Dwutlenek węgla

Dwutlenek węgla, ditlenek węgla, nazwa Stocka: tlenek węgla(IV), CO2 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym węgiel występuje na IV stopniu utlenienia.
W temperaturze pokojowej jest to bezbarwny i niepalny gaz o kwaskowatym smaku, rozpuszczalny w wodzie (1,7 l CO2/l H2O) i cięższy od powietrza (ok. 1,5 raza). Pod normalnym ciśnieniem przechodzi ze stanu stałego do gazowego (sublimuje) z pominięciem fazy ciekłej w temperaturze −78,5 °C. Można go jednak skroplić pod zwiększonym ciśnieniem, np. pod ciśnieniem 34 atm skrapla się w temperaturze 0 °C.
Występuje w organizmie człowieka i jest w nim wytwarzany, odgrywa ważną rolę w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, jego zbyt małe, jak i zbyt duże stężenie jest szkodliwe dla organizmu. W większych stężeniach w powietrzu dwutlenek węgla uniemożliwia usuwanie dwutlenku węgla z organizmu, przez co jest szkodliwy dla zdrowia, a nawet zabójczy, a jego działanie powoduje powstawanie hiperkapni, a co za tym idzie kwasicy oddechowej i w następstwie obrzęku mózgu.

context: Wody podziemne zawierają dwutlenek węgla. Wody mineralne o dużej zawartości dwutlenku węgla zwane szczawami (CO2 > 1000 mg/dm³) lub wodami kwasowowęglowymi są butelkowane lub wykorzystywane jako źródło dwutlenku węgla. W wodzie przeznaczonej do konsumpcji i technologicznej dwutlenek węgla usuwa się z niej w procesie zwanym odkwaszaniem realizowanym poprzez kontakt wody z powietrzem. Woda w jeziorze może być nasycana od dołu pochodzącym z działalności wulkanicznej lub z rozkładu materiału organicznego, jeżeli w jeziorze nie zachodzi konwekcyjne mieszanie wody, to dolne warstwy wody mogą znacznie nasycić się dwutlenkiem węgla. Tak nagromadzony dwutlenek węgla może nagle wydostać się na powierzchnię, co jest zwane erupcją limniczną powodując drastyczny wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze aż do poziomu śmiertelnego dla ludzi i zwierząt. Zjawiskiem takim była katastrofa nad jeziorem Nyos.
qas: question: Jaki jest jedyny związek wchodzący w skład wód podziemnych?
is_impossible: yes

question: Jak określa się wody, które charakteryzują się dużym stężeniem CO2?
answers: text: szczawami (CO2 > 1000 mg/dm³) lub wodami kwasowowęglowymi
answer_end: 155
generative_answer: szczawy lub wody kwasowowęglowe
is_impossible: no

question: Jakim stężeniem tlenku węgla (IV) charakteryzują się szczawy?
answers: text: 1000 mg/dm³
answer_end: 126
generative_answer: 1000 mg/dm³
is_impossible: no

question: Jak określa się likwidację tlenku węgla (IV) z wody?
answers: text: odkwaszaniem
answer_end: 337
generative_answer: odkwaszaniem
is_impossible: no

question: W jaki sposób odbywa się proces odkwaszania?
answers: text: poprzez kontakt wody z powietrzem
answer_end: 384
generative_answer: poprzez kontakt wody z powietrzem
is_impossible: no

context: Człowiek w wyniku swej działalności wytwarza (w 2018 r.) około 0,0371 bilionów ton rocznie, co stanowi jedynie niewielką część dwutlenku węgla dostarczanego do atmosfery, głównym źródłem są procesy naturalne dostarczające około 0,55 biliona ton rocznie. Jednak naturalne pochłaniacze węgla pochłaniały, taką samą ilość CO2, stężenie dwutlenku węgla pozostało względnie stałe przed industrializacją. Dodatkowy dwutlenek węgla nie pozostaje w całości w atmosferze, jest pochłaniany około w połowie przez biosferę i oceany, które pochłaniają teraz więcej dwutlenku węgla niż uwalniają, co powoduje ich zakwaszenie. Druga połowa wyemitowanego dwutlenku węgla pozostaje w atmosferze, co prowadzi do obserwowanego wzrostu koncentracji.
qas: question: Jaki jest skutek uwalniania przez oceany większej ilości dwutlenku węgla, niż jego pochłaniania?
is_impossible: yes

question: Jaka część CO2 jest pochłaniana przez biosferę?
answers: text: około w połowie
answer_end: 495
generative_answer: około połowa
is_impossible: no

question: Ile CO2 wytwarza człowiek podczas codziennych według danych na rok 2018?
answers: text: 0,0371 bilionów ton
answer_end: 82
generative_answer: 0,0371 bilionów ton
is_impossible: no

question: Co jest konsekwencją zalegania połowy produkowanego dwutlenku węgla w atmosferze?
answers: text: wzrostu koncentracji
answer_end: 728
generative_answer: wzrost koncentracji
is_impossible: no

question: Co uważane jest za główne źródło dostarczania dwutlenku węgla do atmosfery?
answers: text: procesy naturalne
answer_end: 207
generative_answer: procesy naturalne
is_impossible: no