9K330 Tor

9K330 Tor (w kodzie NATO SA-15 Gauntlet) – system kierowanych rakiet ziemia-powietrze opracowanych w ZSRR na początku lat 80 XX w. Następca systemu 9K33 Osa (w kodzie NATO SA-8 Gecko). System 9K330 Tor przeznaczony jest do zwalczania celów na małych i średnich odległościach. Dzięki nowemu radarowi i wysokiemu stopniowi automatyzacji system jest w stanie zwalczać cele takie jak samoloty, śmigłowce, bezzałogowe statki powietrzne (UAV), pociski manewrujące, bomby i pociski kierowane.

context: Zestaw przeciwlotniczy Tor służy do zwalczania szerokiego spektrum celów powietrznych na krótkich i średnich dystansach. Zestaw przeznaczony jest do taktycznej ochrony przeciwlotniczej nacierających oddziałów pancernych i bojowych wozów piechoty na szczeblu dywizji i brygady. Zestawy wchodziły w skład pułków i dywizjonów rakiet przeciwlotniczych. Wśród celów zestawu Tor znajdują się śmigłowce, bezzałogowe aparaty latające, samoloty, bomby szybujące, precyzyjne pociski powietrze-ziemia, rakiet manewrujące. Samodzielna bateria przeciwlotnicza Tor składała się ze stanowiska dowodzenia PU-12M, początkowo umieszczonego na specjalnie do tego celu zmodyfikowanym transporterze BTR-60. Cztery wyrzutnie 9A330, dwa samochody transportowo-załadowcze 9T244 oraz transportowe ciężarówki 9T245 z zapasem rakiet do wyrzutni. Bateria ogniowa wspierana była całą gamą dodatkowych środków, zmotoryzowanych warsztatów 9W887 i MTO-AG3 oraz mobilnych magazynów części zamiennych i warsztatów diagnostycznych 9F399. Stacji kontroli rakiet 9W98, trenażera 9F678, symulatora szkolno-treningowego PRWB. Wszystkie elementy były zmotoryzowane. Standardowo wśród nośników wyposażenia były ciężarówki Ural lub KamAZ, ale na życzenie zamawiającego, istniała możliwość dostosowania dowolnej ciężarówki o odpowiedniej wielkości i nośności. Radziecki pułk rakiet przeciwlotniczych wchodzący w skład dywizji, posiadał na stanie cztery baterie ogniowe. Będący w składzie brygady, dywizjon przeciwlotniczy liczył trzy baterię ogniowe oraz stanowisko dowodzenia oparte o wóz PU-12M. Działania baterii ogniowej Tor koordynowane były przez szefa obrony przeciwlotniczej dywizji lub brygady i/lub dowódca pułku lub dywizjonu rakiet przeciwlotniczych.
qas: question: Do zabezpieczania jakich jednostek można wykorzystać Tor?
answers: text: ddziałów pancernych i bojowych wozów piechoty
answer_end: 245
generative_answer: ddziałów pancernych i bojowych wozów piechoty
is_impossible: no

question: Jakie środki wojskowe ma niszczyć Tor?
answers: text: migłowce, bezzałogowe aparaty latające, samoloty, bomby szybujące, precyzyjne pociski powietrze-ziemia, rakiet manewrujące
answer_end: 509
generative_answer: śmigłowce, bezzałogowe aparaty latające, samoloty, bomby szybujące, precyzyjne pociski powietrze-ziemia, rakiety manewrujące
is_impossible: no

question: Ile pojazdów typu 9T244 znajduje się w zestawie Tor?
answers: text: wa
answer_end: 713
generative_answer: wa
is_impossible: no

question: Czy Tor jest wspierany przez mobilne magazyny części zapasowych?
is_impossible: yes

question: Ile baterii posiadał dywizjon przeciwlotniczy w brygadzie?
answers: text: rzy
answer_end: 1490
generative_answer: rzy
is_impossible: no

context: 4 lutego 1975 roku Rada Ministrów Związku Radzieckiego, wydała postanowienie o rozpoczęciu prac nad nowym, samobieżnym systemem przeciwlotniczym. Prace w ramach nowego projektu, o nazwie kodowej Tor, rozpoczęto w połowie tego samego roku. Głównym inżynierem odpowiedzialnym za realizacje projektu został B.P. Jefremow. Za projekt wyrzutni, oznaczonej jako 9A330 odpowiadał I.M. Drize. Za projekt rakiety 9M330, odpowiedzialny był zespół pod kierunkiem P.D. Griszina. Nośnikiem systemu został ciągnik gąsienicowy GM-355. Wstępne prace postępowały szybko, już rok później powstał projekt koncepcyjny oraz pierwsze egzemplarze prototypowe. W grudniu 1983 roku rozpoczęto trwające rok próby poligonowe dostępnych prototypów wyrzutni. 19 marca 1986 roku podjęto decyzje o przyjęciu zestawu oznaczonego jako 9K330 or na uzbrojenie Armii Czerwonej. Równolegle z wersją lądową opracowywano model przeznaczony do instalacji na pokładach okrętów Marynarki Wojennej. Otrzymała ona oznaczenie 3K95 Kinżał i trafiła na uzbrojenie po 1989 roku.
qas: question: Jaka broń powstała w ramach projektu Tor?
answers: text: samobieżnym systemem przeciwlotniczym
answer_end: 144
generative_answer: samobieżny system przeciwlotniczy
is_impossible: no

question: Kto wydał decyzję o rozpoczęciu tego projektu?
answers: text: Rada Ministrów Związku Radzieckiego
answer_end: 54
generative_answer: Rada Ministrów Związku Radzieckiego
is_impossible: no

question: Jaka wersja tego systemu oprócz przeznaczonej do wykorzystania na lądzie powstała?
answers: text: przeznaczony do instalacji na pokładach okrętów Marynarki Wojennej
answer_end: 954
generative_answer: przeznaczona do instalacji na pokładach okrętów Marynarki Wojennej
is_impossible: no

question: Przez jaką armię miał być wykorzystywany ten system w wersji lądowej?
answers: text: Armii Czerwonej
answer_end: 840
generative_answer: Armię Czerwoną
is_impossible: no

question: Ile trwały próby poligonowe wersji przeznaczonej do wykorzystania na pokładach okrętów Marynarki Wojennej?
is_impossible: yes