موضوع مقاله: خدای شخص‌وار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خدای شخص‌وار | مقدمه: در متون مقدس ادیان ابراهیمی، خدا به عنوان خالقی شخص‌وار توصیف شده‌است، که به صورت اول شخص صحبت می‌کند، احساساتی مانند خشم و تکبر بروز می‌دهد و گاهی در اشکال انسان‌وارانه ظاهر می‌شود.Williams, W. | ## بخش 1: خدای شخص‌وار | بر اساس نظر سنجیِ دیگری در مرکز پژوهش دیدگاه ملّی، ۶۷٪ از بزرگسالان ایالات متّحده به خدای شخص‌وار اعتقاد دارند.Smith, Tom W. 152 مسیحیّت الهیدان مسیحی آلیستر مک کریث می‌نویسد که دلایل روشنی حاکی از مسلّم بودن مفهوم خدای شخص‌وار در بینش مسیحی وجود دارد اما باید دانست که این در حقیقت یک قیاس است. «بیان اینکه خدا شبیه یک شخص است برای نشان دادن توان و اشتیاق الهی برای ارتباط با دیگران است. در مقوله تثلیث مسیحی، بر سر این مسئله که آیا روح‌القدس خدایی غیرشخص‌وار است _که گاه توسط عده‌ای نیرویی مرتبط با قوّه برق تلقّی می‌شود _ یا خدایی شخص‌وار مشاجره‌های بسیاری وجود دارد. عالمان روح‌شناسی در بحث روی این مسئله، یسوع (خدای پسر) و خدای پدر را دو شخص یا جنبه از یک خدای واحد در تصوّر می‌آورند: یسوع از Ousia یا جوهره‌ای همچون آنِ خدای پدر می‌باشد که در سه شخص یا اقنوم متجلّی گشته‌است. (پدر، پسر و روح‌القُدُس) علاوه بر این اعتقادات عشای ربانی و شام آخر نیز دلالت بر فهم ناحیه‌ای از دین دارد که در اکثر موارد فراتر از حدود شخص‌وار درک می‌شوند و در نزد الهیدانان از آن با عنوان «پیکر عرفانی» یاد می‌شود. از سویی اشاره‌هایی به مشخصه‌های انسان‌گونه خدا در کتاب مقدس مانند «دست خدا»، وجود دارد اما یهود معتقد است این‌ها صنایع ادبی هستند و هدف از آن‌ها تنها ملموس‌تر کردن خدا برای خواننده بوده‌است. | ## بخش 2: خدای شخص‌وار | گفته شده‌است که خدا می‌تواند هم شخص‌وار و هم غیرشخص‌وار باشد؛ از سویی او با آفرینش خویش ارتباط دارد و از سویی وجود او فراتر از تمام روابط است. قرآن مسلمانان را امر به گرایش سوی خدا برای کسب یاری، راهنمایی و پشتیبانی می‌کند. اسلام همچنین خدا را وجودی فراتر از ادراک بشری معرّفی می‌کند و بهترین راه برقراری ارتباط با خدا را اجرای فرمان‌هایش می‌داند.Norcliffe (1999), p.32-33 دیدگاه قرآن قرآن از وجود حقیقتی مطلق و یگانه سخن می‌گوید که برتر از جهان است؛ وجودی واحد و نادیدنی که مستقل از تمام آفرینش است. قرآن به روشنی با هر گونه مانند کردن خدا به آفریده‌ها مخالفت می‌ورزد؛ به عبارتی هرآنچه یک مؤمن به عنوان خدا در تصوّر خویش می‌آورد خدا نیست؛ چرا که خدا در حقیقت وجودی ماورائی و فراتر از تجربه است.Vincent J. اکثر اهل تسنّن صورت، دست و پای الله را به عنوان اندام‌های جسمانی تفسیر نمی‌کنند. به واقع شماری حدیث در کتاب صحیح بخاری وارد شده‌است که بیان می‌دارد خدا نشانه‌ای بر ساق پای خود دارد و ساقش را بر دوزخ قرار می‌دهد و ادامه مطلب. به عنوان مثال در صحیح بخاری، نسخه انگلیسی-عربی آن، حدیث ۹۵۳۲، خدا با نشانه‌ای روی ساقش معرّفی شده‌است و هنگامی که ساقش را آشکار کند افراد او را خواهند شناخت. | ## بخش 3: خدای شخص‌وار | به عنوان مثال در کتاب نهج‌البلاغه، یکی از بزرگ‌ترین کتاب‌های تشیّع، چنین آمده‌است:نهج البلاغه، خطبه 152 «ستایش مخصوص خداوندی است که آفرینش مخلوقش دلیل وجود او است، و حادث بودن آن‌ها دلیل ازلیت وی، و شباهت داشتن مخلوقات (به یکدیگر)، دلیل آن است که شبیه و نظیر ندارد. عقل‌ها کُنه ذاتش را درک نمی‌کنند و پرده‌ها و پوشش‌ها اصل وجودش را مستور نمی‌سازند، زیرا صانع و مصنوع با هم فرق دارد و محدودکننده و محدودشونده و پروردگار و پرورده‌شده با هم متفاوت‌اند. «یکی» است ولی نه به معنی وحدت عددی؛ بلکه به این معنا که شبیه و نظیر و مانند ندارد. «خالق و آفریننده» است اما نه این که حرکت و رنجی در این راه متحمل می‌شود، «شنوا» است ولی نه اینکه وسیله شنوایی در اختیار داشته باشد. «آشکار» است نه با دید چشم، «پنهان» است نه به خاطر کوچکی و ظرافت، از موجودات با غلبه و قدرت جدا است، و موجودات به خاطر خضوع در برابرش و رجوع به سویش از او مباین هستند. | ## جمع‌بندی | کسی که او را با صفات مخلوقات توصیف کند محدودش ساخته، وکسی که برایش حدی تعیین کند وی را به شمارش درآورده.