Galadriela

Galadriela (ur. 1362 rok Dwóch Drzew) – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, kobieta z rasy elfów, z królewskiego rodu plemienia Ñoldorów. Córka Finarfina i Eärweny, siostra Finroda Felagunda, Aegnora i Angroda.
Uważana za jedną z największych Eldarów, wymienianą obok Lúthien, może ustępującą jedynie Fëanorowi, chociaż mądrzejszą od niego. Jej rola i znaczenie wzrastały wraz z tworzeniem mitologii Śródziemia, trudne jest więc pogodzenie wszystkich wątków i szczegółów z jej życia.
Jej pragnienie władzy doprowadziło do tego, że opuściła Aman, udając się na kontynent Środziemia po zatruciu Dwóch Drzew w tym samym czasie co Fëanor i wszyscy namówieni do wyprawy po Silmarile. Przybyła do Doriathu, gdzie otrzymywała rady i nauki od Meliany. Po zakończeniu Pierwszej Ery pozostała w Śródziemiu wraz ze swoim małżonkiem Celebornem i z nim po jakimś czasie osiedliła się w Lothlórien, którego była władczynią aż do końca Trzeciej Ery. Przez tysiąclecia Lothlórien było chronione dzięki Nenyi, Pierścieniowi Wody, który Galadriela otrzymała od Celebrimbora. W czasie Wojny o Pierścień udzieliła gościny Drużynie Pierścienia, a po obaleniu Saurona odpłynęła na Zachód.
Tolkien stworzył jej postać w czasie pisania Władcy Pierścieni i dodał ją później do Silmarillionu. Opracował wiele wersji historii Galadrieli, różniących się pod wieloma względami: różnie opisano powody odpłynięcia z Amanu do Śródziemia oraz pierwotnego odrzucenia zezwolenia na powrót, różnie określone są czas i miejsce spotkania z Celebornem (oraz jego pochodzenie), wreszcie pojawia się wątek wędrówek po Śródziemiu przed ostatecznym zamieszkaniem w Lothlórien. Wersja zamieszczona w Silmarillionie jest próbą pogodzenia tych wersji, później jednak Christopher Tolkien opublikował wahania ojca w Niedokończonych opowieściach, gdzie napisał, że „nie ma w historii Śródziemia drugiej równie zawiłej opowieści, jak ta traktująca o Galadrieli i Celebornie”.
Postać Galadrieli pojawia się w licznych dziełach pochodnych, m.in. w filmie Ralpha Bakshiego, filmowych trylogiach Władcy Pierścieni i Hobbita, radiowej serii audycji z 1981 i w grach komputerowych.

context: Verlyn Flieger napisała w Interrupted Music: the making of Tolkien’s mythology, że mimo krytycznych uwag wobec legend arturiańskich Tolkien wykorzystał ich niektóre cechy i sposoby konstrukcji opowieści. Według Flieger Zwierciadło Galadrieli przypomina zaczarowane źródło z Barenton opisywane przez Chrétiena de Troyes w Iwajn czyli rycerz z lwem, a sama Galadriela jest odpowiednikiem Morgany Le Fay. Porównanie Galadrieli do arturiańskich czarodziejek powtórzył Leo Carruthers w Tolkien et le Moyen Âge. W Les échos arthuriens dans le Seigneur des anneaux Claire Jardillier nazwała Galadrielę bliźniaczką Pani Jeziora: ze względu na atrybuty ubioru (biel i światło), związek z wodą (głównie Zwierciadło i Nenyę, Pierścień Wody) oraz relację z bohaterami: Pani Jeziora z Lancelotem, a Galadriela – z powodu związku swojej wnuczki – z Aragornem, wobec którego występuje w roli matki. Galadriela zachowuje się też jak Morgana wioząca rannego Artura do Salisbury, ponieważ uzyskała dla Froda prawo odpłynięcia do Amanu. Galadriela występuje też w roli par excellence damy z opowieści rycerskich. Ilustruje to relacja z Gimlim, który jest gotów zbrojnie wystąpić w obronie jej honoru przeciwko Éomerowi.
qas: question: Do jakich legend nawiązywał pisarz?
answers: text: arturiańskich
answer_end: 131
generative_answer: arturiańskich
is_impossible: no

question: W jakiej postaci doszukuje się podobieństwa z Galadrielą?
answers: text: Morgany Le Fay
answer_end: 400
generative_answer: Morgany Le Fay
is_impossible: no

question: Jak została nazwana Galadriela?
answers: text: bliźniaczką Pani Jeziora
answer_end: 619
generative_answer: bliźniaczką Pani Jeziora
is_impossible: no

question: Kto był mężem Pani Jeziora?
is_impossible: yes

question: Z czym ma powiązania Zwierciadło Galadrieli?
answers: text: zaczarowane źródło
answer_end: 271
generative_answer: z zaczarowanym źródłem
is_impossible: no