موضوع مقاله: جمهوری دموکراتیک کنگو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جمهوری دموکراتیک کنگو | مقدمه: جمهوری دموکراتیک کنگو که به نام‌های کنگوی دموکراتیک یا کنگوی کینشاسا نیز شناخته می‌شود کشوری است واقع در مرکز آفریقا که پایتخت آن کینشاسا است. | ## بخش 1: جمهوری دموکراتیک کنگو | جمهوری دموکراتیک کنگو بزرگ‌ترین کشور آفریقای جنوب صحرا و دوّمین کشور بزرگ در آفریقا و یازدهمین کشور بزرگ جهان به‌شمار می‌آید و با جمعیت بیش از ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر، شانزدهمین کشور پرجمعیت جهان و چهارمین کشور پرجمعیت در آفریقا است و همچنین به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشوری که زبان رسمی آن فرانسوی است، شناخته می‌شود. جمهوری دمکراتیک کنگو از شمال با سودان جنوبی و آفریقای مرکزی، از شرق با اوگاندا، رواندا، بروندی و تانزانیا از جنوب با آنگولا و زامبیا و از غرب با جمهوری کنگو همسایه است. در غرب این کشور هم ساحل اقیانوس اطلس به طول تنها ۴۰ کیلومتر در کنار دهانه ۹۰۰ کیلومتری رود کنگو واقع است. پیش از آن «کنگوی کینشاسا» و پیش از آن نیز برای تمایز از کنگوی برازاویل، «کنگوی لئوپولدویل» نامیده می‌شد. «کنگوی بلژیک» و «ایالت آزاد کنگو» نام‌های دیگری هستند که در گذشته برای این کشور به کار می‌رفتند. جنگ دوم کنگو که از سال ۱۹۹۸ آغاز شده و همچنان در جریان است، این کشور را ویران کرد. گاه به این جنگ «جنگ جهانی آفریقا» نیز می‌گویند زیرا ۹ کشور آفریقایی و حدود بیست گروه مسلح در آن شرکت کرده‌اند. در یک دورهٔ ۱۲ ماهه در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ در این کشور به ۴۰۰ هزار زن که بین ۱۵ تا ۴۹ سال سن داشتند، تجاوز شده است. جنگی که در این کشور جریان دارد مرگبارترین درگیری جهان پس از پایان جنگ داخلی چین است و کشته شدن ۵٫۴ میلیون نفر را از سال ۱۹۹۸ در پی داشته است. بیشتر قربانیان از مالاریا، اسهال، ذات‌الریه و سوء تغذیه جان خود را از دست داده‌اند. طی سال‌های اخیر، دخالت‌های بی‌حد و حصر همسایگان کنگو در امور این کشور منجر به راه‌اندازی جنگ خانمان‌برانداز با جمهوری روآندا شده است که با استقرار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد در مرزهای مشترک دو کشور آرامش نسبی برقرار شده است. جنگ داخلی این کشور در سال ۲۰۰۳ به پایان رسید، اما نواحی شرقی آن به علت فعالیت ده‌ها گروه شورشی همچنان بی‌ثبات است. در کنگو از خشونت جنسی همراه با ددمنشی غیرعادی به عنوان یک سلاح جنگی استفاده می‌شود. تجاوز گروهی رواج دارد و گاهی از قنداق تفنگ در این کار استفاده می‌شود.بی‌بی‌سی فارسی، بازدید: ژوئن ۲۰۱۲. نام پاتریس لومومبا، قهرمان ملی کنگو با مبارزات استقلال‌طلبانه این کشور عجین است. اما سال‌های بعد حکومت دمکراتیک کنگو به دست یکی از دیکتاتورترین افراد یعنی موبوتو سسه سوکو افتاد و در زمان حکومت وی تاراج ذخایر معدنی این کشور آغاز شد. حکومت در تأمین خدمات اجتماعی به ویژه آموزش ابتدایی نسبتاً پیشرفته بود، ولی تقریباً هر گونه فعالیت سیاسی آفریقایی‌ها را محدود کرد. در نتیجه زمانی که بلژیک در ۱۹۶۰ به استعمار کنگو خاتمه داد، این کشور به اندازهٔ کافی آماده نبود. ظرف چند روز بعد از استقلال ارتش شورش کرد و ثروتمندترین ناحیه – کاتانگا، تحت حکومت موسی چومبه – مبادرت به جدایی کرد. کنگو سازمان ملل متحد را دعوت به مداخله کرد، ولی نیروهای این سازمان در غالب آمدن بر تداوم جنگ داخلی فقط تا حدودی موفق شدند. وی که خواهان «اصالت» بود نام کشور را به زئیر و نام خود را به موبوتو سسه سکو تغییر داد. او اقتدار دولت مرکزی را به تدریج اعاده کرد و نظام تک‌حزبی را برقرار ساخت (۱۹۶۷). حکومت سکو شدیداً مورد انتقاد بین‌المللی قرار گرفت، ولی او پشتیبانی کشورهای غربی را که برای کنگو به صورت منبعی از مواد معدنی راهبردی ارزش قائل بودند، حفظ کرد. در ۱۹۹۰، نارضایتی عمومی موجب کسب برخی اصلاحات شد و – به دنبال لغو قانونی نظام تک حزبی – کنفرانس ملی به منظور ایجاد دموکراسی در زئیر برگزار شد (۱۹۹۱). طی ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ درگیری بین کنفرانس ملی و نخست‌وزیر در یک طرف و رئیس‌جمهور موبوتو در طرف دیگر روی داد. بخش‌هایی از نیروی مسلح ناراضی شدند و نظم و قانون در قسمت‌هایی از کشور به هم ریخت. | ## بخش 2: جمهوری دموکراتیک کنگو | در سال ۱۹۹۶ با کودتای یک افسر نظامی به نام لوران کابیلا، موبوتو از کشور گریخت و از آن زمان نام زئیر به جمهوری دموکراتیک کنگو تغییر یافت. پس از سرنگونی موبوتو خط مشی سوسیالیستی و کمونیستی بیشتری در کنگو به کار گرفته شد از سال ۱۹۹۶ این کشور درگیر جنگ داخلی شد که تا سال ۲۰۰۲ ادامه یافته و منجر به کشته شدن ۴ میلیون نفر و آوارگی ده‌ها میلیون نفر از مردم کنگو به ویژه در مناطق شرقی آن شد. در سال ۲۰۰۲ لوران کابیلا در حالی که مشغول مذاکره در دفتر کار خود بود، توسط یک ستوان نظامی از محافظان خود به نام رشیدی کاسریکا ترور شد و پسر وی به نام ژوزف کابیلا از تمام سران شورشی خواست تا از جنگ دست بردارند. هم‌زمان با این تحول و در پی تلاش‌های چند کشور عمده و سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای سرانجام موافقتنامه دریاچه‌های بزرگ در سال ۲۰۰۳ به امضا رسید و جنگ داخلی پایان یافت. به موجب این موافقتنامه دولت ائتلافی به ریاست جمهوری ژوزف کابیلا و ۴ رهبر عمده شورشی این کشور به عنوان معاون وی تشکیل شد. بر پایه این موافقتنامه دولت با کمک سازمان ملل و دیگر کشورهای کمک‌کننده بایستی تا سال ۲۰۰۶ زمینه برگزاری انتخابات برای تعیین رئیس‌جمهور این کشور را فراهم می‌ساخت. احزاب جمهوری خلق، دمکراتیک مسیحی، جنبش اتحاد و همبستگی، حرکت پیشتاز ملی، اتحاد برای دمکراسی و پیشرفت اجتماعی و… در جمهوری دمکراتیک کنگو فعالیت سیاسی دارند. انتخابات سال ۲۰۰۶ سرانجام در ژوئن ۲۰۰۶ انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی این کشور برگزار شد. ژوزف کابیلا رئیس‌جمهور و ژان پیر بمبا یکی از معاونان وی بیشترین آراء را به‌دست‌آورد و به دور دوم راه یافتند. اما در همان زمان اعلام نتایج دور اول در ۲۱ اوت، کینشاسا پایتخت این کشور صحنه جنگ خونین ۳ روزه‌ای میان نظامیان دو رقیب دور دوم شد که با پادرمیانی سازمان ملل، اتحادیهٔ اروپا و دیگر بازیگران عمده منطقه‌ای پایان یافت. دور دوم انتخابات در ۲۹ اکتبر ۲۰۰۶ برگزار گردید و با توجه به ائتلاف برخی از احزاب در پارلمان با یکدیگر به نفع کابیلا و رأی ۴۴ درصدی او در دور اول انتخابات، وی توانست بر رقیب نیرومند خود چیره گردد و از ماه دسامبر ۲۰۰۶ رسماً به عنوان رئیس‌جمهور این کشور برگزیده شود. همچنین او تا سال ۲۰۱۹ و تا زمانی که فلیکس تشیسکدی جانشین او شود رئیس جمهور این کشور بود. ناظران بین‌المللی و ملی اظهار داشتند که انتخابات به طور کلی آزاد و عادلانه بوده است، در حالی که برخی بی‌نظمی‌ها را ذکر کردند. با این وجود ژان-پیر بمبا، رقیب کابیلا که اکنون وزیر ترابری و کانال‌های ارتباطی این کشور است، به نتایج انتخابات اعتراض کرد که توسط دادگاه ادعای او مبنی بر تقلب در انتخابات رد شد. سیاست پیوند= تشیسکدی رئیس‌جمهور جمهوری دموکراتیک کنگو و ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور فدراسیون روسیه جمهوری دموکراتیک کنگو، طبق قانون اساسی، یک جمهوری نیمه‌ریاستی است.که در آن رئیس جمهور رئیس کشور (رئیس تمام قوا) است و با رأی مردمی برای یک دوره پنج ساله انتخاب میشود، این در حالی است که نخست وزیر رئیس دولت است. همچنین نخست وزیر توسط رئیس جمهور با حمایت حزب اکثریت یا ائتلاف احزاب در پارلمان منصوب می‌شود. نخست وزیر و کابینه، که به عنوان دولت شناخته می‌شود و در برابر قوه مقننه مسئول هستند نه در برابر رئیس جمهور یعنی همانطور که در سایر کشورهایی با جمهوری نیمه ریاستی دیده می شود نخست‌وزیر توسط رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود اما درصورت نارضایتی نمایندگان سنا و مجلس ملی؛ نخست‌وزیر می‌تواند توسط قوه مقننه برکنار شود. نمایندگان مجلس ملی به طور مستقیم برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شوند، در حالی که سناتورها به طور غیرمستقیم توسط مجالس قانونگذاری ایالتی، آن هم برای یک دوره پنج ساله، انتخاب می‌شوند. قوه قضاییه کنگو متشکل از دیوان قانون اساسی برای ارزیابی مطابقت قوانین با قانون اساسی و حل و فصل اختلافات مربوط به انتخابات یا تفکیک قوا؛ دیوان فرجام‌خواهی به عنوان دادگاه عالی در نظام قضایی مدنی و نظامی؛ و شورای دولتی به عنوان بالاترین دادگاه اداری می‌باشد. نظام سیاسی جمهوری دموکراتیک کنگو اقتدارگرا در نظر گرفته می‌شود و در رتبه‌بندی دموکراسی، حقوق سیاسی و آزادی‌های مدنی امتیاز پایینی دارد. علیرغم اینکه قانون اساسی تفکیک قوای مجریه، مقننه و قضائیه را پیش‌بینی کرده است، در عمل رئیس جمهور و همکارانش بر نظام سیاسی تسلط داشته‌اند. خانه آزادی این کشور را در سال ۲۰۲۵ «غیرآزاد» ارزیابی می‌کند و به فساد فراگیر، دستکاری در نظام سیاسی و نقض حقوق بشر، از جمله توسط نیروهای امنیتی، اشاره می‌کند. شاخص مردم‌سالاری جمهوری دموکراتیک کنگو را در سال ۲۰۲۴ به عنوان یک رژیم اقتدارگرا توصیف کرد و آن را در رتبه ۱۵۶ از ۱۶۷ کشوری که ارزیابی کرده بود، قرار داد. جمهوری دموکراتیک کنگو همچنین در رتبه‌بندی شاخص ادراک فساد برای سال ۲۰۲۴، از بین ۱۸۰ کشور، رتبه ۱۶۳ را کسب کرد. نهادهای اداری، به ویژه در مناطق روستایی، همچنان ضعیف هستند و این امر توانایی دولت در ارائه خدمات اولیه به مردم را تضعیف می‌کند. شاخص آسیب‌پذیری کشورها جمهوری دموکراتیک کنگو را از بین ۱۷۹ کشور، در سال ۲۰۲۴، پنجمین کشور آسیب‌پذیر جهان رتبه‌بندی کرد. | ## بخش 3: جمهوری دموکراتیک کنگو | در دوران ریاست جمهوری جوزف کابیلا از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹، دولت با فساد، عدم شفافیت و نقض حقوق بشر مواجه بود. کابیلا فراتر از دوره قانونی خود که در سال ۲۰۱۶ به پایان رسید، با به تعویق انداختن انتخابات، در سمت خود باقی ماند. اما پس از انتخابات سراسری ۲۰۱۸ فلیکس تشیسکدی جایگزین کابیلا شد که این اولین انتقال مسالمت‌آمیز قدرت جمهوری دموکراتیک کنگو از زمان استقلال تاکنون بود، اما این انتخابات به طور گسترده به عنوان انتخاباتی که در توافقی بین کابیلا و تشیسکدی انجام شده، تقلبی تلقی می‌شود. تشیسکدی انتخابات سراسری ۲۰۲۳ دوباره با اکثریت آرا انتخاب شد و پس از مذاکرات با مجلس، در سال ۲۰۲۴ جودیت سومینوا را به عنوان نخست وزیر منصوب کرد. نظام سیاسی فعلی به عنوان جمهوری سوم شناخته می‌شود که توسط لوران دزیره کابیلا در مراسم تحلیف ریاست جمهوری خود در ۲۹ مه ۱۹۹۷ اعلام شد. جدا از تغییر با بازگرداندن نام کشور از زئیر به جمهوری دموکراتیک کنگو و احیای نمادهای قبلی آن، دولت کابیلا تغییرات کمی نسبت به دیکتاتوری موبوتو سسه سکو داشته است. پس از جنگ دوم کنگو (1998-2003)، که طی آن لوران دزیره کابیلا ترور شد، یک قانون اساسی انتقالی در 4 آوریل 2003 به عنوان بخشی از روند صلح تصویب شد. زیرا این قانون با قانون اساسی جمهوری سوم، که در 18 فوریه 2006 لازم الاجرا شد، جایگزین شد و پرچم فعلی کنگو نیز در طی تصویب آن انتخاب شد. دولت انتقالی، به رهبری جوزف کابیلا، بر ایجاد سیستم فعلی نظارت داشت: اولین کابینه در ژوئن ۲۰۰۳ قدرت را به دست گرفت، دو مجلس سنا و ملی در ژوئیه ۲۰۰۳ تشکیل شدند، قانون اساسی در دسامبر ۲۰۰۵ توسط همه‌پرسی قانون اساسی جمهوری دموکراتیک کنگو تصویب شد و اولین انتخابات عمومی آزاد این کشور در بیش از چهار دهه در ژوئیه ۲۰۰۶ برگزار شد. از زمان آغاز روند گذار به دموکراسی در سال ۱۹۹۰، بیش از ۶۰۰ حزب سیاسی ثبت شده در جمهوری دموکراتیک کنگو ظهور کردند، اگرچه تنها چهار حزب از آنها بین مردم محبوبیت دارند. تقسیمات اداری این کشور در حال حاضر به شهرستان کینشاسا و ۲۵ استان دیگر تقسیم شده است. استان هاوت-کاتانگا جغرافیا کنگو با وسعتی برابر با ۲٬۳۴۵٬۴۰۹ کیلومتر مربع در زمره بزرگ‌ترین کشورهای جهان قرار دارد. این کشور از سوی شمال با جمهوری آفریقای مرکزی و سودان جنوبی هم‌مرز است، از سوی شرق با اوگاندا، رواندا و بوروندی، از جنوب با زامبیا و آنگولا مرز دارد و از سمت غرب به جمهوری کنگو، برون‌بوم کابیندا متعلق به آنگولا و اقیانوس اطلس محدود شده است. این کشور در موآندا کرانه‌ای ۴۰ کیلومتری در کنار اقیانوس دارد و دهانه ۹ کیلومتری رود کنگو نیز به خلیج گینه می‌ریزد. بیش از ۶۰٪ مساحت این کشور متشکل است از حوضه آب‌گیری با جنگلهای بارانی استوایی که رود زئیر (کنگو) و شاخه‌هایش در آن جریان دارد. فلات‌ها و رشته‌کوه‌هایی که این آبگیر را احاطه کرده است شامل گرانکوه روِنزوری در شرق است. کنگو سرزمین ناهمواری است و ارتفاعات کمابیش بلند در نقاط مختلف آن به چشم می‌خورد رودهای مهم کنگو، لولابا، لومامی، اوبانگی، کاسای و بلندترین نقطه این کشور قلهٔ نگالیئما، با ۵۱۰۹ متر ارتفاع است. کنگو آب و هوایی مرطوب و استوایی با تغییر اندک فصلی دارد، هر چند از دسامبر تا فوریه شمال کشور خنک‌تر است. زمین‌های زیر کشت بالغ بر پنج درصد از خاک کنگو و مراتع طبیعی و جنگل نیز بیش از ۳۵ درصد از این کشور را شامل می‌شود.نرجه، کامران: کوتاه از کشورها: بازارشناسی آفریقا/ جمهوری دمکراتیک کنگو (زئیر): بخش بیست و نهم. طبیعت گوریل‌ها ازجمله حیوانات سرشناس در جمهوری دموکراتیک کنگو هستند، که در معرض انقراض نیز قرار دارند. این کشور هشتاد درصد ذخایر سنگ‌های کولتان (دو فلز باارزش و شبیه به هم تانتالوم و نیوبیوم) را در خود جای داده است و بزرگ‌ترین تولیدکننده کبالت در دنیا، دومین تولیدکننده بزرگ الماس در دنیا و بزرگ‌ترین تولیدکننده مس در آفریقاست. ذخایر بزرگی از اورانیوم نیز در این کشور قرار دارد و اورانیومی که در پروژه منهتن برای ساخت نخستین بمب‌های اتمی دنیا استفاده شد از اورانیوم‌های کنگویی بودند. مواد معدنی نقطه اتکای اقتصاد این کشور است، مس، کبالت، روی و الماس معمولاً حدود ۶۰٪ از صادرات را تشکیل می‌دهد. کنگو دارای تورمی افسارگسیخته و دارای یکی از پایین‌ترین سطوح زندگی در آفریقا است. بزرگ‌ترین شهرهای جمهوری دموکراتیک کنگو شهر جمعیت کینشاسا ۱۱٬۱۱۶٬۰۰۰ لوبومباشی ۱٬۹۳۶٬۰۰۰ امبوجی مایی ۱٬۹۱۹٬۰۰۰ کانانگا ۱٬۱۱۹٬۰۰۰ کیسانگانی ۱٬۰۰۱٬۰۰۰ گوما ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ بوکاوو ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تشی کاپا ۶۰۰٬۰۰۰ ماسینا ۴۸۵٬۰۰۰ کولوزی ۴۵۴٬۰۰۰ ۴۵٪ از جمعیت در مناطق شهری زندگی می‌کنند. | ## جمع‌بندی | نرجه، کامران: کوتاه از کشورها: بازارشناسی آفریقا/ جمهوری دمکراتیک کنگو (زئیر): بخش بیست و نهم.