰ برگزار شد، لغو گردید. در ۲۵ نوامبر، خواهرش پلوکریا با مارسیان ، از ملازمان تحت فرمان ژنرال پرنفوذ اسپار ازدواج کرد و او امپراتور شد. 20–23 تئودوسیوس اغلب از سوی تاریخ‌نگاران باستان و معاصر به عنوان کسی نگریسته می‌شود که همواره تحت نفوذ و فرمان خواهر، همسر و خواجه‌هایش، به‌ویژه کریسافیوس بوده است.Kelly 2013a, p. 2–6 در دهه‌های پایانی زندگی‌اش، کریسافیوس به عنوان یکی از سوگلی‌های امپراتور به شهرت و قدرت رسید. او از سیاست‌های متمایل به تک‌طبیعت‌گرایی حمایت می‌کرد، بر سیاست خارجی در قبال هون‌ها نفوذ داشت و مورد انزجار پلوکریا، ژنرال زنو و نویسندگان طرفدار شورای کلسدون بود.Lee 2013, pp. 97–98 به گفته تئودوروس لکتور، تئودوسیوس چنان نسبت به پیرامون خود بی‌توجه بود که به اشتباه یادداشت خواهرش را امضا کرد که بر اساس آن همسرش، اودوکیا، به بردگی فروخته می‌شد.Kelly 2013a, p. 4–5 با این حال، این دیدگاه‌ها درباره تئودوسیوس در پژوهش‌های نوین به چالش کشیده شده است. 5 و استدلال می‌کند که «دوران حکومت تئودوسیوس دوم را نباید خیلی سریع نادیده گرفت، ساده‌سازی کرد یا ناتوان دانست.»Kelly 2013a, p. 64 در میان نویسندگان باستان و سده‌های میانه، تک‌سرشت‌باوران نظر مساعدی نسبت به تئودوسیوس داشتند.Watts 2013 تئودوسیوس همچنین امپراتوری بسیار آموخته بود و استعداد بالایی در ریاضیات، تاریخ، اخترشناسی و نویسندگی داشت؛ از همین رو برخی از تاریخ‌نگاران بعدی به او لقب «خوش‌نویس» دادند. کنت هولوم تئودوسیوس را به عنوان «مردی باهوش و بااخلاص اما با اراده‌ای ضعیف» توصیف کرده است.Kelly 2013a, p. 1-6 او در کلیسای ارتدکس شرقی به عنوان تئودوسیوس دوم جوان قدیس راست‌دین گرامی داشته می‌شود؛ روز بزرگداشت او ۲۹ ژوئیه است. | ## جمع‌بندی | او همچنین به دلیل حمایت‌هایش در جریان مناقشه‌های پس از شورای کلسدون، از سوی کلیسای ارتدکس مشرقی به عنوان یک قدیس گرامی داشته می‌شود.