موضوع مقاله: بویوک آدا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بویوک آدا | مقدمه: این جزیره از دو محلهٔ معدن و نظام در ناحیهٔ آدالار (جزایر) از استان استانبول، ترکیه تشکیل شده است. | ## بخش 1: بویوک آدا | در این جزیره عبور و مرور وسایل نقلیه موتوری به غیر از خودروهای عمومی مانند پلیس و شهرداری ممنوع است، و عبور و مرور بیشتر توسط دوچرخه یا درشکه‌هایی که توسط اسب کشیده می‌شوند، انجام می‌شود. خانه‌های ساخته شده در این جزیره به صورت ویلایی و ییلاقی است، از این‌رو جمعیت آن در فصل‌های گرم سال چندین برابر جمعیت فصول سرد آن است. افرادی که قصد بازدید از این جزیره را دارند، باید در سمت اروپایی ترکیه از اسکله کاباتاش سوار کشتی‌های شهرداری شده و پس از طی پنجاه دقیقه به جزیره بویوک‌ آدا برسند. این کلیسا در قرن ششم ساخته شده است و یکی از بناهای تاریخی این جزیره محسوب می‌شود. کشف سکه‌های طلا در سال ۱۹۳۰ میلادی، ارزش تاریخی این منطقه را به خوبی نشان می‌دهد و در حال حاضر آثار کشف‌شده این جزیره در موزه مردم‌شناسی استانبول نگهداری می‌شوند. همچنین، پلاژهای ساحلی و رستوران‌های متنوع در بخش‌های مختلف این جزیره وجود دارند و برای بازدیدکنندگان جذابیت دارند. در نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم، این جزیره برای یونانی‌ها و ارمنی‌های مرفه ساکن ترکیه مکانی محبوب برای فرار از گرمای تابستان استانبول بود. اما تا اواخر دههٔ ۲۰۱۰، گردشگری در این جزیره به‌ویژه از سوی بازدیدکنندگانی که از کشورهای عربی کم‌درخت می‌آمدند به‌شدت افزایش یافت و بویوک‌آدا به یکی از محبوب‌ترین مقاصد سفرهای یک‌روزه تبدیل شد. این افزایش گردشگر از عوامل اصلی پایان دادن به استفاده از کالسکه‌های سنتی (فایتون) به‌عنوان تنها وسیلهٔ نقلیه در جزیره در سال ۲۰۲۰ بود. نخستین گزارش‌ها دربارهٔ بویوک‌آدا به سفرنامه‌نویس ترک اولیا چلبی بازمی‌گردد که در سیاحت‌نامهاش نوشته است در سال ۱۶۴۰ میلادی ۲۰۰ خانهٔ یونانی در این جزیره وجود داشت و پیرامون آن را ماهیگیران دالیان گرفته بودند. در سال ۱۸۸۴، تاریخ‌نگار فرانسوی گوستاو شلومبرژه کتابی به نام جزایر پرنس منتشر کرد که سفر خود به این مجمع‌الجزایر را توصیف می‌کرد. ارنست مامبوری در کتاب خود با عنوان جزایر پرنس (۱۹۴۳) به شناسایی مکان‌های جزیره پرداخت و جاک دئولئون این اثر را در سال ۲۰۰۳ با کتاب بویوک‌آدا: راهنمای بناهای تاریخی به‌روزرسانی کرد. لئون تروتسکی پس از ترک جزیره در سال ۱۹۳۳ مقاله‌ای با عنوان وداع با پرینکیپو نوشت. در سال ۱۹۹۷، چلیک گولرسوی که در مرمت برخی بناهای جزیره فعالیت داشت، کتاب بویوک‌آدای دیروز را منتشر کرد. در سال ۲۰۰۷، جان فریلی در کتاب جزایر پرنس فهرستی کامل از عمارت‌های تاریخی جزیره ارائه داد. در سال ۲۰۰۹، شاعر و مترجم یواخیم سارتوریوس سفرنامه‌ای کوتاه و دل‌نشین با عنوان جزایر پرنس: مجمع‌الجزایر استانبول نوشت که تمرکز اصلی آن بر بویوک‌آدا بود. در سال ۲۰۲۳ نیز انتشارات یاپی کردی کتاب بویوک‌آدا – مجموعهٔ موریس دانون را به قلم بوکه اوراس منتشر کرد که دوره‌ای از ربع دوم قرن نوزدهم تا میانهٔ قرن بیستم را با عکس‌ها و متون پشتیبان مستند می‌سازد. دسترسی به جزیره از طریق کشتی‌های شهیر خطلری از امینونو و کاباتاش در بخش اروپایی استانبول، و همچنین از قاضی‌کوی و بستانجی در بخش آسیایی شهر ممکن است. | ## بخش 2: بویوک آدا | قله‌ای که نزدیک‌تر به محل پهلوگیری کشتی‌هاست، تپهٔ عیسی (به ترکی: ایسا تپسی) است که ۱۶۴ متر (۵۳۸ پا) ارتفاع دارد. قلهٔ دیگر تپهٔ بلند (به ترکی: یوجه‌تپه) نام دارد که ارتفاع آن به ۲۰۲ متر (۶۶۳ پا) می‌رسد. جزیره چند نوار باریک ساحلی شنی و سنگ‌ریزه‌ای دارد که محبوب‌ترین آن‌ها، ساحل یوروق‌علی در نزدیکی دیلبورنو است. بیشتر ساخت‌وسازها در بخش شمالی جزیره انجام شده‌اند و بخش جنوبی همچنان پوشیده از جنگل است. ژوستین دوم، امپراتور بیزانس، نخستین فرمانروایی بود که در سال ۵۶۹ میلادی در پرینکیپو کاخی به‌همراه یک صومعه ساخت. این مجموعه بعدها به‌دست ملکه ایرنه گسترش یافت و خیلی زود به مکان تبعید ملکه‌های بیزانسی از جمله ایرنه، افروسینه، تئوفانو، زویی و آنا دالاسنا تبدیل شد. تاریخ متأخر پرینکیپو از آخرین مناطقی بود که به‌دست عثمانی‌ها از بیزانسی‌ها گرفته شد. پس از آن، به محلی آرام و دورافتاده تبدیل شد تا اینکه در سال ۱۸۴۶ با راه‌اندازی نخستین خط کشتی‌رانی، دسترسی آسان از قسطنطنیه/استانبول ممکن شد و این جزیره به‌تدریج به اقامتگاه تابستانی محبوبی برای ثروتمندان شهر تبدیل گردید. بیشتر ساکنان یونانی جزیره یا در تبادل جمعیتی یونان و ترکیه در سال ۱۹۲۳ یا پس از حمله عمومی به اقلیت‌ها در استانبول در سال ۱۹۵۵ و همچنین با فرمان اخراج سال ۱۹۶۶ جزیره را ترک کردند. در گذشته استخراج سنگ آهن در منطقه‌ای از جزیره که اکنون به مادن (معدن) معروف است انجام می‌شد. گردشگری بین‌المللی در جزایر پرنس تا مدت‌ها رونق نیافته بود، اما تا سال ۲۰۱۵ به عامل اصلی اقتصاد جزیره تبدیل شد. با این حال، انفجار جمعیت گردشگران باعث شد این شیوه پایدار نباشد و در پی فشار فعالان حقوق حیوانات، تصمیم گرفته شد که به‌جای اسب‌ها از خودروهای برقی استفاده شود؛ تصمیمی که به سنتی پایان داد که این جزایر را در ترکیه منحصربه‌فرد می‌کرد. نام این صومعه یادآور افسانه‌ای از سدهٔ هفدهم است که بر اساس آن، پسربچهٔ چوپانی هنگام چراندن گوسفندان صدای زنگی را از زیر زمین شنید، زمین را کند و تندیس سن جورج را که برای محافظت از حملهٔ جنگ صلیبی چهارم در سال ۱۲۰۴ مدفون شده بود، یافت. نسخه‌ای از این تندیس در کلیسای صومعه قابل مشاهده است اما نسخهٔ اصلی اکنون در کلیسای پاتریارک در فنر نگهداری می‌شود. مجموعهٔ صومعه اکنون از شش ساختمان در سه سطح تشکیل شده و هر سال در ماه آوریل محل زیارت سالانه‌ای است. پیش‌تر، گردشگران با فایتون تا پای مسیر صخره‌ای منتهی به صومعه منتقل می‌شدند، اما این خدمات از سال ۲۰۲۰ متوقف شد. گرچه ریشه‌های آن نیز به دوران بیزانس بازمی‌گردد، اما بیشتر سازه‌های فعلی از میانهٔ سدهٔ نوزدهم‌اند. این بنا که به‌عنوان بزرگ‌ترین سازهٔ چوبی اروپا و دومین سازهٔ چوبی جهان شناخته می‌شود، ابتدا در سال ۱۸۹۸ برای یک شرکت فرانسوی و با هدف تبدیل شدن به کازینو ساخته شد و طراحی آن بر عهدهٔ معمار لووانتینی، الکساندر والوری بود. | ## بخش 3: بویوک آدا | با مخالفت عبدالحمید دوم با تبدیل آن به کازینو، این بنا توسط بانویی خریداری و به پاتریارک‌نشین اهدا شد تا به یتیم‌خانه تبدیل شود. این یتیم‌خانه تا سال ۱۹۶۴ فعالیت داشت، به‌جز در دورهٔ جنگ جهانی اول که به مدرسهٔ نظامی کوله‌لی اختصاص یافت. این ساختمان در سال ۲۰۱۰ دوباره به پاتریارک‌نشین بازگردانده شد، اما هیچ اقدام مؤثری برای حفظ آن انجام نگرفت. در جزیره چند کلیسا نیز وجود دارد که همیشه برای بازدید عموم باز نیستند، از جمله کلیساهای ارتدکس یونانی پاناجیا (مریم مقدس) و آگیوس دیمیتریوس (سن دیمیتری)، کلیسای فرانسیسکن سن پاسیفیکو، و کلیسای ارمنی سورپ آستواتزاتزین وراپولیوم. یک کنیسه به نام حسد لعورام نیز هنوز در جزیره فعال است، هرچند فقط در تابستان باز می‌شود. جزیره هنوز میزبان بسیاری از عمارت‌های زیبای سدهٔ نوزدهم است، به‌ویژه در خیابان چانکایا که از آن به‌عنوان «یکی از زیباترین خیابان‌های جهان» یاد شده است. از مشهورترین عمارت‌ها می‌توان به عمارت کن پاشا، یلکن‌چی‌زاده، هاچوپولو، فابیاتو و میزی اشاره کرد.Buyukada Istanbul موزهٔ جزایر پرنس (به ترکی: موزهٔ آدالار) که در سال ۲۰۱۰ افتتاح شد، داستان مردم این جزایر را به اندازهٔ بناهای آن‌ها بازگو می‌کند. برجسته‌ترین بازماندهٔ آن‌ها، هتل اسپلندید پالاس (۱۹۱۱) است که هنوز با گنبدهای دوگانه‌اش در ساحل خودنمایی می‌کند؛ این گنبدها زمانی بر مخازن آب قرار داشتند. ساختمان زیبای اسکلهٔ جزیره در سال ۱۸۹۹ توسط معمار ارمنی، مهران آزاریان، در سبک نخستین جنبش معماری ملی طراحی شد و از سال ۱۹۱۵ در خدمت مسافران قرار گرفت. کمی دورتر از آن، برج ساعتی قرار دارد که در سال ۱۹۲۳، هم‌زمان با تأسیس جمهوری ترکیه، ساخته شد. در کنار آن، میدان فایتون قرار دارد که تا سال ۲۰۲۰ مملو از کالسکه‌ها و اسب‌هایی بود که منتظر گردشگران بودند. زیارت روز سن جورج هر سال در روز سن جورج (۲۳ آوریل)، مردم برای زیارت صومعهٔ آگیوس یئورگیوس کودوناس در یوجه‌تپه به جزیره می‌آیند. هم مسیحیان و هم مسلمانان در آیین‌های رازآلودی مانند پیچاندن نخ در مسیر صعود به صومعه شرکت می‌کنند. از آنجا که این روز با تعطیلات رسمی «روز ملی حاکمیت و کودک» ترکیه و گاه با تعطیلات عید پاک هم‌زمان است، جمعیت بسیاری در این مراسم شرکت می‌کنند. برادر او، جواد شاکر کاباآغاچلی ملقب به «ماهیگیر هالیکارناسوس» نیز بخش بزرگی از جوانی‌اش را در این جزیره گذراند. لئون تروتسکی پس از اخراج از اتحاد جماهیر شوروی، در آوریل ۱۹۲۹ به پرینکیپو آمد و تا ژوئیه ۱۹۳۳ در این جزیره اقامت داشت. | ## جمع‌بندی | پاپ ژان بیست‌وسوم (آنجلو جوزپه رونکالی)، معروف به «پاپ ترک»، در سال‌های ۱۹۳۳–۱۹۳۴ به‌عنوان نماینده پاپ در این جزیره زندگی می‌کرد.