Grobowiec antypapieża Jana XXIII

Grobowiec antypapieża Jana XXIII (antypapież Jan XXIII – właściwie Baldassare Cossa, ur. ok. 1360/1370, zm. 22 grudnia 1419) – wykonany w marmurze nagrobek przyścienny. Zamówiony przez pełnomocników Cossy już po jego śmierci, wykonany przez Donatella oraz Michelozza dla przystającego do florenckiej katedry baptysterium, powstał w latach 20. XV wieku. Stanowi jeden z wcześniejszych przykładów sztuki renesansowej we Florencji. Według słów Ferdinanda Gregoroviusa, jest „jednocześnie grobowcem wielkiej schizmy w Kościele i ostatnim miejscem pochówku papieża znajdującym się poza Rzymem”.
Cossa przez wiele lat współdziałał z Florencją, która uważała go za prawowitego następcę świętego Piotra w okresie wielkiej schizmy. Fakt wystawienia mu tak okazałego pomnika nagrobnego często odczytuje się jako próbę wzmocnienia legitymizacji jego pontyfikatu poprzez powiązanie jego osoby z ważnym ośrodkiem kultu, jaki stanowiło baptysterium. Rozliczne elementy papieskiej symboliki zawarte w wystroju grobowca, zinterpretowano jako chęć okazania lekceważenia następcy Cossy, Papieżowi Marcinowi V, na co miał też wpływ charakter stosunków pomiędzy Cossą a Florencją, lub pośrednią próbę zyskania dodatkowego rozgłosu przez rodzinę Medyceuszy, świadomą tego, że mieszczanie florenccy uznaliby taki nagrobek za gorszący.
Na wystrój grobowca składają się między innymi figury trzech cnót teologalnych, herb rodowy Cossy, wykonana z pozłacanego brązu figura zmarłego spoczywająca na sarkofagu, Madonna z Dzieciątkiem umieszczona w pół-lunecie oraz rzeźbiony baldachim. W chwili ukończenia był jednym z pierwszych nagrobków w kompleksie katedry oraz najwyższą rzeźbą we Florencji. Powstał jako pierwsze z kilkunastu dzieł stworzonych wspólnie przez Donatella oraz Michelozza, przypisanie poszczególnych jego elementów twórcom oraz interpretacja ikonograficzna stanowiły przedmioty rozlicznych sporów wśród historyków sztuki.

context: 29 Maja 1415 sobór pozbawił Jana XXIII urzędu, 11 listopada 1417 zaś obrał na tron Piotrowy Oddone Colonnę, który przyjął imię Marcina V. Nowo obrany papież udał się do Florencji w lutym 1419. Cossa został wówczas wykupiony z niewoli przez Republikę Florencką z inicjatywy Giovanniego di Bicci de’ Medici (Ludwik III wypowiedział posłuszeństwo Zygmuntowi Luksemburskiemu w 1417). Wpłacenie okupu mogło stanowić zarówno wyraz wdzięczności za udzielone wcześniej Florencji poparcie, jak i próbę wywarcia nacisku na Marcina V (przebywającego wówczas we Florencji). Cossa będąc bolońskim legatem papieskim pomagał Florencji zdobyć Pizę w 1405, jako papież mianował Bank Medyceuszy generalnym depozytariuszem majątku papieskiego.
qas: question: Dlaczego wykupiono go z niewoli?
answers: text: Wpłacenie okupu mogło stanowić zarówno wyraz wdzięczności za udzielone wcześniej Florencji poparcie, jak i próbę wywarcia nacisku na Marcina V
answer_end: 522
generative_answer: Wpłacenie okupu mogło stanowić zarówno wyraz wdzięczności za udzielone wcześniej Florencji poparcie, jak i próbę wywarcia nacisku na Marcina V
is_impossible: no

question: Kiedy przestał być papieżem?
answers: text: 29 Maja 1415
answer_end: 12
generative_answer: 29 Maja 1415
is_impossible: no

question: Czy Ludwik III pozostał wierny Zygmuntowi Luksemburskiemu?
answers: text: Ludwik III wypowiedział posłuszeństwo Zygmuntowi Luksemburskiemu
answer_end: 370
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Kiedy po raz pierwszy Marcin V zawitał we Florencji?
is_impossible: yes