موضوع مقاله: یاکوولف یاک-۱۳۰ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یاکوولف یاک-۱۳۰ | مقدمه: یاکوولف یاک-۱۳۰ ، (در ناتو: Mitten) یک جت آموزش پیشرفته و جنگنده سبک فروصوت دو صندلی است که در اصل با نام یاک/ای‌ئی‌ام-۱۳۰ توسط یاکوولف و اروماکی طراحی شده‌است. | ## بخش 1: یاکوولف یاک-۱۳۰ | در سال ۲۰۰۲، این هواپیما برنده مناقصه دولت روسیه برای خرید هواپیمای آموزشی شد و در سال ۲۰۱۰ اولین سری از یاک‌های ۱۳۰ تحویل نیروی هوایی روسیه شد. به‌عنوان یک جت آموزشی پیشرفته، یاک-۱۳۰ می‌تواند شبیه‌ساز مشخصات جنگنده‌های نسل ۴+ و همچنین نسل ۵ همچون سوخو-۵۷ باشد. یاک-۱۳۰ قادر به انجام تهاجم سبک و انجام وظایف شناسایی است و می‌تواند در ماموریت‌های رزمی ۳۰۰۰ کیلوگرم مهمات حمل کند. قیمت هر فروند از این هواپیما ۷ میلیون دلار برای مصرف داخلی روسیه تمام می‌شود و قیمت نهایی نسخه صادراتی آن ۱۵ میلیون دلار به ازای هر فروند می‌باشد. در سال ۱۹۹۱، پیشنهادات دیگر کنار گذاشته شد و تنها میگ ای‌تی و یاک-یوتی‌سی باقی ماندند. نیروی هوایی روسیه تازه استقلال یافته تخمین زد که نیاز آن حدود ۱۰۰۰ هواپیما خواهد بود. در سال ۱۹۹۳ با شرکت ایتالیایی اروماکی برای توسعه مشترک این هواپیما که اکنون به Yak/AEM-130 تبدیل شده‌بود، به توافق رسیدند. نخستین نمونه اولیه با نام یاک-130D توسط سوکول در نیژنی نووگورود روسیه ساخته شد و در ژوئن ۱۹۹۵ به‌طور عمومی رونمایی گردید، این هواپیما اولین پرواز خود را در ۲۵ آوریل ۱۹۹۶ از فرودگاه ژوکوفسکی به دست آندری سینیتسین، خلبان آزمایشی یاکولف انجام داد. در سال ۲۰۰۰، بروز اختلاف در اولویت‌بندی‌ها بین دو شرکت باعث پایان دادن به شراکت‌شان شد و هر کدام به‌طور مستقل هواپیما را توسعه دادند. یاکولف ۷۷ میلیون دلار آمریکا را دریافت کرد تا اسناد فنی هواپیما را در اختیار طرف ایتالیایی قرار دهد. یاکولف می‌تواند این هواپیما را به کشورهایی مانند کشورهای مشترک المنافع، هند، اسلواکی و الجزایر بفروشد. در مارس ۲۰۰۲، فرمانده کل قوا ولادیمیر میخائیلوف گفت که یاک-۱۳۰ و MiG-AT به عنوان پرنده‌های آموزشی جدید نیروی هوایی روسیه انتخاب شده‌اند. با این حال گفته می‌شود که یاک-۱۳۰ برتر است زیرا می‌تواند نقش دوگانه یک جت آموزشی و جنگی را ایفا کند. در ۱۰ آوریل ۲۰۰۲، اعلام شد که یاک-۱۳۰ به عنوان برنده مناقصه هواپیمای آموزشی برای آموزش خلبانی مقدماتی و پیشرفته انتخاب شده‌است و میگ-AT را شکست داد. | ## بخش 2: یاکوولف یاک-۱۳۰ | تا آن زمان، نیروی هوایی روسیه ۱۰ فروند یاک-۱۳۰ سفارش داده بود و کل هزینه تحقیق و توسعه، که شامل ساخت و آزمایش چهار هواپیمای پیش تولید می‌شد، بالغ بر ۲۰۰ میلیون دلار بود که ۸۴ درصد آن توسط یاکولف و بقیه توسط دولت روسیه تأمین مالی گردید. با این حال، گزارش شد که تا اوایل سال ۱۹۹۶ بالغ بر ۵۰۰ میلیون دلار هزینه شده‌است. این امر از طریق استفاده از اویونیک دیجیتال معماری باز مطابق با دیتابیس ۱۵۵۳، کابین شیشه‌ای خلبان تمام دیجیتال، سیستم دیجیتال چهار کاناله هدایت پرواز برقی (FBWS) و شبیه‌سازی تعبیه شده امکان‌پذیر است. این جت همچنین دارای یک صفحه‌نمایش جلو-سری (HUD) و یک سیستم دید روی کلاه (HMSS)، با گیرنده موقعیت‌یاب جهانی دوگانه است که سیستم مرجع اینرسی (IRS) را برای ناوبری و هدف‌گیری دقیق به روز می‌کند. توسعه دهنده تخمین می‌زند که این هواپیما می‌تواند تا ۸۰ درصد از کل برنامه آموزشی پرواز خلبان را پوشش دهد. یاک می‌تواند بار جنگی تا سقف حمل کند که از انواع سلاح‌های هدایت شونده و غیر هدایت شونده، مخازن سوخت کمکی و غلاف‌های الکترونیکی تشکیل شده‌است. به گفته طراح ارشد آن کنستانتین پوپوویچ، طی مرحله آزمایشی که در دسامبر ۲۰۰۹ کارش به پایان رسید، این هواپیما با «همه سلاح‌های هوابرد تا وزن ۵۰۰ کیلوگرم که در نیروی هوایی روسیه در حال خدمت هستند» آزمایش شد. یک نسخه موتور ارتقا یافته "-۲۸" نیز ارائه می‌شود که نیروی رانش را به افزایش می‌دهد. با وزن برخاست معمولی ، نسبت رانش به وزن ۰٫۷۰ با موتورهای "۲۵-" یا ۰٫۷۷ با موتورهای "۲۸-" به دست می‌آید. این عملکرد قابل مقایسه با ۰٫۶۵ برایبی‌ای‌ئی سیستمز هاوک و ۰٫۴۹ برای ال-۱۵۹ الکا است. حداکثر سرعت جنگنده ۰٫۹۳ ماخ (۵۷۲ گره)، سقف پروازی ۱۲۵۰۰ متر (۴۱۰۰۰ فوت) و فاکتورهای بار از -۳ تا +۹ گرم است. سرعت برخاست و مسافت معمولی در پیکربندی «کلین» و ۵۵۰ متر (۱۸۰۰ فوت) است، در حالی که شاخص‌های فرود نیز به ترتیب و است. یاک-۱۳۰ مجهز به درب‌های خالی ورودی موتور با کنترل FBWS است تا از آسیب دیدن موتورهای هواپیما هنگام بلندشدن از باندهای آسفالت نشده و نوارهای چمنی جلوگیری کند. مجموعه آموزشی رزمی یاک-۱۳۰ شامل سیستم‌های شلیک شبیه‌سازی شده و واقعی با موشک‌های هوا به هوا و هوا به سطح، پرتاب بمب، شلیک اسلحه و سیستم‌های محافظت از خود روی هواپیما است. | ## بخش 3: یاکوولف یاک-۱۳۰ | در ۳۰ آوریل ۲۰۰۴، نخستین پیش‌سری یاک-۱۳۰ که در کارخانه سوکول در نیژنی نووگورود مونتاژ شد، اولین پرواز خود را انجام داد. این هواپیما برای بار اول در نمایشگاه هوایی پاریس در ژوئن ۲۰۰۵ به نمایش گذاشته شد پس از آن، سه هواپیمای پیش‌سری دیگر نیز عرضه گردید. در دسامبر ۲۰۰۹، این هواپیما آزمایشات دولتی را به پایان رساند و برای خدمت در نیروی هوایی روسیه پذیرفته شد. استفاده از آن پس از انتشار شواهد قابل تأیید از حملات هوایی نظامی علیه غیرنظامیان در فضای مجازی مورد انتقاد قرار گرفت. ۱۵ آوریل ۲۰۱۴: یک یاک-۱۳۰ در منطقه آستاراخان سقوط کرد، ۲۵ کیلومتر از آختوبینسک در نزدیکی روستای باتایوکا. ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۷: یک هواپیمای یاک-۱۳۰ نیروی هوایی بنگلادش در لوهاگارا در جنوب شرقی منطقه چیتاگونگ بنگلادش سقوط کرد. ۲۷ دسامبر ۲۰۱۷: دو فروند یاکولف یاک-۱۳۰ نیروی هوایی بنگلادش در جزیره ماهشخالی در کاکس بازار به دلیل برخورد با هم در هوا سقوط کردند. گزارش رسمی حاکی از آن است که این سانحه در هنگام شکست آرایش در یک تمرین آموزشی رخ داده‌است. ۱۹ مه ۲۰۲۱: یک فروند یاکولف یاک-۱۳۰ نیروی هوایی بلاروس در بارانویچی سقوط کرد و خسارت جزئی به یک خانه در شهر وارد کرد. ۱۸ فوریه ۲۰۲۲: نیروهای دفاع مردمی ضد جنتا (PDF) در میانمار ادعا کردند که به دو فروند یاک-۱۳۰ در پایگاه نیروی هوایی در هماوبی آسیب رسانده‌اند. ۲۹ ژوئن ۲۰۲۲: گمان می‌رود یک یاک-۱۳۰ نیروی هوایی میانمار در پی اصابت پرنده آسیب دیده‌است. پایگاه هشتم شکاری اصفهان پایگاه یکم شکاری مهرآباد نیروی هوایی بلاروس - ۱۱ فروند در خدمت. | ## جمع‌بندی | مرکز ۸۵۹م کاربری رزمی و آموزش خدمه برای هوانوردی دریایی نیروی هوایی لائوس - ۴ فروند در خدمت.