Żołnierze wyklęci

Żołnierze wyklęci, żołnierze niezłomni, polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne – antykomunistyczny, niepodległościowy ruch partyzancki, stawiający opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR, toczący walkę ze służbami bezpieczeństwa ZSRR i podporządkowanymi im służbami w Polsce.
Liczbę członków wszystkich organizacji i grup konspiracyjnych szacuje się na 120–180 tysięcy osób. W ostatnich dniach II wojny światowej na terenie Polski działało 80 tysięcy partyzantów antykomunistycznych. Ostatni członek ruchu oporu – Józef Franczak ps. „Lalek” z oddziału kpt. Zdzisława Brońskiego „Uskoka” – zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) osiemnaście lat po wojnie – 21 października 1963 roku. Powszechnie się uznaje, że większość niepodległościowych organizacji zbrojnych upadła na skutek braku reakcji USA i Wielkiej Brytanii i gwarantów postanowień konferencji jałtańskiej. Na ich sytuację miało też wpływ sfałszowanie przez PPR wyborów do Sejmu Ustawodawczego w styczniu 1947 i w konsekwencji ostateczne uznanie w ten sposób przez mocarstwa anglosaskie narzuconej przez ZSRR władzy w Polsce. Po masowych ujawnieniach (76 774 osoby) w trakcie powyborczej amnestii, w związku z załamaniem się oczekiwań na interwencję mocarstw, antykomunistyczne, niepodległościowe podziemie zbrojne liczyło po 1947 nie więcej niż dwa tysiące osób.

context: Po wkroczeniu w roku 1944 roku Armii Czerwonej na terytorium Polski NKWD, NKGB i Smiersz rozpoczęły aresztowania, deportacje i terror wobec polskiej ludności cywilnej. Jeszcze w okresie okupacji niemieckiej działalność radzieckich dywersantów spadochronowych polegała głównie na tropieniu i rozszyfrowywaniu oddziałów Armii Krajowej, mordowaniu ludności wiejskiej, udzielającej pomocy Armii Krajowej, napadaniu na dwory, paleniu kościołów i likwidowaniu inteligencji polskiej. Do kontroli polskich ziem wschodnich użyto oddziały NKWD, oddziały Armii Czerwonej i miejscową milicję, rekrutującą się z czerwonej partyzantki. Przykładowo oddziały partyzantki radzieckiej im. Czapajewa rabowały wsie w okręgu nowogródzkim. W rejonie Lidy w ciągu 3 miesięcy NKWD wymordowało 9800 osób. W Szczuczynie Nowogródzkim zamordowano 8000 osób. W Oszmianie 6000 osób. W sierpniu 1944 roku z Wilna wywieziono kilkanaście tysięcy mężczyzn do Kaługi. 35 000 aresztowanych w Wilnie deportowano do południowej części Związku Radzieckiego i na Syberię. Liczbę Polaków deportowanych z terenów byłych województw wileńskiego i nowogródzkiego do grudnia 1944 oceniano na ok. 80 000 osób. Do stycznia 1945 roku oceniano liczbę Polaków aresztowanych i wywiezionych do Związku Radzieckiego na ok. 5000 w Grodnie i ok. 10 000 w Białymstoku.
qas: question: Kiedy Armia Czerwona przedarła się do Polski?
answers: text: w roku 1944
answer_end: 25
generative_answer: w roku 1944
is_impossible: no

question: Jakie jednostki stosowały terror na ludności Polski?
answers: text: NKWD, NKGB i Smiersz
answer_end: 88
generative_answer: NKWD, NKGB i Smiersz
is_impossible: no

question: Za co ludność zamieszkująca wsie była zabijana?
answers: text: udzielającej pomocy Armii Krajowej
answer_end: 399
generative_answer: za udzielanie pomocy Armii Krajowej
is_impossible: no

question: Czy okupant chciał pozbyć się najbardziej wykształconych Polaków?
answers: text: likwidowaniu inteligencji polskiej
answer_end: 475
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Ile osób zostało zabitych przez NKWD w czasie wojny?
is_impossible: yes

context: NKWD i bezpieka walczyła z konspiracją niepodległościową podstępnymi metodami. Już w 1945 roku po aresztowaniu Jana Mazurkiewicza ps. „Radosław” utworzono tzw. Centralną Komisję Likwidacyjną AK. „Radosław” zwrócił się do byłych żołnierzy Armii Krajowej z apelem o ujawnienie się i skorzystanie z amnestii. Była ona jednak podwójnym oszustwem – nie dość że obiecywała „łaskę”, mimo iż żołnierze AK nie popełnili przestępstw przeciwko narodowi, to jeszcze ubecy mieli tajną instrukcję, by ujawniających się AK-owców po ich ewidencji „internować i odosobnić”. W 1945 roku ujawniło się ok. 50 tys. żołnierzy podziemia. Taktykę tę powtórzono również w amnestii z 1947 roku, ujawniło się wtedy 76 774 osób. Zebrana w toku przesłuchań wiedza posłużyła do późniejszych represji wobec ujawnionych i dotarcia do osób nadal prowadzących walkę.
qas: question: Kto został szefem Centralnej Komisji Likwidacyjnej Armii Krajowej?
is_impossible: yes

question: Co skłoniło niektórych byłych członków Armii Krajowej do ujawnienia się nowym władzom?
answers: text: apelem o ujawnienie się i skorzystanie z amnestii
answer_end: 304
generative_answer: apel o ujawnienie się i skorzystanie z amnestii
is_impossible: no

question: Dlaczego obiecywana byłym członkom Armii Krajowej amnestia okazała się pułapką?
answers: text: ubecy mieli tajną instrukcję, by ujawniających się AK-owców po ich ewidencji „internować i odosobnić”
answer_end: 555
generative_answer: ubecy mieli tajną instrukcję, by ujawniających się AK-owców po ich ewidencji „internować i odosobnić”
is_impossible: no

question: W którym roku powstała Centralna Komisja Likwidacyjna Armii Krajowej?
answers: text: 1945
answer_end: 89
generative_answer: 1945
is_impossible: no

question: Ilu żołnierzy Armii Krajowej zdecydowało się skorzystać z oferowanej im amnestii w 1945 roku?
answers: text: ok. 50 tys.
answer_end: 593
generative_answer: ok. 50 tys.
is_impossible: no