موضوع مقاله: شامپانزه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شامپانزه | مقدمه: Retrieved 2009-06-06 دو گونهٔ شامپانزه معمولی و بونوبو (شامپانزهٔ کوتوله) نزدیک به ۱ میلیون سال پیش از هم جدا شده‌اند. | ## بخش 1: شامپانزه | انسان و شامپانزه نزدیکترین خویشاوندان ژنتیکی (با حدود ۱٫۲ درصد تفاوت DNA) می‌باشند. زیرگونه‌ها شامپانزهٔ معمولی دارای چهار زیرگونهٔ تأیید شده، یک زیرگونهٔ پیشنهادی و یک زیرگونهٔ سابق است. شامپانزه مرکزی که در کشورهای کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی، گینه استوایی، گابون و جمهوری دموکراتیک کنگو زندگی می‌کند. شامپانزه غربی که در کشور های گینه، گینه بیسائو، مالی، سنگال، سیرالئون، لیبریا، ساحل عاج و غنا زندگی می‌کند. شامپانزه نیجریه کامرونی که در مناطق جنگلی در سراسر نیجریه و کامرون زندگی می کند. شامپانزه شرقی که در کشورهای جمهوری آفریقای مرکزی، سودان، جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا، رواندا، بروندی، تانزانیا و زامبیا، زیست می‌کند. شامپانزه جنوب شرقی که به عقیدهٔ برخی از دانشمندان، زیرگونه‌ای جدید و متفاوت است و در کشور های بوروندی، اوگاندا، رواندا و تانزانیا، زیست می‌کند. پیشینهٔ فرگشتی روابط فرگشتی سردهٔ پان'' (Pan) بخشی از زیرخانوادهٔ انسان‌ساییان است که انسان هم به آن تعلق دارد. انسان و شامپانزه نزدیک‌ترین خویشاوند فرگشتی هم هستند و طی فرایند گونه‌زایی در حدود ۶ تا ۱۲ میلیون سال پیش از هم جدا شده‌اند. شواهد نشان می دهد که کروموزوم دو انسانی از ترکیب دو کروموزم شامپانزه ایجاد گردیده است. برخی از این تفاوت نیز در بخش‌های دی‌ان‌ای بی‌رمز قرار گرفته‌است و برخی به‌صورت کپی شدن آنزیمی مانند گلوتامیناز که نوروترانسمیتر در سیستم عصبی مرکزی می باشد و شاید بتواند هوش انسان ها را توجیه کند. به‌دلیل این شباهت ژنتیکی، برخی پیشنهاد داده‌اند که بهتر است شامپانزه‌ها را به جای سردهٔ پان در سردهٔ هومو (Homo) طبقه‌بندی کنند. دلیلی که آورده می‌شود این است که بسیاری گونه‌ها با تفاوت ژنتیکی بیشتر از انسان و شامپانزه در یک سرده فرض می‌شوند. سنگواره‌ها بسیاری سنگواره‌های انسان پیدا شده ولی سنگواره‌های شامپانزه تا سال ۲۰۰۵ توصیف نشده بود. | ## بخش 2: شامپانزه | جمعیت‌های شامپانزهٔ حاضر در غرب و مرکز آفریقا با مناطقی که سنگواره‌های انسان در آن یافت شده (بیشتر شرق آفریقا) هم‌پوشانی ندارد. این بدان معنی است که در دوران پلیستوسن میانه، انسان‌ها و اعضای سردهٔ پان در شرق آفریقا در کنار هم می‌زیسته‌اند. کالبدشناسی و فیزیولوژی شامپانزهٔ معمولی نر در حالت ایستاد ۱/۲ متر قد و ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم وزن دارد. شامپانزه‌ها در هنگام راه رفتن روی زمین، معمولاً با چهار دست و پا با مشت‌های گره‌کرده راه می‌روند. هم شامپانزهٔ معمولی و هم بونوبو می‌توانند ایستاده روی دو پا راه بروند و این کار را در هنگامی که از دست یا بازویشان برای حمل کردن اجسام استفاده می‌کنند انجام می‌دهند. برآمدگی استخوانی بالای چشم‌ها به پیشانی آن‌ها ظاهری تو رفته می‌دهد و بینی آن‌ها صاف است. در هر دو گونه رنگ پوست بی‌حفاظ صورت، دستان و کف پاها از صورتی تا خیلی تیره متغیر است. به‌طور کلی رنگ پوست در سنین پایین روشن‌تر است و به مرور با بالغ شدن رو به تیرگی می‌گذارد. بونوبوها به نسبت اندام فوقانی درازتری دارند و بیشتر از شامپانزه معمولی روی دو پا راه می‌روند. پژوهشی در مرکز پزشکی دانشگاه شیکاگو حاکی از تفاوت‌های ژنتیکی بسیاری در میان جمعیت‌های پراکندهٔ شامپانزه‌ها است. شامپانزه‌ها به‌طور متوسط در ۸ تا ۱۰ سالگی بالغ می‌شوند و در حیات وحش به ندرت از ۴۰ سال می‌گذرند. به‌طور میانگین طول عمر ۳۰ سال است اما در اسارت عمر تا بیش از ۶۰ سال نیز گزارش شده‌است. تفاوت‌های ساختار بدنی میان شامپانزهٔ معمولی و بونوبو اندک، ولی تفاوت رفتارهای جنسی و اجتماعی بسیار است. شامپانزه معمولی یک رژیم غذایی همه‌چیزخوار دارد، و فرهنگ شکارگری گروهی در آن‌ها با پیشتازی یک نر آلفا به همراه چند نر بتا همراه است. | ## بخش 3: شامپانزه | هوش شامپانزه‌ها ابزار می‌سازند و از آن برای به‌دست آوردن خوراکشان استفاده می‌کنند. آن‌ها روش‌های پیچیده‌ای برای شکار دارند که مستلزم همکاری، نفوذ و رتبه و درجه است. آن‌ها می‌توانند با استفاده از یادگیری نمادها و درک جنبه‌های انسانی زبان شامل مفاهیم تعداد و توالی اعداد را درک کنند، و آن‌ها را توانا به برنامه‌ریزی خودکار برای رویدادها و حوادث آینده می‌کند. برای مثال آن‌ها در «آزمون حافظه فعال» نمرات بسیار بهتری از انسان‌ها کسب می‌کنند. در این آزمون چند عدد متوالی برای زمان کوتاهی بر روی صفحهٔ نمایشگر لمسی ظاهر شده و سپس آزمون‌دهنده باید جای آن‌ها را به ترتیب بر روی صفحه نمایشگر نشان دهد. شمپانزه‌هایی که در این آزمون شرکت می‌کنند نه تنها باید مفهوم اعداد و توالی آن‌ها را درک کنند بلکه باید با حافظه تصویری خود جای آن‌ها را در صفحه نمایشگر به خاطر بسپارند. آزمایش‌هایی که توسط مؤسسه پژوهش‌های نخستی دانشگاه کیوتو ژاپن انجام شده نشان می‌دهد که انسان‌های باهوش و تحصیلکرده حتی با تمرینات فراوان حافظه تصویری ضعیفتری از شمپانزه‌های جوان دارند.عرفان خسروی، «جنگ جهانی میمون‌ها!» دانستنیها، ص ۳۶، ۱۸ مرداد ۱۳۹۳، شماره ۱۱۰ سال ۲۰۰۵ آیومو شامپانزه ۵ ساله موفق شد ۹ انسان دانشجو را در این آزمون شکست دهد. وقتی ۵ عدد در مدت زمان ۲ دهم یا چهار دهم ثانیه به نمایش در می‌آید آیومو در ۸۰ درصد موارد به درستی جای آن‌ها را به خاطر می‌سپرد ولی انسان‌ها فقط در ۴۰ درصد موارد موفق می‌شدند. , 2009, , p 40 استفاده از ابزار شامپانزه‌ها در بسیاری از موارد از ابزاری دقیق و حساب شده برای به‌دست آوردن خوراک خود استفاده می‌کنند. برای نمونه می‌توان از ساخت نی‌های بلندی نام برد که با وارد کردن به لانهٔ مورچه‌ها و موریانه‌ها، آن‌ها را شکار و غذایی سرشار از پروتئین را به سادگی به دست می‌آورند. روش کار هم بدین صورت است که، نی‌هایی با شکل و اندازهٔ مشخص توسط شامپانزه ساخته و سپس از مدخل لانه، وارد لانهٔ مورچه‌ها یا موریانه می‌شود و آن‌ها که فکر می‌کنند دشمنی به لانه وارد شده، نی را گاز می‌گیرند و سپس شامپانزه با بیرون کشیدن نی، غذایی عالی به دست می‌آورد. این استفادهٔ دقیق از ابزار مشخص می‌کند که فقط گونه‌های هومو ابزار ساز نبوده‌اند. | ## جمع‌بندی | رابطه با انسان ایدز یا اِیچ‌آی‌وی شکلی جهش‌یافته از ویروسی است که شامپانزه‌ها را گرفتار می‌کند و ویروس «نقص ایمنی میمونی» نام دارد.منشأ ایدز: «در دهه ۱۹۲۰ از کینشاسا آمد»، بی‌بی‌سی فارسی شباهت ژنتیکی با انسان بر پایه پژوهشهای دانشمندان دانشکده پزشکی دانشگاه ایالتی وین در دیترویت آمریکا، انسان و شامپانزه ۹۷٪ شباهت ژنتیکی دارند.