‘फॅंड्री’च्या विरोधाभासी प्रेरणा | Loksatta

दाभोलकर, पानसरे हत्या तपासात पोलिसांवर दबाव
किनाऱ्यांची सुरक्षा शिकायला ‘बेवॉच’ पाहा
वर्दी देणाराच तपास अधिकारी असल्याबद्दल तेजपाल यांचा आक्षेप
वादाच्या मुद्दय़ांबाबत भारत-चीन संवेदनशील
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
दिवाळी अंक २०१४ »
सृजनशील कलेमध्ये काम करणाऱ्या कलावंताला त्याच्या निर्मितीमागची प्रेरणा नेमकेपणाने सांगणे अवघड असते. कधी एखादा नाजूक क्षण हा निर्मितीसाठी प्रेरक ठरतो...
सृजनशील कलेमध्ये काम करणाऱ्या कलावंताला त्याच्या निर्मितीमागची प्रेरणा नेमकेपणाने सांगणे अवघड असते. कधी एखादा नाजूक क्षण हा निर्मितीसाठी प्रेरक ठरतो; तर कधी कधी अशा घटनांची मालिकाही सृजनात्मक कलेच्या निर्मितीसाठी प्रेरक ठरू शकते. जसे एखादे झाड सांगू शकत नाही, की त्याने जमिनीखालचे पाणी नेमके कोठून शोषून घेतले. कलेच्या संदर्भातही काहीसे असेच आहे असे मला वाटते. त्यामुळे माझ्या कलाकृतीच्या निर्मितीमागच्या प्रेरणांचा स्रोत ठळकपणे मला सांगता येणार नाही. त्यातल्या काही प्रेरणा या सूक्ष्म वा अमूर्त असतात; तर काही वेळा प्रेरणांचा स्रोत ठोस असू शकतो. चित्रपट म्हणजेच फिल्म ही माझ्या जगण्यापेक्षा वेगळी आहे असे मी समजतच नाही. सामाजिक बांधिलकी किंवा सामीलकीच्या भूमिकेतून चित्रपटाचे जगण्याशी अतूट नाते आहे अशीच माझी भावना आहे.
माझ्यात फिल्ममेकिंगची प्रेरणा मिथुनचंद्र चौधरी या माझ्या मित्रामुळे निर्माण झाली. त्याने पुणे विद्यापीठामध्ये मास कम्युनिकेशनचा अभ्यासक्रम केला होता. त्यावेळी ‘कम्पल्सरी हेल्मेट’ हा लघुपट त्याने निर्माण केला होता. मिथुन ही फिल्म करू शकतो, तर मी का नाही, असा विचार माझ्या मनात आला. त्याआधी मी उमेश कुलकर्णी याचा ‘गिरणी’ हा लघुपट पाहिला होता. तोपर्यंत शॉर्ट फिल्म किंवा लघुपट असा काही प्रकार असतो, हे मला माहीतदेखील नव्हते. अभिव्यक्तीच्या अनुषंगाने लघुपट हे मला जवळचे आणि माझे माध्यम आहे असे ‘कम्पल्सरी हेल्मेट’ पाहताना मला जाणवले. आणि हाच माझ्या पुढील चित्रपटनिर्मितीच्या प्रेरणेचा स्रोत असावा. मी पुणे विद्यापीठामध्ये मराठी विषयात एम. ए. करीत असताना मिथुन एम. फिल. करीत होता. तेव्हापासून आमची केवळ ओळख झाली असे नाही, तर आमचे चांगलेच मैत्र जुळले. त्यानंतर मी नगर येथील न्यू आर्ट्स महाविद्यालयामध्ये मास कम्युनिकेशन अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश घेतला. त्यावेळी माझा मित्र असलेला मिथुन हा माझा शिक्षक होता आणि मी त्याचा विद्यार्थी. आमच्या वयामध्ये फारसे अंतर नाही. मिथुनपेक्षा मी फक्त तीन वर्षांनी लहान होतो.
मास कम्युनिकेशन या अभ्यासक्रमाचा भाग म्हणून मी एक लघुपट तयार केला होता. ‘रस्त्यांना जरी फुटती रस्ते, पायांना नच फुटती पाय, पाय ओढिती एकच रस्ता, इथेच हरले सर्व उपाय’ या कवितेच्या अवघ्या चार ओळींवर हा लघुपट मी तयार केला होता. ही कविता आहे मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकरचे वडील आणि ज्येष्ठ साहित्यिक प्रा. रमेश तेंडुलकर यांची. ही शॉर्टफिल्म अगदीच प्रायोगिक म्हणजे ‘अॅमॅच्युअर’ होती. मात्र, या कवितेच्या आणि लघुपटाच्या प्रेरणा मी माझ्या भोवतालातील जगण्यामध्ये शोधल्या. महात्मा फुले यांचे ‘अखंड’ वाचल्यानंतर अविद्या- म्हणजे शिक्षणाच्या अभावामुळे काय होऊ शकते, हे ध्यानात आले. समाजातील कित्येकजण असे आहेत, की गरिबी आणि दु:ख यामुळे त्यांना शिक्षण घेणे शक्य होत नाही. शिक्षणाच्या या संघर्षांबाबत आपण लघुपट करावा, असे माझ्या डोक्यात आले आणि एका प्रखर जाणिवेतून मी ‘पिस्तुल्या’ची पटकथा लिहिली. लिहून झाल्यानंतर ही कथा मी वर्गात वाचून दाखवली होती. त्यावेळी ‘बायसिकल थीफ’ या चित्रपटाच्या कथेशी ही कथा मिळतीजुळती असल्याचे मित्रांचे मत झाले. जाणता-अजाणता का होईना, ‘बायसिकल थीफ’चे अनुकरण करणे योग्य नाही असे मला तेव्हा वाटले. परंतु मी लिहिले ते वेगळ्या धाटणीचे आहे असे माझ्या लक्षात आले आणि मी ‘पिस्तुल्या’ हा लघुपट केला.
‘सिनेमा पॅराडिसो’ हा माझा आवडता लघुपट आहे. हा लघुपट जणू माझ्याच आयुष्याबद्दल बोलतो आणि मीच या लघुपटाचा नायक आहे असे मला वाटते. कथाकथनाचा हा ‘फॉर्म’ असा आहे, की ज्याद्वारे मी माझ्या आयुष्याबद्दल खूप काही बोलू शकतो, याची झालेली जाणीव हीदेखील एक प्रेरणाच आहे. असा सकारात्मक विचार हीसुद्धा एक प्रेरणाच आहे. तसेच कुणी तुम्हाला हिणवते किंवा अडवते, तेव्हा तीदेखील एका अर्थाने प्रेरणा असू शकते.
लहानपणापासून मला चित्रपट पाहण्याचा छंद होता. अमिताभ बच्चन, जितेंद्र, मिथुन चक्रवर्ती आणि गोिवदा यांचे भरपूर चित्रपट मी पाहिले आहेत. त्याशिवाय माझ्या आयुष्यात मी इतके काय काय बघितले आहे, की त्या गोष्टी पडद्यावर अजून आलेल्याच नाहीत. माझ्यासारख्या उपेक्षित आणि वंचित माणसाच्या जगण्याला कोणीच पडद्यावर मूर्त स्वरूप दिलेले नाही. मी पाहिलेले चित्रपट छान आणि सुखी आयुष्याचेच होते. नायकही अगदी गोरेपान, खाऊनपिऊन सुखी असे खुशालचेंडू. खेडय़ातली, माझ्यासारख्या नावाची, माझ्या रंगरूपाची माणसे कधी रूपेरी पडद्यावर झळकलेलीच नाहीत. माझी सुख-दु:खं, माझ्या व्यथा आणि माझी स्वप्नं या चित्रपटांतून कधीच दिसत नाहीत. तेव्हा या कथा मीच सांगितल्या पाहिजेत, हा माझा हट्ट हीदेखील एक प्रेरणाच होती. उपेक्षित राहिलेल्या समाजातील एका मोठय़ा वर्गाच्या गोष्टी सांगण्याच्या उद्देशातूनच ‘फॅन्ड्री’ची निर्मिती झाली.
दहावीत असताना मी मैदानावर बास्केटबॉल खेळत होतो. खेळताना चुकून माझा हात एका मुलीला लागला. त्यावेळी ‘ए फॅन्ड्री’ असे म्हणून तिने मला हिणवले. तीसुद्धा ‘फॅन्ड्री’ चित्रपटाच्या निर्मितीमागची एक प्रेरणा असू शकते. तेव्हा ती मुलगी म्हणाली ते माझ्या मनाला लागले. ‘फॅन्ड्री’ या संबोधनाने मी खचलो. पंधरा दिवस मी शाळेला गेलोच नाही. तो आघात मी गुपचूप सहन केला. आपल्यालाच असे का म्हटले जाते यात आपला दोष काय यात आपला दोष काय ही न्यूनगंडाची शिदोरी माझ्यात का आहे ही न्यूनगंडाची शिदोरी माझ्यात का आहे असे प्रश्न मला भेडसावत होते. सतावत होते. त्या मुलीविषयीचा राग, त्रागा, विफलता मनामध्ये साठली होती. तो राग, संताप हाच ‘फॅन्ड्री’ चित्रपटाच्या निर्मितीला कारणीभूत ठरला आहे. व्यवस्थेने ज्यांना फॅन्ड्री ठरवले, त्यातला मीही एक आहे. पण हा दोष असलाच तर त्या क्रूर आणि निर्दयी व्यवस्थेचा आहे. कदाचित ती मुलगी सहजपणाने म्हणाली असेल. रूढी-परंपरा आणि संस्कृतीने शिकवलेल्या आचाराला तिने फक्त उच्चार दिला. तो आघात आणि काळजाला झालेली जखम हीच माझी प्रेरणा ठरली. त्या मुलीचे आणि माझे संबंध आज चांगल्या मैत्रीचे आहेत. तिच्याविषयी माझ्या मनामध्ये कुठलीही कटुता उरलेली नाही. तिचे लग्न झाले असून आपल्या संसारामध्ये ती सुखी आहे. पण त्यावेळी तिने मला ‘फॅन्ड्री’ असे संबोधल्यावर त्यावेळी आलेल्या रागाच्या भरात मी तिच्या कानाखाली लगावली होती. परंतु आता लक्षात येते, की यात तिचा काहीच दोष नाही. अर्थात ही जखम माझ्या एकटय़ाची नाही. ही जखम असंख्य जणांची आहे. हजारो वर्षे कोंडवाडय़ात असलेल्या दलितांची ही व्यथा-वेदना आहे. त्यांच्या या जखमेने बोलले पाहिजे, या लोकांचे दु:ख आपण मांडले पाहिजे, ही ‘फॅन्ड्री’ चित्रपटाच्या निर्मितीमागची आणखीन एक प्रबळ प्रेरणा आहे.
मी तोवर पाहिलेले बॉलीवूडचे चित्रपट ही माझ्यासाठी तशी एक नकारात्मक प्रेरणा ठरली. त्यावेळचे बहुतांश हिंदूी चित्रपट हे सपक, गुळगुळीत असायचे. त्यातील नायकाच्या जाणिवांची चाकोरी मला ‘रिलेट’ करणारी नव्हती. मी दलित, ग्रामीण साहित्याचे वाचन केलेले आहे. आपल्याला आपली भाषा बोलता येईल का, या भूमिकेतून आपल्या आयुष्याची कथा चित्रपटातून सांगितली गेली पाहिजे असे मला वाटले. मी िवदा करंदीकर, कुसुमाग्रज, दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे, अरुण कोलटकर यांच्या कविता आणि चेकॉव्ह, दोस्तोवोस्की यांच्या कथांचे वाचन केले आहे. अशा साहित्याचे वाचन करून आपण आपला आवाज गडद केला पाहिजे असे मला वाटले.
‘माझ्या हाती नसती लेखणी तर
असती छिन्नी, सतार, बासरी अथवा कुंचला
मी कशानेही उपसतच राहिलो असतो
हा अतोनात कोलाहल मनातला..’
हाच ‘फॅन्ड्री’ चित्रपटाच्या निर्मितीमागचा विचार आहे.
आपणही अभिनय करावा असे मला वाटायचे. खेडय़ात राहून हे शक्य नव्हते. मी पाहिलेल्या चित्रपटांतील ग्रामीण नायक शहरीच असायचे. त्यांना खेडय़ातला माणूस होता यायचे नाही. मराठी चित्रपटांतूनही कोल्हापूर हे एकमेव खेडे येत होते. वैदर्भीय, मराठवाडी, नगरी, सोलापुरी भाषा चित्रपटांतून दिसायची नाही. त्यामुळे माझ्या प्रांतातील ‘लक्का’ हा शब्द ‘फॅन्ड्री’मध्ये मी जाणीवपूर्वक वापरला. ही भाषा चित्रपटात प्रथमच आली. त्याला मी निमित्तमात्र ठरलो, याचे खूप समाधान वाटते. मला माझ्या भाषेत माझी दु:खं मांडायची होती. ओबडधोबड नायकाच्या तोंडून कथा मांडायची, हीसुद्धा एक प्रेरणा होतीच.
सत्यजित रे यांचा ‘पाथेर पांचाली’ हा चित्रपट मी ‘फॅन्ड्री’ बनविल्यानंतर पाहिला. हा चित्रपट पाहून मी कवितादेखील केली होती. गरीबची कथा हा माझ्या आणि सत्यजीत रे यांच्या चित्रपटांतील समान धागा आहे. मात्र, दोघांची पाश्र्वभूमी वेगवेगळी आहे. दृष्टिकोन आणि धाटणीही वेगळी आहे. सत्यजित रे हे भारतरत्न मिळालेले एकमेव फिल्ममेकर आहेत. त्यांचे चित्रपट हे महामार्ग आहेत, तर माझी आपली साधी पाऊलवाट आहे. याच रस्त्याने मी जाईन की नाही, हेदेखील आज सांगता येत नाही. भविष्यामध्ये मी चित्रपट बनवण्याचाच मार्ग अनुसरेन का, याविषयीही माझ्या मनामध्ये साशंकता आहे.
श्याम बेनेगल, ऋत्विक घटक, व्ही. शांताराम हे माझे आवडते फिल्ममेकर. ‘फॅन्ड्री’ची पटकथा लिहिताना आपण काही वेगळे लिहितो आहोत याची जाणीव झाली. पण जातीचं दु:ख मांडताना कोणाला दोषी ठरवू नये, ही माझी भूमिका होती. मी व्यवस्थेला माफ करण्याची भूमिका स्वीकारली. समाजात क्रूर, निर्दयी घटना घडताहेत, त्यांची दखल घ्या, एवढंच सांगण्याचा माझा उद्देश होता. किशोर कदम वगळता मी ठरवून बाकी सारे नवे चेहरेच घेतले. चित्रपट करताना मला तांत्रिक अंगाचे काही ज्ञान नव्हते. आशय सशक्त असेल तर तंत्र थोडे उन्नीस-बीस असले तरी चालते असे मला वाटते. ज्यांचा काही बायोडाटा नाही असे दगड फोडण्याचे काम करून आयुष्यभर संघर्ष करत मुलांना शिकविणारे वडील ही माझी प्रेरणा आहे. ज्यांना स्वत:ला अक्षरांची ओळख नाही, तसेच ज्यांना आयुष्याचे गणित कधी सोडवता आले नाही, पण तरीही आपल्या मुलांनी शिकले पाहिजे, ही आस मनात धरून आम्हा भावंडांना शिक्षण देणारे माझे वडील हे माझ्यासाठी.. माझ्या ‘फॅन्ड्री’च्या निर्मितीकरता प्रेरणादायी ठरलेत.
शब्दांकन : विद्याधर कुलकर्णी
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Padmavati Controversy: ‘पद्मावती’ चित्रपटाला ब्रिटिश सेन्सॉर बोर्डाचा हिरवा कंदील
सेन्सॉर बोर्डाच्या अध्यक्षपदावरून पहलाज निहलानींची उचलबांगडी; प्रसून जोशी नवे अध्यक्ष
हेमा मालिनी म्हणतात एका मिनिटात मुख्यमंत्री बनेन पण….
Dhadak Movie Trailer Launch: हिंदी ‘झिंगाट’सह ‘धडक’ले जान्हवी- इशान
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
काँग्रेस नेते गुरुदास कामत यांचे निधन
Ind vs Eng : चौथ्या दिवसाच्या खेळात झालेले हे ११ विक्रम तुम्हाला माहिती आहेत...
'आप'ला दुसरा धक्का, आशीष खेतान यांची पक्षाला सोडचिठ्ठी
केरळसाठी परकीय मदत नकोच, केंद्र सरकारची भूमिका
जाणून घ्या बकरी ईदचे महत्त्व
Video : अंगावर रोमांच उभा करणारा 'तुंबाड'चा टीझर
आजाराशी झुंज देणारा इरफान पुनरागमनाच्या तयारीत
Paltan song Raat Kitni : 'हे' गाणं पाहून तुम्हाला 'बॉर्डर' आठवला की 'LOC कारगिल'
हृतिकसोबत पुन्हा काम करायला प्रियांकानं दिला हिरवा कंदील
Viral Memes : नेटकरी जोमात, अनुष्का कोमात
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
नेरुळमध्ये अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई
केरळमधील पूरग्रस्तांना मुंबईतील सामाजिक संस्थांकडून मदतीचा हात
दारूचा मोह टाळून मोहाचे लाडू
२० तासांच्या अथक प्रयत्नांनंतर ‘भाग्यलक्ष्मी’ किनाऱ्यावर
उद्यान विभागाला प्रायोजकांचे वावडे
महिलांची लोकसंख्या १४ लाख अन् शौचालय फक्त ४७२
सटाणा शहरातील जलकुंभ धोकादायक


एक मराठी (EK MARATHI): प्रेम - कुसुमाग्रज Prem by Kusumagraj

लाभले अम्हास भाग्य बोलतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके परि अमृताते ही पैजा जिंके परि अमृताते ही पैजा जिंके ऐसी अक्षरे रसिके मेळविण॥ - श्री संत ज्ञानेश्वर.
प्रेम - कुसुमाग्रज Prem by Kusumagraj
मोरासारखा छाती काढून उभा रहा
जाळासारखा नजरेत नजर बांधून पहा
सांग तिला तुझ्या मिठीत
उन्हाळ्यातल्या ढगासारखा हवेत रहाशील फिरत
जास्तीत जास्त बारा महिने बाई बसेल झुरत
म्हणून म्हणतो जागा हो
प्रेम म्हणजे वणवा होऊन जाळत जाणं
प्रेम म्हणजे जंगल होऊन जळत रहाणं
शव्दांच्या या धुक्यामध्ये अडकू नकोस
बुरुजावरती झेंड्यासारखा फडकू नकोस
उधळून दे तुफान सगळं
इथे असलेले सगळे लेख महाजालावर भ्रंमती करत असताना वेगवेगळ्या कम्युनिटीज आणि फोरम मधून घेतली अन एका ठिकाणी एकत्र केली गेली आहेत.. यामध्ये ब्लॉग ओनर चा काहीही संबंध नसून यातला कुठलाही भाग सार्वजनिक रित्या प्रसिद्ध करण्यास काहीही हरकत असेल तर कृपया सांगावे.. तो भाग डिलीट करण्यात येईल...


IPL 2018 Who will qualify if rain washes out KKR vs RR Eliminator| IPL 2018 एलिमनेटर सामन्यावर पावसाचं सावट पावसाने व्यत्यय आणल्यास कोणला होणार फायदा | Loksatta

दाभोलकर, पानसरे हत्या तपासात पोलिसांवर दबाव
किनाऱ्यांची सुरक्षा शिकायला ‘बेवॉच’ पाहा
वर्दी देणाराच तपास अधिकारी असल्याबद्दल तेजपाल यांचा आक्षेप
वादाच्या मुद्दय़ांबाबत भारत-चीन संवेदनशील
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
IPL 2018 – एलिमनेटर सामन्यावर पावसाचं सावट पावसाने व्यत्यय आणल्यास कोणाला होणार फायदा
IPL 2018 – एलिमनेटर सामन्यावर पावसाचं सावट पावसाने व्यत्यय आणल्यास कोणाला होणार फायदा
रात्री १० वाजता कोलकात्यात पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.
सामन्यात पावसाने व्यत्यय आणल्यास कोलकात्याला फायदा
२०१८ च्या आयपीएल हंगामामध्ये पहिला सामना जिंकत चेन्नई सुपरकिंग्जने अंतिम फेरीत प्रवेश केला आहे. यानंतर बुधवारी कोलकाता विरुद्ध राजस्थान हा सामना इडन गार्डन्स मैदानावर रंगणार आहे. या सामन्यातील विजेत्या संघाला हैदराबादविरुद्ध पुन्हा एक सामना खेळावा लागणार आहे, सो संघ या सामन्यात विजयी होईल त्यालाच अंतिम फेरीतं तिकीट मिळणार आहे. मात्र कोलकाता विरुद्ध राजस्थान या एलिमनेटर सामन्यावर पावसाचं सावट निर्माण झालेलं आहे.
हवामान खात्याने वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, रात्री १० वाजता कोलकात्यात पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. याचसोबत दुपारच्या दरम्यानही कोलकात्यात पाऊस पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आलेली आहे. बीसीसीआयने आखलेल्या वेळापत्रकात एलिमनेटर सामन्यांसाठी राखीव दिवस ठेवण्यात आलेला नाहीये. त्यामुळे पावसाने आजच्या सामन्यात व्यत्यय आणून सामना रद्द झाल्यास कोलकात्याच्या संघाला फायदा होऊ शकतो. सरस धावगतीच्या आधारावर कोलकात्याचा संघ गुणतालिकेत तिसऱ्या स्थानावर होता, त्यामुळे राजस्थानचा प्रवास संपुष्टात येऊ शकतो. यानंतर कोलकात्याला हैदराबादशी पुन्हा एकदा लढावं लागणार आहे.
साखळी फेरीत राजस्थानला अखेरच्या सामन्यांमध्ये संघाला विजय मिळवून देणारा जोस बटलर मायदेशी रवाना झाला आहे. याचसोबत बेन स्टोक्स देखील राजस्थानसाठी उपलब्ध नाहीये. त्यामुळे आजचा सामना जिंकण्यासाठी राजस्थानच्या संघासमोर मोठं आव्हान असणार आहे. कोलकात्याच्या इडन गार्डन्स मैदानात हा सामना रंगणार असल्यामुळे कोलत्याचं पारडं या सामन्यात जड मानलं जातंय. त्यामुळे आजच्या सामन्यात कोण बाजी मारतंय हे पाहणं महत्वाचं ठरणार आहे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
एक खेळाडू, तीन संघ आणि आयपीएलचं विजेतेपद, फिरकीपटू कर्ण शर्माचं हे अनोखं आयपीएल कनेक्शन माहिती आहे का
IPL 2018 – मैदानात वयापेक्षा तुमचा खेळ महत्वाचा, धोनीचं टीकाकारांना चोख प्रत्युत्तर
मुंबईकर अभिषेक नायरवर मोठी जबाबदारी, KKR अकादमीच्या प्रशिक्षकपदी नियुक्ती
आयपीएलमध्ये राशिद खानची गोलंदाजी माहित असल्याचा फायदा झाला – शिखर धवन
IPL 2018 : फक्त तीन शब्दांत आटोपली होती चेन्नईची फायनलची मिटिंग…
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
काँग्रेस नेते गुरुदास कामत यांचे निधन
Ind vs Eng : चौथ्या दिवसाच्या खेळात झालेले हे ११ विक्रम तुम्हाला माहिती आहेत...
'आप'ला दुसरा धक्का, आशीष खेतान यांची पक्षाला सोडचिठ्ठी
केरळसाठी परकीय मदत नकोच, केंद्र सरकारची भूमिका
जाणून घ्या बकरी ईदचे महत्त्व
Video : अंगावर रोमांच उभा करणारा 'तुंबाड'चा टीझर
आजाराशी झुंज देणारा इरफान पुनरागमनाच्या तयारीत
Paltan song Raat Kitni : 'हे' गाणं पाहून तुम्हाला 'बॉर्डर' आठवला की 'LOC कारगिल'
हृतिकसोबत पुन्हा काम करायला प्रियांकानं दिला हिरवा कंदील
Viral Memes : नेटकरी जोमात, अनुष्का कोमात
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
नेरुळमध्ये अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई
केरळमधील पूरग्रस्तांना मुंबईतील सामाजिक संस्थांकडून मदतीचा हात
दारूचा मोह टाळून मोहाचे लाडू
२० तासांच्या अथक प्रयत्नांनंतर ‘भाग्यलक्ष्मी’ किनाऱ्यावर
उद्यान विभागाला प्रायोजकांचे वावडे
महिलांची लोकसंख्या १४ लाख अन् शौचालय फक्त ४७२
सटाणा शहरातील जलकुंभ धोकादायक


Sindhudurg News Konkan railway running late कोकण रेल्वे दुसऱ्या दिवशीही विस्कळीत | eSakal

कोकण रेल्वे दुसऱ्या दिवशीही विस्कळीत
शुक्रवार, 27 ऑक्टोबर 2017
कणकवली - सावंतवाडी-झाराप स्थानका दरम्यान झालेल्या दुरांतो एक्‍स्प्रेस अपघातानंतर, आज दुसऱ्या दिवशीही कोकण रेल्वेचे वेळापत्रक विस्कळीत राहिले. प्रमुख गाड्या तीन तास विलंबाने धावत होत्या. तर काल (ता. 26) मुंबईहून येणाऱ्या गाड्या रात्री दहा नंतर दाखल झाल्याने प्रवाशांना घर गाठताना मोठा आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागला.
कणकवली - सावंतवाडी-झाराप स्थानका दरम्यान झालेल्या दुरांतो एक्‍स्प्रेस अपघातानंतर, आज दुसऱ्या दिवशीही कोकण रेल्वेचे वेळापत्रक विस्कळीत राहिले. प्रमुख गाड्या तीन तास विलंबाने धावत होत्या. तर काल (ता. 26) मुंबईहून येणाऱ्या गाड्या रात्री दहा नंतर दाखल झाल्याने प्रवाशांना घर गाठताना मोठा आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागला.
कोकण रेल्वेचे मार्ग गुरुवारी (ता.26) सायंकाळी 7.20 वाजता सुरळीत झाला. त्यानंतर कोकणकन्या, तुतारी एक्‍स्प्रेस, मंगलोर, राजधानी एक्‍स्प्रेस या गाड्या मुंबईकडे रवाना करण्यात आल्या. तर सिंधुदुर्गात येणारी दिवा पॅसेंजर, मांडवी एक्‍स्प्रेस, मंगला एक्‍स्प्रेस या गाड्या रात्री दहा नंतर रेल्वे स्थानकांत दाखल झाल्या. तोपर्यंत गावी जाणाऱ्या नियोजित एस.टी. बसेस निघून गेल्याने, प्रवाशांना खासगी वाहन करून आपापले गाव गाठावे लागले. या प्रवासासाठी दोनशे ते पाचशे रुपयापर्यंत भाडेही द्यावे लागल्याने, प्रवाशांतून तीव्र नाराजीही व्यक्‍त झाली.
दुरांतो अपघातानंतर कोकणकन्या, तुतारी, मंगलोर ह्या गाड्या अडीच तास विलंबाने रवाना करण्यात आल्या होत्या. याच गाड्या परतून कोकणात येतात. त्यामुळे सिंधुदुर्गात येणारी कोकणकन्या एक्‍स्प्रेस आज तीन तास विलंबाने धावत होती. याखेरीज वेरावळ-तिरूवनंतपुरम तीन तास, एलटीटी-करमळी 3.30 तास, तुतारी एक्‍स्प्रेस 2 तास आणि मंगलोर एक्‍स्प्रेस दोन तास विलंबाने धावत होत्या. तर मुंबई सीएसटी स्थानकातून कोकणात येणारी मांडवी एक्‍स्प्रेस आज (ता.27) सकाळी 7.10 ऐवजी सकाळी 10.50 वाजता सोडली जाणार असल्याचे मध्यरेल्वे प्रशासनाकडून जाहीर करण्यात आले. त्यामुळे सायंकाळी सहाच्या सुमारास सिंधुदुर्गात येणारी मांडवी एक्‍स्प्रेस रात्री साडे नऊ नंतर दाखल होण्याची शक्‍यता रेल्वेकडून व्यक्‍त करण्यात आली.
सध्या दिवाळीच्या सुट्टीत आलेले चाकरमानी परतीच्या प्रवासाला लागले आहेत. सुट्ट्या पूर्व नियोजित असल्याने अनेकांनी काही महिन्यापूर्वी कोकण रेल्वेची तिकीटे आरक्षित केली होती. मात्र वेळापत्रक विस्कळीत झाल्याचा सगळ्यात जास्त फटका त्यांना बसला.
राज्यातील पोलिसांच्या पाल्यांसाठी दोन शिष्यवृत्त्या
पुणे - ‘सकाळ इंडिया फाउंडेशन’ने सुवर्णमहोत्सवी वर्षापासून लक्ष्मण विष्णू केळकर आणि उषा लक्ष्मण केळकर यांच्या नावाने महाराष्ट्र पोलिसांच्या...
पाच दिवस करा मनसोक्त खरेदी
पुणे - पावसाळ्यात फर्निचरपासून किचन गॅजेट्‌सपर्यंत वैविध्यपूर्ण खरेदीचा आनंद घेता यावा, यासाठी ‘सकाळ’ने पाच दिवसांचा ‘सकाळ फर्निचर व किचन एक्‍स्पो’...
बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा- बारसकर
मोहोळ- बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा अशी मागणी मोहोळ चे नगराध्यक्ष तथा राष्ट्रवादीचे नुतन प्रदेशचिटणीस रमेश...
कुर्बानीतील रक्कम केरळच्या पूरग्रस्तांना द्या; मुस्लिम तरुणांचे आवाहन
पुणे : बकरी ईदच्या कुर्बानी मधील काही रक्कम केरळ मधील पुरग्रस्तांच्या मदतीसाठी द्या. पूरपरिस्थितीमुळे रेल्वे व रस्ते वाहतुक बंद असताना...
#RentIssues भाडेकरूंना नोंदणी वाऱ्यावर
पुणे - सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून भाडेकरूंची नोंदणी पोलिसांकडे करणे अनिवार्य आहे. मात्र ऑनलाइन नोंदणीसाठी पोलिसांनी सुरू केलेली "टेनंट' ही सुविधा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


वर्ग:इ.स. ९३२ - विकिपीडिया

एकूण ५ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील ५ उपवर्ग आहेत.
► इ.स. ९३२ मधील जन्म (रिकामे)
► इ.स. ९३२ मधील निर्मिती (रिकामे)
► इ.स. ९३२ मधील मृत्यू (रिकामे)
► इ.स. ९३२ मधील शोध (रिकामे)
► इ.स. ९३२ मधील समाप्ती (रिकामे)
"इ.स. ९३२" वर्गातील लेख
या वर्गात फक्त खालील लेख आहे.
इ.स.चे ९३० चे दशक
इ.स.चे १० वे शतक
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १ ऑगस्ट २०१३ रोजी १५:१६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


व्हेजिटेबल बिर्याणी | Vegetable Biryani

१ कप मटार सोललेला
१ वाटी पनीर चिरलेले चौकोनी
१/२ लहान चमचा जीरे
१/२ चमचा लाल तिखट
१/२ लहान चमचा हळद
१/२ लहान चमचा केशर
तांदूळ धुऊन शिजवून घ्या. कांदा बारीक चिरा. कढईत तूप गरम करुन कांदा परता, गुलाबी झाल्यावर लवंग, वेलची, दालचिनी वाटून टाका. जीरा, आले व हिरवी मिरची वाटून टाका. परतून टॉमेटोची पेस्ट टाका. लाल तिखट, हळद व मीठ टाका. मसाला चांगला परतून झाल्यावर बटाटा, फ्लॉवर व गाजर चिरून टाका. पनीर व मटार टाका. भाज्या थोड्या शिजल्यावर गॅस बंद करा. एका वाटीत १/२ दूध घेऊन त्याच्यात केशर भिजवा. शिजलेल्या भातात मीठ टाका. आता वाढायच्या भांड्यात खाली एक परत वरून भात टाका. त्याच्यावर दूध उरलेली भाजी टाका. आता बाकीचा भात टाकून दूध टाका. वर गोल टॉमेटो-कांदा व आख्खी हिरवी मिर्ची टाकून सजवा. या प्रकारे दोन परत भाजी व ३ परत शिजवलेल्या भाताची येईल. ताटली झाकून कमी गॅसवर २-३ मिनीटे शिजवा व गरम वाढा
या वर्गातील आणखी काही लेख
This entry was posted in भाताचे प्रकार and tagged पनीर, पाककला, बिर्याणी, भात, मटार on जानेवारी 10, 2011 by संपादक.
← पचनाच्या विकारावर उपयुक्त द्राक्षे उत्तर तिवे घाट →


नयनरम्य ताम्हिणी घाट | Webdunia Marathi

बुधवार, 22 ऑगस्ट 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
सह्याद्रीच्या पर्वत रांगांमध्ये वसलेल्या पश्चिम घाटामध्ये असलेले निसर्गरम्य ठिकाण म्हणजे ताम्हिणी घाट. पावसाळ्यातील निसर्गसौंदर्य भरभरून अनुभवायचे असेल तर आवर्जून भेट द्यायला हवी ती ताम्हिणी घाटाला. पावसाळ्यात इथल्या टेकडय़ा कात टाकतात.
रूक्ष करडा रंग टाकून हिरव्यागार शाली पांघरतात. इथे मुळशी धरणाचा नयनरम्य देखावाही बघायला मिळतो आणि या छोटय़ाशा वर्षासहलीला नदीतील साहसी खेळांची (रिव्हर राफ्टिंग) जोडही देता येते. ताम्हिणी घाटात जाण्यासाठी मुंबई-गोवा महामार्गाने कोलाडपर्यंत जावे लागते. कुंडलिका नदीवरील पूल ओलांडला की, डाव्या बाजूला मुळशी धरणावरून पुढे पुण्याला जाणारा रस्ता लागतो. कोलाड आणि मुळशी धरणाच्या मधल्या भागात हा ताम्हिणी घाट आहे. थोडय़ा चढावरून पुढे गेले की, एखाद्या स्वप्नांच्या दुनियेतच आल्यासारखे वाटते. लांबच लांब पसरलेले हिरवेगार मखमली गालिचे, ओथंबून खाली आलेले काळे ढग, खळाळणारे निर्झर आणि मधूनच डोकावणारे धबधबे पाहताना डोळ्यांचे पारणे फिटते. पावसाळ्यात तयार होणारे इथले पाण्याचे काही प्रवाह शांतपणे डोंगरावरून खाली येतात तर काही धबधबे डोंगरावरून अक्षरश: कोसळत खाली येतात. तिथून उसळून पुढे वाहणारे हे पाणी बघायला पर्यटक इथे गर्दी करतात. घाटातल्या वळणा वळणावर नयनरम्य, विहंगम देखावे जणू काही आपली वाटच पाहात असतात.
पावसाळी धुक्यात जणू काही डोकी हरवलेल्या टेकडय़ा आकाशात उंच झेपावत आहेत, असे वाटते. टेकडय़ांच्या या भल्या-थोरल्या ¨भतीवर अलगद उतरणारे ढग वातावरण भारावून टाकतात. काळ्या ढगांभोवती चालणारा हा ऊन-पावसाचा खेळ जणू काही दिव्याची ज्योत थरथरावी असा भासतो. हा मनोहारी खेळ पाहताना आपण मंत्रमुग्ध होतो. ताम्हिणी घाट त्याच्या वळण वाटातून असा स्वर्गीय सुखाचा अनुभव देतो. पावसाळ्यामध्ये खूप धमाल, मज्जा, मस्ती करायची असेल तर तुम्ही ताम्हिणी घाट येथे एक दिवसाची पावसाळी सहल करू शकता.
कसे जाल :- मुंबईपासून अंतर 140 किमी आहे. पुण्यापासून पौड रस्त्यापासून 93 किमी अंतरावर आहे. मुंबईकडून येताना मुंबई - पुणे महामार्गावर लोणावळा इथे बाहेर पडावे लागते. लोणावळ्यापासून ऑबी व्हाली रस्त्याने ताम्हिणीकडे जाता येते.
भारतीय हवामान खात्याचा अंदाज
यावर अधिक वाचा :
कतरिनाने माल्टामधील एक नवा फोटो केला शेअर
‘भारत’ हा चित्रपट प्रदर्शित होण्यापूर्वीच चर्चेत आला आहे. या चित्रपटाच्या माध्यमातून ...
हाय हिल्स घालून करायला गेली एक; घडलं भलतंच
प्रत्येकाला जीवनात कधी ना कधी ऊप्स मोमेंट अर्थात एखाद्या लाजिरवाण्या घटनेचा सामना करावा ...
‘कॉफी विद करण’ पहिले गेस्ट दीपिका व रणवीर
दीपिका व रणवीर लवकरच करण जोहरच्या ‘कॉफी विद करण’ या सुपरहिट शोमध्ये गेस्ट म्हणून दिसणार ...
कोण म्हणतं मोबाईल मुळे प्रेम कमी झालंय
आजीच्या गोळयांची वेळ आता 'रिमाईंडर' आबांना सांगतो, अन् 'आजही यांना माझ्या सगळ्या ...
'मन हे वेडे....' अल्बम प्रदर्शनाच्या मार्गावर
मानवी मनाच्या विविधस्पर्शी भावना आर्त स्वरात व्यक्त करणारा ‘मन हे वेडे….’ हा अल्बम ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


ट्रॅकिंगसाठी प्रसिद्ध विसापूर किल्ला | Webdunia Marathi

मंगळवार, 21 ऑगस्ट 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
ट्रॅकिंगसाठी प्रसिद्ध विसापूर किल्ला
विसापूर किल्ला Visapur Fort – ३०३८ फूट उंचीचा हा किल्ला गिरिदुर्ग प्रकारातील आहे. पुणे जिल्ह्यातील लोणावळा डोंगररांगेतील हा किल्ला ट्रेकर्स च्या दृष्टीने मध्यम समजला जातो. पुण्याकडे जाताना लोणावळा सोडले की लोहगड-विसापूर ही जोडगोळी गिर्यारोहकांचे लक्ष वेधून घेत असते. मळवली रेल्वेस्थानकावर उतरल्यावर समोरच दिसतो तो म्हणजे लोहगड, मात्र डोंगरामागे लपलेला विसापूर किल्ला भाजे गावात गेल्यावरच नजरेस पडतो. पवनामावळात मोडणारा आणि लोणावळा (बोर) घाटाचे संरक्षण हा विसापूर किल्ला करतो. पूर्वीपासूनच दुर्लक्षित असलेला हा विसापूर किल्ला इतिहासात फार मोठे असे स्थान मिळवू शकला नाही.
इतिहास : मराठे १६८२ सालच्या ऑक्टोबर महिन्यात पुण्याच्या उत्तर बाजूला स्वारीसाठी गेले. डिसेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात शहाबुद्दीन चाकणमध्ये होता.
मराठे लोहगडाच्या बाजूला आल्याचे समजल्यावर तो तेथे पोहचला. तेथे त्याने केलेल्या चकमकीत ६० माणसांची कत्तल झाली. तेथून मराठे विसापूर किल्ल्यावर गेल्याचे समजले म्हणून तो तेथे पोहचेपर्यंत मराठे कुसापूर गावाजवळ पोहचले. १६८२ मध्ये मराठ्यांचा आणि मोगलांचा शिवाशिवीचा खेळ चालूच होता. ४ मार्च१८१८ ला जनरल प्रॉथर लोहगड जिंकण्यासाठी आला. त्याने सर्व प्रथम विसापूर जिंकला. ज्या दिवशी विसापूर इंग्रजांनी घेतला त्याच्या दुसऱ्याच दिवशी मराठे लोहगड सोडून गेले.
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे : पायऱ्यांच्या साहाय्याने किल्ल्यावर जाताना एक मारुतीचे देऊळ आहे. बाजूलाच दोन गुहा आहेत. यात ३० ते ४० जणांची सोय होते. मात्र पावसाळ्यात गुहेत पाणी साठते. गडावर पाण्याची तळी आहेत. गडावरील पठारावर लांबावर पसरलेली तटबंदी आपले लक्ष्य वेधून घेते. गडावर एक मोठे जातंही आहे.
गडावर जाण्याच्या वाटा : मुंबई-पुणे लोहमार्गावर मळवली या रेल्वे स्थानकावर उतरावे. येथून भाजे गावात यावे. भाजे गावातून विसापूर किल्ल्यावर जाण्यास दोन वाटा आहेत.
१) पहिल्या वाटेने गडावर जायचे झाल्यास वाटाड्या घेणे आवश्यक ठरते. भाजे भाजे लेण्यांना जाण्यासाठी पायऱ्या आहेत. या पायऱ्या सोडून एक पायवाट जंगलात गेलेली दिसते. उजवीकडची पायवाट धरल्यावर २० मिनिटे चालून गेल्यावर काही घरे लागतात. या वाटेने आपण मोडकळीस आलेल्या पायऱ्यांपाशी पोहचतो. येथे बाजूलाच एक मंदिर आहे.
२) दुसऱ्या वाटेने भाजे गावातून गायमुख खिंडीपर्यंत यावे. गायमुख डावीकडे जंगलात जाणारी वाट थेट विसापूर किल्ल्यावर घेऊन जाते.
३) मळवली स्थानकातून बाहेर आल्यावर वाटेत एक्सप्रेस हायवे लागतो. हायवे पार करण्यासाठी बांधलेल्या पादचारी पुलावरून डावीकडे उतरणारा जिना उतरल्यावर पाटण गाव लागते. याच पाटण गावातून विसापुरला जाण्याचा रस्ता आहे.
गडावर राहण्यासाठी दोन गुहा आहे. जेवणाची सोय आपण स्वतःच करावी. गडावर पिण्याच्या पाण्यासाठी तळी आहेत. गडावर जाण्यासाठी अडीच तास लागतात.
मोदींनी काम केलेली चहाची टपरी पर्यटन स्थळ बनणार
रावणाने शिवाला येथे केले होते मस्तक अर्पण
भारतातील टॉप 5 सुंदर समुद्र किनारे
येथे रामाला देतात बंदुकांची सलामी
यावर अधिक वाचा :
ट्रॅकिंगसाठी प्रसिद्ध विसापूर किल्ला
हाय हिल्स घालून करायला गेली एक; घडलं भलतंच
प्रत्येकाला जीवनात कधी ना कधी ऊप्स मोमेंट अर्थात एखाद्या लाजिरवाण्या घटनेचा सामना करावा ...
‘कॉफी विद करण’ पहिले गेस्ट दीपिका व रणवीर
दीपिका व रणवीर लवकरच करण जोहरच्या ‘कॉफी विद करण’ या सुपरहिट शोमध्ये गेस्ट म्हणून दिसणार ...
कोण म्हणतं मोबाईल मुळे प्रेम कमी झालंय
आजीच्या गोळयांची वेळ आता 'रिमाईंडर' आबांना सांगतो, अन् 'आजही यांना माझ्या सगळ्या ...
'मन हे वेडे....' अल्बम प्रदर्शनाच्या मार्गावर
मानवी मनाच्या विविधस्पर्शी भावना आर्त स्वरात व्यक्त करणारा ‘मन हे वेडे….’ हा अल्बम ...
'शुभ लग्न सावधान' मधला सुबोध घाबरतो बायकोला
लग्न म्हणजे दोन जीवांचे मिलन असते. आयुष्यभर एकमेकांना एकत्र बांधून ठेवणारी ती अमुल्य गाठ ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


Six thousand crores road works Bhumi Pujan by Fadnavis and Gadkari सहा हजार कोटी रुपयांच्या रस्ते कामांचे फडणवीस, गडकरी यांच्या हस्ते भूमिपूजन | eSakal

सहा हजार कोटी रुपयांच्या रस्ते कामांचे फडणवीस, गडकरी यांच्या हस्ते भूमिपूजन
गुरुवार, 19 एप्रिल 2018
केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयामार्फत हाती घेतलेल्या बीड जिल्हा पॅकेज मधील 13 राज्य आणि राष्ट्रीय महामार्ग कामांचे भूमिपूजन झाल्याचे जाहीर करण्यात आले.
अंबाजोगाई (जि. बीड) - केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयामार्फत हाती घेतलेल्या बीड जिल्हा पॅकेज मधील 6042 कोटी रुपयांच्या राष्ट्रीय आणि राज्य रस्ता कामांचे भूमिपूजन गुरुवारी (ता. 19) केंद्रीय भूपृष्ठ वाहतूक, गंगा पुनरुत्थान, जलसंपदा, नौकायान मंत्री नितीन गडकरी व मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते झाले.
अंबाजोगाई परिसरातील वाघाळा येथील अंबा सहकारी साखर कारखाना येथे संगणकाची कळ दाबून उद्घाटन झाले. सार्वजनिक बांधकाम मंत्री चंद्रकांत पाटील, ग्रामविकास व महिला आणि बालविकास मंत्री पंकजा मुंडे, भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष रावसाहेब दानवे, कामगार कल्याण मंत्री संभाजी पाटील निलंगेकर, खासदार डॉ. प्रीतम मुंडे, खासदार सुनील गायकवाड, जिल्हा परिषद अध्यक्षा सविता गोलहार, आमदार जयदत्त क्षीरसागर, भीमराव धोंडे, संगीता ठोंबरे, लक्ष्मण पवार, आर. टी. देशमुख यांची उपस्थिती होती. यावेळी 13 राज्य आणि राष्ट्रीय महामार्ग कामांचे भूमिपूजन झाल्याचे जाहीर करण्यात आले. कार्यक्रमाला मोठी गर्दी होती. दरम्यान, नऊ वर्षानंतर प्रथमच नितीन गडकरी बीड जिल्ह्यात आले.
आपण एका क्लिकवर ताजे अपडेट्स आपल्या मोबाईलमध्येही मिळवू शकता.
'ई सकाळ'चे अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
शेतीविषयीची अपडेट असलेले 'अॅग्रोवन' अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
राजकारणाची प्रत्येक घडामोड कळविणारे 'सरकारनामा' अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
ठाणे - किमान एक महिन्यासाठी मुलुंड आणि ऐरोली पुलावरील टोलनाक्‍यावर लहान वाहनांना टोलमाफी देण्यात आली आहे. मोठ्या प्रमाणात होणाऱ्या वाहतूक...
डॉ. दाभोलकर, पानसरे हत्येमागे मेंदू कोणाचा
मुंबई - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर, कॉ. गोविंद पानसरे यांच्या हत्येचा कट कुणी रचला, त्यामागे मेंदू कोणाचा आहे, याचा शोध सरकारने घ्यावा आणि त्याच्या...
कुणी अनुदान देता का अनुदान
बिजवडी - माजी पंतप्रधान (कै.) अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 1999 मध्ये राज्यात मागासवर्गीय मुला-मुलींसाठी अनुसूचित जाती निवासी आश्रमशाळा सुरू करण्यास...
मराठा वसतिगृहाला मंत्रालयाचा खोडा
मुंबई - मराठा क्रांती मोर्चाच्या आक्रमक आंदोलनानंतर राज्यभरात मराठा वसतिगृहांची उभारणी सुरू असताना सोलापूरसाठी मात्र पणन विभागाने पुन्हा एकदा...
केरळला 2600 कोटींचे पॅकेज द्या : मुख्यमंत्री विजयन
तिरुअनंतपूरम (पीटीआय) : पुरामुळे केरळचे प्रचंड प्रमाणात नुकसान झाले असून, त्या पार्श्वभूमीवर राज्याला दोन हजार सहाशे कोटी रुपयांचे विशेष पॅकेज...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


What is the process of play Marathi Articles | नाटकानुभव | Loksatta

दाभोलकर, पानसरे हत्या तपासात पोलिसांवर दबाव
किनाऱ्यांची सुरक्षा शिकायला ‘बेवॉच’ पाहा
वर्दी देणाराच तपास अधिकारी असल्याबद्दल तेजपाल यांचा आक्षेप
वादाच्या मुद्दय़ांबाबत भारत-चीन संवेदनशील
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
नाटक नावाचा खेळ आणि त्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन हा आपल्या समाजात अगदी वेगळा आहे.
लहान मुलं जे वास्तव जगतायत, जी स्वप्नं पाहतायत, जे अनुभव घेतायत, ते त्यांना त्यांच्या जवळच्या वाटणाऱ्या माध्यमातून मांडता यायला हवं, व्यक्त होता यायला हवं आणि कुणी सांगावं ते माध्यम नाटक असू शकतं. त्यासाठीची जमीन तयार करणं नक्कीच आपल्या हातात आहे. नाटकाची प्रक्रिया नेमकी असते काय, कशी आणि लहान मुलांना ती नेमकं काय आणि कसं देऊ करते
गेल्या काही वर्षांत मराठी नाटकाचा प्रवास पाहिला तर सूक्ष्मपणे झालेला, पण अत्यंत महत्त्वाचा बदल लक्षात येतो तो हा.. की, मराठी नाटक, मग ते व्यावसायिक असो की अव्यावसायिक, एकुणातच दूरचित्रवाणी माध्यमाच्या प्रभावाखाली आहे. लेखन, दिग्दर्शन, अभिनय या तीनही पातळ्यांवर, खासगी वाहिन्यांवरील मालिकांचा पडलेला प्रभाव कधी स्पष्टपणे, तर कधी नकळत लक्षात येतो. कलाकारांच्या निवडीपासून प्रेक्षकांच्या आवडीपर्यंत आणि अभिनय शैलीपासून – संवाद शैलीपर्यंत सगळीकडे त्याच्या खुणा सापडतात. त्यामुळे अनेक वेळा नाटक या जिवंत खेळामधलं नाटय़ शब्दबंबाळ आणि माहिती पुरवणारं असतं. नाटय़ानुभव कमी होत चालला आहे.
या बदलाची जबाबदारी जशी कलाकारांची आहे तशीच ती प्रेक्षकांचीसुद्धा आहे. नाटकाचा प्रेक्षक हळूहळू विरळ होत चाललाय. हा सगळा प्रेक्षक वर्ग मनोरंजनाच्या इतर अनेक उपलब्ध माध्यमांकडे खेचला जातो आहे. समोर चालू असलेल्या जिवंत खेळातल्या जादूपेक्षा डिजिटली जिवंत केलेल्या खेळाची जादू त्याला जास्त भुलवते आणि डिजिटल जग देऊ करत असलेल्या दृक्-श्राव्य मनोरंजनात तेवढी ताकदही निश्चितच आहे. मग तो चित्रपट असो, दूरचित्रवाणी असो, वेब सीरिज असोत की त्रिमितीय व्हच्र्युअल रिअॅलिटी असो. आजकाल सगळे विषय आणि आशय या माध्यमांमध्ये विखुरलेले आहेत. नवे विषय हाताळले जात आहेत आणि कमीजास्त प्रमाणात ते तिथे सशक्तपणे सादर होतायत. नवे प्रयोग आता या माध्यमांमध्ये होतायत.
ही गोष्ट आता अपरिहार्य आहे. त्यामुळे नाटक अनुभवणारा, त्यातल्या आभासी वास्तवाची नाटय़मय मजा लुटणारा प्रेक्षक हा, डिजिटल क्रांतीच्या अलीकडे जन्मलेला प्रेक्षक उरला आहे. म्हणजेच चाळिशीतला आणि त्यापुढचा प्रेक्षक. विशीतली आणि त्याही अलीकडची पिढी ही नव्या माध्यमांसकट आणि त्यातल्या नव्या तंत्रज्ञानासकट जन्माला आली आहे; येत आहे. कळीचा मुद्दा हा आहे की, मग अशा वेळी नाटक या माध्यमाचं स्थान या नव्या पिढीकरिता असेल का असावं का आणि त्यात तथ्य काय
मुळात नाटक काय करतं तर ते अनुभव देतं आणि अनुभव घेण्याची, घेतलेले अनुभव साठवण्याची आणि सर्जनाच्या (निर्मितीच्या) पातळीवर त्यांची पुनर्निर्मिती करून प्रेक्षकांना पुन:प्रत्ययाचा आनंद देण्याचं काम करतं. कल्पनेच्या पातळीवर जसं ते कलाकारांना आव्हान देतं तसंच प्रेक्षकांच्या आकलन आणि ग्रहणशक्तीलाही चालना देतं. त्याकरिता आपली अनुभव टिपणारी इंद्रिय (डोळे, कान, नाक, त्वचा, जीभ) तीक्ष्ण असावी लागतात आणि अनुभव साठवणारा, त्याची जाणीव करून देणारा मेंदू तल्लख आणि सर्व पातळ्यांवर कार्यरत असावा लागतो. यामुळे संवेदना जागी राहते. या इंद्रियांचा वापर हेतुपुरस्सर केला नाही, त्याचा आळस केला किंवा त्यांनी दिलेल्या अनुभूतीकडे दुर्लक्ष केलं तर ही इंद्रिय आणि त्यांच्या संवेदना बोथट होत असतात. अशा बोथट संवेदना नाटक किंवा कुठलीही कलाकृती सोडाच, कुठल्याच नवनिर्मितीकरिता तयार नसतात. मग फक्त माहिती घेणे आणि ती पसरवणे इतकंच केलं जातं. हळूहळू ती माहिती आणि त्याआधारे केलेलं भाष्य इतकीच कार्यक्षमता उरते. बथ्थडपणा वाढत जातो. आपल्या सगळ्यांचंच कमी-जास्त प्रमाणात हेच झालेलं दिसतं.
नाटक हे एकापेक्षा अनेक घटकांचं एकत्रीकरण आहे. रंग-रेषा, अवकाश, स्थळ-काल, गंध, पोत, ध्वनी, दृश्यात्मकता, आकार, ताल-सूर हे सगळं एका नाटक नावाच्या खेळात सामावलेलं असतं. याखेरीज, शब्द, त्याचा नाद, अर्थ, काव्य, व्यक्तिरेखा, परस्परसंबंध, संवाद, साहित्य हे सगळे घटकही नाटकात दिसतात आणि हे सगळं एकत्र एकजिनसी होऊन थेट आणि जिवंतपणे, प्रत्यक्ष एका मोठय़ा प्रेक्षक समूहासमोर सादर होतं. समोर चाललेल्या खेळाशी ते एकरूप होऊ शकतात. सादर करणारे आणि प्रेक्षक यांच्यामध्ये एक अप्रत्यक्ष संवाद सुरू असतो. हशा, टाळ्या, उद्गार, शांतता, स्तब्धता, ताण हे सगळं सादरकर्ते आणि प्रेक्षक एकाच वेळी एकाच अवकाशात एकमेकांसोबत अनुभवत असतात. प्रेक्षकांमध्ये एकमेकांतही संवाद घडत असतो. आस्वाद घेताना तो समूहानं घेतला जातो. (चित्रपट किंवा इतर कुठलंही मनोरंजन माध्यम हे एकटय़ानंदेखील अनुभवता येतं.) हा नाटक आणि इतर माध्यमांतला मुख्य फरक.
आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, नाटकाचा प्रत्यक्ष प्रयोग आणि त्यापूर्वीची, नाटक आकार घेतं, घडत जातं ती तालमीची संपूर्ण प्रक्रिया, कलाकारांची पूर्वतयारी ही सगळ्या संवेदनांना आवाहन करणारी असते. नाटक आकार घेतं त्या काळातही वेगवेगळे नवे अनुभव प्रत्येक दिवशी नव्यानं मिळतात आणि आधी उल्लेख केल्याप्रमाणे प्रत्येक प्रयोगाच्या वेळी नवे प्रेक्षक या अनुभवाला नव्यानं सामोरे जातात. नाटक त्याच्या प्रेक्षकाला विचार करायला लावतं. मी समोर जे घडताना पाहतोय त्याचा आनंद घेण्याबरोबरच एका बाजूला ते मी माझ्याशी, माझ्या आजूबाजूच्या जगण्याशी, माझ्या भवतालाशी ताडून पाहात असतो. हे करताना नाटकीय शक्यतांबरोबरच मर्यादाही मला कल्पना करायला भाग पाडतात. (चित्रपटात समुद्र प्रत्यक्ष दिसत असतो. नाटकात समुद्राची माझी अनुभवाची स्मृती मला चाळवावी लागते. नाटकातला समुद्र मला माझ्या मनाच्या पातळीवर कल्पना करून अनुभवावा लागतो. माझी कल्पनाशक्ती, माझ्या अनुभवांची सगळी ताकद इथे पणाला लागते.) त्यामुळे माझ्या दाबल्या गेलेल्या, तळाशी गेलेल्या भावनांचा, स्मृतीचा निचरा होतो आणि कलाकारांबरोबरच प्रेक्षक म्हणून माझ्याही कल्पनाशक्तीला ला आवाहन केलं जाऊ शकतं. नेमकं याचाच कंटाळा आता प्रेक्षक म्हणून मी करतो.
स्पर्श जो आपल्या समाजात बऱ्याचदा आणि विनाकारण टाळला जातो, सरमिसळ जी शुद्धतेच्या आग्रहापोटी नाकारली जाते; भाषिक वैविध्य ज्याकडे दुर्लक्ष होतं; परस्परसंवाद (भाषेसकट आणि भाषेविना) जो दिवसेंदिवस कमी होत चालला आहे; हे सगळे व्यवहार नाटकाच्या परिघात पूर्ण होतात. आपण सामाजिक प्राणी आहोत याचा आनंद आणि समाधान मिळवून देतात. त्या अर्थानं नाटकाची प्रक्रिया ही आजही माणूस म्हणून घडण्याकरिता अतिशय अनुकूल आणि पूरक असू शकते; असते.
परंतु नाटक नावाचा खेळ आणि त्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन हा आपल्या समाजात अगदी वेगळा आहे. एक तर बराच मोठा काळ आपण या खेळाकडे तुच्छतेनं किंवा अचंब्यानं पाहण्यात घालवला. गेल्या काही वर्षांत त्यात बदल झाला तो असा की, नाटकाकडे व्यवसाय, करिअरचा एक पर्याय, काही मोजक्या लोकांची हौस म्हणून पाहायला सुरुवात झाली; पण नाटक हे संवेदनशील, सर्जकता, कल्पकता याची पूर्वतयारी करणारं माध्यम असू शकतं असं त्याकडे पाहिलं गेलं नाही.
वास्तविक पाहता, हे सगळंच चांगलं, सकस, निरोगी आणि दर्जेदार आयुष्य जगू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकच मनुष्याकरिता आवश्यक नाही का
डॉ. अशोक दा. रानडे एका कार्यशाळेत म्हणाले होते तसं, ‘सर्जकता, कल्पकता आणि संवेदनशीलता ही काही फक्त कलाकारांचीच मक्तेदारी नाही हे आपण पक्कं समजून घेतलं पाहिजे आणि त्या दोन्ही गुणांना आत्मसात करण्याची, जोपासण्याची तीव्र आसक्ती आपल्यात असायला हवी. या सगळ्याची सुरुवात अगदी योग्य वयात म्हणजे ग्रहणशक्ती सक्षम होत असताना व्हायला हवी, कारण पुढे पुढे कामाच्या, ताणाच्या, नात्यांच्या स्पर्धेच्या, व्यावसायिकतेच्या, दुनियादारीच्या रेटय़ात संवेदना बोथट तरी होतात किंवा अतितीव्र. अनुभव घ्यायला वेळच राहात नाही आणि मग आपल्या सगळ्या प्रतिक्रिया; आपल्या जगण्याला दिलेल्या या माहितीच्या आधारावर असतात. आपण केवळ जिवंत बुजगावणी होऊन जातो अपरिहार्यपणे.
त्यामुळे परत एकदा लहान मुलांपासून सुरुवात केली पाहिजे. त्यांच्यापुढे आज अनेक पर्याय आहेत हे खरंच; पण म्हणून त्यांना कुठलाही पर्याय नाकारण्यात काय अर्थ आहे किंबहुना सगळ्या पर्यायांची त्यांना नीट ओळख करून दिली तर त्यांना हवा तो पर्याय निवडणं त्यांच्यासाठी अधिक आनंदाचं असेल. लहान मुलं जे वास्तव जगतायत, जी स्वप्नं पाहतायत, जे अनुभव घेतायत, ते त्यांना त्यांच्या जवळच्या वाटणाऱ्या माध्यमातून मांडता यायला हवं, व्यक्त होता यायला हवं आणि कुणी सांगावं ते माध्यम नाटक असू शकतं. त्यासाठीची जमीन तयार करणं नक्कीच आपल्या हातात आहे. नाटकाची प्रक्रिया नेमकी असते काय, कशी आणि लहान मुलांना ती नेमकं काय आणि कसं देऊ करते किंबहुना सगळ्या पर्यायांची त्यांना नीट ओळख करून दिली तर त्यांना हवा तो पर्याय निवडणं त्यांच्यासाठी अधिक आनंदाचं असेल. लहान मुलं जे वास्तव जगतायत, जी स्वप्नं पाहतायत, जे अनुभव घेतायत, ते त्यांना त्यांच्या जवळच्या वाटणाऱ्या माध्यमातून मांडता यायला हवं, व्यक्त होता यायला हवं आणि कुणी सांगावं ते माध्यम नाटक असू शकतं. त्यासाठीची जमीन तयार करणं नक्कीच आपल्या हातात आहे. नाटकाची प्रक्रिया नेमकी असते काय, कशी आणि लहान मुलांना ती नेमकं काय आणि कसं देऊ करते मला स्वत:ला पालघर जिल्ह्य़ातील आदिवासीबहुल भागात काम करताना, लहान मुलांसाठी नाटक उभं करताना आणि त्याचे प्रयोग केल्यावर नेमके काय अनुभव आले मला स्वत:ला पालघर जिल्ह्य़ातील आदिवासीबहुल भागात काम करताना, लहान मुलांसाठी नाटक उभं करताना आणि त्याचे प्रयोग केल्यावर नेमके काय अनुभव आले हे पुढील (६ मेच्या) लेखात.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
१२ लाखात अनुभवा रेल्वे प्रवासाचा राजेशाही थाट
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
काँग्रेस नेते गुरुदास कामत यांचे निधन
Ind vs Eng : चौथ्या दिवसाच्या खेळात झालेले हे ११ विक्रम तुम्हाला माहिती आहेत...
'आप'ला दुसरा धक्का, आशीष खेतान यांची पक्षाला सोडचिठ्ठी
केरळसाठी परकीय मदत नकोच, केंद्र सरकारची भूमिका
जाणून घ्या बकरी ईदचे महत्त्व
Video : अंगावर रोमांच उभा करणारा 'तुंबाड'चा टीझर
आजाराशी झुंज देणारा इरफान पुनरागमनाच्या तयारीत
Paltan song Raat Kitni : 'हे' गाणं पाहून तुम्हाला 'बॉर्डर' आठवला की 'LOC कारगिल'
हृतिकसोबत पुन्हा काम करायला प्रियांकानं दिला हिरवा कंदील
Viral Memes : नेटकरी जोमात, अनुष्का कोमात
मरिन ड्राइव्ह स्वच्छतेसाठी जादा कुमक
नेरुळमध्ये अनधिकृत बांधकामांवर कारवाई
केरळमधील पूरग्रस्तांना मुंबईतील सामाजिक संस्थांकडून मदतीचा हात
दारूचा मोह टाळून मोहाचे लाडू
२० तासांच्या अथक प्रयत्नांनंतर ‘भाग्यलक्ष्मी’ किनाऱ्यावर
उद्यान विभागाला प्रायोजकांचे वावडे
महिलांची लोकसंख्या १४ लाख अन् शौचालय फक्त ४७२
सटाणा शहरातील जलकुंभ धोकादायक


9 killed in police firing in tamilnadu पोलिस गोळीबारात नऊ आंदोलक ठार | eSakal

पोलिस गोळीबारात नऊ आंदोलक ठार
मंगळवार, 22 मे 2018
वेदांता कंपनीच्या स्टरलाइट कॉपर या प्रकल्पातून दरवर्षी चार लाख टन तांब्याचे कॅथोड उत्पादित केले जाते. हे उत्पादन दुप्पट करण्याचा कंपनीचा विचार आहे. या कंपनीने पर्यावरणविषयक कायदे न पाळल्याबद्दल तमिळनाडू प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने त्यांचा परवाना रद्द केला होता. मात्र, कंपनीने त्याला आव्हान दिले असून सुनावणी सुरू आहे. या कंपनीमुळे नदी प्रदूषण होत असून, भूजल पातळीवरही परिणाम होत असल्याचा आरोप आहे. तसेच, कंपनीच्या चिमण्यांचा आकारही लहान असल्याने अधिक प्रदूषण होत असल्याचे म्हणणे आहे.
तुतिकोरीन (तमिळनाडू) - प्रदूषण करणाऱ्या कंपनीविरोधात सुरू असलेल्या आंदोलनाने हिंसक वळण घेतल्यानंतर पोलिसांबरोबर झालेल्या संघर्षात नऊ जण ठार, तर सतरा जण जखमी झाले. मृतांमध्ये एका विद्यार्थिनीचाही समावेश आहे.
वेदांता या ब्रिटिश कंपनीच्या येथील "स्टरलाइट कॉपर' प्रकल्पाद्वारे भूजल प्रदूषण होत असल्याची तक्रार असून, या प्रकल्पाला नागरिकांचा विरोध आहे. या कंपनीविरोधात तीन महिन्यांहून अधिक काळ आंदोलन सुरू असून, आंदोलनाचा आजचा शंभरावा दिवस असल्याने जवळपास पाच हजार आंदोलक जमले होते. हा प्रकल्प कायमस्वरूपी बंद करण्याच्या आंदोलकांच्या मागणीकडे सरकारचे दुर्लक्ष होत असल्याचा आंदोलकांचा आरोप आहे. या प्रकल्पावर मोर्चा नेण्याची जिल्हाधिकारी कार्यालयाने परवानगी नाकारल्याने जमाव हिंसक बनला. जमावाने मोठ्या प्रमाणावर दगडफेक केली आणि सरकारी वाहनांसह काही खासगी वाहनांचीही जाळपोळ सुरू केली. या मोठ्या प्रमाणावर हिंसक बनलेल्या जमावाला रोखण्यासाठी पोलिसांनी लाठीमार केला आणि अश्रुधुराचाही वापर केला. मात्र, त्याचा परिणाम न झाल्याने गोळीबार करावा लागला, असे पोलिसांनी सांगितले. या गोळीबारात आणि संघर्षात एका विद्यार्थिनीसह नऊ जण मृत्युमुखी पडले, तर सतरा जण जखमी झाले.
द्रमुक, एमडीएमके, कॉंग्रेस आणि इतर स्थानिक पक्षांनी या गोळीबाराचा निषेध करत तमिळनाडू सरकारवर टीका केली आहे. नागरिकांचा मृत्यू झाल्याबद्दल तमिळनाडू सरकारने दु:ख व्यक्त केले. मात्र, मागणी मान्य करण्यासाठी हिंसेचा मार्ग जमावाने अवलंबिल्याने गोळीबार टाळता आला नाही, अशी बाजूही सरकारने मांडली. या घटनेनंतर शेजारील जिल्ह्यातून जादा कुमक मागवत प्रशासनाने जमावबंदी लागू करत परिस्थितीवर नियंत्रण मिळविले आहे. तसेच, मुख्यमंत्री पलानीस्वामी यांनी या घटनेची न्यायालयीन चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच, मृतांच्या नातेवाइकांना दहा लाख रुपये, गंभीर जखमी झालेल्यांना तीन लाख रुपये आणि किरकोळ जखमी झालेल्यांना एक लाख रुपये नुकसानभरपाई जाहीर केली आहे.
प्रकल्पाविरोधात सरकारने काहीही कारवाई न केल्यानेच आंदोलनाची वेळ आली होती. मात्र, पोलिसांनी त्यांच्यावर बेछूट गोळीबार केला. त्यांची ही कृती निषेधार्ह आहे.
- एम. के. स्टॅलिन, द्रमुक नेते
हा सरकारपुरस्कृत दहशतवादाचा प्रकार आहे. अन्यायाविरोधात लढणाऱ्या लोकांचा सरकारने खून केला आहे.
- राहुल गांधी, कॉंग्रेस अध्यक्ष
वेदांता कंपनीच्या स्टरलाइट कॉपर या प्रकल्पातून दरवर्षी चार लाख टन तांब्याचे कॅथोड उत्पादित केले जाते. हे उत्पादन दुप्पट करण्याचा कंपनीचा विचार आहे. या कंपनीने पर्यावरणविषयक कायदे न पाळल्याबद्दल तमिळनाडू प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने त्यांचा परवाना रद्द केला होता. मात्र, कंपनीने त्याला आव्हान दिले असून सुनावणी सुरू आहे. या कंपनीमुळे नदी प्रदूषण होत असून, भूजल पातळीवरही परिणाम होत असल्याचा आरोप आहे. तसेच, कंपनीच्या चिमण्यांचा आकारही लहान असल्याने अधिक प्रदूषण होत असल्याचे म्हणणे आहे.
मुंबई - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या हत्येचा तपास करत असलेल्या केंद्रीय अन्वेषण विभागाने (सीबीआय) दहशतवाद विरोधी पथकाच्या मदतीने औरंगाबाद येथे...
बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा- बारसकर
मोहोळ- बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा अशी मागणी मोहोळ चे नगराध्यक्ष तथा राष्ट्रवादीचे नुतन प्रदेशचिटणीस रमेश...
कुणी अनुदान देता का अनुदान
बिजवडी - माजी पंतप्रधान (कै.) अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 1999 मध्ये राज्यात मागासवर्गीय मुला-मुलींसाठी अनुसूचित जाती निवासी आश्रमशाळा सुरू करण्यास...
बीसीसीआयकडून नव्या घटनेची नोंदणी
मुंबई : सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्देषानुसार भारतीय क्रिकेट मंडळाने (बीसीसीआय) नव्या घटनेची नोंदणी चेन्नईतील रजिस्ट्रार ऑफ सोसायटी, तमिळनाडू...
बिहारमध्ये निर्वस्त्र महिलेची धिंड, माथेफिरू जमावाचे कृत्य
पाटणा : येथे भोजपूर जिल्ह्यातील बिहिया या गावात एका तरुणाचा मृतदेह लोहमार्गावर आढळून आल्यानंतर बेभान झालेल्या संतप्त जमावाने "रेड लाईट एरियाती'ल एका...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


family doctor Regimen पथ्यापथ्य-अंगावर सूज | eSakal

डॉ. श्री बालाजी तांबे
शुक्रवार, 27 ऑक्टोबर 2017
पायांवर सूज येणे, चेहरा सुजणे, संपूर्ण अंगावर सूज येणे हे शरीरातील असंतुलनाचे लक्षण असते. याचे योग्य निदान करून घेणे, तसेच वैद्यांच्या सल्ल्याने योग्य उपचार करून घेणे हे गरजेचे असते.
पायांवर सूज येणे, चेहरा सुजणे, संपूर्ण अंगावर सूज येणे हे शरीरातील असंतुलनाचे लक्षण असते. याचे योग्य निदान करून घेणे, तसेच वैद्यांच्या सल्ल्याने योग्य उपचार करून घेणे हे गरजेचे असते.
अंगावर सूज अनेक कारणांनी येऊ शकते. मुका मार लागल्याने किंवा काही किडा-कीटक चावल्याने जी सूज येते ती सहसा स्थानिक (एका ठिकाणी मर्यादित) असते. ती थोड्या उपचारांनी, लेप वगैरे लावला की पूर्णतः नाहीशी होणारी असते; मात्र पायांवर सूज येणे, चेहरा सुजणे, संपूर्ण अंगावर सूज येणे हे शरीरातील असंतुलनाचे लक्षण असते. याचे योग्य निदान करून घेणे, तसेच वैद्यांच्या सल्ल्याने योग्य उपचार करून घेणे हे गरजेचे असते.
बरोबरीने आहार कसा योजावा याची माहिती आपण करून घेणार आहोत.
वातामुळे अंग सुजते तेव्हा त्यात वेदना असतात, त्वचेचा स्पर्श रुक्ष, खरखरीत होतो आणि सूज आलेल्या जागेवर दाब दिला, तर सूज सहजतेने दबली जाते; पण दाब काढला की ते ठिकाण लगेच पूर्ववत होते. या प्रकारच्या सुजेत अन्न शिजविण्यासाठी म्हणजे पेज, सूप, खिचडी वगैरे बनविण्यासाठी जे पाणी लागते ते पुढील औषधांनी संस्कारित करून घ्यायचे असते,
वातिके श्वयथौ शस्तं पानाहारपरिग्रहे
सुंठ, पुनर्नवा, एरंड या वनस्पतींचे मिश्रण किंवा बृहत् पंचमूळ म्हणजे बेल, गंभारी, पाटला, श्‍योनाक, अग्निमंथ या वनस्पतींच्या मुळांचे मिश्रण यांनी षडंगोदक विधीने जल संस्कारित करावे व याच पाण्याचा स्वयंपाकात वापर करावा. तहान लागली असताना पाणी प्यायचे तेसुद्धा या वनस्पतींनी संस्कारित केलेले असावे. षडंगोदक विधी म्हणजे वनस्पतींच्या मिश्रणात ६४ पट पाणी घालून ते मंद आचेवर निम्मे शिल्लक राहीपर्यंत आटवायचे व गाळून घेऊन वापरायचे असते.
सुजेमध्ये गोमूत्र हे पथ्यकर आणि औषधाप्रमाणे हितकर सांगितलेले आहे.
गोमूत्रस्य प्रयोगो वा शीघ्रं श्वयथुनाशनम् यवागुः
रोज गोमूत्र पिण्याने आणि शोथघ्न (सूज कमी करणाऱ्या) द्रव्यांनी सिद्ध यवागू सेवन करण्याने सूज बरी होते. गोमूत्र प्यायचे असेल तेव्हा ते भारतीय वंशाच्या निरोगी गाईचे असावे. गोमूत्र जाडसर सुती कापडातून सात वेळा गाळून घेऊन, त्यात समभाग पाणी मिसळून प्यायचे असते. साधारणतः सकाळी सात-आठ चमचे, संध्याकाळी सात-आठ चमचे या प्रमाणात गोमूत्र-पाण्याचे मिश्रण घेता येते; मात्र वैद्यांच्या मार्गदर्शनाने हे प्रमाण कमी-जास्ती करता येते. शोथघ्न द्रव्यांनी संस्कारित यवागू बनविण्यासाठी प्रथम पुनर्नवा, दशमूळ, गुळवेल, गोक्षुर वगैरे द्रव्यांनी षडंगोदक पद्धतीने औषधी जल बनवून घ्यायचे असते. मग तांदळाच्या सहा पट हे औषधी जल घेऊन तांदूळ शिजेपर्यंत उष्णता द्यायची असते व तयार झालेली यवागू रुग्णाला प्यायला द्यायची असते. या प्रकारे रोज गोमूत्र आणि यवागू देण्याने सूज कमी होते.
आल्याचा रस आणि गुळाचे मिश्रण, तसेच बकरीचे दूध हे सुजेमध्ये पथ्यकर असते.
आर्द्रकस्य रसः पीतः पुराणगुडमिश्रितः
अजाक्षीराशिनां शीघ्रं सर्वशोथहरो भवेत्
आले किसून त्याचा रस काढावा, त्यात जुना गूळ मिसळावा व तयार झालेले चाटण थोडे थोडे घेत राहावे. साधारणतः आल्याचा रस आठ ग्रॅम आणि तेवढाच गूळ घेऊन हे चाटण बनवता येते; मात्र प्रकृतीनुसार वैद्यांच्या सल्ल्याने यात बदल करावा लागू शकतो. तसेच बकरीचे दूध हेसुद्धा सर्व प्रकारच्या सुजेवर पथ्यकर असते,
अल्पमल्पं कटुस्नेहं भोजनं शोफिनां हितम्
एक वर्ष जुने जव आणि साठेसाळीचे तांदूळ यांना दशमुळांनी सिद्ध केलेल्या पाण्यात शिजवून तयार केलेल्या सूप, पेज वगैरे गोष्टी, थोडे तूप व थोडी तिखट द्रव्ये (सुंठ, मिरी, पिंपळी, लवंग वगैरे) यांचा समावेश असलेले भोजन सुजेमध्ये हितकर असते.
चरकसंहितेमध्ये सुजेसाठी पुढील पदार्थ पथ्यकर सांगितलेले आहेत,
सुंठ, मिरी, पिंपळी व यवक्षार मिसळलेले मुगाचे सूप
एक वर्ष जुने यव व तांदूळ
परवर, गाजर, मुळा, कडुनिंबाची कोवळी पाने यांची भाजी
कुळीथ, यव, तांदूळ, मूग, जुने तूप, ताक, मध, आसव, कारले, शेवगा, गाजर, परवर, मुळा, गोमूत्र, हळद, पुनर्नवा, पडवळ, गरम पाणी वगैरे
विरुद्ध अन्न, मीठ, सुकवलेल्या भाज्या, गुळाचे पदार्थ, दही, आंबट गोष्टी, पचण्यास जड पदार्थ, उडीद, गहू, थंड पाणी, मका, पावटा, वाल, चवळी, सोयाबीन, श्रीखंड, चीज, रताळी, साबुदाणा वगैरे.
काँग्रेस नेते गुरुदास कामत यांचे दिल्लीत निधन
नवी दिल्ली- काँग्रेसचे नेते आणि माजी खासदार गुरुदास कामत यांचे आज दिल्लीत हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. त्यांचे 63 वर्ष वय होते. आज (ता.22)...
राज्यातील पोलिसांच्या पाल्यांसाठी दोन शिष्यवृत्त्या
पुणे - ‘सकाळ इंडिया फाउंडेशन’ने सुवर्णमहोत्सवी वर्षापासून लक्ष्मण विष्णू केळकर आणि उषा लक्ष्मण केळकर यांच्या नावाने महाराष्ट्र पोलिसांच्या...
पाच दिवस करा मनसोक्त खरेदी
पुणे - पावसाळ्यात फर्निचरपासून किचन गॅजेट्‌सपर्यंत वैविध्यपूर्ण खरेदीचा आनंद घेता यावा, यासाठी ‘सकाळ’ने पाच दिवसांचा ‘सकाळ फर्निचर व किचन एक्‍स्पो’...
मराठा वसतिगृहाला मंत्रालयाचा खोडा
मुंबई - मराठा क्रांती मोर्चाच्या आक्रमक आंदोलनानंतर राज्यभरात मराठा वसतिगृहांची उभारणी सुरू असताना सोलापूरसाठी मात्र पणन विभागाने पुन्हा एकदा...
दिवसभरात 140 बसगाड्या बंद पडल्या
पुणे - सततचा पाऊस, खड्डे आणि वाहतूक कोंडी, यामुळे पीएमपीच्या बसवर विपरीत परिणाम होऊन मंगळवारी रात्री नऊवाजेपर्यंत तब्बल 140 बस बंद पडल्या....
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


project complete devendra fadnavis politics प्रकल्प वेळेत पूर्ण करा - देवेंद्र फडणवीस | eSakal

प्रकल्प वेळेत पूर्ण करा - देवेंद्र फडणवीस
गुरुवार, 24 मे 2018
मुंबई - लोकसभा निवडणुका जवळ येत असल्याने कोणतेही नवीन प्रकल्प हाती न घेता सुरू असलेले पायाभूत सुविधांचे प्रकल्प वेळेत पूर्ण करा, अशा सूचना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत.
मुंबई - लोकसभा निवडणुका जवळ येत असल्याने कोणतेही नवीन प्रकल्प हाती न घेता सुरू असलेले पायाभूत सुविधांचे प्रकल्प वेळेत पूर्ण करा, अशा सूचना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना दिल्या आहेत.
मेट्रो शहरांमध्ये मेट्रो, मोनो रेल, रस्तेरुंदीकरण आणि रस्त्यांच्या सिमेंटीकरणाचे प्रकल्प सुरू आहेत. ग्रामीण भागांत जलसिंचन आणि रस्त्यांचे प्रकल्प सुरू आहेत. राज्यात सुरू असलेल्या महत्त्वाकांक्षी पायाभूत प्रकल्पांच्या कामाचा आढावा मुख्यमंत्री नियमित घेत असतात. हे प्रकल्प वेळेत मार्गी लावण्यासाठी त्यांनी "वॉर रूम टीम' स्थापन केली आहे. निवडणुकीला सामोरे जाण्यापूर्वी पायाभूत सुविधांचे प्रकल्प पूर्ण झाल्यास सरकारला फायदा होईल, त्यामुळे लोकांच्या नजरेत भरू शकणारे प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी पाठपुरावा करण्याच्या सूचना मुख्यमंत्र्यांनी दिल्या असल्याचे वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
मुंबईतील मेट्रो, मोनो रेल प्रकल्प पूर्ण व्हावेत यासाठी सरकारचा प्रयत्न आहे. नवी मुंबईतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचा प्रकल्प 40 टक्‍के पूर्ण झाला आहे. मुंबईसाठी वाहतुकीचे प्रकल्प खूप महत्त्वाचे आहेत. मेट्रो प्रकल्प तातडीने पूर्ण होणार नाही; मात्र हा प्रकल्प पूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे, या दृष्टीने त्याचे काम होईल. एखादा प्रकल्प पूर्ण होण्याबाबत लोकांना वाटणाऱ्या विश्‍वासाचाही फायदा सत्ताधाऱ्यांना होतो, त्यामुळे लवकरच हे प्रकल्प अधिक गती घेतील, असा विश्‍वासही या अधिकाऱ्याने व्यक्‍त केला.
ग्रामीण भागांमध्ये जलयुक्‍त शिवार अभियानाने सकारात्मक वातावरण निर्माण केल्याचा विश्‍वास मुख्यमंत्री कार्यालयाला वाटत आहे. शेतकरी कर्जमाफी योजनेचाही फायदा व्हावा, यासाठी या योजनेतील त्रुटी पूर्ण करण्याच्या सूचनाही या कार्यालयाने संबंधितांना केल्या आहेत.
गणेशोत्सवाच्या संदर्भातील अनेक नियमांना यंदा सवलत देण्यामागे आपली मतपेढी शाबूत ठेवण्याचा हेतू स्पष्ट दिसतो. तोंडावर आलेल्या निवडणुकांमुळे सणांच्या...
रखडलेल्या प्रकल्पांसाठी मुख्यमंत्र्यांचा पुढाकार
औरंगाबाद - विविध कारणांमुळे रखडलेल्या राज्यातील दहा मोठ्या प्रकल्पांना चालना देण्यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुढाकार घेतला आहे....
नाझीच्या सैनिकास अमेरिकेने परत पाठवले
बर्लिन (पीटीआय) : जर्मनीतील नाझी राजवटीच्या काळात मजुरांच्या छावणीचा सुरक्षारक्षक म्हणून काम करणारे आणि नाझीच्या अमानवी छळाचा साक्षीदार असलेले 95...
'महिलांच्या संघटनात्मक बांधणीवर शिवसेनेचा भर'
पुणे - शिवसेनेने आगामी निवडणुकीत महिलांच्या संघटनात्मक बांधणीवर भर दिला आहे. वस्तीपासून ते सोसायटीपर्यंत प्रत्येक महिलेला शिवसेनेशी जोडण्याचे नियोजन...
'बोरामणी'च्या निधीचा होटगी रोड विमानतळासाठी वापर
सोलापूर- हैदराबाद महामार्गावरील बोरामणी विमानतळाच्या रखडलेल्या कामाकडे पाहण्यासाठी एकीकडे संबंधितांना वेळच नाही. तर दुसरीकडे होटगी रस्त्यालगतच्या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Madhuri Dixit Praised The Performance Of Sumedh Madgulkar | माधुरी दिक्षीतने केली सुमेध मदगलकरच्या अभिनयाची प्रशंसा | Lokmat.Com

बुधवार २२ ऑगस्ट २०१८
KBC च्या दहाव्या सिझनची आहे ही थिम
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
विधिमंडळातील उपस्थितीसह प्रश्नांत घट; प्रजा फाउंडेशनचा अहवाल
एका घरासाठी फक्त सहा ते सात अर्ज; म्हाडा कोकण विभागीय लॉटरीला अत्यल्प प्रतिसाद
अटक होण्याची नाहक भीती वाटत असल्यास नामजप, प्रार्थना करा
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा
DDLJच्या क्लायमॅक्स सीनबद्दल काजोलची गोड तक्रार ऐकून शाहरूखलाही येईल हसू
'उंच माझा झोका' पुरस्कार सोहळ्यात अभिनेत्रींनी लावले चार चांद
‘क्राईम पेट्रोल’नंतर अनुप सोनीचा मेकओव्हर, एकदा बघाच
सहा वर्षांनंतर रिलीज होणार ‘तुम्बाड’ पाहा अंगावर रोमांच उभा करणारा टीजर
सनी देओल बनवणार पापा धर्मेन्द्रचे बायोपिक
Perspective: भारताच्या महानतेचं गमक सांगणारा 'परस्पेक्टिव्ह'
Martyred Kaustubh Rane : 'तो' देशासाठी शहीद झाला, यांनी दणक्यात वाढदिवस केला
Maharashtra Bandh : राज्याच्या कानाकोपऱ्यात मराठा समाजाचं आंदोलन सुरू
Maharashtra Bandh : संभाजी चौकात मराठा क्रांती आंदोलकांकडून रक्ताभिषेक
कुरडयांची रसरशीत भाजी पाहून तुम्हाला भूक आवरणार नाही
shocking... स्वत:वर गोळी झाडल्यानंतरही 'तिला' मिळाले फेस सर्जरीमुळे जीवदान
बांबू राफ्टिंगचा थरारक अनुभव घेण्यासाठी बेस्ट डेस्टिनेशन
भारतातील सर्वात उंच गाव; अॅडव्हेंचरसाठी सर्वात बेस्ट डेस्टिनेशन
'या' ठिकाणी मिळतेय भारतातील सर्वात महाग मिठाई
सातारा- कोयना, महाबळेश्वर भागात पावसाचा जोर कायम, कोयना धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरू, प्रशासनाकडून नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा
कर्नाटक- सकलेशपूर-मंगळुरू रेल्वे रुळावर दरड कोसळली, दरड हटवण्याचं काम सुरू
पॅराशूटशिवाय विमानातून उडी मारण्याचा नवा विश्वविक्रम, हॉलिवूड स्टंटमॅन ल्युक ऐकिन्सचा पराक्रम, गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद
मराठवाडा, विदर्भात मुसळधार पाऊस, नागपूर-भंडारा मार्ग बंद.
नवी मुंबई : शिवसेना नगरसेवक नामदेव भगत विरोधात छेडछाडीचा गुन्हा दाखल.
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
निळवंडे धरणातून मंगळवारी रात्री नऊ वाजता ११ हजार २७४ क्यूसेकने पाणी सोडण्यास सुरुवात
भोपाळ - मध्य प्रदेशमधील मंदसौर येथे पुराच्या पाण्यात गाडी वाहून गेली. गाडीतील चार जणांचा बुडून मृत्यू
रत्नागिरी : राजकीय वादातून रत्नागिरीतील शिवसेनेचे उपशहरप्रमुख बावा चव्हाण यांचे केशकर्तनालय फोडले, राजकीय वर्तुळात तणाव.
नवी मुंबई - कामोठेमध्ये घराच्या बाल्कनीच्या अकराव्या मजल्यावरून पडल्याने कॉलेज तरुणीचा मृत्यू.
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
नवी दिल्ली - बिहारचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांची जम्मू-काश्मीरच्या राज्यपालपदी नियुक्ती, तर लालजी टंडन यांची बिहारच्या राज्यपालपदी नियुक्ती
नवी दिल्ली - नीटची परीक्षा वर्षातून एकदाच होणार, केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाचा निर्णय
सोलापूर - उजनी धरण व्यवस्थापनाकडून भीमा नदी काठच्या लोकाना सतर्कतेचा इशारा
उल्हासनगर - उल्हासनगरात सराईत घरफोडी करणारा गजाआड, 8 चोरीचे गुन्हे उघड, साडे पाच कोटींचा ऐवज हस्तगत
सातारा- कोयना, महाबळेश्वर भागात पावसाचा जोर कायम, कोयना धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरू, प्रशासनाकडून नदीकाठच्या गावांना सतर्कतेचा इशारा
कर्नाटक- सकलेशपूर-मंगळुरू रेल्वे रुळावर दरड कोसळली, दरड हटवण्याचं काम सुरू
पॅराशूटशिवाय विमानातून उडी मारण्याचा नवा विश्वविक्रम, हॉलिवूड स्टंटमॅन ल्युक ऐकिन्सचा पराक्रम, गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये नोंद
मराठवाडा, विदर्भात मुसळधार पाऊस, नागपूर-भंडारा मार्ग बंद.
नवी मुंबई : शिवसेना नगरसेवक नामदेव भगत विरोधात छेडछाडीचा गुन्हा दाखल.
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
निळवंडे धरणातून मंगळवारी रात्री नऊ वाजता ११ हजार २७४ क्यूसेकने पाणी सोडण्यास सुरुवात
भोपाळ - मध्य प्रदेशमधील मंदसौर येथे पुराच्या पाण्यात गाडी वाहून गेली. गाडीतील चार जणांचा बुडून मृत्यू
रत्नागिरी : राजकीय वादातून रत्नागिरीतील शिवसेनेचे उपशहरप्रमुख बावा चव्हाण यांचे केशकर्तनालय फोडले, राजकीय वर्तुळात तणाव.
नवी मुंबई - कामोठेमध्ये घराच्या बाल्कनीच्या अकराव्या मजल्यावरून पडल्याने कॉलेज तरुणीचा मृत्यू.
Asian Games 2018: भारतीय महिला हॉकी संघाचा 21-0 असा दणदणीत विजय
नवी दिल्ली - बिहारचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांची जम्मू-काश्मीरच्या राज्यपालपदी नियुक्ती, तर लालजी टंडन यांची बिहारच्या राज्यपालपदी नियुक्ती
नवी दिल्ली - नीटची परीक्षा वर्षातून एकदाच होणार, केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाचा निर्णय
सोलापूर - उजनी धरण व्यवस्थापनाकडून भीमा नदी काठच्या लोकाना सतर्कतेचा इशारा
उल्हासनगर - उल्हासनगरात सराईत घरफोडी करणारा गजाआड, 8 चोरीचे गुन्हे उघड, साडे पाच कोटींचा ऐवज हस्तगत
All post in लाइव न्यूज़
माधुरी दिक्षीतने केली सुमेध मदगलकरच्या अभिनयाची प्रशंसा
आपल्या चॉकलेटी लुक्सने सध्या लाखों तरूणींची धडकन बनलेला हँडसम हंक सुमेध मुदगलकर आता बॉलीवुडची ‘धकधक’गर्ल माधुरी दिक्षीतच्या ‘बकेट लिस्ट’ ह्या सिनेमात दिसणार आहे. ‘व्हेंटिलेटर’ आणि ‘मांजा’ चित्रपटातून आपल्या अभिनयाची चुणूक दाखवलेल्या सुमेधसाठी ही त्याच्या करीयरची एक महत्वपूर्ण फिल्म असेल. माधुरीने ट्विटरवरून सुमेधची जी नुकतीच प्रशंसा केली आहे, त्यावरून तर तसेच समोर येतेय.
माधुरी दीक्षित सुमेधविषयी म्हणते, “बकेटलिस्ट चित्रपटातला तुझा परफॉर्मन्स नक्कीच प्रेक्षकांना भावेल. आणि त्याने तू कित्ती उत्तम अभिनेता आहेस, हे लोकांसमोर सिध्द होईल, ह्याचा मला विश्वास वाटतो. तुला तुझ्या पुढील वाटचालीसाठी माझ्या शुभेच्छा.”
खुद्द माधुरी दिक्षीतकडून एवढी वाहवाही मिळाल्यावर सुमेध खूप खूश झाला आहे. तो म्हणतो, “माधुरी मॅमकडून अशी शाबासकी व्हावी, हे माझ्यासारख्या कोणत्याही नव्या अभिनेत्याचं भाग्यच म्हणावे लागेल. त्यांची जेवढी कारकिर्द आहे, तेवढं माझं वयही नाही आहे. पण त्यांनी सोशल मीडियावर येऊन अशी जाहिरपणे माझी स्तुती करावी, ही माझ्यासाठी खूप मोठी गोष्ट आहे.”
बकेट लिस्ट या चित्रपटात ती पुण्यात राहाणाऱ्या एका स्त्रीची भूमिका साकारत आहे. पुण्यात राहाणाऱ्या लोकांची बोलण्याची ढब ही मुंबईतील लोकांपेक्षा वेगळी असते. त्यामुळे माधुरीने ही ढब शिकली आहे. एवढेच नव्हे तर या चित्रपटातील काही दृश्यांमध्ये माधुरी आपल्याला बाईक चालवताना दिसणार आहे. त्यामुळे या चित्रपटासाठी ती बाईक चालवायला सुद्धा शिकली आहे. ब्लू मस्टँग क्रिएशन्स, डार्क हॉर्स सिनेमा आणि दार मोशन पिक्चर्स निर्मित बकेट लिस्ट या सिनेमाचे दिग्दर्शन तेजस प्रभा विजय देऊसकर यांनी केले आहे तर चित्रपटाची कथा तेजस प्रभा विजय देऊसकर आणि देवश्री शिवाडेकर यांनी लिहिली आहे. माधुरीसोबत वंदना गुप्ते, सुमीत राघवन, शुभा खोटे आणि रेणुका शहाणे या कलाकारांच्या या चित्रपटात मुख्य भूमिका आहेत.
मराठी सिनेमा अधिक बातम्या
या कारणामुळे रॉमकॉम या चित्रपटाचे चित्रीकरण होतेय मराठवाडामध्ये
‘स्वप्नं’ साकारण्यासाठी ‘दिग्गज’ एकत्र
‘टेक केअर गुड नाईट’ ही आजच्या पिढीची कथा – पर्ण पेठे
'टेक केअर गुड नाईट' या चित्रपटात पाहायला मिळणार या गोष्टी
स्मिता गोंदकरचे नवे गाणे लवकरच प्रेक्षकांच्या भेटीला
रिंकू राजगुरू म्हणते की 'ह्या' सिनेमातील माझी भूमिका खूप वेगळी
आशियाई स्पर्धाप्रियांका चोप्राकेरळ पूरभारत विरुद्ध इंग्लंडदीपिका पादुकोणसोनाली बेंद्रेशिवसेनाश्रावण स्पेशल
डोळ्याची पारणे फेडणारे 7 पर्यटन स्थळ
जगातील सर्वात धोकादायक पूल, जीव मुठीच धरून चालतात लोक
hajj yatra 2018: हज यात्रेला सुरुवात, अनेक भागांतून भाविक रवाना
दुबईमध्ये करीना कपूरची गर्ल गँगसोबत मस्ती
लुधियानाच्या 'या' विमान हॉटेलची सफर एकदा तरी नक्की करा
हृतिक रोशनचं आलिशान घर आतून कसं दिसतं, बघा फोटो
नेमबाज सौरभची अविश्वसनीय भरारी
'उंच माझा झोका पुरस्कार' प्रेक्षकांच्या भेटीला
श्रावण स्पेशल - शिवलिंगासारखे दिसणारे शहर
तापसी पन्नू साडीमध्ये अशी दिसते सुंदर
एक राखी सीमेवरील जवानांसाठी, विद्यार्थिनींनी जवानांना पाठवल्या राख्या
नाशिकच्या 'गोदावरी'ची पातळी वाढली
Asian Games 2018 : काय म्हणाला वीरधवल खाडे, पाहा हा व्हिडीओ
Asian Games 2018 : ... अन् इंडोनेशियामध्ये घुमले 'सारे जहाँसे अच्छा' चे सूर
बंदीच्या मागणीविरोधात सनातनकडून पुण्यात मोर्चा
उमा प्रकल्प ओव्हर फ्लो
Asian Games 2018: बॅडमिंटनमध्ये भारत कसे करेल पुनरागमन सांगत आहेत प्रशिक्षक गोपीचंद
Asian Games 2018: सुवर्णपदकानंतर बजरंगने दिलेला पहिली प्रतिक्रीया पाहा
Asian Games 2018: बजरंग पुनियाची सुवर्णकमाई, आशियाई स्पर्धेत भारताला पहिले 'गोल्ड'
Asian Games 2018 Opening Ceremony: जकार्ताच्या खेलनगरीची सफर, इथेच होणार आशियाई स्पर्धेचं उद्घाटन
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
'स्त्री'मध्ये साधलाय हॉरर व कॉमेडीचा छान समतोल : राजकुमार राव
आजचे राशीभविष्य - 22 ऑगस्ट 2018
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
या कारणामुळे रॉमकॉम या चित्रपटाचे चित्रीकरण होतेय मराठवाडामध्ये
प्रभू श्रीरामांच्या डोक्यावरही भगवी पगडी घाला, उद्धव ठाकरेंचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना टोला
नीरव मोदीचा अलिबागमधील बंगला पाडणार
आपचे नेते आशिष खेतान यांचा राजीनामा
टोलमुक्तीच्या बदल्यात १० कोटींची भरपाई; एमईपी कंपनीचा पवित्रा
Kerala Floods: केरळला हवे २६०० कोटी रुपयांचे विशेष आर्थिक साहाय्य
अखेर भातसा धरण ओव्हरफ्लो; मुंबईकरांना दिलासा


international yoga festival in gova आंतरराष्ट्रीय योग संमेलन गोव्यात | eSakal

आंतरराष्ट्रीय योग संमेलन गोव्यात
शनिवार, 26 मे 2018
पणजी : आंतरराष्ट्रीय योग दिनानिमित्त घेण्यात येणारे आंतरराष्ट्रीय योग संमेलन यंदा पणजी लगतच्या डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी स्टेडियममध्ये घेण्यात येणार आहे. प्रथमच हे संमेलन गोव्यात भरवण्यात येत आहे, अशी माहिती केंद्रीय आयुष राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) श्रीपाद नाईक यांनी आज येथे पत्रकार परीषदेत दिली.
पणजी : आंतरराष्ट्रीय योग दिनानिमित्त घेण्यात येणारे आंतरराष्ट्रीय योग संमेलन यंदा पणजी लगतच्या डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी स्टेडियममध्ये घेण्यात येणार आहे. प्रथमच हे संमेलन गोव्यात भरवण्यात येत आहे, अशी माहिती केंद्रीय आयुष राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) श्रीपाद नाईक यांनी आज येथे पत्रकार परीषदेत दिली.
केंद्र सरकारच्या चार वर्ष झाल्यानिमित्ताने बोलताना ते म्हणले, आयुष मंत्रालयाकडून गोव्याला भरभरून देण्याचा प्रयत्न केला आहे. प्रत्येकी 50 खाटांची दोन जिल्हा इस्पितळे बांधण्यात येत असून एम्सच्या धर्तीवर आयुर्वेदातील संशोधन केंद्र व शंभर खाटांचे इस्पितळही गोव्यात बांधण्या येत आहे. येत्या 15 दिवसानंतर त्याची सुरवात केली जाईल. केंद्र सरकारने चार वर्षात किमान 30 हजार कोटी रुपयांची मदत गोव्याला या ना त्या मार्गाने केली असून गोवा मुक्तीनंतर प्रथमच एवढी मदत मिळाली आहे.
समाजाच्या प्रत्येक घटकाला काही ना काही देण्याचा प्रयत्न केंद्र सरकारने केला आहे. प्रत्येक समाज घटकासाठी योजना राबविल्या आहेत असे सांगून ते म्हणाले, केंद्र सरकारवर 4 वर्षात गैरव्यवहाराचा एकही डाग लागलेला नाही हे आमचे बलस्थान आहे. सर्वाना सोबत घेत विकासाकडे झेपवायचे या तत्वावर या सरकारची वाटचाल सुरु आहे.
गोव्यात आजपासून 15 दिवस भाजपने जनसंपर्क मोहिम सुरु केली आहे. या मोहिमेदरम्यान केंद्र सरकारच्या विविध योजना आणि विकासकामे यांची माहिती नेते जनतेला देणार आहेत. भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष खासदार विनय तेंडुलकर आणि सरचिटणीस सदानंद शेट तानावडे यांच्या नेतृत्वाखाली त्याची अंमलबजावणी केली जाणार आहे.
मुंबई - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांच्या हत्येचा तपास करत असलेल्या केंद्रीय अन्वेषण विभागाने (सीबीआय) दहशतवाद विरोधी पथकाच्या मदतीने औरंगाबाद येथे...
उमेदवारांना लिहावा लागणार विकासाचा संकल्प
सोलापूर- स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणूक रिंगणातील प्रत्येक उमेदवाराला निवडून आल्यानंतर प्रभाग विकासाचा संकल्प काय असणार आहे, ते किमान 500...
बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा- बारसकर
मोहोळ- बृहत आराखड्याबाबतचा घेतलेला निर्णय त्वरीत दुरुस्त करावा अशी मागणी मोहोळ चे नगराध्यक्ष तथा राष्ट्रवादीचे नुतन प्रदेशचिटणीस रमेश...
सायकल ट्रॅकचा प्रस्ताव केंद्राकडे
पुणे - सायकल ट्रॅक आराखड्यांतर्गत शहराच्या विविध भागांत 824 किलोमीटरचे सायकल ट्रॅक निर्माण करण्याचा प्रस्ताव महापालिकेने केंद्र सरकारकडे नुकताच सादर...
डॉ. दाभोलकर, पानसरे हत्येमागे मेंदू कोणाचा
मुंबई - डॉ. नरेंद्र दाभोलकर, कॉ. गोविंद पानसरे यांच्या हत्येचा कट कुणी रचला, त्यामागे मेंदू कोणाचा आहे, याचा शोध सरकारने घ्यावा आणि त्याच्या...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
ज्युसर मिक्सर आणि धार लावणारा
ओ डी टॉयलेट (EDT)
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप फ्लॉप्स
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black
वरील टेबल मध्ये फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black किंमत ## आहे.
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black नवीनतम किंमत May 28, 2018वर प्राप्त होते
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black दर नियमितपणे बदलते. कृपया फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black - वापरकर्तापुनरावलोकने
चांगले , 1 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black वैशिष्ट्य
ऑप्टिकल सेन्सर रेसोलुशन 12 MP
ऑडिओ विडिओ इंटरफेस Yes
रेड इये रेडुकशन Yes
स्क्रीन सिझे 2 Inches
बिल्ट इन फ्लॅश Yes
फुजिफिल्म फिनेपिक्स झं७००एक्सर डिजिटल कॅमेरा Black
3/5 (1 रेटिंग )
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


मिमलॅट: फॉर्म प्रमाणीकरण - सुरक्षा आणि इनपुट तपशील
तर मी एका रजिस्टर फॉर्मवर काम करत आहे आणि माझ्याकडे चार फील्ड आहेत: नाव, वापरकर्तानाव, ईमेल आणि पासवर्ड. JSemalt मध्ये मी या फील्डची मूल्ये निवडतो आणि सर्व फील्ड भरलेल्या आहेत यावर अवलंबून, मी ते एजेक्सद्वारे PHP स्क्रिप्टवर पास करते.फॉर्म प्रमाणीकरणासाठी ते सुरक्षित आहे का वापरकर्त्याकडून डेटा हाताळण्याबद्दल मी काळजीत होतो - jet pump ejector sizing.
PHP स्क्रिप्टमध्ये मीठ टाकल्यास, मी तपासते की सर्व पोस्ट केलेल्या व्हॅल्यूजमध्ये डेटा आहे का, तरच मी काही वैधते करीत रहाणार आहे. मान्यतेला ते भाग आहेत जिथे मी काळजीत आहे की हे सर्वोत्तम नाही आणि त्याच्याशी अनेक दोष आहेत.
} दुसरे तर (
} दुसरे तर (स्ट्र्लॅन ($ वापरकर्तानाव)  <= 3 = strlen ($ username)>  15) {$ errors = "कृपया 4 ते 15 वर्णांदरम्यान एक वापरकर्तानाव निवडा. सर्जनशील व्हा. ";
} अन्य तर (स्ट्रेलन ($ वापरकर्तानाव)  <6 || स्ट्रेलन ($ वापरकर्तानाव)>  32) {$ errors = "आपला पासवर्ड कमीत कमी 6 वर्णांचा असणे आवश्यक आहे. ";
} else {प्रतिध्वनी "वैध";
या प्रमाणीकरण पद्धती सुरक्षित आहेत का वापरकर्ता डेटामध्ये फेरबदल करू शकतो असा लूप राहील
शेतांसाठीची आवश्यकता खालील प्रमाणे आहे - ज्यामुळॆ मला खात्री नव्हती की मी माझ्या कोडसह डोक्यावर मारा केला:
वापरकर्तानावात अंडरस्कोरसह अल्फान्यूमरिक वर्ण असणे आवश्यक आहे (वैकल्पिक)
नावाचे नाव आणि आडनाव दोन्ही असणे आवश्यक आहे
वरील संभाव्य धनादेशासह आपण बहुतेक हल्ले रोखू शकाल तरीही आपण डेटा नंतर सुरक्षित म्हणून हाताळू नये. येथे वास्तविक समस्या वरील प्रमाणीकरण इतकी जास्त नाही, परंतु आपण यानंतरचे डेटा काय करतो.
उदाहरणार्थ, जर आपण एस क्यू एल स्टेटमेंटमध्ये हे 'व्हॅलिडेटेड' डेटा वापरत असलात आणि वापरुन आधी योग्य रित्या बाहेर पडू शकत नाही तोपर्यंत $ पासवर्ड var जो आपण आक्रमणांसाठी खुले करू इच्छितो.
याव्यतिरिक्त आपण अति-प्रतिबंधक आहात. इन्डान्ससाठी जर माझे नाव तीन भाग होते तर ते आपल्या विनिर्देशनाद्वारे अवैध असेल.
एखाद्या सिडीट वर: आपण $ ($) पासवर्डच्या ऐवजी $ 3 ($) नावाच्या .
AJAX चा POST पद्धत वापरा. हे सुरक्षित आहे. मला प्रमाणीकरण प्रमाणीकरणासाठी पुरेसे वाटते.


Four people were injured in the accident on Solapur Pune National Highway सोलापुर पुणे राष्ट्रीय महामार्गावरील अपघातात चौघे जखमी | eSakal

सोलापुर पुणे राष्ट्रीय महामार्गावरील अपघातात चौघे जखमी
रविवार, 20 मे 2018
अचानक कार कठड्यावर आदळली व मालट्रक वर आदळली. त्यामुळे ती एका बाजुने घासत गेली.
मोहोळ - मालट्रक व कार यांची बाजुने धडक होऊन झालेल्या अपघातात चार जण गंभीर जखमी झाले. हा अपघात सोलापुर पुणे राष्ट्रीय महामार्गावरील या वली शिवारात आज रविवारी दुपारी एक वाजण्याच्या सुमारास झाला. बालाजी गोविंद भोकरे (32) कौशल्या बालाजी भोकरे (24) हरी बालाजी भोकरे (6) तनु बालाजी भोकरे (5) सर्व रा तुळजापुर हल्ली मु. पुणे अशी जखमीची नावे आहेत. सर्व जखमींना उपचारासाठी सोलापुर येथील खाजगी रुग्णालयात दाखल केले आहे.
मोहोळ पोलिसाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार मालट्रक क्र टी एन 34 / एस 2898 ही नगरहुन कांदा घेऊन सेलमकडे निघाली होती. त्याचवेळी कार क्र. एम एच 12/ एन एक्स 5990 ही त्याच बाजुने निघाली होती. अचानक कार कठड्यावर आदळली व मालट्रक वर आदळली. त्यामुळे ती एका बाजुने घासत गेली. त्यात वरील चौघे जखमी झाले. या अपघाताची खबर शागुल अमित (38) रा. कृष्णगिरी तामिळनाडु याने मोहोळ पोलिसात दिली आहे. अधिक तपास हवालदार अविनाश शिन्दे करीत आहेत.
आपण एका क्लिकवर ताजे अपडेट्स आपल्या मोबाईलमध्येही मिळवू शकता.
'ई सकाळ'चे अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
शेतीविषयीची अपडेट असलेले 'अॅग्रोवन' अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
राजकारणाची प्रत्येक घडामोड कळविणारे 'सरकारनामा' अॅप डाउनलोड करण्यासाठी क्लिक करा.
'शिक्षणाच्या गुणवत्तेसाठी टास्क फोर्स'
पुणे - ‘‘राज्यातील शैक्षणिक गुणवत्तेचे अहवाल पाहिले, तर फार चांगली परिस्थिती नाही. त्याचे कारण शिक्षकांना शिक्षणेतर काम सांगितले जाते. ही कामे करून...
ठाणे - किमान एक महिन्यासाठी मुलुंड आणि ऐरोली पुलावरील टोलनाक्‍यावर लहान वाहनांना टोलमाफी देण्यात आली आहे. मोठ्या प्रमाणात होणाऱ्या वाहतूक...
#RentIssues भाडेकरूंना नोंदणी वाऱ्यावर
पुणे - सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून भाडेकरूंची नोंदणी पोलिसांकडे करणे अनिवार्य आहे. मात्र ऑनलाइन नोंदणीसाठी पोलिसांनी सुरू केलेली "टेनंट' ही सुविधा...
हॅकिंग करताना ग्राहकांच्या खात्यावर पैसे
पुणे - कॉसमॉस बॅंकेचे एटीएम स्वीच (सर्व्हर) हॅक करून हॅकर्सने टाकलेल्या ऑनलाइन दरोड्याच्या वेळी (हॅकिंग) बॅंकेच्याच काही ग्राहकांच्या...
रस्ता एक किलोमीटर; खड्डे २६
वाल्हेकरवाडी - रावेत-वाल्हेकरवाडी मुख्य रस्त्याची पावसामुळे अत्यंत दयनीय अवस्था झाली. अवघ्या एक किलोमीटरमध्ये तब्बल २६ खड्डे पडले आहेत. अशा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


एक मराठी (EK MARATHI): परफॉर्मर ’पुलं’ ! Performer PuLa

लाभले अम्हास भाग्य बोलतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके परि अमृताते ही पैजा जिंके परि अमृताते ही पैजा जिंके ऐसी अक्षरे रसिके मेळविण॥ - श्री संत ज्ञानेश्वर.
लिहीतानाही बोलण्याप्रमाणेच ते सहज असत. अकारण शब्दांची आतषबाजी नाही. लिहितानाही वृत्तीतला - मनातला 'परफॉर्मर' सतत जागा असे. नुसता त्यांचा 'आवाज -आवाज' लेख वाचला तरी वाचणाऱ्याला 'ऎकत' असल्याचा अनुभव यावा, अशी शब्दांची रचना. बर्वेला 'अंतू बर्वा' उच्चारून ते वाचकाला क्षणात कोकणात घेऊन जात.
पु.ल. देशपांडे यांच्या तृतीय स्मृतीदिनानिमित्त खास लेख शब्दांच्या निवडीतलं नेमकेपण, सोप्पेपण, शब्द मांडणीतली अनौपचारिकता, भरजरी अलंकारिक शब्दांना दिलेला फाटा आणि 'नादा' मधला जिव्हाळा, या गोष्टी 'पुलं'ना ऎकताना आवर्जून जाणवत असत. भरड्या खादिच्या नेहरु शर्टाची बाही सरसावत 'तुम्हाला सांगतो' म्हण त्यांनी केलेलं भाषण असो, पॅंट-बुशकोटातल्या 'पुलं'चं, सिगारेटचा झुरका घेत कोचावर शेजारी बसलेल्याशी चाललेल्या गप्पा असोत किंवा 'एनसीपीए'त भावसंगीताचा प्रवास ते मांडत असताना, त्यांचं चाललेलं निवेदन असो, माझं लक्ष त्यांच्या शब्दमांडणीकडेच सतत असे. भाषण असो वा मुलाखत, त्यांच बोलणं गप्पा मारल्यासारखं असायचं, घरात बोलताना पुढचं वाक्य सहज सुचत जावं तसं. त्यातलं साधेपण मनाला भिडायचं. 'पु.ल.'च्या आवाजात , त्या नादात, तुमच्या -आमच्या विषयीचं प्रेम जाणवायचं, एखाद्याचं उत्स्फूर्त वाक्यानं स्टेजवर चैतन्य निर्माण करण्याची क्षमता त्यांच्या बोलण्यात होती.
अहमदनगरला 'आर्ट गॅलरी'चं उद्घाटन होतं. बासुदा आणि पुलं समारंभाचे पाहुणे होते. संयोजक-संचालक काही कारण नसताना 'पुलं'च्या वाटेला गेले. म्हणाले, 'आज या गॅलरीत चित्र प्रदर्शन आहे. पण बोलवलेल्या पाहुण्यांपैकी एकजण नाटकातला....'पुलं' आणि दुसरे सिनेमातले... बासुदा. दोघांनी हातात 'प्रश्न' कधी धरलेला नसेल. 'त्या संयोजकाचं हे आगाऊ वाक्य संपताक्षणी, पुलंनी फक्त प्रेक्षकांकडे बघत दाढी करत असल्याचा अभिनय करत भाबड्या स्वरात म्हटलं 'रोज हातात ब्रश धरतो की हो
गंमत साधताना कधी अकारण कुणाचा अवमान नाही. उगाच आक्रस्ताळी विधानं नाहीत. चारजण भोवती असावेत. गप्पामारा, सगळ्यांचा वेळ आनंदात जावा, ही भवना सतत. वेळ कसा गेला हे कळलंच नाही, असं साऱ्यांना वाटावं, ही अतंरीची इच्छा, अर्थात खूप 'अतंरी' शिरण्याइअतपत माझ 'वय' नव्हते. सुरुवातीला दुरुन ऎकत गेलो. माध्यमात काम करायला लागल्यानंतर मात्र बऱ्याच वेळा 'गप्पा' मारण्याचा योग आला.
दोन-चार वेळा 'प्रवास' ही घडला.
या सर्वच संवादात किंवा त्यांची पुस्तक वाचताना किंवा त्यांना चाळ, वरात, वटवट, सादर करताना पाहताना, मला पुन: पुन्हा त्यांचा 'शब्द खेळ' मोहित करायचा. थोडं त्यांच्या सान्निध्यात गेल्यावर जाणवलं की, उत्स्फूर्त शब्दफेकीमागेही शिस्तबद्ध आखणी आहे. 'तुम्हाला सांगतो' म्हणत, पाण्याचं भांडं तोंडाला लावतानाच, पाणी प्यायलानंतरचं वाक्य, हुकमी, हंशा-टाळीचं आहे, याची खात्री जशी पुलंना असे तसं आता दाद द्यायला सज्ज व्हावं, हे श्रोत्यांना समजुन येऊन, वाक्य येण्यापूर्वीच हास्याची लकेर श्रोतृवृदाच्या चेहऱ्यावर उमटे.
डोळ्यावर चष्मा असुनही ,असूनही ते कधी साहित्य परिषदेतल्या अहवाल वाचनासारखं बोलले नाहीत. उलट त्या चष्म्याआडून रोखलेल्या खट्य़ाळ डोळ्यातून, आमच्याच अवतीभवती बघत, आमच्याच मनातल्यासारख्या इतरांच्या खोड्या शब्दातून काढत असत. एकदा वाटावे, ज्योत्स्नाताई, मालती पांडे, नावडीकर अशा साऱ्या गायकांचा आणि त्यांच्या भावगितांचा विषय निघाला, म्हणाले, "ती सगळीच गाणी विलक्षण होती. वाटव्यांच्या गणपतीतल्या मैफलीत, समोर सतरंजीवर बसलले श्रोते, वाटव्यांच्याबरोबर गाणी म्हणत. इतकी पाठ होती. मलाही आवडत. ते नावडिकरांच कुठलं...'रानात सांग कानात...' मस्त चाल. आवडायचं. एक शंका यायची मनात."
' आमच्या उत्सुक नजरा आणि अधिरलेले कान.
"मला वाटायचं, गाणं छान. पण एवढ्या मोठ्या रानात अगदी कानात कशाला सांगायला पाहिजे
'हे सुचण्यासाठी अंगभूत खट्याळपणाच हवा,' असं तेच एकदा सांगत होते. म्हणाले, मी, वसंता, (वसंतराव देशपांडे) शरद (तळवरकर) आम्ही एकत्र जमलो की वात्रपटपणाला उत असे. कदाचित या मुळातल्या वृत्तीमुळेच, भोवतीच्या विसंगतीवर बोट ठेवत, भंपकपणावर टिप्पणी करत, 'पुलं' आमच्या मनातलं बोलून जात. त्यांच्या निरीक्षण शक्तीला तर दादच द्यायला हवी. आपण पाह्यलेल्या, अनुभवलेल्या गोष्टीच ते भाषणात मांडत. पण ऎकताना आपल्या सगळ्यांनाच वाटे की, 'अरे हे आपल्या कसं लक्षात आलं नाही" आणि म्हणूनच आपण सारे टाळ्यांच्या गजर करत असू.
एक उदाहरण देतो. पुण्याच्या बालगंधर्व रंगमंदिराचा परिसर. पूर्वीच्या ओंकारेश्वर स्मशानभूमीपासून, जंगली महाराज रस्त्यावरच्या झाशीच्या राणीपर्यंत पसरलेला. याच आपल्याला माहीत असलेल्या परिसराबद्दल. गंधर्व रंगमंदिराच्या उद्घाटन सोहळ्यात 'पुलं' कसे बोलतात पाहा..."एखादी वास्तू कुठे उभी राहते याला फार महत्व आहे. गंमत बघा. इथं बाहेरच्या बाजूला पुरूषाच्या वेषातील स्त्री आहे. झाशीची राणी आतल्या बाजूला स्त्रीच्या वेषातला पुरूष आहे. बालगंधर्व. अर्धनारीनटेश्वराची दोन रुपं जिथं आहेत नटेश्वराचं मंदिर उभारलं जातय, ही आनंदाची बाब आहे. अलिकडे नटेश्वर आहे. पलीकडे ओंकारेश्वर आहे. मधून जीवनाची सरीता वाहतीय. तिच्यावर पूल आहे. माझी विनंती एवढीच आहे की पूल एकतर्फी असू द्या. ओंकारेश्वराकडून नटेश्वराकडे येणारा असू द्या."
आता अशा शब्दामांडणीला आपण भरभरून दाद दिल्याशिवाय राहू का. उत्स्फूर्त शब्दांचे फुटाणे ते क्षणोक्षणी फोडत. एका नगरच्या दोऱ्यात काळे आर्किटेक्टकडे आम्ही जेवायला बास्लो होतो. जेवणात मासे पाह्यलावर पुल खूष झाले. पण माशाचा आग्रह होऊ लागताक्षणी म्हणाले की, रात्री 'मर्ढेकर' प्रोग्रम आहे. ढेकर' नाही.
मॉरिशसच्या एअरपोर्टवरून आम्ही सारे भारतात परतीला निघालो होतो. एअरपोर्टवर कस्टम ड्यूटी फ्री शॉपमध्ये एक पैशाचं सुंदर पाकीट त्यांना दिसलं. किंमत ऎकल्यावर म्हणाले, 'पाकिटाला एवढे पैसे दिल्यावर पाकिटात काय ठेवू
याच मॉरीशसच्या परिषदेत मी माणिक वर्मांना जेव्हा विचारलं की, माणिक दादरकरची माणिक वर्मा होताना, तुम्हाला तुमचं कुठलं भावगीत उपयोगी पडलं तशी शेजारीच उभे असलेले 'पुलं' पटकन म्हणाले, 'अरे तिच्या वर्मावर का घाला घालतोस'
लिहीतानाही बोलण्याप्रमाणेच ते सहज असत. अकारण श्ब्दांची आतषबाजी नाही. लिहितानाही वृत्तीतला - मनातला 'परफॉर्मर' सतत जागा असे. नुसता त्यांचा 'आवाज -आवाज' लेख वाचला तरी वाचणाऱ्याला 'ऎकत' असल्याचा अनुभव यावा, अशी शब्दांची रचना. बर्वेला 'अंतू बर्वा' उच्चारून ते वाचकाला क्षणात कोकणात घेऊन जात. नारायणाच्या धावपळीतून अवघ मंगलकार्यच डोळ्यासमोर उभं करता करता, खरकट्या हातानं अर्धवट लाडू खाउन एकटाच पेंगुळलेला नारायण दाखवून पोटात खड्डा आणत हंसवता हसवताही कारुण्याची झालर लिहीण्या-बोलण्यात सतत डोकावे त्यामुळे पुलं आणखीनच आपले वाटत.
संभावीत प्रतीष्ठितांच्या भंपकपणाला आमच्याच शब्दातून टप्पू देत ते आमच्याच मनातला उद्वेग व्यक्त करत. उदा. 'मासा पाण्यात श्चास कसा घेतो हे जसं सांगता येत नाही, तसं सरकारी अधिकारी नेमका कुठे, कसा पैसा खातो ते सांगता येत नाही.'
त्यांना रंगमचंचावर किंवा पडद्यावर पाहताना जाणवलेली गोष्ट म्हणजे त्यांच्या पोशाखही तुमच्या आमच्यासारखा साधा असे. ढगाळ नेहरु शर्ट किंवा चौकडीचा बुशकोट. वरातीत पेटी वाजवायला बसले की रुमाल डोक्यावर बांधलेला. वाद्य अस्त्याव्यस्त पसरलेली, पेटीच्या सूरातून मात्र क्षणात गंधर्व काळात घेऊन जात.
सामान्यांसारखा पोशाख, एखाद्या घटनेच्या अनुषंगानं सामान्यांच्या मनात उमटतील अशा उमटलेल्या त्यांच्या प्रतिक्रिया, भंपक राजकरण्याच्या बाबतीत केलेली टोलेबाजी आणि हे सारं करताना मिष्किलपणा किंचितही न सोडलेला. त्यामुळे 'पुलं' मला तरी आर. के. लक्ष्मणानी चितारलेले लव्हेबल कॉमनमॅन्च वाटतात.
हा कॉमनमॅन स्वत:च्या लेखणी-वाणीतून जमा केलेले कोटभर रुपये सामाजिक संस्थांना वाटून टाकतो. तेव्हा तर या मिष्किल परफॉर्मर बद्दलचा आदर अधिकच वाढतो. तमाशातला सोंगाड्या, खेडातलं भजनी मंडळ, रघुतमा रामा म्हणणारे किर्तनकार, ही सामान्यांशी संवाद साधणारी मंडळी पुलंच्या विशेष आवडीची होती. हे गप्पात कळल्यावर तर अधिकच बरं वाटतं.
चाळीतले कुशाभाऊ सोकाजी नाना, एच. मंगेशराव काय, म्हैस' मधला सुबक ठेंगणीकडे बघणारा किंवा पंचनाम्याचा पोलीस काय, असंख्य नमुन्याची माणसं, 'पुलं' मधला परफॉर्मर जेव्हा नादातल्या वैविध्यासह, बसण्या-उठण्याच्या विशिष्ट पोश्वरसह सादर करतो, तेव्हा तेव्हा त्यांच्या लिखाणातल्या सूक्ष्म निरीक्षणाला दाद द्यावी की आवाजाचे बहुविध पोत दाखविणाऱ्या बहुरुप्याला दाद द्यावी की रंगमंचावरच्या त्यांच्या लवचिकपणाला द्यावी हे समजेनासं होतं आणि मग त्या साऱ्या अनौपचारिकतेला नमस्कार करण्यापलीकडे काय उरतं साहित्य, संगीत, नाट्य, चित्रपट अशा ललिर कलांच्या सर्व क्षेत्रात मुक्त संचार केलेल्या आणि या प्रत्येक प्रांतात आपली नाममुद्रा उमटवलेल्या महाराष्ट्राच्या लाडक्या व्यक्तिमत्वाशी एक-दोन वेळा प्रवासात प्रदिर्घ गप्पा मारण्याचा योग आला. जुन्या डायऱ्यात त्या नोंदी सापडल्या. त्या इथे नोंदवतो.
७ डिसेंबर १९९२ डेक्कनक्वीनचा प्रथम श्रेणीचा दबा. दंगलीचं रोद्र रुप सुरु होण्याची कल्पना गाडीत बसताना आम्हा कुणालाच नव्हती. मी नेहमीच्या सवयीनं गाडीत चक्कर टाकायला निघालो तर पुढच्याच बोगीत पुलं. स्वेटर घालून बसलेले. त्या संध्याकाळच्या प्रवासात ते शहरांवर बोलले, बडोद्याच्या टांगेवाल्याची एक गंमत त्यांनी सांगितली... "अरे मी शहरांवर लिहिणार होतो. 'बारागावचं पाणी' असं नाव पण डोक्यात होतं. पण ते नाव आमच्या वसंत बापटानं घेतलं आणि माझं लिहीणं राहून गेलं, कलकता मला नेहमी खुणावतं. आकृष्ट करतं 'बस्ती' हा शब्द झोपडपट्टीला तिकडनंच आला. बेळगाव आवडतं. बडोद्याला टांगे छान असत. सजवलेल्या गाद्या असायच्या . मी आणि भीमसेन पूर्वी बरोबर फार भटकायचो. ते गाणार. मी अध्यक्ष. इतकं की लोकांना वाटायचं की मी त्यांच्या गाण्याच्या मानधनातून काही घेतो की काय तर बडोद्याला टांग्यातून जाताना आम्ही परस्पर ताना घेत होतो. तुला सांगू तर बडोद्याला टांग्यातून जाताना आम्ही परस्पर ताना घेत होतो. तुला सांगू गतीबरोबर गायकाला गाणं सुचतंच. मध्येच वळणावर ताना थांबल्या. तशी टांगेवला म्हणाला की, 'साब पुरीया धनाश्री पुरा करो. अच्छा चल रहा था, क्य़ूं ठहरे गतीबरोबर गायकाला गाणं सुचतंच. मध्येच वळणावर ताना थांबल्या. तशी टांगेवला म्हणाला की, 'साब पुरीया धनाश्री पुरा करो. अच्छा चल रहा था, क्य़ूं ठहरे' आम्हा दचकलोच. संगीतज्ञानाही चटकन ओळखू न येणारा 'राग' त्या टांगेवाल्यानं ओळखला होता. कोण कशात हुशार असेल सांगता येत नाही. सुराला जात धर्म, पंथ, पत, धंदा याचं मोजमापच नाही. आम्ही त्या टांगेवाल्याला विचारलं, "तुला कसं माहीत' आम्हा दचकलोच. संगीतज्ञानाही चटकन ओळखू न येणारा 'राग' त्या टांगेवाल्यानं ओळखला होता. कोण कशात हुशार असेल सांगता येत नाही. सुराला जात धर्म, पंथ, पत, धंदा याचं मोजमापच नाही. आम्ही त्या टांगेवाल्याला विचारलं, "तुला कसं माहीत" तो उत्तरला, "आपने फ़ैय्यज खॉं साबकी मेहफील सुनी होगी, मैने तो रियाझ सुना है...."
कोतुक, आदर, प्रेम या भावना पुलंविषयी व्यक्त करण्यासाठी मराठीतली स्रव विशेषणं आजवर उपलब्ध आहेत ती यापूर्वी अनेकांनी व्यक्त केलीयेत. पुलंच्या पहिल्या पुण्यतीथीच्या वेळी(१२ जून २००१) दिलीप माजगावकरांनी मला शेक्सपियरचं एक वाक्य, त्यानं ते वेगळ्या संदर्भात वापरलेलं त्याची ओळ निवेदनासाठी दिली... ऍंड द एलिमेंटस सो मिक्सड एन हीम. दॅट नेचर माईट स्टॅंड अप ऍंड से टू द वर्ल्ड, दॅट धिज अ मॅन. 'पु.लं'बाबत असंच म्हणता येईल की.. संस्कृतीच्या सर्व घटकांच मिश्रण, ज्यांच्यात एकवटलेलं आहे, असे हे पुरुषोत्तम या परफॉर्मर पुरुषोत्तमास एका छोट्या परफॉर्मचा प्रणाम.
इथे असलेले सगळे लेख महाजालावर भ्रंमती करत असताना वेगवेगळ्या कम्युनिटीज आणि फोरम मधून घेतली अन एका ठिकाणी एकत्र केली गेली आहेत.. यामध्ये ब्लॉग ओनर चा काहीही संबंध नसून यातला कुठलाही भाग सार्वजनिक रित्या प्रसिद्ध करण्यास काहीही हरकत असेल तर कृपया सांगावे.. तो भाग डिलीट करण्यात येईल...


नमुन्यात काय सीएसएस नियम सूची घटकांच्या पुढे बाण जोडत आहे
. मी Chrome च्या DOM Semalt वापरण्याचा प्रयत्न केला आहे, परंतु आनंद नाही. . - oakley oculos polarizado
फायरफॉक्स सह घटक प्रती उजवे-क्लिक (किंवा मॅकवर क्लिक करा) वापरून पहा आणि मेन्यू पासून 'निरीक्षण घटक'. हे दर्शविते की हे एक पार्श्वभूमी असलेली एक सूची आहे जिच्यामध्ये शैली 255 च्या यादीत स्टाईल आहे. सीएसएस.
. विजेट उल li {पार्श्वभूमी: url (प्रतिमा / बुलेट. पीएनजी) नो-पुनरावृत्ती 0 10px;पॅडिंग: 5px 0 8px 18px;रंग: # 262626;
सूची शैली (पार्श्वभूमी प्रतिमेसह पुनर्स्थित करणे) दर्शविणारी एक शैली आहे. सीएसओ 1 ओळीवर - बहुधा सी ओ डी ओ एका ओळीवर.
सीएसएस नियम शोधताना जे आधी, किंवा नंतर गोष्टी ठेवतात, : आणि : नोड्स आणि नियमांनंतर. सामान्यत: घटक आत निरीक्षक मध्ये दर्शविलेले आहेत.
फायरफॉक्सच्या DOM निरीक्षकांना ते शोधण्यास सक्षम आहे. मला फक्त ली नोड उघडायचे होते आणि तिथे :: नंतर नोड असलेली बाण आत आहे:
या नियमानुसार फ्रंटएंडमध्ये असे दिसते आहे. CSS :
मी असे गृहीत धरते की आपण यादीतील आयटममधील बाणांच्या ऐवजी सूची-वस्तूंच्या तळाच्या-डावा कोपर्यात धुळीप्रमाणे सारख्या बाणाचा संदर्भ घेत आहात.
क्रोमच्या ऑब्जेक्ट इन्स्पेक्टरचा वापर करून, एक बॅकग्राउंड प्रतिमा दिसत आहे ज्यामुळे याचे परिणाम (उशिराने चुकीचे) "बाण". मध्ये शैली. CSS - ver = 4. 7 ऑनलाईन # 255:
. विजेट उल li {पार्श्वभूमी: url (प्रतिमा / बुलेट. पीएनजी) नो-पुनरावृत्ती 0 10px;जोडणे: 5px 0 8px 18px;रंग: # 262626;
बॅकग्राउंड प्रॉपर्टी काढून टाकल्यानंतर बाण काढून टाकले जातात:


एक मराठी (EK MARATHI): शिवचरित्रमाला - भाग ८१ ते ९०

लाभले अम्हास भाग्य बोलतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी ॥ धर्म, पंथ, जात एक जाणतो मराठी  एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके एवढ्या जगात माय मानतो मराठी ॥-सुरेश भट माझी मराठीची बोलु कौतुके परि अमृताते ही पैजा जिंके परि अमृताते ही पैजा जिंके ऐसी अक्षरे रसिके मेळविण॥ - श्री संत ज्ञानेश्वर.
शिवचरित्रमाला - भाग ८१ ते ९०
शिवचरित्रमाला - भाग ८१ - मोगलांच्या महत्त्वाकांक्षेचा ज्वालामुखी जागा झाला
शिवचरित्रमाला - भाग ८२ - बुद्धी आणि बळ यांचा आगळा खेळ
शिवचरित्रमाला - भाग ८३ - चिरंजीवांचे तीर्थरुपांस पत्र
शिवचरित्रमाला - भाग ८४ - आता दृष्टी सिंहगडावर
शिवचरित्रमाला - भाग ८५ - माघ वद्य नवमीची रात्र
शिवचरित्रमाला - भाग ८६ - जणू आषाढ घनांशी झुंजे वादळ वात
शिवचरित्रमाला - भाग ८७ - सिंहगडाचंच, एक वेगळं पान
शिवचरित्रमाला - भाग ८८ - जयासी मरणाचे भये, त्याणे क्षात्रधर्म करो नये
शिवचरित्रमाला - भाग ८९ - म्हातारा इतुका न अवघे पाऊणशे वयमान
शिवचरित्रमाला - भाग ९० - नव्या विजयांची मालिका
इथे असलेले सगळे लेख महाजालावर भ्रंमती करत असताना वेगवेगळ्या कम्युनिटीज आणि फोरम मधून घेतली अन एका ठिकाणी एकत्र केली गेली आहेत.. यामध्ये ब्लॉग ओनर चा काहीही संबंध नसून यातला कुठलाही भाग सार्वजनिक रित्या प्रसिद्ध करण्यास काहीही हरकत असेल तर कृपया सांगावे.. तो भाग डिलीट करण्यात येईल...


BUSINESS 20-20

उद्योगनीतीतर्फे उद्योजकांसाठी आणि उद्योजक होण्याची इच्छा असणार्‍यंसाठी मराठीतून “ BUSINESS 20-20” या अतिशय प्रभावशाली आणि प्रॅक्टिकल सेमिनारचे आयोजन केले आहे. " यशस्वी उद्योजक होण्यासाठी काय केले पाहिजे" हजारो उद्योगधंदे दरवर्षी सुरू होतात. काहींची वाढ होत नाही, काहींची वाढ अतिशय मंद गतीने होते, मोठे यश कधीच मिळत नाही आणि काही उद्योगधंदे चांगल्या सुरुवाती नंतरही कोसळतात... आणि उद्योजक एका चक्रव्यूहात सापडतो आणि त्याची वाढ खुंटते. नवीन मार्ग आणि प्रगती करण्याची विचार प्रवृत्ती संपते... यावर मात करण्यासाठी आम्ही आपल्याला या सेमिनार मध्ये सहभागी होण्याची संधी देत आहोत. यशस्वी उद्योजकांच्या अनुभवानमधून तुमची क्षितिजे रुंदावण्यासाठी आणि उद्योजकतेचे नवीन मंत्र मिळविण्यासाठी आणि शिकण्यासाठी या सुवर्ण संधीचा लाभ घ्या.
मुंबईच्या चाळीत राहणा-या राहुल नार्वेकरने उभी केली 5 अब्ज रुपयांची कंपनी...
बिझनेसमन आनंद महिंद्रा यांच्या यशाचे रहस्य...
हैदराबादच्या IKEA स्टोअरमध्ये पहिल्याच दिवशी 40,000 ग्राहकांची झुंबड... काय आहे नक्की मामला
८६ वर्षांपासून बॉडीबिल्डींगचा प्रसार करणा-या 'तळवळकर्स जीम्स'ची सक्सेस स्टोरी...
आशियाला मिळाला नवा श्रीमंत व्यक्ती आणि तो आहे भारतीय
मुंबईच्या चाळीत राहणा-या राहुल नार्वेकरने उभी केली 5 अब्ज रुपयांची कंपनी...
बिझनेसमन आनंद महिंद्रा यांच्या यशाचे रहस्य...


वसंत पुरुषोत्तम काळे: January 2016

आम्ही 'सहन करतो, सहन करतो' , हे इतका वेळ तुम्ही सांगीतलेत... ह्याचा अर्थ तुम्ही काहीच सहन करत नाही. तुम्ही दु:ख वाटत सु...
पुरुषाला केवळ प्रियसी देखणी हवी असते असे नाही... तर बहीणही देखणी हवी असते.... वपुर्झा | २४९ वसंत पुरुषोत्तम काळे.
Labels: वपुर्झा, वपू विचार
आपण सारे अर्जून इन्टिमेट ऐक सखे काही खरं काही खोटं गुलमोहर चतुर्भुज चित्रफित झोपाळा ठिकरी तप्तपदी तू भ्रमत आहाशी वाया दोस्त नवरा म्हणावा आपला पार्टनर पुस्तकांबद्दल प्रेममयी प्लेझर बोक्स बाई बायको कॅलेंडर भुलभुलैय्या महोत्सव मी माणूस शोधतोय रंग मनाचे वपु ८५ वपुर्झा वपुर्वाई वपू अन त्यांचे लेखण वपू विचार वलय श्रवणीय-MP3 सखी ही वाट एकटीची हुंकार
वपू अन त्यांचे लेखण
लग्नासारखा - तप्तपदी - व पू काळे
व पु प्रेमींसाठी...विशेषता वपुर्झा वर आधारीत.PDF


Aksharadhool: Run for your lives-Part I

1962 मधे झालेल्या चींन बरोबरच्या लढाईत, भारताचा जो दारूण आणि सपशेल पराभव झाला त्याची पार्श्वभूमी व पूर्व लडाखमधला घटनाक्रम, आपण मागे बघितला आहे. परंतु हे युद्ध प्रत्यक्षात दोन आघाड्यांच्यावर लढले गेले होते. लडाखबरोबरच भारताच्या ईशान्य कोपर्‍यातल्या अरुणाचल प्रदेश या राज्याच्या सीमेवर या युद्धाची दुसरी व अतिशय महत्वाची आघाडी होती. लडाखमधल्या सीमेबाबत भारत व चीन यांच्यात अक्साईचिन या प्रदेशाबद्दल विवाद होता व त्यावरूनच हे युद्ध लढले गेले होते हे आपण पाहिलेच आहे. परंतु अरुणाचल प्रदेशामधल्या (त्या वेळेस या राज्याला North East Frontier Agency किंवा NEFA म्हणत असत.) सीमेबाबत, एक दोन ठाण्यांच्या बाबतीत असलेला किरकोळ विवाद सोडला, तर कोणताही मोठा विवाद या दोन देशांच्यामधे नव्हता. अक्साईचिन मधे पुढे मागे जेंव्हा वाटाघाटी होतील त्या वेळी दोन्ही बाजूंनी देणे घेणे केले असे दिसावे म्हणून चिनी सरकारने NEFA मधल्या सीमेबद्दलचा विवाद उकरून काढला होता हे या इतिहासाच्या कोणत्याही संशोधकाला लगेच स्पष्ट होईल. या बाबतीत चीन ने पुढे टाकलेली पावले अतिशय नियोजनपूर्वक व सर्व सैनिकी तयारी पूर्ण करूनच टाकली होती हे लगेच लक्षात येते. या प्रक्रियेतल्या काही घडामोडीवर प्रथम आपण विचार करू.
आपण मागे बघितल्याप्रमाणे, भारत आणि तिबेट यांच्यामधली ही सीमा, 1914 मधे शिमला येथे भारताचे ब्रिटिश सरकार, तिबेटचा प्रतिनिधी व चीनचा प्रतिनिधी यांच्यातील तिहेरी बैठकीत निश्चित करण्यात आलेली होती. NEFA मधली सीमारेखा, एक ब्रिटिश अधिकारी कॅप्टन बेली याने केलेल्या विस्तृत स्वरूपातल्या सर्व्हे नंतरच ठरवण्यात आलेली होती. ही रेषा कोठून जाते हे दाखवणारा एक नकाशा या बैठकी नंतर झालेल्या समझौता मसुद्याला जोडण्यात आलेला होता. या बैठकीत ब्रिटिश सरकारचे प्रतिनिधित्व करणार्‍या मॅकमोहन यांच्या नावावरून, NEFA व तिबेट यांच्यामधली सीमा ठरवणारी ही रेषा, मॅकमोहन रेषा या नावाने नंतर ओळखली जाऊ लागली. मॅकमोहन रेषेचे एक वैशिट्य असे मानता येते की अंदाजे 95 % भूभागावर तरी ही रेषा या भागातली स्पष्ट अशी भौगोलिक सीमा आहे. भारत, चीन आणि मियानमार यांच्या सीमेवरच्या, दिफू खिंडीच्या 8 किमी उत्तरेला असलेल्या, ट्राय जंक्शन बिंदूवर असलेल्या 15283 फूट उंचीच्या शिखरापासून ही रेषा सुरू होते. तेथून लोहित नदीचे खोरे ओलांडून, पर्वत शिखरांच्यावरून पश्चिमेकडे कांगरी कारपो खिंड- योंग्याप खिंड- टुंगा खिंड यावरून पश्चिमेला, तावांग शहराच्या उत्तरेस असलेल्या बम ला खिंडीपर्यंत येते व तेथून झॅन्गलुन्ग रिज- थाग ला रिज यावरून भूतान, भारत व चीन यांच्यामधील ट्राय जंक्शन बिंदूला जाऊन मिळते. नकाशावरच्या या रेषेकडे एक नजर जरी टाकली तरी ही रेषा ही संपूर्ण नैसर्गिक रित्या बनलेली भौगोलिक सीमा रेषा आहे हे लगेच लक्षात येते. अरुणाचल प्रदेशाचा सर्वच टापू हा अत्यंत दुर्गम आहे. टोकदार पर्वत शिखरे (5000 मीटर पर्यंत उंच) , खोल दर्‍या, घनदाट जंगले व त्यात खळाळत वाहणार्‍या नद्या अशा प्रकारच्या या प्रदेशात, मॉन्सूनचा पाऊस प्रचंड प्रमाणात पडतो. या पावसामुळे नद्यांना पूर तर येतातच पण अधेमधे असलेल्या पठारी भागांमधे पाणी साचून त्यांचे दलदलींमधे लगेच रूपांतर होते. मॉन्सूनच्या कालात या प्रदेशात साधे दळणवळण सुद्धा अतिशय कष्टाचे काम बनते.
अशा प्रदेशात कोणी सीमा विवाद निर्माण करू शकेल हे सारासार विचार करू पाहणार्‍या कोणत्याही सुबुद्ध माणसाच्या डोक्यात सुद्धा येणार नाही परंतु 1949 मध्ये संपूर्ण चीनची सत्ता काबीज करून देशाच्या प्रमुखपदी आलेल्या माओ यांच्या व या नंतरच्या चिनी नेतृत्वाने, पुढच्या कालात एखाद्या साम्राज्यवादी राजवटीप्रमाणे आपल्या शेजारील बहुतेक राष्ट्रांशी, सारखे जुने सीमा विवाद उकरून काढणे व वेळप्रसंगी युद्ध करणे हे सतत चालू ठेवले आहे. या धोरणाची, कोरियन युद्ध, भारताबरोबरचे युद्ध, रशिया-चीन युद्ध व नंतरचे चीन-व्हिएटनाम युद्ध ही उदाहरणे आहेत. एकाधिकार देशात, जेथे नागरिक काय किंवा सैनिक काय, यांच्या जिवाला फारशी किंमत देणे आवश्यक नसते त्यामुळे या प्रकारच्या सतत चालू असलेल्या विवादात, सैनिक हानी किती होईल वगैरे गोष्टी गौण ठरत असाव्यात.
1954 सालापर्यंत चीन व भारत यांच्यामधले संबंध सलोख्याचे असावेत. निदान भारत सरकारला तरी तसे ते वाटत असावे कारण संयुक्त राष्ट्रसंघात कम्युनिस्ट चीनला प्रवेश देणे, पंचशील धोरण वगैरे गरज नसणारे उद्योग भारतीय नेतृत्वाने त्या कालात केले होते. कदाचित तत्कालिन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांची आंतर्राष्ट्रीय छबी उजळवण्यासाठी हे केले गेले असावे. 1950 मधे चिनी सैन्याने तिबेटवर आक्रमण केले व तिबेट गिळंकृत केला. यावेळी भारताने तिबेटला सैनिकी मदत करण्याची दलाई लामा यांची विनंती मान्य केली असती तर आजचे सीमा भागाचे चित्र फार निराळे दिसले असते यात शंकाच नाही. भारत एवढेच करून थांबला नाही तर 1954 साली झालेल्या एका बैठकीत भारताने तिबेट हा चीनचा भाग असल्याचे कोणत्याही अटी न घालता मान्यच करून टाकले. अनेक इतिहासकारांच्या मते 1954 ची ही घटना ही भारतीय नेतृत्वाने केलेली अक्षम्य चूक आहे असे मानले जाते.
भारताच्या या अक्षम्य चुकीचे दुष्परिणाम पुढच्या 4 वर्षातच दिसू लागले. हा समझोता झाल्याबरोबर काही महिन्यातच चीनने बाराहोती जवळचा सीमा प्रदेश आपला असल्याचे जाहीर केले. 1956 मधे चीनने टुन्जुन ला आणि शिपकी ला जवळचा सीमा प्रदेश आक्रमण करून ताब्यात घेतला. 1958 मधे चीनने अक्साईचिन मधल्या रस्त्याचे काम सुरू केले व याच वर्षी प्रसिद्ध केलेल्या नकाशात भारतीय प्रदेशाचा एक मोठा भाग आपलाच असल्याचे दाखवले. या सगळ्य़ावर कळस म्हणजे याच वर्षीच्या नोव्हेंबर महिन्यात चिनी सरकारने भारत सरकारला कळवून टाकले की या पूर्वी झालेला कोणताही समझौता चिनी सरकारला मान्य नसून संपूर्ण भारत-चीन सीमेची परत आखणी करणे गरजेचे आहे.
31 मार्च 1959 ला भारताने तिबेटहून पळून आलेल्या दलाई लामांना राजकीय आश्रय दिला व या मुळे अत्यंत संतप्त झालेल्या चिनी नेतृत्वाने 8 सप्टेंबर 1959 ला NEFA तिबेट सीमा मॅकमोहन रेषेप्रमाणे असल्याचे आपण मानत नाही असे जाहीर करून टाकले. 1959 सालापर्यंत दोन्ही देशांना मान्य असलेली ही सीमारेषा एकदम विवादास्पद झाली व भारतीय सीमारक्षकांपुढे एक मोठेच आव्हान उभे राहिले.
भारताशी सीमा विवाद उकरून काढण्यापूर्वी चिनी सैन्य (People’s Liberation Army किंवा PLA) हे सतत कुठे ना कुठे तरी युद्ध करत होते. 1950 ते 1951 मधली कोरियातली लढाई, यानंतर तिबेटवरचे आक्रमण या सगळ्यामुळे चिनी सैन्य Battle Hardened होते. या दशकात रशियाच्या मदतीने चिनी सैन्याने आपली हत्यारे, वाहने, विमानदल यांचे प्रचंड आधुनिकीकरण केले होते. एकदा भारताबरोबर सीमा विवाद उकरून काढल्यावर, पुढे युद्ध होणारच हे ठरवून, तिबेटच्या सीमा भागात रस्ते किंवा निदान घोडे किंवा खेचरे जातील असे Mule Tracks चिनी सैन्याने सर्वत्र बांधले होते. दारूगोळा, रसद यांचे भरपूर साठे या भागात केले होते. सैनिकांना या भागात हिवाळ्यात सुद्धा कार्यरत राहता येईल असे कपडे, स्वयंचलित बंदुकांसारखी हत्यारे व इतर उपकरणे दिली गेली होती. आणि चीन भारताच्या काढत असलेल्या सीमेवरच्या कुरापतींचे प्रमाण जसजसे वाढत गेले तसतसे जास्त जास्त संख्येने चिनी सैनिक तिबेटच्या सीमेवर तैनात केले गेले होते. 1962 पर्यंत NEFA मधे 18 बटालियन (18000 ते 20000 सैनिक ) एवढे चिनी सैन्य जमा झाले होते.
भारताला या सगळ्या गोष्टींची कल्पना नव्हती असे नाही. त्यावेळचे गुप्त हेर खात्याचे प्रमुख श्री मलिक यांच्या सांगण्याप्रमाणे 1952 पासूनच त्यांचे खाते चीनच्या सीमेवरच्या उद्योगांबद्दल सरकारला वारंवार धोका सूचना देत होते. परंतु पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांचा आपल्या शांतीनीतीवर इतका गाढ विश्वास होता की चीन मोठ्या प्रमाणावर युद्ध सुरू करेल यावर त्यांचा ऑक्टोबर 1962 पर्यंत कधीच विश्वास बसला नाही. ( त्यावेळचे गृहमंत्री सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी मात्र 1950 सालापासूनच चीनपासून भारताला धोका असल्याचे पंतप्रधानांना कळवले असल्याचे त्यांच्या पत्रव्यवहारावरून दिसते.) भारताचे संरक्षण मंत्री त्यावेळी कृष्ण मेनन नावाचे एक पूर्व नोकरशहा होते. हा माणूस अत्यंत विक्षिप्त स्वभावाचा होता. संरक्षण मंत्रालयाने, संरक्षण विषयक उत्पादनाचे कारखाने काढण्याचे बरेच श्रेय या व्यक्तीकडे जाते. परंतु आडमुठा स्वभाव, दुसर्‍याचे ऐकून न घेणे वगैरे दुर्गुणांनी त्यांचे बहुतेक वरिष्ठ सेनाधिकार्‍यांशी भांडणच होते. अतिशय ख्यातनाम सेनापती जनरल थिमय्या यांनी कृष्ण मेनन यांच्याशी न पटल्याने याच सुमारास राजीनामा दिला होता.
आपल्या आंतर्राष्ट्रीय राजनीतीच्या बळावर आपण सर्व आंतर्राष्ट्रीय प्रश्न सोडवू शकू या नेहरूंच्या व सहकार्‍यांच्या मतामुळे, या दशकातच भारतीय सेनांच्याकडे राजकीय नेतृत्वाचे खूपच दुर्लक्ष झाले होते हे एक अतिशय कटू सत्य आहे. भारतीय सेनेकडे थंड प्रदेशात आवश्यक कपडे नसणे दुसर्‍या महायुद्धकालीन 303 एनफील्ड बोल्ट ऍक्शन रायफल्सचाच वापर चालू ठेवणे यासारख्या महत्वाच्या गोष्टींकडे त्यामुळेच दुर्लक्ष झाले. त्याच प्रमाणे आवश्यक त्या प्रमाणे सेनेची मोठ्या प्रमाणात हालचाल करण्यासाठी आवश्यक वाहने वगैरे गोष्टी सुद्धा पुरेश्या प्रमाणात नव्हत्या. 1962 मधे भारतीय पायदळाचे मुख्य सेनापती जनरल थापर हे होते. पूर्व विभागाचे प्रमुख लेफ्टनंट जनरल एल.पी सेन होते. त्यांच्या हाताखाली, मेजर जनरल बी.एम कौल, मेजर जनरल उमराव सिंग, मेजर जनरल निरंजन प्रसाद व ब्रिगेडियर दळवी हे सहकारी होते. यापैकी कौल हे अननुभवी अधिकारी असले तरी कृष्ण मेनन यांच्या मर्जीतले असल्याने त्यांना बढती देऊन मेजर जनरल करण्यात आलेले होते.
नवीनच सीमा विवाद निर्माण झालेला NEFA हा प्रदेश, भौगोलिक रित्या कसा होता याचे वर्णन आपण वर बघितलेलेच आहे. या प्रदेशाचे कामेंग, सुबानसिरी सियांग, ट्युटिंग व लोहित असे पाच(पश्चिमेकडून पूर्वेकडे) विभाग होते. या पैकी प्रत्येक विभागामधे उत्तरेला उंच हिमालयांच्या शिखरांच्यात असलेली तिबेटची सीमा तिथून दक्षिणेकडे वाहणार्‍या नद्या व घनदाट जंगले अशीच साधारण परिस्थिती होती. कामेंग मधे असणारे तावांग हे गाव हे या प्रदेशातले सर्वात मोठे गाव होते. अगदी पूर्वेच्या लोहित विभागामधे किबिथू व वॉलॉन्ग ही दोन गावे होती. मात्र दक्षिणेला असलेल्या आसाममधील रेल्वे स्टेशनांपासून या गावांपर्यंत जाण्याचे रस्तेच अस्तित्वात नव्हते. काही अंतरापर्यंत मोटर किंवा ट्रक्स जातील एवढे रस्ते. त्यापुढे घोडे किंवा खेचरे नेता येतील एवढे ट्रॅक्स व अगदी सीमेलगत फक्त मनुष्यच जाऊ शकेल एवढ्या पायवाटा असेच संपूर्ण NEFA मधले चित्र होते.
1962 च्या ऑक्टोबर महिन्यात प्रत्यक्ष युद्धाला तोंड कसे फुटले व त्या आधी काय हालचाली भारतीय सेनेने केल्या याची माहिती पुढच्या भागात बघूया.