aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: پل معلق آمل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پل معلق آمل | مقدمه: پل فلزی یا پل معلق آمل مربوط به دوره پهلوی است و در آمل، داخل شهر، جنب پل دوازده چشمه واقع شده‌است. | ## بخش 1: پل معلق آمل | پل معلق دو پل معلق یک سان کنار هم است که یکی از بناهای ارزشمند توریستی شهر و یکی از نمادهای آمل محسوب می‌شود. این پل با طول ۱۲۰ متر و عرض ۹ متر یکی از اولین نمونه‌های پل‌های بزرگ و جدید التاسیس و ارزشمند در ایران است. این پل را به این علت معلق می‌خوانند که اگر پایه‌های زیرین آن بر اثر سیل تخریب شود کمان‌هایی بالای آن را نگه می‌دارند. | ## بخش 2: پل معلق آمل | این اثر در تاریخ ۱۳۵۳/۱۲/۰۳ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخچه ساخت این پل در سال ۱۳۱۴ توسط مهندسان آلمانی شرکت اشکودا طراحی و ساخت آن توسط شرکت سوئدی سنتاب آغاز شد و در سال ۱۳۱۷ به بهره‌برداری رسید. مرمت و کاربری سازه شرکت آلمانی سازنده پل معلق در سال ۱۳۸۸، با هشداری جدی، بر پایان یافتن چندین ساله زمان استفاده از این پل بر اساس تعهدات این شرکت خبر داده بود. | ## بخش 3: پل معلق آمل | از این رو کار مرمت پل قوسی معروف به پل معلق، پس از پشت سر گذاشتن عملیات بهسازی و مقاوم‌سازی با هماهنگی میراث فرهنگی در نیمه اول سال ۱۳۹۷ خورشیدی آغاز شد و در همین سال هم به اتمام رسید. پیش از این نیز قرار بود در سال ۱۳۹۰ بر اساس تفاهمنامه شهرداری آمل با دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه امیرکبیر به همراه بازسازی و مرمت این پل تاریخی، با تایید شورای ترافیک آمل در آن سال ممنوعیت تردد بر روی پل‌های تاریخی این شهر اعلام شود. امکانات و محوطه وضعیت امکانات و تسهیلات تفریحی، گردشگری، حمل و نقل، اسکان در کنار و زیر این پل در فضایی باز پارک بزرگ شهر و رودخانه هراز واقع شده که محل اسکان مسافران و تفریح گردشگران شده‌است و از نظر حمل و نقل هم مکانی برای مسافران و گردشگران تعبیه شده که می‌توانند وسایل نقیله خود را در پارکینگ زیر پل پارک نموده و در آرامش کامل باشند. | ## جمع‌بندی | همچنین هتل شهر آمل هم در کنار این پل‌ها قرار دارد، از دیگر امکانات هم می‌توان از فضای سبز و فضای دیگر پارک کناری آن اشاره کرد که همجوار پل دوازده چشمه است.
موضوع مقاله: تپه گوراب (دژ گوراب) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه گوراب (دژ گوراب) | مقدمه: دژ گوراب مربوط به هزاره ۴ قبل از میلاد است و در شهرستان ملایر، بخش مرکزی، روستای گوراب (معرب آن: جوراب) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: تپه گوراب (دژ گوراب) | پژوهش‌های باستان‌شناسی در تپه گوراب به‌طور مجدد به سرپرستی علی خاکسار با هدف تعیین عرصه و پیشنهاد حریم و لایه‌نگاری انجام گرفت که در نهایت منجر به شناسایی مساحت واقعی تپه و هم‌چنین ادوار فرهنگی مختلف موجود در این تپه گردید. در مجموع در تپه گوراب بر اساس لایه‌نگاری انجام شده 8 دوره فرهنگی از: مس و سنگ میانی و جدید، مفرغ قدیم، آهن و ... | ## بخش 2: تپه گوراب (دژ گوراب) | کاوش لایه‌نگاری در تپه گوراب و ارائه جدول گاهنگاری آن منجر شد تا اطلاعات جدید از دوره‌های فرهنگی و به‌ویژه در مورد عصر مفرغ قدیم در این تپه آشکار گردد. همان‌طور که می‌دانیم عصر مفرغ قدیم در زاگرس‌مرکزی، تحت عنوان «فرهنگ یانیق» شناسایی شده است و نهشته‌های این فرهنگ در تپه گوراب با ضخامت 8/5 متر، باعث شده تا به‌عنوان یکی از محوطه‌های بسیار مهم و کلیدی در این منطقه محسوب شود. | ## بخش 3: تپه گوراب (دژ گوراب) | نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که یافته‌های سفالی تپه گوراب قابل مقایسه با سایر محوطه‌های یانیقی موجود در ایران از جمله: تپه پیسا، گودین‌تپه، یانیق‌تپه، گوی‌تپه و گل‌تپه و محوطه‌های یانیقی موجود در خارج از ایران از جمله در شرق ترکیه و منطقه قفقاز است. | ## جمع‌بندی | نتایج تاریخ‌گذاری کربن 14 تپه گوراب که در دانشگاه آکسفورد انگلستان انجام گرفته نشان می‌دهد که تاریخ‌گذاری این فرهنگ در زاگرس‌مرکزی بر اساس گاهنگاری موجود در گودین تپه نیاز به بازنگری و تأمل بیشتری است.
موضوع مقاله: کاخ چای‌خوران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاخ چای‌خوران | مقدمه: کاخ چای‌خوران از بناهای مربوط به دوره پهلوی اول است و در جنوب میدان معلم چالوس و در محوطه کاخ، جنب دادگستری واقع شده است. | ## بخش 1: کاخ چای‌خوران | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در محوطه‌ای به وسعت حدود ۴۰۰۰ متر مربع و در یک طبقه و زیرزمین ساخته شده است. | ## بخش 2: کاخ چای‌خوران | دو ورودی اصلی بنا در ضلع‌های شرقی و غربی واقع هستند و فضاهای داخلی ساختمان از دو بخش اصلی و خدماتی تشکیل شده است که توسط راهروی میانی به هم متصل شده‌اند. بخش اصلی این بنا شامل بالکن ستون‌دار شمالی و دو تالار مربع شکل در قسمت جنوبی و یک تالار مستطیلی در جهت شمالی-جنوبی می‌باشد که با تزئینات زیبای گچ‌بری مزین شده است. | ## بخش 3: کاخ چای‌خوران | ## جمع‌بندی | امروزه این مکان تاریخی زیبا توسط بخش خصوصی بازسازی شده و به عنوان رستوران از آن استفاده می‌گردد.
موضوع مقاله: آتشکده آمل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آتشکده آمل | مقدمه: آتشکده آمل که به اشتباه آرامگاه شمس آل رسول آمل شناخته می‌شود مربوط به دوره ساسانیان و پیش از به دنیا آمدن محمد است. | ## بخش 1: آتشکده آمل | این آتشکده در شهر آمل، محلهٔ چاکسر، در شهر قدیمی مشهور به (عوام کوی) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ساختمان این بقعه شامل بدنه چهار گوشه و برج مخروطی شکل است و در قسمت فوقانی بدنه دارای مقرنس‌های تزیینی است. | ## بخش 2: آتشکده آمل | آتشکده به صورت چهار گوشه و گنبد مخروطی است و گنبد آن دو پوش می‌باشد که هر دو پوش آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده‌است عمده تزیینات بنا طاق و قوس و قرنیس‌های آجری و کاشیکاری در قسمت فوقانی است. نکته جالب در بنای این برج، کاربرد آجرهای با ابعاد و اندازه‌های مختلف است، با توجه به شکل کلی و شباهت بسیار آن با برج‌ها و آتشکده‌ها شناخته شده در ایران، از آثار قرن هشتم میلادی یا نهم یعنی دوره ساسانیان دانسته شده‌است. | ## بخش 3: آتشکده آمل | ## جمع‌بندی | جسد شمس آل رسول محمد بن محمود آملی با نام کامل شمس الدین محمد بن محمود آملی از دانشمندان و پزشکان شهیر ایرانی در داخل این آتشکده به خاک سپرده شده‌است.
موضوع مقاله: کاروانسرای قصر بهرام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای قصر بهرام | مقدمه: سپس توسط شاه عباس صفوی باز سازی شده و به عنوان کاروانسرا مورد استفاده قرار گرفته‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای قصر بهرام | این مکان تاریخی در جنوب گرمسار، جنوب شرقی شهرجوادآباد شمال دریاچه نمک واقع شده‌است. بهترین مسیر دسترسی به قصر بهرام از شهر گرمسار و جاده خاکی سنگفرش می‌باشد و برای ورود به پارک ملی کویر و بازدید و اقامت در قصر بهرام نیاز به اخذ مجوز از اداره کل محیط زیست استان سمنان می‌باشد. | ## بخش 2: کاروانسرای قصر بهرام | به فاصله کمی از قصر بهرام کاروانسرای عین‌الرشید و بقایای یک حرم‌سرا نیز قابل بازدید است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 3: کاروانسرای قصر بهرام | ## جمع‌بندی | نحوه دسترسی برای رسیدن به قصر بهرام می‌توانید از چهار مسیر استفاده کنید: مسیر پیشوا، قلعه بلند، مبارکیه و سپس قصر بهرام مسیر گرمسار، لجران، کهک، جاده سنگفرش گرمسار و سپس قصر بهرام مسیر ورامین، چرمشهر، بند علی خان، محیط بانی شکرآباد، مبارکیه و سپس قصر بهرام مسیر کاشان، آران و بیدگل، مرنجاب، سفیدکوه و سپس قصر بهرام ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای قصر بهرام به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.
موضوع مقاله: قلعه سریزد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه سریزد | مقدمه: دژ سریزد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مهریز، روستای سریزد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: قلعه سریزد | این قلعه در قدیم کاربرد نظامی نداشته و از آن به عنوان سازه‌ای مستحکم برای ذخیره‌سازی غلات و مواد غذایی استفاده می‌شده‌ است. علاوه بر غلات، روستاییان نیز در مواقع هجوم و غارت، پول، طلا و زیورآلات خود را در این قلعه نگهداری می‌کرده‌اند. گرداگرد این سازه، خندقی به عرض تقریبی ۶ متر و عمق تقریبی ۳ تا ۴ متر وجود دارد که اولین لایه دفاعی قلعه محسوب می‌شده‌است. | ## بخش 2: قلعه سریزد | علاوه بر آن، این قلعه دارای دو دیوار متحدالمرکز تودر تو با برج و باروهایی بلند است که توسط خندق محصور شده‌است. همچنین قلعه دارای دو دروازه بوده که یکی به عنوان دروازه اصلی و دیگری به عنوان دروازه پشتیبان محسوب می‌شده‌است. دروازه اصلی متحرک بوده و به وسیله طناب و قرقره‌هایی از سمت پایین به بالا باز و بسته می‌شده‌است. | ## بخش 3: قلعه سریزد | زمانی که دروازه اصلی توسط دشمن شکسته می‌شد و دشمن به درون قلعه راه می‌یافت، دروازه دوم قلعه بسته می‌شد. در داخل قلعه اتاق‌های فراوانی وجود داشت که هر کدام دارای درب و کلید مجزا بود و از آن برای نگهداری و ذخیره‌سازی اشیاء گران بهاء مانند: طلا، پول، جواهرات و حتی غلات استفاده می‌شد. | ## جمع‌بندی | زمانی که قلعه سریزد توسط دشمن تسخیر می‌شد، از چاه به‌عنوان مخفیگاه زنان و کودکان استفاده می‌شد.
موضوع مقاله: مسجد حاج میرزا کریم صراف | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مسجد حاج میرزا کریم صراف | مقدمه: مسجد حاج میرزا کریم صراف که در گذشته به مسجد آصف نیز مشهور بوده، ازآثار اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجاریه محسوب می شود. | ## بخش 1: مسجد حاج میرزا کریم صراف | این بنا درمحله اسحاق بیگ (یکی از محله های مرکزی شیراز که محله بیات ها و گودعربان بخشی از آن است) در پشت مسجد نصیرالملک دربافت قدیمی شیراز واقع گردیده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. به استناد سنگ نوشته ی سردر ورودی، این مسجد دردوره قاجار تعمیر شده است و هنوز بقایای تزیینات ساده کاشیکاری و آجرکاری در این بنا قابل رویت است. این مسجد دارای دو درب در ضلع غربی و جنوب غربی و هم چنین دو شبستان در ضلع شرقی و شمالی میباشد. | ## بخش 2: مسجد حاج میرزا کریم صراف | شبستان ضلع شرقی کوچک تر میباشد و دارای چهار ستون سنگی یکپارچه، چهارطاق ایوانی با لچکی های آجری، دو اتاق تو در تو و سقف گنبدی آجرکاری شده است. شبستان ضلع شمالی بزرگ تر بوده و شامل 9 ستون سنگی یکپارچه با طاق های گنبدی آجر کاری شده است که در جلو آن ایوانی با سه دهانه هلالی و لچکی آجری وجود دارد. ضلع جنوبی بنا شامل سه ردیف اتاق با سقف های هلالی و یک هشتی است که درب ورودی مسجد به آن باز می شود. از آنجایی که این بنا مربوط به دوره زندیه میباشد، خوب است بدانیم که کریم خان زند در دوران سلطنت خویش، وجوه فراوانی را صرف امور خیریه می کرد، که در نتیجه به عنوان یک پادشاه مذهبی شهرت یافت. | ## بخش 3: مسجد حاج میرزا کریم صراف | معماری در دوران زندیه به نام شیوه شیراز صاحب نام است و ساخت بناهای مذهبی را نیز به همراه داشته است. از خصوصیات بارز در معماری گذشته شیراز که معمول گردیده بود، مساجد صرفاً شبستانی بدون گنبد خانه بود. در ساخت شبستان ها از ستون های باریک حجاری شده حتی در غیر از مساجد و بناهای مذهبی استفاده می شد. | ## جمع‌بندی | مساجد در این دوره غالباً فاقد مناره یا حتی الامکان مناره های بلند می باشند و کاشی کاری در مساجد و ابنیه مذهبی در حداقل خود عمدتاً در لچکی ها و کتیبه با زمینه سفید شیری و آبی کمرنگ به کار رفته است.
موضوع مقاله: دروازه تهران قدیم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دروازه تهران قدیم | مقدمه: دروازه تهران قدیم یا دروازه قدیم تهران دروازه‌ای تاریخی با آثار کاشی‌کاری و معماری قاجاری است و در ورودی جنوب شرقی قزوین، در انتهای آزادراه تهران-کرج-قزوین قرار دارد. | ## بخش 1: دروازه تهران قدیم | دروازه تهران در ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۳۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 2: دروازه تهران قدیم | در آغاز، این دروازه در بیرون شهر ساخته شد ولی هم‌اکنون به دلیل گسترش جمعیت، در درون شهر قزوین قرار دارد. | ## بخش 3: دروازه تهران قدیم | ## جمع‌بندی | قزوین در گذشته هشت دروازه دیگر به نام‌های دروازه رشت (غرب شهر، ضلع غربی خیابان تبریز)، دروازه درب کوشک (شمال شرقی شهر)، دروازه شیخ‌آباد (شمال شرقی شهر، خیابان سعدی)، دروازه مغلواک یا دروازه همدان (جنوب غربی شهر، محلهٔ مغلواک)، دروازه کندوار (جنوب غربی شهر، شاهزاده حسین)، دروازه ساوالان (جنوب شرقی شهر، شاهزاده حسین)، دروازهٔ راه ری (جنوب شرقی شهر، سنجیده مسجد) و دروازه پنبه‌ریسه (شرق شهر، خیابان طالقانی) داشت.
موضوع مقاله: دروازه محمدیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دروازه محمدیه | مقدمه: دروازه محمدیه یا دروازه نو تنها بازمانده از دروازه‌های قدیم تهران و در نزدیکی آن میدان محمدیه یا پاقاپوق یکی از پنج میدان مهمی بود که در تهران دوران قاجار ساخته شد. | ## بخش 1: دروازه محمدیه | این میدان سپس به میدان اعدام و سپس دوباره به محمدیه نامیده شد که در جنوب تهران و خارج از شهر قرار داشت و محل اعدام مجرمین بود. تاریخچه نامگذاری در میان این میدان تپه‌ای خاکی قرار داشت که روی آن ستون گرد آجری کوتاهی را ساخته بودند. بر روی این ستون قاپوق قرار داده می‌شد و مجرمان را در آن سر می‌بریدند و مردم در پای آن اجتماع می‌کردند. | ## بخش 2: دروازه محمدیه | در آخرین سال پادشاهی محمد شاه قاجار و به سال ۱۲۶۳ قمری (۱۲۲۵شمسی)، دروازه‌ای در پاقاپوق تهران ساخته شد، که سپس دروازه نو یا دروازه محمدیه نامیده شد. این دروازه که در جنوب محله بازار تهران است، تنها دروازه‌ایست که همچنان پابرجاست. به همین دلیل به جای آن تپه خاکی که به مرور زمان تخریب شده‌بود و قاپوق میان میدان، تختگاهی دیواردار ساخته شد که بر رویش تیرک چوبی و طناب دار نصب نمودند و عمل سر بریدن جای خود را به اعدام با طناب دار داد. | ## بخش 3: دروازه محمدیه | با برچیده شدن چوبه دار از میان میدان اعدام، نام آن نیز به میدان محمدیه تغییر یافت. | ## جمع‌بندی | میدان محمدیه کنونی در تقاطع خیابان خیام با مولوی قرار داشته و در جنوب به خیابان شوش می‌رسد.
موضوع مقاله: خانه سید جواد نائل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خانه سید جواد نائل | مقدمه: خانه سید جواد نائل مربوط به اواخر دوره صفوی است و در اصفهان، میدان طوقچی ـ کوچه مسجد مصری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: خانه سید جواد نائل | بنای تاریخی خانه سید جواد نائل در اواخر دوره صفویه ساخته شده و در سال‌های اخیر بر اساس اسناد قانونی ۵ دنگ این خانه متعلق به میراث فرهنگی و یک دنگ آن در دست مالک خصوصی بوده و اقداماتی نیز برای سامان‌دهی و مرمت این خانه تاریخی انجام شده بود. شواهد و بررسی‌ها نشان داد که این خانه تاریخی با لودر تخریب شده‌است و این‌که این تخریب را چه‌کسی انجام داده مشخص نیست. | ## بخش 2: خانه سید جواد نائل | ولی آنچه روشن است، این است که هیچ تخریبی با این وسعت و با این امکانات، بدون هماهنگی شهرداری اصفهان (منطقه سه) اتفاق نمی افتد!. بازسازی پس از گذشت ۲ ماه از این تخریب مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان خبر محصور شدن خانه تاریخی نائل برای مرمت را داده و بیان کرده که مرمت خانه نائل در دستور قرار گرفته به زودی طرح مرمت خانه آماده و مرمت آن توسط کارشناسان انجام می‌شود، در این راستا پیگیری برای برخورد با متخلفان به سرعت در حال اجرا است. | ## بخش 3: خانه سید جواد نائل | فریدون الهیاری گفت «در حال حاضر خانه را محصور سازی کرده‌ایم و گام بعدی این است که در زمینه نحوه اجرا و طرح اقدام کنیم. | ## جمع‌بندی | آنچه که از این خانه تخریب شده، بخش محدودی بود و بخش مهم این خانه پیش از آن تخریب شده بود.».
موضوع مقاله: کاروانسرای باغ شیخ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای باغ شیخ | مقدمه: کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) مربوط به دوره زند است و در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای باغ شیخ | این کاروانسرا در ۶ کیلومتری شرق ساوه بنا گردیده و تاریخ بنای آن به دوره زندیه بازمی‌گردد. کاروانسرای مزبور به صورت یک چهار ایوانی بوده که دارای چهار برج دیده‌بانی در چهارگوشه آن می‌باشد و در درون آن یک شاه‌نشین، باراندازها و حجرات متعددی به چشم می‌خورد. اهمیت و معماری کاروانسرای باغ شیخ (عبدالغفارخان) از معدود کاروانسرا‌های دوره زندیه است که در شهرستان ساوه، ۸ کیلومتری جاده ساوه، مجاور روستای باغ شیخ واقع شده است. | ## بخش 2: کاروانسرای باغ شیخ | دلیل اصلی اهمیت کاروانسرای باغ شیخ دوره تاریخی آن است چرا که از دوره زندیه تعداد انگشت شماری کاروانسرا باقی مانده است. همچنین برخوردای از ویژگی‌های معماری خاص، بر اهمیت این کاروانسرا در میان کاروانسرا‌های هم دوره آن، می‌افزاید. از ویژگی های منحصر به فرد این بنا وجود کلاه‌ فرنگی در داخل کاروانسرا است که شب‌ها داخل آن چراغ روشن می‌کردند تا مسافرانی که از راه دور می‌آیند محل کاروانسرا را تشخیص دهند. | ## بخش 3: کاروانسرای باغ شیخ | بر اساس اسناد و متون تاریخی و فرم ساختمان و مصالح و تزئینات آن، این کاروانسرا توسط عبدالغفار خان خلج و در دوران زندیه بنا نهاده شده است. | ## جمع‌بندی | ثبت در فهرست میراث جهانی در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای عبدالغفارخان (باغ شیخ) به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند.
موضوع مقاله: کاروانسرای خشکه رود | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای خشکه رود | مقدمه: کاروانسرای خشکه رود مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زرندیه، بخش خرقان، غرب روستای خشکرود (زرندیه) واقع شده و در مسیر کاروان روی قزوین – اصفهان و ۴۶ کیلومتری جادهٔ بوئین‌زهرا به ساوه است. | ## بخش 1: کاروانسرای خشکه رود | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تاریخچه به گزارش ژان شاردن، پس از طی یازده فرسنگ از سگزآباد به مهمانخانه خشکرود (که به صورت Koskeirou ثبت نموده است) رسیده اند. | ## بخش 2: کاروانسرای خشکه رود | وی این مهمانخانه‌ را یکی از زیباترین و بزرگترین مهمانخانه‌هایی که در ایران ساخته شده بوده توصیف نموده که دو باغ، دو آب انبار، یک حمام و یک کانال کوچک به آن تعلق دارد. همسر ارشد شاه عباس بزرگ این مکان را با هزینه ساخت چهار هزار تومان، معادل هجده هزار پوند تأسیس نموده است. | ## بخش 3: کاروانسرای خشکه رود | بعلاوه برای پرداخت دستمزد به چهار خدمتکار مهمانخانه که وظیفه تمیزکاری و خدمت به مسافران داشتند مالیاتی وضع نمود. | ## جمع‌بندی | اما از زمان احداث آن تا هنگام بازدید شاردن، به دلیل طمع متولیان، این مالیات به مصارف دیگری تبدیل شده و کاروانسرا در همه جا بسیار کثیف و به دلیل عدم نگهداری مناسب، رو به ویرانی می رفته است.
موضوع مقاله: مقبره باباپیر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مقبره باباپیر | مقدمه: مقبره باباپیر یا شیخ اباعدنان قریشی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است او عالم دینی بوده که مذهب شیعه را وارد ایران کرده‌است و همسر شاه طهماسب دوم به علت ارادت بسیاری که به شیخ داشت دستور ساخت مقبره بابا پیر را داد. | ## بخش 1: مقبره باباپیر | این مقبره در خوانسار، خیابان سرچشمه، پ۲ واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. گمانه زنی دربارهٔ صاحب مقبره صاحب این بقعه از پایه‌گذاران مذهب شیعه جعفری در اوایل قرن هفتم در در شهرهای اصفهان، بروجرود، لرستان، نهاوند و خوزستان می‌باشد. غیر صاحب این بقعه شیخ اباعدنان قریشی و شش تن دیگر از عرفا در این بقعه دفن هستند. در سال ۱۲۵۵ دو نفر از فرزندان شیخ اباعدنان قریشی این بقعه را مرمت و بازسازی کردند. | ## بخش 2: مقبره باباپیر | بر روی صندوق چوبی داخل بقعه به سال ۹۵۴ چنین قید شده‌است: چاکر و بنده ائمه دین شیعه پاک صدر دین حسین و در طرف دیگر نوشته شده مشایخ العظام الکرام (شیخ نظام الدین حیدر و شیخ شرف الدین هدایت الله و شیخ فتوح الدین عبدالفتاح و شیخ کمال الدین عارف و شیخ اباعدنان و شیخ شمس الدین محمد و شیخ زین الدین علی و شیخ تاج الدین حسن خدام هذه البقه المتبرکهمنتهی الامال؛ سیره حلبی، ج۱، ص ۲۶کامل ابن اثیر، ج ۲، ص ۲۱۰ضیاء الابصار فی تراجم علماء خوانسار -گردآوری مهدی ابن الرضا مشخصات بنا آرامگاه اولیه تنها با سنگ بر روی چشمه‌ای به نام «چشمه پیر» بنا شده بود و بنای فعلی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در دوره صفویه بر روی آرامگاه قبلی به سبک مغولی یا سلجوقی احداث شد. یکی از اشخاص مدفون در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) «صدرالدین حسین» است که مرشد شیخ زاهد گیلانی و مراد شیخ صفی الدین اردبیلی نیای شاهان صفوی بوده‌است به همین دلیل شاهان صفوی برای این بقعه اهمیت خاصی قائل بودند و زیارتگاه رجال و شاهزادگان صفوی بود، از این رو به دستور مریم بیگم همسر شاه طهماسب صفوی در خوانسار مدرسه و حمام نیز ساخته شده‌است.ماهنامه میراث جاویدان - سال 12 - شماره 25 بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) دارای گنبد دو پوش دو متری، ۱۲ ترکی از نوع گنبدهای رک یا نوک تیز با مصالح لاشه سنگ و آجر است. (۱۲ ضلع نشانه‌ای از ۱۲ امام یا ۱۲ تَرک کلاه صفویه می‌باشد) می‌گویند؛ پوشش گنبد مذکور از طلا بوده که در قرن ۱۳ در سالهای قحطی به سرقت رفته و درب قدیمی بقعه نیز که به صورت گره چینی بوده در سال ۱۳۵۷ به سرقت رفته‌است. مرمت بنا در سال ۱۲۵۵ دو نفر از نوادگان بابا پیر به نام‌های شیخ علی و شیخ صادق به مرمت بقعه اقدام نمودند. | ## بخش 3: مقبره باباپیر | در سال ۱۳۵۵ نیز مبلغ ۲۵۰ هزار ریال جهت مرمت بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) توسط نماینده وزارت فرهنگ و هنر وقت اختصاص که در نهایت در زمستان سال ۱۳۵۷ طی بازدید حسین علی منتظری، مرمت مجددی صورت گرفت. در سال ۱۳۶۷ قبل از بازدید هاشمی رفسنجانی اقدامات شایسته‌ای نیز توسط مرحوم فاضلی خوانساری در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) انجام شد. در نهایت امر نیز در سال ۱۳۸۷ با اختصاص بودجه‌ای توسط سید علی خامنه ای مرمت لازم صورت پذیرفت. موقوفات این بقعه موقوفات زیادی داشته از جمله ابراهیم شاه از سلسله گورکانی تمام باغستان سرچشمه (پارک سرچشمه فعلی خوانسار) را در سال ۸۹۲ بنام بابا پیر وقف نمود. | ## جمع‌بندی | البته وقف نامه موجود فعلی مربوط به سال ۱۳۱۱ ه‍.ق است که طی آن عایدات موقوفات بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) صرف مرمت مقبره و مایحتاج صادران، واردان، سفره درویشان و مجاوران مزار است.
موضوع مقاله: سنگ‌نگاره بهرام دوم در گویم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سنگ‌نگاره بهرام دوم در گویم | مقدمه: نقش‌برجسته بهرام دوم در گویم یا بهرام دوم در حال نیایش نقش‌برجسته‌ای مربوط به بهرام دوم می‌باشد که در شهرک گویم در ۳۰ کیلومتری غرب شیراز قرار دارد. | ## بخش 1: سنگ‌نگاره بهرام دوم در گویم | این سنگ نگاره در تنگ قوام آباد در جنوب غربی این شهرک در ارتفاع هشت متری این نقش کشیده شده است. در سال ۱۹۲۶ میلادی هرتسفلد از وجود چنین نقشی آگاه گردید و در سال ۱۹۷۵ لویی واندنبرگ آن را مورد بررسی دقیق قرار داد. | ## بخش 2: سنگ‌نگاره بهرام دوم در گویم | ارتفاع این نقش برجسته ۲متر و عرض آن ۱/۸۰ متر می‌باشد که در لوحه‌ای مستطیل شکل به تصویر کشیده شده است. در این تصویر فرمانروا با همان تاجی که در سایر نقش برجسته‌ها و سکه‌ها دیده می‌شود ترسیم شده و دست‌ها را به حالت نیایش و احترام یکی را بر کمر و دست دیگر را در بالا قرار داده است. | ## بخش 3: سنگ‌نگاره بهرام دوم در گویم | متأسفانه این نقش در اثر مرور زمان و عوامل طبیعی و انسانی به شدت آسیب دیده و بسیاری از جزییات نقش محو و فرسوده گردیده است. | ## جمع‌بندی | این اثر در تاریخ ۱۳۵۴/۰۹/۱۰ به شماره ۹۳۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و تحت حفاظت اداره کل میراث فرهنگی فارس قرار دارد.
موضوع مقاله: ایوان قدمگاه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایوان قدمگاه | مقدمه: ایوان قدمگاه بنایی مربوط به دوره هخامنشی است در روستای چاشت خوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: ایوان قدمگاه | بعدتر فرصت الدوله شیرازی و لویی واندنبرگ و بعد از آن‌ها ایرانشناسان دیگر آن را بررسی کرده‌اند پیشتر گمان می‌رفت قدمگاه یک بنای نیمه‌تمام و احتمالاً یک آرامگاه نیمه‌تمام باشد، به‌خصوص به دلیل شباهت ساختار کلی آن به دو قبر دیگر که در نزدیکی تخت جمشید است. جدیدترین تحقیق انجام شده توسط Jean-Claude Bessac (در سال ۲۰۰۷) فرضیه کاربری به عنوان آرامگاه یا استودان (محل نگهداری استخوان‌ها) را مردود دانسته و یک کاربری مذهبی مرتبط با عنصر آب (که نزد ایرانیان مقدس بوده) می‌داند. | ## بخش 2: ایوان قدمگاه | روی پنج حفرهٔ دیوار پشتی احتمالاً تخته‌سنگ‌هایی بوده‌ است، شاید به عنوان سنگ‌نبشته یا نقش‌برجسته‌هایی با اهداف تزیینی. تحقیقی در سال ۱۳۹۳ نیز این را تأیید و بنا را مرتبط با میترا (مهر) و الههٔ آب آناهیتا می‌داند. | ## بخش 3: ایوان قدمگاه | در زیر تراس پایینی، چشمه ای وجود داشته که اکنون خشک شده و استخری را تغذیه می‌کرده که مشرف به بنای تاریخی بوده است. تراس بالایی که ۴.۲۵ متر (۱۳.۹ فوت) بالاتر است، توسط دو راه پله سنگی در طرفین به تراس پایینی متصل می‌شود. | ## جمع‌بندی | سه ردیف پنج تایی از حفره‌های کم عمق به شکل مستطیل در دیوار پشتی بالای تراس بالایی بریده شده‌اند.