Czarne obrazy

Czarne obrazy lub czarne malowidła (hiszp. pinturas negras) – seria czternastu obrazów Francisca Goi namalowanych w latach 1819–1823 na ścianach jego domu zwanego Domem Głuchego (Quinta del Sordo). Dopiero około stu lat później od ich powstania nazwano je czarnymi obrazami, ze względu na dominującą paletę barw opartą na czerniach i szarościach oraz ich pesymistyczny, mroczny charakter.
Obrazy te nie były przeznaczone dla publiczności, ich wyjątkowo prywatny charakter związany jest najprawdopodobniej z osobistymi przeżyciami i lękami malarza. Stanowią przejmującą wizję upadku dawnego świata, obraz nędzy i rozpadu tradycyjnych wartości, zniszczenia i samozagłady. Są to dzieła bardzo bezpośrednie, namalowane ze swobodą środków wyrazu i obdarzone niezwykłą siłą ekspresji. Część historyków sztuki postuluje, aby pozostawić znaczenie czarnych obrazów tajemnicą i nie mnożyć ich mniej lub bardziej prawdopodobnych interpretacji.
Przez niemal pół wieku od powstania czarne obrazy nie były znane szerszej publiczności i opisali je jedynie nieliczni krytycy. Goya nie nadał im tytułów, co dodatkowo utrudnia interpretację. Malowidła wykonane bezpośrednio na ścianach domu niszczały w szybkim tempie. W latach 1874–1878 przy użyciu nowatorskiej techniki zostały przeniesione na płótna przez malarza Salvadora Martíneza Cubellsa i obecnie znajdują się w zbiorach Muzeum Prado. Dom, w którym powstały, został wyburzony.

context: Glendinning wskazuje, że Goya ozdobił ściany swojego domu nawiązując do schematu szlacheckich pałaców. Według panujących zasad obrazy na ścianach powinny nawiązywać do funkcji, jaką pełniło pomieszczenie. Parter Domu Głuchego najprawdopodobniej był salonem–jadalnią artysty. Jego ściany powinny zatem pokrywać sielankowe sceny z okolic posiadłości (rzeka Manzanares, łąka św. Izydora), martwe natury i przedstawienia bankietów. Chociaż Goya nie wykorzystał tych tematów bezpośrednio, Saturn pożerający własne dzieci oraz Dwie staruchy jedzące zupę w sposób ironiczny nawiązują do tematu jedzenia. W historii biblijnej młoda żydówka Judyta zabiła wodza Babilończyków Holofernesa po zaproszeniu go na wielką ucztę. Inne dzieła odwracają znaczenie sielankowych scen – Przechadzka Świętego Oficjum, Pielgrzymka do źródła św. Izydora i Leokadia Zorrilla, służąca artysty ukazują wprawdzie okolice Domu Głuchego, ale w sposób daleki od sielanki.
qas: question: Czym inspirował się Goya zdobiąc wnętrze swojego domu?
answers: text: schematu szlacheckich pałaców
answer_end: 101
generative_answer: schematami szlacheckich pałaców
is_impossible: no

question: Do czego nawiązywały obrazy na ścianach domu? 
answers: text: do funkcji, jaką pełniło pomieszczenie
answer_end: 203
generative_answer: do funkcji, jaką pełniło pomieszczenie
is_impossible: no

question: Gdzie Goya w domu miał salon-jadalnie?
answers: text: Parter
answer_end: 211
generative_answer: na parterze
is_impossible: no

question: Kto zamordował wodza Babilończyków Holofernesa według religii? 
answers: text: żydówka Judyta
answer_end: 638
generative_answer: żydówka Judyta
is_impossible: no

question: Jaka rzeka płynęła nieopodal domu Goyi? 
answers: text: Manzanares
answer_end: 365
generative_answer: Manzanares
is_impossible: no

context: Nie jest pewne, czy pierwotne malowidła o optymistycznym charakterze i żywej kolorystyce były również dziełem Goi. Jeżeli je namalował, musiały powstać pomiędzy marcem 1819 roku, kiedy artysta wprowadził się do Domu Głuchego, a jesienią tego samego roku, kiedy poważnie zachorował. Pokrywały one oba piętra domu i stanowiły dzieła malarskie wysokiej jakości; ich powstanie z pewnością wymagało czasu i wysiłku. Możliwe, że kryzys, który przeżywał mieszkając w Domu Głuchego, skłonił artystę do przemalowania starych obrazów i nadania im pesymistycznego wyrazu. Hiszpański historyk sztuki Valeriano Bozal skłania się ku autorstwu Goi, tłumacząc, że artysta nie korzystałby z fragmentów malowideł innego malarza. Brytyjski znawca Goi Nigel Glendinning jest zdania, że wesołe malowidła rodzajowe pokrywały ściany domu, zanim zakupił go Goya.
qas: question: Co mogło być powodem przemalowania przez Goię obrazów, tak, żeby wyglądały bardziej pesymistycznie?
answers: text: kryzys, który przeżywał mieszkając w Domu Głuchego
answer_end: 473
generative_answer: kryzys, który przeżywał mieszkając w Domu Głuchego
is_impossible: no

question: Dlaczego Valeriano Bozal uważa, że to Francisco Goia namalował oryginalne obrazy?
answers: text: artysta nie korzystałby z fragmentów malowideł innego malarza
answer_end: 709
generative_answer: artysta nie korzystałby z fragmentów malowideł innego malarza
is_impossible: no

question: Czy Nigel Glendinning sądzi, że optymistyczne obrazy zostały namalowane przez Goię?
answers: text: Nigel Glendinning jest zdania, że wesołe malowidła rodzajowe pokrywały ściany domu, zanim zakupił go Goya
answer_end: 837
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: W którym roku Francisco Goia zamieszkał w Domu Głuchym?
answers: text: 1819
answer_end: 172
generative_answer: 1819
is_impossible: no

question: Dlaczego wielu znawców uważa, że to nie Goia jest autorem optymistycznych malowideł?
is_impossible: yes