Franciszek (papież)


Franciszek (łac. Franciscus PP., wł. Francesco, hiszp. Francisco; właśc. Jorge Mario Bergoglio; ur. 17 grudnia 1936 w Buenos Aires) – argentyński duchowny rzymskokatolicki, jezuita, arcybiskup metropolita Buenos Aires i Prymas Argentyny w latach 1998–2013, kardynał prezbiter w latach 2001–2013, przewodniczący Konferencji Episkopatu Argentyny w latach 2005–2011, 266. papież i 8. Suweren Państwa Watykańskiego od 13 marca 2013.
Po powrocie do zdrowia po ciężkiej chorobie, w 1958 wstąpił do zakonu jezuitów. Święcenia kapłańskie przyjął w 1969, a w latach 1973–1979 był prowincjałem jezuickim w Argentynie. W 1992 mianowany biskupem pomocniczym archidiecezji Buenos Aires oraz biskupem tytularnym Auki, a w 1998 roku został arcybiskupem Buenos Aires. W 2001 kreowany kardynałem prezbiterem z kościołem tytularnym San Roberto Bellarmino. Po rezygnacji Benedykta XVI, 13 marca wybrany na jego następcę. Imię Franciszek wybrał na cześć św. Franciszka z Asyżu. Jest pierwszym papieżem z Ameryki Południowej, a także pierwszym spoza Europy od czasu papieża Grzegorza III (pontyfikat 731–741). Jest również pierwszym jezuitą wybranym na papieża i pierwszym zakonnikiem od czasu papieża Grzegorza XVI (pontyfikat 1831–1846). Jest poliglotą, posługuje się językiem: hiszpańskim, włoskim, niemieckim, francuskim, łaciną, piemonckim oraz angielskim, zna też portugalski. Na studiach uczył się także klasycznej greki.
Przypisuje mu się mniej formalne podejście do papiestwa niż jego poprzednicy, na przykład zdecydował się zamieszkać w Domus Sanctae Marthae zamiast w papieskich apartamentach Pałacu Apostolskiego. Znany ze swojej pokory, troski o ubogich i zaangażowania w dialog międzyreligijny. Podtrzymuje tradycyjne poglądy Kościoła na temat aborcji, celibatu i wyświęcania kobiet. Utrzymuje, że Kościół powinien być bardziej otwarty dla członków społeczności LGBT i opowiada się za prawnym uznawaniem par osób tej samej płci. Jest krytykiem nieokiełznanego kapitalizmu i ekonomii wolnorynkowej, konsumpcjonizmu i nadmiernego rozwoju oraz opowiada się za podejmowaniem działań w sprawie zmian klimatycznych. W dyplomacji międzynarodowej pomagał w przywróceniu stosunków amerykańsko-kubańskich oraz wspierał sprawę uchodźców podczas kryzysów migracyjnych w Europie i Ameryce Środkowej. Jest silnym przeciwnikiem nacjonalizmu oraz dyskryminacji motywowanej wiarą.
Został uhonorowany nagrodą Człowiek Roku 2013 magazynu „Time”.

context: 20 maja 1992 został prekonizowany przez papieża Jana Pawła II biskupem pomocniczym Buenos Aires i biskupem tytularnym Auca. Sakry biskupiej udzielił mu 27 czerwca 1992 arcybiskup Buenos Aires, kardynał Antonio Quarracino, któremu asystowali nuncjusz apostolski w Argentynie, arcybiskup Ubaldo Calabresi, i Emilio Ogñénovich, biskup diecezjalny Mercedes-Luján. 3 czerwca 1997 został przeniesiony na arcybiskupa koadiutora tej archidiecezji, obejmując rządy 28 lutego 1998, po śmierci kardynała Quarracino. 30 listopada 1998 został jednocześnie ordynariuszem dla wiernych rytów orientalnych, mieszkających w Argentynie, nieposiadających własnego ordynariusza. Pełnił funkcje Wielkiego Kanclerza Katolickiego Uniwersytetu Argentyny oraz wiceprzewodniczącego Konferencji Episkopatu Argentyny. W grudniu 2011 r. w związku z ukończeniem 75 lat złożył rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity Buenos Aires, ale pełnił tę funkcję aż do wyboru na papieża w 2013 r.
qas: question: Kiedy duchowny otrzymał sakrę biskupią?
answers: text: 27 czerwca 1992
answer_end: 167
generative_answer: 27 czerwca 1992
is_impossible: no

question: Kim był Quarracino?
answers: text: arcybiskup Buenos Aires, kardynał
answer_end: 201
generative_answer: arcybiskupem Buenos Aires, kardynałem
is_impossible: no

question: Kiedy objął panowanie w archidiecezji Mercedes-Luján?
answers: text: 28 lutego 1998
answer_end: 470
generative_answer: 28 lutego 1998
is_impossible: no

question: W jakim wieku zmarł duchowny?
is_impossible: yes

question: W którym roku duchowny został wybrany na papieża?
answers: text: w 2013
answer_end: 959
generative_answer: w 2013
is_impossible: no

context: W dniu 5 lipca 2013 została opublikowana pierwsza encyklika papieża Franciszka nosząca tytuł Lumen Fidei. Papież, 13 czerwca 2013 podczas spotkania z członkami Rady Sekretariatu Synodu Biskupów, przyznał, iż szybkie tempo powstania pierwszej encykliki zawdzięcza rozpoczęciu pracy nad nią jeszcze przez swego poprzednika Benedykta XVI. Również 5 lipca 2013 doszło do historycznego wspólnego udziału dwóch papieży – Franciszka i Benedykta XVI – w ceremonii odsłonięcia nowego pomnika Michała Archanioła w Ogrodach Watykańskich. Papież Franciszek jest wspierany w pisaniu swoich mów przez ks. Paolo Luca Braidę.
qas: question: Jak nazywa się jego debiutancka encyklika?
answers: text: Lumen Fidei
answer_end: 104
generative_answer: Lumen Fidei
is_impossible: no

question: Co pozwoliło Franciszkowi na szybką publikację jego pierwszej encykliki, zgodnie z jego własnymi słowami?
answers: text: rozpoczęciu pracy nad nią jeszcze przez swego poprzednika Benedykta XVI
answer_end: 334
generative_answer: rozpoczęcie pracy nad nią jeszcze przez jego poprzednika Benedykta XVI
is_impossible: no

question: W jakim wydarzeniu, po raz pierwszy w historii kościoła katolickiego, uczestniczyli w tym samym momencie obaj papieże?
answers: text: ceremonii odsłonięcia nowego pomnika Michała Archanioła w Ogrodach Watykańskich
answer_end: 525
generative_answer: ceremonii odsłonięcia nowego pomnika Michała Archanioła w Ogrodach Watykańskich
is_impossible: no

question: Jaki duchowny pomaga Benedyktowi XVI w tworzeniu jego przemów?
is_impossible: yes

question: Spotkanie z członkami jakiej organizacji odbył Franciszek 13 czerwca 2013 roku?
answers: text: Rady Sekretariatu Synodu Biskupów
answer_end: 193
generative_answer: Rady Sekretariatu Synodu Biskupów
is_impossible: no