Iryzacja

Iryzacja, tęczowanie, biol. ubarwienie strukturalne (gr. Iris ‘tęcza’) – zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw w wyniku interferencji światła białego odbitego od przezroczystych lub półprzezroczystych ciał składających się z wielu warstw substancji o różnych własnościach optycznych. Występuje m.in. na powierzchni minerałów, macicy perłowej, plamach cieczy (np. benzyny), bańkach mydlanych, a czasem w atmosferze – na chmurach. Bywa też wywoływane sztucznie i wykorzystywane przy produkcji ozdobnych iryzowanych wyrobów szklanych i ceramicznych.
Nazwa pochodzi z mitologii greckiej od imienia bogini Iris – posłanki bogów, będącej personifikacją tęczy.

context: Gdy światło pada na błonkę, pewna jego część odbija się od jej zewnętrznej powierzchni, część przechodzi przez nią i może odbić się od powierzchni wewnętrznej. Obserwowane światło jest sumą obu fal odbitych. Światło odbite od pierwszej powierzchni zwykle ma fazę przeciwną niż światło padające. Światło odbite od tylnej powierzchni nie zmienia fazy w wyniku odbicia, gdy współczynnik załamania materiału za wewnętrzną powierzchnią jest mniejszy od współczynnika załamania światła błonki, a zmienia fazę – gdy jest większy.
qas: question: Czym jest obserwowane światło w zjawisku iryzacji? 
answers: text: sumą obu fal odbitych
answer_end: 206
generative_answer: sumą obu fal odbitych
is_impossible: no

question: Jaką fazę ma światło odbite od pierwszej powierzchni w zjawisku iryzacji? 
answers: text: przeciwną niż światło padające
answer_end: 293
generative_answer: przeciwną niż światło padające
is_impossible: no

question: Czy w zjawisku iryzacji światło odbite od tylnej powierzchni zawsze zmienia swoją fazę?
answers: text: Światło odbite od tylnej powierzchni nie zmienia fazy w wyniku odbicia
answer_end: 365
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Kiedy światło odbite od tylnej powierzchni zmienia swoją fazę?
answers: text: gdy współczynnik załamania materiału za wewnętrzną powierzchnią jest mniejszy od współczynnika załamania światła błonki, a zmienia fazę – gdy jest większy
answer_end: 521
generative_answer: gdy współczynnik załamania materiału za wewnętrzną powierzchnią jest większy
is_impossible: no

context: Gra barw jest wywołana rozszczepieniem się światła odbijanego (dyspersja), załamywanego lub ulegającego ugięciu (dyfrakcja) i interferencji na występach i pęknięciach struktury wewnętrznej takich jak: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje. Bardzo dobrze widoczna jest w labradorze, gdzie określa się ją jako labradoryzacja (labradodoroscencja), w niektórych skaleniach potasowych, tzw. kamieniach księżycowych – opalescencja. W handlu kamieniami szlachetnymi efekt ten wykorzystuje się u kryształu górskiego, sztucznie wywołując w nim pęknięcia.
qas: question: W jaki sposób powstaje taka gra barw?
answers: text: jest wywołana rozszczepieniem się światła odbijanego (dyspersja), załamywanego lub ulegającego ugięciu (dyfrakcja) i interferencji na występach i pęknięciach struktury wewnętrznej takich jak: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje
answer_end: 275
generative_answer: jest wywołana rozszczepieniem się światła odbijanego (dyspersja), załamywanego lub ulegającego ugięciu (dyfrakcja) i interferencji na występach i pęknięciach struktury wewnętrznej takich jak: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje
is_impossible: no

question: Czy taka gra barw może powstać jeśli powierzchnia jest zupełnie gładka?
answers: text: Gra barw jest wywołana rozszczepieniem się światła odbijanego (dyspersja), załamywanego lub ulegającego ugięciu (dyfrakcja) i interferencji na występach i pęknięciach struktury wewnętrznej takich jak: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje
answer_end: 275
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Jakiego rodzaju pęknięcia mogą prowadzić do powstania takiego zjawiska?
answers: text: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje
answer_end: 275
generative_answer: powierzchnia łupliwości, spękania, dyslokacje, szczeliny, pustki, inkluzje
is_impossible: no

question: Jak określa się to zjawisko, gdy zachodzi na powierzchni labradoru?
answers: text: labradoryzacja (labradodoroscencja)
answer_end: 380
generative_answer: labradoryzacją (labradodoroscencją)
is_impossible: no

question: Czy pęknięcia w kryształach wywoływane są właśnie w celu uzyskania takiego zjawiska?
answers: text: W handlu kamieniami szlachetnymi efekt ten wykorzystuje się u kryształu górskiego, sztucznie wywołując w nim pęknięcia
answer_end: 581
generative_answer: tak
is_impossible: no