Zespół Sotosa

Zespół Sotosa, gigantyzm mózgowy (ang. Sotos syndrome, cerebral gigantism) – rzadki, genetycznie uwarunkowany zespół wad wrodzonych, charakteryzujący się przede wszystkim dużą masą urodzeniową i nadmiernym wzrostem w okresie pierwszych lat życia. Występuje zazwyczaj sporadycznie, jedynie wyjątkowo stwierdzano autosomalne dominujące dziedziczenie choroby. Chorobę opisał w 1964 roku Juan Fernandez Sotos i do dziś w piśmiennictwie przedstawiono kilkaset przypadków zespołu. W 2002 roku odkryto mutacje w genie NSD1 będące przyczyną zespołu Sotosa u zdecydowanej większości chorych. Obecnie badania skupiają się na wyjaśnieniu nieznanych patofizjologicznych mechanizmów powodujących objawy. Ostateczne rozpoznanie choroby może być postawione na podstawie testu genetycznego, ale w praktyce stawia się je na podstawie stwierdzenia kluczowych objawów zespołu. Leczenie zespołu Sotosa powinno być multidyscyplinarne, a pacjenci z rozpoznaną chorobą powinni pozostawać pod opieką odpowiedniej poradni. W związku z rzadkim rodzinnym występowaniem choroby i niskim ryzykiem powtórnego wystąpienia choroby w rodzinie (około 1%) poradnictwo genetyczne ma ograniczone znaczenie w przypadku zespołu Sotosa.

context: Zanim zidentyfikowano w 2002 roku genetyczne podłoże choroby i opracowano testy genetyczne pozwalające na wykrycie defektu molekularnego u pacjentów z zespołem Sotosa, rekomendowanymi metodami diagnostyki zespołu były ocena wieku kostnego i (lub) obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego. Jednak wiek kostny jest prawidłowy lub opóźniony w około 20% przypadków zespołu i jest wysoce niespecyficzny; zaawansowany wiek kostny występuje w wielu jednostkach chorobowych. Podobnie niespecyficzne są nieprawidłowości w badaniach obrazowych czaszki, występujące u około 80% pacjentów z rozpoznanym zespołem Sotosa. Opracowano system punktowy oceny klinicznej pacjentów z zespołem Sotosa (zob. tabela). Metody diagnostyki molekularnej genu NSD1 są proste, bezpieczne i specyficzne, i w zdecydowanej większości przypadków pozwalają na potwierdzenie rozpoznania. Metody diagnostyki molekularnej obejmują FISH lub, o ile jest dostępna, MLPA (Multiplex Ligation Dependent Probe Amplification), technikę pozwalającą na wykrycie mikrodelecji 5q35 i częściowych delecji genu NSD1. Sekwencjonowanie pozwala wykryć punktowe mutacje genu. Genetyczne potwierdzenie diagnozy może nie być konieczne w przypadkach klasycznego fenotypu zespołu Sotosa, rozpoznanych przez doświadczonych genetyków klinicznych. Tatton-Brown i wsp. rekomendują potwierdzenie metodami molekularnymi mutacji w genie NSD1 u wszystkich pacjentów u których podejrzewany jest zespół Sotosa, a następnie postępowanie według zaproponowanego algorytmu. Zaproponowano również prowadzenie według tego samego algorytmu pacjentów spełniających wszystkie trzy główne kryteria zespołu, u których nie wykazano nieprawidłowości w locus genu NDS1. Autorzy rekomendacji podkreślają znaczenie potwierdzenia rozpoznania klinicznego przez doświadczonego dysmorfologa.
qas: question: W którym roku odkryto genetyczne podłoże zespołu Sotosa?
answers: text: w 2002
answer_end: 28
generative_answer: w 2002
is_impossible: no

question: Czy metoda oceny wieku kostnego jest wiarygodna?
answers: text: Jednak wiek kostny jest prawidłowy lub opóźniony w około 20% przypadków zespołu i jest wysoce niespecyficzny
answer_end: 397
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Jakie metody diagnostyki genu są rzetelne i niegroźne?
answers: text: FISH lub, o ile jest dostępna, MLPA
answer_end: 929
generative_answer: FISH, MLPA
is_impossible: no

question: Jakie informacje dostarcza diagnostyka wykonana techniką MLPA?
answers: text: wykrycie mikrodelecji 5q35 i częściowych delecji genu NSD1
answer_end: 1064
generative_answer: wykrycie mikrodelecji 5q35 i częściowych delecji genu NSD1
is_impossible: no

question: Mutację jakiego genu da się zlokalizować u wszystkich chorych na zespół Sotosa?
is_impossible: yes

context: Zespół Sotosa spowodowany jest mutacjami lub delecją genu NSD1 w locus 5q35. Gen NSD1 koduje białko regulatorowe o aktywności metylotransferazy histonów; dowiedziono, że zmniejszenie ilości białka wskutek haploinsuficjencji genu NSD1 jest związane z wystąpieniem objawów choroby. U pacjentów z zespołem Sotosa stwierdzano mutacje typu nonsens, missens, delecje i mikrodelecje obejmujące prążek 5q35. Mutacje wewnątrzgenowe odpowiadają za 60 do 80% przypadków zespołu Sotosa w Europie i Stanach Zjednoczonych, podczas gdy mikrodelecje 5q35 jedynie za około 10%. W Japonii przeważają mikrodelecje 5q35, stwierdzane w ponad połowie przypadków.
qas: question: Jaka jest bezpośrednia przyczyna zespołu Sotosa?
answers: text: mutacjami lub delecją genu NSD1
answer_end: 62
generative_answer: mutacja lub delecja genu NSD1
is_impossible: no

question: Za co odpowiedzialny jest gen NSD1?
answers: text: koduje białko regulatorowe o aktywności metylotransferazy histonów
answer_end: 152
generative_answer: koduje białko regulatorowe o aktywności metylotransferazy histonów
is_impossible: no

question: Jak na białko kodowane gen NSD1 wpływa zespół Sotosa?
answers: text: zmniejszenie ilości
answer_end: 189
generative_answer: zmniejsza jego ilość
is_impossible: no

question: Jakie typy mutacji obejmujące prążek 5q35 rozpoznano u chorych z zespołem Sotosa?
answers: text: nonsens, missens, delecje i mikrodelecje
answer_end: 375
generative_answer: nonsens, missens, delecje i mikrodelecje
is_impossible: no

question: Za ile dokładnie procent przypadków zespołu Sotosa odpowiadają mikrodelecje 5q35?
is_impossible: yes