Wielka Mgławica w Orionie


Wielka Mgławica w Orionie (krócej: Mgławica Oriona, znana również jako Messier 42, M42 lub NGC 1976) – najjaśniejsza mgławica dyfuzyjna na niebie, widoczna nieuzbrojonym okiem. Znajduje się w gwiazdozbiorze Oriona, na południe od jego Pasa. M42 jest odległa od Ziemi o 1344±20 lat świetlnych i stąd jest najbliższym nam obszarem gwiazdotwórczym. Ma średnicę około 30 lat świetlnych.
Mgławica jest jednym z najpopularniejszych obiektów obserwacji i badań, zarówno przy użyciu instrumentów naziemnych, jak i teleskopów kosmicznych. Mgławica Oriona jest częścią kompleksu mgławic znanego jako Obłok Molekularny w Orionie.
Wokół gwiazd mgławicy zaobserwowano dyski protoplanetarne, brązowe karły, turbulentne przepływy wielkich ilości gazu oraz efekty fotojonizacyjne.

context: W 1993 po raz pierwszy do obserwacji mgławicy użyto Teleskopu Hubble’a. Od tego momentu M42 była częstym obiektem badań teleskopu. W 2005 zakończono tworzenie najdokładniejszego do tej pory zdjęcia mgławicy. Znalazło się na nim ponad 3000 gwiazd o jasności powyżej 23m, w tym młode brązowe karły, a także przypuszczalnie ich układy podwójne. Rok później naukowcy pracujący z HST ogłosili, że udało im się obliczyć masy brązowych karłów w układzie podwójnym zaćmieniowym 2MASS J05352184–0546085. Według obliczeń masy wynoszą 0,054 i 0,034 M☉, a ich okres obiegu 9,8 dnia. Zaskakującym jest fakt, iż masywniejszy z karłów ma niższą temperaturę.
qas: question: Jaki teleskop zastosowano do jej obserwacji w 1993?
answers: text: Hubble’a
answer_end: 70
generative_answer: Hubble’a
is_impossible: no

question: Jakim oznaczeniem jest określana?
answers: text: M42
answer_end: 91
generative_answer: M42
is_impossible: no

question: Jakie ciała niebieskie oprócz gwiazd ujawniło jej zdjęcie z 2005 roku?
answers: text: młode brązowe karły
answer_end: 295
generative_answer: młode brązowe karły
is_impossible: no

question: Który z brązowych karłów ma wyższą temperaturę, o mniejszej czy większej masie?
answers: text: masywniejszy z karłów ma niższą temperaturę
answer_end: 641
generative_answer: Mniejszej
is_impossible: no

question: Ile wynoszą masy dwóch brązowych karłów znajdujących się w jej zasięgu?
answers: text: 0,054 i 0,034 M☉
answer_end: 540
generative_answer: 0,054 i 0,034 M☉
is_impossible: no

context: Międzygwiezdne chmury, takie jak Mgławica Oriona, znajdowane są powszechnie w galaktykach, takich jak Droga Mleczna. Zaczynają jako ograniczane grawitacją skupiska zimnego, obojętnego wodoru zmieszanego ze śladowymi ilościami innych pierwiastków. Takie obłoki mogą mieć masę rzędu setek tysięcy mas Słońca i rozciągać się na obszarze setek lat świetlnych. Słaba siła grawitacji jest równoważona przez znikome ciśnienie gazu w chmurze.
Jednak na skutek zderzeń z ramieniem galaktyki lub fal uderzeniowych wywołanych przez supernowe, dochodzi do fuzji atomów wodoru, w wyniku której powstają cięższe molekuły, co z kolei prowadzi do powstania obłoku molekularnego. Zapowiada to procesy tworzenia się gwiazd w chmurze, zazwyczaj w ciągu 10-30 milionów lat, kiedy to rejony obłoku przekraczają masę Jeansa i zdestabilizowane ugrupowania gazu zapadają się w dysk. Dysk koncentruje się w centrum, formując gwiazdę, która z kolei może być otoczona dyskiem protoplanetarnym. W tym właśnie stadium znajduje się teraz Mgławica Oriona. Ciągle tworzą się w niej gwiazdy z zapadającego się obłoku molekularnego. Najmłodsze i najjaśniejsze gwiazdy jakie możemy obserwować w mgławicy mają prawdopodobnie mniej niż 300 tysięcy lat.
qas: question: Czym jest Mgławica Oriona?
answers: text: Międzygwiezdne chmury
answer_end: 21
generative_answer: Międzygwiezdną chmurą
is_impossible: no

question: Jaką postać przyjmują międzygwiezdne chmury w pierwszej fazie istnienia?
answers: text: skupiska zimnego, obojętnego wodoru zmieszanego ze śladowymi ilościami innych pierwiastków
answer_end: 245
generative_answer: skupisk zimnego, obojętnego wodoru zmieszanego ze śladowymi ilościami innych pierwiastków
is_impossible: no

question: Co jest przyczyną fuzji atomów wodoru?
answers: text: zderzeń z ramieniem galaktyki lub fal uderzeniowych wywołanych przez supernowe
answer_end: 530
generative_answer: zderzenia z ramieniem galaktyki lub fale uderzeniowe wywołane przez supernowe
is_impossible: no

question: Jak długo powstają gwiazdy w chmurze?
answers: text: 10-30 milionów lat
answer_end: 752
generative_answer: 10-30 milionów lat
is_impossible: no

question: Jaka jest średnia długość istnienia gwiazd w Mgławicy Oriona?
is_impossible: yes