Wairau Bar


Wairau Bar, również Te Pokohiwi – stanowisko archeologiczne położone około 10 km na wschód od miasta Blenheim na Wyspie Południowej (Nowa Zelandia). Skatalogowane jest w New Zealand Archaeological Association Site Recording Scheme (pol. Nowozelandzki Związek Archeologiczny ds. Rejestracji Stanowisk) pod numerem P28/21. Stanowisko odkryte w 1939 roku usytuowane jest na północnym krańcu ośmiokilometrowej ławicy, która rozciąga się pomiędzy White Cliffs na południu a ujściem rzeki Wairau River na północy.
Wairau Bar odgrywa kluczową rolę w badaniach nad poznaniem prehistorii Nowej Zelandii. Na stanowisku zostały odnalezione jedne z najstarszych śladów działalności Maorysów na Nowej Zelandii. Odkryto łącznie 44 miejsca pochówku oraz liczne artefakty (m.in.: topory, błystki, noże krzemienne, szydełka), a także liczne kości zwierząt, w tym wymarłych gatunków (m.in. ptaków moa, orła Haasta, polinezyjskiego psa kurī, tracza auklandzkiego). Stanowisko datowane jest na okres od 1285 do 1300 roku n.e. i jest najstarszą znaną osadą ludzką na Nowej Zelandii. Badania artefaktów, jak i genetyczne potwierdzają, że Nowa Zelandia została zaludniona przez ludy zamieszkujące wschodnią część Polinezji (m.in.: Wyspy Cooka, Markizy, Wyspy Towarzystwa).
Wykopaliska na stanowisku prowadzono w trzech okresach: 1942–1959, 1963–1964 i ostatnie w latach 2008–2009. Powierzchnia stanowiska szacowana jest na 11 ha, od początku prowadzonych prac przebadano raptem 16,87 a.

context: Formalne badania na terenie stanowiska archeologicznego w Wairau Bar rozpoczęły się dopiero w 1942 roku wraz z odkryciem kolejnych miejsc pochówków. Analiza grobów prowadzona przez Rogera Duffa przyczyniła się do pierwszych publikacji naukowych na temat Wairau Bar. Drugi grób został odnaleziony przez Jima Eylesa w marcu 1942 roku, w pobliżu pierwszego grobu. Roger Duff o znalezisku dowiedział się z lokalnej gazety The Marlborough Express, a następnie nawiązał kontakt z Eylesem, który po odnalezieniu kolejnych pochówków miał kontaktować się z Duffem. Pierwszym opisanym przez Rogera Duffa pochówkiem było znalezisko numer trzy w kwietniu 1942 roku. Do końca 1942 roku Eyles natrafił jeszcze na cztery pochówki (odkrycia dokonane zostały w maju) oraz kości moa, muszle małży i ostryg, kamienne piece oraz ślady węgla drzewnego. Liczne badania zostały przeprowadzone w 1943 roku, w których trakcie natrafiono na pięć pierścieni wykonanych z organizmów bentosowych, zaliczanych do gromady łódkonogich, fragmenty haczyków oraz dwa kawałki nefrytu. W lutym tego samego roku Duff znalazł pierwsze kości psa kurī i odłupków znajdujących się 20 cm pod powierzchnią gruntu. Do końca 1943 roku badacze natrafili na 13 nowych pochówków. Cztery z nich zlokalizowane były na niskim grzbiecie w południowo-wschodniej części badanego terenu. W grobach odnaleziono dodatkowo paleniska, spalony wisiorek z kości wielorybiej, zęby rekinów, skorupki jaj i kręgi grzbietowe ptaków moa. W 1944 roku Eyles i Duff zlokalizowali tylko jeden nowy pochówek, który został uprzednio uszkodzony w trakcie prowadzonej orki. Eyles i Duff w 1945 roku odkryli osiem nowych pochówków – łączna ich liczba w tamtym okresie wynosiła już 29. Ponadto natrafiano na nowe artefakty: kości fok, noże krzemienne, szydełka, złamaną tabliczkę i ścięte zwierzęce kości. W 1947 roku prace były prowadzone tylko przez Jima Eylesa, który odkrył 190 artefaktów.
qas: question: W którym roku rozpoczęto badania w Wairau Bar?
answers: text: 1942
answer_end: 98
generative_answer: 1942
is_impossible: no

question: Kto nadzorował badania analizy grobów?
answers: text: Rogera Duffa
answer_end: 193
generative_answer: Roger Duff
is_impossible: no

question: Z jakiego źródła Duff dowiedział się o kolejnym odkryciu?
answers: text: z lokalnej gazety The Marlborough Express
answer_end: 441
generative_answer: z lokalnej gazety The Marlborough Express
is_impossible: no

question: Co odnaleziono w pierwszych czterech grobach?
is_impossible: yes

question: Czy w grobach znaleziono kości fok?
answers: text: Ponadto natrafiano na nowe artefakty: kości fok
answer_end: 1756
generative_answer: tak
is_impossible: no