Utwór

Utwór (dzieło) – dobro niematerialne istniejące niezależnie od rzeczy, na której zostało utrwalone (corpus mechanicum), rezultat twórczej pracy człowieka, przedmiot prawa autorskiego. W różnych państwach obowiązują różne definicje utworu, a prawo międzynarodowe określa tylko minimalne standardy.
Nie wszystkie cechy utworu są wymienione wprost w ustawach poszczególnych państw. Niektóre ustawy określają tylko, że przedmiotem prawa autorskiego jest utwór. Inne wymieniają jedynie rodzaje utworów. Pierwszą na świecie ogólną (pojęciową) definicję utworu ukuli polscy prawnicy.
Ważną rolę w dookreślaniu pojęcia utworu pełni praktyka i nauka prawa. Największe różnice w definicji wynikają z historii prawa autorskiego i z podziału na system droit d’auteur (głównie Europa kontynentalna) oraz system copyright (głównie kraje anglosaskie). W systemie copyright więcej materiałów spełnia cechy utworu niż w systemie droit d’auteur. Copyright wymaga szeroko pojętej oryginalności i utrwalenia utworu. Tymczasem w systemie droit d’auteur utworem jest oryginalny i indywidualny (czyli twórczy), ustalony rezultat pracy intelektu.
Pojęcie utworu, tak jak prawo autorskie w ogóle, przechodzi kryzys. Definicja utworu, pojęcia abstrakcyjnego, nie jest stała. Na przykład w Polsce spór o tę definicję istniał już na etapie prac nad pierwszą polską ustawą o prawie autorskim (z 1926) i 70 lat później, gdy projektowano ustawę z 1994. W XXI wieku wątpliwości się pogłębiły.

context: Materiał jest indywidualny, jeżeli twórca mógł w nim zawrzeć i zawarł swoją wizję, a nie tylko przestrzegał ogólnych, ścisłych reguł. Ta cecha wywodzi się z czasów, gdy uważano, że utwór odzwierciedla niepowtarzalność jego autora. Przynajmniej od czasu objęcia programów komputerowych ochroną prawa autorskiego jest jasne, że ochrona zależy od indywidualności utworu, a nie twórcy. Dzięki indywidualności utworu istnieje więź autora z utworem, a stąd wynikają autorskie prawa osobiste. Indywidualność ocenia się z perspektywy odbiorców, w różny sposób dla utworów różnych dziedzin twórczości. W Polsce popularnym miernikiem tej cechy jest teoria „statystycznej jednorazowości” szwajcarskiego prawnika Maxa Kummera.
qas: question: Z wykorzystaniem jakiej teorii w Polsce często określa się indywidualność danego materiału?
answers: text: „statystycznej jednorazowości”
answer_end: 676
generative_answer: „statystycznej jednorazowości”
is_impossible: no

question: Z czyjej perspektywy określa się indywidualność danego materiału?
answers: text: odbiorców
answer_end: 535
generative_answer: odbiorców
is_impossible: no

question: Czy określony materiał możemy uznać za indywidualny jeśli jego autor tworząc go, wykorzystał jedynie istniejące reguły?
answers: text: Materiał jest indywidualny, jeżeli twórca mógł w nim zawrzeć i zawarł swoją wizję, a nie tylko przestrzegał ogólnych, ścisłych reguł
answer_end: 132
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Zgodnie z tym co się aktualnie uznaje, czyja indywidualność jest kluczowa jeśli chodzi o kwestie związane z prawem autorskim: twórcy czy utworu?
answers: text: utworu
answer_end: 366
generative_answer: utworu
is_impossible: no

question: Wykazanie zgodności z czyją teorią jest na świecie kluczowe dla objęcia danego materiału ochroną prawną?
is_impossible: yes