موضوع مقاله: سنجاب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سنجاب | مقدمه: سنجاب‌ها به‌طور طبیعی در قاره‌های آسیا، آمریکا، اروپا و آفریقا پراکندگی داشته و به صورت غیرطبیعی و توسط انسان، به طبیعت استرالیا و اقیانوسیه نیز وارد شده‌است. | ## بخش 1: سنجاب | این واژه به زبان‌های عربی و ترکی هم راه یافته و در زبان ترکی «sincap» و در زبان عربی «السنجاب» نامیده می‌شود. برخی افراد به آن «خز موش» و «موش خرما» نیز می‌گویند که واژه موش خرما به غلط بر این حیوان اطلاق شده‌است و به نظر می‌رسد که واژه خز موش واژه‌ای اصیل و فارسی است که در دوره قبل از اسلام، بر این جانور اطلاق می‌شده‌است. در گذشته‌های دور صید سنجاب در سرزمین خوارزم و جمهوری آذربایجان که بخشی از ایران بوده رایج و متداول بوده‌است و پوست‌های سنجاب خزری و خوارزمی از شهرت خوبی برخوردار بوده‌است. نام دیگر سنجاب در فارسی وَروَرهدهخدا: وروره است که ریشه آن به ریشه هندواروپایی *(o)wer- برمی‌گردد.ریشه‌شناسی هندواروپایی، بازدید: دسامبر ۲۰۱۰. سنجاب پرنده غول‌پیکر بوتان تا ۱۲۷ سانتی‌متر رشد می‌کند و همچنین برخی از مارموت‌ها وزنی معادل ۸ کیلوگرم یا بیشتر دارند. سنجاب‌ها عموماً دارای بدنی لاغر و کشیده، دُمی پُر از مو و موهایی نرم و چشمانی درشت هستند. طول پاهای عقبی در بیشتر گونه‌ها بلندتر بوده و تمامی گونه‌ها دارای چهار یا پنج انگشت در هر یک از پنجه‌ها هستند. | ## بخش 2: سنجاب | سنجاب‌ها به جز مناطق قطبی و صحراهای بسیار خشک تقریباً در هر اقلیم و منطقه‌ای در جهان یافت می‌شوند. این جانوران به‌طور کلی گیاهخوار بوده و از دانه‌ها و میوه‌ها و سایر بخش‌های گیاهان تغذیه می‌کنند. البته در برخی از موارد نیز مشاهده شده که سنجاب‌ها از حشرات و مهره‌داران کوچک نیز تغذیه می‌کنند. گفته می‌شود طول عمر سنجاب‌ها در طبیعت بین ۵ تا ۱۰ سال و در شرایط اسارت تا ۲۰ سال زندگی می‌کنند. یکی اواخر زمستان که دمای هوا رو به اعتدال می‌رود و دیگری اوایل بهار قبل از این که هوا گرم شود. در واقع می‌توان گفت که بهار مناسب‌ترین فصل برای این امر است که ایده‌آل‌ترین دما را داراست. سنجاب‌ها بیشترین فعالیت را دراواخر زمستان دارند، وقتی که فصل جفتگیری فرا می‌رسد، نرها به دنبال ماده‌ها می‌افتند، وقتی که دنبال کردن به پایان می‌رسد زمان عشقبازی شروع می‌شود. | ## بخش 3: سنجاب | مدت زمان بارداری در گونه‌های کوچک ۳۳ روز و در گونه‌های بزرگتر مانند سنجاب طوسی و نوع روباهی آن بالای ۶۰ روز طول می‌کشد. پروفسور کان اسلوبودچیکوف (Slobodchikoff) می‌گوید که صدای جیغ سگ‌های دشتی فرم پیچیده‌ای از ارتباط است که حداقل حاوی ۱۰۰ لغت است (و این پیچیده‌ترین زبان شناخته شده در حیوانات است) حتی جیغ‌های کوتاه آنها نیز اطلاعات زیادی دربردارد. آنها می‌توانند جزئیات مربوط به افرادی که از مقابلشان عبور می‌کنند، همچون اندازه، رنگ و سرعت حرکت آنها را توصیف کنند. همچنین می‌توانند به راحتی تشخیص دهند حیوانی که از راه دور می‌آید، گرگ است یا سگ؛ و نیز قدرت تشخیص چند نوع مختلف از پرندگان را دارند. اسلوبودچیکوف و شاگردانش صدای این جوندگان را به هنگام مواجه با یک انسان، شاهین، سگ و گرگ ضبط کردند و فرکانس و لحن آنها را تحلیل کردند. این مطالعه نشان داد که آنها قابلیت تشخیص رنگ‌ها را نیز دارند، شخصی چندین بار از مقابل این موجودات عبور کرد و هر بار رنگ لباسش را تغییر داد. شاید برای توضیح آوای سنجاب‌ها در مواجه با انسان‌ها بتوان از این توصیف استفاده کرد که یک سنجاب به جانور دیگر می‌گوید: مرد قد بلند با لباس آبی آمد یا مرد قد کوتاه با لباس زرد آمد. | ## جمع‌بندی | پرورش، نگهداری و بیماری‌های سنجاب، تألیف دکتر احسان مقدس، انتشارات نیلوبرگ، تهران، چاپ اول، زمستان ۱۳۹۰.