Dywizjon Okrętów Podwodnych (II RP)

Dywizjon Okrętów Podwodnych – wchodząca w skład Floty jednostka taktyczna polskiej marynarki wojennej, utworzona 30 kwietnia 1932 roku zarządzeniem nr 724 szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej jako Dywizjon Łodzi Podwodnych. 23 września 1937 roku nazwę związku zmieniono na Dywizjon Okrętów Podwodnych.
Bezpośrednie dowodzenie jednostką sprawowali kolejno kmdr ppor. Eugeniusz Pławski oraz kmdr ppor. Aleksander Mohuczy. Pod względem formalnoprawnym dywizjon stanowił jednostkę administracyjną podległą dowódcy Floty. W jego skład wchodziły okręty podwodne OORP „Ryś”, „Wilk” i „Żbik” oraz torpedowiec ORP „Kujawiak” i hulk „Lwów”. Od listopada 1938 roku rolę stałej bazy zaczął pełnić ORP „Sławomir Czerwiński”. W 1939 roku dywizjon uzupełniono o dwa nowe okręty podwodne typu Orzeł OORP „Orzeł” i „Sęp”. Rolę stałej bazy dywizjonu pełnił Port Wojenny Gdynia, a dowódca dywizjonu podlegał bezpośrednio dowódcy Floty, kontradm. Józefowi Unrugowi. Okręty podwodne uczestniczyły w kurtuazyjnych wizytach w Sztokholmie, Helsinkach, Amsterdamie, Oslo, Kopenhadze, Karlskronie, Tallinnie oraz – ponownie w Estonii – w Narwie.
We wrześniu 1939 roku wszystkie okręty podwodne wzięły udział w obronie Wybrzeża, nie prowadząc jednak działań ofensywnych do czego były predestynowane, lecz realizując na małym obszarze typowo defensywne plany operacyjne „Worek” oraz „Rurka”, „okrężnej obrony” Helu jako głównej bazy Floty. W rezultacie, w pierwszych dniach wojny wszystkie jednostki dywizjonu były wykrywane, śledzone i atakowane przez małe okręty nawodne i lotnictwo, a incydentalnie także przez U-Booty, co doprowadziło do licznych uszkodzeń okrętów i pogorszenia stanu psychicznego załóg, a w konsekwencji do internowania ORP „Żbik” „Ryś” i „Sęp” w Szwecji, natomiast ORP „Wilk” i „Orzeł” zdołały przerwać niemiecką blokadę i przedostać się do Wielkiej Brytanii, co zakończyło istnienie dywizjonu.

context: Pierwotne polskie plany opracowane w ramach „Małego planu budowy floty” zakładały zakup 9 okrętów podwodnych, jednak z uwagi na fakt, że jednostki tej klasy miały być budowane w oparciu o francuską pożyczkę, francuskie lobby przemysłowe za pomocą działań o charakterze korupcyjnym skłoniło francuskich polityków do narzucenia odmiennych od polskich oczekiwań warunków wykorzystania pożyczki. Ostatecznie zamiast 9 jednostek podwodnych, Francja udzieliła pożyczki na trzy okręty podwodne oraz dwa niszczyciele, których Polska nie zamierzała kupować we Francji, bowiem nie była ona w tym czasie technologicznym liderem w produkcji okrętów tej klasy. Kierownictwo Marynarki Wojennej nie porzuciło jednak koncepcji wzmocnienia dywizjonu okrętów podwodnych kolejnymi jednostkami, toteż od początku 1939 roku w jego skład zaczęły wchodzić nowo wybudowane tym razem w Holandii, skonstruowane według polskiej specyfikacji wymagań okręty typu Orzeł: ORP „Orzeł” oraz „Sęp”. Jeszcze krótko przed wybuchem wojny, Kierownictwo Marynarki Wojennej zawarło ponownie we Francji kontrakt na budowę kolejnych dwóch jednostek podwodnych, według holendersko-polskiego projektu typu Orzeł. Mimo negatywnych doświadczeń z przeszłości, o ponownym powierzeniu francuskiej stoczni budowy okrętów zdecydowały zbyt silne już w tym czasie w Holandii sympatie proniemieckie. Z uwagi jednak na wybuch wojny, kontrakt ten nigdy nie został zrealizowany, a w czerwcu 1940 roku po wkroczeniu Niemców do Francji, kadłuby nowych okrętów dywizjonu zostały zniszczone.
qas: question: Z jakiego powodu Polska nie zdecydowała się na zakup francuskiego sprzętu?
answers: text: Polska nie zamierzała kupować we Francji, bowiem nie była ona w tym czasie technologicznym liderem w produkcji okrętów tej klasy
answer_end: 646
generative_answer: Polska nie zamierzała kupować we Francji, bowiem nie była ona w tym czasie technologicznym liderem w produkcji okrętów tej klasy
is_impossible: no

question: W jakim państwie powstał ORP "Sęp"?
answers: text: w Holandii
answer_end: 869
generative_answer: w Holandii
is_impossible: no

question: Jaki kraj zaatakował Francję w czerwcu 1940 roku?
answers: text: Niemców
answer_end: 1465
generative_answer: Niemcy
is_impossible: no

question: Z jakiego powodu Polska ponownie powierzyła Francji budowę okrętów?
answers: text: o ponownym powierzeniu francuskiej stoczni budowy okrętów zdecydowały zbyt silne już w tym czasie w Holandii sympatie proniemieckie
answer_end: 1344
generative_answer: o ponownym powierzeniu francuskiej stoczni budowy okrętów zdecydowały zbyt silne już w tym czasie w Holandii sympatie proniemieckie
is_impossible: no

question: Ile okrętów miało powstać we Francji zgodnie z pierwotnym planem?
answers: text: 9
answer_end: 89
generative_answer: 9
is_impossible: no

context: Kampanię morską polskich okrętów podwodnych we wrześniu 1939 roku należy ocenić negatywnie, głównie z powodu jej złego zaplanowania przez Kierownictwo Marynarki Wojennej. Już bowiem pierwsze dni wojny ujawniły całkowitą nierealność planów „Worek” i „Rurka” – dwóch podstawowych planów działań bojowych polskich okrętów podwodnych, które poprzez swoją defensywną naturę i rozstawienie okrętów na małym obszarze w rejonie niemieckiej blokady, pozbawiły polskie okręty podwodne ich największego atutu – możliwości skrytego podejścia i wykorzystania ich dużej siły uderzeniowej. W efekcie w wyznaczonych okrętom rejonach działań wokół Helu, ustawicznie atakowane z morza i z powietrza, w mniejszym lub większym stopniu uszkodzone okręty dywizjonu, pozbawione były zarówno celów, jak i możliwości działania. Trudno ustalić powód, dla którego szef KMW i dowódca Floty przyjęli jako jedyne możliwe założenie, że Niemcy „muszą” zaraz na początku wojny atakować Hel od strony morza, i to takimi okrętami, które będą stanowiły dobry cel dla okrętów podwodnych, lub że będą próbowali wysadzić desant morski. Doświadczenia I wojny światowej wskazywały na coś zupełnie innego, raczej na zastosowanie blokady morskiej. Ponadto do dobrej praktyki sztabowej należy posiadanie alternatywnych planów, nawet przyjmując jeden jako najbardziej prawdopodobny. Przyjęte przez Dowództwo Floty błędne założenia planu „Worek” naraziły okręty dywizjonu na nieustające ataki lekkich sił nawodnych i lotnictwa niemieckiego, wobec których przy braku wsparcia były całkowicie bezbronne. W rzeczywistości plan „Worek” bardziej narażał okręty podwodne na ataki sił nieprzyjaciela, niż zapewniał wykorzystanie ich głównego uzbrojenia, torped. Zupełnie natomiast nie podjęto próby wykorzystania właściwości i zdolności ofensywnych okrętów podwodnych, przez rozmieszczenie ich na najbardziej żywotnych dla Niemiec liniach żeglugowych między Rzeszą, a Luleą, czy też zaminowania podejść do niemieckich portów, czym zaskoczono nawet dowództwo Kriegsmarine w Świnoujściu.
qas: question: W jaki sposób plany Worek” oraz „Rurka” negatywnie wpłynęły na możliwości polskich okrętów?
answers: text: poprzez swoją defensywną naturę i rozstawienie okrętów na małym obszarze w rejonie niemieckiej blokady
answer_end: 439
generative_answer: poprzez swoją defensywną naturę i rozstawienie okrętów na małym obszarze w rejonie niemieckiej blokady
is_impossible: no

question: Jaka była największa siła polskich okrętów?
answers: text: możliwości skrytego podejścia i wykorzystania ich dużej siły uderzeniowej
answer_end: 573
generative_answer: możliwość skrytego podejścia i wykorzystania ich dużej siły uderzeniowej
is_impossible: no

question: Jakich działań ze strony floty niemieckiej można było się spodziewać, na podstawie doświadczeń z okresu pierwszej wojny światowej?
answers: text: zastosowanie blokady morskiej
answer_end: 1203
generative_answer: zastosowania blokady morskiej
is_impossible: no

question: Na jakie zagrożenia zostały wystawione polskie okręty przez założenia planu „Rurka”?
is_impossible: yes

question: Jaka broń była głównym elementem uzbrojenia polskich okrętów?
answers: text: torped
answer_end: 1707
generative_answer: torpedy
is_impossible: no