موضوع مقاله: دیگو دلاندا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیگو دلاندا | مقدمه: دیگو دلاندا کالدرون (Diego de Landa Calderón) اسقف اسپانیایی منطقه یوکاتان در آمریکای مرکزی در قرن شانزدهم میلادی که در آثاری که از آن دوران از خود برجای گذاشته اطلاعات بسیاری زیادی از شرایط قاره آمریکا پیش از کریستف کلمب و تمدن مایا و آزتک بدست می‌دهد. | ## بخش 1: دیگو دلاندا | دلاندا بخاطر پدیده کتاب‌سوزی مایاها که به دستور او بیش از هزار جلد از کتاب‌های مایاهای کهن سوزانده شد شهرت دارد.Diego de Landaمشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی دیِگو دِ لاندا کالدرون، از اعضای فرانسیسکن‌ها (۱۲ نوامبر ۱۵۲۴ – ۲۹ آوریل ۱۵۷۹) یک اسقف فرانسیسکن‌های کلیسای کاتولیک روم در یوکاتان اسپانیایی بود. او کارزار شدیدی را علیه بت‌پرستی و قربانی انسانی در فرهنگ مایا به راه انداخت.Timmer, 480 در این روند، او دست به سوزاندن دست‌نوشته‌های مایا زد که دربردارندهٔ دانش دینی و تمدن مایا و تاریخ قارهٔ آمریکا بودند. تبدیل آیین مایاها لاندا که در سیفوئنتس، گوادالاخارای اسپانیا زاده شده بود، در سال ۱۵۴۱ به فرقهٔ فرانسیسکن پیوست و در سال ۱۵۴۹ به عنوان یکی از نخستین مبلغان به یوکاتان فرستاده شد. او مأموریت داشت که آیین کاتولیک روم را پس از فتح اسپانیایی یوکاتان به مردم مایا تحمیل کند. لاندا رهبری انحصار مذهبی اعطاشده از سوی حکومت اسپانیا به فرانسیسکن‌ها را در دست داشت و برای تقویت قدرت این فرقه و گرواندن بومیان تلاش زیادی کرد. او نخست به مأموریت سن‌آنتونیو در ایثامال منصوب شد، که محل اقامت اصلی او در یوکاتان نیز بود. این نسخه حدود ۱۵۶۶، هنگام بازگشتش به اسپانیا نوشته شد، اما نسخهٔ اصلی آن از میان رفته‌است. آنچه باقی مانده، تنها یک خلاصه از آن متن است که خود نیز چندین‌بار توسط کاتبان بازنویسی شده‌است. تفتیش عقاید سرکوب آیین مایا و نابودی متون پس از آن‌که گزارش‌هایی مبنی بر تداوم پرستش خدایان بومی در میان کاتولیک‌های مایایی به او رسید، لاندا تفتیش عقایدی را در مانی، یوکاتان به راه انداخت که با مراسمی به نام اوتو دِ فه در ۱۲ ژوئیه ۱۵۶۲ به اوج رسید. در جریان این مراسم، به گفتهٔ خودش ۲۷ کتاب و حدود ۵۰۰۰ پیکرهٔ آیینی مایاها سوزانده شد. | ## بخش 2: دیگو دلاندا | از میان این متون، تنها سه کتاب خط هیروگلیفی مایا (کدکس‌های پیشاکلمبی) و بخشی از چهارمی باقی مانده‌اند...مراجع مربوطه... برخی با روش «بالاکشیدن» (Strappado) شکنجه شدند، به‌گونه‌ای که دستان قربانیان بسته و از طنابی آویزان می‌شدند و گاهی وزنه‌هایی به پاهایشان بسته یا بر پشتشان تازیانه زده می‌شد. در محاکمهٔ بعدی‌اش، لاندا مدعی شد که هیچ‌کس در این روند کشته یا مجروح نشده‌است.David E. Timmer, 1997 توجیه‌ها برخی پژوهشگران معتقدند که تفتیش عقاید در مکزیک بیشتر با هدف اصلاح دینی و اعتراف‌گیری بود تا سرکوب جادو یا بدعت،Ruth Behar, 1987 ولی لاندا که احتمالاً تحت تأثیر فرانسیسکو خیمنس د سیسنروس، کاردینال سخت‌گیر اهل همان صومعهٔ تولدو بود، به‌شدت با باورهای بومی برخورد کرد. او باور داشت که یک شبکهٔ گسترده از کشیشان بومی مرتد، در حال مبارزه با کلیسای کاتولیک هستند و قصد دارند آیین بومی را بازگردانند. او ادعا می‌کرد که در این روند به شواهدی از قربانی انسانی و دیگر آیین‌های بت‌پرستانه دست یافته‌است. زندگینامه‌نویس اصلی لاندا، لوپز د کوگولودو، نوشته‌است که او زمانی که برای نخستین بار به یوکاتان رسید، تلاش کرد تا در سراسر شبه‌جزیره پیاده سفر کند و حتی به دورافتاده‌ترین روستاها موعظه کند.Clendinnen, 2003 در منطقهٔ کوپولس، او به جمعیتی ۳۰۰ نفره برخورد که قصد داشتند پسرکی را قربانی کنند. لاندا خشمگین شد، جمعیت را پراکنده کرد، پسرک را نجات داد، بت‌ها را شکست و به چنان حرارتی موعظه کرد که بومیان از او خواستند در میان‌شان بماند. این تماس نزدیک باعث شد که برخی بومیان کتاب‌هایی بر پوست گوزن را به او نشان دهند. به نظر لاندا و دیگر فرانسیسکن‌ها، همین وجود متون، نشانه‌ای از فعالیت شیطانی بود. | ## بخش 3: دیگو دلاندا | ادعاهای لاندا در مورد گستردگی آیین‌های بومی در یوکاتان با شواهد بسیاری پشتیبانی می‌شود. آیین‌هایی که برای اسپانیایی‌ها نامفهوم بودند، اغلب به عنوان بت‌پرستی یا حتی پرستش شیطان تفسیر می‌شدند. لاندا نیز مانند بسیاری از فرانسیسکن‌ها باورهای هزارساله‌گرایانه داشت و معتقد بود که باید تا پیش از فرا رسیدن پایان قرن، هرچه بیشتر جان‌ها را به آیین راستین آورد. با وجود جنجال‌هایی دربارهٔ شیوهٔ خشونت‌آمیز او، دقت علمی یادداشت‌هایش کمتر مورد تردید قرار گرفته‌است. کینتز نوشته‌اند که شرح او از ساختار اجتماعی و شهرهای مایا پیش از فتح، یک «گوهر» است.Folan et al., 1979 نوشته‌های او مهم‌ترین منبع معاصر تاریخ مایاهاست، و بدون آن، دانش ما دربارهٔ مردم‌شناسی مایاها بسیار اندک می‌بود.Thompson, 1938 اگر لاندا آن‌همه نسخهٔ خطی مایا را که برخی گمان می‌کنند «صدها یا شاید هزاران» بوده، نمی‌سوزاند، اطلاعات ما دربارهٔ تاریخ و فرهنگ مایاها بسیار بیشتر می‌بود. تقدیس به عنوان اسقف لاندا از سوی اسقف تورال به اسپانیا بازگردانده شد تا به‌دلیل برگزاری تفتیش عقاید غیرقانونی محاکمه شود. با مرگ اسقف تورال در مکزیک در سال ۱۵۷۱، فیلیپ دوم (پادشاه اسپانیا) توانست لاندا را به‌عنوان دومین اسقف یوکاتان منصوب کند. لاندا این نتایج را در شرح خود به‌دقت بازنویسی کرد، اما خود نیز متوجه شد که این مجموعه شامل تناقض‌ها و واژه‌های تکراری است که او قادر به توضیحشان نبود. پژوهشگران بعدی نیز این «الفبای لاندا» را نادقیق یا خیالی دانستند و بسیاری از تلاش‌های پسین برای بهره‌گیری از آن بی‌نتیجه ماند. تا میانهٔ سدهٔ بیستم کسی متوجه نشد – و بعداً تأیید شد – که این مجموعه در واقع نه یک الفبا، بلکه نوعی سیلاب‌نویسی است. | ## جمع‌بندی | این کشف در دههٔ ۱۹۵۰ توسط زبان‌شناس شوروی یوری کنوروزوف و نسل بعدی مایاشناسان تأیید و تکمیل شد.