Herkules I d’Este

Herkules I d’Este (ur. 26 października 1431 w Ferrarze, zm. 15 czerwca 1505 tamże) – syn Mikołaja III d’Este, książę Ferrary i Modeny w latach 1471–1505.
Władzę przejął po śmierci Borsa d’Este i pokonaniu syna Leonella d’Este, Mikołaja. W 1473 roku dla umocnienia swej pozycji poślubił córkę króla Neapolu, Eleonorę Aragońską. W 1476 roku ostatecznie rozprawił się z pretendentem do tronu Mikołajem d’Este. W latach 1478–1479 dowodził wojskami florenckimi w wojnie z papiestwem i Królestwem Neapolu. W 1482 roku zaniepokojona wzrostem znaczenia Ferrary Wenecja wypowiedziała Herkulesowi I wojnę. Jesienią wojska weneckie obległy miasto, które z trudem się obroniło. Sytuację odmieniło przejście papieża na stronę Ferrary. Sprzymierzonym nie udało się ostatecznie pokonać Wenecjan. W wyniku zawartego w 1484 roku pokoju Herkules I utracił Rovigo i Polesine. W latach 1490–1491 umocnił przez małżeństwa swych dzieci związki Ferrary z Mantuą i Mediolanem. Dwukrotnie w 1494 i 1499 roku poparł wkraczających do Włoch Francuzów. W 1501 roku poprzez małżeństwo syna Alfonsa z Lukrecją Borgią zawarł przymierze z władającymi Rzymem Borgiami.
Za panowania Herkulesa Ferrara doszła do najwyższego stopnia swego rozwoju, osiągając sto tysięcy mieszkańców. Herkules wybudował część miasta, na północ od strada della Giuvecca, większą od całej dawniejszej Ferrary. Za panowania Herkulesa I w pełni wykształcił się system skarbowy uznawany, obok weneckiego i florenckiego za najlepszy we Włoszech. Dwór Herkulesa i Eleonory należał do najgłośniejszych ognisk literackich we Włoszech i wywarł niemały wpływ na rozwój ideowy późnego renesansu. Byli z nim związani Tito Strozzi, Matteo Maria Boiardo, Giovanni Pico della Mirandola, Albert Pio, Pietro Bembo.

context: W następnych latach Herkules nie wystawiał już swego państwa na hazard wojny. W zmieniających się okolicznościach politycznych umacniał swoją pozycję, wzorem Borsa, poprzez układy. Jeszcze w 1480 roku przyrzekł rękę 6-letniej Izabeli synowi Fryderyka Gonzagi. W 1483 roku ogłosił zaręczyny Izabeli i Beatrice, o której rękę zaczął zabiegać Ludwik Sforza. 11 lutego 1490 roku sojusz z Mantuą umocnił ślub Izabeli z Franciszkiem Gonzagą. Rok później podwójne małżeństwo utrwaliło sojusz Ferrary z mediolańskimi Sforzami. 17 stycznia Beatrice poślubiła w Pawii Ludwika Sforzę, 22 stycznia – syn Herkulesa, Alfons, poślubił w Mediolanie Annę Sforzę. Kiedy trzy lata później, na początku września 1494, król Francji Karol VIII przekroczył Alpy, Herkules był jednym z pierwszych władców włoskich, który przybył do Asti, by złożyć mu hołd. Kiedy w 1499 roku kolejny król Francji Ludwik XII wkroczył do Włoch celem zdobycia Mediolanu, Herkules powiadomiony o zamierzonym przez Cezara Borgię zajęciu księstwa Ferrary, postarał się o to, by znaleźć się w triumfalnym orszaku francuskiego króla. Na początku 1500 roku Herkules otrzymał propozycję ożenienia niedawno owdowiałego Alfonsa z Lukrecją Borgią. Wspierany w tym przez króla francuskiego, grał na zwłokę. Ostatecznie jednak zmuszony był ulec, Ludwik XII potrzebował bowiem poparcia Borgiów dla swoich planów podboju południowych Włoch. W zamian za małżeństwo wynegocjował sto tysięcy dukatów posagu i prawie drugie tyle w klejnotach, strojach i srebrach, przyłączenie do Ferrary zamków Cento i Pieve, obniżenie rocznej daniny składanej przez Ferrarę papieżowi z czterech tysięcy do stu dukatów oraz tytuł książąt Ferrary dla wszystkich męskich potomków Lukrecji i Alfonsa.
qas: question: Jaki sposób przyjął Herkules, żeby wzmocnić swoje znaczenie na scenie politycznej?
answers: text: układy
answer_end: 179
generative_answer: układy
is_impossible: no

question: Za kogo Beatrice wyszła za mąż w Pawii?
answers: text: Ludwika Sforzę
answer_end: 572
generative_answer: za Ludwika Sforzę
is_impossible: no

question: Jaki członek rodziny Herkulesa ożenił się z Anną Sforzą?
answers: text: syn
answer_end: 591
generative_answer: syn
is_impossible: no

question: Kto był pierwszym władcą Włoch, który podążył do Astii w celu okazania szacunku Karolowi VIII?
is_impossible: yes

question: Ile lat miała Izabela, kiedy przysięgnięto jej małżeństwo z synem Gonzagiego?
answers: text: 6
answer_end: 217
generative_answer: 6
is_impossible: no