موضوع مقاله: ایرج افشار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایرج افشار | مقدمه: ایرج افشار (۱۶ مهر ۱۳۰۴ – ۱۸ اسفند ۱۳۸۹) پژوهشگر فرهنگ و تاریخ ایران و ادبیات فارسی،، دویچه-وله-فارسی ایران‌شناس، کتاب‌شناس، نسخه‌پژوه، نویسنده و استاد دانشگاه ایرانی بود. | ## بخش 1: ایرج افشار | کتابخانهٔ بزرگ و گران‌بهای ایرج افشار در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی محفوظ است.رونمایی از تندیس استاد ایرج افشار در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی کتاب‌شناسی ایرج افشار از پُراثرترین، پژوهشگران معاصر ایران و از تاثیرگذارترین شخصیت‌های فرهنگی است. گستره پهناوری از فعالیت‌ها از جمله سردبیری چند نشریه فرهنگی و هم‌کاری با شمار بسیاری از نشریات، کتاب‌داری، فهرست‌نگاری، نسخه‌شناسی، تدریس دانشگاهی در ایران و گاه در خارج، مطالعات ایران‌شناسی، قاجارپژوهی، مدیریت انتشارات، هم‌کاری در سطوح مختلف با نهادهای متعدد پژوهشی و ایران‌شناسی و کتاب‌خانه‌ها و مراکز نسخه‌های خطی، از عرصه‌های تکاپوی فرهنگی پژوهشی او بود، ایرج افشار، آثار پرشمار اعم از کتاب، مقاله، تصحیح متون، انواع فهرست‌ها، کتاب‌شناسی‌ها، نطق‌ها، خطابه‌ها و یادداشت‌های زیادی از خود بر جای گذاشت.عبدالحسین آذرنگ، ایران‌شناس بزرگ ایرج افشار، مجله بخارا، سال چهاردهم، شماره۸۱– خرداد–تیر۱۳۹۰ مجلات و نشریات ایرج افشار در طول عمر فرهنگی خود با مجله و نشریات معتبری همکاری کرد و نوشته‌هایش در آن‌ها چاپ شد، همچنین وی سردبیر و صاحب امتیاز چند مجله در دوره‌های مختلف بود. افشار) در دههٔ ۱۳۲۰، پناه (در مجله ایران ما)۱۳۳۰ و ساسان (در مجلهٔ ستاره) ۱۳۳۱ برای خود استفاده کرده است. افشار از دهه ۲۰ شمسی به بعد با مجله و نشریه‌های، آینده، آیین، خاورزمین، یادگار، پیام نو، مردم، جهان نو، خواندنیها، قیام ایران (به‌جای) جبهه، داریا، یغما، شرق‌میانه، دانش، سالنامهٔ کشور ایران، اطلاعات ماهانه، شهرری، مهر ایران، نمایشگاه، اطلاعات ماهانه، ایران ما، سپیده‌دم، نورجهان، عالم هنر، سخن، مهر، آموزش و پرورش، آسیا، کبوتر صلح، گل‌های رنگارنگ، عالم هنر، ستاره، هوخت، تئاتر، تربیت، مجموعه فرهنگ ایران‌زمین، نشریهٔ دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران، کیهان فرهنگی، بامشاد، کتاب‌های ماه، راهنمای کتاب، اطلاعات، نشریه نسخه‌های خطی، نشریه ایران‌شناسی، کاوه، سالنامه ایساتیس، نشریه سازمان دانشجویان ایرانی در آمریکا، ارمغان، نشریه اخبار دانشگاه تهران، نشریه دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، فردوسی، وحید، نشریه وزارت امور خارجه، هنر و مردم، نشریه کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، نشریه دانشکده ادبیات دانشگاه مشهد، یادنامه ایرانی مینورسکی، بررسی‌های تاریخی، کتابداری، ایرانشناسی، نشریه انجمن فرهنگ ایران باستان، مجموعه‌های فرهنگ ایران زمین، خرد و کوشش، گوهر، بررسی‌های تاریخی، کتاب امروز، روابط بین‌المللی، تاریخ، نشریه دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، نگین، محیط ادب، فردای ایران، اثر، مجموعه فرخنده پیام، بیاض، حافظ‌شناسی، زبان فارسی در آذربایجان، عابدی نامه، مجموعه هفتاد مقاله، آدینه، فصل‌نامه تئاتر، دنیای سخن، صوفی، کهکشان، کلک، آرمان، جُنگ، دانش و فن، فصل کتاب، نشر دانش، ایندوایرانیکا، گلچرخ، مجموعه‌های یزدنامه، گیلان‌نامه، گیله‌وا، ره‌آورد، تصویر، مجموعه نامواره دکتر محمود افشار، آینه پژوهش، کرانه، ایران‌نامه، سال‌نامه گل‌آقا، گردون، مجموعه‌های نامگانی علی سامی، یکی قطره باران، کتاب پاژ، قافله‌سالار سخن، معارف، تحقیقات اسلامی، نامهٔ فرهنگستان، جهان کتاب، نگاه نو، گلستان، ایرانشناسی، ره‌آورد، معارف، آینه میراث، جهان کتاب، فرهنگ، نگاه نو، فصلنامهٔ شقایق و بخارا. | ## بخش 2: ایرج افشار | ۱۳۴۲ - مدیر (مجله ایران‌شناسی) ِ نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد. دبیر گروه ملی کتاب‌شناسی ایران از سال ۱۳۳۱ تا ۱۳۵۷ ۱۳۳۳ - سردبیر مجله سخن سال‌های ۵ ۶ و ۷ به صاحب امتیازی پرویز ناتل خانلری. ۱۳۳۴ - عضو مؤسس انجمن ایرانی فلسفه و علوم‌انسانی وابسته به کمیتهٔ ملی یونسکو تا سال ۱۳۵۷، ۱۳۳۴ - مدیریت و نظارت بر انتشارات فرهنگ ایران‌زمین تا سال ۱۳۸۴ ۱۳۳۴ - همکاری با دائرةالمعارف فارسی تا سال ۱۳۵۶ دبیر انجمن کتاب از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۵۷ ۱۳۳۷ - مدیر مجله راهنمای کتاب تا سال ۱۳۵۷ به صاحب‌امتیازی احسان یارشاطر ۱۳۳۷ - عضو شورای کتابخانه وزارت امور خارجه مدیریت مجله کتابداری (نشریه کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران) (۷ دفتر) از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷ ۱۳۳۸ - عضو کمیتهٔ تشکیل بایگانی کل کشور از طرف کمیسیون ملی یونسکو ۱۳۳۸ - عضو کمیتهٔ تقویم اسناد ملی تا سال ۱۳۸۹ ۱۳۳۹ - مدیریت (نشریهٔ نسخه‌های خطی) کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (۸ دفتر) تا سال ۱۳۵۷ ۱۳۴۰ - رئیس کتابخانه دانشسرای عالی تا سال ۱۳۴۱ ۱۳۴۰ - رئیس کتابخانه ملی ۱۳۴۱ - عضو شورای کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران تا سال ۱۳۵۷ ۱۳۴۱ - عضو شورای (مؤسسه تحقیق در ادبیات و زبان‌های ایران وزارت فرهنگ و هنر) ۱۳۴۲ - رئیس مرکز تحقیقات کتاب‌شناسی تا سال ۱۳۴۳ ۱۳۴۲ - مدیر مجله ایرانشناسی نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ۱۳۴۳ - عضو هیئت انتخاب کتاب (وزارتخانه‌های فرهنگ-آموزش و پرورش، فرهنگ و هنر) تا سال ۱۳۵۷ ۱۳۴۳ - مدیریت انتشارات کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران تا سال ۱۳۵۸ ۱۳۴۴ - عضو شورای اجرایی (مرکز تحقیق و معرفی تمدن و فرهنگ ایران وزارت فرهنگ و هنر) ۱۳۴۴ - عضو هیئت مؤسسان انجمن ایرانی تاریخ علوم و طب، رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران تا بهمن ماه ۱۳۵۷ ۱۳۴۴ - عضو هیئت تقویم نسخ خطی دانشگاه تهران تا سال ۱۳۸۹ ۱۳۴۴ - عضو هیئت تقویم نسخ خطی کتابخانه‌های مجلس شورای ملی- مجلس سنا تا سال ۱۳۵۷ ۱۳۴۴ - عضو هیئت امنای، بنیاد فرهنگ ایران تا سال ۱۳۵۷. ۱۳۵۳ - دبیر و عضو هیئت اجرایی انجمن تاریخ، وابسته به فرهنگستان زبان ایران، تا سال ۱۳۵۷ ۱۳۵۵ - عضو هیئت امنای چاپ آثار محمدعلی جمال‌زاده، سپرده به دانشگاه تهران تا سال ۱۳۸۹ ۱۳۵۶ - عضو شورای عالی (سازمان اسناد ملی ایران) تا سال ۱۳۵۷ ایرج افشار در فروردین سال ۱۳۵۸ از دانشگاه تهران درخواست بازنشستگی کرد و در تیرماه همان سال با درخواست او موافقت شد. | ## بخش 3: ایرج افشار | تدریس متون کتاب‌داری و نسخه‌شناسی در دانش‌سرای عالی از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۸ ۱۳۴۴ - تدریس نهادهای اجتماعی تاریخی ایران در دانشکده علوم اجتماعی سال ۱۳۴۸ دانشیار و سپس استاد رشته تاریخ (اسناد تاریخی و تاریخ‌های محلی) در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شد. ۱۳۴۸ - تدریس نسخه‌های خطی برای دانشجویان رشته کتابداری در دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران ۱۳۵۰ - تدریس در دانشگاه ساپورو ژاپن ایرج افشار در فروردین سال ۱۳۵۸ از دانشگاه تهران درخواست بازنشستگی کرد و در تیر ماه همان سال با درخواست او موافقت شد. ۱۳۶۸ - تدریس در دانشگاه برن سوییس بنیان‌گذاری نشریه و مجله‌ها افشار در سال ۱۳۳۱، با همکاری، محمدتقی دانش‌پژوه، منوچهر ستوده، مصطفی مقربی و عباس زریاب خویی، مجله فرهنگ ایران زمین را بنیان‌گذاری کرد. | ## جمع‌بندی | ۱۳۳۹ - تأسیس (نشریهٔ نسخه‌های خطی) کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، با همکاری محمدتقی دانش‌پژوه ۱۳۴۱ - تأسیس شعبه ایرانشناسی، تفکیک مراجع، ایجاد کتاب‌شناسی ایران، و آغاز فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی کتابخانه ملی به همت عبدالله انوار) در سال ۱۳۴۵ مجله کتابداری (نشریه کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران) را تأسیس کرد.