موضوع مقاله: بنیاد فرهنگ ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بنیاد فرهنگ ایران | مقدمه: هم‌چنین در اساسنامه بنیاد آمده بود که بنیاد فرهنگ ایران برای پیشبرد و گسترش ادبیات فارسی و چامه‌سرایی، که «میراث فرهنگی ایران» است، بنیان گذارده شده‌است.اساسنامه بنیاد فرهنگ ایران، تهران، ۱۳۴۳ درحال حاضر بنیاد فرهنگ ایران با نام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی به فعالیت خود ادامه می‌دهد. | ## بخش 1: بنیاد فرهنگ ایران | به‌موجب مادهٔ دوم اساسنامهٔ بنیاد فرهنگ ایران، این بنیاد وظایف زیر را برعهده‌داشت: الف - نوشتن و چاپ‌کردن فرهنگ‌نامه‌های پارسی: یکی از وظایف اساسی که بنیاد فرهنگ ایران بر عهده دارد تدوین یک فرهنگ بزرگ جامع و کامل زبان فارسی است. برای رسیدن به این مقصود چندین طرح تهیه شده و در شرف اجراست که از آن جمله یکی چاپ دقیق انتقادی کتب لغت عربی به فارسی است که در شش هفت قرن نخستین اسلامی تألیف یافته‌است. ب - نوشتن و چاپ‌کردن واژه‌نامه‌های پارسی ج - پژوهش و بررسی در دستور زبان پارسی و تاریخ تحول و دگرگونی آن د - برگردان و چاپ هر گونه نوشتارهای پژوهشی دربارهٔ فرهنگ ایران و زبان پارسی که به زبان‌های دیگر نوشته شده باشد. و – پیشبرد و یاری به نگارش و چاپ هرگونه نوشتار یا خودآموزی که آموختن زبان فارسی روان را برای ایرانیان و غیرایرانیان ساده کند. ح - یاری در بنیان کتاب‌خانه‌های همگانی ط – تشویق و ترغیب صاحب‌نظران و زبان‌شناسان به هرگونه پژوهش و بررسی که در بهبود و درست نویسی و تکمیل خط فارسی برای ساده‌کردن خواندن و دقت در ثبت کلمات بشود. ب – در مورد نوشت و چاپ واژه‌نامه‌های فارسی بنیاد فرهنگ ایران در درجه نخست به نوشتن «فرهنگ تاریخی زبان پارسی» همت گماشت؛ که در کلیهٔ متون و نظم و نثر پارسی موجود در جهان – اعم از چاپ شده و نشده – از آغاز تا قرن هفتم به کار رفته‌است با ذکر معانی دقیق و شواهد. ج – راجع به تحقیق و مطالعه در قواعد و اصول زبان‌پارسی و تاریخ تحول آن، فعالیت‌ها در دو شعبه متمرکز گردید: ۱ – در شعبه تحقیق راجع به زبان‌شناسی ایرانی و زبان‌های باستانی ایران پژوهش دربارهٔ متون و زبان‌های پهلوی، اوستایی، سغدی، فارسی میانه و چاپ متن‌ها و تهیه واژه‌نامه بود ۴ متن پهلوی و ۳ جلد واژه‌نامه و ۲ متن و ۳ واژه‌نامه به چاپ رسید.دکتر پرویز ناتل خانلری: زبان‌شناسی و زبان فارسی، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، چاپ سوم، اسفند ۱۳۴۶ ۲ – شعبهٔ تألیف دستور زبان پارسی و دستور تاریخی زبان فارسی، پژوهشگران این شعبه با تحقیق و بررسی در تمامی آثار نوشته شده موجود به پارسی و هم‌چنین در زبان محاوره به تهیه یادداشت دربارهٔ کلیه نکات دستوری پرداختند، با استفاده از این یادداشت‌ها یک سری پنج جلدی کتاب با عنوان "تاریخ زبان فارسی " و دستور زبان فارسی تألیف شد. دکتر خانلری می‌نویسد: د – از آثار پژوهشی که به زبان‌های دیگر دربارهٔ ایران و معارف ایرانی به چاپ رسیده‌است تا کنون نزدیک به ۳۰ جلد به وسیله مترجمان متخصص بنیاد به فارسی ترجمه و منتشر شد. | ## بخش 2: بنیاد فرهنگ ایران | ۲ – دو جلد کتاب نفیس از آثار هنر ایرانی و نقاشی‌های مربوط به ایران و یک جلد دیگر نیز دربارهٔ صنعت قلمکار به چاپ رسید. ۴ – از مجموعه مقالات و کتاب‌هایی که تاکنون دربارهٔ ایران و ایرانی به زبان‌های اروپایی چاپ شده‌است فهرست کاملی ترتیب یافته و جلد ۳ از این فهرست چاپ شد. ۵ – برای پژوهش در زبان فارسی گذشته از کوشش‌هایی که در تهیهٔ فرهنگ تاریخی و پژوهش در زبان‌های باستانی مصروف افتاده‌است، تصحیح و چاپ فرهنگ‌های عربی به فارسی نیز مورد توجه بود و ۱۰ جلد از این فرهنگ‌ها منتشر شد. ۶ – تعداد ۴۰ مجلد از متون فارسی اعم از ادبی و علمی به وسیلهٔ محققان بنیاد با شیوه‌های علمی تصحیح شد و به چاپ رسید و با فهرست لغات و اصطلاحاتی که برای هر متن تهیه و چاپ شد. ۷ – علاوه بر اینها بنیاد فرهنگ به تشکیل کتابخانه جامعی از تمامی آثار و نوشته‌هایی که در زبان‌های گوناگون دربارهٔ ایران و معاریف ایران به چاپ رسیده‌بود اقدام کرد. این کتابخانه که در نوع خود منحصربه‌فرد بود، بیش از ۱۵ هزار جلد کتاب داشت که لااقل یک سوم آن کتاب‌های کم‌یاب و نفیس بود. و – دربارهٔ چاپ آثاری که معرف فارسی فصیح و روان باشد گذشته از متون معتبرادبی کتاب‌هایی نیز به فارسی‌ساده نوشته شد که ۴ جلد آن چاپ شد. ز – در مورد همکاری با موسسه‌های ایرانی و غیرایرانی و هم‌چنین یاری به بنیان کتابخانه‌های عمومی بنیاد فرهنگ ایران با دانشمندان و ایرانشناسان و مجامع علمی و دانشگاهی بیش از ۴۰ کشور گیتی رابطه برقرارساخت و بیش از ۸۰ هزار جلد کتاب فارسی دربارهٔ تاریخ و فرهنگ ایران برای دانشمندان ایران‌شناس به درخواست خودشان فرستاده‌شد. | ## بخش 3: بنیاد فرهنگ ایران | از سوی دیگر بیش از ۴۰ جلد کتاب و مقاله از ایران‌شناسان و پارسی‌نویسان کشورهای جهان برای چاپ به بنیاد داده شده‌بود. ج – برای برانگیزاندن و تشویق صاحب‌نظران به هرگونه پژوهش و بررسی دربارهٔ ایران و معارف ایرانی، بنیاد فرهنگ ایران از دو سوی اقدام کرد: ۱ - خرید و چاپ آثار پژوهشی دانشمندان‌ایرانی و بیش از ۵۰ تن از ایران‌شناسان برجسته گیتی که با بنیاد فرهنگ ایران همکاری‌داشتند و آثار خود را برای چاپ در اختیار این بنیاد گذاشته‌بودند. ۲ – برای گزینش و آموزش جوانان با استعدادی که شور و شوق پژوهش دارند، پژوهشکده فرهنگ ایران در مهرماه ۱۳۵۰ بنیاد شد. پژوهشکده فرهنگ ایران پژوهشکده فرهنگ ایران، وابسته به بنیاد فرهنگ ایران، در سال ۱۳۵۱ تأسیس شد که دارای چهار رشته بود: ادبیات فارسی، زبان‌های باستانی ایران، زبان‌شناسی عمومی و تاریخ.انتشارات دفتر مخصوص شهبانو- ۱۳۵۴ پژوهشکده برنامه‌های جهانی پژوهشی در زبان‌شناسی فارسی را پشتیبانی مالی نموده و برنامه‌هایی برای دادن بورس تحصیلی به دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی داشت. بیش از سی نفر پژوهشگر دارای مدرک کارشناسی در زبان و ادبیات فارسی در این پژوهشکده با روش پژوهش آشناشدند و در شعبه‌های پژوهشی بنیاد با گرفتن کمک هزینه تحصیلی کارآموزی کردند. پس از انقلاب اسلامی پس از انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۶۰ بنیاد فرهنگ ایران و یازده مؤسسه فرهنگی و علمی دیگر با هم ادغام شد و از مجموع آنها موسسه‌ای به نام «مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی» وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی که آن را اکنون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی می‌نامند تشکیل گردید. در این زمان پژوهشکده فرهنگ ایران نیز منحل شد و دانشجویان آن به دانشکده‌ها و موسسات مشابه منتقل شدند. در سال ۱۳۶۹ پس از تغییر تشکیلات سازمانی، این مؤسسه با تصویب شورای گسترش آموزش عالی عنوان «پژوهشگاه» را دریافت کرد که تشکیلات سازمانی آن در خرداد ماه ۱۳۷۲ به تصویب نهایی سازمان امور اداری و استخدامی کشور رسید. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۳۷۳ شورای عالی پژوهشگاه به منظور تأکید بر گرایش علوم انسانی و مسائل فرهنگی در تحقیقات پژوهشگاه، عنوان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی را برای این نهاد پیشنهاد کرد که مورد تصویب شورای گسترش آموزش عالی قرار گرفت.