Cerkiew św. Mikołaja w Tomaszowie Lubelskim

Cerkiew św. Mikołaja – prawosławna cerkiew parafialna w Tomaszowie Lubelskim. Należy do dekanatu Zamość diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynia mieści się przy Rynku, po stronie wschodniej.
Parafia prawosławna istniała w Tomaszowie z pewnością w I połowie XVI w. W wieku siedemnastym powstała pierwsza świątynia tego wyznania nosząca wezwanie św. Mikołaja Cudotwórcy. W kolejnym stuleciu cerkiew ta przeszła w ręce unitów i pozostawała ich własnością do likwidacji unickiej diecezji chełmskiej w 1875. Nową świątynię, w stylu bizantyjsko-rosyjskim, zbudowano z państwowego rosyjskiego funduszu przeznaczonego na analogiczne cele w latach 1885–1890.
Świątynia była nieprzerwanie czynna w czasie I wojny światowej, w dwudziestoleciu międzywojennym i podczas II wojny światowej. Działalność duszpasterską przerwała dopiero Akcja „Wisła” i wywiezienie z Tomaszowa prawosławnych Ukraińców. Do 1957 porzucona cerkiew była użytkowana przez zakłady mleczarskie i ulegała stopniowej dewastacji. W wymienionym roku parafia prawosławna w Tomaszowie Lubelskim została restytuowana, przeprowadzono prowizoryczny remont obiektu. Większe prace renowacyjne prowadzone były w nim w końcu lat 80. XX w. oraz na początku wieku XXI.
W latach 1983–1990 w cerkwi wystawiona była Turkowicka Ikona Matki Bożej.

context: Cerkiew w Tomaszowie Lubelskim była czynna także w okresie II wojny światowej, została zamknięta dopiero po wywózkach Ukraińców wyznania prawosławnego w ramach Akcji „Wisła”. Porzucona, została zaadaptowana na magazyn spółdzielczy, przez pewien czas mieścił się w niej szalet. W 1955 metropolita warszawski i całej Polski Makary starał się o otwarcie świątyni jako filii cerkwi Przemienienia Pańskiego w Lublinie, jednak Urząd ds. Wyznań odrzucił jego podanie. Obiekt pozostał w rękach Powiatowych Zakładów Mleczarskich. Dwa lata później kolejne podanie metropolity warszawskiego zostało rozpatrzone przychylnie, co miało związek z ogólnym złagodzeniem polityki władz wobec prawosławia. Zniszczona cerkiew tomaszowska stała się ponownie świątynią parafialną, a miejscowi wierni (łącznie 550 osób) spontanicznie podjęli się jej odnowienia. W 1969 świątynia występuje w dokumentach już nie jako parafialna, lecz jako filia cerkwi w Hrubieszowie. W latach 70. cerkiew została okradziona.
qas: question: Po jakich wydarzeniach związanych z drugą wojną światową doszło do zamknięcia tej świątyni?
answers: text: wywózkach Ukraińców wyznania prawosławnego w ramach Akcji „Wisła”
answer_end: 173
generative_answer: wywózkach Ukraińców wyznania prawosławnego w ramach Akcji „Wisła”
is_impossible: no

question: Jaką funkcję pełniła ta cerkiew po wywózkach Ukraińców w ramach Akcji „Wisła”?
answers: text: magazyn spółdzielczy
answer_end: 230
generative_answer: magazynu spółdzielczego
is_impossible: no

question: Jaki duchowny próbował w 1955 roku doprowadzić do ponownego otwarcia tej świątyni?
answers: text: metropolita warszawski i całej Polski Makary
answer_end: 328
generative_answer: metropolita warszawski i całej Polski Makary
is_impossible: no

question: Jakie przedsiębiorstwo wykupiło budynek tej cerkwi w 1955 roku?
is_impossible: yes

question: Jaka postawa rządu doprowadziła do przejęcia budynku świątyni przez Kościół Prawosławny?
answers: text: ogólnym złagodzeniem polityki władz wobec prawosławia
answer_end: 685
generative_answer: ogólne złagodzenie polityki władz wobec prawosławia
is_impossible: no