Cerkiew Opieki Matki Bożej w Sławatyczach

Cerkiew Opieki Matki Bożej – prawosławna cerkiew parafialna w Sławatyczach. Należy do dekanatu Terespol diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Pierwsza świątynia prawosławna w Sławatyczach powstała w końcu XV lub na początku XVI wieku. Po 1596 administrująca nią parafia przyjęła unię. Aktualnie działająca cerkiew została wzniesiona w latach 1910–1912 w miejsce pounickiej budowli z XVIII wieku. Fundatorem budynku był słowianofilski publicysta i ziemianin Kławdij Paschałow. Obiekt został oddany do użytku we wrześniu 1912 i odtąd był główną świątynią parafii w Sławatyczach. W latach 1915–1918 cerkiew pełniła funkcję szpitala polowego. W II Rzeczypospolitej ponownie stała się czynną świątynią prawosławną. W 1938 znajdowała się na liście cerkwi przeznaczonych do zniszczenia w ramach akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej, jednak jej rozbiórkę powstrzymał proboszcz miejscowej parafii rzymskokatolickiej. W 1947, gdy ludność prawosławna ze Sławatycz została wywieziona w ramach Akcji „Wisła”, cerkiew została porzucona i przez kolejne trzy lata niszczała. Nieregularne nabożeństwa odbywały się w niej od Paschy w 1952. Do stałego użytku liturgicznego przywrócono ją w 1965 dzięki staraniom przełożonego monasteru św. Onufrego w Jabłecznej, archimandryty Eulogiusza.
Świątynia znajduje się w centrum miejscowości przy ulicy Kodeńskiej (po południowej stronie rynku). Została wpisana do rejestru zabytków 15 grudnia 1988 (powtórnie 20 września 2011) pod numerem A/1410.

context: Od momentu budowy do 1721 w Sławatyczach funkcjonowało kolejno kilka cerkwi; każda świątynia była budowana na miejscu starszej, gdy ta ulegała zniszczeniu lub spaleniu. W 1721 Anna Radziwiłł sfinansowała budowę drewnianej dwukopułowej cerkwi z materiału pozostałego po starszej świątyni. Poleciła przy tym przenieść obiekt na koniec wsi, zaś na miejscu zajmowanym pierwotnie przez cerkiew wzniosła kościół. Według Grzegorza Pelicy fundatorem obiektu był kanclerz wielki litewski Karol Stanisław Radziwiłł, który już w 1698 uposażył parafię, zaś w 1721 przekazał fundusze, z których wzniesiono nową piętrową świątynię. Budowla posiadała podwójne wezwanie i dwa ołtarze: Narodzenia Matki Bożej (główny) i Opieki Matki Bożej. Opis z wizytacji biskupiej z 1726 mówi o eksponowaniu w cerkwi dwóch „wielkich starodawnych” ikon Opieki Matki Bożej (Protekcyi) oraz Chrystusa Zbawiciela. W świątyni znajdował się również żertwiennik (stół ofiarny) z Golgotą, natomiast w kopule wyobrażono Chrystusa Ukrzyżowanego oraz Trójcę Świętą na tle niebieskim ze złotymi gwiazdami.
qas: question: Dlaczego do 1721 roku w miejscowości tej wzniesiono aż kilka świątyń prawosławnych?
answers: text: każda świątynia była budowana na miejscu starszej, gdy ta ulegała zniszczeniu lub spaleniu
answer_end: 167
generative_answer: każda świątynia była budowana na miejscu starszej, gdy ta ulegała zniszczeniu lub spaleniu
is_impossible: no

question: Czy Anna Radziwiłł zdecydowała się odbudować cerkiew w tym samym miejscu?
answers: text: Poleciła przy tym przenieść obiekt na koniec wsi
answer_end: 336
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Gdzie zdecydowała się przenieść cerkiew Anna Radziwiłł?
answers: text: na koniec wsi
answer_end: 336
generative_answer: na koniec wsi
is_impossible: no

question: Co zbudowano w miejscu gdzie do 1721 roku znajdowała się cerkiew?
answers: text: kościół
answer_end: 405
generative_answer: kościół
is_impossible: no

question: Jakie ikony znajdowały się w cerkwi w tej miejscowości według opisu z 1726 roku?
answers: text: Opieki Matki Bożej (Protekcyi) oraz Chrystusa Zbawiciela
answer_end: 877
generative_answer: Opieki Matki Bożej (Protekcyi) oraz Chrystusa Zbawiciela
is_impossible: no