माणसे वाचताना २- डॉ.प्रसाद दांडेकर यांच्याशी गप्पा | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
You are here: मुख्यपृष्ठ /माणसे वाचताना २- डॉ.प्रसाद दांडेकर यांच्याशी गप्पा
माणसे वाचताना २- डॉ.प्रसाद दांडेकर यांच्याशी गप्पा
काही दिवसांपूर्वी मी ‘माणसे वाचताना’ नावाचा एक लेख लिहिला होता.
पूर्वग्रह पुसून टाकण्यासाठी, सामान्य पांढरपेशा माणसासाठी taboo असे आयुष्य जगणाऱ्या माणसांची ’माणूस’ म्हणून ओळख करून घेण्यासाठी ’ह्युमन लायब्ररी’ हा उपक्रम आहे.
दरम्यान या उपक्रमाची मुंबईत दोन सत्रे पार पडली, पुण्यातही एक सत्र झाले,
मी या उपक्रमाला एक वाचक म्हणून हजर राहिलो होतो.
इथे एक पुस्तक होते, ’NOT JUST A MEDICAL ERROR’- डॉ. प्रसाद दांडेकर
डॉ. प्रसाद दांडेकर हे मुंबईतील एक प्रसिद्ध ओंकॉलोजीस्ट. पण एक यशस्वी डॉक्टर यापेक्षा वेगळी अशी त्यांची एक ओळख आहे. ते होमोसेक्शुअल आहेत. त्यांच्या बरोबर मारलेल्या गप्पांचे हे संकलन.
१) समलैंगिक असणे हा भारतात आजच्या घडीला शिक्षापात्र गुन्हा आहे, समलैंगिक व्यक्तीला समाजात बर्याच पूर्वग्रहांचा सामना करावा लागतो, तुम्ही व्यावसायिक आयुष्यात यशस्वी आणि वैयक्तिक आयुष्यात समाधानी आहात. अशी पार्श्वभूमी असताना या विषयासंबंधी बोलताना समाजासमोर आपली खरी ओळख उघड करावी असे तुम्हाला का वाटले
सुरुवातीलाच एक गोष्ट स्पष्ट करतो- भारतात समलैगिक ’असणे’ हा गुन्हा नाही. मात्र (कोर्टाच्या व्याख्येप्रमाणे) अनैसर्गिक शरीरसंबंध ठेवणे हा गुन्हा आहे. मला पुरुष आवडतात म्हणून कोणी मला शिक्षा करू शकत नाही, मात्र मी दुसर्या पुरुषाशी शरीरसंबंध ठेवले आहेत असे सिद्ध झाले तर मला शिक्षा होऊ शकते.
माझी ओळख उघड करायचा निर्णय मी पूर्ण विचारान्ती घेतला आहे.
सुरुवातीला मी अतिशय निष्क्रियपणे परिस्थितीकडे पाहत होतो. बिंदुमाधव खिरे, अशोक रावकवी यांसारखे सक्रिय कार्यकर्ते LGBT इश्युजसाठी कित्येक वर्षे काम करताना मी पाहतोय. त्यांच्याकडे पाहताना मला हळूहळू जाणवू लागले की “समलैंगिक लोकांना समाजाने मूळ प्रवाहातले मानणे”, हा खूप दूरचा पल्ला आम्हाला गाठायचा आहे. केवळ मूठभर लोक काम करत आहेत, म्हणून बाकीच्यांनी निवांत राहून काहीच साध्य होणार नाही. जर मला सुरक्षित अवकाश हवे असेल तर मला थोडे तरी प्रयत्न करावेच लागतील. ती माझी नैतिक जबाबदारी आहे
या जाणीवेनंतर गे बॉम्बे सोसायटीने आयोजित केलेल्या लसीकरण शिबीर, वैद्यकीय सेमिनार, कॅन्सरबद्दलची व्याख्याने अशा छोट्याछोट्या उपक्रमांत भाग घ्यायला मी सुरुवात केली. घरी आणि मित्रपरिवारात माझ्याबद्दल आधीच माहीत होते. या उपक्रमांतून मी काही प्रमाणात लोकांसमोर ‘आउट’ होत होतो.
अगदी अलीकडे मी ‘ह्युमन लायब्ररी’ उपक्रमात सामील झालो. सामील झालो, तेव्हा हे काय आहे याची मला जरासुद्धा कल्पना नव्हती. त्या event मुळे मला वेगवेगळी पार्श्वभूमी असणाऱ्या खूप लोकांशी बोलायची संधी मिळाली. भेटलेल्या काही लोकांना या विषयाची जुजबी ओळख होती, काहींनी तो विषय सहजपणे समजून घेतला होता आणि स्वीकारला होता, तर काही कुंपणावर बसलेले होते.
आपल्याशी अनुभव शेअर करणारा गे मनुष्य प्रख्यात हॉस्पिटलमध्ये सिनिअर कन्सल्टंट आहे ही माहिती असल्यामुळे, मी माझे नाव उघड केले नसूनही (पहिल्या सेशनला मी नाव उघड केले नव्हते), माझे बोलणे त्यांना खूप विश्वासार्ह वाटले आणि त्यामुळे आमच्यात खूप चांगला संवाद होऊ शकला.
ते सेशन झाल्यानंतर मला वाटले की मी आयुष्यात पहिल्यांदा आपल्या communityसाठी काहीतरी केलेय आणि तेव्हाच मला हे सुद्धा जाणवले की लोकांना माझे म्हणणे विश्वासार्ह वाटायला हवे असेल, तर मला अनामिक राहून चालणार नाही. जर माझ्यासारखे शिकलेसवरलेले आणि respectable काम करणारे लोक आपल्या हस्तिदंती मनोर्यातून बाहेर पडून इतर लोकांबरोबर मिसळले तर लोकांचे पूर्वग्रह लवकर दूर होतील; हा विचार करून मी माझ्या नाव, चेहर्यासकट समाजापुढे येण्याचा निर्णय घेतला.
२) लैंगिकता ही गोष्ट बंद दाराआड असते, जोवर तुम्ही मुद्दाम कोणाला सांगत नाही की मी गे आहे, तोपर्यंत कोणाला कळत नाही (जसे तृतीयपंथी लगेच लक्षात येतात). असे असताना मुद्दाम रस्त्यावर उतरून "आम्ही गे आहोत, आम्हाला आमचे हक्क हवेत," असे म्हणत गे प्राईड मार्च झाले ते कशासाठी आणि चारपाचशेच्या संख्येने रस्त्यावर उतरून घोषणा दिल्याने नेमके काय साधणार आहे
चारशे-पाचशे हे आकडे तुम्ही कोणत्या मार्चचे म्हणत आहात ते मला माहीत नाही. जर तुम्ही पुणे प्राईड मार्चबद्दल बोलत असाल तर तिथे आठशेपेक्षा अधिक लोक होते आणि मुंबईसाठी गे आणी गे समर्थक मिळून हा आकडा पंधरा हजारापर्यंत पोहोचला होता. ही निश्चितच मोठी संख्या आहे
ही मिरवणूक काढण्याचे कारण त्याच्या नावातच आहे. हा pride march – अभिमान यात्रा आहे, its about being proud about who we are, हा visibility मिळवण्याचा प्रयत्न आहे. तुम्ही अदृश्य असाल तर कोणीही तुम्हाला मदत करू शकणार नाही. हे बरेचसे HIV पेशंट सारखे आहे. वरवर पाहता तुम्ही समाजात मिसळून जाता पण त्याने तुमचे प्रश्न सुटत नाहीत,
आज भारतात बहुसंख्य लोकांना समलैंगिकता म्हणजे काय हेच माहीत नाही. ज्यांना माहीत आहे त्यांतील बहुसंख्य बायस्ड आहेत, म्हणून ही परेड सामान्य माणसांना जाणवून देण्यासाठी आहे, की आम्ही आहोत. आम्ही तुमच्यापेक्षा वेगळे नाही आहोत, आम्हीसुद्धा तुमच्यासारखीच माणसे आहोत. आम्हाला समान वागणूक द्या. आमचा लढा गे राईटसाठी नाही, तर लढा ह्युमन राईट्ससाठी आहे. आम्हाला मानवी हक्क मिळावेत म्हणून केलेला हा प्रयत्न आहे.
३) पण गे लोकांना मानवी हक्क आहेतच; नाही का एखादी व्यक्ती गे आहे हे जोपर्यंत लोकांना समाजत नाही तोपर्यंत त्यांच्या वागण्यात फरक नसतो; नाही का एखादी व्यक्ती गे आहे हे जोपर्यंत लोकांना समाजत नाही तोपर्यंत त्यांच्या वागण्यात फरक नसतो; नाही का मग उलट अशी परेड करून तुम्ही तुमचे वेगळेपण अधोरेखित करता असे वाटत नाही का
हे आमच्या हक्कांबद्दल आहे. मला माझी ओळख, माझ्या व्यक्तिमत्त्वाचा भाग लपवावा का लागावा एक उदाहरण घ्या - समजा तुम्ही एका विशिष्ट जातीचे आहात आणि मी तुम्हांला सांगितले कि तुमच्या एम्प्लॉयरचे त्या जातीबद्दलचे मत फार वाईट आहे, तर तुम्हाला त्या ठिकाणी काम करताना असुरक्षित वाटणार नाही का एक उदाहरण घ्या - समजा तुम्ही एका विशिष्ट जातीचे आहात आणि मी तुम्हांला सांगितले कि तुमच्या एम्प्लॉयरचे त्या जातीबद्दलचे मत फार वाईट आहे, तर तुम्हाला त्या ठिकाणी काम करताना असुरक्षित वाटणार नाही का तुमची खरी ओळख कळली, तर तुम्हांला मिळणाऱ्या वागणुकीवर/ बढतीवर परिणाम होईल अशी भीती वाटणार नाही का
आज प्रत्येक गे माणूस अशाच दडपणाखाली जगत असतो आणि 24x7 अशा दडपणाखाली जगणे ही सोपी गोष्ट नाही.
यात दोन भाग आहेत, एक कायदेशीर हक्क आणि दुसरे सामाजिक हक्क. तू म्हणालास तसे कायदेशीर हक्क मला आहेत (अर्थात लैंगिकतेशी संबंधित - जसे की कोणासोबत लैगिक संबंध ठेवायचे, एक कुटुंब फ़ॅमिली युनिट म्हणून जे हक्क येतात ते सोडून), पण सामाजिक हक्कांबाबत आम्ही कायमच डावलले जात आलोय.
आम्ही विशेष वागणूक मिळावी म्हणून मागणी करत नाही आहोत. आम्हाला दयाबुद्धीने वागवा असे म्हणत नाही. आम्ही समान वागणूक द्या असे म्हणतोय. हेट्रोसेक्शुअल सज्ञान माणसाला परस्परसंमतीने जे नातेसंबंध प्रस्थापित करता येतात, तसेच संबंध आम्हाला ठेवता यावेत आणि त्याबद्दल समाजाने आम्हांला गुन्हेगार ठरवू नये, इतकेच आमचे मागणे आहे. ते हक्क आम्हांला भांडून मिळणार नाहीत, तर समाजाला संवेदनशील बनवूनच मिळतील.
एक उदाहरण देतो - बहुतेक सर्व युरोपियन देशांत अतिशय vibrant गे culture आहे, गे क्लब्स, बार, पब्स खूप संख्येने आहेत. पण स्वीडनला Gotenbrg आणि Stockhom मध्ये मला गे बार्स दिसले नाहीत आणि मला त्याचे आश्चर्य वाटले. त्यामागचे कारण मला आणखीनच आश्चर्यकारक वाटले. त्यांचे म्हणणे होते की आमच्याकडे वेगळे गे बार नाहीत कारण त्याची तशी गरज नाही. कुणाला त्याच्या पार्टनरबरोबर ड्रिंक घ्यावेसे वाटले तर त्याने कोणत्याही बारमधे जावे; त्याचे तिकडे स्वागतच होईल. गे समाज आमच्या समाजाचा अविभाज्य भाग आहे, त्यांना वेगळ्या जागेपुरते मर्यादित करून आम्ही आमच्यापासून तोडून टाकू इच्छित नाही. गे व्यक्तीला आमच्या सामायिक सामाजिक अवकाशात व्यक्त होण्याची पूर्ण मुभा आहे,
अर्थात स्वीडन हे त्या स्पेक्ट्रमचे एक टोक म्हणावे लागेल, भारतातला लढा अजूनतरी आमचे अस्तित्व मान्य करा याच पातळीवर आहे.
४) आपण गे आहोत याची जाणीव तुम्हाला कधी आणि कशी झाली
मला आठवतंय तेव्हापासून मला कधीच स्त्रियांबद्दल आकर्षण वाटले नाही. मी वेगळा आहे याची मला शाळेत असल्यापासूनच स्पष्ट जाणीव होती.
म्हणजे हे झाले असे, की साधारण सहावीचे वर्ष चालू असताना आम्ही घर बदलले आणि मला शाळा बदलावी लागली.
सहावीसातवीतली म्हणजे बारातेरा वर्षांची मुले पौगंडावस्थेच्या उंबरठ्यावर उभी असतात आणि त्यांच्या लैगिक जाणिवा जागृत होऊ लागतात. तेव्हा अचानक माझ्या नवीन सहाध्यायांकडून मला अशी जाणीव करून देण्यात आली की मी त्यांच्या सारखा वागत नाही. माझे मॅनरिझम ‘पुरेसे’ पुरुषी नाहीत किंवा मी मैदानी खेळात नसतो, मला वाचायला आवडते, अशा गोष्टींवरून माझी टवाळी व्हायची. हे बुलिंग इतके वाढले की त्याचा मला ताण यायला लागला.
शाळेत मी अतिशय हुशार विद्यार्थ्यांपैकी एक असल्यामुळे शिक्षकांचे लक्ष असेच, त्यामुळे एका मर्यादेबाहेर जाऊन हा त्रास झाला नाही किंवा शारीरिक दादागिरीला तोंड द्यावर लागले नाही. पण माझ्या जागी कोणी सामान्य मुलगा असता तर त्याला नक्कीच खूप त्रास झाला असता.
मी वेगळा आहे याची जाणीव मला खूपच लवकर झाली; खरं तर खूप लवकर करून दिली गेली.
५) आपण काही बाबतीत बाकी मुलांहून वेगळे आहोत - आपल्याला मुलींबद्दल काही आकर्षण नाही इथपासून ते जगभरात अशी खूप माणसे आहेत, त्यांना गे म्हणतात आणि आपण त्याच कम्युनिटीचा भाग आहोत याची जाणीव कधी झाली आणि त्याला किती वेळ लागला
हे टप्पे पार करायला मला बरीच वर्षे लागली. जेव्हा तुम्हांला जाणवते की बाकीच्या मुलांपेक्षा तुम्हांला वेगळ्या भावना आहेत, तेव्हा आपण एकटेच अबनॉर्मल आहोत ही भीती मनात ठाण मांडून बसते. त्यात माझ्या लहानपणी नेट, पुस्तके असे काही रिसोर्सेस उपलब्ध नव्हते. तेव्हा हा मार्ग माझा मलाच शोधायचा होता. सातवी ते अकरावी हा काल माझ्यासाठी फार कठीण होता.
पुढे मी अकरावीत असताना मला पंचविशीपुढची एक व्यक्ती भेटली. तिने माझ्याशी सविस्तर बोलून हे काय आहे समलैंगिकता म्हणजे काय हे व्यवस्थित समजावले. त्याचबरोबर मुंबईत हे लोक कुठे भेटतात, त्यांच्या सोशल मीटिंग्ज होतात वगैरे माहिती दिली. मग त्यातून एकीतून दुसरी अश्या ओळखी हळूहळू होत गेल्या. माझा असा एक ग्रुप तयार झाला. पुढे मेडिकलला गेल्यावर या विषयाबद्दल अजून विश्वासार्ह माहिती कळत गेली. पंचविशीच्या आसपास मला माझा पार्टनर मिळाला. तोपर्यंत मी माझी लैंगिकता स्वीकारली होती.
‘मला मुले आवडतात’ या जाणिवेपासून ’‘मी गे आहे" हा माझ्या लैगिकतेचा स्वीकार करण्यापर्यंतचा माझा प्रवास होण्यास चांगली दहाएक वर्षे लागली. चांगलाच दीर्घ प्रवास होता तो.
६) आणि या प्रवासात खूप चढउतार होते याची कल्पना तुमच्या बोलण्यातून येत आहे. आत्ता सांगितलत तो तुमचा स्वतःचा प्रवास झाला. पण तुमच्या बरोबर असणारे लोक, कुटुंबीय यांचा प्रवास कधी सुरू झाला तुम्ही घरच्यांशी याबाबत कधी बोललात तुम्ही घरच्यांशी याबाबत कधी बोललात तुम्ही स्वतःचा स्वीकार केल्यानंतर त्यांच्याशी बोललात तुम्ही स्वतःचा स्वीकार केल्यानंतर त्यांच्याशी बोललात की तुमच्या मानसिक तणावाच्या काळात त्यांना काही कल्पना होती की तुमच्या मानसिक तणावाच्या काळात त्यांना काही कल्पना होती त्यांनी तशी काही इंडिकेशन्स दिली होती का
आपला मुलगा वेगळा आहे याची नक्कीच काहीतरी कल्पना माझ्या आईवडिलांना होती आणि प्रत्येक आईवडिलांना तशी कल्पना/इंट्युशन असतेच. विशेषतः आईला तर असतेच असते. बर्याच केसेसमध्ये they don’t have a vocabulary to express it. म्हणजे जाणवत असते की काहीतरी वेगळे आहे, पण नेमके बोट ठेवता येत नाही. काही केसेसमध्ये काय आहे ते पूर्ण माहीत असते, पण त्यांना त्याबाबत बोलायचे नसते. आपण बोललो नाही तर "तो प्रॉब्लेम आपोआप निघून जाईल," अशा मानसिकतेत ते असतात. थोडेसे डिनायल थोडासा इग्नोरन्स असे सगळे त्यात असते.
माझ्या केसमध्ये, साधारण पंचविशीच्या सुमारास मी माझ्या सेक्शुअलिटीबद्दल क्लीअर झालो होतो. त्याच सुमारास मला माझा पार्टनर भेटला आणि आम्ही दोघांनी ‘as a couple’ राहण्याचा निर्णय घेतला. मला मुळात एखाद्या मुलीशी लग्न करण्यात इंटरेस्ट नव्हता आणि त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे केवळ समाजाला दाखवण्यासाठी म्हणून एक मुलीला फसवून लग्न करून, एका डॉक्टरचा छान चकचकीत संसार चाललय हे नाटक करायच्या मी ठाम विरोधात होतो.
सव्वीस-सत्ताविसाव्या वर्षी जेव्हा माझे PG संपत आले, तेव्हा घरून लग्नाबद्दल दबाव यायला लागला. मी सुरुवातीला लग्नच करायचे नाही; काय गरज आहे प्रत्येकाने लग्न केलेच पाहिजे का प्रत्येकाने लग्न केलेच पाहिजे का वगैरे बंडखोरी करून विषय टाळायचा प्रयत्न केला. पण पुढे हा दबाव वाढतच गेला. शेवटी एके दिवशी मी आणि आई घरात एकटे असताना आईने मला कॉर्नर केले आणि लग्न न करण्याचे कारण विचारले. हे इतके अनपेक्षितपणे झाले की मी काहीच बोलू शकलो नाही वगैरे बंडखोरी करून विषय टाळायचा प्रयत्न केला. पण पुढे हा दबाव वाढतच गेला. शेवटी एके दिवशी मी आणि आई घरात एकटे असताना आईने मला कॉर्नर केले आणि लग्न न करण्याचे कारण विचारले. हे इतके अनपेक्षितपणे झाले की मी काहीच बोलू शकलो नाही शेवटी तिनेच विचारले, की तू लग्न न करण्यामागे मला वाटते ते कारण आहे का शेवटी तिनेच विचारले, की तू लग्न न करण्यामागे मला वाटते ते कारण आहे का मी फक्त होकारार्थी मान हलवू शकलो. तिला चांगलाच मानसिक धक्का बसल्याचे तिच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होते.
मला तिची ही प्रतिक्रिया सर्वस्वी अनपेक्षित होती. मला वाटायचे, माझी आई तशी प्रोग्रेसिव्ह विचार करणारी आहे. तिचे वाचन बरेच आहे. तिला होमोसेक्शुअलिटी ही कन्सेप्ट माहीत आहे. आमचे या विषयावर दोनतीन वेळा बोलणेही झाले होते आणि ती त्या वेळी या सगळ्या विषयाबद्दल ok होती. पण या सगळ्या गोष्टी जेव्हा आपल्या स्वतःच्या घरात होतात तेव्हा माणसाची प्रतिक्रिया खूप वेगळी असते. दुसऱ्याचा मुलगा गे असेल तर मला चालेल , पण माझा मुलगा मला गे नको असा दृष्टिकोन असतो. या सगळ्या गोष्टींचा आईला खूप त्रास झाला. तिला माइल्ड डिप्रेशन आले; त्यावर ट्रीटमेंट घ्यावी लागली. त्यातून सावरायला तिला बराच वेळ लागला. अर्थात आता ती बरी आहे. माझ्या पार्टनरसोबत तिचे चांगले रिलेशन आहेत. त्याच्या आईवडिलांशी पण तिचा कॉन्टॅक्ट असतो. आता सगळे चांगले आहे. पण तरीही अधूनमधून तिला त्रास होतो. त्या त्रासात “मी गे आहे," हा भाग कमी झालाय. पण तुझे लग्न नाही झाले, मला नातवंडे नाहीत अशी खंत तिच्या वागण्याबोलण्यात जाणवते.
पण मी माझ्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्याबद्दल इतका आनंदी आहे, की तिला वाटणाऱ्या खंतीबद्दल मी स्वतःला दोष देणे बंद केले आहे.
बाकीच्या कुटुंबियांबद्दल म्हणशील तर.. मी जेव्हा बहिणीला सांगायचा प्रयत्न केला तेव्हा तिने हसून उडवून लावले. तिला आधी पासूनच माहीत होते; तिला काही सांगायची गरज पडली नाही.
नंतर मी हळूहळू माझ्या भावंडाना सांगितले; त्यांनी त्यांच्या आईवडिलांना सांगितले. असे करत करत सगळ्या नातेवाईकांना कळले. आणि आतातर मी आणि माझा पार्टनर एकत्रच राहतो, अगदी लग्नापासून फ्युनरलपर्यंत एकत्र जातो त्यामुळे सगळ्यांनाच आमच्याबद्दल माहिती आहे.
आणि सगळ्यानी ते खूप चांगल्या प्रकारे स्वीकारले आहे. They are comfortable about us now.
७) तुमचा स्वतःबरोबर comfortable होण्याचा प्रवास साधारण पंचविशीपर्यंत चालला. कुटुंबियांना कळायला, comfortable व्हायला पुढे तीनचार वर्षे लागली. पण त्याहून मोठ्या सर्कलमध्ये, तुमच्या व्यावसायिक आयुष्यात तुम्ही हे कसे हाताळलेत
सुदैवाने व्यावसायिक पातळीवरही मी नशीबवान ठरलो आहे. एक तर माझ्या शिक्षणामुळे डिस्क्रिमिनेशनला तोंड द्यावे लागेल अशा लेव्हल्स कमी झाल्या, दुसरं असं की माझे सहकारीसुद्धा उच्चशिक्षित डॉक्टर्स आणि जग पाहिलेले लोक असल्याने मी कधी त्यांच्या चर्चेचा विषय झालो नाही. माझ्या मागे अशी चर्चा झाली असेल तरी मी कधी त्याकडे लक्ष दिले नाही.
जोपर्यंत मी माझ्या कामात शंभर टक्के देतोय आणि माझ्या बरोबरचा/हाताखालचा सहकारी शंभर टक्के देतोय तोपर्यंत माझे सेक्शुअल ओरिएंटेशन काय आहे यामुळे माझ्या बॉसला , मला आणि माझ्या सहकार्याला फरक पडू नये असे वाटते. And I must say my co-workers have accepted this very graciously.
८) आपण तुमची जवळचे कुटुंबीय आणि व्यवसायिक वर्तुळाबद्दल बोललो. आता तुम्ही गेली काही वर्षं एकत्र राहाताय, तेव्हा बाकीच्या समाजाचा तुम्हाला काय अनुभव आला
मला सुदैवाने या बाबतीत काहीच वावगा अनुभव नाही आला. आम्ही आधी राहत होतो तिथे आणि या आताच्या जागी, दोन्हीकडे आमचे स्वागतच झाले. आमचे दोन्हीकडच्या शेजाऱ्यांशी चांगले संबंध आहेत. अर्थात यात माझ्या प्रोफेशनचा मोठा वाटा आहे. Everybody loves a doctor neighbor :). पण मला स्वत:ला अशी कपल्स माहीत आहेत, ज्यांना समाजाकडून प्रचंड त्रास होतोय.
अगदी साधे घर भाड्याने घ्यायचे म्हटलेत तरी अनंत अडचणी येतात. त्यात गे कपल आहोत असे सांगून जागा घ्यायला गेलात तर जागा मिळणे केवळ अशक्य आहे. आम्ही दोन मित्र फ्लॅट शेअर करणार आहोत असे सांगून जरी गेलात तरी घर मिळत नाही. कारण सोसायट्या बॅचलर लोकांना जागा देतच नाहीत.
आम्हाला आलेला पहिला अनुभव असाच विचित्र होता. आम्ही भाडेकरू म्हणून राहणार म्हटल्यावर एका सोसायटीने आम्हांला इंटरव्ह्यूला बोलावले. दोन पुरुष फ्लॅट शेअर करणार म्हंटल्यावर त्यांनी नियमावर बोट ठेऊन ‘आम्ही बॅचलरला जागा देत नाही,’ असे सांगितले. तेव्हा आम्ही दोघे सोळासतरा वर्षांची random job करणारी आणि दर वीकेंडला पार्ट्या करणारी मुले नव्हतो. आम्ही तिशीपार केलेले, रिस्पेक्टबल जॉब करणारे होतो. पण एकटा पुरुष किंवा एकटी बाई म्हटलं की लोकांना सर्व प्रकारच्या अनैतिक गोष्टींची भीती वाटते.
९) पण त्यांना जर तुम्ही, आम्ही कपल आहोत असे सांगितले असतेत, तर काही फरक पडला असता का
हो पडला असता. नकाराबरोबरच आम्हांला त्यांच्या विचित्र नजरांचा पण सामना करावा लागला असता.
हा पूर्वग्रह, हा फोबिया fear of unknown मधून येतो असे मला वाटते. गे म्हटले की ही काय विचित्र माणसे असतील, काय काय प्रकार करतील, आमच्या वाढत्या मुलांवर वाईट इन्फ्लुअन्स असेल अशा सगळ्या भीती मनात येत असाव्यात.
मी मागे म्हटले तसे गे प्राईड मार्च याचसाठी गरजेचे आहेत, कारण ते तुमच्यासारख्या माणसांचाच एक वेगळा गट अस्तित्वात आहे हे सगळ्या लोकांसमोर आणतात.
१०) आत्ता पर्यंत सिनेमा tv वर दिसणाऱ्या गे व्यक्तिरेखा कायम विचित्र पेहेराव आणि विनोदी हातवारे करणाऱ्या दिसल्या आहेत. रूढार्थाने नायक जे काम करतो ते करताना गे व्यक्तिरेखा कधीच दिसत नाहीत. प्रमुख व्यक्तिरेखा जरी गे असली तरी ती समाजाच्या रोषाला बळी पडलेली दिसते (ज्यात समाजाचा विरोध प्रामुख्याने दिसतो) गे व्यक्तींबद्दल फोबिया निर्माण करण्यात दृक्श्राव्य माध्यमांचा हात आहे असे तुम्हाला वाटते का
एखाद्या गोष्टींबद्दलची आपली मते आपण टीव्ही, रेडियो, पुस्तके, फिल्म्स यांवरूनच बनवत असतो. तुम्ही म्हणताय ते खरे आहे. आत्तापर्यंत फिल्म्समध्ये गे व्यक्तिरेखा स्टिरिओटाईप म्हणूनच आल्यात. पण इतक्यात दोन फिल्म्स रिलीज होणार आहेत. त्यात वेगळा अप्रोच पाहता येईल. पण पुन्हा मी म्हणेन, हा एक प्रवास आहे. समाज इतका होमोफोबिक असताना अचानक कोणीतरी उठून आता मी गे व्यक्तीला हिरो बनवतो असे म्हणेल अशी अपेक्षा करणे वास्तवाला धरून होणार नाही.
११) फिल्म इंडस्ट्री मध्ये आउट गे लोकांची संख्या जास्त आहे, हे लोक याबद्दल सहिष्णू आहेत, मग स्वतः गे असणारे लोक, गे व्यक्तिरेखा अर्कचित्रांच्या स्वरुपात का दाखवतात
मी ह्या प्रश्नाचे थेट उत्तर देऊ शकत नाही कारण मी त्यां इंडस्ट्रीशी संबंधित नाहीये. पण याबाबतचे माझे मत सांगतो.
गे व्यक्तिरेखांचा चित्रपटातील प्रवास सुद्धा खूप इंटरेस्टिंग आहे. प्रवासाची सुरुवात जरी स्टिरिओटिपिकल गे दाखवून झाली असली, तरी अलीकडे आलेल्या चित्रपटांत ( बॉम्बे टॉकीज, अलिगढ) गे व्यक्तिरेखा सामान्य माणूस म्हणून दाखवली आहे. आणि हा प्रवास आवश्यक होता, जब्बार पटेलांचा ‘उंबरठा’ अगदी पाथब्रेकिंग चित्रपट होता. त्यांनी सत्तरीच्या दशकात लेस्बियन व्यक्तिरेखा दाखवली होती. पण लोकांना तो भाग कळलाच नाही, कारण असे काही असते याची कल्पनाच तेव्हा लोकांना नव्हती. जब्बार कदाचित पंचवीसतीस वर्षे पुढची गोष्ट लोकांना दाखवत होते. त्यामानाने हिंदी चित्रपटात हा प्रवास थोडा स्लो झाला. आता ‘कांताबेन’चे उदाहरण घ्या. त्यात एक्स्ट्रीम होमोफोबिया दाखवला आहे. पण त्या पात्रामुळे हा फोबिया लाखो लोकांसमोर आला. दोन पुरुष रोमॅंटिकली involved असू शकतात हे सगळ्यांच्या समोर आले. ते चित्रण निगेटिव्ह असले तरी समाजाचा होमोफोबिया समोर आणण्याच्या दृष्टीने ते पात्र अतिशय पॉझिटिव्ह ठरले. आपला प्रॉब्लेम होमोसेक्शुअलिटी नाहीये; होमोफोबिया आहे. तो लोकांसमोर येईल तेव्हा तो आपोआप अड्रेस होईल आणि या विनोदी व्यक्तिरेखा काही प्रमाणात हे काम करत असतात.
आणि दुसरा मुद्दा म्हणजे it is unfair to hold celebrity for social change, they are not responsible for that. अमुक एक डायरेक्टर गे आहे त्यामुळे त्याने नॉर्मल गे व्यक्तिरेखा केंद्रस्थानी ठेवूनच चित्रपट बनवावेत अशी अपेक्षा तुम्ही ठेऊ शकत नाही, चांगले चित्रपट बनवून पैसे कमावणे हा त्याचा व्यवसाय आहे आणि ते करताना तो अजून काही साध्य करू शकत असेल तर ग्रेट
उद्या मला कोणी सांगितले की तुझ्या वैद्यकीय ज्ञानाचा उपयोग फक्त गे समाजाच्या सेवेसाठी कर, तर तेसुद्धा चुकीचे असेल; नाहीं का मी वैद्यकीय पेशात आहे. समाज बदलणे हा माझा पेशा नाही. वैद्यकीय सेवा देता देता मी लोकांचे पूर्वग्रह काढू शकलो तर चांगलेच आहे.
१२) या क्षेत्रात सामाजिक संस्थांद्वारे काय काम होतंय
संपूर्ण भारतात LGBTQ प्रश्नांवर काम करणाऱ्या भरपूर NGO आहेत. मी सगळ्यांची माहिती देऊ शकणार नाही. कारण त्या खूप विविधांगी स्वरूपाचं काम करत आहेत. पण गे बॉम्बे आणि हमसफर ट्रस्ट या दोन संस्थांच्या काही ठळक उपक्रमांबद्दल सांगतो.
गे बॉम्बे खूप वर्षांपासून काम करत आहे. यांच्या दर महिन्याला मीटिंग्ज होतात. गे बॉम्बे तरुण गे मुलांना चर्चा करण्यासाठी सेफ स्पेस, सुरक्षित अवकाश मिळवून देते. म्हणजे आपल्या सेक्शुअलिटीशी माणूस झगडत असतो तेव्हा त्याला व्यक्त होण्यासाठी, अनुभव शेअर करण्यासाठी, थोड्या मोठ्या लोकांचे अनुभव ऐकण्यासाठी अशीं जागा असणे खूप महत्त्वाचे असते. मी त्या फेज मध्ये असताना जर अशी जागा उपलब्ध असती तर मला त्याचा खूप फायदा झाला असता.
ते गे पेरेन्ट्सच्या (गे मुलांचे आईवडील-नातलग) भेटीगाठी योजतात. त्यांना एकत्र आणून त्यांच्यात संवाद घडवला जातो. अनुभवांची देवाणघेवाण होते. काही प्रश्न असतील तर समुपदेशकाची मदत देऊ करतात. पालकांची अक्सेप्टन्स लेवल वाढण्यासाठी याचा फायदा होतो
ते जगभरातील उत्तम गे फिल्म्स आणून फेस्टिवल अरेंज करतात.
याव्यतिरिक्त मेडिकल कॅम्पस, छोटी आउटिंग्ज, व्याख्याने, कधी छोटी पार्टी असे बरेच उपक्रम चालू असतात. मुख्यत्वे सेफ स्पेस, सोशल नेटवर्किंग आणि एक्सपिरिइन्स शेअरिंग यांवर भर असतो.
हमसफर ट्रस्ट खूपच इस्टॅब्लिश्ड संस्था आहे. Under privileged gay मुलांसाठी ग्रासरूट लेव्हलला काम करते. या मुलांचे समुपदेशन, शिक्षण, हेल्थ सपोर्ट या सगळ्या क्षेत्रांत तिचे काम चालते.
याव्यतिरीक्त ती रिसर्च करते. जगभरातील मोठ्या युनिव्हर्सिटीज, खूप नावाजलेल्या NGOs त्यांच्याशी संबंधित आहेत. गे अरिना मध्ये research हा सुद्धा खूप इंटरेस्टिंग टॉपिक आहे. लोकांनी या कामसाठी आयुष्य वेचली आहेत, त्यामानाने मी जे करतोय त्याचा magnitude , drop in the ocean आहे याची मला पूर्ण जाणीव आहे.
१३) डॉक्टर तुम्ही आपले व्यावसायिक आयुष्य सांभाळून गे कॉजसाठी जे धैर्य दाखवत आहात ते कौतुकास्पद आहे. मी स्ट्रेट आहे. मी LGBTQ साठी काय करू शकेन
स्ट्रेट अलाय, आपण त्यांना गे-मित्र म्हणूयात, लोकांना मी दोन गोष्टी सांगेन. एक - गे लोकांची टर उडवणारा, त्यांना कमी लेखणारा, उघड होमोफोबिक मनुष्य तुमच्या ओळखीत असेल, तर त्याच्याशी बोलायचे धैर्य दाखवा. तो असे का करतो आहे ते समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. होमोसेक्शुअलिटी अनैसर्गिक नाही हे त्याला समजवायचा प्रयत्न करा. तो त्याचा होमोफोबिया पूर्ण सोडेल अशी अपेक्षा नाही; पण कमीतकमी तो विचार करायला प्रवृत्त होईल.
आणि दुसरी गोष्ट - जर तुम्हाला कोणी LGBTQ व्यक्ती माहीत आहे, जी स्वतःला त्रास करून घेत आहे, तर तिला जवळ घ्या, पाठीवर हात ठेवून तिला “it’s ok to be gay and accept you as you are,” हे सांगा. मला वाटते या दोन गोष्टी जरी लोकांनी केल्या तरी खूप प्रॉब्लेम कमी होतील.
डॉ. प्रसाद, वेळात वेळ काढून माझ्याशी बोलल्याबद्दल आणि हा संवाद मायबोलीवर प्रकाशित
करण्याची परवानगी दिल्याबद्दल धन्यवाद आणि तुमच्या पुढच्या वाटचालीसाठी अनेक शुभेच्छा
(* या लेखाचे मुद्रितशोधन करण्यासाठी मायबोलीकर भरत यांचे आभार)
** हा लेख ह्युमन लायब्ररीचे सेशन आणि त्यानंतर मारलेल्या गप्पांचे संकलन आहे.
ही मुलाखत वाचून तुम्हांला पडलेले प्रश्न प्रतिसादात विचारू शकता (कृपया प्रश्न ठळक अक्षरांत लिहा). डॉक्टर प्रसाद यांच्याशी बोलून त्या प्रश्नांची उत्तरे इकडे लिहायचा प्रयत्न करेन.
जर कोणाला खाजगी स्वरुपात त्यांना प्रश्न विचारायचा असेल तर फेसबुक किंवा email च्या माध्यमातून त्यांच्याशी संपर्क साधू शकता. drprasadraj@yahoo.com
खूप नवीन आणि योग्य माहिती
खूप नवीन आणि योग्य माहिती संयतपणे मिळाली. सर्व संबंधितांना धन्यवाद
मुलाखत वाचून छान वाटले.
मुलाखत वाचून छान वाटले.
>>भारतात समलैगिक ’असणे’ हा गुन्हा नाही. मात्र (कोर्टाच्या व्याख्येप्रमाणे) अनैसर्गिक शरीरसंबंध ठेवणे हा गुन्हा आहे. मला पुरुष आवडतात म्हणून कोणी मला शिक्षा करू शकत नाही, मात्र मी दुसर्या पुरुषाशी शरीरसंबंध ठेवले आहेत असे सिद्ध झाले तर मला शिक्षा होऊ शकते.>> हे नक्कीच बदलायला हवं.
एक प्रश्न पडला, जर हे डॉ. दुसर्‍या पुरुषाबरोबर कपल म्हणून रहातायत आणि शरीरसंबंधही आहेत तर ते हे कसं चालतं
>>>>> मी दुसर्या पुरुषाशी
>>>>> मी दुसर्या पुरुषाशी शरीरसंबंध ठेवले आहेत असे सिद्ध झाले तर मला शिक्षा होऊ शकते.>>
जर या रिलेशनशिपमध्ये दोन्ही पार्टी स्वतः च्या मर्जीने गुंतल्या आहेत तर तक्रार कोण करेल
लोकांसाठी 2 adults एकत्र राहत आहेत,
आणि नेमक्या याच हिपोक्रेसी बद्दल ते बोलत आहेत.
ह्म्म. हिपोक्रसी आहेच त्याबद्दल वाद नाही.
सिम्बा फारच सुरेख मुलाखत
सिम्बा फारच सुरेख मुलाखत घेतली आहे त्याबद्दल तुमचे प्रथम अभिनंदन. डॉक्टरांचा पॉझिटिव्ह दृष्टिकोण तर वाखाणण्याजोगाच आहे.
माझ्या जवळच्या नात्यात एक गे भाऊ आहे. अत्यंत हुशार, चांगली नोकरी. मात्र समाजात अ‍ॅक्सेप्टन्स नसल्याने अनेक विविध समस्यांना तोंड द्यावे लागते जे बहुसंख्य 'स्ट्रेट' लोकांना कधी लक्षातदेखील येत नाही. या समस्यांचा त्यांच्या वैयक्तिक जीवनावर फार दूरगामी परिणाम होतात - मानसिक स्वास्थ्य, नोकरीतली प्रगती, उतार वयातले वेगळ्याच समस्या (एकारलेपण वगैरे)
पूर्ण मुलाख्त अजून वाचली नाही.वाचते.
मुळात आपले प्रेफरन्सेस काय असावे हा प्रत्येकाच्या बंद दारा आड चा प्रकार आहे.
परस्पर संमतीने कोणत्याही प्रकारच्या संबंधाना कोणाचे ऑब्जेक्शन असण्याचे, नोकरीवर त्याने परीणाम होण्याचे कारण नाही.पण माईण्डसेट, पूर्वग्रह, पिक्चर मधले चुकीचे चित्रीकरण हे सर्व बदलायला वेळ लागेल.
छान आहे मुलाखत सिम्बा.
छान आहे मुलाखत सिम्बा.
सिंबा , चांगले प्रश्न
सिंबा , चांगले प्रश्न विचारले आहेत आणि डॉक्टरांनी पण विचारपूर्वक उत्तरे दिली आहेत.
नोकरीवर त्याने परीणाम होण्याचे कारण नाही. >> भारतात माहित नाही , पण अमेरिकेत कायदे गे लोकांच्या प्रोटेक्शन साठी कायदे असून देखील बर्‍याच ठिकाणी लोकांना ओपनली गे असण्याबद्दल हेटाळणीला तोंड द्यावं लागतं. भारतात नोकरीच्या ठिकाणी कोणी ओपनली गे असल्याचं दाखवलं तर नोकरीत नक्कीच त्रास होत असणार. नुसते कायदे असुन फरक पडत नाही.
टवणे सर, तुमच्या प्रतिसादावरून तुम्ही तुमच्या भावाचे प्रेफरन्स स्वीकारले आहेत असे वाटते, वाचून छान वाटले.
मेधा, तुमचे म्हणणे खरे आहे,
कामाच्या ठिकाणी स्त्रीला अवघडले वाटू नये किंवा डिस्क्रिमिनेट करू नये म्हणून कॉर्पोरेट्स आत्ता आत्ता नियम करू लागले आहेत,
गे लोकांसाठी असे नियम होणे खूप लांबची गोष्ट आहे.
कायद्याने हे शारीरिक संबंध निषिद्ध असल्याने आणि सामाजिक दृष्टया भयंकर taboo असल्याने, कायदा आणि समाजाचा धाक दाखवून गे लोकांचे शोषण झाल्याची उदाहरणे सुद्धा आहेत.
डॉक्टर प्रसाद दांडेकर आता
डॉक्टर प्रसाद दांडेकर आता मायबोलीवर आले आहेत.
Drprasadraj हा त्यांचा id आहे,
कोणास काही प्रश्न असल्यास तुम्ही डॉक्टरांबरोबर आता थेट संवाद साधू शकता.
छान आहे मुलाखत सिम्बा☺
छान आहे मुलाखत सिम्बा☺
मागे आमच्या मित्र मैत्रिणींच्या ग्रुप्स मध्ये हे टॉपिक डिसकस जहाले होते. तेव्हा नार्मल समाजाच्या मनात गे फोबिया शिवाय काही शंका असतात ते आढळले. तेव्हा हे वाटले की ह्या शंका जर साइंटिफिक लेवल वर दूर जहाल्या तर त्यांना होणारा विरोध कमी होउ शकतो. specially regarding gay marriage and gay child adoption.
उत्तम प्रश्न व उत्तम उत्तरे.
उत्तम प्रश्न व उत्तम उत्तरे. धन्यवाद.
 धन्यवाद सिम्बा आणि डॉक्टर
मुलाखत आवडलीच. घरी आई
मुलाखत आवडलीच. घरी आई-बाबांना वाचायला देईन.
मी स्ट्रेट आहे. मी LGBTQ साठी काय करू शकेन या प्रश्नाचं उत्तर फार आवडलं. माझ्या परीने मी हे करण्याचा प्रयत्न करतेच. माझ्या २ रूममेट्सची मतं चर्चेतुन बदलली आहेत हे पाहुन अजुनही होप्स वाटतात की समाज लवकर हे सगळं अ‍ॅक्सेप्ट करेल
उत्तम मुलाखत. प्रश्न चांगले
उत्तम मुलाखत. प्रश्न चांगले आहेत. अकरावा प्रश्न खरं तर डॉक्टरांसाठी असंबद्ध आहे. पण त्याचंही त्यांनी फार चांगलं उत्तर दिलंय.
ही मुलाखत वाचल्यावर शोधाशोध केली तेव्हा कळलं , की एकट्याच राहणार्‍या पन्नाशीपुढच्या गे लोकांना एकत्र भेटवून त्यांच्यासमोरच्या (सध्याच्या आणि येऊ घातलेल्या) समस्यांबद्दल चर्चा करण्यासाठी डॉक्टर प्रसाद यांनी एक मंच नियमित स्वरूपात उपलब्ध करून दिलाय.
वर दुहेरी यांनी मांडलेल्या गे मॅरेज आणि चाइल्ड अ‍ॅडॉप्शन संदर्भात त्यांनी काही विचार केलाय का हे समजून घ्यायला आवडेल.
नवराबायकोंमध्ये एकमेकांना वारस करण्याचा, एकमेकांच्या संपत्तीतील हिश्श्यावर हक्क असतो, तसं स्वतःबाबत करण्याचे कोणते मार्ग गे कपलला उपलब्ध आहेत नेक्स्ट ऑफ किन म्हणून गे पार्टनरची नोंद करता येते का
भारतात दत्तक आणि सरोगेट मुलांबाबत जे नियम नुकतेच आलेत, त्यानुसार अविवाहित् पुरुषांना/गे लोकांना मूल जन्माला घालणं किंवा दत्तक घेणं जवळपास अशक्य झालं आहे.
आपले प्रतिसाद पाहुन आनन्द
आपले प्रतिसाद पाहुन आनन्द झाला. धन्यवाद
गे विवाह आणि मुल दत्तकघेण्या विषयी,
आजच्या घडीला भारतात समलैंगिक विवाह मान्य नाही, त्यामुळे आमच्यापुढे "लग्न" करण्याचा पर्याय नाही. मुळात गेली पंधरा वर्षे आम्ही एकत्र आहोत ते एकमेकांवरील प्रेमामुळे, आणि "लग्न" ही समाजमान्यतेची मोहोर या नात्यावर असायलाच हवी असा आमचा हट्ट नाही,
काही वर्षांपूर्वी मी UK ला होतो, तिकडे सिव्हिल पार्टनरशिप हा पर्याय होता.हे सोशिअल कॉन्ट्रॅक्ट सारखे आहे ज्या योगे पार्टनरला वारसा हक्क मिळू शकतो.
पण मी परत येणार हे ठरलेले होते आणि UK मध्ये केलेल्या या partnrship ची किंमत भारतात एक कागदाचा तुकडा इतकीच असणार होती, त्यामुळे आम्ही सिव्हिल partnership वगैरे काही केले नाही.
आज भारतात हे नाते कायदेशीररित्या मान्य नसल्याने पार्टनर ला काहीही वारसा हक्क नैसर्गिक रित्या मिळत नाही.
व्यवस्थित रजिस्टर केलेले मृत्युपत्र असेल तर प्रॉपर्टी, इतर मालमत्ता पार्टनर ला मिळू शकते
आपल्या मागील तसेच पुधील पीधीलाही ह्या बद्दाल सम्बोधन दिले पाहीजे.
चांगली मुलाखत. धन्यवाद सिम्बा आणि डॉक्टर
आपला प्रॉब्लेम होमोसेक्शुअलिटी नाहीये; होमोफोबिया आहे. >> ह्याला अनुमोदन.
उत्तम प्रश्न व उत्तम उत्तरे.
उत्तम प्रश्न व उत्तम उत्तरे.
धन्यवाद सिम्बा आणि डॉक्टर
तसेच मायबोलीवर स्वागत डॉक्टर, आपण लिहिलेले लेख वाचायला आवडतील.
 इथे प्रकाशित केल्याबद्दल धन्यवाद.
सध्या आमच्या इथे आयडी बॅज वर, नाव आणि टायटल याबरोबर, preferred pronoun लावायची नवीन पद्धत सुरु झाली आहे.
मी आज पाह्यलं. संगीत
मी आज पाह्यलं. संगीत बारीच्या निमित्ताने प्रसादची भेट झालीये एकदोन वेळा. पण अर्थात हाय हॅलो पलिकडे नाही.
प्रश्न आणि उत्तरे दोन्ही आवडले.
सिम्बा छान झाली आहे मुलाखत. डॉ. प्रसाद मायबोलीवर स्वागत. तुम्ही मस्त उत्तरं दिली आहेत.
माझ्या वैयक्तीक मतानुसार समलैंगिकता ही विकृती आहे आणि त्याला शास्त्रीय कारणे देखील आहेत.होमोसेक्शुलीटी डझंट सर्व एनि एवॉल्युशनरी परपोज.इथे डॉक्टरांना नाउमेद करायचा हेतू नाही .पण माझे मत मांडले एवढेच.
"होमोसेक्शुलीटी डझंट सर्व एनि
"होमोसेक्शुलीटी डझंट सर्व एनि एवॉल्युशनरी परपोज"
तुमच्या मते मग हस्तमैथुन सुद्ध विकृतीच म्हणायची का
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
या ग्रूपचे सभासद व्हा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


ताज्या नुमेरो उनो शिर्ट्स 2018 India | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
Latest नुमेरो उनो शिर्ट्स Indiaकिंमत
ताज्या नुमेरो उनो शिर्ट्सIndiaमध्ये 2018
सर्वाधिक ते सर्वात कमी
सर्वात कमी ते सर्वोच्च
सादर सर्वोत्तम ऑनलाइन दर ताज्या India मध्ये नुमेरो उनो शिर्ट्स म्हणून 26 Sep 2018 आहे. गेल्या 3 महिन्यांत 9 नवीन लाँच आणि सर्वात अलीकडील एक नुमेरो उनो में s सॉलिड सासूल शर्ट SKUPDdbvjh 1,079 किंमत आहे आहेत. अलीकडे करण्यात आलेली होती इतर लोकप्रिय उत्पादने समावेश: . स्वस्त नुमेरो उनो शर्ट गेल्या तीन महिन्यांत सुरू नुमेरो उनो वूमन s सॉलिड सासूल शर्ट SKUPDbvgfi Rs.803 किंमत सर्वात महाग एक नुमेरो उनो डार्क ब्लू वर्क डायस फॉर्मल शर्ट SKUPD8fEtR जात Rs. 1,799 किंमत आहे. � किंमत यादी उत्पादनांचा विस्तृत समावेश शिर्ट्स संपूर्ण यादी माध्यमातून ब्राउझ करा -.
दर्शवत आहे 9 उत्पादने
उ स पोलो अससोसिएशन
युनाइटेड कॉलोर्स ऑफ बेनेटतों
कूक न कीच डिस्नी
शीर्ष 10नुमेरो उनो शिर्ट्स
नुमेरो उनो में s सॉलिड सासूल शर्ट
नुमेरो उनो में s चेकेरेड सासूल शर्ट
नुमेरो उनो में s सॉलिड सासूल शर्ट
नुमेरो उनो वूमन s सॉलिड सासूल लिनन शर्ट
नुमेरो उनो में s स्त्रीपीडा सासूल लिनन शर्ट
नुमेरो उनो वूमन s सॉलिड सासूल शर्ट
नुमेरो उनो वूमन s सॉलिड सासूल लिनन शर्ट
नुमेरो उनो वूमन s सॉलिड सासूल लिनन शर्ट
नुमेरो उनो डार्क ब्लू वर्क डायस फॉर्मल शर्ट
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


Dagdhhebhisak to the statue of Janakar Protesters and Police Strike जानकरांच्या पुतळ्याला दुग्धाभिषेक ; आंदोलक व पोलिसांची झटापट | eSakal

जानकरांच्या पुतळ्याला दुग्धाभिषेक ; आंदोलक व पोलिसांची झटापट
शनिवार, 5 मे 2018
दूध धंदा बंद करण्याचा हा डाव असून, दुग्धविकासमंत्री जानकरांचा मंत्रालयासामोरच त्यांच्या प्रतिकात्मक पुतळ्यांना फाशी देण्यात येईल. दूध भाववाढीच्या आश्वासनांची पूर्तता न करणारे जानकर हे थापाड्या मंत्री असल्याची टीकाही त्यांनी केली.
नेवासे : गायीच्या दुधाला 35 रुपये प्रतिलिटर भाव, शेतीमालाला हमीभाव द्यावा यासह विविध 15 मागण्यांसाठी प्रहारचे पश्‍चिम महाराष्ट्र संपर्कप्रमुख अतुल खुपसे, शेतकरी संघटनेचे जिल्हाध्यक्ष अभिजित पोटे यांच्या नेतृत्वाखाली प्रहार जनशक्ती पक्षाच्या वतीने शनिवारी (ता. 5) नगर-औरंगाबाद महामार्गावर नेवासे फाटा येथे रास्ता रोको आंदोलन करून राज्याचे दुग्धविकासमंत्री महादेव जानकर यांच्या प्रतिकात्मक पुतळ्याला दुग्धाभिषेक घालण्यात आला.
यावेळी आंदोलक व पोलिसांची चांगलीच झटापट झाली. दरम्यान, पोलिसांनी प्रहारच्या दहा प्रमुख पदाधिकाऱ्यांसह 60 आंदोलकांवर गुन्हे दाखल केले आहे.
अतुल खुपसे म्हणाले, "राज्यात कर्जमाफी मिळाल्यानंतरही 696 शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या. शेतकऱ्यांना कोणताही न्याय मिळाला नाही. दूध धंदा बंद करण्याचा हा डाव असून, दुग्धविकासमंत्री जानकरांचा मंत्रालयासामोरच त्यांच्या प्रतिकात्मक पुतळ्यांना फाशी देण्यात येईल. दूध भाववाढीच्या आश्वासनांची पूर्तता न करणारे जानकर हे थापाड्या मंत्री असल्याची टीकाही त्यांनी केली.
अभिजित पोटे म्हणाले, "येत्या 9 मे रोजी आमदार बच्चू कडू यांच्या नेतृत्वाखाली जनावरांसह मंत्रालयावर मोर्चा काढणार असून, दूधउत्पादकांनी या आंदोलनात सहभागी व्हावे, असे आवाहन केले. यावेळी वारकरी संघाचे प्रदेशाध्यक्ष अजय महाराज बावस्कर, नितीन पानसरे, शेतकरी संघटनेचे त्रिंबक भदगले यांची भाषणे झाली. आंदोलनात नेवासे तालुक्‍यातील शेकडो दूधउत्पादक शेतकरी सहभागी झाले होते.
निवासी नायब तहसीलदार ज्योतिप्रकाश जायकर यांनी आंदोलकांचे निवेदन स्वीकारले.
यावेळी जिल्हाध्यक्ष प्रकाश पोटे, जिल्हा कार्याध्यक्ष विनोदसिंह परदेशी, अजित धस, प्रकाश बेरड, श्‍याम ढोकणे, रघुनाथ आरगडे, विजय म्हस्के, नागेश आघाव, संगिता शर्मा, गणेश झगरे, गणेश चौघुले उपस्थित होते.
दरम्यान, रस्ता अडवून, जमाव जमवून जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाचा भंग केल्याबद्दल प्रहारच्या प्रमुख दहा पदाधिकाऱ्यांसह एकूण 50-60 कार्यकर्त्यांवर पोलिसांनी गुन्हे दाखल केले आहेत.
पुरोगामी महाराष्ट्राला काळीमा; महिलेला विवस्त्र करून मारहाण (व्हिडिओ)
नगर : श्रीगोंदे तालुक्यात माणगावमध्ये पुरोगामी महाराष्ट्राला काळीमा फासण्याची घटना घडली असून, आदिवासी महिलेला सवर्णांकडून विवस्त्र करून मारहाण...
काम तातडीने करण्याची बापट यांची सूचना
पुणे - चांदणी चौक येथील रस्तारुंदीकरण आणि उड्डाण पुलासाठीचे भूसंपादन लवकर पूर्ण करावे आणि तातडीने कामाला सुरवात करावी, अशी सूचना पालकमंत्री गिरीश...
भाजप सरकारचे महाडिक बाहुले - मुश्रीफ
कोल्हापूर - ‘वेळ मारून नेण्यासाठी खोटी वक्तव्यं करून संपूर्ण जिल्ह्याची महादेवराव महाडिक दिशाभूल करत आहेत. ते तर सत्ताधारी भाजप सरकारचे बाहुले...
राजकीय पटलावर मुश्रीफांचे नाव नसेल - महाडिक
कोल्हापूर - महाडिक फॅमिलीच्या भवितव्यावर बोलणाऱ्या आमदार हसन मुश्रीफ यांनी स्वत:ची कुंडली तपासावी. येणाऱ्या निवडणुकीत मुश्रीफांचे राजकीय पटलावर...
पिंपरी - हिंजवडी आयटी पार्क परिसरातील वाहतूक कोंडी फोडण्यात पोलिसांना यश आले असले तरी तळवडे आयटी पार्क परिसरातील वाहतुकीचा प्रश्‍न अद्याप ‘जैसे...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


read, play and dance | मस्त वाचा, खेळा, नाचा! | Loksatta

टोलवसुलीतून भरघोस महसूल जमवता, मग खड्डे का बुजवत नाहीत
सरकारी मालकीच्या जमिनी नाममात्र दरात ताबेदारांना
ठाण्यात दणदणाट करणाऱ्या ३५ गणेश मंडळांवर कारवाई
म्हाडाच्या चार हजार इमारतींचा पुनर्विकास मार्गी
अर्थमंत्र्यांचा रघुराम राजन यांच्यावर कुचराईचा ठपका
मस्त वाचा, खेळा, नाचा
मस्त वाचा, खेळा, नाचा
आता जमाना बदलला आहे आणि सुट्टी घालविण्याच्या पद्धतीही बदलल्या आहेत.
लाकूडतोडय़ाची गोष्ट तर सर्वानीच वाचलेली असते, पण या अंकातील गोष्टीमध्ये असलेला लाकूडतोडय़ा आणि वनदेवी दोघेही एकविसाव्या शतकातील आहेत
शाळांच्या वार्षिक परीक्षा संपण्यापूर्वीच आई-बाबांनी पूर्वी गावी जाण्यासाठी एसटीची तिकिटे काढलेली असायची. शेवटचा पेपर संपला की, अनेक जण निकालाचीही वाट न पाहता आधी गावची वाट पकडायचे. निकाल शाळेत घेऊन तो कळविण्याची जबाबदारी आई- बाबांची असायची. अर्थात त्या वेळेस अनेकांना स्वत:चे गाव होते किंवा मामाचे गाव तरी असायचे. आता जमाना बदलला आहे आणि सुट्टी घालविण्याच्या पद्धतीही बदलल्या आहेत. मध्यंतरी सारा कब्जा केला होता तो टीव्ही आणि त्यावर लागणाऱ्या कार्टून्सनी. त्याच वेळेस व्हिडीओ गेम्सचे प्रस्थही चांगलेच वाढले होते. आता ती जागा मोबाइल गेम्सनी घेतली आहे. शहरात मैदानेही फारशी शिल्लक राहिलेली नाहीत. मग मुलांनी जायचे कुठे, हा प्रश्नच आहे. पूर्वी लहान मुलांची मासिकेही चांगली दर्जेदार होती आणि चांगले सुट्टी विशेषांक बाजारात यायचे, पण अलीकडे मुले फारशी वाचतच नाहीत, अशी पालकांची तक्रार असते. मुलांनी त्याच त्या राजा-राणीच्या गोष्टी का म्हणून वाचायच्या याच प्रश्नाने अस्वस्थ होऊन पाच वर्षांपूर्वी ‘लोकप्रभा’ने लहान मुलांना आताच्या काळाचे भान देणाऱ्या कथा घेऊन बाल किंवा सुट्टी विशेषांक प्रसिद्ध करण्याची परंपरा सुरू केली. यंदाही असाच काळाचे आधुनिक भान देणारा हा विशेषांक केवळ आमच्या बालच नव्हे तर त्यांच्यावर संस्कार करणाऱ्या मोठय़ा पिढीच्याही हाती देताना आम्हाला विशेष आनंद होतो आहे. या कथा लहान मुलांबरोबरच मोठय़ांच्या पिढीलाही नक्कीच आवडतील.
लाकूडतोडय़ाची गोष्ट तर सर्वानीच वाचलेली असते, पण या अंकातील गोष्टीमध्ये असलेला लाकूडतोडय़ा आणि वनदेवी दोघेही एकविसाव्या शतकातील आहेत, ते या नव्या काळाचे भान देणारे आहेत. दुसऱ्या एका गोष्टीत बिरबलाची कथा तीच असली तरी त्या गोष्टीतील आजी मात्र नवा दृष्टिकोन देणारी आहे. ‘किन्शु आणि झुंकी’ तर प्राणिमित्र आणि यंत्र यांच्यातील फरक नेमका स्पष्ट करणारी आहे. भास्करच्या डायरीतील काही पाने ही केवळ छोटय़ांनाच नव्हे तर मोठय़ांनाही अंतर्मुख करतील. अपंग, गतिमंद (दिव्यांग) हेदेखील याच समाजाचे एक अविभाज्य घटक आहेत, त्यांचा विचार आपण केव्हा करणार भास्करच्या डायरीतील ही पाने त्यांच्याविषयीच्या संवेदना जागृत करून नवे भान नक्कीच देतील. या सर्व कथा आणि छोटेखानी नाटकही नवे भान देणारेच आहे. आपण इतर कुणासारखे का व्हायचे, असा प्रश्न हे नाटक वाचून नक्कीच पडेल.
आमचा अनुभव असे सांगतो की, चांगले दर्जेदार व काळाचे नवे भान असणारे असे काही दिले तर त्याला प्रतिसाद नक्कीच मिळतो. नव्या पिढीवर आमचा पूर्ण विश्वास आहे. म्हणूनच कविवर्य मंगेश पाडगावकर यांच्या काव्यपंक्तीमध्ये थोडा बदल करून म्हणावेसे वाटते, ‘पुस्तकही वाचा आणि खेळा, नाचा
सुट्टी मस्त एन्जॉय करा आणि काही वेगळे केलेत तर आम्हाला नक्की कळवा
मस्त वाचा, खेळा, नाचा
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Asia Cup 2018 : अंतिम सामन्यात धोनी करणार का 'हा' विक्रम
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
Asia Cup 2018 Ind vs Afg : बलाढ्य भारताला अफगाणिस्तानने बरोबरीत रोखले, स्पर्धेचा शेवट...
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
सर्वसामान्यांना दिलासा, पेट्रोल-डिझेल दरवाढीला आज ब्रेक
'जॅक स्पॅरो हे पात्र भगवान श्रीकृष्णाच्या जीवनावर आधारित'
'या' तारखेला सायना-कश्यप अडकणार विवाहबंधनात
'द नन'ची जगभरात तुफान कमाई; १४०० कोटींचा जमवला गल्ला
'मी शिवाजी पार्क' सेन्सॉरच्या कात्रीत; महेश मांजरेकर जाणार कोर्टात
अरबाज २०१९ मध्ये दुसऱ्यांदा चढणार बोहल्यावर
Video : आधी देश मग धर्म, रितेश देशमुखने शेअर केलेला हा व्हिडिओ पाहाच
दारुच्या नशेत रिक्षाला ठोकलं, दोघं जखमी; अभिनेता दलीप ताहिल अटकेत
५२ हजार प्रवाशांना अस्वच्छतेबद्दल दंड
वडाळा आरटीओला बेस्टची जागा
संशोधक विद्यार्थ्यांची अभ्यासवृत्ती थकली
दुर्मीळ जीवांच्या अवशेषांचे ‘ऑनलाइन’ दर्शन
नवी मुंबई महापालिकेची योजना; बायोमेट्रिक हजेरी घेणार
सायकल गैरवापराची विकृती जाळपोळीपर्यंत
गॅस वाहिन्यांचे जाळे विस्तारणार
ठाण्याचा वाढीव पाणीपुरवठा धोक्यात
घोडबंदर गावात बिबटय़ाची दहशत


श्रीमद् वाल्मीकि रामायण - अयोध्याकाण्ड - । एकाधिकशततमः सर्गः ।

सर्ग १ ते ५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७७
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ त ११९
सग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ७५
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ६७
सर्ग १ त १०
सर्ग ११ त २०
सर्ग २१ त ३०
सर्ग ३१ त ४०
सर्ग ४१ त ५०
सर्ग ५१ त ६०
सर्ग ६१ त ६८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ ते १२०
सर्ग १२१ ते १२८
सर्ग १ ते १०
सर्ग ११ ते २०
सर्ग २१ ते ३०
सर्ग ३१ ते ४०
सर्ग ४१ ते ५०
सर्ग ५१ ते ६०
सर्ग ६१ ते ७०
सर्ग ७१ ते ८०
सर्ग ८१ ते ९०
सर्ग ९१ ते १००
सर्ग १०१ ते ११०
सर्ग १११ वा -समाप्त
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ३७
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
सर्ग १ ते १०
अध्याय १ ते १०
अध्याय १ त १०
अध्याय १ ते १३
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते १६
अध्याय १ ते १०
अध्याय ११ ते २०
अध्याय २१ ते ३०
अध्याय ३१ ते ४०
॥ श्रीसीतारामचंद्राभ्यां नमः ॥
श्रीरामस्य भरतं प्रति वनागमनहेतुविषयिकी जिज्ञासा, भरतस्य तं प्रति राज्यग्रहणाय प्रार्थना, श्रीरामेण तदस्वीकरणम् -
श्रीरामांनी भरताला वनांतील आगमनाचे प्रयोजन विचारणे, भरताचे त्यांना राज्य ग्रहण करण्यासाठी सांगणे आणि श्रीरामांनी त्यास नकार देणे -
तं तु रामः समाज्ञाय भ्रातरं गुरुवत्सलम्
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ १ ॥
लक्ष्मणासहित श्रीरामांनी आपला गुरुभक्त बंधु भरत यास उत्तम प्रकारे समजावून अथवा त्यांना आपल्यामध्ये अनुरक्त जाणून त्यांना या प्रकारे विचारण्यास आरंभ केला - ॥ १ ॥
किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया
यस्मात् त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनी ॥ २ ॥
हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ३ ॥
 तुम्ही राज्य सोडून वल्कल, कृष्णचर्म आणि जटा धारण करून जे या देशात आला आहात, याचे कारण काय आहे  ज्या निमित्ताने या वनात तुमचा प्रवेश झाला आहे ते मी तुमच्याच मुखाने ऐकू इच्छितो. तुम्ही सर्वकाही स्पष्टपणे सांगितले पाहिजे. ॥ २-३ ॥ "
इत्युक्तः कैकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना
प्रगृह्य बलवद् भूयः प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ ४ ॥
काकुत्स्थ रामांनी याप्रकारे विचारल्यावर भरतांनी आपला आंतरिक शोक बलपूर्वक दाबून पुन्हा हात जोडून याप्रकारे म्हटले - ॥ ४ ॥
आर्य तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
गतः स्वर्गं महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः ॥ ५ ॥
 आपले महाबाहु पिता अत्यंत दुष्कर कर्म करून पुत्रशोकाने पीडित होऊन आपल्याला सोडून स्वर्गलोकास निघून गेले. ॥ ५ ॥
स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परंतप
चकार सा महत्पापमिदमात्मयशोहरम् ॥ ६ ॥
’शत्रुंना संताप देणार्‍या रघुनंदना  आपली स्त्री एवं माझी माता कैकेयी हिच्या प्रेरणेने विवश होऊन पित्यांनी असे कठोर कार्य केले होते. माझ्या मातेने आपले सुयश नष्ट करणारे हे फार मोठे पाप केले आहे. ॥ ६ ॥
सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता
पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम ॥ ७ ॥
’म्हणून हे राज्यरूपी फळ न मिळता ती विधवा होऊन गेली. आता माझी माता शोकाने दुर्बल होऊन महाघोर नरकात पडेल. ॥ ७ ॥
तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि
अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येन मघवानिव ॥ ८ ॥
’आता आपण आपल्या दासस्वरूप माझ्यावर, या भरतावर, कृपा करावी, आणि इंद्राप्रमाणे आजच राज्य ग्रहण करण्यासाठी आपला राज्याभिषेक करवून घ्यावा. ॥ ८ ॥
इमाः प्रकृतयः सर्वा विधवा मातरश्च याः
त्वत्सकाशमनुप्राप्ताः प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ९ ॥
या सार्‍या प्रकृति (प्रजा आदि) आणि सर्व विधवा माता आपल्याजवळ आलेल्या आहेत. आपण या सर्वांवर कृपा करावी. ॥ ९ ॥
तथानुपूर्व्या युक्तश्च युक्तं चात्मनि मानद
राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृदः कुरु ॥ १० ॥
’दुसर्‍यांना मान देणार्‍या रघुवीरा  आपण ज्येष्ठ असल्याने राज्यप्राप्तिच्या क्रमिक अधिकाराने युक्त आहात. न्यायतः आपल्यालाच राज्य मिळणे उचित आहे; म्हणून आपण धर्मानुसार राज्य ग्रहण करावे आणि आपल्या सुहृदांना सफल मनोरथ बनवावे. ॥ १० ॥
भवत्वविधवा भूमिः समग्रा पतिना त्वया
शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा ॥ ११ ॥
’आपल्या सारख्या पतिने युक्त होऊन ही सारी वसुधा वैधव्यरहित होऊन जावो आणि निर्मळ चंद्रम्याने सनाथ झालेल्या शरत्कालांतील रात्रीप्रमाणे शोभा पावू लागो. ॥ ११ ॥
एभिश्च सचिवैः सार्धं शिरसा याचितो मया
भ्रातुः शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १२ ॥
मी या समस्त सचिवांसह आपल्या चरणांवर मस्तक ठेवून ही याचना करीत आहे की आपण राज्य ग्रहण करावे. मी आपला भाऊ, शिष्य आणि दास आहे. आपण माझ्यावर कृपा करा. ॥ १२ ॥
तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं सचिवमण्डलम्
पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि ॥ १३ ॥
 हे सारे मंत्रीमंडल आपल्या येथे कुलपरंपरेने चालत आलेले आहे. हे सर्व सचिव पित्याच्या समयीही होते. आपण सदाच यांचा सन्मान करीत आला आहात. म्हणून आपण यांची प्रार्थना लाथाडू नये." ॥ १३ ॥
एवमुक्त्वा महाबाहुः सबाष्पः कैकयीसुतः
रामस्य शिरसा पादौ जग्राह भरतः पुनः ॥ १४ ॥
असे म्हणून कैकेयीपुत्र महाबाहु भरतांनी नेत्रातून अश्रु गळत असता पुन्हा श्रीरामांच्या चरणांवर मस्तक ठेवले. ॥ १४ ॥
तं मत्तमिव मातङ्गं निःश्वसंतं पुनः पुनः
भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ १५ ॥
त्या समयी मत्त हत्तीप्रमाणे ते वारंवार दीर्घ श्वास घेऊ लागले, तेव्हां श्रीरामांनी आपला भाऊ भरत यांना उठवून हृदयाशी धरले आणि या प्रकारे बोलले - ॥ १५ ॥
राज्यहेतोः कथं पापमाचरेन्मद्विधो जनः ॥ १६ ॥
 उत्तम कुळात उत्पन्न, सत्वगुणसंपन्न, तेजस्वी आणि श्रेष्ठ व्रताचे पालन करणारा माझ्यासारखा मनुष्य राज्यासाठी पित्याच्या आज्ञेचे उल्लंघनरूपी पाप कसे करू शकेल  ॥ १६ ॥ "
न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन
न चापि जननीं बाल्यात् त्वं विगर्हितुमर्हसि ॥ १७ ॥
 मला तुझ्या ठिकाणी थोडासाही दोष दिसत नाही. अज्ञानवश तुम्ही आपल्या मातेची निंदा करता कामा नये. ॥ १७ ॥
कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदाऽनघ
उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते ॥ १८ ॥
 गुरुजनांचा आपल्या अभीष्ट स्त्रिया आणि प्रिय पुत्रांवर सदा पूर्ण अधिकार असतो. ते त्यांना हवी तशी आज्ञा देऊ शकतात. ॥ १८ ॥
वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याताः सौम्य साधुभिः
भार्याः पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमपि ज्ञातुमर्हसि ॥ १९ ॥
 मातांसहित आपणही या लोकात श्रेष्ठ पुरुषांच्या द्वारे महाराजांचे स्त्री-पुत्र आणि शिष्य म्हटले जातो, म्हणून आपल्याला हवी ती आज्ञा देण्याचा त्यांना अधिकार होता ही गोष्ट समजून घेण्यास तूही योग्य आहेस. ॥ १९ ॥
वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम्
राज्ये वापि महाराजो मां वासयितुमीश्वरः ॥ २० ॥
 महाराज मला वल्कल वस्त्रें आणि मृगचर्म धारण करवून वनात धाडोत अथवा राज्यावर बसवोत, या दोन्ही गोष्टी करण्यासाठी ते सर्वथा समर्थ होते. ॥ २० ॥
यावत् पितरि धर्मज्ञ गौरवं लोकसत्कृते
तावद् धर्मकृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम् ॥ २१ ॥
 मनुष्याला विश्ववंद्य पित्याच्या ठिकाणी जितकी गौरवबुद्धी असते तितकीच मातेमध्येही असली पाहिजे. ॥ २१ ॥
एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव
मातापितृभ्यामुक्तोऽहं कथमन्यत् समाचरे ॥ २२ ॥
 या धर्मशील माता आणि पिता, दोघांनी ज्यावेळी मला वनात जाण्याची आज्ञा दिली आहे, अशावेळी मी त्यांच्या आज्ञेच्या विपरीत दुसरे कुठलेही वर्तन कसे करू शकेन
त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम्
वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा ॥ २३ ॥
’तुम्ही अयोध्येत राहून समस्त जगतासाठी आदरणीय राज्य प्राप्त केले पाहिजे आणि मला वल्कल वस्त्रे धारण करून दण्डकारण्यात राहिले पाहिजे. ॥ २३ ॥
एवमुक्त्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ
व्यादिश्य च महाराजो दिवं दशरथो गतः ॥ २४ ॥
’कारण की दशरथ महाराजांनी बर्‍याच लोकांच्या समोर आपल्या दोघांसाठी याप्रकारे पृथक् पृथक् दोन आज्ञा देऊन ते स्वर्गलोकास गेले आहेत. ॥ २४ ॥
स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव
पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ॥ २५ ॥
’या विषयात लोकगुरु धर्मात्मा राजाच तुमच्यासाठी प्रमाणभूत आहे. त्यांचीच आज्ञा तुम्ही मानली पाहिजे आणि पित्याने तुमच्या हिश्श्यामध्ये जे काही दिले आहे, त्याचाच तुम्हाला यथावत रूपाने उपभोग घेतला पाहिजे. ॥ २५ ॥
चतुर्दश समाः सौम्य दण्डकारण्यमाश्रितः
उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना ॥ २६ ॥
 चौदा वर्षे दण्डकारण्यात राहिल्या नंतर महात्मा पित्याने दिलेल्या राज्य भागाचा मी उपभोग घेईन. ॥ २६ ॥
तदेव मन्ये परमात्मनो हितं
न सर्वलोकेश्वरभावमव्ययम् ॥ २७ ॥
’मनुष्यलोकात सन्मानित आणि देवराज इंद्रतुल्य तेजस्वी अशा माझ्या महात्मा पित्याने मला जी वनवासाची आज्ञा दिली आहे, तिलाच मी माझ्या स्वतःसाठी परम हितकारी समजतो. त्यांच्या आज्ञेच्या विरुद्ध सर्वलोकेश्वर ब्रह्मदेवांचे अविनाशी पदही माझ्यासाठी श्रेयस्कर नाही. ॥ २७ ॥
इत्यार्षे श्रीमद्‌रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डे एकाधिकशततमः सर्गः ॥ १०१ ॥
या प्रकारे श्रीवाल्मिकीनिर्मित आर्षरामायण आदिकाव्यांतील अयोध्याकाण्डाचा एकशे एकावा सर्ग पूरा झाला ॥ १०१ ॥


Port Transport increased by 29%, 6,000 Merchant Navy employees needed | बंदरावरील वाहतूक 29 % दराने वाढली, 6 हजार मर्चंट नेव्ही कर्मचाऱ्यांची गरज

दिव्य मराठी विशेष मधुरिमा
मधुरिमा रसिक जोक्स हेल्थ-लाइफस्टाइल
बंदरावरील वाहतूक 29 % दराने वाढली, 6 हजार मर्चंट नेव्ही कर्मचाऱ्यांची गरज
मर्चंट नेव्ही (व्यापारी नौदल) हे व्यापारी जहाजाचे दल असून माल आणि प्रवाशांच्या सागरी वाहतुकीसाठी काम करते. एका देशातून दुसऱ्या देशात व्यापारासाठी समुद्रीमार्गाचा मोठ्या प्रमाणात वापर होतो.
मर्चंट नेव्ही (व्यापारी नौदल) हे व्यापारी जहाजाचे दल असून माल आणि प्रवाशांच्या सागरी वाहतुकीसाठी काम करते. एका देशातून दुसऱ्या देशात व्यापारासाठी समुद्रीमार्गाचा मोठ्या प्रमाणात वापर होतो. सागरी व्यापारात मर्चंट नेव्हीची भूमिका महत्त्वपूर्ण असते. हे दल व्यापारी जहाजांच्या प्रत्येक हालचालीस जबाबदार असते. यात विविध कामांसाठी मनुष्यबळाची नियुक्ती केली जाते.
मागील काही वर्षांमध्ये देश-विदेशांत वाढत्या व्यावसायिक घडामोडींमुळे मर्चंट नेव्ही मनुष्यबळाची मागणी वाढली आहे. सध्या या दलात ६० हजार अधिकाऱ्यांची गरज आहे. जहाज वाहतूक मंत्रालयानुसार, आयाताच्या दृष्टिकोनातून ९५ टक्के आणि किमतीच्या बाबतीत ७० टक्के देशांचा व्यापार सागरी मार्गाने होतो.
असोचेमच्या एका अहवालानुसार, २०१६-१७ मध्ये देशातील निर्यात ३२ टक्क्यांनी वाढली आहे. यात शेती आणि त्याच्याशी संबंधित क्षेत्राची भूमिका महत्त्वाची आहे. देशात १२ मोठी आणि २०० लहान बंदरे आहेत. २०१५ च्या अखेरपर्यंत मालवाहतूक १ हजार ५२ दशलक्ष मेट्रिक टन हाेती. २०१७ च्या अखेरपर्यंत ती १ हजार ७५८ दशलक्ष मेट्रिक टन होण्याची शक्यता आहे. मोठ्या बंदरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाहतुकीची समस्याही उद््भवली. बंदरातील वाढत्या व्यापारी घडामोडी आणि त्यांच्या विकासासाठी मर्चंट नेव्हीची गरज अधिकच भासू लागली आहे. देशातील वाढते आंतरराष्ट्रीय व्यापारसुद्धा यामागील एक कारण असू शकते. त्यामुळे युवकांसाठी हे क्षेत्र चांगला पर्याय ठरू शकते. मर्चंट नेव्हीमध्ये बहुतांश कंपन्या करारानुसार नोकरी देतात. हा करार ६ ते ९ महिन्यांचा असतो. काही वर्षांपूर्वी हे क्षेत्र फक्त पुरुषांसाठीच योग्य मानले जात होते. मात्र, आता ही मानसिकता बदलली असून महिलांसाठीही रोजगाराच्या संधी वाढल्या आहेत. मर्चंट नेव्हीत कॅप्टनसोबतच चीफ ऑफिसर, सेकंड ऑफिसर, थर्ड ऑफिसरची सुरक्षा आणि जबाबदारीच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण भूमिका असते. सोबतच मरीन इंजिनिअर, फिफ्थ इंजिनिअर, ज्युनियर इंजिनिअर, रेडिओ ऑफिसर, नॉटिकल सर्व्हेअरसारख्या पदांसाठीही प्रशिक्षित मनुष्यबळाची आवश्यकता असते. आंतरराष्ट्रीय व्यापाराची जवळपास संपूर्ण जबाबदारी मर्चंट नेव्हीचीच असते. त्यामुळेच जहाजांच्या क्रियान्वयनासाठी अत्यंत प्रशिक्षित व्यावसायिकाची गरज असते. तथापि, यामध्ये विविध प्रकारची आव्हानेही असतात. उदा- दीर्घकाळ समुद्रात राहावे लागते. म्हणून वातावरणानुसार बदलावे लागते. अशा नोकरीत संघभावनाही अत्यंत महत्त्वाची असते.
बारावीनंतर करता येते नोकरी
विज्ञान शाखेतील विद्यार्थी या क्षेत्रात येऊ शकतात. त्यांनी भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित या विषयांसह बारावी उत्तीर्ण केलेली असावी. शिवाय, बारावीत संबंधीत विद्यार्थ्यास किमान ६० टक्के गुण असावे. त्याचे वय १७ ते २५ वर्षांदरम्यान असायला हवे. पात्रतेची अट पूर्ण करणारे विद्यार्थी आयएमयू प्रवेशपूर्व परीक्षेच्या माध्यमातून डेक कॅडेट्स बनू शकतात. मेकॅनिकल, इलेक्ट्रिकल किंवा नॉटिकल सायन्समधून बीई, बीटेक किंवा बीएस्सी करणारे विद्यार्थी कॅडेट, फिफ्थ, मरीन किंवा कनिष्ठ अभियंत्याच्या रूपात काम करू शकतात. या विद्यार्थ्यांना तंदुरुस्ती चाचणी उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे.
मराठीसह इतर भाषिक पुस्तके मोफत वाचण्याची संधी; आयआयटी खरगपूरचे खास अॅप
करिअर विषयक बहुतेक समस्यांचे मूळ फसलेल्या नियोजनात
सागरी क्षेत्रात वर्षाला 10 लाख जॉब


मकर आजचे राशिभविष्य 7 Sep 2018, Aajche Makar Rashi Bhavishya | Today Capricornus Horoscope in Marathi - 7 Sep 2018 | जाणून घ्या, आज 7 Sep 2018 ला मकर राशीच्या लोकांसाठी कशी राहील ग्रहांची स्थिती

दिव्य मराठी विशेष मधुरिमा
मधुरिमा रसिक जोक्स हेल्थ-लाइफस्टाइल
जाणून घ्या, आज 7 Sep 2018 ला मकर राशीच्या लोकांसाठी कशी राहील ग्रहांची स्थिती
Capricornus Horoscope Today, 11 ऑगस्ट 2018 (मकर आजचे राशिभविष्य | Aajche Kark Rashi Bhavishya, Kark Rashi Bhavishya): आजच्या ग्रह-नक्षत्रानुसार जाणून घ्या, मकर राशीच्या लोकांच्या जीवनात काय पॉझिटिव्ह, काय निगेटिव्ह
आजचे मकर राशिफळ (7 Sep 2018, Aajche Makar Rashi Bhavishya): मकर राशीचे लोक आज दीर्घकाळ लाभ करून देणाऱ्या कामाचा विचार आणि त्यानुसार प्लॅनिंग करतील. आज या राशीच्या नोकरदार लोकांनी घाईगडबड करू नये. विचारपूर्वक धैर्याने पुढे गेल्यास फायदा होऊ शकतो. तुमच्या राशीसाठी ग्रह-स्थिती कशी राहील, नोकरी आणि बिझनेसमध्ये काय घडणार, कशी राहील लव्ह-लाइफ आणि हेल्थ, दिव्य मराठीच्या या पेजवर जाणून घ्या.
पॉझिटिव्ह - भविष्यासाठी मोठ्या योजना बनवा. एखादे असे काम करू शकता ज्यामुळे पुढेचालून चांगला फायदा होऊ शकतो. प्रेम, सम्मान आणि सुरक्षेत वृद्धी होईल. खाजगी संबंध मजबूत होऊ शकतात. आज घेतलेले अनेक निर्णय येत्या काही दिवसात अतिशय चांगले परिणाम देणारे ठरतील. कोणताही महत्वपूर्ण निर्णय घेण्याआधी स्वत: येत्या काळात कराव्या लागणाऱ्या मेहनतीसाठी तयार ठेवा.
निगेटिव्ह - मानसिक तनाव जाणवेल. काही लोकांमुळे तुमचा मूड खराब होऊ शकतो. प्रेमात खर्च वाढू शकतो. पैशांशी संबंधीत व्यवहारात नुकसान देखील होऊ शकते. आज कोणतेही महत्वपूर्ण निर्णय घेऊ नका.
काय करावे - एखाद्या झाडाखाली एखादी भाकर ठेवा.
लव्ह - कामात व्यस्त रहाल, पार्टनरची समजूत काढण्यासाठी खर्च करावा लागेल.
करिअर - बिजनेस वाढवण्यासाठी आज सावधतेने निर्णय घ्या. तुमच्यासाठी दिवस फारसा चांगला नाही. विद्यार्थ्यांना अधिकची मेहनत करावी लागेल. आभ्यासासाठी दिवस फारसा चांगला नाही. ऑफिसमध्ये तुमच्या विचारांना अधिकारी गांभिर्याने घेणार नाहीत. जॉब आणि व्यावसायात काही बाबी तुम्हाला चिंतेत टाकू शकतात.
हेल्थ - तब्येत उत्तम राहील. मानसिक शांति मिळेल. जुन्या रोगांमध्ये आराम मिळेल.
आजचे राशिभविष्य : जाणून घ्या, तुमच्या राशीसाठी कसा राहील बुधवार
लग्नासाठी प्रपोज करण्यापूर्वी न्यूमरॉलॉजीने जाणून घ्या, कशी राहील तुमची जोडी
सोन्याशी संबंधित या गोष्टी तुम्हाला करू शकतात श्रीमंत आणि कंगालही


शिक्षकांचे व्यासपीठ | थिंक महाराष्ट्र!

शिक्षकांचे व्यासपीठ - नव्या योजना नव्या कल्पना
‘थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉम’च्या ‘शिक्षकांचे व्यासपीठ’ या उपक्रमाची बैठक अनेक विधायक सूचनांनी आणि उपस्थितांच्या विविध कार्यक्रम करण्याच्या निश्चयाने भरीव ठरली. बैठकीस शिक्षणक्षेत्रातील सुमारे पस्तीस मंडळी उपस्थित होती. जवळजवळ तेवढ्याच मंडळींनी फोनवर बैठकीस शुभेच्छा देताना, ‘शिक्षकांचे व्यासपीठ’ या उपक्रमास सर्व तऱ्हेचे सहकार्य करण्याचे आश्वासन दिले आहे. बैठकीचे संचालन व्यासपीठाच्या समन्वयक शिल्पा खेर यांनी केले.
शिक्षकांचे व्यासपीठ अाणि कार्यकर्त्यांची बैठक
'थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉम'
शिक्षण क्षेत्रातील कार्यकर्त्यांची बैठक
शनिवार, १९ मे २०१८ रोजी सायंकाळी ४:०० ते ६:००
स्थळ - व्यासपीठाच्या संयोजक शिल्पा जितेंद्र खेर (निवासस्थान)
१३०३, वास्तू टॉवर, रेसिडेन्सी कॉलनी, वुडमॉल पाठीमागे, तीन हात नाका, ठाणे (पश्चिम) – ४०० ६०२
‘थिंक महाराष्ट्र डॉट कॉम’तर्फे ‘शिक्षकांचे व्यासपीठ’ या सदराखाली दर आठवड्याला दोन याप्रमाणे गेल्या तीन महिन्यांत काही लेख प्रसिद्ध झाले. त्यांना प्रतिसाद उबदार मिळाला. 'थिंक महाराष्ट्र' व्यासपीठाचे स्वरूप कसे असावे याबद्दल व्यापक विचार करत आहे. तत्संबंधीचे टिपण सोबत जोडले आहे. त्या अनुषंगाने अधिक विचार करून वर्षभराच्या कार्यक्रमाची आखणी करण्यासाठी शिक्षण क्षेत्रात काम करू इच्छिणार्‍या कार्यकर्त्यांची बैठक शनिवारी, १९ मे २०१८ रोजी योजली अाहे. बैठकीची वेळ सायंकाळी ४:०० ते ६:०० अशी असून ती व्यासपीठाच्या संयोजक शिल्पा यांच्या निवासस्थानी योजली आहे. अवश्य यावे. तुम्ही येत असल्याचे पुढील नंबरवर कळवावे.
दिनकर गांगल / जितेंद्र खेर / शिल्पा खेर
ज्ञानरचनावादी साहित्यातून फुलले मुलांचे अध्ययनविश्व
प्रगत शैक्षणिक महाराष्ट्राचे उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवून दैनंदिन अध्ययन-अध्यापनाला साहित्याची जोड दिली तर प्रत्येक मूल त्याची निश्चित केलेली किमान अध्ययनक्षमता नक्कीच गाठू शकेल हा विश्वास दृढ आहे.
माझ्याकडे पहिलीचा वर्ग सलग दोन वर्षें देण्यात आला. मी पहिल्याच वर्षी मनाशी पक्के ठरवले होते, की माझ्या पहिलीच्या वर्गात असणारे एकही मूल अप्रगत राहता कामा नये आणि त्या दृष्टीने माझ्या प्रयत्नांना सुरुवात झाली. त्याच दरम्यान, ज्ञानरचनावादाची व्याप्ती संपूर्ण महाराष्ट्रात पसरली होती. मीही मुलांची बौद्धिक क्षमता, त्यांचा कल व आवड लक्षात घेऊन ज्ञानरचनावादावर आधारित साहित्याची निर्मिती करत गेले आणि त्याचा पुरेपूर वापर पहिलीच्या वर्गासाठी केला. तयार केलेले साहित्य मुलांना जास्तीत जास्त हाताळण्यास दिले - गटपद्धतीचा वापर करून गटात साहित्य वापरण्यास दिले. मी स्वतः मुलांच्या गटात बसून, त्यांना अवघड वाटणाऱ्या संकल्पना साहित्याच्या मदतीने सोप्या करून सांगितल्या. परिणामी, पहिलीची भांबावलेली, घाबरलेली, आईपासून पहिल्यांदाच दुरावलेली मुले शाळेत रमू लागली; त्यांच्या मनात शिक्षकांविषयी असणारी भीती दूर पळाली. ती शिक्षकांशी संवाद खुल्या मनाने साधू लागली. त्यांच्या मनात शाळेविषयी आपुलकीची भावना निर्माण झाली. त्यांना शाळा आणि शिक्षक या गोष्टी त्यांच्याच वाटू लागल्या. ज्ञानरचनावादाची तीच तर गंमत आहे. त्या पद्धतीने मुले फक्त लिहिण्यास आणि वाचण्यास शिकतात असे नाही, तर त्यांच्यामध्ये त्यासोबत नैतिक मूल्यांची, संस्कारांची रुजवणूक होत जाते. शेवटी, फक्त लिहिणे-वाचणे म्हणजे शिक्षण असू शकत नाही.
उत्तराच्या शोधात प्रश्नचिन्ह शाळा
मतिन भोसले याने भीक मागणाऱ्या मुलांच्या हातात पाटी-पुस्तक दिले आहे. त्या मुलांनी शिकारीची हत्यारे आणि फासे टाकून हातात पेन पेन्सिल धरली आहेत. मतिनकडे तशी साडेचारशे मुले आहेत. मतिनच्या शाळेचे नाव आहे 'प्रश्नचिन्ह
प्रश्नचिन्ह ही आदिवासी आश्रमशाळा. ती अमरावती जिल्ह्याच्या नांदवाग खंडेश्वर तालुक्यात अाहे. नागपूर-औरंगाबाद आणि अमरावती-यवतमाळ हे हमरस्ते परस्परांना शिंगणापूर येथे छेदतात. तो शिंगणापूर चौफुला. प्रश्नचिन्ह शाळा त्या चौफुल्यापासून पश्चिमेस साधारण पाच किलोमीटरवर मंगरूळ चव्हाळा येथे आहे. अमरावती जिल्ह्यात पारधी समाजाचे बेचाळीस बेडे आहेत. मोठ्या बेड्यात नऊशेपर्यंत लोकसंख्या असते. मंगरूळ चव्हाळा बेड्याची लोकसंख्या सातशेपन्नास आहे. मतिन भोसले नववीत असताना त्याने 'दिव्य सदन' या ख्रिश्चन संस्थेबरोबर काम केले होते. त्याने धानोरा, जगतपूर, शिवरा, मंगरूळ चव्हाळा येथील बांधवांना सोबत घेऊन त्यांच्यावर ब्रिटीशांच्या काळापासून बसलेला चोरीचा शिक्का पुसण्यासाठी, त्यांना हक्काची जमीन मिळावी म्हणून, जातीची प्रमाणपत्रे मिळावीत म्हणून मोर्चे काढले होते. आंदोलने केली होती. मतिनने पुढे समाजातील मुलांच्या शिक्षणाचा ध्यास घेतला. त्याची त्यासाठी शोधमोहीम सुरू झाली. त्याने नागपूर, औरंगाबाद, मुंबई, छत्तीसगड अशा ठिकठिकाणी. पुलाखाली राहणारी, रेल्वेस्टेशन, ट्राफिक सिग्नल येथे उभे राहून भीक मागणारी अशी एकशेअठ्ठ्याऐंशी मुले एप्रिल-मे 2012 मध्ये गोळा केली. मतिनने त्यांच्या पोटापाण्यासाठी गहू, कडधान्य गोळा केली. शिकारदेखील करावी लागली.
टहिलियानी विद्यालयाचे शून्य कचरा व्यवस्थापन
राष्ट्रीय स्वच्छता अभियानाचा भाग म्हणून शालेय शिक्षण विभागाने शिक्षकांसाठी वक्तृत्व स्पर्धा आयोजित केली होती. विषय होता, ‘कचरा व्यवस्थापन’. मला त्या स्पर्धेत द्वितीय क्रमांकाचे पारितोषिक मिळाले. त्या विषयाची तयारी करत असताना अभ्यासण्यात आलेली Reduce, Reuse, Recycle ही त्रिसूत्री काही माझ्या मनातून जाईना. मी शिक्षक म्हणून अनेक लहान-लहान गोष्टी करू शकते; विद्यार्थ्यांकडून करून घेऊ शकते हा आत्मविश्वास वाटू लागला आणि त्यातून साकारली, ‘कचरा व्यवस्थापन संकल्पना’. संस्थेचे कार्यवाह श्रीकांत धर्माधिकारी व मुख्याध्यापक संध्या रवींद्र ठाकूर यांच्याशी चर्चा केल्यानंतर त्यांनीही त्या प्रकल्पास हिरवा कंदिल दाखवला.
कचरा व्यवस्थापन प्रकल्पातील पायऱ्या तीन होत्या – 1. सर्वेक्षण, 2. प्रबोधन, 3. प्रत्यक्ष कृती
शाळेचे आवार व आसपासचा परिसर यांचे सर्वेक्षण केले असता पुढील गोष्टी आढळल्या :
अ. संपूर्ण कचऱ्यात ओल्या कचऱ्याचे प्रमाण अधिक
ब. सुक्या कचऱ्यात प्लास्टिक व कागद यांचे प्रमाण अधिक
क. कचरा वर्गीकरणाबाबत लोकांची पूर्ण उदासीनता
कचरा वर्गीकरण व कचऱ्याची शास्त्रोक्त विल्हेवाट यांविषयी संधी मिळेल तेव्हा विद्यार्थी व पालक यांच्याशी संवाद सलग तीन वर्षें सातत्याने साधला, त्यांचे प्रबोधन केले. परिणामस्वरूप – पालक घरातील निर्माल्य, प्लास्टिक कचरा योग्य विल्हेवाटीसाठी शाळेत पाठवू लागले.
आमची जुनी पिढी भाग्यवानच म्हणावी लागेल आम्ही चिमण्यांना अंगणात दाणे वेचताना पाहिले आहे. झाडांवर, रस्त्यांच्या कडांवर, टेलिफोनच्या वायरीवर समूहाने मुक्त विहार करताना, कधी चिवचिवाट तर कधी नुसताच लपंडाव. शाळकरी मुलांना तर चिमण्यांचा फारच लळा असे. बांबूच्या कामटीने टोपली तिरकी उभी करायची. कामटीला दोरी अडकवायची. टोपलीखाली ज्वारी-बाजरीचे दाणे टाकायचे. चिमण्या दाणे वेचत असताना दोरी ओढून टोपली खाली पाडायची. मग हळूच हात घालून एकेक चिमणी बाहेर काढायची व निळ्या, काळ्या, लाल रंगाच्या शाईंनी त्यांचे पंख रंगवायचे. मुलांनी त्यांची त्यांची चिमणी रंगानुसार ठरवायची व चिमण्यांना उडवून द्यायचे. आमचा हा खेळ थोडासा विक्षिप्त वाटत असला तरी त्यात चिमण्यांचा घातपात हा हेतू नव्हता. मुलांचे मानस चिमण्यांशी जवळीक साधण्याचे असायचे. चिमण्या हा आमच्या बाल जीवनाचा अविभाज्य घटकच होता म्हणा ना
पूर्वी, अंगणात वाळवणे घातलेली असायची. धान्य निवडताना त्यातील अळ्या लिलया बाहेर फेकल्या जात. चिमण्या त्या वेचून फस्त करत. वळचणीला घरटे करून राहणाऱ्या चिमण्यांना अळ्या, कीडे, पाली इत्यादी खाद्य भरपूर उपलब्ध असायचे. चिमण्यांना सूर्यप्रकाश, पाणी आणि माती अंगावर घेण्यास खूप आवडे. शहरात सिमेंट काँक्रिटचे जंगल उभे राहिल्यामुळे त्यांचा निवाराच नष्ट झाला आहे. त्या बेघर झाल्या आहेत. मोबाईल टॉवर्सच्या किरणोत्सर्गामुळे आणि कावळे व कबुतरे यांच्या सुळसुळाटाने तो चिमुकला जीव बेघर होऊन परागंदा झाला.
मुलांनी मला घडवले आहे
मी शिक्षक म्हणून मुंबई महानगरपालिकेच्या शाळेत गेली चोवीस वर्षें कार्यरत आहे. मला माझा मी शिक्षक म्हणून शाळेत रूजू झाल्याचा पहिला दिवस चांगला आठवतो. मी मुलांना ‘कावळ्याने खाल्ल्या शेवया’ ही तालकथा सांगितली. तालकथेची गंमत असते. त्यात कथा-काव्याचा सुंदर मिलाप असतो. गोष्ट ऐकल्यावर वर्गात जणू चमत्कार घडला मुले मोकळी झाली. मुले त्यांच्या वर्गातील, शाळेतील गोष्टी सांगू लागली. मी आस्थेने ऐकत आहे असे कळल्यावर काही मुले तर त्यांच्या घरांतील गोष्टीही हातचे राखून न ठेवता निरागसपणे माझ्याशी बोलू लागली. माझ्या शाळेच्या पहिल्या दिवशी शिकवण्यापेक्षा गप्पाच अधिक झाल्या, ओळख परेड झाली. मुलांच्या गालांवर कळ्या खुलल्या
शाळा सुटण्यास शेवटची दहा मिनिटे बाकी होती. तेवढ्यात एक जण म्हणाला, “सर, आणखी एक गोष्ट सांगा ना, तुम्ही मघाशी सांगितलेली गोष्ट खूप भारी होती. जाम आवडली मला.” इतर मुलांनीही त्याची री ओढली. “सर, गोष्ट... गोष्ट...” मुलांनी एकच कल्ला केला. मग मी म्हटले, “मघाशी कावळ्याची गोष्ट सांगितली, आता चिमणीची सांगतो... चालेल” मुले उत्साहाने म्हणाली, “सांगा सांगा... चिमणीची सांगा.” “बरं सांगतो... सांगतो, शांत बसा आधी” मुले उत्साहाने म्हणाली, “सांगा सांगा... चिमणीची सांगा.” “बरं सांगतो... सांगतो, शांत बसा आधी
मी त्या मुलाने चौकटीची घडी घालून दिलेला तो कागद उघडला. त्यावर चारच ओळी लिहिल्या होत्या- "बाई, तुम्ही मला खूप आवडता. तुम्ही जशा सुंदर आहात; तसेच, तुमचे मनही सुंदर आहे. मला मोठेपणी तुमच्यासारखे व्हायचे आहे..." माझे मन त्याच्या त्या बोलांनी काही काळ भूतकाळात जाऊन बसले... कोण होते मी आणि काय झाले मी हा प्रश्न मनात आला. शाळेचा तो विद्यार्थी मला पुन्हा एकदा माझ्या शाळेच्या दिवसांत घेऊन गेला. मला विद्यार्थिदशेतील फारसे काही आता आठवत नाही-अमूक एका वर्गातील मुले हुशार आणि अमूक वर्गातील मुले 'ढ' इतकाच फरक काय तो त्यावेळी माहीत असायचा, कळायचा. ती एक प्रकारची दरीच हा प्रश्न मनात आला. शाळेचा तो विद्यार्थी मला पुन्हा एकदा माझ्या शाळेच्या दिवसांत घेऊन गेला. मला विद्यार्थिदशेतील फारसे काही आता आठवत नाही-अमूक एका वर्गातील मुले हुशार आणि अमूक वर्गातील मुले 'ढ' इतकाच फरक काय तो त्यावेळी माहीत असायचा, कळायचा. ती एक प्रकारची दरीच ते जमीन-अस्मान वगैरे काय म्हणतात, तसले काहीसे. खाकी दप्तर, शाई संपत येईपर्यंत वापरता येणारा पेन, मागूनपुढून तासलेली टोकदार पेन्सील. केजी, सिनियर केजीच्या बाकी आठवणी तर कधीच पुसल्या गेल्या आहेत ते जमीन-अस्मान वगैरे काय म्हणतात, तसले काहीसे. खाकी दप्तर, शाई संपत येईपर्यंत वापरता येणारा पेन, मागूनपुढून तासलेली टोकदार पेन्सील. केजी, सिनियर केजीच्या बाकी आठवणी तर कधीच पुसल्या गेल्या आहेत त्या काळचे फोटो वगैरे कोणी काढून ठेवलेले नाहीत. कारण सहज हाताशी कॅमेरे नव्हते आणि त्यामुळे ‘सेल्फीमोह’देखील नव्हता. काही चित्रे मात्र मनःपटलावर अगदी पक्की ठाण मांडून बसली आहेत. ती पुसणे कठीण. नकळत्या वयातून कळत्या वयात शिरताना आलेले ते शहाणपण, ते कसे अधोरेखित करणार त्या काळचे फोटो वगैरे कोणी काढून ठेवलेले नाहीत. कारण सहज हाताशी कॅमेरे नव्हते आणि त्यामुळे ‘सेल्फीमोह’देखील नव्हता. काही चित्रे मात्र मनःपटलावर अगदी पक्की ठाण मांडून बसली आहेत. ती पुसणे कठीण. नकळत्या वयातून कळत्या वयात शिरताना आलेले ते शहाणपण, ते कसे अधोरेखित करणार पण, शाळेने माया लावली. शिस्त लावली. आई-वडील आणि कुटुंब यानंतर दिसते ती शाळाच
मी माझा बालमानसिकतेवरील प्रबंध (एम फिल) पूर्ण होताच, कोल्हापुरला ‘बाल मार्गदर्शन केंद्रा’त समुपदेशक म्हणून कामास सुरुवात केली. त्यामध्ये विविध शाळांना भेटी देऊन, शाळांतील शिक्षक व विद्यार्थी यांच्याशी बोलून, शिक्षक-विद्यार्थी यांच्यातील नातेसंबंध, विद्यार्थ्यांना भेडसावणाऱ्या वर्तनविषयक त्यांच्या समस्या- त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाविषयी चर्चा, अभ्यासाबद्दल गप्पागोष्टी, विद्यार्थ्यांचे व पालकांचे नाते अशा अनेक बाबींचा समावेश असे. मी रोटरी क्लबच्या वतीने मुलांना समुपदेशन करत होते. डॉ. किरण गुणे आणि डॉ. गोगटे यांनी ती जबाबदारी मजवर सोपवली. मी ते काम चार वर्षें केले, नंतर लग्न होऊन मुंबईत गोरेगावला आले. आता, तेथील ‘अ. भि. गोरेगावकर’सारख्या शाळा मजकडे मुले तशाच हेतूने पाठवत असतात.
एके दिवशी, ताराबाई पार्कमधील ‘माईसाहेब बावडेकर शाळे’तील अक्षरा सावंत तिच्या आईसमवेत ‘बाल मार्गदर्शन केंद्रा’त आली. ती इयत्ता सहावीत होती. तिचे हुशारीची चुणूक दर्शवणारे टपोरे डोळे, सावळा रंग, कुरळे केस अशी अक्षरा सतत आईला बिलगून माझ्याशी संवाद साधत होती. अक्षराची आई मात्र मध्ये-मध्ये वैतागून तिला म्हणत असे, “अगं, इतकी मोठी झालीस तू बारा वर्षांची सारखी आई हवी असण्यास बाळ थोडीच आहेस तू” मग अक्षरा हिरमुसून पुन्हा थोडी बाजूला सरकत असे.
मी ‘साहित्यकुंज' संघ स्थापन करून त्याअंतर्गत दर सहा महिन्यांनी नवोदितांसाठी ‘काव्य-लेख-कथा’ स्पर्धा आयोजित करत असे. त्यातील निवडक साहित्य घेऊन ‘साहित्यकुंज' अनियतकालिकाचे अर्धवार्षिकांक दर दिवाळीच्या व उन्हाळ्याच्या सुट्टीत प्रसिद्ध करत असे. माझ्याकडे बरीचशी मुलेमुली त्यांच्या कथा, कविता वा लेख घेऊन येत. मी माझ्याकडे ‘विद्यार्थी साहित्य मेळावा’ दर तीन महिन्यांस आयोजित करत असे. आम्ही मेळाव्यात एकमेकांच्या साहित्यावर चर्चा करायचो.
एकेदिवशी, संध्याकाळी बेल वाजली. मी दरवाजा उघडला. बघतो तर समोर एक ठेंगणाठुसका, काळासावळा मुलगा उभा होता. त्याने मला बघितल्याबरोबर भीतभीतच बोलण्यास सुरुवात केली. ‘सर, मी गौतम गवई. नॅशनल हायस्कूलमध्ये बारावीत (आर्ट्स) शिकतो.’
‘ये.’ मी त्याला आत घेत म्हटले, ‘बस’, कसा काय आलास माझ्याकडे
‘सर, मी माझ्या कविता तुम्हाला दाखवण्यास आणल्या आहेत.’ तो म्हणाला.
‘ठीक आहे, दाखव तुझ्या कविता.’ मी खुर्चीवर बसत त्यालाही बाजूच्या खुर्चीवर बसण्यास सांगितले.
त्याने त्याची कवितांची वही आनंदाने उघडून पहिली कविता माझ्यासमोर धरली. माझे लक्ष त्याच्या हातांवर त्यावेळी गेले. तो करत असलेल्या कामाचे घट्टे त्याच्या तळहातांवर पडलेले होते. मी तो काहीतरी जड काम करत असावा असा अंदाज केला. मी त्याला विचारले ‘तू काय करतोस तुझ्या तळहातांवर हे कशाचे घट्टे पडले आहेत तुझ्या तळहातांवर हे कशाचे घट्टे पडले आहेत
Subscribe to शिक्षकांचे व्यासपीठ
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


संत श्री गजानन महाराज ! - सनातन संस्था

सनातन संस्थेचे व्यापक कार्य
काही संज्ञांचे आध्यात्मिक अर्थ
देवतांच्या विविध नावांचा अर्थ
गैरसमज, टीका यांचे खंडण
सण, धार्मिक उत्सव, व्रते
देवतांशी संबंधित सण व उत्सव
धार्मिक कृती कशी करावी
वाढदिवस कसा साजरा कराल
अध्यात्माचे महत्त्व आणि लाभ
व्यक्तिमत्त्व विकास कसा करावा
आध्यात्मिक त्रास का होतात
श्राव्य दालन (ऑडियो गॅलरी)
दृकश्राव्य दालन (व्हिडिआे गॅलरी)
मी कसा सहभागी होऊ
सनातन संस्थेचे व्यापक कार्य
काही संज्ञांचे आध्यात्मिक अर्थ
देवतांच्या विविध नावांचा अर्थ
गैरसमज, टीका यांचे खंडण
सण, धार्मिक उत्सव, व्रते
देवतांशी संबंधित सण व उत्सव
धार्मिक कृती कशी करावी
वाढदिवस कसा साजरा कराल
अध्यात्माचे महत्त्व आणि लाभ
व्यक्तिमत्त्व विकास कसा करावा
आध्यात्मिक त्रास का होतात
श्राव्य दालन (ऑडियो गॅलरी)
दृकश्राव्य दालन (व्हिडिआे गॅलरी)
मी कसा सहभागी होऊ
Home > विश्वव्यापी सनातन (हिंदु ) धर्म > थोर विभूती > संत > संत श्री गजानन महाराज
संत श्री गजानन महाराज
भक्तांच्या उद्धारासाठी गावोगावी भ्रमंती करणारे आणि अनेक
चमत्कार करून भक्तांची श्रद्धा वाढवणारे संत श्री गजानन महाराज
माघ कृष्ण पक्ष सप्तमी, शके १८००, म्हणजेच २३.२.१८७८ या दिवशी श्री गजानन महाराज ऐन तारुण्यात शेगाव (जिल्हा बुलढाणा) येथे प्रकट झाले. त्यांची दृष्टी पूर्णतः अंतर्मुख होऊन नासिकाग्रावर स्थिर झालेली होती. नेहमीच दिगंबर अवस्थेत असणार्‍या महाराजांना कुणी कपडे घातलेच, तर ते लगेच काढून फेकून देत किंवा गर्दीतील लोकांना वाटून टाकत असत. त्यांच्या आरंभीच्या वेशानुसार त्यांच्या अंगात जुनी बंडी, हातात कमंडलूसारखा भोपळा आणि स्वहस्ते सिद्ध केलेली कच्च्या मातीची एक चिलीम होती.
१. महाराजांचे सत्यस्वरूप कोणताही छायाचित्रक टिपू न शकणे
त्यांचे सत्यस्वरूप कोणताही छायाचित्रक (कॅमेरा) टिपू शकला नाही, हे त्यांचे वैशिष्ट्य होते. प्रत्येक वेळी काढलेले त्यांचे छायाचित्र वेगळेच निघायचे; म्हणून महाराजांचे एकही छायाचित्र दुसर्‍या छायाचित्राशी जुळत नाही.
प्रकट दिनीच त्यांनी अन्न आणि पाणी वाया घालवू नका, असा संदेश दिला. त्यांच्या या शिकवणुकीची आवश्यकता आज भासतच आहे. संत किती द्रष्टे असतात  याचीच ही प्रचीती आहे.
३. सर्व विषयांत पारंगत असणारे श्री गजानन महाराज
महाराजांना मराठी, इंग्रजी, हिंदी, संस्कृत आदी भाषा अवगत होत्या, तसेच सर्व विषयांचे ज्ञानही होते. समोरच्या व्यक्तींची योग्यता ओळखून महाराज त्या व्यक्तीशी संभाषण करत असत. खरा जिज्ञासू समोर आल्यास त्याची जिज्ञासा त्यांच्याकडून शमवली जात असे. कला आणि संगीत यांचीही त्यांना आवड होती. ते विविध रागांत स्वतः भजने आणि पदे म्हणत असत. त्यांना गातांना पाहून खरा गायकही प्रभावित होत असे. त्यांचा वेद आणि ऋचा यांचाही दांडगा अभ्यास होता.
४. महाराजांच्या आवडत्या गोष्टी
भोलानाथ दिगंबर हे दुःख मेरा हरो रे  चंदन, चावल, बेलकी पातियां शिवजीके माथे धरो रे ॥ हे संत मीराबाईचे पद महाराजांना फारच आवडायचे. हेच पद ते सतत म्हणायचे.
महाराजांना लाकडी पलंगावर बसायला फार आवडत असे; म्हणून शेगावी त्यांचा हा पलंग संस्थानाकडून भक्तांच्या दर्शनार्थ ठेवला आहे. गण गण गणांत बोते असे ते सतत गुणगुणायचे; म्हणूनही लोक त्यांना गजानन महाराज असे म्हणतात.
५. भक्तांच्या उद्धारासाठी गावोगावी भ्रमंती करणे
भक्तांच्या उद्धारासाठी त्यांची गावोगावी सारखी भ्रमंती चालूच असायची. कुणीही त्यांना आपल्या घरी थांबवून ठेवू शकत नसे.
६. महाराजांनी केलेले विविध चमत्कार
त्यांच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शनात अनेक चमत्कारांचा अनुभव अनेकांनी वेळोवेळी घेतला आहे. दुखण्यातून बरे करणे, कोरड्या विहिरीला पाणी आणणे, कावळ्यांना पुन्हा न येण्यास सांगणे, आगगाडी रोखून धरणे, भक्तांना नर्मदा नदीचे दर्शन घडवणे, महारोग्याचा रोग बरा करणे, द्वाड गाय आणि घोडा यांना शांत करणे, भक्तांना विठ्ठलाचे अन् रामदास स्वामींचे दर्शन घडवणे, पितांबर या शिष्याचा उद्धार करणे, वाळलेल्या आंब्याच्या झाडास हिरवी पाने आणणे, जळत्या पलंगावर बसणे, मधमाशांनी चावा घेऊनही अंग सुरक्षित असणे, ब्रह्मगिरीच्या गोसाव्याचे गर्वहरण करणे, ऊसाच्या काठीचा मार सहन करणे, पहिलवानाला पाय उचलू न देणे, चिलीमसमोर नुसती काडी धरताच चिलीम पेटणे, असे चमत्कार भक्तांनी अनुभवले आहेत.
७. देश-विदेशातील भक्तांना महाराजांच्या कृपाशीर्वादाची अनुभूती देणारी विदर्भाची पंढरी
श्री गजानन महाराजांच्या संदर्भात लक्षावधी लोक प्रतिदिन अनुभूती घेत असल्यानेच त्यांच्या दर्शनार्थ शेगावात भक्तांची मुग्यांसारखी गर्दी होत आहे. विदर्भातच नव्हे, तर संपूर्ण महाराष्ट्रात आणि विदेशातही महाराजांचे भक्त त्यांच्या कृपावर्षावाचा नित्य अनुभव घेत आहेत. हीच खरी लीला  त्यामुळे आजही शेगावचे गजानन महाराज मंदिर हे विदर्भाची पंढरी म्हणून गणले जाते. शेगावी जाताच श्री महाराजांच्या चरणी मस्तक विनम्र होते. गजानन महाराज की जय असा जयघोष करून लोक स्वतःला धन्य समजतात.
– प्रा. श्रीकांत भट, अकोला (१५.२.२०१४)
गुरुतत्त्व एकच असल्याची साधकाला आलेली अनुभूती
२२.२.२०१४ या दिवशी श्री गजानन महाराजांचा प्रकटदिन आहे. त्यानिमित्ताने पुढील अनुभूती लिहिण्याची प्रेरणा झाली.
१. श्री गजानन महाराजांच्या प्रगटदिनाला उपस्थित
राहिल्यावर त्यांच्याविषयी प्रेम आणि ओढ वाटणे
माझे सासरे श्री गजानन महाराजांचा प्रकट दिन प्रतीवर्षी उत्साहात साजरा करतात. ख्रिस्ताब्द १९९४ मध्ये माझा विवाह ठरला. त्या वर्षी मी गजानन महाराजांच्या प्रकट दिनाला उपस्थित राहिलो. त्यानंतर मला गजानन महाराजांविषयी प्रेम आणि ओढ वाटू लागली. ख्रिस्ताब्द १९९५ मध्ये श्री गजानन महाराजांच्या पोथीचे पारायण केल्यावर माझ्या मनात संतांविषयी जिज्ञासा जागृत झाली.
२. श्री गजानन महाराजांना प्रार्थना करतांना प.पू. भक्तराज महाराजांना प्रार्थना होणे आणि प.पू. भक्तराज महाराजांना प्रार्थना करतांना श्री गजानन महाराजांना प्रार्थना होणे
ख्रिस्ताब्द १९९७ मध्ये मी सनातन संस्थेच्या संपर्कात आलो आणि सनातन संस्थेच्या मार्गदर्शनानुसार साधनेला प्रारंभ केला. त्यानंतर काही वर्षांनी माझ्या सासर्‍यांनी त्यांच्या घरासमोर गजानन महाराजांचे देऊळ बांधले. मी श्री गजानन महाराजांच्या देवळासमोर उभा राहून प्रार्थना करतो, तेव्हा प्रार्थनेचा आरंभ श्री गजानन महाराजांच्या नावाऐवजी प.पू. भक्तराज महाराजांच्या नावाने होतो. रामनाथी आश्रमात आल्यावर प.पू. भक्तराज महाराजांना प्रार्थना करतांना प्रार्थनेचा आरंभ श्री गजानन महाराजांच्या नावाने केला जातो. असे मी आजपर्यंत प्रत्येक वेळी अनुभवले आहे.
३. श्री गजानन महाराजांविषयी वाटत असलेल्या ओढीमुळे गुरुतत्त्वाने सनातन संस्थेमध्ये साधना करण्यासाठी खेचून आणल्याचे जाणवणे
गुरुतत्त्व साधकांच्या आध्यात्मिक उन्नतीसाठी कार्य करते. याप्रमाणेच श्री गजानन महाराज, प.पू. भक्तराज महाराज आणि सनातन संस्था यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गुरुतत्त्व कार्यरत आहे. त्यामुळे श्री गजानन महाराजांविषयी मला वाटत असलेल्या ओढीमुळे प.पू. भक्तराज महाराजांच्या माध्यमातून गुरुतत्त्वाने मला सनातन संस्थेमध्ये साधना करण्यासाठी खेचून आणले आहे, असे मला जाणवते.
सनातन संस्थेच्या माध्यमातून साधना करवून घेत असल्याविषयी प.पू. डॉक्टरांच्या चरणी कृतज्ञ आहे.
– एक साधक, गोवा. (१७.२.२०१४)
संदर्भ : दैनिक ‘सनातन प्रभात’
नाशिक येथील श्रीमती यशोदाबाई नागरेआजी (वय ८७ वर्षे) संतपदी विराजमान
समर्थांची शिकवण तंतोतंत आचरणात आणणारे आणि समर्थांएवढीच परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांच्यावर श्रद्धा असणारे ज्येष्ठ...
सनातनशी एकरूप झालेले संत : परात्पर गुरु पांडे महाराज
प.पू. गगनगिरी महाराज यांचे आध्यात्मिक सामर्थ्य आणि त्यांचा परात्पर गुरु डॉ. आठवले अन् साधक यांच्याप्रतीचा...
थिऑसॉफिस्टांच्या हिंदुविरोधी प्रवृत्तीविषयी पोटतिडकीने बोलणारे स्वामी विवेकानंद
महर्षि अरविंद यांचा भारतीय स्वातंत्र्याच्या क्रांतीकार्यातील सहभाग
Categories Select Category अध्यात्म : एक परिपूर्ण शास्त्र (174) अध्यात्माचे महत्त्व आणि लाभ (19) अनुभूती (39) गुरुकृपायोग (73) अहं निर्मूलन (6) गुरुकृपायोगानुसार साधना केल्याने अनुभवलेला पालट (1) त्याग (2) नाम (16) प्रीती (1) भावजागृती (12) सत्संग (1) सत्सेवा (2) स्वभावदोष निर्मूलन (22) मृत्यू आणि मृत्यूनंतर (11) वास्तूशास्त्र (6) विविध साधनामार्ग (14) कर्मयोग (7) ज्ञानयोग (1) ध्यानयोग (1) भक्तीयोग (3) हठयोग (1) साधना (6) अध्यात्म कृतीत आणा  (371) अंधानुकरण टाळा  (19) आचारधर्म (103) अलंकार (8) आहार (30) केशभूषा (17) दिनचर्या (28) निद्रा (1) वेशभूषा (17) धार्मिक कृती (44) आरती (2) ओटी (1) औक्षण (2) कुंकू कसे लावावे  (1) देवपूजा (9) पंचोपचार (1) षोडशोपचार (2) देवळात दर्शन (6) देवीची पूजा (2) नमस्कार (6) प्रार्थना (6) वाढदिवस (3) शांतीविधी (3) श्राद्ध (32) विविध प्रकार (5) श्राद्धाचे महत्त्व (4) सण, उत्सव आणि व्रते (169) उत्सव (58) गुरुपौर्णिमा (12) दत्त जयंती (1) रंगपंचमी (2) रामनवमी (3) श्री गणेश चतुर्थी (22) श्रीकृष्ण जयंती (4) हनुमान जयंती (2) होळी (5) व्रते (33) एकादशी (5) ज्येष्ठा गौरी (1) नवरात्र (10) महाशिवरात्र (1) वटपौर्णिमा (4) हरितालिका (1) सण (68) गुढीपाडवा (16) दसरा (6) दिवाळी (21) दीप अमावास्या (2) नागपंचमी (7) मकरसंक्रांत (5) रक्षाबंधन (3) संतांचे स्मृतीदिन (2) सामाजिक कृती (4) उद्‍घाटन (1) दीपप्रज्ज्वलन (1) अपसमज आणि त्यांचे खंडण (82) अध्यात्मविषयक (6) देवताविषयक (4) धर्मग्रंथविषयक (2) धर्मविषयक (17) प्रथा-परंपराविषयक (13) सनातनवरील टीका (20) स्त्रीविषयक (4) आध्यात्मिक उपाय (47) आध्यात्मिक उपायांसाठी मंत्र (2) आध्यात्मिक त्रासांचे प्रकार (3) दृष्ट लागणे (1) पूर्वज (1) आध्यात्मिक त्रासांवर उपयुक्त सनातनची उत्पादने (2) उत्पादनांच्या वापराविषयी आलेल्या अनुभूती (2) आध्यात्मिक त्रासांवरील उपाय (30) उतारा (1) दृष्ट काढणे (6) देवतांचे नामजप (14) वास्तुशुध्दी आणि वाहनशुध्दी (1) व्याधी आणि उपाय (2) आध्यात्मिक लाभ देणारी उत्पादने (23) उत्पादनांची आध्यात्मिक वैशिष्ट्ये (1) ग्रंथसंपदा (20) आपत्काळासाठी संजीवनी (65) अग्निहोत्र (6) आयुर्वेद (22) सौंदर्य साधना (2) औषधी वनस्पती (9) प्राणशक्ती (चेतना) वहन उपायपद्धत (4) फिजिओथेरपी (2) बिंदूदाबन-उपचार (10) स्वरोदयशास्त्र (3) आमच्याविषयी (180) अभिप्राय (175) आश्रमाविषयी (120) मान्यवरांचे अभिप्राय (84) संतांचे आशीर्वाद (31) प्रतिष्ठितांची मते (17) संतांचे आशीर्वाद (27) स्थापना आणि उद्दिष्टे (1) इतर (90) अध्यात्मविषयी शंकानिरसन (23) आध्यात्मिक संज्ञा (2) प्रसिध्दी पत्रक (31) मराठी भाषा (19) कार्य (550) अध्यात्मप्रसार (207) धर्मजागृती (236) राष्ट्ररक्षण (83) समाजसाहाय्य (34) लवकरच प्रसिद्ध होत आहे  (1) देवपूजा (9) पंचोपचार (1) षोडशोपचार (2) देवळात दर्शन (6) देवीची पूजा (2) नमस्कार (6) प्रार्थना (6) वाढदिवस (3) शांतीविधी (3) श्राद्ध (32) विविध प्रकार (5) श्राद्धाचे महत्त्व (4) सण, उत्सव आणि व्रते (169) उत्सव (58) गुरुपौर्णिमा (12) दत्त जयंती (1) रंगपंचमी (2) रामनवमी (3) श्री गणेश चतुर्थी (22) श्रीकृष्ण जयंती (4) हनुमान जयंती (2) होळी (5) व्रते (33) एकादशी (5) ज्येष्ठा गौरी (1) नवरात्र (10) महाशिवरात्र (1) वटपौर्णिमा (4) हरितालिका (1) सण (68) गुढीपाडवा (16) दसरा (6) दिवाळी (21) दीप अमावास्या (2) नागपंचमी (7) मकरसंक्रांत (5) रक्षाबंधन (3) संतांचे स्मृतीदिन (2) सामाजिक कृती (4) उद्‍घाटन (1) दीपप्रज्ज्वलन (1) अपसमज आणि त्यांचे खंडण (82) अध्यात्मविषयक (6) देवताविषयक (4) धर्मग्रंथविषयक (2) धर्मविषयक (17) प्रथा-परंपराविषयक (13) सनातनवरील टीका (20) स्त्रीविषयक (4) आध्यात्मिक उपाय (47) आध्यात्मिक उपायांसाठी मंत्र (2) आध्यात्मिक त्रासांचे प्रकार (3) दृष्ट लागणे (1) पूर्वज (1) आध्यात्मिक त्रासांवर उपयुक्त सनातनची उत्पादने (2) उत्पादनांच्या वापराविषयी आलेल्या अनुभूती (2) आध्यात्मिक त्रासांवरील उपाय (30) उतारा (1) दृष्ट काढणे (6) देवतांचे नामजप (14) वास्तुशुध्दी आणि वाहनशुध्दी (1) व्याधी आणि उपाय (2) आध्यात्मिक लाभ देणारी उत्पादने (23) उत्पादनांची आध्यात्मिक वैशिष्ट्ये (1) ग्रंथसंपदा (20) आपत्काळासाठी संजीवनी (65) अग्निहोत्र (6) आयुर्वेद (22) सौंदर्य साधना (2) औषधी वनस्पती (9) प्राणशक्ती (चेतना) वहन उपायपद्धत (4) फिजिओथेरपी (2) बिंदूदाबन-उपचार (10) स्वरोदयशास्त्र (3) आमच्याविषयी (180) अभिप्राय (175) आश्रमाविषयी (120) मान्यवरांचे अभिप्राय (84) संतांचे आशीर्वाद (31) प्रतिष्ठितांची मते (17) संतांचे आशीर्वाद (27) स्थापना आणि उद्दिष्टे (1) इतर (90) अध्यात्मविषयी शंकानिरसन (23) आध्यात्मिक संज्ञा (2) प्रसिध्दी पत्रक (31) मराठी भाषा (19) कार्य (550) अध्यात्मप्रसार (207) धर्मजागृती (236) राष्ट्ररक्षण (83) समाजसाहाय्य (34) लवकरच प्रसिद्ध होत आहे  (1) विश्वव्यापी सनातन (हिंदु ) धर्म (527) गोमाता (5) थोर विभूती (148) प्राचीन ऋषीमुनी (12) महर्षींची वाणी (10) तीर्थयात्रेतील अनुभव (10) लोकोत्तर राजे (14) संत (74) अग्नीस्वरूप संत प.पू. रामभाऊस्वामी (1) संत ज्ञानेश्‍वर (2) स्वामी विवेकानंद (7) स्वातंत्र्यवीर सावरकर (10) धर्म (50) ज्योतिष्यशास्त्र (6) यज्ञ (2) धर्मग्रंथ (29) श्रीमद्भगवद्गीता (25) भारतीय संस्कृती (98) इंडोनेशिया (24) कंबोडिया (20) कुंभमेळा (15) आखाड्यांचा परिचय (5) गुरु आणि शिष्य (14) थायलंड (2) मलेशिया (3) वैदिक गुरुकुल संस्कृती (7) श्रीलंका (1) संस्कृत भाषा (3) सिंगापूर (1) सोळा संस्कार (16) विवाह संस्कार (5) आदर्श लग्नपत्रिका कशी असावी  (1) विश्वव्यापी सनातन (हिंदु ) धर्म (527) गोमाता (5) थोर विभूती (148) प्राचीन ऋषीमुनी (12) महर्षींची वाणी (10) तीर्थयात्रेतील अनुभव (10) लोकोत्तर राजे (14) संत (74) अग्नीस्वरूप संत प.पू. रामभाऊस्वामी (1) संत ज्ञानेश्‍वर (2) स्वामी विवेकानंद (7) स्वातंत्र्यवीर सावरकर (10) धर्म (50) ज्योतिष्यशास्त्र (6) यज्ञ (2) धर्मग्रंथ (29) श्रीमद्भगवद्गीता (25) भारतीय संस्कृती (98) इंडोनेशिया (24) कंबोडिया (20) कुंभमेळा (15) आखाड्यांचा परिचय (5) गुरु आणि शिष्य (14) थायलंड (2) मलेशिया (3) वैदिक गुरुकुल संस्कृती (7) श्रीलंका (1) संस्कृत भाषा (3) सिंगापूर (1) सोळा संस्कार (16) विवाह संस्कार (5) आदर्श लग्नपत्रिका कशी असावी  (1) विवाहसोहळ्याद्वारे धर्मप्रसार कसा करावा  (1) विवाहसोहळ्याद्वारे धर्मप्रसार कसा करावा  (1) विवाहातील पावित्र्य कसे जपावे  (1) विवाहातील पावित्र्य कसे जपावे  (1) स्त्री (4) हिंदु देवता (112) अवतार (1) ईश्वर (1) देव (107) इतर देवता (15) दत्त (11) मारुति (11) शिव (24) श्री गणपति (30) श्री दुर्गादेवी (3) श्री विठ्ठल (2) श्रीकृष्ण (2) श्रीराम (7) परमेश्वर (2) हिंदु राष्ट्र (26) हिंदूंची श्रद्धास्थाने (56) श्राव्य दालन (ऑडियो गॅलरी) (50) आरती (11) गुरू (1) दत्त (1) मारुति (1) शिव (1) श्री गणपति (1) श्री दुर्गादेवी (1) श्रीकृष्ण (1) श्रीराम (1) दैवी नाद (1) नामजप (16) इतर देवता (6) दत्त (1) शिव (1) श्री गणपति (1) श्री दुर्गादेवी (1) श्रीकृष्ण (1) श्रीराम (1) हनुमान (1) पाळणा (2) स्तोत्र (8) दत्त (2) श्री गणपति (2) श्री दुर्गादेवी (2) श्रीराम (1) हनुमान (1) सनातन वृत्तविशेष (2,882) आपत्काळ (45) कुंभमेळ्यातील सनातन कार्य (43) मडगाव स्फोट प्रकरण (21) सनातनला विरोध (39) सनातनला समर्थन (57) साधकांना सूचना आणि वाचकांना विनंती  (1) स्त्री (4) हिंदु देवता (112) अवतार (1) ईश्वर (1) देव (107) इतर देवता (15) दत्त (11) मारुति (11) शिव (24) श्री गणपति (30) श्री दुर्गादेवी (3) श्री विठ्ठल (2) श्रीकृष्ण (2) श्रीराम (7) परमेश्वर (2) हिंदु राष्ट्र (26) हिंदूंची श्रद्धास्थाने (56) श्राव्य दालन (ऑडियो गॅलरी) (50) आरती (11) गुरू (1) दत्त (1) मारुति (1) शिव (1) श्री गणपति (1) श्री दुर्गादेवी (1) श्रीकृष्ण (1) श्रीराम (1) दैवी नाद (1) नामजप (16) इतर देवता (6) दत्त (1) शिव (1) श्री गणपति (1) श्री दुर्गादेवी (1) श्रीकृष्ण (1) श्रीराम (1) हनुमान (1) पाळणा (2) स्तोत्र (8) दत्त (2) श्री गणपति (2) श्री दुर्गादेवी (2) श्रीराम (1) हनुमान (1) सनातन वृत्तविशेष (2,882) आपत्काळ (45) कुंभमेळ्यातील सनातन कार्य (43) मडगाव स्फोट प्रकरण (21) सनातनला विरोध (39) सनातनला समर्थन (57) साधकांना सूचना आणि वाचकांना विनंती  (26) साहाय्य करा  (28) हिंदु अधिवेशन (91) हिंदुत्ववाद्यांवर होणारे अन्याय (4) सनातनचे अद्वितीयत्व (471) ‘ईश्वरप्राप्तीसाठी कला’ (45) आध्यात्मिक कोडी (प्रहेलिका) (5) चित्रकला (2) नृत्यकला (2) फुलांच्या वैविध्यपूर्ण रचना (1) मूर्ती कला (2) वाद्य (1) संगीत (11) सात्त्विक रांगोळी (12) सूक्ष्म चित्रकला (2) आध्यात्मिक संशोधन (88) अध्यात्मविषयक (2) धार्मिक कृतीविषयक (1) परात्पर गुरु डॉ. जयंत आठवले (126) अमृत महोत्सव (17) परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांचा संतांनी केलेला गौरव  (9) परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांची ओळख (25) आध्यात्मिकदृष्ट्या (18) वैद्यकीयदृष्ट्या (1) सामाजिकदृष्ट्या (1) परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांची वैशिष्ट्ये (14) परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांची शिकवण (14) परात्पर गुरु डॉ. आठवले यांचे व्यापक कार्य (38) हिंदुत्ववाद्यांची आध्यात्मिक प्रगति (10) संत घडवणारे उपक्रम (2) अध्यात्म विश्वविद्यालय (1) साधक-पुरोहित पाठशाळा (1) सनातनचे आश्रम (23) आश्रमांची वैशिष्ट्ये (10) ठिकाणे (1) सनातनचे गोकुळ (10) सनातनचे संत (128) साधकांची वैशिष्ट्ये (53) ६० टक्के पातळीचे साधक (9) दिव्य ज्ञानाची प्राप्ती (1) दैवी गुणांनी संपन्न (1) भावामुळे स्फुरणारी कला (36) चित्र (35) सूक्ष्मातील प्रक्रिया जाणणे (6)
सनातन संस्थेचे व्यापक कार्य
काही संज्ञांचे आध्यात्मिक अर्थ
देवतांच्या विविध नावांचा अर्थ
गैरसमज, टीका यांचे खंडण
सण, धार्मिक उत्सव, व्रते
देवतांशी संबंधित सण व उत्सव
धार्मिक कृती कशी करावी
वाढदिवस कसा साजरा कराल
अध्यात्माचे महत्त्व आणि लाभ
व्यक्तिमत्त्व विकास कसा करावा
आध्यात्मिक त्रास का होतात
श्राव्य दालन (ऑडियो गॅलरी)
दृकश्राव्य दालन (व्हिडिआे गॅलरी)
मी कसा सहभागी होऊ


Shweta Bachchan Is Now A Career In This Field, She Is Happy To Be The Family Of Bachchan | श्वेता बच्चन आता या क्षेत्रात करणार करियर, तिच्या या इनिंगमुळे बच्चन कुटुंबिय झाले खूश | Lokmat.Com

बुधवार २६ सप्टेंबर २०१८
सोलापूर जिल्ह्यात टंचाईसदृश स्थिती, जिल्हा नियोजन बैठकीत ठराव
दिल्लीसह या 6 राज्यांतील पेट्रोल-डिझेलवर लागणार एकसमान टॅक्स, जाणून घ्या होणारे फायदे
चाचणी लेखापरीक्षणामुळे सोलापूर जिल्हा बँकेच्या पदाधिकाºयांच्या अडचणी वाढणार
सोलापूर जिल्हा नियोजन समितीच्या बैठकीत पालकमंत्री, भारत भालके यांच्यात खडाजंगी
पाच वर्षात सोलापूर जिल्ह्यात नव्याने २१ महाविद्यालये सुरू होणार
सर्जिकल स्ट्राईकचे तुणतुणे वाजवीत राजकारण केलं जातंय, हा जवानांचा अपमानच - उद्धव ठाकरे
दिवाळीआधी दिवाळं निघणार; पेट्रोल शंभरी गाठणार
मुंबईकरांचा प्रवास चार वर्षांत होणार सुसाट, कोस्टल रोडला अखेर हिरवा कंदील
अकरावी प्रवेश प्रक्रिया : अनेक विद्यार्थी अजूनही प्रवेशाविनाच
चर्नी रोडचा पादचारी पूल ६० दिवस बंद
 सारा अली खान म्हणून घालते पांढऱ्या रंगाचे कपडे
पापा विनोद मेहरांइतकाच स्टाईलिश आहे रोहन मेहरा
अंगावर शहारा आणणारा Tumbbadचा ट्रेलर प्रदर्शित
रजनीकांत यांना पाहून गर्दी झाली बेभान, सुरक्षारक्षकांना फुटला घाम
Oscar 2019 : आॅस्करसाठी निघालेल्या ‘विलेज रॉकस्टार्स’बद्दल या सहा गोष्टी तुम्हाला ठाऊक आहेत
मुंबई मेट्रो-३: भुयारीकरणाच्या पहिल्या टप्प्याचे अनावरण
भोंडला एक आनंदाची पर्वणी...
ठाण्यात काँग्रेसची जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर निदर्शने
ठाण्यात इंधन दरवाढी विरोधात काँग्रेसचं अनोखं आंदोलन
'या' 5 टिप्स वापरून मिळवा पिंपल्सच्या डागांपासून सुटका
दिवसरात्र कारचं स्वप्न बघणाऱ्यांनो एक नजर या Car Free झालेल्या शहरांवरही टाका
सध्या ट्रेन्डमध्ये आहे पेपलम कुर्ती; डेली डेनिमसोबत असं करा वेअर
चविष्ट आणि पौष्टीक असे मटर पनीर कबाब
सिक्कीमधील 'या' 4 ठिकाणांना भेट देऊन सारं काही विसराल
श्रीगोंदा - शेतात शेळी गेल्याच्या कारणावरुन 2 गटांत हाणामारी, महिलेला विवस्त्र करुन मारले. चौघांविरुद्ध अॅट्रॉसिटीचा गुन्हा दाखल
मुंबई : पेट्रोलचा आजचा दर 90.22 रूपये प्रतिलिटर तर डिझेल 78.69 रूपये प्रतिलिटर
हिमाचल प्रदेशात मोठी बर्फवृष्टी
आज पेट्रोल, डिझेलच्या दरात वाढ नाही
अलिबाग : गोवा महामार्गावर पेणजवळ अपघात, चार जण जखमी
जालना: औरंगाबाद रोडवरील सतिश मोटर्स या चारचाकी गाड्यांच्या शोरूमला भीषण आग लागल्याचे वृत्त.
मुंबईतील कोस्टल रोडला अखेर हिरवा कंदील; देशातील सर्वात पहिला प्रकल्प
आशिया चषक: अफगाणिस्तानचे भारताला २५३ धावांचे आव्हान
नवी दिल्ली: आधार कार्डच्या वैधतेवर उद्या सुप्रीम कोर्टात निर्णय.
दिल्ली: धावपटू हिमा दास हिचा अर्जुन पुरस्काराने गौरव
बदलापूर टीडीआर घोटाळा प्रकरणातील आरोपी आणि तत्कालीन मुख्याधिकारी भालचंद्र गोसावी यांना अटक, गेल्या 2 वर्षांपासून होते फरार...
नाशिक - शहरातील दुकाने फोडून मुद्देमाल चोरणाऱ्या दोघांना शहर पोलिसांकडून अटक, घरफोडीचे बारा गुन्हे उघडकीस सहा लाख 66 हजारांचा ऐवज जप्त.
रेवाडी सामूहिक बलात्कार प्रकरणातील आरोपीला ५ ऑक्‍टोबरपर्यंत न्यायालयीन कोठडी
आशिया चषक: अफगाणिस्तानचा नाणेफेक जिंकून फंलदाजीचा निर्णय.
मुंबईतील कोस्टल रोड प्रकल्पाला अखेर स्थायी समितीची मंजुरी
श्रीगोंदा - शेतात शेळी गेल्याच्या कारणावरुन 2 गटांत हाणामारी, महिलेला विवस्त्र करुन मारले. चौघांविरुद्ध अॅट्रॉसिटीचा गुन्हा दाखल
मुंबई : पेट्रोलचा आजचा दर 90.22 रूपये प्रतिलिटर तर डिझेल 78.69 रूपये प्रतिलिटर
हिमाचल प्रदेशात मोठी बर्फवृष्टी
आज पेट्रोल, डिझेलच्या दरात वाढ नाही
अलिबाग : गोवा महामार्गावर पेणजवळ अपघात, चार जण जखमी
जालना: औरंगाबाद रोडवरील सतिश मोटर्स या चारचाकी गाड्यांच्या शोरूमला भीषण आग लागल्याचे वृत्त.
मुंबईतील कोस्टल रोडला अखेर हिरवा कंदील; देशातील सर्वात पहिला प्रकल्प
आशिया चषक: अफगाणिस्तानचे भारताला २५३ धावांचे आव्हान
नवी दिल्ली: आधार कार्डच्या वैधतेवर उद्या सुप्रीम कोर्टात निर्णय.
दिल्ली: धावपटू हिमा दास हिचा अर्जुन पुरस्काराने गौरव
बदलापूर टीडीआर घोटाळा प्रकरणातील आरोपी आणि तत्कालीन मुख्याधिकारी भालचंद्र गोसावी यांना अटक, गेल्या 2 वर्षांपासून होते फरार...
नाशिक - शहरातील दुकाने फोडून मुद्देमाल चोरणाऱ्या दोघांना शहर पोलिसांकडून अटक, घरफोडीचे बारा गुन्हे उघडकीस सहा लाख 66 हजारांचा ऐवज जप्त.
रेवाडी सामूहिक बलात्कार प्रकरणातील आरोपीला ५ ऑक्‍टोबरपर्यंत न्यायालयीन कोठडी
आशिया चषक: अफगाणिस्तानचा नाणेफेक जिंकून फंलदाजीचा निर्णय.
मुंबईतील कोस्टल रोड प्रकल्पाला अखेर स्थायी समितीची मंजुरी
All post in लाइव न्यूज़
श्वेता बच्चन आता या क्षेत्रात करणार करियर, तिच्या या इनिंगमुळे बच्चन कुटुंबिय झाले खूश
महानायक अमिताभ बच्चन यांची मुलगी श्वेता बच्चन नंदा हिची वेगळी ओळख करून देण्याची गरज नाही. श्वेता फिल्मी दुनियेत नाही. पण म्हणून फिल्मी दुनियेशी तिचे नातेचं नाहीच, असे मात्र मुळीच नाही. ग्लॅमर दुनियेपासून दूर असली तरी श्वेता कायम चर्चेत असते. श्वेता आता पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. श्वेता चर्चेत येण्यामागे एक खास कारण आहे. कारण अमिताभ बच्चन यांची लेक आता अभिनयसृष्टीकडे वळली आहे.
श्वेता बच्चन ही व्यवसायाने ज्वेलरी डिझायनर असून ती या क्षेत्रातील बरेच मोठे नाव आहे. श्वेताची आई आणि वडील दोघेही अभिनयक्षेत्रात प्रसिद्ध असले तरी तिने नेहमीच अभिनयापासून दूर राहाणेच पसंत केले होते. ती आई-वडिलांसोबत फिल्मी पार्ट्यांना हजेरी लावत असली तरी कॅमेऱ्यासमोर न येण्याचेच तिने ठरवले होते. पण आता श्वेता एका जाहिरातीत झळकणार आहे. अमिताभ बच्चन कल्याण ज्वेलर्सचे अनेक वर्षांपासून ब्रँड अम्बेसेडर आहेत. आता कल्याण ज्वेलर्सच्या जाहिरातीत अमिताभ यांच्यासोबत श्वेता झळकणार आहे. या जाहिरातीसाठी अमिताभ आणि श्वेता यांनी नुकतेच चित्रीकरण केले असून चित्रीकरणावेळेचा एक फोटो सध्या सोशल मीडियावर चांगलाच व्हायरल झाला आहे.
बच्चन कुटुंबियातील सगळेचजण हे चित्रपटसृष्टीशी निगडित आहेत. अमिताभ बच्चन हे बॉलिवूडचे महानायक आहेत तर त्यांच्या पत्नी जया बच्चन यांनी अनेक चित्रपटात खूप चांगल्या भूमिका साकारल्या आहेत. त्यांना आजवर त्यांच्या अनेक भूमिकांसाठी पुरस्कार मिळाले आहेत. अमिताभ आणि जया यांच्या पावलावर पाऊल ठेवून त्यांचा मुलगा अभिषेकही अभिनयक्षेत्रात आपले करियर करत आहे. अभिषेकची पत्नी ऐश्वर्या रायने हम दिल दे चुके सनम, ताल, देवदास असे अनेक हिट चित्रपट दिले आहेत. आता अमिताभ यांची लेक देखील या जाहिरातीद्वारे कॅमेऱ्यासमोर आली आहे. तिची ही नवी इनिंग प्रेक्षकांना नक्कीच आवडेल अशी बच्चन कुटुंबियांना खात्री आहे.
श्वेता ही अमिताभ आणि जया यांची मोठी मुलगी आहे. १९९७ मध्ये तिने निखिल नंदासोबत लग्न केले. तिला नव्या नवेली नंदा आणि अगस्त्या नंदा अशी दोन मुले आहेत. लवकरच श्वेताने लिहिलेले पहिले पुस्तक ‘पॅराडाईज टॉवर्स’ प्रकाशित होणार आहे.
Also Read : अमिताभ बच्चन यांच्याआधी या अभिनेत्यांना विचारण्यात आले होते डॉन चित्रपटासाठी
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
Oscar 2019 : आॅस्करसाठी निघालेल्या ‘विलेज रॉकस्टार्स’बद्दल या सहा गोष्टी तुम्हाला ठाऊक आहेत
 सारा अली खान म्हणून घालते पांढऱ्या रंगाचे कपडे
पापा विनोद मेहरांइतकाच स्टाईलिश आहे रोहन मेहरा
रजनीकांत यांना पाहून गर्दी झाली बेभान, सुरक्षारक्षकांना फुटला घाम
अंगावर शहारा आणणारा Tumbbadचा ट्रेलर प्रदर्शित
'अर्जुन रेड्डी'च्या हिंदी रिमेकमध्ये शाहिद कपूर सोबत झळकणार ही अभिनेत्री
Manto Movie Review : भारावून सोडणारी कथा
Mitron Movie Review : मांडणी चुकलेली कथा
हिमाचल प्रदेशआशिया चषकबिग बॉस 12इंधन दरवाढहिमाचल प्रदेश पूरराफेल डीलमनोहर पर्रीकरअजय देवगणकसौटी जिंदगी की 2
भारतीयांच जगण बनलेले विदेशी पदार्थ अन् खेळ
साता समुद्रापार गणरायाचा गजर, मस्कतमध्ये 'गणपती बाप्पा मोरया'
'या' 5 टिप्स वापरून मिळवा पिंपल्सच्या डागांपासून सुटका
विराटच्या अंगावर नऊ टॅटू; प्रत्येकामागे आहे एक खास गोष्ट
दिवसरात्र कारचं स्वप्न बघणाऱ्यांनो एक नजर या Car Free झालेल्या शहरांवरही टाका
टाइम्स फॅशन वीक 2018मध्ये चित्रांगदा अन् यामीचे हटके अंदाज
सध्या ट्रेन्डमध्ये आहे पेपलम कुर्ती; डेली डेनिमसोबत असं करा वेअर
भारतात बनलेल्या या पाच कारची परदेशातही धूम
आपण यांना पाहिलंत का
लवकरच येणार Bajaj ची दमदार डोमिनर बाइक, जाणून घ्या खासियत
भोंडला एक आनंदाची पर्वणी...
ठाण्यात काँग्रेसची जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर निदर्शने
मुंबई मेट्रो-३: भुयारीकरणाच्या पहिल्या टप्प्याचे अनावरण
अभिनेत्री मीरा जोशीकडून जाणून घ्या खास आणि फास्ट मेकअप टिप्स
भाजपा सरकार विरोधात अमरावती जिल्हाधिकारी कार्यालयावर काँग्रेसचा धडक मोर्चा
ठाण्यात इंधन दरवाढी विरोधात काँग्रेसचं अनोखं आंदोलन
भारताने 11 वर्षांपूर्वी जिंकला होता विश्वचषक
कोल्हापुरात पोलिसांनी केला जल्लोष, २२ तास दिला खडा पहारा
Lalbaugcha Raja : लालबागच्या राजाची गिरगाव चौपाटीवरील आरती
Ganesh Visarjan 2018 : पालकमंत्री गिरीश महाजन यांनी गणेश विसर्जन मिरवणुकीमध्ये बडविला ढोल
आधार कार्ड वैध की अवैध आज सर्वोच्च निकाल सुनावणार महत्त्वपूर्ण निकाल
आजचे राशीभविष्य - 26 सप्टेंबर 2018
Viral: दिव्यांका त्रिपाठीसह विवेक दहियाने दिली रोमँटीक पोज, सोशल मीडियावर शेअर केला खास फोटो
जवानांची मुंडकी उडवली जाताहेत, आम्ही फक्त सर्जिकल स्ट्राईकचे इशारे देतोय- उद्धव ठाकरे
दिवाळीआधी दिवाळं निघणार; पेट्रोल शंभरी गाठणार
आधार कार्ड वैध की अवैध आज सर्वोच्च निकाल सुनावणार महत्त्वपूर्ण निकाल
जवानांची मुंडकी उडवली जाताहेत, आम्ही फक्त सर्जिकल स्ट्राईकचे इशारे देतोय- उद्धव ठाकरे
दिवाळीआधी दिवाळं निघणार; पेट्रोल शंभरी गाठणार
‘आयुष्यमान’साठी बाराशेचा हप्ता, जाहिरातीमध्ये उल्लेखच नाही
IND vs AFG : शेवटच्या षटकापर्यंत रंगलेल्या थरारानंतर भारत आणि अफगाणिस्तामधील सामना टाय
आमदार कालिदास कोळंबकर भाजपाच्या वाटेवर


| Page 11 | Maayboli

मायबोलीचे मोबाईल अ‍ॅप (अँड्रोईड + आयओएस) सर्वांसाठी उपलब्ध आहे.
बिलंदर : अंतीम विशाल कुलकर्णी 75 16 September, 2018 - 03:42
मनाचा उत्तम वैद्य -ध्यान (भाग ४) दीपा जोशी 8 16 September, 2018 - 02:53
स्वर सम्राज्ञी आशा भोसले संगीता थूल. 7 15 September, 2018 - 21:20
जळक्या बोटांच्या मुलीच्या वहीची मायक्रो-गोष्ट मार्क.ट्वेन 68 15 September, 2018 - 13:42
शुभ्र सारे जीवघेणे अनन्त्_यात्री 5 15 September, 2018 - 05:46
अजून कुणाची आहे का काही बाकी सिद्धेश्वर विलास पाटणकर 2 15 September, 2018 - 03:54
सारंगिया चैतन्य दीक्षित 8 15 September, 2018 - 02:02
बुटामध्ये तुझ्या मी घातलेले पाय माझे सुप्रिया जाधव. 9 14 September, 2018 - 23:24
मायबोली गणेशोत्सव २०१८ - स्वरचित आरत्या संयोजक 15 14 September, 2018 - 23:08
विपुतल्या रेसिप्या २ - बाळ बटाट्यांची भाजी - अर्थात् अलकामावशीची भाजी मंजूडी 132 14 September, 2018 - 20:52
कधी खरे वय सांगत नाही निशिकांत 4 14 September, 2018 - 12:52
नवीन खाते उघडून मायबोलीकर व्हा
नवीन परवलीचा शब्द मागवा
स्थापना : गणेश चतुर्थी, सप्टेंबर १६, १९९६. प्रताधिकार १९९६-२०१८ मायबोली. सर्व हक्क स्वाधीन. वापराचे/वावराचे नियम


शिक्षकांचे व्यासपीठ | थिंक महाराष्ट्र!

माझी शाळा इयत्ता पहिली ते चौथी अशी आहे. ती कडा गावात कर्डीले वस्ती भागात आहे. मी शाळा सर्वांगानी सुंदर बनावी यासाठी नेहमी प्रयत्न करत आहे. माझा त्यामधील एक भाग म्हणजे ‘माझी शाळा-माझे शाळामंत्रिमंडळ’ हा उपक्रम.
मी शाळेत 2008 साली रुजू झालो. मी माझा उपक्रम तेव्हापासून यशस्वीपणे राबवत आहे. उपक्रमाचे मला व माझ्या विद्यार्थ्यांना अनेकविध फायदे झाले आहेत. त्यातील प्रमुख फायदा म्हणजे ‘स्वानंद’ हा होय ज्याप्रमाणे प्रत्येक व्यक्ती तिचे घर स्वच्छ ठेवते, त्याप्रमाणे माझा विचार माझी शाळा स्वच्छ व सुंदर असावी असा असायचा. तो साध्य एकट्याने प्रयत्न करून होणार नाही. म्हणून विद्यार्थ्यांना त्यात सहभागी करून एक आनंददायी उपक्रम साकारण्याचे ठरवले. उपक्रम विद्यार्थ्यांना त्यांच्या वैयक्तिक जीवनात उपयोगी ठरेल असा नाविन्यपूर्ण होता.
खिडकीतून दिसणारे मोकळे आकाश
आकाश तोरणे नावाचा शिवाई शाळेत शिकणारा मुलगा. आकाशचे घर रस्त्याच्या बाजूला लहानशा झोपडीत होते. त्याच्या घरी मोठी बहीण होती, ती शिकत नव्हती. आई घरकाम करायची; आकाशचे वडील वारले होते. आई काळजीने सांगत होती, ‘मॅडम, आकाश अभ्यास करत नाही. नुसती मस्ती करतो. त्याने त्याचा चष्मा पण मस्ती करून तोडून टाकला आहे. तो ऐकतच नाही.’
शिक्षकांचे व्यासपीठ – उद्दिष्ट
शिक्षक मुलांना चार भिंतींच्या आत घेऊन समोरच्या फळयावर 2+2 = 4 असे शिकवू लागला तेव्हाच मुलांच्या मेंदूंचा विकास होणे थांबले क्षमस्व फार मोठे स्टेटमेंट करत आहे मी. अगदी उचलली जीभ आणि लावली टाळयाला, तसे. पण ते बेफिकिरीने उच्चारलेले वाक्य नाही; तो गेल्या काही वर्षांचा अनुभव आहे.
मी लहानपणी शिकत असताना अनेक प्रश्न डोक्यात येत. शिक्षण म्हणजे काय ते घेऊन काय करायचे ते घेऊन काय करायचे ज्याला डॉक्टर व्हायचे आहे त्याने इतिहास, भूगोल हे विषय का शिकावे ज्याला डॉक्टर व्हायचे आहे त्याने इतिहास, भूगोल हे विषय का शिकावे ज्याला चित्रकार व्हायचे आहे त्याने त्याला विज्ञान, गणित विषय आवडत नसले तरी का शिकावे ज्याला चित्रकार व्हायचे आहे त्याने त्याला विज्ञान, गणित विषय आवडत नसले तरी का शिकावे आणि ज्यांना नव्वद, ऐंशी टक्के मार्क मिळतात तीच मुले हुशार असे का म्हणायचे आणि ज्यांना नव्वद, ऐंशी टक्के मार्क मिळतात तीच मुले हुशार असे का म्हणायचे असे अनेक प्रश्न मनात असायचे. माझ्या मनात मुलांना शिकवण्याचे स्वप्नही अगदी कॉलेजमध्ये असल्यापासून आहे. निदान दहा मुलांना तरी जीवनात योग्य मार्गदर्शन करावे असे वाटे. आणि म्हणतात ना, Where there is a will there is a way त्याप्रमाणे अनेक संधी मिळत गेल्या.
योगेंद्र बांगर यांची आजीबाईंची शाळा
भारतातील पहिली आजीबाईंची शाळा फांगणे गावी ८ मार्च २०१६ रोजी मोठ्या उत्साहात आणि आनंदात सुरू झाली. ती शाळा म्हणजे ‘बिनभिंतीची उघडी शाळा, लाखो इथले गुरू, झाडे, वेली, पशु-पाखरे यांशी दोस्ती करू’ या ग.दि.माडगूळकरांच्या गाण्याचा प्रत्यक्ष अनुभव शाळा निसर्गाच्या सान्निध्यात वसली आहे. आंब्याच्या मोठ्या झाडाखाली बांबूच्या कळकांचे दोन भाग करून भिंत तयार करण्यात आली आहे. त्यावर गव्हाच्या कुडाचे छत आहे. वर्गाच्या समोर ठरावीक अंतरावर प्रत्येक आजीच्या नावाचे झाड आहे. टाकाऊ फरश्यांचा वापर करून त्यावर मुळाक्षरे लिहिलेली आहेत. वयाच्या साठीनंतर उत्साहाने पुस्तकातील धडे गिरवणार्‍या आजीबार्इंच्या शाळेचे ते चित्र मोहीत करून टाकणारे असते.
आदिवासी रेडगावात डिजिटल शाळा
नाशिक जिल्ह्याच्या निफाड तालुक्यातील रेडगाव (बु) मध्ये पन्नास टक्के लोकसंख्या आदिवासी आहे. तेथील जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शाळेचे मुख्याध्यापक अमित निकम यांनी डिजिटल शिक्षण देण्यास सुरुवात केली आहे.
रेडगाव(बु)ची लोकसंख्या अकराशेच्या जवळपास आहे. गावाच्या प्राथमिक शाळेत पहिली ते सहावीपर्यंत वर्ग आहेत. पटसंख्या एकशेपाच आहे. पुढील वर्षी सातवीसाठी परवानगी मिळणार आहे. त्या पुढील वर्षी आठवी. गावातील पन्नासपेक्षा जास्त मुले गावाबाहेर शाळेत जात होती. ती जिल्हा परिषद शाळेतील सुधारणा पाहून त्या शाळेत दाखल झाली. शाळेत नियमानुसार दोन शिक्षक आहेत, पण आणखी एक शिक्षक कमी पटसंख्या असलेल्या शाळेतून येथे वर्ग केले आहेत, तर एका शिक्षकाची नियुक्ती उपसरपंचानी खाजगी रीत्या केली आहे.
Subscribe to शिक्षकांचे व्यासपीठ
सोशल मिडिआ अकाऊंटने रजिस्टर व्हा
अधिक संकेस्थळांसाठी इथे क्लिक करा..
लॉगिन करा ओनलाइन डोनेशन द्या
सर्व हक्क 'व्हिजन महाराष्ट्र फाउंडेशन'कडे राखीव | सौजन्य : अनन्या मल्टीटेक प्रायवेट लिमीटेड


agriculture news in Marathi, agrowon, The extension of the loan waiver scheme up to April 14 | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
कर्जमाफी योजनेला १४ एप्रिलपर्यंत मुदतवाढ
कर्जमाफी योजनेला १४ एप्रिलपर्यंत मुदतवाढ
सोमवार, 2 एप्रिल 2018
कोल्हापूर : राज्यात कर्जमाफी योजनेपासून वंचित राहिलेल्या शेतकऱ्यांना पुन्हा अर्ज करण्यासाठी शासनाने १४ एप्रिलपर्यंत मुदतवाढ दिली आहे. वन टाइम सेटलमेंटसाठीसुद्धा ३० जूनपर्यंत मुदतवाढ दिल्याचा आदेश शासनाने शनिवारी (ता. ३१) सायंकाळी काढला. हा आदेश काढल्यानंतर तातडीने याबाबतची माहिती राज्यातील जिल्हा बॅंकांना कळविण्यात आली आहे.
कोल्हापूर : राज्यात कर्जमाफी योजनेपासून वंचित राहिलेल्या शेतकऱ्यांना पुन्हा अर्ज करण्यासाठी शासनाने १४ एप्रिलपर्यंत मुदतवाढ दिली आहे. वन टाइम सेटलमेंटसाठीसुद्धा ३० जूनपर्यंत मुदतवाढ दिल्याचा आदेश शासनाने शनिवारी (ता. ३१) सायंकाळी काढला. हा आदेश काढल्यानंतर तातडीने याबाबतची माहिती राज्यातील जिल्हा बॅंकांना कळविण्यात आली आहे.
सायंकाळी उशिरा आदेश निघाल्याने अद्याप सेवा सोसायट्यांपर्यंत हे आदेश आले नसले तरी सोमवारी (ता. १) त्यांना याबाबत अधिकृत माहिती कळविली जाईल, असे जिल्हा बॅंकांच्या सूत्रांनी सांगितले. २८ जूनला ही योजना जाहीर झाल्यानंतर टप्प्याने यासाठी मुदत वाढविली आहे.
या योजनेत ऑनलाइन पद्धतीने शेतकऱ्यांनी सहभागी होण्यासाठी ३१ मार्चपर्यंत मुदत वाढविलेली होती. एकवेळ समझोता योजना (वन टाईम सेटलमेंट) साठीही हाच कालावधी होता. परंतु सध्या खरिपाच्या तयारीत शेतकरी असल्याने शेतकऱ्यांची गैरसोय होऊ नये, यासाठी शासनाने दोन्ही योजनांच्या तारखा वाढविल्या. यापैकी वन टाईम सेटलमेंटसाठी तीन महिन्यांच्या कालावधीत वाढ करताना शासनाने ही मुदत ३० जून २०१८ पर्यंत वाढविली आहे.
काही कारणाने अद्यापही या योजनेत सहभागी नसलेले शेतकरीही यात सहभागी व्हावेत हा या मागचा उद्देश असल्याचे सूत्रांनी स्पष्ट केले. मार्च एडिंगच्या गडबडीत असलेल्या जिल्हा बॅंकांना सायंकाळी उशिरा याबाबतचा आदेश प्राप्त झाला. याची अंमलबजावणी आता सोमवारपासून सुरू होण्याची शक्‍यता असल्याचे बॅंकेच्या पदाधिकाऱ्यांनी सांगितले.
कर्जमाफीच्या योजनेत वंचित राहिलेल्या शेतकऱ्यांसाठी मुदत वाढविल्याचा शासन आदेश शनिवारी (ता. ३१) सायंकाळी प्राप्त झाला आहे. यानुसार आता पुढील कार्यवाही होईल.
- सुधीर काटे, सहायक व्यस्थापक, सांगली जिल्हा मध्यवर्ती बॅंक
कर्जमाफी शेतकरी २०१८ 2018 सांगली
लागवडीसाठी मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी, सामू ७.५ ते ८ दरम्यान असणारी जमीन चांगली अ
ड्रोनमुळे कृषी क्षेत्रात क्रांती घडेल : डॉ....
लातूर : वेगवेगळ्या कारणामुळे कृषी क्षेत्र अडचणीत येत आहे.
दूध गुणवत्ता वाढीसाठी उपाययोजना
दुधातील फॅट (स्निग्धांश) व एसएनएफ (स्निग्धेतर घनघटक) या घटकांचे प्रमाण कमी असल्यामुळे दुध
जळगाव बाजार समितीत चवळी प्रतिक्विंटल ३००० रुपये
जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये मंगळवारी (ता.
चांगल्या अारोग्यासाठी ः प्रोबायोटिक्स पदार्थ
प्रोबायोटिक्‍स म्हणजे सजीव सूक्ष्मजीव.
ड्रोनमुळे कृषी क्षेत्रात क्रांती घडेल...लातूर : वेगवेगळ्या कारणामुळे कृषी क्षेत्र...
लागवड लसूणघासाची...लागवडीसाठी मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी,...
जळगाव बाजार समितीत चवळी प्रतिक्विंटल...जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
जलयुक्त शिवारातील जलसंचय सुद्धा आटलाजळगाव : जिल्ह्यात झालेल्या जलयुक्त शिवारच्या...
‘स्वाभिमानी’ची २७ ऑक्‍टोबरला जयसिंगपूर...कोल्हापूर : यंदाच्या हंगामात ऊस उत्पादकांना...
इंधन दरवाढीच्या निषेधार्थ नगर येथे...नगर : ``राफेल विमान खरेदीत एक हजार कोटींचा...
तूर, हरभऱ्याच्या चुकाऱ्यासाठी परभणी...परभणी ः आधारभूत किंमत खरेदी योजनेअंतर्गत...
साताऱ्यातील सोयाबीन उत्पादक...सातारा ः जिल्ह्यात सोयाबीनची काढणी सुरू...
पुणे विभागात पाणीटंचाई वाढलीपुणे : पावसाने दडी मारल्याने पुणे विभागात...
पाऊस नसल्याने नगर जिल्ह्यात ऊस लागवडीवर...नगर ः जिल्ह्यात यंदा आतापर्यंत ३३ हजार १२३...
वऱ्हाडात उडीद, मुगासाठी खरेदी केंद्रे...अकोला ः या भागात सध्या मूग, उडदाचा हंगाम...
जळगाव जिल्ह्यात नवती केळीचे दर स्थिरजळगाव ः जिल्ह्यात नवती केळीचे दर मागील आठवड्यात...
कोल्हापुरात फळांची आवक मंदावली,...कोल्हापूर : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत या...
कळमणा बाजारात सोयाबीनच्या दरात वाढनागपूर ः सोयाबीनच्या दरात अल्पशी वाढ वगळता कळमणा...
नाशिकला टोमॅटोची आवक वाढली; कांदा,...नाशिक : नाशिक बाजार समितीत गतसप्ताहात टोमॅटोची...
कपाशीतील किडींचे एकात्मिक नियंत्रणसध्या कपाशीचे पीक पाते, फुले व बोंड लागण्याच्या...
सांगली जिल्ह्यात सेंद्रिय शेतमालाला हवी...सांगली जिल्ह्यामध्ये सेंद्रिय शेतीमाल विक्री...
नाशिक जिल्ह्यात सेंद्रिय शेतीची वाटचाल...नाशिक जिल्ह्यात सेंद्रिय शेतीचे तीन वर्षांपूर्वी...
नाशिक, निफाड कारखाना भाड्याने देण्याचा...नाशिक : कर्जबाजारी व आर्थिक डबघाईमुळे गेल्या काही...
अकोला, बुलडाण्यात पीक कर्जवाटप ३०...अकोला ः शेतकऱ्यांना खरीप हंगामासाठी पीक...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान