موضوع مقاله: کنسول روم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کنسول روم | مقدمه: کنسول‌ها (به لاتین: consules، «کسانی که مشترکاً تصمیم می‌گرفتند») دو کلانتر در جمهوری روم بودند که هرساله انتخاب می‌شدند و مشترکاً اقتدار عالی مدنی و نظامی را اعمال می‌کردند. | ## بخش 1: کنسول روم | پولیبیوس آن را چنین وصف می‌کند: این منصب در ۵۰۹ قبل از میلاد با خلع لوکیوس تارکوئینیوس متکبر و براندازی رژیم پادشاهی و تأسیس جمهوری روم ایجاد شد. نخستین دو کنسولی که این منصب را عهده‌دار شدند تمامی اقتدار و نشان‌های پادشاهان رژیم سابق را به ارث بردند، جز اینکه تنها یکی از آن دو فاشیس حمل می‌کرد، با این هدف که از خوف و وحشت ناشی از دیدن دو فاشیس جلوگیری کنند. مونتسکیو، نویسندهٔ فرانسوی، در فصل اول کتاب ملاحظاتی درباب علل عظمت و انحطاط روم می‌گوید که انتخاب هرسالهٔ کنسولان یکی از اسباب عظمت روم بوده است، چراکه کنسول، با آگاهی از اینکه در پایان سال تغییر می‌کند، همواره کمر به خدمت‌گزاری می‌بست و برای تحصیل نام نیک تلاش می‌کرد و شور و عشق خدمت جانشین تن‌آسانی و ستمگری شاهان شده بود. در دوران امپراتوری روم، منصب کنسولی ابقا شد امّا انتصاب در اختیار امپراتور قرار گرفت و پس از تأسیس کنستانتینوپل، یک کنسول برای امپراتوری روم غربی و یکی هم برای امپراتوری روم شرقی انتخاب می‌شد، و این روند در روم حتی پس از سقوط امپراتوری روم غربی تا ۵۳۴ (پادشاهی استروگت‌ها) میلادی پابرجا ماند و در امپراتوری روم شرقی نیز تا ۵۴۱. ریشهٔ واژه این واژه از نام خداوندگار کنسوسمشتق می‌شود، خدایی که «مشاوره می‌داد»؛ کاری که این دو کلانتر ارشدِ جمهوری باید انجام دهند. اهمیت این منصب چنان بود که در گاه‌شماری رومی هر سال را به‌نام کنسول‌های انتخابیِ آن سال می‌شناختند. شرایط و صلاحیت در کورسوس هونوروم منصب کنسولی هدفی نهایی بود که رومیان جاه طلب آنرا تعقیب می‌کردند. | ## بخش 2: کنسول روم | در طول دوران جمهوری، با انتشار Lex Villia annalis در سال ۱۸۰ قبل از میلاد، حداقل سن برای انتخاب به عنوان کنسول برای پاتریسی‌ها ۴۰ سال و برای پلبی‌ها ۴۲ سال تعیین شد؛ در حالی که قبل از آن انتصاباتی به این سِمت در سنین بسیار پائینتر هم رخ داده بودند، برای نمونه مارکوس والریوس کورووس در ۳۴۹ قبل از میلاد تنها در ۲۳ سالگی برای اولین بار کنسول شد و در ۴۰ سالگی برای چهارمین بار این منصب را عهده‌دار شد. همچنین پس از انتشار قانون Lex Villia annalis استثناهایی بر قانون نامبرده دیده شد، برای نمونه اسکیپیو امیلیانوس در ۳۸ سالگی کنسول شد، گنئو پومپه کبیر در ۳۶ سالگی، و گایوس ماریوس جوانتر در ۲۶ (یا ۲۸) سالگی. در دوران امپراتوری، زمانی که این منصب دیگر تقریباً تمامی کارکرد عملی اش را از دست داده بود، منصب کنسولی بدون اعمال قانون محدودیت سنی واگذار می‌شد. به همان طریق، بر مبنای Lex Villia annalis می‌بایستی دوره ای حداقل ۱۰ساله بگذرد تا انتخاب مجدد به کنسولی ممکن شود، محدودیتی که تا قبل از آن سابقه نداشت و البته بارها در اواخر دوران جمهوری نادیده گرفته شد: از گایوس ماریوس ــ که شش مرتبه در هشت سال به مقام کنسولی دست یافت ــ گرفته تا گایوس یولیوس سزار ــ که چهار مرتبه در پنج سال به این مقام نائل آمد. در دوران جنگ، اولین ملاک در انتخاب کنسول همانا توانایی‌های نظامی و اشتهار وی بود، امّا در تمامی مواردْ انتخاب وی مفهومی سیاسی بود. با اقتدار خود تمامی امور عامه را اداره می‌کردند، از جمله معرفی سفیران بیگانه به سنا. در واقع، هیچ‌یک از قدرت‌ها، نه قدرت انحصاری سنا و نه دیگر کلانترها، مافوق دو کنسول نبودند. | ## بخش 3: کنسول روم | کنسول‌ها نشست‌های سنا و مجامع شهروندی-مردمی را تشکیل داده و بر آن‌ها ریاست می‌کردند، و دارای مسئولیت اجرای سیاست‌ها و قوانین مصوب نهادهای نامبرده بودند. طول مدت مبارزات انتخاباتی یکسال زودتر در تابستان برگزار می‌شدند، ژولیوس سزار در ژوئیه ۶۰ قبل از میلاد برای سال ۵۹ق. م انتخاب شد و برای همین ناچار شد تریومف را رها کند تا بدون ارتش در روم حاضر شود. م برای رومیان سال «کنسولی سزار و بیبولوس» شناخته می‌شد، چرا که دو کنسول عبارت بودند از ژولیوس سزار و مارکوس کالپورنیوس بیبولوس(البته جناح سزار چنان تسلط یافت که بیبولوس نتوانست وظایف خود را به درستی انجام دهد به طوری که آن سال را به شوخی سال «کنسولی ژولیوس و سزار» نامیدند). اگر یک کنسول در طول مدت کنسولی اش فوت می‌شد (اتفاقی که وقتی کنسول‌ها در هنگام نبرد در خط مقدم ارتش بودند چندان بعید نبود)، یا از منصبش برکنار می‌شد، شخص دیگری توسط مجمع چنتوراتا انتخاب می‌شد که «کنسول سوفکتوس» نامیده می‌شد، تا باقی دوران زمامدای کنسول متوفی را تکمیل کند. کنسولی که در آغاز سال انتخاب می‌شد را «کنسول اوردیناریوس» می‌نامیدند که پرستیژ بیشتری نسبت به کنسول سوفکتوس داشت، تا حدی بدین خاطر که سال را به نام کنسول اوردیناریوس نام گذاری می‌کردند. زمانی که دوره زمامداری به پایان می‌رسید، عنوان افتخاری «consulare» را در سنا حفظ می‌کرد، اما باید ده سال منتظر می‌ماند تا بتواند دوباره به کنسولی انتخاب شود. | ## جمع‌بندی | نگاره از چزاره ماکاری|جایگزین= در موارد استثنائی، کنسول‌ها می‌توانستند از سوی سنا اختیار و قدرت مطلق بگیرند.