Marzec 1968

Marzec 1968, Marzec ’68 (8–23 marca 1968) – terminem tym najczęściej określa się wielopłaszczyznowy i często trudny do jasnego zdefiniowania kryzys społeczny i polityczny w Polsce, który rozpoczął się w czerwcu 1967 roku, apogeum osiągnął między 1967 a 1968 rokiem, by wygasnąć późnym latem tegoż roku.
Najważniejsze wątki tego kryzysu to ostra walka frakcyjna wewnątrz rządzącej Polską Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), kryzys społeczny będący skutkiem rozczarowania systematycznym kurczeniem się obszaru swobód obywatelskich i demokracji po wielkich przemianach 1956 roku, wreszcie sięgnięcie przez władze do antysemickich stereotypów i uprzedzeń, co zaowocowało największą po stalinowskich czystkach lat pięćdziesiątych kampanią antysemicką w powojennej Europie i masową emigracją resztek społeczności żydowskiej z Polski.

context: 19 marca w Sali Kongresowej odbył się wiec PZPR. Organizatorem miał być Józef Kępa – I sekretarz stołecznej organizacji partyjnej. Spotkanie otworzył Kępa, a po krótkich wystąpieniach (m.in. Edwarda Gierka) głos zabrał Władysław Gomułka. I sekretarz KC PZPR rozpoczął swoje przemówienie od stwierdzenia, że linia podziałów w czasie ostatnich wydarzeń nie przebiegała wzdłuż linii robotnicy-studenci, lecz pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami socjalizmu. Gomułka potępił liderów protestów, przy czym pozostałych studentów biorących udział w zajściach nazwał „nieświadomymi”. Następnie skrytykował spektakl „Dziady”, zarzucając temu przedstawieniu świadome przemycanie antyradzieckich treści. Przy tej okazji zaatakował Związek Literatów Polskich, Stefana Kisielewskiego, Janusza Szpotańskiego (autora sztuki Cisi i gęgacze czyli bal u prezydenta wyśmiewającej rządy Gomułki) oraz Pawła Jasienicę. I sekretarz KC PZPR zarzucił Jasienicy dezercję, działalność w brygadzie „Łupaszki”, współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa (która miała go uchronić przed aresztowaniem).
qas: question: Dlaczego "Dziady" nie zostały przychylnie przyjęte przez Gomułkę?
answers: text: zarzucając temu przedstawieniu świadome przemycanie antyradzieckich treści
answer_end: 690
generative_answer: zarzucił temu przedstawieniu świadome przemycanie antyradzieckich treści
is_impossible: no

question: Jaka sztuka Szpotańskiego zawiera krytykę ówczesnej władzy?
answers: text: Cisi i gęgacze czyli bal u prezydenta
answer_end: 845
generative_answer: Cisi i gęgacze czyli bal u prezydenta
is_impossible: no

question: O co oskarżył Jasienicę Gomułka?
answers: text: dezercję, działalność w brygadzie „Łupaszki”, współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa
answer_end: 1017
generative_answer: dezercję, działalność w brygadzie „Łupaszki”, współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa
is_impossible: no

question: Jakie stanowisko piastował Józef Kępa?
answers: text: I sekretarz stołecznej organizacji partyjnej
answer_end: 129
generative_answer: I sekretarza stołecznej organizacji partyjnej
is_impossible: no

question: Dlaczego Jasienica miałby współpracować z UB?
answers: text: miała go uchronić przed aresztowaniem
answer_end: 1062
generative_answer: miała go uchronić przed aresztowaniem
is_impossible: no

context: Na zaostrzenie polityki wewnętrznej PRL wpłynęły dodatkowo wydarzenia w Czechosłowacji związane z dojściem do władzy Alexandra Dubčeka na początku 1968 roku i tzw. praskiej wiosny, czyli próby liberalizacji systemu komunistycznego w tym kraju. Władysław Gomułka od samego początku protestował przeciwko reformom w Czechosłowacji, czemu dał wyraz w lutym 1968 roku podczas spotkania z Alexandrem Dubčekiem. W Dreźnie, podczas narady przywódców państw komunistycznych, I sekretarz KC PZPR promował pomysł siłowego zdławienia praskiej wiosny. Społeczeństwo polskie z sympatią odnosiło się do przemian w Czechosłowacji. Podczas Marca 1968 okrzyki na cześć Czechosłowacji pojawiły się podczas manifestacji w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Częstochowie.
qas: question: Czym była praska wiosna?
answers: text: próby liberalizacji systemu komunistycznego
answer_end: 230
generative_answer: próbą liberalizacji systemu komunistycznego
is_impossible: no

question: Objęcie władzy przez jakiego czechosłowackiego polityka wpłynęło na zaostrzenie polityki wewnętrznej PRL?
answers: text: Alexandra Dubčeka
answer_end: 134
generative_answer: Alexandra Dubčeka
is_impossible: no

question: Kiedy Alexander Dubček przejął władzę?
answers: text: 1968
answer_end: 151
generative_answer: 1968
is_impossible: no

question: Jaki sposób na zwalczenie praskiej wiosny Gomółka uważał za słuszny?
answers: text: siłowego
answer_end: 511
generative_answer: siłowego
is_impossible: no

question: Kiedy Gomułka uznał, że praska wiosna to niedobry twór?
answers: text: w lutym 1968
answer_end: 358
generative_answer: w lutym 1968
is_impossible: no