Urok (obraz Francisca Goi)

Urok (hiszp. El conjuro) – obraz hiszpańskiego malarza Francisco Goi znajdujący się w kolekcji Muzeum Lázaro Galdiano. Należy do cyklu sześciu obrazów gabinetowych o wymiarach ok. 43 × 30 cm, których tematem są czary. Obrazy nie tworzą razem jednej historii, nie mają też wspólnego znaczenia, dlatego możliwe jest interpretowanie każdego z obrazów z osobna. Cała seria była własnością książąt Osuny i zdobiła ich letnią rezydencję Alameda de Osuna. Oprócz Uroku do serii należą: Lot czarowników, Sabat czarownic (lub Wielki kozioł), Lampa diabła (lub Zauroczony), Kuchnia czarownic oraz Kamienny gość. Cztery obrazy znajdują się w różnych kolekcjach publicznych, jeden w kolekcji prywatnej, a ostatni jest uznawany za zaginiony.

context: Na ziemi piąta czarownica-stręczycielka w żółtawym stroju wyciąga ręce ku przerażonej młodszej postaci – mężczyźnie lub kobiecie (płeć nie jest jednoznaczna). Za pomocą gestów i zwodniczych słów próbuje usidlić przesądną osobę oraz zwabić ją obietnicami. Wygląda na to, że ofiara czarownic została obudzona w środku nocy i wyrwana z łóżka. Ubrana tylko w białą koszulę nocną wydaje się zahipnotyzowana strachem, klęczy na ziemi ze splecionymi dłońmi i oczami wytrzeszczonymi z przerażenia, być może jest to gest błagania o przebaczenie. W XVIII w. uważano, że loty czarownic i inne czary miały miejsce w snach i wyobraźni kobiet, a nie w rzeczywistości. Możliwe, że dlatego postać jest przedstawiona w nocnej koszuli, podobnie jak niektóre kobiety na obrazie Sabat czarownic.
qas: question: Jaką barwę miało odzienie czarownicy?
is_impossible: yes

question: Co miała na sobie ofiara wiedźm? 
answers: text: koszulę nocną
answer_end: 374
generative_answer: koszulę nocną
is_impossible: no

question: W jaki sposób wiedźmy starały się zniewolić swoją ofiarę?
answers: text: Za pomocą gestów i zwodniczych słów
answer_end: 194
generative_answer: Za pomocą gestów i zwodniczych słów
is_impossible: no

question: Gdzie odbywały się magiczne rytuały zgodnie z XVIII-wiecznymi wierzeniami?
answers: text: w snach i wyobraźni kobiet
answer_end: 628
generative_answer: w snach i wyobraźni kobiet
is_impossible: no

question: Czy w świecie rzeczywistym istniały czarownice?
is_impossible: yes

context: W 1783 książę Osuny nabył tereny i budynki w położonej na północny wschód od Madrytu miejscowości La Alameda, gdzie zamożne rodziny spędzały lato, odpoczywając od miejskiego gwaru. Liczne projekty rozwojowe, zlecone i wdrażane przez księcia, przekształciły miejscowość, która wkrótce zmieniła nazwę na La Alameda de Osuna. W 1792 w posiadłości książąt funkcjonował już pałac, a z inicjatywy księżnej powstały także ogrody nazywane El Capricho. Książę Osuny nabył od Goi cykl sześciu obrazów o niewielkich rozmiarach, do dekoracji nowego pałacu. Zachował się przesłany księciu rachunek z dnia 27 czerwca 1798 za „sześć dzieł o tematyce czarownic”, opiewający na sześć tysięcy reali de vellón.
qas: question: w którym roku książę Osuny kupił posiadłości w La Alameda?
answers: text: 1783
answer_end: 6
generative_answer: 1783
is_impossible: no

question: W jakim celu do La Alameda zjeżdżały latem zamożne rodziny?
answers: text: odpoczywając od miejskiego gwaru
answer_end: 179
generative_answer: by odpocząć od miejskiego gwaru
is_impossible: no

question: Za pomocą czego książę zmieniał La Alamedę?
answers: text: projekty rozwojowe
answer_end: 206
generative_answer: projektów rozwojowych
is_impossible: no

question: Jak nazywano ogrody, powstałe tam w 1792?
answers: text: El Capricho
answer_end: 442
generative_answer: El Capricho
is_impossible: no

question: ile książę zapłacił za obrazy Goi?
answers: text: sześć tysięcy reali de vellón
answer_end: 690
generative_answer: sześć tysięcy reali de vellón
is_impossible: no