Albertozaur

Albertozaur (Albertosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae) żyjącego na zachodzie Ameryki Północnej pod koniec okresu kredowego, niemal 70 mln lat temu. Zasięg występowania gatunku typowego, Albertosaurus sarcophagus, był ograniczony do terenów dzisiejszej prowincji Alberta w Kanadzie, od której pochodzi jego nazwa rodzajowa. Naukowcy nie są zgodni co do liczby gatunków wewnątrz rodzaju Albertosaurus – niektórzy uznają Gorgosaurus libratus za drugi gatunek.
Jak wszystkie tyranozaury, albertozaur był dwunożnym drapieżnikiem z niewielkimi dwupalczastymi dłońmi i ogromną głową z potężnymi szczękami, uzbrojonymi w ponad pół setki wielkich, ostrych zębów. Prawdopodobnie był dominującym drapieżnikiem w swoim ekosystemie. Mimo iż względnie duży jak na teropoda, albertozaur był znacznie mniejszy od swego bliskiego krewnego tyranozaura – zapewne ważył mniej niż dwie tony.
Odkryte dotąd skamieniałości ponad trzydziestu osobników zapewniły znacznie bardziej szczegółową wiedzę na temat anatomii albertozaura niż większości innych tyranozaurów. Odnalezienie ponad dwudziestu tych dinozaurów na jednym stanowisku wskazuje na występowanie zachowań stadnych i umożliwia badanie ich ontogenezy oraz biologii populacji, co jest niemożliwe w przypadku gorzej poznanych dinozaurów.

context: Istnieje wiele dowodów na występowanie zachowań społecznych wśród dinozaurów roślinożernych, jak ceratopsy i hadrozaury. Jednakże tylko niekiedy można odnaleźć tak wiele dinozaurów drapieżnych w jednym miejscu. Małe teropody, takie jak deinonych, celofyz i megapnozaur (syntars), zostały znalezione w skupiskach, podobnie jak duże allozaur i mapuzaur. Istnieją również dowody na występowanie grupowych zachowań u innych tyranozaurów. Fragmenty szkieletów mniejszych osobników znaleziono niedaleko „Sue” – dinozaura z rodzaju Tyrannosaurus, zrekonstruowanego w Muzeum Historii Naturalnej w Chicago, oraz cmentarzyska formacji Two Medicine w Montanie, w którym odnaleziono szczątki trzech daspletozaurów zachowanych w pobliżu kilku hadrozaurów. Te znaleziska mogą pomóc w udowodnieniu występowania zachowań społecznych u albertozaurów, mimo iż niektóre z wymienionych lokalizacji mogą przedstawiać czasowe lub nienaturalne zgromadzenia. Inni domniemywają, że zamiast grup społecznych przynajmniej część z nich reprezentuje behawior typowy dla m.in. smoka z Komodo – taki jak tłumna agresja wokół padliny, gdy zażarta walka prowadzi do śmierci części drapieżników i kanibalizmu. Nie ma dowodów, by zgrupowanie szczątków albertozaurów było miejscem, w którym teropody te się pożywiały. Według Curriego i Ebertha budowa szkieletu albertozaurów przemawia za występowaniem u nich zachowań społecznych, ponieważ występują u nich niewielkie rogi z kości nadoczodołowych, które prawdopodobnie służyły do ozdoby i komunikacji pomiędzy przedstawicielami tego samego gatunku. Wśród populacji albertozaurów z Dry Island stosunkowo rzadko dochodziło do walk wewnątrzgatunkowych – spośród zachowanych tam pozostałości co najmniej 26 teropodów tylko u jednego odnaleziono ślady ugryzienia w głowę – zachowania występującego również u innych teropodów, w tym tyranozaurów – i tylko u dwóch osobników (7,7% populacji) zachowały się patologie kości. Zdaniem Curriego i Ebertha najistotniejszym argumentem wspierającym teorię o występowaniu zachowań społecznych u albertozaurów jest jednak fakt, że potencjalne ofiary tych teropodów wędrowały w dużych stadach – były to zwierzęta często o rozmiarach dorównujących albertozaurom lub większych, więc grupie drapieżników łatwiej byłoby oddzielić pojedynczego osobnika od reszty stada. Ponadto grupa 12 albertozaurów prawdopodobnie wymagałaby terytorium o powierzchni co najmniej 2000 km2, tymczasem ich szczątki znaleziono w jednym miejscu, co także sugeruje, że przynajmniej okresowo łączyły się one w stada.
qas: question: Czy fakt, że obszar w którym odkryto szczątki albertozaurów był też miejscem ich żerowania, został w jakiś sposób potwierdzony?
answers: text: Nie ma dowodów, by zgrupowanie szczątków albertozaurów było miejscem, w którym teropody te się pożywiały
answer_end: 1280
generative_answer: nie
is_impossible: no

question: Dlaczego Curri i Eberth uważają, że anatomia szkieletu tych dinozaurów sugeruje, że przejawiały one zachowania społeczne?
answers: text: ponieważ występują u nich niewielkie rogi z kości nadoczodołowych, które prawdopodobnie służyły do ozdoby i komunikacji pomiędzy przedstawicielami tego samego gatunku
answer_end: 1561
generative_answer: ponieważ występują u nich niewielkie rogi z kości nadoczodołowych, które prawdopodobnie służyły do ozdoby i komunikacji pomiędzy przedstawicielami tego samego gatunku
is_impossible: no

question: Ile szkieletów dinozaurów tego gatunku odnalezionych na Dry Island posiadało ślady po byciu ugryzionym w głowę?
answers: text: jednego
answer_end: 1742
generative_answer: jeden
is_impossible: no

question: Jaki jest, według Curriego i Ebertha, najważniejszy argument przemawiający na korzyść teorii o występowaniu zachowań społecznych u albertozaurów?
answers: text: fakt, że potencjalne ofiary tych teropodów wędrowały w dużych stadach – były to zwierzęta często o rozmiarach dorównujących albertozaurom lub większych, więc grupie drapieżników łatwiej byłoby oddzielić pojedynczego osobnika od reszty stada
answer_end: 2309
generative_answer: fakt, że potencjalne ofiary tych teropodów wędrowały w dużych stadach – były to zwierzęta często o rozmiarach dorównujących albertozaurom lub większych, więc grupie drapieżników łatwiej byłoby oddzielić pojedynczego osobnika od reszty stada
is_impossible: no

question: W jakim muzeum można oglądać pozostałości po największym odkrytym albertozaurze?
is_impossible: yes