موضوع مقاله: ایل جودکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایل جودکی | مقدمه: ایل جودَکی یکی از ایل‌های لر از مردم بالاگریوه می‌باشد.دانشنامه ایرانیکا و ولادیمیر مینورسکی ایل جودکی را یکی از ایل‌های مردم بالاگریوه معرفی می‌کند.ایل جودکی بالاگریوه از بزرگترین ایل‌های و طایفه‌های استان لرستان است. | ## بخش 1: ایل جودکی | مردم ایل جودکی در استان‌هایی ازجمله لرستان و بعد خوزستان ساکن هستند، همچنین برخی در استان‌های ایلام و مازندران پراکنده‌اند. معین الدین نظنزی در کتاب منتخب‌التواریخ از وجود ایلی به نام جودکی از طایفه‌های لر کوچک که با نام موضع (محل سکونت) خود مشهور هستند اشاره می‌کند می‌نویسد: چنانچه تا پیش از این، ذکر رفت سبب وقوع لقب لری و کیفیت آن را یاد کرده‌ایم. این قوم در آن موضوع بسیار شدند و بعد از آن هر قبیله به جهت علفخواری (چرای احشام) رو به موضعی نهادند، بعضی به لقب پدر و بعضی به اسم موضعی که قرار گرفتند نام قبیله بدان مشهور شد، مثل روزبهانی، فضلی، داود عباسی، ایازکی، عبدالمالکی و ابوالعباسی که به نام پدر موسوم اند و سلوزی، جنگروی، لک، هسته، کوشکی، کارند، سنوبدی، الانی، زخوارکی، براوند (بیرانوند)، زنگنه، مانکره‌ای، رازی، سلگی و جودکی که به اسم مواضع خود مشهورند.معین الدین نطنزی کتاب منتخب التواریخ صفحه 53 تاریخ سکونتگاه جودکی‌ها منطقه‌ای کوهستانی بین رودخانه دز تا خرم‌آباد و به‌طور دقیق‌تر منطقه بالاگریوه است. آرنولد ویلسون در حدود سال ۱۹۱۰ میلادی سکونتگاه جودکی‌ها را در مسیر خرم‌آباد تا دزفول معرفی می‌کند. حتی در دوره افشاریان مظفرخان جودکی و جنگاورانی از ایل جودکی به سپاه نادر شاه پیوستند به گونه‌ای که مظفرخان به همراه پانزده هزار از سپاهیان به سرکوب حبشیان آشوبگر خوزستان پرداخت. | ## بخش 2: ایل جودکی | همچنین جودکی‌ها در جنگ با هند نادرشاه را همراهی کردند و پیروزمندانه به لرستان بازگشتند. در سالی که آغا محمد قاجار کشته شد و محمد خان زندیه لرستان آمد و درپی بازگرداندن تاج و تخت به زندیه بود. باجنگ‌هایی که با قاجارها نمود از سیلاخور به میان جودکی آمد و کردعلی و محمدتقی جودکی یاریش نمودن و در کنار بیرانوندها خان زند را پشتیبانی نمودند. فتحعلی شاه قاجاریه محمدخان فرمانبردار کزاز و ملایر، عباس آقادر نهاوند، تقی خان بروجردی و حسن خان والی فرمان داد که محمدخان زند و یارانش را بکشند، به‌دنبال این فرمان محمدولی خان قاجار با دوازده هزار سپاه به مرز جودکی در آبسرده آمد و خان زند و الوار در کوه گردبر سپاه قاجار شبیخون زدند و آسیب سختی به آنها وارد نمودند. سرانجام در شبی که محمدخان زند در قلعه رزه بود، ملک میرزاخان خزل فرمانروای قجری دزفول با سیصد سوار به آنها شبیخون زد که خان زند و بیشتر یارانش گرفتار شدند و شماری هم از آنها کشته شدند. | ## بخش 3: ایل جودکی | ملک میرزاخان گرفتاران را به حسن خان والی داد و او هم آنها را گوشمالی داد و محمدخان زند را کور کرد و برای فتحعلی شاه فرستاد. وجه تسمیه نام محققان با بررسی تحول واجی و آوایی از زبان فارسی باستان تا به امروز، همچنین بررسی زبانهای اکدی، عیلامی و هندواروپایی (آریایی) معتقدند که «یَاوتی‌یا» همان واژه «جودکی» امروزی است که ایلی از ایل‌های بالاگریوه است. داریوش بزرگ «یَاوتی‌یا» را یکی از طایفه‌های پارس و قوم و قبیله وه یزدات (بردیا) به حساب می‌آورد. جمعیت آلبرت هوتوم-شیندلر در دهه ۱۹۹۰ میلادی طایفه جودکی را با خانواری در حدود ۸۰۰ خانوار معرفی می‌کند. | ## جمع‌بندی | البته در زمان رضا شاه پهلوی از طایفه جودکی به شهرستان‌های ازنا، درود، بروجرد، شازند، قزوین و دزفول تبعید شدند و سالیان سال در این شهرستان‌ها زندگی می‌کنند اسکار مان زبان‌شناس و پژوهشگر مسائل ایران و آسیای مرکزی در تحقیقی که در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۷ میلادی صورت داده از یک گروه کوچک از جودکی‌ها به نام جوکیِ حسین‌آباد در پشتکوه نام می‌برد.