موضوع مقاله: شبکه سه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شبکه سه | مقدمه: شبکه سه یکی از شبکه‌های تلویزیونی دولتی کشور ایران است، که در مجموعه سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مدیریت می‌شود. | ## بخش 1: شبکه سه | شبکه سه، اولین شبکه تلویزیونی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که پس از انقلاب ۱۳۵۷ راه‌اندازی شد. پخش برنامه‌های این شبکه با فرمت HD 1080p و کدک HEVC نیز از گیرنده‌های زمینی و ماهواره‌ای از ۹ آذر ۱۳۹۹ آغاز شد. تاریخچه شبکه سه در ۱۴ آذرماه سال ۱۳۷۲ با برنامه‌های جوان‌پسند تأسیس، و تبدیل به نخستین شبکه تلویزیونی راه‌اندازی شده سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران شد. این شبکه در ابتدا مدتی بر روی بسامد بسیاربالا پخش می‌شد و در نیمهٔ دوم دههٔ هفتاد خورشیدی به بسامد فرابالا منتقل شد؛ از این رو در آن زمان برخی تلویزیون‌های قدیمی مانند پارس را مجهز به تیونر مجزای دریافت یواچ‌اف (بسامد فرابالا) می‌نمودند. این شبکه در ابتدا ۳/۵ ساعت برنامه پخش می‌کرد و از ۱۴ آذر ۱۳۷۸ به پخش ۲۴ ساعته رسید. انتشار همشهری به عنوان اولین روزنامهٔ رنگی ایران، تأسیس فروشگاه‌های زنجیره‌ای شهروند در تهران و همچنین آزاد شدن ویدئو و در پی آن تأسیس ویدئوکلوپ‌ها؛ نیاز به شبکه‌ای تلویزیونی که جوان‌پسند و متفاوت باشد، بیش از پیش احساس شد. پس از آن علی‌اصغر پورمحمدی از شبکه تهران به این شبکه منتقل شد و تا مهر ۱۳۹۱ در این سمت باقی ماند. با تغییرات مدیریتی سازمان صدا و سیما در سال ۱۳۹۳، سید غلامرضا میرحسینی به عنوان مدیر شبکهٔ سه انتخاب شد. در خرداد ۱۳۹۵ پورمحمدی پس از برکناری از معاونت سیما برای دومین بار مدیریت شبکهٔ سه را برعهده گرفت. با حکم معاون سیما از اردیبهشت ۱۳۹۷ تاکنون، مدیریت این شبکه بر عهده علی فروغی می‌باشد. این شبکه پس از بیست‌ودو سال در ۱۵ آذرماه سال ۱۳۹۴ و همزمان با بیست‌ودومین سال تأسیس‌اش، لوگوی خود را اصلاح و گرافیک و هویت بصری کلی شبکه را تغییر داد. رنگ لوگو از نارنجی به سفید تغییر پیدا کرد، امّا در تریلرها و آرم استیشن‌ها رنگ لوگو بنفش مایل به قرمز است. این تغییر در زمان پخش مستقیم مسابقهٔ فوتبال بین دو تیم بارسلونا و والنسیا رخ داد. لوگوی جدید و شباهت آن به لوگوی شرکت اریکسون و چند شرکت دیگر، با واکنش‌هایی همراه بود. همزمان با این تغییرات، خروجی تصویر این شبکه روی گیرنده‌های دیجیتال از نسبت تصویر ۴:۳ (۵۷۶آی، SDTV) به ۱۶:۹ (۵۷۶آی، SDTV) تغییر پیدا کرد. از روز ۱۷ مرداد ۱۳۹۵، پخش رسمی اچ‌دی (HD) شبکهٔ سه با فرمت ۱۰۸۰‌آی در تهران و مراکز استان‌ها آغاز شد. مدیران نامفعالیتمدت فعالیتآغازپایانمحمدجعفر صافی۱۳۷۲۱۳۸۲۱۰ سالعلی‌اصغر پورمحمدی۱۳۸۲۱۳۹۱۹ سالمجید زین‌العابدین۱۳۹۱۱۳۹۳۲ سالسید غلامرضا میرحسینی۱۳۹۳۱۳۹۵۲ سالعلی‌اصغر پورمحمدی۱۳۹۵۱۳۹۷۲ سالعلی فروغی۱۳۹۷تاکنون۷ سال گسترهٔ پخش این شبکه در اکثر مناطق ایران از طریق فرستنده‌های زمینی دیجیتال روی باند بسامد فرابالا پخش می‌شود. | ## بخش 2: شبکه سه | همچنین برنامه‌های این شبکه از طریق ماهواره بدر ۵ در آسیا و اروپا و خاورمیانه پخش می‌شود. روی سیگنال این شبکه پیام‌نمای فارسی نیز پخش می‌شد که در سال ۱۴۰۲ پیام‌نما این شبکه غیرفعال شد. این گروه‌ها عبارتند از: گروه سیاسی، گروه فرهنگ و معارف اسلامی، گروه ورزش، گروه اجتماعی، گروه دانش و اقتصاد و گروه فیلم و سریال. این بخش‌های خبری عبارتند از دو بخش اخبار ورزشی در ساعات ۱۲:۴۵ و ۱۷:۴۵ به وقت تهران که هر کدام به مدت پانزده دقیقه به مرور رویدادهای ورزشی ایران و جهان می‌پردازند و از تاریخ ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ در شبکه خبر ادغام شده و از استودیوی شبکه خبر برای هردو کانال پخش می‌شوند. و بخش اخبار شبانگاهی در ساعت ۲۲ به‌وقت تهران که به پخش خلاصه‌ای از اخبار ایران و جهان می‌پردازد و به‌مدت پانزده دقیقه است. پخش زنده رقابت‌های ورزشی مهم ایران و جهان نظیر جام خلیج فارس به ویژه دیدارهای دو باشگاه فوتبال استقلال تهران و باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران، مسابقات مهم تیم ملی فوتبال ایران، جام جهانی فوتبال، جام ملت‌های آسیا، لیگ ملت‌های والیبال مردان، بازی‌های المپیک، قهرمانی والیبال جهان، لیگ ملت‌های اروپا، لیگ قهرمانان اروپا، لیگ برتر انگلستان و دیگر لیگ‌های فوتبال اروپایی نظیر سری آ ایتالیا، لالیگای اسپانیا و لیگ یک فرانسه از این جمله‌اند. برخی رویکردهای شبکه سه در پخش زنده مسابقات ورزشی انتقاداتی را در داخل ایران به دنبال داشته‌است. رله این مسابقات از شبکه‌های خارجی به‌ویژه شبکه‌های ماهواره‌ای عرب‌زبان بدون پرداخت حق پخش و با پوشاندن نشان شبکه اصلی از جمله این انتقادات است. همچنین این شبکه رویدادهای ورزشی خارجی را با ۷ ثانیه تأخیر پخش کرده و تصاویر مربوط به تماشاگران زن یا برخی صحنه‌های دیگر را با تکرار صحنه‌های قبل همان مسابقه حذف می‌کند. توجه بیش از حد به رشته فوتبال و عدم پخش مسابقات مهم دیگر رشته‌های ورزشی از دیگر انتقاداتی است که معمولاً به شبکه سه وارد می‌شود. برنامه دایره طلایی نیز با اجرای شهاب قاسمی به تحلیل و بررسی رشته کشتی می‌پردازد. همچنین برنامه توپ و تور هم به پخش و تحلیل کارشناسی مسابقات والیبال، بسکتبال و هندبال می‌پردازد. گروه فیلم و سریال این گروه به تهیه انواع مجموعه‌های طنز، اجتماعی، درام‌های خانوادگی و فیلم‌های تلویزیونی می‌پرداخت. تولید مجموعه‌های مناسبتی در تعطیلات عید نوروز، ماه رمضان و ماه محرم از دیگر وظایف این گروه بود. از سال ۱۴۰۲ در پی تغییر تشکیلات سریال سازی، گروه فیلم و سریال این شبکه از چارت برنامه‌سازی تلویزیون حذف شد. با تغییرات رخ داده، شبکه سه محصولات تولید شده در مرکز سیمافیلم که متولی اصلی تولید سریال در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود را پخش می‌کند. تاکنون برخی از کارگردانان برجسته سینمای ایران مانده ابراهیم حاتمی‌کیا، کمال تبریزی و کیانوش عیاری نیز سریال‌هایی را برای شبکه سه کارگردانی کرده‌اند. | ## بخش 3: شبکه سه | همچنین از مهمترین کارگردانان طنزپرداز تلویزیون ایران نظیر مهران مدیری، رضا عطاران، سروش صحت، مهران غفوریان، سعید آقاخانی و رامبد جوان نیز سابقه همکاری با شبکه سه را دارا می‌باشند. دهه ۸۰ با پخش مجموعه‌های زیر آسمان شهر در سه فصل، پس از باران، بدون شرح، خط قرمز، مسافری از هند، متهم گریخت، شب‌های برره ،چارخونه، باغ مظفر، خانه به دوش، راه بی‌پایان، ترش و شیرین، بزنگاه، مسافران و دلنوازان توانست مخاطبان زیادی را به خود جلب کند و پر مخاطب‌ترین شبکه ایرانی شود. در دهه ۹۰ نیز مجموعه‌های همچون ساختمان پزشکان، نابرده رنج، زمانه ، ستایش، آوای باران، دزد و پلیس، پژمان، دردسرهای عظیم، لیسانسه‌ها، شمعدونی، وضعیت سفید، از مجموعه‌های محبوب این شبکه در دهه ۹۰ خورشیدی بود. این گروه برنامه‌های گوناگونی را در موضوعات اجتماعی، فرهنگی، هنری، خانوادگی، علمی، پزشکی، نشاط و سرگرمی را تهیه می‌کنند. گروه اجتماعی شبکه سه به تولید و پخش مستند و حتی سریال هم می‌پردازد، البته سریال‌سازی جزء وظایف ثابت این گروه نیست اما با این حال گاهی سریال‌هایی نیز در گروه اجتماعی این شبکه ساخت می‌شود، از جمله سریال آوای باران که محصول همین گروه است. مستند شوک هم یکی از معروف‌ترین مستندهای شبکه سه بود که توسط گروه اجتماعی تهیه می‌شد. برنامه‌های تاک‌شو و ترکیبی از مهمترین این برنامه‌ها می‌توان به ضیافت دوست، یه‌نکته کوچیک برای خانواده، ایران‌ما، سلام صبح بخیر، طبیب، سمت خدا، شوک، محفل، محفل ستاره‌ها(کودکان و نوجوانان)، خط قرمز، خط مقاومت، صدای ایران، فوتبال برتر، سیاست خارجی، حسینیه معلّی(فقط در محرم)، مهدیه معلّی(فقط در شعبان)، چله‌ی دعای عهد اشاره کرد. فیلم‌های خارجی سریال‌هایی همچون افسانه جومونگ در سال‌های ۸۷ و ۸۸، امپراتور دریا در سال ۸۶ و افسانه دونگ‌یی در سال ۱۳۹۱ از سریالهای خارجی پر طرفدار پخش شده از شبکه سه سیما بودند. بخش تأمین برنامه این شبکه علاوه‌بر مجموعه‌های تلویزیونی خارجی به پخش فیلم‌های سینمایی ایرانی و خارجی به ویژه در تعطیلات پایان هفته و تعطیلات رسمی ایران می‌پردازد. مناظره‌های انتخاباتی نامزدهای دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران را باید مهم‌ترین برنامه سیاسی شبکه سه دانست. استفاده از وحید یامین‌پور برای اجرای برنامه ایران ۸۸ که در ایام انتخابات ۱۳۸۸ از شبکه سه پخش می‌شد، انتقاد مخالفان دولت را به دنبال داشت. چرا که گفته می‌شود او از دبیران سایت حامی دولت رجانیوز بوده و در موارد زیادی از یکی از نامزدهای انتخاباتی پشتیبانی کرده‌است. همچنین پخش مستندی با عنوان پرونده هسته‌ای در شهریور ۱۳۸۸ انتقاداتی را در بین برخی گروه‌های سیاسی ایران مطرح ساخت. آن‌ها معتقد بودند این مستند مذاکره‌کنندگان ایرانی در دورهٔ قبل از به ریاست‌جمهوری رسیدن محمود احمدی‌نژاد را به خیانت به منافع ملی متهم کرده‌است.رپرتاژ آگهیشخصی در پرونده ملی هسته‌ای پخش این مستند واکنش سید علی خامنه‌ای را نیز در پی داشت.مشروح خطبه‌های نماز عید فطر مقام معظم رهبری گروه فرهنگ و معارف اسلامی این گروه به تهیه برنامه‌های گفتگومحور و برخی مجموعه‌های داستانی با مضمون دینی اشتغال دارد. پخش ماهواره‌ای این شبکه تلویزیونی هم‌اکنون در ۳ ماهواره بدر ۵، اینتل‌ست ۳۹ و اکسپرس ای ام ۷ درحال پخش است. شبکه سه در ماهواره بدر ۵ هنگام پخش زنده رقابت‌های ورزشی خارجی، فیلم سینمایی پخش می‌کند و علت آن این است که حق پخش زنده لیگ‌های معتبر اروپایی و جام جهانی و سایر مسابقات ورزشی در منطقه آسیا در اختیار گروه شبکه‌های بین اسپورت قطر می‌باشد و شبکه سه حق ندارد آن را به صورت رایگان برای منطقه خاورمیانه پخش کند. ماهواره بدر ۵ در تمام خاورمیانه جز کشورهای مصر و یمن قابل دریافت است و اگر شبکه سه مسابقات فوتبال‌های خارجی را به‌صورت زنده و رایگان پخش کند دیگر کسی اشتراک گران‌قیمت بین‌اسپورت را نمی‌خرد. | ## جمع‌بندی | برای تماشای پخش زنده فوتبال‌های خارجی باید جهت اینتل‌ست ۳۹ در ۶۲ درجه شرقی و اکسپرس ای ام ۷ در ۴۰ درجه شرقی را در فرکانس ماهواره‌ای رسیور خود داشته باشید.