William Shakespeare

William Shakespeare (Szekspir) (ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, ochrzczony 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia?/ 3 maja 1616 tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.
Napisał 38 sztuk, 154 sonety, a także wiele utworów innych gatunków. Mimo że cieszył się popularnością już za życia, jego sława rosła głównie po śmierci, dopiero wtedy został zauważony przez prominentne osobistości. Uważa się go za poetę narodowego Anglii.
Eksperci uważają, że większość swoich prac napisał między 1586 a 1612 rokiem. Przedmiotem ciągłej debaty jest ich chronologia, a nawet kwestia autorstwa większości z nich. Był jednym z niewielu dramaturgów, którzy z powodzeniem tworzyli zarówno komedie, jak i tragedie. Sztuki Shakespeare’a przetłumaczono na wiele języków nowożytnych, inscenizacje mają miejsce na całym świecie. Jest również najczęściej cytowanym pisarzem anglojęzycznego świata. Wiele jego neologizmów weszło do codziennego użycia. Lista słów, które wprowadził do języka angielskiego, liczy około 1600 pozycji. W swoich dziełach użył od 20 000 do 30 000 różnych słów.

context: Sztuki Shakespeare’a były wystawiane na ziemiach polskich jeszcze za życia autora. Przedstawienie te odbywały się w obcych językach, w późniejszym zaś czasie tłumaczono francuskie lub niemieckie przeróbki teatralne. Pierwszym polskim tłumaczem Shakespeare’a z oryginału był Ignacy Hołowiński, który w latach 1839–1841 ogłosił 6 tłumaczeń. Z kolei w latach 1875–1877 ukazały się Dzieła dramatyczne Williama Shakespeare (Szekspira), w przekładach Stanisława Koźmiana, Leona Ulricha i Józefa Paszkowskiego, pod redakcją Józefa Ignacego Kraszewskiego. Przekłady te z czasem uznano za kanoniczne i wielokrotnie je wznawiano. Łącznie w XIX wieku przekłady dramatów Shakespeare’a ogłosiło 27 tłumaczy. Podobna liczba tłumaczy pracowała nad twórczością Shakespeare’a w wieku XX, wśród nich byli Jan Kasprowicz, Maria Sułkowska (która przełożyła Sonety), Roman Brandstaetter, Jerzy Sito, Zofia Siwicka, Stanisław Barańczak i Maciej Słomczyński – pierwszy człowiek na świecie, który przetłumaczył wszystkie dramaty i utwory poetyckie Shakespeare’a. W wieku XXI swoje przekłady Hamleta i Sonetów wydał Ryszard Długołęcki. Od 2009 r. ukazało się sześć przekładów Piotra Kamińskiego.
qas: question: Jak nazywała się pierwsza osoba, która przełożyła dzieło Shakespeare'a na język polski?
answers: text: Ignacy Hołowiński
answer_end: 291
generative_answer: Ignacy Hołowiński
is_impossible: no

question: W którym roku Hołowiński zaprzestał tłumaczyć sztuki Shakespeare'a?
is_impossible: yes

question: Jacy tłumacze przyczynili się do powstania Dzieł dramatycznych z lat 1875-1877?
answers: text: Stanisława Koźmiana, Leona Ulricha i Józefa Paszkowskiego
answer_end: 502
generative_answer: Stanisław Koźmian, Leon Ulrich i Józef Paszkowski
is_impossible: no

question: Jak nazywa się jedyny tłumacz, który przełożył każde z dzieł Shakespeare'a?
is_impossible: yes

question: Jakie utwory Shakespeare'a przetłumaczył wyłącznie Długołęcki?
is_impossible: yes

context: Prawie wszystkie, z wyjątkiem dwóch pierwszych, pojawiły się w wydawnictwie zatytułowanym Shakespeare’s Sonnets, numery 138 i 144 wydane zostały także w dziele Namiętny pielgrzym, w 1599 roku. Wskazuje to, że były pisane przez dłuższy okres, począwszy od lat 90. XVI wieku. Nie są znane okoliczności, w jakich zostały wydane. Pojawia się w nich tajemnicza dedykacja dla „Pana W.H.”, który jest opisywany jako „the only begetter” (ten, któremu należy przypisać wszystkie zasługi; jedyny ojciec). Nie wiadomo, kto jest jej autorem – Shakespeare, czy też wydawca sonetów, Thomas Thorpe. Nie ma także informacji o tym, kim jest ta postać. Być może był to jeden z mecenasów (np. Henry Wriothesley), możliwe też, że dedykacja ta jest skierowana do młodzieńca, opisywanego w sonetach. Co więcej, nie ma nawet pewności, że Shakespeare wiedział o tym, że sonety zostały opublikowane.
qas: question: Jaką dedykacją zostały opatrzone te sonety?
answers: text: dla „Pana W.H.”
answer_end: 381
generative_answer: dla „Pana W.H.”
is_impossible: no

question: Czy udało się ustalić kto jest autorem dedykacji, którą opatrzone zostały te sonety?
answers: text: Nie wiadomo, kto jest jej autorem
answer_end: 528
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Czy zostało gdzieś wyjaśnione, kto kryje się za pojawiającymi się w dedykacji inicjałami?
answers: text: Nie ma także informacji o tym, kim jest ta postać
answer_end: 633
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: W którym roku opublikowano Shakespeare's Sonnets?
is_impossible: yes

question: Jaka postać pojawia się w tych sonetach?
answers: text: młodzieńca
answer_end: 752
generative_answer: młodzieniec
is_impossible: no