Perła w koronie

Perła w koronie – polski film historyczno-obyczajowy z 1971 roku w reżyserii Kazimierza Kutza, drugie ogniwo tryptyku śląskiego tego samego reżysera, na które składały się także Sól ziemi czarnej (1969) oraz Paciorki jednego różańca (1979). Film, oparty na autentycznych wydarzeniach, ukazuje losy górników strajkujących przeciwko zamknięciu należącej do niemieckich przedsiębiorców kopalni węgla kamiennego w polskiej części Górnego Śląska w latach 30. XX wieku. Perła w koronie została pozytywnie przyjęta przez krytyków oraz widzów, zdobywając szereg nagród na międzynarodowych festiwalach (między innymi w Panamie oraz Mediolanie), a także otrzymując Grand Prix Lubuskiego Lata Filmowego.

context: Po sukcesie Soli ziemi czarnej Kazimierz Kutz zabrał się za stworzenie kolejnego filmu opowiadającego dzieje Ślązaków z perspektywy historycznej. Za inspirację dla reżysera Perły w koronie posłużył autentyczny strajk w kopalni Giesche w 1937 roku, w którym brały udział 3 tysiące górników. Wbrew obietnicy danej strajkującym zarząd oryginalnej kopalni doprowadził do jej likwidacji i zatopienia. W Perle w koronie Kutz kontynuował swój rozbrat z kulturą mieszczańską na rzecz odwołania się do wartości reprezentowanych przez kulturę plebejską: „Moją niemal maniakalną ideą jest szukanie pewnych określonych tradycji; także w Perle w koronie ta sprawa obchodzi mnie najgoręcej”.
qas: question: Jakie wydarzenie zainspirowało Kazimierza Kutza do podjęcia pracy nad "Perłą w koronie"?
answers: text: strajk w kopalni Giesche w 1937 roku
answer_end: 246
generative_answer: strajk w kopalni Giesche w 1937 roku
is_impossible: no

question: Jaka grupa zawodowa zainicjowała strajk w 1937 roku?
answers: text: górników
answer_end: 288
generative_answer: Górnicy
is_impossible: no

question: Jaka była przyczyna strajku w kopalni Giesche?
is_impossible: yes

question: Co jest tematem "Perły w koronie"?
answers: text: dzieje Ślązaków z perspektywy historycznej
answer_end: 144
generative_answer: dzieje Ślązaków z perspektywy historycznej
is_impossible: no

question: Czy w swojej twórczości Kazimierz Kutz poruszał wątek kultur mieszczańskiej i plebejskiej?
answers: text: W Perle w koronie Kutz kontynuował swój rozbrat z kulturą mieszczańską na rzecz odwołania się do wartości reprezentowanych przez kulturę plebejską
answer_end: 542
generative_answer: tak
is_impossible: no

context: Bardziej sceptyczny wobec Perły w koronie był Krzysztof Teodor Toeplitz, pisząc na łamach „Miesięcznika Literackiego”, iż reżyser instrumentalnie pomija perspektywę państwa polskiego: „Ani przez chwilę nie widzimy tu nikogo, kto by reprezentował centralną władzę polską ani nawet polską administrację, jeśli nie liczyć oddziałów policji otaczających strajkującą kopalnię”. Toeplitz krytykował również promowanie przez reżysera patriarchalnego modelu rodziny, ze zdumieniem zauważając, że „w rodzinie narysowanej przez Kutza nie do pomyślenia jest jakikolwiek z kłopotów trapiących dzisiejsze społeczeństwo, a więc »konflikt pokoleń« czy »konflikt płci« wynikający z dążeń emancypacyjnych kobiet”. Gracjana Miller z „Żołnierza Wolności” jako wadę Perły w koronie wskazywała sztuczność gwary śląskiej używanej przez bohaterów oraz niezręczną scenę erotyczną, jednak ceniła film za to, że „Kutz z wyczuciem potrafi scenę rozładować, a jednocześnie spotęgować wrażenie”. Rafał Marszałek z „Literatury” był odmiennego zdania na temat sceny erotycznej, podkreślając przy tym, że Perła w koronie sprawdza się jako „film o strajku, a jednocześnie opowieść miłosna. Miłość nie ta z plakatu: nie pastelowy chłopiec z błękitnooką dziewczyną, w czułym uścisku sprzymierzeni. Miłość u Kutza zawsze jest w zawieszeniu, w napięciu, w oczekiwaniu”.
qas: question: Co według Krzysztofa Toeplitza nie zostało uwzględnione przez Kutza?
answers: text: perspektywę państwa polskiego
answer_end: 182
generative_answer: perspektywa państwa polskiego
is_impossible: no

question: Czy Toeplitz popiera matriarchalny model rodziny?
is_impossible: yes

question: Jak do gwary śląskiej z filmu Kutza odnosi się Gracjana Miller?
answers: text: wskazywała sztuczność
answer_end: 783
generative_answer: wskazuje jej sztuczność
is_impossible: no

question: Czy według Miller film Kutza poza złym akcentem ma inne wady?
answers: text: niezręczną scenę erotyczną
answer_end: 855
generative_answer: tak
is_impossible: no

question: Czy Rafał Marszałek także krytykuje scenę erotyczną z filmu Kutza?
answers: text: Rafał Marszałek z „Literatury” był odmiennego zdania na temat sceny erotycznej
answer_end: 1045
generative_answer: nie
is_impossible: no