Broń chemiczna

Broń chemiczna – jeden z rodzajów broni, w którym podstawowym czynnikiem rażącym jest związek chemiczny o toksycznych właściwościach. Często termin ten jest utożsamiany z gazami bojowymi, gdyż większość rodzajów broni chemicznej jest oparta na związkach, które w temperaturze pokojowej są gazami lub cieczami o dużych prężnościach par (stosuje się je wówczas w postaci aerozolu). Termin broń chemiczna ma jednak szersze znaczenie i oprócz samego czynnika rażącego obejmuje też urządzenia i techniki do jego przenoszenia i aplikowania na polu bitwy.
Broń chemiczną dzieli się na dwa ogólne rodzaje:
Bojowe środki trujące, zgodnie z Rezolucją nr 687 Rady Bezpieczeństwa ONZ (3 kwietnia 1991), są uznawane za broń masowego rażenia. Protokół genewski (1925) zakazał stosowania bojowych środków trujących, ale nie rozwijania ich produkcji i przechowywania. Dopiero Konwencja o Broni Chemicznej z 1993 r. ostatecznie zakazała badań, produkcji i przechowywania tych środków w każdej formie.

context: Nikłe skutki użytych wcześniej gazów łzawiących spowodowały, że Niemcy zwrócili uwagę na koncepcję użycia chloru, złożoną jesienią 1914 szefowi Sztabu Generalnego gen. Erichowi von Falkenhayn przez profesora Fritza Habera. Haber twierdził, że chlor to nowa broń, która potrafi przełamać najlepiej umocnione pozycje obronne i przyniesie zwycięstwo w wojnie pozycyjnej. Powinien szybko się rozwiewać, umożliwiając natarcie piechoty bezpośrednio po ataku chemicznym. Chlor ma jeszcze tę „zaletę”, że będąc cięższym od powietrza wnikał w zagłębienia terenu i wolniej się z nich ulatniał, skutecznie eliminując żołnierzy przebywających w okopach i ukrywających się. Haber opracował też technologię zastosowania tego gazu. Kilka tysięcy metalowych butli z płynnym chlorem ustawionych równoległe do pozycji nieprzyjacielskich miało być otwartych jednocześnie. Wydobywający się gaz niesiony wiatrem miał nie tylko porazić, ale i uśmiercić żołnierzy przeciwnika. Liczono także na olbrzymie znaczenie psychologiczne, panikę i rozprężenie w szeregach wroga. 22 kwietnia 1915 na północ od Ypres pod miejscowością Lengemarck armia niemiecka użyła chloru po raz pierwszy. Uwolniono 150 ton tego gazu z ponad 6 tys. butli w kierunku alianckich okopów na odcinku o długości 6 km. Straty aliantów w wyniku operacji wyniosły ok. 12 tys. żołnierzy, z czego od gazu zmarło 350 ludzi. Ze względu na skuteczność użytej broni dzień 22 kwietnia 1915 uznano na całym świecie jako moment rozpoczęcia wojny gazowej.
qas: question: Co spowodowało, że wycofano poprzedniej wykorzystywane gazy łzawiące?
is_impossible: yes

question: Co o chlorze stwierdził Haber?
answers: text: potrafi przełamać najlepiej umocnione pozycje obronne i przyniesie zwycięstwo w wojnie pozycyjnej
answer_end: 366
generative_answer: że potrafi przełamać najlepiej umocnione pozycje obronne i przyniesie zwycięstwo w wojnie pozycyjnej
is_impossible: no

question: Czy powietrze jest lżejsze od chloru?
answers: text: Chlor ma jeszcze tę „zaletę”, że będąc cięższym od powietrza
answer_end: 524
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Kiedy użyto chloru jako broni po raz pierwszy w historii ludzkości?
is_impossible: yes

question: Ile chloru wykorzystano do ofensywy w kwietniu 1915 roku?
answers: text: 150 ton
answer_end: 1175
generative_answer: 150 ton
is_impossible: no

context: II Rzesza intensywnie rozwijała prace nad bronią chemiczną. Trzeci i ostatni atak nastąpił w nocy z 6 na 7 lipca 1915 na froncie o szerokości 12 km, kończąc się tragicznie dla samych Niemców. Początkowo wiatr przesuwał się w stronę pozycji rosyjskich. Za chmurą szło natarcie niemieckiej piechoty, które zdobyło pierwszą linię rosyjskich okopów. Wtedy wiatr zmienił kierunek i zepchnął obłok gazowy na Niemców. Około 1200 żołnierzy zginęło zatrutych gazem. Aby ukryć ten fakt przed własnym wojskiem, trupy pochowano bezpośrednio w okopach. Dopiero po przejściu frontu Niemcy ekshumowali poległych żołnierzy. Po tym wydarzeniu sztab armii zrezygnował z dalszego używania gazów.
qas: question: Kiedy II Rzesza przeprowadziła swój ostatni atak bronią chemiczną?
answers: text: w nocy z 6 na 7 lipca 1915
answer_end: 117
generative_answer: w nocy z 6 na 7 lipca 1915
is_impossible: no

question: Ilu rosyjskich żołnierzy straciło podczas tego starcia życie w wyniku zatrucia gazem?
is_impossible: yes

question: Co zrobiono, aby zatuszować straty, które zostały poniesione w wyniku ataku gazem?
answers: text: trupy pochowano bezpośrednio w okopach
answer_end: 538
generative_answer: trupy pochowano bezpośrednio w okopach
is_impossible: no

question: Kiedy odbyła się ekshumacja żołnierzy zabitych przez trujący gaz?
answers: text: po przejściu frontu
answer_end: 567
generative_answer: po przejściu frontu
is_impossible: no

question: W którą stronę przemieścił się obłok trującego gazu, w wyniku zmiany kierunku podmuchów wiatru?
answers: text: na Niemców
answer_end: 409
generative_answer: na Niemców
is_impossible: no