Płyta nagrobna Elżbiety wołogoskiej w Bergen

Płyta nagrobna Elżbiety wołogoskiej w Bergen – kamienna, dobrze zachowana płyta o tradycyjnym kształcie pochodząca z ok. 1473 r., o wymiarach 237 cm (wysokość) × 124 cm (szerokość), wmurowana w ścianie zachodniej części kruchty dawnego kościoła cysterek (Kościół Mariacki) w Bergen na Rugii, na której to płycie wyryto, obwiedziony napisem: Anno d(omi)ni / m cccc • lxxiii • fe(r)ia • q(ua)rta • post • iudica • obiit / Jllust(ri)s • p(ri)nceps / et • do(min)a • d(omi)na • Elisabet • abbatissa i(n) berg(en) ora p(ro) ea, wizerunek Elżbiety, córki księcia wołogoskiego Warcisława IX, przełożonej zgromadzenia w latach 1460–1473.

context: Johann David Fabarius w swojej publikacji z 1738 r. odczytał końcowy fragment inskrypcji jako Bergensis oratorii Priorissa. Ze względu na znaczne wytarcie dolnej partii płyty i ten fragment inskrypcji (Jllust(ri)s • p(ri)nceps) był odczytywany różnorodnie. Odczyt Johanna Jacoba Grümbkego w wydaniach jego książek z 1819 r. i z 1833 r. (poza podstawianiem pod znak krzyża wyrazu cruciati tylko w tej drugiej pozycji i błędnym rozwiązaniem dnia śmierci – 8 kwietnia) był następujący: i(n) monast(erio) p(ri)ncip(issa) et ducissa (ten ostatni wyraz pomimo odczytu do); dodatkowo odczytywał on końcową partię inskrypcji jako orate pro ea. Identyczny zapis podał Julius Bentley Løffler w swoim artykule z 1873 r. o kościele w Bergen, a powtórzył go też w 1879 r. tłumacz tego artykułu na język niemiecki – Gottlieb von Rosen. Właściwie przytoczył w tej formie inskrypcję Alfred Haas i w swoim artykule z 1891 r., i w książce z 1893 r. – jedyną różnicą był zapis du(cissa), jak również błędnie (8 kwietnia) rozwiązana data śmierci. Powtórzył też ten odczyt w 1897 r. w swoim artykule Martin Wehrmann, ale właściwie rozwiązał datę śmierci (7 kwietnia). Nowego odczytu inskrypcji dokonał w tym samym, 1897 r. Ernst von Haselberg w opracowanym przez siebie katalogu zabytków rejencji stralsundzkiej. Pierwsza część inskrypcji przyjęła formę: Anno d(omi)ni †, natomiast ta w dolnym fragmencie płyty: i(n) m(o)n(a)s(terio) p(r)iori(ssa) et do(minarum), w tym drugim fragmencie błędną, ponieważ skutkowała zaistnieniem podwójnego nazewnictwa – priorissa oraz abbatissa. W wydawnictwie tym zamieszczono też po raz pierwszy rysunek płyty. Przychylił się do tego ostatniego odczytu w swoim (pozbawionym atrybucji) artykule z 1898 r. Martin Wehrmann jako do bardziej wiarogodnego. Podobnie w popularnym wydawnictwie albumowym o pomorskich zabytkach zastosowano odczyt Haselberga. Odmiennie – w 1924 r., w pierwszym tomie swojej książki o pomorskich instytucjach kościelnych – odniósł się do problemu odczytu Hermann Hoogeweg. Uznał on, że tekst w dolnej części płyty jest zbyt nieczytelny, a odczyt tego fragmentu przez Grümbkego i Haasa jest lepszy niż Haselberga. Odmiennie niż poprzednicy dokonał odczytu następujących po tym fragmencie wyrazów et do(mina). W 1990 r. Maria Glińska błędnie podała pierwszą część inskrypcji w odczycie Haasa jako: pria grta zamiast feia qrta.
qas: question: Dlaczego pozostawały wątpliwości dotyczące odczytania napisu na płycie nagrobnej? 
answers: text: Ze względu na znaczne wytarcie dolnej partii płyty
answer_end: 174
generative_answer: Ze względu na znaczne wytarcie dolnej partii płyty
is_impossible: no

question: Czy Grümbke napisał książki? 
answers: text: Odczyt Johanna Jacoba Grümbkego w wydaniach jego książek z 1819 r. i z 1833 r.
answer_end: 335
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Czego dotyczy artykuł Løfflera z 1873 roku?
answers: text: kościele w Bergen
answer_end: 728
generative_answer: kościoła w Bergen
is_impossible: no

question: Kim z zawodu był Gottlieb von Rosen?
answers: text: tłumacz
answer_end: 766
generative_answer: tłumaczem
is_impossible: no

question: Jaka była poprawna data dzienna śmierci Elżbiety wołogoskiej?
answers: text: 7 kwietnia
answer_end: 1144
generative_answer: 7 kwietnia
is_impossible: no