Hel (miasto)

Hel (kaszub. Hél, niem. Hela) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie puckim, położone na cyplu Mierzei Helskiej nad Morzem Bałtyckim.
Ośrodek turystyczny i kąpielisko nadmorskie, ośrodek rybołówstwa, garnizon Marynarki Wojennej z portem wojennym. Port morski Hel ma przystań rybacką, jachtową i żeglugi pasażerskiej.
Według danych na 31 grudnia 2017 w mieście mieszkają 3373 osoby.
Gmina Hel zajęła drugie miejsce w rankingu podsumowującym kadencję 2010–2014 w kategorii „gminy turystyczne o najwyższych zmianach w potencjale finansowym w latach 2010–2013” opracowanym przez firmę Curulis.

context: Ówczesne miasto było położone około 1,5 km od dzisiejszego. Miało kościół, szpital, ratusz, dwa rynki i mały port. Jednakże w XV w. mierzeja zaczęła się zmniejszać na skutek erozji. W 1417 r. zbudowano kościół św. Piotra, patrona rybaków. Hel doświadczył okresu wzrostu, ale później ustąpił miejsca szybciej rosnącemu miastu Gdańsk. W 1466 r. król Polski Kazimierz IV przyznał Hel jako lenno Gdańskowi, kończąc stuletnią walkę o dominację nad gospodarką Zatoki Gdańskiej. Przejście pod gdańską jurysdykcję spowodowało upadek Helu. W 1526 r. król Zygmunt I Stary wycofał przywileje przyznane wcześniej Helowi i sprzedał miasto z mierzeją władzom Gdańska. Od tamtej pory los Helu był związany z większym sąsiadem. Należał do półwyspu helskiego terytorium miasta Gdańska, położony był w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim.
qas: question: Co było przyczyną zmniejszania się mierzei? 
answers: text: erozji
answer_end: 180
generative_answer: erozja
is_impossible: no

question: Czyim patronem jest święty Piotr? 
answers: text: rybaków
answer_end: 237
generative_answer: rybaków
is_impossible: no

question: Jakie miasto kupiło Hel wraz z mierzeją?
answers: text: Gdańska
answer_end: 652
generative_answer: Gdańsk
is_impossible: no

question: W jakim województwie znajdował się Hel?
answers: text: pomorskim
answer_end: 834
generative_answer: pomorskim
is_impossible: no

question: W którym roku Zygmunt I Stary został królem Polski? 
is_impossible: yes

context: Hel wywodzi się z miasta o tej samej nazwie, które na skutek zmiany linii brzegowej zostało zatopione przez wody Zatoki Puckiej. Hel został po raz pierwszy wzmiankowany w 1198 r. jako kaszubska wieś o nazwie Gellen i ośrodek handlu śledziami. W jednej z duńskich kronik wspomniano, że uszkodzony statek króla Waldemara II Zwycięskiego osiadł na „Wyspie Hel”. Szybki rozwój miasta nastąpił w XII wieku, w XIII w. miejscowość stała się jednym z najważniejszych centrów handlowych regionu, rywalizującym z pobliskim Gdańskiem. Zgodnie z przesłankami historycznymi już przed 1266 r. Hel posiadał prawa miejskie nadane na prawie lubeckim przez księcia pomorskiego Świętopełka II. Akt lokacyjny został potwierdzony przez Krzyżaków w 1378 r. (również na prawie lubeckim), gdy ci zajęli miasto, opanowując Pomorze Gdańskie.
qas: question: Czy pierwotne miasto Hel jest dostępne do zwiedzania dla turystów?
answers: text: Hel wywodzi się z miasta o tej samej nazwie, które na skutek zmiany linii brzegowej zostało zatopione przez wody Zatoki Puckiej
answer_end: 127
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Dlaczego zatoka Pucka pochłonęła pierwotny Hel?
answers: text: zmiany linii brzegowej
answer_end: 83
generative_answer: zmiany linii brzegowej
is_impossible: no

question: W sprzedaży jakich ryb specjalizował się Hel w 1198?
answers: text: śledziami
answer_end: 241
generative_answer: śledzia
is_impossible: no

question: Kto nadał miastu Hel prawa miejskie?
answers: text: Świętopełka II
answer_end: 673
generative_answer: Świętopełk II
is_impossible: no

question: Kiedy Krzyżacy opuścili Hel?
is_impossible: yes