सचिनच्या आयडियाची कल्पना | Webdunia Marathi

बुधवार, 22 ऑगस्ट 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
बाल कलाकार ते यशस्वी निर्माता-दिग्दर्शक, अभिनेता म्हणून नाव कमवणारा सचिन आता प्रेक्षकांसमोर गीतकार संगीतकार म्हणूनही येत आहे. सचिनचा नवा चित्रपट आयडियाची कल्पना ३१ डिसेंबर रोजी संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रदर्शित होत आहे. या चित्रपटाच्या निमित्ताने सचिनने वेबदुनियाशी मारलेल्या खास गप्पांचा सारांश.
आयडियाची कल्पना काय आहे
आयडियाची कल्पना हा एक अत्यंत मनोरंजक चित्रपट आहे. मी पूर्वीपासूनच प्रेक्षकांचे मनोरंजन करण्याचा प्रयत्न करीत आलो आहे आणि यापुढेही करीतच राहणार आहे. मी प्रख्यात निर्माता-दिग्दर्शक मनमोहन देसाई यांचा कट्टर भक्त आहे. ते ज्याप्रमाणे केवळ प्रेक्षकांचे मनोरंजन करण्यासाठी चित्रपट तयार करीत, मीसुद्धा तसाच प्रयत्न करतो.
म्हणजे हा एक कॉमेडी चित्रपट आहे
कॉमेडी चित्रपट म्हणजेच मनोरंजक चित्रपट नव्हे. एक मनोरंजक चित्रपट असा असतो ज्यामध्ये कॉमेडी, गाणी, नृत्य, रडारड, मारामारी, सस्पेंस, उत्कृष्ट विज्युअल्स असा सर्व मसाला ठासून भरलेला असतो. प्रेक्षक जेव्हा चित्रपट पहायला येतो तेव्हा दोन अडीच तास चित्रपटगृहात त्याने स्वतःला विसरून जाऊन पडद्यावर जे चालले आहे त्याचा आनंद घेतला पाहिजे. जेव्हा एखादा चित्रपट त्याला हा आनंद प्राप्त करून देतो तेव्हा तो चित्रपट मनोरंजक चित्रपट आहे असे मी म्हणेन.
चित्रपटाचे कथानक काय आहे
अशोक सराफ यांचा मी मेहुणा आहे. ते वकील असतात. मी सचिन पिळगांवकरसारखा मोठा कलाकार बनण्याचे स्वप्न पहात असतो. अशोक सराफ एक खेळ खेळतात परंतु तो त्यांच्या अंगलत येतो कारण ज्याच्याशी तो हा खेळ खेळतात तो असतो पोलिस कमिशनर महेश कोठारे.
अशोक सराफ यांना आपली चूक कळते परंतु ते या खेळापासून आता दूर होऊ शकत नाहीत. आणि यानंतर मग आम्हा तिघांमध्ये जे काही होते ते म्हणजे हा चित्रपट.
आयडिया म्हणजेच कल्पना नव्हे का
बरोबर आहे. परंतु समाजात अशी अनेक माणसे आहेत जी एकाच शब्दाचे दोन पर्याय बोलतात. उदाहरणार्थ आज सकाळी मी मॉर्निंग वॉकला गेलो किंवा मला भयंकर हेडेचची डोकेदुखी आहे. चित्रपटात अशोक सराफ अशा व्यक्तीचीच भूमिका साकारीत आहे. ते दोन-दोन शब्द बोलतात म्हणूनच आम्ही चित्रपटाचे नाव आयडियाची कल्पना ठेवले. दूसरी गोष्ट अशी की चित्रपटाच्या नावावरूनच प्रेक्षकांना चित्रपटाची नस कळते. मी उगाचच काहीतरी नाव ठेऊन वेगळे काही तरी दाखवण्याचा प्रयत्न करीत नाही. माझ्या चित्रपटाची नावे चित्रपटाच्या कथानकाला सूट होतील अशीच असतात.
महेश, तू आणि अशोक सराफ प्रथमच एकत्र येत आहात. आधीपासूनच योजना बनवली होती का
नाही. जेव्हा मी आयडियाची कल्पनाच्या स्क्रिप्ट वर काम करीत होतो तेव्हा मी आणि मामा (अशोक सराफ) आमच्या दोघांच्या भूमिका नक्की होत्या. स्क्रिप्टमध्ये पोलीस कमिशनरची भूमिका होती. अगोदर ती छोटी होती परंतु कथानकाची गरज असल्याने ती भूमिका मला अत्यंत सशक्त करावी लागली. जेव्हा भूमिका लिहून पूर्ण झाली तेव्हा त्या भूमिकेत माझ्या डोळ्यासमोर महेश कोठारेचाच चेहरा आला. मी जेव्हा त्याला या भूमिकेबद्दल विचारले तेव्हा तोही लगेच तयार झाला. आणि अशा तर्‍हेने आम्ही तिघे प्रथमच एकत्र प्रेक्षकांसमोर येत आहोत.
या चित्रपटाद्वारा तू प्रथमच संगीतकार म्हणूनही प्रेक्षकांसमोर येत आहेस.
हो. खरे तर हे माझ्या डोक्यातच नव्हते. माझ्या प्रत्येक चित्रपटात मी कोणाला ना कोणाला तरी इंट्रोड्‌यूस करीत असतो. हा चित्रपट पूर्ण झाला परंतु यात कोणालाही इंट्रोड्‌यूस केले गेले नव्हते. आम्ही या गोष्टीवर विचार करीत असतानाच यूनिटच्या एका सदस्याने म्हटले की आपण यात तुम्हाला (म्हणजे मला) संगीतकार म्हणून इंट्रोड्‌यूस करीत आहोत. तेव्हा माझ्या डोक्यात ट्‌यूब पेटली की, अरे हो खरंच की आपण या चित्रपटाद्वारे संगीतकार म्हणून प्रथमच प्रेक्षकांसमोर येत आहोत.
अवधूत असताना संगीत द्यावेसे का वाटले
चित्रपटाची तयारी करीत असतानाच दोन गाण्यांना मी संगीत दिले. कारण मला संगीताची बर्‍यापैकी जाण आहे. यापैकी एक गाणे लागा मोटरिया का द्रक्का आणि दूसरे चित्रपटाचे शीर्षक गीत आहे.
चित्रपटातील तुझे आवडते गाणे कोणते
तुला वाटेल की मी माझ्या गाण्याचे नाव घेईन परंतु तसे नाही. अवच्च्ूतने चित्रपटासाठी जी लावणी केली आहे ती कमालीची आहे. आम्ही नाही जा शब्द असलेल्या या लावणीत जा शब्द असा काही उच्चारला आहे की प्रेक्षक या जा वर उड्‌या टाकतील यात शंका नाही.
चित्रपटाची सुरुवात तू लक्ष्‌मीकांत बेर्डेच्या नावाने केली आहेस.
हो अगदी खरे आहे. याचे कारण एवढेच की लक्ष्‌या माझ्या प्रत्येक चित्रपटाचा अविभाज्य भाग होता. तो नसल्यामुळे मला माझा एक हात नसल्यासारखे वाटत आले आहे. या चित्रपटात मी कलाकार बनण्याचा प्रयत्न करीत असलेल्या तरुणाची भूमिका साकारीत आहे. एका टॅलंट स्पर्धेत मी भाग घेतो. ही टॅलेंट स्पर्धा लक्ष्‌मीकांत बेर्डेच्या नावाने आयोजित केलेली आहे. चित्रपटाची सुरुवात मुद्दामच मी लक्ष्‌मीकांतच्या नावाने केली कारण एका मित्राला मी ती दिलेली श्रद्धांजली आहे.
सचिन, महेश आणि अशोक सराफ प्रथमच एकत्र
राजश्री प्रोडक्शनसाठी अखियो के झरोखे से चा भाग दोन जाना पहचाना नावाने बनवत आहे. याची कथा, दिग्दर्शन माझेच असून मी आणि रंजीता ३२ वर्षानंतर पुन्हा या चित्रपटाद्वारे एकत्र येत आहोत. खरे तर सूरज बड़जात्यांनी हा चित्रपट दिग्दर्शित करावा असे सगळ्यांना वाटत होते परंतु सूरज बड़जात्याने प्रथमच सांगितले होते की हा चित्रपट सचिनच दिग्दर्शित करेल. कारण त्यांना माझ्यावर पूर्ण विश्वास होता. चित्रपट ४० टक्के तयार झाला आहे. पुढील वर्षी ६ मे रोजी हा चित्रपट प्रदर्शित होईल.
रमाबाई आंबेडकरांवर मराठीत चित्रपट
१४० चित्रपटगृहात प्रदर्शित होणार पारध- गजेंद्र अहिरे
अभिनयाला भाषेचे बंधन नसते- हृषिता भट्ट
शक्ती कपूर प्रथमच मराठी चित्रपटात
यावर अधिक वाचा :
कतरिनाने माल्टामधील एक नवा फोटो केला शेअर
‘भारत’ हा चित्रपट प्रदर्शित होण्यापूर्वीच चर्चेत आला आहे. या चित्रपटाच्या माध्यमातून ...
हाय हिल्स घालून करायला गेली एक; घडलं भलतंच
प्रत्येकाला जीवनात कधी ना कधी ऊप्स मोमेंट अर्थात एखाद्या लाजिरवाण्या घटनेचा सामना करावा ...
‘कॉफी विद करण’ पहिले गेस्ट दीपिका व रणवीर
दीपिका व रणवीर लवकरच करण जोहरच्या ‘कॉफी विद करण’ या सुपरहिट शोमध्ये गेस्ट म्हणून दिसणार ...
कोण म्हणतं मोबाईल मुळे प्रेम कमी झालंय
आजीच्या गोळयांची वेळ आता 'रिमाईंडर' आबांना सांगतो, अन् 'आजही यांना माझ्या सगळ्या ...
'मन हे वेडे....' अल्बम प्रदर्शनाच्या मार्गावर
मानवी मनाच्या विविधस्पर्शी भावना आर्त स्वरात व्यक्त करणारा ‘मन हे वेडे….’ हा अल्बम ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचने/१२ जून - विकिस्रोत

श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचने/१२ जून
< श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचने
←= श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचने/११ जून
साहित्यिक = श्रीब्रह्मचैतन्य महाराज
श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचने/१३ जून→
4716श्रीब्रह्मचैतन्य महाराजांची प्रवचनेश्रीब्रह्मचैतन्य महाराज
परमार्थ साधणे हाच आपल्या जन्माचा खरा हेतू.
द्वैतामध्ये दुःख आहे, तर एकामध्ये सुख आणि आनंद आहे. आपण एकामध्ये राहिलो तर आनंद मिळेल. हे जगत् पुष्कळ भासले तरी ते एकच आहे. प्रपंचाच्या दहा दिशा आहेत, पण परमार्थाची मात्र एकच दिशा आहे; तिच्याकडे आपण लक्ष लावावे. काही न करणे, अर्थात् मनाने, हा खरा परमार्थ होय. परमार्थामध्ये उपाधी मुळीच नाही; नाही म्हणजे किती नाही, तर 'मी' सुद्धा तिथे नाही. प्रपंच हा द्वैत आहे, त्याचे अवडंबर मोठे असणारच. आपल्याला आपल्या जगण्याचा अंतिम हेतू जोपर्यंत कळला नाही, तोपर्यंत प्रपंच करणे हेच ध्येय आपण समजतो. वास्तविक, मनुष्यप्राणी हा देह आणि मन दोन्ही मिळून आहे, म्हणून त्याने ऐहिक आणि पारलौकिक दोन्ही गोष्टी साधल्या पाहिजेत. परमार्थ साधणे हाच आपल्या जन्माचा खरा हेतू आहे. व्यवहारात द्वैताशिवाय आनंद नाही. म्हणून परमार्थात, मानसपूजेत, पहिल्याने 'मी' आणि 'परमात्मा' अशा द्वैताने सुरुवात करावी लागते.
जोपर्यंत परमार्थ आपल्या हाडीमासी खिळला नाही, तोपर्यंत आपल्याला वाचनाची गरज आहे. त्यापासून साधनाला जोर येतो. मन भगवंताकडे गुंतविण्यासाठी काय करावे हे पाहावे. एक बाप आपल्या मुलाला पोहायला शिकवीत होता. बापाने मुलाला पहिल्याप्रथम घोट्या‍इतक्या पाण्यात आणले, नंतर ढोपराइतक्या पाण्यात आणले, नंतर आणखी पुढे आणले; आणि एक दिवस त्याने मुलाला पाण्यात खेचून घेतले. त्याप्रमाणे आपले गुरू आपल्याला परमार्थ शिकवीत असतात. आपण पाण्यात उतरले मात्र पाहिजे. देहाने प्रपंच केला पण तो फळाला येत नाही, म्हणून संतांनी नामस्मरणाचा मार्ग सांगितला. पण आमचे शहाणपण, आमचा अभिमान, नाम घेण्याच्या आड येतो त्याला काय करावे  हा अभिमान दुसरा कुणी उत्पन्न करतो असे थोडेच आहे  हा अभिमान दुसरा कुणी उत्पन्न करतो असे थोडेच आहे  आपल्या ध्यानातही येत नाही. इतके सूक्ष्म असे वासनेचे बीज आपल्यात कुठे तरी दडलेले असते. त्यामुळे लौकिकाची अभिलाषा सुटत नाही. याकरिता संतांनी एक मार्ग सुचविला आहे आणि तो म्हणजे नामस्मरणात राहून विषयाची ऊर्मी उठू न देणे, प्रपंचातली विघ्ने ही सूचनावजा असतात; ती आपल्याला जागे करतात. जन्माला आलो तो भगवंताला ओळखण्याकरिता, हे विसरू नये म्हणून विघ्नांची योजना असते. विघ्ने ही आपण भगवंताच्या जवळ जाण्याकरिताच येत असतात. तेव्हा त्यांना न घाबरता, भगवंताच्या नामांतच स्वतःला विसरून जावे, हाच परमार्थाचा सोपा मार्ग आहे.
हे साहित्य भारतात तयार झालेले असून ते आता प्रताधिकार मुक्त झाले आहे. भारतीय प्रताधिकार कायदा १९५७ नुसार भारतीय साहित्यिकाच्या मृत्युनंतर ६० वर्षांनी त्याचे साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते. त्यानुसार १ जानेवारी १९५६ पूर्वीचे अशा लेखकांचे सर्व साहित्य प्रताधिकारमुक्त होते.
Last edited on १९ सप्टेंबर २०१६, at १३:३६
इतर काही नोंद केली नसल्यास,येथील मजकूर CC BY-SA 3.0च्या अंतर्गत उपलब्ध आहे.


झॉस्टेल; मस्तमौला Backpackers च्या राहण्याची सोय…
झॉस्टेल; मस्तमौला Backpackers च्या राहण्याची सोय…
गेल्या काही वर्षांमध्ये Backpackers ही संकल्पना चांगलीच रूढ होत चालली आहे. खांद्यावर बॅग ठेवलं की निघाला भारतभ्रमण करायला. एवढचं नाही, अनेक Backpackers नी नुसत्या एका बॅगवर विश्व संचारले आहे आणि त्यांची भ्रमंती सुरू आहे. यांना विचारलं बाबा रे तुम्ही कुठं राहता… तर त्याचं उत्तर असतं जिथं अंग टेकायला जागा मिळेल ती जागा आपली. हे साहस म्हणून एक-दोनदा ठीक आहे. पण सारख नाही. Backpackers च्या समस्येवर तोडगा म्हणून ‘झॉस्टेल’ ही संकल्पना रूढ झाली. देशातील पहिली बॅकपॅकिंग होस्टेलची चैन या कंपनी रुजवली, हे म्हणने गैर ठरणार नाही.
बिझनेस ट्रान्सफॉरमेशन ब्ल्यूप्रिंट प्रोग्रॅम मोफत ऐकण्यासाठी क्लिक करा
ऑगस्ट 2013 साली आयआयटी आणि आयआयएममधील पदवीधर तरुणांनी ‘झॉस्टेल’ ही कंपनी स्थापन केली. यात चेतन सिंग चौहान, अभिषेक, धर्मवीर चौहान, पावन नंदा, अखिल मलिक, आणि तरुण तिवारी यांनी पुढाकार घेतला. देशभमण करणा-या या पर्यटकांना फिरण्याचे वेड त्यातूनच त्यांना राहण्यासंबंधी अडचणी येऊ लागल्या. Backpackers ना येणा-या अडचणी आपल्याद्वारे दूर व्हाव्यात म्हणून त्यांनी ‘झॉस्टेल’ची निर्मीती केली.
‘झॉस्टेल’ची चैन Backpackers ला एसी डॉर्म्स, किचन, लॉन्ड्री, टीव्ही, वायफाय, लायब्ररी आणि काही खेळ अशा सुविधा देते. तेही वाजवी दरात. ‘झॉस्टेल’ने सर्वप्रथम राजस्थानमधील जयपूरमध्ये आपले हॉस्टेल सुरु केले. त्यानंतर आग्रा, गोकर्ण, मॅकलॉडगंज, बिर, उटी, चेन्नई, जैसलमेर, पुष्कर, चिकमंगलूर, काठमांडू, रिशीकेष, कूर्ग, खजुराहो, स्पिती, डलहौझी, कोची, उदयपूर, दिल्ली, लेह, वाराणसी, गोवा आणि मनाली अशा पर्यटनस्थळी त्यांचे हॉस्टेल्स पसरली आहेत.
स्नेहलनीती हा ॲप डाऊनलोड करा
“झॉस्टेल ही देशातील पहिली बॅकपॅकिंग होस्टेलची चैन फ्रॅन्चाईझी मॉडेलवर काम करते. तरुण उद्योजक त्यांच्या बळावर त्यांचे हॉस्टेल स्थापन करतात,” असे ‘झॉस्टेल’च्या संस्थापकांपैकी एक अखिल मलिक यांनी सांगितले. काही महिन्यांपूर्वी त्यांनी व्हिएतनाम येथे आपले पहिले हॉस्टेल स्थापन केले. अशाप्रकारे फक्त एका कल्पनेमुळे आज 500 ते 600 जणांना रोजगार मिळाला आहे. आपणही ‘झॉस्टेल’च्या कार्याने प्रेरणा घेत आपला काही हटके बिझनेस करु शकतो.
मुंबईच्या चाळीत राहणा-या राहुल नार्वेकरने उभी केली 5 अब्ज रुपयांची कंपनी...
बिझनेसमन आनंद महिंद्रा यांच्या यशाचे रहस्य...
हैदराबादच्या IKEA स्टोअरमध्ये पहिल्याच दिवशी 40,000 ग्राहकांची झुंबड... काय आहे नक्की मामला
८६ वर्षांपासून बॉडीबिल्डींगचा प्रसार करणा-या 'तळवळकर्स जीम्स'ची सक्सेस स्टोरी...
आशियाला मिळाला नवा श्रीमंत व्यक्ती आणि तो आहे भारतीय
मुंबईच्या चाळीत राहणा-या राहुल नार्वेकरने उभी केली 5 अब्ज रुपयांची कंपनी...
बिझनेसमन आनंद महिंद्रा यांच्या यशाचे रहस्य...


Latest Marathi News | Live Maharashtra, Mumbai & Pune News | ताज्या मराठी बातम्या लाइव | Marathi Newspaper | Marathi Samachar| Lokmat.com

बुधवार २२ ऑगस्ट २०१८
KBC च्या दहाव्या सिझनची आहे ही थिम
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
विधिमंडळातील उपस्थितीसह प्रश्नांत घट; प्रजा फाउंडेशनचा अहवाल
एका घरासाठी फक्त सहा ते सात अर्ज; म्हाडा कोकण विभागीय लॉटरीला अत्यल्प प्रतिसाद
अटक होण्याची नाहक भीती वाटत असल्यास नामजप, प्रार्थना करा
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा
DDLJच्या क्लायमॅक्स सीनबद्दल काजोलची गोड तक्रार ऐकून शाहरूखलाही येईल हसू
'उंच माझा झोका' पुरस्कार सोहळ्यात अभिनेत्रींनी लावले चार चांद
‘क्राईम पेट्रोल’नंतर अनुप सोनीचा मेकओव्हर, एकदा बघाच
सहा वर्षांनंतर रिलीज होणार ‘तुम्बाड’ पाहा अंगावर रोमांच उभा करणारा टीजर
सनी देओल बनवणार पापा धर्मेन्द्रचे बायोपिक
Perspective: भारताच्या महानतेचं गमक सांगणारा 'परस्पेक्टिव्ह'
Martyred Kaustubh Rane : 'तो' देशासाठी शहीद झाला, यांनी दणक्यात वाढदिवस केला
Maharashtra Bandh : राज्याच्या कानाकोपऱ्यात मराठा समाजाचं आंदोलन सुरू
Maharashtra Bandh : संभाजी चौकात मराठा क्रांती आंदोलकांकडून रक्ताभिषेक
कुरडयांची रसरशीत भाजी पाहून तुम्हाला भूक आवरणार नाही
shocking... स्वत:वर गोळी झाडल्यानंतरही 'तिला' मिळाले फेस सर्जरीमुळे जीवदान
बांबू राफ्टिंगचा थरारक अनुभव घेण्यासाठी बेस्ट डेस्टिनेशन
भारतातील सर्वात उंच गाव; अॅडव्हेंचरसाठी सर्वात बेस्ट डेस्टिनेशन
'या' ठिकाणी मिळतेय भारतातील सर्वात महाग मिठाई
सातारा- कोयना, महाबळेश्वर भागात पावसाचा जोर कायम, कोयना धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरू, प्रशासनाकडून नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा
कर्नाटक- सकलेशपूर-मंगळुरू रेल्वे रुळावर दरड कोसळली, दरड हटवण्याचं काम सुरू
पॅराशूटशिवाय विमानातून उडी मारण्याचा नवा विश्वविक्रम, हॉलिवूड स्टंटमॅन ल्युक ऐकिन्सचा पराक्रम, गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद
मराठवाडा, विदर्भात मुसळधार पाऊस, नागपूर-भंडारा मार्ग बंद.
नवी मुंबई : शिवसेना नगरसेवक नामदेव भगत विरोधात छेडछाडीचा गुन्हा दाखल.
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
निळवंडे धरणातून मंगळवारी रात्री नऊ वाजता ११ हजार २७४ क्यूसेकने पाणी सोडण्यास सुरुवात
भोपाळ - मध्य प्रदेशमधील मंदसौर येथे पुराच्या पाण्यात गाडी वाहून गेली. गाडीतील चार जणांचा बुडून मृत्यू
रत्नागिरी : राजकीय वादातून रत्नागिरीतील शिवसेनेचे उपशहरप्रमुख बावा चव्हाण यांचे केशकर्तनालय फोडले, राजकीय वर्तुळात तणाव.
नवी मुंबई - कामोठेमध्ये घराच्या बाल्कनीच्या अकराव्या मजल्यावरून पडल्याने कॉलेज तरुणीचा मृत्यू.
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
नवी दिल्ली - बिहारचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांची जम्मू-काश्मीरच्या राज्यपालपदी नियुक्ती, तर लालजी टंडन यांची बिहारच्या राज्यपालपदी नियुक्ती
नवी दिल्ली - नीटची परीक्षा वर्षातून एकदाच होणार, केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाचा निर्णय
सोलापूर - उजनी धरण व्यवस्थापनाकडून भीमा नदी काठच्या लोकाना सतर्कतेचा इशारा
उल्हासनगर - उल्हासनगरात सराईत घरफोडी करणारा गजाआड, 8 चोरीचे गुन्हे उघड, साडे पाच कोटींचा ऐवज हस्तगत
सातारा- कोयना, महाबळेश्वर भागात पावसाचा जोर कायम, कोयना धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरू, प्रशासनाकडून नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा
कर्नाटक- सकलेशपूर-मंगळुरू रेल्वे रुळावर दरड कोसळली, दरड हटवण्याचं काम सुरू
पॅराशूटशिवाय विमानातून उडी मारण्याचा नवा विश्वविक्रम, हॉलिवूड स्टंटमॅन ल्युक ऐकिन्सचा पराक्रम, गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद
मराठवाडा, विदर्भात मुसळधार पाऊस, नागपूर-भंडारा मार्ग बंद.
नवी मुंबई : शिवसेना नगरसेवक नामदेव भगत विरोधात छेडछाडीचा गुन्हा दाखल.
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
निळवंडे धरणातून मंगळवारी रात्री नऊ वाजता ११ हजार २७४ क्यूसेकने पाणी सोडण्यास सुरुवात
भोपाळ - मध्य प्रदेशमधील मंदसौर येथे पुराच्या पाण्यात गाडी वाहून गेली. गाडीतील चार जणांचा बुडून मृत्यू
रत्नागिरी : राजकीय वादातून रत्नागिरीतील शिवसेनेचे उपशहरप्रमुख बावा चव्हाण यांचे केशकर्तनालय फोडले, राजकीय वर्तुळात तणाव.
नवी मुंबई - कामोठेमध्ये घराच्या बाल्कनीच्या अकराव्या मजल्यावरून पडल्याने कॉलेज तरुणीचा मृत्यू.
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
नवी दिल्ली - बिहारचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांची जम्मू-काश्मीरच्या राज्यपालपदी नियुक्ती, तर लालजी टंडन यांची बिहारच्या राज्यपालपदी नियुक्ती
नवी दिल्ली - नीटची परीक्षा वर्षातून एकदाच होणार, केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाचा निर्णय
सोलापूर - उजनी धरण व्यवस्थापनाकडून भीमा नदी काठच्या लोकाना सतर्कतेचा इशारा
उल्हासनगर - उल्हासनगरात सराईत घरफोडी करणारा गजाआड, 8 चोरीचे गुन्हे उघड, साडे पाच कोटींचा ऐवज हस्तगत
All post in लाइव न्यूज़
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
नीरव मोदीचा अलिबागमधील बंगला पाडणार
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
टोलमुक्तीच्या बदल्यात १० कोटींची भरपाई; एमईपी कंपनीचा पवित्रा
Kerala Floods: केरळला हवे २६०० कोटी रुपयांचे विशेष आर्थिक साहाय्य
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
सिडकोकडून मराठी कामकाजाला हरताळ; मनसेलाही इंग्रजीतून उत्तर
मोदी सरकारने सुरू केली ‘रॉ’मध्ये साफसफाई
एका घरासाठी फक्त सहा ते सात अर्ज; म्हाडा कोकण विभागीय लॉटरीला अत्यल्प प्रतिसाद
विधिमंडळातील उपस्थितीसह प्रश्नांत घट; प्रजा फाउंडेशनचा अहवाल
‘स्वप्नं’ साकारण्यासाठी ‘दिग्गज’ एकत्र
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
अमेरिकन ओपन: ‘बिग फोर’ जेतेपदासाठी सज्ज
आशियाई स्पर्धाप्रियांका चोप्राकेरळ पूरभारत विरुद्ध इंग्लंडदीपिका पादुकोणसोनाली बेंद्रेशिवसेनाश्रावण स्पेशल
Asian Games 2018: भोकनाळ स्कल्सच्या अंतिम फेरीत
Asian Games 2018: दिव्या काकरानला कुस्तीमध्ये कांस्य
Asian Games 2018: रेड लाइट परिसरात दिसलेल्या जपानच्या खेळाडूंना घरचा रस्ता
Asian Games 2018: shocking... भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
Asian Games 2018 LIVE Update: भारतीय महिला हॉकी संघाचा कझाकिस्तानवर विक्रमी विजय
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाने केलेला दमदार गोल... पाहा हा व्हिडीओ
Asian Games 2018: जत्रेत फुगे फोडणाऱ्याने जिंकले सुवर्णपदक
Asian Games 2018 : काय म्हणाला वीरधवल खाडे, पाहा हा व्हिडीओ
Asian Games 2018 : ... अन् इंडोनेशियामध्ये घुमले 'सारे जहाँसे अच्छा' चे सूर
'महाभारता'तील भीमाने आशियाई स्पर्धेत जिंकले होते ४ पदकं, आता राजकारणात सक्रिय सहभाग
Asian Games 2018: नोकरी नसतानाही त्याने जिंकले रौप्यपदक
Asian Games 2018: शेतकऱ्याच्या मुलानं पिकवलं आशियाई स्पर्धेत सोनं
Asian Games 2018: अवघ्या 16व्या वर्षी सौरभने जिंकले आशियाई सुवर्ण
Asian Games 2018: संजीव राजपूतचे 'सुवर्ण' स्वप्न अधुरे
Asian Games 2018: 'दंगल'मधील हीच का ती फोगट; चिनी पत्रकाराला प्रश्न पडतो तेव्हा
Asian Games 2018: संघाच्या पराभवाने निराशा - गोपीचंद
Asian Games 2018: भारताला तीन कांस्यपदकांची हुलकावणी
Asian Games 2018: भारतीय हॉकी संघाचा 17-0 असा दमदार विजय
Asian Games 2018: बॅडमिंटनमध्ये भारत कसे करेल पुनरागमन सांगत आहेत प्रशिक्षक गोपीचंद
Asian Games 2018: विनेशने कसा लिहिला सुवर्णाध्याय... पाहा हा खास व्हिडीओ
Asian Games 2018: विनेश फोगाटनं रचला 'सोनेरी' इतिहास, भारताला दुसरं सुवर्णपदक
Asian Games 2018: कबड्डी 'प्रो' झाली, पण 'प्रोग्रेस'चं काय
Asian Games 2018: भारताचा कबड्डीमध्ये फक्त एका गुणाने पराभव
Asian Games 2018: विनेश फोगटकडून सुवर्णपदकाची अपेक्षा
Asian Games 2018: भारतीय नेमबाजांचा 'सुवर्ण' भेद पुन्हा हुकला
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
#Swimming महाराष्ट्राच्या वीरधवल खाडेचे आशियाई स्पर्धेतील कांस्यपदक 0.01 सेकंदाच्या फरकाने हुकले. त्याने 22.47 सेकंदाची वेळ नोंदवली.
भारताला सापेकटकरावमध्ये कांस्यपदक, कांस्यपदकाच्या लढतीत थायलंडकडून 2-0 असे पराभूत
#Tennis रोहन बोपण्णा आणि दिवीज शरण यांनी उपांत्यपूर्व फेरीत प्रवेश केला. पुरूष दुहेरीत या भारतीय जोडीने थायलंडच्या विशाया टी. आणि नुट्टनोन के. यांच्यावर 6-3, 6-1 असा विजय मिळवला.
#Shooting संजीव राजपूतने 50 मीटर रायफल थ्री पोझिशन प्रकारात भारताला रौप्यपदक जिंकून दिले. अखेरच्या प्रयत्नांत त्याला सातत्य राखण्यात अपयश आले, परंतु त्याने भारतासाठी पदक निश्चित केले.
#Tennis करमान कौर थंडीला पराभवाचा धक्का. महिला एकेरीच्या बाद फेरीत चायनीज तैपेईच्या लिअँन एन-शूओने 2-6, 6-4, 7-6 (4) अशा फरकाने भारतीय टेनिसपटूचा पराभव केला.
#Wrestling ग्रीको रोमन प्रकारात भारताचा कुस्तीपटू मनिषने 67 किलो वजनी गटाची उपांत्यपूर्व फेरी गाठली. त्याने जपानच्या शिमोयामाडा त्सुचिकाचा 7-3 असा पराभव केला.
#Tennis सहाव्या मानांकित अंकिता रैनाने जपानच्या होझुमी एरीचा 6-1, 6-2 असा सरळ सेटमध्ये पराभव करून उपांत्यपूर्व फेरीत प्रवेश केला.
#Shooting भारताला नेमबाजीत आणखी पदकाची अपेक्षा. संजीव राजपूतने 50 मीटर रायफल थ्री पोझिशन प्रकाराच्या अंतिम फेरीत प्रवेश केला.
#Kabaddi भारतीय महिला संघाची उपांत्य फेरीत धडक. इंडोनेशियाचा 54-22 असा धुव्वा
#Shooting 10 मीटर एअर पिस्तुल प्रकारात अभिषेक वर्माला कांस्य
#Shooting 10 मीटर एअर पिस्तुल प्रकारात भारताला दोन पदक निश्चित. सौरभ चौधरी आणि अभिषेक वर्मा अव्वल तिघांत
#Women’s volleyball भारतीय महिला संघाचे स्थान धोक्यात. ब गटात व्हिएतनामकडून 3-0 असा पराभव.
#Shooting सौरभ चौधरी आणि अभिषेक वर्मा यांनी 10 मीटर एअर पिस्तुल गटाच्या अंतिम फेरीत प्रवेश केला. पात्रता फेरीत सौरभने सहा राऊंडमध्ये 99, 99, 93, 98, 98 आणि 99 अशा एकूण 586 गुणांची कमाई करताना अव्वल स्थान पटकावले, तर अभिषेकने 580 गुणांसह सहावे स्थान घेतले.
जकार्ता - भारताच्या विनेश फोगाटने आशियाई क्रीडा स्पर्धेत महिलांच्या 50 किलो वजनीगटात घातली सुवर्णपदकाला गवसणी
Asian Games 2018: सापेकटकराव खेळात भारताला पदकाची अपेक्षा; इराणवर 2-1 असा विजय
Asian Games 2018: भारताचा कुस्तीपटू सुमित मलिकचा दणदणीत विजय
Asian Games 2018: कबड्डीमध्ये कोरियाचा भारतावर थरारक विजय
#Shooting पुरूषांच्या ट्रॅप प्रकारात भारतीय नेमबाज लक्ष्यने रौप्यपदक जिंकले
Asian Games 2018 LIVE: साक्षी मलिकचे आव्हान पाच सेकंदात हुकले
#Shooting मानवजीत सिंग संधू आणि लक्ष्य यांनी पुरूषांच्या ट्रॅप प्रकाराच्या अंतिम फेरीत प्रवेश केला.
#Wrestling रिओ ऑलिम्पिक कांस्यपदक विजेत्या साक्षी मलिकचा विजय. 62 किलो वजनी गटात थायलंडच्या सॅलिनी श्रीसोम्बॅटवर दणदणीत विजय
#Handball भारतीय पुरूष संघाचा मलेशियावर 45-19 असा विजय.
#Wrestling पूजा धांडा उपांत्यपूर्व फेरीत, महिलांच्या 57 किलो वजनी गटात थायलंडच्या ओसारावर विजय
#Basketball चायनीज तैपेईने बास्केटबॉल गटातील महिला गटात भारतावर 84-61 असा विजय मिळवला.
#Wrestling महिलांच्या 50 किलो वजनी गटात विनेश फोगटने चीनच्या सून यननचा 8-2 असा पराभव केला.
#Shooting अपूर्वी चंडेलाचे पदक हुकले. 10 मीटर एअर रायफल गटाच्या अंतिम फेरीत पाचवे स्थान
#Badminton भारतीय महिला संघाला पराभवाचा धक्का, जपानने 3-1 अशा फरकाने विजय मिळवून उपांत्य फेरीत प्रवेश
#Tennis अंकिता रैनाने महिला एकेरीत बाद फेरीत प्रवेश केला. तिने इंडोनेशियाच्या गुमुल्या बेट्रीसवर 6-2, 6-4 असा विजय मिळवला.
#Shooting भारतीय नेमबाज अपूर्वी चंडेलाने महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल गटाच्या अंतिम फेरीत प्रवेश केला. एलावेनील वालारीवनला 14व्या स्थानावर समाधान मानावे लागले.
#Badminton सायना नेहवालचे कमबॅक, पण भारत 1-2 पिछाडीवर. जपानच्या नोझोमी ओकुहाराचे कडवे आव्हान मोडून काढताना सायनाने स्पर्धेतील आव्हान जीवंत राखण्याचे प्रयत्न केले, परंतु ओकुहाराने 21-11, 25-23, 21-16 असा विजय मिळवला.
#Rowing पुरूष संघाने 6.15.18 सेंकदाच्या वेळेसह अंतिम फेरीत प्रवेश केला.
भारताच्या दुष्यंतने रोईंगमध्ये पुरूषांच्या लाईटवेट सिंगल स्कल प्रकाराच्या अंतिम फेरीचे तिकीट पटकावले
सापेकटक्रावमध्ये भारताने विजयाने प्रारंभ केला. भारतीय संघाने सलामीच्या सामन्यात इराणवर 21-16, 19-21, 21-17 असा विजय मिळवला.
नेमबाज दीपक कुमारला रौप्यपदक, भारताच्या खात्यात आणखी एक पदक
भारताच्या महिला संघाने अ गटात चुरशीच्या लढतीत थायलंडवर 33-23 असा विजय मिळवला
4 इंडोनेशिया 5 2 5 12
DDLJच्या क्लायमॅक्स सीनबद्दल काजोलची गोड तक्रार ऐकून शाहरूखलाही येईल हसू
'उंच माझा झोका' पुरस्कार सोहळ्यात अभिनेत्रींनी लावले चार चांद
‘क्राईम पेट्रोल’नंतर अनुप सोनीचा मेकओव्हर, एकदा बघाच
सहा वर्षांनंतर रिलीज होणार ‘तुम्बाड’ पाहा अंगावर रोमांच उभा करणारा टीजर
सनी देओल बनवणार पापा धर्मेन्द्रचे बायोपिक
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
विधिमंडळातील उपस्थितीसह प्रश्नांत घट; प्रजा फाउंडेशनचा अहवाल
एका घरासाठी फक्त सहा ते सात अर्ज; म्हाडा कोकण विभागीय लॉटरीला अत्यल्प प्रतिसाद
अटक होण्याची नाहक भीती वाटत असल्यास नामजप, प्रार्थना करा
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा
नीरव मोदीचा अलिबागमधील बंगला पाडणार
केरळवासियांसाठी मुंबई सरसावली; गणेशोत्सव मंडळ, विद्यार्थ्यांकडून मदतीचा हात
सतर्क नागरिकाने गर्दुल्ल्यांना केले पोलिसांच्या हवाली
आरोपींनी इंटरनेटवरून घेतले बॉम्ब बनविण्याचे धडे, सनातनचे संस्थापक चौकशीच्या फेऱ्यात अडकण्याची शक्यता
सराईत चोर गजाआड, 8 चोरीचे गुन्हे उघड, साडे पाच लाखाचा ऐवज हस्तगत
मुंबईत धाड...२ कोटींच्या इंपोर्टेड सिगारेट आणि १ कोटी रुपये जप्त
विरारमध्ये १ कोटी रूपयांचा गुटखा जप्त
KBC च्या दहाव्या सिझनची आहे ही थिम
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
या कारणामुळे रॉमकॉम या चित्रपटाचे चित्रीकरण होतेय मराठवाडामध्ये
Perspective: भारताच्या महानतेचं गमक सांगणारा 'परस्पेक्टिव्ह'
Martyred Kaustubh Rane : 'तो' देशासाठी शहीद झाला, यांनी दणक्यात वाढदिवस केला
Maharashtra Bandh : राज्याच्या कानाकोपऱ्यात मराठा समाजाचं आंदोलन सुरू
Maharashtra Bandh : संभाजी चौकात मराठा क्रांती आंदोलकांकडून रक्ताभिषेक
डहाणूमध्ये जागतिक आदिवासी दिन उत्साहात साजरा
Maharashtra Bandh : नवी मुंबईत आंदोलनाला प्रतिसाद, सर्वत्र शुकशुकाट
महाराष्ट्राचे सुपुत्र मेजर कौस्तुभ राणेंना भावपूर्ण निरोप
Maharashtra Bandh : राज्याच्या कानाकोपऱ्यात मराठा समाजाचं आंदोलन सुरू
Maharashtra Bandh : मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी राज्यभरात बंदची हाक
Maratha Reservation Protest : आरक्षणासाठी सोलापूरसह राज्याच्या विविध भागात मराठा समाजाचं आंदोलन
Maratha Kranti Morcha : मराठा समाजाचं राज्यात ठिकठिकाणी आंदोलन सुरु
Maratha Kranti Morcha : उमरग्यात ठिय्या आंदोलन सुरू असताना एका रुग्णवाहिकेस दिला रस्ता
Maratha Kranti Morcha : हिंगोली-खानापूर व सावरखेडा या ठिकाणी टायर जाळून रास्ता रोको
विठ्ठल नामाच्या शाळेत रमले बाल वारकरी..
BPCL Mumbai Fire : मुंबईच्या बीपीसीएल कंपनीत मोठा स्फोट, भीषण आगीमुळे भीतीचे वातावरण
मला पुढच्या जन्मीही अभिनेत्री व्हायचंय - सुलोचना दीदी
आज पाहता येणार या शतकातील सर्वात माेठं खग्रास चंद्रगहण
पण वेळ आली नव्हती सुरक्षा दलांच्या जवानांमुळे वाचले महिलेचे प्राण
लोअर परळ रेल्वे पूल बंद असल्याने प्रवाशांची कोंडी
Ashadhi Ekadashi Special : इलेस्ट्रेशनद्वारे साकारले विठुमाऊलीचे साजिरे रूप
पश्चिम रेल्वे मार्गावर तांत्रिक बिघाड, वाहतूक उशिराने
बंदीच्या मागणीविरोधात सनातनकडून पुण्यात मोर्चा
Maharashtra Bandh : पुण्यात मराठा आंदोलक आक्रमक, जिल्हाधिकारी कार्यालयाबाहेर तणाव
Maratha Reservation: आमदाराच्या स्टंटविरुद्ध मराठा आंदोलकांचे स्टंट आंदोलन
बस का सोडत नाही म्हणून चालकास बेदम मारहाण
Maratha Reservation - चाकणमध्ये मराठा आंदोलनात हिंसाचार, पोलीस स्टेशनसमोरच गाड्या जाळल्या
Maratha Reservation Protest : चाकणमध्ये मराठा आंदोलनाला हिंसक वळण
Maratha Reservation Protest : चाकणमध्ये आरक्षणासाठी सकल मराठा समाजाच्यावतीने आंदोलन
Perspective: भारताच्या महानतेचं गमक सांगणारा 'परस्पेक्टिव्ह'
भेटा नवीन मराठी मालिकेचा स्टार कास्टला - बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं
गुरूपौर्णिमेनिमित्त भेटूया ज्येष्ठ गायक सुरेश वाडकर…
लोकप्रिय मराठी नाटक समुद्र पुनरुज्जीवन - श्रेया बुगडे आणि चिन्मय मांडलेकर
शशांक केतकरसोबत एक थरारक अनुभव
येत्या पुरस्कार सोहळ्यात पूजा सावंत देणार 'हा' भावनिक परफॉर्मन्स
स्नेहलता वसईकर थियेटर्स मध्ये निरोगी खाण शक्य आहे .
कुरडयांची रसरशीत भाजी पाहून तुम्हाला भूक आवरणार नाही
shocking... स्वत:वर गोळी झाडल्यानंतरही 'तिला' मिळाले फेस सर्जरीमुळे जीवदान
बांबू राफ्टिंगचा थरारक अनुभव घेण्यासाठी बेस्ट डेस्टिनेशन
भारतातील सर्वात उंच गाव; अॅडव्हेंचरसाठी सर्वात बेस्ट डेस्टिनेशन
'या' ठिकाणी मिळतेय भारतातील सर्वात महाग मिठाई
All post in लाइफ स्टाइल
हृतिक रोशनचं आलिशान घर आतून कसं दिसतं, बघा फोटो
hajj yatra 2018: हज यात्रेला सुरुवात, अनेक भागांतून भाविक रवाना
मामी 'ऐश्वर्या राय'हून भाची 'नव्या नवेली'च्या अदा आहेत हॉट
All post in फ़ोटोफ्लिक
अमेरिकन ओपन: ‘बिग फोर’ जेतेपदासाठी सज्ज
Asian Games 2018: भोकनाळ स्कल्सच्या अंतिम फेरीत
Asian Games 2018: दिव्या काकरानला कुस्तीमध्ये कांस्य
Asian Games 2018: रेड लाइट परिसरात दिसलेल्या जपानच्या खेळाडूंना घरचा रस्ता
हा बदल झाला तर फेसबुकवरून होऊ शकते कमाई...
Huawei च्या नव्या फोनची हवाच निघते तेव्हा... जाहिरातींमध्ये असा दाखवतात क्लिअर सेल्फी
नोकियाचे दोन दमदार स्मार्टफोन्स लाँच; ड्युअल कॅमेरासह पहा काय आहे खास...
एनव्हिडीयाच्या नवीन ग्राफीक प्रोसेसर्सची मालिका
सोनीचा एचडीआर ब्ल्यू-रे प्लेअर
All post in तंत्रज्ञान
या कंपनीवर आली तब्बल 7 लाख कार माघारी बोलवण्याची वेळ...
मारुतीची नवी सियाझ लाँच; वाचा किंमत, मायलेज अन् बरेच काही
या देशाने लादली बीएमडब्ल्यूच्या कारवर बंदी, वाचा काय आहे कारण
 कारचे स्वप्न आणखी महागणार... मारुतीही किंमत वाढवणार
कारच्या बॅटरीचे आयुष्य वाढविण्यासाठी काय कराल
श्रावण स्पेशल : ओंकारेश्वर, केदारनाथ आणि भीमाशंकर ज्योतिर्लिंगांचं महत्त्व
श्रावण स्पेशल : पहिल्या तीन ज्योतिर्लिंगांचं महत्व आणि त्यांची माहिती
All post in अध्यात्मिक
All post in राशी भविष्य
मिथीला पारकरची फॅशनेबल गाठ हा कुठला फॅशनचा नवीन ट्रेण्ड
 तुलनेनं लवकर वयात आलात
एकटेपणाच्या वाटेवर सहवासाचा ‘चाफा’ फुलतो तेव्हा.
All post in युवा नेक्स्ट
भाषिक गुलामगिरीच्या शृंखला आपल्याला तोडाव्या लागतील
विकासाचं ताट अन् पहिला घास
विदर्भात विकासाची बेटे निर्माण करू नका
असे निर्लेप आयुष्य आपल्याला जगता येईल
दादांच्या सांगलीचे नवे वळण
संजय राऊतांची अमित शहा आरती
यदा यदा हि धर्मस्य...
All post in संपादकीय
shocking... स्वत:वर गोळी झाडल्यानंतरही 'तिला' मिळाले फेस सर्जरीमुळे जीवदान
इथे एकाजागी येतात देशातील आळशी लोक, भरवली जाते आळशी लोकांची स्पर्धा
जगातले सर्वोत्तम सनसेट पॉइंट तुम्हाला माहिती आहेत का...
टॅटू काढण्यापासून ते फ्लश करण्यापर्यंत, या देशांमध्ये विचित्र गोष्टींवर टॅक्स
मुलीच्या तुलनेत मुलाला पसंती..या चॉइसचा अर्थ काय
आपण पर्फेक्ट आई नाही असं सेरेनाला का वाटतं ही भावना तिला का छळतेय
कॅंन्सरबद्दल मोकळेपणानं बोलणार कधी
भावंडांमधली भांडणं कधी तुटेपर्यंत ताणतात का
टाकेवाडी आणि भांडवली या दोन गावांनी कशी जिंकली वॉटर कप स्पर्धा
इतिहासकार रामचंद्र गुहा यांना भावलेले ‘अटल’ कसे होते
कॉसमॉस प्रकरणानं डिजिटल इंडियाला कोणता धडा शिकवला
सावरकरांबद्दल अटलबिहारी वाजपेयी काय म्हणाले होते
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
या कारणामुळे रॉमकॉम या चित्रपटाचे चित्रीकरण होतेय मराठवाडामध्ये
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
नीरव मोदीचा अलिबागमधील बंगला पाडणार
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
टोलमुक्तीच्या बदल्यात १० कोटींची भरपाई; एमईपी कंपनीचा पवित्रा
Kerala Floods: केरळला हवे २६०० कोटी रुपयांचे विशेष आर्थिक साहाय्य
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा


इ.स. १२१७ - विकिपीडिया

सहस्रके: इ.स.चे २ रे सहस्रक
शतके: १२ वे शतक - १३ वे शतक - १४ वे शतक
दशके: ११९० चे - १२०० चे - १२१० चे - १२२० चे - १२३० चे
वर्षे: १२१४ - १२१५ - १२१६ - १२१७ - १२१८ - १२१९ - १२२०
वर्ग: जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती
ठळक घटना आणि घडामोडी[संपादन]
पाचवी क्रुसेड इस्रायेलजवळ पोचली.
हुलागू खान, मोंगोल सरदार.
इ.स.च्या १२१० च्या दशकातील वर्षे
इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
इ.स.च्या २ र्‍या सहस्रकातील वर्षे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १९ एप्रिल २०१७ रोजी १०:०३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


raigad | इतिहासातील सत्याच्या मागावर...

 महाराष्ट्राच्या पराक्रमी इतिहासातील सत्याचा संदर्भासहित मागोवा घेण्याचा एक प्रामाणिक प्रयत्न
… आम्ही केवळ निमित्य
खुनशी औरंगजेब आणि गज़िउद्दिन
मार्च 4, 2017 5 प्रतिक्रिया
रामशेजच्या किल्ल्यावर चालून येणारा गाझीउद्दिन खान बहादूर हा मराठ्यांच्या इतिहासाला चांगलाच परिचित आहे. ह्यानेच दिल्लीला पूर्वी मदरसा सुरु केला होता. रामशेजला मराठ्यांकडून धोंडे खाऊन त्रस्त झालेला हा सरदार पुढे हैदराबाद, अथणी, बंगलोर, असा फिरत फिरत साताऱ्याला नामजद झाला होता. किल्ल्याच्या पायथ्याशी त्याची छावणी होती. साताऱ्याचा किल्ला घेण्याकरता तो दिवसेंदिवस पुढे सरकत होता. ह्या दरम्यान एक घटना घडली जी तत्कालीन मुघल इतिहासकार ईश्वरदास नागर याने नमूद करून ठेवली आहे.
एक दिवस गज़िउद्दिन आपल्या तंबू मध्ये पोशाख चढवून बसला होता. त्याच्या हातात आरसा होता. आपले सुंदर रुपडे तो न्याहाळत होता. त्याच्या आजू बाजूला त्याचे खुशमस्करे होते जे त्याची स्तुती करत होते. स्तुती करताना त्यातील एक जण अनावधानाने म्हणाला –
सरदार आपले सौंदर्य आणि आपला पराक्रम इतका उजवा आहे की आपणच खरे सिंहासनाची शोभा आहात. आपणच ते सजवायला हवे (त्यावर बसून). त्यावर खान फ़क़्त ईश्वरइच्छा असेल तर तसे होईल इतकेच हसत म्हणाला.
तिथे त्याची आई देखील होती. तिने सारवासाराव करण्यासाठी – सिंहासन केवळ तैमुर वंशासाठी आहे आणि आपण त्याचे सेवक आहोत तेव्हा असे विचार करू नये असे प्रगटपणे सांगितले.
तिथे उभे असलेल्या एका हरकाऱ्याने हे ऐकले आणि बादशह औरंगजेबाला कळवले. औरंगजेबाला राग आला होता पण तूर्त त्याने तो गिळला. काही महिने गेले. एके दिवशी गज़िउद्दिन आजारी पडला. त्याचे डोके भयंकर दुखत होते. त्याच्या ह्या डोकेदुखीची बातमी औरंगजेबाला समजली. औरंगजेबचा खास हकीम फात खान याला पाचारण करण्यात आले. बादशाहने त्याला निरोप दिला की –
आमच्यावतीने आपण जाऊन गज़िउद्दिनची ख्याली खुशाली विचारावी आणि त्याचा योग्य तो इलाज करावा. त्याचे रूप तसेच राहो याची काळजी घ्यावी.
हकीम जे समजायचे ते समजला आणि गज़िउद्दिनच्या छावणीत पोचला. ख्याली खुशाली विचारून त्याने गज़िउद्दिनला औषध दिले. औषधाने गुण काही येईना म्हणून गज़िउद्दिन पुन्हा हकीमाची मदत मागू लागला. अखेर हकीमाने आपला डाव साधला.
गज़िउद्दिनखान फिरोजजंग याची कबर
अत्यंत क्रूरतेने त्याने गज़िउद्दिनच्या कपाळातील सगळे रक्त शोषून काढले. हा एकाच आपल्या डोकेदुखीवर जालीम उपाय आहे असे सांगून त्याने आपले काम सुरु ठेवले. ह्या उद्योगात गज़िउद्दिनची दृष्टी गेली आणि तो कायमचा अंधळा झाला. त्याची तब्येत ढासळू लागली. हकीम त्वरेने तिथून निसटला आणि बादशाहकडे आला. झाला वृत्तांत त्याने औरंगजेबाला सांगितला. पुढे औरंगजेबाने हेर पाठवून बातमीची खात्री करवून घेतली. खात्री पटल्यावर त्याने शाहजादा आझम याला पाठवून गज़िउद्दिनची मुद्दाम विचारपूस करवली आणि त्याचा मुलगा चीन किलीज खान याची बापाच्या जागी नियुक्ती केली. पुढे अंधत्व आलेला गज़िउद्दिन रोगराईत मारला गेला.
औरंगजेब किती धूर्त आणि खुनशी होता हे असल्या अनेक बारीक सारीक उदाहरणातून इतिहासातून डोकावते.
थोरल्या बाजीरावांची दिल्ली धडक
फेब्रुवारी 12, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
आपल्या २० वर्षांच्या वादळी कारकिर्दीत थोरल्या बाजीराव साहेबांनी काही अचाट धैर्य केली. त्यातील एक होते थेट दिल्लीवर चढाई करणे. १७३७ साली सादतखानावर केलेली ही चढाई इतिहास प्रसिद्ध आहे. ह्या स्वारी बद्दल थेट राउंनीच अप्पांना पत्र लिहून कळवले होते. हे पत्र त्यांच्या कारकिर्दीतील सगळ्यात महत्वपूर्ण ठरावे असेच आहे. पत्रातील एक वाक्य तर कायम स्मरणात रहावे असे आहे, त्यावरून त्या काळातील राजकारणावर भरपूर प्रकाश पडतो – “दिल्ली महास्थळ, अमर्याद केल्यास राजकारणाचा दोर तुटतो”.
इतिहास प्रेमींच्या अभ्यासाकरिता सदर पत्र संपूर्ण उपलब्ध करत आहोत. पत्र जरा लांबलचक आहे परंतु अत्यंत महत्वाचे आहे. त्यातील काही महत्वाचे मुद्दे मुद्दाम अधोरेखित केले आहेत. वाचकांनी हे पत्र जरुर वाचावे.
थोरल्या बाजीरावांचे चिमाजी अप्पांना पत्र
फेब्रुवारी 8, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
गोवेकर फिरंगी अत्यंत कडवे धर्मप्रसारक होते.
शिवाजी महाराजांनी गोवेकर फिरंग्यांना चांगलाच धडा शिकवला होता.
महाराजांनी काय केले ह्याचे वर्णन असणारी एक डाक इंग्रजांना आली जी त्यांनी त्यांच्या रेकॉर्ड मध्ये नमूद करून ठेवली.
तीच इथे प्रस्तुत करत आहोत. हे वाचून एक पक्के समजते की ज्याला ज्या भाषेत समजते त्याला त्याच भाषेत उत्तर द्यावे लागते.
गोव्याच्या व्हाइसरॉयने रोमन कॅथलिक धर्म वगळून इतर धर्माच्या माणसांना हाद्दपारीचा हुकूम काढल्यामुळे क्रुद्ध होऊन शिवाजीने गोव्यानजीक बारदेशच्या हद्दीवर स्वारी केली.
तेथील चार पाद्री लोकांनी स्वधर्मीयांव्यतिरिक्त इतरांचा प्राणनाश करण्याचा सल्ला दिला होता.
हे लक्षात ठेवून त्यांनी स्वतः शिवाजीचा हिंदू धर्म नाकारल्यामुळे शिवाजीने त्यांचा शिरच्छेद केला, त्यामुळे घाबरून जाऊन व्हाइसरॉय ने आपला क्रूर व कडक हुकूम परत घेतला.
शिवाजी ने आसपासच्या सर्व मुलखात जाळपोळ करून १५० लक्ष होनांची लूट केली.
गोव्यासंबंधी इंग्रजांना आलेली डाक
महाराजांचे सतर्क जासूद आणि प्रजाप्रेमी महाराज
फेब्रुवारी 3, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
शिवाजी महाराज स्वराज्यातील लोकांच्या संरक्षणासाठी किती दक्ष असत हे खालील पत्रावरून दिसून येते.
मुघलांच्या हालचाली महाराजांचे हेर त्यांना टाकोटाक देत असत असे या पत्रावरून समजते.
सदर पत्र शिवाजी महाराजांनी सर्जेराव जेधे यांना लिहलेले आहे. यात महाराजांची वाक्य बरेच काही सांगून जातात.
कामास हैगै न करणे, कामास एक घडीचा दिरंगा न करणे, आपल्या जागी तुम्ही हुशार असणे.
फिरंगी याजवर शह देऊन त्याचा प्रांत मारीत चाललो
फेब्रुवारी 1, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
महाराजांनी स्वतःचे कर्तृत्व स्वतः लिहावे अशी पत्रे फार थोडी आहेत. त्यातले हे एक पत्र.
शिवाजी महाराजांनी बाजी घोरपडे, सावंत, यांचे पारिपत्य कसे केले याची माहिती सदर पत्रावरून आपल्याला समजायला मदत होते.
याच पत्रात शिवाजी महाराजांनी आपण पोर्तुगीजांवर कसे वर्चस्व निर्माण केले हे देखील कथन करतात.
शिवाजी महाराजांच्या राजकारणाचा अभ्यास करण्यासाठी प्रस्तुत पत्राचा चांगला उपयोग होऊ शकतो.
प्रस्तुत पत्रातील उल्लेखात फिरंगी म्हणजे पोर्तुगीज आणि टोपीकर म्हणजे इंग्रज.
प्रतापसूर्य बाजीराव – श्री निनाद बेडेकर यांचे दुर्मिळ व्याख्यान
जानेवारी 30, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
जेष्ठ इतिहास संशोधक श्री निनाद बेडेकर यांचे प्रतापसूर्य बाजीराव यांच्या चरित्रावर दिलेले हे दुर्मिळ व्याख्यान तुम्हा सर्वांसाठी उपलब्ध करत आहोत. सदर व्याख्यान हे जनसेवा समिती विले पारले, मुंबई यांच्या द्विदशकपूर्ती निमित्त २००८ साली निनाद काकांनी दिले होते. हे व्याख्यान प्रदर्शित करण्याची परवानगी दिल्याबद्दल जनसेवा समितीचे आणि श्री पराग लिमये यांचे खूप खूप आभार.
श्री. निनाद बेडेकर यांच्यासारख्या जेष्ठ इतिहास संशोधकाचे विचार सर्वांपर्यंत पोहोचवण्याचा हा प्रयत्न…
आमच्या चॅनलला आपण जरूर सबस्क्राइब करा –
शिवाजी महाराजांचे सर्जेराव जेधे यांना पत्र
जानेवारी 24, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
मध्ययुगीन इतिहासात आपण अनेकदा पाहतो ते सरदारांचे एका सत्तेकडून दुसऱ्या सत्तेकडे जाणे. बहुतांश वेळा या सत्ता एकमेकांच्या विरोधात असत पण आज प्रस्तुत करत असलेले हे पत्र त्या अर्थाने वेगळे आहे. शिवाजी महाराजांचे सरदार सर्जेराव जेधे आणि सर्जेराव जेधे यांच्या पदरी असणारे त्यांचे लोक अशी उभी राज्य मांडणी असताना जेध्यांची माणसं त्यांच्या कडून थेट महाराजांकडे येत असावी आणि म्हणून सर्जेरावांनी महाराजांना पत्र लिहिले असावे. त्या पत्राचे हे उत्तर शिवाजी महाराजांनी दिले आहे. सदर पत्रात फुटून आलेल्या लोकांना नोकरीवर ठेवणार नाही असे आश्वासन महाराजांनी दिलेले आहे. या वरून हे समजते की नोकरी बदलणे म्हणजे प्रत्येक वेळी पक्ष किंवा स्वामी बदलणे असे नसून एकाच सत्तेखाली अथवा स्वामीत्वा खाली देखील लोक चाकरी बदलत होते.
सर्जेराव जेधे यांना पत्र
आमची नवीन पुस्तके – इतिहासाच्या पाऊलखुणा : भाग २ – शौर्य – पुरंदरे – रणझुंजार
जानेवारी 18, 2017 यावर आपले मत नोंदवा
आपल्याला कळवताना आनंद होत आहे की १० डिसेंबर १०२६ रोजी विलेपार्ले, मुंबई येथे राफ्टर पब्लिकेशनच्या विद्यमाने इतिहासाच्या पाऊलखुणा या आमच्या पुस्तकाचा दुसरा भाग प्रकाशित झाला.
त्यासोबत शौर्य, रणझुंजार, पुरंदरे या पुस्तकांचेही प्रकाशन झाले.
सादर आहे प्रकाशन सोहळ्यातील काही क्षणचित्रे –
इतिहासाच्या पाऊलखुणा – भाग २
इतिहास म्हटलं की मराठी माणसाला चटकन काय आठवतं  अर्थातच मराठ्यांचा मध्ययुगीन इतिहास. पण गेली काही वर्ष या इतिहासाची निर्भत्सना होऊन मूळ इतिहास मागे पडत चालला होता. आणि म्हणूनच, आपल्या या दैदिप्यमान इतिहासाची आठवण रहावी याकरिता खारीचा वाटा उचलत काही अभ्यासकांच्या लेखण्या सरसावल्या, अन त्यातूनच जन्माला आला ‘इतिहासाच्या पाऊलखुणा’ हा एक साधार लेखसंग्रह  अर्थातच मराठ्यांचा मध्ययुगीन इतिहास. पण गेली काही वर्ष या इतिहासाची निर्भत्सना होऊन मूळ इतिहास मागे पडत चालला होता. आणि म्हणूनच, आपल्या या दैदिप्यमान इतिहासाची आठवण रहावी याकरिता खारीचा वाटा उचलत काही अभ्यासकांच्या लेखण्या सरसावल्या, अन त्यातूनच जन्माला आला ‘इतिहासाच्या पाऊलखुणा’ हा एक साधार लेखसंग्रह  पाऊलखुणाच्या पहिल्या भागाला मिळालेल्या उदंड प्रतिसादानंतर आपल्यासमोर नविन माहिती आणि काही अपरिचित गोष्टींचा इतिहास समकालीन संदर्भांच्या आधारे या पाऊलखुणाच्या दुसर्‍या भागात मांडत आहोत. शाहजीराजांपासून मराठेशाहीच्या उत्तरार्धात घडलेल्या ऐतिहासिक घटनांचा साधार मागोवा म्हणजेच ‘इतिहासाच्या पाऊलखुणा – भाग २’
या लिंकवर क्लिक करून आपण हे पुस्तक ऑनलाईन ऑर्डर करू शकाल – इतिहासाच्या पाऊलखुणा – भाग २
आपली पुढची पिढी कशी असावी असं वाटतं आपल्याला  शूर, पराक्रमी, देशावर मनापासून प्रेम करणारी, आव्हानांना भिडणारी, Risk स्विकारणारी, उत्तम नेतृत्वगुण असणारी, चारित्र्यवान, ‘असाध्य, अशक्य, अप्राप्य’ गोष्टी सहज साध्य करून दाखवणारी  शूर, पराक्रमी, देशावर मनापासून प्रेम करणारी, आव्हानांना भिडणारी, Risk स्विकारणारी, उत्तम नेतृत्वगुण असणारी, चारित्र्यवान, ‘असाध्य, अशक्य, अप्राप्य’ गोष्टी सहज साध्य करून दाखवणारी  प्रसंगी स्वतःच्या Safety, Dignity, Honour या पलिकडे जाऊन देशाच्या रक्षणासाठी सर्वोच्च बलिदानास तयार असणारी, अन म्हणूनच सार्‍या देशवासियांच्या आदर आणि प्रेमास पात्र.. हो ना  प्रसंगी स्वतःच्या Safety, Dignity, Honour या पलिकडे जाऊन देशाच्या रक्षणासाठी सर्वोच्च बलिदानास तयार असणारी, अन म्हणूनच सार्‍या देशवासियांच्या आदर आणि प्रेमास पात्र.. हो ना  अशाच सर्व गुणांनी संपन्न असलेल्या भारतीय सैन्याच्या पराक्रमाची यशोगाथा म्हणजे “शौर्य”  अशाच सर्व गुणांनी संपन्न असलेल्या भारतीय सैन्याच्या पराक्रमाची यशोगाथा म्हणजे “शौर्य”  हुतात्मा कॅप्टन विनायक गोरे यांच्या मातोश्री वीरमाता श्रीमती अनुराधा गोरे लिखित या पुस्तकात आपल्याला अभिमान वाटेल अशा भारतीय सैन्याचा पराक्रम आपल्याला वाचायला मिळेल.
या लिंकवर क्लिक करून आपण हे पुस्तक ऑनलाईन ऑर्डर करू शकाल – शौर्य
सतराव्या शतकाच्या अखेरीस महाराष्ट्राच्या क्षितिजावर एक नवे घराणे उदयाला येऊ लागले होते. सासवडचे पुरंदरे  राजाराम महाराजांच्या काळापासून स्वराज्याच्या सेवेत रुजू झालेल्या या घराण्याने अगदी पेशवाईच्या अखेरच्या क्षणापर्यंत स्वराज्याची मनोभावे सेवा केली. कोकणातून वरघाटी आलेल्या बाळाजी विश्वनाथांना प्रथम आसरा मिळाला तो पुरंदर्‍यांच्याच वाड्यात. प्राप्त होत असलेला पेशवाईचा मान मोठ्या मनाने श्रीवर्धनच्या भटांना दिला पुढे पेशव्यांनीही याचे उपकार म्हणून पुरंदर्‍यांना सातारा दरबारात मुतालकी आणि सरदारी दिली. अशा या ऐतिहासिक घराण्यातील कर्तबगार पुरुषांची ही कामगिरी. कौस्तुभ कस्तुरे लिखित “पुरंदरे – अठराव्या शतकातील एक कर्तबगार घराणे”. ह्या पुस्तकात अठराव्या शतकात पुरंदरे घराण्याला छत्रपती शाहू महाराजांपासून ते सवाई माधवराव पेशव्यांकडून आलेली अस्सल मोडी इनामपत्रे तसेच त्र्यंबक सदाशिव तथा नाना पुरंदर्‍यांना आलेली काही महत्वाची पत्रे प्रकाशित करण्यात येत आहेत. सदर मूळ मोडी कागदपत्रांची छायाचित्रेही पुस्तकात समाविष्ट करण्यात आली असून ही सर्व कागदपत्रे आजवर अप्रकाशित होती, ती प्रथमच प्रसिद्ध :होत आहेत.
या लिंकवर क्लिक करून आपण हे पुस्तक ऑनलाईन ऑर्डर करू शकाल – पुरंदरे
छत्रपती संभाजी महाराजांची कारकीर्द अवघ्या नऊ वर्षांची, पण कळीकाळाला आव्हान देणारी  काळ्याकुट्ट औरंगरुपी आकाशाला पेलून धरणारी, एका जुलामी झंजावाताला थोपवून धरणारी. नाऊ वर्षे वेगवेगळ्या आघाड्यांवर शत्रूशी कडवी झुंज देणार्‍या छत्रपती संभाजी महाराजांच्या समशेरीची यशोगाथा म्हणजेच “रणझुंजार”. मरणाला मिठीत घेऊन हौतात्म्य पत्करणार्‍या ज्वलज्वलनतेजस छत्रपती संभाजी महाराजांच्या युद्धभूमीवरील कर्तृत्वाची गाथा सप्रमाण सिद्ध करणारा डॉ. सदाशिव शिवदे लिखित हा ग्रंथ वाचकांना, अभ्यसकांना निश्चितपणे स्तिमित करेल.
या लिंकवर क्लिक करून आपण हे पुस्तक ऑनलाईन ऑर्डर करू शकाल – रणझुंजार
हे सर्व शक्य झाले ते केवळ आपले प्रेम आणि पाठबळाच्या जोरावर
आमुचे अगत्य असो द्यावे
प्रणव – विशाल – उमेश
अपरिचित इतिहास – भाग ६ – छत्रपती संभाजी महाराजांनी नेतृत्व केलेल्या १० लढाया
ऑक्टोबर 6, 2016 यावर आपले मत नोंदवा
इतिहासातील अज्ञात माहिती लोकांसमोर आणण्याचा एक अभिनव प्रयत्न  – अपरिचित इतिहास या युट्युब मालिकेत सादर आहे छत्रपती संभाजी महाराजांनी नेतृत्व केलेल्या १० लढाया.
भाग ६ : छत्रपती संभाजी महाराजांनी नेतृत्व केलेल्या १० लढाया
सतत ९ वर्ष मुघलांच्या आक्रमणाला तोंड देताना खुद्द शंभूराजांनी ज्या मोहिमात सहभाग घेतल्या त्यांच्या संक्षिप्त आढावा घेण्याचा हा आमचा एक प्रयत्न
आपल्याला मराठेशाहीतील एखाद्या विषयाबद्दल अथवा एखाद्या घटनेबद्दल अधिक उत्सुकता आहे का
आम्हाला जरूर कळवा. आम्ही त्यावर व्हिडियो बनवण्याचा प्रयत्न करू.
आपल्याला आमचा हा प्रयत्न कसा वाटला हे आम्हाला जरूर कळवा. आपले प्रेम हाच आमचा खरा खजिना आहे
छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वतनाविषयी धोरण
सप्टेंबर 28, 2016 यावर आपले मत नोंदवा
छत्रपती शिवाजी महाराजांची स्वराज्यातील वतानाबद्दल भूमिका खूप ठाम होती. ज्याचा हक्क सिद्ध होईल त्यालाच तो हक्क मिळाला पाहिजे ही महाराजांची नेहमीच भूमिका होती.
असाच एक निवडा करताना शिवाजी महाराज म्हणतात “स्वामी धाकुटपणा पासून या देशात आहेत. मिरासदार कोण व गैर मिरासदार कोण हे जाणताती व माणसाचे माणूस ओळखतात”.
महाराज स्वतः जातीने निवाड्यात कसे लक्ष घालत हे या पत्रावरून सिद्ध होते.
शिवाजी राजांचे वतन विषयक पत्र
Follow इतिहासातील सत्याच्या मागावर… on WordPress.com
नवीन लेखांची इमेल द्वारे सूचना
ब्लॉगवर पोस्ट केले जाणारे लेख आणि ऐतिहासिक नोंदी मिळवा थेट आपल्या इ-मेल आय-डी वर. येथे आपला इ-मेल आय-डी Enter करून Subscribe बटन दाबा
 महाराष्ट्राच्या पराक्रमी इतिहासातील सत्याचा संदर्भासहित मागोवा घेण्याचा एक प्रामाणिक प्रयत्न
ताज्या ऐतिहासिक नोंदी –
सिंहगडचा खंदकडा आणि बुरुजाचे दुर्गशास्त्र डिसेंबर 5, 2017
गोब्राह्मणप्रतिपालक शिवाजी महाराज.. जून 22, 2017
गोब्राह्मणप्रतिपालक छत्रपती शिवाजी महाराज…
दुर्गसाहीत्य: प्र. के. घाणेकर जून 15, 2017
गुरुवर्य निनाद गंगाधर बेडेकर – द्वितीय पुण्यस्मरण मे 10, 2017
वासुदेव हरी चापेकर पुण्यस्मरण ८ मे १८९९ मे 8, 2017
किल्ले कसे पहावेत – प्र के घाणेकर एप्रिल 10, 2017
कविराज भूषण यांचे अपरिचित छंद एप्रिल 4, 2017
गुढीपाडवा इतिहासाच्या पानातून मार्च 28, 2017
शिवमहोत्सव २०१७ – असा घडला रायगड (प्रतिकृती) मार्च 27, 2017
अपरिचित इतिहास भाग ९ संताजी घोरपडे यांचा पराक्रम मार्च 27, 2017
खुनशी औरंगजेब आणि गज़िउद्दिन मार्च 4, 2017
थोरल्या बाजीरावांची दिल्ली धडक फेब्रुवारी 12, 2017
खटासी पाहिजे खट फेब्रुवारी 8, 2017
महाराजांचे सतर्क जासूद आणि प्रजाप्रेमी महाराज फेब्रुवारी 3, 2017
‘समरधुरंधर’ वाचकांच्या चरणी अर्पण फेब्रुवारी 1, 2017
फिरंगी याजवर शह देऊन त्याचा प्रांत मारीत चाललो फेब्रुवारी 1, 2017
प्रतापसूर्य बाजीराव – श्री निनाद बेडेकर यांचे दुर्मिळ व्याख्यान जानेवारी 30, 2017
शिवाजी महाराजांचे सर्जेराव जेधे यांना पत्र जानेवारी 24, 2017
आमची नवीन पुस्तके – इतिहासाच्या पाऊलखुणा : भाग २ – शौर्य – पुरंदरे – रणझुंजार जानेवारी 18, 2017
अपरिचित इतिहास – भाग ६ – छत्रपती संभाजी महाराजांनी नेतृत्व केलेल्या १० लढाया ऑक्टोबर 6, 2016
छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वतनाविषयी धोरण सप्टेंबर 28, 2016
शिवाजी महाराजांचे कान्होजी जेधे यांना घरगुती पत्र ऑगस्ट 23, 2016
अपरिचित इतिहास – भाग ४ – छत्रपतींचे पेशवे – पूर्वार्ध ऑगस्ट 17, 2016
वीर खुदिराम बोस ऑगस्ट 11, 2016
अपरिचित इतिहास – भाग तीन – शिवाजी महाराजांचे एक महत्वपूर्ण पत्र ऑगस्ट 11, 2016
गुलाम कादर जेरबंद ऑगस्ट 9, 2016
भगतसिंह यांचे बटुकेश्वर दत्त यांना पत्र ऑगस्ट 3, 2016
बटुकेश्वर दत्त यांचे किशनसिंग यांना पत्र ऑगस्ट 3, 2016
“वासुदेव बळवंत फडके यांना अटक…….” ऑगस्ट 3, 2016
आम्ही कशासाठी लढत आहोत
समस्या समाधान – १ – शंभूराजे आणि तारापूर ऑगस्ट 1, 2016
अपरिचित इतिहास – भाग दोन – १० महत्वाच्या घडामोडी – पेशवा माधवराव जुलै 27, 2016
अपरिचित इतिहास – भाग एक – १० अपरिचित पैलू – छत्रपती शिवाजी महाराज जून 16, 2016
खरे जंत्री – संपूर्ण शिवकालीन शकावली जून 9, 2016
मलिक-ए-मैदान तोफेतून नाण्यांचा बार मे 20, 2016
इतिहासाच्या पाऊलखुणा मराठी Podcast – भाग १ – “पालखेडची मोहीम” – १७२८ मे 16, 2016
श्री. निनाद बेडेकर – एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्व मे 12, 2016
शिवभूषण निनादजी बेडेकर – एक आठवण मे 10, 2016
अभ्यास शिवभारताचा – ५ – “महाराष्ट्र धर्म राहिला तुम्हाकारणे” मे 4, 2016
तैसा शिवाजी नृप जिंकवेना मे 3, 2016
ब्लॉगच्या निमित्ताने थोडं आमच्याविषयी … मे 1, 2016
मुहंमद कुली खान / नेतोजी पालकर याचा औरंगजेबाला अर्ज एप्रिल 29, 2016
छत्रपती संभाजीराजे आणि गुढीपाडवा एप्रिल 7, 2016
शिवाजीराजांची अंतर्गत व्यापारावर करडी नजर मार्च 18, 2016
जेष्ठ नागरिक वाचकांच्या सोयीकरिता
कंट्रोल बटन दाबून माउस स्क्रोल केल्यास वेबपेज झूम होऊन अक्षरे मोठी दिसतात व वाचनास सुलभ होते.
इतर अभ्यासकांची उपयुक्त संकेतस्थळे
आमची ऐतिहासिक टिव-टिव s s
English अभ्यास करावा 'नेट'का इतिहासाच्या पाऊलखुणा दृक-श्राव्य पेशवाई भारतीय स्वातंत्र्यसमर महत्वाच्या ऐतिहासिक नोंदी शिवशाही समस्या समाधान … आम्ही केवळ निमित्य


Sweden shock Brazil with penalty shoot-out in Olympic Games Rio 2016 | Loksatta

दाभोलकर, पानसरे हत्या तपासात पोलिसांवर दबाव
किनाऱ्यांची सुरक्षा शिकायला ‘बेवॉच’ पाहा
वर्दी देणाराच तपास अधिकारी असल्याबद्दल तेजपाल यांचा आक्षेप
वादाच्या मुद्दय़ांबाबत भारत-चीन संवेदनशील
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
रिओ २०१६ ऑलिम्पिक »
रिओ ऑलिम्पिक स्पध्रेत ब्राझीलचा पुरुष फुटबॉल संघ एकीकडे चाचपडत असताना महिला संघाने प्रेक्षकांची मने जिंकली.
रिओ ऑलिम्पिक स्पध्रेत ब्राझीलचा पुरुष फुटबॉल संघ एकीकडे चाचपडत असताना महिला संघाने प्रेक्षकांची मने जिंकली. मंगळवारी रात्री उशिरा झालेल्या उपांत्य फेरीच्या लढतीत कडव्या संघर्षांनंतरही ब्राझीलच्या महिलांना स्वीडनकडून पराभव पत्करावा लागला.
निर्धारित वेळेनंतर अतिरिक्त ३० मिनिटांच्या खेळातही सामना गोलशून्य बरोबरीत सुटल्यामुळे पेनल्टी शूटआऊटचा निर्णय घेण्यात आला. त्यामध्ये स्वीडनने ४-३ अशी बाजी मारली. जेतेपदासाठी त्यांच्यासमोर जर्मनीचे आव्हान असेल. जर्मनीने लंडन ऑलिम्पिकमधील कांस्यपदक विजेत्या कॅनडाला २-० असे नमवले.
ब्राझीलच्या आक्रमणाला अभेद्य बचावाचे प्रत्युत्तर देऊन स्वीडनने उपांत्य फेरीतील चुरस वाढवली. संपूर्ण सामन्यात ब्राझील वरचढ वाटत होता, परंतु स्वीडनची बचावफळी ओलांडण्यात त्यांना अपयश आले. स्वीडनच्या गोलरक्षक लिंडाहल हेडव्हिगने यजमानांचे अनेक प्रयत्न हाणून पाडल्यामुळे सामन्याची उत्सुकता अधिक ताणली होती. शूटआऊटमध्ये स्वीडनकडून लोट्टा शेलिन, कॅरोलीन सेगेर, नीला फिशर व लिसा डॅहलक्वीस्टने गोल केले, तर ब्राझीलकडून मार्टा, अ‍ॅल्व्हेस अँड्रेसा व राफेली यांना गोल करता आले.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
काँग्रेस नेते गुरुदास कामत यांचे निधन
Ind vs Eng : चौथ्या दिवसाच्या खेळात झालेले हे ११ विक्रम तुम्हाला माहिती आहेत...
'आप'ला दुसरा धक्का, आशीष खेतान यांची पक्षाला सोडचिठ्ठी
केरळसाठी परकीय मदत नकोच, केंद्र सरकारची भूमिका
जाणून घ्या बकरी ईदचे महत्त्व
Video : अंगावर रोमांच उभा करणारा 'तुंबाड'चा टीझर
आजाराशी झुंज देणारा इरफान पुनरागमनाच्या तयारीत
Paltan song Raat Kitni : 'हे' गाणं पाहून तुम्हाला 'बॉर्डर' आठवला की 'LOC कारगिल'
हृतिकसोबत पुन्हा काम करायला प्रियांकानं दिला हिरवा कंदील
Viral Memes : नेटकरी जोमात, अनुष्का कोमात
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
नेरुळमध्ये अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई
केरळमधील पूरग्रस्तांना मुंबईतील सामाजिक संस्थांकडून मदतीचा हात
दारूचा मोह टाळून मोहाचे लाडू
२० तासांच्या अथक प्रयत्नांनंतर ‘भाग्यलक्ष्मी’ किनाऱ्यावर
उद्यान विभागाला प्रायोजकांचे वावडे
महिलांची लोकसंख्या १४ लाख अन् शौचालय फक्त ४७२
सटाणा शहरातील जलकुंभ धोकादायक


फेंगशुई TIPS: घराला सजवा या फुलांनी, पैशाची चणचण राहणार नाही | Webdunia Marathi

बुधवार, 22 ऑगस्ट 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
फेंगशुई TIPS: घराला सजवा या फुलांनी, पैशाची चणचण राहणार नाही
फुलांनी सजलेले घर सर्वांनाच आवडतात. फेंगशुईमध्ये देखील फुलांना घरात ठेवणे फारच चांगले मानले जाते. असे म्हटले जाते की घरात नेहमी ताजे फुल ठेवायला पाहिजे. पण जर फेंगशुईचा विचार केला तर घराला सिल्कच्या फुलांनी देखील सजवू शकता पण हे फुल चांगल्या क्वालिटीचे असावे. फेंगशुईनुसार घरात नेहमी ब्राइट रंगांचे सुगंधित फूल लावायला पाहिजे.
आम्ही तुम्हाला सांगत आहोत की फेंगशुईनुसार घराला कोण कोणत्या फुलांनी सजवायला पाहिजे.
फेंगशुईनुसार पियोनियाचे फूल विनम्रतेचा अनुभव करवतो. एवढंच नव्हे तर या फुलांना घरात आणले तर चांगल्या जोडीदाराचा शोध संपुष्टात येतो. असे म्हटले जाते की पियोनियाचे फूल घरात ठेवल्याने लग्न लवकर जुळत.
फेंगशुईनुसार आपसातील संबंधांना वाढवण्यासाठी घरात पिवळ्या रंगांचे फूल लावायला पाहिजे.
Veg Recipe : फ्लॉवर कोफ्ते
औषधांसाठी आता फुलांचा वापर
फेंगशूई: इच्छापूर्ती क्रिस्टलला करा शुद्ध
गणपतीला प्रिय आहे हे फूल
यावर अधिक वाचा :
देवपूजेत या धातूची भांडी वापरू नयेत
देवाची पूजा करताना अनेक प्रकारची भांडी वापरली जातात. आपण जी भांडी वापतरो ती कोणत्या ...
रस्त्यावर पडलेल्या लिंबू मिरचीवर पाय का ठेवू नये
लिंबू, टरबूज, पांढरे कोहळा आणि मिरचीचे तंत्र आणि टोटक्यांमध्ये खास करून उपयोग केला जातो. ...
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर...
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर शुभ मानले जात नाही. अशी मान्यता आहे की स्वप्नात जर घुबड दिसला ...
RIP नको श्रध्दांजली व्हा
सध्या कुणाचाही मृत्यू झाला की आपल्याकडे RIP लिहून श्रध्दांजली वाहू लागलेत. अगदी ...
दाह संस्काराच्या वेळेस जळत असलेल्या मृतदेहाच्या डोक्यावर का ...
हिंदू मान्यतेनुसार जन्मापासून मृत्यूपर्यंत 16 संस्कार होतात. ज्यामध्ये दाह संस्काराला ...
यूआयडीएआयकडून ‘लाइव्ह फेस फोटो’योजना
आधार कार्डची अंमलबजावणी करणारी संस्था भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरण (यूआयडीएआय) आता ...
केंद्र सरकारने व्हॉट्सअपसमोर ठेवल्या तीन अटी
व्हॉट्सअॅपला केंद्र सरकारने व्हॉट्सअॅपला फेक मेसेज व्हायरल करणाऱ्यांना रोखण्यासाठी ...
Momo Challenge मुळे भारतात पहिला मृत्यू, विद्यार्थीने नस ...
Momo WhatsApp Challenge गेम मुळे भारतात पहिला मृत्यू झाल्याची बातमी आली आहे. राजस्थानच्या ...
मुलीने केली आत्महत्या, कुटुंबीयांनी केला मोमो चॅलेंजचा दावा
भारतामध्ये मोमो चॅलेंज हा इंटरनेट गेम चा पहिला बळी गेल्याची शक्यता आहे. राजस्थानमधील ...
यंदा ‘ओणम’चे सेलिब्रेशन नाही
केरळमध्ये आलेल्या नैसर्गिक आपत्तीनंतर आता अनेकांनीच मदतीचे हात पुढे करण्यास सुरुवात केली ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


करुणानिधी यांची प्रकृती पुन्हा खालावली | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

करुणानिधी यांची प्रकृती पुन्हा खालावली
चेन्नई – द्रमुकचे अध्यक्ष आणि तामिळनाडूचे माजी मुख्यमंत्री एम. करुणानिधी यांची प्रकृती पुन्हा ढासळली असल्याचे त्यांच्यावर उपचार करणाऱ्या डॉक्‍टरांनी म्हटले आहे. 94 वर्षीय करुणानिधी यांना वृद्धापकाळामुळे उद्‌भवणाऱ्या विविध व्याधींवरील उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.
करुनानिधी यांच्या महत्वाच्या अवयवांची कार्यक्षमता क्षीण झाली असून त्यांच्या स्वास्थ्यावर नियमित देखरेख केली जात आहे, असे कावेरी हॉस्पिटलच्यावतीने प्रसिद्धीस देण्यात आलेल्या निवेदनामध्ये म्हटले आहे.
करुणानिधी यांच्यावर सुरू असलेल्या उपचारांना पुढील 24 तासात मिळणाऱ्या प्रतिसादावर पुढील उपचार आणि निदान निश्‍चित होईल, असे हॉस्पिटलचे कार्यकारी संचालक डॉ. अरविंदन सेल्वाराज यांनी म्हटले आहे.
करुणानिधी यांच्या प्रकृतीबाबतची ताजी माहिती समजल्यावर द्रमुकच्या कार्यकर्त्यांनी मोठ्या संख्येने हॉस्पिटलबाहेर गर्दी करायला सुरुवात केली आहे. रक्‍तदाब खालावल्याने करुणानिधी यांना 28 जुलै रोजी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous article… तरच राज्यात वाढेल माळढोकची संख्या
Next articleभाडे तीस हजार……… दुरूस्तीचा खर्च नव्वद हजार
सिद्धूच्या हत्येसाठी 5 लाखांचे इनाम…
तिरुवनंतपुरम्‌मध्ये चक्रीवादळाचा इशारा देणारे केंद्र महिनाभरात उभारणार
केरळची आरोग्य यंत्रणा पूर्ववत करण्यासाठी महाराष्ट्राचा सक्रीय सहभाग
सहा तीर्थक्षेत्रांच्या विकास आराखड्यास मंजुरी
मंदसोर सामूहिक बलात्कार प्रकरणातील दोघांना फाशीची शिक्षा
छत्तीसगडच्या राजधानीचे नाव होणार “अटल नगर’


Semalt एक्सएचटीएमएल doctypes

मी एक्सएचटीएमएल 1 सह संबंधित साइट तयार करण्याच्या परिणामाबद्दल आश्चर्य करीत होतो. 0 कठोर. मी संक्रमणविषयक doctype वापरून भरपूर साइट विकसित केल्या आहेत आणि एका दुवा लक्ष्य विशेषतेचे परिणाम वाचले. त्याचा वापर केला जाऊ शकत नाही आणि त्याला Semalt कोड ब्लॉकसह निश्चित करणे आवश्यक आहे.
या 'जड इफेक्ट' घटनांपैकी आणखी कोणत्याही गोष्टी घडल्या असतील तर मी आश्चर्यचकित होतो आणि बदलत्या स्वरूपातील दिनदर्शिकेत दिवसेंदिवस बदलत असल्यास - feuille excel heures de travail.


मराठी अभ्यासकेंद्र : संस्थेचा परिचय आणि एका कार्यकर्त्याचं मनोगत | ऐसीअक्षरे

मराठी अभ्यासकेंद्र : संस्थेचा परिचय आणि एका कार्यकर्त्याचं मनोगत
मराठी अभ्यासकेंद्र : संस्थेचा परिचय आणि एका कार्यकर्त्याचं मनोगत
लेखक - दीपक पवार
‘मराठी अभ्यास केंद्र’ हे मराठी भाषा, समाज आणि संस्कृती ह्यांसाठी विधायक चळवळ उभारू पाहणाऱ्या कार्यकर्त्यांचे संघटन आहे. महाराष्ट्र राज्याची स्थापना झाल्यानंतर मराठीला लोकभाषा, व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा म्हणून मानाचे स्थान मिळेल असे स्वप्न आपण पाहिले. मराठी माणूस या राज्यातच नव्हे तर जगभर स्वत:च्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवेल अशी आशा बाळगली. मराठी संस्कृतीचा भविष्यकाळ हा तिच्या इतिहासाइतकाच देदीप्यमान असेल असे गर्जत राहिलो. प्रत्यक्षात स्थिती काय आहे
लोकभाषा, व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा म्हणून मराठीचे वेगाने उच्चाटन होत आहे. शिक्षणाच्या माध्यमापासून न्यायव्यवहारातल्या मराठीपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत मराठीला तिचे मानाचे स्थान आपण मिळवून देऊ शकलो नाही. ज्ञानभाषा होण्याची लढाई मराठी हरल्यातच जमा आहे असा निराशेचा स्वर वाढू लागलाय. देशविदेशात मराठी माणसांनी उत्कर्ष साधला पण हा उत्कर्ष मराठी समाजाच्या तळाच्या घटकांपर्यंत अजूनही पोचलेला नाही. समृद्धीचे दरवाजे ज्यांच्यासाठी खुले झालेत, अशांपैकी बहुतेकांना मराठी भाषा, संस्कृतीशी फारसे देणेघेणे राहिलेले नाही. जागतिकीकरणाच्या रेट्यात मातृभाषा वगैरे जुनाट गोष्टींच्या फंदात न पडता व्यक्तिगत उत्कर्षाकडे लक्ष द्यावे अशी भूमिका ते सर्व प्रसारमाध्यमांतून आग्रहाने मांडत आहेत. राज्यकर्ते, नोकरशहा, अभिजनवर्गापैकी अनेकजण त्यात सामील आहेत. दुसरीकडे बहुजनसमाज प्रगतीच्या नव्या संधींचा शोध घ्यायचा की आपली भाषा, समाज यांच्याशी निष्ठा राखायची या कात्रीत सापडला आहे. परिणामी मराठीच्या प्रश्नांवर कोणी आणि कसे लढायचे असा प्रश्न निर्माण झाला आहे. मराठी अभ्यास केंद्राच्या पुढाकाराने सुरू झालेली चळवळ हे या कोंडीवरचे उत्तर आहे असा आम्हांला विश्वास आहे.
अभ्यासातून सिद्ध झालेली विधायक चळवळ हे मराठी अभ्यास केंद्राचे स्वरूप आहे. प्रतिक्रियात्मक आणि प्रतीकात्मक पद्धतींनी आंदोलने चालवून मराठी भाषा, समाज आणि संस्कृतीपुढील प्रश्न सुटल्यासारखे वाटतील. पण सनदशीर मार्गाने, चिकाटीने केलेल्या पाठपुराव्याची सोबत त्याला नसेल तर हे यश तात्कालिक ठरेल. संयुक्त महाराष्ट्राच्या स्थापनेनंतर मराठीसाठी निर्माण झालेल्या विविध राजकीय चळवळींतून या धोक्याची प्रचिती आपल्याला आलीच आहे. म्हणूनच या नंतरच्या काळात मराठीची चळवळ नव्या पायावर उभी राहायला हवी.
मराठीकारण हे या नव्या चळवळीला आम्ही दिलेले नाव आहे. मराठी भाषा, समाज आणि संस्कृतीचे अर्थकारण, राजकारण यांचा समग्र वेध म्हणजे मराठीकारण. मराठीची ही आजच्या काळाची, आजच्या पिढीची चळवळ आहे. आजवर मराठीची आंदोलने ज्या वैचारिक आधारावर पोसली गेली त्यापेक्षा अधिक व्यापक भूमिकेने मराठीच्या प्रश्नांचा पाठपुरावा केला पाहिजे, या भूमिकेतून ‘मराठी अभ्यास केंद्र’ काम करत आहे.
महाराष्ट्रातल्या सर्व राजकीय पक्षांना, घटनात्मक यंत्रणांना मराठीच्या प्रश्नांवर भूमिका घ्यायला भाग पाडणे, केंद्र आणि राज्य शासनाच्या मराठीविरोधी धोरणांत संसदीय, बिगरसंसदीय मार्गांनी बदल घडवून आणण्यासाठी जनमत उभारणे आणि आज मर्यादित वर्तुळात फिरत राहणाऱ्या मराठीच्या जतन, संवर्धनाच्या चळवळीचे लोकलढ्यात रूपांतर करणे हे आमचे ध्येय आहे.
वैचारिक आणि विवेकी भूमिका
विविध विषयांचा सखोल अभ्यास करून मांडलेल्या उपाययोजना आणि त्या उपाययोजनांवर आधारित कृतिलक्ष्यी चळवळ ही ‘मराठी अभ्यास केंद्रा’च्या कार्यपद्धतीची वैशिष्ट्ये आहेत. या भूमिकेतून उभ्या राहिलेल्या चळवळीला वेळप्रसंगी राजकीय लढ्याचे स्वरूप आले तरी आम्ही मागे हटणार नाही. किंबहुना एक दिवस या चळवळीला तसे व्यापक रूप येईल असा आम्हांला विश्वास आहे. अभ्यास केंद्राची रचना ही कृतिगटांवर आधारित आहे. प्रत्येक कृतिगट हा त्या त्या विषयावरच्या प्रश्नांचा सखोल अभ्यास करून त्यावरील शक्य असलेल्या उपायांची मांडणी समाजातील संबंधित गटांपुढे करत असतो. समाजात विविध स्तरांवर चर्चा घडवून एक व्यापक कृतिआराखडा तयार करण्यावर केंद्राचा भर असतो. त्या कृतिआराखड्याप्रमाणे विशिष्ट कालमर्यादेत एखादा प्रश्न निर्णायकपणे सोडवण्यासाठी सामाजिक, राजकीय, प्रशासकीय स्तरांवर पाठपुरावा करणे हे एक महत्त्वाचे कार्य असते.
संयुक्त महाराष्ट्रासाठीचा दुसरा लढा
या प्रयत्नांतून सर्व थरांतला, महाराष्ट्रातला आणि बृहन्महाराष्ट्रातला मराठी माणूस जोडला जाईल. संयुक्त महाराष्ट्राच्या आंदोलनात सर्वस्व पणाला लावून मराठी जनता उतरली आणि राजसत्ता, धनसत्तेला आव्हान देऊन आपण मुंबईसह महाराष्ट्र मिळवला. आज तो महाराष्ट्र टिकवण्याचे आणि घडवण्याचे आव्हान आपल्यापुढे आहे. एका अर्थाने मराठीकारणाचा हा लढा म्हणजे संयुक्त महाराष्ट्रासाठीचा दुसरा लढा आहे. आज वातावरणात कितीही निराशा, पराभूतता दाटून आली असली तरी मराठी माणसाच्या विवेकशक्तीच्या, समूहशक्तीच्या जोरावर आपण सगळे हे निर्णायक युद्ध जिंकू असा आम्हाला विश्वास आहे. या लढ्यासाठी सर्वस्व पणाला लावण्याची हमी हीच मराठी अभ्यास केंद्राची ओळख आहे, सदोदित असणार आहे.
या संस्थेचे अध्वर्यू डॉ. दीपक पवार यांचे, या संस्थेसंदर्भातल्या त्यांच्या आजवरच्या प्रवासात आलेले अनुभव खाली त्यांच्याच शब्दांत देत आहोत. डॉ. पवार मुंबईतल्या सोमैय्या महाविद्यालयात राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत.
२००२ सालापासून मी मराठीच्या चळवळीत काम करतो आहे. अगदी अपघाताने मी या कामात आलो. ११ वी-१२ वीच्या टप्प्याला शासनाने मराठीला माहिती तंत्रज्ञानाचा पर्याय दिला तो २००२ साली. त्याला विरोध म्हणून मराठीचे शिक्षक, प्राध्यापक, पत्रकार अशी काही मंडळी आंदोलनाच्या प्रयत्नात होती. मराठी विषयाचा शिक्षक असलेला माझा मित्र अभिजित देशपांडे याच्यामुळे एक दिवशी मी या आंदोलनाच्या कार्यक्रमाला गेलो. ज्या दिवशी गेलो त्याच दिवशी पोलिसांनी काही आंदोलनकर्त्यांना पकडले. त्यात अभिजितही होता. मी मात्र त्या दिवशी घाबरून मागे राहिलो होतो. त्या दिवशी पहिल्यांदा निखिल वागळेंना या आंदोलनात पाहिले. आंदोलनात पाच पंचवीसच्यावर लोक नाहीत आणि समाजावर त्याचा फारसा दबाव नाही हे सुरुवातीला कळलं नाही. शिवाजी मंदिर, चैत्यभूमी अशा ठिकाणी आंदोलनं म्हणजे खरं तर भाषणबाजी व्हायची. तेच तेच लोक वक्ते आणि श्रोतेही होते. पण आपण काहीतरी आंदोलनात्मक करतो आहोत याची नशा तीव्र असते. त्याचा जोर असेपर्यंत इतर गोष्टी लक्षात येत नाहीत. चैत्यभूमीच्या परिसरात गजानन काळे आणि त्याच्या टीमने ‘ डोकं फिरलंया, मोरेचं डोकं फिरलंया’ हे रामकृष्ण मोऱ्यांना उद्देशून म्हंटलेलं गाणं तिथल्या मोजक्याच लोकांमध्ये लोकप्रिय होतं. पण आंदोलनाच्या कुठल्याही बैठकीची उपस्थिती शंभरवर गेली नाही. रुपारेलच्या हिरवळीवर काही बैठका झाल्या. तिथे सुनिल कर्णिकांसोबत बसून पहिल्यांदा अप्पर वरळी हा शब्द ऐकला. या आंदोलनाच्या विषयावरची एक पुस्तिका करावी असाही प्रयत्न झाला. त्यात मी, अभिजित, नितीन रिंढे तिघांनी बऱ्यापैकी काम केलं होतं. प्रत्यक्षात ती पुस्तिका बाहेर येऊ शकली नाही. त्यानिमित्ताने लेखन सराव मात्र झाला. निखिल वागळे, विजय तापस, मुकुंद आंधळकर, जयप्रकाश लब्धे यांच्या खांद्यावर या आंदोलनाची धुरा होती. मात्र फार काही समन्वयाने सगळं चाललं होतं असं नाही. कपिल पाटील, अरुण टिकेकर या मंडळींनी शासनाचा निर्णय कसा योग्य आहे आणि मराठीचे पोटार्थी शिक्षक स्वतःचं नुकसान होतंय म्हणून कसं आंदोलन करताहेत यावर भर द्यायला सुरुवात केली होती. अशा प्रकारची माहिती तंत्रज्ञान विरोधी आंदोलनं म्हणजे बहुजन समाजाला मागे ठेवण्याचा ब्राम्हणी कावा आहे, अशी टीका होत होती. त्याला उत्तर म्हणून एका पत्रकार परिषदेत मी कार्यकर्त्यांची नावंच वाचून दाखवली होती. आता मागे वळून पाहतांना असं वाटतं की, मला आंदोलन करण्याचा जास्तच उत्साह वाटत होता. कदाचित मला आवडणारं काम म्हणूनही मी त्याच्याकडे पाहत असेन. त्यावर्षीच्या पुण्याच्या साहित्य संमेलनात मराठी भाषेची अवहेलना या विषयावरचा परिसंवाद होता. त्या ही अगोदर संमेलनाचे अध्यक्ष राजेंद्र बनहट्टी यांच्या भाषणाच्या वेळी आम्ही लोकांनी घोषणाबाजी केली. त्याची शिक्षा म्हणून डेक्कन जिमखान्याच्या पोलिस स्टेशनात आम्हाला काही तास बसवून ठेवण्यात आलं होतं. आमच्यामुळे तिथे आलेल्या एका भुरट्या चोरालाही बनहट्टींचे अध्यक्षीय भाषण पूर्ण ऐकावे लागले होते. दुसऱ्या दिवशीच्या परिसंवादात आंदोलकांच्या वतीने मी बोलावं असं ठरलं पण प्रत्यक्षात निखिल वागळे यांच्या मनात दुसराच विचार असावा. या भाषणात ‘ रामकृष्ण मोरेंवर थेट टीका केली पाहिजे ’ असं त्यांनी मला सुचवलं. माझं मत वेगळं होतं. आमचा संघर्ष शासनाच्या निर्णयाविरुद्ध होता एखाद्या व्यक्तिविरुद्ध नाही. त्यामुळे वादाला व्यक्तिगत स्वरुप येऊ नये अशी माझी इच्छा होती. तसं असेल तर तू बोलू नकोस असं वागळेंनी मला सांगितलं. प्रत्यक्ष कार्यक्रमाच्यावेळी आंदोलकांना मंत्र्यांनंतर बोलण्याची संधी मिळावी असं वागळेंनी म्हंटलं, आयोजकांना ते मान्य होणं शक्यच नव्हतं. कार्यक्रमाआधीही सरोजिनी वैद्य आणि विजया राजाध्यक्ष यांच्यावर वागळेंनी केलेली टीका त्यांना लागली होती. ती खंत त्यांनी प्रत्यक्ष कार्यक्रमातही बोलून दाखवली. रामकृष्ण मोऱ्यांच्या नंतर बोलायची संधी मिळणार नाही हे लक्षात आल्यावर वागळेंनी घोषणाबाजीला सुरुवात केली. त्यांना पोलिसांनी ताबडतोब उचलून नेलं. त्यावेळी श्रोत्यांमधून आम्हीही बोंबाबोंब करत होतो. व्यवस्थेला शिव्या घालण्याचा कार्यक्रम एकूण चांगला झाला. संमेलन स्थळाच्या प्रवेशद्वारी ‘ येड्याचा बाजार, खुळ्याचा शेजार ’ असं म्हणणारे विठ्ठल उमप आमच्या शेजारी बसले होते. त्यामुळे वातावरण भारून गेल्यासारखं होतं. तेंडुलकर, विंदा, नामदेव ढसाळ यांना साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष न करणाऱ्या महामंडळाचा निषेध असो अशा घोषणा आम्ही देत होतो. तिथेच साहित्य संमेलन स्वतःच्या पायावर उभं राहावं म्हणून महाकोषाचं काम करणाऱ्या वसुंधरा पेंडसे नाईकांची भेट झाली. तुम्ही बाहेरनं लढताय आम्ही आतून लढतोय असं त्या म्हणाल्या होत्या. तेव्हा त्यांचं म्हणणं अजिबात पटलं आणि आवडलं नव्हतं. ही सगळी बनचुकी मंडळी आहेत असं वाटायचं. आता तसं वाटत नाही. साहित्य संमेलनातनं परत आल्यावर आंदोलनाचा बोऱ्या वाजला. निखिल वागळे आणि विजय तापस यांच्या कार्यपद्धतीबद्दल असलेली नाराजी संघटित करण्याचा प्रयत्न मी आणि अभिजितने केला. त्यातनं एक बैठक झाली. ती या आंदोलनाची माझ्या माहितीतली शेवटची बैठक. यानिमित्ताने संघटनेचे ताणेबाणेही कळले. कोणावर विश्वास टाकायचा आणि टाकायचा नाही हे ही कळले. स्वतःच्या संस्थेला शासनाकडनं मदत मिळवायची म्हणून या आंदोलनापासून फटकून राहणारे मराठीचे प्राध्यापकही दिसले. तर मी राज्यशास्त्राचा शिक्षक असूनही या आंदोलनात कसा काय, असा प्रश्न करणारे लोकही भेटले. एकूण वलयांकित माणसांना घेऊन आंदोलन चालवता येत नाही आणि संघटनाच्या शिस्तीशिवाय आंदोलनाला यश मिळत नाही हा महत्त्वाचा धडा या सहा महिन्यांत शिकलो. थोडंफार आंदोलनाची परिभाषाही कळायला लागली हा त्याचा एक अधिकचा फायदा म्हणता येईल.
या आंदोलनातनं बाहेर पडल्यावर काही काळानं मी ग्रंथालीत गेलो. दिनकर गांगलांशी माझा आधीही परिचय होताच. चिपळूणला एका व्याख्यानाच्या निमित्ताने गांगलांसोबत गेलो. गांगल, अशोक दातार, सुदेश हिंगलासपूरकर यांच्याशी झालेल्या चर्चेनंतर मी ग्रंथालीच्या कामाला सुरुवात केली. मला हे काम अपरिचित होतं. संस्थेतले फारसे लोक माहीत नव्हते. माझं कॉलेजचं काम संपलं की मी दिवसभर ग्रंथालीच्या ग्रँटरोडच्या ऑफिसात जायचो. ग्रंथालीच्या पुस्तकांचे संपादन अशी सुरुवातीला माझी भूमिका असली तरी हळूहळू दैनंदिन व्यवहार मी बघायला लागलो. खरं तर हे मी करायला नको होतं. त्यामुळे तिथली व्यवस्था विस्कटली किंवा असं म्हणता येईल की, आधीच विस्कटलेली व्यवस्था अधिक विस्कटली. सुदेश आणि माझ्यात तीव्र संघर्ष झाला. मी सुदेशने ग्रंथालीतून बाहेर पडावं असे प्रयत्न करतो आहे असं त्याला वाटत राहिलं, तर सुदेश आणि त्याचे सहकारी मला निवांतपणा मिळू देणार नाहीत या चिंतेनं मला घेरलं. ग्रंथालीची आर्थिक स्थिती वाईट होती. एकाच वेळी अनेक गोष्टी घडाव्यात म्हणून मी प्रयत्न करत होतो. ग्रीक पुराणकथांमध्ये सिसिफसच्या दगडाची कथा आहे. तसा ग्रंथालीचा हा दगड मी वर ढकलून यायचो आणि तो पुन्हा खाली यायचा. या काळात माझे झालेले हाल मी स्वतःच ओढवून घेतलेले होते असं आता मला वाटतं. मला प्राध्यापकाच्या नोकरीचा तोपर्यंत अतोनात कंटाळा आला होता. ग्रंथालीसाठी पूर्णवेळ काम करावं आणि त्यासाठी एखादी पाठ्यवृत्ती मिळवावी असा विचार करत होतो. दुर्देवाने असे सगळे प्रयत्न माझे मलाच करावे लागत होते. त्या काळात एकदा तर मी नोकरी सोडण्याचा निर्णय जवळपास घेऊन टाकला होता. माझ्या सुदैवाने आणि बायकोच्या शहाणपणामुळे ती चूक करण्यापासून मी बचावलो. ‘ तुला ग्रंथालीत जायचंय की, ग्रंथालीच्या लोकांना तू हवायस हे एकदा ठरव. तिथे जाऊन पश्चातापाची वेळ आली तर काय करशील हे एकदा ठरव. तिथे जाऊन पश्चातापाची वेळ आली तर काय करशील ’ असं मला माझ्या बायकोने विचारलं. सुदैवाने या प्रश्नांचा त्रास झाला तरी त्याची दखल घेतली पाहिजे एवढं शहाणपण त्या भारावलेपणाच्या काळातही शाबूत होतं. आपण तुझ्या फेलोशीपची सोय करू तू सोड नोकरी असं मला काहींनी सुचवलं. लोकांच्या शब्दांवर विसंबून आपले निर्णय घ्यायचे नाहीत हा धडा मी यावेळी फार किंमत न देता शिकलो. ग्रंथालीतले व्यवस्थापनात्मक प्रश्न हाच अडचणीचा मुद्दा होता असं नाही. गांगल आणि माझ्या विचार करण्याच्या पद्धतीतही मोठं अंतर होतं. गांगलांना संस्कृतीकारण महत्त्वाचं वाटायचं आणि वाटतं, तर मला राजकारण हे संस्कृतीकारणासाठी महत्त्वाचं वाटतं. त्यामुळे मराठी विद्यापीठाची आम्ही दोघांनी आकाराला आणलेली कल्पना कोणत्या दिशेनं जाणार याबद्दल माझ्या मनात संभ्रम होता. माझ्या मनातली दिशा एकदम पक्की होती, आणि त्याबद्दल तडजोड करण्याची माझी अजिबात तयारी नव्हती. अशावेळी संस्थेचा चेहरा मला हवा तसा बदलणं किंवा संस्था सोडणं एवढे दोनच मार्ग उपलब्ध होते. ग्रंथालीच्या विश्वस्तांना माझ्याबद्दल सहानुभूती असली तरी माझ्यासाठी स्वतःचे हितसंबंध पणाला लावण्याची त्यांच्यापैकी कोणाचीही तयारी नव्हती. अशावेळी पुरेसा मनस्ताप झाल्यावर मी गांगलांना एक दीर्घ पत्र लिहिलं आणि बाहेर पडलो. गांगलांचा मोठेपणा असा की, या पत्रावर चर्चेसाठी त्यांनी बैठक बोलावली पण तोपर्यंत माझा आत्मविश्वास पुरेसा खचला होता. आता इथे पुन्हा जायचं नाही हा निर्णय झाला होता. त्यामुळे मी त्या बैठकीलाही गेलो नाही. त्यानंतरचा बराच काळ मानसिक ताणात गेला. त्यातून बाहेर पडायला मला पुढची वर्ष दोन वर्षे लागली. अगदी अलिकडे मुंबई विद्यापीठाच्या एका प्रकल्पासाठी मी आणि सुदेशने एकत्र काम केलं ते पाहिलं तर आमच्या दोघांमध्ये इतके तीव्र मतभेद होते यावर विश्वास बसणार नाही. त्यावेळी मी त्याला असं म्हणालो की आपण चुकीच्या वेळी एकत्र आलो. त्यामुळे आपले मतभेद झाले. एकावेळी खूप कामं अंगावर घेतली आणि उरस्फोड होईपर्यंत दमछाक केली की, वैफल्यापलिकडे हाती काही लागत नाही हा महत्त्वाचा धडा या काळात शिकलो. राग, लोभ, संताप या तीव्र भावना आहेत. किमान माझ्यापुरत्या तरी. त्यावर नियंत्रण ठेवणं हे सार्वजनिक व्यवहारात आवश्यक आहे आणि वैयक्तिक स्वास्थ्यासाठीही गरजेचं आहे, हे खूप मोठी किंमत देऊन का होईना पण कळलं.
त्यानंतरचं वर्ष दोन वर्षे शांताराम दातारांच्या मराठी भाषा संरक्षण आणि विकास संस्थेसोबत काम केलं. न्यायालयीन मराठीच्या संबंधात दातारांनी मराठीचं खूप महत्त्वाचं काम केलं आहे. पण मी त्यांच्यासोबत काम करू लागलो तेव्हा प्रत्यक्ष कामाचा पसारा ठाणे कल्याणपुरताच मर्यादित होता. मी आणि डॉ. प्रकाश परब यांनी या कामाचा पट विस्तारावा यासाठी काम केलं. तेव्हा लोकप्रभेत असलेल्या पराग पाटीलने पाठपुरावा केल्यावर या कामाची दखल घेतली, आणि न्यायालयीन मराठीचा प्रश्न खऱ्या अर्थाने राज्यभर पोचला. त्याचवेळी मी मुंबई विद्यापीठाच्या संज्ञापन आणि पत्रकारिता विभागात अभ्यागत प्राध्यापक म्हणून काम करत होतो. हा विभाग आणि दातारांची संस्था मिळून ‘न्यायव्यवहाराचे मराठीकरण-सद्यस्थिती आणि आव्हाने’ या विषयावरची दोन दिवसांची राज्यस्तरीय परिषद घेतली. न्यायालयीन मराठीसंबंधातला हा राज्यपातळीवर दखल घेतला गेलेला लक्षणीय उपक्रम होता. या कार्यक्रमात आलेली बहुतेक न्यायाधीश आणि वकील मंडळी पुरेशी कातडीबचाऊ होती. जिल्हा आणि तालुका पातळीवरच्या न्यायालयांचं मराठीकरण जमेल तसं करा, पण मराठीला उच्च न्यायालयाची प्राधिकृत भाषा करण्याचा मात्र विचार करू नका असा सगळेजण सल्ला देत राहिले. एका क्षणी दातार आणि माझ्या सहनशीलतेचा अंत झाला, आणि ज्येष्ठ विधिज्ञ अधिक शिरोडकर यांच्या भाषणानंतर मी त्यांच्यावर कडाडून टीका करणारं भाषण केलं. न्यायालयीन जगात विविध पदर असलेली जातीव्यवस्था अस्तित्त्वात आहे. म्हणजे एखाद्या वकीलाचं कौतुक करणं न्यायाधीशांना जमत नाही. ज्येष्ठ वकीलांना होतकरू वकील घाबरून असतात. अशा सार्वत्रिक चांगल्याचुंगल्या वातावरणात माझ्या स्पष्ट बोलण्याने गोंधळ झाला. बऱ्याच वकील मंडळींना हा आगाऊपणा अजिबात आवडला नाही. सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ज्यांच्याशी माझं भांडण झालं ते अधिक शिरोडकर मात्र जातांना “सगळा राग काढलात ना बाहेर” असं म्हणाले. या परिषदेला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ. विजय खोले एका सत्रात पाहुणे म्हणून आले होते. त्यांनी न्यायाधीशांना मराठी शिकवायचं असेल तर त्याची जबाबदारी विद्यापीठ घेईल असं म्हंटलं होतं. मात्र मुंबई उच्च न्यायालयातल्या एकाही न्यायाधीशाने याबाबतीत उत्साह दाखवला नाही.
या परिषदेनंतर दोन व्यासपीठं तयार करावीत असा विचार मी आणि डॉ. प्रकाश परब यांनी केला. खरं तर डॉ. परब हे माझे शिक्षक. मी वाणिज्य शाखेतलं शिक्षण सोडून त्यांच्या शिकवण्यावरच्या प्रेमापोटी कला शाखेत आलो. प्रत्यक्षात मी राज्यशास्त्राचा पदवीधर झालो तरी, माझ्या वाचन आणि विचार करण्यावर सरांचा खोल प्रभाव आहे. सरांचा मूळ पिंड अभ्यासकाचा आहे. माझ्या रेट्याने ते चळवळीत सहभागी झाले आणि दीर्घकाळ राहिले. न्यायालयीन मराठीपुरतं आपलं काम मर्यादित राहू नये म्हणून संशोधनाचं एक आणि चळवळीचं एक अशी दोन व्यासपीठं तयार करायचं आम्ही ठरवलं. मराठीच्या एकेका व्यवहार क्षेत्रासाठी एकेक कृतीगट असावा अशी भूमिका होती. दातारांना हे सर्व नामंजूर होतं असं नाही, पण त्यांची तोपर्यंतची कार्यपद्धती लक्षात घेता हे त्यांच्या फार काळ पचनी पडेल असं वाटत नव्हतं. तरीही रेटून आम्ही १ डिसेंबर २००७ ला बैठक बोलावली. अशा बैठकांचे अनुभव भीषण असतात. कार्यक्रम ०४.०० वाजता ठरला होता. प्रत्यक्षात ०५.३० वाजेपर्यंत सभागृहात दहापेक्षा जास्त माणसं नव्हती. नंतर हळूहळू माणसं येत गेली आणि शंभरचा आकडा गाठला. या बैठकीत मराठी अभ्यास केंद्राची स्थापना झाली. मराठीसाठी काम करणाऱ्या वेगवेगळ्या चळवळींना एकत्र आणण्याचा आमचा प्रयत्न होता. या एकत्रीकरणातून एखादं राजकीय व्यासपीठ सुरु होईल का असा विचार करत होतो. तो प्रयत्न मात्र पूर्णतः फसला. त्यामुळे संशोधन आणि चळवळ असं दोन्हींचं व्यासपीठ म्हणून मराठी अभ्यास केंद्राची स्थापना झाली.
‘मराठी शाळा कशाला टिकवायच्या आणि कशा’ या विषयावरची राज्यस्तरीय परिषद हा मराठी अभ्यास केंद्राचा पहिला मोठा कार्यक्रम. या कार्यक्रमात मराठी शाळांच्या सक्षमीकरणाचा द्विस्तरीय कृती आराखडा सादर झाला. या परिषदेच्या निमित्ताने ज्येष्ठ शिक्षणतज्ज्ञ रमेश पानसे सरांची ओळख झाली. या परिषदेसाठी खिशात अजिबात पैसे नव्हते, म्हणून एकनाथ ठाकूरांकडे शक्य तितक्या अजीजीने पैसे मागितले. त्यांनीही रोख पन्नास हजार रुपये दिले. त्यातनं परिषद झाली आणि हातात थोडेबहुत पैसेही उरले. अशा प्रकारचे कार्यक्रम करण्याचा अनुभव नसल्यामुळे आम्ही आलेल्या दोन अडीचशे लोकांना पोटभर जेवण ठेवलं होतं. परिषदेचा बहुतांश पैसा या जेवणावरच खर्च झाला. आलेल्या लोकांकडून काहीच प्रवेश फी घेतली नव्हती. लोकांनीही भरपूर खर्च झाला असेल असा विचार न करता पैसे देण्याची अजिबात इच्छा व्यक्त केली नाही. अनेकांनी या कामात सहभागी व्हायला आवडेल असं लिहून दिलं खरं, पण प्रत्यक्षात काम करायला कुणीच पुढे आलं नाही. शाळांच्या गटासाठी आनंद हुले नावाचा कार्यकर्ता काम करायचा. त्याच्याकडे नवनवीन कल्पना असायच्या. आम्ही त्यावर काम करावं असं त्याला वाटायचं. प्रत्यक्षात आमच्याकडचं तोकडं मनुष्यबळ लक्षात घेता काय जमेल याचा विचार करायला हवा असं मी सतत सुचवायचो. त्यावरून मतभेद झाले आणि भांडण होऊन आनंद सोडून गेला. सोडून गेलेला हा पहिला कार्यकर्ता. त्यानंतरच्या काळात नवनवीन लोक येत गेले. तसं अधनंमधनं लोक सोडूनही जात राहिले. संस्थाकारण हे प्रवाही असते. माणसं येतात आणि जातात. दरम्यानच्या काळात त्यांच्याशी व्यावसायिक आणि व्यक्तिगत संबंध निर्माण होत असले, तरी काहीवेळा सामोपचाराने तर काहीवेळा कटुतेने माणसांचं येणंजाणं चालू राहतं हा अनुभव गेल्या सात वर्षांत वारंवार आला आहे. त्यातून मिळालेलं शहाणपण ही चळवळीतली महत्त्वाची कमाई आहे.
दातारांच्या संस्थेअंतर्गत मराठी अभ्यास केंद्र हा प्रयोग फार काळ टिकेल असं वाटत नव्हतं. अभ्यास केंद्राचं सगळं काम मी आणि परब सर समन्वयक म्हणून पाहणार होतो. त्यामुळे आमचं काम कसं असेल, पैसे कसे गोळा करायचे, हिशोब कसा ठेवायचा, त्याची स्वायत्तता कशी जपायची या सगळ्याचे अधिकार आमच्याकडे असायला हवे होते. तोपर्यंत दातारांच्या संस्थेचा कारभार एकखांबी तंबूसारखा होता. त्यामुळे पर्यायी अधिकार केंद्र त्यांना कितपत आवडेल याबद्दल माझ्या मनात शंका होती. शेवटी ती खरी ठरली. अभ्यास केंद्राचं स्वतंत्र खातं असावं आणि त्याचे अधिकार माझ्याकडे आणि परब सरांकडे असावेत याबद्दल मी आग्रही होतो. या मुद्यावरून आम्ही संस्थेतून बाहेर पडलो. आणि खऱ्या अर्थाने मराठी अभ्यास केंद्रासाठी वेळ द्यायला मोकळे झालो. दातारांशी तात्पुरते संबंध बिघडले तरी ते आणि गजानन चव्हाण यांच्याशी आजही चांगले संबंध आहेत. किंबहुना नंतरच्या काळात ते अधिकच चांगले झाले असं म्हणता येईल.
भटू सावंतच्या समर्थ भारतच्या ऑफिसात मराठी अभ्यास केंद्राची अधिकृत म्हणता येईल अशी पहिली बैठक झाली. मी, परब सर, शरद गोखले, राममोहन खानापूरकर, संतोष आग्रे, वीणा सानेकर आणि उदय रोटे यांना घेऊन केंद्र स्थापन झालं. संस्थेची नोंदणी झाली. जागाच नसल्यामुळे माझ्या घाटकोपरमधल्या घरातूनच संस्थेचं काम चालायचं. तिथेच बैठका व्हायच्या. जवळपास वर्षभराने पानसे सरांनी त्यांची ठाण्यातली वापरात नसलेली एक जागा आम्हाला देखभाल खर्च देण्याच्या बोलीवर दिली. या जागेतच आजतागायत संस्थेचं काम चालू आहे. ही जागा मिळाल्यामुळे संस्थेच्या कामाला गती आली. कार्यालयीन व्यवस्थापक नेमण्याची पद्धत तिथूनच सुरु झाली. संस्थेला जागा मिळाली तरी काम करण्यासाठी संगणकही नव्हता. अशा वेळी रवी देवगडकर आणि चंद्रकांत केळकर यांच्यामुळे महाराष्ट्र फाऊंडेशनच्या सुनिल देशमुखांपर्यंत पोचलो. त्यांची भेट घेण्यासाठी मी आणि परब सर पुण्याच्या पॅनकार्ड क्लब नावाच्या डिस्कोथेकमध्ये गेलो होतो. तिथल्या दणदणाटात सुनिल देशमुखांशी बोलणं हा एक कष्टप्रद भाग होता. आमच्यासारखे बरेच याचक तिथे आलेले असल्यामुळे प्रत्येकाला सुनिल देशमुखांशी बोलायचं होतं. कसंबसं मी आणि परब सरांनी त्यांची वेळ मिळवली. दरम्यानच्या काळात सगळेच लोक नाचताहेत म्हणून मी ही पाच दहा मिनिटं नाचून घेतलं होतं. त्या ही वेळेला पैसे मागण्यासाठी का होईना पण असं भीषण नाचून वेळ काढणं कमालीचं त्रासदायक ठरलं होतं. सुदैवानं असं नाचकाम करण्याचे प्रसंग पुन्हा आले नाहीत. देशमुखांकडून ऐंशी हजार रुपये मिळाले. त्यातून एक डेस्कटॉप आणि एक लॅपटॉप विकत घेतला आणि कार्यालयाचं रीतसर उद्घाटन केलं.
या टप्प्याला संस्थेकडे पैसे अजिबातच नव्हते. त्यामुळे खिशातले पैसे खर्च करणं हाच मार्ग होता. पण या पद्धतीने संस्था फार काळ टिकणार नाही हे लक्षात आले. मग आजीव सभासद, हितचिंतक सभासद, देणगीदार अशा वर्गवाऱ्या करून पैसे मागायला सुरुवात केली. चळवळीत येण्याआधी व्यक्तिगत कामासाठी मी अपवादानेच कुणाला पैसे मागितले असतील. पण गेल्या सात वर्षांत पैसे मागण्याचा इतका दीर्घ अनुभव माझ्याकडे गोळा झाला आहे की, आता कोणत्याही प्रकल्पासाठी, कोणत्याही व्यक्तिला पैसै मागतांना मला संकोच वाटत नाही. हातात पैसे नसतात आणि ज्यांच्याकडे ते असतात ते लोक पैशांच्या आधारे आपली आणि कामाची किंमत करतात तेव्हा त्याचा त्रास होतो. मात्र आपण आपलं घर चालवण्यासाठी पैसे मागत नाही त्यामुळे त्यात लाज बाळगून चालणार नाही असं स्वतःला पुन्हा पुन्हा समजावत काम रेटावं लागतं. पैसे मागणं हे जसं कसब आहे तसं देणी देणं हे ही कसब आहे. आता गेली जवळपास दीड वर्ष पुस्तकांच्या छपाईचे तीन लाखांपेक्षाही अधिक देणं थकलं आहे. छपाईवाल्याचे फोन येत राहतात, कुठूनतरी जुळवाजुळव करून थोडेबहुत पैसे दिले जातात, कानकोंडलेपणा येतो. पण पैसे नसतात तेव्हा नसतातच त्यामुळे एका मर्यादेपलिकडे वाईट वाटूनही फारसा फरक पडत नाही. आपण कुणाचंही देणं बुडवणार नाही एवढं केंद्रातल्या प्रत्येकाला माहीत असतं. त्यामुळे ही बोच आणि मनस्ताप त्या त्या वेळी वाटून घेण्यापलिकडे फारसं काही घडत नाही.
केंद्राचं काम सुरु झालं तेव्हाच पूर्णवेळ कार्यकर्ते असायला पाहिजेत असा विचार केला होता. पण त्यासाठी लागणारा पैसा अजिबात नव्हता. योगायोगानं पूर्णवेळ कार्यकर्ताही मिळाला आणि त्याच्या उपजीविकेचीही सोय झाली. राममोहन खानापूरकर हा संज्ञापन आणि पत्रकारितेचं पदव्युत्तर शिक्षण घेतलेला विद्यार्थी अभ्यास केंद्राचा सुरुवातीपासूनचा कार्यकर्ता होता. मी विद्यापीठाच्या पत्रकारिता विभागात शिकवत असतांना त्याच्याशी ओळख झाली. शिक्षणानंतर तो सोफाया महाविद्यालयात व्याख्याता म्हणून कामाला लागला. तो ज्या अभ्यासक्रमाला शिकवत होता, तो बॅचलर ऑफ मास मीडियाचा (BMM) अभ्यासक्रम मुंबई विद्यापीठात तोवर फक्त इंग्रजीत होता. हा अभ्यासक्रम मराठीतूनही उपलब्ध असला पाहिजे असा मुद्दा राममोहनने मांडला आणि त्यातून मराठी अभ्यास केंद्राच्या पहिल्या आंदोलनाला सुरुवात झाली. या अभ्यासक्रमाच्या उणिवांचा सांगोपांग अभ्यास करून त्याचा वाभाडे काढणारा लेख मी लोकसत्तात लिहिला आणि उलटसुलट चर्चेला सुरुवात झाली. त्याआधी मराठी अभ्यास केंद्राने आयोजित केलेल्या पहिल्या विद्यार्थी-शिक्षक मेळाव्याला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ. विजय खोले प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यावेळी त्यांच्यासमोर मराठी भाषा आणि वाङ्‍मय मंडळं सर्व महाविद्यालयांत अनिवार्य व्हावीत अशी भूमिका आम्ही मांडली. ते आणि विद्यापीठाचे कुलसचिव व्यंकटरमणी यांच्या पाठिंब्यामुळे अशा आशयाचं परिपत्रक विद्यापीठाने लवकरच काढलं. तेव्हा संगणकावर मराठी वापरता येणं खूप सोपं आहे हे आमच्यात उदय रोटे आणि सुशांत देवळेकर यांना माहित होतं. मराठी भाषा आणि वाङ्‍मय मंडळाच्या परिपत्रकाचा मसुदा सुद्धा उदयने जी.पी.ओ. च्या त्याच्या मित्राच्या संगणकावर तयार केला होता. कुलगुरुंशी झालेल्या परिचयाचा फायदा घेऊन बी.एम.एम. च्या अभ्यासक्रमाबद्दल त्यांनी काहीतरी करावं अशी विनंती मी त्यांना केली. मी किंवा राममोहन याबाबतीत अगदीच नवखे असल्यामुळे पत्रकारितेच्या क्षेत्रातल्या ज्या मंडळींचं कुलगुरुंवर वजन पडेल अशांशी संपर्क साधून त्यांचं एक शिष्टमंडळ तयार केलं. अरुण साधू, नितीन वैद्य, प्रताप आसबे, प्रसाद मोकाशी, दिनू रणदिवे, विनायक परब, जयश्री खाडिलकर, राजीव खांडेकर, विवेक गिरधारी, विनायक पात्रुडकर, गिरीश कुबेर अशांचं शिष्टमंडळ कुलगुरुंना भेटलं. त्या बैठकीत कुलगुरु आणि दिनू रणदिवे यांच्यात खडाखडीही झाली. अखेर विद्यापीठाने बी.एम.एम. चा अभ्यासक्रम मराठीतून करण्याचं मान्य केलं. आता लढाई विद्यापीठाच्या प्रांगणातली होती. इंग्रजी बी.एम.एम. च्या अभ्यास मंडळातील लोकांना मराठी आणि इंग्रजी बी.एम.एम. चा अभ्यासक्रम सारखा असणार हे पचनी पडत नव्हतं. त्यामुळे त्यांनी वेगवेगळ्या मार्गांनी मराठी बी.एम.एम. चा अभ्यासक्रम कसा पातळ करता येईल यासाठी मोर्चेबांधणी केली. याउलट इंग्रजी बी.एम.एम. शिकणाऱ्या मुलांनाही जर महाराष्ट्रात नोकरी करायची असेल तर मराठी यायलाच पाहिजे म्हणून त्यांच्या अभ्यासक्रमात मराठीचा अनिवार्यपणे समावेश करावा यासाठी आम्ही प्रयत्न करत होतो. या सर्व टप्प्यांना कुलगुरु म्हणून डॉ. खोले यांनी लक्षणीय मदत केली. दरम्यान दक्षिण मुंबईतल्या मराठीद्वेष्ट्या महाविद्यालयांमधून या अभ्यासक्रमाला विरोध करणाऱ्या मराठी आणि बिगर मराठी मंडळींनी तक्रारीचा पाढा थेट राज्यपालांपर्यंत वाचला. त्यामुळे या मुद्याची तड लावण्यासाठी बोलावलेल्या एका बैठकीत मी, राममोहन आणि झेविअर्स, सोफाया अशा महाविद्यालयांचे प्रतिनिधी यांच्यात जोरदार भांडण झाले. दुर्देवाने सोफाया महाविद्यालयात शिकवत असल्याने त्या बैठकीनंतर तो त्या महाविद्यालयात पुन्हा नोकरीसाठी गेलाच नाही. एका अर्थाने आमच्या आंदोलनाचा तो पहिला बळी. त्याची आर्थिक स्थिती चांगली असली तरी आपल्या आंदोलनामुळे एखाद्याची नोकरी जावी याची सल आमच्या सगळ्यांच्याच मनात होती. त्यामुळे राममोहनच्या उपजीविकेचा प्रश्न आमच्यासाठी महत्त्वाचा झाला. सुरुवातीचे काही महिने इथून तिथून पैसे गोळा करून त्याला दरमहा काहीएक रक्कम मिळेल असा आम्ही प्रयत्न केला. मात्र हे फार काळ चालणारं नव्हतंच. अशावेळी पानसे सरांच्या मध्यस्थीने अतुल तुळशीबागवाले यांच्याशी ओळख झाली. त्यांनी आमचं काम समजावून घेतलं आणि एका वर्षासाठी राममोहनला संगणकीय मराठी आणि माहिती तंत्रज्ञान या विषयावरील कामासाठी पाठ्यवृत्ती दिली. मराठी अभ्यास केंद्राने भाषेच्या चळवळीत पूर्णवेळ कार्यकर्त्यांची परंपरा निर्माण केली. या परंपरेतला राममोहन हा पहिला पूर्णवेळ कार्यकर्ता. अर्थात हा सगळाच अनुभव आम्हाला नवा असल्याने कार्यकर्ते आणि संस्था यांच्यातील परस्पर संबंध आम्ही अनुभवातनंच शिकत गेलो.
दरम्यान मुंबई विद्यापीठात मराठी बी.एम.एम. सुरु झालं आणि जवळपास सात आठ महाविद्यालयांनी त्यासाठी अर्ज केले. या आंदोलनाची शासकीय पातळीवरची घडामोड बघण्यासारखी आहे. आंदोलनाला सुरुवात झाल्यानंतर एक दिवशी नवाकाळच्या संपादिका जयश्री खाडिलकर आम्हाला राज ठाकरे यांच्याकडे घेऊन गेल्या आणि राज साहेबांनी आंदोलनाचं नेतृत्व करावं असं म्हणाल्या. अर्थात आंदोलन मराठी अभ्यास केंद्रानेच चालवावं असा आमचा विचार होता. कुलगुरुंना एक उपरोधिक पत्र द्यावं किंवा त्यांच्या गाडीपुढे पडावं असे आंदोलनाचे काही मार्ग राज ठाकरे यांनी सुचवले. आम्ही विविध पत्रकारांना सोबत घेऊन हे आंदोलन करत होतो त्यामुळे त्यांचा विचार घेतल्याशिवाय कार्यपद्धती ठरवणे योग्य नव्हते. त्यामुळे विचार करून सांगतो असं आम्ही म्हटलं. राज ठाकरे यांच्या पद्धतीने आंदोलन करायचं नाही असा आमचा विचार पक्का झाला. या टप्प्याला राष्ट्रवादीच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांची मंत्रालयीन पातळीवर हे प्रकरण वेगाने हलावे म्हणून मदत घेण्याचे ठरले. उच्च आणि तंत्र शिक्षण मंत्री राजेश टोपे यांच्या विभागाने मराठी बी.एम.एम. चा निर्णय शासकीय पातळीवर घ्यायचा होता. हे सगळं सुप्रिया सुळे यांनी घडवून आणलं. यासाठी त्यांना अधनं मधनं केलेला एस.एम.एस. ही पुरेसा असायचा. एकदाच त्या अस्वस्थ झाल्याचं जाणवलं. मराठी बी.एम.एम. चा निर्णय सरकारच्या पातळीवर होणारच होता अशा वेळी मनसेच्या आमदारांनी मराठी बी.एम.एम. करावे अशी मागणी शासनाकडे केली. ही गोष्ट अर्थातच सुप्रिया सुळे यांच्यापर्यंत पोचली. त्यामुळे मराठी अभ्यास केंद्र ही मनसेची संघटना आहे की काय असा प्रश्न त्यांना पडला. राजकीय नेत्यांना कामाइतकेच श्रेयही महत्त्वाचे असते. त्यामुळे आपण आणि आपल्या पक्षाने केलेले काम दुसरेच कुणीतरी पळवते आहे असे दिसल्यावर त्या अस्वस्थ झाल्या. मी आणि त्यांनी पत्रकारांना भेटून मराठी बी.एम.एम. च्या प्रयत्नांबद्दल सांगावे अशी इच्छा त्यांनी व्यक्त केली. माझी अर्थातच त्याला हरकत नव्हती. पण सगळे आंदोलन मराठी अभ्यास केंद्राने उभे केलेल असतांना त्याला शासकीय पातळीवर केलेल्या मदतीच्या बदल्यात त्याचे श्रेय घेणे सुप्रियाताईंना योग्य वाटले नसावे. त्यामुळे त्यांनी हा मुद्दा पुढे रेटला नाही. आंदोलनाच्या सुरुवातीपासून प्रसिद्ध केलेली सर्व कागदपत्रे मी त्यांना पाठवून दिली, आणि शक्य असूनही राज ठाकरे यांच्या मार्गाने आम्ही आंदोलन केलं नाही किंवा कोणत्याही राजकीय पक्षाची मदत घेतली नाही हे मी त्यांच्या निदर्शनास आणून दिले. आंदोलनाला यश मिळतंय असं दिसलं की, दुरान्वयाने त्याच्याशी संबंध नसलेले लोक उगवतात हा एक नवाच धडा यानिमित्ताने मिळाला. सुदैवाने सुप्रिया सुळेंनी यावेळेलाच नव्हे तर नंतरही अभ्यास केंद्राच्या कामात मदत केली. आम्हीही त्यांना किंवा इतर राजकीय नेत्यांना त्या त्या वेळी केलेल्या मदतीचं श्रेय मोकळेपणाने दिलं. राजकीय पक्षांपासून फटकून वागलो नाही, स्वयंसेवी संस्थांमध्ये फॅशनेबल असलेली डाव्या उजव्यांची अस्पृश्यता पाळली नाही त्यामुळे स्वत्त्व कायम ठेऊनही मराठी अभ्यास केंद्राला भाषेचं काम हे राजकीय काम आहे हे निर्धास्तपणे सांगता आले. मराठी बी.एम.एम. चा शासननिर्णय आणण्यासाठी राजेश टोपे यांना भेटायला गेलो तेव्हा ते त्यांना भेटायला आलेल्यांची गर्दी चुकवण्यासाठी बबनराव पाचपुते यांच्या कार्यालयात जाऊन बसले होते. तिथेही त्यांच्याभोवती भीषण गर्दी होतीच. कसाबसा गर्दीत शिरलो. सुप्रियाताईंचं नाव सांगितलं आणि शासननिर्णय हातात पडला. वर्षभराची मेहनत फळाला आली.
पूर्णवेळ कार्यकर्त्याची नेमणूक झाल्यानंतर अभ्यास केंद्राच्या कामाला गती आली तसे नवनवीन प्रश्नही निर्माण झाले. अभ्यास केंद्राचे सर्व कार्यकारिणी सदस्य कुठेतरी नोकरी व्यवसाय करून उरलेल्या वेळात चळवळीसाठी काम करतात. त्यामुळे बऱ्याच जणांचं केंद्राच्या कार्यालयात येणं हे बैठकांच्या निमित्तानेच घडायचं. साधारणपणे दर शनिवारी होणाऱ्या आमच्या बैठका किमान पाच सहा तास चालायच्या, अजूनही चालतात. या बैठकांमध्ये झालेले निर्णय दरवेळी वेळच्या वेळेत अमलात आणणं शक्य व्हायचंच असं नाही. त्यामुळे कार्यकर्त्यांमध्ये चिडचिडही व्हायची. पण सर्वसाधारणपणे सर्वांची कामावरची निष्ठा आणि परस्परांबद्दलचा विश्वास या गोष्टी या सर्वांपेक्षा महत्त्वाच्या ठरायच्या आणि ठरतात. त्यामुळे किमान मनुष्यबळ आणि किमान पैसा असं प्रतिकूल वातावरण असतांनाही मराठी अभ्यास केंद्राला लक्षणीय यश मिळू शकलं आहे.
राममोहन खानापूरकरचे संगणकीय मराठीचं काम चालू असतांना ऑब्झर्व्हर रिसर्च फाऊंडेशनच्या सुधींद्र कुलकर्णींची ओळख झाली. त्यांचा सहकारी आणि राष्ट्रीय प्रज्ञा शोध परीक्षेतला माझा कधी काळचा विद्यार्थी अनय जोगळेकर याने त्यांची भेट घडवून दिली. मराठीसाठीच नव्हे तर एकूणच भारतीय भाषांसाठी काम करण्याची कुलकर्णी यांची इच्छा दिसली. त्यातूनच संगणकीय मराठीच्या प्रश्नावर आम्ही एकत्रितपणे बरेच काम केले. त्यापैकी ओ.आर.एफ. मध्ये संगणकीय मराठी आणि माहिती तंत्रज्ञान या विषयावर झालेली बैठक, मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांच्या उपस्थितीत मराठीसाठी माहिती तंत्रज्ञान मराठीतून माहिती तंत्रज्ञान या विषयावरचा जाहीर कार्यक्रम हे महत्त्वाचे उपक्रम. दोनही संस्थांनी या काळात संगणकीय मराठीबद्दल जागृती निर्माण करण्याचे महत्त्वाचे काम केले. मात्र एका मर्यादेपलिकडे त्याला यश आले नाही. केंद्राच्या दृष्टीने महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सुधींद्र कुलकर्णी यांनी आमच्या कामावर विश्वास टाकून तुषार पवार या आमच्या कार्यकर्त्याला मराठी शाळा आणि माहिती अधिकार या विषयासाठी दिलेली पाठ्यवृत्ती. तुषार पवार हा आमचा कनिष्ठ मध्यमवर्गातून पूर्णवेळ कार्यकर्ता झालेला पहिला पूर्णवेळ कार्यकर्ता. तो केंद्रात येण्याअगोदर पुण्यात सिंटेल या बहुराष्ट्रीय कंपनीच्या Financial KPO त कामाला होता. तिथली नोकरी सोडून तो संस्थेत पूर्णवेळ कार्यकर्ता म्हणून यायला तयार झाला तेव्हा त्याची पगाराची अपेक्षा आम्ही विचारली. सुरुवातीपासूनच केंद्रात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्याच्या उपजीविकेची अडचण होता कामा नये अशी भूमिका ठेवली आहे. त्यामुळे दोन पाच हजारांत कार्यकर्त्यांना पिळून घेणे मराठी अभ्यास केंद्रात कधीही घडलं नाही. अर्थात या चांगुलपणाची प्रत्येक कार्यकर्त्याला किंमत होतीच असं नाही. काही वेळा येणारी पाठ्यवृत्ती ही कार्यकर्त्याच्या नावाने येत असल्यामुळे आपण आणि पाठ्यवृत्ती याच्याकडे एखादं मिशन म्हणून पाहण्याऐवजी तात्पुरती नोकरी म्हणून पाहण्याचाही कार्यकर्त्यांचा अनुभव आला. त्यामुळे उशीरा का होईना पण शहाणपण शिकून पाठ्यवृत्तीऐवजी फक्त प्रकल्पवृत्ती घ्यायचे अभ्यास केंद्राने ठरवले आहे. अर्थात हा अनुभव तुषारच्या बाबतीत आलेला नाही. ओ.आर.एफ. ने त्याला वर्षभर अभ्यास केंद्रात काम करण्याची संधी दिली. मराठी शाळांच्या बाबतीत महाराष्ट्रभरातली आकडेवारी गोळा करण्याचं महत्त्वाचं काम या काळात झालं. मात्र मिळालेल्या आकडेवारीचा पाठपुरावा करण्यात आणि त्याचं मोहिमेत रुपांतर करण्यात आम्ही कमी पडलो. दुसऱ्या वर्षी ओ.आर.एफ.कडून पाठ्यवृत्ती मिळावी असा प्रयत्न जरूर केला पण त्यात यश आलं नाही.
दरम्यानच्या काळात पूर्णवेळ कार्यकर्त्याच्या बाबतीतला एक दुःखद पण बरंच शिकवून जाणारा अनुभव आला. राममोहन खानापूरकरने त्याच्या पाठ्यवृत्तीच्या काळात युनिकोडच्या प्रसाराचं काम अगदी मनःपूर्वक केलं. खरं तर त्याच्याआधी या कामाला सुशांत देवळेकरने सुरुवात केली होती. भाषेचा व्यासंगी अभ्यासक म्हणून सुशांत अनेकांना माहित आहे. युनिकोडच्या प्रसारासाठी त्याने एक पुस्तिका लिहिली. ही पुस्तिका लिहितांना त्याचे मराठी शब्दांबद्दलचे आग्रह कमालीचे तीव्र होते. उदा. Zip Drive ला झीपेचा खण म्हणणं इ. त्याची ही पुस्तिका अर्थसहाय्यासाठी यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठानच्या शरद काळेंना दाखवली. तेव्हा ते त्यातल्या भाषेवरून त्याला Language Fundamentalist असं म्हणाले. याबाबतीतली माझी भूमिका समन्वयाची आहे. लोकांनी विविध ज्ञान शाखांमधला व्यवहार मराठीतून केला पाहिजे हे मला आग्रहाने वाटते. पण त्यासाठी आपण आणि समाज यांच्यातलं अंतर कापतांना खूप टोकदार भूमिका ठेवली तर लोक दुखावतात, दुरावतात. एवढंच नव्हे तर विरोधकांना गैरसमज निर्माण करणं सोपं जातं. चळवळीच्या अगदी सुरुवातीच्या टप्प्याला या प्रकारची टोकदार भूमिका असू नये असं माझं व्यक्तिशः मत असलं तरी शक्य तिथे सुशांतच्या कलाने जावं असा मी प्रयत्न केला. दरम्यानच्या काळात राममोहनने युनिकोडबद्दल स्वतःची समज वाढवली. तो ही सादरीकरणं करायला लागला. असंच एक सादरीकरण आम्ही मुंबई महानगरपालिकेचे तत्कालिन आयुक्त जयराज फाटक यांच्यासमोर केलं. मूळ सादरीकरण सुशांतचे असले तरी गरजेनुसार त्यातल्या दुरुस्त्या उदय रोटे आणि राममोहनने केल्या होत्या. असे बदल करतांना सुशांतच्या मूळ भाषाविषयक भूमिकेपासून आम्ही दूर गेलो होतो. त्यामुळे सुशांत खूप दुखावला. त्याचं माझ्याशी आणि राममोहनशी भांडण झालं. ते विकोपाला गेलं. त्यातला एक संवाद तर मी गावी असतांना फोनवर झाला आहे. खूप भाजल्यामुळे माझी आजी हॉस्पिटलमध्ये होती. तिची काळजी घेण्यासाठी मी आणि माझी बायको गावच्या फेऱ्या करत होतो. तिथे सुशांतशी माझं बोलणं झालं. त्याला माझी भूमिका कातडीबचाऊ वाटली. याऊलट राममोहनला मी सुशांतला स्पष्ट सांगायला हवं असं वाटत होतं. एखाद्या संस्थेचं नेतृत्व करतांना असे कसोटीचे क्षण येतात. तुम्हाला दोन्ही माणसं हवी असतात. पण निवड करावी लागते. सुशांतने एका अर्थाने माझं काम सोपं केलं. तो स्वतःच दूर झाला. तो केंद्रासोबत राहिला असता, तर केंद्राचा नक्कीच फायदा झाला असता. आज तो राज्य मराठी विकास संस्थेत काम करतो. त्याच्यासारख्या प्रतिकूल वातावरणातून पुढे आलेल्या मुलाला आवश्यक ते स्थैर्य या नोकरीने दिलं आहे. पण त्याच्या गुणवत्तेला न्याय देण्याची क्षमता धोरण लकवा असलेल्या व्यवस्थेत आहे का हा प्रश्न आहे. हे सगळं विस्ताराने सांगण्याचं कारण म्हणजे सुशांत बाहेर पडल्यानंतर राममोहन संगणकीय मराठीच्या गटाचा प्रमुख झाला हे लक्षात यावं. पाठ्यवृत्तीचा कालावधी संपण्याच्या काही महिने आधी राममोहनच्या व्यक्तिगत जीवनात घडलेल्या अनेक घडामोडींनी त्याचा केंद्राच्या कामाकडे बघण्याचा दृष्टीकोन आमूलाग्र बदलला. बहुदा त्याला आपण चुकीच्या कामात पडलो आहोत असं वाटलं असणार. मराठी शाळांच्या बाबतीतल्या आम्हा सर्वांना मान्य असलेल्या भूमिकेबद्दल प्रश्नचिन्ह निर्माण करून तो बाहेर पडला. त्यानंतर आजतागायत त्याने संस्थेशी संपर्क ठेवलेला नाही. व्यक्तिशः त्याचे आणि माझे संबंध अतिशय जवळचे होते. त्यामुळे एखाद्या जवळच्या माणसाने आघात करावा असे झाले. दुर्दैवाने संस्थेतल्या इतर सहकाऱ्यांचा कल हे सगळे विसरण्याकडे आणि शक्य तो भूमिका न घेण्याकडे राहिला. याचाही मला खूप मनस्ताप झाला. मात्र माझा पिंड हार मानण्याचा नाही. त्यामुळे थोड्याच काळात मी यातून सावरू शकलो, किंबहुना हा मनस्ताप होत असतांनाच मी आणि तुषार गोव्याला रामकृष्ण नायक यांनी योजलेल्या एका बैठकीसाठी चाललो होतो. ही बैठक म्हणजे गोव्याच्या माजी मुख्यमंत्री शशिकलाताई काकोडकर यांच्याशी जुळलेल्या स्नेहाची सुरुवात ठरली.
मुंबई ते कोल्हापूर आणि कोल्हापूर ते पणजी असा एकोणीस तासांचा प्रवास करून आणि पाठदुखीवरची एका मागोमाग एक औषधं घेऊन मी आणि तुषार पणजीच्या बैठकीला गेलो. तीनेक तास चाललेल्या बैठकीत गोव्यातले भाषा, संस्कृतीच्या प्रश्नांवर काम करणारे अनेकजण आले होते. मी केलेल्या सादरीकरणाने शशिकलाताई प्रभावित झाल्या आहेत असं जाणवलं. त्या बैठकीत मी पूर्णवेळ कार्यकर्त्यांची गरज तुषारचं उदाहरण देऊन मांडली होती. त्यानंतर चार महिने काही घडलं नाही. ऑगस्टमध्ये मी आणि तुषार पुन्हा गोव्याला गेलो. कोकण रेल्वेचा पंधरा तासांचा पाऊसग्रस्त करून शशिकलाताईंच्या घरी पोचलो. प्रवासातच भारतीय भाषांच्या स्थितीगतीचा अभ्यास करणारा दोन वर्षाच्या क्षेत्रभेटींचा आराखडा तयार केला. तो सादर केल्यावर त्याच बैठकीत तो ताईंनी मान्य केला. पाठ्यवृत्तीची ४,८०,००० रुपयांची रक्कम आणि प्रवासाचा खर्च हे सगळं त्यांनी ज्या सहजतेनं मान्य केलं ते चकित करणारं होतं. आमचा त्यांचा या आधीचा परिचय इतका किरकोळ होता की, पहिले दोन तीन महिने काम करा मग पैसे देते असं त्या सहज म्हणू शकल्या असत्या. पण त्यांनी थेट पैसेच दिले. गेली तीन वर्षे त्यांनी आमच्यावर टाकलेल्या विश्वासामुळे तुषार निर्धास्तपणे आमचं काम करू शकला आहे. या काळात ताई जेव्हा जेव्हा मुंबईला आल्या तेव्हा तेव्हा आवर्जून केंद्राच्या कार्यालयात आल्या, आमच्या सर्व लोकांना भेटल्या. अधनं मधनं आमच्यासाठी खाऊ घेऊन येत राहिल्या. मधल्या काळात मी गोव्याला सहकुटुंब गेलो तेव्हा त्यांच्या आतिथ्याचा लाभ घेतला. दर तीन महिन्यांनी आम्ही ताईंना अहवाल पाठवत राहिलो. तो त्या नीट वाचून त्यावरचे प्रश्न वेळोवेळी विचारत राहिल्या. आमच्या कामातली पारदर्शकता आणि सचोटी त्यांना आवडली असणार. म्हणूनच तीन वर्षे त्या ठामपणे आमच्या मागे उभ्या राहिल्या.
पाठ्यवृत्तीच्या दोन वर्षांत तुषार भारतभर फिरला. अनेक ठिकाणी त्याला ओळखीच्या लोकांकडून राहण्या-जेवण्याची व्यवस्था करून द्यावी लागली. केंद्राकडे त्याच्या प्रवासासाठी आलेले पैसे सोयीने प्रवास करण्याइतके नव्हते. त्यानेही तक्रार न करता मिळालेल्या पैशांत भागवत संपूर्ण भारताचा प्रवास केला. या प्रवासावरचं पुस्तक या वर्षअखेरीस येत आहे.
तीन वर्षं केंद्रात काम केल्यानंतर केंद्र आणि तुषार दोघांपुढेही उद्याचा प्रश्न आ वासून उभा आहे. त्याच्या व्यक्तिगत गरजा, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, केंद्राच्या कामातला त्याचा सहभाग या सगळ्याचं गणित जुळवायचं तर कुणीतरी खंबीरपणे अशा कार्यकर्त्यांच्या उपजीविकेसाठी अभ्यास केंद्राच्या मागे उभं राहिलं पाहिजे. दुर्दैवाने लहान मुले, स्त्रिया, आदिवासी, दलित यांच्या प्रश्नांवर काम करणाऱ्या संस्था आणि कार्यकर्त्यांच्या भोवती जे वलय आहे तसे वलय भाषिक चळवळीसाठी काम करणाऱ्या संस्था आणि कार्यकर्त्यांच्या भोवती नाही. भाषेचं काम आणि त्यातनं होणारे बदल लगेच उठून दिसत नाहीत. त्यामुळे त्यामागे पैसे उभं राहणं कठीण होऊन बसतं. तरीही धडपडीला पर्याय नाही. तुषार, विक्रम जाधव यांच्यासारखे कनिष्ठ मध्यमवर्गातनं आणि घरच्यांच्या भरपूर आर्थिक अपेक्षा असलेल्या पार्श्वभूमीतनं आलेले तरुण मराठी अभ्यास केंद्रासारख्या संस्थेत येतात आणि टिकतात हा संस्थेच्या कार्यसंस्कृतीबद्दल जनमानसात असलेल्या विश्वासाचा पुरावा आहे असं मला वाटतं.
अगदी सुरुवातीपासून मराठी अभ्यास केंद्राने हाती घेतलेला उपक्रम म्हणजे मराठी वाङ्‍मय मंडळांच्या विद्यार्थी आणि शिक्षकांचा मेळावा. पहिल्याच मेळाव्यात मुंबई विद्यापीठाच्या कुलगुरुंनी सर्व महाविद्यालयांमध्ये मराठी भाषा आणि वाङ्‍मय मंडळे अनिवार्य करण्याचे आश्वासन दिले. अर्थात प्रत्यक्षात कॉलेजांनी त्यांचा शब्द पाळला नाहीच. त्याचा पाठपुरावा अजूनही करत आहोत. पण त्यानिमित्ताने मराठी विषय शिकवणारे शिक्षक मराठी अभ्यास केंद्राच्या व्यासपीठावर एकत्र आले. सुरुवातीला अभिजित देशपांडे आणि नंतर डॉ. गीता मांजरेकर यांनी हा कृतिगट सांभाळला. सलग चार वर्षे मेळावा घेतला गेला. त्याला दीडशे ते तीनशेपर्यंत उपस्थिती होती. मराठीच्या अनेक शिक्षकांनी मेळावा यशस्वी करण्यासाठी पदरचे पैसे घातले, वेळ दिला पण, या गटातून दीर्घकालीन काम उभे राहू शकले नाही. आता तर मराठीच्या शिक्षकांवर अवलंबून राहून आपलं काम करायचं करायचं नाही अशा निष्कर्षाप्रत आम्ही आलो आहोत. या मागची काही कारणं समजून घेतली पाहिजेत. मराठीच्या शिक्षकांमध्ये साहित्य समीक्षेच्या भक्तांचे प्रमाण अधिक आहे. भाषाशास्त्र, भाषा विकास याबद्दल आस्था, कळकळ आणि गती असणारे लोक अपवादानेच आहेत. या मंडळींना जेव्हा आम्ही मराठीच्या अभ्यासक्रमात कालोचित बदल करायला पाहिजेत असं सांगायला लागलो तेव्हा, त्यांना ते अजिबात पटेना. मराठीच्या जगात सौंदर्यशास्त्रापासून दलित, ग्रामीण आणि स्त्री कवितेपर्यंत अनेक संस्थानं उभी राहिली आहेत. या सगळ्या मंडळींना मराठीच्या अभ्यासक्रमाचं विस्तारीकरण म्हणजे साहित्य समीक्षेचे अभ्यासक्रम बंद करण्याचं कारस्थान वाटलं. आम्ही सुचवत असलेला बदल जागतिकीकरण आणि व्यापारीकरणामुळे आला आहे असे शोधही त्यांनी लावले. या सर्व प्रक्रियेत डॉ. प्रकाश परब यांनी तयार केलेला पर्यायी अभ्यासक्रमाचा आराखडा अक्षरशः सडवला गेला. या अभ्यासक्रमाला मान्यता मिळावी म्हणून पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ. नरेंद्र जाधव आणि मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ. विजय खोले यांच्याकडे केलेल्या पाठपुराव्यानंतर त्यांनी त्या त्या विद्यापीठाच्या मराठी विभागांना याबाबतीत पुढाकार घ्यायला सांगितलं. पुणे विद्यापीठात झालेल्या एका बैठकीत तिथले काही प्राध्यापक मध्ययुगातून बाहेर यायला तयारच नव्हते. त्यावरून त्यांचं आणि माझं भांडण झालं. मुंबई विद्यापीठात सर्व संलग्न महाविद्यालयांच्या मराठी विभागाच्या शिक्षकांची बैठक बोलवावी असं कुलगुरुंनी सुचवलं. या बैठकीत परब सरांनी त्यांचा प्रस्ताव मांडला. त्यावर अनेक प्राध्यापकांनी अनुकूल मतं मांडली. अनुकूल मतं मांडणाऱ्यांमध्ये तरुण प्राध्यापकांचं प्रमाण लक्षणीय होतं. ज्येष्ठ प्राध्यापक मंडळी मात्र हे बदल धोकादायक आहेत त्यामुळे बहुमताच्या जोरावर करू नयेत असं सांगत राहिली. खरं तर या चर्चेला परब सरांनी उत्तर द्यायला पाहिजे होतं. पण भिडस्तपणामुळे असेल किंवा संघर्ष टाळण्याच्या त्यांच्या स्वभावामुळे असेल सर बोलले नाहीत. मग केंद्राची भूमिका मी मांडली. हे बदल आवश्यक आहेत आणि ज्येष्ठ मंडळींचा विरोध असला तरी आम्ही ते करणार आहोत असं मी आग्रहाने म्हणालो. ही गोष्ट बऱ्याच जणांना झोंबली. मराठी विभागातले एरव्ही एकमेकांना पाण्यात पाहणारे लोकही मला विरोध करण्यासाठी एकत्र झाले. या सगळ्या गदारोळात उदय रोटे हा आमचा कार्यकर्ता संस्थेपासून दूर गेला. त्याला अभ्यासक्रमातल्या बदलांची आमची भूमिका मराठी साहित्याचा अभ्यासक्रम पातळ करणारी वाटली. मराठीच्या इतर शिक्षकांनाही बहुदा अभ्यास केंद्राशी जोडले गेलो तर जातिबहिष्कृत होऊ असं वाटलं असणार. त्यामुळे त्यांचंही येणं कमी झालं. या सगळ्याचा परिणाम म्हणजे आमचा विद्यार्थी-शिक्षक मेळावा मराठीच्या शिक्षकांशिवायच होऊ लागला. आता तर युवक महोत्सवाचीच रचना करत आहोत. परब सरांच्या मराठीच्या उच्च शिक्षणाची दशा आणि दिशा या पुस्तकात मराठीच्या अभ्यासक्रमाच्या विस्तारीकरणाशी संबंधित हा सगळा वाद सविस्तरपणे आला आहे.
अधिक माहितीसाठी अध्यक्ष -- प्रा. दीपक पवार
खुपच छान धागा लेख. डॉ. दीपक
खुपच छान धागा लेख. डॉ. दीपक पवार, डॉ.प्रकाश परब, आणि तुषार, सुशांत मराठी अभ्यासकेंद्राच्या कार्यकर्यांच काम जवळून पाहण्याचा एकदा योग आला आहे आणि त्यांच कार्य खरच उल्लेखनीय आहे. या लेखाच्या निमीत्ताने डॉ. दीपक पवारांच्या अनुभवांची आणि पाठबळाच्या आवश्यकतांची अधिक विस्तृत माहिती मिळते आहे.
धागा लेखात डॉ प्रकाश परब आणि डॉ. दीपक पवार यांची मराठीच्या महाविद्यालयीन अभ्यासक्रमामधील विस्तारीकरणाची गरज पुरेशी स्पष्ट होऊन उभी रहात नाहीए पण मला जिथ पर्यंत माहिती आहे. मराठीच्या महाविद्यालयीन अभ्यासक्रम केवळ साहित्य विषयक मर्यादीत न राहता त्याला उपयोजीत प्रत्यक्ष जीवनात वापरता येईल अस या शिक्षणाला अंग असाव म्हणजे मराठीचा अभ्यासक्रम अगदी पदव्यूत्तर अभ्यासक्रम करूनही शिक्षक आणि पत्रकारीतेशिवाय इतर व्यावसायिक संधींचा विद्यार्थ्यांपुढे अभाव निर्माण होतो जाहीरात क्षेत्र किंवा इतरही उपयोजीत अंगाचे शिक्षण दिले म्हणजे मराठीचा व्यवहारात उपयोगी ठरेल हि भूमीका व्यक्तीशः मला अत्यंत सयुक्तीक वाटते. या धागा लेखात मराठी अभ्यासकेंद्राच्या संस्थळाचे दुवे दिले गेले तर बरे झाले असते असे वाटते.
ह्या लेखाचा दुवा अधिक मराठी लोकांपर्यंत पोहोचण्याच्या दृष्टीने इतरही मराठी संस्थळे खासकरून मायबोली आणि मिपावरून शेअर व्हावयास हवा असे वाटते.
ह्या धागा लेखाचे लेखक दीपक पवार आणि अभ्यासकेंद्राचे दीपक पवार एकच व्यक्ती आहेत का, असा काहीसा प्रश्न मनात डोकावून गेला अर्थात तो गौण आहे. मराठी माणसांनी मराठी अभ्यासकेंद्राच्या मागे उभ रहावयास हव आणि त्यांची चळवळ मुंबईच्या बाहेरही वृद्धींगत व्हावयास हवी असे वाटते. दीपक पवार आणि मराठी अभ्यासकेंद्रास शुभेच्छा.
ऐसी अक्षरेवरील आधीचे नुसते "माहितगार" सदस्य खाते माझे नाही. गैरसमज नसावा.
दीपक पवारांची ओळख होऊनही या
दीपक पवारांची ओळख होऊनही या विषयात फारसा कधी रस घेतला नाही याबद्दल वाईट वाटले हा लेख वाचल्यानंतर. थोडी भरपाई करू म्हणते
दीपक पवारांची ओळख होऊनही या
दीपक पवारांची ओळख होऊनही या विषयात फारसा कधी रस घेतला नाही याबद्दल वाईट वाटले हा लेख वाचल्यानंतर. थोडी भरपाई करू म्हणते
इस्मत चुगताई (जन्म : २१ आॅगस्ट १९१५)
जन्मदिवस : गणितज्ञ ऑग्युस्तां-लुई कोशी (१७८९), रेखाचित्रकार ऑब्री बीअर्डस्ली (१८७२), चित्रकार ना. श्री. बेंद्रे (१९१०), लेखिका इस्मत चुगताई (१९१५), गायिका, अभिनेत्री जयमाला शिलेदार (१९२१), क्रिकेटपटू, प्रशिक्षक व्ही. बी. चंद्रशेखर (१९६१), गूगलचा सहसंस्थापक सर्गेई ब्रिन (१९७३), धावपटू उसेन बोल्ट (१९८६)
मृत्युदिवस : गायक विष्णू दिगंबर पलुस्कर (१९३१), साम्यवादी विचारवंत क्रांतिकारक लेऑन ट्रॉटस्की (१९४०), गांधीवादी, साहित्यिक, शिक्षणतज्ञ काकासाहेब कालेलकर (१९८१), खगोलशास्त्रज्ञ, नोबेलविजेते चंद्रशेखर सुब्रह्मण्यन (१९९५), अभिनेते शरद तळवलकर (२००१), सिंथेसाइझरचा निर्माता रॉबर्ट मूग (२००५), सनईवादक उ. बिस्मिल्ला खाँ (२००६), ज्ञानपीठविजेती लेखिका कुर्रतुल ऐन हैदर (२००७)
१८८८ : बेरीज करण्याच्या यंत्राचे पेटंट विल्यम बरोज याने मिळवले.
१९६४ : हेब्बाळला 'कृषिविज्ञान विद्यापीठा'ची स्थापना.
१९६८ : प्राग वसंत - चेकोस्लोव्हाकियातील उदारमतवादी प्रवाहाचे निर्दालन करण्यासाठी रशियन आणि वॉर्सॉ करारातील इतर देशांच्या फौजा प्रागमध्ये दाखल. १९६८च्या युरोपातील विद्यार्थी आंदोलनासाठी एक महत्त्वाची घटना.
१९११ : जगप्रसिद्ध 'मोनालिसा' या चित्राची फ्रान्समधून चोरी; दोन वर्षांनंतर चित्र सापडले.
१९९४ : बारा वर्षीय रुपाली रेपाळे ह्या मराठी जलतरणपटूने इंग्लिश खाडी पार केली.
१९९१ : लातव्हियाने स्वतःला सोव्हिएत संघापासून स्वतंत्र जाहीर केले.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 4 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


political drama in karnatak कर्नाटकमधील सत्तासंघर्ष अजून बाकी | eSakal

कर्नाटकमधील सत्तासंघर्ष अजून बाकी
रविवार, 20 मे 2018
कर्नाटकमधील प्रचंड राजकीय उलथापालथीनंतर कुमारस्वामी हे मुख्यमंत्री होणार हे स्पष्ट झालेले असताना कर्नाटकमधील सत्तासंघर्ष संपण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. येडियुरप्पा यांनी राजीनामा दिल्यानंतर काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर कुमारस्वामी हे फक्त मुख्यमंत्री होणार हे निश्चित आहे. परंतु, सरकारचं स्वरुप कसे असेल हे अजून स्पष्ट नाही. सरकारमध्ये कोणाला किती मंत्रीपदं मिळणार हे अजून स्पष्ट झालेले नाही.
बंगळूर - कर्नाटकमधील प्रचंड राजकीय उलथापालथीनंतर कुमारस्वामी हे मुख्यमंत्री होणार हे स्पष्ट झालेले असताना कर्नाटकमधील सत्तासंघर्ष संपण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. येडियुरप्पा यांनी राजीनामा दिल्यानंतर काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर कुमारस्वामी हे फक्त मुख्यमंत्री होणार हे निश्चित आहे. परंतु, सरकारचं स्वरुप कसे असेल हे अजून स्पष्ट नाही. सरकारमध्ये कोणाला किती मंत्रीपदं मिळणार हे अजून स्पष्ट झालेले नाही.
काँग्रेस आणि जेडीएस यांच्यातील सरकार स्थापनेचा तिढा कधी सुटणार हे पाहावे लागणार आहे. 'सत्तेचा निर्णय हायकमांड करील' असे काल काँग्रेसचे वरिष्ठ नेते मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी केलेल्या वक्तव्याने कर्नाटकमधील सत्ता संघर्ष अजून वाढणार असे दिसत आहे. 'आमचा राष्ट्रीय पक्ष असून जेडीएसला आम्ही समर्थन दिलेले आहे. त्याचबरोबर आमची संख्या लक्षात घेता त्याच पद्धतीने आम्हाला सत्तेत वाटा मिळावा', असेही खर्गे यांनी यावेळी स्पष्ट केले आहे.
कुमारस्वामी सोमवारी काँग्रेसच्या माजी अध्यक्षा सोनिया गांधी आणि अध्यक्ष राहुल गांधी यांची भेट घेणार आहेत. या भेटीदरम्यान ते सत्तास्थापनेच्या पार्श्वभूमीवर चर्चा करतील.
कुणी अनुदान देता का अनुदान
बिजवडी - माजी पंतप्रधान (कै.) अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 1999 मध्ये राज्यात मागासवर्गीय मुला-मुलींसाठी अनुसूचित जाती निवासी आश्रमशाळा सुरू करण्यास...
केरळला 2600 कोटींचे पॅकेज द्या : मुख्यमंत्री विजयन
तिरुअनंतपूरम (पीटीआय) : पुरामुळे केरळचे प्रचंड प्रमाणात नुकसान झाले असून, त्या पार्श्वभूमीवर राज्याला दोन हजार सहाशे कोटी रुपयांचे विशेष पॅकेज...
गणेशोत्सवाच्या संदर्भातील अनेक नियमांना यंदा सवलत देण्यामागे आपली मतपेढी शाबूत ठेवण्याचा हेतू स्पष्ट दिसतो. तोंडावर आलेल्या निवडणुकांमुळे सणांच्या...
येरवडा कारागृहाशेजारी बांधकामास बंदी
पुणे - लष्करी संस्था, विमानतळे, टेकड्यांच्या पायथ्यापासून शंभर मीटरच्या परिसरात बांधकामास बंदी असताना आता कारागृहांच्या परिसराचादेखील त्यामध्ये...
केरोसिन हवे की थेट खात्यात पैसे
मुंबई - रेशनिंग दुकानासमोर केरोसिन, अन्नधान्यासाठी लांबच लांब रांगा लावायच्या, की सवलतीच्या दरानुसार रोखीने पैसे थेट बॅंक खात्यात मिळवायचे, हा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


उद्योगपती अनंत बजाज यांचे निधन | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

उद्योगपती अनंत बजाज यांचे निधन
मुंबई – सुप्रसिद्ध उद्योगपती राहुल बजाज यांचे पुतणे आणि शेखर बजाज यांचे पुत्र अनंत बजाज यांचे निधन झाले. अनंत बजाज हे बजाज इलेक्‍ट्रिकल्सचे व्यवस्थापकिय संचालक होते. ते 41 वर्षांचे होते. अनंत बजाज यांना शुक्रवारी संध्याकाळी हृदयविकाराचा तीव्र झटका आला. त्यानंतर त्यांना रूग्णालयात घेऊन जात असतानाच त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या पश्‍चात आई, बहिण, पत्नी आणि मुलगा असे कुटुंब आहे.
अनंत बजाज यांच्या निधनामुळे उद्योग क्षेत्राला धक्का बसला आहे. अनंत बजाज यांचा जन्म 18 मे 1977 रोजी मुंबई येथे झाला. त्यांनी हसाराम रूजुमल कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्‍समधून पदवीपर्यंतचे शिक्षण घेतले. त्यानंतर एस. पी. जैन इन्स्टिट्युट ऑफ मॅनेजमेंट रिसर्च या ठिकाणी पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले.
1999 मध्ये त्यांनी बजाज इलेक्‍ट्रिकल्समध्ये प्रकल्प समन्वयक म्हणून सुरूवात केली. रांजणगावमध्ये 2001 मध्ये कंपनीचा एक मोठा प्लांट उभा करण्यात आला. यामध्ये अनंत बजाज यांचा मोलाचा वाटा होता. दोन महिन्यांपूर्वीच त्यांना बजाज इलेक्‍ट्रिकल्सचे व्यवस्थापकिय संचालक हे पद देण्यात आले होते.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleखासगी दूध संघांकडून शासनाच्या आदेशाला हारताळ
Next articleभविष्यात पाण्याचा प्रश्‍न भेडसावणार : राजेंद्र माहुलकर
सिद्धूच्या हत्येसाठी 5 लाखांचे इनाम…
तिरुवनंतपुरम्‌मध्ये चक्रीवादळाचा इशारा देणारे केंद्र महिनाभरात उभारणार
केरळची आरोग्य यंत्रणा पूर्ववत करण्यासाठी महाराष्ट्राचा सक्रीय सहभाग
सहा तीर्थक्षेत्रांच्या विकास आराखड्यास मंजुरी
मंदसोर सामूहिक बलात्कार प्रकरणातील दोघांना फाशीची शिक्षा
छत्तीसगडच्या राजधानीचे नाव होणार “अटल नगर’