Atmosfera Plutona

Atmosfera Plutona – warstwa gazów otaczająca planetę karłowatą (134340) Pluton.
Atmosfera Plutona składa się głównie z azotu (N2) z niewielkim dodatkiem metanu (CH4) i tlenku węgla (CO), które to gazy uwalniają się z zestalonej postaci, w jakiej znajdują się na powierzchni tej planety karłowatej. Zawiera ona warstwy mgły, składającej się prawdopodobnie z bardziej złożonych związków chemicznych, powstałych z wymienionych gazów wskutek oddziaływania z promieniowaniem kosmicznym. Charakterystyczną cechą atmosfery Plutona są silne i nie do końca poznane zmiany w cyklu pór roku, wynikające z nietypowych parametrów jego ruchu orbitalnego oraz rotacji wokół osi.
Ciśnienie na powierzchni Plutona zmierzone w 2015 roku przez sondę New Horizons to około 1 Pa, czyli mniej więcej 100 tys. razy mniej niż na powierzchni Ziemi. Temperatura na powierzchni Plutona wynosi 40–60 K i szybko rośnie wraz z wysokością, co związane jest z wywoływanym przez metan efektem cieplarnianym. Około 30 km nad powierzchnią osiąga ona maksymalną wartość 110 K (-163 °C), po czym powoli zaczyna spadać.
Pluton jest jedynym obiektem transneptunowym wokół którego potwierdzono obecność otoczki gazów. Jej najbliższym odpowiednikiem jest atmosfera Trytona, lecz jako układ, w którym przez sublimację i resublimację następuje przepływ materii pomiędzy atmosferą a lodami na powierzchni planety, przypomina także marsjańską (choć tam głównym składnikiem jest CO2, a nie N2).
Atmosfera Plutona badana była od lat 80. XX wieku przez prowadzone z powierzchni Ziemi obserwacje wywoływanych przez niego okultacji gwiazd, a także z wykorzystaniem techniki spektroskopii astronomicznej. W 2015 atmosfera została dokładniej zbadana przez przelatującą w niedużej odległości sondę New Horizons.

context: Już w latach 40. XX wieku Gerard Kuiper szukał dowodów na istnienie atmosfery w spektrum Plutona, badania te jednak nie przyniosły rezultatów. W latach 70. niektórzy astronomowie rozważali hipotezę o grubej atmosferze, a nawet oceanach neonu – istniały wówczas poglądy, że wszystkie inne gazy powszechne w Układzie Słonecznym w warunkach Plutona zamarzłyby bądź uciekły. Hipotezy te były jednak oparte o znacznie przeszacowaną masę Plutona, a dane obserwacyjne o atmosferze i składzie chemicznym Plutona nie były wtedy dostępne.
qas: question: Czy Gerard Kuiper zdołał jednoznacznie wykazać, że Pluton posiada atmosferę?
answers: text: Już w latach 40. XX wieku Gerard Kuiper szukał dowodów na istnienie atmosfery w spektrum Plutona, badania te jednak nie przyniosły rezultatów
answer_end: 141
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Co miałoby się stać w warunkach Plutona ze wszystkimi gazami występującymi w obrębie Układu Słonecznego, według hipotezy sformułowanej w latach siedemdziesiątych??
is_impossible: yes

question: Na czym bazowały hipotezy dotyczące atmosfery Plutona, rozpowszechnione w latach siedemdziesiątych?
answers: text: znacznie przeszacowaną masę Plutona
answer_end: 439
generative_answer: znacznie przeszacowanej masie Plutona
is_impossible: no

question: Jakie informacje dotyczące Plutona znajdowały się poza zasięgiem astronomów w latach siedemdziesiątych?
answers: text: dane obserwacyjne o atmosferze i składzie chemicznym
answer_end: 495
generative_answer: dane obserwacyjne o atmosferze i składzie chemicznym
is_impossible: no

question: Jaki gaz jako jedyny miał być w stanie przetrwać warunki panujące na Plutonie, zdaniem części astronomów aktywnych w latach siedemdziesiątych?
answers: text: neonu
answer_end: 241
generative_answer: neon
is_impossible: no