موضوع مقاله: بیابان کالاهاری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیابان کالاهاری | مقدمه: در این بیابان، پس از باران، پهنه‌های بزرگی از چراگاه‌های خوب پدید می‌آید و جانوران و گیاهان گوناگونی می‌توانند در آن زندگی کنند و به این خاطر بخش‌های بزرگی از کالاهاری را نمی‌توان به مفهوم واقعی کلمه، صحرا دانست. | ## بخش 1: بیابان کالاهاری | بیابان کالاهاری بیشتر کشور بوتسوانا و بخش‌هایی از کشورهای نامیبیا و آفریقای جنوبی را دربر می‌گیرد و دامنه‌های آن تا زیمبابوه و آنگولا نیز ادامه می‌یابد. علفزارهای کالاهاری بیشتر شامل علف‌های بلند و سفت، خارها، و درختچه‌های اقاقیا می‌شود و جانوران آن بیشتر از شیر، کفتار، انواع غزال، دم‌عصایی و عنتر تشکیل شده‌اند. کالاهاری یکی از کم‌جمعیت‌ترین مناطق زمین است و قوم سان یا بوشمن، قدیمی‌ترین ساکنان آن هستند. زمین‌شناسان دریافته‌اند که کالاهاری با عمر سه و نیم میلیارد سال، یکی از کهن‌ترین بخش‌های پوسته زمین است. شنزارهای کالاهاری به رنگ قهوه‌ای سرخ است و در این بیابان هیچ رود یا دریاچه دائمی وجود ندارد. شواهد زمین‌شناختی و دیرین‌اقلیم‌شناختی نشان می‌دهد که در بخش‌هایی از اواخر پلیستوسن، این منطقه شرایط بسیار مرطوب‌تر و خنک‌تری را تجربه کرده است. مغزه‌های رسوبی، سوابق گرده‌ای و بقایای جانوری فسیل شده از سایر بخش‌های کالاهاری، از جمله حوضه‌های ماکگادیکگادی و حوضه اوکاوانگو، این یافته‌ها را تأیید می‌کنند و شواهدی از دریاچه‌های باستانی بزرگ و سیستم‌های رودخانه‌ای را نشان می‌دهند که زمانی بخش بزرگی از آنچه اکنون بیابان است را پوشانده بودند. در طول این مرحله‌های مرطوب‌تر، کالاهاری احتمالاً از جمعیت‌های پستانداران بزرگ مانند غزال‌ها، فیل‌ها و حتی اسب‌های آبی، در کنار گونه‌های گیاهی متنوعی که معمولاً در زیست‌بوم‌های ساوانا و جنگلی یافت می‌شوند، حمایت می‌کرده است. با تغییر اقلیم جهانی به سمت هولوسن در حدود ۱۱٬۰۰۰ سال پیش، میزان بارندگی کاهش و نرخ تبخیر افزایش یافت که منجر به خشک شدن تدریجی منطقه و ایجاد اکوسیستم نیمه‌خشک مشخصه بیابان کالاهاری امروزی شد. جغرافیا تخلیه آب بیابان توسط دره‌های سیاه خشک، حوضه‌هایی که به‌صورت فصلی غرقابی می‌شوند و شوره‌زارهای بزرگ حوضه ماکگادیکگادی در بوتسوانا و حوضه اتوشا در نامیبیا انجام می‌شود. تنها رودخانه دائمی، رود اوکاوانگو، به یک دلتا در شمال غربی سرازیر می‌شود و باتلاق‌هایی را تشکیل می‌دهد که از نظر حیات وحش غنی هستند. بسترهای خشک رودخانه‌های باستانی — که امورامبا نامیده می‌شوند — در بخش‌های مرکزی شمالی کالاهاری امتداد دارند و در طول فصل بارندگی، استخرهای آب ایستایی را فراهم می‌کنند. کالاهاری که یک نیمه‌بیابان با وسعت زیادی از مراتع عالی پس از باران‌های خوب است، از حیوانات و گیاهان بیشتری نسبت به یک بیابان واقعی، مانند بیابان نامیب در غرب، حمایت می‌کند. خشک‌ترین مناطق معمولاً بین باران در سال دریافت می‌کنند و مرطوب‌ترین مناطق کمی بیش از بارندگی دارند. حوضه کالاهاری پیرامون آن بیش از را می‌پوشاند که به داخل بوتسوانا، نامیبیا و آفریقای جنوبی گسترش یافته و به بخش‌هایی از آنگولا، زامبیا و زیمبابوه نفوذ می‌کند. اقلیم اقلیم در شمال و شرق، جایی که جنگل‌های خشک، ساواناها و دریاچه‌های نمک غالب هستند، به جای نیمه‌خشک، نیمه‌مرطوب است. در جنوب و غرب، جایی که پوشش گیاهی عمدتاً ساوانای خشک یا حتی یک نیمه‌بیابان است، اقلیم «کالاهاریایی» نیمه‌خشک حکمفرماست. اقلیم کالاهاریایی نیمه‌گرمسیری است: میانگین دمای سالانه بزرگتر یا مساوی است که در اوج به و بالاتر می‌رسد، در حالی که میانگین دمای ماهانه سردترین ماه دقیقاً زیر است. این اقلیم نیمه‌خشک با فصل خشک از آوریل تا سپتامبر (سردترین شش ماه سال) همراه است. | ## بخش 2: بیابان کالاهاری | ارتفاع به عنوان دلیلی بر این که چرا اقلیم کالاهاری گرمسیری نیست، ذکر شده است؛ ارتفاع آن از ۶۰۰ تا ۱۶۰۰ متر (و عموماً از ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ متر) متغیر است که منجر به اقلیمی خنک‌تر از منطقه ساحل یا صحرای بزرگ آفریقا می‌شود. به عنوان مثال، یخبندان زمستانی از ژوئن تا اوت معمول است، پدیده‌ای که به‌ندرت در مناطق گرم‌تر ساحل دیده می‌شود. به همین دلیل، دمای تابستان مطمئناً می‌تواند بسیار گرم باشد، اما نه در مقایسه با مناطق کم‌ارتفاع در ساحل یا صحرای بزرگ، جایی که برخی ایستگاه‌ها میانگین دمای گرم‌ترین ماه را حدود ثبت می‌کنند؛ در حالی که میانگین دمای گرم‌ترین ماه در هیچ منطقه‌ای از کالاهاری هرگز از تجاوز نمی‌کند، اگرچه دمای روزانه گهگاه به نزدیک می‌رسد (۴۴٫۸ درجه سلسیوس در اردوگاه استراحتی توئی ریورن در سال ۲۰۱۲). جنوب غربی کالاهاری خشک‌ترین منطقه است، به‌ویژه منطقه کوچکی در غرب-جنوب غربی تساراکسایبیس (جنوب شرقی نامیبیا). میانگین بارندگی سالانه از حدود ۱۱۰ میلی‌متر (نزدیک به شرایط خشک) تا بیش از ۵۰۰ میلی‌متر در برخی مناطق شمالی و شرقی متغیر است. در طول تابستان در تمام مناطق، بارندگی ممکن است با رعد و برق‌های شدید همراه باشد. در خشک‌ترین و آفتابی‌ترین بخش‌های کالاهاری، به‌طور متوسط سالانه بیش از ۴٬۰۰۰ ساعت آفتابی ثبت می‌شود. ITCZ محل تلاقی بادهای تجاری شمالی با همتایان جنوبی خود است که هواشناسان آن را «استوای هواشناسی» می‌نامند: ITCZ در فصل مرطوب باران ایجاد می‌کند، در حالی که بادهای بسامان قاره‌ای باعث فصل خشک می‌شوند. بقیه مناطق کالاهاری تحت تأثیر بادهای بسامان دریایی هستند که تا حد زیادی رطوبت خود را هنگام عبور از روی دیواره بزرگ آفریقای جنوبی پیش از رسیدن به کالاهاری از دست می‌دهند. در تابستان نیم‌کره جنوبی (از دسامبر تا فوریه)، یک سیستم کم‌فشار بر روی کالاهاری ایجاد می‌شود که ناشی از گرمایش شدید سطح زمین است (معروف به کم‌فشار حرارتی). این سامانه کم‌فشار به کنترل باد شرقی حامل رطوبت که از اقیانوس هند می‌وزد کمک کرده P. ذخایر عظیم آب زیرزمینی در زیر بخش‌هایی از کالاهاری وجود دارد؛ به عنوان مثال، غار نفس اژدها بزرگترین دریاچه زیرزمینی غیر یخی ثبت شده در جهان است. چنین ذخایری ممکن است تا حدی بقایای دریاچه‌های باستانی باشند؛ بیابان کالاهاری زمانی مکانی بسیار مرطوب‌تر بود. دریاچه ماکگادیکگادی باستانی بر این منطقه مسلط بود و حوضه ماکگادیکگادی و مناطق اطراف را می‌پوشاند، اما حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش تخلیه یا خشک شد. در دوران باستان، رطوبت کافی برای کشاورزی وجود داشت و خاکریزها و سدها آب را جمع‌آوری می‌کردند. این سازه‌ها اکنون با رسوبات پر شده، شکسته شده یا دیگر مورد استفاده نیستند، اگرچه به‌راحتی از طریق گوگل ارث قابل مشاهده‌اند. کالاهاری در یک میلیون سال گذشته یا بیشتر، تاریخ اقلیمی پیچیده‌ای داشته که با تغییرات بزرگ جهانی هماهنگ بوده است. در طول دوره‌های خشک، منطقه کالاهاری گسترش یافته و بخش‌هایی از غرب زیمبابوه، زامبیا و آنگولا را شامل شده است.Thomas, D.S.G. حتی در جاهایی که «بیابان» کالاهاری به اندازه‌ای خشک است که به دلیل بارندگی کم به عنوان بیابان شناخته شود، به معنای دقیق کلمه بیابان نیست زیرا دارای پوشش گیاهی زمینی بسیار متراکمی است. | ## بخش 3: بیابان کالاهاری | منطقه اصلی که فاقد پوشش گیاهی است در جنوب غربی کالاهاری (جنوب شرقی نامیبیا، شمال غربی آفریقای جنوبی و جنوب غربی بوتسوانا) در جنوب پارک فرامرزی کگالاگادی قرار دارد. به عنوان مثال، در شهرداری منطقه زد.اف مگکاوو (ZF Mgcawu) در آفریقای جنوبی، کل پوشش گیاهی ممکن است در زمین‌های کشاورزی حفاظت‌نشده (در برابر چرای گاو) در جنوب اردوگاه استراحتی توئی ریورن به ۳۰٫۷۲٪ و در سمت آفریقای جنوبی پارک فرامرزی کگالاگادی که حفاظت‌شده است به ۳۷٫۷۴٪ برسد. با این حال، در تمام مناطق باقی‌مانده کالاهاری، به جز در شوره‌زارها در طول فصل خشک، پوشش گیاهی می‌تواند متراکم‌تر باشد و در برخی مناطق محدود به تقریباً ۱۰۰٪ برسد. در منطقه‌ای به وسعت حدود ۶۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع در جنوب و غرب کالاهاری، پوشش گیاهی عمدتاً ساوانای خشک است. این منطقه همان اکورجیونی است که توسط صندوق جهانی طبیعت به عنوان «ساوانای خشک کالاهاری» شناسایی شده است. در مناطق خاصی که اقلیم خشک‌تر است، به یک نیمه‌بیابان واقعی تبدیل می‌شود که زمین آن کاملاً با پوشش گیاهی پوشیده نشده است. در خارج از «بیابان» کالاهاری، اما در حوضه کالاهاری، پوشش گیاهی نمک‌رست در شمال با شوره‌زارها و دریاچه‌هایی که در طول فصل خشک (و شاید برای سال‌ها در طول خشکسالی) کاملاً خشک هستند، سازگار شده است؛ مانند اتوشا و ماکگادیکگادی. یک پوشش گیاهی کاملاً متفاوت با آب‌های شیرین دائمی دلتای اوکاوانگو سازگار شده است که اکورجیونی با نام «علفزارهای غرقابی زامبزی» است. برخی از مناطق در کالاهاری تالاب‌های فصلی هستند، مانند حوضه‌های ماکگادیکگادی در بوتسوانا. برای مثال، این منطقه از گونه‌های متعدد نمک‌دوست حمایت می‌کند و در فصل بارندگی، ده‌ها هزار فلامینگو از این حوضه‌ها بازدید می‌کنند.Hogan, C. آن‌ها با کمان و تیرهای سمی به شکار می‌پردازند و گیاهان خوراکی مانند توت‌ها، خربزه‌ها و آجیل‌ها و همچنین حشرات را جمع‌آوری می‌کنند. مردم سان بیشتر نیاز آبی خود را از ریشه گیاهان و خربزه‌های بیابانی که در روی زمین یا زیر آن یافت می‌شوند، تأمین می‌کنند. مردم سان در کلبه‌هایی زندگی می‌کنند که از مواد محلی ساخته شده‌اند؛ چارچوب از شاخه‌ها ساخته شده و سقف با علف‌های بلند پوشیده شده است. مردم تسوانا، کگالاگادی، مردم هررو که به زبان‌های بانتو صحبت می‌کنند و تعداد کمی از مهاجران اروپایی نیز در بیابان کالاهاری زندگی می‌کنند. کالاهاری، سان و الماس در سال ۱۹۹۶، شرکت دی بیرز پتانسیل استخراج الماس در گوپ (Gope) را ارزیابی کرد. در سال ۱۹۹۷، اخراج قبایل سان و باکگالاگادی از سرزمین‌هایشان در ذخیره‌گاه حیات وحش کالاهاری مرکزی آغاز شد. در سال ۲۰۰۶، دادگاه عالی بوتسوانا به نفع قبایل سان و باکگالاگادی رأی داد و اخراج آن‌ها را غیرقانونی دانست. | ## جمع‌بندی | دولت بوتسوانا به شرکت الماس جم دی بیرز/شرکت اکتشاف گوپ مجوز انجام فعالیت‌های معدنی در داخل ذخیره‌گاه را صادر کرد.