Obóz jeniecki w Sandakanie

Obóz jeniecki w Sandakanie (ang. Sandakan POW Camp, malajski Kem Tawanan Perang Sandakan) – obóz jeniecki z okresu II wojny światowej, urządzony przez Cesarską Armię Japońską w pobliżu Sandakanu, stolicy brytyjskiego protektoratu Borneo Północne. W latach 1942–1945 skierowano doń 2850 alianckich jeńców wojennych, w tym 2026 Australijczyków i 824 Brytyjczyków.
Jeńców wykorzystywano jako siłę roboczą przy budowie japońskiego lotniska wojskowego. Warunki bytowe i traktowanie, początkowo znośne, stopniowo się pogarszały, zwłaszcza po tym, gdy latem 1943 roku Kempeitai zlikwidowała jeniecką konspirację. W obozie szerzyły się głód i choroby, a jeńcy padali ofiarą bestialstwa strażników.
Na początku 1945 roku japońskie dowództwo podjęło decyzję o ewakuacji jeńców na zachodnie wybrzeże protektoratu. Trzy kontyngenty odesłano w głąb Borneo odpowiednio w styczniu, maju i czerwcu tegoż roku. Przeprawa szlakiem o długości około 250 kilometrów, wiodącym przez bagna i pokryte gęstą puszczą góry, przekształciła się w „marsze śmierci”, podczas których jeńcy masowo ginęli z wyczerpania lub z rąk strażników. Ci, którym udało się przeżyć, dotarli tylko do Ranau, gdzie niemal wszyscy zmarli lub zostali wymordowani przez Japończyków. Niezdolnych do marszu jeńców pozostawiono w Sandakanie, gdzie wszyscy zmarli z głodu i chorób lub zostali zabici przez strażników.
Spośród 2434 jeńców, którzy znaleźli się w obozie i nie opuścili go do czasu rozpoczęcia „marszów śmierci”, ocalało zaledwie sześciu Australijczyków – byli to wyłącznie uciekinierzy. Pozostali jeńcy zginęli w Sandakanie, w trakcie „marszów śmierci” lub w prowizorycznych obozach w Ranau. Ponadto jeszcze przed styczniem 1945 roku 408 alianckich żołnierzy przeniesiono do innych obozów i więzień, a kolejnym ośmiu powiodła się ucieczka. Z tej liczby 241 jeńcom udało się przeżyć wojnę.

context: Tragiczny był natomiast los jeńców, których przeniesiono do obozu na wyspie Labuan. Jako pierwszych, w czerwcu 1944 roku, wysłano tam 100 jeńców z Sandakanu. Dwa miesiące później trafiło tam 200 jeńców z obozu w Kuchingu. Wśród jeńców, którzy trafili na Labuan, przeważali Brytyjczycy, znalazło się jednak wśród nich także sześciu Australijczyków z Force B i Force E. Do marca 1945 roku aż 188 jeńców zmarło z powodu chorób, niedożywienia i wyczerpania. W tymże miesiącu pozostałych jeńców przeniesiono z Labuan do Brunei. Osiem tygodni później zostali ponownie przeniesieni – najpierw do Kuala Belait, a następnie do Miri. W międzyczasie zmarło kolejnych 60–70 jeńców. 10 czerwca 1945 roku, na wieść o wylądowaniu wojsk australijskich w Brunei, Japończycy wymordowali ostatnich 44 jeńców. Tym samym spośród 300 jeńców osadzonych w Labuan, żaden nie ocalał.
qas: question: Na jaką wyspę transportowano więźniów?
answers: text: Labuan
answer_end: 82
generative_answer: Labuan
is_impossible: no

question: Ile więźniów znajdowało się na wyspie Labuan?
is_impossible: yes

question: Jakich jeńców było najwięcej w Labuan?
answers: text: Brytyjczycy
answer_end: 284
generative_answer: Brytyjczyków
is_impossible: no

question: Czy więźniowie w obozie umierali z głodu?
answers: text: Do marca 1945 roku aż 188 jeńców zmarło z powodu chorób, niedożywienia i wyczerpania
answer_end: 452
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Czy mieszkańcy Japonii mordowali więźniów?
answers: text: Japończycy wymordowali ostatnich 44 jeńców
answer_end: 788
generative_answer: tak
is_impossible: no

context: Liczba alianckich jeńców wojennych, których skierowano do Sandkanu, wyniosła 2850. W gronie tym znalazło się 2026 Australijczyków i 824 Brytyjczyków. Liczba tych pierwszych uwzględnia zarówno żołnierzy Force B i Force E przywiezionych z Singapuru, jak i australijskich żołnierzy, którzy znaleźli się w składzie kontyngentu brytyjskiego lub zostali przywiezieni z obozów jenieckich na Jawie. Uwzględnia jednocześnie kilkunastu oficerów i żołnierzy Force E, których w drodze do Sandakanu pozostawiono w obozie w Kuchingu. Z kolei liczba jeńców brytyjskich uwzględnia 51 jeńców, którzy zmarli w Jesselton jeszcze przed dotarciem do Sandakanu.
qas: question: Ilu Brytyjczyków, wraz z 824 Australijczykami, zesłano do Sandkanu?
is_impossible: yes

question: Ilu alianckich jeńców wojennych znajdowało się w Sandkanie?
answers: text: 2850
answer_end: 81
generative_answer: 2850
is_impossible: no

question: Odbywający służbę wojskową w jakich dwóch grupach zostali do Sandkanu przetransportowani z Singapuru?
answers: text: Force B i Force E
answer_end: 219
generative_answer: Force B i Force E
is_impossible: no

question: Z jakiego innego obozu transportowano do Sandkanu jeńców australijskich?
answers: text: Jawie
answer_end: 389
generative_answer: na Jawie
is_impossible: no

question: Ilu jeńców brytyjskich straciło życie przed przetransportowaniem do Sandkanu?
answers: text: 51
answer_end: 567
generative_answer: 51
is_impossible: no