موضوع مقاله: رامسس دوم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رامسس دوم | مقدمه: رامسس دوم یا رامسس کبیر (Riʕmīsisu؛ معنا:زادهٔ رع) (زاده ۱۳۰۲ پ.م.، پادشاهی ۱۲۸۰–۱۲۱۳ پ.م.) فرعون مصر باستان از دودمان نوزدهم فراعنه سرزمین بود. | ## بخش 1: رامسس دوم | رامسس دوم بزرگ‌ترین فرعون عصر پادشاهی نوین (حدود ۱۲۸۰–۱۲۱۳ پ.م.) حدود هفتاد سال مقتدرانه حکومت کرد و ثبات و رونق را به مصر آورد. او مانند دولتمردان بین‌المللی امروزی، ماهرانه دیپلماسی، راهبردهای نظامی و تبلیغات را برای اعتلای مصر و حفظ امپراتوری خود به کار گرفت. کسی که بعدها رامسس دوم شد درست پیش از آغاز دودمان نوزدهم (حدود ۱۲۹۵ تا ۱۱۸۷ پ.م.) به دنیا آمد و سومین فرعون این سلسله شد. رامسس از پدرش، ستی یکم امپراتوری قوام‌یافته‌ای را به ارث برد که از سوریهٔ امروزی در شمال تا سودان (نوبهٔ آن روزگار) در جنوب کشیده شده بود. او هم مانند پدرش سودای سرزمین سوریه را در سر داشت، اما باید با تهدید امپراتوری هیتی‌ها در آناتولی در شمال مقابله می‌کرد. معروف‌ترین رویارویی او با هیتی‌ها حدود ۱۲۷۵ پ.م.، در نبرد کادش (یا قادش) در سوریه اتفاق افتاد. حقیقت احتمالاً چیزی میان این دو است و هیچ طرفی به پیروزی آشکار یا دستاورد مهمی نرسیده‌است. در زمان رامسس دوم بیشترین ساختمان‌ها و بناهای معماری مطرح مصر باستان ساخته شدند که بسیاری از آنها هنوز هم در مصر در دسترس هستند. رامسس به دلیل داشتن قدرت نظامی و آبادانی که در مصر ایجاد کرد به عنوان یکی از بزرگترین فرمانروایان مصر باستان شناخته می‌شود. او در حدود ۹۲ سالگی و پس از شصت‌وهفت سال حکومت بر مصر در حالی که بیش از صد فرزند از خود به جای گذاشت، درگذشت. چند نبرد در لیبی و خاموش کردن شورش‌های نوبی‌ها هم در کارنامهٔ جنگی او نوشته شده‌اند. پس از درگیری‌های پراکندهٔ قبلی، هیتی‌ها و مصری‌ها پیمانی تاریخ‌ساز تنظیم کردند که در عمل به دشمنی میان آن‌ها پایان داد. رامسس که متوجه نقش خود به‌عنوان سیاستمداری در خدمت منافع وسیع‌تر مصر بود، بعدتر با به همسری گرفتنِ دست‌کم یک شاهزادهٔ هیتی این پیمان تازه را تحکیم کرد. رابطهٔ تازه و دوستانه میان این دو قدرت در نامه‌های کشف‌شده در بایگانی‌های خاتوشا پایتخت هیتی‌ها هم آشکار است. مانند نامه‌های عمارنه که به دوره‌های حکومت آمنهوتپ چهارم (آخناتون) مربوط می‌شوند، این نامه‌نگاری‌ها هم به خط میخی اکدی (زبان دیپلماسی) روی لوح‌هایی گلی نوشته شده‌اند و از وجود مبادلاتی میان مجموعه‌ای از قدرت‌ها و شخصیت‌های خاورمیانه‌ای حکایت می‌کنند. این نامه‌ها قدیمی‌ترین شواهد مهم دیپلماسی بین‌المللی هستند و تصویری واضح از بازرگانی با دوردست‌ها، توافق‌نامه‌های سیاسی و مسائل دیپلماتیک و روزمره ترسیم می‌کنند. نامه‌های بین مصر و هیتی‌ها و مخصوصا رامسس دوم و هاتوسیلی سوم، پادشاه هیتی‌ها که طرف معاهدهٔ سال ۱۲۵۸ پ.م. | ## بخش 2: رامسس دوم | هم بود، دربارهٔ موضوعاتی گوناگون، از سیاست بین‌الملل گرفته تا مشکلات پزشکی و برنامه‌ریزی جشن عروسی بحث می‌کنند. تنفر از عمارنه رامسس دوم مؤثرترین فرعون در پاک کردن دوره عمارنه از تاریخ مصر است. آخناتون فرعون مسئول این حرکت، معتقد به توحید آتون بود که مسبب ویران کردن بسیاری از معابد دیگر خدایان از جمله معابد آمون بود. تلاش رامسس دوم بر این بود که آنچه را که در زمان آخناتون از دست رفته بود، بازیابد. جشن سد پس از سی سال پادشاهی، رامسس دوم به معدود فراعنه‌ای پیوست که به دورهٔ نیمه خدا شدن وارد می‌شوند. طبق سنت، هر فرعونی که سی سال سلطنت بکند، مصر برای نیمه خدا شدن وی جشنی بر پا می‌کند که هِب سِد (جشن سد) نام دارد. تنها در میان راهی که شصت و شش سال طول می‌کشد، رامسس دوم به یکی از بزرگترین پادشاهان تاریخ بشر تبدیل شده بود. مصر در صلح بود، مرزهای مصر حفاظت شده و معابد و یادواره‌های بیشماری در سرتاسر مصر ساخته شده بودند. در سی سال نخست پادشاهی رامسس دوم، مصر از دو سده پیش از خود موفقیت‌های بیشتری کسب کرده بود. ابوسمبل و معبد نفرتاری (همسر رامسس دوم) از جمله دیگر بناها و یادواره‌هایی هستند که از رامسس دوم به جای مانده‌اند. آزادی‌های هنری یکی از ویژگی‌های برجستهٔ دورهٔ حکومت رامسس دوم ساختمان‌های آن بود. مجسمه‌های غول‌آسا و نقاشی‌های فرعون به‌سرعت همه جا ظاهر شدند و صنعتگران، روی هر سطحی که بود، کتیبه‌ای در وصف او می‌نوشتند. او معبدهای معروف ابوسمبل، نزدیک مرز امروزی مصر و سودان را هم به نام خود و همسر محبوب خود، نفرتاری ساخت. یکی از شگفتی‌های ساخته شده به فرمان رامسس دوم، معبد ابوسمبل است که برای همسر زیبایش نفرتاری ساخت. شگفتی این معبد در آن است که هر ساله در روز تولد (۲۲ نوامبر) و تاج‌گذاری (۲۲ فوریه) رامسس دوم، خورشید از بیرون معبد به مجسمه او و خانواده‌اش در داخل معبد از ساعت ۰۵:۵۸ صبح به مدت ۲۰ دقیقه می‌تابد. او این معبد را در کرانهٔ غربی نیل در تبس، پایتخت جنوبی ساخت که رامسس ساخت‌وسازهای بسیاری در آن انجام داده بود. رامسیوم که هم کاخ و هم مرکزی مذهبی و سیاسی و هم مکانی برای یادگیری بود، در سال ۱۸۱۷ الهام‌بخش شعر پرآوازه اُزیماندیاس نوشته پرسی بیش شلی شاعر رمانتیک انگلیسی شد. | ## بخش 3: رامسس دوم | اسناد دولتی باقی‌مانده از دورهٔ حکومت او تصویری از رهبری بسیار سازمان‌گرا با توجه جدی به قانون‌گذاری و نظم نمایش می‌دهند. او به واسطهٔ دو مقر مهم خود در پر–رامسس و تبس از سطلهٔ قوی بر مصر سفلی و علیا مطمئن شد. رامسس شبکهٔ محکمی از مقامات توانمند، از جمله بسیاری از دوستان قدیمی و فرزندان پرشمار خود (بیش از صد فرزند) را به کار گمارد. گرچه رامسس دوم مهارتی مسلم در تبلیغ برای خود داشت، به نظر می‌رسد تردیدی نیست که شخصیتی مهم در تاریخ خاورمیانه بوده‌است. دورهٔ حکومت او آخرین دوران شکوه امپراتوری مصر باستان بود و حوزهٔ نفوذ او تا ترکیهٔ امروزی هم رسید. رامسس دوم کارنامهٔ هنری و تاریخی شگفت‌انگیز و تصویری واقعی از قدرت و شکوه فراعنه بر جای گذاشت. بر پایه پژوهش‌های دانشمندان معاصر، رامسس دوم معروف به کبیر، قدرتمندترین فرعون مصر باستان بود. کمتر از صد و پنجاه سال پس از او پادشاهی مصر سقوط کرد و پادشاهی نوین مصر به پایان رسید. آنها سپس نوارهای کتانی مومیایی را از نو پیچیدند و درون مقبره ملکه احمس انحابی قرار دادند. ۷۲ ساعت بعد جسد رامسس دوم دوباره منتقل و به مقبره دی‌بی ۳۲۰، کاهن اعظم آمون پاینجم دوم منتقل شد. همه این سلسله مراتب به صورت نوشتاری بر روی کتانی که تابوت رامسس دوم را پوشانده بود ثبت‌شده‌است. سرانجام مومیایی وی در دی‌بی ۳۲۰ و درون یک تابوت چوبی معمولی کشف شد و امروزه در موزه مصر قرار دارد. در سال ۱۹۷۵ موریس بوکای ضمن بررسی مومیایی گفت که جسد رامسس دوم در وضعیت نامناسبی است. والری ژیسکار دستن، رئیس‌جمهور فرانسه مقامات مصری را قانع کرد که مومیایی را برای بررسی بیشتر، به فرانسه انتقال دهند. در سپتامبر ۱۹۷۶ و در فرودگاه پاری – لو بورژه، جسد مومیایی‌شدهٔ رامسس دوم با تشریفات کامل نظامی، همچون تشریفات مرسوم برای پادشاهان و افراد برجسته مورد استقبال قرار گرفت و به لابراتوار می‌یوزه‌دولوهم منتقل شد. گزارش‌های متعدد می‌گویند که رامسس دوم با یک گذرنامهٔ مصری برای این جابجایی و سفر استفاده کرد و در قسمت کار او عنوان پادشاه درگذشته ذکرشده بود. | ## جمع‌بندی | هدف از این تمهیدات، اعطای شهروندی مصری به وی برای اطمینان از بازگشت ایمن او به مصر و جلوگیری از نگهداری و ضبط غیرقانونی مومیایی توسط پژوهشگران فرانسوی عنوان شد.