Monaster Opieki Matki Bożej w Turkowicach

Monaster Opieki Matki Bożej – żeński klasztor prawosławny w Turkowicach, w diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Powstał w 1903 jako jeden z monasterów niekontemplacyjnych założonych w zachodnich eparchiach Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przy wsparciu cara Mikołaja II i jego żony Aleksandry Fiodorowny. Na miejsce budowy monasteru wybrano Turkowice z uwagi na istniejący wśród miejscowej ludności ukraińskiej kult Turkowickiej Ikony Matki Bożej. Mniszki zajmowały się głównie pracą społeczną: prowadziły szkoły, szpital, aptekę oraz sierociniec. Klasztor został powołany również w celu wzmacniania wpływów prawosławia oraz kultury rosyjskiej na ziemiach wcielonych do Imperium Rosyjskiego na mocy rozbiorów Polski. Był również ważnym celem pielgrzymkowym. Działał do wyjazdu zakonnic na bieżeństwo, z którego większość nie wróciła.
W dwudziestoleciu międzywojennym Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny bezskutecznie starał się o restytucję klasztoru. Kilka mniszek, które powróciły z Rosji, zamieszkały najpierw we wsi, a następnie w pobliskim Sahryniu. W budynkach monasteru działały natomiast instytucje dobroczynne prowadzone przez siostry służebniczki, zaś po ich likwidacji w PRL − szkoła rolnicza. Sobór monasterski został rozebrany w latach 20. XX wieku, zaś drugą klasztorną świątynię zaadaptowano na cele świeckie.
Wykupienie dawnego domu, w którym przyjmowano pielgrzymów, przez prawosławną diecezję lubelsko-chełmską pozwoliło na reaktywację klasztoru, dokonaną w 2008 dekretem arcybiskupa Abla. Pozostałe obiekty pomonasterskie od 2013 są nieużytkowane. Monaster jest ośrodkiem kultu Turkowickiej Ikony Matki Bożej oraz mniszki Paraskiewy, która żyła w nim w latach 1912–1915.
Od 2019 r. monasterowi turkowickiemu podlega skit św. Mikołaja Cudotwórcy w Holeszowie.

context: W 2010, w czasie dorocznych uroczystości ku czci Złożenia Szaty Matki Bożej, jakie odbywają się w Turkowicach 14 i 15 lipca, mnisi monasteru św. Onufrego w Jabłecznej przekazali wspólnocie mniszek najstarszą znajdującą się w Polsce kopię Turkowickiej Ikony Matki Bożej. Arcybiskup Abel (Popławski) umieścił również w klasztorze cząsteczkę relikwii świętej mniszki wyznawczyni Paraskiewy (Matijeszyny). Relikwie mniszki, kanonizowanej w 2000 jako jednej z Soboru Świętych Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich, przekazał Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu metropolita wołokołamski Hilarion.
qas: question: Kiedy przypadają uroczystości ku czci Złożenia Szaty Matki Bożej?
answers: text: 14 i 15 lipca
answer_end: 123
generative_answer: 14 i 15 lipca
is_impossible: no

question: Co zostało przekazane wspólnocie mniszek?
answers: text: kopię Turkowickiej Ikony Matki Bożej
answer_end: 268
generative_answer: kopia Turkowickiej Ikony Matki Bożej
is_impossible: no

question: W którym roku kanonizowano mniszkę z monasteru św. Onufrego w Jabłecznej?
is_impossible: yes

question: Kim był Hilarion?
answers: text: metropolita wołokołamski
answer_end: 597
generative_answer: metropolitą wołokołamskim
is_impossible: no

question: Kto złożył do świątyni cząsteczkę relikwii świętej mniszki?
answers: text: Arcybiskup Abel
answer_end: 285
generative_answer: Arcybiskup Abel
is_impossible: no

context: 25 września 1931 metropolita warszawski i całej Polski Dionizy (Waledyński) skierował na stałe do wsi mnicha Atanazego (Martosa), jako proboszcza nieetatowej parafii, z poleceniem ponownej organizacji żeńskiego monasteru. Ok. 1933 mnich Atanazy (Martos) podjął pierwsze próby jego stworzenia, bez zgody ze stron władz polskich. Do Turkowic przybyła ihumenia Magdalena (Trojczuk), w tworzenie nowej wspólnoty miała również zaangażować się posłusznica Animansa z monasteru w Zimnem. Nie mogąc odzyskać zabudowań, jakimi dysponowały mniszki przed 1915, duchowni PAKP czynili starania na rzecz wykupu innych obiektów we wsi. Kontaktowali się w tym celu z właścicielami miejscowego dworu, rodziną Makomaskich, negocjując zakup dwóch mórg ziemi, które miały rzekomo służyć poszerzeniu prawosławnego cmentarza. Gdy Makomascy dowiedzieli się, że prawosławni pragną na tym gruncie wznieść budynek mieszkalny dla mniszek, zerwali transakcję i przekazali ziemię Kościołowi katolickiemu. Klasztor miał podlegać monasterowi św. Onufrego w Jabłecznej. W 1932 na kolejną uroczystość ku czci Turkowickiej Ikony Matki Bożej do wsi przybyło ok. 30 tys. prawosławnych. Do 1936 biskup lubelski Sawa zdołał zgromadzić w Turkowicach kilka mniszek, do formalnej restytucji klasztoru nigdy jednak nie doszło. Co więcej, w dniu rzymskokatolickiej Wielkanocy w 1938 lub 1939 miejscową ludność prawosławną przymuszono do przystąpienia do spowiedzi i Eucharystii w kościele (większość mieszkańców wsi niemal natychmiast powróciła jednak do prawosławia), zaś w lipcu 1938 kaplica prawosławna na cmentarzu w Turkowicach została zniszczona.
qas: question: Do czego zmuszono miejscową społeczność w Wielkanoc, pod koniec lat trzydziestych?
answers: text: do przystąpienia do spowiedzi i Eucharystii w kościele
answer_end: 1445
generative_answer: do przystąpienia do spowiedzi i Eucharystii w kościele
is_impossible: no

question: Jaki tamtejszy obiekt został zdewastowany w lipcu 1938 roku?
answers: text: kaplica prawosławna
answer_end: 1562
generative_answer: kaplica prawosławna
is_impossible: no

question: Z okazji jakiego wydarzenia tysiące prawosławnych zawitały w Turkowicach w 1932 roku?
answers: text: uroczystość ku czci Turkowickiej Ikony Matki Bożej
answer_end: 1106
generative_answer: uroczystości ku czci Turkowickiej Ikony Matki Bożej
is_impossible: no

question: Jak zareagowała rodzina Makomaskich na wieść o tym, że prawosławni chcą wybudować budynek mieszkalny dla mniszek?
answers: text: zerwali transakcję i przekazali ziemię Kościołowi katolickiemu
answer_end: 974
generative_answer: zerwali transakcję i przekazali ziemię Kościołowi katolickiemu
is_impossible: no

question: Kto był odpowiedzialny za sprowadzenie na wieś tysięcy prawosławnych mniszek?
is_impossible: yes