موضوع مقاله: شیونگ‌نو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شیونگ‌نو | مقدمه: ISBN 978-0-313-33798-7.) با گویش چینی بر پایه گزارش سیما چیاننخستین تاریخ‌نگار چین در زمان دودمان هان، دومین دودمان تاریخی، پس از کتاب‌سوزی بزرگ در زمان چین شی هوانگ دی، پادشاه دیوار ساز دودمان شانزده ساله و نخستین دودمان یکپارچه ساز چین. | ## بخش 1: شیونگ‌نو | هون یک اصطلاح جمعی برای سوارکاران با ریشه‌های مختلف بود که سبک زندگی عشایری یا نیمه عشایری را پیش می‌بردند. به باور پژوهشگران تصور می‌شود که ریشه هون‌ها به شیونگ‌نو بازمی‌گردد تاریخ شیونگ‌نو اولین بار در سوابق تاریخی چین در قرن پنجم قبل از میلاد ظاهر شد، زمانی که تهاجمات مکرر آنها باعث شد پادشاهی‌های کوچک شمال چین شروع به برپایی چیزی کنند که بعدها به دیوار بزرگ تبدیل شد. شیونگ‌نو پس از قرن سوم قبل از میلاد، زمانی که یک کنفدراسیون قبیله‌ای دوردست را تحت فرمانروایی که نام چانیو که عنوانی معادل تقریبی نامگذاری امپراتور چین به عنوان tianzi (پسر آسمان) است را برگزید، تشکیل دادند، به یک تهدید واقعی برای چین تبدیل شدند. آنها بر سرزمینی حکومت می‌کردند که از غرب منچوری (استان‌های شمال شرقی) تا پامیر امتداد داشت و بیشتر سیبری و مغولستان کنونی را پوشش می‌داد. شیونگ‌نو جنگجویان سرسخت سواری بودند که می‌توانستند تا ۳۰۰هزار کماندار اسب‌سوار را در نفوذهای دوره‌ای خود به شمال چین جمع‌آوری کنند، و آنها چیزی بیش از یک بازی برای ارابه‌های چینی با قابلیت مانور کمتر بودند. تکمیل دیوار بزرگ در امتداد سراسر مرز شمالی چین در طول دودمان چین (۲۲۱–۲۰۶ پیش از میلاد) حملات شیونگ‌نو را کند کرد اما آن را متوقف نکرد. فرمانروایان اولیه سلسله هان سعی کردند با ازدواج فرمانروایان عشایر شیونگ‌نو با شاهزاده‌خانم‌های چینی آنها را کنترل کنند، اما حملات شیونگ‌نو علیه چین به صورت دوره ای ادامه یافت تا اینکه امپراتور وو هان (حکومت ۱۴۱/۱۴۰–۸۷/۸۶ پ. م) سیاست تهاجمی شدیدی را علیه عشایر شیونگ‌نو آغاز کرد و لشکری را به مرکز چین فرستاد تا آنها را دور بزنند و با دشمنان شیونگ‌نوها، برای اتحاد بر ضد آنها مذاکره کنند. نظریه ارتباط با هون‌ها فرضیه شیونگ‌نو-هون در اصل توسط مورخ فرانسوی قرن ۱۸ میلادی، ژوزف گیگن ارائه شد. او متوجه شد که مورخان چین باستان به اعضای قبایل مرتبط با شیونگ نو با نام‌هایی شبیه به نام «هون» اشاره کرده‌اند. | ## بخش 2: شیونگ‌نو | وی همچنین خاطر نشان می‌کند که در الفبای زبان باستانی سغدی، هم شیونگ‌نوها و هم هون‌ها با عنوان γwn (xwn) یاد می‌شدند، که نشان می‌دهد این دو نام مترادف بوده‌اند. اگرچه این نظریه که شیونگ‌نوها پیشینیان هون‌ها بودند، اکنون توسط بسیاری از محققان پذیرفته شده، اما هنوز به یک اجماع کلی تبدیل نشده است. نظریه ایرانی زبان بودن شیونگ نو نظریه دیگری که در میان محققان وجود دارد عنوان می‌کند که شیونگ‌نوهاش احتمالاً ایرانی بودند. هرلد والتر بیلی نظریه زبان ایرانی شیونگ‌نوها را مطرح کرد، با این استدلال که تمامی نام‌های اولیه شیونگ‌نو در قرن دوم قبل از میلاد، از یکی از زبان‌های ایرانی شرقی بوده است.همچنین طبق یافته‌های بیلی هر چند در میان شیونگ‌نوها طوایف و گروه‌های ایرانی‌زبان بودند، اما نمی‌توان شیونگ‌نوها را از اقوام ایرانی‌تبار دانست، بلکه به احتمال قوی‌تر آنها قبلاً تابع یک قوم ایرانی بوده‌اند و الگوی عشایری و فرهنگ و زبان ایرانی را از آنها آموخته‌اند. در کتاب تاریخ تمدن‌های آسیای مرکزی نوشته یانوش هارماتا که در سال ۱۹۹۴ توسط یونسکو منتشر شد،آمده که قبایل شیونگ‌نو دارای نام‌های ایرانی بوده‌اند، و همه کلمات شیونگ‌نو که توسط چینی‌ها ذکر شده است را می‌توان از یک زبان سکایی دانست؛ بنابراین اکثر قبایل شیونگ‌نو به یکی از زبان‌های ایرانی شرقی صحبت می‌کردند. بر اساس مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۰ میلادی در دانشگاه کمبریج انجام شد، ۱۸ درصد از ژنتیک شیونگ‌نوها مربوط به افرادی از تمدن آمودریا است که در مردم امروزی ایران رایج است. بقیه تبار آنها (۶۰٪) متعلق به جمعیت استان خووسگول در شرق آسیا و در اواخر عصر برنز بود. نظریه ینی‌سئیایی لایوس لیگتی خاورشناس و زیست‌شناس مجارستانی که در زمینه زبان‌های مغولی و ترکی تخصص دارد، اولین دانشمندی بود که پیشنهاد کرد شیونگ‌نوها به یکی از زبان‌های ینی‌سئیایی صحبت می‌کرده‌اند. در اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، ادوین پولی بلانک این ایده را با شواهد معتبر گسترش داد. نظریه ینی‌سئیایی توضیح می‌دهد که «مردم جای» (jie people)، یک قوم غربی از شیونگ‌نوها، به زبان ینی‌سئیایی صحبت می‌کردند. | ## بخش 3: شیونگ‌نو | بلانک خاطرنشان می‌کند که زبان غالب شیونگ‌نوها احتمالاً ترکی یا ینیسی بوده است، اما متذکر شده است که شیونگ‌نوها قطعاً یک جامعه چند قومیتی بوده‌اند. نظریه ترک بودن شیونگ‌نوها بر اساس مطالعه‌ای که توسط الکساندر ساولیف و چونگوون جونگ در سال ۲۰۲۰ میلادی در مجله «علوم انسانی تکاملی» توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شد، «احتمالاً بخش غالب جمعیت شیونگ‌نو به زبان ترکی صحبت می‌کردند». با این حال، مطالعات ژنتیکی، ترکیبی از تک گروه‌های مختلف از آسیای غربی و شرقی یافتند که تنوع ژنتیکی زیادی را در درون مردم شیونگ‌نو نشان می‌دهد. نظریه ترک‌زبان بودن شیونگ‌نوها ممکن است مربوط به تبار شرق آسیایی شیونگ‌نوها باشد. از طرفداران نظریه ترک‌زبان بودن شیونگ‌نوها می‌توان به ژان-پی‌یر ابل-رموزا، چین‌شناس فرانسوی اشاره کرد. رموزا بیان می‌کند که شیونگ‌نوها احتمالاً به یکی از زبان‌های «نیا ترکی» صحبت می‌کردند. اقوام و مردمان اویغور خاقان‌های اویغور ادعا می‌کردند که تبارشان از شیونگ‌نوها است. نظریه نسب مغولی مورخان و باستان شناسان مغول و برخی دانشمندان دیگر این فرضیه را مطرح کرده‌اند که شیونگ‌نوها به زبانی مرتبط با زبان‌های مغولی صحبت می‌کردند.Ts. 2009) نظریه زبان مجزا گرهارد دورفر زبان‌شناس آلمانی، هرگونه ارتباط بین زبان شیونگ نو و هر زبان شناخته شده دیگری، حتی هرگونه ارتباط با زبان ترکی یا مغولی را رد کرده است. با این حال، یک مطالعه دیگر در سال ۲۰۱۶ نشان داد که ۳۷٪ از ژنتیک مادری شیونگ نو در یک نمونه در مغولستان، منشأ اوراسیای غربی داشتند. | ## جمع‌بندی | همچنین این تحقیقات نشان داد که تقریباً ۴۷٪ از تک گروه‌های پدری شیونگ‌نو منشأ اوراسیا غربی داشتند، در حالی که بقیه ژنتیک آنها (۵۳٪) منشأ آسیای شرقی داشت.