موضوع مقاله: فهرست پادشاهان گورکانی هند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست پادشاهان گورکانی هند | مقدمه: سلسله گورکانیان هند که به آن امپراتوری مغول، امپراتوری بابُری یا تیموری نیز گویند، آخرین امپراتوری دوران طلایی اسلام است که به‌دست شاهزادگانی از دودمان تیموریان، در هندوستان ایجاد شد. | ## بخش 1: فهرست پادشاهان گورکانی هند | حکمرانان این سلسله از ۱۵۲۶ میلادی تا ۱۸۵۷ میلادی در بخش بزرگی از شبه‌قارهٔ هند شامل کشورهای امروزی هند، پاکستان، بنگلادش و افغانستان فرمانروایی کردند. دوران شکوه امپراتوری گورکانی تا اواسط پادشاهی اورنگ‌زیب عالمگیر بود و کشور هند که در روزگار اکبرشاه، شاه جهان و اورنگ‌زیب سیر تمدن را آغاز کرده بود، پس از آن تدریجاً رو به ضعف نهاد. اروپاییان به این دوره مغول کبیر می‌گویند و پس از آن را، که از قدرت این امپراتوری به شدت کاسته شد، دوران مغول صغیر می‌نامند. بهادرشاه دوم آخرین فرمانروای گورکانی بود که در سال ۱۸۵۷ میلادی حکومت را به بریتانیا واگذار کرد. در اواخر قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم میلادی، گورکانیان هند به اوج اعتلای خویش رسیده بودند و شبه‌قاره هند را از بنگال در شرق تا کابل و سند در غرب و از کشمیر در شمال تا رود کاوری در جنوب به دست داشتند. جمعیت تحت قیادت آنان میان ۱۱۰ تا ۱۵۰ میلیون نفر تخمین زده شده (که در حد یک‌چهارم جمعیت آن دورهٔ جهان بوده) و ۳٫۲ میلیون کیلومتر مربع مساحت این امپراتوری بوده. بابر از نسل تیمور لنگ بود و ارتباط خاندانی میان وی با جغتای، دومین امپراتور مغول و فرزند چنگیز خان، از سوی مادری برقرار بود. شورشیان علیه همایون قیام کردند و او به درگاه صفویان پناهنده شد که این مسئله موجب نفوذ حاکمان غرب آسیا در درگاه گورکانی شد. در سال ۱۵۵۵ همایون توانست با کمک‌های ایران امپراتوری خود را احیا کند ولی اندکی بعد درگذشت. پسر همایون، اکبر کبیر، تحت نظارت محمد بیرام خان‌خانان در این هنگام به حکومت رسید. اکبر از طریق جنگ و دیپلماسی امپراتوری را گسترش داد و تمامی شبه جزیره هندوستان را تا مرز رود گوداواری به آن ضمیمه کرد. او از اصلاحات فرهنگی حمایت کرد و گروهی جدید از اشراف را پدیدآورد و هندوهای وفادار به خود را به دربار کشاند. او در تلاش برای افزایش تسامح دینی و افزایش آزادی مذهبی مردمان اقدام به ایجاد دین الهی کرد که تلفیقی از آداب ادیان مختلف بود. | ## بخش 2: فهرست پادشاهان گورکانی هند | فرزند اکبر، جهانگیرشاه، دوران اوج گورکانیان را رهبری می‌کرد اما به تریاک معتاد شد و به امور خارجه اعتنایی نداشته و تحت تأثیر قدرت‌های رقیب قرار گرفت. در زمان جانشین او، شاه جهان، فرهنگ و هنر مغولان در اوج خود بود که تاج محل نمودی از آن است. فرزند ارشد و لیبرال شاه جهان، محمد داراشکوه، در نتیجه مریضی او در سال ۱۶۵۸ قدرت را به دست گرفت. با این حال برادر کوچک‌ترش، اورنگ‌زیب، با عالمان سنتی مسلمان متحد شد و علیه تلفیق‌گرایی مذهبی برادر ایستاده و پادشاهی را به دست آورد. او قدرت نظامی را کسب کرد ولی سخت‌گیری در مذهب و عدم تسامح با مردمان بومی موجب ضعف حکومتش شد. او سعی در گسترش امپراتوری داشت و مرزهای جنوبی را افزود ولی در زمان مرگش، در سال ۱۷۰۷، اغلب نواحی در دست شورشیان بودند. با این حال، پس از مرگ او در سال ۱۷۱۲، سلطنت مغول به هرج و مرج و منازعات خشونت‌آمیز وارد شد. در زمان قدرت یافتن محمد شاه گورکانی امپراتوری رو به شکوفایی نهاد و بخش‌هایی از آن به دست امپراتوری مراتا افتاد. حمله به هند توسط نادرشاه موجب افت قدرت و پرستیژ گورکانیان شد، با ورود دیگر قدرت‌ها به هند مانند بریتانیایی‌ها، گورکانیان به افول و زوال دچار شدند. آخرین پادشاه گورکانیان، بهادرشاه دوم، پس از شورش‌های ۱۸۵۷ در هند توسط راج بریتانیا برکنار شد و امپراتوری مغول رسماً منقرض شد. فهرست از القاب مرسوم فرمانروایان گورکانی «عالم پناه عالم»، «سلطان اعظم»، «پادشاه»، «صاحب قَران»، «شاهنشاه»، «خاقان مکرم» و «ظل الله» بوده‌اند. در فهرست زیر امپراتوران (با پس‌زمینه سفید)، مدعیان تاج و تخت (با پس‌زمینه شیری) و غاصبان آن (با پس‌زمینه خاکستری)، به همراه اطلاعات مربوط به هرکدام، آورده شدند: ، ، پادشاهان گورکانی هندوستان تصویر نام نام تولد زادروز تولد دوران حکومت تاریخ درگذشت(سن) شرح ۱ 100px بابر ظهیرالدین محمد ۲۳ فوریه ۱۴۸۳ ۱۵۳۰–۱۵۲۶ ۲۶ دسامبر ۱۵۳۰(۴۷ سالگی) بنیان‌گذار سلسله گورکانیان هند. ۲ 100px همایون(دوره اول)نصیرالدین محمد همایون ۶ مارس ۱۵۰۸ ۱۵۳۰–۱۵۴۰ ۲۷ ژانویه ۱۵۵۶(۴۸ سالگی) دومین پادشاه گورکانی هند شیر شاه سوری حدود ۱۴۷۲ ۱۵۴۰–۱۵۴۵ مه ۱۵۴۵ همایون را خلع کرد و سلسله سوری را بنیان‌گذارد. | ## بخش 3: فهرست پادشاهان گورکانی هند | ۲ 100px همایون(دوره دوم)نصیرالدین محمد همایون ۶ مارس ۱۵۰۸ ۱۵۵۶–۱۵۵۵ ۲۷ ژانویه ۱۵۵۶(۴۸ سالگی) پس از ۱۵ سال تبعید در ایران و با کمک شاه تهماسب صفوی تاج و تختش را پس گرفت. ۳ 100px اکبر اعظم جلال‌الدین محمد اکبر ۱۴ نوامبر ۱۵۴۲ ۱۶۰۵–۱۵۵۶ ۲۷ اکتبر ۱۶۰۵(۶۳ سالگی) فرمانروایی گورکانیان را به کل شبه قاره هند گستراند و آیینی به نام دین الهی که ترکیبی از اسلام، هندوئیسم، زرتشت و سایر ادیان بود بنیان گذاشت. ۴ 100px جهانگیر نور الدین محمد سلیم ۲۰ اکتبر ۱۵۶۹ ۱۶۲۷–۱۶۰۵ ۲۸ اکتبر ۱۶۲۷(۵۸ سالگی)علیه پدرش اکبر جنگید و نخستین ارتباط را با کمپانی هند شرقی برقرار کرد. 100px شهریار ۱۶ ژانویه ۱۶۰۵ ۱۶۲۸ ۲۳ ژانویه ۱۶۲۸ به کمک نامادری خود، نورجهان، قصد حکومت داشت. ۵ 100px شاه جهان اعظمشهاب‌الدین محمد خرم میرزا ۵ ژانویه ۱۵۹۲ ۱۶۲۷–۱۶۵۸ ۲۲ ژانویه ۱۶۶۶(۷۴ سالگی) تحت فرمان او معماری هندی-ایرانی به اوج شکوفایی رسید و بناهای مهمی چون تاج محل، مسجد جامع دهلی، قلعه سرخ، آرامگاه جهانگیر و باغ شالیمار در لاهور ساخته شد. ۶ 100px عالمگیر اعظم (اورنگ‌زیب) محی‌الدین محمد اورنگ زیب ۲۱ اکتبر ۱۶۱۸ ۱۶۵۸–۱۷۰۷ ۳ مارس ۱۷۰۷(۸۸ سالگی) بر اجرای مجدد سخت‌گیرانه شریعت اسلام در شبه قاره پای فشرد و جزیه را بر غیر مسلمانان برقرار کرد. Delhi8 ۷ 100px بهادر شاهقطب الدین محمد معزام ۱۴ اکتبر ۱۶۴۳ ۱۷۰۷–۱۷۱۲ ۲۷ فوریه ۱۷۱۲(۶۸ سالگی) در دوران فرمانروایی او امپراتوری با ضعف شدید روبرو شد و پس از او این ضعف شتاب بیشتری گرفت. ۸ 100px جهاندارشاهمعز الدین جهاندار شاہ بهادر ۹ مه ۱۶۶۱ ۱۷۱۲–۱۷۱۳ ۱۲ فوریه ۱۷۱۳(۵۱ سالگی) حکومتی چند روزه داشت. ۹ 100px فرخ‌سیر فَرُّخ‌سِیَر ۲۰ اوت ۱۶۸۵ ۱۷۱۳–۱۷۱۹ ۲۹ آوریل ۱۷۱۹(۳۳ سالگی) در سال ۱۷۱۷ او فرمان حقوق تجاری آزاد برای بنگال را به کمپانی هند شرقی انگلستان اعطا می‌کند. ۱۰ 100px رفیع‌الدرجاترفیع اُد درجات ۳۰ نوامبر ۱۶۹۹ ۱۷۱۹ ۹ ژوئن ۱۷۱۹(۱۹ سالگی) توسط امیرالامرا «سید حسینعلی خان» که از دکن به دهلی لشکر کشید و فرخ‌سیر را خلع کرد به حکومت رسید. 100px نیکوسیر محمد نیک سیر حدود ۶ اکتبر ۱۶۷۹ ۱۷۱۹ ۱۲ آوریل ۱۷۲۳ ۱۱ 100px رفیع‌الدولت شاه جهان دوم در ژوئن ۱۶۹۶ ۱۷۱۹ ۱۹ سپتامبر ۱۷۱۹(۲۳ سالگی) 100px محمد ابراهیم رفیع القادر محمد ابراهیم ۹ اوت ۱۷۰۳ ۱۷۲۰ ۳۱ ژانویه ۱۷۴۶ ۱۲ 100px محمد شاهروشن اختر بهادر‬ ۱۷ اوت ۱۷۰۲ ۱۷۱۹–۱۷۴۸ ۲۸ آوریل ۱۷۴۸(۴۵ سالگی) در سال ۱۷۳۹ از نادرشاه افشار شکست خورد. ۱۳ 100px احمدشاه بهادراحمد شاه بهادر ۲۳ دسامبر ۱۷۲۵ ۱۷۵۴–۱۷۴۸ ۱ ژانویه ۱۷۷۵(۴۹ سالگی) ۱۴ 100px عالمگیر دومعزیز الدین ۶ ژوئن ۱۶۹۹ ۱۷۵۴–۱۷۵۹ ۲۹ نوامبر ۱۷۵۹(۶۰ سالگی) ۱۵ 100px شاه‌جهان سوم محی اُلملت در سال ۱۷۱۱ ۱۷۵۹-۱۷۶۰ سال ۱۷۷۲(۶۰ یا ۶۱ سالگی) ۱۶ 100px شاه عالم دوم علی گوهر ۲۵ ژوئن ۱۷۲۸ ۱۷۵۹–۱۸۰۶ ۱۹ نوامبر ۱۸۰۶(۷۸ سالگی) با حمله به احمد شاه عبدعلی در سال ۱۷۶۱؛ اداره مناطق بنگال، بیهار و اوریسا را به کمپانی هند شرقی بریتانیا در سال ۱۷۶۵، به‌طور رسمی واگذار کرد و در سال ۱۸۰۳ تحت حمایت بریتانیا قرار گرفت. | ## جمع‌بندی | Delhi12 ۱۷ 100px اکبرشاه دوممیرزا اکبر ۲۲ آوریل ۱۷۶۰ ۱۸۰۶–۱۸۳۷ ۲۸ سپتامبر ۱۸۳۷(۷۷ سالگی) دست نشانده و تحت حمایت انگلستان ۱۸ 100px بهادرشاه دوم ابو ظفر سراج اُلدین محمد بهادر شاہ ظفر‬ ۲۴ اکتبر ۱۷۷۵ ۱۸۳۷–۱۸۵۷ ۷ نوامبر ۱۸۶۲(۸۷ سالگی) پس از شورش سال ۱۸۵۷ هند توسط بریتانیا عزل شد و به برمه تبعید شد.