Cerkiew św. Michała Archanioła w Kulnie

Cerkiew św. Michała Archanioła, kościół św. Maksymiliana Kolbego – obiekt sakralny w Kulnie, współużytkowany przez prawosławną parafię Świętej Trójcy w Tarnogrodzie, w dekanacie Zamość diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz przez parafię św. Andrzeja Boboli w Bystrem, w dekanacie Biłgoraj – Południe rzymskokatolickiej diecezji zamojsko-lubaczowskiej.
Prawosławna parafia istniała w Kulnie przed XVII w. Najpóźniej w 1691 przyjęła unię. Obecnie istniejąca świątynia została wzniesiona w XIX w. w urzędowym stylu bizantyjsko-rosyjskim. W 1875 parafia kulnieńska została siłowo przyłączona do prawosławnej eparchii chełmsko-warszawskiej razem z całą unicką diecezją chełmską. W okresie międzywojennym cerkiew w Kulnie pozostawała czynna. Działalność miejscowej parafii zamarła dopiero w 1946, po wysiedleniach ludności ukraińskiej wyznania prawosławnego do ZSRR. Duchowieństwo prawosławne z Tarnogrodu podejmowało próby wznowienia życia liturgicznego w Kulnie, jednak nieliczni wierni, którzy pozostali w miejscowości, bali się brać udział w nabożeństwach z obawy przed katolicką większością mieszkańców. Przez kilka lat cerkiew była faktycznie porzucona i sukcesywnie niszczała. W 1955 lub 1956 została ponownie otwarta jako filia parafii tarnogrodzkiej.
Od 1972 budynek jest współużytkowany przez parafie prawosławną i rzymskokatolicką (jest to jedyna taka budowla sakralna we wschodniej Polsce). W jego wnętrzu znajduje się wyposażenie typowe dla katolickich kościołów, gdyż dawne utensylia cerkiewne zostały przekazane nowo utworzonej w latach 50. XX wieku prawosławnej świątyni w Malczycach.

context: Parafia prawosławna zaprzestała działalności po wysiedleniu miejscowej ludności tego wyznania do ZSRR w 1946. W 1953 PAKP zgodził się, by cerkiew w Kulnie została przekazana parafii rzymskokatolickiej razem ze świątyniami w Teratynie, Łaziskach oraz Syczynie. W rzeczywistości obiekt został porzucony i ulegał stopniowej dewastacji: zniszczeniu uległ dach i strop, na murach wyrosły drzewa-samosiejki, zniszczone okna, drzwi i parkan otaczający teren cerkiewny. W 1955 ks. Michał Kalin, służący w Tarnogrodzie, w liście do metropolity warszawskiego i całej Polski Makarego informował o wycięciu drzew w otoczeniu świątyni oraz o dewastacji prawosławnego cmentarza. Zbliżone informacje przekazał w tym samym roku metropolicie Makaremu ks. Aleksy Baranow, który stwierdził, iż cerkiew w Kulnie, podobnie jak inne świątynie porzucone po wywózce prawosławnych Ukraińców, jest sukcesywnie niszczona. Po wysiedleniach w Kulnie pozostały 93 osoby wyznania prawosławnego. Ludność ta ukrywała swoją przynależność wyznaniową przed pozostającymi po 1946 w zdecydowanej większości katolikami i obawiała się, że uczestnictwo w nabożeństwach (które był gotowy odprawiać duchowny z Tarnogrodu) doprowadzi do pogorszenia się stosunków z nimi. W rezultacie nabożeństwa w cerkwi kulnieńskiej odbywały się jedynie w najważniejsze święta, a niekiedy musiały być odwoływane, gdyż wierni nie dostarczali duchownemu furmanki, na której dojeżdżał do Kulna oraz do sąsiednich Potoku Górnego i Babic (w tamtejszych niewielkich społecznościach prawosławnych panowały podobne nastroje). Według danych katolickiej diecezji zamojsko-lubaczowskiej w 1956 restytuowana została parafia Trójcy Świętej w Tarnogrodzie, zaś cerkiew w Kulnie otwarto jako jej placówkę filialną. Według historyka Jacka Wysockiego cerkiew w Kulnie była czynna już rok wcześniej i stała się na nowo świątynią parafii, liczącej 150 wiernych. W latach 60. i 70. XX w. dzięki wysiłkom ks. Grzegorza Misijuka z prawosławnej parafii tarnogrodzkiej uratowana została część wyposażenia świątyni. Znajdujący się w kulnieńskiej cerkwi ikonostas oraz znaczna część utensyliów liturgicznych została już wcześniej przewieziona do utworzonej na początku lat 50. XX wieku cerkwi w Malczycach.
qas: question: Kiedy przesiedlono mieszkańców parafii do ZSRR?
answers: text: 1946
answer_end: 108
generative_answer: w 1946
is_impossible: no

question: O czym w swoim liście z 1955 roku wspomniał Kalin?
answers: text: o wycięciu drzew w otoczeniu świątyni oraz o dewastacji prawosławnego cmentarza
answer_end: 663
generative_answer: o wycięciu drzew w otoczeniu świątyni oraz o dewastacji prawosławnego cmentarza
is_impossible: no

question: Ilu prawosławnych mieszkańców Kulna pozostało w parafii po 1946 roku?
answers: text: 93
answer_end: 933
generative_answer: 93
is_impossible: no

question: Kiedy w kulnieńskiej świątyni odbywały się msze po wysiedleniu prawosławnych mieszkańców?
answers: text: jedynie w najważniejsze święta
answer_end: 1317
generative_answer: jedynie w najważniejsze święta
is_impossible: no

question: Kto przyczynił się do ochrony części zaopatrzenia cerkwi w latach 60. i 70.?
answers: text: Grzegorza Misijuka
answer_end: 1947
generative_answer: Grzegorz Misijuk
is_impossible: no