aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: آزادزادگان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آزادزادگان | مقدمه: آزادزادگان ایرانی یا ابناء دسته‌ای از ایرانیان بودند که در زمان شاهنشاهی انوشه‌روان دادگر به درخواست مردم یمن دربرابر تازشات مردم حبشه ، بیزانسی‌ها و غساسنه آنان را پشتیبانی کردند و درآینده به فرمانروایی یمن رسیدند. | ## بخش 1: آزادزادگان | ابوالفرج اصفهانی نام‌های زیر را بر می‌شمرد: «بنی‌الاحرار» در صنعا، «الابنا» در یمن، «الحمیره» در کوفه، «الخضارمه» در جزیره (میان‌رودان)، و «الجراجیمه» در شام. یاری یمنیان در سال ۵۷۰ میلادی سپاه حبشه به سرکردگی ابرهه بنای دست‌اندازی را به سرزمین یمن گذاشتند و مردم یمن سیف بن ذی یزن را که در ادبیات عرب بسیار معروف است و یکی از پادشاهان حمیری یمن بوده‌است را به دربار انوشیروان فرستادند و از انوشیروان برای دفع حبشیان، بیزانسی‌ها و غساسنه یاری خواستند. آنان گفتند در زندان گروهی از بزهکاران هستند که می‌توان آنها را فرستاد، اگر کشته شوند، زیانی نرسد و اگر پیروز شوند، کشوری را به‌دست آورده‌ایم. خسرو این رأی را پسندید و تعداد ۸۰۰ محکوم به مرگ را به سرداری وهرز دیلمی با هشت کشتی به یمن فرستاد. | ## بخش 2: آزادزادگان | وهرز به محض رسیدن به یمن دستور داد تا کشتی‌هایی که ایشان را آورده بود بسوزانند تا لشکریان وی دیگر امید بازگشت نداشته باشند. فرمانده حبشیان، بیزانسی‌ها و غساسنه وقتی این گروه اندک را دید، اعتنایی نکرد اما بسیاری از مردم یمن که از بیداد حبشیان، بیزانسی‌ها و غساسنه به تنگ آمده بودند، با لشکریان ایران توأم شدند و شمارهٔ این گروه را پنجاه هزار تن نوشته‌اند. مردم به فرماندهی این گروه توانستند حبشیان، بیزانسی‌ها و غساسنه را از یمن بیرون کنند و حتی آنها را دنبال کردند و تا حبشه تاخت و تازهایی نمودند و سیف بن ذی یزن را به پادشاهی یمن نشاندند. به این ترتیب از آن پس یمن فرمانبردار ایران شد و سیف بن ذی یزن نیز خراج به دربار ایران می فرستاد. | ## بخش 3: آزادزادگان | حکمرانی در یمن چندی نگذشت که چند تن از حبشیان و بیزانسی‌ها که در خدمت سیف بن ذی یزن مانده بودند، او را کشتند. وهرز دوباره از طرف انوشیروان مأمور شد که فتنهٔ یمن را فرو نشاند و خود از طرف دولت ساسانی در آنجا به حکمرانی بپردازد. بدینگونه تا ظهور اسلام مردم یمن تبعیت از حکمرانان ایرانی می‌کردند و بازماندگان گروهی که انوشیروان به یمن فرستاد را اعراب ابناء (جمع ابن، فرزندان) می‌نامیدند. نگرش اعراب آزادزادگان جایگاه اجتماعی بالایی در میان اهالی یمن داشتند و همواره به آزادگی و شرافت شناخته می‌شدند. | ## جمع‌بندی | از امیه بن ابی صلت، شاعر عرب معاصر پیامبر اسلام، قصیده‌ای در مدح آزادزادگان ایرانی برجای مانده بدین مضمون :(اینجا یمن است ، جولانگاه بیزانسی‌ های بد کردار و بد رفتار) و (جایگاه ایرانیان ازاده و آزادیبخش) .
موضوع مقاله: گریم (مجموعه تلویزیونی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گریم (مجموعه تلویزیونی) | مقدمه: گریم نام یک مجموعه تلویزیونی آمریکایی است که از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۷ از شبکه ان‌بی‌سی پخش شد. | ## بخش 1: گریم (مجموعه تلویزیونی) | داستان مجموعه، شرح حال و پیچیدگی زندگی یک پلیس را همراه با شخصیت‌های الهام گرفته شده از افسانه‌های برادران گریم و دیگر افسانه‌ها نشان می‌دهد. فصل اول این مجموعه جمعه شب‌ها به روی پخش رفت و بعد از آن که شبکه ان‌بی‌سی این مجموعه را برای فصل دوم تمدید کرد تا ۴ قسمت دوشنبه شب‌ها پخش شد و سپس دوباره به جمعه‌ها برگشت. اوایل سال ۲۰۱۳ به بعد سه‌شنبه‌ها بر روی آنتن رفت و در انتهای همان سال برای فصل سوم تمدید شد و در اوایل ۲۰۱۴ به دلیل استقبال برای فصل چهارم هم تمدید شد و همچنین در ۲۰۱۵ این مجموعه تلویزیونی برای فصل پنجم تمدید شد؛ و بعد از پایان فصل ۵ دوباره برای فصل ۶ تمدید شد و در روز شنبه پخش می‌شد در شانزدهم اکتبر سال ۲۰۱۸ شبکه ان‌بی‌سی اعلام کرد، تولید اسپین آفی از گریم را به نویسندگی ملیسا گلن شروع کرده‌اند. در این مجموعه تلویزیونی شخصیت‌هایی وجود دارند که ظاهر انسانی دارند ولی در واقع حیوان اند که به صورت انسان درآمده‌اند. | ## بخش 2: گریم (مجموعه تلویزیونی) | در ژانویه ۲۰۱۱ شبکه ان‌بی‌سی ساخت مجموعه تلویزیونی گریم به نویسندگی دیوید گرین والت و جیم کوف و به کارگردانی مارک باتلند برای قسمت پایلت را اعلام کرد و محل فیلمبرداری را شهر پورتلند واقع در ایالت اورگن عنوان کرد. محل فیلمبرداری در خود شهر پورتلند و نواحی آن بوده و بنا بر گفته گرین والت و کوف، «کی جی دبلیو» (شعبه پورتلند شبکه ان‌بی‌سی) بوده چرا که مدیران شبکه، پورتلند را به عنوان شهری که دو تا از بزرگترین پارک‌های جنگلی سر سبز به نام‌های «فارست پارک» و «واشینگتن پارک» دارا می‌باشد، مناسب فیلمبرداری می‌دانند. شبکه ان‌بی‌سی در اواخر سپتامبر ۲۰۱۱، اعلام کرد که آغاز به پخش مجموعه تلویزیونی را یک ماه عقب انداخته و در اواخر اکتبر که نزدیک به مراسم هالووین می‌باشد، پخش خواهد کرد. پس از اعلام شبکه ان‌بی‌سی در اوایل ۲۰۱۲ مبنی بر اینکه مجموعه تلویزیونی برای فصل دوم هم تمدید خواهد شد، دیوید گرین والت و جیم کوف که نویسنده و هم تهیه‌کننده مجموعه تلویزیونی هستند گفتند که ادامه فیلمبرداری را در شهر پورتلند انجام خواهند داد: «چرا که درخشش خورشید یا باران در پورتلند دقیقاً همان ابزار جذب‌کننده بیننده برای اینجور داستان هاست.» نمایش در ایران و دیگر کشورها از اسفند سال ۹۲ شبکه ماهواره‌ای من و تو اقدام به نمایش این مجموعه تلویزیونی با دوبله فارسی کرد. | ## بخش 3: گریم (مجموعه تلویزیونی) | همین‌طور این مجموعه به زبان اصلی در کانادا از سال ۲۰۱۱ در شبکه سی‌تی‌وی و از سال ۲۰۱۲ در استرالیا توسط شبکه کابلی "Fox8" و در نیوزلند از سال ۲۰۱۲ توسط شبکه "چهار" این کشور و از سال ۲۰۱۲ توسط شبکه "Watch" در انگلیس پخش می‌شود. کتاب جان شرلی رمان نویس، شروع به نوشتن رمانی براساس داستان مجموعه تلویزیونی گریم با عنوان «گریم: تماس یخی» کرد که در اوایل نوامبر ۲۰۱۳ توسط انتشارات "Titan Books" به چاپ رسید. جلد دوم کتاب به نویسندگی «جان پاسالررا» با عنوان «گریم: تخته زیر ساطور» هم در فوریه ۲۰۱۴ به چاپ رسید. | ## جمع‌بندی | جلد سوم هم به نویسندگی «تیم واگنر» با عنوان «گریم: زمان کشتن» در آخر سپتامبر ۲۰۱۴ به چاپ رسید.
موضوع مقاله: گرگ (فیلم ۱۹۹۴) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گرگ (فیلم ۱۹۹۴) | مقدمه: در این فیلم جک نیکلسون، میشل فایفر، جیمز اسپیدر، ریچارد جنکینز، کریستوفر پلامر بازی کردند. | ## بخش 1: گرگ (فیلم ۱۹۹۴) | خلاصه داستان ویل راندل (جک نیکلسون) در راه بازگشت به خانه توسط یک گرگ گاز گرفته می‌شود. او مدیر یک انتشارات است و هم‌زمان در چند روز بعد توسط رئیس جدید ریموند آلدن (کریستوفر پلامر) از شغل خود برکنار می‌شود و استوارت سوینتون (جیمز اسپیدر) جایگزین او می‌شود. او هم‌زمان متوجه می‌شود که زنش به او خیانت کرده و با استوارت سوینتون رابطه دارد. او حالا سعی دارد تا با کمک لورا آلدن (میشل فایفر)، که دختر رئیس اوست، خود را با خصوصیات جدیدش وفق دهد؛ اما در خانهٔ لورا وقتی ماه کامل می‌شود، او به یک گرگ تبدیل می‌شود و وقتی صبح از خواب بلند می‌شود خود را با دستان و صورت خون‌آلود می‌بیند و بلافاصله محل را ترک می‌کند. او سپس به ملاقات کسی می‌رود که تخصص او تحقیق دربارهٔ کسانی است که دچار حالت‌هایی مانند او شده‌اند و گرگینه هستند. او راهنمایی‌هایی به وی می‌کند و او به هتل بازمی‌گردد و شب دوباره وقتی ماه کامل شد به یک گرگ تبدیل شده و به باغ وحش می‌رود و در آنجا با چند دزد درگیر می‌شود. | ## بخش 2: گرگ (فیلم ۱۹۹۴) | او روز بعد موفق می‌شود کار خود را از آلدن پس بگیرد و این به لطف تهدید ترک مؤسسه توسط جمعی از نویسندگان بوده‌است. او هنگامی که به هتل برمی‌گردد، با همسرش که حالا جدا از هم زندگی می‌کنند روبه‌رو می‌شود و ویل از همسرش می‌خواهد تا از او دوری کند، زیرا برای او خطرناک است. او سپس به اتاق خود در طبقهٔ بالا می‌رود و با لورا آلدن مواجه می‌شود و شب را در کنار او می‌گذرانَد. روز بعد یک کارآگاه به اتاق او در هتل مراجعه می‌کند و از مرگ وحشتناک شارلوت (همسر ویل) به او خبر می‌دهد و از او سؤالاتی می‌کند. سپس لورا متوجه شواهدی می‌شود که او را مطمئن می‌کند قتل کار ویل بوده‌است؛ ازجمله کفش‌های گل‌آلود ویل و همین‌طور این نکته که دی‌ان‌ای جسد با دی‌ان‌ای یک سگ یا گرگ‌سان مخلوط شده‌است؛ بنابراین، ویل را به صورت داوطلبانه به اصطبل می‌بَرَد و زنجیر می‌کند. اما وقتی لورا به ادارهٔ پلیس مراجعه می‌کند، با استوارت مواجه می‌شود که چشمانش حالت عجیبی پیدا کرده و رفتارش شبیه یک گرگ شده‌است. | ## بخش 3: گرگ (فیلم ۱۹۹۴) | پس متوجه بی‌گناهی ویل می‌شود و تصمیم می‌گیرد تا او را از کشور خارج کند و به‌سرعت ادارهٔ پلیس را ترک می‌کند. استوارت سعی می‌کند تا به لورا حمله کند؛ اما با کامل شدن ماه، ویل گردنبند خود را که مانعش است پاره می‌کند و با استوارت درگیر می‌شود. در نهایت، استوارت سعی می‌کند ویل را بکُشد، اما لورا او را با اسلحهٔ یکی از نگهبانان می‌کُشد و ویل را که حالا کاملاً شبیه گرگ شده، نجات می‌دهد. بعد از آن، پلیس به محل مراجعه می‌کند و از لورا سؤالاتی می‌کند، اما لورا می‌گوید وقتی صداها را شنیده، از ترس به محل مراجعه نکرده. | ## جمع‌بندی | در صحنهٔ پایانی، چشمان لورا شبیه گرگ شده‌است و او هم در حال تبدیل شدن به یک گرگینه است.
موضوع مقاله: هون سن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هون سن | مقدمه: هون سن (زادهٔ ۵ اوت ۱۹۵۲) نخست‌وزیر سابق کامبوج و رهبر حزب مردم کامبوج است که از سرنگونی خمرهای سرخ با حمایت ویتنام در ۱۹۷۹ بر کامبوج حکمرانی کرده‌است. | ## بخش 1: هون سن | از زمان بازگشتن نظام چندحزبی در ۱۹۹۳، این حزب در ائتلاف با حزب سلطنت طلب فنسینپک بوده‌است. یکی از چشم‌هایش شیشه‌ای است که در نتیجهٔ حملهٔ خمرهای سرخ در پنوم‌پن در ۱۹۷۵ چنین شده. | ## بخش 2: هون سن | هون سن در حال حاضر، قدیمی‌ترین رهبر جنوب شرق آسیا و یکی از قدیمی‌ترین نخست‌وزیران جهان است که از طریق ائتلاف‌های گوناگون از ۱۹۸۵ بر رأس قدرت بوده‌است. در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۳، سه روز پس از انتخابات ۲۰۲۳، هون سن رسماً استعفای خود را از نخست‌وزیری اعلام کرد و پسرش هان مانت را به عنوان جانشین خود معرفی نمود. | ## بخش 3: هون سن | ## جمع‌بندی | او به عنوان رئیس حزب و عضو پارلمان باقی خواهد ماند و پس از انتخابات سنا در سال ۲۰۲۴ به عنوان رئیس شورای عالی خصوصی پادشاه و همچنین رئیس سنا منصوب خواهد شد.
موضوع مقاله: بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر | مقدمه: ویژگی‌ها نیروی پیشرانهٔ این هواپیما را ۴ عدد موتور توربوفن سی‌اف‌ام۵۶ تأمین می‌کنند. | ## بخش 1: بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر | کی‌سی-۱۳۵ خویشاوند نزدیک هواپیمای مسافربری و ترابری معروف بوئینگ-۷۰۷ است که هر دو آن‌ها بر اساس نمونه اولیه بوئینگ ۸۰-۳۶۷ طراحی شدند. کی‌سی-۱۳۵ در کنار انگلیش الکتریک کانبرا انگلیسی، بی-۵۲ و سی-۱۳۰ آمریکایی، و توپولف-۹۵ روسی، یکی از پنج هواپیمای نظامی است که به پنجاهمین سال فعالیت مستمر نظامی خود در ایالات متحده آمریکا رسیده و قرار است با بوئینگ کی‌سی-۴۶ پگاسوس جایگزین شود. | ## بخش 2: بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر | در ۲۸ اوت ۱۹۶۳، یک جفت هواپیمای کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر از سوی نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به پرواز در آمدند. در حالی که هر دو بر فراز اقیانوس اطلس پرواز می‌کردند، به هم برخورد کردند و در اقیانوس سقوط کردند. | ## بخش 3: بوئینگ کی‌سی-۱۳۵ استراتوتانکر | (واینر، برلتیز، و گادیس) جالب این است که هنگام سقوط در آب ۱۶۰ مایل (۲۶۰ کیلومتر) با هم فاصله داشتند. | ## جمع‌بندی | در اسفندماه ۱۴۰۴ یک فروند از این نوع هواپیمای سوخت رسان متعلق به ارتش امریکا در عراق ساقط شد.
موضوع مقاله: گورگن‌تپه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گورگن‌تپه | مقدمه: جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۸٬۱۳۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷٬۸۵۶ نفر می‌باشد. | ## بخش 1: گورگن‌تپه | جغرافیای گورگن‌تپه با ناهمواری‌های کوهستانی مشخص می‌شود، وضعیتی که در منطقه دریای سیاه رایج است. این بخش در حدود ۴۸ کیلومتری داخل از شهر اردو قرار دارد و ارتفاع آن حدود است، که آن را به منطقه‌ای با ارتفاع زیاد و اقلیمی متمایز تبدیل کرده‌است. اقلیم این ناحیه تحت تأثیر دریای سیاه است و رطوبت و بارندگی به همراه دارد، در حالی که تمام بارندگی ارتفاعات را در استان حفظ می‌کند. اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب این منطقه به‌ویژه برای کشت فندق، که یکی از محصولات اصلی آن است، بسیار مناسب است. | ## بخش 2: گورگن‌تپه | دامداری، از جمله پرورش گاو و گوسفند، و نیز زنبورداری نیز در اقتصاد محلی نقش مهمی دارد. جمعیت امروزی عمدتاً از چَپَنی‌ها (یکی از اقوام ترک) تشکیل شده، هرچند برخی خانواده‌ها نیز دارای تبار لازها، یونانیان پنتی و ارمنیان هستند. در روستای آق‌اورن، کلیسای ارمنیان حواری وجود دارد که به‌دلیل نسل‌کشی ارمنیان اکنون به خرابه تبدیل شده‌است. جشنواره‌ها، گردهمایی‌های اجتماعی، و رویدادهای فرهنگی مانند یاغلی‌گورش که هر ساله در ایشیک‌تپه برگزار می‌شود، از جلوه‌های این فرهنگ هستند. | ## بخش 3: گورگن‌تپه | ترکیب جمعیتی و محله‌ها در بخش گورگن‌تپه ۲۳ محله وجود دارد: محله‌ها]، سامانهٔ اطلاعات ادارات کشوری ترکیه. آغیزلار آق‌مسجد آق‌یورت آق‌اورن آلاشهر بختیارلار چاتال‌آغاچ جمهوریت دوشک اسکی‌کوی گل‌لر گل‌بلن گل‌تپه حسن‌جیک‌پیناری ایشیک‌تپه مرادچیک اوکچابل شیرین‌کوی تپه‌کوی تیکنلیجه توزلا یورت‌سون یورتی‌یری مهاجرت گورگن‌تپه شهری کوچک با جمعیتی نسبتاً کم است. مانند بسیاری از شهرهای کوچک ترکیه، این شهر نیز با پدیده مهاجرت به بیرون مواجه شده‌است، به‌ویژه در میان جوانانی که به‌دنبال کار به شهرهای بزرگ‌تر مانند استانبول یا شهرهای بزرگ‌تر استان اردو همچون اونیه، فاتسا یا آلتین‌اوردو مهاجرت کرده‌اند یا به اتریش کوچیده‌اند. | ## جمع‌بندی | با این حال، بسیاری از خانواده‌ها به‌ویژه در فصل برداشت فندق، ارتباط خود را با روستا حفظ کرده‌اند.
موضوع مقاله: ایغدیر (شهر) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایغدیر (شهر) | مقدمه: جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۷۵٬۸۲۴ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۷۵٬۷۲۱ نفر بوده است. | ## بخش 1: ایغدیر (شهر) | تاریخچه تاریخ‌دانان باور دارند که نام ایغدیر در تاریخ با نام ارمنی تسولاکرت (Tsolakert) در قرون وسطی به کار رفته است. در سال ۱۵۵۵ میلادی شهر به تصرف صفویان درآمد و دردست حکومت ایران باقی‌ماند (بجز چند دوره اشغال نظامی توسط عثمانی در میانه سال‌های -۱۶۰۵، ۱۶۳۵–۱۶۳۶ و ۱۷۲۲–۴۶) تا زمانی که دولت قاجار ایران در دوره دوم جنگ‌های ایران و روس در میانه سال‌های ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ از روسیه شکست خورد و شهر به تصرف روسیه درآمد، سرانجام مطابق معاهده ترکمنچای در ۲۱ فوریه ۱۸۲۸ این شهر از ایران جدا و ضمیمه روسیه شد. تحت حکومت روسیه دو مدرسه یکی برای دختران یکی برای پسران و سه کلیسا ایجاد شد و ۱۰۰ خانواده ارمنی اجازه یافتند که به این شهر مهاجرت کنند و جمعیت شهر در این هنگام به ۱۰ هزار نفر افزایش یافته بود. | ## بخش 2: ایغدیر (شهر) | اقتصاد شهر نیز بر پایه کشاورزی و بازرگانی استوار بود.پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه، منطقه تحت کنترل یک کمیته اداری موقت ایجاد شده توسط سه گروه اصلی قومی در قفقاز درآمد. بر پایه مرزهای کشیده شده توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده در نوامبر ۱۹۲۰، ایغدیر برای تبدیل شدن به بخشی جدایی ناپذیر از جمهوری ارمنستان پیش‌بینی شده بود؛ ولی در سپتامبر ۱۹۲۰ ترکیه آغازگر جنگی به رهبری کمال مصطفی پاشا برای از میان بردن جمهوری و تصرف ایغدیر شد. 388.بر پایه اسناد رسمی ترکیه ارمنی‌ها پس از آنکه در منطقه شاه تختی شکست خوردند ایغدیر را رها کردند و پس از سوزاندن پلی که روی رود ارس بود به مناطق شمالی عقب‌نشینی کردند. | ## بخش 3: ایغدیر (شهر) | پس از چند گفتگوی صلح، ایغدیر ضمیمه خاک ترکیه شد و البته در سال ۱۹۲۱ میلادی بر اساس معاهده قارص دستاوردهای این جنگ رسمی شد. مردم‌شناسی بر پایه سرشماری امپراتوری روسیه در سال ۱۸۹۷ شهر ایغدیر ۴۶۸۰ نفر جمعیت داشته است که ۳۹۳۴ نفر ارمنی و ۵۵۹ نفر روس بودند.Первая всеобщая перепись населения Российской Империи, 1897 г. 144 پس از جدایی از ایران این شهر مدتی تحت فرمانروایی استان ارمنستان و مدتی گرجستان روسیه قرار داشت. | ## جمع‌بندی | جشن بهاری نوروز که در ایران رسمی است به صورت گسترده‌ای در این شهر جشن گرفته می‌شود.
موضوع مقاله: کاهتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاهتا | مقدمه: کوه نمرود که در ۴۱ کیلومتری شمال این شهرستان قرار دارد، میزبان آثار تاریخی و فرهنگی ارزشمندی است. | ## بخش 1: کاهتا | جمعیت کاهتا بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۵۹٬۶۶۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۵۹٬۷۶۰ نفر بوده است. مرکز قدیمی شهرستان، «کاهتای قدیم» نام دارد و در دامنه‌های کوه نمرود واقع شده است. تاریخچه پیشینه کاهتا به دلیل نزدیکی به میان‌رودان، گهواره تمدن، به دوران پیش از تاریخ بازمی‌گردد. این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، از دوران باستان تا به امروز میزبان تمدن‌های بی‌شماری بوده است. آثاری از دوره‌های پارینه‌سنگی، نوسنگی، عصر مس و عصر برنز در موزه آدیامان به نمایش گذاشته شده است. از حدود سال ۲۰۰۰ پیش از میلاد تا زمان تأسیس پادشاهی کماژن (۶۹ پ.م)، تمدن‌هایی چون هیتی‌ها، میتانی‌ها، آرامی‌ها، آشوریان، هیتی‌های نو، پارسیان، اسکندر مقدونی و امپراتوری روم بر این منطقه حکم رانده‌اند. | ## بخش 2: کاهتا | پادشاهی کماژن که در سال ۶۹ پیش از میلاد تأسیس شد، تندیس‌های غول‌پیکر کوه نمرود (که امروزه به عنوان هشتمین مورد از عجایب هفتگانه نامزد شده است) و دیگر آثار تاریخی شهرستان را از خود به یادگار گذاشته است. این پادشاهی پس از ۱۴۲ سال حکومت، در سال ۷۲ میلادی توسط امپراتوری روم منحل و به ایالت سوریه ضمیمه شد. در سال ۶۷۰ میلادی امویان، در ۷۵۸ امپراتوری بیزانس و ساسانیان، در ۹۲۶ حمدانیان، در ۱۲۲۶ سلاجقه روم، تا ۱۲۸۴ مملوکان، آرتوقیان و ذوالقدریان بر منطقه حاکم بودند. شهر کاهتا در سال‌های نخست جمهوری ترکیه به مکان فعلی‌اش منتقل شد؛ پیش از آن، شهر در محل روستای فعلی کوجا‌حصار (کاهتای باستان) قرار داشت. گمان می‌رود در نیمه اول قرن سوم پیش از میلاد، پادشاهی به نام آرشام در این منطقه حکومت می‌کرده است. دو شهر به نام آرشام، برادر سلوکوس دوم (۲۴۶-۲۲۵ پ.م) وجود دارد که یکی از آن‌ها «آرسِمیا» در مقابل قلعه کاهتای قدیم است. | ## بخش 3: کاهتا | قلعه کاهتا پس از پیروزی آلپ ارسلان در نبرد ملازگرد (۱۰۷۱)، در سال ۱۰۸۵ توسط سلجوقیان از بیزانسی‌ها گرفته شد. در سال ۱۲۲۶ حاکمیت سلجوقیان در منطقه تثبیت شد و در جریان شورش بابایی‌ها (۱۲۴۰-۱۲۴۱) مورد غارت قرار گرفت. پس از ورود عثمانی‌ها در سال ۱۵۱۶ در زمان سلطان سلیم اول، کاهتا ابتدا به امارت ذوالقدر و در زمان سلطان سلیمان قانونی به مرکز سنجاق سام‌سات وابسته شد. در دوران جنگ استقلال ترکیه، علی غالب که مأمور دستگیری مصطفی کمال آتاترک بود، پس از تحت فشار قرار گرفتن در مالاتیا به کاهتا آمد و مدتی مهمان حاجی بدیر بیگ بود، اما پس از عدم حمایت وی، در سپتامبر ۱۹۱۹ به حلب گریخت. مکان‌های تاریخی ویرانه‌های کوه نمرود، پل جندره (پل سوران)، قلعه کاهتا، آرزومیا و تپه باستانی کاراکوش از مهم‌ترین مکان‌های باستانی منطقه هستند. بخش شمالی شهرستان کوهستانی است و روستاها در دامنه‌ها بنا شده‌اند، در حالی که روستاهای بخش جنوبی در میان دشت قرار دارند. | ## جمع‌بندی | این شهرستان از شرق با گرگر، از جنوب و جنوب شرق با استان شانلی‌اورفه، از جنوب غرب با سام‌سات، از غرب با آدیامان و از شمال با سنجیک و استان مالاتیا همسایه است.
موضوع مقاله: اورتاکوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اورتاکوی | مقدمه: اورتاکوی (به معنای «روستای میانی»)، محله‌ای در شهرداری و ناحیهٔ بشیکتاش، در استان استانبول، ترکیه است.Mahalle ، فهرست واحدهای اداری ترکیه. | ## بخش 1: اورتاکوی | در دوران امپراتوری عثمانی و دهه‌های نخست جمهوری ترکیه، اورتاکوی محله‌ای چندقومیتی با ساکنانی از میان ترک‌ها، یونانی‌ها، ارمنی‌ها و یهودیان بود. امروزه با اینکه کنیسه‌ای یهودی و کلیسایی ارتدوکس یونانی در این محله همچنان پابرجاست، ولی جمعیت آن تقریباً به‌کلی ترک و مسلمان است. این منطقه امروزه یکی از نقاط گردشگری پرطرفدار استانبول است و دارای نگارخانه‌های هنری کوچک، باشگاه‌های شبانهٔ گران‌قیمت، کافه‌ها، بارها و رستوران‌هاست. در اورتاکوی چند نهاد آموزشی معتبر نیز قرار دارند، از جمله دبیرستان پسرانهٔ کاباتاش و دانشگاه گالاتاسرای. با آنکه بسیاری از خطوط اتوبوس از جادهٔ ساحلی عبور کرده و به این محله می‌رسند، اما اورتاکوی یکی از گره‌های پرترافیک، به‌ویژه در تعطیلات آخر هفته به‌شمار می‌رود. تاریخ اورتاکوی در دوران بیزانس و عثمانی نقشی مهم در زندگی روزمرهٔ شهر ایفا می‌کرد. | ## بخش 2: اورتاکوی | در سدهٔ شانزدهم، سلطان سلیمان قانونی ترک‌ها را تشویق به سکونت در این محله کرد و این آغاز حضور ترکی در محله‌ای بود که پیش‌تر بیشتر ساکنانش یونانی بودند. یکی از کهن‌ترین بناهای اورتاکوی حمامی است که در سال ۱۵۵۶ توسط معمار مشهور عثمانی معمار سنان ساخته شد (این حمام دیگر فعال نیست). در سدهٔ نوزدهم، نویسندهٔ بریتانیایی امیلیا هورنبی خانه‌ای را در اورتاکوی اجاره کرد و در کتاب خود با عنوان استانبول در زمان جنگ کریمه (چاپ ۱۸۶۳) توصیف زنده‌ای از زندگی در این محل به‌جای گذاشت. پوگروم استانبول (۱۹۵۵) نیز سبب مهاجرت بسیاری از یونانی‌ها و ارمنی‌های این محله شد. معمار آلمانی برونو تات در خانه‌ای بر فراز تپه‌های اورتاکوی زندگی می‌کرد که در طراحی آن ترکیبی از سبک‌های معماری ژاپنی و اروپایی دیده می‌شد، نشانه‌ای از زندگی او در تبعید. تروریسم در ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۷، باشگاه شبانهٔ «رینا» در اورتاکوی هدف حمله تروریستی قرار گرفت. | ## بخش 3: اورتاکوی | نخستین مسجد در این محل در سدهٔ هجدهم ساخته شد، اما مسجد کنونی به دستور سلطان عبدالمجید یکم و با طراحی پدر و پسری از خانوادهٔ بالیان یعنی گارابت آمیره بالیان و نیگوغایوس بالیان، بین سال‌های ۱۸۵۴ تا ۱۸۵۶ در سبک نوزایی باروک ساخته شد. این یالی مربوط به دوران عثمانی، هدیهٔ ازدواج اسما سلطان (دختر عبدالعزیز) از سوی پدرش سلطان عبدالعزیز بود. این عمارت در سال ۱۹۷۵ در آتش سوخت و در دههٔ ۱۹۹۰ توسط گروه هتل‌های مارمارا بازسازی شد. نمای سوخته و تاریخی ساختمان حفظ شده، و درون آن با طراحی امروزی نوسازی شده‌است، که تضادی جالب ایجاد می‌کند. او مدتی در این کاخ سکونت داشت و بعدها این کاخ به محل حبس دیگر اعضای خانوادهٔ سلطنتی تبدیل شد. پس از آن، این کاخ برای مدتی به‌عنوان مقر مجلس عثمانی استفاده می‌شد تا اینکه در سال ۱۹۱۰ در آتش‌سوزی آسیب دید. | ## جمع‌بندی | در دههٔ ۱۹۸۰ بازسازی شد و امروزه به‌عنوان هتل لوکس کاخ چراغان کمپینسکی استانبول فعالیت می‌کند، یکی از مجلل‌ترین هتل‌های استانبول.
موضوع مقاله: آماسیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آماسیه | مقدمه: جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۹۹٬۹۰۵ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۸۶٬۶۶۷ نفر بوده‌است. | ## بخش 1: آماسیه | آماسیه در میان کوه‌های سواحل دریای سیاه، و راه باریکی بر کرانهٔ رودخانهٔ یشیل‌ایرماق قرار دارد. همچنین این منطقه بر فراز ساحل دریای سیاه قرار دارد و ازنظر آب و هوا مناسب رشد درختان سیب است که این منطقه برای آن مشهور گشته‌است. | ## بخش 2: آماسیه | ابن بطوطه که از آنجا عبور کرده گوید که شهری بزرگ است دارای کوچه‌های گشاد و بازارهای نیکو و اطرافش باغات خرم وجود دارد که از چرخاب‌های کنار رودخانه سیراب می‌شود. در زمان ابن بطوطه این شهر به سلطان بین‌النهرین تعلق داشته و ساکنین آن شیعه‌ی متعصب بوده‌اند. | ## بخش 3: آماسیه | ## جمع‌بندی | در این منطقه در سال ۱۵۵۵ میلادی قرارداد صلحی میان شاه طهماسب اول صفوی و سلطان سلیمان قانونی بسته شد که به نام قرارداد آماسیه یا «صلح‌الخیر» معروف است.
موضوع مقاله: بایبورد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بایبورد | مقدمه: بایبورد یا بایبورت شهری است در شمال شرقی کشور ترکیه که در استان بایبورد واقع شده‌است. | ## بخش 1: بایبورد | جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۲٬۰۲۰ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۲٬۱۴۱ نفر می‌باشد. این شهر مرکز استان بایبورد بوده و در کنار رود چوروخ در ارتفاع حدود 1150 متری واقع است. بایبورد به لحاظ قرار گرفتن در مسیر جاده ای که طرابزون را در شمال غربی به ارزروم در جنوب غربی و سپس به ایران متصل می‌کرد، از دیرباز اهمیت داشست و امروزه با شبکه راه‌های فرعی به آبادیهای واقع در حوزه یشیل ایرماق در ارزنجان (گوموشخانه و بندر ریزه در کرانه دریای سیاه) وصل می‌شود. | ## بخش 2: بایبورد | در تقسیمات کشوری اوایل حکومت عثمانیها بایبورد اغلب مرکز قضا یا سنجق شمرده می‌شد. آثار باستانی مهم آن عبارتند از: قلعه بایبورد و مساجد جامع، مقبره شهید عثمان و طاش خان (کاروانسرای سنگی). بایبورد در منطقه ای قرار گرفته که در قدیم خلدی‌ها، از اقوام غیر آرایی و سامی، در آنجا زندگی می‌کردند. | ## بخش 3: بایبورد | ظاهراً به همین سبب است که امروزه مردم ساحل نشین، ساکنان بایبورد را "خلد" می نامند. به نوشته مارکوارت (ص 437) سلسله ارمنی بگراتیان نیز از بایبورد بوده‌اند که در ایالت اسپر (اسپیر) قرار داشت. در امپراتوری روم شرقی این شهر "بایبردون" خوانده می‌شد و یوستی نیانوس (565-527) در آن استحکاماتی ساخته بود. | ## جمع‌بندی | خرابه‌های قلعه یوستی نیانوس هنوز هم از بالای تپه ای واقع در سمت چپ رود چوروخ دیده می‌شود.
موضوع مقاله: بیله‌جک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیله‌جک | مقدمه: بیله‌جکدانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «بالیکَسیر» شهری است در کشور ترکیه که در استان بیله‌جک واقع شده‌است. | ## بخش 1: بیله‌جک | جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی ۳۹٬۴۵۳ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۲۰۰۹ میلادی ۴۶٬۴۰۳ نفر می‌باشد. بیلیجیک به رغم کم جمعیت بودن ، شهری صنعتی اقتصادی است که برند های مهمی در ان وجود دارد . | ## بخش 2: بیله‌جک | برند هایی چون دنیز تا و لایمسک زادگاهشان در شهر بیلیجیک ترکیه ، مرکز استان بیلیجیک می باشد این منطقه در اوایل 3000 سال قبل از میلاد به وجود آمد و بخشی از قلمرو کنترل شده توسط تمدن های قابل توجه زیادی از جمله هیت، فریگایی ها، لیدی ها، ایرانیان، رومی ها و بیزانس ها بوده است. در این شهر منطقه ای به نام Söğüt وجود دارد که شهر کوچکی است که امپراتوری عثمانی در سال 1299 در آن جا تأسیس شد و منبع مهم باستان شناسی و همچنین آثار فرهنگی این شهر است. | ## بخش 3: بیله‌جک | ## جمع‌بندی | برخی از سایت های دیگر مورد علاقه در استان عبارتند از: مسجد عثمان غازی و مسجد ارواح غازی، مسجد کپریلو ممتحث پاشا، کاروانسرا، مقبره های کاپیتیکا، مسجد رستم پاشا و غرفه گلیان...