Cerkiew św. Symeona Słupnika w Dołhobyczowie

Cerkiew św. Szymona Słupnika – prawosławna cerkiew filialna w Dołhobyczowie. Należy do parafii Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Hrubieszowie, w dekanacie Zamość diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Pierwszą cerkiew prawosławną w Dołhobyczowie wzniesiono przed 1472. Miejscowa parafia przyjęła następnie unię. W 1875 została przymusowo wcielona do prawosławnej eparchii chełmsko-warszawskiej w ramach likwidacji unickiej diecezji chełmskiej. Obecnie istniejąca świątynia powstała na początku XX wieku po pożarze starszej cerkwi. Autorem jej projektu był Władimir Pokrowski. Była to jedna z nielicznych w zaborze rosyjskim świątyń reprezentujących styl bizantyjsko-rosyjski w wariancie neobizantyjskim.
Cerkiew pozostawała siedzibą parafii w okresie międzywojennym, natomiast po przesiedleniach ludności ukraińskiej w latach 40. XX wieku została opuszczona i przeszła na własność Skarbu Państwa. Była użytkowana przez spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”, następnie stała pusta. W 1967 Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny uzyskał zgodę na wznowienie w niej życia liturgicznego, jednak z powodu bardzo złego stanu technicznego zaniedbanego budynku plany te zarzucono. Budynek został zabezpieczony przed dalszą degradacją na początku lat 90. XX wieku, jednak dopiero w latach 2007–2010 diecezja lubelsko-chełmska przeprowadziła jego kompleksowy remont. W świątyni nie odbywają się regularne nabożeństwa z powodu braku ludności prawosławnej w miejscowości.
Budowla położona jest na skraju parku dworskiego w Dołhobyczowie, w południowo-wschodniej części miejscowości. Nowy cmentarz prawosławny znajduje się dalej od świątyni.
Cerkiew wpisano do rejestru zabytków 28 marca 1988 pod nr. A/438 (nowy nr A/1555).

context: Opuszczona świątynia przeszła na własność Skarbu Państwa. Do 1956 użytkowała ją gminna spółdzielnia „Samopomoc Chłopska”. W wymienionym roku Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny ponownie ubiegał się o odzyskanie budowli i utworzenie filii parafii w Hrubieszowie, jednak władze wydały w tej sprawie odpowiedź odmowną, twierdząc, że w miejscowości przebywa zbyt mała liczba wiernych i że nie będą oni w stanie utrzymać cerkwi. Wpływ na negatywną decyzję miała zła opinia wystawiona przez lubelski Urząd ds. Wyznań ks. M. Ościence z Hrubieszowa – zwolennikowi wprowadzenia języka ukraińskiego do liturgii. Kolejną próbę odzyskania świątyni podjął w 1967 metropolita warszawski i całej Polski Stefan, który twierdził, że w Dołhobyczowie istnieje 200-osobowa społeczność prawosławna, i z uwagi na odległość nie może w praktyce korzystać z cerkwi w Hrubieszowie. Metropolita rozpoczął starania o zwrot cerkwi po tym, gdy został poinformowany, że może ona zostać rozebrana lub uznana za trwałą ruinę. Władze zgodziły się na restytucję parafii w Dołhobyczowie i na powtórne poświęcenie budynku. Bardzo zły stan techniczny obiektu sprawił jednak, że po rekonsekracji i tak nie rozpoczęto w świątyni regularnych nabożeństw. W kolejnych latach niezagospodarowana cerkiew ulegała stopniowej dewastacji.
qas: question: Dlaczego odmówiono stworzenia filii parafii w budowli w 1956 roku?
answers: text: twierdząc, że w miejscowości przebywa zbyt mała liczba wiernych i że nie będą oni w stanie utrzymać cerkwi
answer_end: 428
generative_answer: twierdzono, że w miejscowości przebywa zbyt mała liczba wiernych i że nie będą oni w stanie utrzymać cerkwi
is_impossible: no

question: Kto chciał odzyskać budowlę w 1967 roku?
answers: text: metropolita warszawski i całej Polski Stefan
answer_end: 700
generative_answer: metropolita warszawski i całej Polski Stefan
is_impossible: no

question: Dlaczego Stefan podjął się odzyskania budowli?
answers: text: został poinformowany, że może ona zostać rozebrana lub uznana za trwałą ruinę
answer_end: 997
generative_answer: został poinformowany, że może ona zostać rozebrana lub uznana za trwałą ruinę
is_impossible: no

question: W którym roku Stefan podjął się walki o zwrot budowli?
answers: text: w 1967
answer_end: 655
generative_answer: w 1967
is_impossible: no

question: Jak nazywała się spółdzielnia, która wykorzystywała budynek cerkwi do 1956 roku?
answers: text: Samopomoc Chłopska
answer_end: 119
generative_answer: Samopomoc Chłopska
is_impossible: no

context: Po II wojnie światowej i wysiedleniach Ukraińców w latach 40. XX wieku obiekt sakralny został porzucony. W kwietniu 1947 w Dołhobyczowie pozostało jeszcze 386 prawosławnych, zaś w całym powiecie ich liczbę szacowano na 865 osób. W związku z tym PAKP ubiegał się o zachowanie parafii dołhobyczowskiej, jednak nie otrzymał zgody na rejestrację czynnej cerkwi. Z tego samego roku pochodzi okólnik Wydziału Społeczno-Politycznego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie, który negatywnie odnosił się do otwierania jakichkolwiek świątyń prawosławnych w powiecie. Ich działanie miałoby bowiem przyczyniać się do jego ukrainizacji. Obecność wyznawców prawosławia w Dołhobyczowie, spotykających się na modlitwę w prywatnych domach, odnotowano także po 1947.
qas: question: Jakie wydarzenia poprzedzały opuszczenie Cerkwi św. Szymona Słupnika?
answers: text: II wojnie światowej i wysiedleniach Ukraińców
answer_end: 48
generative_answer: II wojna światowa i wysiedlenia Ukrainców
is_impossible: no

question: Ilu prawosławnych pozostało w powiecie hrubieszowskim w 1947 roku?
is_impossible: yes

question: O co starał się Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny ze względu na liczbę pozostałych w okolicy Dołhobyczowa osób?
answers: text: zachowanie parafii dołhobyczowskiej
answer_end: 299
generative_answer: zachowanie parafii dołhobyczowskiej
is_impossible: no

question: Jaki dokument z 1947 roku zakazywał otwierania świątyń prawosławnych w powiecie?
answers: text: okólnik
answer_end: 393
generative_answer: okólnik
is_impossible: no

question: Czy po 1947 roku w Dołhobyczowie były osoby odprawiające wspólne modły w domach prywatnych?
answers: text: odnotowano także po 1947
answer_end: 740
generative_answer: tak
is_impossible: no