موضوع مقاله: یشت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یشت | مقدمه: یشت‌ها سرودهایی هستند که عموماً به ستایش خدایان قدیم ایرانی مانند مهر، ناهید و تیشتر و غیره اختصاص دارند. | ## بخش 1: یشت | همهٔ یشت‌ها از نظر قدمت یکسان نیستند.تفضلی، احمد، ص ۴۴ در اوستا یشت، نام بخشی از کتابِ اوستا، کتاب دینی زرتشتیان است. در اوستا، ۲۱ یشت و به نام‌های گونه‌گون وجود دارد و در آن‌ها عناصرِ مهم از دیدگاهِ مزدیسنا ستوده می‌شوند. هر یک از یشت‌های بزرگ در نسخه‌های خطی به بخش‌هایی تقسیم می‌گردد که اصطلاحاً کرده نامیده می‌شوند. لازم به تذکر است که تقسیم‌بندی هر یشت به بندها که در چاپ‌های کنونی اوستا معمول است، در نسخه‌های خطی دیده نمی‌شود و یک روش ابداعی است که توسط دانشمندان اوستاشناس عصر حاضر و به منظور سهولت استفاده و ارجاع به وجود آمده‌است.تاریخ ادبیات ایران، ص ۴۵ گرشویچ تاریخ سرایش آن‌ها را حدود سال‌های ۴۳۰ تا ۴۲۰ پ. به گمان نزدیک به یقین، یشت‌ها برگرفته از بغان یشتِ اوستای ساسانی می‌باشد.* بویس دربارهٔ جایگاه چنین ایزدهایی گفته‌است: «از آن جا که آفرینش او (اهورامزدا) در برگیرنده همهٔ خدایان بخشندهٔ دون پایه تر است، آنان، یَزَتَه‌های دین زرتشتی، را احتمالاً نمی‌توان به درستی «خدا» دانست؛ زیرا این واژه موجودات آسمانی و مستقل مشرکان را تداعی می‌کند… از سوی دیگر، منشأ بیشتر یزته‌ها در مقام خدایان مشرکان و جایگاه آن‌ها در مقام موجوداتی که بشخصه شایان پرستش هستند، آنان را فراتر از فرشتگان قرار می‌دهد که در ادیان یک خدایی واسطهٔ بین انسان و خدا به‌شمار می‌روند.» نام یشت در کتاب اوستا به صورت «یشتی» (yasti) همریشه و هم معنای «یسنه» به معنای پرستش ایزدان با خواندن نیایش‌ها و برگزار کردن آیین فدیه آمده‌است. | ## بخش 2: یشت | از میان یشت‌های ۲۱ گانه، یشت‌های زیر در زمرهٔ گروه یشت‌های بزرگ: ۱۶، ۱۵، ۱۴، ۱۳، ۱۱، ۱۰، ۹، ۸، ۵، ۱۹ و آنچه می‌ماند، در شمار یشت‌های کوچک قرار دارند. پیشینه و کاربرد یشت‌ها در بستر سنت شفاهی کاهنان و از راه سرایش سیّال پدید آمدند و در گذر زمان دگرگونی‌هایی یافتند. اشاره‌های جغرافیایی این متن‌ها نشان می‌دهد که سرایش آن‌ها در بخش‌های خاوری ایران بزرگ انجام گرفته است. امروزه یشت‌ها هم از سوی موبدان و هم از سوی مردم عادی در جاهای گوناگون از جمله آتشکده‌ها و فضاهای خصوصی خوانده می‌شوند. نخستین ترجمهٔ مهم یشت‌ها به زبان انگلیسی را جیمز دارمستتر در سال ۱۸۸۳ در مجموعهٔ کتاب‌های مقدس شرق منتشر کرد. | ## بخش 3: یشت | ساختار و دسته‌بندی یشت‌ها از نظر درازا، درونمایه و سبک ادبی بسیار گوناگون‌اند؛ کوتاه‌ترین آن‌ها تنها یک بند دارد و بلندترین آن‌ها (فروردین‌یشت) ۱۵۸ بند را دربرمی‌گیرد. پژوهشگران این سرودها را به سه دسته بخش می‌کنند: یشت‌های «اسطوره‌ای» که داستان پهلوانان و شاهان باستانی را بازمی‌گویند، یشت‌های «سرودی» که بیشتر به توصیف ایزد می‌پردازند و یشت‌های «کوچک» که کوتاه‌تر هستند. هیچ‌یک از یشت‌ها در آغاز عنوان نداشتند و نام‌گذاری آن‌ها در دورهٔ ساسانی و بر پایهٔ صورت فارسی میانه نام ایزدان انجام شد. یشت‌ها پیوند نزدیکی با گاه‌شماری زرتشتی و خرده‌اوستا دارند و هر یک با یکی از روزهای ماه و ایزد آن روز مرتبط است. زمان آرتور کریستنسن زمان سرایش یشت‌های بزرگ را به تقریب، این گونه آورده‌است: یشت ۱۰ و ۱۳ و ۱۹ پیش از دوره هخامنشی و اوایل آن عهد یشت ۵ پس از سال ۴۰۴ پیش از میلاد، یشت ۱۷ و ۸ و ۱۴ و یسنای ۹–۱۱ و یسنای ۵۷ و یشت ۱۵ در دوره هخامنشی و احتمالاً سدهٔ چهارم پیش از میلاد، یشت ۹ در حدود سدهٔ نخست میلادی در دوره اشکانی و یشت ۱۶ در اواخر دوره اشکانی البته با نگاهی کلی به این یشت و دیگر یشت‌ها، این احتمال می‌رود که ایزدان مورد ستایش هر یک در روزگاری و قبیله تنها خدای مورد پرستش بوده‌اند، ولی با درهم آمیختن قبیله‌ها، چنان‌که سران آنان ریاست خود را از دست داده و به معاونت تن داده‌اند، با شکل‌گیری سلسله مراتب نوین، سران ایزدان بی همتا نیز در برابر خدایان قبیله‌های نیرومندتر، به مرتبه معاونت و پایین دستی رسیده‌اند. | ## جمع‌بندی | تهران:سازمان انتشارات فروهر، ۱۳۶۳ یشت‌ها، جلد اول، ترجمه و تفسیر ابراهیم پورداوود تفضلی، احمد، و به کوشش آموزگار، ژاله.