Bawolik czerwonodzioby

Bawolik czerwonodzioby (Bubalornis niger) – gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych (Ploceidae). Występuje w subsaharyjskiej Afryce, w trzech podgatunkach. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Długość ciała tych wikłaczy wynosi blisko 22–25 cm. U samca upierzenie jest w większości czarne z niewielką domieszką bieli na skrzydłach. Samicę cechuje brązowoczarny grzbiet, łupkowoszary spód ciała oraz białawe plamy na gardle, piersi i po bokach ciała. Bawoliki czerwonodziobe zamieszkują sawanny subsaharyjskiej Afryki – ich zasięg jest poszatkowany ze względu na występowanie wysokich drzew, które są im niezbędne do budowy gniazda.
Bawoliki czerwonodziobe żywią się bezkręgowcami, takimi jak prostoskrzydłe, gąsienice, chrząszcze, błonkoskrzydłe, muchówki, pająki i skorpiony. Budują duże, wspólne gniazda, w których może znajdować się do 13 komór lęgowych. Może wystąpić poligynia lub poligynandria. Bawoliki czerwone to jedyne jak dotąd ptaki, o których wiadomo, że mogą uzyskać stan podobny do orgazmu; zapewnia go samcom fallokształtny narząd z tkanki łącznej ulokowany przed kloaką. W zniesieniu znajdują się 2–4 jaja, które samica wysiaduje sama przez 11–14 dni (dane z niewoli).

context: Bawoliki czerwonodziobe budują duże gniazda, w których gniazdują kolonijnie. Samo zbiorowe gniazdo zbudowane jest z ciernistych gałązek o długości 15–75 cm, wewnątrz znajdują się osobne „przedziały”, skupiające kilka komór lęgowych; w jednym gnieździe może znajdować się do 13 komór. W każdej znajduje się gniazdo – kulista struktura z trawy, liści i korzeni. Za budowę gniazd odpowiadają samce, ale komory lęgowe wyściełane są wspólnie przez samce i samice. Zdarza się, że stare gniazda bawolików czerwonodziobych są wykorzystywane przez błyszczaki rudobrzuche (Lamprotornis superbus). Na jednym drzewie może gniazdować kilka kolonii; niekiedy pojedyncze gniazdo wypełnia koronę drzewa tak, że zaczyna ono przypominać parasol. Swoje konstrukcje bawoliki umieszczają od 3 do 12 m nad ziemią, np. na baobabie, Combretum imberbe, maruli (Sclerocarya birrea) lub Colophospermum mopane; w Zambii stwierdzono gniazdo wybudowane u podstawy dławigada afrykańskiego (Mycteria ibis)). Oprócz drzewa miejscem na gniazdo może stać się również wieża kratownicowa pompy wodnej lub słup wysokiego napięcia. Ptaki używają gniazd również do odpoczynku.
qas: question: Z czego bawoliki budują gniazda?
answers: text: z ciernistych gałązek o długości 15–75 cm
answer_end: 155
generative_answer: z ciernistych gałązek o długości 15–75 cm
is_impossible: no

question: Kto zajmuje się budową gniazd: samce czy samice?
answers: text: Za budowę gniazd odpowiadają samce
answer_end: 394
generative_answer: Samce
is_impossible: no

question: Jaki gatunek ptaków wykorzystuje gniazda pozostawione przez bawoliki?
answers: text: błyszczaki rudobrzuche
answer_end: 561
generative_answer: błyszczaki rudobrzuche
is_impossible: no

question: Na jakiej wysokości umieszczone są gniazda bawolików?
answers: text: od 3 do 12 m nad ziemią
answer_end: 790
generative_answer: od 3 do 12 m nad ziemią
is_impossible: no

question: Co, oprócz drzew, może stać się miejscem na gniazdo bawolików?
answers: text: wieża kratownicowa pompy wodnej lub słup wysokiego napięcia
answer_end: 1091
generative_answer: wieża kratownicowa pompy wodnej lub słup wysokiego napięcia
is_impossible: no

context: Zasięg bawolików czerwonodziobych częściowo pokrywa się z zasięgiem dziergacza białobrewego (Plocepasser mahali), który prawdopodobnie jest jego głównym konkurentem. Żerujące ptaki z gatunku B. niger są regularnie obserwowane w stadach z przedstawicielami szpakowatych; odnotowano 4 gatunki – błyszczaki: krępego (Lamprotornis australis), lśniącego (L. nitens) i stalowego (L. chalybaeus) oraz szpaka ozdobnego (Creatophora cinerea). W porze suchej do bawolików czerwonodziobych dołączają czasem dziwogony żałobne (Dicrurus adsimilis) – zwykle zjadają owady wypłoszone przez te wikłacze, ale zdarzają się przypadki kleptopasożytnictwa. Obserwowano również reprezentantów B. niger żerujących razem z innymi wikłaczami, sawannikami (Histurgops ruficauda). Na gniazdach bawolików czerwonodziobych okazjonalnie zakładają swe gniazda sępy afrykańskie (Gyps africanus), kuglarze (Terathopius ecaudatus) i orły sawannowe (Aquila rapax) – jest to obustronna korzyść, bawoliki zyskują ochronę przed drapieżnikami, a szponiaste lepsze maskowanie swojego gniazda. W Zimbabwe w komorach bawolików lęgną się wróble blade (Passer diffusus); poza tym komory te są wykorzystywane przez sokoliki czerwonookie (Polihierax semitorquatus), błyszczaki rudobrzuche, amadyny czerwonogłowe (Amadina erythrocephala) oraz motyliki błękitnogłowe (Uraeginthus cyanocephalus). Opisano przypadek protokooperacji zachodzącej między stadem bawolików a dzierzbą sawannową (Lanius cabanisi); ptaki obserwowano w Tsavo w Kenii. Dzierzba podążała za stadem bawolików i zjadała wypłoszone przez te wikłacze owady, za to bawoliki czerpały korzyść z ostrzegawczych głosów tego ptaka. Dwukrotnie pojawił się drapieżnik, za pierwszym razem stado odleciało, a następnie wróciło do dzierzby; za drugim przeczekało nadejście drapieżnika zastygłe na ziemi. Zważywszy na fakt, że wikłacze odpowiadały na głosy dzierzb, prawdopodobnie taka kooperacja ma miejsce częściej. Z bawolika czerwonodziobego wykazano również pasożyta – apikompleks z gatunku Haemoproteus bubalornis, opisany po raz pierwszy w 1991 z Bubalornis albirostris.
qas: question: Jaki gatunek ptaka jest zapewne największym konkurentem bawolików czerwonodziobych?
answers: text: dziergacza białobrewego
answer_end: 91
generative_answer: dziergacz białobrewy
is_impossible: no

question: Jakie cztery gatunki ptaków atakują najczęściej stada bawolika czerwonodziobego?
answers: text: błyszczaki: krępego (Lamprotornis australis), lśniącego (L. nitens) i stalowego (L. chalybaeus) oraz szpaka ozdobnego (Creatophora cinerea)
answer_end: 432
generative_answer: błyszczaki: krępego (Lamprotornis australis), lśniącego (L. nitens) i stalowego (L. chalybaeus) oraz szpaka ozdobnego (Creatophora cinerea)
is_impossible: no

question: Jak w towarzystwie tych ptaków zachowują się dziwogony żałobne?
answers: text: zwykle zjadają owady wypłoszone przez te wikłacze, ale zdarzają się przypadki kleptopasożytnictwa
answer_end: 634
generative_answer: zwykle zjadają owady wypłoszone przez te wikłacze, ale zdarzają się przypadki kleptopasożytnictwa
is_impossible: no

question: Jakim innym ptakom zdarza się zakładać swoje gniazda na gniazdach przedstawicieli tego gatunku?
answers: text: sępy afrykańskie (Gyps africanus), kuglarze (Terathopius ecaudatus) i orły sawannowe (Aquila rapax)
answer_end: 928
generative_answer: sępy afrykańskie (Gyps africanus), kuglarze (Terathopius ecaudatus) i orły sawannowe (Aquila rapax)
is_impossible: no

question: Jakie korzyści wynikają z zakładania przez inne ptaki swoich gniazd na gniazdach przedstawicieli tego gatunku?
answers: text: bawoliki zyskują ochronę przed drapieżnikami, a szponiaste lepsze maskowanie swojego gniazda
answer_end: 1051
generative_answer: bawoliki zyskują ochronę przed drapieżnikami, a szponiaste lepsze maskowanie swojego gniazda
is_impossible: no