Katopsbatar

Katopsbatar (Catopsbaatar) – wymarły rodzaj ssaka z rzędu wieloguzkowców. Zamieszkiwał tereny dzisiejszej Mongolii w późnym kampanie, około 72 miliony lat temu. Pierwsze skamieniałości znaleziono we wczesnych latach siedemdziesiątych XX wieku. Na ich podstawie w 1974 wyróżniono nowy gatunek w rodzaju Djadochtatherium, D. catopsaloides. Nazwa gatunkowa odwołuje się do podobieństwa zwierzęcia do rodzaju Catopsalis, gdzie przeniesiono go w 1979. W końcu w 1994 umieszczono go w odrębnym rodzaju Catopsbaatar, nazwanego od greckich i mongolskich słów oznaczających „widocznego bohatera”. Odnaleziono 5 czaszek, jeden trzonowiec i jeden szkielet obejmujący czaszkę, stanowiący najbardziej kompletny z okazów. Catopsbaatar należy do rodziny Djadochtatheriidae.
Czaszka Catopsbaatar mierzy 70 mm długości. Z zewnątrz wyglądem przywodzi na myśl czaszki gryzoni. Ciężko zbudowana i szeroka, miała łuki jarzmowe silnie rozszerzające się ku bokom. Oczodoły były mniejsze i umieszczone bardziej w tyle, niż u jego krewnych, pysk był natomiast bardziej wydłużony. Półokrężne krawędzie po boku czaszki stanowiły miejsca przyczepu mięśni poruszających żuchwą, silną i bardzo wydłużoną. Zwierzę miało bardzo potężne siekacze, a zęby policzkowe dźwigały wiele guzków (skąd bierze się nazwa rzędu wieloguzkowców). Kości miednicy różniły się od spotykanych u innych multituberkulatów, gdyż nie łączyły się ze sobą. Na kostkach widniała ostroga, prawdopodobnie przypominająca obserwowaną dziś u samca dziobaka i kolczatki, nie ma jednak śladów wskazujących na obecność kanału jadowego występującego u dziobaka.
Ostrogi Catopsbaatar i innych mezozoicznych ssaków mogły służyć ochronie przed drapieżnikami, w tym dinozaurami z grupy teropodów. Wieloguzkowce uważa się za żyworodne. Fakt posiadania przez nie włosów wskazuje na stałocieplność. Wieloguzkowce były wszystkożercami. Catopsbaatar dysponował silnymi mięśniami szczęk oraz siekaczami doskonale zaadaptowanymi do gryzienia twardych nasion, ruchem żującym kierującym się do tyłu. Multituberkulatom przypisuje się postawę z rozcapierzonymi kończynami, być może Catopsbaatar potrafił skakać. Znany jest on z formacji Red Beds of Hermiin Tsav i Barun Goyot w Mongolii, powstałych w tym samym czasie, jakieś 72 miliony lat temu.

context: Kielan-Jaworowska pierwotnie zaliczyła Catopsbaatar do rodziny Taeniolabididae w 1974. W 1994 zasugerowała, że Djadochtatherium było bliskie przodkom Catopsbaatar. Wraz z Hurumem wprowadzili nową rodzinę wieloguzkowców Djadochtatheriidae, którą umieścili w nowym podrzędzie Djadochtatheria, w 1997. Rodzina obejmowała rodzaje Djadochtatherium, Catopsbaatar, Kryptobaatar i Tombaatar, wszystkie z pustyni Gobi. Rodzina różni się od innych multituberkulatów (i innych ssaków) przednimi brzegami pyska zbieżnymi z łukami jarzmowymi, dzięki czemu pysk osiągał kształt trapezoidalny, kiedy się nań patrzy z góry. W ogólności inne ssaki miały pyski o bocznych brzegach zakrzywionych do wewnątrz do przodu od łuków jarzmowych. Kielan-Jaworowska i Hurum dokonali rewizji wyższych rang multituberkulatów w 2001, zastępując podrząd Djadochtatheria nadrodziną Djadochtatherioidea umieszczoną w podrzędzie Cimolodonta.
qas: question: Kto na początku zaklasyfikował Catopsbaatar do rodziny Taeniolabididae?
answers: text: Kielan-Jaworowska
answer_end: 17
generative_answer: Kielan-Jaworowska
is_impossible: no

question: Z kim Kielan-Jaworowska wprowadziła nową rodzinę wieloguzkowców Djadochtatheriidae?
answers: text: z Hurumem
answer_end: 178
generative_answer: z Hurumem
is_impossible: no

question: Do jakiej rodziny na początku został zaliczony Catopsbaatar?
answers: text: Taeniolabididae
answer_end: 78
generative_answer: Taeniolabididae
is_impossible: no

question: Jaki rodzaje zwierząt były zaliczane do rodziny Djadochtatheriidae?
answers: text: Djadochtatherium, Catopsbaatar, Kryptobaatar i Tombaatar
answer_end: 382
generative_answer: Djadochtatherium, Catopsbaatar, Kryptobaatar i Tombaatar
is_impossible: no

question: Na jakiej pustyni występował Catopsbaatar?
answers: text: Gobi
answer_end: 408
generative_answer: Gobi
is_impossible: no