موضوع مقاله: ابن راوندی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ابن راوندی | مقدمه: ابوالحسین احمد بن یحیی بن محمد بن اسحاق راوندی،دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۳، صفحهٔ ۵۳۱، واژهٔ ابن راوندی.ویکی فقه، ابن راوندیلغت‌نامه دهخدا، واژهٔ ابن راوندی(۸۲۷–۹۱۱ م)، محقق و متکلّم ایرانی معتزله و از اعضای بیت‌الحکمه بود. | ## بخش 1: ابن راوندی | با این حال، او در نهایت از هم‌نوعان معتزلی خود، بیگانه شد و با مسلمانان شیعهو سپس با غیر مسلمانان (مانویان، یهودیان و شاید هم مسیحیان)، ائتلاف نزدیک برقرار کرد. الراوندی، سپس از پیروان زندیق مانوی ابوعیسی وراق شد و سرانجام، دین را به‌طور کلّی، ردّ کرد و چندین کتاب نوشت که همه‌ی ادیان، به‌ویژه اسلام را مورد انتقاد قرار داد. او در میان استدلال‌های خود، عقاید جزمی را مخالف عقل می‌داند، معجزات را ساختگی می‌داند، پیامبران فقط جادوگر هستند و بهشتی که قرآن توصیف می‌کند، مطلوب نیست. ابن راوندی باور داشت:کتابِ «در باب تاریخ الحاد در اسلام»، به قلمِ «عبدالرحمن بدوی»، ترجمه‌ی «معین کاظمی‌فر»، انتشارات «نگاه معاصر»، چاپِ ۱۴۰۲، صفحاتِ ۱۲۴–۱۰۸ خدای حکیم وجود دارد و عقل، والاترین نعمت اوست که به بشر ارزانی داشته؛ خود پیامبر اسلام هم بر برتری عقل گواهی داده‌است. پس اصل نبوّت باید با عقل سنجیده شود: رابطه‌ی عقل و آموزه‌های پیامبران دو حالت دارد: عقل، آن‌ها را یا تأیید می‌کند یا تأیید نمی‌کند؛ اگر تأیید کند، پس خودِ عقل کافی است و نیازی به پیغمبران نیست؛ اگر تأیید نکند، حکم عقل در اولویت است و آموزه‌های پیغمبران باطل‌اند. بسیاری از مناسک اسلامی، مانند حج، بیهوده‌اند و سود و زیانی ندارد و این در تضاد با حکیم‌بودنِ خداوند است. روایاتِ مربوط به معجزاتِ پیامبران، به خاطر کمبود راویان و احتمال دروغ‌گوییِ حداقل یکی از راویانِ جریانِ تواتر، قابل اطمینان نیستند. خودِ پیامبر اسلام هم در مباهله با مسیحیان، رستاخیز عیسی را به خاطر کمبود راویان، ردّ کرد. | ## بخش 2: ابن راوندی | (راوندی با لحن تهکّم‌آمیز و طعنه‌آلودی، معجزه‌ی حضور فرشتگان را در جنگ بدر نقد می‌کند و می‌پرسد این فرشتگان در جنگ احد کجا بودند که پیامبر در آن متحمّلِ آسیب‌های فراوان شد؟) فصاحت و بلاغتِ ادبی قرآن، تنها برای عرب‌زبانان که به زبان عربی مسلّط‌اند، می‌تواند معجزه باشد و همچنین نوشته‌های بلیغ‌تر و فصیح‌تر از قرآن هم در ادبیات عرب وجود دارد. مردم، خودشان، پیش از پیامبران، متوجّهِ نجوم و حرکات اجرام آسمانی شدند؛ خودشان، متوجّه شدند که می‌توان از آلات موسیقی، صدا تولید کرد و زبان نیز از طریق والدین به کودکان آموخته می‌شود. اگر پیامبران برای نخستین بار، زبان را به بشر عطا کرده باشند، اصلاً چگونه با آن بشرِ بی‌زبان، ارتباط برقرار کرده‌اند و زبان را به ایشان یاد داده‌اند؟ پیامبران، مانند جادوگران از طلسم‌ها و خاصیت‌هایِ جادویی برخی از سنگ‌ها آگاه بوده‌اند و از طریقِ آن‌ها، مردم را به‌سوی خودشان جلب می‌کرده‌اند. راوندی و خداناباوری ملاقات او با ابوعیسی وراق باعث خروج او از تشیع و اسلام گردید و از آن پس، به یکی از مهم‌ترین ندانم‌گرایان و زندیقان تاریخ ایران و اسلام تبدیل شد. گفته‌اند که وی کتاب‌هایی بر ضدّ اسلام، پیامبر اسلام، قرآن و تعلیمات اسلامی نوشته‌است. ابن خلکان در کتاب «وفیات‌الاعیان»، او را عالم مشهور و یکی از فضلای عصر خویش خوانده‌است ولی به الحاد و کفر وی اشاره‌ای نکرده‌است. او سال درگذشت ابن راوندی را ۲۴۵، و به روایتی، ۲۵۰ قمری دانسته‌است امّا دیگران وفات او را ۲۹۸ قمری گفته‌اند. | ## بخش 3: ابن راوندی | ابن جوزی راوندی را از بزرگان ملاحده و یکی از سه تن زندیق بزرگی می‌داند که در میان علمای اسلام، ظاهر شده‌است. به نوشته‌ی ابوالحسین خیاط، راوندی در کتاب «الزمرد»، فصلی به عنوان «ردّ بر محمدیّه»، اختصاص داده‌است. به نوشته‌ی عباس اقبال آشتیانی در کتاب «خاندان نوبختی»، راوندی، رسالت پیغمبران و معجزات منسوب به ابراهیم و عیسی و موسی و محمد را انکار می‌کند. به نوشته‌ی تاریخ ایران پس از اسلام، اگرچه نشر افکار و عقاید مادّی و الحادی تا حدودی رواج داشته، با این همه باید گفت در نشر الحاد و زندقه هیچ‌کس به اندازی راوندی تند نرفته‌است؛ ابن راوندی در مورد مرگ، نظریه‌ی اپیکور را عنوان می‌کند و معتقد است که: «تا من هستم، مرگ نیست و هنگامی که مرگ آمد، من نیستم». ابن ندیم در «الفهرست»، به نقل از گروهی نوشته‌است که ابن راوندی در پایان عمر توبه کرده و از گذشته‌ی خود، اظهار ندامت نمود. نوشتارهای ابن راوندی به نوشته‌ی تاریخ ایران بعد از اسلام، راوندی، دارای ۱۱۴ جلد رساله و کتاب بود. کتاب «الانتصار» از خیاط معتزلی، در ردّ و تکذیب مباحث ابن راوندی، در بطن کتاب الزمرد نوشته شده و به لطف خیاط، اطلاع از قسمت‌های زیادی از کتاب زمرد برای ما مقدور گشته‌است. | ## جمع‌بندی | کتاب التاج کتاب التعدیل و التجویر کتاب الزمرددر وجه تسمیه‌ی این اثر آورده‌اند که طبق عقاید مردم آن زمان، سنگ زمرد، خاصیت کورکردنِ چشم افعی و مارها را داشته است و منظور ابن راوندی از این نام‌گذاری این بوده است که مطالب کتابش، براهینِ مؤمنین را کور خواهد کرد.