aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: کاخ سلیمانیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاخ سلیمانیه | مقدمه: این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاخ سلیمانیه | در مجاورت این کاخ برج چهار طبقه‌ای متعلق به دوران صفویه موجود بوده که اکنون تنها طبقه همکف آن باقی مانده‌است. سرپرست کاخ موزه سلیمانیه کرج تیمور خاوند گفت: این بنای ارزشمند از ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ همزمان با آغاز تعطیلات نوروزی، دوباره پذیرای علاقه‌مندان شد و حدود ۵ هزار نفر در چند روز از این ایام بازدید کردند. پیشینه این بنا در دوره فتحعلی شاه قاجار، به همت محمدحسین صدر اصفهانی، صدراعظم شاه در املاک شخصی‌اش ساخته شد و به احترام زادروز سلیمان‌میرزا قاجار، پسر فتحعلی‌شاه، آن را سلیمانیه نام نهاد و به شاه پیشکش کرد.عضدالدوله، سلطان احمد میرزا (۱۳۷۶). | ## بخش 2: کاخ سلیمانیه | کاخ سلیمانیه و باغ زیبای مقابل آن و نیز ساختمان‌هایی که جهت ملازمین موکب شاهی تعبیه شده بودند، مجموعه اقامتی و فرماندهی کوچک و بسیار زیبایی را ایجاد کرده بودند که در حال حاضر ساختمان‌های ملازمین شاهی از بین رفته‌است. در تالار این بنا، دو نقاشی از عبدالله خان نقاش باشی روی دیوارها کشیده شده که یکی تصویر آقا محمدخان و دیگری تصویر فتحعلی شاه و اطرافیانشان است. در تابلوی بارعام فتحعلی شاه، سلیمان‌میرزا به صورت کودکی در کنار تخت طاووس تصویر شده‌است.بارعام فتحعلی شاه در کاخ سلیمانیه فرهاد میرزا زمان احداث بنا را در سنهٔ یک هزار و دویست و بیست و شش دانسته و از حاجی محمدحسین صدر اصفهانی به عنوان سازندهٔ بنا نام برده‌است.فرهاد میرزا ۲۱ گاسپار دروویل، افسر فرانسوی که در همان سال‌های ساخت این ساختمان در ایران به سر می‌برده است، در سفرنامه خود روایت متفاوتی ارائه می‌کند. | ## بخش 3: کاخ سلیمانیه | به گفته او محمدعلی میرزا دولتشاه پسر بزرگ فتحعلی‌شاه که از تعیین عباس میرزا به ولیعهدی خشمگین بود، برای اثبات لیاقت خود، با سلیمان پاشا والی بغداد وارد جنگ شد و او را شکست داد و غرامت جنگی هنگفتی از او گرفت. | ## جمع‌بندی | فتحعلی‌شاه با پولی که دست آورده بود، این کاخ را بنیان گذاشت و نام آن را سلیمانیه نهاد تا خاطره شکست سلیمان پاشا را زنده نگاه دارد.دروویل، گاسپار.
موضوع مقاله: امامزاده اظهر بن علی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امامزاده اظهر بن علی | مقدمه: امامزاده اظهر بن علی مربوط به دورهٔ ایلخانی است و در شهرستان درگزین، روستای درجزین واقع شده است. | ## بخش 1: امامزاده اظهر بن علی | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در سال ۱۳۹۰ به دلایل نامعلومی دچار آتش‌سوزی شد و فرش‌ها و ضریح چوبی و باستانی آن به شدت آسیب دید، ولی در سال ۱۳۹۳ به دست ناصر عسگری، از اعضای شورای اسلامی درجزین، تعمیر شد و در زمستان ۱۳۹۳ با حضور مقامات افتتاح شد و ضریح قدیمی آسیب‌دیدهٔ آن به موزه گنبد علویان همدان انتقال یافت. بر اساس اظهارات متولی بقعه (مصاحبه شخصی، 1 تیر 92) از آخرین مرمت اساسی آن حدود 60 سال می گذرد و دیوار های داخلی و سطح زیرین آهیانه به دلیل آتش سوزی ناشی از روشن کردن شمع سیاه گشته و (در حال حاضر - زمان مصاحبه) ضریح چوبی آن نیز در دست مرمت است. بنا بر پایه ای سنگی در مرکز قبرستانی به همین نام در شهر قروه درگزین از توابع شهرستان درگزین واقع است. | ## بخش 2: امامزاده اظهر بن علی | پلان بنا ستاره ای شکل و نوزده پر است و گنبدخانه ای آجری و مدور به قطر 4/9 متر در وسط آن قرار دارد که بر روی سکویی به ارتفاع 1 متر قرار گرفته است. گنبد آجری دو پوسته گسسته رک به قطر دهانه 70/ 8 متر و ارتفاع 40/15 متر با عقب نشینی 3/1 متری برفراز گنبدخانه خودنمایی می کند. بنای آجری، نمای هشت گیر، چفد های آجری بین پاپیل ها و حرکات متنوع آجری بنا تعلق آن را به سبک رازی غیر قابل انکار می کند. سه نورگیر دارای 20 روزنه در سه جهت (شمال شرقی، شمال غربی و جنوب شرقی) و در پایین ترین قسمت بیرونی گنبد تعبیه شده است. | ## بخش 3: امامزاده اظهر بن علی | تنها از یک‌ در ورودی که‌ در خارج‌ بنا و در جنوب‌ شرقى‌ آن‌ واقع‌ شده‌، به‌ سرداب‌ مى‌توان‌ راه‌ یافت‌. تویزه‌ها از یک سو بر دیوارهای جانبى‌ استوار است‌ و از سوی دیگر بر پایه‌ای که‌ در مرکز سرداب‌ واقع‌ است‌، فرود مى‌آید. مزاری که‌ محدوده‌ و سطح‌ آن‌ آجرچینى‌ شده‌ بوده‌، در پای دیوار جنوبى‌ سرداب‌ قرار داشته‌ است‌. صندوقی چوبی در مرکز گنبد خانه قرار دارداین‌ صندوق‌ از دو بخش‌ پایه‌ و بدنه‌ تشکیل‌ می‌شود، پایه بدون‌ تزیین‌ در واقع‌ سکویی‌ است‌ برای‌ بدنه‌ که‌ بر روی‌ آن‌ قرار گرفته‌ است‌. | ## جمع‌بندی | کتیبه‌ای‌ منبّت به‌ قلم‌ ثلث در دو خط، شامل سوره فتح در حاشیه بالا و پایین‌، بدنه صندوق‌ را دور می‌زند.
موضوع مقاله: آرامگاه پیر (تاکستان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرامگاه پیر (تاکستان) | مقدمه: آرامگاه پیر یا بعقه پیر مشهور است، مربوط به دوره سلجوقیان است این آرامگاه در شهرستان تاکستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: آرامگاه پیر (تاکستان) | معرفی بنای تاریخی بقعه پیر در تاکستان یکی از نمونه های مهم و باستانی از تمدن کهن ایرانی به شمار می رود که از دوره های گذشته به یادگار مانده است. بقعه پیر تاکستان در جنوب شهر و در یک محوطه‌ی وسیع جنگلی، که بعدها به صورت پارک در آمد و پیش از آن هم گورستان بود، و نیز در مجاورت تپه باستانی «خله کوه» قرار دارد. این بنای آجری که به بقعه پیر مشهور است با توجه به آجر چینی و بندکشی های نمای آن و تزئینات و سازه آجری در بالای سر در ورودی از بنا های مستحکمی است که بی شباهت به بناهای سلجوقی نیست. با توجه به عکس ها و نقشه های موجود بقعه پیر می توان اینگونه برداشت کرد که محل بقعه خارج از حصار شهر بوده و از آن فاصله داشته است. | ## بخش 2: آرامگاه پیر (تاکستان) | یکی اینکه قبل از ورود به شهر، افراد به مقام پیر ادای احترام کرده و پس از کسب اجازه، به شهر وارد می شدند. در حالت دوم نیز پس از خارج شدن از شهر و به قصد سفر نیز به روح پیر درود فرستاده و عزیمت می کردند. معماری بنا نقشه بنا عبارت از چهار گوشی است که طول اضلاع خارجی آن 6.5 متر و در داخل حدود 4.40 متر است. بر روی سقف این بنا گنبدی دیده می شود که به وسیله چهار سه کنج بر روی ساختمان سوار شده است. | ## بخش 3: آرامگاه پیر (تاکستان) | این بنا دارای تزئینات زیادی نیست و از نمایی ساده و با استحکام بالا برخوردار است. ورودی بنا بسیار کوتاه است که باعث می شود زمان ورود به بنا، احتیاج باشد کمی سر را رو به جلو خم کرد که دلیل آن احترام گذاشتن به فرد متوفی است. بنا در سطحی پایین تر از زمین های اطراف قرار دارد که به وسیله چند پله می توان به بنا دسترسی پیدا کرد. | ## جمع‌بندی | وجود تزیینات در بدنه و تاج بقعه نیز نشان از پر بار و عالم بودن پیر دارد و در اوج کار، یعنی زیر گنبد، سادگی و خلوص پیر به چشم می خورد.
موضوع مقاله: حمام و بازار ابراهیم خان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حمام و بازار ابراهیم خان | مقدمه: مجموعه ابراهیم خان در ضلع شمالی مجموعه گنجعلیخان و در جوار میدان گنجعلیخان واقع گردیده‌است. | ## بخش 1: حمام و بازار ابراهیم خان | بانی آن ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در زمان فتح علیشاه قاجار است و در سال ۱۲۳۱ ه‍.ق بنا شده‌است. حمام حمام ابراهیم خان از دیگر بخش‌های مجموعهٔ ابراهیم خان در کرمان است که سردر آن در کنج جنوب غربی فضای باز وسط بازار قیصریه قرار دارد. سازندگان این حمام آن را همانند دیگر حمام‌های قدیمی در مکانی پایین‌تر از سطح زمین احداث کرده‌اند تا با این روش، آبرسانی بهتر صورت گرفته و گرمای داخل حمام نیز تا حد قابل توجهی حفظ شود. در این حمام تزئینات کاشی‌کاری از نوع خشتی هفت‌رنگ کار شده‌است که در سردر حمام می‌توان آن‌ها را مشاهده کرد. با طی کردن راهرویی زاویه‌دار می‌توان به بخش رخت‌کن حمام رفت که دارای یک گنبد مرکزی، ایوان‌های جانبی و در مرکز نیز حوض آب قرار گرفته‌است. این حوض آب نه تنها به زیبایی فضای داخل حمام افزوده‌است، بلکه نقش پررنگی در بازتاب نور به درون رختک‌کن ایفا می‌کند. | ## بخش 2: حمام و بازار ابراهیم خان | تزئینات مقرنس کاری از عمده تزئیناتی است که در ستون‌های سنگی که سقف‌های حمام بر آن‌ها قرار گرفته‌است، مشاهده می‌شود. گرمخانه از دیگر قسمت‌های حمام است که برای رسیدن به آن باید راهرویی طویل و زاویه‌دار را طی کرد. از ویژگی‌های حمام می‌توان به شکل راهروهای آن اشاره کرد که برای سه اصل محرمیت، جلوگیری از در دید بودن فضای داخلی حمام و نیز ممانعت از خارج شدن هوای گرم، اینگونه ساخته شده‌است. جالب است بدانید که در قسمت رختکن سازنده بخشی به عنوان اعیان و اشراف بنا کرده‌است. حجاری‌های تماشایی و نیز تزئینات زیبا با کاشی‌های خشتی هفت‌رنگ در بخش گرم‌خانه انجام شده‌است. همچنین بهره‌مندی از تزئینات زیبا و تماشایی و البته خاص سقف رختکن، از دیگر خصوصیات قابل توجه در حمام ابراهیم‌خان به‌شمار می‌رود. | ## بخش 3: حمام و بازار ابراهیم خان | بازار (قیصریه زرگری) بازار مجموعهٔ ابراهیم خان به قیصریهٔ زرگری نیز شناخته می‌شود. این قسمت از مجموعه ابراهیم خان در ضلع شرقی مدرسه و حمام ساخته شده و خوشبختانه کاربری این بخش نیز همانند مدرسه همچنان حفظ شده‌است. این قسمت از مجموعه نیز همانند دیگر بخش‌ها تاثیر گرفته از معماری عصر صفویه ساخته شده و کل سقف‌های آن به همت استادان سازنده کادربندی شده‌است. این بازارچه دارای ۴۷ باب مغازه و طولی نزدیک به صد متر است که فضای بازار قیصریه در حد فاصل آن ایجاد شده و ورودی به آب‌انبار، حمام و مدرسه نیز در این بخش قرار دارد. | ## جمع‌بندی | قیصریه زرگری یک راسته متقاطع عمود بر بازار کلاه مالی و به موازات بازار کفاش‌ها است.
موضوع مقاله: امامزاده سلطانعلی ابن محمدباقر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امامزاده سلطانعلی ابن محمدباقر | مقدمه: امامزاده سلطان‌علی‌بن محمد باقر، بنا و آرامگاهی در شهرستان کاشان، روستای مشهد اردهال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: امامزاده سلطانعلی ابن محمدباقر | پیشینه مردم فین کاشان در سال ۱۱۳ (قمری) قاصدی را به نام عامر بن ناصر فینی به مدینه نزد محمد باقر فرستاده بودند و از او درخواست پیشوایی را داشتند. امامزاده به کاشان رسید و در محله فین بزرگ ساکن شد و تابستان‌ها به دلیل گرمی هوا به منطقه اردهال می‌رفت. چند سالی اوضاع بدین صورت بود تا اینکه امامزاده سلطانعلی از نفوذ زیادی در بین مردم برخوردار گشت و این باعث ترس حاکم اردهال که زرین کفش نام داشت شد. | ## بخش 2: امامزاده سلطانعلی ابن محمدباقر | وی سپاهی را برای قتل سلطان‌علی به منطقه می‌فرستد و او سرانجام در یک جنگ نابرابر که ۳ روز طول کشید، همراه یارانش در منطقه ییلاقی اردهال کشته می‌شود. مردم فین پس از شنیدن خبر سراسیمه به طرف اردهال حرکت می‌کنند، ولی زمانی می‌رسند که وی کشته شده‌است، آنها او را در قالی می‌پیچند و در نهر آبی که در آن نزدیکی است، شستشو می‌دهند و دفن می‌کنند. از آن زمان تاکنون همه ساله در دومین جمعه مهر ماه و با حضور هزاران نفر از مردم فین کاشان آیین سنتی مذهبی قالیشویان در این شهر برگزار می‌شود. | ## بخش 3: امامزاده سلطانعلی ابن محمدباقر | اول اینکه برای شستن قالی‌ها در مشهد اردهال به کار می‌رود و دوم اینکه افراد آنها را به نشانه خونخواهی به دست می‌گیرند. هر ساله در هفته دوم مهر که به هفته پایان برداشت محصولات کشاورزی در بین کشاورزان معروف است از روستاهای اطراف کاشان، محلات و دلیجان، و شهرهای تهران و … کشاورزان و زوار برای بزرگداشت سالگرد کشته شدن سلطانعلی بن محمد باقر به مشهد اردهال می‌آیند و در مراسم قالیشویان شرکت می‌کنند. | ## جمع‌بندی | این مراسم تنها مراسم مذهبی در ایران است که بر اساس تقویم هجری شمسی و بر اساس سال کشاورزی برگزار می‌شود.
موضوع مقاله: آرامگاه ایوب انصاری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرامگاه ایوب انصاری | مقدمه: بقعه ایوب انصاری مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است این بقعه جزو زیباترین مقابر مذهبی منطقه آذربایجان به حساب می‌آید بنای مذکور از تناسبات بسیار زیبایی برخوردار است که احتمال می‌رود ۵۰ سال بعد از فوت این عالم و فقیه این بنا را به پاس داشت وی می‌سازند و در ۱۳ کیلومتری جنوب تکاب در روستای دورباش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: آرامگاه ایوب انصاری | متولّیان آنچه که از اسناد مربوط به این بقعه بر می‌آید، متولّیان موقوفات از اعقاب خود ایّوب انصاری بوده‌اند، و وظیفهٔ آن‌ها حفظ و حراست بقعه و برداشت محصول از اراضی وابسته و نیز محاسبهٔ مخارج بوده‌است. متولّیان در مواقع ضروری قسمتی از عایدی موقوفات را صرف اطعام صادرین و واردین می‌کردند. با این حال هیچگاه از ظلم و ستم غارتگران در امان نبوده‌اند، و حتی غارتگران آن‌ها را بارها کتک زده‌اند و اموال‌شان را به یغما برده‌اند. | ## بخش 2: آرامگاه ایوب انصاری | در سال ۱۱۰۶ ه.ق، چند تن از آن‌ها به نام‌های شیخ علی، شیخ جمال و شیخ سعدی متولی، از فشار ظلم و تعدی به نواحی اصفهان متواری شده‌اند. در همین سال یکی از وابستگان خودشان به نام ملک زکریا که زمانی حکومت ساروقورخان را داشته‌است، چشم طمع به اراضی موقوفه دوخته، و حتی در یک مورد شیخ سعدی متولی را کتک زده است. متولیان که با خلوص نیّت به انجام کار خود مشغول بوده‌اند، بارها از دست اینگونه افراد به مرکز حکومت شکایت برده‌اند، ولی هیچگاه موفق به احقاق حق نگشته‌اند. | ## بخش 3: آرامگاه ایوب انصاری | از سال ۱۱۱۶ ه‍.ق به این طرف، هیچ سندی در باب وقفیّت مزار و تولیّت آن برجای نمانده‌است، و تنها سند این دوره مربوط به سال ۱۲۴۱ ه‍.ق است، و با توجه به محتوای آن، متولّیان بقعه در این عصر به نام‌های شیخ حسین، عبدالغفّار، شیخ فرج، کربلایی رضا و شیخ عبدالحسین بوده‌اند. در کتاب تاریخ تکاب افشار در توضیح متولیان بنای ایوب انصاری این چنین می‌نویسد: «یکی از افراد وابسته به این خاندان اظهار داشته‌است که جد بزرگ او در زمان قاجاریه با اسناد و احکام جهت عرض و دادگاهی عازم مرکز حکومت می‌شود، ولی در حوالی سلطانیه امروز بر اثر ابتلاء به بیماری درگذشت و اسناد مزبور نیز همان‌جا از بین می‌رود.» آن بقعه که روزگاری صدها نفر از اطراف و اکناف شهرستان ساروقورخان قدیم به زیارتش می‌رفتند، و چند صباحی از طعام آن برخوردار می‌شدند، به صورت بنایی متروک در بالای کوهی مرتفع همچنان ساکت و آرام برجای مانده است، و گهگاه چند از معتقدان سلطان ایّوب با سفره‌ای نان شبی را در جوار مزار متروک به صبح می‌رسانند. | ## جمع‌بندی | یداللّه‌خان افشار که اهل روستای اغولبیک (یکی از قدیمی‌ترین روستاهای شهرستان تکاب) است در متنی به قرار اطلاع و به قول میرزا یوسف انصاری، جد بزرگ انصاری‌های اغولبیگ در بالای آن کوه مدفون است.
موضوع مقاله: گورستان گشت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گورستان گشت | مقدمه: قبرستان گُشت مربوط به اواخر دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهر گُشت، ۶۹ کیلومتری جاده سراوان به خاش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: گورستان گشت | قبرستان گشت سراوان از زمان دوره اشکانی و ساسانی است و در حدود ۲هزار و پانصد سال قدمت دارد. قبرستان گشت سراوان متعلق به دوره اشکانی – ساسانی می‌باشد و بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارد و گنجینه ای از تاریخ کهن و تمدن دیرینه استان سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود. | ## بخش 2: گورستان گشت | قبرستان گشت سراوان در سال ۱۳۴۲ هجری شمسی توسط یک گروه از باستان شناسان ایرانی و ایتالیایی مورد حفاری و گمانه زنی قرار گرفت و از اشیا به دست آمده از قبور معلوم گردید که قدمت قبرستان مربوط به دوره ای اشکانی و ساسانی است. در برخی از سنگ‌های رها شده در قبرستان آثار سنگ‌نگاره دیده می شود که حکایت از قدمت منطقه دارد. | ## بخش 3: گورستان گشت | از طرف جنوب شرقی به شهرستان سراوان با مسافت ۶۵ کیلو متر و از طرف شمال غربی به شهرستان خاش با مسافت ۹۵ کیلو متر محدود است، در طول جغرافیایی ۶۱ درجه و ۵۷ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۲۷ درجه و ۴۷ دقیقه شرقی قرار دارد، ارتفاع آن از سطح دریا ۱۴۵۰متر است، جمعیت کلی شهر گشت در حدود بیش از ۱۲ هزار نفر تخمین زده شده است. | ## جمع‌بندی | شهر گشت با توجه با آثاری که در آن قرار دارد یک شهر تاریخی و باستانی است و از قدمت زیادی برخوردار می باشد.
موضوع مقاله: آب‌انبارهای روستای خشت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آب‌انبارهای روستای خشت | مقدمه: آب انبارهای روستای خشت مربوط به دوره افشار است و در ۱۲ کیلومتری شمال غرب کلات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: آب‌انبارهای روستای خشت | از دیگر شاهکارهای دوره نادر در راستای تامین آب مورد نیاز در کنار تاسیسات انتقال آب قره‌سو به کلات، تعمیرات بند نادری و تاسیسات دروازه های مختلف ورودی ساخت حوض انبارهای روستای خشت است. این تاسیسات منحصر به فرد که خود جلوه‌ای از ذکاوت نادر است تامین کننده آب مورد نیاز عمارت خشت که در یکی از مرتفع‌ترین نقاط کلات که فاقد هیچگونه چشمه یا رودخانه‌ای می‌باشد بوده است. به دستور نادرشاه 366 حوض به تعداد روزهای سال با احتساب یک روز کبیسه در روستای خشت ساخته شد که برای هدایت آب به داخل آن‌ها راه‌آب‌هایی در تقاط مختلف ارتفاعات با سنگ و خشت و ساروج ایجاد و آب باران و برف به سوی این حوض‌ها هدایت می‌شد. | ## بخش 2: آب‌انبارهای روستای خشت | در مسیر انتقال آب به حوضچه‌ها با قرار دادن خار و خاشاک و احداث حوضچه‌های کوچک با کم کردن سرعت آب یک سیستم تصفیه آب اجرا گردیده بود. سقف حوضچه‌ها را برای مصون ماندن از از نور خورشید با طاق‌هایی هلالی شکل پوشانیده بودند که متاسفانه هیچ اثری از آن‌ها مشاهده نمی‌گردد. ایجاد تاسیسات آب انبارهای خشت این مجموعه را به طور کامل از نظر آب مورد نیاز به دیگر نقاط بی بهره می‌کرد و این آن چیزی بود که نادر را به چنین اقدامی وا می‌داشت زیرا هر حوض کفایتیک روز از سال را می‌نمود. | ## بخش 3: آب‌انبارهای روستای خشت | گفتنی است با تخریب حوض‌های نادری عمارت خشت و اهالی آن که خود بانیان اصلی تخریب حوض‌ها بودند با مشکل تامین آب مورد نیاز روبرو و مجبور شدند برای تامین آب شرب با استفاده از چهارپا و استرس سختی پیین رفتن از سینه کش کوه‌ها و دره‌های عمیق کوه‌ها را به جان بخرند. | ## جمع‌بندی | که البته در حال حاضر با حفر یک حلقه چاه در دهانه ورودی دربند ارغوان شاه و احداث یک منبع ذخیره، آب مورد نیاز این روستا و روستای گرو تامین گردیده است.
موضوع مقاله: سد نادری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سد نادری | مقدمه: بند نادری یک سد قدیمی خاکی است که بنا به برخی گفته‌ها مربوط به دوره افشار است و در ۵ کیلومتری شهرستان کلات، واقع شده است. | ## بخش 1: سد نادری | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معماری مصالح اصلی به کار رفته در این بند طبق گفته سازمان میراث فرهنگی از سنگ و ساروج است. البته این بند از زمان ساخت، بالاخص در چند سال دهه اخیر، چندین بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است و به دلیل حفاظت از این بنای تاریخی، در دهه ۹۰ شمسی، رفتن به روی خود سد توسط سازمان میراث فرهنگی ممنوع شد و به دور آن میله‌های آهنی جهت حفاظت بیشتر، قرار گرفت. به طوری که اگر از نزدیک به مصالح درون بند نگاه کنید، متوجه ساروج و سنگ‌های به کار رفته در آن می‌شوید. | ## بخش 2: سد نادری | ارتفاع این بنا از کف رودخانه طبق گفته سازمان میراث فرهنگی ۲۵ متر و عرض آن بیش از ۷ الی ۱۲ متر می‌باشد. گفتنی است هرچقدر از خود بند به سمت خارج از شهر کلات حرکت کنید و به روستای قله‌زو نزدیک‌تر شوید، ارتفاع و عرض کوه‌های اطراف شماافزایش می‌یابد و دره‌ها عمیق‌تر می‌شود به طوری که برخی از افراد، دره‌های اطراف شهر قله زو را به عنوان یکی از عمیق‌ترین دره‌های ایران می‌شناسند. این بند دارای سه دهانه عمودی به فواصل مختلف می‌باشد که دو دهانه زیرین برای کاهش فشار آب و دهانه سوم که در قسمت بالا است به منظور تقسیم آب تعبیه شده است. هدف کلی از اهداث این سد، تقسیم آب بین مزارع کشاورزی و جلوگیری از هدر رفت آن به کشور ترکمنستان بود. | ## بخش 3: سد نادری | مکان دقیق این بند در حدود ۵ کیلومتر پایین‌تر از شهر کلات به سمت روستای نفطه و قله‌زو و بر روی رودخانه ژرف‌رود ساخته شده است. ناگفته نماند به دلیل قرار دادن میله‌های آهنی در اطراف بند، رفتن به بالای بند برای گردشگران و عموم مردم امکان‌پذیر نیست اما می‌توان از پشت میله‌های محافظتی، به راحتی بند را مشاهده کرد. پیشینه تاریخی اهالی کلات این سد را به نادرشاه افشار نسبت می‌دهند اما بعضی از محققین، ساختمان آن را از آثار الغ بیگ فرزند شاهرخ گورکانی می‌دانند. | ## جمع‌بندی | اما به نظر مهدی بامدادی در کتاب آثار تاریخی کلات و سرخس، بنای سد را مربوط به سلجوقیان و بالاخص سلطان سنجر سلجوقی می‌داند.
موضوع مقاله: تپه ارگ شیروان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تپه ارگ شیروان | مقدمه: تپه ارگ شیروان (تپه نادری شیروان) مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد است و در شیروان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: تپه ارگ شیروان | تپه باستانی ارگ شیروان عظیم‌ترین و مهم‌ترین محوطه باستانی شمال شرق کشور و از کهن‌ترین مراکز فرهنگ و تمدن در خطه خراسان شمالی است. این اثر باستانی از اولین محوطه‌های مسکونی حاشیه رودخانه اترک محسوب می‌شود که همانند کوهی در داخل شهر باستانی شیروان قرار گرفته و بر دشت شیروان اشراف داشته و رود اترک از مجاورت آن می‌گذرد. تپه باستانی ارگ شیروان بزرگ‌ترین تپه دست ریز خاکی ایران است که ۲۵ متر ارتفاع و ۹۰ متر قطر دارد که به علت فرسایش بتدریج از ارتفاع تپه کاسته شده که سابقاً مرکز حکومت و فرماندهی خطه شمال خراسان بوده است. این محدوده تاریخی دارای حصار و چهار برج مرتفع بوده که عمارت حاکم بر بلندایش مستقر بوده و دور تا دور آن دیوار شهر بند قرار داشته است. | ## بخش 2: تپه ارگ شیروان | سفال‌های به دست آمده از تپه باستانی ارگ شیروان نظیر تپه باستانی (یاریم تپه درگز) است، و نوع سفال‌ها قرمز با نقش سیاه مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد (هفت هزار سال قبل) می‌باشد و به عنوان کهن‌ترین زیستگاه خراسان شمالی مورد تحقیق و بررسی و پژوهش باستانشناسان ایرانی و خارجی قرار گرفته است. با توجه به قبور زرتشتی در اطراف تپه مذکور و روستاهای قدیمی گلیان و تپه خانلق (محل فعلی منبع آب شیروان) و بعضی از آداب و رسوم مردم شیروان زندگی زرتشیان در شیروان را تأیید می‌نماید. تپه باستانی ارگ شیروان در روزگاران گذشته محل برگزاری کشتی پهلوانی باچوخه خراسان نیز بود، این تپه بزرگ دست ریز دارای دو کانال سفالین در قسمت شمال و جنوب تپه بود که آثار آن هنوز هم دیده می‌شود. طبق اظهارات معمرین و باستان شناسان از کانال شمالی آب قنات میرک آباد شیروان به سطح تپه انتقال می‌یافت (توسط عوامل حاکم) و در آنجا آب انبار می‌شد و کانال جنوبی حکم فاضلاب را داشت. | ## بخش 3: تپه ارگ شیروان | عمارت تپه باستانی ارگ شیروان دارای شاه‌نشین اندرونی و بیرونی بود که تماماً از خشت خام و گل و آرچه (سرو کوهی) احداث شده بود که برج چهارگانه فقط دید اطراف را داشتند (از برج‌ها داخل و سطح تپه دیده شد). فواصل برج ۷۰ ذرع، بلندی برج ۶ ذرع و حصاری (دیواری) به ارتفاع بیش از چهر متر داشت و تنها در ورود و خروج در ضلع شرقی قرار داشت، تپه باستانی ارگ شیروان برای چندمین بار به‌تازگی (آذرماه ۱۳۸۹)، هم توسط باستان شناسان گمانه زنی گردید. | ## جمع‌بندی | در بهمن ۱۳۹۹، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شیروان گفت: عرصه و حریم سه تپه ارگ باستانی، ارگ استقلال و تپه گلول در این شهرستان خراسان شمالی مطالعه و تعیین تکلیف شدند.
موضوع مقاله: ارگ نوشیجان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ارگ نوشیجان | مقدمه: ارگ نوشیجان مربوط به دوره مادها - دوره هخامنشی - دوره ساسانیان است و در شهرستان ملایر، روستای شوشاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: ارگ نوشیجان | ارگ نوشیجان که در ۱۶ کیلومتری شهر ملایر قرار گرفته است، بر بلندای تپه‌ای ساخته شده که از دور، توجه هر بیننده‌ای را به سمت خود جذب می‌کند. در ارگ نوشیجان در سال‌های گذشته، حریم مجموعه و ایجاد کمپینگ و تجهیزات گردشگری ساخته شده است. | ## بخش 2: ارگ نوشیجان | یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این ارگ، دست‌نخوردگی و عدم بازسازی آن بوده، که سبب دست نخوردن این اثر تاریخی بزرگ در دوره مادها شده است. تپه نوشیجان در سال ۱۳۴۳ خورشیدی مورد شناسایی قرار گرفت و در سال‌های ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۶ طی ۶ فصل باستان‌شناسی توسط مؤسسهٔ ایران‌شناسی بریتانیا به سرپرستی دیوید استروناخ عملیات کاوش و مرمت در تپه انجام گرفت. | ## بخش 3: ارگ نوشیجان | ## جمع‌بندی | دستاورد فعالیت‌های این هیئت، شناسایی سه دوره معماری باستانی متعلق به دوران مادها، هخامنشیان و اشکانیان است.
موضوع مقاله: پل بیستون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پل بیستون | مقدمه: پل بیستون که با نام‌های پل کهنه، پل شاه عباسی، پل صفوی، پل نادرآباد و پل دینورآب نیز شناخته می‌شود، پل و سازه‌ای است مربوط به دوره صفوی که در بخش شرقی شهر بیستون جای گرفته‌است. | ## بخش 1: پل بیستون | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است . در سده چهارم هجری فرمانروایان محلی حسنویه آن را تکمیل کردند که از آن تنها طاق‌های دهانه دوم و سوم و پشتبندهای مدور آن به جا مانده‌است. افزون بر این برای تأمین آجرهای دهانه پل، کوره‌های آجرپزی در شمال غربی آن ایجاد کرده‌اند. موقعیت جغرافیایی پل بیستون در حاشیه شرقی بیستون، بر روی رودخانه دینورآب و در سر راه قدیم کرمانشاه به صحنه قرار دارد. | ## بخش 2: پل بیستون | معماری پل بیستون 144 متر درازا و 60/7 متر پهنا دارد و با سویه خاوری-باختری (شرقی – غربی) ساخته شده‌است. این پل دارای پنج دهانه است که طاق همه دهانه‌ها به جز دهانه چهارم از طاق‌های جناغی هستند و طاق دهانه چهارم از نوع طاق‌های هلوچین یا بیضی نزدیک به دایره است. پایه‌های پل به جز پایه‌های کناری، دارای پلان شش ضلعی است که هر کدام از سه بخش تشکیل شده‌است. بخش میانی به شکل مکعب مستطیلی است که در دو طرف این مکعب، هم پادسو با جریان آب و هم همسو با جریان آب، آبشکن های مثلثی قرار دارد. | ## بخش 3: پل بیستون | در نمای شمالی و جنوبی پل بر روی هر کدام از آبشکن‌ها، پشتبندهای مثلثی و گردی از آجر ساخته‌اند که نقشی اساسی برای جلوگیری از رانش قوس دهانه‌های پل دارد. روکار پایه‌ها را با سنگ‌های مکعب مستطیل شکل تراشیده شده و قسمت داخلی پایه‌ها را با قلوه سنگ، لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته‌اند. | ## جمع‌بندی | دهانه‌های پل از آجر با ملاط گچ و گذرگاه پل بیستون از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملاط گچ ساخته شده‌است.