Karel Čurda

Karel Čurda (ur. 10 lub 11 października 1911 we wsi Nová Hlína, zm. 29 kwietnia 1947 w Pradze) – czeski podoficer, służący w czasie II wojny światowej w czechosłowackiej armii na uchodźstwie, członek grupy desantowej Out Distance. Po zamachu na Heydricha przeprowadzonego przez innych komandosów i rozpętaniu niemieckiego terroru na terenie Protektoratu Czech i Moraw podjął współpracę z gestapo. Zgłosił się z własnej inicjatywy, by ochronić przed represjami siebie i swoją rodzinę. Następstwem zdrady było wydanie na śmierć co najmniej 254 osób – w większości członków czeskiego ruchu oporu i ich rodzin.

context: W literaturze dotyczącej czechosłowackich ‘cichociemnych’ z okresu II wojny światowej i zamachu na Heydricha, zwłaszcza tej wcześniejszej, Čurda był przedstawiany jednoznacznie negatywnie jako zdrajca i osoba o bardzo niskim morale, która nigdy nie powinna przejść selekcji kandydatów na operatorów do zadań specjalnych, gdyż już podczas pobytu w Anglii dał się poznać jako alkoholik i zadeklarowany zwolennik Hitlera. Współcześnie jednak historycy coraz częściej zwracają uwagę na to, iż Čurda bez zarzutu wykonywał swoje pierwsze zadania konspiracyjne, m.in. biorąc udział w operacji Cannonbury. Za przyczynę zdrady uważany bywa rozpad grupy Out Distance, rozczarowanie działaniami przełożonych, przekonanie, iż rząd Beneša nie ma pojęcia o rzeczywistej sytuacji w kraju oraz chęć ochrony swojej rodziny i niewinnych ludzi przed machiną terroru rozpętanego w następstwie zamachu na Protektora Czech i Moraw. Domniemuje się również, iż Čurda planował popełnienie samobójstwa po wskazaniu jedynie sprawców zamachu, by chronić innych konspiratorów, o czym świadczy kapsułka z cyjankiem potasu, którą zabrał, udając się na gestapo (według niektórych źródeł podjął jego nieudaną próbę). W wywiadzie przeprowadzonym przez Ondřeja Horáka dla gazety Lidové noviny pisarz i były pracownik czeskich służb specjalnych Jiří Šulc po odebraniu Nagrody Literackiej Klubu Książki 2002 za publikację Dva proti Říši (Dwaj przeciwko Rzeszy) stwierdził: [Čurda – przyp. własny] jest traktowany jako jednoznacznie nagatywna postać, ale ja myślę, że człowiek, który wyjechał do Anglii, wstąpił do armii i dał się zrzucić na terytorium wroga, tak jednoznacznie czarny być nie może. I mimo iż istnieją dowody, że już w Anglii miał problemy – z alkoholem i niedopasowaniem do kolektywu – i że nie był człowiekiem idealnym, to przecież takich w Anglii wielu nie było, a on się starał. Spróbowałem się zatem wczuć w postać takiego człowieka, dlatego że on zaczął świadomie zdradzać dopiero po akcji w kościele, przeszedł na drugą stronę i zaczął współpracować. Nie chodzi o jego usprawiedliwianie, dlatego że naprawdę uczynił szkodliwy błąd, ale chciałem wniknąć w to, jacy ci ludzie naprawdę byli. Ostatecznie Čurda próbował się otruć po udaniu się na gestapo, ale mu się to nie udało. Niemniej jednak jego decyzja ochroniła wyłącznie jego rodzinę, bo nawet jego nie w ostatecznym rozrachunku. Posłał natomiast na śmierć wielu ludzi z ruchu oporu. Pomógł zatem przede wszystkim gestapo, które, mimo iż prowadziło śledztwo z największą starannością, do czasu pojawienia się Čurdy nie miało nic w rękach. Nie wiem, co jeszcze gestapo mogłoby samo zrobić. Šulc uważa również, iż na decyzjach o podjęciu współpracy z gestapo przez Čurdę, Gerika i kilku innych zaważyła również postawa rządu emigracyjnego, który mając na względzie cele polityczne, wysyłał do akcji ludzi bez niezbędnego przygotowania i wsparcia. Zmuszał ich do działania na własną rękę, nierzadko wbrew przyjętym zasadom. W wywiadzie dla gazety „Reflex” twierdził: Chociaż władza na uchodźstwie traktowała te akcje jako kluczowe dla zyskania uznania na scenie międzynarodowej i dla wsparcia miejscowego ruchu oporu, jej możliwości dokładnego przygotowania operacji były ograniczone. Doszło do trudnych do zrozumienia na pierwszy rzut oka pomyłek. Na przykład: spadochroniarze otrzymali niekompletne dokumenty, nie mieli kartek żywnościowych, w związku z tym i pieniądze były im na nic, a przede wszystkim – zostali zrzuceni ponad sto kilometrów od planowanych miejsc zrzutu. Tak było i w przypadku grupy Čurdy. Ostatecznie więc wszyscy robili to, czego robić im było nie wolno, co było uznawane za podstawowy błąd z punktu widzenia bezpieczeństwa ich i ich bliskich – odnajdowali swoje rodziny. Nie widzieli po prostu innego wyjścia. Čurda się w ten sposób dowiedział, że ze swoją byłą partnerką, z którą się nie widział przez trzy lata, ma córkę...
qas: question: Jakie powody zdrady wymieniają uczeni?
is_impossible: yes

question: Dlaczego Čurda chciał się zabić po określeniu sprawców?
answers: text: by chronić innych konspiratorów
answer_end: 1046
generative_answer: by chronić innych konspiratorów
is_impossible: no

question: Czy Šulc otrzymał jakieś wyróżnienie za swoją publikację?
answers: text: Jiří Šulc po odebraniu Nagrody Literackiej Klubu Książki 2002 za publikację Dva proti Říši (Dwaj przeciwko Rzeszy)
answer_end: 1423
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Czy Čurda miał dziecko?
answers: text: Čurda się w ten sposób dowiedział, że ze swoją byłą partnerką, z którą się nie widział przez trzy lata, ma córkę
answer_end: 3885
generative_answer: tak
is_impossible: no

context: Opálka i Čurda niezależnie od siebie dostali się poprzez Lázně Bělohrad do Pragi. Opálka dotarł do Alfréda Bartoša z grupy Silver-A, przez którego został skierowany do stolicy w celu wsparcia przygotowań do zamachu na Heydricha. Silver-A 14 kwietnia 1942 poinformował Londyn o przyjęciu grupy Out Distance. Rozpoczęto przygotowanie do realizacji zadania zespołu – naprowadzenia bombowców na fabrykę Škoda w Pilźnie. Opálka zameldował stratę radiolatarni i zaproponował nakierowanie za pomocą sygnałów świetlnych – dwóch ognisk, pomiędzy którymi miał się znajdować cel. Akcja wymagała udziału Gabčíka, Kubiša, Valčíka, Opálki i Čurdy oraz pomocy ruchu oporu z Pragi. 25 kwietnia 1942 zostało przeprowadzone nieudane bombardowanie. Mimo wysiłku konspiratorów i załóg samolotów, bomby spadły poza fabryką.
qas: question: Komu przekazał informację Silver-A 14 kwietnia 1942?
answers: text: Londyn
answer_end: 274
generative_answer: Londynowi
is_impossible: no

question: Czego dotyczyła informacja dedykowana Londynowi 14 kwietnia 1942?
answers: text: przyjęciu grupy Out Distance
answer_end: 305
generative_answer: przyjęciu grupy Out Distance
is_impossible: no

question: Jaki sposób nakierowania bombowców opracował Opálka?
answers: text: sygnałów świetlnych
answer_end: 511
generative_answer: sygnałów świetlnych
is_impossible: no

question: Czy bombardowanie z 25 kwietnia 1942 powiodło się?
answers: text: 25 kwietnia 1942 zostało przeprowadzone nieudane bombardowanie
answer_end: 728
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Jaki był cel bombardowania 25 kwietnia 1942?
answers: text: fabrykę Škoda w Pilźnie
answer_end: 414
generative_answer: fabryka Škoda w Pilźnie
is_impossible: no