موضوع مقاله: جایزه معماری پریتزکر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جایزه معماری پریتزکر | مقدمه: جایزهٔ معماری پریتْزْکِر هر ساله «به‌منظور بزرگداشت معمار یا معمارانی زنده اهدا می‌شود که آثار ساخته‌شدهٔ ایشان دلالت بر ترکیبی از صفاتی چون استعداد، بینش، و تعهد داشته و از طریق هنر معماری خدماتی قابل توجه و پیوسته را به بشریت و محیط مصنوع کرده‌اند». | ## بخش 1: جایزه معماری پریتزکر | این جایزه را جی آرتور پریتزکر و همسرش سیندی در سال ۱۹۷۹ بنیان گذاردند و خانواده پریتزکر و بنیاد هایت هزینه‌های آن را تأمین می‌کنند. جایزهٔ پریتزکر از برترین جوایز معماری دنیا به‌شمار می‌رود و به‌کرات از آن با عنوان جایزه نوبل معماری یاد شده‌است. به نوشتهٔ وبگاه این جایزه برندگان آن «فارغ از ملیت، نژاد، مذهب، یا مرام» انتخاب می‌شوند. پیش از ۱۹۸۷ به جای این مدال برنز مجسمه‌ای از هنری مور (که در نسخهٔ محدود ساخته شده‌بود) به برنده اهدا می‌شد. مدیر نهاد اجرایی جایزه مارتا تورن فهرست نامزدها را با پرسش از برندگان پیشین، دانشگاهیان، منتقدان، و دیگر افرادی که «تخصص و علاقه‌ای در زمینهٔ معماری دارند» تهیه می‌کند. هر معمار دارای پروانهٔ اشتغال نیز می‌تواند با ارسال تقاضایی پیش از یکم نوامبر هر سال خود را نامزد دریافت جایزه سال آتی کند. هیئت داوری، که هر سال متشکل از پنج تا نُه متخصص شناخته‌شده در زمینه‌های «معماری، کسب‌وکار، آموزش، نشر، و فرهنگ» است، در اوایل سال میلادی نامزدها را می‌سنجد و برنده را در بهار آن سال اعلام می‌کند. | ## بخش 2: جایزه معماری پریتزکر | این سمت پیشتر بر عهدهٔ جان کارتر براون (۱۹۷۹–۲۰۰۲)، جیکوب روتشیلد (۲۰۰۳–۲۰۰۴)، پیتر پالومبو (۲۰۰۵–۲۰۱۵)، و گلن مورکات (۲۰۱۷–۲۰۱۸) بوده‌است. برندگان فیلیپ جانسون در سال ۱۹۷۹ «برای ۵۰ سال تخیل و سرزندگی‌ای که در تعداد بیشماری موزه، نمایش‌خانه، کتابخانه، خانه، باغ، و بنای اداری مجسم شده‌است» نخستین برندهٔ جایزهٔ معماری پریتزکر شد. شرکای معماری برندهٔ جایزه (ژاک هرتزوگ و پیر دمورن در سال ۲۰۰۱، و کازویو سجیما و نیشی‌زاوا در سال ۲۰۱۰) در دریافت جایزه نیز شریک بوده‌اند. در سال ۲۰۱۷ رافائل آراندا، کارمه پیجم، و رامون ویالتا نخستین گروه سه نفره‌ای بودند که برندهٔ این جایزه شدند. ردیف سال برنده ملیّت عکس نمونه‌اثر (سال تکمیل)مکان اهدای جایزه منبع ۱ ۱۹۷۹ فیلیپ جانسون آمریکا 100px 100px خانه شیشه‌ای (۱۹۴۹) دامبرتون اکس، واشینگتن، دی.سی. ۲ ۱۹۸۰ لوئیس باراگان مکزیک 100px 100px تورس د ستلیته (۱۹۵۷) دامبرتون اکس، واشینگتن، دی.سی. ۳ ۱۹۸۱ جیمز استیرلینگ بریتانیا 100px 100px کتابخانه تاریخ استیلی (۱۹۶۸) موزه ساختمان ملی، واشینگتن، دی.سی. | ## بخش 3: جایزه معماری پریتزکر | ۴ ۱۹۸۲ کوین روشه ایرلندآمریکا 100px 100px ساختمان شوالیه‌های کلمبوس (۱۹۶۹) مؤسسه هنر شیکاگو ۵ ۱۹۸۳ آی.ام. پی آمریکا 100px 100px نگارخانه ملی هنر، ساختمان شرقی (۱۹۷۸) موزه متروپولیتن نیویورک ۶ ۱۹۸۴ ریچارد مایر آمریکا 100px 100px موزه هنر های (۱۹۸۳) نگارخانه ملی هنر (آمریکا)، واشینگتن، دی.سی. ۷ ۱۹۸۵ هانس هولاین اتریش 100px 100px موزه ابتیبرگ (۱۹۸۲) کتابخانه هانتینگتون، سان مارینو، کالیفرنیا ۸ ۱۹۸۶ گوتفرید بوهم آلمان(آلمان غربی) 100px 100px کلیسای رستاخیز مسیح، کلن (۱۹۶۸)تالار زرگران، لندن ۹ ۱۹۸۷ کنزو تانگه ژاپن 100px 100px کلیسای جامع مریم مقدس (۱۹۶۴) موزه هنر کیمبل، فورت وورث، تگزاس ۱۰ ۱۹۸۸ گوردون بانشفت(جایزهٔ مشترک) آمریکا 100px 100px کتابخانه اسناد و کتاب‌های نادر باینیکی (۱۹۶۳) مؤسسه هنر شیکاگو اسکار نیمایر(جایزهٔ مشترک) برزیل 100px 100px کلیسای جامع برازیلیا (۱۹۵۸) ۱۱ ۱۹۸۹ فرانک گری کاناداآمریکا 100px 100px تالار کنسرت والت دیزنی (۲۰۰۳) تودای‌جی، نارا، ژاپن ۱۲ ۱۹۹۰ آلدو روسی ایتالیا100px 100px موزه بونه‌فانتن (۱۹۹۰)پالازو گراسی، ونیز ۱۳ ۱۹۹۱ رابرت ونچوری آمریکا 100px 100px نگارخانه ملی لندن، بال سینزبری (۱۹۹۱) کاخ ایتروبیده، مکزیکو سیتی ۱۴ ۱۹۹۲ آلوارو سیزا پرتغال 100px 100px اکسپو ۱۹۹۸ (۱۹۹۸) کتابخانه هارولد واشینگتن، شیکاگو ۱۵ ۱۹۹۳ فومیهیکو ماکی ژاپن 100px 100px ورزشگاه متروپولیتن توکیو (۱۹۹۱) قلعه پراگ ۱۶ ۱۹۹۴ کریستیان دپورتزآمپاک فرانسه 100px 100px سفارت فرانسه در برلین (۲۰۰۳) مرکز همایش کلمبوس، ایندیانا ۱۷ ۱۹۹۵ تادائو آندو ژاپن 100px 100px کلیسای نور (۱۹۸۹) پتی تریانو، ورسای ۱۸ ۱۹۹۶ رافائل مونئو اسپانیا 100px 100px ادیتوریوم و مرکز همایش کورسال (۱۹۹۹) مرکز گتی، لس‌آنجلس ۱۹ ۱۹۹۷ سور فهن نروژ 100px 100px موزه یخچال‌های طبیعی نروژ (۱۹۹۱) موزه گوگنهایم بیلبائو ۲۰ ۱۹۹۸ رنزو پیانو ایتالیا 100px 100px فرودگاه بین‌المللی کانزای (۱۹۹۴) کاخ سفید، واشینگتن، دی.سی. ۲۱ ۱۹۹۹ نورمن فاستر بریتانیا 100px 100px پل هزاره لندن (۲۰۰۰) موزه آلتس، برلین ۲۲ ۲۰۰۰ رم کولهاس هلند 100px 100px کازا دا موزیکا، پورتو (۲۰۰۳) پارک باستان‌شناسی اورشلیم ۲۳ ۲۰۰۱ هرتزوگ و دمورن سوئیس 100px 100px تیت مدرن (۲۰۰۰) مانتیسلو، شارلوتسویل، ویرجینیا ۲۴ ۲۰۰۲ گلن مورکات استرالیا 100px 100px برورا واترز این (۱۹۸۳) کاپیتول، رم ۲۵ ۲۰۰۳ یورن اوتزان دانمارک 100px 100px تالار اپرای سیدنی (۱۹۷۳) آکادمی سلطنتی هنرهای زیبای سان فرناندو، مادرید ۲۶ ۲۰۰۴ زها حدید عراقبریتانیا 100px 100px مرکز هنرهای معاصر سینسینتی (۲۰۰۳) موزه ارمیتاژ، سن‌پترزبورگ ۲۷ ۲۰۰۵ تام مین آمریکا 100px 100px ساختمان فدرال سان فرانسیسکو (۲۰۰۷) غرفه جی پریتزکر، شیکاگو ۲۸ ۲۰۰۶ پائولو مندز دا روشا برزیل 100px 100px نمازخانه سن پیترو، سائو پائولو (۱۹۸۷) کاخ دلمه‌باغچه، استانبول ۲۹ ۲۰۰۷ ریچارد راجرز بریتانیا 100px 100px ساختمان لویدز (۱۹۸۶) بانکتینگ هاوس، وایت‌هال، لندن ۳۰ ۲۰۰۸ ژان نوول فرانسه 100px 100px توره گلوریس (۲۰۰۵) کتابخانه کنگره، واشینگتن، دی.سی. ۳۱ ۲۰۰۹ پیتر زومتور سوئیس 100px 100px مرکز آب‌درمانی والس (۱۹۹۶) کاخ قانون‌گذاری بوئنوس آیرس ۳۲ ۲۰۱۰ کازویو سجیما و ریوئه نیشی‌زاوا(ساناآ) ژاپن 100px 100px موزه هنرهای معاصر قرن بیست‌ویکم، کانازاوا (۲۰۰۳) جزیره ایلیس، نیویورک ۳۳ ۲۰۱۱ ادواردو سوتو د مورا پرتغال 100px 100px ورزشگاه شهری براگا (۲۰۰۴) ادیتوریوم اندرو دابلیو. ۳۴ ۲۰۱۲ وانگ شو چین 100px 100px موزه تاریخ نانگبو (۲۰۰۸) تالار بزرگ خلق، پکن ۳۵ ۲۰۱۳ تویو ایتو ژاپن 100px 100px کتابخانه سندای (۲۰۰۱) کتابخانه و موزه جان اف. کندی، بوستون ۳۶ ۲۰۱۴ شیگرو بان ژاپن 100px 100px مرکز پمپیدو-متس (۲۰۱۰) موزه ملی آمستردام، آمستردام ۳۷ ۲۰۱۵ فرای اتو آلمان 100px 100px ورزشگاه المپیک مونیخ (۱۹۷۲) نیو ورلد سنتر، میامی ۳۸ ۲۰۱۶ الخاندرو آراونا شیلی 100px 100px برج‌های تایلندی، دانشگاه کاتولیک پاپی شیلی (۲۰۰۵) مقر سازمان ملل متحد، نیویورک ۳۹ ۲۰۱۷ رافائل آراندا، کارمه پیجم، و رامون ویالتا(معماران آرسی‌آر) اسپانیا 100px 100px کتابخانه سنت آنتونی، بارسلونا (۲۰۰۸) قصر آکاساکا، توکیو ۴۰۲۰۱۸بالکریشنا دوشیهند 100px100pxمؤسسه هندی مدیریت، بنگلور (۱۹۷۷–۱۹۹۲، در چند فاز) موزه آقاخان، تورنتو۴۱۲۰۱۹آراتا ایسوزاکیژاپن 100px 100px موزه هنر میتو (۱۹۹۰) کاخ ورسای۴۲۲۰۲۰ایوون فارل و شلی مک‌ناماراایرلند108x108پیکسل 100x100پیکسل100x100پیکسلساختمان گرافتون دانشگاه بوکونی (۲۰۰۷)به‌صورت برخط۴۳ ۲۰۲۱ و ژان فیلیپ واسال فرانسه 100px 100px مدرسه ملی معماری نانت (۲۰۰۹) به‌صورت برخط ۴۴ ۲۰۲۲ بورکینافاسوآلمان 100px 100px مرکز معماری زمین در موپتی مالی (۲۰۱۰) ساختمان مارشال مدرسه اقتصاد لندن، لندن۴۵ ۲۰۲۳ بریتانیا 100px 100px موزه نو برلین، برلین (۱۹۹۷–۲۰۰۹) آگورای باستانی آتن۴۶۲۰۲۴ژاپن 100px100pxموزه هنر یوکوسوکا در کاناگاوا در ژاپن (۲۰۰۷)موزهٔ هنر شیکاگو ۴۷۲۰۲۵چین100px100pxروستای غربی در چنگدوی چینلوور ابوظبی حواشی در سال ۲۰۱۳، گروه دانشجویی «زنان در طراحی» در مدرسه عالی طراحی هاروارد در طوماری خواستار آن شدند که دنیس اسکات براون، همسر رابرت ونچوری (برندهٔ جایزهٔ پریتزکر در سال ۱۹۹۱)، در افتخار دریافت این جایزه با او شریک شناخته شود. | ## جمع‌بندی | این طومار گفتمان دربارهٔ تبعیض جنسیتی در معماری را ترویج داد و به نوشتهٔ نیویورک تایمز «تنش‌های دیرپا در دنیای معماری را بر سر اینکه آیا در حرفه‌ای که معتبرترین جایزه‌اش تا سال ۲۰۰۴ (که زها حدید برندهٔ این جایزه شد) به زنی داده نشد، جایگاه درخور زنان به‌شکلی پیوسته از ایشان مضایقه شده‌است یا نه احیا کرد.» بااینکه این طومار با حمایت بین‌المللی چندین برندهٔ پیشین همراه بود، هیئت داوری جایزه اعلام کرد که قابلیت بازبینی اعمال هیئت‌های داوری سابق را ندارد و نمی‌تواند دنیس اسکات براون و لو ونیو (همسران و شرکای ونتوری و وانگ شو، برندگان جایزهٔ پریتزکر در ۱۹۹۱ و ۲۰۱۲) در دریافت جایزه آن سال‌ها شریک بداند.