marathi film industry purushottam berde Prashant Damle awards | | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
पुरुषोत्तम बेर्डे, प्रशांत दामले यांना मराठी वाद्यवृंद निर्माता संघाचा पुरस्कार जाहीर
पुरुषोत्तम बेर्डे, प्रशांत दामले यांना मराठी वाद्यवृंद निर्माता संघाचा पुरस्कार जाहीर
गेली चार वर्षे हा पुरस्कार सोहळा आयोजित करण्यात येत आहे
पुरुषोत्तम बेर्डे, प्रशांत दामले
मराठी व्यावसायिक वाद्यवृंद निर्माता संघ (मुंबई) यांच्यातर्फे यंदाचा जीवन गौरव पुरस्कार ज्येष्ठ निर्माता- दिग्दर्शक पुरुषोत्तम बेर्डे यांना तर ज्येष्ठ अभिनेते प्रशांत दामले यांना विशेष कलागौरव पुरस्काराने सन्मानित करण्यात येणार आहे. माटुंग्याच्या यशवंत नाट्य मंदिरात १५ फेब्रुवारीला पार पडणाऱ्या एका सोहळ्यात पुरस्कार विजेत्यांना सांस्कृतिक कार्यमंत्री विनोद तावडे यांच्या हस्ते सन्मानित करण्यात येणार आहे. तसेच वाद्यवृंद क्षेत्रातील विविध पुरस्कार ही देण्यात येणार आहेत.
सरकार दरबारी नाट्य, सिनेमा, लोककला क्षेत्राला विविध पुरस्कार आणि मानसन्मान दिले जातात. पण, वाद्यवृंदातील कलाकार आजही उपेक्षित आहेत. अशा उपेक्षित निर्माता संघ सरकार दरबारी आपल्या कलेचाही सन्मान केला जावा म्हणून कलाकारांना सोबत घेऊन गेली चार वर्षे हा पुरस्कार सोहळा आयोजित करत आहे.
…तर नजरेने घायाळ करणारी प्रिया इतकी लोकप्रिय झालीच नसती
यंदाच्या वर्षी या निर्माता संघाने संदिप सातार्डेकर (निर्माता पुरस्कार), नरेंद्र बेडेकर (निवेदन), आबा जामसांडेकर (वादन), दिपाली विचारे (नृत्य) प्रभंजन मराठे (गायक), अंजली तळेकर (गायिका), जॉनी रावत (विनोदी), उत्तम शिंदे ( ध्वनी संयोजन), प्रविण गवळी (नेपथ्य), विजय राऊत (प्रकाश योजना) यांनाही पुरस्कार जाहीर केले आहेत.
वाचा : पुरुष कलाकारांनी कमी मानधन आकारावं- दीपिका पदुकोण
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
England vs India 3rd Test - Live : पुजारा-कोहली जोडी इंग्लंडवर भारी, सामन्यावर भारताची पकड
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
प्रियांका- निकची अशी ही बनवाबनवी; सोशल मीडियावर भन्नाट मीम्स व्हायरल
Asian Games 2018: कबड्डीत भारताला हादरा, दक्षिण कोरियाकडून पराभव
प्रेयसीसाठी तीनशे फलक लावणाऱ्याच्या राजकीय दबावापुढे पालिका, पोलीस झुकले
Kerala Floods: ...आणि पूरग्रस्तांच्या छावणीतच त्यांनी लग्नगाठ बांधली
Kerala floods : 'तो' बनावट व्हिडीओ व्हायरल करु नका; लष्कराचे आवाहन
 निकने घेतला महत्त्वाचा निर्णय
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई


कुठे गेला परशुरामाचा बाण आणि बाणा? – अ. वि. सहस्त्रबुद्धे – जानेवारी २०१४ ते मार्च २०१४ | Chittavedh | Chitpavan Katta - A blog about Exploring their Traditions & Culture of chitpavan kokanasth brahman

कुठे गेला परशुरामाचा बाण आणि बाणा – अ. वि. सहस्त्रबुद्धे – जानेवारी २०१४ ते मार्च २०१४
परशुराम हे ब्राह्मणांचे – विशेषत: चित्पावनांचे दैवत आहे. परशुरामाने विद्वत्तेबरोबरच शस्त्राचाही वापर करण्यास सुचविले होते. (शापादपि शरादापी) ब्राह्मणांची विद्वत्ता ही शक्ती आहे आणि आता या शक्तीला संघटन शक्तीची जोड देणे गरजेचे आहे. त्या दृष्टीने ब्राह्मणांची अस्मिता जागी करण्याचा हा लेखन प्रपंच
अग्रतश्चतुरो वेदा: पृष्ठत: सशरं धनु:
इदं ब्राह्म्यामिदं क्षात्रं शापादपि शरादपि
ब्राह्मणांचे दैवत असलेल्या श्री परशुरामांच्या या श्लोकाचे स्मरण ठेवून त्यानुसार पावले टाकणे आज गरजेचे झाले आहे. गांधीवधानंतर ब्राह्मण समाजाबद्दलचा द्वेष अकस्मात उफाळून आला. गांधीवध एका ब्राह्मणाने केला हे निमित्त जनतेला मिळाले. आणि ब्राह्मणांना झोडपण्याचे धोरण सुरु झाले. गांधीवधानंतर प्रथम ब्राह्मणाची घरे जाळण्याचा सपाटा लावला., नंतर कुळकायदा करून ब्राह्मणांच्या जमिनी काढून घेतल्या गेल्या, यानंतर अनेक जातींना आरक्षण देवून हळू हळू ब्राह्मणांची शासकीय नोकऱ्यांची दारे बंद केली. व शासकीय कामकाजातील त्यांच्या दृष्टीने अडथळा असणारी ब्राह्मणांची ढवळाढवळ बंद केली. ब्राह्मणांच्या बायकांना भांडी घासायला लावण्याची कल्पना एका मोठ्या मंत्रीमहोदयानी मांडली होती. मध्यंतरी कोण्या परकीय माणसाने आपल्या पुस्तकात मराठा जातीला बोचेल असा काही मजकूर लिहिला होता. यावर ब्राह्मणेतरांनी प्राचीन भारतीय साहित्य जपणाऱ्या भांडारकर इन्स्टिट्यूट मध्ये धिंगाणा घातला. तसेच दादोजी कोंडदेवांचा पुतळा लाल महालातून अन्यत्र कचऱ्याच्या गाडीतून हलविला गेला. ब्राह्मणांना दाबण्यासाठी कारणे शोधणे अवघड नव्हते. मग काय, ब्राह्मणांनी ब्राह्मणेतरांवर अत्याचार केला , त्यांचा छळ केला असे दृश्य उभे केले. जातिभेद दृढ करून त्यांना ब्राह्मणांविरुद्ध भडकवायला सुरु केले.
वरील प्रत्येक वेळी ब्राह्मणांनी काय केले फक्त सहन केले. ब्राह्मणांची घरे जाळली त्यावेळी ब्राह्मणांनी निषेध केल्याचे ऐकिवात नाही की नुकसानभरपाईही मागितली नाही. मध्यंतरी इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर जनतेचा शीख समाजावर रोष वाढला. त्यांचे खूप नुकसान केले गेले. यावर शीख बंधूंनी कोर्टात दाद मागितली व चौदाशे कोटी रुपयांची नुकसानभरपाई मिळविली शिवाय शीख समाजाची माफी मागितली गेली. गांधीवधानंतर ब्राह्मण
जातीबद्दल वैर धरले गेले तसे इंदिरा गांधींनंतर शीख समाजाबद्दल झाले नाही. कुळकायदा आला, ब्राह्मणांच्या जमिनी गेल्या आणि ब्राह्मणांनी सरळपणे जमिनीवरचां ताबा सोडून दिला. आपल्याकडे अनेक कायदेतज्ञ मंडळी आहेत पण कुळकायदा काय आहे , त्यावर दाद मागता येईल का या प्रकारचा विचारही कोणी केला नाही.
वरील सर्व गोष्टींवरून असा निष्कर्ष निघतो की एकतर ब्राह्मण मंडळी दुर्बल आहेत त्यामुळे त्यांना सहन करण्याशिवाय पर्याय नाही. निदान ब्राह्मणेतर मंडळी तरी असा समज करून घेतील. समजा , एखाद्या वस्तीत एक दोनच ब्राह्मण कुटुंबे आहेत अशा परिस्थितीत अन्य लोक गैरफायदा घेतात असे अनुभव आहेत.
तसं पाहू गेले तर आपण भारतीय लोकच जरा माघार घेणारे आहोत. आज भारतावर इतकी आक्रमणे झाली तरी आपण शांत राहिलो एवढेच नव्हे , आपण ती थोपवूही शकलो नाही. भारतात इंग्रज आले, मोगल,पोर्तुगीज, फ्रेंच आणि डच आले ते इथल्या भूमीसाठी आपसांत लढले , पण आम्ही शांतच राहिलो. ही शांतताप्रियता की दुबळेपणा ह्यालाही ब्राह्मण लोकच जबाबदार आहेत का ह्यालाही ब्राह्मण लोकच जबाबदार आहेत का वास्तविक संरक्षण , लढाई हा क्षत्रियांचा धर्म . तरीही अनेकदा ब्राह्मणांनी शौर्य दाखविले, सत्ता गाजविली मग , ब्राह्मणांबद्दल आकस का वास्तविक संरक्षण , लढाई हा क्षत्रियांचा धर्म . तरीही अनेकदा ब्राह्मणांनी शौर्य दाखविले, सत्ता गाजविली मग , ब्राह्मणांबद्दल आकस का वरील परदेशी लोकांनीही भारतीय लोकांवर भरपूर अत्याचार केले मग त्यांच्याबद्दल तरी आकस धरला गेला का वरील परदेशी लोकांनीही भारतीय लोकांवर भरपूर अत्याचार केले मग त्यांच्याबद्दल तरी आकस धरला गेला का आजही काश्मीरमध्ये मुस्लिम लोक भारतीयांवर अत्याचार करत आहेत. त्यांच्याबद्दल तरी शासनाने आकस धरला आहे का आजही काश्मीरमध्ये मुस्लिम लोक भारतीयांवर अत्याचार करत आहेत. त्यांच्याबद्दल तरी शासनाने आकस धरला आहे का मग ,ब्राह्मणांबद्दल एवढा आकस का मग ,ब्राह्मणांबद्दल एवढा आकस का ह्यावर काहीजण म्हणतात की ब्राह्मणांनी सातत्याने अन्य समाजावर अत्याचार केले. त्यांना कमी लेखून अस्पृष्य केले …..वगैरे . पण इतिहास पहिला तर अन्यधर्मियांनीच भारतीयांवर अत्याचार केले , लुटालूट केली आणि आजही काश्मिरात असे अत्याचार चालू आहेत. पण या अल्पसंख्यान्काबद्दल लोकांना आजपर्यंत कायमस्वरूपी आकस निर्माण झाला नाही.उलट सर्वधर्मसमभाव बाळगून त्यांच्याबद्दल आकस धरला नाही . मग,ब्राह्मणांबद्दलच आकस का ह्यावर काहीजण म्हणतात की ब्राह्मणांनी सातत्याने अन्य समाजावर अत्याचार केले. त्यांना कमी लेखून अस्पृष्य केले …..वगैरे . पण इतिहास पहिला तर अन्यधर्मियांनीच भारतीयांवर अत्याचार केले , लुटालूट केली आणि आजही काश्मिरात असे अत्याचार चालू आहेत. पण या अल्पसंख्यान्काबद्दल लोकांना आजपर्यंत कायमस्वरूपी आकस निर्माण झाला नाही.उलट सर्वधर्मसमभाव बाळगून त्यांच्याबद्दल आकस धरला नाही . मग,ब्राह्मणांबद्दलच आकस का खरे सांगायचे तर , अल्पसंख्यांक जमातीतील मंडळी ताकदवान आहेत. आणि त्यांच्याविरुद्ध जाण्याची कोणाची हिम्मत होत नाही. त्यापेक्षा ब्राह्मण लोक तसे गरीबच किंवा दुबळे . कितीही त्रास दिला तरी त्यांच्याकडून कोणाला धोका नाही. सहन करतात बिचारे
कोणी म्हणेल ही परिस्थिती खरी असली तरी त्यामुळे आमचे काही बिघडणार नाही. आज आमच्या घरटी एक माणूस परदेशात आहे असेच आम्ही उभारी घेत राहू. यावर असे वाटते कि आमचे भारतातील स्थान आणि आम्ही जतन केलेली संस्कृती सोडून टाकायचे का म्हणजेच आम्ही धर्मसंस्कृती सोडून देवून आमचे स्वत्व विसरून जायचे का म्हणजेच आम्ही धर्मसंस्कृती सोडून देवून आमचे स्वत्व विसरून जायचे का हे मनाला पटत नाही. का आम्ही स्वत:ला परके करून घ्यायचे हे मनाला पटत नाही. का आम्ही स्वत:ला परके करून घ्यायचे मग काय करायचे दोन मार्ग दिसतात.पहिला मार्ग म्हणजे काही इलाज नाही म्हणून असेच सहन करायचे किंवा दुसरा मार्ग म्हणजे काहीतरी ठोस हालचाल करून नव्या जोमाने कामाला लागायचे. पण म्हणजे नक्की कायउत्तर एकच आम्ही दुबळेपणा सोडून बलवान व्हायचे तेही भारतातील सर्व जाती आणि समाजाचे भले करण्यासाठी स्वज्ञातीसह हिंदुत्वाच्या बळकटीसाठी देशाच्या भल्यासाठी एकत्र येवून
त्यादृष्टीने काही विचार -
१. संघटन- आम्ही दुर्बल होण्याचे कारण आमच्यात एकी नाही. आमच्यातील प्रत्येक माणूस स्वतंत्र विचारांचा स्वतंत्रपणे जगणारा. दुसऱ्यांशी जमवून घेणे जमत नाही. त्यामुळे आपण संघटीत होत नाही. एखाद्याने काही चांगले विचार मांडले तरी एकमत न होता उलट संघर्षच होतो. आपल्यातील प्रत्येकजण हा कुटुंबवत्सल आहे. आपण बरे, आपला परिवार बरा ही आमची वृत्ती. पण जर आपण संघटीत झालो तर अनेक प्रकारचे उपक्रम करू शकतो. संघटन करून आपली शक्ती वाढवू शकतो.
आपली इतरही शक्तिस्थाने आहेत. आपल्याकडे बुद्धिमत्ता आहे, कर्तबगारी आहे, क्षमताही आहे. आपल्यातल्या कित्येक लोकांनी आपल्या कर्तबगारीवर देशातच काय परदेशातही भरीव कामगिरी केली आहे. अशा सर्व लोकांची यादी केली तर एक पुस्तकच तयार होईल.आणि खरोखरच अशा पुस्तकांचे ‘चित्पावन ब्राह्मण चरित्रकोश ‘ या नावाचे खंड निघत आहेत. सर्वशाखीय ब्राह्मणांचा कोश केला गेला तर १०० तरी खंड निघतील.अशी सर्व मंडळी एकत्र आली तर जगात खळबळ माजविण्याइतके काम होईल. ही आमची ताकद असताना आम्ही स्वत:ला दुबळे का म्हणायचेसंघटन म्हणजे नुसते एकत्रीकरण करणे असे नाही. तसे अनेक ब्राह्मणसंघ आहेत . चित्पावन ब्राह्मण संघ आहेत, सर्वशाखीय ब्राह्मण संघ आहेत, कुलांचे संघटन आहे. पण ही सर्व मंडळी आपल्या गावापुरती मर्यादित असतात. त्यांचे ठराविकच कार्यक्रम होत असतात. ते म्हणजे हळदीकुंकू , वधूवर सूचक मंडळ , ज्येष्ठ नागरिकांचा सत्कार वगैरे. हे योग्य आहे तरी पण कार्यक्रमाची व्याप्ती वाढविणे गरजेचे आहे. म्हणजे , एखादी व्यक्ती एखाद्या गोष्टीवर संशोधन करत असेल तर त्याला मदत करणे, एखादा कोणी अडचणीत असेल तर त्याला योग्य ती मदत देणे, एखादी व्यक्ती ब्राह्मण आहे ह्या कारणाने तिला त्रास दिला जात असेल तर अशा वेळेस सर्वांनी मिळून त्याला सावरले पाहिजे . एखाद्याला एखादा उद्योग उभा करायचा असेल तर त्याला सर्वांनी मिळून सर्व प्रकारची मदत करावी.
मध्यंतरी एका ब्राह्मण संघाने सर्वांनी मिळून शेती घेऊन एकत्रितपणे कसण्याचा उपक्रम केला. एखाद्या ब्राह्मणाची शेती असेल तर त्याला अन्य समाजाकडून त्रास होतो. पण एकत्रित पणे शेती केली तर आपली शक्ती वाढते. आपण ब्राह्मण मंडळी बुद्धिवान असल्याने शेतीत वेगवेगळे प्रयोग करून नव्या सुधारणा करू शकू. (आजसुद्धा ब्राह्मण कसत असलेल्या शेती फायद्यात आहेत) वरीलप्रमाणे विचार करून त्यांनी शेतजमीन खरेदी केली व आता ती विकसित होत आहे. एवंच ठराविक कार्यक्रम करण्यापेक्षा भरीव कामे होतील असे उपक्रम राबविले जावेत.
२. सहकार्य- संघटनाबरोबर सहकार्यही आवश्यक आहे. समजा, एखाद्याचे दुकान आहे तर ब्राह्मणांनी त्याच्याकडून खरेदी केली पाहिजे. एखादी ब्राह्मण व्यक्ती निवडणुकीला उभी राहिली तर सर्व च्या सर्व ब्राह्मणांची मते त्या व्यक्तीला मिळाली पाहिजेत. मग तो उमेदवार कुठल्याही पक्षाचा असो. त्यामुळे ब्राह्मण मतांचे महत्त्व वाढेल
आम्ही राहत असलेल्या वारजे भागात मागील वर्षी एक उमेदवार ब्राह्मण मतांवर निवडून आला होता. त्यावेळी ब्राह्मण मतांचे महत्त्व वाढले. त्यामुळे नंतर सहा महिन्यांनी झालेल्या महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत ब्राह्मण मतांना भाव आला आणि सर्व उमेदवार ब्राह्मण संघटनांकडे मते मिळविण्यासाठी धडपड करू लागली.
नुकतीच वारजे भागात B (फौन्डेशन ) संस्था काढली गेली. ही संस्था ब्राह्मणांना सर्वतोपरी सर्व प्रकारची तत्परतेने मदत करीत असते. असेच धोरण सर्वत्र राबविले जावे.
३. संशोधन व नवनिर्मिती : बुद्धी हीच ब्राह्मण समाजाची शक्ती आहे. या बुद्धीच्याच जोरावर ब्राह्मण तग धरून आहेत. आणि म्हणूनच त्यांचे कडून भरीव कामगिरी झाली पाहिजे. पुरातन भारतीय विज्ञानाची प्रगती आधुनिक विज्ञानाच्या तोडीची होती. ह्या गोष्टीचा व पुरातन विज्ञानाचा फायदा घेवून , नव्या शोधांची देणगी जगाला देता येईल. नुकतेच एका ब्राह्मण वैज्ञानिकांनी आयुर्वेदिक औषधाचा अभ्यास करून अश्वगंधा नावाच्या औषधाचे पेटंट मिळविले आहे.
लोखंडासंबंधीचे शास्त्र भारत देशात प्रगत झाले होते असे आता आम्ही म्हणतो अशाच काही शास्त्रांचा पुन्हा अभ्यास करून आम्ही अजून काही शोध लावू शकणार नाही का प्राचीन भारतातील लोकांनी विमानासंबंधीचे विज्ञान शोधून काढले होते असे ऐकिवात होते. हे जर खरे असेल तर तशी विज्ञान क्षेत्रे आम्ही का शोधू शकलो नाही प्राचीन भारतातील लोकांनी विमानासंबंधीचे विज्ञान शोधून काढले होते असे ऐकिवात होते. हे जर खरे असेल तर तशी विज्ञान क्षेत्रे आम्ही का शोधू शकलो नाहीआमचे विज्ञान पाश्चात्य लोकांनी चोरले अशी ओरड नेहमी ऐकू येते. पण अशा वेळी हे जाणवते की या आधीही आम्ही खडबडून जागे होऊन , अशा विज्ञानावर पुन्हा अभ्यास का केला नाही
विचार केल्यास असे जाणवते कि भारतीय संस्कृतीचे संवर्धन आणि विकास आपण करू शकू. त्यासाठी काही लोकांनी एकत्र येवून अनेक क्षेत्रात संशोधन करून भारतीय विज्ञानाची प्रतिमा उजळ करावी. याप्रमाणे ब्राह्मण मंडळींनी कंबर कसून कामाला लागणे. देशात किंवा परदेशात भरीव कामगिरी करून दाखवणे गरजेचे आहे.
वरील गोष्टी साधताना आपले काही दोष आड येतात यावर विचार करून ते काढण्याचा प्रयत्न करावा. त्यातील जाणवणारे दोष असे –
१. आपण आपल्या कुटुंबाचा व जवळच्या नातेवाईकांचा एक कोश करून त्यात सुखाने राहण्याचा प्रयत्न करत असतो. बहुतेकांची आर्थिक परिस्थिती त्यांच्या त्यांच्या कर्तृत्वाने सुधारली असल्याने त्या कोशास भक्कमपणाही आला आहे . आपले लक्ष सणवार , समारंभ , कलाक्षेत्र यात गुंतून घेतले आहे. अधून मधून एखादी टूर काढतो . हे जरी खरे असले तरी एक विचार व्हावा की हा कोश अखंड टिकून राहिलं का की जबरदस्त ब्राह्मणद्वेशापोटी हा कोश फुटून जाईल की जबरदस्त ब्राह्मणद्वेशापोटी हा कोश फुटून जाईलतेव्हा आपल्या कोशातून बाहेर येवून काही प्रमाणात तरी आपल्या समाजासाठी काम करण्यासाठी वेळ द्यावा.
२. आपल्या लोकांचा कल सर्वांनी मिळून काम करण्यापेक्षा एकमेकांत वाद घालून आपली श्रेष्ठता सिद्ध करण्यातच असतो. एखाद्याने उपक्रम करायचे ठरविले आणि तो उपक्रम चांगला असला तरी त्याचा प्रयत्न यशस्वी झाला तर त्याचे महत्त्व वाढेल आणि पर्यायाने आपले महत्त्व कमी होईल अशा विचाराने पुढे जाणाऱ्याला अडथळा करून त्याचे पाय खेचण्याचा प्रयत्न करून आपली श्रेष्ठता सिद्ध करण्याचा प्रयत्न करतो. थोडक्यात आपल्या वृत्तीतही बदल व्हायला हवेत.
कौटुंबिक गरजांना आधार देणारी मासिक शिधा योजना – एक घास गरजूंना – ऑक्टोबर २०१३ ते डिसेंबर २०१३
व्यक्तिजीवन आणि संस्थाजीवन – जानेवारी २०१४ ते मार्च २०१४


maaz: Goggle

जगात आहे तोवर माज करावा. मेल्यावर कोण मेलं माज करतंय
परवाच जुन्या आठवणी आवरताना ,
अचानक एक goggle सापडला,
धूळ खात पडला होता बिचारा.
ह्या जुन्या गोष्टींची बरं का, एक गम्मत असते,
ह्यांच्या मेनूकार्डावर, धुळीशिवाय दुसरी कुठलीच वस्तू नसते
त्याला बाहेर काढून , नीट समोर ठेवला,
माझ्याकडे बघून, तो किंचित हसल्यासारखा भासला.
त्याच्या रिकाम्या डोळ्यात काहीतरी लुकलुकल्यासारख वाटलं,
भूतकाळातल आभाळ, जणू त्याच्या निळ्या काचात दाटलं ..
एकदम काय वाटलं कुणास ठाऊक, उचलला त्याला अन डोळ्यांवर चढवला,
आठवणीच्या हार्ड-डिस्क वरचा सिनेमाच सुरू झाला.
त्याच्या निळ्या काचा, खूपच धूसर झाल्या होत्या,
पण आठवणी मात्र तेवढ्याच स्पष्ट दिसल्या होत्या.....
रोखू नाही शकला कुठल्याच आठवणींच्या झळा
असा कसा रे साधा तो स्वस्त google निळा
:) ’जुन्या आठवणी आवरताना’ आणि ’मेनूकार्डावरली धूळ’ - मस्तंय हाच गॉगल घालून दुपारी १ ते ४ मध्ये पुण्यात कुठल्याशा दुकानात बाकरवडी मिळते का
आठवणींचे झरे येती आतून बाहेर झुळझुळा,
गॉगल थोपवू शकतो फक्त बाहेरून येणार्‍या झळा.
पण गॉगलाला गूगल करून महाग केलेस बाळा
एक सीरियस कविता( :D)
मी लई भारी आहे...


कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट
पॉल धावसंख्या फोन ते किती चांगले आहे हे निर्धारित करण्यासाठी वापरकर्ता रेटिंग संख्या आणि एक स्कोअर उपयुक्त users.This करून दिले जाते सरासरी रेटिंग वापरून मोजला पूर्णपणे सत्यापित वापरकर्ते सामान्य रेटिंग आधारित आहे.
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट किंमतIndiaयादी
कूपन शेंग ईएमआय मोफत शिपिंग शेअरपैकी वगळा
निवडा उच्च किंमतकमी कमी किंमतकरण्यासाठीउच्च
वरील टेबल मध्ये कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट किंमत ## आहे.
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट नवीनतम किंमत May 28, 2018वर प्राप्त होते
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईटस्नॅपडील, इन्फिबीएम उपलब्ध आहे.
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट सर्वात कमी किंमत आहे, , जे इन्फिबीएम ( 14,429)
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट दर नियमितपणे बदलते. कृपया कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट - वापरकर्तापुनरावलोकने
खूप चांगले , 9 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट - किंमत इतिहास
 आपण जवळजवळ तेथे आहात.
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट वैशिष्ट्य
फोकल लेंग्थ 24 - 864 mm
ऑप्टिकल सेन्सर रेसोलुशन 16 MP
मॅक्सिमम शटर स्पीड 1/2000 sec
मिनिमम शटर स्पीड 30 sec
स्क्रीन सिझे 3 inch
ईमागे डिस्प्ले रेसोलुशन 460,000 dots
विडिओ डिस्प्ले रेसोलुशन 1280 x 720
ईमागे कॅपटूरे रेसोलुशन Exif 2.3 (JPEG)
मेमरी कार्ड तुपे SD / SDHC
इनबिल्ट मेमरी 25 MB
बिल्ट इन फ्लॅश Yes
कोडॅक पिक्सप्रे झ३६१ १६म्प पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा व्हाईट
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


भावनांक – रणजित करंदीकर | Chittavedh | Chitpavan Katta - A blog about Exploring their Traditions & Culture of chitpavan kokanasth brahman

भावनांक – रणजित करंदीकर
आपण बहुतेक सर्वजण स्वतःबद्दल बोलत राहतो. आपण स्वतः, आपले कुटुंबीय, आपला स्वभाव, आपली मुले, आपण मिळवलेल्या गोष्टी, आपल्या कामात आपण कसे निष्णात आहोत, आपला भूतकाळ, आपल्याला नशिबाची साथ कशी मिळाली नाही तरीही……वगैरे वगैरे अशा आपल्यासंबंधीच्या अनेक गोष्टींवर आपण तासनतास बोलतो. त्याचवेळी दुस-यांच्या कुचेष्ट्ता करणे, त्यांच्यातील दोष वारंवार बोलून दाखवणे, स्वतः मोठे आहोत हे शाबित करण्यासाठी दुस-याची निंदा करणे, द्वेष करणे या गोष्टी चालूच असतात. या सा-या गोष्टींमुळेच ताणतणाव निर्माण होतात. संबंधात परकेपणा येतो. सर्वांत महत्वाचे म्हणजे आपली स्वतःची परिणामकारकता कमी होते.
कुटुंबात व समाजात वावरताना आपले ताणतणाव निर्माण करते. त्याचा विपरीत परिणाम आपल्या क्रियाशीलतेवर व आरोग्यावर होतो.
अत्यंत जवळकीचे व घट्ट असे प्रेम व आपुलकी यावर आधारलेले मैत्रीसंबंध ही जीवनाची मुलभूत गरज आहे. हे मैत्रीसंबंध विचार करणे, बोलणे, वागणे, निर्णय घेणे व समाधानाने जगणे या सर्वांवर सखोल परिणाम करीत असतात. असे मैत्रीसंबंध भावनांक चांगला असण्याची एक खूण आहे.
कांही वेळा यशस्वी व्यक्तींबद्दल बोलताना त्यांचा निग्रह, करारीपणा, परिश्रम करण्याची तयारी, जिद्द, दूरदृष्टी याबाबत बोलले जाते. यशस्वी व्यक्तींचे अगोदर वर्णन वर्णन केलेले गुण म्हणजे दृष्टीकोन. हे दृष्टीकोन कौटुंबिक संस्कारातून मिळालेले असतात किंवा तिने ते परिश्रमपूर्वक मिळवलेले असतात.
सर्व यशस्वी व्यक्ती तणावमुक्त जीवन जगात असतात कां त्यांच्या आगमनाने त्यांच्या सहका-यांमध्ये आनंद निर्माण होतो कां त्यांच्या आगमनाने त्यांच्या सहका-यांमध्ये आनंद निर्माण होतो कां त्यांच्या प्रत्येक निर्णयामागे कृतीमधून ठामपणा दिसून येतो कां त्यांच्या प्रत्येक निर्णयामागे कृतीमधून ठामपणा दिसून येतो कां त्यांच्या प्रत्येक निर्णयामागे ‘बहुजनहिताय, बहुजनसुखाय’ ची सर्वसमावेशक चौकट असते कां त्यांच्या प्रत्येक निर्णयामागे ‘बहुजनहिताय, बहुजनसुखाय’ ची सर्वसमावेशक चौकट असते कां यशाचा अर्थ बरोबरच्या सर्वांना घेऊन पुढे जाणे असा ते लावतात कां यशाचा अर्थ बरोबरच्या सर्वांना घेऊन पुढे जाणे असा ते लावतात कां आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे दिवसभर कष्ट केल्यानंतर रात्री त्यांना गाढ झोप लागते कां आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे दिवसभर कष्ट केल्यानंतर रात्री त्यांना गाढ झोप लागते कां या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे ‘हो’ असतील तर त्या यशस्वी माणसाचा भावनांक उच्च आहे असे समजायला अजिबात हरकत नाही.
आज समाजाच्या दुरावस्थेचे कारण म्हणजे बुद्ध्यांकाला दिले जाणारे अवास्तव महत्व. अकारण स्पर्धा (मत्सर) व ‘मी’पणा ही दुसरी दोन कारणे माणसांना एकमेकांपासून दूर नेतात. उच्च बुद्धी असलेल्या व्यक्ती, बुद्धीसंबंधी मोठी कामे करतात. शोध लावतात, उच्चपदावर आरूढ होतात आणि व्यक्ती म्हणुन मोठ्या होतात. उच्च भावनांक असलेली सर्वसाधारण व्यक्ती बुद्धिमत्तेच्या हजारो, लाखो माणसांना एकत्र आणून प्रचंड कार्य उभे करतात; असे कार्य जे भावी पिढ्यांना दीपस्तंभाप्रमाणे असते. स्थिर मन, विश्वसनियता, कुशल नेतृत्व व आस्थेवाईकपणा यासारखे गुणविशेष त्यांच्यामध्ये असतात.
भारतातील पहिल्यावहिल्या ग्रँड इंडियन सर्कसचे जनक श्री. विष्णु मोरेश्वर छत्रे
पहिले बाजीराव पेशवे उपेक्षित पेशवा – अभेद्य योद्धा


शेतकरी: अधिक उत्पादनासाठी मका लागवडीची सूत्रे

रविवार, ३ जून, २०१२
अधिक उत्पादनासाठी मका लागवडीची सूत्रे
व्यापारीदृष्ट्या मका पीक फायदेशीर करायचे असेल तर लागवड ही मध्यम ते भारी, काळ्या आणि पाण्याचा निचरा होणाऱ्या जमिनीतच करावी, कारण हलक्‍या जमिनीत अपेक्षित उत्पादन मिळत नाही. आपली जमीन मका पिकासाठी योग्य वा अयोग्य, निचऱ्याची आहे किंवा नाही, जमिनीत अन्नद्रव्यांचे किती प्रमाण उपलब्ध आहे हे माती परीक्षणाद्वारे समजते. तेव्हा माती परीक्षणास प्राधान्य द्यावे. मका हे पीक पाण्याला अतिशय संवेदनशील आहे. पेरणीनंतर सुरवातीच्या 20 दिवसांपर्यंतच्या कालावधीत पिकात जास्त पाणी वा दलदलीची स्थिती असल्यास कोवळी रोपे पिवळी पडून त्यांची मर होते. निचरा न होणाऱ्या दलदलीच्या जमिनीत लागवड केली तर खोडकुजवा रोगाचा प्रादुर्भाव होतो. या गोष्टी लक्षात घेता जमिनीची निवड काळजीपूर्वक करावी. मका लागवडीपूर्वी सर्वच शेतकरी शेतात शेणखत टाकतात. शेणखतामध्ये हुमणीच्या अळ्या असतात. शेतकरी 15 मेनंतर शेतात शेणखत टाकतात. या वेळी त्यातील हुमणीच्या अवस्था शेणखताबरोबर मातीत जाऊन पिकाचे नुकसान करतात. हुमणीमुळे मका पिकाचे 40 टक्‍क्‍यांपर्यंत नुकसान होऊ शकते. तेव्हा असे न करता शेणखत हे मार्चअखेर किंवा एप्रिलच्या पहिल्या आठवड्यातच टाकायला हवे. असे केल्याने शेणखतातील हुमणीच्या अळ्या एप्रिल आणि मे महिन्याच्या 40 अंश से. पुढील तापमानात तग धरू शकत नाही. पर्यायाने त्या मरतात. हुमणीच्या प्रतिबंधासाठी शेणखत टाकण्यापूर्वी शेणखतावर क्‍लोरपायरिफॉसची फवारणी करावी. असे केल्याने हुमणीचा नायनाट होईल व हुमणी शेणखताद्वारे जमिनीत जाणार नाही. (नवी दिल्ली येथील मका संशोधन संचालनालयाच्या शिफारशीनुसार) बियाण्याचे प्रमाण ः मक्‍यासाठी हेक्‍टरी 15-20 किलो बियाणे पेरणीची शिफारस आहे. परंतु शेतकरी 18 ते 20 किलो प्रति हेक्‍टरी बियाणे वापरतात. जास्तीचे बियाणे वापरल्यामुळे भांडवली खर्च वाढतो. असे न करता बियाण्याचे प्रमाण शिफारशीप्रमाणेच वापरावे. मक्‍याच्या एकेरी संकरित वाणाची लागवड केली तर उत्पादनात दीड ते दोन पटीने वाढ होऊ शकते. वेळेतच पेरणीचे महत्त्व ः शिफारस केल्याप्रमाणे मक्‍याची पेरणी ही वेळेतच व्हायला हवी. कारण पेरणीची वेळ टळून गेल्यानंतर दिवसाला एक क्विंटल प्रति हेक्‍टरी उत्पादनात घट येते असे संशोधनात आढळले आहे. खरिपात जून ते जुलैचा दुसरा आठवडा यादरम्यान पेरणी उरकावी. पुढील बाब लक्षात घेतली तर हे गणित समजेल. मका पिकास पुंकेसर व स्त्रीकेसर ही दोन्ही फुले एकाच झाडावर येतात. पुंकेसर साधारणपणे 50 दिवसांनी येते त्याच वेळी 52 व्या दिवशी स्त्रीकेसर येण्यास सुरवात होते. पुंकेसरमधील परागकण चार ते पाच दिवस फलधारणेसाठी क्रियाशील असतात. परागकण स्त्रीकेसरावर पडल्यानंतर कणसात फलधारणा होते. पीक 60 दिवसांचे झाल्यानंतर मक्‍याच्या तुऱ्यामधील परागकण संपुष्टात येतात. म्हणजेच शिफारशीनंतर पेरणीस एक दिवस जरी उशीर केला तरी उत्पादनात हमखास घट येते. तेव्हा पेरणीच्या वेळेकडे लक्ष द्यावे. शिफारशीनुसार करावी लागवड ः खरीप हंगामात उशिरा आणि मध्यम पक्व होणाऱ्या होणाऱ्या जातींसाठी 75 सें.मी. अंतराच्या मार्करच्या साह्याने ओळी आखून 20 ते 25 सें.मी. अंतरावर दोन बिया चार ते पाच सें.मी. खोल टोकण करून बियाणे झाकून घ्यावे. तसेच लवकर तयार होणाऱ्या वाणासाठी दोन ओळींत 60 सें.मी. व दोन रोपांत 20 सें.मी. अंतर ठेवून वरील प्रमाणे टोकण करावी. सरी वरंब्यावर पेरणी करावयाची असल्यास 75 सें.मी. सरीच्या बगलेत मध्यावर एका बाजूलाच (दोन्ही बाजूला पेरणी करू नये) वाणपरत्वे अंतर ठेवून करावी. याप्रमाणे लागवड करण्याची शिफारस असताना शेतकरी अतिशय कमी अंतरावर (45 x 10 सें.मी.) लागवड करतात. त्याचा परिणाम पिकाची शाकीय वाढ खुंटते. तसेच त्याचा फुलोऱ्यावर देखील विपरीत परिणाम होतो. कणसांचा आकार आखूड होतो. त्यामुळे दाण्यांची संख्या कमी होते आणि उत्पादन घटते. तेव्हा लागवड शिफारशीनुसारच करावी. मका पिकावर पुन्हा मका पीक घेऊ नये. त्यामुळे जमिनीची प्रत खराब होते. मका + भुईमूग, मका + तूर आणि मका + चवळी या आंतरपीक पद्धतीत 6ः3 या प्रमाणात मका पीक फायदेशीर आढळून आले आहे. छोट्या मात्र महत्त्वाच्या गोष्टी ः 1) एका कणसाचे दाणे काढल्यास त्यांचे वजन साधारण 150 ग्रॅम भरायला हवे. परंतु कणसे आखूड झाल्याने एका कणसातील दाण्यांचे वजन फक्त 70-75 ग्रॅम भरते. येथेच शेतकऱ्यांचे 50 टक्के उत्पादन घटते. 2) काही शेतकरी मक्‍याची सरी वरंब्यावर पेरणी करावयाची शिफारस असताना सपाट वाफ्यात लागवड करतात. त्याचा परिणाम ज्या वेळी पाण्याचा ताण पडतो त्या वेळी संरक्षित पाणी देण्यात अडचणी येतात. तसेच पावसाचे पाणी शेतात एकसारखे झिरपत नाही. सरी वरंबा पद्धतीत पावसाचे पाणी सरीत थांबून एकसारखे झिरपते. 3) शेतकरी बळिराम नांगराने सरी पाडतात. त्या नांगरटीच्या मागे स्त्री मजुराकरवी मक्‍याचे बी फेकून पेरणी केली जात असल्याचे चित्र पहावयास मिळते. परंतु या पद्धतीत बी शिफारशीत अंतरावर पेरले जात नाही, त्यामुळे दोन झाडांतील अंतर एकसारखे राहत नाही. परिणामी हेक्‍टरी रोपांची संख्या (जी 83 हजार हवी असते) जास्त होते. पेरणीनंतर घ्यावयाची काळजी ः मका उगवणीनंतर आठ-दहा दिवसांनी एका चौफुल्यावर जोमदार एकच रोप ठेवून रोपांची विरळणी करावी. पेरणीनंतर पिकात जास्त पाणी किंवा दलदलीची स्थिती राहू देऊ नये. मका पीक पाण्याला अतिशय संवेदनशील आहे. त्यास पाण्याचा ताण पडला तर तुरा (पुंकेसर) येतो, मात्र स्त्रीकेसर येत नाही. (कोल्हापूर खरीप 2009 मध्ये घेतलेल्या प्रयोगाचे निष्कर्ष). दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मक्‍याला ऊस पिकासारखे पाणी देऊ नये. काही शेतकरी सरी तुडुंब भरून पाणी देताना दिसतात. परंतु सरी तुडुंब भरून पाणी देऊ नये. सरीच्या निम्म्या उंचीपर्यंतच पाणी द्यायला हवे. कारण जास्त पाणी दिले तर मूळ कुजण्याची प्रक्रिया सुरू होऊ शकते. मक्‍याची शाकीय वाढ जास्त होते, मात्र हे फायद्याचे नाही. शास्त्रीय दृष्टिकोनातून पिकाची वाढ ही मध्यमच असावी. यावरून एकच निष्कर्ष निघतो, की मका पिकास जास्त तसेच कमी पाणी देऊ नये. मध्यम स्वरूपाचे पाणी द्यावे. पावसाळ्यात पाऊस जास्त पडला असेल तेव्हा पिकातील पाणी बांध फोडून, चर खोदून शेताबाहेर काढावे. शक्‍यतो शेताच्या खोल भागाकडे चर काढावा. मक्‍याचा तुरा काढणे फायदेशीर ः अनेक शेतकरी मक्‍याचा तुरा काढावा का, असे विचारतात. मक्‍याचा तुरा काढल्यामुळे शास्त्रीय दृष्टिकोनातून मक्‍याच्या तुऱ्याचा ऍपिकल डॉमिनन्स संपुष्टात येतो. त्यामुळे उपलब्ध अन्नद्रव्ये कणसातील दाणे भरण्याच्या प्रक्रियेत उपयुक्त ठरतात. परिणामी कणसातील संपूर्ण दाणे भरले जातात. त्यामुळे उत्पादनवाढीमध्ये भर पडू शकते. खत व्यवस्थापन ः माती परीक्षणावरून विद्यापीठाने शिफारस केल्याप्रमाणे खतांचे नियोजन करणे सोपे होते. मका पिकासाठी शिफारस केलेली खताची मात्रा 120ः60ः40ः25 (नत्र ः स्फुरद ः पालाश ः झिंक सल्फेट) अशी आहे. ही मात्रा 180ः80ः80ः25 अशी वाढवत न्यावी. पेरणीच्या वेळी 40 किलो नत्र, 60 किलो स्फुरद, 40 किलो पालाश प्रति हेक्‍टरी मात्रा द्यावी. पेरणीवेळी रासायनिक खते पाच-सात सें.मी. खोलवर आणि जमिनीत चांगली मिसळून द्यावी. पेरणीनंतर 30 दिवसांनी 40 किलो नत्र, तसेच 40 ते 45 दिवसांनी 40 किलो नत्र प्रति हेक्‍टरी द्यावे. जमिनीत झिंकची कमतरता असल्यास हेक्‍टरी 20 ते 25 किलो झिंक सल्फेट द्यावे. उभ्या पिकात नत्र खतमात्रा (युरिया) मका ओळीपासून 10-12 सें.मी. दूर ओळीमधून द्यावी. खरिपात मका पिकाला पेरणीनंतर 30 दिवसांनी नत्र खताचा दुसरा हप्ता देताना, पाऊस असेल तेव्हा शेतात तुडुंब पाणी भरलेले असल्यास जमिनीतून खताची मात्रा देता येणे शक्‍य होत नाही. तेव्हा पिकावर दोन टक्के युरियाची फवारणी करावी. कोळपणी आवश्‍यकच ः मका पिकात एक महिन्यानंतर कोळपणी करणे आवश्‍यक असते. परंतु पाहणीत असे दिसून आले आहे, की अनेक शेतकरी मक्‍यात कोळपणी करतच नाहीत. बैल कोळप्याने कोळपणी केल्यास मका पिकातील तणांचा प्रादुर्भाव कमी होईलच, पण त्याबरोबर जमिनीतील ओलावा देखील टिकून राहण्यास मदत होईल. कोळपणीनंतर पाऊस पडला तर पावसाचे पाणी शेतात एकसारखे झिरपते.
द्वारा पोस्ट केलेले किसान येथे ३:२३ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
तंत्र कोरडवाहू बीटी कपाशी लागवडीचे
तंत्र खरीप कांदा उत्पादनाचे...
एखाद्या वेबसाईटचा जागतिक आणि भारतीय क्रमांक कसा पह...
यशस्वी दूध व्यवसायाचे मर्म कमी भाकड काळात
जनावरांना चारा खाऊ घालताना...
मत्स्य शेतीसाठी तलाव कसा असावा - खार जमीन संशोधन...
मक्‍याचा तुरा काढणे फायदेशीर ठरते
कापसात १८ ते २८, ज्वारीत ५३ टक्के वाढ
तंत्र गोड ज्वारी लागवडीचे...
तूर पेरणीची वेळ साधा
सुधारित पद्धतीने करा मका लागवड
अधिक उत्पादनासाठी मका लागवडीची सूत्रे
कमी कालावधीचे मूग आणि उडीद
कसे वाढवाल संकरित बीटी कपाशीचे उत्पादन
भरघोस उत्पादनासाठी-बाजरी लागवड तंत्रज्ञान
वॉटरमार्क थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


लोककलावंतांमध्ये जीवनाचे तत्त्वज्ञान मांडण्याची ताकद – राज्यपाल श्रीनिवास पाटील - Pimpri Chinchwad Bulletin

नगरसेवक सय्यद मतीन याला केवळ मारलेच नसते, तर त्याचे हातपाय तोडले…
दृष्टिहिनही करू शकणार रस्त्यांवरील खड्ड्यांच्या तक्रारी; सुविधा उपलब्ध करण्याचे सरकारचे आदेश
मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावर वेगमर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर कॅमेऱ्याची नजर
आता लोकसभा निवडणूक झाल्यास भाजप सत्ता राखणार का
उमेदवारांना शपथपत्रात उत्पन्नाचा स्त्रोत आणि तपशील देणे बंधनकारक – राज्य निवडणूक…
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
पिंपरी-चिंचवड पोलिस आयुक्तालयाने खाते उघडले; सराईताकडून पिस्तूल आणि दुचाकीचोरांकडून साडेसात लाखांचा…
पुणे शहर पोलिस दलातील एक सहायक आयुक्त, २६ पोलीस निरीक्षक पिंपरी-चिंचवड…
पुणे ग्रामीण पोलिस दलातील २३ अधिकारी कर्मचारी पिंपरी-चिंचवड पोलीस आयुक्तलयात वर्ग
पिंपरी-चिंचवडमध्ये नागपंचमी उत्साहात साजरी
आकुर्डीतील तरुणीला लग्नाचे आमिष दाखवून शिरगावातील भक्त निवासात केला बलात्कार
देहूरोडमध्ये ट्रेलरचा ब्रेक फेल होऊन अपघात; चार वाहनांचे नुकसान
गोळीबारातील आरोपीला पाठलाग करुन पकडल्याने हिंजवडीतील दोघा पोलिस कर्मचाऱ्यांना आयुक्त पद्मनाभन…
बाप आणि मुलीच्या नात्याला काळीमा फासणारे कृत्य: देहूरोडमध्ये नराधम बापाचा अल्पवयीन…
रहाटणीतील ‘त्या’ बसचालकाचा खून अवघ्या ८०० रुपये आणि ‘मेमरी कार्ड’साठी
संत तुकाराम नगरमध्ये घरफोडी; पावनेदोन लाखांचा ऐवज चोरट्यांनी केला लंपास
भोसरीत पार्किंगला लावलेली दुचाकी चोरट्यांनी पळवली
चाकणमध्ये मोबाईलच्या दुकानात चोरी; पावनेचार लाखांचे मोबाईल चोरट्यांनी केले लंपास
मोशीत आई वडिलांसोबत नवीन फ्लॅट बघण्यासाठी गेलेल्या मुलाचा तलावात बुडून मृत्यू
चाकणमध्ये उसने दिलेले पैसे परत मागीतले म्हणून मित्रानेच केली मित्राला मारहाण
‘भारत माता की जय’ बोलून काही होणार नाही – तुषार गांधी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
दाभोलकर स्मृतिदिन; पुण्यात ‘जवाब दो’ मोर्चाचे आयोजन
पुण्यात बाप विचित्र वागतो म्हणून मुलानेच केला बापाचा खून
डॉ. नरेंद्र दाभोलकर हत्येप्रकरणी सचिन अंदुरेला वेळ मारून नेण्यासाठी अटक; अंदुरेच्या…
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
सांगलीच्या महापौरपदी संगीता खोत, तर उपमहापौरपदी धीरज सूर्यवंशी यांची निवड
अभिनेत्री कंगना राणावत विरोधात खार पोलिस ठाण्यात तक्रार
हिंदुत्ववादी अतिरेक्यांशी संबंध असल्याने शिवसेनेचा माजी नगरसेवक श्रीकांत पांगारकरला अटक
आमदार हर्षवर्धन जाधव यांचा नवीन पक्ष काढण्याचा निर्णय रद्द
पंतप्रधान मोदींचे इम्रान खान यांना चर्चेचे आमंत्रण; पाकिस्तानचा दावा
शिरोमणी अकाली दल आगामी निवडणुका स्वतंत्र लढवणार; भाजपला धक्का
कपिल देव यांच्याशी माझी तुलना नको – हार्दिक पांड्या
आशियाई क्रीडा स्पर्धा ; १० मी. एअर रायफल प्रकारात दीपककुमारला रौप्यपदक
यूपीएससी न देताच केंद्रात नोकरी; १० पदांसाठी सहा हजार अर्ज
अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमचा निकटवर्तीय जबीर मोतीला लंडनमध्ये अटक
भारत- पाकमध्ये शांतता हाच वाजपेयींचा खरा सन्मान- इम्रान खान
नासाच्या ‘पार्कर सोलार प्रोब’ यानाची सूर्याच्या दिशेने झेप
विराटला कर्णधार म्हणून स्वत:ला सिद्ध करण्यास वेळ लागेल- क्लाइव्ह लॉयड
येमेनमध्ये दहा वर्षांच्या मुलावर लैंगिक अत्याचार; तिघा आरोपींना भरचौकात गोळ्या घालून…
Home Banner News लोककलावंतांमध्ये जीवनाचे तत्त्वज्ञान मांडण्याची ताकद – राज्यपाल श्रीनिवास पाटील
लोककलावंतांमध्ये जीवनाचे तत्त्वज्ञान मांडण्याची ताकद – राज्यपाल श्रीनिवास पाटील
लोककला ही मातीत रूजलेली आहे म्हणून ती लोकांना आवडते. जीवनाचे तत्त्वज्ञान मांडण्याची ताकद लोककलावंतांमध्ये आहे. कलावंत डफावर थाप मारतो त्याप्रमाणे त्याच्या पाठीवरती थाप मारणे आवश्यक आहे. दाद दिल्याशिवाय कलावंत घडत नाही. त्यामुळे लोककलावंतांच्या पाठीशी उभे राहणे गरजेचे आहे, असे प्रतिपादन सिक्कीमचे राज्यपाल श्रीनिवास पाटील यांनी शुक्रवारी (दि. १३) केले.
अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद, पिंपरी चिंचवड शाखा व लोकरंग सांस्कृतिक कलामंच यांच्या वतीने आणि पिंपरी-चिंचवड महापालिका यांच्या सहकार्याने चिंचवड येथील प्रा. रामकृष्ण मोरे प्रेक्षागृहात आयोजित तिसऱ्या अखिल भारतीय मराठी लोककला संमेलनाचे उदघाटन त्यांच्या हस्ते झाले. त्यावेळी बोलत होते. यावेळी संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. रामचंद्र देखणे, कार्यक्रमाचे अध्यक्ष महापौर नितीन काळजे, संमेलनाचे मुख्य निमंत्रक आमदार लक्ष्मण जगताप, स्वागताध्यक्ष भाऊसाहेब भोईर, उपमहापौर शैलजा मोरे, स्थायी समिती सभापती ममता गायकवाड, नगरसेविका अनुराधा गोरखे, शर्मिला बाबर, आयुक्त श्रावण हर्डीकर, राही भिडे, प्रकाश खांडके, प्रविण गोळे, कार्यकारी अभियंता प्रविण तुपे आदी उपस्थित होते.
राज्यपाल श्रीनिवास पाटील म्हणाले, “लोककला ही मातीत रूजली आहे म्हणून ती लोकांना आवडते. मनाला लागले की ते जनात येते आणि जनाला आवडले की जी लोकांत येते त्यालाच लोककला म्हणतात. त्यामुळे जे अंतकरणातून येते ती लोककला असते. कलावंत डफावर थाप मारतो तसा त्याच्या पाठीवरती थाप मारणारा असावा लागतो. लोककलावंतांच्या पाठीशी उभे राहणे गरजेचे आहे. दाद दिल्याशिवाय कलावंत घडत नाही. जीवनाचे तत्वज्ञान मांडण्याची ताकद लोककलावंतांमध्ये आहे. जेवणामध्ये जसे मीठ चव आणते, तसे प्रत्येक माणसाच्या जीवनात चव आणण्यासाठी लोककला असली पाहिजे. पठ्ठे बापुराव आणि बालगंधर्व हे महाराष्ट्राला पडलेली सुंदर स्वप्ने आहेत. पण ती स्वप्ने पहाटेची निघाली. पठ्ठे बापुरावांचे समग्र साहित्यांचे संग्रह व्हावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.”
संमेलनाध्यक्ष डॉ. रामचंद्र देखणे म्हणाले, “पिंपरी-चिंचवड ही लाखो वारकऱ्यांच्या दिंड्यांनी पावन झालेली भूमी आहे. लोककलाकार शरीराने जरी मनोरंजन करत असले, तरी मनाने ते प्रबोधन करत असतात. लोककलांच्या संवर्धनासाठी आपण प्रयत्न केले पाहिजेत. लोककलांसाठी स्वतंत्र विद्यापीठ उभे केले पाहिजे. हे संमेलन पठ्ठे बापूरावांच्या नावाने भरवल्याचा आनंद होत आहे. पठ्ठे बापुरावांनी तमाशाला वेगळी ओळख मिळवून दिली, असेही ते म्हणाले.”
यावेळी जेष्ठ अभिनेत्री लीलाताई गांधी यांना जीवनगौरव व प्रभाकर मांडे यांना लोककला साहित्य गौरव पुरस्कार देऊन गौरविण्यात आले. तसेच वसंत अवसरीकर, संजीवनी मुळे, पुरषोत्तम महाराज पाटील, बापूराव भोसले, मुरलीधर सुपेकर, सोपानजी खुडे, प्रतिक लोखंडे यांचाही विशेष गौरव करण्यात आला.
Previous articleचिंचवडमध्ये महिलेचा विनयभंग केल्या प्रकरणी पिता पुत्राला अटक
Next articleभारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची आज १२७ वी जयंती
नगरसेवक सय्यद मतीन याला केवळ मारलेच नसते, तर त्याचे हातपाय तोडले असते – राष्ट्रवादी नगरसेवक जावेद शेख
दृष्टिहिनही करू शकणार रस्त्यांवरील खड्ड्यांच्या तक्रारी; सुविधा उपलब्ध करण्याचे सरकारचे आदेश
मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्गावर वेगमर्यादेचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर कॅमेऱ्याची नजर
आता लोकसभा निवडणूक झाल्यास भाजप सत्ता राखणार का
उमेदवारांना शपथपत्रात उत्पन्नाचा स्त्रोत आणि तपशील देणे बंधनकारक – राज्य निवडणूक आयुक्त
गावातील रस्त्यांची भांडणे मिटवण्यासाठी गाव समिती; राज्य सरकारचा निर्णय
‘भारत माता की जय’ बोलून काही होणार नाही – तुषार गांधी
भिमाकोरेगाव दंगल प्रकरण; पिंपरीतील आंदोलकांचे अटकसत्र थांबवण्याची पोलीस आयुक्तांकडे मागणी
देशात विचारवंतांचे आवाज दाबण्याचे काम सुरु – अमोल पालेकर
मनुवाद्यांमुळे देशाचा अफगाणिस्तान होईल- जितेंद्र आव्हाड
गोवारी समाज आदिवासी; अनुसूचित जमाती प्रवर्गात समाविष्ट करा – उच्च न्यायालय
पुण्यात बापाला संपवण्यासाठी मुलाने केल्या तीन घरफोड्या
देहूगावात मंगळसुत्रासाठी विवाहितेचा खून; सासरा आणि दिराला अटक
माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयींच्या अस्थी हरिद्वारमध्ये गंगेत विसर्जित
मराठी बातम्या देणारा हक्काचे व्यासपीठ  मराठी अस्मिते साठी सदेव तत्पर
३रा मजला, पी. जे. चेंबर, आंबेडकर चौक, पिंपरी, पुणे
पवना धरण १०० टक्के भरले; पिंपरी-चिंचवडकरांची पाण्याची चिंता मिटली
आधार कार्ड लिंक करण्याची ३१ मार्चची डेडलाईन रद्द; सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय


AMAR PURANIK : CHAUPHER...|अमर पुराणिक : चौफेर... AMAR PURANIK : CHAUPHER, अमर पुराणिक : चौफेर: भारतीय अर्थव्यवस्थेचे उज्ज्वल भविष्य

राष्ट्रीय धोरणाबाबत कॉंग्रेसचे हीन राजकारण
एंडरसनला पळवण्यास जबाबदार कोण
) नेत्यांची वेल्थ गेम
अणू दुर्घटना: नुकसानभरपाई विधेयक
दरिद्रयाच्या खाईत रुततोय देश
इंधन दरवाढ हे सरकारी षड्‌यंत्र
सुवर्ण महोत्सवी महाराष्ट्राची दुर्दशा
मुश्रिफांनी तोडले अकलेचे तारे...
निकालांची दशा आणि दिशा
नितीन गडकरी : स्वयंसेवक ते पक्षाध्यक्ष
देशोद्धार गांधी-नेहरू घराण्यांनीच केला काय
वक्तव्यांचे परिमाण आणि परिणाम
वर्गवार्‍यांत अडकले जणगणनेचे राजकारण
मातृ-पितृसेवेचा रोटरी क्लबचा पुण्यप्रद उपक्रम
पारशी नववर्षारंभ : ‘पतेती’
नितीन गडकरी : स्वयंसेवक ते पक्षाध्यक्ष
सोलापूरची उद्योग भरारी : १ »
सोलापूरची उद्योग भरारी : २ »
हिमालया टेक्स्टाईल्स : वस्त्रोद्योगातील गौरीशंकर
सोलापूरची उद्योग भरारी : ३ »
उद्योगरत्न ए.जी. पाटील : एक नीतिमान कर्मयोगी
बंग उद्योग समूह : तत्त्वनिष्ठ, बहुआयामी परंपरा
रिचवुड फर्निचर : ग्राहकांच्या घरात आणि मनात
सोलापूरची उद्योग भरारी : ४ »
बँक ऑफ महाराष्ट्र : ग्राहकांच्या सामर्थ्याचे प्रतीक
आशाताई : एक सृष्टिगांधर्वी
...मौत भी मै शायराना चाहता हूँ|
मेघदूत : आषाढस्य प्रथम दिवसे...
मेहदी हसन : अबके हम बिछडे
गुरु तेग बहादुर सिंह
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे निवडक विचार »
हिंदुस्थान : स्वा. सावरकरांचे विचार
खरा सनातन धर्म कोणता
सिद्धयोग संवर्धक नारायणकाका ढेकणे
नानाजी देशमुख : एक ‘राजर्षी’
बुद्धीबळ भिष्माचार्य : भाऊ पडसलगीकर
भारतीय अणु संशोधनाचे प्रणेते होमी भाभा
जेऊरकरांच्या ‘अश्‍वत्था’खाली संगणक ज्ञानयज्ञ
के.एल.ई.चा कर्नाटक, महाराष्ट्रातील शैक्षणिक यज्ञ
इंडियन मॉडेल स्कूल : ज्ञान, संस्कारांचा समन्वय
शैक्षणिक धोरणांनींच (बी)घडवला देश
फक्त कायदे करुन काय होणार
गर्भाशयाच्या शस्त्रक्रियेला पर्याय ‘बलून थेरपी’
बँकिंग क्षेत्रातील तंत्रज्ञानाची क्रांती
जलवायू परिवर्तन व भारताची भूमिका
चीनची सामरिकनिती आणि भारताविषयी धोरणे
शीतयुद्धाचा नवा पवित्रा : सायबरकावा
आंतरराष्ट्रीय : अमर पुराणिक
भारतीय अर्थव्यवस्थेचे उज्ज्वल भविष्य
•चौफेर : अमर पुराणिक•
विकसनशील देशांत भारत आणि चीनची अर्थव्यवस्था खूप मोठी आहे त्यामुळे पाश्‍चिमात्य अर्थशास्त्रज्ञ या दोन्ही देशांचा तुलनात्मक अभ्यास मोठ्‌याप्रमाणावर करत आहेत. त्यांची अनेक भाकिते आपल्यासाठी फायदेशीर ठरु शकतात. डॉ. कौशिक बसु यांनीही यावर भाकित केले आहे की, २०२४ पर्यंत भारताचा विकासदर चीनपासून खूप पुढे गेलेला असेल. निश्‍चितच सत्तारुढ असलेल्या भाजपाचे मनोबल वाढणारेच हे भाकित आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अथक परिश्रमांचे फळ सर्व भारतीयांना मिळणार आहे. मोदी सरकार हे भारतीय अर्थव्यवस्थेची चिंता करणार्‍यांना समाधान देणारे असणार आहे.
जागतिक बँकेचे चीफ इकानॉमिस्ट व सीनियर व्हाइस प्रेसीडेंट डॉ. कौशिक बसु यांनी २७ डिसेंबर रोजी हैदराबाद येथे आयोजित भारतीय अर्थशास्त्रज्ञांच्या ९८ व्या तीन दिवसीय वार्षिक संमेलनातील अध्यक्षीय भाषणात भारतासंबंधी एक अतिशय उत्साहवर्धक माहिती सांगितली. जागतिक विकासदर २.५ टक्के रहाणार असल्याच्या शक्यतेच्या पार्श्‍वभूमीवर भारताचा वार्षिक विकासदर मात्र ७.५ टक्क्याहून अधिक रहाणार असल्याची शक्यता आहे. जगातील बहूतांशी देश आधीपासूनच मंदीच्या छायेने ग्रस्त आहेत तर काही मंदीतून सावरू पाहात असलेले देश पुन्हा मंदीच्या तडाख्यात सापडले आहेत. अधिकांश देशातील अर्थव्यवस्थेतील शिथिलतेमुळे निर्माण झालेल्या प्रतिकुल आणि निराशजनक वैश्‍विक परिस्थितीतही भारतीय अर्थव्यवस्थेची वाढती चमक अतिशय उत्साहवर्धक आणि महत्त्वपुर्ण आहे.
एका बाजूला डॉ. कौशिक बसु यांनी हे प्रतिपादन केले असतानाच दुसर्‍या बाजूला गत सप्ताहात संपुर्ण जगातील शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली. अर्थात भारतही या घसरगुंडीतून सुटला नाही. या घसरणीचे मूळ कारण चीनच्या शेअर बाजारात नवी सर्किट ब्रेकर प्रणाली लागू केल्याने तसेच तेथील केंद्रीय बँकेद्वारे चीनी चलन युआनचे अवमुल्यन केले जाणे हे आहे. चीनने अशी पावले उचलल्यामुळे जगभरच्या शेअर बाजारातील गुंतवणूकदार एकाच दिवसात २७०० अब्ज युएस डॉलर गमावून बसले आहेत. चीन द्वारा शांघाय आणि शेनजेन येथील बाजारात ४ जानेवारीपासून सर्किट बे्रकर प्रणाली लागू केल्यानंतर पहिल्याच कामकाजाच्यादिवशी ७ टक्के घसरण नोंदवल्यानंतर दिवसभरासाठी बाजार बंद केला गेला. तर ७ जानेवारी रोजी पुन्हा तेथील शेअर बाजारात १२ टक्के घसरण झाल्यानंतर बाजार बंद करावा लागला. शेवटी ८ जानेवारी रोजी चीनी शेअर बाजारातील नियामकांद्वारे शेअर बाजारात आणखी घसरण होऊ नये म्हणून सर्किट ब्रेकर प्रणाली काही काळापुरती हटवली गेली. त्यामुळे घसरणीची मालिका थांबली. मूळात २७ डिसेंबर रोजी शांघायचा सूचकांक ३५०० ने खाली गेल्यापासून शेअर बाजारातील नियामकांद्वारे बाजाराच्या एकाच सत्रात ७ टक्क्यांपेक्षा अधिक घसरण होऊन शेअर बाजारात भूकंप निर्माण होऊ नये या भीतीपोटी नव्यावर्षात ४ जानेवारी पासून सर्किट ब्रेकर प्रणाली लागू करण्याचा निर्णय घेतला गेला.
सर्किट ब्रेकर प्रणाली म्हणजे काय जर शेअर बाजारात ७ टक्क्याहून अधिक घसरण झाली तर प्रथम बाजार काही काळाकरता स्थगित करणे आणि काही काळ बाजार स्थगित करुन पुन्हा बाजार सुरु केल्यानंतरही जर घसरण थांबली नाही तर संपुर्ण दिवसांसाठी बाजार बंद केला जाणे म्हणजे सर्किट ब्रेकर प्रणाली होय. चीनच्या सर्किट ब्रेकर प्रणालीच्या प्रयोगामुळे संपुर्ण जगातील शेअर बाजाराप्रमाणेच भारतातील शेअर बाजारातही मोठी घसरण झाली. मुंबईचा सेन्सेक्स २५,००० वरुन घसरुन २४,९३४ वर बंद झाला. तसेच ११ जानेवारी रोजी बाजार सुरु झाल्याबरोबर मोठ्‌याप्रमाणात शेअर्सची विक्री झाल्याने बीएसआय सेन्सेक्स दुपारी ३२९ अंक घसरुन २४,६०५ वर बंद झाला. देशाच्या पंतप्रधानपदी नरेंद्र मोदी विराजमान झाल्यानंतर पहिल्यांदाच मुंबई शेअर बाजारात अशी घसरण नोंदवली गेली. चीनमधील मंदीचा फटका संपुर्ण जगासह भारतालाही काहीप्रमाणात का होईना सोसावा लागला. २०१५ या वर्षात चीनी उत्पादनाच्या निर्यातीत प्रचंड घट झाल्यामुळे तेथील उत्पादकांनी आपले उत्पादन कमी केले त्यामुळे चीनचा विकासदर कमी कमी होत तो ६.५ टक्क्यावर आला आहे. खरे तर चीनी उत्पादनांच्या निर्यातीतील घट ही भारतासाठी प्रचंड लाभदायी ठरणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. त्याचा फायदा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ‘मेक इन इंडिया’ला होणार आहे. चीनमुळे भारतीय शेअर बाजारात आलेली ही तात्पूरती घसरण येत्या काळात भारताची निर्यात वाढण्यास कारणीभूत ठरणार आहे.
६ जानेवारी रोजी जारी केलेल्या जागतिक बँकेच्या २०१६ च्या संभावित वैश्‍विक आर्थिक अहवालात भारताबाबत व्यक्त करण्यात आलेले अंदाज भारतासाठी अतिशय उत्साहवर्धक आणि समाधानकारक आहेत. जागतिक बँकेच्या अहवालानुसार वर्ष २०१६ मध्ये भारताचा विकासदर ७.८ टक्के तर सन २०१७-२०१८ सालात ७.९ टक्के राहणार आहे. तर चीनचा विकासदर २०१५ मध्ये ६.९ टक्के होता तो घसरुन २०१६ मध्ये ६.७ टक्के राहिल. चीनचा विकासदर सन २०१७-२०१८ मध्ये आणखी घसरुन ६.५ टक्क्यांवर राहणार आहे. चीनच्या विकासदरात घसरण व्हायचे कारण हे उत्पादन क्षेत्रातील उत्पादनात घसरण आहे. यातील काहीशी बाजारपेठ भारताने मिळवली आहे तर येत्या वर्षभरात भारताला आणखी मोठ्‌याप्रमाणात ही बाजारपेठ काबीज करणे शक्य आहे. या वर्षात भारताच्या विकासदरात उत्पादन क्षेत्राचे योगदान मोठ्‌याप्रमाणात असणार आहे. जागतिक बँकेच्यामते भारतासाठी उत्पादन क्षेत्र हे दीर्घकालीन विकासासाठी फायदेशीर ठरणार आहे. याशिवाय आनंदाची बाब ही आहे की, सेवा क्षेत्र आपल्या उत्तम सातत्यामुळे भारताच्या विकासात अग्रेसर राहिले आहे. भारताच्या समग्र अर्थव्यवस्थेचा ‘काम्पोजिट पीएमआय(पर्चेसिंग मॅनेजर्स इंडेक्स)’ जो नोव्हेंबर २०१५ मध्ये ५०.२ वर होता तो डिसेंबर २०१५ मध्ये ५१.६ वर आला आहे.
डॉ. कौशिक बसु यांच्या म्हणण्याप्रमाणे सध्या जागतिक अर्थव्यवस्थेसमोर मोठी आव्हाने आहेत. युरोपातील अनेक देश अजूनही २००८च्या जागतिक मंदीच्या सावटातून बाहेर आलेले नाहीत. भारताच्या अर्थव्यवस्थेसमोरही अनेक आव्हाने आहेत. पण चीनच्या मानाने भारतीय अर्थव्यवस्थेवर इतका वाईट परिणाम झालेला नाही. चीनच्या तुलनेत आणि इतर देशांच्या तुलनेत भारत सुस्थितीत आहे. त्यांच्या मते भारतासमोर सध्याचा ७.५ टक्के विकासदर कायम राखणे हे मोठे आव्हान ठरणार आहे.
विकसनशील देशांत भारत आणि चीनची अर्थव्यवस्था खूप मोठी आहे त्यामुळे पाश्‍चिमात्य अर्थशास्त्रज्ञ या दोन्ही देशांचा तुलनात्मक अभ्यास मोठ्‌याप्रमाणावर करत आहेत. त्यांची अनेक भाकिते आपल्यासाठी फायदेशीर ठरु शकतात. डॉ. कौशिक बसु यांनीही यावर भाकित केले आहे की, २०२४ पर्यंत भारताचा विकासदर चीनपासून खूप पुढे गेलेला असेल. निश्‍चितच सत्तारुढ असलेल्या भाजपाचे मनोबल वाढणारेच हे भाकित आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अथक परिश्रमांचे फळ सर्व भारतीयांना मिळणार आहे. मोदी सरकार हे भारतीय अर्थव्यवस्थेची चिंता करणार्‍यांना समाधान देणारे असणार आहे. हॉर्वड विद्यापीठाच्या आंतरराष्ट्रीय विकास केंद्राचे संचालक प्रो. रिकार्डो हॉसमॅन यांचाही असाच कयास आहे की, २०२४ पर्यंत चीनचा विकासदर ४.३ टक्के राहिल तर भारताचा विकासदर ७.० टक्क्यांपासून पुढे वाढत राहिल. अशाप्रकारे पुढील दहा वर्षे भारत सर्व जगात अग्रेसर राहिल. हॉर्वड विद्यापीठातील संशोधकांप्रमाणेच युरोप आणि अमेरिकन विद्यापीठातील संशोधकांची मते जवळ जवळ याच प्रमाणे आहेत.
होमी भाभा यांची जन्मशताब्दी भारतीय अणु संशोधनाचे प्रणेते होमी भाभा •अमर पुराणिक भारताच्या अणुऊर्जा विकासकार्यक्रमाचा पाया रचण्याच्या काम...
भारताच्या अभ्युदयाचा मार्ग ‘सिद्धयोग’
भारताच्या अभ्युदयाचा मार्ग ‘सिद्धयोग’ सिद्धयोग संवर्धक प.पू. नारायणकाका महाराज ढेकणे यांचे महत्कार्य • अमर पुराणिक प.पू. नारायणकाका महा...
पारशी नववर्षारंभ : ‘पतेती’
•अमर पुराणिक• मानवतेच्या धर्मात सर्वात जास्त महत्त्व माणुसकीचे. ही माणुसकी जपणारी माणसे आजच्या जगात दुर्मिळच. हूमत-पवित्र विचार, हूकत-...
आतंकवाद आणि त्याचा सामना
आतंकवाद आणि त्याचा सामना आतंकवादाच्या समस्येने संपूर्ण जगच त्रस्त आहे, भयभीत आहे. अमेरिकेसारख्या बलाढ्य राष्ट्रालाही, ज्याच्याजवळ सर्वाधिक...
महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महापरिनिर्वाणदिन
महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महापरिनिर्वाणदिन अमर पुराणिक ६ डिसेंबर १९५६ साली दिल्लीत अलीपूर रोड येथील निवासस्थानी निद्रावस्थेतच बाबासाहेब...
|| वंदे मातरम ||
अमित शहा यांची दूसरी इनिंग आव्हानात्मकच
स्टार्टअप इंडिया : देश उभा राहतोय
भारतीय अर्थव्यवस्थेचे उज्ज्वल भविष्य
राष्ट्रद्रोही विरोधक असल्यानंतर पाकिस्तानची गरजच क...
मोदींची लाहोर भेट आणि कॉंग्रेसची द्वेषमुलक नीती
अन्वयार्थ : तरुण विजय (4)
आंतरराष्ट्रीय : अमर पुराणिक (19)
ऐतिहासिक : अमर पुराणिक (8)
औद्योगिक : अमर पुराणिक (10)
कै. नानासाहेब वळसंगकर (3)
दिल्ली दरबार: रविंद्र दाणी (1)
दिल्ली दिनांक : रवींद्र दाणी (4)
पंचनामा : भाऊ तोरसेकर (47)
परराष्ट्र : अमर पुराणिक (6)
पर्यटन : प्रा. ए. डी. जोशी (1)
प्रहार : दिलीप धारुरकर (5)
भाष्य : मा.गो. वैद्य यांचे लेख (16)
मुस्लिमजगत : मुजफ्फर हुसैन (2)
राजकीय : अमर पुराणिक (63)
राष्ट्ररक्षा : व्रि. हेमंत महाजन (1)
राष्ट्रीय : अमर पुराणिक (31)
विज्ञान-तंत्रज्ञान : अमर पुराणिक (3)
विश्‍वसंचार : मल्हार कृष्ण गोखले (2)
व्यक्ती विशेष : अमर पुराणिक (4)
शैक्षणिक : अमर पुराणिक (7)
सडेतोड : अरुण रामतीर्थकर (56)
सामाजिक : अमर पुराणिक (19)
सांस्कृतिक : अमर पुराणिक (17)


शेतकरी: विस्कळित पावसामुळे कांद्याची टंचाई

शुक्रवार, ३ ऑगस्ट, २०१२
विस्कळित पावसामुळे कांद्याची टंचाई
नवी दिल्ली - अपुऱ्या व विस्कळित पावसामुळे देशात कांद्याचा प्रचंड तुटवडा जाणवण्याची शक्‍यता निर्माण झाली आहे. महाराष्ट्र व गुजरात या कांदा उत्पादक राज्यांमध्ये कांद्याच्या लागवडीखालील क्षेत्रात यंदा सुमारे 50 टक्के घट दिसून आली आहे. यामुळे ऑक्‍टोबर ते डिसेंबर या काळात देशांतर्गत बाजारपेठांत होणारी कांद्याची आवक रोडावणार आहे. दिल्लीत सध्या कांद्याचा भाव 10 ते 15 रुपये किलो असून दिल्लीसह देशाच्या अन्य भागांतही कांद्याचे भाव वाढण्याची शक्‍यता आहे.
यंदा नाशिकमधील कांदा लागवडीच्या क्षेत्रात 50 टक्के घट झाली आहे. हीच परिस्थिती गुजरातच्या कांदा उत्पादक पट्ट्यातही आहे, अशी माहिती नॅशनल हॉर्टिकल्चर रिसर्च डेव्हलपमेंट फाउंडेशनचे (एनएचआरडीएफ) संचालक आर. पी. गुप्ता यांनी दिली आहे. खरीप हंगामाच्या कांद्याच्या पेरण्या 15 जुलैपासून सुरू झाल्या असून त्या 15 ऑगस्टपर्यंत सुरू राहणार आहेत. पावसाच्या प्रमाणात सुधारणा झाल्यास डिसेंबरमध्ये तयार होणाऱ्या कांद्याच्या पिकात वाढ होऊ शकते, असेही त्यांनी सांगितले.
गुप्ता म्हणाले, ""ऑक्‍टोबरपर्यंतची देशाची गरज भागवण्यासाठी पुरेसा कांद्याचा साठा आहे; परंतु त्यानंतर मात्र कांद्याची टंचाई भासण्याची शक्‍यता आहे. देशाच्या गोदामांतून सुमारे 18 लाख टन कांद्याची साठवणूक करण्यात आली आहे. दर महिन्याला देशातील जनतेला 3 ते 4 लाख टन कांदा लागतो. याव्यतिरिक्त काही टन कांदा निर्यात केला जातो. पावसाचे प्रमाण विस्कळित असल्यामुळे यंदा नाशिक भागातील काही कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांनी सोयाबिन व अन्य धान्ये पेरली आहेत, असे पिंपळगाव येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे अध्यक्ष दिलिप राव यांनी सांगितले आहे.
गेल्या वर्षीपेक्षा चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तीन महिन्यांत कांद्याच्या निर्यातीत 32 हजार टनांनी वाढ झाली आहे. एप्रिल ते जून या काळात देशातून 4 लाख 61 हजार 854 टन कांद्याची निर्यात झाली आहे. कांद्याची निर्यात मुख्यतः आखाती देश, बांगलादेश, श्रीलंका, मलेशिया आणि अतिपूर्वेकडील काही देश येथे केली जाते.
द्वारा पोस्ट केलेले किसान येथे ८:३३ म.उ.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
कृषि संस्था,आधुनिक शेती,कृषि विषयक उद्योग,पुरवठा- ...
कापूस बियाणे विक्रीस "महिको'वर कायमची बंदी
विस्कळित पावसामुळे कांद्याची टंचाई
वॉटरमार्क थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


nagpur news vidarbha news Spirituality sakal गुरुवंदनेतून अध्यात्माचा मार्ग सुकर | eSakal

गुरुवंदनेतून अध्यात्माचा मार्ग सुकर
रविवार, 9 जुलै 2017
नागपूर - जीवनाला दिशा देण्याचे काम गुरू करीत असतो. त्याच्या सान्निध्यात नेहमीच आत्मज्ञानाची प्राप्ती होत असते. गुरुवंदनेतून अध्यात्माचा मार्ग सुकर होत असल्याचे प्रतिपादन श्रीस्वामी समर्थ महाराज संस्थानचे अध्यक्ष दिनकरराव कडू यांनी व्यक्त केले.
नागपूर - जीवनाला दिशा देण्याचे काम गुरू करीत असतो. त्याच्या सान्निध्यात नेहमीच आत्मज्ञानाची प्राप्ती होत असते. गुरुवंदनेतून अध्यात्माचा मार्ग सुकर होत असल्याचे प्रतिपादन श्रीस्वामी समर्थ महाराज संस्थानचे अध्यक्ष दिनकरराव कडू यांनी व्यक्त केले.
‘सकाळ’तर्फे गुरुपौर्णिमेनिमित्त विविध गुरुपीठांच्या माहितीचा समावेश असलेल्या ‘श्रीगुरुवंदना’ या विशेषांकाचे बेसा मार्गावरील ‘स्वामिधाम’ येथे प्रकाशन सोहळ्यात ते बोलत होते. सकाळ माध्यम समूहातर्फे दरवर्षी गुरुपौर्णिमेच्या निमित्ताने ‘श्रीगुरुवंदना’ विशेषांकाचे प्रकाशन करण्यात येते. या माध्यमातून विदर्भातील शक्तिस्थळे आणि त्यातून मिळणारी प्रेरणा यासंदर्भातील भाविकांचे मनोगत आणि त्या शक्तिपीठांच्या माहितीचा समावेश असतो. या वेळी सकाळचे मुख्य व्यवस्थापक (जाहिरात) सुधीर तापस, वरिष्ठ व्यवस्थापक (वितरण) विजय वरफडे उपस्थित होते. या वेळी दिनकरराव कडू यांनी सकाळच्या विशेषांकाचे कौतुक करीत सामाजिक कार्यात अग्रणी असलेले दैनिक म्हणून विशेष उल्लेख केला. स्वामिधामप्रमाणेच गोरगरिबांची सेवा करण्यात ‘सकाळ’ अग्रेसर आहे. ‘सकाळ’ने प्रकाशनासाठी स्वामिधाम निवडल्याने या विशेषांकाला स्वामी समर्थांचा आशीर्वाद मिळेल, असेही ते म्हणाले. या वेळी स्वामीधामच्या माध्यमातून सुरू असलेल्या विविध उपक्रमांची माहिती त्यांनी दिली. सुधीर तापस यांनी विशेषांकामध्ये असलेल्या वैविध्यपूर्ण लेखांमधून गुरुचे महत्त्व आणि गुरुपीठांच्या माहितीचे विवेचन केले. प्रास्ताविक विजय वरफडे यांनी केले. कार्यक्रमात सकाळचे सहकारी तेजस काळमेघ, मनीष किर्तनिया, अमोल कोड्डे, संदीप भुसारी, श्रीकांत कुरुमभाटे, मनीष दंडारे, सागर बागल, रूपेश मेश्राम उपस्थित होते.
निजामपूरकरांनी जागविल्या वाजपेयींच्या आठवणी...
निजामपूर-जैताणे (धुळे) : येथील ग्रामपंचायत कार्यालयात ग्रामस्थांतर्फे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी सर्वपक्षीय...
जितेंद्र भुरूक यांनी किशोरदांची गायली सलग 89 गाणी
मुंबईः जितेंद्र भुरूक यांनी पुणे-मुंबईतील भव्य वाद्यवृंदासह किशोरकुमार यांच्या 89व्या जयंतीचे औचित्य साधून त्यांची सलग 89 गाणी गात 'अगर तुम ना होते'...
पाऊस आला; पण त्यानं नुकसान टळलं का
जालना जिल्ह्यात जून, जुलै आणि ऑगस्टमधील पहिल्या पंधरवड्यातील पावसाचे प्रमाण पाहता याला पावसाळा म्हणाव का, असा प्रश्न शेतकऱ्यांना पडला होता. गुरुवार(...
केरळ आपत्तीग्रस्तांना वाडी वस्तीवरील शाळेकडून मदत
मंगळवेढा - केरळमध्ये निसर्गाच्या अवकृपेने झालेली वाताहात, आपत्तीग्रस्तांना पुन्हा सावरण्यासाठी मदतीचा हात देण्यात दै.सकाळ नेहमी अग्रेसर असते. सकाळ...
संविधानाच्या मार्गाने वाटचाल करा- पोलिस अधिक्षक जाधव
नांदेड: देशातील प्रत्येक नागरिकांनी संविधानाचा मार्ग स्विकारून आपली वाटचाल करावी. पोलिस अधिक्षक कार्यालयात सोमवारी (ता. 20) सकाळी आयोजीत...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


शेतकरी: mundhe

सोमवार, ३ डिसेंबर, २०१२
द्वारा पोस्ट केलेले किसान येथे ७:१६ म.पू.
नवीनतम पोस्ट थोडे जुने पोस्ट मुख्यपृष्ठ
याची सदस्यता घ्या: टिप्पणी पोस्ट करा (Atom)
माझे पूर्ण प्रोफाइल पहा.
काय आहे माहितीचा अधिकार
समजून घ्या माहिती तंत्रज्ञानातील कायदा
असा आहे भ्रष्टाचार प्रतिबंध अधिनियम
मिरची बियाणे उत्पादनातून 33 लाखांची उलाढाल
शेतकऱ्यांनो, योजनांचा फायदा घ्या, पुढे जा...
पेरूची मिडो ऑर्चर्ड लागवड ठरली फायदेशीर
"ऍग्रोवन'च्या प्रदर्शनाला या आणि ट्रॅक्‍टर जिंका
वॉटरमार्क थीम. Blogger द्वारा समर्थित.


फेब्रुवारी २४ - नाम

महावाक्य पंचीकरण हे पुस्तक कुठे मिळेल
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|प्रवचन|सदगुरू ब्रह्मचैतन्य महाराज|फेब्रुवारी मास|
फेब्रुवारी २४ - नाम
महाराजांचे प्रवचन वाचले की वाटते, श्रीमहाराजांनी हे माझ्याचसाठी लिहिलेले आहे.
Tags : brahmachaitnya maharajgondavalenamगोंदवलेनामब्रह्मचैतन्य महाराज
भक्त आणि परमात्मा एकरूपच असतात.
' आमच्या हातून वारंवार चुका होतात ' असे तुम्ही म्हणता. लहान मुलगा चालताना अडखळतो, पडतो, किंवा बोलताना बोबडे बोलतो, त्याचे आईबापांना कौतुकच वाट्ते, त्याप्रमाणे तुमच्या चुकांचे मला कौतुक वाटते. चुका सावरण्याच्या तुमच्या प्रयत्नांचेही तसेच कौतुक वाटते. म्हणून त्याबद्दल तुम्ही काहीही मनात आणण्याचे कारण नाही. गुरुने एकदा सांगितले की, ' तुझे मागचे सर्व गेले, पुढे मात्र वाईट वागू नकोस, ' तर शिष्याने ते श्रद्धेने खरे मानावे. आपल्या हातून होणार्‍या चुकांचे परिमार्जन नामच करू शकते. भगवंताचे नाम हे रोगांवर रामबाण औषधच आहे. नामाचे हे औषध सतत थेंबथेंब पोटात गेले पाहिजे. ऑफिसमध्ये ते आपण बरोबर घेऊन जावे. विद्वान्, अडाणी, श्रीमंत, गरीब, सर्वांना हे औषध सारखेच आहे. जो पथ्य सांभाळून हे औषध घेईल त्याला लवकर गुण येईल.
एखादा मुलगा ' मी विहिरीत उडी घेणार ' म्हणून हट्ट धरून बसला तर बापाने त्याचा हा हट्ट पुरवायचा, का त्याला समजावून किंवा तोंडात मारून तिथून बाजूला काढायचे त्याप्रमाणे तुमचे विषय मागण्याचे हट्ट आहेत. खरा भक्त कधीही दुःखी-कष्टी असत नाही, आपल्या समाधानात असतो; मग तो कितीही दरिद्री किंवा व्याधिग्रस्त असेना त्याप्रमाणे तुमचे विषय मागण्याचे हट्ट आहेत. खरा भक्त कधीही दुःखी-कष्टी असत नाही, आपल्या समाधानात असतो; मग तो कितीही दरिद्री किंवा व्याधिग्रस्त असेना अमुक एक हवे ते मिळाले नाही म्हणजे सामान्य माणसाला दुःख होते. भक्ताला कसलीही आस नसते,त्यामुळे त्याला दुःख नसते. तो आणि परमात्मा एकरूपच असतात. परमात्म्याची इच्छा हीच त्याची इच्छा असते. सगुणाची भक्ती करता करता त्याला ' मी ' चा विसर पडत जातो. ' मी नसून तूच आहेस ' ही भावना दृढ होत जाते. शेवटी ' मी ' नाहीसा झाला की राम, कृष्ण, वगैरेही नाहीसे होतात आणि परमात्मा तेवढा शिल्लक राहतो.
आजारातून उठलेल्या अशक्त माणसाने जसे काठीच्या आधाराने चालावे, त्याप्रमाणे प्रापंचिकाने सगुणभक्तीने तरून जावे. देहबुद्धी असणार्‍या माणसाला सगुणावाचून भक्तीच करता येणार नाही. भगवंताला आपण सांगावे की, " भगवंता, तुझी कृपा मजवर असू दे; आणि कृपा म्हणजे, तुझे अखंड स्मरण मला अखंड राहू दे. " यातूनच त्याची भक्ती उत्पन्न होईल. भगवंतावाचून कशातही समाधान नाही. त्याच्याशिवाय जगण्यात आनंद नाही. जो भगवंताचा झाला, त्याच्या नामात राहिला, त्याला जगण्याचा कंटाळा येणार नाही.
स्त्री. फळाचें किंवा भाजीचें काप ; फोडी . काचरी पहा . ०सुपारी - खांडकी सुपारी पह .
कचरा , कचरी पहा . ( सं . कर्चूर )
कोणत्याही पूजेसाठी गणपती म्हणून चिकणी सुपारीला महत्व आहे, मग बाकीच्यांना कां नाही
प्रथम खण्डः - एकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - अष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - सप्तचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
प्रथम खण्डः - द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः


great Carbon | कुतूहल : अफलातून कार्बन | Loksatta

सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
कुतूहल : अफलातून कार्बन
कुतूहल : अफलातून कार्बन
इतिहासपूर्व काळापासून मानवाला कोळसा व काजळी हे कार्बनचे प्रकार ज्ञात होते.
अणुक्रमांक सहा असलेल्या कार्बन या मूलद्रव्याचा आवाका अचंबित करणारा आहे. सध्या ज्ञात असलेल्या कार्बनी संयुगांची संख्या जवळजवळ दहादशलक्षच्या घरात आहे. रसायनशास्त्रज्ञांच्या मतानुसार ९५ टक्के पदार्थाचा मुख्य घटक कार्बन असावा. आपल्या आजूबाजूला असलेल्या अनेक पदार्थामध्ये अस्तित्व असलेल्या कार्बनच्या अणूंची रचना साध्यापासून जटिल प्रकारापर्यंत वेगवेगळी असते. हे मूलद्रव्य अविश्वसनीय वाटावे असे आहे. अणूंची रचना विशिष्ट पद्धतीने झाली असता कार्बनचा अत्यंत मृदू असा ग्रॅफाइट प्रकार मिळतो तर त्याच रचनेत काही फेरफार घडता तोच जगातील सर्वात कठीण पदार्थ हिरा असतो.
इतिहासपूर्व काळापासून मानवाला कोळसा व काजळी हे कार्बनचे प्रकार ज्ञात होते. तसेच प्राचीन काळी चीनमध्ये हिरा हा कार्बनचा आणखी एक प्रकार वापरात होता. परंतु कार्बनची मूलद्रव्य म्हणून ओळख अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात झाली. काबरे (कोळसा) या लॅटिन शब्दावरून याचे नामकरण कार्बन असे केले. फ्रेंच शास्त्रज्ञ अ‍ॅन्टोनी लॅवोझिएरने काही प्रयोग करून सिद्ध केले की ग्रॅफाइटप्रमाणेच हिऱ्याच्या ज्वलनानंतर कार्बन डायऑक्साइड तयार होतो.
विश्वात सापडणाऱ्या विपुल मूलद्रव्यांमध्ये कार्बनचा चौथा क्रमांक लागतो. सूर्य अणि इतर तारे, धूमकेतू तसेच अनेक ग्रहांच्या वातावरणात (कार्बन डायऑक्साइडच्या स्वरूपात) कार्बन आढळतो. ताऱ्यांच्या गर्भात केन्द्रकीय संमीलन प्रक्रियेतून कार्बनची निर्मिती होते. पृथ्वीतलावर जीवसृष्टीसाठी आवश्यक असणाऱ्या घटकांमध्ये कार्बनचा सिंहाचा वाटा आहे. कार्बनची नैसर्गिक विपुलता, विशिष्ट विविधता व स्वत:च्या अणूंशी जोडणी करीत बहुवारिके (पॉलिमर) तयार करण्याची क्षमता, यामुळे तो सर्व सजीवसृष्टीचा समान व मूलभूत घटक आहे. कार्बनशिवाय वनस्पतींना अन्न तयार करणे शक्य नाही, तयार केलेल्या अन्नाचा कार्बन हा घटक असून त्याच्याशिवाय प्राणिमात्रांचे पोषण होऊ शकत नाही. मानवाच्या शरीरात त्याचे वस्तुमान दुसऱ्या क्रमांकाचे १८.५ टक्के इतके आहे.
कार्बनचक्र हे निसर्गातील पुनर्चक्राचे उत्तम उदाहरण आहे. पर्यावरणातील जैविक व अजैविक घटकांतील कार्बनचे विविधरूपी हस्तांतरण. निसर्गाकडून घेतलेले कार्बनजन्य घटक निसर्गाला परत केले जातात. जेणेकरून मूलद्रव्यी कार्बन कमी होत अथवा वाढत नाही, यात जैविक घटकांचे पोषण होते व त्यांच्या टाकाऊ पदार्थातून वायुरूपी कार्बनचा निसर्गात समतोल राखला जातो.
मराठी विज्ञान परिषद, वि. ना. पुरव मार्ग, चुनाभट्टी, मुंबई २२ office@mavipamumbai.org
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
England vs India 3rd Test - Live : पुजारा-कोहली जोडी इंग्लंडवर भारी, सामन्यावर भारताची पकड
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
प्रियांका- निकची अशी ही बनवाबनवी; सोशल मीडियावर भन्नाट मीम्स व्हायरल
Asian Games 2018: कबड्डीत भारताला हादरा, दक्षिण कोरियाकडून पराभव
प्रेयसीसाठी तीनशे फलक लावणाऱ्याच्या राजकीय दबावापुढे पालिका, पोलीस झुकले
Kerala Floods: ...आणि पूरग्रस्तांच्या छावणीतच त्यांनी लग्नगाठ बांधली
Kerala floods : 'तो' बनावट व्हिडीओ व्हायरल करु नका; लष्कराचे आवाहन
 निकने घेतला महत्त्वाचा निर्णय
सुनील ग्रोवरसाठी सलमान झाला फोटोग्राफर
काम करणार तर आघाडीच्या अभिनेत्रीसोबतच, रणबीरचा हट्ट
एन. टी. रामाराव यांच्या बायोपिकमध्ये दिसणार हा प्रसिद्ध मराठमोळा चेहरा
माझ्या बायोपिकमध्ये ड्रामा नको, फक्त सत्य दाखवा- ऐश्वर्या राय
'या' गाजलेल्या हॉलिवूड चित्रपटाचा बॉलिवूड रिमेक लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
सिंचन निविदांमध्येच कोटय़वधींचा गैरव्यवहार
डॉ. दाभोलकर यांच्या हत्येच्या सूत्रधारापर्यंत पोहोचावे - नारळीकर
मारेकऱ्यांना शस्त्र प्रशिक्षण देणाऱ्यांचा शोध सुरू
माळेचे मणी सापडले; दोराही लवकर सापडेल
Asian Games 2018 : बजरंगची 'सुवर्ण' कामगिरी स्व. अटलजींना समर्पित
Ind vs Eng : केवळ २९ चेंडूत हार्दिकने केली 'ही' कमाल...
सोबर्स, पोलॉक यांच्या पंक्तीतील अभिजात फलंदाज
एटीएसने सोडताच सीबीआयने ताब्यात घेतले
शहरी भागांत रात्री नऊनंतर एटीएममध्ये पैसे भरण्यास बँकांना मनाई


सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black
वरील टेबल मध्ये सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black किंमत ## आहे.
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black नवीनतम किंमत Jun 19, 2018वर प्राप्त होते
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black दर नियमितपणे बदलते. कृपया सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black - वापरकर्तापुनरावलोकने
चांगले , 1 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black वैशिष्ट्य
सेल्फ टाइमर 2 sec, 10 sec
ऑप्टिकल सेन्सर रेसोलुशन 14.2 MP
सेन्सर तुपे CCD Sensor
सेन्सर सिझे 1/2 Inches
पिसातुरे अँगल 27 mm Wide Angle
रेड इये रेडुकशन Yes
डिस्प्ले तुपे TFT LCD
स्क्रीन सिझे 3 Inches
ईमागे डिस्प्ले रेसोलुशन 230000 dots
विडिओ डिस्प्ले रेसोलुशन 1024 x 768 pixels (HD)
मेमरी कार्ड तुपे SD, SDHC
इनबिल्ट मेमरी 30 MB
बिल्ट इन फ्लॅश Yes
सॅमसंग प्ल२१० पॉईंट & शूट डिजिटल कॅमेरा Black
3/5 (1 रेटिंग )
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


झाले मोकळे आकाश: आपण करायचं का हे ?

इथे (अ)नियमितपणे ललित काही लिहायचा विचार आहे. मूड असला आणि सवड मिळाली म्हणजे मी असलं काही तरी लिहिते. त्यामुळे फार नियमित काही नवं आलं नाही तरी समजून घ्याल.
आपण करायचं का हे
पंकजच्या ब्लॉगवरून ही संपूर्ण पोस्ट कॉपी-पेस्ट केलेली आहे:
आपण करायचं का हे
“आपण करायचं का हे काय वाटतं सगळ्यांना” अशी या सगळ्याची सुरुवात झाली.
लहान लहान मुलं. स्कूलबसच्या हॉर्नच्या आवाजावर सोसायटीच्या पेव्हमेंटवर आपली नाजूक पावलं दुडदुडत टाकत आपल्या कार्टूनच्या सॅक्स सांभाळत त्या दिशेने धावणारी मुलं आणि पाठीमागे त्यांचे उरलेलं सामान घेऊन धावणार्‍या मम्मीज. किती सुरेख चित्र आहे नं. पण सगळ्याच गोंडस मुलांच्या नशिबी असं चित्र असतेच असं नाही. कित्येक मुलांना शाळा म्हणजे काय आणि तिथे का जायचं असतं हेच माहित नसतं. आम्ही नाही का न शिकता जगलो, तसंच आमची मुलं जगतील अशाच समजुतीत त्यांचे पालक. पण हेच चित्र बदलण्यासाठी काही मंडळी मनापासून झटतायेत, नव्हे आपलं सगळं आयुष्य त्यांनी तिथे समर्पित केलंय. असेच एक कुटुंब म्हणजे आमटे परिवार. आता याबद्दल आम्ही काही सांगायला नकोच. बाबा आमटे, साधनाताई आमटे यांच्यापासून सुरु केलेले व्रत प्रकाशकाका, मंदाताई यांच्यासह तुमच्या आमच्या पिढीचे अनिकेतदादा पुढे चालवत आहेत. हर्क्युलसला पृथ्वी तोलताना कमी कष्ट झाले असतील, एवढ्या अडचणी या मंडळी आदिवासी जनतेच्या पुनुरुत्थानासाठी सोसत आहेत. त्यांची ध्येयासक्ती अमर्यादित आहे. त्याच प्रेरणेतून साकार झालेला लोकबिरादरी प्रकल्प. आदिवासी जनतेसाठी दवाखाना, शाळा, वन्य प्राणी अनाथालय असे अनेक लोकोपयोगी उपक्रम या परिवाराच्या पुढाकाराने सुरु केले आहेत.
त्यातलाच एक म्हणजे आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी शाळा. प्रकाशकाका आणि मंदाकाकींची मुलंही याच शाळेत आदिवासी मुलांसोबतच शिकली. या शाळेला दरवर्षी होणारा (रिकरिंग) खर्च म्हणजे शाळेचे युनिफॉर्म्स. प्रत्यक्ष अनिकेत आमटेंचा त्यांच्या व्यस्त कार्यक्रमातून वेळ काढून पाठवलेला आलेला हा इमेलच त्यांची गरज सांगून देतो.
इमेल बद्दल आभारी आहे .
रंग महत्वाचे नाहीत. उत्तम दर्जाचे व टिकावू नवीन कपडे हवेत.
२ ते २० वयोगटातील प्रत्येकी २० ड्रेस हवेत.
आता आपण वेगवेगळे पाठवणे म्हणजे वेगवेगळे रंग आणि मापं, शिवाय थोडे महागही पडणार. म्हणूनच आमच्या ब्लॉगर्स मित्रांनी मिळून एकत्र काही तरी करायचे ठरवले आहे. प्रत्येक वयोगटासाठी २०-२५ जोड याप्रमाणे इयत्ता १ली ते १०वी पर्यंतच्या मुलांसाठी कपडे पाठवण्याचे ठरवले आहे. त्यासाठी येणार्‍या खर्चाचा तक्ता खालीलप्रमाणे आहे.
आपल्याला काय करता येईल
आमच्या प्रामाणिक हेतूबद्दल खात्री असेल तर आपला खारीचा वाटा उचलता येईलच. अर्थातच हिशोबात पूर्णपणे पारदर्शकता असणारच आहे. आपली एकत्रित मदत हेमलकसाला पोचली की सगळा हिशोब ईमेलवर मिळेल. आपली मदतीची इच्छा असेल तर कृपया या लिंकवर जाऊन आपले डिटेल्स भरा.
आपणांस हवी असेल तर आपण डायरेक्टली त्यांनाही आपली मदत पाठवू शकता. परंतु थेंबाथेंबाने पोचणार्‍या मदतीपेक्षा तेच थेंब एकत्र करुन किमान घोटभर का होईना आपण मदत पोचवू शकू ना
टीप: आपण वस्तुरुपाने मदत पाठवत असल्याने आयकरात सवलत मिळेल अशी पावती मिळणे शक्य आहे असे मला वाटत नाही. तसा टॅक्स बेनेफिट हवा असेल तर थेट लोकबिरादरीच्या साईटवर डिटेल्स आहेत तिथे मदत पाठवावी. त्याचाही लोकबिरादरीला फायदाच होईल.
हेमलकसाच्या लोकबिरादारी प्रकल्पाची अजून काही माहिती आणि फोटो इथे आहेत.
छायाचित्र प्रासंगिक Profound thoughts from empty mind ;) भटकंती हिरवाई नस्त्या उठाठेवी पुस्तक कविता काऊचिऊच्या गोष्टी जगतांना दिनविशेष जर्मनी ओरिसा भाषांतर रेघोट्या किडेमाकोडे भाषा सिनेमा श्री लंका तिबेट
शमा - ए - महफ़िल
माझे भारत भ्रमण ...
~ बालभारती - मराठी कविता ~
ब्लॉग - मोगरा फुलला
आपण करायचं का हे


फोर सिलिंडर पॉवरट्रेनमुळे ‘जॅग्वार एफ’ अधिक कार्यक्षम
मुंबई : जॅग्वार लँड रोव्हर इंडियाने जॅग्वार एफ टाइपला अत्याधुनिक चार सिलिंडर इंजेनियम पेट्रोल इंजिन लावून जॅग्वार एफच्या क्षमता आणखी विस्तारल्या आहेत.
पुरस्कारप्राप्त एफ टाइप आता सुरुवातीपासूनच चार सिलिंडर मॉडेलपासून एफ टाइप एसव्हीआर जॅग्वारच्या ताशी ३२२ किलोमीटर मॉडेलपर्यंत विस्तारलेले आहे. २२१ केडब्ल्यूच्या २.०१ टर्बोचार्जड पेट्रोल मोटरच्या या संपूर्ण अॅल्युमिनियम स्पोर्ट्स कारमुळे जॅग्वार स्पोर्ट्स कारला अधिक चपळता, कार्यक्षमता आणि वाजवी किंमत प्राप्त झाली आहे.
इंजेनियम इंजिनमुळे एकूणच वाहनाच्या वजनात ५२ किलोची घट होणार असून, यातील बहुतांश भाग पुढच्या चाकापाशी आहे. चार सिलेंडर एफ टाइपची चपळता वाढण्याचे ते महत्त्वाचे कारण आहे. चासीच्या योग्य काटेकोर ट्युनिंगमुळे नवीन इंजिन अधिक स्टिअरिंग प्रतिसाद, नियंत्रण आणि चालविण्यास आरामदायी ठरणार आहे. चांगल्याप्रकारे ट्यून केलेले अॅक्टिव्ह एक्झॉस्ट हे सुरुवातीच्या एफ टाइप मॉडेलमध्ये आहेच, तर अधिक चांगला ड्रायव्हिंग अनुभव मिळवण्यासाठी आर-डायनॅमिक मध्ये स्वीचेबल अॅक्टिव्ह एक्झॉस्ट आहेत.
जॅग्वार लँड रोव्हर इंडिया लिमिटेडचे (जेएलआरआयएल) अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक रोहित सुरी म्हणाले, ‘एफ टाइपच्या २.०१ इंजिनच्या सादरीकरणाबाबत आम्ही खूपच उत्सुक आहोत. यामुळे आमचा स्पोर्ट्स कार ब्रँड जॅग्वारच्या चाहत्यांना आणि ग्राहकांना अधिक खुला होईल. स्वतःची आगळीवेगळी ड्रायव्हिंग वैशिष्ट्य जपणाऱ्या खऱ्याखुऱ्या एफ टाईप मुळे उत्साही जॅग्वारप्रेमींना अधिक आनंद होईल अशी आम्हाला खात्री आहे.’
भारतातील जग्वार मालिकेत एक्सई (किंमत ३९.७३ लाख रुपयांपासून पुढे), एक्सएफ (४९.५८ लाख रुपयांपासून पुढे), एफ-पेस (६२.९९ लाख रुपयांपासून पुढे), एक्सजे (११०.३८ लाख रुपयांपासून पुढे) आणि एफ टाइप (९०.९३ लाख रुपयांपासून पुढे) या गाड्यांचा समावेश होतो. या सर्व किंमती एक्स शोरूम आहेत.
जग्वार वाहने भारतात अहमदाबाद, औरंगाबाद, बेंगळुरू, भुवनेश्वर, चंदीगड, चेन्नई, कोइम्बतूर, दिल्ली, गुडगाव, हैदराबाद, इंदोर, जयपूर, कोलकाता, कोची, कर्नाल, लखनौ, लुधियाना, मंगलोर, मुंबई, नागपूर, नॉयडा, पुणे, रायपूर, विजयवाडा आणि सुरत अशा २७ अधिकृत आउटलेटसमध्ये उपलब्ध आहेत.
Tags: Jaguar FMumbaiJaguar Land Rover India LtdJLRILRohit Suriजॅग्वार लँड रोव्हर इंडियामुंबईजॅग्वार एफरोहित सुरीजेएलआरआयएलप्रेस रिलीज
‘कोलगेट’तर्फे कोलगेट शिष्यवृत्ती कार्यक्रमाची घोषणा ‘भाजपने साधला समाजिक समतोल’ लोणावळ्यात ‘मारवाड़ी हॉर्स एंडुरोन्स चँपियनशिप’ ‘लेक्सस’चे पुरस्कार प्रदान स्वप्नील जोशी निर्मितीत
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
कोकणातल्या ‘या’ घरासमोर ध्वजवंदनाची ३७ वर्षांची परंपरा
शिष्यवृत्ती परीक्षेचा निकाल जाहीर
रत्नागिरीतील दामले विद्यालयाचे आठ विद्यार्थी शिष्यवृत्ती गुणवत्ता यादीत
बिकट वाटेची झाली वहिवाट
लेकीच्या झाडांनी बहरतेय शिंगवे गाव
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
जागतिक आदिवासी दिन हिमायतनगरमध्ये साजरा
पंढरपुरातील शेतकऱ्यांना मिळाली कॉस्मिक फार्मिंगची माहिती
देखण्या चन्नकेशवाचे सुंदर मंदिर


Jalgaon News: Demonetization mars district banks, says Sharad Pawar नोटाबंदीने जिल्हा बँका अडचणीत : शरद पवार | eSakal

नोटाबंदीने जिल्हा बँका अडचणीत : शरद पवार
सोमवार, 29 मे 2017
पीककर्ज मिळविण्यात शेतकऱयांना अडचण येत असून, ही अडचण दूर करण्यासाठी जिल्ह्या बॅंकांना मदत करावयास हवी, अशी भूमिका पवार यांनी यावेळी मांडली
चोपड़ा : नोटाबंदीच्या निर्णयानंतर जिल्हा बँका अडचणीत आल्या असल्याचे मत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख व ज्येष्ठ राजकीय नेते शरद पवार यांनी आज (सोमवार) व्यक्त केले. पीककर्ज मिळविण्यात शेतकऱयांना अडचण येत असून, ही अडचण दूर करण्यासाठी जिल्ह्या बॅंकांना मदत करावयास हवी, अशी भूमिका पवार यांनी यावेळी मांडली.
याचबरोबर, यासंदर्भात नाबार्ड व रिझर्व्ह बँकेकडूनही सहाय्य्य मिळावयास हवे, असेही पवार यांनी यावेळी स्पष्ट केले. पवार हे ज्येष्ठ राजकीय नेते अरुणभाई गुजराथी यांच्या अमृत महोत्सवी सोहळ्यानिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमामध्ये बोलता होते. यावेळी,
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, काँग्रेसचे ज्येष्ठ राजकीय नेते सुशीलकुमार शिंदे, केंद्रीय मंत्री रामदास आठवले, महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील, गिरीश महाजन, दिलीप वळसे, हरिभाऊ बागडे व एकनाथ खडसे आदी नेतेही उपस्थित होते.
पाऊस आला; पण त्यानं नुकसान टळलं का
जालना जिल्ह्यात जून, जुलै आणि ऑगस्टमधील पहिल्या पंधरवड्यातील पावसाचे प्रमाण पाहता याला पावसाळा म्हणाव का, असा प्रश्न शेतकऱ्यांना पडला होता. गुरुवार(...
'भाजपची सत्ता नसलेल्या राज्याबाबत पंतप्रधानांची दुटप्पी भूमिका'
ःसोलापूर- "भाजपची सत्ता नसलेल्या राज्यांना मदत देण्याबाबत पंतप्रधानांची दुटप्पी भूमिका आहे'', अशा शब्दांत माजी केंद्रीय मंत्री सुशीलकुमार शिंदे...
असहिष्णुता व असुरक्षतेच्या विरोधात महाराष्ट्र अंनिसचे ‘जवाब दो’ आंदोलन
पाली - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या निर्घुण खूनाला (ता.20) ऑगस्टला पाच वर्ष पूर्ण झाली. डॉ. दाभोलकर खूनप्रकरणातील सूत्रधार व कटाची प्रेरणा देणार्...
युवकांनी कायदा-सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य करावे : संदीप पाटील
जुन्नर - शांतता व प्रगतीसाठी सर्वांनी सतत प्रयत्नशील राहिले पाहिजे, प्रामुख्याने युवकांनी पुढे येवून प्रशासनास कायदा सुव्यवस्था राखण्यास सहकार्य...
अल्पवयीन मुलीचा सामूहिक बलात्कार करून खून
उत्तर काशीः एका 12 वर्षीय मुलीचे अपहरण करून तिच्यावर सामूहिक बलात्कार करून खून केल्याची घटना उत्तर काशीमध्ये शुक्रवारी (ता. 17) घडली आहे. या घटनेचा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Customer Registration

उत्कंठावर्धक कहाणी... पै. गणेश मानुगडे हे नाव समाजमाध्यमांवर कुस्ती या खेळाबद्दलच्या सातत्यपूर्ण लेखनामुळे अनेकांना परिचयाचे आहे. त्यांची ‘धना’ ही कादंबरी अलीकडेच मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रसिद्ध केली आहे. पहिलवान असलेला धना आणि राजलक्ष्मी यांच्या परेमाची ही कहाणी आहे. राजलक्ष्मी ही सर्जेराव नामक तालेवाराची कन्या. या सर्जेरावचा धनाने कुस्ती खेळण्यास विरोध असल्याने आणि धनाला तो अमान्य असल्याने त्याचा धना-राजलक्ष्मी यांच्या लग्नास विरोध करतो. पुढे नरभक्षक वाघाला ठार करून धना आपले शौर्य दाखवतो. यात जखमी झालेल्या धनाला इस्पितळात दाखल केले जाते. इथून या कहाणीला वेगळेच वळण मिळते. याचे कारण यशवंत महाराज यांची माणसे धनाचे अपहरण करतात. ते धनाला त्यांच्या फौजेचे नेतृत्व देऊ करतात. मात्र, त्यासाठी धनाला राजलक्ष्मीचा त्याग करावा लागणार असतो. राजलक्ष्मीवर प्रेम असूनही धना ती अट मान्य करून फौजेचे नेतृत्व स्वीकारतो. दरम्यान वाघाच्या मृत्यूची चौकशी करण्यासाठी गावात सूर्याजी हा वन खात्याचा अधिकारी येतो. राजलक्ष्मीचे धनावरील प्रेम पाहून तो या दोघांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र, यात अनेक घटना घडत जातात, त्यातून फौजेची गुप्तता धोक्यात येऊ लागते, राजलक्ष्मी आणि सूर्याजी यांना संपवण्याचा आदेश धनाला दिला जातो... जे सारे कसे आणि का घडते, याचा उलगडा होण्यासाठी ही उत्कंठावर्धक कादंबरी वाचावी लागेल. ...Read more
अनुवादाने समृद्ध केलेले सहजीवन… उत्तमोत्तम कन्नड साहित्याचा मराठीत अनुवाद करणाऱ्या डॉ. उमा कुलकर्णी यांचं `संवादु अनुवादु` हे आत्मकथन अलीकडेच प्रसिद्ध झालं आहे. सर्जनशील व्यक्तीविषयी, त्याच्या कलाकृतीमागच्या प्रक्रियेविषयी वाचकांना नेहमीच कुतूहल असत. स्वतंत्र लेखनाइतकंच, किंबहुना काकणभर अधिक अवघड आणि तेवढ्याच सर्जनशील असणाऱ्या अनुवादाच्या क्षेत्रात गेली जवळजवळ साडेतीन दशकं काम करणाऱ्या उमाताईंनी अनुवादाच्या हातात हात घालून घडलेला आपल्या सहजीवनाचा प्रवास या आत्मकथनात मांडला आहे. त्यामुळेच अनुवादाच्या क्षेत्रात आपलं वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान निर्माण करणाऱ्या, भाषेइतक्याच माणसांमध्येही रमणाऱ्या, त्यांच्यात जीव गुंतवणाऱ्या एका कुटुंबवत्सल स्त्रीचं समाधानी आयुष्यही या पुस्तकातून समोर आलेलं दिसतं. बेळगावात मध्यमवर्गीय कुटुंबात गेलेलं बालपण, पाच भाऊ आणि एक बहीण यांच्या सोबतीनं अनुभवलेलं बेळगावातलं शांत आयुष्य, देशस्थी नात्यांचा मोठा गोतावळा, विविध भाषा बोलणारे शेजारीपाजारी, जवळच्या मैत्रिणी, घरातून मनात रुजलेली संगीत आणि वाचनाची आवड, याविषयी उमाताईंनी समरसून लिहिलं आहे. लग्न होऊन विरुपाक्ष कुलकर्णींच्या कानडी, कडक सोवळं-ओवळं पाळणाऱ्या कुटुंबात उमाताई गेल्या. अर्थात इंजिनीअर असलेल्या विरुपाक्षांच्या नोकरीमुळे त्या पुण्यात भाड्याच्या घरात स्थायिक झाल्या. या घरी सतत असणारा सासर-माहेरच्या माणसांचा राबता, कानडी बोलायला शिकण्यासाठी विरुपाक्षांनी केलेला आग्रह, याचा सुरुवातीला वाटणारा धाक आणि हळूहळू मनातली भीती जाऊन जिभेवर रुळलेली कानडी भाषा, आसपासच्या कुटुंबांशी झालेली जवळीक, दररोज संध्याकाळी विरूपाक्षांसह चालायला जाण्याचा नेम, राजकीय भाषणं, साहित्यिक कार्यक्रम आणि सांगीतिक मैफलींना आवर्जून जाण्याचा दोघांचा छंद, येता-जाता होणाऱ्या गप्पा आणि यातून फुलत गेलेलं नातं, या सगळ्याविषयी उमाताईंनी अतिशय प्रांजळपणे आणि साध्या-सरळ शैलीत निवेदन केलं आहे. उमाताईंनी केलेले कन्नड-मराठी अनुवाद आणि विरुपक्षांनी केलेले मराठी-कन्नड अनुवाद यामुळे या दोघांच्या सहजीवनाला आणखी एक रेशमी पदर मिळाला आणि त्यानं या दोघांना परस्परांमध्ये अधिक गुंतवलं, हे खरंच. पण मुळातही एकमेकांपर्यंत पोचण्यासाठी दोघांनी समजुतीचे धागे अगदी सहज विणले होते, असं उमाताईंच्या लेखनातून जाणवत राहतं. त्यांनी म्हटलंय, "आमच्या वयात दहा-साडे दहा वर्षांचं अंतर असल्यामुळे मी यांचं `मोठेपण` मान्य करून टाकलं होतं आणि माझं `लहानपण` यांनाही ठाऊक असल्यामुळे चुका करायचा मला जणू परवानाच मिळाला होता. मनातलं बोलून टाकायचा स्वभाव असल्यामुळे मनात काही ठेवायचं नाही, ही मानसिकता कायमचीच राहिल्यामुळे संसारात `तू-तू, मैं-मैं `चे प्रसंग कधीच आले नाहीत. आम्ही दोघांनी नेहमीच आपला `मोठेपणा`चा आणि `लहानपणा`चा हट्ट कायम सांभाळला." पुढे सतत अनुभवाला येत गेलेलं विरुपाक्षांचं हे मोठेपण उमाताईंनी अतिशयोक्तीचा दोष बाजूला ठेवून आत्मकथनात अतिशय प्रांजळपणे पुनःपुन्हा नोंदवलं आहे. डॉ. शिवराम कारंत यांच्या `मुकज्जीची स्वप्ने` या कादंबरीला मिळालेल्या ज्ञानपीठ पुरस्काराची बातमी वाचून ती समजून घेण्याची तीव्र इच्छा झाल्यावर विरुपाक्षांनी धारवाडच्या मित्राकरवी ती मागवणं, कानडी बोलता येत असलं तरी वाचता येत नसल्यामुळे, उमाताईंना कादंबरी वाचून दाखवणं, पुढच्या कादंबऱ्यांच्या अनुवादासाठी उमाताईंच्या नावानं कानडी लेखकांना पत्रं पाठवणं, ऑफिसमधून आल्यावर दररोज संध्याकाळी पुस्तक वाचून उमाताईंसाठी रेकॉर्ड करून ठेवणं आणि हा नेम तीन-साडे तीन दशकं चालू ठेवणं इथपासून ते सुरुवातीच्या दिवसात माहेरच्या आठवणीने रडणाऱ्या उमाताईंना दुसऱ्याच दिवशी बसमध्ये बसवून देणं, स्वयंपाकाची आणि बँक, पोस्ट यांसारख्या बाहेरच्या कामांची ओळख नसणाऱ्या उमाताईंना निरनिराळे पदार्थ आणि व्यवहार शिकवणं, त्यांना अनुवादाला पुरेसा वेळ मिळावा म्हणून निवृत्तीनंतर सकाळच्या नाश्त्याची जबाबदारी घेणं, अपत्यहीनतेच्या उणिवेचा बाऊ न करणं आणि उमाताईंनाही या दुःखाला गोंजारु न देणं हे सगळे प्रसंग दोघांच्या समंजस सहजीवनाची वाटचाल स्पष्ट करणारे आहेत. उमाताईंच्या आत्मकथनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे, त्यांची संयत शैली. टीका, कडवटपणा, अहंकार यांचा तिला पुसटसाही स्पर्श नाही. कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कुठलेही दोषारोप किंवा न्यायनिवाडा न करता त्यांनी आपलं जगणं वाचकांसमोर ठेवलं आहे. सुरुवातीला अनुवादाच्या प्रकाशनासाठी आलेले नकार किंवा अनुवादकाला दुय्यम लेखणारी मानसिकता यांचा उल्लेखही त्यांनी वस्तुनिष्ठपणे केला आहे. समीक्षकांनी अनुवाद या साहित्यप्रकाराची पुरेशी दखल घेतली नसल्याची खंत बोलून दाखवतानाच मूळ लेखकापेक्षाही अनुवादकाच्या वाट्याला येणाऱ्या भाग्याचा उच्चारही त्यांनी केला आहे. पुरस्कारांमुळे झालेला आनंद जसा त्यांनी निरागसपणे सांगितला आहे, त्याच साधेपणाने काही क्लेशकारक प्रसंगांचा उल्लेख केला आहे. अनुवादामुळे मिळालेला नावलौकिक आणि पुरस्कार यांच्याइतकीच कारंत, भैरप्पा, अनंतमूर्ती, गिरीश कार्नाड, पूर्णचंद्र तेजस्वी, वैदेही यांच्यासारखे प्रख्यात कन्नड साहित्यिक आणि अनेक मराठी लेखक आणि विद्वान मंडळींचा सहवास ही उमाताईंसाठी मोठी मिळकत असल्याचं त्यांच्या लेखनातून जाणवत राहतं. थोरामोठ्यांच्या सहवासानं आपलं आयुष्य उजळून निघाल्याची भावना उमाताईंनी पुनःपुन्हा व्यक्त केली आहे. सर्जनशील माणसासाठी असणारं या समृद्धीचं मोल त्यांच्या आत्मकथनानं अधोरेखित केलं आहे. आपल्या सहजीवनाच्या बरोबरीनं उमाताईंनी स्वतःच्या वैचारिक वाटचालीचा एक धागाही आत्मकथनात पुढे नेला आहे. देव आणि धर्म या संकल्पना असोत, स्त्री-पुरुष संबंध असोत, स्त्रियांची आंतरिक ताकद असो, किंवा नातेसंबंध आणि त्यातली गुंतागुंत असो, किंवा जगण्यातली क्लिष्टता असो, अनुवादाचं बोट धरून जगताना या सगळ्याच बाबतीतली समजूत कशी गाढ होत गेली, हे उमाताईंनी आत्मकथनात सांगितलं आहे. मूळ लेखक कोणत्याही राजकीय विचारधारेचा असला तरी त्याच्या कथा-कादंबरीचा अनुवाद करताना, आपण स्वतः आहे त्या जागेवरून आणखी पुढे गेलो की नाही, हे तपासत राहिल्यामुळे आपली मतं कठोर-कडवट राहिली नाहीत, असंही उमाताईंनी स्पष्ट केलं आहे. मुख्य म्हणजे, अनुवादामुळे आपल्या आकलनाचा, समजुतीचा आणि संवेदनशीलतेचा परीघ विस्तारला आणि एकूण मानवतेची जाणीवच व्यापक होत गेल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. उत्तम अनुवादक हा आधी संवेदनशील वाचक असतो, याची प्रचिती उमाताईंचं आत्मकथन वाचताना येत राहते. कादंबरी समजून घ्यावी म्हणून निर्हेतुकपणे केलेला अनुवाद, मग इतरांपर्यंत ती पोचवावी म्हणून केलेला अनुवाद आणि नंतर जगण्याचा एक आवश्यक आणि अपरिहार्य भाग झालेला अनुवाद, असा प्रदीर्घ प्रवास मांडताना त्याच प्रवाहात मिसळून गेलेलं आपलं कौटुंबिक आयुष्य उलगडणारं उमाताईंचं आत्मकथन मराठी वाचकांना तर आवडेलच, पण स्त्रियांना स्वतःमध्ये डोकावून आपल्या आंतरिक सामर्थ्याची ओळख करून घेण्यासाठी प्रेरितही करू शकेल


बिकट वाटेची झाली वहिवाट

बिकट वाटेची झाली वहिवाट
रत्नागिरी : रत्नागिरी तालुक्यातील गणेशगुळे गावामधील स्मशानभूमीकडे जाणारी वाट अत्यंत अरुंद होती. त्यामुळे अंत्यविधीकरिता जाताना गावकऱ्यांची गैरसोय व्हायची. त्यामुळेच ही वाट रुंद करून मोठा रस्ता करणे आवश्यक होते. त्यासाठी गावातील ज्येष्ठ नागरिक सुधाकर तोडणकर यांनी स्वमालकीची जमीन दिली. त्यामुळे या अरुंद वाटेचे रूपांतर मोठ्या रस्त्यात करण्यात आले. त्यामुळे गावकऱ्यांची गैरसोय दूर झाल्याने सर्वांनी समाधान व्यक्त केले आहे. गणेशगुळ्याचे सरपंच संदीप शिंदे, उपसरपंच सुचिता जोशी, प्रज्योत गुळेकर, ग्रामपंचायत सदस्य गौरव फडके, रवी मावळणकर, जितेंद्र भार्गव तोडणकर, जितेंद्र वसंत तोडणकर, बापय तोडणकर यांनी सुधाकर तोडणकर यांचे आभार मानले आहेत.
‘आविष्कार’ घडविणारी रौप्यमहोत्सवी संस्था मार्लेश्वरची डोंगरलेणी रमणीय रत्नागिरीत पर्यटकांसाठी पर्वणी ‘दी गिफ्ट ट्री’च्या उपक्रमाला १४ पासून सुरुवात ‘दिवाळी स्मरणात राहणारीच असते’
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
कोकणातल्या ‘या’ घरासमोर ध्वजवंदनाची ३७ वर्षांची परंपरा
शिष्यवृत्ती परीक्षेचा निकाल जाहीर
रत्नागिरीतील दामले विद्यालयाचे आठ विद्यार्थी शिष्यवृत्ती गुणवत्ता यादीत
बिकट वाटेची झाली वहिवाट
लेकीच्या झाडांनी बहरतेय शिंगवे गाव
साखरपा गावाने अनुभवलाय अटलजींचा साधेपणा
जागतिक आदिवासी दिन हिमायतनगरमध्ये साजरा
पंढरपुरातील शेतकऱ्यांना मिळाली कॉस्मिक फार्मिंगची माहिती
देखण्या चन्नकेशवाचे सुंदर मंदिर


शहर आणि खाद्यसंस्कृती – दिल्ली – डिजिटल दिवाळी २०१६

शहर आणि खाद्यसंस्कृती – दिल्ली
दिल्लीचा एक जुना फोटो – स्त्रोत विकीपीडिया
कुतुबमिनार आठवतो हरहमेशा….दिल्ली म्हटलं की आधी कुतुबमिनारच आठवतो हरहमेशा  सोनेरी उन्हात झळाळून निघालेला, अलवार धुक्यात गुरफटलेला, म्युरल्स, ग्राफिटीज, पेंटिंग्ज, सुव्हिनिअर पीसेसमधून डोळ्यांत भरणारा किंवा ‘तंत्रा’च्या टी-शर्टसवर, ‘चुंबक’च्या प्रॉडक्ट्सवर मिरवणारा, टुरिस्ट एजन्सीजच्या लोगोवर झळकणारा कुतुबमिनार ‘दिल्ली’ बनून राहतो अनेकांसाठी-जगभरात. प्रतीक सोनेरी उन्हात झळाळून निघालेला, अलवार धुक्यात गुरफटलेला, म्युरल्स, ग्राफिटीज, पेंटिंग्ज, सुव्हिनिअर पीसेसमधून डोळ्यांत भरणारा किंवा ‘तंत्रा’च्या टी-शर्टसवर, ‘चुंबक’च्या प्रॉडक्ट्सवर मिरवणारा, टुरिस्ट एजन्सीजच्या लोगोवर झळकणारा कुतुबमिनार ‘दिल्ली’ बनून राहतो अनेकांसाठी-जगभरात. प्रतीक
स्वातंत्र्य दिन, प्रजासत्ताक दिन, लाल किल्ला, जामा मस्जिद ,संसद भवन, नॉर्थ ब्लॉक- साऊथ ब्लॉक, इंडिया गेट-राजपथ, राजघाट-शांतीवन, करोल बाग- चांदणी चौक,पगडी-दाढी-सरदारजी, बटर चिकन-दाल मखनी-छोले-भटुरे-लस्सीवस्सी, शर्मा-वर्मा-ब्रेड पकोडे-जिलबीकचोरी….प्रतीकेच सारी पुनःपुन्हा  अनेक प्रतीकांनी सजलेली ‘राजधानी’ दिल्ली भरभरून भेटत राहते आपल्याला वेगवेगळ्या प्रतिमांमधून, रचितांमधूनही पण शहराचं काय  अनेक प्रतीकांनी सजलेली ‘राजधानी’ दिल्ली भरभरून भेटत राहते आपल्याला वेगवेगळ्या प्रतिमांमधून, रचितांमधूनही पण शहराचं काय  कितीही ओळख झाली वाटलं तरी हे महानगर सहजासहजी आवाक्यात येत नाही. प्रसन्न तजेलदार सकाळी, आळसावलेल्या दुपारी, उत्साहाने फुलून आलेल्या संध्याकाळी वा रात्रीही, कडाक्याच्या उन्हात-गोठवून टाकणाऱ्या थंडीत इतिहासात लपेटलेल्या या शहराच्या अंगाखांद्यावर खेळू पाहताना अव्याहत बदलांचे पायठसे तेवढे नजरेवर कोरले जातात. कुठल्याशा अलिप्त क्षणी या स्थित्यंतरांकडे थबकून बघताना बदलांमागून डोकवणारे सातत्य जेव्हा खुणावते तो क्षण मात्र आपला – शहराशी जोडून देणारा.
आठ वेळा वसवलं गेलेलं शहर हे – किला राय पिठोरा ते नवी दिल्ली व्हाया सिरी, तुघलकाबाद, जहांपनाह, फिरोजाबाद, शाहजहानाबाद- उध्वस्त होताना, पुनःपुन्हा वसतानाही स्थलांतरितांच्या भक्कम खांद्यावर पेललेलं दिसेल-पहिल्यापासून आत्तापर्यंत. स्थलांतरितांनी आकारलेली जीवनशैली,दैनंदिन व्यवहार,कला यांनी दिल्लीच्या सांस्कृतिक विश्वात एक सुंदरसा गोफ विणलेला दिसतो- किनारी बाजारच्या रंगीबेरंगी दुनियेइतकाच देखणा, बहुपेडी. इतिहासाचे बोट धरून जसेजसे हे धागे उलगडत जावेत तसे प्रतिमांमध्ये, प्रतीकांमध्ये गुदमरलेल्या शहरावरचे लेप उडून जाऊ लागतात, शहर बोलू लागतं आपल्याशी. त्याचा तोंडवळा वरवर रंगवला जातो तसा फक्त पंजाबी उरत नाही वा डिफेन्स कॉलनी, खान मार्केट, ग्रेटर कैलाश, साकेत सिलेक्ट सिटीवोकसारख्या अपटाऊन ओसंडत्या ‘मार्केट प्लेसेस’ पुरता मर्यादितही रहात नाही. खूप काही लिहिलं-बोललं गेलेले जामा मस्जिद-माटिया महाल टाळूनही शाहजहानाबादच्या धमन्यांमधून भटकताना, सिव्हील लाईन्सपल्याड तिबेटी निर्वासितांच्या छावण्यांतून निरुद्देश फिरताना, लाजपतनगरच्या सेन्ट्रल मार्केटमागे दडलेल्या अफगाणी वसाहतींतून वावरताना, अर्जुन नगरमधल्या आफ्रिकन वस्त्यांमधून वा ग्रीन पार्कच्या ईशान्य भारतीयांच्या छोट्या छोट्या सांस्कृतिक बेटांमधून ‘डोळे’ उघडे ठेऊन चालताना किंवा करोल बागेच्या रिगडपुऱ्यामध्ये ‘गलावटी’ करण्यासाठी आलेल्या सांगलीकडच्या मराठी कुटुंबियांशी संवाद साधताना जे शहर दिसतं, ते स्थलांतरितांच शहर असतं – जितं जागतं, घडत राहणारं. स्थलांतरितांची जीवनशैली – विशेषतः आपापला ‘प्रदेश वा देश’ जिथे राहतो तिथे जमेल तसा उभा करण्याची असोशी, नव्या शहरात रुळताना आपले घरगुती मसाले-पाककृती-अन्नसेवनाच्या सवयी टिकवून ठेवताना नवं काही स्वीकारण्याची धडपड एका खाद्यसंस्कृतीला जन्म देऊन जाते. त्या नागरी समाजाच्या आर्थिक-सामाजिक व्यवहारांमध्ये स्थलांतरित समूहाचे जे स्थान आहे, त्याचा जो स्वभाव वा भौगोलिक वैशिष्ट्ये आहेत वा धार्मिक-जातीय समीकरणे आहेत त्यावर अर्थातच त्या खाद्यसंस्कृतीचा परीघ – ‘समाजमान्यता’ वा ‘लोकप्रियता’ – अवलंबून असलेली दिसेल.
बादशहा शाहजहानचा एक किस्सा आवर्जून आठवतो. आयुष्याच्या संध्याकाळी गलितगात्र शाहजहानला त्याच्या मुलाने, औरंगजेबाने जेव्हा आग्र्याच्या किल्ल्यात बंदिस्त केले होते, तेव्हा एक सूट मात्र जरूर दिली होती. स्वतःचा सर्वात आवडता ‘पदार्थ’ निवडण्याची मुभा शाहजहानला होती. तो पदार्थ त्याला रोज मिळू शकणार होता. मात्र अट एकच – जो पदार्थ निवडला जाईल तोच शेवटपर्यंत खावा लागेल, त्यात बदल होणार नाही. असं म्हणतात शाहजहानच्या खानसाम्याने त्याला ‘दाल-खिचडी’ निवडण्याचा सल्ला दिला. कारण तो धुरंधर साधीशी दालखिचडीच रोज वेगवेगळ्या प्रकारे करू शकणार होता मुघलाई खानसाम्याच्या कौशल्याला दाद देणाऱ्या या कथेतील वा दंतकथेतीलही ‘दाल-खिचडी’ मला तरी आजच्या शाहजहानाबादचं रूपक वाटतं. वरकरणी साधं भासणारं रूप, पण रोज उलगडत जाणारं नवं वैशिष्ट्य – आणि हे वैशिष्ट्य बहाल करणारे जनसमूह…स्थानिक, फिरस्ते, स्थलांतरित..वेगवेगळे धर्म, जाती, भाषा, संस्कृती, अभिव्यक्तींचे. या अभिव्यक्ती शाहजहानाबादच्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये खूप ठळकपणे उठून दिसतात. त्यातही मुघलाई खाद्यसंस्कृतीचं, इथल्या जामा मस्जिद-माटीया महालमधील ‘लीजंडरी’ करीम वा अल जवाहरकडे मिळणाऱ्या नल्ली निहारी, मटन कोरमा, बिर्याणी-कोफ्ता वा हलीमचं डॉक्युमेंटेशन, अभ्यास वा ‘सेलीब्रेशन’ही वेगवेगळ्या प्रकारे झालं आहे. ही संस्कृती राजाश्रयामुळे बहरत गेलेली आढळेल.
मात्र राजाश्रयाव्यतिरिक्त शाहजहानाबादमधील स्थलांतरितांनी आकारास आणलेल्या खाद्यसंस्कृतीचे अनेक पदर हवे तसे उलगडले गेलेले आढळत नाहीत. एक जरूर, राजाश्रयाविनाही शाहजहानाबादमधील एकांड्या शिलेदारांच्या कथा, त्यांची उद्योगशीलता, आंत्रप्रीन्युरशिप आणि त्यांनी या शहरामध्ये रुजवलेल्या ‘चवी’ वा ‘पदार्थ’ यांच्या कथा आहेतच. फाळणीनंतर शहरात आलेल्या पंजाबी निर्वासितांपैकी पेशावरहून आलेल्या कुंदनलाल गुजराल या हुनरबाजाने बटर चिकन, तंदुरी चिकन हे पदार्थ कसे विकसित केले आणि दिल्लीच्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये कशी भर घातली किंवा शंभरेक वर्षांपूर्वी पतौडी-रेवारीहून आलेल्या कुरेमल मोहनलालने चावडीबाजारातून दिल्लीमध्ये ‘कुल्फी’ कशी रुजवली याच्याही सुरस-रंजक-विश्वास ठेवण्याजोग्या कहाण्या अनेक ठिकाणी ऐकायला-वाचायला मिळतील. करीमपासून कुरेमलपर्यंत, या ‘लीजंडरी कुझीन्स’चे महत्त्व आणि माहात्म्यही मान्य केले तरी खाद्यसंस्कृती म्हणून घेणं मला महत्त्वाचं वाटतं. समूहांच्या दृष्टिकोनातून त्याकडे पाहण्याचा प्रयत्न करायचा झाल्यास शाहजहानाबादची स्थापना हा एक महत्त्वाचा संदर्भबिंदू मानावा लागेल.
कुरेमलची स्टफ्ड फ्रुट कुल्फी
शाहजहानसोबत दिल्लीमध्ये प्रवेशलेले बनिया उत्तरमोघलाईच्या काळात मुघल बादशहाचे, सरदारांचे ‘सावकार’ म्हणूनही काम करत असत. शहराच्या अर्थकारणावर, सामाजिक-सांस्कृतिक व्यवहारांवर त्यांचा एक प्रभाव पसरत गेला. त्यांची ‘शुद्ध शाकाहारी’ खाद्यसंस्कृती शाहजहानाबादमध्ये रुजत गेली. बनियांच्या स्वयंपाकघरातून बाहेर येऊन हलवायाच्या ठेल्यावर विराजमान झालेले मोजकेच पदार्थ आजही चांदणी चौकाच्या आसपास बनिया-बहुल ‘कटरा नील’, ‘कुचा महाजनी’, ‘कुचा पातीराम’, ‘सीताराम बाजार’ येथे आपला आब आणि लोकप्रियता राखून आहेत. परंपरागत नक्षी मिरवणाऱ्या भव्य हवेल्या, मिठाई-नमकीन विकणारे परंपरागत हलवाई आणि केवळ २-३ पदार्थांमधील वैविध्याने सकाळच्या नाश्त्याला दिलेले ‘चवदार’ वळण ही बनियांची थोर देणगी. आग्र्याच्या फतेहपूर, बुलंदशहर, भिंड, मोरेना किंवा आजचा मध्यप्रदेश, राजस्थान, उत्तरप्रदेश जिथे एकत्र येतो त्या भागात जी पारंपरिक पिकं घेतली जातात त्यांत तृणधान्य महत्त्वाची. साहजिकच बनियांच्या स्वयंपाकघरात आणि भटारखान्यातही कडधान्यांचे प्रस्थ फार.. त्यातही आग्रा भागातील बनियांमध्ये उडदाचा वापर सढळहस्ते. उडदाची डाळ वाटून, त्यात घरगुती मसाले घालून–परतून मात्र कांदा-लसूण सोवळेपणाने टाळून जे वाटण करतात ते भरून केलेल्या पुऱ्या, कचोऱ्या आणि सोबत ‘आलू-सब्जी’ यातील वैविध्य पाहण्यासाठी बेडमी-आलू वा खस्ता कचोरीचे प्रकार खाऊन पाहावेत. बेडमी-पुरी, नागौरी-हलवा, कचालू आणि जिलेबीच्या चुलतघराण्यातील इमरती/झांगरी हा कमाल लोकप्रिय नाश्ता…सकाळी सकाळीच मिळणारा. दुपारी-संध्याकाळी वा रात्री बेडमी, नागौरी तळणारा हलवाई सापडणे महामुश्कील. दिवसभरासाठी ‘खस्ता’ म्हणजेच सुंदर पापुद्रे सुटलेल्या खुसखुशीत कचोऱ्या आणि कधी मटार वा उडीद मसाल्याचं सारण भरलेल्या भरवा कचोऱ्या, आलू सब्जी असतेच. बेडमी पुरी उडदाचे सारण भरून करतात, गव्हाच्या आट्यापासून तर नागौरी पुरी मात्र मैद्यापासून बनवतात. बटाटा-टोमाटो आणि कधी भोपळा घालून केलेली सरसरीत स्वादिष्ट ‘आलू-सब्जी’ बेडमी वा नागोरीसोबत सुखाने नांदते. मात्र सुजीहलवा नागोरी पुरीची चव अधिक वाढवतो. कैरी-लिंबू-मिरची आणि गाजर यांचं स्वादिष्ट लोणचं ‘कचालू’ या नावाने सोबत येतंच; मात्र कचालू तयार करणे हे अधिक कौशल्याचं मानलं जातं. ऊठसुठ हरेक ठिकाणी बेडमी-आलू मिळेलही, पण कचालू मात्र मोजक्याच ठिकाणी मिळू शकतो.
बेडमी पुरी आणि कचालू
सुजीहलव्याला मात देणारा मुंग-दाल हलवा हा नागौरी पुरीसोबत खायची पद्धत आहे; मात्र जाता-येता तयार होऊ शकणाऱ्या सुजीहलव्यापेक्षा अतिशय निगुतीने, कौशल्याने तयार करावा लागणारा मुंग-दाल हलवा अनेक हलवाई ठेवतातच असं नाही. तसं पाहिलं तर भौगोलिकदृष्ट्या –सांस्कृतिकदृष्ट्या नागौरी पुरी मुंगदाल हलव्यासाठीच बनवली गेली असावी असे दिसते. ईशान्य राजस्थानमधील शेखावती भागात – चुरू, झुनझुन, नागौर या लगतच्या जिल्ह्यांमध्ये- या पदार्थांचा बोलबाला आढळतो. तिथला लालसर, खमंग भाजलेला आणि बाहेर न ठिबकताही अंगात अस्सल देसी घी मुरवून घेतलेला मुंगदाल हलवा मारवाडी व्यापार्‍यांनी दिल्लीमध्ये आणला. कुचा महाजनीसारख्या व्यापारी केंद्रातून पंडित दीनदयाळ हलवाई यांनी मुंगदाल हलवा शाहजहानाबादमध्ये रुजवला. त्यांनी विकसित केलेली चव चार पिढ्यांनंतरही टिकून आहे. आज पंजाबबाहेरील ‘पंजाबी’ लग्नांमध्ये एक अविभाज्य घटक बनलेल्या या हलव्याचं ‘Braing’ मात्र पंजाबी हिंदूंनी-सरदारजींनी केलेलं आढळेल.
गोड पदार्थांचंच म्हटलं तर बनिया हलवायांची आणि एका खासियतीचा उल्लेख अटळ आहे. इमरती किंवा झांगरी  पर्शियातून आलेल्या ‘झुलेबिया’ भारतीय जिभेवर ज्या ‘जिलेबीचा’ अवतार घेऊन रुळल्या त्या प्रेरणेतून तयार झालेल्या इमरतीचा उगम मात्र खास ‘फतेहपुर सिक्री’मधील मुघल मुदपाकखान्यातील आहे. बादशाह अकबराचा मुलगा जहांगीर गोड खाण्याचा मोठा शौकीन; मात्र त्याला गोडातही रुचिपालट हवा असे. माव्याच्या व दुधाच्या पारंपरिक मिठायांना नकार देणाऱ्या जहांगिराचे मन राखण्यासाठी जिलेबीवर जे प्रयोग सुरु झाले, त्यातून इमरतीचा जन्म झाला. शाही अदबीने त्याला ‘जहांगिरी’ मिठाई म्हटले जाऊ लागले आणि झांगरी हा त्याचा अपभ्रंश चांगलाच रुळला. आग्रा प्रदेशातील उडद डाळीचा आग्रह इमरती/झांगरीमध्येही पुरेपूर उमटलेला आढळतो. जिलेबी मैद्यापासून तयार होते तर इमरती उडदाच्या पिठापासून. चार कडी पाडून जिलेबीला रुप दिलं जातं, पण इमरतीमध्ये मात्र त्या कड्यावरही कमावलेल्या हाताने ‘स्पायरल’ उमटवले जातात. पुढे शाहजहानच्या काळात ‘इमरती’ दिल्लीत प्रवेशली खरी, मात्र त्याचा प्रसार मात्र बनिया हलवायांनी केला. आग्र्याची इमरती आज पुराण्या दिल्लीची ओळख बनली आहे.
इमरती उडदाच्या पिठापासून करतात
खानदानी तेहजीब जपणाऱ्या जर्जर वास्तुशिल्पांच्या सावलीत सीताराम बाजारच्या अरुंद गल्ल्या पायाखाली घालताना आपण बनिया हलवायांच्या दुकानांसमोर वा भटारखान्यासमोर येत राहतो. चार-चार पाच-पाच पिढ्या या व्यवसायात मुरलेले ‘राम-स्वरूप हलवाई’ ‘श्याम स्वीट्स-मटर कचौडीवाले’, ‘नेमीचंद’ पुरीवाले, शिव मिठाईवाले असतील वा कमल कचौडी, जंगबहादूर कचौडीवाले असे तुलनेने नवखे, दोनएक पिढ्या जुने व्यावसायिक असतील, बनिया खाद्यसंस्कृतीचा एक हिस्सा शाहजहानाबादपासून ‘पुराण्या दिल्ली’मध्ये रुजवण्याचे श्रेय निःसंशय त्यांचे आहे. एखाद्या हवेलीच्या कट्ट्यावर बसून बेडमी-आलूचा किंवा हिंग-खस्ता कचोरीचा स्वाद जिभेवर घोळवताना अनेक धागे जुळून येतात. मुंबईचा प्रसिद्ध ‘पंचम पुरीवाला’ आग्र्याचा असल्याची जाणीव होते. त्याच्या खास शिफारसीवरून चाखलेली ‘मसाला पुरी’ प्रत्यक्षात ‘बेडमी’ पुरी असल्याचा साक्षात्कार होतो. एखादी तरल तार हिंदी साहित्यिक प्रेमचंद यांच्याशीही जुळून येते…. त्यांच्या श्रेष्ठ कथांपैकी एक कथा –‘बुढी काकी’मधील उतारे डोळ्यांदेखत जिवंत होताना दिसतात.
“बूढ़ी काकी की कल्पना में पूड़ियों की तस्वीर नाचने लगी खूब लाल – लाल, फूली – फूली, नरम – नरम होंगी खूब लाल – लाल, फूली – फूली, नरम – नरम होंगी रूपा ने भलीभांति मोयन दिया होगा रूपा ने भलीभांति मोयन दिया होगा कचौरियों में अजवाइन और इलायची की महक आ रही होगी कचौरियों में अजवाइन और इलायची की महक आ रही होगी एक पूरी मिलती तो ज़रा हाथ में लेकर देखती एक पूरी मिलती तो ज़रा हाथ में लेकर देखती क्यों न चलकर कढ़ाह से सामने ही बैठूं क्यों न चलकर कढ़ाह से सामने ही बैठूं पूड़ियां छन – छन कर तैरती होंगी पूड़ियां छन – छन कर तैरती होंगी कढ़ाह से गरम गरम निकल कर थाल में रखी जाती होंगी कढ़ाह से गरम गरम निकल कर थाल में रखी जाती होंगी… उन्होंने मन में तरह – तरह के मन्सूबे बांधे — पहले तरकारी से पूड़ियां खाऊंगी, फिर दही शक्कर से; कचौरियां रायते के साथ मज़ेदार मालूम होंगी… उन्होंने मन में तरह – तरह के मन्सूबे बांधे — पहले तरकारी से पूड़ियां खाऊंगी, फिर दही शक्कर से; कचौरियां रायते के साथ मज़ेदार मालूम होंगी चाहे कोई बुरा माने चाहे भला, मैं तो मांग – मांग कर खाऊंगी चाहे कोई बुरा माने चाहे भला, मैं तो मांग – मांग कर खाऊंगी “ …बुढी काकीच्या, लाडलीच्या, पश्चातापदग्ध रूपाच्या आठवणीने डोळ्यांसमोर धुकं दाटून येतं, तोवर उत्तरेकडील सांस्कृतिक-सामाजिक विश्वात मानाचे स्थान मिळवलेल्या पुरी-सब्जीच्या सीताराम बाजारातील अस्सल अवताराने अनेक वर्तुळं जोडून आणलेली असतात.
कधी कधी मोठी गंमत वाटते… फाळणीनंतर आलेल्या पंजाबी कुटुंबांनी छोले-कुलचे, छोले भटुरे दिल्लीतल्या रस्त्यांवर रुजवले तरी सीताराम बाजारात मात्र आजही नावारूपाला आलेला छोले-कुलचेवाला सापडणे मुश्कील. तिथे राज्य चालते ते बेडमी-आलू, नागौरी-हलवा यांचेच…. खरं पाहता ‘सीताराम बाजार’ हा बनिया समाजापेक्षाही काश्मिरी पंडितांचा बालेकिल्ला. काश्मिरातील धार्मिक अत्याचाराला कंटाळून परागंदा झालेल्या अनेक काश्मिरी पंडितांनी अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून दिल्लीला आपलेले केले. कौल, अटल, हक्सर, गंजू, झुत्शी आणि अशा कित्येकांनी सीताराम बाजारात केवळ हवेल्या नाही उभारल्या, तर ‘कर्मठ काश्मिरी ब्राह्मणी संस्कृती’ जोपासली. ‘गली कश्मिरीया’ आजही याची साक्ष देते, कमला नेहरूंचे माहेर असणारी ‘हक्सर हवेली’ – जिथे त्यांचा पंडित नेहरुंशी विवाह झाला – ती तर आत्ता आत्तापर्यंत उभी होती. मात्र ना येथे कधी ‘कश्मिरी खाद्यसंस्कृती’ रुजलेली आढळली ना त्याचे काही अवशेष उरले.
फाळणीनंतर अक्षरशः देशोधडीला लागलेल्या पंजाबी वर्गाने दिल्लीमध्ये केवळ शून्यातून सुरुवात करूनही आपल्या खाद्यसंस्कृतीद्वारे एक प्रबळ ‘आयडेंटीटी’ निर्माण केली. बनिया समाजाने आग्र्याच्या स्वयंपाकघरांतील ‘चव’ दिल्लीत रुजवली. पण किमान दीडएकशे वर्षं मोठ्या संख्येने सीताराम बाजारात राहिलेले काश्मिरी कुटुंबीय मात्र इथे आपली खाद्यसंस्कृती का रुजवू शकले नसावेत, हा प्रश्न सतावत राहतोच… इथल्या काश्मिरींनी अंगिकारलेल्या जीवनशैलीमध्ये त्याचे उत्तर असावे का स्थलांतरित काश्मिरींची आत्मकथने किंवा त्यांच्याबद्दलचे अभ्यास दर्शवतात त्याप्रमाणे जन्मभूमी सोडून आल्यानंतरही बराच काळ या पंडितांना आपले ‘ब्राह्मण्य’ मात्र सोडता आले नाही. स्वयंपाकाच्या पद्धती, अन्न वाढण्याच्या-सेवन करण्याच्या चालीरिती यांवर ‘सोवळे-ओवळे’ पाळण्याचा प्रचंड पगडा राहिला. ‘अन्य’ लोकांकडून अन्न ‘शिजवून घेतल्यामुळे’ वा ‘स्वीकारल्या’मुळे ते दूषित होते, या समजुतीचा भयंकर पगडा सुरुवातीपासूनच काश्मिरी पंडितांवर असल्यामुळे ते समाजात भरभरून वावरले तरी ‘मिसळले’ मात्र नाहीत. एका आत्ममग्न पोकळीत त्यांचे स्वतःला आश्वस्त करणारे जीवन सुरू राहिले. गंमत( स्थलांतरित काश्मिरींची आत्मकथने किंवा त्यांच्याबद्दलचे अभ्यास दर्शवतात त्याप्रमाणे जन्मभूमी सोडून आल्यानंतरही बराच काळ या पंडितांना आपले ‘ब्राह्मण्य’ मात्र सोडता आले नाही. स्वयंपाकाच्या पद्धती, अन्न वाढण्याच्या-सेवन करण्याच्या चालीरिती यांवर ‘सोवळे-ओवळे’ पाळण्याचा प्रचंड पगडा राहिला. ‘अन्य’ लोकांकडून अन्न ‘शिजवून घेतल्यामुळे’ वा ‘स्वीकारल्या’मुळे ते दूषित होते, या समजुतीचा भयंकर पगडा सुरुवातीपासूनच काश्मिरी पंडितांवर असल्यामुळे ते समाजात भरभरून वावरले तरी ‘मिसळले’ मात्र नाहीत. एका आत्ममग्न पोकळीत त्यांचे स्वतःला आश्वस्त करणारे जीवन सुरू राहिले. गंमत() हीच की बदलत्या ‘Aspirations’ मुळे सीताराम बाजारातील अनेक बनिया आज अन्यत्र स्थलांतरित झाले असले तरी आपली खाद्यसंस्कृती समस्त खाद्यप्रेमींसाठी मागे ठेवून गेले आहेत मात्र हाच सीताराम बाजार काश्मिरी पंडितांचा एकेकाळचा बालेकिल्ला होता, यावर विश्वास बसणेही अवघड झाले आहे. आज जाणिवेत दिसत नसली तरी आपल्या नेणिवेत रुजलेली ‘जात’ आणि त्यावर आधारलेले आडाखे एखाद्या भागाचा सांस्कृतिक चेहरामोहरा कसा ठरवते याचं चपखल उदाहरण वाटतं मला हे
सीताराम बाजार जिथे सुरू होतो, त्या हौज काझी चौकातच चावडी बाजार मेट्रो स्टेशन आहे. लाल कुआ बाजारकडे जाणारा रस्ता आणि जामा मशिदीकडे जाणारा रस्ता जिथे छेदतात, तिथेच अशोक चाट भांडार आहे. तोबा लोकप्रिय  मात्र गेल्या चार-पाच वर्षांपासून तिथे नेमाने एक मोमो विक्रेता दिसू लागला आहे. त्याचे ‘लॉयल’ गिऱ्हाईकही आहेत. चांदणी चौक मेट्रोस्टेशनपाशी वा दरियागंज-सदरबाजारमध्ये सायकल रिक्षावाल्यांच्या stand जवळ कचौरी-सामोसे मिळता मिळता त्याच्या आसपास ‘लिट्टीsssचोखाssएए’ अशी हाळी ऐकू येऊ लागली आहे. बाकी दिल्ली पादाक्रांत करून सीताराम बझारच्या वा पुराण्या दिल्लीच्या उंबरठ्यावर येऊन ठेपलेले हे बदलाचे वारे मला अतिशय स्वागतार्ह वाटते. या महानगरीतील नव्या स्थलांतरितांनी आपल्यासोबत आणलेल्या खाद्यसंस्कृतीची ही बीजं एका सातत्यपूर्ण बदलाचीच ग्वाही देतात हे तर आहेच, पण हे बदल घडून येण्यासाठी, रुजण्यासाठी जो अवकाश लागतो तो मोकळा अवकाश एक महानगरच देऊ शकतं, हे त्याहूनही खरं आहे.
५० च्या दशकात दलाई लामांसोबत तिबेट सोडून भारतात आलेल्या आश्रयार्थी तिबेटींनी सिव्हील लाईन्स – मजनू का टिला परिसरात उभारलेले ‘न्यू तिबेटीयन कॅम्प’, ‘ओल्ड तिबेटीयन कॅम्प’ उभारले, प्रति-तिबेट उभं करण्याचा प्रयत्न केला. तिथल्या छोट्या छोट्या रेस्तौरांनी दिल्लीमध्ये रुजवलेले ‘मोमोज’ व ‘तिबेटी क्युझिन’ ही कहाणी एका संघर्षाची, आत्मसन्मानाचीही आहे, तर बदलतं महानगर स्थलांतरितांना खेचून कसं घेतं, आपल्यात सामावून कसं घेतं याची कहाणी ‘लिट्टीचोखा’चं सार्वत्रीकरण सांगून जातं. लिट्टीचोखा बिहारचा…सत्तूच्या पिठात मिर्चमसाला घालून, मळून जे गोळे करतात ते निखाऱ्यावर भाजून काढले कि लिट्टी तयार. खरपूस भाजलेल्या वांग्याचं, कांदा-टोमाटो आणि तेज मिरच्या घालून केलेलं सरसरीत भरीत चोखा म्हणून समोर येतं. बिहारच्या घराघरांतून बनणारा हा पदार्थ बिहारी श्रमजीवींची एक ओळख बनून राहिला आहे. स्थलांतरित बिहारी मजूर आणि दिल्ली यांचं नातं तसं बरंच जुनं आहे. कुशल वा अर्धकुशल नाका कामगार, अतिशय कमी मजुरीत जिथे मोठी प्रोजेक्ट्स राबवली जातात तिथे अंगमेहनतीचं काम करणारा रोजंदार म्हणून बिहारी मजूर राबतो. दिल्लीतील बहुतांशी सायकलरिक्षा चालक बिहारमधून येतात. त्यांच्या अत्यल्प मजुरीमध्येही परवडू शकणारे खाण्या-पिण्याचे जे पर्याय उपलब्ध आहेत, त्यात छोले-कुलचे, सामोसेब्रेड पकोडे यांसोबत लिट्टी-चोखा एक समर्थ पर्याय म्हणून उभा राहिला आहे. ‘आपल्या प्रदेशातील’ खाणं ‘परक्या’ मुलखात झगडण्याचं जे बळ देऊन जातं तो भावनिक-मानसिक अवकाश कसा निर्माण होतो याचं निदर्शक आहे हे लिट्टी-चोख्याचं सार्वत्रिकरण
पंजाबी, बंगाली, बिहारी, तिबेटी, आफ्रिकी, अफगाणी, मराठी आणि असे कित्येक मानवी समूह एखाद्या महानगराच्या पोटात जेव्हा विरघळून जात असतात, तेव्हा त्याकडे बघण्याचा एक अदृश्य झरोका त्यांची त्यांची खाद्यसंस्कृती आपल्याला उपलब्ध करून देत राहतो हे नक्की. हा झरोका दृश्यमान होण्यासाठी प्रतीके निर्माण करतात. ते सापळे सावधपणे टाळायची खोटी असते फक्त, इतकंच
मुळात कॉम्प्युटर इंजीनियर असलो तरी सामाजिक प्रश्नांकडे अधिक ओढा असल्यामुळे भारतातील नामांकित अशा टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेसमधून ‘अर्बन पॉलिसी & गव्हर्नंस’ मध्ये एम.एस्सी संपादित. शहरांच्या प्रश्नांवर, शहरीकरणावर सातत्याने action oriented research work केले आहे. अर्बन डेव्हलपमेंट प्रॅक्टिशनर म्हणून हॅबिटॅट लॅब इंडिया या थिंक टंक सोबत सध्या काम सुरू आहे.
स्थलांतरित समूहाने आकारलेली शहरे अथवा शहरातील माणूस समजून घेणे हा विशेष अगत्याचा विषय.
सर्व फोटो – मयूरेश भडसावळे दिल्ली श्वेत श्यामल छायाचित्र – विकीपीडिया व्हिडिओ – YouTube
ऑनलाइन दिवाळी अंकऑनलाइन मराठी अंकखाद्यसंस्कृती विशेषांकजागतिक खाद्यसंस्कृती विशेषांकडिजिटल कट्टाडिजिटल दिवाळी अंकडिजिटल दिवाळी २०१६मराठी दिवाळी अंकDigital Diwali 2016Digital KattaMarathi Diwali AnkMarathi Diwali IssueMarathi Food Culture IssueOnline Diwali AnkOnline diwali issueOnline Diwali Magazine
Previous Post चिनी शाकाहारी पाहुणचार
Next Post एकट्या माणसाचं स्वयंपाकघर
बहारदार वर्णन. नुसतं खाण्याचं नाही तर शहराचंही. तुझा सामाजिक अभ्यासाचा चष्मा लावूनच हे वाचलं गेलं.
कॅनडातल्या आईस वाईन November 9, 2016
आखाती देशांतले गोड पदार्थ November 9, 2016
छेनापोडं आणि दहीबरा November 7, 2016
कॉर्न आणि मिरचीचं जन्मस्थान – मेक्सिको November 7, 2016
डेन काऊंटी फार्मर्स मार्केट, यूएसए November 5, 2016
जॉर्जिया आणि दुबई स्पाइस सूक November 5, 2016
काही युरोपिय पदार्थ November 5, 2016
मासे, तांदूळ आणि नारळ – केरळ November 2, 2016
लोप पावत चाललेली खाद्यसंस्कृती – हिमाचल प्रदेश October 31, 2016
shraddham on ठकूच्या स्वैपाकाची गोष्ट
Archana phatak on मुळारंभ आहाराचा
SUJIT KULKARNI on डिस्कव्हरिंग घाना
डिजिटल दिवाळी : आकार… on एकट्या माणसाचं स्वयंपाकघर