Mumbai potholes Justice backpen! मुंबईतील खड्ड्यांमुळे न्यायमूर्तींना पाठदुखी! | eSakal

मुंबईतील खड्ड्यांमुळे न्यायमूर्तींना पाठदुखी
गुरुवार, 11 ऑगस्ट 2016
मुंबई - मुंबईतील रस्त्यांवर पडलेल्या खड्ड्यांमुळे सारेच हैराण आहेत. महापालिकेला न दिसलेले खड्डे दाखवण्यासाठी "सकाळ‘ने राबवलेल्या अनोख्या मोहिमेतून प्रशासन खडबडून जागे झाले. अजूनही अनेक रस्त्यांवर खड्डे आहेत. महापालिका, एमएमआरडीए, एमएसआरडीसी, पीडब्ल्यूडी यांच्यातील हद्दीच्या वादात अनेक खड्डे आजही मोकळा श्‍वास घेत आहेत. रस्त्यावरून जाणाऱ्या प्रवाशांचा श्‍वास मात्र यामुळे रोखला जात आहे. खुद्द उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तींनाही या खड्ड्यांचा त्रास झाला. खड्ड्यांमुळे आपल्याला पाठदुखी झाल्याचे न्यायमूर्तींनी भर न्यायालयात सांगितले आणि सारेच अवाक झाले.
मुंबई - मुंबईतील रस्त्यांवर पडलेल्या खड्ड्यांमुळे सारेच हैराण आहेत. महापालिकेला न दिसलेले खड्डे दाखवण्यासाठी "सकाळ‘ने राबवलेल्या अनोख्या मोहिमेतून प्रशासन खडबडून जागे झाले. अजूनही अनेक रस्त्यांवर खड्डे आहेत. महापालिका, एमएमआरडीए, एमएसआरडीसी, पीडब्ल्यूडी यांच्यातील हद्दीच्या वादात अनेक खड्डे आजही मोकळा श्‍वास घेत आहेत. रस्त्यावरून जाणाऱ्या प्रवाशांचा श्‍वास मात्र यामुळे रोखला जात आहे. खुद्द उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तींनाही या खड्ड्यांचा त्रास झाला. खड्ड्यांमुळे आपल्याला पाठदुखी झाल्याचे न्यायमूर्तींनी भर न्यायालयात सांगितले आणि सारेच अवाक झाले.
पावसाचा अचूक अंदाज करण्याबाबत अत्याधुनिक वेधशाळा, डॉप्लर रडार आदीं संदर्भात सादर झालेल्या जनहित याचिकेची मंगळवारी न्या. विद्यासागर कानडे व न्या. एम. एस. सोनक यांच्यासमोर झाली. त्या वेळी पावसावरून खड्ड्यांचा विषय निघाला. पावसाळ्यात मुंबईतील रस्त्यांवर नियमित खड्डे पडतात, अशी चर्चा सुरू झाल्यावर न्यायमूर्ती कानडे यांनी त्याचा अनुभव सांगितला. खड्डे पडलेल्या रस्त्यावरून प्रवास केल्याने पाठदुखी आपल्या मागे लागली, असे सांगून मुंबईतील रस्त्यांवर खड्डे पडणार नाहीत, असे कंत्राटदारांकडून लिहून घेण्याची व्यवस्था होईल का, असेही न्यायमूर्तींनी विचारले.
सरकारी यंत्रणांत समन्वय नाही
महापालिकेची नेहमी बाजू मांडणारे ज्येष्ठ वकील अनिल साखरे दुसऱ्या एका प्रकरणासाठी या वेळी न्यायालयात आले होते. "हा काय प्रकार आहे, हे काय चालले आहे‘, असे न्या. कानडे यांनी त्यांना विचारले. त्यावर वांद्रे व सायन येथून सुरू होणारे द्रुतगती महामार्ग आमच्या हद्दीत येत नाहीत, ते "पीडब्ल्यूडी‘च्या हद्दीत येतात, असे साखरे या वेळी म्हणाले. त्यावर तुम्हा दोन सरकारी यंत्रणांचा समन्वय नाही का, असा सवाल करत हे प्रकरण आम्ही ऐकून खड्ड्यांबाबत महापालिकेला, कंत्राटदारांना काही आदेश देऊ का, असे न्यायालयाने विचारले. त्यावर याबाबत दुसऱ्या खंडपीठासमोर याचिकेची सुनावणी सुरू असल्याचे साखरे यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे खंडपीठाने काहीही आदेश दिला नाही.
अवजड वाहतूक बंदी कागदावरच
पुणे : मांजरी बुद्रुक येथील रेल्वे स्टेशनवर उड्डाणपुलाचे काम सुरू आहे. त्यामुऴे अवजड वाहनांना बंदी केली आहे. तसेच त्यांना पर्यायी मार्गची व्यवस्था...
पुणे : लक्ष्मी रस्त्यावर विजय टॉकिजच्या बाहेरील चौकात अत्यंत रहदारी आहे. येथे स्मार्ट सिटीचे काम चालू आहे. अशा ठिकाणी हा उपक्रम करावं.ऐकून पण अंगावर...
ब्रिटिशकालीन शिर्सुफळ तलावाच्या संर्वधनाची गरज
शिर्सुफळ - बारामती तालुक्यातील शिर्सुफळ व दौंड तालुक्यातील रावणगाव या दोन्ही गावांच्या सीमेवर असलेल्या व सुमारे 834 एकर क्षेत्रावर पसरलेल्या...
केंद्राचे नियम लागू झाल्यास ऑनलाइन औषध विक्रीला मोकळे रान
पिंपरी - केंद्र सरकारने ऑनलाइन फार्मसी (ई-फार्मसी) संदर्भात प्रकाशित केलेले नियम लागू झाल्यानंतर ऑनलाइन औषध विक्रीला खुले रान मिळणार आहे. त्यामुळे...
गोवा काँग्रेसच्या 'हाता'तून निसटले; 2 आमदार भाजपकडे
पणजी : विधानसभेत ४० पैकी १६ आमदार असल्याने सरकार स्थापन करण्याची संधी मिळावी म्हणून पाचवेळा राज्यपाल डॉ. मृदुला सिन्हा यांची भेट घेणाऱ्या, राष्ट्रपती...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


agriculture news in Marathi, sanjay dhotre says, priority for strengthening of agri university, Maharashtra | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
कृषी विद्यापीठांच्या बळकटीकरणाला प्राधान्य : संजय धोत्रे
कृषी विद्यापीठांच्या बळकटीकरणाला प्राधान्य : संजय धोत्रे
शनिवार, 11 ऑगस्ट 2018
पुणे ः राज्यातील कृषी विद्यापीठांची अधीस्वीकृती टिकवून ठेवण्यासाठी विद्यापीठांना बळकट केले जाईल, असे संकेत महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेला नवनियुक्त उपाध्यक्ष खासदार संजय धोत्रे यांनी दिले.
परिषदेचे तत्कालीन उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे यांना राज्य शासनाने मुदतवाढ दिली नाही. त्यामुळे काही महिन्यांपासून रिक्त असलेल्या उपाध्यक्षपदावर खा.धोत्रे यांची नियुक्ती करण्यात आली. पदभाव स्वीकारताना अनौपचारिक चर्चेत त्यांनी विद्यापीठांना बळकट करण्याकडे आपला कल राहील, असे स्पष्ट केले.
पुणे ः राज्यातील कृषी विद्यापीठांची अधीस्वीकृती टिकवून ठेवण्यासाठी विद्यापीठांना बळकट केले जाईल, असे संकेत महाराष्ट्र राज्य कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेला नवनियुक्त उपाध्यक्ष खासदार संजय धोत्रे यांनी दिले.
परिषदेचे तत्कालीन उपाध्यक्ष डॉ. राम खर्चे यांना राज्य शासनाने मुदतवाढ दिली नाही. त्यामुळे काही महिन्यांपासून रिक्त असलेल्या उपाध्यक्षपदावर खा.धोत्रे यांची नियुक्ती करण्यात आली. पदभाव स्वीकारताना अनौपचारिक चर्चेत त्यांनी विद्यापीठांना बळकट करण्याकडे आपला कल राहील, असे स्पष्ट केले.
वसंतराव नाईक शेती स्वावलंबन मिशनचे अध्यक्ष किशोर तिवारी, अकोल्याचे महापौर विजय अग्रवाल, महात्मा फुले राहुरी कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. के. पी. विश्वनाथा, पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू डॉ. व्यंकट मायंदे, माजी कृषी संचालक जयंत महल्ले, कृषी परिषदेचे शिक्षण संचालक डॉ. हरिहर कौसडीकर, विस्तार संचालक डॉ. विठ्ठलराव शिर्के तसेच इतर अधिकारी या वेळी उपस्थित होते.
‘‘राज्यातील कृषी विद्यापीठांची गुणवत्तावाढ आणि संशोधनाला चालना देण्याचा आपला प्रय़त्न राहील. विद्यापीठांची अधिस्वीकृती कायम राहण्यासाठी अत्यावश्यक असलेली भरती केली जाईल. विद्यापीठे आणि कृषी परिषदेच्या समन्वयात वाढ केली जाईल,’’ असेही खा. धोत्रे म्हणाले.
माजी कुलगुरू डॉ. मायंदे या वेळी म्हणाले, की राज्यातील प्रत्येक विद्यापीठाची स्वतःची वेगळी क्षमता आणि वैशिष्ट्ये आहेत. त्यानुसार अडीअडचणी समजून घेत विद्यापीठांमधील मूलभूत संशोधनाला चालना देण्याची आवश्यकता आहे. विद्यापीठांचे बळकटीकरण हे राज्याच्या कृषी प्रगतीला उपयुक्त ठरणारे राहील.
राज्यातील शेती आणि शेतकरी बिकट वाटचालीतून जात असताना कृषी परिषद आणि कृषी विद्यापीठांची भूमिका अतिशय मोलाची आहे, असे मत श्री.तिवारी यांनी व्यक्त केले. ‘परिषदेचे ऩवे उपाध्यक्ष शेतकरी आणि शेती क्षेत्राची अतिशय बारकाईने माहिती असलेले आहेत. त्यातून परिषदेच्या कामकाजाला वेग येईल,’ असेही ते म्हणाले.
कृषी विद्यापीठ महाराष्ट्र कृषी शिक्षण शिक्षण महात्मा फुले
शेतीमाल विक्रीसाठी १२ शेतकऱ्यांची नोंदणी
सांगली ः सांगली जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना उडीद, मूग आणि सोयाबीनची हमीभावाने विक्री करता याव
नांदेड, परभणी, हिंगोलीत मूग, उडदाला कमी दर
नांदेड ः नांदेड, परभणी, हिंगोलीतील कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांमध्ये मूग, उडदाची हमीभावापे
पीक संरक्षण क्षेत्रात ‘महिंद्रा’ची सुमितोमो...
मुंबई : कृषी अवजारे आणि शेती उत्पादनात देशात आघाडीवर असलेल्या महिंद्रा अॅग्री सोल्यूशन्स
गिरणारे बाजारातील बेहिशेबी वसुलीला चाप
नाशिक : गिरणारे (ता. जि.
'योग्य आर्थिक व्यवस्थापन हा शेती प्रगतीचा पाया'
नाशिक : ‘‘योग्य आर्थिक व्यवस्थापन हाच शेती प्रगतीचा पाया आहे.
शेतीमाल विक्रीसाठी १२ शेतकऱ्यांची नोंदणीसांगली ः सांगली जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना उडीद, मूग...
नांदेड, परभणी, हिंगोलीत मूग, उडदाला कमी...नांदेड ः नांदेड, परभणी, हिंगोलीतील कृषी उत्पन्न...
पीक संरक्षण क्षेत्रात ‘महिंद्रा’ची...मुंबई : कृषी अवजारे आणि शेती उत्पादनात देशात...
गिरणारे बाजारातील बेहिशेबी वसुलीला चापनाशिक : गिरणारे (ता. जि. नाशिक) येथील टोमॅटो...
'योग्य आर्थिक व्यवस्थापन हा शेती...नाशिक : ‘‘योग्य आर्थिक व्यवस्थापन हाच शेती...
कपाशीवरील पांढरी माशी, कोळी नियंत्रण...सध्या कोरडवाहू कपाशीवर पांढऱ्या माशी व कोळी या...
जळगावात केळीदरात १०० रुपयांनी वाढजळगाव ः केळी दरात गत आठवड्याच्या अखेरीस...
नागपुरात नव्या सोयाबीनची बाजारात आवक...नागपूर ः बाजारात नव्या सोयाबीनची आवक वाढती असली...
नगरमध्ये कांद्याला सोळाशेचा दरनगर ः जिल्ह्यातील एका उपबाजार समितीसह सात बाजार...
तासगाव बाजार समितीत बेदाण्याची आवक,...सांगली ः दिवाळी सणाच्या पार्श्‍वभूमीवर...
विसावी सिंचन परिषद अकोला येथे होणारसोयगाव, जि. औरंगाबाद : येथे रविवारी (ता....
वऱ्हाडात मूग, उडदाला मिळतोय...अकोला ः या हंगामात लागवड झालेल्या मूग,...
नगर जिल्ह्यात उडदाचे उत्पादन घटलेनगर ः जिल्ह्यात यंदा सुरवातीपासून पाऊस...
‘स्वाभिमानी’च्या कार्यकर्त्यांनी दाखवले...नगर : शेतकऱ्यांना दुधाला पाच रुपये अनुदान...
पीक कापणी प्रयोग अहवालानंतर...बुलडाणा ः कमी पाऊस तसेच पावसातील खंडामुळे...
इंदापूर तालुक्यात तातडीने दुष्काळ जाहीर...भवानीनगर, जि. पुणे : सरकारने आता तांत्रिक...
पुण्यात आवक कमी झाल्याने भाजीपाल्यांची...पुणे ः राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीच्या...
दुष्काळी तालुक्यांतून अकोले, कोपरगावला...नगर : अकोले तालुक्‍यात पाऊस पडण्याच्या प्रमाणात...
सोयाबीनने मोडले शेतकऱ्यांचे कंबरडेअमरावती ः दिवाळीच्या मोसमात दोन पैसे...
शेतीमालाच्या साठवणुकीसाठी उभारणार गोदामेकऱ्हाड, जि. सातारा ः शेतकऱ्यांनी उत्पादित केलेला...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


Rakhee राखी पौर्णिमा | eSakal

डॉ. श्री. बालाजी तांबे
बुधवार, 24 ऑगस्ट 2016
जलतत्त्व हे स्नेहाचे प्रतीक असते, व्यवहारात आपण मायेच्या डोहात डुंबणे, स्नेहाचा ओलावा वगैरे शब्दप्रयोग करतो. आयुर्वेदातही दोन गोष्टींना एकत्र राहण्यासाठी, बांधून ठेवण्यासाठी जलतत्त्व कारणीभूत असते, असे सांगितले जाते. थोडक्‍यात नारळी पौर्णिमेच्या निमित्ताने नातेसंबंधातला ओलावा, स्नेहभाव टिकवला जातो. निसर्गातील जलतत्त्व, पर्यायाने शरीरातील जलतत्त्व संतुलित ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले जातात.
जलतत्त्व हे स्नेहाचे प्रतीक असते, व्यवहारात आपण मायेच्या डोहात डुंबणे, स्नेहाचा ओलावा वगैरे शब्दप्रयोग करतो. आयुर्वेदातही दोन गोष्टींना एकत्र राहण्यासाठी, बांधून ठेवण्यासाठी जलतत्त्व कारणीभूत असते, असे सांगितले जाते. थोडक्‍यात नारळी पौर्णिमेच्या निमित्ताने नातेसंबंधातला ओलावा, स्नेहभाव टिकवला जातो. निसर्गातील जलतत्त्व, पर्यायाने शरीरातील जलतत्त्व संतुलित ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले जातात.
राखी पौर्णिमा म्हणजेच नारळी पौर्णिमा. ऐन पावसाळ्यात, श्रावण महिन्याच्या मध्यात नारळी पैर्णिमा येते. या दिवशी बहीण-भावाला राखी बांधते, तसेच जलतत्त्वाची पूजाही केली जाते. समुद्रकिनाऱ्यावर राहणारे लोक समुद्राला नारळ अर्पून पावसाळ्यामुळे रौद्र रूप धारण केलेल्या समुद्राला शांत होण्यासाठी प्रार्थना करतात, तर इतर लोक जलतत्त्वाचे प्रतीक म्हणून विहीर, तळे, जलाशयाची पूजा करतात.
जलतत्त्व हे स्नेहाचे प्रतीक असते, व्यवहारात आपण मायेच्या डोहात डुंबणे, स्नेहाचा ओलावा वगैरे शब्दप्रयोग करतो. आयुर्वेदातही दोन गोष्टींना एकत्र राहण्यासाठी, बांधून ठेवण्यासाठी जलतत्त्व कारणीभूत असते, असे सांगितले जाते.
थोडक्‍यात नारळी पौर्णिमेच्या निमित्ताने नातेसंबंधातला ओलावा, स्नेहभाव टिकवला जातो. निसर्गातील जलतत्त्व, पर्यायाने शरीरातील जलतत्त्व संतुलित ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले जातात.
या दिवशी समुद्राला किंवा पाण्याला नारळ अर्पण करायची प्रथा आहे, तसेच जेवणात नारळीभात समाविष्ट करण्याचीही प्रथा आहे. यातल्या घटकद्रव्यांचे गुणधर्म विचारात घेतले तर वर्षा ऋतूत येणाऱ्या या सणासाठी हे पक्वान्न कसे समर्पक आहे, हे लक्षात येईल.
नावाप्रमाणेच नारळीभातातील मुख्य घटक असतो नारळ. नारळीभातात ओला नारळ वापरला जातो. मुळात नारळाचे वृक्ष आनूप देशात म्हणजे भरपूर पाणी असलेल्या प्रदेशात येतात.
नारळाचे गुण याप्रमाणे सांगितले आहेत.
बल्यं मांसदं वृष्यं बृंहणं बस्तिशोधनं तृष्णाशोषघ्नं च
नारळ ताकद वाढवतो, विशेषतः मांसधातूचे पोषण करतो, शुक्रधातूची ताकद वाढवतो, रसधातूपोषक असल्याने तहान शमवतो. शरीराचे पोषण करतो, लघवी साफ होण्यास मदत करतो, वात-पित्तदोषांचे शमन करतो, स्निग्ध असल्याने शरीराचे उचित स्नेहन करतो.
वर्षा ऋतू हा वातप्रकोपाचा काळ असतो. पावसाळ्यात सर्वांच्याच शरीरातला वातदोष स्वाभाविक रीत्या वाढलेला असतो, बरोबरीने शरीरशक्‍तीही कमी झालेली असते. या दोन्ही गोष्टी संतुलित करण्यासाठी नारळासारखे दुसरे फळ नाही.
भात पचायला हलका तरीही भुकेचे समाधान करणारा, पोट भरल्याची जाणीव करून देणारा असतो. पावसाळ्यात शरीरातील अग्नी मंद झालेला असतो, फारशी भूक लागत नाही, अशा वेळेला नारळीभातासारखे पक्वान्न आदर्श होय, ज्यामुळे काहीतरी गोड खाण्याची इच्छा पूर्ण होते, गोड चवीमुळे शरीरशक्‍ती कायम राहण्यास मदत मिळते, पण पचनावर ताण मात्र येत नाही.
नारळी भातात आवर्जून टाकायचे असते "केशर‘. केशर सुगंधी तर असतेच पण पावसाळ्यात मंद होऊ पाहणाऱ्या अग्नीला दीप्त ठेवण्याचेही काम करते. पावसाळ्यातल्या थंड वाऱ्यामुळे गारठलेल्या शरीराला ऊबदार ठेवण्याचे काम करते, पावसाळ्यातल्या दमट हवेमुळे होऊ शकणारे सर्दी, खोकला, ताप यासारखे त्रास टाळण्यासाठी केशर हे एक अप्रतिम द्रव्य आहे.
अशा प्रकारे राखीपौर्णिमेच्या निमित्ताने नारळीभात खाऊन आपण शरीरातला स्नेह तर राखी बांधून परस्परातला स्नेह वृद्धिंगत करत असतो.
राखीचे स्वरूप आधुनिक काळात झपाट्याने बदलत आहे. राखीपौर्णिमेच्या काही दिवस आधी बाजारात गेल्यास नजर ठरणार नाही अशा असंख्य प्रकारच्या मॉडर्न राख्या बघायला मिळतात. गंमत म्हणून राखीत नावीन्य आणि आधुनिकता आणली तरी मुळातल्या रेशमी बंधनाची प्रतीक असणारी राखी रेशमी धाग्याचीच बनवलेली असावी. कैक वेळा मोबाईल किंवा तत्सम मोठ्या आकाराच्या राखीला आधार देण्यासाठी नायलॉनचा धागा वापरला जातो त्यावर रंग देण्यासाठी रासायनिक रंग वापरले जातात. अशामुळे त्वचेवर पुरळ, खाज वगैरेही त्रास होऊ शकतात त्यामुळे बांधायचा धागा मऊ, रेशमी व नैसर्गिक द्रव्यांनी रंगवलेला असावा.
छोट्या मुलांना राखी बांधायची असल्यास छोटे छोटे मणी, टिकल्या, चकचक, अनैसर्गिक रंग वगैरे लावलेली राखी बांधू नये, कारण लहान मुलांची राखी तोंडात घालायची प्रवृत्ती असते. अशा मुलांना नुसता रेशमाचा धागा अथवा लहानसा गोंडा असलेली राखी बांधावी. राखी बांधताना फार आवळून बांधू नये, विशेषतः बहीण व भाऊ लहान असताना आई-वडिलांनी लक्ष ठेवावे.
एक गोष्ट नक्की की, कोणाकडे निव्वळ तलवार वा रिव्हॉल्व्हर आहे म्हणून त्या व्यक्‍तीद्वारा संरक्षण होईलच असे नाही, कारण तलवार वा रिव्हॉल्व्हर धरणाऱ्याच्या मानसिकतेवर, मनावर व त्याच्या मेंदूवर रक्षण करायचे की नाही हे अवलंबून असते. मनगट व दंड ही ताकदीची स्थाने समजली जातात. मनगटातला जोर आणि दंडातली बळकटी ही रक्षणकर्त्याच्या अंगी असायलाच हवीत. म्हणूनच आपल्या रक्षणाची आठवण करून देण्यासाठी बहीण-भावाच्या मनगटावर आपल्या स्नेहाचा रेशीमधागा बांधत असावी. आणि तरीही भावावरची माया व प्रेम हेच खरे काम करतात. परिणाम जरी शारीरिक पातळीवर दिसला तरी मानसिक व आत्मिक पातळीवर एकमेकावर प्रेम असणे आवश्‍यक आहे.
म्हणून राखी पौर्णिमा ही खरी "आरोग्यबंधन पौर्णिमा‘ आहे. एक गोष्ट निश्‍चित की एखाद्या माणसाचे आरोग्यच जर चांगले नसले तर ते कुटुंबाचे आरोग्य कसे सांभाळणार आपण समाजात अनेक व्यक्‍ती व्यसनाधीन झालेल्या पाहतो. पण ही मंडळी व्यसनाधीन का होतात, याचा विचार करता असे दिसते की घरात नातेसंबंध ठीक नसलेले व नातेसंबंधात ताण असलेले लोक व्यसनाधीन होतात किंवा वाममार्गाला लागतात. तेव्हा आरोग्य टिकवायला हवी असणारी मनःशांती किंवा मनाची ताकद मिळते कुटुंबातूनच. कुटुंबातील घट्टपणा नातेसंबंधावरच अवलंबून असल्याने आपल्याला तो राखी पौर्णिमेच्या निमित्ताने मिळू शकतो.
सध्या फॅशन म्हणून अनेक प्रकारच्या सुंदर सुंदर राख्या बाजारात मिळतात. एखादीला भाऊ नसला तरी सुंदर राखी आणून कुणाला तरी बांधण्याचा मोह होतो. परदेशात राहणारे भारतीय तर हा कार्यक्रम अवश्‍य करतात. काही ठिकाणी भावाला राखी बांधायला बहिणी अधिक उत्सुक असतात असेही दिसते. अशा अनेक कारणांमुळे राखीबंधनाचे महत्त्व पुन्हा येत आहे.
धाग्याचे पावित्र्य, त्यामागे असलेले विचार हे सर्व लक्षात घेऊन जर हा सण साजरा केला तरच पूर्ण फायदा होईल. राखीबंधनाचा सण साजरा केल्यावर पुढे वर्षभर कौटुंबिक नाती सांभाळून सर्व नात्यांना योग्य तो मान व संरक्षण (संरक्षण म्हणजे मानसिक व विचारांचे संरक्षण सुद्धा, प्रत्येक वेळी संरक्षण फक्‍त शत्रूपासूनच नसते) दिले जाईल तेव्हाच राखीबंधनाचे सार्थक होईल.
डॉ. श्री बालाजी तांबे
आत्मसंतुलन व्हिलेज, कार्ला 410 405
शिक्षकभरतीवरील बंदी उठवावी : सुप्रिया सुळे
इंदापूर : रयत शिक्षण संस्थेच्या महत्वपूर्ण शैक्षणिक योगदानामुळे समतेवर आधारित हजारो पिढ्या घडल्या. त्याचे संपूर्ण श्रेय कर्मवीर भाऊराव पाटील आणि...
केंद्राचे नियम लागू झाल्यास ऑनलाइन औषध विक्रीला मोकळे रान
पिंपरी - केंद्र सरकारने ऑनलाइन फार्मसी (ई-फार्मसी) संदर्भात प्रकाशित केलेले नियम लागू झाल्यानंतर ऑनलाइन औषध विक्रीला खुले रान मिळणार आहे. त्यामुळे...
गोवा काँग्रेसच्या 'हाता'तून निसटले; 2 आमदार भाजपकडे
पणजी : विधानसभेत ४० पैकी १६ आमदार असल्याने सरकार स्थापन करण्याची संधी मिळावी म्हणून पाचवेळा राज्यपाल डॉ. मृदुला सिन्हा यांची भेट घेणाऱ्या, राष्ट्रपती...
महापौर दालनात पाण्यासाठी ठिय्या
औरंगाबाद - पाइपलाइनचे मंजूर असलेले काम सुरू होत नसल्यामुळे हनुमाननगरात नागरिकांना पाण्यासाठी भटकंती करावी लागत आहे. वारंवार मागणी करूनदेखील प्रशासन...
पाण्याअभावी जनावरांचे हाल, शेतकरी हवालदिल
सलगर बुद्रुक - यंदाच्या पावसाळ्यातील आतापर्यंतची सर्व नक्षत्रे ओळीने कोरडी गेली असल्याने मंगळवेढयाच्या दक्षिण भागातील कायम दुष्काळी गावामध्ये मोठी...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


मोटार वाहन अनुज्ञप्तीची वैधता - मोटार वाहन विभाग, महाराष्ट्र

मोटार वाहन अनुज्ञप्तीची वैधता
अनुज्ञप्ती वर विभागीय क्रिया
विद्यमान अनुज्ञप्तीशी संबंधित सेवा
अनुज्ञप्ती देणाऱ्या प्राधिकाऱ्याचे अपात्र ठरवण्याचे अधिकार
राज्या बाहेरील वाहनाची नोंदणी आणि नवीन नोंदणी क्रमांक देणे (RMA)
मोटार वाहन मालकी हस्तांतरण
जनहित याचिका क्र १२८/२००४
महाराष्ट्र सिटी टॅक्सी नियम २०१७ 04.03.2017
भारतीय प्रशासन सेवेत नियुक्ती करण्याबाबत
सार्वजनिक सुट्टी दिनांक 19, 25, 26 व 28 मार्च 2017 या दिवशी कार्यालय सुरू ठेवण्याबाबत
बदली - प्रोत्साहन आदेश
परस्पर वाहतूक करार
लिपिकवर्गीय कर्मचाऱ्यांची विभागीय परीक्षा -२०१७
अनुकंपा नियुक्ती प्रतिक्षा यादी
आपल्या आरटीओ जाणून घ्या
रस्ता सुरक्षा कार्यशाळा दि २१-०३-२०१७
CSC सेंटर मार्फत पुरविल्या जाणाऱ्या ऑनलाईन सेवांकरिता शुल्क
मोबाईल अॅप्लीकेशन द्वारे तक्रारी अँड्रॉइड
वैध सीएनजी-एलपीजी किट उत्पादक कंपन्या
इलेक्ट्रिकल वाहन नोंदणी पोर्टल
आरटीएस अंतर्गत सेवांची यादी
मोटार वाहन अनुज्ञप्तीची वैधता
तुम्ही आता येथे आहात :
मोटार वाहन अनुज्ञप्तीची वैधता
शिकाऊ अनुज्ञप्ति 6 महिने
परिवहन अनुज्ञप्ति 3 वर्षे
धोकादायक रसायने वाहून नेणारे वाहन चालविण्यासाठी अनुज्ञप्ति 1 वर्ष
20 वर्षे अथवा वयाच्या पन्नाशी पर्यंत 5 वर्षे
अनुज्ञप्तीचे इतर सर्व वर्ग (वयाच्या पन्नाशी पर्यंत) 20 वर्षे अथवा वयाच्या पन्नाशी पर्यंत, नजीकचा काळ whichever is earlier
या संकेतस्थळावर प्रसिध्द केलेली माहिती फक्त मार्गदर्शक स्वरूपाची आहे. कोणत्याही कायदेशीर बाबी साठी मोटार वाहन कायदा 1988 व तदनुषांगीक कायदे व नियम लागू राहतील.
© मोटार वाहन विभाग महाराष्ट्र, भारत यांचे हे अधिकृत संकेतस्थळ आहे. सर्व अधिकार सुरक्षित.
एकूण दर्शक: ५०२१ आजचे दर्शक: ८


What is Loan find answer in Indian philosophy | धर्मव्यवस्थांच्या गाभ्याकडे.. | Loksatta

ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
भारताच्या सांस्कृतिक इतिहासाचा विस्तृत पट वेगवेगळ्या गाठी, थर आणि जटिल नक्षींनी युक्त असा आहे.
हेमंत प्रकाश राजोपाध्ये | April 8, 2018 01:45 am
भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिर, पुणे येथील ऋग्वेदाची हस्तलिखित प्रत
भारताच्या सांस्कृतिक इतिहासाचा विस्तृत पट वेगवेगळ्या गाठी, थर आणि जटिल नक्षींनी युक्त असा आहे. या महाकाय पटाचे धागे तपासताना नेमके कसे उकलायचे, त्यांचा उलगडा कसा करायचा हा प्रश्न अभ्यासकांपुढे नेहमीच उभा राहतो. कधी इतिहास अध्ययनशास्त्राच्या विद्यापीठीय पद्धतींना असलेल्या चौकटींच्या शिडय़ांवरून उतरून परंपरेच्या गाभ्यात जाऊन क्वचित त्या गाठी सोडवाव्या लागतात. तर कधी त्या गाभ्याकडे पाहायच्या पद्धतींना आधुनिक संशोधनशास्त्राच्या चक्रात बसवून त्यांचे मंथन करावे लागते. इतके द्राविडी प्राणायाम करूनही काही मुद्दे राहतात, तर काही वेळा मांडणी करताना विशिष्ट संदर्भाना जोखताना वापरायच्या प्रमाणांवर आणि निकषांवर संकुचिततेचे किंवा हेत्वारोपाचे आरोप होतात. आजच्या संदर्भात विवक्षित राजकीय विचारसरणींच्या युद्धात उपलब्ध संदर्भसाधने आणि पुरावे यांच्यापेक्षा भावनिक पदरांना अतिरेकी महत्त्व प्राप्त होताना आपण पाहतो. अशा वेळी इतिहासाच्या प्रामाणिक अभ्यासकाने उपलब्ध साधनांविषयीचा विवेक, संशोधनपद्धतींचे प्रामाण्य आणि परंपरांच्या जडणघडणीच्या प्रक्रिया यांचा अधिकाधिक साकल्याने अभ्यास करणे क्रमप्राप्त ठरते. तोच इतिहासअभ्यासकाचा खरा ‘धर्म’ ठरतो.
गेल्या लेखामध्ये आपण ‘धर्म’ या महाकाय संकल्पनेच्या विवरात प्रवेश करून तिचे बहुपदरी अर्थ समजून घेण्यास प्रारंभ केला. हा अर्थ समजून घेताना आपण प्रारंभ ऋग्वेदापासून केला असला तरी पुढील मांडणी करताना आपल्याला वेद, बौद्ध साहित्य, जैन साहित्य असा एकच एक विशिष्ट क्रम किंवा त्याअंतर्गत पोटशाखा व ज्ञानप्रणालीविषयीचा कालानुक्रम किंवा विषयाच्या विस्ताराचा अनुक्रम ठेवून पुढे जाणे काहीसे अनुचित होईल. त्यामुळे या ठिकाणी जागेची-माध्यमाची मर्यादा आणि विषयाचा विस्तृत आवाका लक्षात घेऊन एक एक मुद्दा किंवा संकल्पना हाताळणार आहोत. अर्थात, या पद्धतीने जाता कोणत्याही प्रकारचा कालविपर्यास होणार नाही हेदेखील आपल्याला लक्षात घ्यायचे आहे. आजच्या संदर्भात ‘धर्म’ हा शब्द श्रद्धाप्रणाली किंवा तिच्याशी निबद्ध अशा कर्मकांड व सांस्कृतिक रचनेच्या अनुषंगाने रूढ पावला आहे. आपण आधीच्या लेखात पाहिल्यानुसार, पृथ्वीवरील विशिष्ट सृष्टीनियम, सूर्यचंद्रादींची गती, त्यानुसार चालणारे ऋतुचक्र, इत्यादी तत्त्वांना ऋग्वेदीय ऋषींनी अतिशय महत्त्व दिले होते, त्यासंबंधींच्या नियमनप्रणालीला त्यांनी ‘ऋत’ हे नाव दिले. मानवी जीवनाची गती आणि सारेच व्यवहार या ऋतनियमांवर अवलंबून असल्याने मानवी जीवनाच्या सुरळीत संचलनासाठी त्यांनी ऋतप्रणालीचे नियमन करणाऱ्या देवतांनादेखील अनन्यसाधारण महत्त्व दिल्याचे दिसून येते. बारकाईने निरीक्षण केले असता उपखंडामधील बहुतांश जीवनप्रणाली आणि इथे निपजलेल्या मुख्य धर्मव्यवस्थेवर (श्रद्धा-तत्त्वज्ञानप्रणाली) या ऋत संकल्पनेचा प्रभाव ठळकपणे दिसून येतो.
ऋत संकल्पनेत अध्याहृत असलेल्या ऋतुचक्रामुळेच इथले सृष्टीचक्र सुरू असल्याने इथल्या अन्नव्यवस्था, जलव्यवस्था, त्यातून आकाराला येणाऱ्या सांस्कृतिक धारणा आणि जीवनपद्धती, इत्यादी गोष्टीदेखील ऋताधिष्ठितच आहेत. त्यातूनच पुढे राजकीय व्यवस्थेतील राजा वा समूहाचा नेता असलेल्या किंवा त्या त्या समूहावर अथवा भौगोलिक प्रदेशावर नियंत्रण ठेवून त्याचे नियमन करणाऱ्या व्यक्तीला ऋतपालक असलेल्या मित्रा-वरुणाच्या शक्तीचा अंश मानण्यास सुरुवात झाली. वरुण राजा ज्याप्रमाणे आपल्या गुप्तचरांच्या-गणांच्या माध्यमातून विश्वाचे नियमन करतो त्याप्रमाणे इथला नेता-राजा त्या प्रदेशाचे पालन करतो, अशा मध्यवर्ती कल्पनेवर बेतलेल्या मंत्रांनी अभिमंत्रण होऊन राजन्य वर्गातील नेत्यांना राज्याभिषेकादी कर्मकांडांतून अधिकार मिळू लागले. विशिष्ट ऋतूंच्या प्रारंभीचे उत्सव, ऋतुबदलाच्या वेळचे, कृषिहंगामाच्या निमित्ताने साजरे होणारे सण यांच्या अभ्यासाच्या दृष्टीने ऋत या संकल्पनेकडे पाहणे अगत्याचे ठरते, हे आपण पुढील भागांतून चच्रेचा विस्तार करताना पाहूच. पण थोडक्यात, धर्म या संकल्पनेचा विचार करताना आपल्याला मुख्य तीन गोष्टींचा विचार करावयाचा आहे. एक म्हणजे ‘श्रद्धा-तत्त्वज्ञानप्रणाली’ हा धर्म शब्दाचा आजच्या संदर्भातील रूढ अर्थ; दुसरा म्हणजे, वैश्विक मानलेल्या नियमांच्या चौकटींच्या आधारे मानवी समूहजीवनाच्या नियमनासाठी आखलेल्या नियमांच्या-कर्तव्यांच्या चौकटी हा दुसरा अर्थ आणि तिसऱ्या चौकटीत आपल्याला पाहायचे आहेत- श्रुति-स्मृति आणि बौद्ध व जैन तत्त्वज्ञान प्रणालींना अभिप्रेत असलेले अन्य संकीर्ण अर्थ. बौद्ध-जैन आणि धर्मशास्त्रीय संदर्भाची चर्चा करण्याआधी आपण आणखी काही संकल्पनांचा थोडक्यात परामर्श घेऊन मग धर्म शब्दाच्या गतिमानतेकडे पाहू या.
ऋत या संकल्पनेसोबतच धर्मशास्त्रात येणारी दुसरी महत्त्वाची संकल्पना म्हणजे- ‘ऋण’ ऋग्वेदामध्ये ऋषींच्या गोत्रांच्या व्यवस्था, पशूंची खिल्लारे, देवताशास्त्रीय प्राचीन-आदिम कल्पना, इत्यादी विविध घटकांतून साकारलेली संस्कृती आपल्याला ठळकपणे प्रतीत होते. पशुपालनासोबत कृषिव्यवस्था व अन्य स्थिर अशा लोकवस्तीच्या व्यवस्था आकाराला येऊ लागल्यावर विनिमय व अन्य मानवी जीवन व्यवहारांमध्ये ‘ऋण’ या संकल्पनेचा उद्गम झाला असावा. ‘शब्दकल्पद्रुम’ या उत्तरकालीन/आधुनिकपूर्व काळातील ग्रंथामध्ये ‘पुनर्देयत्वेन स्वीकृत्य यद्गृहीतम्’ (परत करण्याच्या बोलीवर घेतलेले धन) अशी ‘ऋण’ या संकल्पनेची व्याख्या केलेली असली तरी या कल्पनेचा विस्तार आणि प्रचलन वेदकाळापासून दिसते. त्या संकल्पनांना भौतिक जगातल्या मानवी व्यवहारातील निकषांच्या आधारे चित्रित केल्याचे स्पष्ट दिसून येते. ऋग्वेदामध्ये विविध देवतांना उद्देशून असलेल्या सूक्तांमध्ये (२.२७.४, २.२८.९) आदित्य, वरुण, इत्यादी देवतांची स्तुती-प्रार्थना करताना आलेले ऋणमुक्तीचे किंवा त्यासाठीच्या याचनांचे संदर्भ दिसतात. अशा संदर्भाची संख्या पाहता ‘ऋण घेणे-देणे’ हा प्रकार ऋग्वेदकाळात अगदी सर्रास चालत असे, असे दिसते. ऋग्वेदानुसार (१०.३४) जुगार खेळण्यासाठी कर्ज घेणाऱ्या (व हरलेल्या) माणसाला कर्ज देणाऱ्याकडे जाऊन सेवकत्व पत्करावे लागत असे. मात्र ‘ऋण’ फेडल्यावर त्या ऋणकोला त्या बंधनातून मुक्तीही मिळे (यथा शफं यर्थण संनयन्ति, अथर्ववेद ६.४६.३) असे अथर्ववेदात स्पष्ट म्हटले आहे.
वेदोत्तर काळातील स्मृतिवाङ्मयामध्येही ऋण या संकल्पनेची चर्चा विस्ताराने व विविध दृष्टिकोनांतून केली आहे. ‘नारदस्मृती’च्या ‘ऋणादान’ प्रकरणात कुटुंबातील पिता-काका, पितामह, पुत्र, इत्यादींनी केलेल्या कर्जाविषयी चर्चा दिसून येते. ऋण फेडण्याचे (किंवा वसूल करण्याचे) काम पित्याला जमले नाही तर ते काम पुत्राकडून अपेक्षित असल्याचा निर्णय नारद आपल्या स्मृतीत नोंदवतात –
‘इच्छन्ति पितर: पुत्रान् स्वार्थहेतोर्यतस्तत:
अर्थ : ऋणको किंवा धनकोपासून (कर्ज फेडून किंवा कर्ज वसूल करून) माझा पुत्र माझी सुटका करेल, अशा स्वार्थनिबद्ध हेतू/ आशेमुळे पिता पुत्रप्राप्तीची अपेक्षा करतो.
‘न पुत्र्रण पिता दद्याद्दद्यात्पुत्रस्तु पतृकम्
अर्थात, पुत्राचे ऋण पित्याने फेडण्याचे कारण नाही, पण पुत्राने मात्र पित्याने केलेले कर्ज फेडले पाहिजे, असेही नारदांनी सांगितले आहे.
‘प्रातिभाव्यं वृथादानं आक्षिकं सौरिकं च यत्
दण्डशुल्कावशेषं च न पुत्रो दातुमर्हति
पित्याने जुगार (आक्षिक) अथवा मद्यपानासाठी (सौरिक-सुरापानासाठी)कर्ज काढले असेल तर ते फेडायचे उत्तरदायित्व पुत्रावर नाही, असे स्पष्ट म्हटले आहे. ‘मनुस्मृती’मध्ये ऋणाची परतफेड करण्याच्या पद्धतींचा निर्देश करताना कायिक सेवा (दास्यत्व पत्करून शारीरिक मेहनत करून कर्ज फेडणे), मासिक पद्धतीने व्याज देणे किंवा चक्रवाढ पद्धतीने अथवा कर्जदाराच्या इच्छेनुरूप व्याज देणे अशा पद्धती नमूद केल्या आहेत. व्याज देण्यासंबंधी असलेल्या नियमांप्रमाणे व्याज घेण्यासंबंधीदेखील काही मते व निर्देश स्मृतिकारांनी दिलेले आहेत. व्याज घेताना ऋणकोचे वर्णव्यवस्थेतील स्थान पाहून व्याजाची रक्कम ठरवण्याचा निर्णय ‘मनुस्मृती’ने दिलेला आहे. कर्ज घेणारा ठरावीक मुदतीत कर्ज फेडू शकत नसेल तर कर्जाचा करार पुन्हा करून व्याज फेडण्याची तरतूद व अन्य आनुषंगिक नियम मन्वादि धर्मशास्त्रकार व कौटिल्याने बनवलेले आहेत.
मानवी व्यवहारातील या ऋणसंकल्पनेचा विस्तार धर्मकल्पनांच्या अनुषंगानेही झाल्याचे दिसून येते. वैदिक संहिता व ब्राह्मणग्रंथांमध्ये सर्व मानवांसाठी ‘ऋणत्रय’ या संकल्पनेची मांडणी केली आहे. जन्माला येणारा माणूस हा ‘ऋषीऋण’, ‘देवऋण’ आणि ‘पितृऋण’ या तीन ऋणांसोबत जन्मतो. यापकी ‘ऋषीऋण’ हे ब्रह्मचर्य-स्वाध्यायादि कर्तव्यांच्या पालनाने फेडावे, ‘देवऋण’ हे यज्ञादी विधींद्वारे व पितरांचे ऋण हे वंशवृद्धीद्वारे फेडावे असे ब्राह्मणग्रंथांत म्हटले आहे. व्यावहारिक अथवा भौतिक ऋणकल्पनेचा विस्तार असलेली ही कल्पना नीतिशास्त्र व श्रद्धाधिष्ठित धार्मिक कल्पनांशी जोडली गेल्याने ‘ऋण’ या संकल्पनेच्या विस्ताराला वेगळाच आयाम मिळाल्याचे दिसून येते. ‘ऋणत्रयां’च्या संकल्पनेचा साक्षात् संबंध भारतीय समाजव्यवस्थेचा महत्त्वाचे अंग असलेल्या आश्रमव्यवस्थेशी आपसूकच जोडला गेला. समाजातील गरजू व्यक्तींना ऋण देणे ही समाजातील आर्थिक-भौतिक व्यवहारविश्वाची अपरिहार्यता आहे, हे लक्षात घेऊन त्यानुसार स्मृतिकारांनी नियम बनवले. पुढे धर्मकल्पनांची व्याप्ती जसजशी वाढत गेली त्यासोबतच नतिक व श्रद्धाविषयक कर्तव्यांची व कल्पनांची सांगड घालून समाज-नियमन व व्यक्तिनिष्ठ नीतिनियमांद्वारे नतिक नियमनदेखील या संकल्पनांतून साधले गेले. ईश्वरविषयक संकल्पनांतून व्यक्त होणारी कृतज्ञता, ज्ञान देणाऱ्या ज्ञाननिर्मात्या ऋषींच्याविषयीचा ऋणीभाव आणि वंशवृद्धी व मानवजातीच्या वृद्धीचा-रक्षणाचा वारसा व शिकवण हस्तांतरित करणारे आपले पूर्वज यांच्याविषयीची कृतज्ञता अशा अनेक कल्पनांचा परिपोष ‘ऋणत्रय’ या चौकटीत झाला. मानवी कल्पनाविश्वातील आदिम आविष्कारांपकी अतिशय महत्त्वाच्या असलेल्या या कल्पनेतून पुढील सामाजिक-सांस्कृतिक व्यवस्थांच्या विकसनासाठी सुपीक पृष्ठभूमी तयार झाली.
वेदोत्तर/वेदेतर तत्त्वज्ञान व श्रद्धाप्रणालींमध्ये जिनर्तीथकर, भगवान बौद्ध, कपिलादि दर्शनकार व अन्य विवक्षित ज्ञानप्रणाली, तत्त्वज्ञानप्रणालींचे प्रणेते उदयाला आले. या दार्शनिक तत्त्वज्ञांना समाजाने आपले नेतेपण बहाल करून त्यांना आपले मार्गदर्शक, गुरू, आचार्य, भगवान मानले. त्यांच्या तेजस्वी ज्ञानसाधनेतून प्राप्त झालेल्या मूल्यांप्रति कृतज्ञताभाव समाजाने नेहमीच व्यक्त केला. त्यांनी प्रदान केलेल्या संचिताच्या ऋणातून मुक्त होण्यासाठी पुढील पिढीला ते ज्ञान संक्रमित करण्याची धारणादेखील या कल्पनेच्या अनुषंगाने दृढमूल झाली. त्यातूनच इथल्या ज्ञानपरंपरा विकसित झाल्या. ज्ञानाने श्रेष्ठत्व मिळवलेल्या या तत्त्वज्ञ मंडळींना समाजनिर्मितीचा अधिकार आपल्या समाजाने दिला. पुढे त्या प्रणालींतून उदयाला आलेल्या उपशाखा आणि संबंधित आचार्याच्या सामाजिक, सांस्कृतिक अधिकारांना विशिष्ट मर्यादेत राजकीय महत्त्वदेखील प्राप्त झाले. आणि राजसत्ता व धर्मसत्तांचे मक्ते घेणाऱ्या व्यवस्था निर्माण झाल्या. या व्यवस्थांचा इतिहास आणि त्याचे आजच्या संदर्भातून लावले गेलेले अर्थ यांचा विचार आपण पुढील भागांतून करणार आहोत. त्यासाठीची पृष्ठभूमी आणि संकल्पनांचे धागे आपण या आणि आधीच्या भागांतून उलगडत विषयप्रवेशाच्या पुढील टप्प्यावर येऊन पोहोचलो आहोत.
– हेमंत प्रकाश राजोपाध्ये
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
VIDEO: विमानाचे असे भन्नाट लॅडिंग तुम्ही याआधी पाहिले नसेल
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
#MeToo : तनुश्री- नाना वादावर मराठी कलाकार गप्प का यावर अनिता दाते म्हणते..
नरेंद्र मोदींचे भाऊ म्हणतात, फुकटचं दिलं म्हणजे अच्छे दिन आले का
Fact Check : काँग्रेसच्या मुस्लिम मंत्र्याने हिंदू पोलिसाला जबदरस्तीने भरवलं शिळं अन्न
#MeToo : हेल्मेटमुळे भर मैदानात चुंबनापासून बचावला रोहित शर्मा; पत्नी अस्वस्थ
आपणही प्रेमसंबंध ठेऊन त्यांना धडा शिकवू, शिक्षिकेकडे शेजाऱ्याची विचित्र मागणी
मायलेकींच्या सुरक्षेसाठी तो उबर चालक मध्यरात्रीनंतरही दीड तास थांबून राहिला
Video : रणवीर सिंगला आवडते ही मराठमोळी अभिनेत्री
#MeToo : २५ वर्षांपूर्वी माझंही शोषण झालं होतं; सैफचा धक्कादायक खुलासा
#MeToo : आलोक नाथ यांच्या पत्नीने केला १ रुपयाचा मानहानीचा दावा
#MeToo : आरोप सिद्ध होणाऱ्यांसोबत काम न करण्याचा फरहान अख्तरचा निर्णय
ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
‘लोहपुरुष’ पोलीस आयुक्त, जरा इकडेही लक्ष द्या
मित्राच्या अपघाती मृत्यूच्या तणावामुळे अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांची आत्महत्या
२८ नवे कुष्ठरुग्ण आढळले


९ जून | मराठीमाती

१८९० : गिरणी कामगारांची रविवारच्या साप्ताहिक सुट्टीची मागणी मान्य होऊन साप्ताहिक सुट्टी सुरुवात झाली.
१९३४ : डोनाल्ड डकचे चित्रपटसृष्टीत चित्रपट द वाइज लिटल हेन या चित्रपटाद्वारे पदार्पण.
१९६४ : लालबहादूर शास्त्री पंतप्रधान म्हणून शपथविधी.
१९८६ : मुंबई येथे पहिला एड्स रुग्ण सापडला.
१७८१ : जॉर्ज स्टिफन्सन, आगगाडीचा जनक.
१९४७ : किरण बेदी, भारतातील सर्वप्रथम स्त्री आय.पी.एस. अधिकारी.
१७१६ : बंदा बहादुर, शीख सेनापती.
१९९१ : राज खोसला, सुप्रसिध्द चित्रपट निर्माता.
१९९५ : प्रा. एन. जी. रंगा, ज्येष्ठ स्वातंत्र्य सैनिक, संसदपटू.
This entry was posted in दिनविशेष and tagged एन. जी. रंगा, किरण बेदी, जन्म, जागतिक दिवस, जॉर्ज स्टिफन्सन, ठळक घटना, डोनाल्ड डक, द वाइज लिटल हेन, दिनविशेष, मृत्यू, राज खोसला, लालबहादूर शास्त्री, ९ जून on जुन 9, 2013 by संपादक.


अशोकनगरमध्ये प्लास्टिक पाईपना आग - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » बेळगांव » अशोकनगरमध्ये प्लास्टिक पाईपना आग
अशोकनगरमध्ये प्लास्टिक पाईपना आग
आगीचे कारण गुलदस्त्यात, धुराचे प्र
अशोकनगर परिसरात साठवून ठेवण्यात आलेल्या प्लास्टिक पाईपना बुधवारी सायंकाळी आग लागली. या आगीत मोठे नुकसान झाले असून धुराचे प्रचंड लोळ पाहून अनेक जण घटनास्थळी धावून आले. अग्निशमन दलाच्या जवानांनी आग विझविली तरी तोपर्यंत पाईप जळून खाक झाले होते.
धर्मनाथ भवनजवळ स्वीमिंगपूलसाठी पाईप साठवून ठेवण्यात आले होते. बुधवारी सायंकाळी या परिसरात अचानक प्रचंड धूर दिसून आला आणि बघता बघता आगीचे लोळही उठले. त्यामुळे तातडीने अग्निशमन दलाच्या जवानांना पाचारण करण्यात आले. मार्केट पोलीस अधिकारीही घटनास्थळी दाखल झाले.
या घटनेत केवळ सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. अज्ञातांनी या पाईपना आग लावल्याचा संशय व्यक्त करण्यात येत आहे. विशेष अनुदानातून धर्मनाथ भवन सर्कलजवळ स्वीमिंगपूल बांधण्याची योजना होती. यासाठी प्लास्टिक पाईप साठवून ठेवण्यात आले होते. या पाईपना आग लागली आहे. अग्निशमन दलाचे 15 हून अधिक जवान आग विझविण्याच्या कामात गुंतले होते.
डॉल्बी प्रकरणातील तिघांना जामीन
चौथी ते सातवीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांसाठी बोर्डाची परीक्षा
तिहेरी अपघातात भारतनगरचा युवक ठार
शहरात रमजान ईद उत्साहात
सिरियल रेपिस्ट कुरेशीचे 18 गुन्हे उघड
सांगलीत अपघातात मृत्युमुखी पडलेल्या पैलवानांच्या कुटुंबीयाना 5 लाख
प्रशांत किशोर जेडीयूच्या राष्ट्रीय उपाध्यक्षपदी
‘अरुणा’ प्रकल्पग्रस्तांना न्याय देणार
जिल्हय़ात 868 मुलांवर मोफत शस्त्रक्रिया पूर्ण
डेंग्यू सदृश ताप पार्श्वभूमीवर आरोग्य यंत्रणा अलर्ट
कलमठ येथील तरुणास ‘स्वाईन’ची लागण
कारमध्ये आढळली 59 हजाराची दारू
‘ग्लोबल कोक’ची वाहने अडविली
राज्यांत 200हूध अधिक तालुक्यांत दुष्काळी झळा
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


सौरव गांगुली म्हणतो, इंग्लंड जिंकायचे असेल तर हे करु नका
सौरव गांगुली म्हणतो, इंग्लंड जिंकायचे असेल तर हे करु नका
भारताचा माजी कर्णधार सौरव गांगुलीने अजिंक्य रहाणे आणि मुरली विजयवर विश्वास दाखवत त्यांच्या खराब कामगिरी नंतरही संघातून त्यांना वगळू नका असा सल्ला विराट कोहली आणि प्रशिक्षक रवि शास्त्रींना दिला आहे.
“सातत्याने अंतिम ११ खेळाडूंच्या संघात बदल केल्याने खेळाडूंवर चांगली कामगिरी करण्याचा दबाव येत आहे. या दबावातच त्यांची कामगिरी निराशजनक होत आहे. त्यामुळे मला वाटते की विराट आणि रवि शास्त्रींनी पहिल्या सामन्यातील संघच पुढील सामन्यासाठी खेळवावा.”
“मला वाटते की कोहलीने पुढील सामन्यात कोणताही बदल करु नये. कारण इंग्लंडमधील परिस्थितींशी जुळवून घेण्यासाठी फलंदाजांना वेळ लागतो. तसेच जर संघ व्यवस्थापनाने फलंदाजांशी बोलून त्यांच्यात आत्मविश्वास निर्माण केल्यास ते नक्की चांगली कामगिरी करु शकतील.” असे माजी कर्णधार सौरव गांगुली म्हणाला.
भारत-इंग्लंड यांच्यात झालेल्या पहिल्या कसोटी सामन्यात विराट कोहली वगळता एकाही फलंदाजाला समाधानकराक कामगिरी करता आली नाही.
त्यामुळे एजबस्टन कसोटीत भारताला ३१ धावांनी निसटता पराभव स्विकाराव लागला होता.
“पाच सामन्यांच्या कसोटी मालिकेत आता पहिला सामना झाला आहे. त्यामुळे मला वाटते की भारतीय फलंदाजांना आणखी संधी मिळाली पाहिजे. अजिंक्य रहाणे आणि मुरली विजय यांनी यापूर्वी इंग्लंडमध्ये चांगली कामगिरी केली आहे. त्यामुळे ते उर्वरित मालिकेत दमदार पुनरागमन करतील.” असे मत गांगुलीने व्यक्त केले.
भारत-इंग्लंड यांच्यातील पाच सामन्यांच्या कसोटी मालिकेतील दुसरा सामना लंडनमधील लॉर्ड्स मैदानावर ९ ऑगस्टपासून सुरु होत आहे.
क्रीडा क्षेत्रातील ताज्या घडामोडी, बातम्या, सदरे आणि विशेष लेखांसाठी लाईक करा महा स्पोर्ट्सचे फेसबुक पेज. आपणास व्हाॅट्सअॅपच्या माध्यमातून हे सर्व हवे असेल तर आम्हाला 9860265261 या व्हाॅट्सअॅप क्रमांकावर Join Maha असा मेसेज नक्की करा.
-कुठे गेला तुमचा कोहली
-दुसऱ्या कसोटीसाठी इंग्लंड संघातून स्टार खेळाडूला वगळले
स्वत:चेच दोन खास फोटो शेअर करत कोहलीने दिला चाहत्यांना हा खास मंत्र
इंग्लंडच्या खेळाडूंचा सराव पहाण्यासाठी चक्क सापानेच लावली हजेरी
कॅप्टन कूल धोनीच्या चाहत्यानेच मोडला अजिंक्य रहाणेचा क्रिकेटमधील विक्रम
तुळजाभवानी क्रीडा पुरस्कार संपदा बुचडेस जाहीर
कोल्हापूरच्या चित्तेश मंदोदीने जिंकल्या दोन रेस
…जेव्हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये विकेटचा रतीब लावणारा गोलंदाज बनतो गायक
जाणुन घ्या याॅर्कर स्पेशलिस्ट लसिथ मलिंगा २०१९च्या विश्वचषकात खेळणार की नाही
३७ षटकारांची बरसात होणाऱ्या त्या टी२० सामन्याबद्दल सर्वकाही…
टीम इंडियात संधी न मिळालेल्या गोलंदाजाने बाद केले टीम इंडियात संधी न मिळालेल्या फलंदाजाला
 एबी डिव्हीलियर्स करतोय पुनरागमन
आशियाई जुनियर स्क्वॅश अजिंक्यपद स्पर्धेत पुण्याच्या अर्णव सरिनला रौप्यपदक
श्रीलंकेला विश्वचषक जिंकून देणाऱ्या जयसुर्यावर आयसीसीने केले भ्रष्टाचाराचे आरोप
एमएसएलटीए योनेक्स सनराईज रवाईन हॉटेल 16 वर्षाखालील अखिल भारतीय सुपर सिरीज् टेनिस स्पर्धेत प्रणव गाडगीळ याचा मानांकित खेळाडूवर विजय
बॅडमिंटन : नाशिककर अजिंक्य पाथरकरची भारतीय संघात निवड एशियन ज्युनिअर लीगसाठी आज होणार रवाना
पुणेरी पलटणच्या बोल कब्बडी आंतरशालेय स्पर्धेच्या विजेतेपदाचा मान सातव हाय स्कूल संघाला
माझी कारकिर्द सुरू होण्याअगोदरच असे आरोप का
टॉप ५: या खेळाडूंनी मारले आहेत ६ चेंडूत ६ षटकार
तूम्ही जर अजिंक्य रहाणे- पृथ्वी शाॅचे फॅन असाल तर ही आहे तूमच्यासाठी सर्वात मोठी बातमी
हा दौरा करु शकतो पृथ्वी शाॅसाठी २०१९ विश्वचषकाची दारं खूली
या गोलंदाजाला आॅस्ट्रेलिया दौऱ्यात मिळणार १००% संधी


जे साखर ओ! - Lindberg gitarboogie खेळत होते! | Apg29

Lindberg एक गर्दी Halltorp फिलाडेल्फिया मिसळून पिशवी पुल खेळाडू gitarboogie खेळत होते
Lindberg होते खेळत gitarboogie एक गर्दी मिसळून पिशवी पुल खेळाडू Halltorp फिलाडेल्फिया
रात्री शनिवारी भेट दिली Lindberg मिसळून पिशवी पुल खेळाडू गर्दीच्या Halltorp फिलाडेल्फिया होते.
जगातील सर्वात मोठी ख्रिश्चन दूरदर्शन कंपê
शनिवार, 7 जुलै 2018 आता ब्रँड TBN नॉर्डिक अंतर्गत Lifely चॅनेल, झाले TV2020 सुरू मीडिया हाऊस मित्र, दिसून येत आहे.
स्वीडिश दवाखाने खून जलद वेळा
मी योग्य समजून तर, तुम्हाला कोणाला unplanned मारले तर खून योजना आखण्यात आली आहे, तर खून आहे. नियोजन गर्भपात असल्याने, तो खून पण काहीही आहे
स्वीडिश Elida, ख्रिश्चन अल्पसंख्यांक एकता समुद्रपर्यटन आणि इस्राएल आगमन मिडल इस्ट मध्ये फक्त लोकशाही.
जगभरातील मशिदी इमारत तुर्की लक्षावधी गुंê
तुर्की सरकारने जगात इस्लामचा प्रसार एक दीर्घकालीन ध्येय मध्ये मशिदी तयार करण्यासाठी लाखो खर्च करत आहे.
ब्रिटिश विभाग स्टोअर साखळी मार्क्स अँड स्पेन्सर 6-8 वर्ष वयोगटातील मुले योग्य barnhijab मार्केट.
माझा जन्म झाला, जेथे जेथे, त्यामुळे हवन होते तारण मला दिले. मी एक "ख्रिस्ती देशात" मध्ये जन्म झाला कारण मी जतन केले नाही, पण येशू कारण माझा शोध
कोणीही येशू विदूषक करू शकता
 तेव्हा तो केले असल्याने येशू फसवणूक करण्यासाठी
आनंदी - आशा आशीर्वाद दिला
परमेश्वर स्वर्गात विश्वासणारे घेण्यासाठी परत वळते तेव्हा "आनंदी जिवंत विश्वासणारे अनुभव परिवर्तन आहे. लोक नंतर मृत्यू अनुभवत न, रूपांतर होणे अनुभव येईल. "
काय आपण एक चिरंतन नरक गमावले करणे करावे
पत्रिका, अंमलबजावणीचे आणि योग पूर्व धर्म
अनेक मासिके, आणि अगदी वर्तमानपत्र, पत्रिका आहेत. किती गंभीर संशयास्पद नक्कीच चौकशी करू शकता प्रेस काहीही प्रकाशित करू शकता.
10 डिसेंबर रोजी, मुक्त इमिग्रेशन अंतर्गत युन&
10 डिसेंबर रोजी, मुळात मुक्त इमिग्रेशन अप उघडते, यूएन एक दस्तऐवज छापली.
समान-सेक्स लग्नाला रोमेनिया प्रतिबंधित कí
समान-सेक्स लग्नाला रोमेनिया प्रतिबंधित केले जाऊ शकते. या शनिवार व रविवार, देश मत हो किंवा नाही राज्यघटना बदलण्यासाठी केवळ लग्न एक माणूस आणि एक स्त्री दरम्यान एक संघ असणे आवश्यक आहे, जेणेकरून.
पवित्र आत्मा आनंदी पृथ्वी काढले आहे
कोण बद्दल चर्चा संबंधित "मात करता येते." आम्हाला koinegrekiska मूलभूत मजकूर पाहू.
Globalism फक्त करू राष्ट्र ओळख सर्व पैलूंवर हल्ला आहे, आणि युरोपियन युनियन त्याचे मुख्य संस्था आहे - किमान राजकीय.
तेल अवीव यहूदी आनंदी स्वप्न पडले
"मी कर्णे वाजवत होते की स्वप्न, आणि मी द्वार चालवा आणि बाहेर दिसत. इस्राएल राष्ट्र पासून हजारो लोक ढग माध्यमातून अप काढलेल्या जात आणि ते पांढरे शुभ्र झगे आणि आकाश स्प्लिट आणि गब्रीएल दूताला वरील आणि एक रणशिंग आणि एक शिट्टी स्वर्गात आहे परिधान आहेत. "
एक वाढवणे कुटुंब सह शेतात वाढत धक्कादायक गोष्ट आहे.
आज Malle Lindberg 89 वर्षे कल्पित लेखक आहे तो जन्मला 290,929th Malle अभिनंदन केले होते
400 लोक इंडोनेशिया मध्ये भूकंप आणि त्सुनामी क
सुमारे 400 लोक इंडोनेशिया मध्ये सुलावेसी बेटावरील भूकंप व त्यानंतरच्या त्सुनामी ठार मारले होते. बद्दल म्हणून अनेक जण जखमी आणि अनेक गहाळ आहे.
गुप्त तीन बाजू असलेला आयोगाच्या ऍनी Lööf सदस्य
आज मिळतो ग्रीन पार्टी Birger Schlaug आणि केंद्र पक्षाचे नेते एनी Lööf च्या Malou Lindholm गुप्त globalist एलिट संस्था, तीन बाजू असलेला आयोगाचे सदस्य आहे.
ऍनी Lööf पंतप्रधान करणार आहात का
केंद्र पक्षाचे नेते एनी Lööf 2017 मध्ये Bilderberg निमंत्रित ती स्वीडन पुढील पंतप्रधान होईल झाला
8 वर्षीय मुलगी लग्न रात्री मृत्यू झाला
एक मुस्लिम 8 वर्षीय मुलगी येमेन मध्ये त्यांचे लग्न रात्री मृत्यू झाला
पाने गळून पडलेला आहे - आता एक पुनरुज्जीवन अस&
Stefan Löfven सकाळी पंतप्रधान म्हणून बाहेर मतदान होते. आता काय होत आहे, आणि काय स्वीडन मध्ये होते लोक देवाला चालू होईल लोक देवाला चालू होईल एक पुनरुज्जीवन होईल का
अवांछित - भाग तेरा
या भागात मी काय घडले मी माध्यमिक शाळेत असताना तिला कधीच सांगितले की धक्कादायक घटना बद्दल इतर गोष्टींबरोबरच, तुम्हाला सांगेन. सर्व काही खरे आहे, पण काही लोक नावे बदलण्यात आली आहेत किंवा नाव नाही.
ते avhållsamt जगू शकत नाही तर ते लग्न करतो तो इच्छा जाळून पेक्षा लग्न चांगले आहे.
अवांछित - भाग बारा
अवांछित माझे मालिकेच्या धक्कादायक भविष्यात जाणून घ्या. या विभागात, मी शॉट, शॉट आणि सुरूच दोन्ही होतात.
तो यरुशलेममध्ये जगातील राष्ट्रांमध्ये प्
4,000 प्रार्थना नेते जगातील राष्ट्रांमध्ये प्रार्थना इस्राएल यरुशलेममध्ये जमले आहेत. हे छान वाटतं, पण ते फक्त एक अडचण आहे: तो पूर्णपणे unbiblical आहे
बराक ओबामा: आम्ही तारणारा किंवा ख्रिस्त गर
या धक्कादायक व्हिडिओ मध्ये आपण तारणारा किंवा ख्रिस्त, पण फक्त प्रामाणिक कठीण काम लोकांना गरज नाही अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष बराक ओबामा म्हणतात.


गज़ाली..

ती अगदी म्हणजे कमालीचीच मऊसूत होती. नऊवारी साड्याही अशाच नेसायची; सुती, मऊ.. मखमल=लोणी=जिजाबाई हे समीकरणच बनलं आहे. तिची सर्वात मोठी नात, जिला आज्जी निटसं म्हणता येत नसे, ती तिला जीजी म्हणत असे. पुढे पुढे त्याचे जिजाई, जिजाबाई असे स्थित्यंतर होत गेले. पुढच्या सगळ्या नातवंडांनीही जिजाबाईचाच धोशा लावला आणि तेच नाव तोंडी झाले. ’आईची आई’ हे आजोळी पळण्याचे सर्वात मोठ्ठे आकर्षण होते.
’मळ्यातलं घर’ आणि गावातला वाडा दोन्ही गोष्टी तिने सांभाळल्या होत्या. आम्हाला जास्त आवडायचे ते मळ्यातले घरच म्हणजे शेतीच्या जवळ असलेले घर म्हणजे शेतीच्या जवळ असलेले घर ज्याच्या अंगणात क्रिकेटच्या बाऊंड्री, सिक्सरच्या खुणा ठरवायला खूप वाव होता. चिक्कूच्या झाडापर्यंत चार रन्स, त्यापुढे पेरुपर्यंत सहा आणि फाटकाच्याही पुढे गेला, तर तुझा तू बॉल आणायचा ज्याच्या अंगणात क्रिकेटच्या बाऊंड्री, सिक्सरच्या खुणा ठरवायला खूप वाव होता. चिक्कूच्या झाडापर्यंत चार रन्स, त्यापुढे पेरुपर्यंत सहा आणि फाटकाच्याही पुढे गेला, तर तुझा तू बॉल आणायचा असे नियम होते. मोठ्ठ असलं तरी अंगण रोज व्यवस्थित स्वच्छ केलेले असे. बाहेर घराला जोडूनच आणखी छोटे घर बांधले होते. त्यालाही कौले होती. आई, मामा, मावशी मंडळी लहान असताना त्यांना खेळण्यासाठी म्हणून असे नियम होते. मोठ्ठ असलं तरी अंगण रोज व्यवस्थित स्वच्छ केलेले असे. बाहेर घराला जोडूनच आणखी छोटे घर बांधले होते. त्यालाही कौले होती. आई, मामा, मावशी मंडळी लहान असताना त्यांना खेळण्यासाठी म्हणून मागच्या बाजूला जोडूनच गोठा, कडेला धान्याचे कोठार , परत त्याहीपलीकडे गवताचे भारे ठेवण्याची शेड.. या सगळ्याला निशिगंध आणि सदाफुलीची बॉर्डर.. हे सर्वच स्वच्छ, कमालीचे सुंदर आणि निर्मळ ठेवणारा हात माझ्या आजीचा होता. ती हाताला जितकी मऊ-मऊ लागे तितक्याच मऊसूत मनाची मालकीण होती. भोळेपणाकडे झुकणारा कोवळा स्वभाव होता तिचा. मी तिला कधीच कुणावर ओरडताना, रागवताना पाहिले नाही. फारतर पदराचे टोक डोळ्यांपर्यंत जाई, पण तिचा उंच स्वरातला आवाज आठवतच नाही. हाच शांतपणा, साधेपणा तिचे सौंदर्य बनून राहिला होता.
मे महिन्यातल्या एखाद्या रणरणत्या दुपारी, धूळ उडवत बस त्या ठराविक नाक्यापर्यंत आली की हुश्श्य होत असे. कोणीतरी न्यायला आलेले दुकानाच्या पत्र्याखाली उभे असे. मळ्यातले घर असे चट्कन दिसतच नाही. थोडे खोलगट भागात रानटी झाडांमधे लपलेले आहे. नैसर्गिक कंपाउंड तिथल्या उतारावरुन जाताना वाढलेला वेग थेट दार येईपर्यंत कमी होत नसे. जाड्या माठातले थंड पाणी, सरबत, पन्हे सगळा मारा तिच्याकडून सुरु होई.
ऊन आणि सुट्टी चढत जाई, तश्या आमच्या करामतीही वाढत जात. तिने माझ्यासाठी स्वयंपाकघरातच एका कोपर्‍यात स्वतः छोटी चूल लिंपून दिली होती. ती पेटवण्यासाठी छोट्या काटक्या होत्या, फुंकणी होती. तिने मला पहिला चहा करायला शिकवला. कडवट झालेला, काळा चहा पिणारी जिजाबाई माझे पहिले गिर्‍हाईक होती.
नातवंडांमधे मुलांची मेजॉरिटी असल्याने मी एकटी पडले, तरी माझ्याशी कधीही खेळणारी ती माझी सख्खी मैत्रिण होती. दादा आणि अमोलदादा यांनी घरामागे भिंतीला लागूनच मुख्य पदार्थ-माती आणि इतरही बरेच चित्रविचित्र पदार्थ मिसळून एक छोटे घर केले होते. त्यावर कागद, काटक्या वगैरेंचे थरचे थर देऊन ते उन्हात वाळवले होते. त्यावर उभे राहून ’आमचे घर सर्वात मजबूत’ अशी आरोळीही ठोकली होती. या अनमोल कन्स्ट्रक्शन मधे मला सहभागी करुन घेण्यात आले नव्हते. त्या घराच्या मजबूतीवर जळून ’हे मला घेत नाहीत’ ची तक्रार मी जिजाबाईकडे नोंदवली होती. तिने परत अंगणात तिघांनी मिळून घर बांधण्याचे फर्मान काढले होते. त्याप्रमाणे ते तयार झालेही यावेळी तर आत डायनिंग टेबल, खुर्च्याही केल्या होत्या. छोटा बल्ब आत सोडला होता. मला लहान बुटके होवून आत फेरफटका मारावा असे प्रकर्षाने तेव्हा वाटत असल्याचे अजूनही आठवते आहे.
रात्रीच्या वेळी चटया टाकून अंगणात गप्पाष्टके रंगत, तेव्हा जेवण झाले असले, तरी ती काहीबाही खायला आणायची. बडबडणार्‍या मुलां-नातवंडांकडे प्रेमाने बघत बसायची. ती मते मांडायची, पण वादविवाद घालणे तिच्या कोष्टकात बसतच नव्हते. मधेच कुणा लहानग्याच्या डोक्यावर हात ठेऊन ’ निजलीस काय’ ची पृच्छा करायची. तिच्या मांडीवर झोपण्यासारखे सुख नव्हते. आयतीच मऊशार उशी’ ची पृच्छा करायची. तिच्या मांडीवर झोपण्यासारखे सुख नव्हते. आयतीच मऊशार उशी वरुन मुलायम हाताचे थोपटणे
गोठ्याचे काम पहाणार्‍या बायका, गवळी, किराणा आणणारे कुणी-कुणी; काम झाले की निघाले, असे कधीच होत नसे. जिजाबाईची विचारपूस, सल्ले, भेटवस्तू आणि खाऊ कधी संपतच नसे. हे लोकं बराच वेळ रेंगाळत असत. आम्ही त्यांची गार्‍हाणी ऎकत असू. हा बहुदा सकाळचा वेळ असे. घराचे मुख्य दार पुढे असले तरी, स्वयंपाकघराचे दुसरे अंगणाला जोडून दार होते. जाळीचे आणि लाकडी. त्या जाळीच्या पायरीवर बसून सगळ्य़ांची तिच्याशी बडबड चाले. जिजाबाईचे सकाळचे आवरणेही पाहण्यासारखे असे. स्वच्छ साडी नेसलेली आज्जी तिचा पितळेचा पावडरीचा डबा काढत असे. या ठराविक हालचाली ठरलेल्या असायच्या.. लाकडी चौकटीत बसवलेला छोटा आरसा, त्या खालचा छॊटा ड्रॉवर, त्यातला डबा.. मग गोल मेण आणि कुंकू.. फणी काढून अंबाडा घालून ती त्यावर गोल जाळीही लावायची. असेल, तर एखादे फूल गोरीगोरी जिजाबाई खूपच गोड दिसायची. दोन परड्या भरुन पूजेसाठी फुले काढायची. मग स्वयंपाक, जेवणे वगैरे आवरुन तिचा मोर्चा ’दुपारी पडायच्या’ खोलीकडे वळायचा. ही खोली अगदी टिपीकल झोपाळू खोली होती. स्वयंपाकघराला लागूनच गोरीगोरी जिजाबाई खूपच गोड दिसायची. दोन परड्या भरुन पूजेसाठी फुले काढायची. मग स्वयंपाक, जेवणे वगैरे आवरुन तिचा मोर्चा ’दुपारी पडायच्या’ खोलीकडे वळायचा. ही खोली अगदी टिपीकल झोपाळू खोली होती. स्वयंपाकघराला लागूनच बाळंतिणीची खोली असते तशी.. अंधारी, गार आणि लगेच झोप आणणारी.. तिथे पडून मोठ्यांच्या 'गॉसिप्स’ ऎकण्यातली मजा वेगळीच
खेळून थकल्यावर ’हातपाय धूवून देवापुढे बसा’ ची हाकाटी व्हायची. तिथे लाईट बरेचदा नसायचेच देवघरापुढल्या पिवळ्या प्रकाशात शुभंकरोति, मंत्र म्हटले जायचे. प्रकाश, स्वर आणि सुवास यांचा निरामय मिलाफ सगळा शीण घालवून टाकायचा. देवघराजवळच असणार्‍या लोणी काढायच्या लाकडी खांबाला टेकून ती कधी वाती वळायची कधी काही वाचायची. तिच्या सात्विकतेने घर भरुन जायचे. ते बघूनच खूप छान वाटायचे.
तिचे जाणे, त्या मळ्यातल्या घराला अजिबतच रुचले नाही. त्यानेही मौन पत्करले. तिची आठवण म्हणून कदाचित, तिचा शांतपणा त्याने उचलला. अबोली, वाढायची म्हणून वाढते आहे. अजूनही फाटक ओलांडल्यावर दिसणारा समोरच्या कोपर्‍यातला चौकोनी हौद कधी पाण्याने भरुन वहात असेल, कधी कोरडा ठिक्क पडत असेल.. त्याला लागूनच असलेल्या मोठ्ठ्या, कठडा नसलेल्या विहीरीची तू मनात घालून दिलेली भिती कधीच जाणार नाही.. त्याच किर्रर्र भितीचे फक्त आता कारण बदलले आहे की आता तूच तिथे नसशील.
सौम्य, निर्मळ साईसारख्या जिजाबाईने आणि आजोबांनी आजोळचे सुख भरभरुन दिले. बालपण, सुट्टी, मजा, चर्चा, शिकवणी या सगळ्या गोष्टी मायेच्या गाठोड्य़ात गच्च बांधून समृध्द करुन दिल्या.
मातृदिनानिमित्य; माझ्या आईला बुध्दीमान मुलगी, अतिशय प्रेमळ, बहुश्रुत आणि कष्टाळू व्यक्ती, एक उत्तम स्त्री बनवणार्‍या तिच्या आईला लाख सलाम
Labels: जुनी पाटी, फुटकळ स्फुट
कुठल्या मातीवर कोणत्या सरी पडतील आणि कुण्या काळचा सुगंध दरवळू लागेल, सांगता यायच नाही. गुळासारखी साधीशी गोष्ट तांबूस गोजिरवाणा, सुबक गूळ पाहून मी दुकानदाराला विचारले," अरे वा तांबूस गोजिरवाणा, सुबक गूळ पाहून मी दुकानदाराला विचारले," अरे वा कोल्हापूरचा गूळ आहे वाटतं कोल्हापूरचा गूळ आहे वाटतं" तेव्हा शक्य तितक्या कुत्सितमिश्र कुचक्या स्वरात तो बोलता झाला " गूळ म्हणजे काय कोल्हापूरातूनच येतो की काय" तेव्हा शक्य तितक्या कुत्सितमिश्र कुचक्या स्वरात तो बोलता झाला " गूळ म्हणजे काय कोल्हापूरातूनच येतो की काय इथे पण बरीच उसाची शेती आहे. आमाला काय म्हाईत कुटुन येतो इथे पण बरीच उसाची शेती आहे. आमाला काय म्हाईत कुटुन येतो तुम्ही तरी ओळखू शकाल काय तुम्ही तरी ओळखू शकाल काय
 नक्कीच ओळखेन.. असाच असतो तो
त्याच्यावर कुरघोडी करण्यासाठी काढलेल्या स्वराचा आणि शब्दांचा त्याच्यावर कोणताही परीणाम झालेला दिसला नाही. मख्खपणे त्याने पुढच्या गिर्‍हाईकाला हिणवण्याची तयारी सुरु केली. पण त्या छोट्याश्या वस्तूला पाहिल्यावर काय काय म्हणून तरळून जावे शहराबाहेर दुतर्फा उसाची लांबच लांब शेती, गुर्‍हाळे, मंडईतल्या गुळाच्या वेगवेगळ्या आकाराच्या ढेपा, "घ्या की हो शहराबाहेर दुतर्फा उसाची लांबच लांब शेती, गुर्‍हाळे, मंडईतल्या गुळाच्या वेगवेगळ्या आकाराच्या ढेपा, "घ्या की हो खूप ग्वाड आहे आमचा गूळ खूप ग्वाड आहे आमचा गूळ" चा आग्रह.. आणि गूळाचे मोदकही" चा आग्रह.. आणि गूळाचे मोदकही थाळी प्रकारात भरपूर पदार्थ बर्‍याच प्रमाणात एकदम समोर आले की, गोंधळून काय खावं, आणि आपल्याला किती भूक आहे याचा अंदाजच येत नाही तसच काहीसं इथे होत असावं. मधुर,आंबट सगळ्या गोष्टी गोलाकार गर्दी करतात. हा संबंध निव्वळ वस्तूंशीही निगडीत नसतो. गंध, रंग, चव, स्वर, आवाज.. किती मोठा परीघ आहे थाळी प्रकारात भरपूर पदार्थ बर्‍याच प्रमाणात एकदम समोर आले की, गोंधळून काय खावं, आणि आपल्याला किती भूक आहे याचा अंदाजच येत नाही तसच काहीसं इथे होत असावं. मधुर,आंबट सगळ्या गोष्टी गोलाकार गर्दी करतात. हा संबंध निव्वळ वस्तूंशीही निगडीत नसतो. गंध, रंग, चव, स्वर, आवाज.. किती मोठा परीघ आहे एकदा कुठल्या तरी घरी एका परिचित परफ़्यूमचा वास तरंगत आला, आणि कॉलेजचे दिवस उजळणी करुन गेले. त्यावेळी खूपच जपून वापरला होता तो एकदा कुठल्या तरी घरी एका परिचित परफ़्यूमचा वास तरंगत आला, आणि कॉलेजचे दिवस उजळणी करुन गेले. त्यावेळी खूपच जपून वापरला होता तो हाच.. सेम.. ह्या परफ्यूमची मूर्ती लहान असली, तरी किर्ती महान होती. घरातून निघण्याची तेव्हाची अकराची वेळ, उकळत्या आमटीचा वास, जेवणाची गडबड, आवडता निळा ड्रेस, छोट्या सॅकमधे कागद, झेरॉक्सची गर्दी, पर्समधले पैसे चेक करणे.. सनकोट, स्कार्फ वगैरे घालून डाकू बनून जाणे, हेss मोठ्ठ पार्कींग, रणरणत ऊन.. आणि तरीही गार झुळूकेसारखा, स्पेशल वाटायला लावणारा, आसपास घुटमळणारा मंद सुवास हाच.. सेम.. ह्या परफ्यूमची मूर्ती लहान असली, तरी किर्ती महान होती. घरातून निघण्याची तेव्हाची अकराची वेळ, उकळत्या आमटीचा वास, जेवणाची गडबड, आवडता निळा ड्रेस, छोट्या सॅकमधे कागद, झेरॉक्सची गर्दी, पर्समधले पैसे चेक करणे.. सनकोट, स्कार्फ वगैरे घालून डाकू बनून जाणे, हेss मोठ्ठ पार्कींग, रणरणत ऊन.. आणि तरीही गार झुळूकेसारखा, स्पेशल वाटायला लावणारा, आसपास घुटमळणारा मंद सुवास त्यावेळची, आणि आता आऊट ऑफ टच असलेली मैत्रिण.. घरी येऊन फेसबुक चेक केले.. अजूनही तशीच गठ्ठ्या आहे..
अशाच जोड्या जुळवायच्या तर, प्रत्येक मुख्य वर्गिकरणाचे उपवर्गिकरण होईल आणि सगळे बाण शेवटी कोल्हापूरच्या आठवणींकडेच जातील.. सगळे मे महिने तर बालपणीच्या आठवणी खाऊन टाकतात.. आपल्या मर्जीचे आपण मालक असण्यातली श्रीमंती न कळण्याचे दिवस.. कोणत्याही वेळेचे वाटे नाहीत, बदलाचे प्रवाह बघत बसण्याची सक्ती नाही. फक्त आंब्यासारख्या रसरशीत, गोड आठवणी
’आला गेला मनोगती’ मधे मारुतीच्या वेगाची तुलना मनाच्या वेगाशी केली आहे. भूत, भविष्यच्या पलीकडे, काल्पनिक काळातही संचार करुन क्षणभरात मन वर्तमानात परत येतं. आठवणीत फार काळ रमू नये म्हणतात.. असेलही कदाचित पण या आठवणीच जर जिवाभावाच्या काही क्षणांची कडकडून भेट घडवून आणत असतील तर पण या आठवणीच जर जिवाभावाच्या काही क्षणांची कडकडून भेट घडवून आणत असतील तर अशी छटाकभर मिनिटेही तो पूर्ण प्रसंग, तो काळ; जिवंत करीत असतील तर
चवीशी संबंधीत एक सुंदर प्रसंग Ratatouille मध्ये दाखवला आहे. रेस्टॉरंट क्रिटीक अ‍ॅन्टोन विशेष टिका-टिप्पणीसाठी शेफ गुस्ताँवच्या रेस्टॉरंटमधे येतो. तेव्हा छॊटा शेफ असलेल्या रेमी उंदराने बनवलेली Ratatouille डिश त्याला सर्व्ह करण्यात येते. ती दिमाखदार दिसत असते, रंगिबेरंगी दिसत असते.. तेव्हा आता हा साधासा पदार्थ बनवलाय तरी कसा, हे पहायला अ‍ॅन्टोन पहिला घास घेतो आणि थेट त्याच्या बालपणात जातो.. रडून, नाक पुसत घरी आलेल्या छोट्या अ‍ॅन्टोनपुढे गरमागरम Ratatouilleची डिश ठेवणारी त्याची आई त्याला आठवते आणि त्याचे कडक वाटणारे डोळे आठवणीत हरवून जातात. उंदरासारखा प्राणी इतकी ऑथेंटीक डिश बनवू शकतो ही कल्पना, त्याच्यातल्या टिकाकाराची तत्वे हलवून टाकते.
या आठवणींच्या मोहोळाला काही स्पर्शून गेले की बर्‍याच गोष्टी पंख फडफडवत येतात. काहीबाही परत शिकवूनही जातात. शेवटी वर्तुळ एकदाच थोडीच पूर्ण होते ते गिरवत रहाण्यातली मजा वेगळीच आहे. रोजच्या उन्हातली ही एक इनोसन्ट सावलीच म्हणायची
चैत्रांगणातल्या तोरणाची पाने काढताना हाक आलेली, " अगं ए, काय चाल्लय" तापू लागलेल्या अंगणात चटचटणारे पाय गुलाबी झाक चढवू लागलेले. रांगोळीचा शेवटचा उकार काढायचा राहिला होता. लक्ष सगळं तिकडेच" तापू लागलेल्या अंगणात चटचटणारे पाय गुलाबी झाक चढवू लागलेले. रांगोळीचा शेवटचा उकार काढायचा राहिला होता. लक्ष सगळं तिकडेच प्रश्नकर्तीकडे ओळखीच हासू आणि आणखी एक उलट प्रश्न फेकून परत शेवटच्या पानाकडे प्रश्नकर्तीकडे ओळखीच हासू आणि आणखी एक उलट प्रश्न फेकून परत शेवटच्या पानाकडे इथे आणखी काय असत बरं इथे आणखी काय असत बरं हो, वेल. परत पानेच हो, वेल. परत पानेच तो वेल चौकटीला बिलगून वरपर्यंत चढतो. आणखी काय राहिलेय तो वेल चौकटीला बिलगून वरपर्यंत चढतो. आणखी काय राहिलेय मोरपिस रणछॊडदास.. उगाचच लांबलचक नाव आठवते. सरळ सरळ श्रीकृष्ण म्हणायला काय जाते नाहीच रणछॊडदास.. कुण्या काळी माघार घ्यावी लागली म्हणून कायमचेच चिकटलेले बिरुद मग, सहस्त्र वेळचा विजयही इथे ते नाव पुसू शकत नाही. बापरे मग, सहस्त्र वेळचा विजयही इथे ते नाव पुसू शकत नाही. बापरे सहस्त्र बायका, प्रत्येकीची कशी तर्‍हा असेल सहस्त्र बायका, प्रत्येकीची कशी तर्‍हा असेल त्याने त्यांची सुटका केली, आणि मग पालनकर्ता म्हणून आपले नाव दिले वगैरे ठिक आहे, पण मग आठ बायका कशा सांभाळल्या असतील त्याने त्यांची सुटका केली, आणि मग पालनकर्ता म्हणून आपले नाव दिले वगैरे ठिक आहे, पण मग आठ बायका कशा सांभाळल्या असतील पैकी खरंच ह्रदयातली कोणती आणि राजकारणातली कोणती पैकी खरंच ह्रदयातली कोणती आणि राजकारणातली कोणती गरुड तर कधी नीट जमतच नाही. रणछोडदासाचेच वाहन गरुड तर कधी नीट जमतच नाही. रणछोडदासाचेच वाहन तुळशीकट्ट्यातली तुळस जरा जास्तच दणकट आलीय. कुंडी त्यामानाने केविलवाणी दिसतेय तुळशीकट्ट्यातली तुळस जरा जास्तच दणकट आलीय. कुंडी त्यामानाने केविलवाणी दिसतेय कुणी केलीच चेष्टा तर सांगायचे, पाणी जास्त घातले म्हणून कुणी केलीच चेष्टा तर सांगायचे, पाणी जास्त घातले म्हणून नाग प्रकरण चांगले आहे. सोपे, सुटसुटीत. नागपंचमीत काढलेल्या रांगोळीचे बोन्साय वाटतेय
चंद्र, चांदणी, शंख, चक्र कुठेही अ‍ॅडजस्ट होवून जाते. चंद्र पूर्ण काढतच नाही ना कधी.. चंद्रकोर असते नेहमी.. ओढाळ मनाचे प्रतिक हे टिपीकल चक्र पाहिले की, बुध्दाचे दगडी वेटोळ्याचे केस आठवतात. खास तीच मूर्ती, तेच आकार. उभ्या संपन्न संसारातल्या रिकाम्या जागा भरण्यासाठी पूर्ण रिता झालेला सिध्दार्थ हे टिपीकल चक्र पाहिले की, बुध्दाचे दगडी वेटोळ्याचे केस आठवतात. खास तीच मूर्ती, तेच आकार. उभ्या संपन्न संसारातल्या रिकाम्या जागा भरण्यासाठी पूर्ण रिता झालेला सिध्दार्थ आणि संपूर्ण अर्थ उमगल्यागत दगडी मूर्तीतही गूढ भाव तसेच ठेवणारा बुध्द.. तो सगळंच सोडून आत कुठेतरी निघून गेला असावा.
य़ेस.. वेन इज धिस स्ट्रगल शेवटी काय मिळते यावरच स्ट्रगलची किंमत ठरत असेल तर, हे व्यर्थच आहे. & the sky gazes on its own endless blue and dreams. एन्डलेस ब्लू.. मस्त शब्द आहे.
 कासव.. सोमेश्वर देवळाच्या चौकोनी तलावात कित्ती कासवे होती. छोटी, छोटी. फारशी गर्दी नसते तिथे. हिरव्या पाण्याचे चौकोनी कुंड, त्यात मध्यभागी देऊळ देवळात जायला लहान रस्ता.. या कुंडात कुठेतरी जिवंत झरा असेलच. जिवंत झरा देवळात जायला लहान रस्ता.. या कुंडात कुठेतरी जिवंत झरा असेलच. जिवंत झरा हे काय प्रकरण आहे हे काय प्रकरण आहे मृत झरा कसा असतो आणि मृत झरा कसा असतो आणि जर पाणीच नसेल तर झरा म्हणणारच नाही ना..
"लई उश्शीर झालाय.. आत जा गो बाय.. "
होय. रांगोळी आवरली आहे. बाकी फाफटपसाराही आवरता घ्यायला हवा.. मनातल्या रांगोळ्य़ा काय; पसरत, फिस्कटत असतातच
Labels: फुटकळ स्फुटअंतर्नाद
असाच भसकन कोसळला होता
हलकेच दार वाजवून येण्याची रीत नाही,
असं बडाबडा बडबडू नये,
इतक्या मोठ्या आवाजात ओरडू नये,
असाच टवाळ, उनाड, मुक्त होता
तीच अधमुरी दुपारची वेळ
तसाच झुकत्या पागोळ्यांचा खेळ
गारांचा गजबजाट अन त्यांचे भंगलेले आकार
दाराशी उमटलेले ओल्या पावलांचे उकार
असाच नंतर शून्य होत गेलेला
नादही सारखाच तीन पावसांमधला
फक्त यंदा चिंब भिजवून गेला नाही
नाहीतर अगदी सारखाच हा आणि
माध्यम हा एक अजब प्रकार आहे. जो केमिस्ट्रीमधे वापरतो आणि मानवी नातेसंबंधामधेहीमला एक फार गोड माध्यम मिळाले काही दिवसांपूर्वीमला एक फार गोड माध्यम मिळाले काही दिवसांपूर्वी कर्नाटकातल्या एका लहानशा गावी जाणे झाले. मी बर्‍याच वर्षांपूर्वी आणि एक दोनदाच तिथे गेले असेन. आईच्या माहेरचे दुसरे गाव. तिथला मोठ्ठा वाडा आठवायचा मलाही अधून मधून.. धुळीने भरलेल्या निमुळत्या वाटेवरुन आणि निळी बस आली की मुकाट्याने रस्त्याबाहेर जाऊन थांबण्याची कसरत करत आम्ही पोहोचलो. वाटेत जरा मोकळे रान दिसले, की ’हा बाळोबाचा माळ कर्नाटकातल्या एका लहानशा गावी जाणे झाले. मी बर्‍याच वर्षांपूर्वी आणि एक दोनदाच तिथे गेले असेन. आईच्या माहेरचे दुसरे गाव. तिथला मोठ्ठा वाडा आठवायचा मलाही अधून मधून.. धुळीने भरलेल्या निमुळत्या वाटेवरुन आणि निळी बस आली की मुकाट्याने रस्त्याबाहेर जाऊन थांबण्याची कसरत करत आम्ही पोहोचलो. वाटेत जरा मोकळे रान दिसले, की ’हा बाळोबाचा माळ इथे रात्री भुते येतात असे आम्हाला सारुक्का सांगायच्या लहानपणी इथे रात्री भुते येतात असे आम्हाला सारुक्का सांगायच्या लहानपणी’ इथून स्टोरीला सुरवात झाली. नंतर आधीच्याहून मोठे आणि वैराण असे तीन माळ आम्ही मागे टाकले आणि प्रत्येक वेळी आधीचा बाळोबाचा नव्हे हाच तो’ इथून स्टोरीला सुरवात झाली. नंतर आधीच्याहून मोठे आणि वैराण असे तीन माळ आम्ही मागे टाकले आणि प्रत्येक वेळी आधीचा बाळोबाचा नव्हे हाच तो हे कन्फर्म होत गेले. तिसर्‍या आणि शेवटच्या माळावर कुणीही वाद घातला नाही आणि तिथेच येऊन भुते नाचतात यावर शिक्कामोर्तब झाले.
’इथून वळून सरळ आलं लगेच’ मधल्या ’लगेच’चा अर्थ दिड तास हे लवकरच कळून चुकले. दिड तासात शक्य तितकी धूळ आणि उन खात आम्ही मुक्कामापर्यंत पोहोचलो. फारसं काही बदललेलं नव्हतं. सरकारी योजना तळागाळात जाऊन जितके बदल करता येणं शक्य होतं तितकच’ मधल्या ’लगेच’चा अर्थ दिड तास हे लवकरच कळून चुकले. दिड तासात शक्य तितकी धूळ आणि उन खात आम्ही मुक्कामापर्यंत पोहोचलो. फारसं काही बदललेलं नव्हतं. सरकारी योजना तळागाळात जाऊन जितके बदल करता येणं शक्य होतं तितकच तोच रस्ता, निमुळता, रस्ता नसलेला रस्ता.. समोर वाडा.. या वेळी वाडा थोडा भकास वाटला. आम्ही आत गेलो.
थोडा वेळ गेल्यावर आजूबाजूचे बदल टिपत आईच्या गप्पा सुरु झाल्या. इथे आम्ही हे करत होतो, तिथे ते खेळत असायचो.. वगैरे.. घर दाखवताना मधल्या लहान सोप्यापाशी आलो. तिथे गौरी बसायच्या म्हणे त्यांना करत असलेल्या कमानीची उंची हाताने दाखवत ती भराभर दारं उघडत आत गेली. काहीतरी शोधत, ते तिथे आहे का चाचपडत असल्यासारखी त्यांना करत असलेल्या कमानीची उंची हाताने दाखवत ती भराभर दारं उघडत आत गेली. काहीतरी शोधत, ते तिथे आहे का चाचपडत असल्यासारखी काही गोष्टी मिळाल्या असतील.. बर्‍याच दिसल्या नसतील.
 अजूनही आहे; लाकडी आणि मजबूत
ते पिवळट लाकडी कपाट, अडगळीत जाण्याच्या मार्गावर असलेलं.. तोंडावर भलमोठं कुलुप घेऊन कोपर्‍यात तिरकं बसल्यासारखं.. कधी आज्जीच्या बर्‍याच गोष्टी पोटात दडवल्या असतील त्याने आकडे, मेणाचं कुंकू, हस्तिदंती पिना, नऊवारी कडक पोताच्या साड्या, क्वचित सोन्या-चांदीच्या वस्तूही.. घरातल्या मुली परकरात होत्या तेव्हाच एकदम नऊ बाळकृष्ण आणले होते म्हणे तिने.. सख्खं, चुलत वगैरे काही न मानता, सगळ्या मुलींचे जे असेल ते एकदमच आकडे, मेणाचं कुंकू, हस्तिदंती पिना, नऊवारी कडक पोताच्या साड्या, क्वचित सोन्या-चांदीच्या वस्तूही.. घरातल्या मुली परकरात होत्या तेव्हाच एकदम नऊ बाळकृष्ण आणले होते म्हणे तिने.. सख्खं, चुलत वगैरे काही न मानता, सगळ्या मुलींचे जे असेल ते एकदमच मुलांच्याही काही गोष्टी कधी दडल्या असतील त्यात मुलांच्याही काही गोष्टी कधी दडल्या असतील त्यात जमवलेल्या बिट्ट्या, गोटे, हातातले नाजूक कांकण.. आवडते पुस्तक किंवा लहान भावासाठी खाऊ
"ही लहान खिडकी म्हणजे आमची हेरगिरी करण्याची जागा.. बाहेरचं सगळं दिसायच इथून.. पण बाहेरुन आत काहीच नाही.. चिकाचा पडदा असल्यासारखं
त्या खिडकीला आता जळमटांनी वेढले आहे. प्रयत्न करुन बघूयात म्हटले तरी, आतून आता बाहेर काही दिसणार नाही. बाहेरुन मात्र विणकाम करुन भरलेला मोर वरती लावलेला दिसतो.
"इथे आत्ता नुसती मोकळी जागा आहे, पण जुनं स्वयंपाकघर इथेच होतं. आणि सकाळची न्याहरी, पंगत इथेच असायची. आम्ही सगळे एकत्र..."
'एकत्र’ नंतरची पाच सेकंदांची इनोसंट गॅप मोठी आहे आणि उदास आहे.
 इथे रोज परसातल्या फुलांचा ढीग असायचा. आणि शेजारी हा लोण्याचा खांब"
"म्हणजे ताक घुसळायचा खांब. तुझी आज्जी इथे ताक घुसळून झाल्यावर थोडे लोणी काढून या खांबाला लावून ठेवायची आणि मग नंतर ते लोणी खाण्यासाठी आम्ही ती जाण्याची वाट बघत बसायचो. तिने जास्तित जास्त लोणी खांबाला लावावे असे आम्हाला वाटायचे
तो सुबक नक्षिदार खांब अजूनही तुपकट होवून चमकतोय असं वाटलं. देवघरा शेजारीच त्याची जागा आहे.
"आणि मागे पाहिलंस का खूप मोठ्ठी जागा आहे, म्हणजे होती.. आता काय झालंय कुणास ठाऊक खूप मोठ्ठी जागा आहे, म्हणजे होती.. आता काय झालंय कुणास ठाऊक
वाड्यामागची मोठ्ठी जागा मलाही आठवत होती.. संध्याकाळी सातनंतर तिथे भूत येते असं काहीस आमच्या मनावर ठसवण्यात आलं होतं मग खेळ अर्धवट सोडून आत यावे लागायचे.
"अग्गोबाई, चाफा आहे तसाच आहे, चैत्रात या चाफ्याची फुले वाहतात. आपल्या मळ्यातला लाल चाफा, तसा हा पांढरा चाफा आणि ती बटणगुलाबाची फुले, आणि अबोली, मिरचीची रोपं.."
दिसेल त्या सगळ्या सोयर्‍यांना नावाने हाका मारुन झाल्या. त्यांचा ’ओ’ ही पोहोचला असेल तिच्यापर्यंत
"इथे कुठेतरी खरं का खोटं आज्जीचे घर होते ना आई
"हो.. तेच ते लहान खिडकी दिसतेय ते घर"
जवळच राहणार्‍या आज्जी.. प्रत्येक दोन वाक्यांनंतर त्यांना ’खरं का खोटं’ असं विचारायची सवय होती.. त्याच नावाने त्या ओळखल्या जायच्या. लांबलचक असलं तरी बाकी मंडळींनी किंवा आम्ही त्यांचे पेट नेम घेण्यास कधीच कंटाळा केला नाही.
"झालं आता, बरीच वर्षे झाली त्यांना जाऊन हे पाहिलंस का
आजोबांच्या खास खेळाच्या खोलीत जुन्या भिंतीला मुटकुळं करुन टेकलेलं हिरवं टेबल आणि कोपर्‍यातली बंदूक.. त्या खोलीतल्या जुनेपणाच्या खुणा फ़्लॅट स्क्रिन टिव्हीला आणि नविन सजावटीला मुळीच सामावून घेत नव्हत्या. बर्‍याच वर्षांपूर्वी जेव्हा इथे आले होते. तेव्हाही काही बदल असतील कदाचित, निरखून पाहिले नव्हते इतकंच
आपण आपलं नॉस्टॅल्जिक होणं बरेचदा पाहतो.. कुणा माध्यमातून हे पाहणं, जसं रंगिबेरंगी धागे विणताना पहात त्यातलीच एक नक्षी होऊन जाणं.. तिच्या सांगण्यात मी कुठेच नव्हते पण तिथे फक्त मीच होते. घरभर फिरुन ओळखीचे काही नाद, रंग, हेरगिरीची खिडकी जिथे उघडते, त्या सोप्यातले काही उन्हाळ्याचे दिवस, माजघरातल्या पावसाळी रात्री, लाकडी जुन्या झोपाळ्याचे चार दोन झोके सगळं सगळं गोळा करुन ती म्हणाली, "आता जाऊयात आपण
थकलेल्या,वाकलेल्या काकी परत येण्याबद्दल बजावत होत्या. बाहेर दारातच मस्त अबोली फुलून आली होती.
"अबोली जरा जास्तच बोलतेय
आणि परतीच्या प्रवासात आईच्या गाठोड्यात आणखी एक बोलणारा रंग अधिक झाला होता.
Labels: अवतीभवती, जुनी पाटी, फुटकळ स्फुट
प्रथम एक वाटी तांदूळ धुवून पूर्ण न निथळता किंचित पाण्यात एक तास पाण्यात भिजवावे. मूगडाळ एक चमचा तुपात लालसर भाजून घ्यावी. भाजतानाच त्यात लवंगा टाकाव्यात. नंतर डाळही धुवून पूर्ण निथळून एक तास भिजत ठेवावी. गूळ बारीक चिरुन ठेवावा.
जाड पातेल्यात ३ वाट्या दूध, एक वाटी पाण्याबरोबर गरम करावे. उकळी आल्यावर त्यात तांदूळ व डाळ घालावी.
कमी आचेवर दूध पातेल्याला लागू न देता अधूनमधून ढवळत रहावे. (१० मि.)
आता एक वाटी गूळ घालावा.(जास्त गोडीसाठी दिड वाटी) गूळ विरघळून डाळ तांदूळ एकत्र झाल्यावर दोन चमचे तूप घालावे. नंतर काजू, बेदाणे, वेलदोडे, आणि दोन वाट्या खोबरं घालून मिसळावे.
एक वाफ आल्यावर परत थोडे खोबरे आणि १ चमचा तूप शिजलेल्या पोंगलमधे घालावे.
खोबरे जास्त घातले तरी छान लागते. अधिक नारळाचे दूधही वापरतात.
वेळ तशी रहदारीची होती पण तो रोड फारसा गजबजलेला नव्हता. नसतोस बरेचदा घरी जाताना नकळत वेग वाढलेला..मुख्य रस्त्याला थोड्या अंतराने दोन फाटे फुटतात त्यातल्या पहिल्या फाटयातून रहदारीच्या सर्व नियमांना फाटा देवून एक गाडी, बहुदा बोलेरो, जोरात वळण देऊन पुढे गेली. गाडीतल्या डॅशबोर्डवरचा छोटा टेडी आणि अंगावर येणारा करडा रंग मला स्मरतो. क्षणाचा अर्धा, पाव जो काही भाग असेल त्यात एक विचित्र जाणीव इतकी तिव्रतेने झाली, की तो लहानसा काळही तासभर घडत असल्यासारखा वाटला. मृत्यूची भिती असेल, अनपेक्षित गोष्टीचा धक्का असेल, इतक्या वेळेत नक्की काय करायचे न सुचून आलेली हतबलता असेल.. मी पडले नव्हते, पण काहीतरी मोठे घडल्यासारखे वाटत होते. थोडी थरथर थांबली, तेव्हा समोर पाहिले तो, पुढे जाऊन काही अंतरावर ती गाडी थांबली होती. मी जिवंत आहे व हालचाल करीत आहेसे पाहून पुढे निघून गेली. मला त्याला गाठून भांडायची ताकतच नव्हती. जाऊ दे, म्हणून तशीच घरी आले.
काल, दिवसभराच्या शेवटच्या उजळणीत तो प्रसंग आला आणि मनातल्या मनात काही अ‍ॅनालिसिस सुरु झाले. एखाद्या क्षणार्धात एवढा वेळ असेल असे कधी वाटले नव्हते. ’तो क्षण युगासारखा भासला ’, ’रात्र सरता सरत नव्हती ’, ’काळ थांबून राहिला होता ’ वगैरे वाक्ये पुस्तकात लय भारी वाटतात. तसे होते म्हणजे नक्की काय कधी समजले नव्ह्ते. हाही क्षण म्हणजे हीच वाक्ये असेही नाही पण बरिचशी जवळपास.. होय असंच काहीसं..
त्या अर्ध्या क्षणाचे आणखी तुकडे केले तर प्रत्येक तुकडा काही आठवणींचा होता. मला घर आठवले, काही काळज्या आणि एक मैत्रिण स्पष्ट, लख्ख आठवण नाहीच म्हणता येणार, पण एखाद्या कडक शिस्तिच्या शाळेत मुलांची रांग लावताना पहिल्या मुलाला उभं केल्यावर मागच्यांनी आपोआपच पटापट मागे उभं रहावं, तशीच काहीशी , आठवणींची रांग स्पष्ट, लख्ख आठवण नाहीच म्हणता येणार, पण एखाद्या कडक शिस्तिच्या शाळेत मुलांची रांग लावताना पहिल्या मुलाला उभं केल्यावर मागच्यांनी आपोआपच पटापट मागे उभं रहावं, तशीच काहीशी , आठवणींची रांग नुसते संदर्भ होते. स्प्ष्टीकरण मी मागाहून घुसडलं :)
परतीच्या वेळेत मला आठवला तृप्तीचा अपघात तो खूपच वेदनादायी होता. नंतर महिनाभराच्या विश्रांतीसाठी ती इकडेच आली होती. तिचा हात प्लॅस्टरमधे होता, व्यवस्थित उपचार झाले होते. आठवड्याभरापूर्वीच्या अपघाताचे वर्णन सांगताना तेच ते प्रश्न उत्तर चालू होतं.. कधी, कुठे, कसं तो खूपच वेदनादायी होता. नंतर महिनाभराच्या विश्रांतीसाठी ती इकडेच आली होती. तिचा हात प्लॅस्टरमधे होता, व्यवस्थित उपचार झाले होते. आठवड्याभरापूर्वीच्या अपघाताचे वर्णन सांगताना तेच ते प्रश्न उत्तर चालू होतं.. कधी, कुठे, कसं ट्रॅफिकचा काय भरवसा नाही वगैरे.. सगळी प्रश्नोत्तरे झाल्यावर ती माझ्याकडे आली. "काय म्हणतीस ट्रॅफिकचा काय भरवसा नाही वगैरे.. सगळी प्रश्नोत्तरे झाल्यावर ती माझ्याकडे आली. "काय म्हणतीस" नेहमीचा सूचक प्रश्न टाकून झाल्यावर सूचक हसली. (या प्रश्नात आणखीही बरेच प्रश्न दडलेले असतात)
"खूप दुखतं आहे का गं
"आत्ता नाही, पण तेव्हा.. मला जाणवत होतं, आपलं हाड फ्रॅक्चर झालयं.. आणि हॉस्पिटलमधे ऑपरेशनपूर्वी तात्पुरतं प्लॅस्टर घालताना तर.. प्रचंड.. ब्रह्म आठवलं गं मीनू "
तिच्या काळ्या काळ्या डोळ्यात त्यावेळेच्या वेदनेचं पाणी आलं. तिला तो क्षण परत जागवून दिल्याबद्दल मला खूप अपराधी वाटलं. मग मात्र एकही प्रश्न न विचारता टिपी करत तिच्या हातावर झोकदार सही करुन शल्य कमी करण्याचा मी प्रयत्न केला.
तिला एका क्षणाचं जे ब्रह्म आठवलं, ते वेदनेच होत. माझ्या एका क्षणात आठवलेल्या ब्रह्माचा संदर्भ केवळ भितीशी होता का
विकल्या न गेलेल्या फुग्यांच्या एकत्र गाठी बांधून संध्याकाळी कुणी फुगेवाला सायकलवरुन परत जावा, आणि त्याच्यामागे हाss मुलांचा घोळका गलबल करत जाव तसं काहीसं झालं.. संध्याकाळच्या उजळणीत अर्थाअर्थी काहीही संबंध नसणार्‍या गोष्टीही घोळका करुन कलकलाट करत आल्या. हेही आठवलं की प्लॅस्टर उतरवून आता तिला एक महिना होईल. आपण साधा फोनही केलेला नाही..
" मग, आणि काय म्हणतीस
तिचा फोनवरचा निरोप, सुरवातीच्या प्रश्नासारखाच असतो. तिला खूप आनंद झालेला दिसला.
"सांगते ना, येशिल तर खरं
त्या एका क्षणाच्या नंतर शेपट्या फारच वाढल्या पण त्यामुळे जे मंथन झालं, ते नक्की लिहिता येणार नाही. आपल्या बाबतीत घडणार्‍या अघटिताचा आपण असा कितीसा विचार करतो आणि का करावा माहिती नसतं काय होणार आहे म्हणूनच ’अनपेक्षित’ शब्द वापरतात ना पण असे काही प्रसंग दैनंदिन कामाच्या घोळात कुठेतरी लपून बसलेल्या महत्वाच्या गोष्टींना बाहेर ओढून काढतात. किंबहुना त्यासाठीच ते अनपेक्षितरित्या घडत असावेत का
हे फारसं लॉजिकल नाहीये, पण असंच होत असावं..


Virah Kavita | विरह कविता-तुला विसरणं ....-1

मी तुला आठवलाच नव्हत
फक्त साठवलं होत प्रत्येक श्वासात
फक्त मनात रुतून बसलीय
तुझ्याविनाही आयुष्य सुरूच आहे
फक्त माझ 'मी' पण परत दे
जे तुझ्यासोबत आहे.... निरंतरपणे
Re: तुला विसरणं ....
Re: तुला विसरणं ....
Re: तुला विसरणं ....
मी तुला आठवलाच नव्हत
फक्त साठवलं होत प्रत्येक श्वासात
फक्त मनात रुतून बसलीय
तुझ्याविनाही आयुष्य सुरूच आहे
फक्त माझ 'मी' पण परत दे
जे तुझ्यासोबत आहे.... निरंतरपणे
 खरच विरहानंतर जगणं किती कठीण असत यावर ही एक उत्तम कविता आहे.
Re: तुला विसरणं ....
मी तुला आठवलाच नव्हत
फक्त साठवलं होत प्रत्येक श्वासात
Re: तुला विसरणं ....
Re: तुला विसरणं ....
Re: तुला विसरणं ....
तुझ्याविनाही आयुष्य सुरूच आहे
फक्त माझ 'मी' पण परत दे
जे तुझ्यासोबत आहे.... निरंतरपणे
Re: तुला विसरणं ....
Re: तुला विसरणं ....


Avinash Dharmadhikari's Blog: ‘आप’चा अन्वयार्थ

अहंता गळावी अभंगास म्हणता | तपस्येत तल्लीन आतून होता | प्रतिभेस मस्तीत आकार यावे | उरी उत्तमाचेच ओंकार गावे
... आणि आपण सगळेच
सामान्य नागरिकाच्या दृष्टिकोनातून केलेले घडामोडींवरील भाष्य
२०१४ ची लोकसभा निवडणूक नुकतीच नव्या चित्तथरारक प्रांगणात प्रवेश करती झाली आहे.
एप्रिल-मे मध्ये एकूण ५ टप्प्यांत ही लोकसभा निवडणूक होईल. १ जूनपूर्वी पुढची, म्हणजे १६ वी लोकसभा अस्तित्वात यावीच लागेल.
२०१४ ची ही लोकसभा निवडणूक दर ५ वर्षांनी होणार्‍या रुटीन निवडणुकीप्रमाणे असणार नाही.
सरासरी ५ वर्षांतून एकदा अपेक्षित असलेल्या या निवडणुकांचीही मला एक गंमत वाटते. प्राचीन भारतातल्या लोककल्याणकारी राजांच्या कथा पाहिल्या तर एक समान वर्णन दिसतं. उदा. सम्राट हर्षवर्धन दर ५ वर्षांनी प्रयाग तीर्थावर मेळावा भरवून सर्व खजिना रिकामा करत असे. (त्याला कोणत्या निवडणुका जिंकायच्या होत्या) काळानुसार दर ५ वर्षांनी खजिना रिकामा करण्याच्या पद्धती बदलतात म्हणायचं. आताही निवडणुका तोंडावर आल्या की लोकप्रिय घोषणांची खैरात केली जाते, (खरंतर अशा शेवटच्या क्षणांना केल्या जाणार्‍या घोषणांना मतदार बळी पडत नाही) खजिना रिता केला जातो, किंवा आताशा, खजिना रिताच असतो) काळानुसार दर ५ वर्षांनी खजिना रिकामा करण्याच्या पद्धती बदलतात म्हणायचं. आताही निवडणुका तोंडावर आल्या की लोकप्रिय घोषणांची खैरात केली जाते, (खरंतर अशा शेवटच्या क्षणांना केल्या जाणार्‍या घोषणांना मतदार बळी पडत नाही) खजिना रिता केला जातो, किंवा आताशा, खजिना रिताच असतो त्यामुळे धडाधड लोकप्रिय घोषणा करायला जातं काय त्यामुळे धडाधड लोकप्रिय घोषणा करायला जातं काय भारतीय लोकशाहीमध्ये आता ‘अँटी-इन्कबन्सी’ घटक इतकं काम करतो की निवडणुकीला सामोरं जाताना सत्ताधारी पक्षालाच धाकधुक वाटत असते, परत आपण सत्तेत येऊ याची खात्री वाटत नसते. त्यामुळे सत्ताधारी पक्ष पाळताच येणार नाहीत अशा आश्वासनांची उधळपट्टी करतो. त्यांचं बजेट, त्यांची राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार वैधता, किंवा निर्णय आधी फाईलवर किंवा मंत्रीमंडळात घेऊन, मग जाहीर करणं असले किरकोळ प्रश्न उद्भवतच नाहीत. विरोधी पक्षाला तरी कुठे विश्वास असतो की आपण सत्तेत येऊ, अन् दिलेली वचनं पाळावी लागतील. त्यामुळे तेही दनादन आश्वासनं देत सुटतात. मुळात आपल्या सध्याच्या वैयक्तिकपासून राष्ट्रीय जीवनापर्यंत, दिलेला शब्द पाळायचा असतो ही संकल्पनाच विसरलेली आहे. हा गुण समाजव्यवस्थेच्या (system) आडात नाही तर त्या अंतर्गत आकाराला येणार्‍या राजकीय व्यवस्थेच्या र्(sub - system) पोहर्‍यात कुठून येणार भारतीय लोकशाहीमध्ये आता ‘अँटी-इन्कबन्सी’ घटक इतकं काम करतो की निवडणुकीला सामोरं जाताना सत्ताधारी पक्षालाच धाकधुक वाटत असते, परत आपण सत्तेत येऊ याची खात्री वाटत नसते. त्यामुळे सत्ताधारी पक्ष पाळताच येणार नाहीत अशा आश्वासनांची उधळपट्टी करतो. त्यांचं बजेट, त्यांची राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार वैधता, किंवा निर्णय आधी फाईलवर किंवा मंत्रीमंडळात घेऊन, मग जाहीर करणं असले किरकोळ प्रश्न उद्भवतच नाहीत. विरोधी पक्षाला तरी कुठे विश्वास असतो की आपण सत्तेत येऊ, अन् दिलेली वचनं पाळावी लागतील. त्यामुळे तेही दनादन आश्वासनं देत सुटतात. मुळात आपल्या सध्याच्या वैयक्तिकपासून राष्ट्रीय जीवनापर्यंत, दिलेला शब्द पाळायचा असतो ही संकल्पनाच विसरलेली आहे. हा गुण समाजव्यवस्थेच्या (system) आडात नाही तर त्या अंतर्गत आकाराला येणार्‍या राजकीय व्यवस्थेच्या र्(sub - system) पोहर्‍यात कुठून येणार तेव्हा निवडणुकीत वाट्टेल ती वचनं द्यायची, जनता सुद्धा त्यांना फार गांभीर्यानं घेत नाही, निवडून आल्याच्या दिवसापासून ‘जुगाड’ करून शब्दांची फिरवाफिरवी चालू होते - मी तसं म्हणालो नव्हतो, मला तसं म्हणायचं नव्हतं, माझ्या म्हणण्याचा तसा अर्थ नव्हता... आणि अखेर, ‘मीडिया’नं माझे शब्द संदर्भ सोडून, मोडतोड करून सादर केले - (आणि हे अनेकदा खरंही असू शकतं.)
तर ही येती २०१४ लोकसभा निवडणूक मात्र अनेक अर्थांनी ऐतिहासिक ठरणार आहे. भारताच्या भवितव्यावर तिचे दीर्घ काळ परिणाम दिसत राहतील. अनेक अर्थांनी ही निवडणूक भारताच्या ‘आत्म्या’ची निश्चिती करणारी (It’s a fight for the heart & soul of India) ठरणार आहे. ‘भारत’ म्हणजे काय आणि पुढच्या काळात तो काय वाटचाल करणार हा निर्णय या निवडणुकीतून लागणार आहे.
यापूर्वीची, स्वतंत्र भारताच्या वाटचालीतली सर्वांत ऐतिहासिक, क्रांतिकारक निवडणूक आहे मार्च १९७७ मधली आणीबाणीच्या कालखंडात, विरोधी पक्षनेत्यांना तुरुंगात डांबून आणि राज्यघटना, मूलभूत हक्क गुंडाळून ठेवलेले असताना ही निवडणूक झाली. पण बघता बघता, तुरुंगातूनच कॉंग्रेसला राष्ट्रीय पर्याय म्हणून उभा राहिला, जनता पक्ष, जानेवारीत, तो मार्चमध्ये दिल्लीत सत्तेत आला. तितक्याच ऐतिहासिक आणि क्रांतिकारक ठरू शकतील अशा लोकसभा-२०१४ ला आकार येत चालला आहे.
केंद्रातलं (UPA) चं सरकार सत्तेतली १० वर्षं पूर्ण करताना पूर्णपणे बदनाम झालेलं आहे. आपली विश्वासार्हता लयाला गेलेली आहे याची जाणीव असलेलं सरकार (fighting with its back to the wall) एकीकडे शेवटची धडपड म्हणून अन्न सुरक्षा, लोकपाल वगैरे आणून राहुल गांधींचं नेतृत्व ‘प्रोजेक्ट’ करू पाहतं. तर दुसरीकडे नरेंद्र मोदींच्या रूपानं उभं राहात असलेलं जबरदस्त आव्हान कुठल्या तरी खर्‍या-खोट्या कायदा-सुव्यवस्था विषयक गुंत्यात लटकवू पाहतं. पण जाणार्‍या प्रत्येक दिवसागणिक (UPA) -कॉंग्रेस-राहुल गांधी निष्प्रभ, निस्तेज ठरत चालले होते. आणि यापूर्वी वाजपेयींनंतर नेतृत्व नसलेला, २००४ ची लोकसभा निवडणूक अगदी अनपेक्षितपणे हरलेला, प्रमोद महाजनच्या मृत्यूचा फास गळ्याभोवती आवळलेला, गोंधळलेला, दिशा आणि आपली भूमिका विसरलेला भाजप, आता नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली दमदारपणे, कुशलपणे २७२+ कडे वाटचाल करत होता. मीडियातल्या अनेक ‘पॉवरफुल’ घटकांना नरेंद्र मोदी-भाजप चा हा अप्रतिहत उदय पसंत नव्हता. त्यांनी खर्‍याचं खोटं खोट्याचं खरं करायचे कितीही प्रयत्न केले तरी नरेंद्र मोदी-जादू पसरत चाललीच होती. पहिल्यांदा मतदानाला उतरणारा तरुण वर्ग फार मोठ्या प्रमाणावर नरेंद्र मोदींच्या मागे असल्याचं दिसत होतं.
या वातावरणात ५ राज्यांच्या विधानसभा निवडणुकांच्या रूपानं ‘सेमी-फायनल’ झाली.
८ डिसेंबरला मतमोजणी झाली आणि धक्कादायक शक्यता समोर यायला सुरुवात झाली.
छत्तीसगड आणि मध्यप्रदेशमध्ये भाजपनं सत्ता टिकवली. मध्यप्रदेशमध्ये तर २/३ बहुमताच्या पार जात आपल्या सरकारला जनमताचा कौल मिळवला. राजस्थानमध्ये भाजपनं कॉंग्रेसकडून सत्ता हिसकावून घेत २/३ बहुमताकडे वाटचाल केली. पण देशाचं लक्ष वेधून घेतलं दिल्लीतल्या घटनांनी.
दिल्ली विधानसभेत सत्ताधारी कॉंग्रेस २ आकडी संख्या सुद्धा गाठू शकला नाही. कॉंग्रेसचा घोडा ८ वरच अडकला. भाजप ३२ जागा मिळवून सर्वांत मोठा पक्ष ठरला, पण स्पष्ट बहुमत गाठून स्वत:चं सरकार बनवायला भाजपला ४ जागा कमी मिळाल्या. तर सर्व अंदाज, निवडणूकपूर्व - निवडणुकीनंतरच्या पाहण्या, पंडित... सर्वासर्वांचे अंदाज सर्वस्वी खोटे ठरवत ‘आम आदमी पक्षा’नं तब्बल २८ जागा जिंकल्या. स्वत: अरिंवद केजरीवालनी कॉंग्रेसच्या दिग्गज - ज्यांची स्वत:ची प्रतिमा चांगली होती - त्या साक्षात शीला दीक्षितना कचकावून २५००० मतांनी हरवलं. मध्यंतरी दिल्लीत झालेल्या एका बैठकीत (मी त्या बैठकीला उपस्थित होतो) भ्रष्टाचारविरोधी जनआंदोलनात आण्णा हजारे आणि केजरीवाल यांची वाट वेगळी झाली. खरंतर आधी रामलीला मैदानावर उपोषण-आंदोलन आवरतं घेताना आण्णांनी जाहीर केलं होतं की ५ राज्यांच्या विधानसभा निवडणुकीत ते स्वत: कॉंग्रेसविरोधी मतदान करण्याचं आवाहन करणार आहेत, पर्यायी उमेदवार सुद्धा देणार आहेत. पण पुढे त्यांनी भूमिका बदलली. जनआंदोलनानं पक्ष बनून निवडणुकीच्या राजकारणात पडू नये अशी भूमिका आण्णांनी घेतली. (दिल्लीच्या बैठकीत खूप वेगळ्या कारणांसाठी - मीही असंच म्हणालो होतो - त्याचं मुख्य कारण सत्तेवर अंकुश ठेवणारं पक्षनिरपेक्ष लोकसंघटन हवं होतं.)
या बैठकीत वयोवृद्ध घटनातज्ज्ञ शांतिभूषण (प्रशांत भूषण यांचे वडील) यांनी १९७७ च्या जनता पक्षाचा दाखला देत, जनतेला पर्याय देण्याची गरज आहे आणि असा पर्याय विजयापर्यंत पोचू शकतो असा आशावाद व्यक्त केला होता. दिल्ली विधानसभा निवडणुकीतल्या ‘आप’च्या यशानं तो खरा ठरला. ‘आप’नं दिल्ली विधानसभेत मिळवलेल्या २८ जागांपैकी १७ जागा कॉंग्रेसकडून तर ११ जागा भाजपकडून खेचून घेतल्यात. याच्या अजून खूप विश्लेषणाची गरज आहे, त्यासाठी अजून खूप तपशील हवा, पण हाताशी जो तपशील आहे त्यावरून एवढं तर निश्चितच दिसून येतं की भाजपला दिल्लीत सत्तेत येण्यापासून (आणि विधानसभा निवडणुकीत ४-० नं जिंकण्यापासून) ‘आप’नं रोखलं. दिल्लीच्या चित्रात ‘आप’ नसता तर तिथेही भाजप सत्तेत आला असता.
निवडणुकीचे निकाल लागताना केजरीवालनी भूमिका जाहीर केली होती की आम्ही कुणाचा पाठिंबा मागणार नाही, कुणाला पाठिंबा देणार नाही, जबाबदार विरोधी पक्षाची भूमिका बजावू आणि आमचा कार्यक्रम अंमलात आणणार्‍या सरकारला ‘इश्यू’ बेस्ड पाठिंबा देऊ. ही भूमिका अत्यंत पारदर्शक आणि चळवळीचं, जनादेशाचं पावित्र्य टिकवणारी होती, असं मलाही वाटलं होतं.
पुढे चक्रं कुठे कशी फिरली काही कळायला मार्ग नाही. कोणातरी उद्योगपतीनं कॉंग्रेस-आप ची युती घडवून आणली असं नितिन गडकरी म्हणतात. पुरावा द्या असं कॉंग्रेस-आप म्हणतात. पण राजकारण कळणारे जाणकार अशी शक्यता असू शकते हे नाकारणार नाहीत. कालपर्यंत मुख्यत: ज्या पक्ष आणि सरकारच्या भ्रष्टाचारावर टीका केली - त्याविरुद्ध आंदोलन केलं, त्यांचीच मदत घेऊन ‘आप’नं दिल्लीतलं सरकार बनवलं. त्याबाबत पुन्हा जनमताचा कौल घेण्याचा एक प्रयोग करण्यात आला आणि ‘आप’नं सरकार बनवावं - कॉंग्रेसची मदत घेऊन, याला जनमताचा कौल असल्याचं सांगितलं गेलं. त्या जनमत संग्रहाला काही शास्त्रशुद्धता नाही, गोळा झालेल्या ५ लाख अभिप्रायांपैकी ४ लाख दिल्लीबाहेरचे होते. जनमताचा हा अभिनव कौल संगणकावर घेण्यात आला, त्याची वैधता शंकास्पद आहे. १ लाख दिल्लीकर मतदारानं कॉंग्रेसबरोबर सरकार बनवा म्हणणं सहज शक्य आहे, कारण ‘आप’ला २८ जागा मिळताना त्याहून खूप जास्त मतं मिळालेली आहेत. शिवाय कॉंग्रेस सद्धा त्यात भर घालू शकते.
पण आत्ताचं हे वास्तव आहे की ‘आप’नं कॉंग्रेसच्या मदतीनं सरकार बनवणं सर्वसाधारणपणे जनतेनं मान्य केलंय. राजकारणात अशा ‘स्ट्रॅटेजीज्’ आखाव्याच लागतात अशी लोकांची सुद्धा धारणा दिसून येते. ‘आप’ कालपर्यंत कॉंग्रेसवर भ्रष्टाचाराचे आरोप करत होता, आता कॉंग्रेसचा भ्रष्टाचार संपला का, त्यांना पाठिंबा कसा काय चालतो हे प्रश्न लोकांना पडताना दिसत नाहीत. ‘माध्यमं’ विचारत नाहीत. केजरीवाल आणि ‘आप’चे कॉंग्रेस, सोनिया गांधी, रॉबर्ट वड्रा, डी.एल्.एफ्. हे आरोप आता थांबले आहेत. आणि केंद्र सरकारनं ‘आप’ला मिळणार्‍या निधीची चालू केलेली चौकशी सुद्धा सध्या थांबलेली आहे. सामूहिक स्मृती अल्पजीवी असते. कॉंग्रेस आणि आप दोघांनी आपापली अस्त्रं ‘पुढच्या योग्य’ वेळेसाठी राखून ठेवलेली असतील. आता विश्वासदर्शक प्रस्ताव सिद्ध झाला आणि ६ महिने तरी केजरीवाल सरकार आता पडत नाही - लोकसभा निवडणूक त्यापूर्वी होतेच आहे - असं सर्व चित्र निश्चित झाल्यावर केजरीवाल आक्रमक भूमिका घेऊन कॉंग्रेसची लक्तरं काढू शकतात. पण सध्या तरी त्यांनी मुख्यत: मोदी-भाजप वर तोफ डागली आहे. नरेंद्र मोदींसमोर राहुल गांधी फिके पडत असल्याच्या चित्रामुळे काळजीत पडलेल्या (मीडिया सहित) अनेकांना ‘आप’ आणि केजरीवालच्या रूपानं अचानक आशेचा किरण सापडलाय. दिल्लीत भाजपला सत्तेत येण्यापासून ‘आप’नं रोखलं. तेच उद्या संपूर्ण देशात घडू शकतं. भाजप सर्वांत मोठा पक्ष, पण २७२ पर्यंत पोचण्यात कमी, म्हणून सरकार बनवू शकत नाही.
केजरीवाल यांनी आत्तापर्यंत सांगितलेली आर्थिक धोरणं पुन्हा एकदा समाजवादी, सरकारीकरण आणि केंद्रीकरण करणारी आहेत. घड्याळाचे काटे उलटे फिरवून आर्थिक सुधारणांचा विरोध करणारी आहेत. काश्मिर भारताचा अविभाज्य घटक नाही असं केजरीवालचे सहकारी प्रशांत भूषण म्हणाले. त्यावर स्वत: केजरीवाल किंवा ‘आप’नं अजूनपर्यंत काही सांगितलेलं नाही. इस्लामिक दहशतवादाचं उघड उघड समर्थन करणारे समाजवादी पक्षाचे खासदार कमाल फारुकी - त्यांना मुलायमिंसग यादवांनी पक्षातून काढून टाकलं. त्यांची आणि केजरीवाल यांची गाठभेट झाल्याच्या वार्ता आहेत. पण सध्या तरी जनतेला त्याविषयी घेणं-देणं नाही हे सत्य आहे. दिल्लीकरांना वीज, पाणी फुकट देण्याचं वचन पाळताना, ‘मुळात फुकट कधी काही नसतं’ आणि वीज-पाणी फुकट दिलं तर त्याची भरपाई कुठून करणार - साधनसंपत्ती कुठून जमवणार - असे प्रश्न जनतेलाही पडत नाहीत, मीडिया विचारत नाही. सध्या तरी समाज ‘आप’ दिल्लीत सत्तेत येणं आणि केजरीवाल मुख्यमंत्री बनणं यांनी भारावून गेलेला आहे. कॉंग्रेसवर नाराज असलेलं जे ‘व्होट’ भाजप कडे जाऊ शकलं असतं - त्यामुळे भाजप ची सिटं वाढली असती - त्या ‘व्होट’ला ‘आप’च्या रूपानं एक पर्याय उभा राहिलेला आहे. सगळेच प्रस्थापित पक्ष भ्रष्ट आहेत म्हणणारा एक मोठा वर्ग, मतदानापासून दूर राहणारा सुशिक्षित मध्यमवर्ग आणि प्रथम मतदारांसहित तरुण वर्गाची ‘आप’नं आत्ता पकड घेतली आहे असं दिसून येतं. त्यांचा देशव्यापी प्रभाव पडू शकेल अशा शक्यता तयार झाल्या आहेत. एक जनआंदोलन देशाच्या राजधानीत सत्तेपर्यंत पोचलं या वास्तवानं आज तरी जनमानसाची पकड घेतली आहे.
एकतर 'स्वच्छ' राजकारण वगैरे काहीही नसत अस माझ स्पष्ट मत आहे.राजकारण हा एक अर्थकारणाचा खेळ आहे.जगातील सर्व बड्या महासत्ता अर्थव्यवस्थेच्या प्रगतीसाठी आवश्यक असणाऱ्या उर्जासाठ्यावर नियंत्रण मिळवायला कोणत्याही थराला जातात.तेव्हा भारतीय लोकांनी उगाच साधनशुचिता, संस्कृती वगैरे वगैरे दांभिक ढोल बडवायच थांबवून अर्थ आणि उर्जा आंधळेपणा आधी सोडावा.केजरीवाल वगैरे तथाकथित कंपू म्हणजे अर्ध्या हळकुंडाने पिवळी झालेली राजकीय पाचपोच नसलेली पात्र आहेत.ज्यांना एवढी सोन्यासारखी संधी मिळूनही उत्तम शासन करता आले नाही त्या केजरीवाल आणि कंपूने मोठ्या बढाया मारण सोडाव.बर ज्यांच्या खांद्यावर बसून मोठे झाले त्या अण्णांना केव्हाच सोडचिट्ठी दिली.मिडिया आणि लोकांच्या मनातील तात्कालिक उद्रेक याचा दुहेरी फायदा उठवण्यापालीकडे केजरीवालांच कर्तुत्व काय  व्यवस्थेला आव्हान देणारा प्रत्येक जण लोकांना आजपर्यंत हिरोच वाटत आलाय.त्यापेक्षा अस्तिवात असलेल्या व्यवस्थेला राबवण अधिक कठीण.आता काही तथाकथित स्वयंघोषित केजरीवाल आदींना स्वतःच्या स्वच्छ वगैरे प्रतिमेचा टेंभा मिरवण्यापलीकडे दुसरा कशातही रस नाही.पण चीन सारखे कावेबाज धूर्त राष्ट्र मध्यपूर्वेपासून ते अगदी आफ्रिका लाटिन अमेरिका खंड असे पाय पसरत असताना 'स्वच्छ' राजकारण वगैरे टाकाऊ कल्पनांची संभावना कचऱ्याच्या टोपलीत करून निरंकुशपणे आर्थिक सुबत्ता आणि व्यवहारी परराष्ट्र धोरण याचा पाठपुरावा भारताने करावा.भारत इतका दळीद्री आहे की त्याला आंतरराष्ट्रीय राजकारणात काडीचीही किंमत नाही हे देवयानी प्रकरण, चीनची घुसखोरी, ब्रिक राष्ट्रांतील चीनची वाढती ताकद, ऊर्जेबाबत जगभर मागावी लागणारी भीक, मनमोहन आदींची अर्थान्धळी धोरण अशा अनेक गोष्टींतून वारंवार सिद्ध झालय.तेव्हा उठसुठ महासत्ता म्हणून स्वतःच पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा भारताने आर्थिक सुबत्ता प्राप्त करावी आणि मग संस्कृती वगैरे बढाया माराव्यात.केजरीवाल वगैरे कंपू अगदी सत्तेत आले तरी काहीही बदल घडवू शकत नाहीत.हेकेखोरपणा, कालबाह्य आर्थिक तत्वज्ञान, स्वच्छता आणि साधन शुचितेचा अतिरेक, आपल तेच खर करण्याची आणि इतरांना तुच्छ लेखण्याची वृत्ती ही 'आप'ने वारंवार दाखवली आहे.तेव्हा त्यांच्यामागे आंधळेपणाने धावणाऱ्या मध्यमवर्गाने हे लक्षात घ्यायला हरकत नाही.भ्रष्टाचार वगैरे फारच टुकार मुद्दे आहेत.आधीच कैक वेगवेगळ्या प्रकारच्या अंतर्गत संस्था असताना 'लोकपाल' वगैरे आणून नक्की काय साध्य झाल तेही चळवळी वगैरे करणाऱ्या लोकांनी सांगाव.उठसुठ उपोषण, धरणे धरून व्यवस्था वेठीस धरून काय ठोस साध्य होत कोणास ठाऊक  व्यवस्थेला आव्हान देणारा प्रत्येक जण लोकांना आजपर्यंत हिरोच वाटत आलाय.त्यापेक्षा अस्तिवात असलेल्या व्यवस्थेला राबवण अधिक कठीण.आता काही तथाकथित स्वयंघोषित केजरीवाल आदींना स्वतःच्या स्वच्छ वगैरे प्रतिमेचा टेंभा मिरवण्यापलीकडे दुसरा कशातही रस नाही.पण चीन सारखे कावेबाज धूर्त राष्ट्र मध्यपूर्वेपासून ते अगदी आफ्रिका लाटिन अमेरिका खंड असे पाय पसरत असताना 'स्वच्छ' राजकारण वगैरे टाकाऊ कल्पनांची संभावना कचऱ्याच्या टोपलीत करून निरंकुशपणे आर्थिक सुबत्ता आणि व्यवहारी परराष्ट्र धोरण याचा पाठपुरावा भारताने करावा.भारत इतका दळीद्री आहे की त्याला आंतरराष्ट्रीय राजकारणात काडीचीही किंमत नाही हे देवयानी प्रकरण, चीनची घुसखोरी, ब्रिक राष्ट्रांतील चीनची वाढती ताकद, ऊर्जेबाबत जगभर मागावी लागणारी भीक, मनमोहन आदींची अर्थान्धळी धोरण अशा अनेक गोष्टींतून वारंवार सिद्ध झालय.तेव्हा उठसुठ महासत्ता म्हणून स्वतःच पाठ थोपटून घेण्यापेक्षा भारताने आर्थिक सुबत्ता प्राप्त करावी आणि मग संस्कृती वगैरे बढाया माराव्यात.केजरीवाल वगैरे कंपू अगदी सत्तेत आले तरी काहीही बदल घडवू शकत नाहीत.हेकेखोरपणा, कालबाह्य आर्थिक तत्वज्ञान, स्वच्छता आणि साधन शुचितेचा अतिरेक, आपल तेच खर करण्याची आणि इतरांना तुच्छ लेखण्याची वृत्ती ही 'आप'ने वारंवार दाखवली आहे.तेव्हा त्यांच्यामागे आंधळेपणाने धावणाऱ्या मध्यमवर्गाने हे लक्षात घ्यायला हरकत नाही.भ्रष्टाचार वगैरे फारच टुकार मुद्दे आहेत.आधीच कैक वेगवेगळ्या प्रकारच्या अंतर्गत संस्था असताना 'लोकपाल' वगैरे आणून नक्की काय साध्य झाल तेही चळवळी वगैरे करणाऱ्या लोकांनी सांगाव.उठसुठ उपोषण, धरणे धरून व्यवस्था वेठीस धरून काय ठोस साध्य होत कोणास ठाऊक बर असे अडचणीत आणणारे प्रश्न चळवळी करणाऱ्या लोकांना विचारले की त्यांची पंचाईत होते.मग ते आपल्याला देशद्रोही किंवा स्थितिवादी ठरवून मोकळे होतात. त्यापेक्षा शांतपणे आपल काम व्यवस्थित करणारे उद्योगपती आणि अधिकारी काय वाईट बर असे अडचणीत आणणारे प्रश्न चळवळी करणाऱ्या लोकांना विचारले की त्यांची पंचाईत होते.मग ते आपल्याला देशद्रोही किंवा स्थितिवादी ठरवून मोकळे होतात. त्यापेक्षा शांतपणे आपल काम व्यवस्थित करणारे उद्योगपती आणि अधिकारी काय वाईट
१८५७ च्या स्वतन्त्रयुधात आणि आजच्या आम आदमी पार्टीच्या वागण्या बोलण्यात साम्य म्हणजे दोन्ही स्वतन्त्रयुधेच आहेत आणि दोन्ही लोकांवर अन्याय करणाऱ्या मुठभर सत्तेविरूद्ध ( सध्या आलटून पालटून ) आहेत . दोन्ही ठिकाणी जनता निकोप वातावरण मागत आहे ( तेंव्हा दडपशाहीमुक्त आणि आज भ्रष्टाचारमुक्त ) .
आणि फरक म्हणजे १८५७ ला जनतेकडे 'शस्र ' हे एकमेव शस्र होते . आज विचार , मत , एकी अशी आधुनिक शस्रे आहेत . भूतकाळात नेतृत्वाचा अभाव दिसून आला आज तो जाणवत नाही . तेंव्हा सुशिक्षित लोकांनी दूर राहणे पसंद केले आज परिस्तिति बर्यापैकी विरुद्ध आहे. मात्र कळस म्हणजे उठाव दडपण्याची सरकारी पद्धत तीच राहिली . क्रूर बिमोड ( शक्य त्या सर्व मार्गांनी )
आणि आजही काही लोकांना (कॉंग्रेस आणि भाजपचे एजंट ) सामान्य माणसाकडे सत्ता न देण्याची प्रवृत्ती दाखविल्याशिवाय चैन पडत नाही . असो . मात्र सध्या निघणारे तात्पर्य देखील त्यावेळेस सारखे असणार आहे ते म्हणजे फार मोठ्या प्रमाणावर होणारी वैचारिक जागृती . (आम आदमी पार्टीला यश मिळो अगर न मिळो


Pulwama terrorist attack Papa you promised to come home for Eid says martyred Ghulam Hassan son | बाबा तुम्ही ईदला घरी येईन असं आश्वासन दिलं होतं शहीद जवानाच्या मुलाचा टाहो | Loksatta

ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
‘बाबा तुम्ही ईदला घरी येईन असं आश्वासन दिलं होतं’; शहीद जवानाच्या मुलाचा टाहो
‘बाबा तुम्ही ईदला घरी येईन असं आश्वासन दिलं होतं’; शहीद जवानाच्या मुलाचा टाहो
दहशतवाद्यांनी पुलवामा जिल्ह्यातील न्यायालयाच्या आवारात तैनात असलेल्या पोलिसांच्या पथकावर ग्रेनेड हल्ला केला. या हल्ल्यात गुलाम हसन आणि गुलाम रसूल हे दोन कॉन्स्टेबल शहीद झाले.
मंगळवारी दुपारी दोघांचे पार्थिव त्यांच्या निवासस्थानी नेण्यात आले.
‘बाबा, तुम्ही ईदला घरी येईन असे आश्वासन दिले होते. मग तुम्ही दिलेला शब्द का नाही पाळला. तुम्ही आम्हाला एकटंच सोडून गेलात’…. पुलवामामधील न्यायालयाच्या आवारातील दहशतवादी हल्ल्यात शहीद झालेले जम्मू- काश्मीरच्या पोलीस दलातील कॉन्स्टेबल गुलाम हसन यांचा मुलगा रडत रडत त्यांच्या भावना व्यक्त करत होता.. त्या मुलाचे हे वाक्य ऐकून तिथे उपस्थित असलेल्या सर्वांचेच डोळे पाणावले.
मंगळवारी पहाटे दहशतवाद्यांनी पुलवामा जिल्ह्यातील न्यायालयाच्या आवारात तैनात असलेल्या पोलिसांच्या पथकावर ग्रेनेड हल्ला केला. या हल्ल्यात गुलाम हसन आणि गुलाम रसूल हे दोन कॉन्स्टेबल शहीद झाले. मंगळवारी दुपारी दोघांचे पार्थिव त्यांच्या निवासस्थानी नेण्यात आले. गुलाम हसन हे बारामुल्लामधील रफियाबादचे रहिवासी असून त्यांच्या पश्चात पत्नी आणि तीन मुले आहेत. हसन यांना मोठा मुलगा २२, दुसरा मुलगा १९ तर लहान मुलगा १३ वर्षांचा आहे.
वडिलांचे पार्थिव बघून या मुलांना रडू आवरता येत नव्हते. ‘बाबा तुम्ही आम्हाला ईदला घरी येईन असे आश्वासन दिले. आपण एकत्र ईद साजरी करणार होतो. मग तुम्ही हा शब्द का नाही पाळला बाबा’, असं ती मुलं वारंवार बोलत होती. बाबा तुमच्या मानेजवळ अजूनही दुखतंय का, मी मसाज करु का, असे त्यांचा एक मुलगा वडिलांच्या पार्थिवावर हात फिरवून विचारत होता.
गुलाम हसन यांच्याप्रमाणेच गुलाम रसूल यांनी देखील ईदला घरी जाण्याचा बेत आखला होता. गुलाम रसूल यांनी त्यांच्या एका नातेवाईकाला फोन करुन उद्या संध्याकाळी घरी येईन. यावेळी आपण सर्वजण एकत्र ईद साजरी करु असं रसूल म्हणाला होता, हे सांगताना नातेवाईकांना अश्रू आवरता येत नव्हते. रसूल हे कुपवाड्याचे रहिवासी असून त्यांना १२ आणि सात वर्षांचा मुलगा आणि नऊ वर्षांची मुलगी आहे. त्यांची पत्नी गृहिणी आहे. या दोन्ही पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या अंत्ययात्रेला हजारो ग्रामस्थ उपस्थित झाले. ‘पोलीस कर्मचाऱ्याने दिवाळी किंवा ईदला घरी येणं हे दुर्मिळच असते. या वेळी दोघेही घरी आले पण शवपेटीतून, अशी भावूक प्रतिक्रिया एका ग्रामस्थाने दिली.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
सुबोध भावेच्या निळ्या डोळ्यांकडे मी पाहातच राहिले - सोनाली कुलकर्णी
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
नरेंद्र मोदींचे भाऊ म्हणतात, फुकटचं दिलं म्हणजे अच्छे दिन आले का
#MeToo : माझे शोषण होऊनही नवाजुद्दीन गप्प बसला-चित्रांगदा
आपणही प्रेमसंबंध ठेऊन त्यांना धडा शिकवू, शिक्षिकेकडे शेजाऱ्याची विचित्र मागणी
#MeToo : हेल्मेटमुळे भर मैदानात चुंबनापासून बचावला रोहित शर्मा; पत्नी अस्वस्थ
'राधिका मसाले'च्या मीम्सवर अनिता दाते म्हणते..
VIDEO: विमानाचे असे भन्नाट लॅडिंग तुम्ही याआधी पाहिले नसेल
Video : रणवीर सिंगला आवडते ही मराठमोळी अभिनेत्री
#MeToo : २५ वर्षांपूर्वी माझंही शोषण झालं होतं; सैफचा धक्कादायक खुलासा
#MeToo : आलोक नाथ यांच्या पत्नीने केला १ रुपयाचा मानहानीचा दावा
#MeToo : आरोप सिद्ध होणाऱ्यांसोबत काम न करण्याचा फरहान अख्तरचा निर्णय
ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
‘लोहपुरुष’ पोलीस आयुक्त, जरा इकडेही लक्ष द्या
मित्राच्या अपघाती मृत्यूच्या तणावामुळे अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांची आत्महत्या
२८ नवे कुष्ठरुग्ण आढळले


बेक केलेली मटारची करंजी (Baked Matar Karanji)
भारतात डिसेंबर जानेवारीमधे मटार मिळायला लागले की आठवणीने आणि आवडीने केले जाणारे पदार्थ म्हणजे मटार भात, मटार उसळ, एकुणात ज्यात म्हणुन मटार घलता येईल त्यात घालुन सिझनचा आनंद लुटायचा. त्यातलाच अजुन एक पदार्थ म्हणजे'मटारची करंजी' सामोसा वगैरे प्रकार मला त्यामानाने खुपच उशिरा समजले त्याआधी ही करंजिच खुप आवडत असे. मग जरा शिंगे फुटल्यावर समोसे खाणे कसे ग्रेट वगैरे वाटे. घराबाहेर पडल्यावर मात्र मम्मीच्या हातच्या करंज्याची चव कश्शाला म्हणुन नाही हे चांगलेच कळले.तर अशी ही मटार करंजी स्वत: करायची वेळ आली तेव्हा मात्र जीव आगदी हैराण सामोसा वगैरे प्रकार मला त्यामानाने खुपच उशिरा समजले त्याआधी ही करंजिच खुप आवडत असे. मग जरा शिंगे फुटल्यावर समोसे खाणे कसे ग्रेट वगैरे वाटे. घराबाहेर पडल्यावर मात्र मम्मीच्या हातच्या करंज्याची चव कश्शाला म्हणुन नाही हे चांगलेच कळले.तर अशी ही मटार करंजी स्वत: करायची वेळ आली तेव्हा मात्र जीव आगदी हैराण अमेरिकेतल्या अपार्टमेंट मधले एवढेसे ते किचन एक दिवस तळण केले तर २ दिवस तो वास घरात भरुन राहिलेला हे सगळे आणि त्यातुन कधईत ओतलेले तेल कमी झालेले पाहिले आणि तळण या प्रकारची एकदम धस्तीच बसली ती इतकी की आता मोठे किचन असुनही एकही तळण मी करत नाही. मग एकदा धाडस करुन या करंज्या बेक केल्या त्या एवढ्या चामट झाल्या की परत कानाला खडा. खुपदा पायक्रस्ट आणुन प्रयोग कराव वाटे पण त्यातल्या बटरचे प्रमाण पाहुन धाडस मात्र कधी झाले नाही. मागच्या महिन्यात वैशालीची Empanadas रेसिपी दिसली आणि माझी ट्युब एकदम संपूर्णच पेटली. मग एक प्रयोग करुन पाहीला आणि एकदम सक्सेसफुल हो अमेरिकेतल्या अपार्टमेंट मधले एवढेसे ते किचन एक दिवस तळण केले तर २ दिवस तो वास घरात भरुन राहिलेला हे सगळे आणि त्यातुन कधईत ओतलेले तेल कमी झालेले पाहिले आणि तळण या प्रकारची एकदम धस्तीच बसली ती इतकी की आता मोठे किचन असुनही एकही तळण मी करत नाही. मग एकदा धाडस करुन या करंज्या बेक केल्या त्या एवढ्या चामट झाल्या की परत कानाला खडा. खुपदा पायक्रस्ट आणुन प्रयोग कराव वाटे पण त्यातल्या बटरचे प्रमाण पाहुन धाडस मात्र कधी झाले नाही. मागच्या महिन्यात वैशालीची Empanadas रेसिपी दिसली आणि माझी ट्युब एकदम संपूर्णच पेटली. मग एक प्रयोग करुन पाहीला आणि एकदम सक्सेसफुल हो मग अजुन एकदा केला आतले सारण बदलले पण करंजिच्या पारीमधे फार काही फरककेला नाही. आम्हा दोघान पण खूप आवडले आणि अजुन एक-दोन मैर्त्रीणीना पण. हीच ती रेसिपी. याचे सगळे श्रेय वैशालीला -
२ कप गव्हाचे पीठ (मी कणिक वापरली)
३ टेबलस्पून एक्स्ट्रा वर्जिन ऑलिव ऑईल
३ टेबलस्पून अर्थ बॅलन्स (हे वेगन नॉन ट्रान्सफॅट शॉर्टनिंग आहे)
१ टीस्पून ओवा भरड ठेचुन
१ टीस्पून लाल तिखट (नाही घातले तरी हरकत नाही)
बर्फाचे पाणी लागेल तसे.
कृती - पिठात तेल, अर्थबॅलन्स, मीठ, ओवा, तिखट घालुन एकदा नीट मिसळुन घ्या. थंडगार पाण्याने कणिक अगदी घट्ट भिजवा. ही कणिक पुरीच्या कणकेपेक्षादेखील घट्ट असते. पीठ जरा एकत्र आले की शक्यतो पाणी न वापरतामळुन एखाद्या हवाबंद डब्यात किंवा प्लास्टीकच्या रॅपमधे गुंडाळुन कमीतकमी १ तास फ्रीझमधे ठेवावे.
१ ते दीड कप मटार दाणे (मी फ्रोझन वापरले)
२ लहान बटाटे (एक ते दीड कप खीस होईल इतके)
लाल तिखट, मीठ चवीप्रमाणे
चिरलेली कोथिंबीर १/४ कप
फोडणीसाठी - १ टेबलस्पून तेल, १ टीस्पून जिरे, १/२ टीस्पून हळद
कृती - मटारदाणे मायक्रोवेवमधे ३० सेकंद गरम करुन बाजुला ठेवले. तेल मध्यम आचेवर तापत ठेवावे. दरम्यान बटाट्यांची साल काढुन मोठे मोठे खिसुन घ्यावे. तेलात नेहेमीप्रमाणे फोडणी करुन त्यात बटाट्याचा खीस घालावा. हलक्या हाताने परतावे. खीस भांड्याला लागण्याची शक्यता आहे म्हणुन गॅस वाढवू नये. आता त्यात मीठ, तिखट घालावे. मटारदाणेवाटीने वगैरे थोडे ठेचुन घ्यावेत म्हणजे मग करंज्या फुटत नाहीत. हे ठेचलेले मटार बटाट्यात घालावेत. बारिक गॅसवर झाकण ठेवुन एक छान वाफ येउ द्यावी. बटाटे शिजलेत का बघावेत. शिजले नसतील तर झाकण ठेवुन अजुन एखादी वाफ येउ द्यावी. आता त्यात लिंबाचा रस, साखर घालुन नीट मिसळावे. कोथिंबीर घालावी. गॅसवरुन सारण खाली उतरवून त्यावर झाकण ठेवुन १५-२० मिनीटे बाजुला ठेवावे. असे थंड होताना झाकण ठेवल्याने बटाटा जर खाली चिकटला असेल तर तो वाफेने सुटुन येतो.
फ्रीजमधे ठेवलेले पीठ बाहेर काढुन त्याचे एकसारखे १२ गोळे करावेत. प्रत्येक गोळ्याची साधारण ४ इंच व्यासाची पुरी लाटावी. पुरीच्या मधे साधारण २ टेबल्स्पून सारण ठेवुन नेहेमीप्रमाणे(*) करंजी करावी. या करंजीच्या कडा नीट दाबुन घ्याव्यात आणि त्यावर फोर्कच्या ४ दातांनी नीट प्रेस करावे, असे केल्याने कड नीट सील होते आणि नक्षीदेखील मस्त दिसते. सगळ्या करंजा अशाप्रकारे करुन एका बेकिंगशीट वर ठेवाव्यात. एका वाटीत १ टेबलस्पून तेल आणि एक टेबलस्पून दूध एकत्र करुन हे मिश्रण प्रत्येक करंजीवर लावावे. ओव्हन ४०० डिग्री फॅरेन्हाईट्ला चालू करुन करंज्या साधारण २०-२५ मिनीटे बेक कराव्यात. वरुन गुलबट सोनेरी झाल्या की ओव्हन बंद करुन शीट बाहेर काढुन थोडी वाफ जाऊ द्यावी. केचप, चटणी, हॉटसॉस कशाबरोबरही ह्या करंज्या एकदम मस्त लगतात.
(*) वर स्टेप बाय स्टेप फोटोमधे दाखवल्याप्रमाणे
१. समोस्याचे सारण करुनही ह्या छान लागतात. बटाटेवड्याच्या सारणावरही प्रयोग करायला हरकत नाही.
२. आवडत असेल तर सारणात थोडा गोडा किंवा गरम मसाला घालू शकता. पण मला हे बिना मसाल्याचे जास्त आवडले.
 मला ह्या करंज्या पाहून पुण्याच्या काका हलवायाकडच्या बेक्ड करंज्या आठवल्या. ब्लॉग खूपच छान आहे. बुकमार्क केलाय.
मिनोती, मी ह्या करंज्या आज ट्राय केल्या. रेसिपी फार सुंदर आहे पण माझे काहीतरी चुकले. कणिक नीट लाटताच येत नव्हती. क्रंब्ज पडल्यासारखे होत होते. त्यामुळे करंज्या पण जास्तच ठिसूळ झाल्या आहेत. कणिक जरुरीपेक्षा जास्त घट्ट भिजवली गेली असेल का  की अजून काही चुकले  की अजून काही चुकले  मी अर्थ बॅलन्सच्या ऐवजी साधे बटर घेणे एवढा एक फरक केला.
पण ही रेसिपी मला फार आवडलीय. पारी नीट जमली तर अनंत प्रकारची सारणं भरता येतील आत. त्यामुळे ट्राय करत राहणार हे नक्की.
थॅंक्स मिनोती, पुढच्यावेळी हे लक्षात ठेवेन.
संत्र्याचा भात (Orange Rice)
बेक केलेली मटारची करंजी (Baked Matar Karanji)
ग्वाकमोले आणि सालसा (Guacamole and Salsa)
वदनी कवळ घेता नाम घ्या श्रीहरीचे | सहज हवन होते नाम घेता फुकाचे ||
जीवन करी जिवित्वा अन्न हे पूर्ण ब्रह्म | उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म ||


Many attempts have been made to ignore Ambedkars contribution in nation building | ‘राष्ट्रउभारणीतील आंबेडकरांचे योगदान दुर्लक्षित करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले’ | Loksatta

ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
‘राष्ट्रउभारणीतील आंबेडकरांचे योगदान दुर्लक्षित करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले’
‘राष्ट्रउभारणीतील आंबेडकरांचे योगदान दुर्लक्षित करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले’
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा काँग्रेसवर छुपा वार
दिल्लीत गुरुवारी डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्राच्या उद्घाटनप्रसंगी बोलताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी.
राष्ट्रउभारणीतील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे योगदान अत्यंत महत्वाचे आहे. मात्र, हे योगदान दुर्लक्षित करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले. मात्र, तरीही ज्या कुटुंबाने असे प्रयत्न केले त्यांच्यापेक्षा आंबेडकरांचाच लोकांवर जास्त प्रभाव राहिला, अशा शब्दांत पंतप्रधान नरेद्र मोदी यांनी अप्रत्यक्षरित्या काँग्रेसवर छुपा वार केला.
दिल्लीत गुरुवारी डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्राचे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते झाले यावेळी ते बोलत होते. या केंद्राशी जोडलेल्या प्रत्येक विभागाचे यावेळी मोदींनी अभिनंदन केले.
मोदी म्हणाले, डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र हे देशातील तरुणांसाठी आशीर्वाद असून सामाजिक प्रश्नांवरील संशोधनासाठी हे केंद्र महत्वाची भूमिका बजावेल. आंबेडकरांचा सहवास लाभलेली सर्व ठिकाणे तीर्थस्थळे म्हणून विकास करण्यात येत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
आमच्या सरकारमध्ये योजनांची अंमलबजावणीला उशीर करणे हा गुन्हा मानला जातो, असे सांगताना मोदी म्हणाले. डॉ. आंबेडकर केंद्राच्या निर्मितीचा निर्णय १९९२ मध्येच घेण्यात आला होता. मात्र, २३ वर्षांत येथे काहीच झाले नाही, असा आरोप त्यांनी यावेळी केला.
मोदी म्हणाले, जे राजकीय पक्ष बाबासाहेबांचे नाव घेऊन मतं मागतात त्यांना आजकाल बाबासाहेब नव्हे तर बाबा भोले जास्त आठवतात असा अप्रत्यक्ष टोला त्यांनी यावेळी राहुल गांधींना मारला. दरम्यान, मोदींनी यावेळी सरकारच्या विविध योजना या बाबासाहेबांच्या विचारांशी जोडलेल्या असल्याचे सांगितले.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
सुबोध भावेच्या निळ्या डोळ्यांकडे मी पाहातच राहिले - सोनाली कुलकर्णी
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
नरेंद्र मोदींचे भाऊ म्हणतात, फुकटचं दिलं म्हणजे अच्छे दिन आले का
#MeToo : माझे शोषण होऊनही नवाजुद्दीन गप्प बसला-चित्रांगदा
आपणही प्रेमसंबंध ठेऊन त्यांना धडा शिकवू, शिक्षिकेकडे शेजाऱ्याची विचित्र मागणी
#MeToo : हेल्मेटमुळे भर मैदानात चुंबनापासून बचावला रोहित शर्मा; पत्नी अस्वस्थ
'राधिका मसाले'च्या मीम्सवर अनिता दाते म्हणते..
VIDEO: विमानाचे असे भन्नाट लॅडिंग तुम्ही याआधी पाहिले नसेल
Video : रणवीर सिंगला आवडते ही मराठमोळी अभिनेत्री
#MeToo : २५ वर्षांपूर्वी माझंही शोषण झालं होतं; सैफचा धक्कादायक खुलासा
#MeToo : आलोक नाथ यांच्या पत्नीने केला १ रुपयाचा मानहानीचा दावा
#MeToo : आरोप सिद्ध होणाऱ्यांसोबत काम न करण्याचा फरहान अख्तरचा निर्णय
ऑनलाइन बाजारात दसऱ्यापासूनच ‘दिवाळी’
भाईंदर पश्चिम येथील स्मशानभूमीचा कायापालट
कमी वजनाच्या बालकांत ८४ टक्क्यांनी घट
‘थीम पार्क’मध्ये ८२ टक्के भ्रष्टाचार
‘लोहपुरुष’ पोलीस आयुक्त, जरा इकडेही लक्ष द्या
मित्राच्या अपघाती मृत्यूच्या तणावामुळे अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांची आत्महत्या
२८ नवे कुष्ठरुग्ण आढळले


आजचा अभ्यास 1 ऑक्टोबर – MPSCSIMPLIFIED.COM

सर्व परीक्षा पुस्तक सुची
महिला व बालविकास अधिकारी पुस्तकसुची आणि नियोजन
सहाय्यक कक्ष अधिकारी पुस्तक सुची
महाराष्ट्र गट ‘क’ सेवा पूर्व परीक्षा प्रश्नपत्रिका
महाराष्ट्र वन सेवा परीक्षा प्रश्नपत्रिका
स्वतःला खंबीर बनवा हे 7 नियम
आजचा अभ्यास 1 ऑक्टोबर
आजचा अभ्यास 16 आॅक्टोबर 2018
आजचा अभ्यास 15 आॅक्टोबर 2018
आजचा अभ्यास 14 आॅक्टोबर 2018
आजचा अभ्यास 13 आॅक्टोबर 2018
1⃣राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१९
भारतीय घटनेची १७७३ च्या कायद्यापासून ऎतिहासिक पार्श्वभूमी, भारतीय राज्यघटनेची निर्मिती प्रक्रिया
2⃣जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी (CDPO2018)
विषय- महिला व बालकांविषयीचे कायदे (दिवस 01)
वैद्यकीय गर्भपात अधिनियम, अनैतिक व्यापार अधिनियम
❇महाराष्ट्र दुय्यम सेवा गट ब परीक्षा नियोजन
3⃣ STI मुख्य परीक्षा उजळणी (REVISION)
विषय – महाराष्ट्राचा भूगोल (01)
भारतातील महाष्ट्राचे स्थान, विस्तार, सीमा, महाराष्ट्राची स्थापना, प्रशासकीय विभाग, जिल्ह्यांची निर्मिती, तालुके, महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना,महाराष्ट्राची नदीप्रणाली-नदी उगम,स्थान, विस्तार,खोरे, राज्यातील क्षेत्र,उपनद्या – डावी – उजवीकडून, संगमस्थळे, धबधबे इत्यादी.
4⃣ASST मुख्य परीक्षा उजळणी (REVISION)
👇अधिक माहिती साठी website ला भेट द्या👇
खड्यातून बाहेर पडा अभियान
Previous सिम्प्लिफाइड स्टोरी-मूर्ख गवई
Next चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 20 सप्टेंबर टेस्ट 37
चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 2 ऑक्टोबर टेस्ट 49
चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 1 ऑक्टोबर टेस्ट 48
चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 30 सप्टेंबर टेस्ट 47
चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 29 सप्टेंबर टेस्ट 46
चालू घडामोडी प्रश्नोत्तरे 28 सप्टेंबर टेस्ट 45
सिम्प्लिफाइड CDPO 3 टेस्ट समाजशास्त्र
सिम्प्लिफाइड टेस्ट 13- गदर आणि होमरुल चळवळ, गांधीजींचे प्रारंभिक कार्य, (प्रारंभिक सत्याग्रह), खिलापत आणि असहकार चळवळ. असहकार चळवळ ते चलेजाव अंदोलन,(चलवळी विविध टकांचा समावेश, महत्त्वाच्या घटना, यश, अपयश, त्यामध्ये सामील विविध नेत्यांचे योगदान),सशस्त्र क्रांतीकारी चळवळ, आझाद हिंद फेज पहिले आणि पहिले आणि दुसरे महायुद्ध काळातील भारत.
Cdpo test 2 मानवी हक्क
नाही ‘ म्हणायला शिकलं पाहिजे…प्रभाव
सिम्प्लिफाइड स्टोरी–आई वडिलांचे कष्ट विसरणाऱ्यांनो
पुढील परीक्षा तारीख,फॉर्म भरण्याच्या शेवटच्या मुदत
राज्य उत्पादन शुल्क मुख्य परीक्षा पेपर २ November 4, 2018 at 9:00 AM – 5:00 PM
महाराष्ट्र यांत्रिकी अभियांत्रिकी मुख्य परीक्षा 2018 November 17, 2018 at 9:00 AM – 5:00 PM
महाराष्ट्र विद्युत अभियांत्रिकी मुख्य परीक्षा 2018 November 24, 2018 at 8:00 AM – 9:00 AM
📙राज्यघटना 📘मराठी 📗इंग्रजी 📙इतिहास 📓महाराष्ट्राचा भूगोल📗भारताचा भूगोल 📗पर्यावरण📘अर्थशास्त्र 📙विज्ञान 📓अंकगणित📗बुद्धिमत्ता 📘चालू घडामोडी📙पंचायती राज 📘महाराष्ट्र इतिहास📙NCERT सारांश📒मानव संसाधन विकास📑CSAT 📙माहितीचा अधिकार कायदा


मराठीमाती.कॉम | मराठीमाती

मराठीमाती.कॉम चे अधिकृत नोंदणीकृत बोधचिन्ह
मराठीमाती डॉट कॉम (marathimati.com) हे एक मराठी भाषेतील वेब पोर्टल आहे.
दिनांक २७ सप्टेंबर २००२ पासून हे संकेतस्थळ कार्यरत आहे माझ्या मातीचे गायन हे या संकेतस्थळाचे ब्रीदवाक्य आहे.
महाराष्ट्रातील साहित्य, कला, संस्कृती तसेच पर्यटन स्थळांची माहिती या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
अनोळखी पर्यटन स्थळांचा परिचय करून देणे हे या संकेतस्थळाचे वैशिष्ट्यआहे.
हर्षद खंदारे हे या संकेतस्थळाचे संपादक आहेत.
१९९० : महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक ग्रंथालय महासंघाची रत्नाप्पा कुंभार यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापना झाली.
२००२ : ग्रामीण भागांतील साहित्य, संस्कृती, कला आणि अनोळखी पर्यटनाचा वेध घेणारे मराठीमाती.कॉम हे मराठी भाषेतील संकेतस्थळ पुणे येथुन हर्षद खंदारे यांनी वयाच्या २० व्या वर्षी सुरु केले. अधिक माहिती
१९०७ : भगत सिंग, भारतीय क्रांतिकारी.
१८३३ : राजा राममोहन रॉय स्मृतिदिन
१९९२ : अनुताई वाघ स्मृतिदिन
१९२९ : शि. म. परांजपे यांचे निधन.
This entry was posted in दिनविशेष and tagged अनुताई वाघ, जन्म, जागतिक पर्यटन दिन, ठळक घटना, दिनविशेष, मराठीमाती.कॉम, महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक ग्रंथालय महासंघ, मृत्यू, रत्नाप्पा कुंभार, हर्षद खंदारे, २७ सप्टेंबर on सप्टेंबर 27, 2012 by संपादक.


मंगल जंगम यांच्यावर फौजदारी गुन्हा दाखल करा | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

मंगल जंगम यांच्यावर फौजदारी गुन्हा दाखल करा
शैला खंडागळे यांची मागणी
पुणे – जिल्हा परिषदेच्या 2017 च्या निवडणुकीत देहु-लोहगाव गटातून निवडून आलेल्या राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या उमेदवार मंगल जंगम यांचे सदस्य पद रद्द करण्यात आले आहे. त्यांनी अनुसूचित जातीची खोटी कागदपत्रे दाखल करून शासनाची फसवणूक केली आहे. त्याप्रकरणी त्यांच्यावर फौजदारी गुन्हा दाखल करावा, अशी मागणी शैला खंडागळे यांनी केली आहे. तसेच रिक्त झालेल्या पदावर दुसऱ्या क्रमांकाची मते मिळालेल्या उमेदवाराला विजयी घोषीत करावे, अशीही मागणी खंडागळे यांनी केली आहे.
याबाबत अधिक माहिती देताना खंडागळे म्हणाल्या, 21 फेब्रुवारी 2017 रोजी जिल्हा परिषदेची निवडणूक झाली. त्यावेळी देहु-लोहगाव हा गट अनुसूचित जातीसाठी राखीव होता. उमेदवारी अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सुरू असताना, जंगम यांच्या जातीबाबत माझ्यासह संजय ओव्हाळ, रावसाहेब राखपसरे, संतोष राखपसरे, सुभाष ओव्हाळ आणि अशोक जाधव यांनी आक्षेप घेतला होता. मात्र, निवडणूक अधिकाऱ्यांनी अधिकार नसल्याचे सांगितले. त्यावेळी या गटातून राष्ट्रवादीच्या मंगल जंगम या शिवसेनेच्या शैला खंडागळे यांच्यापेक्षा 189 मते अधिक मिळवून विजयी झाल्या. त्यामुळे खंडागळे हे दुसऱ्या क्रमांकावर राहिले.
दरम्यान, जात पडताळणी समितीने 4 ऑगस्ट 2018 रोजी जंगम यांचे जातीचे प्रमाणपत्र अवैद्य ठरवून रद्द केले. त्या आधारे जिल्हाधिकाऱ्यांनी या निर्णयाची अंमलबजावणी करून जंगम यांचे सदस्यपद रद्द केले. त्यामुळे त्या जागेवर दुसऱ्या क्रमांकावर मते मिळविलेल्या उमेदवाराला विजयी घोषीत करावे, अशी मागणी खंडागळे यांनी केली आहे. दरम्यान, जिल्हा परिषदेकडून 21 मे 2018 रोजी आयुक्तांना फेर निवडणूक घेण्यासाठी प्रस्ताव पाठविला आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleखालुंब्रे येथे तरुणाची आत्महत्या
Next articleजागतिक बाजारातील सकारात्मक संदेशाने शेअर निर्देशांकांत वाढ
फुकट्यांकडून पावणेआठ कोटी वसूल
बदनामीकारक मजकुर प्रकरणी लेखक, प्रकाशकांना अटक करा
शहर घेणार मोकळा श्‍वास
जमिनीचे पोट हिस्से करणे होणार अधिक सोपे
साताऱ्यात जुगार अड्ड्यावर छापा
पुण्यातील होर्डिंग दुर्घटनेप्रकरणी दोघांना अटक


Jokes | SMS | हसा लेको-मराठी पी.जे....

चिनी कुत्र्याचे नाव काय
>हे हुंग ते हुंग
भारत सोडून जाणार्‍या माणसाला काय म्हणाल
नेपाळमध्ये चोर्‍या का होत नाहीत
>कारण तिथे सगळेच गुरखे आहेत.
रशियन डोअरकिपरचे नाव काय
>उभा का बस की
हिवाळ्यात खिसेकापूंच्या धंद्यात मंदी का असते
>कारण हिवाळ्यात सर्वांचे हात खिशात असतात
अनुपम खेरला ३१ डिसेंबरला मुलगी झाली तर तिचे नाव काय असेल
हत्ती पाण्यात पडला तर काय होईल
ब्रूस लीच्या आईचे नाव काय
त्याच्या मोठ्या बहिणीचे नाव काय
लहान बहिणीचे नाव काय
जेंव्हा घड्याळात तेरा ठोके पडतात ती वेळ कुठली असते
दोन चिमण्या असतात त्यातली एक म्हणते "चिऊ" दुसरी काहीच म्हणत नाही
>कारण दुसरी चिमणी Factory ची असते.
कर्वे रोडला पाणी येते, पण कोथरुड ला नाही येत. का बरे
>कारण वाटेत नळ स्टॉप आहे.
ढिशुम ढिशुम: एकदा भारत आणि पाकिस्तान चे सैनिक समोरासमोर येतात पण ते युद्ध करत नाहीत. का बरं
>कारण ढिशुम ढिशुम तर पेप्सोडेन्ट चे काम आहे ना....
रावणाच्या लंकेला "सोन्याची लंका" का म्हणतात
>रावणाचे आई-वडिल त्याला लाडाने "सोन्या" म्हणायचे..
पुरातन काळातले हाडांचे सांगाडे सापडल्यानंतर त्यातला कोणता पुरुषाचा आहे आणि कोणता स्त्रीचा, हे पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ कसे ठरवतात
>दोन्ही सांगाड्यांचे जबडे पाहायचे. जो जास्त घासला गेला असेल, तो स्त्रीचा
संता कम्प्युटर कंपनीत नोकरीसाठी इंटरव्ह्यू द्यायला भटिंड्याहून प्रथमच मुंबईला आला होता. मुलाखत घेणाऱ्यांनी विचारलं, ''तुम्हाला एमएस ऑफिस माहिती आहे का
>संता म्हणाला, ''आप बस अड्रेस दो जी, मैं पहुंच जाऊँगा
पप्पा कांगारू -अगं आपली बेबी कुठाय
>मम्मा कांगारू -ओ माय गॉड कोणी तरी माझा खिसा कापलेला दिसतोय.
नुकतीच ससा आणि कासवाची पुन्हा एकदा शर्यत झाली. आणि त्यात ससा मागे पडला. पण तरीही शर्यत ससाच जिंकला... का
>कारण...शर्यतीला डकवर्थ लुईस नियम लागू केला होता ना.
ती गेली तेव्हा रिमझिम पाऊस निनादत होता
''तुम्हाला एमएस ऑफिस माहिती आहे का
>संता म्हणाला, ''आप बस अड्रेस दो जी, मैं पहुंच जाऊँगा