Dozwolony użytek prywatny

Dozwolony użytek prywatny (osobisty) – w polskim prawie ustawowe zezwolenie dla użytkowników na prywatne korzystanie z chronionych utworów; jedna z postaci dozwolonego użytku. Dzięki niemu użytkownicy nie muszą uzyskiwać zgody podmiotów praw autorskich ani im płacić. Stanowi on jedno z ograniczeń (lub wyjątków), które są regulowane przepisami prawa międzynarodowego i unijnego.
Ochrona autorskoprawna głównie dotyczy publicznego wykorzystywania utworu i nie ingeruje w sferę prywatną. W celu dostosowania prawa do korzystania z utworów w prywatnej sferze indywidualnych użytkowników, ustawodawcy wprowadzili przepisy analogiczne do dozwolonego użytku prywatnego. Jest on klasyczną instytucją prawa autorskiego, o szczególnym znaczeniu społecznym. Analogiczne przepisy znajdowały się w ustawach z 1926 i z 1952. Znajdują się także w ustawach wszystkich europejskich państw. W polskiej ustawie z 1994 dozwolony użytek prywatny został uregulowany w art. 23. Chociaż tradycja tej instytucji jest głęboko zakorzeniona, a jej istota – stała, to jej zakres podlega zmianom.
Jako że dozwolony użytek jest wyjątkiem od zasady monopolu, jego zakres jest ściśle określony. Oprócz tego jest też szeroki. Użytkownicy mogą korzystać w dowolny sposób z niemal wszystkich kategorii utworów. Można je zapisywać, kopiować i rozpowszechniać. Nie ma znaczenia, czy kopia utworu, z której korzysta użytkownik, powstała legalnie. Można swobodnie korzystać w dowolnym celu z całego utworu, a nie tylko z jego części. Należy jedynie przestrzegać autorskich praw osobistych, korzystać osobiście lub w gronie osób, z którymi użytkownika łączą związki osobiste i nie korzystać w sposób konkurencyjny dla podmiotu praw autorskich (por. test trójstopniowy). Wyjątkowo dozwolony użytek prywatny jest wyłączony w zakresie korzystania z twórczych baz danych i programów komputerowych, a także budowania według utworu architektonicznego i architektoniczno-urbanistycznego.

context: Korzystanie z cudzego utworu w ramach dozwolonego użytku wyłącza bezprawność czynu, który inaczej mógłby stanowić przestępstwo określone w rozdziale 14 ustawy o prawie autorskim (zatytułowanym „Odpowiedzialność karna”). Można uznać, że dozwolony użytek prywatny jest „szczególną postacią kontratypu”. Działanie w granicach dozwolonego użytku prywatnego nie jest rozpowszechnianiem cudzego utworu bez uprawnienia, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy o prawie autorskim. Posiadanie urządzeń lub ich komponentów przeznaczonych do usuwania lub obchodzenia skutecznych technicznych zabezpieczeń utworów może służyć do działań mieszczących się w zakresie dozwolonego użytku prywatnego. Dowód na tę okoliczność praktycznie uniemożliwia stosowanie art. 1181 ustawy o prawie autorskim
qas: question: W jakim akcie prawnym znajdują się informację dotyczące zasad korzystania z utworów cudzego autorstwa?
answers: text: ustawy o prawie autorskim
answer_end: 177
generative_answer: Ustawie o prawie autorskim
is_impossible: no

question: Czy korzystanie z utworu nieswojego autorstwa w każdej sytuacji jest bezprawne?
answers: text: Korzystanie z cudzego utworu w ramach dozwolonego użytku wyłącza bezprawność czynu
answer_end: 82
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Jaka kwestia jest poruszana w 14. rozdziale ustawy o prawie autorskim?
answers: text: Odpowiedzialność karna
answer_end: 216
generative_answer: Odpowiedzialność karna
is_impossible: no

question: Jaka kwestia została poruszona w art. 116 ust. 1 ustawy?
answers: text: rozpowszechnianiem cudzego utworu bez uprawnienia
answer_end: 411
generative_answer: Rozpowszechnianie cudzego utworu bez uprawnienia
is_impossible: no

question: Czym jest dozwolony użytek prywatny?
answers: text: „szczególną postacią kontratypu”
answer_end: 299
generative_answer: „szczególną postacią kontratypu”
is_impossible: no

context: Zastosowanie terminu „egzemplarz” w art. 23 ust. 2 ustawy o prawie autorskim może prowadzić do wniosku, że zakres dozwolonego użytku nie obejmuje cyfrowych form utworów. Stanowisko uzasadniające taką tezę jest znane od dłuższego czasu. Twierdzono, że cyfrowa reprodukcja jest mechaniczna i nieosobista. Argumentowano, że przepisy o dozwolonym użytku nie mogą obejmować pól eksploatacji nieznanych w chwili wejścia ustawy w życie. Zaproponowano też traktowanie cyfrowych form utworów analogicznie do programów komputerowych, wyłączonych z zakresu dozwolonego użytku. Jednak przeważa pogląd, że forma utworu (analogowa – cyfrowa) to kwestia techniczna, która nie ma znaczenia dla zakresu dozwolonego użytku.
qas: question: Jaki termin z artykułu 23 ustępu 2 ustawy o prawie autorskim jest problematyczny w kontekście postępującej cyfryzacji?
answers: text: „egzemplarz”
answer_end: 33
generative_answer: „egzemplarz”
is_impossible: no

question: Dlaczego użycie terminu "egzemplarz" w artykule 23 ustępie 2 ustawy o prawie autorskim okazuje się problematyczne w kontekście postępującej cyfryzacji?
answers: text: może prowadzić do wniosku, że zakres dozwolonego użytku nie obejmuje cyfrowych form utworów
answer_end: 168
generative_answer: może prowadzić do wniosku, że zakres dozwolonego użytku nie obejmuje cyfrowych form utworów
is_impossible: no

question: Czy większość osób uważa, że cyfrowe kopie utworów nie powinny podlegać pod ustawę o prawie autorskim?
answers: text: Jednak przeważa pogląd, że forma utworu (analogowa – cyfrowa) to kwestia techniczna, która nie ma znaczenia dla zakresu dozwolonego użytku
answer_end: 704
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Z jakiego założenia wychodzą osoby, które uważają, że cyfrowe kopie utworów powinny podlegać pod ustawę o prawie autorskim?
answers: text: że forma utworu (analogowa – cyfrowa) to kwestia techniczna, która nie ma znaczenia dla zakresu dozwolonego użytku
answer_end: 704
generative_answer: że forma utworu (analogowa – cyfrowa) to kwestia techniczna, która nie ma znaczenia dla zakresu dozwolonego użytku
is_impossible: no

question: W jaki sposób uzasadniano, że cyfrowe kopie utworów nie powinny podlegać pod ustawę o prawie autorskim?
answers: text: Twierdzono, że cyfrowa reprodukcja jest mechaniczna i nieosobista. Argumentowano, że przepisy o dozwolonym użytku nie mogą obejmować pól eksploatacji nieznanych w chwili wejścia ustawy w życie
answer_end: 428
generative_answer: Twierdzono, że cyfrowa reprodukcja jest mechaniczna i nieosobista. Argumentowano, że przepisy o dozwolonym użytku nie mogą obejmować pól eksploatacji nieznanych w chwili wejścia ustawy w życie
is_impossible: no