Rzecznik Praw Obywatelskich

Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) – polski jednoosobowy organ państwowy ustanowiony w 1987, utworzony w 1988. Rzecznik praw obywatelskich pełni funkcję ombudsmana.
Urząd RPO został utworzony 1 stycznia 1988. Pierwszym rzecznikiem została Ewa Łętowska, powołana przez Sejm 19 listopada 1987. Od 23 lipca 2021 urząd ten pełni Marcin Wiącek. Działalność Rzecznika reguluje Konstytucja RP (art. 208–212) oraz ustawa z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
Jednostką pomocniczą Rzecznika Praw Obywatelskich jest Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Jego siedziba główna znajduje się przy al. „Solidarności” 77 w Warszawie, część jednostek organizacyjnych Biura mieści się przy ul. Długiej 23/25.

context: 15 kwietnia 2021 Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie orzekł że art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2020 r. poz. 627) jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483). Tym samym Rzecznik Praw Obywatelskich, w przypadku upłynięcia jego kadencji i niewybrania jego następcy, nie będzie już pełnił funkcji RPO do czasu wyboru nowego Rzecznika. Trybunał do orzeczenia zastosował termin przejściowy 3 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP (Dz.U. z 2021 r. poz. 696). Przepis utracił moc z dniem 16 lipca 2021.
qas: question: Czego dotyczyła wykryta niezgodność w stanie prawnym?
answers: text: art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2020 r. poz. 627) jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2
answer_end: 214
generative_answer: art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2020 r. poz. 627) jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2
is_impossible: no

question: Jakie jest następstwo sytuacji dla RPO, gdy kończy się okres pełnienia jego funkcji, a następca nie zostaje wybrany?
answers: text: nie będzie już pełnił funkcji RPO do czasu wyboru nowego Rzecznika
answer_end: 480
generative_answer: nie będzie już pełnił funkcji RPO do czasu wyboru nowego Rzecznika
is_impossible: no

question: Kiedy nowe ustalenie pojawiło się w Dzienniku Ustaw?
answers: text: Trybunał do orzeczenia zastosował termin przejściowy 3 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP
answer_end: 587
generative_answer: Trybunał do orzeczenia zastosował termin przejściowy 3 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP
is_impossible: no

question: Czy wprowadzony przepis jest nadal aktualny?
answers: text: Przepis utracił moc z dniem 16 lipca 2021
answer_end: 657
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Co zrobił Trybunał Konstytucyjny, żeby wydłużyć czas trwania kadencji RPO?
is_impossible: yes

context: Kadencja rzecznika trwa 5 lat i liczona jest od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem. Ta sama osoba nie może być rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje, jednak utrwalił się zwyczaj, iż po upływie pierwszej kadencji osoba pełniąca tę funkcję nie kandyduje ponownie. Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez następcę. Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich weszła w życie 1 stycznia 1988. Początkowo kadencja wynosiła 4 lata i była liczona od dnia podjęcia przez Sejm uchwały o jego powołaniu. 28 listopada 1991 weszła w życie nowelizacja ustawy, która początek 4-letniej kadencji rzecznika praw obywatelskich określiła na dzień złożenia ślubowania przed Sejmem, ponadto czas zakończenia ustanowiła na chwilę objęcia urzędu przez nowo wybranego RPO. Obecna 5-letnia kadencja weszła w życie 15 lipca 2000.
qas: question: Kiedy rozpoczyna się kadencja Rzecznika Praw Obywatelskich?
answers: text: od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem
answer_end: 85
generative_answer: od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem
is_impossible: no

question: Czy prawo zabrania kandydowania na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich na ponowny okres?
is_impossible: yes

question: Czy po upływie kadencji urząd Rzecznika Praw Obywatelskich pozostaje nieobsadzony do czasu wyboru następcy?
answers: text: Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez następcę
answer_end: 343
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Kiedy uchwalono ustawę o Rzeczniku Praw Obywatelskich?
answers: text: 1 stycznia 1988
answer_end: 413
generative_answer: 1 stycznia 1988
is_impossible: no

question: Co było przedmiotem ostatniej nowelizacji ustawy o RPO?
answers: text: czas zakończenia ustanowiła na chwilę objęcia urzędu przez nowo wybranego RPO
answer_end: 774
generative_answer: czas zakończenia ustanowiła na chwilę objęcia urzędu przez nowo wybranego RPO
is_impossible: no