बातम्या | सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
समाज कल्याण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
अपंग कल्याण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
विमुक्त जाती, भटक्या जमाती, इतर मागासवर्ग व विशेष मागास प्रवर्ग कल्याण संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, पुणे
महाराष्ट्र राज्य मागासवर्ग आयोग - पुणे
अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती, महाराष्ट्र राज्य आयोग
महात्मा फुले मागासवर्ग विकास महामंडळ लिमिटेड
महाराष्ट्र राज्य अपंग वित्त व विकास महामंडळ, मुंबई
वसंतराव नाईक विमुक्त जाती व भटक्‍या जमाती विकास महामंडळ (मर्यादित), मुंबई
महाराष्ट्र राज्य इतर मागासवर्गीय वित्त आणि विकास महामंडळ मर्यादित
संत रोहिदास चर्मोद्योग व चर्मकार विकास महामंडळ मर्यादित
साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे विकास महामंडळ (मर्या.) मुंबई
अनुसूचित जातीच्या मागासवर्गीय सहकारी सूतगिरण्यांना दिर्घ मुदत कर्ज मंजूर करण्याची योजना
अनुसूचित जातींच्या स्वमदत गट करण्यासाठी मिनी ट्रॅक्टर व उप भाग प्रदान
अनुसूचित जातीच्या सहकारी संस्थांना अर्थसहाय्य मंजूर करणे
कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड सबळीकरण व स्वाभिमान योजना
मुख्य पृष्ठ > बातम्या
देशातील नामांकित शैक्षणिक संस्थांमध्ये उच्च शिक्षण घेण्यासाठी प्रवेश घेतलेल्या अनुसूचित जातीच्या विद्यार्थ्यांना राजर्षी शाहू महाराज शिष्यवृत्ती (2017-18)
अनुसूचित जातीच्या (Schedule Caste) विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्तीचा लाभ मिळण्यासाठी MahaDBT वेबसाईटवर ऑनलाईन अर्ज भरण्यासाठी आवाहन
अनुसुचित जातीच्या मुला-मुलींना परदेशात शिकवण्यासाठी शिष्यवृत्ती सन 2017-18.
दिव्यांग व्यक्तींसाठी महाराष्ट्र राज्य धोरणाचा मसुदा
“महात्मा गांधी व्यसनमुक्ती सल्ला, उपचार, पुनर्वसन, प्रचार व प्रसार योजना” 2017- 18
सुधारीत नियमावली, विहीत नमुन्यातील अर्ज
सामाजिक न्याय विभागाअंतर्गत देण्यात येणाऱ्या विविध पुरस्कार.
सेवानिवृत्त अधिकाऱ्यांची करार तत्वावर नियुक्ती करणेबाबात
आपली तक्रार पोस्ट करा
आपली तक्रार पोस्ट करा
कॉपीराइट© 2015 सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य, महाराष्ट्र सरकार, सर्व हक्क राखीव.
पृष्ठ अखेरचे अद्यतनित : 23 April, 2018 | अभ्यागत :
शीर्षस्थानी क्रीडा करण थांबणे


Balkadu | Marathi Dhamaal

दिग्दर्शक : अतुल काळे
निर्माता : स्वप्ना पाटकर
निर्मितीसंस्था : रॉयल मराठा एन्टरटेन्मेन्ट
कलाकार : उमेश कामत, नेहा पेंडसे, प्रसाद ओक,सुप्रिया पाठारे, पुष्कर श्रोत्री, आनंद इंगळे, भाऊ कदम, जयवंत वाडकर, शरद पोंक्षे,महेश शेट्टी,रमेश वाणी,अभेय राणे, टिकू टासलानिया
पटकथा : गणेश पंडीत, अंबर हडप
संवांद : गणेश पंडीत, अंबर हडप
संगीत दिग्दर्शक : अजित-समीर
पार्श्वसंगीत : समीर म्हात्रे
गीतकार : चेतन डांगे
छायाचित्रण : अजित रेड्डी
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation वैभव-पूजामुळे सोनूला एक गाणं दोन वेळा का गावं लागलं


एम. अण्णादुराई - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
मयिलस्वामी अण्णादुराई (तमिळ:மயில்சாமி அண்ணாதுரை; जन्म: २ जुलै १९५८, पोल्लाची, कोइंबतूर जिल्हा, तामिळ नाडू) हे एक भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ व भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे सदस्य आहेत. चंद्रयान, चंद्रयान २, ॲस्ट्रोसॅट, आदित्य, मंगळयान इत्यादी अनेक महत्त्वाच्या व प्रतिष्ठित संशोधन प्रकल्पांमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला आहे.
भारतीय अंतराळ संशोधन कार्यक्रम माहिती
टी.इ.आर.एल.• विक्रम साराभाई अंतराळ केंद्र • इस्रो उपग्रह केंद्र • सतीश धवन अंतराळ केंद्र • लिक्वीड प्रोपल्शन सिस्टम्स केंद्र• स्पेस ॲप्लिकेशन केंद्र • आय.एस.टी.आर.ए.सी. • मास्टर कंन्ट्रोल फॅसिलीटी • इनर्शियल सिस्टम युनिट • नॅशनल रिमोट सेंन्सिंग एजन्सी • भौतिकी संशोधन कार्यशाळा
एस.आय.टी.ई. • आर्यभट्ट • रोहिणी • भास्कर • ॲप्पल • इन्सॅट सेरीज • इन्सॅट-१अ • इन्सॅट-१ब • इन्सॅट-१क • इन्सॅट-१ड • इन्सॅट-२अ • इन्सॅट-२ब • इन्सॅट-३अ • इन्सॅट-३ब • इन्सॅट-३क • इन्सॅट-३ड • इन्सॅट-३इ • इन्सॅट-४अ • इन्सॅट-४ब • इन्सॅट-४क • इन्सॅट-४कआर • आय.आर.एस. सेरिज • एस.आर.ओ.एस.एस. • कार्टोसॅट • हमसॅट • कल्पना-१ • ॲस्ट्रोसॅट • जीसॅट • रिसॅट १ • सरल • आयआरएनएसएस १ ए • आयआरएनएसएस १ बी • आयआरएनएसएस १ सी
प्रयोग आणि प्रक्षेपण यान
एस.एल.वी • ए.एस.एल.वी • जी.एस.एल.वी • पी.एस.एल.व्ही. • स्पेस कॅप्सुल रिकव्हरी प्रयोग • भारतीय चंद्र मोहिम • ह्युमन स्पेस फ्लाईट • गगन • मंगळयान • भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान-३
टी.आय.एफ़.आर. • आय.एन.सी.ओ.एस.पी.ए.आर. • रामन संशोधन संस्था • भारतीय ॲस्ट्रोफिजिक्स संस्था • आय.यु.सी.ए.ए. • डिपार्टमेन्ट ऑफ स्पेस • अंतरिक्ष • इस्रो • एरोस्पेस कमांड • डी.आर.डी.ओ.
विक्रम साराभाई • होमी भाभा • सतीश धवन • राकेश शर्मा • रवीश मल्होत्रा • कृष्णस्वामी कस्तुरीरंगन • जयंत नारळीकर • यु. रामचंद्रराव • एम. अण्णादुराई • आर.व्ही. पेरूमल
इ.स. १९५८ मधील जन्म
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २५ सप्टेंबर २०१४ रोजी ०९:११ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


तिसरा पीटर, रशिया - विकिपीडिया

(तिसरा प्योत्र, रशिया या पानावरून पुनर्निर्देशित)
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
सम्राट तिसरा प्योत्र (इ.स. १७६२)
तिसरा प्योत्र (रशियन: Пётр III Фëдорович, तिसरा प्योत्र फ्योदोरोविच;) (फेब्रुवारी २१, इ.स. १७२८ - जुलै १७, इ.स. १७६२) हा इ.स. १७६२ साली सहा महिने रशियाच्या झारपदावर राहिलेला सम्राट होता. बहुसंख्य इतिहासकारांच्या मते तो प्रशियाधार्जिणा व मानसिकदृष्ट्या कमकुवत होता, ज्यामुळे त्याच्या नेतृत्वास विरोध झाला. तिसर्‍या प्योत्राची पत्नी सम्राज्ञी दुसरी येकातेरिना हिने त्याची कारस्थान रचून हत्या घडवून आणली, असे मानले जाते. त्याच्या मृत्यूनंतर येकातेरिनेने राज्य चालवले.
तिसरा प्योत्र फ्योदोरोविच याचे चरित्र (रशियन मजकूर)
इ.स. १७२८ मधील जन्म
इ.स. १७६२ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २१ एप्रिल २०१७ रोजी २०:२१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Dry Day | Marathi Dhamaal

दिग्दर्शक : पांडुरंग जाधव
निर्माता : संजय पाटील
निर्मितीसंस्था : आनंदसागर प्रॉडक्शन हाऊस प्रा.लि.
कलाकार : स्पृहा जोशी, योगेश सोहानी
कथा : पांडुरंग जाधव
पटकथा : नितीन दिक्षीत
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
 ‘चला हवा येऊ द्या...’मध्ये कोणी लावली हजेरी


हरामखोर बाबा पुरंदरे | Satyashodhak

Tag: हरामखोर बाबा पुरंदरे
झालेत बहू होतील बहू यासम बेशरम दुसरा नाही बिलंदरीही लाजली जनहो विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने शाहिरी न रचता शाहीर झाला जिजाऊ बदनामीपायी देह झिजविला दहशतवादीही पडलेत फिके विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने शाहिरी न रचता शाहीर झाला जिजाऊ बदनामीपायी देह झिजविला दहशतवादीही पडलेत फिके विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने शिवइतिहासाच्या ब्राम्हणीकरणातून उध्वस्त केली भारतीय बंधुता मानवी बॉम्बही शहारले जगी विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने शिवइतिहासाच्या ब्राम्हणीकरणातून उध्वस्त केली भारतीय बंधुता मानवी बॉम्बही शहारले जगी विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने काय साधले तरुणाईचे तारुण्य करपले विकृतीभूषणाच्या सन्मानाने महाराष्ट्राची अस्मिता काळवंडली आज विकृतीभूषणाच्या
पुरंदरे यांना महाराष्ट्र भूषण का देऊ नये
महाराष्ट्र सरकारने बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे यांना महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार जाहीर केला आहे. या पुरस्काराला महाराष्ट्रातील शिवप्रेमी संघटनांनी विरोध केला आहे. पुरंदरे यांना पुरस्कार देण्यात येऊ नये यासाठी विविध बहुजन संघटना एकवटल्या असून त्यांनी छत्रपति शिवाजी बदनामी विरोधी कृती समिती स्थापन केली आहे. या विरोधामागची कारणे स्पष्ट करणारा इतिहास संशोधक श्रीमंत कोकाटे यांचा लेख.
शिवश्री गजानन इंगोले लिखित “खबरदार भटांच्या चाट्यांनो..” हे पुस्तक १९ फेब्रुवारी २०११ रोजी प्रकाशित झाले. आतापर्यंत या पुस्तकाच्या हजारो प्रती विकल्या गेल्या आहेत. तेव्हा पुढच्या पुस्तकाच्या निमिताने हे पुस्तक पहिल्यांदाच सर्वांसाठी खुले केले आहे. या पुस्तकात ब्राम्हणांचा, ब्राम्हणी प्रवृत्तीचा, भटी षडयंत्राचा, ब्राम्हणी दलालीचा चांगलाच समाचार घेतला आहे. एखाद्या डॉक्टरकडे एखादा रोगी गेला आणि त्याचा रोग
दादाजीपंती उगीचच बल घालविले
दादोजी कोंडदेव शहाजी महाराजांच्या नोकरीतील सुभेदार हे वर्णन पूर्णत: खोटे व बनावट असून लेखकाची मखलाशी आहे. ‘दादोजी गोचिवडे’ आणि ‘दादोजी कोंडदेव’ हे वेगवेगळे. दादोजी गोचिवडे हा मलठणचा आहे तर दादोजी कोंडदेव शिवथरचा आहे. दादोजी कोंडदेव विजापूरकरांकडे प्रथम कारकून म्हणून नोकरी करीत होता. इ.स. १६३० मध्ये त्याची हवालदापर्यंत बढती झालेली होती. इ.स. १६३० मध्ये विजापुरी सरदार
संभाजी ब्रिगेडचे प्रदेशाध्यक्ष प्रवीण दादा गायकवाड यांनी केलेल्या आव्हानामुळे सोलापुरातील दादू कोंडदेव कुलकर्ण्याचे शिल्प अखेर हटवण्यात आले आहे. त्याचा दै.मूलनिवासी नायक मधील वृत्तांत…
काल दादोजीचा पुतळा हटवला म्हणून शिवसेना आणि भाजप च्या गुंडांनी संभाजी ब्रिगेडच्या कार्यालयावर हल्ला केला. यांना शिवाजी महाराजांविषयी असणारे प्रेम बेगडी आहे हे त्यांनी शिवराय आणि जिजाऊ यांच्या प्रतिमा पायदळी तुडवून सिद्ध केले आहे. ह्या अफजलखानाच्या अनौरस औलादींनी जेम्स लेनने पुस्तक लिहिले तेंव्हा मुग गिळून गप्प राहणे पसंत केले. पण एका सामान्य चाकरासाठी तोही ब्राम्हण
ब्राम्हणी इतिहासाचा पाया खचला हो दादोजी कोंडदेव ठेचला हो दादोजी कोंडदेव ठेचला हो दादोजीचा पुतळा हटवण्यासाठी २००६ पासून अविरत परिश्रम घेणारे मा. दिपक भाऊ मानकर, अरविंद शिंदे यांचे शिव-अभिनंदन दादोजीचा पुतळा हटवण्यासाठी २००६ पासून अविरत परिश्रम घेणारे मा. दिपक भाऊ मानकर, अरविंद शिंदे यांचे शिव-अभिनंदन तसेच पुणे मनपा प्रशासन, सर्व नगरसेवक, संभाजी ब्रिगेड, भारत मुक्ती मोर्चा, आणि शिवरायांच्या कार्यावर निष्ठा असणारे असंख्य पुरोगामी मावळे यांचे शतशः आभार तसेच पुणे मनपा प्रशासन, सर्व नगरसेवक, संभाजी ब्रिगेड, भारत मुक्ती मोर्चा, आणि शिवरायांच्या कार्यावर निष्ठा असणारे असंख्य पुरोगामी मावळे यांचे शतशः आभार आतापर्यंत महाराष्ट्राच्या इतिहासाच्या भाळी जो पक्षपाती लेखनाचा कलंक
जाणता राजा नाटकाचे खरे स्वरूप
जाणता राजा नाटकाचे खरे स्वरूप. जाणता राजा नाट्यातून शिवचरित्राचे होणारे विकृतीकरण याबद्दल संभाजी ब्रिगेड जिल्हा अहमदनगर ने काढलेले पत्रक.. वाचा आणि विचार करा…
दि २४ ऑक्टोंबरचा संभाजी ब्रिगेड चा संघर्ष मेळावा अत्यंत उत्साहात पार पडला, त्याचे दै.मूलनिवासी नायक मधील वार्तांकन… शिवरायांच्या बदनामीचे मुस्लिमांनाही दुःख आहे पण भटांना नाही अधिक माहितीसाठी बघा: 1. दै.मूलनिवासी नायक 2. दादोजी कोंडदेव
विदेशी पुस्तक, देशी मस्तक – भाग २
जदुनाथ सरकार हा इतिहासकार खरं तर एकप्रकारे शिवाजी महाराजांचा विरोधकच होता. पण त्यानेही शिवरायांच्या स्वराज्य उभारणी कार्याचं कौतुक केलं आहे. इतिहासकार शेजवलकर लिहितात, ”मराठेशाहीची स्थापना हि सर्वस्वी शिवाजीकडून झाली, असे न मानता शहाजीकडून तिची प्राणप्रतिष्ठापना झाली, असे समजण्यास इतिहासाचा भरपूर आधार आहे. शहाजीने बंगळुरास राहून विजापूरच्या नावाखाली जे स्वराज्य स्थापले, तेच खरोखरी मराठेशाहीचे बीजारोपण होते.
श्रीमंत छत्रपती उदयनराजे प्रतापसिंह महाराज भोसले
देवळांचा धर्म आणि धर्माची देवळे...
मराठ्यांचीच सत्ता जातीची - ज्ञानेश महाराव
शिवरायांचे खरे शत्रू कोण
नामांतर : सांस्कृतीकरण कि राजकारण
दादाजीपंती उगीचच बल घालविले


व्यक्तानंद: एन्कीच्या राज्यात

लहानपणी कधी कधी आईच्या काकांकडे जायचो. म्हणजे वर्षा दोन वर्षातून एखादा दिवस. सकाळी जाऊन संध्याकाळी परत. आजोबा खूप मस्ती करायचे आमच्याबरोबर. मामा जेजेला कमर्शियल आर्टिस्टचं शिक्षण घेत असल्याने त्याच्याकडे कार्टूनची, इंग्रजी चित्रपटांची चित्रं असलेली भरपूर मासिकं असायची. तिथेच माझी स्टार वॉर्सशी, कॉनॅन द बार्बेरिअयनच्या अरनॉल्डशी, इंडियाना जोन्सशी ओळख झाली होती. आजीकड़ून दुधाची पावडर आणि साखर वाटीत घ्यायची, त्रिदेव चित्रपटाचे संवाद असलेली कॅसेट लावायची आणि ती सचित्र मासिक घेऊन बसायचं हा माझा आणि माझ्या धाकट्या भावाचा लाडका उद्योग. तिथेच मी पहिल्यांदा बॉनी एमचं संगीत ऐकलं. Brown Girl in the Ring, Rasputin, Daddy Cool, Ma Baker, Holiday, By The Rivers of Babylon वगैरे गाण्यांची धून फार आवडायची. शब्द कळायचे नाहीत. त्यामुळे जी समजली असतील ती एखाद दोन वाक्य म्हणायची आणि बाकीचं गाणं ‘ड डा ड डा’ सारखे आवाज चालीत काढत गाण्याची हौस पूर्ण करून घ्यायची सुरवात तिथेच झाली.
नंतरही बॉनी एमची गाणी अनेकदा भेटली. पैसे कमवू लागल्यावर एकदोन कॅसेट्सपण विकत घेतल्या. पण का कुणास ठाऊक गाण्याचे बोल शोधायची कशी इच्छा झाली नाही. ‘ड डा ड डा’ वर मी खुश होतो आणि कॅसेटमधल्या बॉनी एमची पण त्यावर काही तक्रार नव्हती.
एक दोन वर्षांपूर्वी फेसबुकवर अविनाशशी ओळख झाली. बोलता बोलता अविनाशने मी न वाचलेले काही लेखक मला सुचवले. त्यात एक होते विलास सारंग. सारंगांनी पुलंवर टीका केलेली असल्याने त्यांची पुस्तके वाचू की नको याबद्दल मन स्पष्ट नव्हतं. पण मग त्यांची पुस्तके घेतली. ‘अमर्याद आहे बुद्ध’ फार आवडलं. अविनाशने सारंगांचं ‘एन्कीच्या राज्यात’ सुचवलं होतं. ते काही मला मिळालं नव्हतं. गेल्या वर्षी फेसबुकवरच भेटून मला निवृत्ती आणि स्वतःला मुक्ताबाई म्हणवून घेणाऱ्या वैशालीशी बोलताना तिला म्हणालो होतो की मी जयप्रकाश नारायणांचं पुलंनी अनुवादित केलेलं ‘स्वगत’ आणि विलास सारंगांचं ‘एन्कीच्या राज्यात’ शोधतोय. नंतर तिला हे बोललोय हे मी विसरून गेलो होतो. आणि इतकं विसरलो होतो की डोंबिवलीत साहित्य संमेलन झालं त्यावेळी ही पुस्तकं शोधायचं माझ्या लक्षातसुद्धा आलं नाही.
जूनमध्ये वाढदिवस झाला. आणि वाढदिवसाच्या आधी कुरियर आलं. उघडून पाहतो तो 'स्वगत'. पाठवणाऱ्याचं नाव नाही. फक्त माझ्या फोन नंबराबरोबर बरोबर अजून एक फोन नंबर पाकिटावर छापलेला होता. मग मोबाईलमध्ये टाईप करून बघितला तर वैशालीचा नंबर निघाला. तिचे आभार मानण्यासाठी तिला फोन लावला तर म्हणाली ‘कुठलं पुस्तक आलं’ मी स्वगतचं नाव सांगितलं तर म्हणाली अजून एक येईल आणि ते पाहून तू आनंदाने उड्या मारशील. उत्सुकता ताणली गेली. आणि तीन चार दिवसांनी वैशालीच्या कृपेने, मौजकडून, मला “एन्कीच्या राज्यात” प्रवेश देणारं कुरियर आलं. स्वगत बंद करून सारंगांचा हात धरला.
इराणमधली शहांची राजवट कोसळण्याच्या आधी इराकमध्ये सोशलिस्ट विचारधारेच्या बाथ पार्टीची राजवट आली. नंतर तिची सूत्र सद्दाम हुसेनच्या हाती गेली. १९७९मध्ये इराणमध्ये शहाच्या राजवटीविरोधात लोक रस्त्यावर उतरले. त्या कालखंडात अमेरिकेत अध्यापन करत असलेला मूळचा कोकणातला डॉ. प्रमोद वेंगुर्लेकर, नोकरी बदलून दक्षिण इराकमध्ये एका कॉलेजात अध्यापक म्हणून रुजू होतो. त्याच्या नजरेतून मध्य आशियातील त्या काळाची स्थिती रंगवणारी कादंबरी म्हणजे ‘एन्कीच्या राज्यात’.
एन्की म्हणजे सुमेरियन लोकांचा देव. जिथे आज इराक आहे त्या टायग्रिस आणि युफ्रेटीस नद्यांच्या प्रदेशात सुमारे ५००० वर्षांपूर्वी सुमेरियन संस्कृती नांदत होती. त्यांच्या सर्वशक्तिमान देवाचं नाव एन्की. त्याने समुद्र, नद्या आणि वाऱ्याला मर्यादा आखून दिल्या आणि लोकांना आपल्या आज्ञेत राहण्यास सांगितले. नंतर साधारण १२०० वर्षांनी (म्हणजे आजपासून सुमारे ३८०० वर्षांपूर्वी) तिथून सुमेर लोक नामशेष झाले (कदाचित एन्कीच्या आज्ञा ऐकल्या नसतील म्हणून असे झाले असेल). आणि तिथे अक्कादिन लोकांची बॅबिलोनियन संस्कृती उदयास आली.
एन्कीच्या खांद्यावरून वाहणाऱ्या टायग्रिस आणि युफ्रेटीस नद्या
५००० वर्षांपूर्वी मानवी जीवनाला स्थिरता देणाऱ्या सर्वशक्तिमान पण हुकूमशहा सारख्या एन्कीचे हे राज्य कसे आहे तर मैलोनमैल पसरलेल्या सपाट रखरखीत वाळवंटात इथे खारे आणि गोडे पाणी शेजार शेजारच्या तळ्यात नांदते. इथे माती आणि चिखल सारखा एकमेकांत मिसळतो; इथे घटकेत सोसाट्याचा वारा वाहू लागतो आणि धो धो पाऊस कोसळू लागतो; इथे नावालाही कुठे दगड दिसत नाही; इथे डोंगर दऱ्या नसल्याने नजरेला पर्स्पेक्टिव्ह रहात नाही. विरोधी तत्वांची सातत्याने सरमिसळ होत राहिल्याने कशाचाच आधार नसलेल्या या प्रदेशातील लोकांनी सपाट जीवनाला उंचवटयाचा पर्स्पेक्टिव्ह आणण्यासाठी, मातीच्या ढेकळासारख्या आयुष्याला दगडासारख्या काठिण्याचा आधार मिळावा म्हणून हजारो वर्षांपूर्वी एन्कीची शिस्त प्रमाण मानली. मग इस्लामची आणि मग व्यक्तीची ओळख विसरायला लावणाऱ्या सोशलिस्ट सरकारची.
अश्या या मूळच्या एन्कीच्या राज्यात मुक्त विचारांचा डॉ वेंगुर्लेकर जेव्हा साहित्याचा प्राध्यापक म्हणून जातो तेव्हा त्याला तिथले जीवन, सरकारची धोरणे त्यामुळे होणारी तिथल्या लोकांची कुचंबणा, त्या कमालीच्या कोंदट वातावरणातही सुखी राहणारे काही लोक या सगळ्यांबद्दल काय वाटते त्याची नोंद म्हणजे ‘एन्कीच्या राज्यात’ ही कादंबरी.
जून जुलै म्हणजे क्लासच्या धावपळीचे महिने. त्यामुळे एन्कीच्या राज्यातला माझा प्रवास फार हळू हळू चालला होता. शेवटी काल कादंबरी संपली. कादंबरीच्या शेवटी इराणमध्ये क्रांती होते. इजिप्त आणि इस्राएलमध्ये वाटाघाटी सुरु होतात. मध्यपूर्व धुमसू लागते. विमानतळ बंद केले जातात. डॉ वेंगुर्लेकर सुट्टीसाठी घरी जाणार असतो पण त्याची योजना बारगळते. तो आणि त्याचे प्राध्यापक मित्र इराकमध्ये अडकून पडतात. गुदमरवून टाकणारं ही परिस्थिती वाचताना मलापण गुदमरू लागलं होतं. आणि विलास सारंगांच्या त्या नायकाला, वेंगुर्लेकरला एकदम एक गाणं आठवतं. त्या गाण्याची पहिली ओळ वाचली आणि मी थरकलो. हे तर माझं आवडतं गाणं. बॉनी एमचं. ज्याची फक्त पहिली ओळ माहिती होती. पुढे फक्त ‘ड डा ड डा’ करत हे गाणं मी म्हणत आलो होतो.
पहिल्या ओळीच्या पुढे हे असं काही असेल त्याची मी कल्पनाच केली नव्हती. आणि जर कधी केली असती तरी त्याचा अर्थ चुलत आजोबांच्या घरी साखर घातलेली दुधाची पावडर खाताना कळला नसता.
गाण्याचे बोल मिळाले. अर्थ लागला. मन एकाच वेळी बोल मिळाल्याच्या आनंदात होते आणि अर्थातील कारुण्य कळल्याने दुःखी होते. कादंबरी संपता संपता कधी शोधायचा प्रयत्न न केलेली एक जुनी गोष्ट तिच्या पूर्ण स्वरूपात अनपेक्षितपणे समोर आल्याने मन एका वेगळ्याच प्रकारच्या पोकळीत होते. ती भरून काढण्यासाठी इंटरनेटवर हे गाणं ऐकायला गेलो. तर तिथे अजून काही माझ्यासाठी वाट पहात होते.
मी ज्याला बॉनी एमचं गाणं समजत होतो ते खरंतर ‘द मेलोडियन’ नावाच्या एका जमैकन ग्रुपने रचलेलं रास्ताफेरियन चळवळीतील रेगे प्रकारचं गाणं आहे. आणि हिब्रू बायबलच्या साम (पद) १९ आणि १३७ वरून हे गाणं रचलेलं आहे. मग बायबलचा संदर्भ शोधणं आलं. तेव्हा कळलं की असीरियन लोकांनी ज्यू लोकांना त्यांच्या जमिनीवरून हुसकून लावलं आणि बॅबिलोनच्या नद्या (टायग्रिस आणि युफ्रेटीस) यांच्याजवळ बंदी बनवून ठेवलं त्या वेळेचं वर्णन करणारं ते गाणं आहे. रास्ताफेरियन चळवळीत व्यक्तिस्वातंत्र्याची गळचेपी करणाऱ्या सरकारला ‘बॅबिलोन’ हा शब्द वापरतात.
आता गाण्याचे बोल, त्याची पार्श्वभूमी दोन्ही कळलं होतं. आणि कादंबरीत ते गाणं विलास सारंगांनी ज्या चपखल रितीने पेरलं होतं की त्याचा अर्थ मनाला खूप खोलवर भिडला होता.
अविनाशने सांगितलेली आणि वैशालीने वर्षभर लक्षात ठेवून वाढदिवसाला भेट म्हणून पाठवलेली विलास सारंगांची ही कादंबरी मला वेगळ्याच राज्यात घेऊन गेली. यात माझ्या चुलत आजोबांचं घर होतं. दुधाची पावडर आणि साखर होती. मामाने जमा केलेली इंग्रजी चित्रपटांच्या चित्रांची मासिकं होती. त्रिदेवच्या संवादाची कॅसेट होती. बॉनी एम ची गाणी होती. फक्त त्यातले मी जोडलेले ‘ड डा ड डा’ जाऊन त्यामागचे सगळे संदर्भ अर्थासहित उलगडले होते. वाढदिवसाची भेट अजूनच मूल्यवान झाली होती.
आनंद, मोरे, आनंद मोरे
Labels / लेखन प्रकार
अर्थविचार गद्य चित्रपट निर्गुणी भजने पद्य मुक्तचिंतन रसग्रहण विनोद समाजवाद आणि भारत समाजविचार
आगमन निर्गमन आणि पुनरागमन (भाग ११)
भाग १ - रूपरेषा
भाग २ - सामाजिक बदल
भाग ३ - मंगल अमंगल
भाग ४ - राव्हेल
रिच डॅड पुअर डॅड
भाग १ : गाडी बुक केली
भाग २ : भगीरथ आणि गाडी
भाग ३ : गाडी आली रे अंगणी
भाग ४ : रिच डॅडचा साक्षात्कार
भाग १ : ताजमहाल आणि हूवर धरण
भाग २ : प्रकल्पाचे लाभार्थी
भाग ३ : शिन्कान्सेन, बुलेट ट्रेन, नॅरोगेज, स्टॅंडर्ड गेज ब्रॉडगेज
भाग ४ : तैवान आणि श्रीलंका
भाग ५ : अफू, हॉंगकॉंग आणि चेक लॅप कोक
भाग ६ : प्रकल्पांची तुलना आणि समारोप
(भाग १) पैसा म्हणजे काय / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / दोन चाकांची मोटरसायकल / कोंबडी आधी की अंडे / चाकांच्या आकाराचे मोजमाप
(भाग २) RBI च्या गव्हर्नरचे स्वप्न / स्वप्नातून सत्याकडे / पुसलेल्या परिघाचे आकारहीन वर्तुळ
(भाग ४) डिमॉनेटायझेशन आणि रॉबिन हूड
(भाग ५) काळा पैसा संपेल काय / सामान्य माणसाचा पैसा वापरून बँका उद्योगपतींना मदत करीत आहेत
भारतीय राष्ट्रवाद, जेएनयु, भारतविरोधी घोषणा आणि देशद्रोह
(भाग १) पूर्व पिठिका
(भाग २) फाळणी व विलीनीकरण
(भाग ३) त्रास देणारी संस्थााने
(भाग ४) काश्मीर प्रश्नाचे वेगळेपण
(भाग ५) भारतीय राज्य घटनेची रचना
(भाग ६) कलम 124A आणि देशद्रोह
(भाग ७) घोषणा, सरकार आणि आपण
(भाग १) - प्रास्ताविक
(भाग २) - चित्रपट
(भाग ३) - भिक्षू
ऑर्फिअस, जी ए आणि मी
(भाग १) - मूळ कथा
(भाग २) - अट मोडण्याची कारणे आणि कथेचे प्राथमिक आकलन
(भाग ३) - कथेत जी एंनी भरलेले रंग
(भाग ४) - माझे आजचे आकलन
(भाग १) - उगम
(भाग २) - पूर्वपिठीका
(भाग 3) - भांडवलशाहीचा हलका शिक्का
(भाग ४) - उद्योगातून भांडवल
(भाग ५) - कारागिरांचा उदय
(भाग ६) - बलुतेदारी, मक्तेदारीचे स्थिरावणे आणि जाती व्यवस्थेचा उगम
(भाग ७) - पुरोहितांचा आणि राजांचा उदय
(भाग ८) - एकेश्वरवादाचा उदय
(भाग २.१) सुनता है गुरु ग्यानी
(भाग २.३) पहिला चरण
(भाग २.४) दुसरा चरण
(भाग २.५) तिसरा चरण
(भाग २.६) चौथा आणि पाचवा चरण
मी आणि शाळेचे Reunion
(भाग १) मित्रांची हाक
(भाग २) सुंखासुंठेंचा प्रेमळ संवाद
(भाग ४) खंडोबा आणि फेशिअल
(भाग ५) पोटाने घात केला
(भाग १) घरगुती फडणवीस
(भाग 2) माझी खरेदी
(भाग 3) परसोत्तम भाय
(भाग ४) वाल्या कोळ्याचे हसरे कुटुंब
(भाग १) जे न देखे रवी
(भाग २) रिसॉर्टमध्ये भेटलेले लोकमान्य
(भाग ४) नव्याचे तीन दिवस
(भाग ५) भंडारा जिम
(भाग ६) प्रोटीन शेक
२०१६ : काही विस्कळीत नोंदी
समाजवाद आणि भारत (8)


जागता पहारा: भारतप्रणित फ़िदायिन?

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
रविवारी काश्मिरच्या उरी येथील सैनिकी मुख्यालयावर पाक जिहादींनी अकस्मात हल्ला चढवला आणि त्यात २० भारतीय जवान हुतात्मा झाले. या वर्षाच्या आरंभी पठाणकोट येथील भारतीय हवाई तळावर असाच हल्ला झाला होता. त्याच्याही पुर्वी असे घातपाती हल्ले महत्वाच्या जागी व तळांवर झालेले आहेत. पण पाकिस्तानला धडा शिकवण्याची भाषा यापुर्वी कधी झाली नाही. रविवारी मात्र सरकारी गोटातून तशी प्रतिक्रीया प्रथमच उमटली आहे. नेहमी अशा बाबतीत पाकिस्तानवर आरोप झाले वा पाकला जाब विचारला गेला. मग पाक राजदूताला बोलावून समज दिली जायची. पण यावेळी तसे काहीही झालेले नाही. उलट पाकला याची किंमत मोजावी लागेल, अशी सरकारी प्रतिक्रीया आहे. त्याला आणखी एक संदर्भ जोडावा लागेल. विविध वाहिन्यांवरून दिवसभर त्याचीच चर्चा चालू होती आणि तिथे जाणकार म्हणून येणार्‍या प्रत्येक माजी सेनाधिकार्‍याने ठामपणे पाकला याचा जबाब दिला पाहिजे अशीच भूमिका मांडली. केवळ लष्करी मार्गाने वा राजनैतिक मार्गानेच नाही, तर शक्य त्या सर्व मार्गांनी पाकिस्तानची पुरती कोंडी करावी; अशी भूमिका मांडली जात होती. पण माजी सेनाधिकार्‍यांनी पाकला धडा शिकवण्याची भाषा बोलतानाच, पाकची रणनितीच त्याच्या विरोधात वापरण्याची कल्पना प्रथमच बोलली आहे. दुपारी एका वाहिनीवर माजी लष्करप्रमुख जनरल रॉयचौधरी यांनी हा विषय प्रथम छेडला. जिहादी पाकिस्तानी असले तरी त्यांचा पाक सरकारची वा सेनेशी काहीही संबंध नाही, हा पाकिस्तानचा नेहमीचा पवित्रा आहे. तोच पवित्रा आपणही घेऊ शकतो आणि पाकिस्तानात असेच अनधिकृत हल्लेखोर पाठवू शकतो, असे रॉयचौधरी यांनी खुलेआम सांगून टाकले. चर्चेत सहभागी झालेल्या अनेकांनाही त्याचा धक्का बसला. खरेच असे होऊ शकते का आपणही पाकिस्तानात घातपाती पाठवू शकतो का
ऐकायला चमत्कारीक वाटेल. कारण सतत पाकिस्तानवर दहशतवादी राष्ट्र किंवा जिहादींचे पिक काढणारा देश, म्हणून टिका होत राहिली आहे. उलट भारताने सातत्याने सर्व नियम कायदे पाळून सभ्यतेच्या मर्यादेत राहून भूमिका घेतल्या आहेत. पाकिस्तानातील विविध असंतुष्ट गटांना वा समाजांना हाताशी धरून याचप्रकारे पाकमध्ये उचापती करणे भारताला अशक्य नव्हते. भारताने नुसते चुचकारताच मोहाजीर, बलुची किंवा सिंधी, पख्तुनी असंतुष्टांनी मोदींचा जयजयकार सुरू केला आहे. या गटांना हाताशी धरून भारतही पाकिस्तानात हिंसेचे थैमान घडवू शकला असता. पण शांतता व सभ्यतेच्या आहारी गेलेल्या भारताने तसा विचारच कधी केला नाही. मात्र भारत हे करूच शकत नाही, अशा भ्रमात कोणी राहू नये. १९७१ चे बांगला युद्ध भारताने जिंकले आणि पाकिस्तानचे तुकडे पाडले, याचे कौतुक आपल्याकडे खुप चालते. त्याचे श्रेय प्रामुख्याने इंदिराजी व भारतीय सेनेला दिले जाते. पण त्यातली मोठी किमया भारतीय छुप्या सैनिकांनी घडवलेली होती. पुर्व पाकिस्तानात जी धरपकड पाक सेनेने सुरू केली व अत्याचार आरंभले, तेव्हा त्यांच्याशी दोन हात करायला उभे राहिले, त्या लोकांना मुक्तीबाहिनी म्हणून ओळखले जाते. त्यात बांगला रायफ़ल्स नामक पाक सेनेतील मुठभर तुकड्या होत्या. पण त्यांचे नेतृत्व नारायणन नावाचा भारतीय गुप्तचर अधिकारी करत होता. अनेक भारतीय कनिष्ठ सेनाधिकारी त्यात सहभागी झाले होते आणि त्यांना लागणारी रसद भारतानेच पुरवली होती. बाहेरून भारतीय सेना युद्धात उतरली होती आणि आतल्या पाक (बांगला) असंतुष्टांचा लढा भारतीय गनिम लढवत होते. अशा दुहेरी कैचीत पाकसेनेला दाती तृण धरण्याचे पाळी अल्पावधीतच आणली गेली. गेल्या तीन दशकात पाकने तीच रणनिती भारताच्या विरोधात काश्मिरमध्ये वापरली आहे काश्मिरी असंतुष्ट वा हुर्रीयत नावाचे हस्तक आतून व बाहेरून जिहादी गनिम यांना भारतावर सोडले आहे.
मात्र त्याचा बांगला पद्धतीने प्रतिकार करण्याचा विचारही भारताने केला नाही. आज आपल्याला जी काश्मिरमध्ये विखुरलेली स्थिती दिसते, त्यापेक्षा संपुर्ण पाकिस्तानी स्थिती भिन्न नाही. प्रत्येक प्रांतात व विभागात असंतोष खदखदतो आहे. पण त्या आगीशी खेळण्याचा धोरण म्हणून विचार भारताने कधीच केला नाही. किंबहूना तसा प्रयास भारतीय गुप्तचर किरकोळ हेरगिरीसाठी करीत होते, त्यालाही विश्वनाथप्रताप सिंग व गुजराल अशा पंतप्रधानांनी आक्षेप घेतला. त्यामुळे पुढल्या काळात भारतीय गुप्तचरांना व सेनादलाला तशा कुठल्याही कारवायाही करण्याची साधने राहिली नाहीत. दिड वर्षापुर्वी संरक्षणमंत्री मनोहर पर्रीकर यांनी त्याचा ओझरता उल्लेख केला, तर आपल्याच बुद्धीजिवींनी त्यांच्यावर आक्षेप घेतले होते. पण ती साधने म्हणजे तसे पाकमधले असंतुष्ट पूर्वीपासून हाताशी धरले असते, तर पाकला कायम अस्थीर ठेवले गेले असते आणि आज त्याची इतकी मजल गेली नसती. तथाकथित शांतीवादी पुरोगामी नेत्यांनी भारतीय गुप्तचर व सेनेला इतके विकलांग करून टाकले, की कुत्र्याइतकीही हिंमत नसलेला पाकिस्तान, आज आपल्याच हद्दीत येऊन भारतीय सेनातळावर हल्ले करू लागला आहे. सुदैवाने नरेंद्र मोदी पंतप्रधान झाले व त्यांनी अजित डोवाल यांना सुरक्षा सल्लागार म्हणून नेमले. तिथून नव्याने पाकिस्तानातील अशी ‘स्फ़ोटक साधने’ जमवण्याचे काम सुरू झाले. आज जसे भारतात अनेक पत्रकार, बुद्धिजिवी, समाजसेवी, चळवळ्ये पाकिस्तानचे हस्तक म्हणून काम करतात, तितके खुलेपणाने नाही. पण काही प्रमाणात आज आपल्याकडेही पाकमध्ये काही हस्तक तयार झाले आहेत. त्यामुळे नजिकच्या काळात पाकच्याच ‘भाषेत’ त्यांना हल्ल्याचे उत्तर देणे अशक्य राहिलेले नाही. जितक्या मोठ्या प्रमाणात पाक इथे हिंसा करतो व हात झटकतो, तितके मोठे नसले तरी लक्षणिय हल्ले आपण पाकिस्तानात करण्याइतकी सज्जता झालेली असणार.
किंबहूना ती सज्जता झाली, म्हणूनच पंतप्रधानांनी लालकिल्ला येथील भाषणात बलुची विषय छेडून पाकला डिवचलेले होते. मात्र त्याची जाहिर वाच्यता कोणीही करणार नाही. पाकिस्तानही काश्मिरी लढ्याला सहानुभूती असल्याचे म्हणतो, पण कुठल्याही हिंसेची हल्ल्याची जबाबदारी घेत नाही. हळुहळू तसेच काही सीमेपलिकडे होताना दिसले, तर भारत सरकारही त्याची जबाबदारी घेणार नाही. नवाज शरीफ़ यांच्याप्रमाणेच मोदी, पर्रीकर वा राजनाथ हात झटकून मोकळे होताना आपल्याला बघावेच लागणार आहे. अन्यथा जनरल रॉयचौधरी यांनी इतक्या सहजपणे त्या रणनितीचा उल्लेख केला नसता. फ़रक मात्र मोठा असेल. पाकिस्तान ही रणनिती दिर्घकाळ वापरत आला आहे. पण त्याला पुरक अशी भारतीय सीमेपार घुसून लढाई करण्याचे धाडस पाकला नाही. भारताची गोष्ट तिथेच वेगळी आहे. एकदा अशा भारतप्रणित फ़िदायिनांनी दिडदोन वर्षात पाकिस्तानात उच्छाद मांडला, मग तिथले अनेक गट एकत्र येऊन पर्यायी सरकार स्थापन करू शकतात. जसे मुजीबूर रहमान यांच्या अवामी लिगमधील सहकार्‍यांनी केले होते. त्यांना तात्काळ स्वतंत्र देश म्हणून मान्यता देऊन भारताने आपले सैन्य त्यांच्या मदतीला पुर्व पाकिस्तानात धाडले होते. तेच बलुची वा सिंधी मोहाजिरांच्याही बाबतीत होऊ शकते. त्याला अजून दिडदोन वर्षाचा काळ जावा लागेल. त्यासाठी आधी भारतप्रणित फ़िदायिन सज्ज करून पाकमध्ये सोडावे लागतील. आरंभ तिथून होऊ शकतो आणि तेच काम येत्या दोनतीन आठवड्यात सुरू झालेले असेल. म्हणूनच येत्या काही दिवसात पाकिस्तानात घडणार्‍या विविध घटना घातपात यावर बारीक नजर ठेवण्याची गरज आहे. कारण चोख उत्तर त्यातूनच दिले जाऊ शकणार आहे. मात्र त्याची जबाबदारी कुणीही भारतीय नेता घेणार नाही. जनरल रॉयचौधरी यांच्या सांगण्याचा इतका सोपा अर्थ लागू शकतो.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
सहन होत नाही, सांगता येत नाही
दुनिया झुकती है, झुकानेवाला चाहिये
एक मराठा लाख मराठा
एक गाव एक पाणवठा
उथळ पाण्याला खळखळाट फ़ार
तुम्ही नाक तर दाबा
जागा मराठा आम जमाना बदलेगा
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
इतिहास असा घडवला जातो
फ़िदायिन ही जुनीच भारतीय संकल्पना
खामोशी सुनाने लगी है दास्ताँ
जी२० नावाची चिनी दंतकथा
मराठा मोर्च्याची कारणमिमांसा (१)
एक देश एक मतदान
छचोर सभ्यता झक मारली
अमिताभच्या जागी इमरान हाशमी
लौट के बुद्दू घरको आये
शिकारी खुद यहा शिकार हो गया
आपल्याच डोळ्य़ावर विश्वास ठेवावा का
लोकांना भ्रष्टाचार आवडतो का


जागता पहारा: चेहरे ओळखायला शिका

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
मुंबई मराठी पत्रकार संघात कुठल्याशा परिसंवादात मेधा पाटकर यांनी केलेल्या विधानावर गदारोळ उठणे स्वाभाविक होते. पण तशी भूमिका घेणार्‍या त्याच एकट्या नाहीत. अशा लोकांचा मोदीद्वेष इतका पराकोटीला गेलेला आहे, की त्यासाठी देशही बुडाला तरी बेहत्तर; अशा स्थितीला त्यांची मानसिकता गेलेली आहे. पण आपल्याला जोवर अशा लोकांचे चेहरे ओळखता येत नाहीत, तोपर्यंत भारत सरकार किंवा भारतीय सेनाही पाकिस्तानचा बंदोबस्त करू शकणार नाही. हीच मंडळी सतत डॉ. दाभोळकर यांच्या खुनाचे आरोपी पकडले जात नाहीत, किंवा त्या खुन्यांना शिक्षा होत नाही, म्हणून मातम करीत असतात. अशा गुन्ह्याचा शोध घेताना गुन्हेगाराची मोडस ऑपरेन्डी पोलिस शोधत असतात. मुरलेले बनेल गुन्हेगार एका ठराविक शैलीमध्येच गुन्हा करत असतात. त्यातून त्यांची एक शैली तयार होत असते. त्याचाच मागोवा घेत गेले; मग गुन्हेगाराचा सुगावा लागत असतो आणि त्याला पकडणे शक्य असते. मेधाताई किंवा अन्य तत्सम लोकांच्या वक्तव्ये आणि वर्तनामध्ये तशीच एक मोडस ऑपरेन्डी आपल्याला बघता येऊ शकते. दिग्विजय सिंग आता म्हणतात, युपीएच्या कालखंडामध्येही भारतीय सेनेने सर्जिकल स्ट्राईक केलेले होते. पण मोदी सरकारप्रमाणे त्याचा गाजावाजा केलेला नव्हता. आपण थोडा वेळ त्यांचे विधान खरे मानू. गाजावाजा केला नाही, म्हणजे गुपचुप काही केले आणि त्याबद्दल कुठे वाच्यता होऊ दिली नाही. ही लपवाछपवी मनमोहन सरकारने कशाला केली त्यांना कोण जाब विचारणार होता त्यांना कोण जाब विचारणार होता मेधाताई जाब विचारण्याची भिती युपीए सरकारला वाटत होती काय मेधाताई जाब विचारण्याची भिती युपीए सरकारला वाटत होती काय मेधा किंवा तत्सम लोकांच्या दबावाखाली मनमोहन सरकार वावरत होते काय मेधा किंवा तत्सम लोकांच्या दबावाखाली मनमोहन सरकार वावरत होते काय म्हणून त्यांनी सर्जिकल हल्ले केले, पण त्याची वाच्यता केली नव्हती काय म्हणून त्यांनी सर्जिकल हल्ले केले, पण त्याची वाच्यता केली नव्हती काय असेल तर अशा लोकांना युपीए सरकार घाबरत कशाला होते
एक गोष्ट मागल्या अडीच वर्षात आपण विसरून गेलो आहोत, की पंतप्रधान झाल्यावर नरेंद्र मोदी यांनी केलेले पहिले काम, म्हणजे राष्ट्रीय सल्लागार मंडळ बरखास्त करून टाकले होते. मनमोहन सरकारने सत्ता हाती घेतल्यावर सोनिया गांधींना कॅबिनेट दर्जा देण्यासाठी हे सल्लागार मंडळ नेमलेले होते. त्यात अनेक निर्णय व्हायचे आणि नंतर तेच मनमोहन सरकारने कायद्याच्या चौकटीत बसवून अंमलात आणायचे; असे युपीए सरकारचे काम चालू होते. त्या सल्लागार मंडळात सोनियांना सोडून कोणाचा समावेश होता याकुबला फ़ाशीतून वाचवायला धावपळ करणार्‍यांपासून इशरतसाठी मातम करणार्‍यांपर्यंत तमाम लोक त्यात सहभागी होते. आज पाकिस्तानशी बोलणी करा म्हणून हट्ट धरून बसणारे किंवा पुरस्कार वापसीचे नाटक रंगवणारेही त्यातलेच दिसतील. सध्या बिळात दडी मारून बसलेली इशरतची मावशी तीस्ता सेटलवाड त्याच मंडळाचा हिस्सा होती. असे लोक सोनियांच्या अध्यक्षतेखाली मनमोहन सरकारवर देखरेख ठेवत असतील, तर सर्जिकल हल्ला करण्याची मनमोहन सिंग यांची बिशाद होती काय याकुबला फ़ाशीतून वाचवायला धावपळ करणार्‍यांपासून इशरतसाठी मातम करणार्‍यांपर्यंत तमाम लोक त्यात सहभागी होते. आज पाकिस्तानशी बोलणी करा म्हणून हट्ट धरून बसणारे किंवा पुरस्कार वापसीचे नाटक रंगवणारेही त्यातलेच दिसतील. सध्या बिळात दडी मारून बसलेली इशरतची मावशी तीस्ता सेटलवाड त्याच मंडळाचा हिस्सा होती. असे लोक सोनियांच्या अध्यक्षतेखाली मनमोहन सरकारवर देखरेख ठेवत असतील, तर सर्जिकल हल्ला करण्याची मनमोहन सिंग यांची बिशाद होती काय आणि तसे परस्पर काही झाले असेल, तर कबुल करण्याची कोणाला हिंमत झाली असती आणि तसे परस्पर काही झाले असेल, तर कबुल करण्याची कोणाला हिंमत झाली असती पाकिस्तानच्या हेरखात्याला पुरक ठरणार्‍या भूमिका वा निर्णय, भारतात मागली दहा वर्षे कशाला घेतले गेले, त्याचा एक एक प्रकरणातून शोध घेत जा. तर त्याच सल्लागार मंडळाचे दडपण कारणीभूत असल्याचे दिसून येईल. नेहरू विद्यापीठातील भारतविरोधी घोषणांना पाठीशी घलायला पुढे आलेले लोक आणि त्याचेच समर्थन करायला तिथपर्यंत गेलेले राहुल गांधी, कुठल्या बाजूचे आहेत, याचे वेगळे पुरावे देण्याची गरज आहे काय पाकिस्तानच्या हेरखात्याला पुरक ठरणार्‍या भूमिका वा निर्णय, भारतात मागली दहा वर्षे कशाला घेतले गेले, त्याचा एक एक प्रकरणातून शोध घेत जा. तर त्याच सल्लागार मंडळाचे दडपण कारणीभूत असल्याचे दिसून येईल. नेहरू विद्यापीठातील भारतविरोधी घोषणांना पाठीशी घलायला पुढे आलेले लोक आणि त्याचेच समर्थन करायला तिथपर्यंत गेलेले राहुल गांधी, कुठल्या बाजूचे आहेत, याचे वेगळे पुरावे देण्याची गरज आहे काय यातले सगळेच पाकिस्तानचे हस्तक नसतात. त्यातले मोजके हस्तक असतात आणि बाकीचे खुळे प्रतिष्ठेसाठी त्यांच्यासोबत अशा ठिकाणी हजेरी लावत असतात.
बियॉन्ड एनेमी लाईन्स अशी एक उंग्रजी उक्ती आहे. कुठल्याही युद्धामध्ये प्रत्यक्ष रणभूमी असते आणि लढणार्‍या सैनिकांवर पाठीमागून हल्ला करणारी एक शत्रूची फ़ौजही असते. समोरच्या शत्रूला मारताना पाठीतून वार करणारे आप्तस्वकीय, ही शत्रूची दुसरी फ़ळी असते. सोनियांच्या सल्लागार मंडळातून अशाच पाकिस्तानी फ़ळीची उभारणी करण्यात आलेली होती. त्यांनी कायद्याच्या चाकोरीत राहून पिछाडी लढवावी ही अपेक्षा असते. सैन्याने शत्रूशी लढावे आणि हस्तकांनी शत्रूच्या युद्धसज्ज यंत्रणेला खच्ची करीत रहावे, हीच जुनी रणनिती आहे. युपीएच्या काळात पाकिस्तानने अशीच एक मोठी फ़ळी भारतात उभी केलेली आहे. म्हणून तर मुंबईत दोनशेच्या आसपास निरपराध नागरिक कसाब टोळीने मारले, तेव्हा पाकिस्तानातून आलेले हल्लेखोर हा आरोप पुसून काढण्यासाठी कोण पुढे सरसावले होते माजी पोलिस अधिकारी मुश्रीफ़ यांचे ‘हु किल्ड करकरे’ पुस्तक आठवा. त्यातून त्यांनी स्पष्टपणे भारतीय हेरखात्यानेच करकरेंना मारले आणि त्यासाठीच मुंबई हल्ल्याचे नाटक घडवल्याचा आरोप केलेला आहे. भारतीय हेरखाते व प्रशासन व्यवस्थेमध्ये हिंदूत्ववादी भरलेले आहेत. मालेगावच्या घातपातामध्ये गुंतलेल्या पुरोहित व साध्वीला करकरे यांनी पकडले, म्हणून त्यांनाच मारण्यासाठी मुंबई हल्ल्याचे नाटक योजले गेले; असा तर्कदुष्ट आरोप मुश्रीफ़ यांनी केला. त्या पुस्तकाचे विविध भाषेत भाषांतर व प्रकाशन करण्यापासून त्यावर सतत चर्चा घडवून आणण्यात कोणाकोणाचा पुढाकार होता माजी पोलिस अधिकारी मुश्रीफ़ यांचे ‘हु किल्ड करकरे’ पुस्तक आठवा. त्यातून त्यांनी स्पष्टपणे भारतीय हेरखात्यानेच करकरेंना मारले आणि त्यासाठीच मुंबई हल्ल्याचे नाटक घडवल्याचा आरोप केलेला आहे. भारतीय हेरखाते व प्रशासन व्यवस्थेमध्ये हिंदूत्ववादी भरलेले आहेत. मालेगावच्या घातपातामध्ये गुंतलेल्या पुरोहित व साध्वीला करकरे यांनी पकडले, म्हणून त्यांनाच मारण्यासाठी मुंबई हल्ल्याचे नाटक योजले गेले; असा तर्कदुष्ट आरोप मुश्रीफ़ यांनी केला. त्या पुस्तकाचे विविध भाषेत भाषांतर व प्रकाशन करण्यापासून त्यावर सतत चर्चा घडवून आणण्यात कोणाकोणाचा पुढाकार होता त्याच्याही आठवणी चाळवून बघा. त्यात गुंतलेली माणसे, संस्था यांची आजची भूमिका तपासून बघा. मग पाकिस्तानने भारतात आपल्या हस्तकांचे किती खोलवर जाळे विणलेले आहे, त्याचा थोडाफ़ार अंदाज येऊ शकतो. मगच मेधा पाटकर यांना अचानक गांधी व अहिंसा कशाला आठवली, त्याची कारणे उमजू शकतील.
सलमान, शाहरुख, करण जोहर यांच्यापासून मेधा पाटकर यांच्यापर्यंत कोणीही कायद्याच्या मर्यादा ओलांडणार नाही. पण त्याच चौकटीत राहून पाकिस्तानला उपयुक्त ठरतील, अशा कारवाया इथे करताना आढळून येईल. मग गुजरात दंगलीवरून माजवलेले काहुर असेल, दादरीची घटना असेल किंवा इशरतसाठी फ़ोडलेला टाहो असेल. पाकिस्तानी प्रचाराला उपयुक्त वा भारताला त्रासदायक ठरेल अशाच भूमिका ही माणसे कशाला घेतात याचे अन्य काही उत्तर असू शकते काय याचे अन्य काही उत्तर असू शकते काय आपण अशी माणसे ओळखून त्यांना बहिष्कृत करणार काय, हा प्रश्न आहे. अमेरिकेने वा राष्ट्रसंघाने पाकिस्तानला दहशतवादी राष्ट्र घोषित करावे, ही मागणी करणे सोपे आहे. पण ज्या देशामध्ये सामान्य जनता आपल्या जवानांच्या हत्याकांडानंतर सलमान वा पाक कलावंतांसह मेधासारख्या लोकांना बहिष्कृत करण्याचे साधे पाऊल उचलत नसेल, तर अमेरिकेने वा जगातल्या अन्य कोणी कशाला हातपाय हलवावेत आपण अशी माणसे ओळखून त्यांना बहिष्कृत करणार काय, हा प्रश्न आहे. अमेरिकेने वा राष्ट्रसंघाने पाकिस्तानला दहशतवादी राष्ट्र घोषित करावे, ही मागणी करणे सोपे आहे. पण ज्या देशामध्ये सामान्य जनता आपल्या जवानांच्या हत्याकांडानंतर सलमान वा पाक कलावंतांसह मेधासारख्या लोकांना बहिष्कृत करण्याचे साधे पाऊल उचलत नसेल, तर अमेरिकेने वा जगातल्या अन्य कोणी कशाला हातपाय हलवावेत बाहेरच्या शत्रूंना वा घातपात्यांना सेनादल बघून घेईल. पण आपल्याच या धाडसी जवानांच्या पाठीत वार करत उजळमाथ्याने वावरणार्‍यांना आपण बहिष्कृत करणार कधी बाहेरच्या शत्रूंना वा घातपात्यांना सेनादल बघून घेईल. पण आपल्याच या धाडसी जवानांच्या पाठीत वार करत उजळमाथ्याने वावरणार्‍यांना आपण बहिष्कृत करणार कधी दुसर्‍याने काय करायचे ते आपल्याला ठाऊक आहे. आपण काय करायचे, याचे भान कधी येणार दुसर्‍याने काय करायचे ते आपल्याला ठाऊक आहे. आपण काय करायचे, याचे भान कधी येणार हा सवाल चर्चेचा वा विचारांचा नाही. हेच विसरलो म्हणून दहा वर्षे युपीए नावाचे पाकधार्जिणे सरकार सत्तेत बसले होते. त्यामुळे पाक हस्तक बोकाळले आहेत. पाकिस्तान त्यांना ‘नॉन स्टेट एक्टर’ म्हणतो. सलमान-जोहर कला ‘बॉर्डरलेस’ असल्याचे म्हणतात. ज्यांना सीमा मान्य नाहीत ते कलाकार आणि घातपाती जिहादी यात फ़रक काय राहिला हा सवाल चर्चेचा वा विचारांचा नाही. हेच विसरलो म्हणून दहा वर्षे युपीए नावाचे पाकधार्जिणे सरकार सत्तेत बसले होते. त्यामुळे पाक हस्तक बोकाळले आहेत. पाकिस्तान त्यांना ‘नॉन स्टेट एक्टर’ म्हणतो. सलमान-जोहर कला ‘बॉर्डरलेस’ असल्याचे म्हणतात. ज्यांना सीमा मान्य नाहीत ते कलाकार आणि घातपाती जिहादी यात फ़रक काय राहिला मात्र त्यांना मारायला गेल्यास मेधाताई हिंसेचा आरोप करणार. हे चेहरे आपण ओळखणार नसू, तर सरकार वा सेनादलही आपल्याला वाचवू शकणार नाही. कसायाला गाय धार्जिणी असेल, तर गोरक्षा कायदा काय करू शकतो
भाऊ,ww2 पुर्वी जर्मनी किंवा रशिया प्रमाणे भारताचे शुद्धिकरण होणे गरजेचे आहे
मेधा पाटकर ... परदेशी ' एन. जी.ओ ' ज कडून कोट्यवधींच्या देणग्या गोळा करणार आणि मुखवटा मात्र >>> रापलेला चेहरा , पिकलेले केस , नर्मदा आंदोलनात विस्थापित लोकं बरोबर राहून नाटके करणारे सोंगाड्या बाईचं आहेत. केजरी आणि मेधा पाटकर ...दोघांनाही एकाच परदेशी संस्थेकडून देणग्या मिळत असणार. देणग्या देणारा देणगी बदल्यात बरोबर त्याला हवे ते वसूल करणार. ....आश्चर्याचा भाग असा कि पाकिस्तानला अमेरिकेकडून प्रचंड अशा देणग्या सद्यस्थितीत मिळतातच कशा  तर त्याचे उत्तर त्या देणग्यांच्या विनियोगात दडलेले आहे. अमेरिकेतून मिळण्यार्या देणग्यातील मोठा भाग हा अमेरिकेतील पाळलेले सिनेटर्स व तत्सम राजकारण्यांना वाटला जातो. त्यांच्याकडून घ्या आणि त्यातलाच त्यांना काही भाग वाटा...... काही भाग भारतात पसरलेल्या व माध्यमात खळबळ निर्माण करू शकणाऱ्या एजंटांना वाटले जाते. १ डॉलर = ६७ रुपये. त्यामुळे एक लाख डॉलर च्या देणगीचे फटकन ६७ लाख होतात. यावरून देणग्यांचा अंदाज येऊ शकेल. राजदीप सरदेसाई दिल्लीतील शानदार ' ल्युटेन्स ' भागात ५० कोटींचा बंगला घेतो यातच सर्व काही आले.
 काय मर्मभेदी लेख . आपल्या विचाराचे आणखी काही लोक असते - - - तर देश खुप बदलला असता.
अयशस्वी नर्मदा बचाओ आंदोलनाचा मोदींवरचा राग काढायचा आहे असं दिसतंय.
पण हा राग एकदम का अुफाळून आला याचे अुत्तर वरील लेखात आहे.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
आघाडी युतीला अर्थ नाही
शिकारी खुद यहॉ, शिकार हो गया
लंबी रेस का घोडा
केक आणि पावाची गोष्ट
क्वेट्टा आणि उरीतले साधर्म्य
जरा हटके जरा बचके
अमित शहा नको, केजरीवाल व्हा
ऐ दिल है मुश्कील
राहुल गांधी आगे बढो
युपीएचे सर्जिकल स्ट्राईक (२)
युपीएचे सर्जिकल स्ट्राईक (१)
यह तो सिर्फ़ झांकी है
सीमोल्लंघन: देश बदल रहा है
कॉग्रेसमुक्त भारत, जिहादमुक्त जग
झेंडा पाकिस्तानचा, अजेंडा कॉग्रेसचा
श्रीमंता घरचे बेताल पोर
पाक हस्तक कसे काम करतात


PUPUTUPU: Sangali Shree Ganapati Panchayatan

सांगलीचे आराध्य दैवत असलेल्या श्री गणेश मंदिराचा परिसर दोन ते अडीच एकरांत विस्तारला असून मुख्य तीन चौकात विभागला आहे. मधल्या चौकात श्री गणेश मंदिर असून सभोवारच्या भागात श्री चिंतामणेश्वर (श्री शंकर), श्री सूर्यनारायण, श्री चिंतामणेश्वरी व श्री लक्ष्मीनारायण अशी मंदिरे आहेत. या पाचही देवतांना मिळून श्री गणपती पंचायतन संस्थान असे नामकरण रूढ झाले आहे.
सुमारे दोनशे वर्षांचा इतिहास असणाऱ्या सांगलीच्या गणेश मंदिराच्या स्थापनेमागे एक कहाणी सांगितली जाते. सांगलीच्या पटवर्धन राजघराण्याचे मूळ पुरुष हरभटबुवा हे कोकणातील गणपतीपुळे येथे एक तप तपश्चर्येला बसले होते. त्यांना पुढे श्री गणेशाने दृष्टांत देवून संसार करण्याची आज्ञा दिल्याने ते कोकण सोडून देशावर आल्यानंतर इचलकरंजीकरांनी त्यांना आश्रय दिला. त्यांचा नातू पांडुरंगराव यांना पेशवाईतील सरदारकी मिळाल्यानंतर मिरजेतून ते कारभार पाहात असत. त्यांच्या निधनानंतर त्यांचा मोठा मुलगा पहिले चिंतामणराव पटवर्धन यांना सरदारकीची वस्त्रे बहाल करण्यात आली. चिंतामणराव हे लढाईवर गेले असताना त्यांचे निधन झाल्याची अफवा उठली आणि इकडे मिरजेत त्यांच्या चुलत्यांनी सरदारकीचा राज्यभिषेक करून घेतला. या गृहकलहामुळे पहिल्या चिंतामणरावांनी केवळ श्रीगणेशाची मूर्ती घेऊन घर सोडले. त्यानंतरचा त्यांचा पहिला मुक्काम सध्या सांगलीकर मळा म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या मिरजेच्या परिसरात झाला. तिथे त्यांनी संकल्प करुन श्री गणेशाला साकडे घातले की, मी सांगलीत राजधानी स्थापन करू शकलो, तर एक सुंदर आणि भव्य गणेश मंदिर बांधेन. या संकल्पानंतर ते सांगलीत आले. सुरुवातीला १८००मध्ये सांगलीतील राजवाड्याचे बांधकाम सुरू झाले. त्याच दरम्यान सध्या श्री गणेश मंदिर असलेली जागा ही चिंतामणरावांनी शत्रूंवर नजर ठेवण्यासाठी निवडली होती. ती जागा उंचावर असल्याने तेथे तटबंधी बांधली. शत्रूंनी हल्ला केल्यास तटबंदीच्या आडून काही वेळ शत्रूला थोपवून धरायचे. त्या कालावधीत चारी बाजूंनी खोल खंदक असलेल्या सातचौकी (गणेशदुर्ग) किल्ल्याचा काटे दरवाजा बंद करून घेता यावा, अशी त्यांची कल्पना होती.
सुरुवातीला श्री गणेशाचे मंदिर सध्याच्या चिंतामणीनगर भागात बांधण्यास सुरुवात झाल्याचे इतिहासकारांनी नोंदवले आहे. त्या जागेवर मंदिर बांधकाम सुरू झाल्याच्या खाणाखुणा दर्शविणारे अवशेष अद्यापही दिसतात. इ. स. १८०६मध्ये मंदिर बांधकामाची आखणी आणि १८१३च्या सुमारास मंदिर बांधकामाला प्रत्यक्ष सुरुवात झाली. त्या ठिकाणी खोल दरी असल्याने सुरुवातीला वाळू आणि चुन्याची भर घालण्यात आली. त्यावेळी जोतिबाचा डोंगर म्हणजे घनदाट जंगलच होते. तेथील काळा दगड पटवर्धनांनी पसंत केल्यानंतर वडारी गाड्यातून दगड आणणे सुरू झाले. सुमारे ३० वर्षे गणेश मंदिर आणि आजुबाजूच्या मंदिरांचे बांधकाम सुरू होते. १८४४ म्हणजे शके १७६६ चैत्र शुद्ध दशमीला त्या मंदिरात संगमरवरी दगडातून घडविलेल्या सुबक गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्यात आली. एकाच संगमरवरी दगडातून घडविलेल्या अन्य देवतांच्या मूर्तींचीही त्याच दिवशी प्रतिष्ठापना करण्यात आली. नोंदीनुसार त्यावेळी प्रतिष्ठापनेच्या धार्मिक विधीस १४ हजार रुपये इतका खर्च आला होता. श्री गणेशाची मूर्ती चतुर्भुज असून डाव्या सोंडेची आहे. बाजूला ऋद्धी आणि सिद्धीच्या सुबक मूर्ती आहेत. दिशासाधन तंत्राचा वापर केला गेल्याने श्री गणेशाचे दर्शन अगदी दूरवरून म्हणजे गणपती बाजार पेठेतूनही घेता येते. मुख्य गणेश मंदिराची लांबी ९१ फूट तर रुंदी ६० फूट आहे. मंदिराची कलापूर्ण शिखरापर्यंतची उंची ७० फूट आहे. मंदिरासमोरील भव्य असे महाद्वार १९०३मध्ये दुसरे चिंतामणराव यांनी बांधले. त्यासाठीचा लाल दगड कर्नाटकातून आणण्यात आला. हे महाद्वार दुमजली आणि सुबक कलाकुसरीचा उत्तम नमुना आहे. त्यानंतर अगदी अलीकडे श्रीमंत विजयसिंहराजे यांनी राजस्थानमधील लाल दगड मागवून मंदिराचा परिसर सुशोभित केला आहे. दोनशे वर्षांपूर्वीची ड्रेनेज व्यवस्था स्वच्छ करून मंदिर परिसरात साचणारे पाणी वाहून जाण्याची व्यवस्था मार्गी लावल्याने मंदिराचा परिसर स्वच्छ आणि रम्य राहण्यास मदत झाली आहे. या गणपती पंचायतन संस्थानास सांगली आणि सांगलीवाडी ही दोन गावे इनाम असून त्या गावांच्या शेतसारा, बिगरशेती सारा संस्थानकडे जमा होतो. त्यातूनच दैनंदिन खर्च भागविण्याची प्रथा आहे.
मंदिरातील गणेशमूर्ती प्रतिष्ठापनेपासूनच संस्थानच्या गणेशोत्सवाला सुरुवात झाली आहे. परंतु गणेश मंदिराच्या परिसरात गणपतीची उत्सवमूर्ती बसविली जात नाही. ही उत्सवमूर्ती गणेशदूर्ग किल्ल्यातील भव्य अशा दरबार हॉलमध्ये बसविली जाते. पहिले चिंतामणराव पटवर्धन यांनी नेहमीच श्री गणेशाला सर्वोच्च स्थान दिले होते. त्यामुळे दरबार हॉलमध्येही उत्सवमूर्ती बसविण्याचे ठिकाण वर आहे आणि त्याच्या एक पायरी खाली श्रीमंताचे सिंहासन अशी रचना आहे. पाचव्या दिवशी दरबार हॉलमधूनच सुबक लाकडी रथातून संस्थानची गणेशमूर्ती विसर्जनासाठी बाहेर पडते.
संस्थानच्या गणपती विसर्जनाच्या दिवशी संपूर्ण सांगली परिसराला यात्रेचे स्वरूप आलेले असते. जिल्ह्याच्या कानाकोपऱ्यातून आलेले भाविक विसर्जन मिरवणुकीत सहभागी होऊन श्रींच्या मूर्तीवर पेढ्यांची उधळण करतात. दरबार हॉलपासून राजवाडा चौकापर्यंत श्रीमंत विजयसिंहराजे, राजलक्ष्मी पटवर्धन, त्यांची कन्या अभिनेत्री भाग्यश्री पटवर्धन, पोर्णिमा आणि मधुवंती यांच्यासह अन्य नातेवाईक, प्रतिष्ठित व्यक्ती मिरवणुकीच्या अग्रभागी राहून भाविकांना अभिवादन करतात. त्यानंतर राजघराण्यातील व्यक्ती पुढे जाऊन मुख्य गणेश मंदिराच्या महाद्वारावर थांबतात. त्या ठिकाणी उत्सवमूर्ती येताच फुलांचा वर्षाव करतात. तेथून पुढे मूर्ती विसर्जनासाठी मिरवणूक कृष्णा नदीच्या सरकारी घाटावर जाते आणि सूर्यास्तापूर्वी मूर्ती विसर्जनाचा मान असलेले आंबी घराण्यातील लोक ती मूर्ती सजविलेल्या होडीतून नदीत मध्यभागी नेऊन विसर्जित करतात.
गणपतीचा उत्सव भाद्रपद शुद्ध प्रतिपदेला सुरू होतो आणि सार्वजनिक गणेशोत्सव श्री गणेश चतुर्थीला सुरू होतो. गणपती उत्सवाच्या पहिल्या दिवशीच म्हणजे प्रतिपदेला गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना करण्याची संस्थानची प्रथा आहे. परंतु सार्वत्रिक अर्थाने यांचा उत्सव अगोदर कसा, अशी चर्चा होऊ नये म्हणून प्रतिपदेला प्रतिष्ठापना केल्या जाणाऱ्या मूर्तींबाबत फारसा गाजावाजा होत नाही. म्हणून त्याला चोर गणपती असे नाव पडले. त्यासाठीच्या दोन मोठ्या मूर्ती दीडशे वर्षांपूर्वी कागदाच्या लगद्यांपासून बनविण्यात आल्या आहेत. त्या अजूनही सुस्थितीत असून त्यांचे काळजीपूर्वक जतन केले जात आहे. त्यांचे विसर्जन केले जात नाही, अशी माहिती विजयसिंह पटवर्धन यांनी दिली.
पर्यायी मूर्ती आणि कळसही
पहिले चिंतामणराव पटवर्धन यांनी सुमारे दोनशे वर्षापूर्वी सांगलीत गणेश मंदिर उभारताना दूरदृष्टी ठेवून अनेक उपाययोजना करुन ठेवल्या आहेत. त्या काळात भव्य आकाराचा संगमरवरी दगड उपलब्ध करुन तो सांगलीत आणणे. त्यापासून सुबक मूर्ती घडविणारे कारागीर शोधून काढणे, हे तसे जिकिरीचेच होते. पण त्यांनी या सर्व गोष्टी अगदी श्रद्धेने केल्या. मंदिरातील गणेश मूर्ती, दोन्ही बाजूच्या ऋद्धी, सिद्धी आणि भोवतालच्या चार देवांच्या मूर्ती एकाच दगडातून घडविल्या आहेत. या मूर्तींना काही इजा झालीच, तर पर्यायी मूर्ती असावी आणि ती पहिल्या मूर्तीइतकीच हुबेहुब असावी, असा दृष्टिकोन ठेवून चिंतामणरावांनी त्याच दगडातून, त्याच कारागिरांकडून दोनशे वर्षांपूर्वीच तशाच मूर्ती बनवून घेतल्या आहेत. त्याही सुस्थितीत आहेत. २००४मध्ये मंदिराच्या कळसांचा जिर्णोद्धार झाल्यानंतर त्यावर तांब्याचे कळस बसवून त्यावर सुवर्ण लेप देण्याचे ठरले. केवळ तांब्याच्या कळसांसाठी निविदा मागविण्यात आली. पाच लाख रुपयांची निविदाही आली. त्याच दरम्यान ५ जुलै, २००४ रोजी तेथील तळघराजवळ एक नाग घुटमळताना दिसला. सर्पमित्रांना बोलवून त्याला पकडून नेऊन सुरक्षित ठिकाणी सोडले. मात्र दुसऱ्या दिवशी पुन्हा दुसरा नाग त्याच परिसरात दिसला. त्यालाही पकडून नेण्यात आले. त्या परिसरातील अडगळीमुळे सापांनी तेथे घर केले असावे, असे समजून तेथील स्वच्छता करण्याचे ठरवले. स्वच्छतेला सुरुवात होताच तळघरात सुमारे साडेपाच फूट उंचीचे आणि अडीच फूट घेर असलेले तांब्याच्या धातूचे पुरातन असे भक्कम कळस आढळून आले. यावरून पहिल्या चिंतामणरावांनी भविष्यात मंदिराची डागडुजी करताना नेमक्या कोणत्या अडचणी येतील हे ओळखून त्याचे पर्याय उपलब्ध करून ठेवल्याचे लक्षात आले. काही जमिनींचे सातबारे गणपतीच्या नावे आहेत. काही जमिनी हत्तीच्या नावावर आहेत. या उपाययोजनांची विल्हेवाट लावता येऊ नये, अशी तजवीज दोनशे वर्षापूर्वीच केली असल्याने त्या आजतागायत कायम आहेत. या संस्थानमध्ये गणेशाइतकेच हत्तीलाही महत्त्व आहे. पहिल्या अधिपतींच्या पदरी १८ हत्ती होते. त्यानंतरही मंदिराकडे हत्ती असायचाच. पण बबलू या सर्वप्रेमी आणि सांगलीकरांना लळा लावलेल्या हत्तीच्या निधनानंतर अद्याप संस्थानने हत्ती आणलेला नाही.
गणपती मंदिराच्या परिसरात गेल्या दहा वर्षांपासून सर्व जातीधर्मांच्या गरजूंसाठी मोफत अन्नछत्र चालविण्यात येते.
आषाढी (देवशयनी) एकादशी इतिहास पूर्वी देव आणि दानव यांच्यात युद्ध पेटले. कुंभदैत्याचा पुत्र मृदुमान्य याने तप करून शंकराक...
अपत्य जन्म - हॅपी पेरेटींग
स्त्रीला गरोदर कसे करावे  पाहण्यासाठी येथे या मातृत्व प्रत्येक विवाहीत स्त्रीच्या आयुष्यात मातृत्व प्राप्त होणे ही अत्यंत आनंदाची तस...
महाराष्ट्र दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा- Maharashtra Din
महाराष्ट्र दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा
सुरस कथा मार्केटिंगच्या Dhirubhai Ambani Marketing Story in Marathi कथा धिरुभाई अंबानी यांचे वडील गुजरातमधे ग्रामीण भागात प्राथमीक शीक...
प्रत्येक शके वर्षाचे नाव कसे ठरवले जाते Name of Sh...
पैशांचा आणि बुद्धिमत्तेचा काही संबंध आहे का हो
चेक करा... तुम्ही आळशी तर नाही ना
मुंबईकर प्रामाणिक, जगात नं.२
दोषी नेत्यांसाठी वटहुकुमाची ढाल
शेअर बाजारात गुंतवणूक हवीच You should invest in sh...
उत्तम अर्थकारणासाठी ९ टिप्स - 9 Tips for Best budg...
मातृत्वं उलगडणारं पुस्तक, Motherhood discovers thi...
आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी पंतप्रधानपदाचे उमेदवार, ...
बाणेदार उत्तर देणारा तो विद्यार्थी


जागता पहारा: उंटाच्या पाठीवरची काडी

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
‘उंटाच्या पाठीवरची काडी’ अशी एक इंग्रजीमधली उक्ती आहे. त्याचा अर्थ उंटाच्या पाठीवर काडी ठेवली आणि उंट खाली बसला. म्हणजे त्याला साधी काडीही उचलायला झेपले नाही, असा होत नाही. त्याच्या पाठीवर आधीच इतके ओझे चढवलेले होते, की त्याला तेही उचलणे अवघड होते. तरी तो कसाबसा उभा राहिला व चालण्याच्या प्रयत्नात होता. पण त्याची अवस्था नजरेआड करून जेव्हा त्याच्यावर आणखी ओझे लादले जाते; तेव्हा त्याला उभेही रहाणे अशक्य करून टाकले जाते. अलिकडे सर्वच सार्वजनिक क्षेत्रात तसा अतिरेक होताना दिसतो आहे. त्यामुळे विविध क्षेत्रातले जाणकार व त्यांची भाकिते फ़सत चालली आहेत. त्यांच्या योजना बारगळताना दिसत आहेत. अमेरिकेत डोनाल्ड ट्रंप जिंकणे वा ब्रिटनमध्ये बेक्झीट यशस्वी होऊन युरोपियन महासंघातून बाहेर पडण्याचा अवस्थेला येणे, हा त्यातलाच प्रकार आहे. कुठल्याही गोष्टीला सीमा असते आणि तिचा मर्यादाभंग झाला, मग सगळे उलटू लागते. उदारमतवाद किंवा डावे तत्वज्ञान यांचाही असाच अतिरेक झाला असून, त्याचेच परिणाम सध्या पाश्चात्य देशात दिसत आहेत. पण त्याचा अर्थ समजून सावरण्यापेक्षा अधिकच अतिरेकाच्या भूमिका घेतल्या जात आहेत. गेल्या काही वर्षात युरोपमध्ये विविध परकीय लोकांना आणून वसवताना स्थानिकांच्या काही अपेक्षा भावनांची पायमल्ली करण्यात उदारमतवादी मंडळींनी धन्यता मानली. पण त्याकडे सोशिकपणे बघितले गेल्यावर त्याचा अतिरेक होत गेला आणि आता सगळेच उलटू लागले आहे. या अतिरेकावर नाराजी व्यक्त करण्यालाही गुन्हा मानले गेले आणि वंशवाद ठरवले गेले. त्याचा दुष्परिणाम म्हणून उदारमतवाद उध्वस्त होण्याची पाळी येत चालली आहे. अमेरिकेत ट्रंप यांचा विजय त्याची सुरूवात असून, युरोपात त्याची आगामी दोनचार वर्षात पुनरावृत्ती होताना दिसणार आहे. फ़्रान्सने त्यातले पहिले पाउल उचलले आहे.
गेल्या दोन दशकात युरोपात ठरवून बहुसंस्कृतीवाद या नावाखाली आफ़्रिकन वा प्रामुख्याने मुस्लिमांची आवक करण्यात आली. अशा नवागतांनी मुळच्या व्यवस्थेमध्ये सामावून जाण्यापेक्षा आपले वेगळे अस्तित्व जपले. आता तर आपले वेगळे अस्तित्व हा अधिकार असून त्यासाठी युरोपातील मूळनिवासींनी होईल ते निमूट सहन करण्याचा अट्टाहास सुरू झाला. युरोपियन संस्कृतीने जगाला मुक्त मानवी स्वातंत्र्याची प्रेरणा दिली. आज तिथेच शरीयत हवी म्हणून आग्रह धरला जात आहे आणि त्याला विरोध म्हणजे वंशवाद ठरवण्याला युक्तीवाद बुद्धीवाद मानले गेले. त्याला लोक कंटाळले आहेत. गेल्या वर्षापासून तिथे सिरीया वा इराकमधील युद्धाचा परिणाम म्हणून निर्वासितांचा लोंढा सुरू झाला आणि कसल्याही तपासणीशिवाय कोणीही युरोपियन देशात घुसखोरी करू लागला. माणुसकी म्हणून त्यांना सामवून घेण्याची सक्ती विविध लहानमोठ्या देशावर होऊ लागली. अशा बाबतीत आधीपासून सावधानतेचे इशारे देणार्‍यांना वर्णवादी वर्चस्ववादी म्हणून नामोहरम करण्याची स्पर्धाच चालू झाली होती. त्यातून विचलीत होणारे काही लोक संघटित होऊ लागले आणि त्यांना कुठल्याही प्रस्थापित पक्षात व राजकारणात स्थान नसल्याने, त्यांनी नवनवे पक्ष व संघटना स्थापन केल्या. मागल्या दहा वर्षात अशा नव्या पक्षांना मोठा प्रतिसाद मिळाला नव्हता. पण त्यांच्या नेत्यांना म्होरक्यांना कायदा व खटल्याच्या कोंडीत पकडून संपवण्याला उदारमतवाद मानले गेले. गेल्या वर्षभर आलेल्या निर्वासितांच्या झुंडींनी त्याच वंशवादी मानल्या जाणार्‍यां नेत्यांच्या शब्दांची व इशार्‍यांची खात्री लोकांना अनुभवातून येत गेली. आता त्यांना राजकीय प्रतिसाद मिळू लागला आहे. ह्यातले अनेक नेते व राजकीय संघटना कुठल्याही प्रचलीत राजकारणातून आलेल्या नाहीत. परिस्थितीने त्यांना राजकारणात आणले आहे.
ट्रंप यांचा विजय होताच मरीन ली पेन ह्या महिला नेत्याने फ़्रान्समध्ये थेट अध्यक्षीय निवडणूक लढवण्याची घोषणा केलेली आहे. आजवरच्या स्थितीत त्यांनी तशी कधी हिंमतही केली नसती. कारण फ़्रान्स हा सेक्युलर देश असून तिथे कुठला धर्म पाळणारा अशी कोणाची ओळखही कागदोपत्री होऊ दिली जात नाही. पण त्यच फ़्रान्समध्ये मुस्लिमांच्या अतिरेकी वागण्यावर सतत उदारमतवादी पांघरूण घातले गेल्याने प्रतिक्रीया म्हणून मुळच्या ख्रिश्चन लोकांमध्ये संतापाची लाट उसळली आहे. त्याचा अर्थ हे मुळचे फ़्रान्सनिवासी धर्मांध झालेत, असा अजिबात होत नाही. त्यापैकी कोणालाही धर्माची फ़िकीर नाही. पण मुळ ख्रिश्चन धर्माचा पगडा नको म्हणजे लादलेल्या इस्लामची गुलामी करायची काय, असा यक्षप्रश्न त्यांच्या समोर उदारमतवादाने उभा केला. त्याला नकार देताना एकत्र येण्यासाठी अशा मूळनिवासींना ख्रिश्चन वा गोरे हाच धागा जोडणारा होता. पण असे लोक एकत्र येऊ लागले आणि आपले खरे दुखणे बोलू लागले, तर त्यांच्यावर गोर्‍या वंशवादाचा आरोप झाला. ती वस्तुस्थिती नसल्याने त्यांच्यापासून अलिप्त असणारे, पण उदारमतवादी अतिरेकाचा अनुभव घेणारे इतर लोकही अलिप्तता सोडून त्यांच्या नव्या चळवळी व पक्षाकडे आकर्षित होऊ लागले. किंबहूना ज्यांना इस्लामी अतिरेक वा जिहादची हिंसा मान्य नसेल, त्यांनी अशा गोर्‍या ख्रिश्चन पक्षांकडे जावे, अशी सेक्युलर मंडळींनी त्यांच्यावर सक्तीच केली होती. त्यांचे बळ गेल्या वर्षभरात वाढतच होते आणि आता ट्रंपच्या विजयाने त्यांना प्रोत्साहन मिळाले आहे. अशावेळी त्यांना धार्मिक वा वर्णाच्या प्रभावाखालून बाहेर काढण्याचा सोपा मार्ग म्हणजे, त्यांची वेदना तक्रारी समजून घेणे इतकाच आहे. त्याऐवजी त्यांची वर्णवादी अशी हेटाळणी होत राहिली आणि अधिकाधिक गोर्‍यांना अशा नव्या पक्षांकडे जाण्याखेरीज पर्याय राहिलेला नाही.
उदारमतवादी अतिरेकाचे उदाहरण म्हणजे बाहू पसरून लक्षावधी निर्वासित आशियन व आफ़्रिकनांचे युरोपमध्ये स्वागत होते. आधीच तिथे असलेल्या सोयी सुविधांवर अशा निर्वासितांमुळे भार वाढत गेला आणि भणंग व निर्धन निर्वासितांना पोसण्याचा बोजा युरोपियन देशांच्या अर्थव्यवस्थेला पेलवेनासा झाला. पण तो कमी करण्याचा विषय बाजूला राहिला. उलट असा बोजा उचलण्यात तक्रार करणे म्हणजेच गुन्हा ठरवण्याचे प्रयास झाले. त्यालाच उंटाच्या पाठीवरची काडी म्हणता येईल. कारण गेल्या एकाच वर्षात युरोपची सगळी घडी निर्वासितांच्या लोंढ्याने पुरती विस्कटून टाकली आहे. त्याच दरम्यान अनेक देशात इस्लामी जिहाद व घातपाताने हिंसाचाराचे थैमान घातले. तरी त्यातला धर्मवेडेपणा नाकारून इस्लामी दहशतवादाला पाठीशी घालण्यात उदारमतवादी राजकीय नेते व पक्ष आघाडीवर राहिले. सहाजिकच युरोपवर आलेले संकट, निर्वासित वा त्या झुंडीतल्या जिहादींचे नसून उदारमतवादी नेते व पक्षच खरे संकट असल्याची भावना वाढीस लागली आहे. त्यामुळे नुसते उदारमतवादी पक्षच नव्हेत, तर कधीतरी अशा उदारमतवादाशी हातमिळावणी केलेले उजवे पक्षही आता जनतेला विश्वासार्ह वाटेनासे झाले आहेत. त्यांच्याऐवजी संपुर्ण दुसर्‍या टोकाची वर्णवादी वा मुस्लिमविरोधी भाषा बोलणार्‍यांना लोक प्रतिसाद देऊ लागले आहेत. म्हणूनच अशा अतिरेकी ख्रिश्चन वा गोर्‍या वर्णवादाची भाषा बोलणार्‍यांचे बळ वाढू लागले आहे. युरोप हळुहळू मुस्लिम व बिगर मुस्लिम वा गोरे व गौरेतर; अशा विभाजनात भरकटू लागला आहे. त्याला असे अतिरेकी उजवे कारण असण्यापेक्षाही तिथे मोकाट झालेला उदारमतवादी अतिरेक कारणीभूत आहे. त्यामुळे आता समझोता वा सहनशीलता गुंडाळून युरोप वर्णवादी मानसिकतेकडे झुकू लागला आहे, आगामी एकदोन वर्षात होणार्‍या निवडणूकांमध्ये त्याचे प्रतिबिंब पडेल. कारण उंट अतिरेकाच्या काडीमुळे खाली बसला आहे.
मा.सावरकर म्हणत होते धरमांतर हेच राष्ट्रअंतर.हेच आता खरं ठरत आहे आणि तेही भारताबरोबरच परदेशाबाबतही.
नुकतीच एक बातमी वाचली , बोस्टनमधे एका शिख युवकाची मुस्लिम समजुन काही युवक खिल्ली उडवत होते , ईतर कुणा बघ्यानीसुद्धा त्यांना हटकले नाहि. माझ्या मते मुस्लमानी हीवेळ स्वतः ओढुन घेतली आहे. मुस्लीम शांततेचा धर्म आहे हे जगाला सांगण्यापेक्षा अतिरेक्याना पटवून द्यावे . मुस्लीम धर्मावर थोडा ओरखडा जरी पडला तरी जगातील मुस्लीम एक होतात तसेच त्यांनी अतिरेकी हीॕंसेविरुध्द जगभर आवाज बुलंद करावा तरच गेलीली पत पुन्हा येईल.
सुरेख लेख. पण जे पेरले तेच उगवले.
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
मोदी हे वाजपेयी नाहीत
कोण जिंकला कोण हरला
नितीश बदल रहा है
नोटाबंदीचा डाव आणि पेच
सबसे बडा रुपैया की कायदा
काळापैसा, राजकारण, गुन्हेगारी अनटचेबल्स (२)
अग्रलेखांच्या बादशहाला, तुघलकाचे अनावृत्तपत्र
मारणारे मेले, उरले कोण
मराठा मूक मोर्चा आणि ट्रंप
आम आदमी जाम आदमी
इमान-दारी बांधलेले स्वातंत्र्याचे योद्द्धे
दुखणे आधी बारकाईने तपासा
‘आम्ही सारे’ एका माळेचे मणी


पंचांगाचे थोतांड… | Satyashodhak

विशेष सूचना: वरील रचना अनवधानाने संत तुकारामांची असल्याचा उल्लेख यापूर्वी केला होता. सदरील रचना कोल्हापूर येथील प्रसिद्ध विचारवंत लेखक डॉ.जे.बी. शिंदे यांची आहे. झालेल्या चुकीबद्दल क्षमस्व.
Tags:अंजन, अंधश्रद्धा, डॉ.जे.बी. शिंदे, पंचांग, ब्राम्हणी हरामखोरी
उत्तर प्रदेश अखिलेश सरकार का अभिनन्दन
दादोजी कोंडदेव: वाद आणि वास्तव
ओळी चांगल्या आहेत पण तुकारामांच्या नावाखाली खपवने चुकीचे आहे,आजदेखील तो मेसेज व्हाट्सअप्प वर फिरतो आहे,,,,,
श्रीमंत छत्रपती उदयनराजे प्रतापसिंह महाराज भोसले
देवळांचा धर्म आणि धर्माची देवळे...
मराठ्यांचीच सत्ता जातीची - ज्ञानेश महाराव
शिवरायांचे खरे शत्रू कोण
नामांतर : सांस्कृतीकरण कि राजकारण
दादाजीपंती उगीचच बल घालविले


Amazing Health Benefits of Jowar | पचायला हलकी, आरोग्यदायी ज्वारी | Loksatta

मीरा-भाईंदर पालिका आयुक्तांची पुन्हा बदली
भाजप, विहिंपचे अध्यक्ष संघ मुख्यालयात
आमिर खान व किरण उमरेड-करांडला अभयारण्यात
मुंबईचा नवीन विकास आराखडा बिल्डर धार्जिणा - संजय निरुपम
जिल्हा परिषद शिक्षकांच्या ऑनलाइन बदल्या
पचायला हलकी, आरोग्यदायी ज्वारी
पचायला हलकी, आरोग्यदायी ज्वारी
ज्वारीची भाकरी पचायला हलकी आणि आरोग्याला अतिशय गुणकारी आहे.
ज्वारीची भाकरी पचायला हलकी आणि आरोग्याला अतिशय गुणकारी आहे. ज्वारी हा गरिबांचा आहार असला तरी श्रीमंत मंडळी हटकून ज्वारीची भाकरी बाहेर कुठे जेवायला गेल्यावर मागून खातात. खरे तर आपल्या जेवणात आठवडय़ातून चार-पाच वेळा तरी ज्वारीच्या भाकरीचा समावेश असायला हवा. संशोधन केंद्रे यात आणखी आरोग्यवर्धक गुणधर्म यावेत, पीक उत्पादन भरपूर यावे, त्याचबरोबर यातून जनावरांना चाराही भरपूर मिळावा यासाठी सातत्याने प्रयत्न करीत असतात. सर्वाधिक पोषणमूल्य असलेल्या ज्वारी या शाश्वत पिकाची नवी जात डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाने विकसित केली आहे. पारंपरिक ज्वारीपेक्षा दीडपट उत्पादन देणारी एसपीव्ही-२३०७ ही ठोकळ दाण्याची जात नुकतीच विकसित करण्यात आली आहे.
पोषणमूल्य सुरक्षा म्हणून, भारत आणि आफ्रिकेमध्ये उत्पादन घेतले जात असले, तरी ज्वारीमध्ये प्रथिने (काबरेहायड्रेड) सर्वाधिक असून, खनिजाचे (मिनरल) प्रमाणही भरपूर आहे. गहू, तांदळामुळे बद्धकोष्ठतेचे प्रमाण अलीकडे वाढलेले दिसते. ज्वारीत (फायबर) तंतुमय पदार्थ सर्वाधिक असल्याने ज्वारी पचनासाठी उत्तम आहे. ज्वारीमध्ये असलेल्या निअ‍ॅसीनमुळे रक्तातील कॉलेस्ट्रॉलची पातळी कमी होण्यास मदत होते. शिवाय यात फायटो केमिकल्स असल्याने हृदयरोगही टाळता येतो. ज्वारीत असलेल्या पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि मिनरल्समुळे रक्तदाब नियंत्रणात राहतो. लाल पेशी वाढण्यास मदत होते.
'ब्रह्मज्ञानी' माणसाने बलात्कार करणे पाप नाही - आसाराम बापू
या भारतीय कंपनीला कर्मचाऱ्यांची सर्वाधिक पसंती
अपघातस्थळावर योगींचा संयम सुटला, तुमची नौटंकी बंद करा, आंदोलकांना सुनावले
महिला अधिकाऱ्याच्या त्रासाला कंटाळून ज्यूनियर क्लार्कची आत्महत्या, पुण्यातील घटना
मनसेला रामराम करुन महेश मांजरेकर जाणार काँग्रेसमध्ये
आहेरात 'पार्सल बॉम्ब', पाचव्या दिवशी नवऱ्याचा मृत्यू; दोन महिन्यांनी हत्येचा उलगडा
एसपीव्ही-२३०७ ही जात वैशिष्टय़पूर्ण आहे. ठोकळ दाणे असलेले हे सरळ वाण असून ज्वारीचे उत्पादन हेक्टरी ३८ क्विंटल असून, पारंपरिक ज्वारीपेक्षा हे दीडपट आहे. या जातीपासून कडब्याचे उत्पादन १२५ ते १४० क्विंटल आहे. उत्पादन, चारा भरपूर व भाकरीची प्रत उत्तम आहे. ही जात संपूर्ण देशासाठी प्रसारित करण्यासाठी कृषी विद्यापीठाने आयसीएआरकडे शिफारस केली आहे. अलीकडे दूध उत्पादन वाढवण्याकडे ग्रामीण शेतकरी भर देत आहे. पावसाच्या लहरीपणामुळे शेती हा जुगार ठरला असल्याने निदान पूरक व्यवसायावर घर चालवण्याचा उद्देश लक्षात घेऊन शेतकरी दारात गायी-म्हशी पाळत आहेत. त्यामुळे त्यांच्या चाऱ्याचा प्रश्नदेखील सुटावा, हा दृष्टिकोन ठेवून पीक उत्पादन घेतले जात आहे. कृषी विद्यापीठेदेखील शेतकऱ्यांची ही गरज लक्षात घेऊन मानवी शरीराला ज्वारीची आणि त्याची वैरण जनावरांना उपयुक्त ठरावी, यासाठी नवी वाणांवर सतत संशोधन करत आहेत. यात अकोल्याचे कृषी विद्यापीठ आघाडीवर आहे. अकोल्याच्या कृषी विद्यापीठाने आतापर्यंत ११ ज्वारीच्या जाती विकसित केल्या आहेत. आता जी एसपीव्ही-२३०७ ही जात विकसित केली आहे, ती राष्ट्रीय स्तरावर उपयुक्त असलेल्या या जातीच्या प्रसारणासाठी कृषी विद्यापीठाने भारतीय कृषी संशोधन परिषदेकडे (आयसीएआर) शिफारस केली आहे. मागच्या वर्षी ‘कल्याणी’ ही जात प्रसारित केली गेली. ११५ दिवसांत परिपक्व होणाऱ्या या ज्वारीचे हेक्टरी ४० क्विंटल उत्पादन मिळत असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
हेक्टरी १४० क्विंटल प्रथिनेयुक्त वैरणही मिळते. त्याचबरोबर याच कृषी विद्यापीठाने विकसित केलेली सीएसएच-३५ ज्वारीची जात अलीकडेच भारतीय कृषी संशोधन परिषदेने (नवी दिल्ली) राष्ट्रीय स्तरावर प्रसारित केली. आणखी एक जात जी ‘हुरडय़ा’ची लज्जत वाढविणारी’, ती ‘पीकेव्ही काíतकी’ ही जातदेखील या कृषी विद्यापीठाने महाराष्ट्राला दिली आहे. ८२ दिवसांत हुरडा देणाऱ्या ‘कार्तिकी’चे उत्पादन हेक्टरी ४५ ते ४८ क्विंटल आहे. आणखी एक जात जी, रब्बी हंगामासाठी उपयुक्त आहे, ती एसपीएच-१८०१ जातही विकसित करण्यात आली. या ज्वारीचे उत्पादन ३५ ते ३८ क्विंटल आहे. तर वैरणाचे उत्पादनही १०० क्विंटल एवढे आहे.
गहू, मका आणि तांदूळ यांची वाढती मागणी आणि त्यांचा जाणवत असलेला तुटवडा लक्षात घेऊन आता शेतमालावर प्रक्रिया करणारे उद्योजक या ज्वारीच्या पिकाकडे आता वळू लागले आहेत. बिअरसारखी मद्य्ो तयार होत असतानाच ज्वारीपासून बिस्कीट, लाडू, पापड, धिरडे असे अनेक उपपदार्थ बनविले जात आहेत. या पदार्थाचीही मागणी वाढत आहे. आगामी काळातही ज्वारीकडे अनेकांचा मोर्चा वळणार आहे.
(लेखक कृषी अभ्यासक आहेत.)
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Viral Video : पाण्यात ढकलणाऱ्या माणसाला माकडाचे जशास तसे उत्तर
एका सफरचंदासाठी तिला मोजावे लागले ३३ हजार
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
'ब्रह्मज्ञानी' माणसाने बलात्कार करणे पाप नाही - आसाराम बापू
या भारतीय कंपनीला कर्मचाऱ्यांची सर्वाधिक पसंती
अपघातस्थळावर योगींचा संयम सुटला, तुमची नौटंकी बंद करा, आंदोलकांना सुनावले
महिला अधिकाऱ्याच्या त्रासाला कंटाळून ज्यूनियर क्लार्कची आत्महत्या, पुण्यातील घटना
मनसेला रामराम करुन महेश मांजरेकर जाणार काँग्रेसमध्ये
आहेरात 'पार्सल बॉम्ब', पाचव्या दिवशी नवऱ्याचा मृत्यू; दोन महिन्यांनी हत्येचा उलगडा
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
सिंचनाचे पाणी वीज प्रकल्पांना देण्याचा घाट
संभाजी ब्रिगेडच्या कार्यकर्त्यांकडून आसाराम बापूच्या आश्रमाची तोडफोड
औरंगाबादच्या समांतर पाणीप्रश्नी शिवसेनेची भूमिका दुटप्पी
साने गुरुजी यांच्या हस्तलिखितांचे जतन
‘लोकसत्ता लोकांकिका’ पुन्हा पाहण्याची संधी
राष्ट्रीय उद्यानातील आदिवासींचे स्थलांतर
एअरपोर्ट फनेल विभागातील रहिवाशांना अखेर दिलासा
भटक्या कुत्र्याचा चार जणांना चावा
परीक्षांचा काळ आणि विजेचा ‘दुष्काळ’


दीपावलीच्या हार्दिक शुभेच्छा | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
यालाच बोली भाषेत धनतेरस असे म्हटले जाते. या दिवशी व्यापारी तिजोरीचे पूजन करतात. व्यापारी वर्ष दिवाळी ते दिवाळी असे असते. नव्या वर्षाच्या हिशोबाच्या वह्या या दिवशीच आणतात.
धन्वंतरी देवताआयुर्वेदाच्या दृष्टीने हा दिवस धन्वंतरि जयंतीचा आहे. वैद्य मंडळी या दिवशी धन्वंतरीचे (देवांचा वैद्य) पूजन करतात. प्रसादास कडुनिंबाच्या पानांचे बारीक केलेले तुकडे व साखर असे लोकांना देतात. यात मोठा अर्थ आहे. कडुनिंबाची उत्पत्ति अमृतापासून झाली आहे. धन्वंतरि हा अमृतत्व देणारा आहे, हे त्यातून प्रतीत होते. कडुनिंबाची पाच-सहा पाने जर रोज खाल्ली तर व्याधि होण्याचा संभव नाही. एवढे कडुनिंबाचे महत्त्व आहे. म्हणून या दिवशी तोच धन्वंतरीचा प्रसाद म्हणून देण्यात येतो.
अ. प्राण हरण करण्याचे काम यमराजाकडे आहे. कालमृत्यु कोणालाच चुकला नाही व चुकविता येत नाही; पण अकाली मृत्यु कोणालाच येऊ नये याकरिता धनत्रयोदशीस यमधर्माच्या उद्देशाने कणकेचा तेलाचा दिवा (तेरा दिवे) करून तो घराच्या बाहेरच्या बाजूस दक्षिणेला तोंड करून सायंकाळी लावावा. एरव्ही दिव्याचे तोंड दक्षिणेस कधीही नसते. फक्‍त या दिवशी तेवढे दिव्याचे तोंड दक्षिणेस करून ठेवावे. पुढील मंत्राने प्रार्थना करावी.
मृत्युना पाशदंडाभ्यां कालेन श्यामसह
त्रयोदश्यांदिपदानात् सूर्यज: प्रीयतां मम
अर्थ : हे तेरा दिवे मी सूर्यपुत्राला अर्पण करतो. त्याने मृत्यूच्या पाशातून माझी सुटका करावी व माझे कल्याण करावे.
देवी-देवतांचे चित्र असलेले फटाके वाजवू नये
वर दिलेल्या दुव्यावर जाऊन पाहिले. बरीच रोचक माहिती दिली आहे. आजचा दिवस कारणी लागला.
"१८९६ मध्ये मि. हेन्किन या अमेरिकन शास्त्रज्ञाने गंगेत सांडपाण्याची गटारे मिळतात तेथील व तरंगणार्‍या प्रेतालगतचे पाणी तपासले. त्यांतील कॉलर्‍याचे लक्षावधी जंतू सहा तासांनंतर आपोआप नष्ट झाल्याचे त्याच्या लक्षात आले."
"हल्ली शोधलेले विश्‍वाच्या उत्पत्तीबद्दलचे सिद्धान्त ऋग्वेदातील १० व्या मंडलातील १२९ व्या नारदीय सूक्‍तातील सिद्धान्तांशी जुळतात
"असंख्य तारका-नक्षत्रे यांपैकी केवळ `अभिजित' हे नक्षत्र इ.स.पूर्व १२००० वर्षे या काळी ढळले, असे आजचे खगोलशास्त्रज्ञ सांगतात, तर महर्षी व्यासांनी याचा उल्लेख इ.स.पूर्व ५५६१ वर्षे महाभारतात केला आहे
"नामाचे उटणे सर्वांगाला लावा. सत्संगाचा साबण लावून सत्सेवेच्या जलाने अभ्यंगस्नान करा व त्यात आपले स्वभावदोष आणि अहं धुवून काढा. त्यागाने सर्व अंग कोरडे करा. आनंदाची नवीन वस्त्रे परिधान करा. प्रीतीचा फराळ करून वाणी मधाळ व सात्त्विक बनवा. अष्टांगसाधनेची ज्योत पेटवून औक्षण करा व स्वत: अष्टांग पाकळयांचे परिपूर्ण पुष्प बनून प.पू. डॉक्टरांच्या चरणी रहा
"१८९६ मध्ये मि. हेन्किन या अमेरिकन शास्त्रज्ञाने गंगेत सांडपाण्याची गटारे मिळतात तेथील व तरंगणार्‍या प्रेतालगतचे पाणी तपासले. त्यांतील कॉलर्‍याचे लक्षावधी जंतू सहा तासांनंतर आपोआप नष्ट झाल्याचे त्याच्या लक्षात आले."
अष्टांगसाधनेची ज्योत पेटवून औक्षण करा व स्वत: अष्टांग पाकळयांचे परिपूर्ण पुष्प बनून प.पू. डॉक्टरांच्या चरणी रहा
युअर गेस इज ऍज गुड ऍज माइन
यम दिपन ही माहिती नवी होती.
यमाची दिशा दक्षिण आहे/असते का
कडुनिंबाची उत्पत्ति अमृतापासून झाली आहे. धन्वंतरि हा अमृतत्व देणारा आहे,
कडुनिंबाची उत्पत्ति अमृतापासून झाली आहे हे मात्र कशावरून आपण म्हणत आहात ते कळले नाही. याची काही माहिती आहे का
शिवाय धन्वंतरीची पुर्ण कथा काय आहे ते कुणी सांगेल का
धन्वंतरि हा अमृतत्व देणारा आहे हे चुकीचे आहे. तो अमृतत्व देणारा म्हणजे काय
धन्वंतरी समुद्र मंथन झाले असता समुद्रातून अमृताचा कुंभ बाहेर घेवून आला. म्हणून तो अमृतत्व देत नाही.
तुम्हाला अमरत्व म्हणायचे आहे का
तर ते ही ठीक नाही कारण अमरत्व ही तो देवू शकत नाही आणि देवही देवू शकत नाहीत. अमरत्व तर देवांनाही राक्षसांना फसवून मिळवावे लागले.
(म्हणजे तेंव्हा देवच फसवणूक करणारे चुकीचे वागले असे
दिव्या दिव्या माझ्या घरी मन भर प्रकाश दे,
मुक्त मोकळा श्वास दे ,
दिपावलीच्या खुप खुप शुभेच्छा.
अशी सगळ्यांनाच एकदम शुभेच्छा देण्याची आयडिया चांगली आहे.
माझ्या कडूनही उपक्रमपंतां सहीत सगळ्यांना दिवाळीच्या शुभेच्छा
विसोबा खेचर [27 Oct 2008 रोजी 03:50 वा.]
आमचे मित्र शशांक, तसेच उपक्रमच्या सर्व सभासदांना आमच्या वैयक्तिक व संपूर्ण मिसळपाव परिवारातर्फे दिवाळीच्या मन:पूर्वक शुभेच्छा...
न लगे मुक्ति आणि संपदा, मिसळसंग देई सदा
रामाच्या आगमनासाठी दिव्यांनी सजली अयोध्या
तुमच्या समृद्धी व सुखाचा असाच दीपोत्सव असुद्या
विनायक गोरे [28 Oct 2008 रोजी 00:17 वा.]
सनातनवाल्यांचे अगाध ज्ञान पहिल्या "धनत्रयोदशी" या पहिल्याच चित्रफीतीत समजले. त्यांच्या मते दिवाळीच्या तिथ्या अशा (०.४० ते १.०४ मि. कालावधीत)
कार्तिक वद्य त्रयोदशी = धनत्रयोदशी (बरोबर उत्तर - अश्विन वद्य त्रयोदशी)
कार्तिक वद्य चतुर्दशी = नरक चतुर्दशी ( बरोबर उत्तर - अश्विन वद्य चतुर्दशी)
कार्तिक अमावस्या = लक्ष्मीपूजन (बरोबर उत्तर - अश्विन अमावस्या)
कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा = बलिप्रतिपदा (हे एकमेव उत्तर बरोबर आहे)
अशाच प्रकारचा गोंधळ अमिताभच्या "कौन बनेगा करोडपती" या कार्यक्रमातही झाल्याचे आठवते.


प्रचलित हिंदू धर्मातील देवतांचे सगुण रूप | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
प्रचलित हिंदू धर्मातील देवतांचे सगुण रूप
दोन महिन्यांपूर्वी हिंदू धर्मग्रंथाच्या कालाबद्दल एक लेखमाला मी उपक्रमवर लिहिली होती. त्या वेळी काही संदर्भ वाचन करत असताना एक प्रश्न माझ्या डोक्यात घोळत असे. सध्या आपण ज्या देवतांचे पूजन करतो त्या देवतांना सध्या प्रचलित असलेली त्यांची सगुण रुपे कोणी व कधी दिली असावीत म्हणजे गणपतीला गजमुख दाखवायचा किवा शंकराला जटा व गळ्याभोवती नाग या स्वरूपातच दाखवायचा. लक्ष्मीला कमलपुष्पातच उभे करायचे.
यापैकी ही रुपे कधी दिली गेली असावीत या संबंधी अंदाज बांधणे त्या मानाने सोपे आहे. मोहोंजोदारो व हडाप्पा संस्कृतीमधे देवताना सगुण रूप होते परंतु त्या वेळी प्रजननक्षमता (Fertility) हीच देवता पूजत असत. या देवतेच्या सगुण रूपाला अदिती असे नाव होते असे काही तज्ञांचे म्हणणे. म्हणजे सध्याच्या प्रचलित देवता इ.स.पूर्व 1300 च्या आधी तरी नव्हत्या एवढे ढोबळपणे म्हणता यावे. आर्य टोळीवाले मूर्ती पूजकच नव्हते. त्यांचे देव म्हणजे इंद्र, वरुण, सूर्य, रुद्र व विष्णू. या देवतांचे पूजन ते अग्नीच्या माध्यमातून करत. आर्य संस्कृती भारतात रुजली तेंव्हाही सध्याच्या देवतांची सगुण रूपे नसणार. म्हणजेच आपण इ.स.पूर्व 1000 पर्यंत आलो. हा काल व इ.स,पूर्व 500 हा बौद्ध धर्माच्या उदयाचा काल या मधेच देवतांना सध्याची सगुण रूपे दिली गेली असावीत असे मला वाटते.
परंतु या सर्व देवतांना ही सगुण रूपे कोणी दिली असावीत याचा काहीही अंदाज मला तरी बांधता येत नाही. बघुया दुसर्‍या कोणी उपक्रमीला काही सांगता येते का
बाबासाहेब जगताप [23 Mar 2010 रोजी 11:39 वा.]
त्यांचे देव म्हणजे इंद्र, वरुण, सूर्य, रुद्र व विष्णू. या देवतांचे पूजन ते अग्नीच्या माध्यमातून करत.
इंद्र, वरुण, सुर्य, रुद्र, विष्णू यांच्या पैकी बरेच जण खरेच (म्हणजे सगुणच)आर्य टोळ्यांचे नेते होते. अग्नीच्या माध्यमातुन पूजनाचा संबंध सरळसरळ यज्ञ व आहूतीशी संबंधित आहे.
आर्य संस्कृती भारतात रुजली तेंव्हाही सध्याच्या देवतांची सगुण रूपे नसणार.
मधेच देवतांना सध्याची सगुण रूपे दिली गेली असावीत असे मला वाटते.
सहमत. ही अशी रुपे देण्यामागे तत्कालिन समाजामनावर भीती, लालसा या बाबींचा वापर करुन अधिपत्य गाजवणारी व्यवस्था निर्माण करणे हा हेतू होता. हा हेतू आजतागायतही सफल झालेला आहे. ही सगळी सगुण रुपे होऊन गेलेल्या नायकांवर काल्पनिक देवत्व आरोपित करुन, त्यांच्या पराक्रमांच्या अतिरंजित कहाण्या निर्माण करुन त्यांच्या आधारे निर्माण करण्यात आली. या रुपांचा तत्कालिन नायकांच्या खऱ्या रुपाशी फारसा संबंध नसुन ती रचणाऱ्याच्या मानसिकतेत त्या रुपाच्या उपयोजनाची काय संकल्पना असेल त्यावर आधारीत आहेत. ही रुपे नायकांची असल्याकारणाने ती रचनाकर्त्यांच्या समुहाचेच प्रातिनिधित्व करणारी आहेत.
ही सगुण रुपरचना करतांना अर्थात खलनायकांचीही सगुण रुपे तयार करावी लागली. देवांचे नायक जसे चित्रित झाले तसे राक्षसांचेही खलनायक चित्रित करावे लागले. वास्तविक राक्षस हे ही अस्तित्वात असलेल्या भारतातील पूर्वप्रस्थापित टोळ्यांचे नायकच होते. परंतु ते शत्रु असल्या कारणाने त्यांची रुपे लांब नखे , सुळे दात, शिंगे, अस्ताव्यस्त वाढलेले केस, काळाकुट्ट रंग, गडगडाटी हास्य करणाऱ्या भेसूर मुद्रा अशा तऱ्हेची रेखाटली गेली. पण अशी काही मानवजात अस्तित्वात असावी असे वाटत नाही. आणि हे मानव नसुन हिंस्र पशू असते तर देवनायकांना त्यांच्याशी इतकी दमछाक होईपर्यंत लढायचे कारणही नव्हते. असो. जेणेकरुन या खलनायकांचे सगुणरुप चित्रण ही लबाडी आहे हे दिसून येते. तशीच देवदेवतांची सगुण रुपे तयार करणे हा ही एक लबाडीचाच भाग आहे.
आपल्या देवी देवतांना सगुण रुपे देण्यात राजा रविवर्मा आणि इतर चित्रकारांचा मोठा हात आहे. हल्लीच लोकप्रभामध्ये यावर लेख होता. येथे वाचा.
रविवर्मा यांनी लक्ष्मी आणि सरस्वती यांना नऊवारी साड्या आणि शिवलेले ब्लाऊज नेसवले. वीणा घेऊन मोरावर बसलेली सरस्वती आणि कमळात उभी राहिलेली लक्ष्मी यांना रेखाटताना त्यांनी एका पारशी महिलेला (लेखात पारशी माणसाची बायको असे म्हटले आहे परंतु काळ लक्षात घेता पारशी माणसाची पारशी बायकोच असावी असे वाटते.) मॉडेल म्हणून वापरले होते. ही चित्रे आज घराघरातून पूजली जातात. :-)
कालच लेक विचारत होती, कृष्ण आणि राम रंगाने निळे कसे तिला म्हटले "मला हाच प्रश्न गेली कित्येक वर्षे सतावतो आहे की कोणा चित्रकाराने कृष्ण, राम, शंकर यांना निळे करून टाकले तिला म्हटले "मला हाच प्रश्न गेली कित्येक वर्षे सतावतो आहे की कोणा चित्रकाराने कृष्ण, राम, शंकर यांना निळे करून टाकले तुला काय उत्तर देणार
मूर्तीपूजा अस्तित्वात आल्यावर प्रत्येक कालखंडातील शिल्पकार, चित्रकार यांनी आपापल्या कुवती आणि समजानुसार देवांना रेखाटले असावे.
दुसर्‍या शतकातील शंकराची मूर्ती पहा. तिच्या गळ्यात नाग नाही. हातात त्रिशूळ आहे आणि शंकर मिशीधारी दिसतो. शंकराच्या हातातील त्रिशूळही पाश्चात्य ट्रायडेंटशी (पसायडन किंवा नेपच्यूनच्या हातातील) मेळ खातो. नंतरच्या चित्रांत मात्र त्रिशूळाचा आकार आणि स्वरुप बदलेले दिसते. (असेही असू शकेल की ही मूर्ती गांधारातील असल्याने वेगळी घडवली असेल.)
बाबासाहेब जगताप [23 Mar 2010 रोजी 12:37 वा.]
आपल्या देवी देवतांना सगुण रुपे देण्यात राजा रविवर्मा यांचा मोठा हात आहे.
राजा रविवर्माचा व इतर चित्रकारांचा हात असु शकेल हे मान्य पण त्यांनी ज्या मानसिकतेतुन ही चित्रे रेखाटली ती मानसिकता पारंपरिकतेने तयार झालेली आहे.
शैलेश वासुदेव पाठक [23 Mar 2010 रोजी 14:10 वा.]
ज्या मानसिकतेतुन ही चित्रे रेखाटली ती मानसिकता पारंपरिकतेने तयार झालेली आहे.
सगुण रुपाची वर्णण ग्रंथात असली पाहीजे.रामरक्षेत...
दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे तु जनकात्मजा
पुरुतो मारुती यस्य तं वंदे रघुनंदनम
अश्या प्रकारे वर्णन असावीत.
राम जन्माच्या दिनाच्या सर्व उपक्रम वाचकांना शुभेच्छा. प्रभु रामाचा आदर्श जिवनात येत राहो.
कालानुरुप सगुण रूप बदलत जात असणारच पण सर्व प्रथम या देवतांना कोणी सगुण रूप दिले त्याचा काही अंदाज बांधणे शक्य आहे का
बाबासाहेब जगताप [26 Mar 2010 रोजी 13:36 वा.]
सर्व प्रथम या देवतांना कोणी सगुण रूप दिले त्याचा काही अंदाज बांधणे शक्य आहे का
बहूदा यापूर्वीच अंदाज बांधला गेला आहे :)
या चर्चेत पूजेसाठीचे ढोबळ पिंड "सगुण" म्हणून चालेल का
पूजेसाठीचे ढोबळ पिंड "सगुण" म्हणून चालेल का
पूजनासाठी ढोबळ पिंडे (शेंदूर फासलेले, कधीकधी मोठे डोळे चितारलेले लंबगोल पाषाण) ही बहुधा फार प्राचीन काळापासून वापरात असावी. या वेगवेगळ्या "आया" आणि "बा" आहेत.
काही भक्तश्रीमंत ग्रामदैवतांची ओळख प्रमुख पौराणिक देवांशी जुळवल्याच्या घटना अगदी अलिकडे सुद्धा दिसतात.
खंडोबाचा शंकराशी संबंध, महाराष्ट्रातील बहुतेक आयांचा पार्वतीशी संबंध, काही आयांचा विष्णुपत्नीशी संबंध, लिंगरूप दैवताचा वैदिक रुद्राशी संबंध...
असे करता पौराणिक/वैदिक देवाला दृश्य-स्पर्शरूप मिळते. ते दृश्य-स्पर्शरूप लोकांमध्ये आधीच पूजनीय असल्यामुळे, त्या पिंडाची पूजनीयता नव्याने पटवून द्यावी लागत नाही.
दा. ध. कोसंबी यांच्या "मिथ अँड रिऍलिटी" मध्ये महाराष्ट्रातील अनेक आई-देवतांबद्दल समूळ संशोधनासहित चर्चानिबंध आहे. त्यात काही वैदिक/पौराणिक<->लौकिक/स्थानिक दैवतांच्या जोड्यांची चर्चा सापडेल - जोड्यांमधली दैवते मुळात वेगळी असली तरी क्षेत्रमाहात्म्यात अभेद झालेली आहेत.
मनुष्याकार नसलेल्या पूजनीय पाषाणांवरती मनुष्याकृती मुखवटे चढवतात, ही प्रथा तर सर्वांच्या ओळखीचीच असेल. गोव्यातील शंकरांच्या पिंडींवर मुखवटे असतात. हल्लीच वैष्णोदेवीच्या देवळात गेलो, तिथे दैवते अखंड नैसर्गिक अभिषेक होत असलेले "स्टॅलॅक्टाइट" आहेत. पण त्यांच्यापुढे देवीचा घडीव मुखवटा आहे.
कोकणातल्या एका घरगुती पूजाविधीमध्ये देवीचा मुखवटा तांदळाच्या उकडीने बनवतात. या रूढीत सुद्धा काहिशा-निर्गुण पिंडाला दिखाऊ सुंदर सगुण रूप देण्याची लोकपरंपरा दिसते, असा माझा कयास आहे.
पुरीच्या जगन्नाथाच्या कथेतून सगुण-निर्गुण पिंडांबद्दल लोकांच्या श्रद्धेमध्ये जो तणाव आहे, त्याचे अंशदर्शन घडते. (राजाला जगन्नाथाची मूर्ती सुबक बनवायची होती, पण विश्वकर्म्याने ढोबळ पिंडे बनवली...)
नितिन थत्ते [23 Mar 2010 रोजी 16:11 वा.]
>>पुरीच्या जगन्नाथाच्या कथेतून सगुण-निर्गुण पिंडांबद्दल लोकांच्या श्रद्धेमध्ये जो तणाव आहे, त्याचे अंशदर्शन घडते. (राजाला जगन्नाथाची मूर्ती सुबक बनवायची होती, पण विश्वकर्म्याने ढोबळ पिंडे बनवली...)
सहमत आहे. गणपतीच्या बहुतांश देवळांतील मूर्ती (त्यांना मूर्ती तरी म्हणावे का नाही असा संभ्रम होतो) ढोबळ असतात. गणेशोत्सवातल्या गणपतीसारख्या मूर्ती सहसा देवळात नसतात. शंकराच्या देवळात सहसा पिंडच असते.
वैष्णव देवळांतल्या (राम, कृष्ण, दत) मूर्ती मात्र सुबक असतात का हे अर्वाचीन देव (दत्त अर्वाचीन आहे यात शंका नाही) असावेत का
बाबासाहेब जगताप यांनी म्हटल्याप्रमाणे सरंजामशाहीत एखाद्यावरील अतिरेकी निष्ठा हा गुण आवश्यक होता. त्या गुणाचा विकास करण्याचे काम भक्तीमार्गाच्या प्रसारातून साधले गेले.
(आय ओवरकम "१० % पेक्षा जास्त रोमन अक्षरे" प्रॉब्लेम बाय रायटिंग धिस वे)
माणूस स्वतःवरून इतरांना जोखतो
माणसाने फक्त देव देवतांनाच नाही तर सजीव-निर्जिव अशा अनेक गोष्टींना मनुष्यस्वरुप दिले आहे. लोककथांतील बोलणारे-गाणारे प्राणी आणि पक्षी, झाडे, डोंगर, नद्या वगैरेंना मानवी गुण प्रदान केलेले आहेत. केवळ वेशच नाही तर प्रेम, असूया, मत्सर, दु:ख अशा अनेक गुणांनी माणसाने आपल्या सभोवतालच्या अनेक गोष्टींना सगुण बनवलेले आहे. इसापच्या गोष्टी, पंचतंत्र, जातककथा वगैरे. देव-देवता या त्यातील एक भाग. आता याची सुरुवात कधी झाली हा प्रश्न गहन आहे - बहुधा माणसाने स्वतःचे पोट आणि जीव सोडून अन्य गोष्टींवर विचार करण्यास सुरुवात केली तेव्हाच असावी. (हे उत्तर ढोबळ आहे याचा अंदाज आहे, यापेक्षा चांगले उत्तर उत्क्रांदीवादावर अभ्यास करणार्‍याकडून येऊ शकेल. :-))
आर्यांनी देवतांना मनुष्यस्वरुप दिले नाही तरीही त्यांचे देव सगुण आहेत कारण त्यांना क्रोध, मद, मत्सर या सर्व भावना आहेत त्यामुळे तुम्हाला नेमके काय हवे भारतात देवतांना मूर्तस्वरुप कधी आले असा प्रश्न आहे का
जेनेसिसमध्ये एक वचन आहे - God created man in His own image, in the image of God He created him; male and female He created them. :-) प्रत्यक्षात प्रकार उलट आहे पण तरीही त्यांचा अमूर्त देवसुद्धा मनुष्यस्वरुपच आहे.
प्रकाश घाटपांडे [24 Mar 2010 रोजी 03:23 वा.]
निर्गुण निराकार रुप हे द्वैताला अवघड. सगुण साकार झाल्याने व पुढे भक्तवत्सल करुणाघन झाल्याने द्वैत सुकर झाले. किंबहुना द्वैत सुकर होण्यासाठीच हा प्रवास झाला.
निर्गुण निराकार रुप हे द्वैताला अवघड. सगुण साकार झाल्याने व पुढे भक्तवत्सल करुणाघन झाल्याने द्वैत सुकर झाले.
या संदर्भात थोडे वेगळे उदाहरण:
मी जे काही इथे वेगवेगळे ठळक, तिरपे, अधोरेखीत, रंगीत तसेच इतर बरेच लिहीत आहे ते अशा
आदी चिन्हांमुळे सहज शक्य होते. मग आपल्याला संगणकीय यंत्र/तंत्र भाषा येत नसली तरी काही फरक पडत नाही. चिन्हांवर टिचकी मारली तर चालते....
तेच जर प्रत्येक सभासदाला < strong >, < em >, < u >, < span style="color: #FF0000;" > वगैरे संगणकीय भाषेत लिहीण्याची वेळ आली तर कितीजण लिहीत बसतील
म्हणूनच ईश्वरीय उपासनेचे वेगवेगळे प्रकार सांगितले आहेत असे वाटते. ज्यांना त्याची गरज न लागता पुढे जाता येते त्यांनी तसे जावे. मात्र या सर्व उपासना पद्धतीतून एकीकडे जसे अभौतिक फलप्राप्तीचे मधाचे बोट लावले आहे तसेच खर्‍या उपासनेमधे एकाग्र/समतोल वृत्ती/स्थिरता पण अंगी बाणून भौतिक उपयोग होऊ शकतात असे वाटते. हे प्रत्येक धर्मातच सांगितले आहे असे वाटते. अर्थात दुर्दैवाने त्यातील फारच सोपे आणि कोते "आऊटकम" नजरेत ठेवून बहुसंख्य जनता वागते त्यामुळे ना धड ती उपासना होते ना धड भौतिक स्व-उन्नत्ती होते असे वाटते. तसेच जे या मार्गावरून कुठल्याही कारणाने जात नाहीत, ते पण काही तसे न गेल्याने (एकाग्र/समतोल वृत्ती/स्थिरता आदी संदर्भात) संपूर्ण यशस्वी होतात का हा संशोधनाचा विषय होऊ शकतो.
या संदर्भात गीतेमधील १२व्या अध्यायात श्रीकृष्ण जे काही विविध मार्ग अर्जूनाला सांगतो (त्यात अर्थातच मुर्तीपूजा नाही आहे) त्याची या "if-then-else" संदर्भात आठवण झाली:
मन माझ्यात तू ठेव बुद्धि माझ्यात राख तू  म्हणजे मग निःशंक मी चि होशील तू स्वये ॥ ८ ॥
जाईल जड माझ्यात चित्तास करणे स्थिर  तरी अभ्यास-योगाने इच्छूनि मज मेळवी ॥ ९ ॥
अभ्यास हि नव्हे साध्य तरी मत्कर्म आचरी  मिळेल तुज ती सिद्धि मत्कर्म हि करूनिया ॥ १० ॥
न घडे हे असे कर्म योग माझ्यात साधुनी  तरी सर्व चि कर्माचे प्रयत्ने फळ सोड तू ॥ ११ ॥
प्रयत्ने लाभते ज्ञान पुढे तन्मयता घडे  मग पूर्ण फल-त्याग शीघ्र जो शांति देतसे ॥ १२ ॥
(याचा अर्थ आमच्या पूर्वजांना "if-then-else" अथवा तत्सम अधुनिक संदर्भातील लॉजिक सांगायचे होते असे म्हणायचे आहे, असा कोणी घेऊ नये ही विनंती. ;) )
मी या आणि इतर संकेतस्थळावर केवळ "विकास" याच नावाने वावरतो. त्याच्या मागेपुढे उभ्या (||) आडव्या (=), तिरप्या (\\ //) आदी कुठल्याच प्रकाराच्या रेषा नसतात. त्या अर्थाने माझी कुठेही शाखा नाही. :-)
गणपतीला गजमुख दाखवणे हे किमान ९ व्या शतकाआधीपासून असावे असे विकीपीडियाच्या संदर्भावरून वाटते. ११ व्या शतकापूर्वी गणपतीचे सध्याचे रूप व्यवस्थित प्रचलित झाले होते असे वाटते. विकीवरच श्रीलंकेत २र्‍या शतकातली गणपतीची या प्रकारची मूर्ती आहे असे म्हटले आहे. पण मूर्तीच्या चित्राचा दुवा मिळाला नाही.
कमळ हे भारतीय साहित्यात खूपच महत्त्वाचे फूल आहे. ऋग्वेदातही सरस्वती नदीच्या पात्रातील कमळांचा उल्लेख आहेच. नंतरच्या काळात शिल्पकलेतही याचा उपयोग आहेच. गजलक्ष्मीचे बर्‍यापैकी प्राचीन बौद्ध शिल्प (शुंग काळ, ख्रिस्तपूर्व १ -२ शतके) - यात हत्ती, अर्थातच पण पायाशी कमळही आहे.
काही अधिक चित्रे इथे -


नवे लेखन | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
लेख गॉड्स ऍडव्होकेट राजेशघासकडवी 93 6 वर्षे 14 आठवडे आधी
लेख होमिओपथी : वैयक्तिक अनुभव आरागॉर्न 69 6 वर्षे 14 आठवडे आधी
लेख मराठीतील रूढ संस्कृत शब्द आणि वचने - भाग १. अरविंद कोल्हटकर 20 6 वर्षे 14 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव काश्मीरबाबत एक शंका सदस्य 21 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख 1143 वर्षे जुने छापील पुस्तक- वज्र सूत्र चंद्रशेखर 17 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख मराठी संकेतस्थळांची स्पर्धा २०१२ सुशान्त 2 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख १४ जानेवारी १७६१, मोडल्या झुंजाची शिफारस  - १ संजय 5 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख १४ जानेवारी १७६१, मोडल्या झुंजीची शिफारस  - ३ संजय 5 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख "अर्वाचीन व्यासपीठ" आयोजित सुप्रसिद्ध चित्रकार "श्री प्रभाकर कोलते" यांच्या " समाज, कला आणि कलाकार " या विषयावरील व्याख्यान महेश् पवार् 1 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख कोलावेरी डी बाबासाहेब जगताप 26 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव कम्युनल अँड टार्गेटेड व्हॉयलन्स विरोधातील विधेयक विकास 29 6 वर्षे 15 आठवडे आधी
लेख होमिओपॆथी एक थोतांड प्रमोद सहस्रबुद्धे 64 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव पानिपतच्या निमित्ताने... योगप्रभू 53 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
लेख त्या मोरयाची कृपा यनावाला 97 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव महाकाव्याचा विषय यनावाला 30 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव प्रशासकांना एक विनंती पुष्कर जोशी 25 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव मेजर्. जनरल ए. कनिंगहॅमचे पुस्तक चंद्रशेखर 1 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
लेख भगवान बुद्धांचे भिक्षा पात्र चंद्रशेखर 13 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव मराठी नाटकांची दयनीय अवस्था कोब्या 39 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव प्रतारणा की स्वातंत्र्य धूमकेतू 16 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
लेख श्रद्धांजली: क्रिस्तोफर हिचन्स वैद्य 15 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव ही मराठी ब्लॉगर्सची मानसिकता  का अजून काही मायनॅक 21 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव आंदोलन आणि फलित नितिन थत्ते 12 6 वर्षे 16 आठवडे आधी
लेख भारताचा इतका उदो-उदो नको करायला सुधीर काळे जकार्ता 3 6 वर्षे 17 आठवडे आधी
चर्चेचा प्रस्ताव देव म्हणजे कोण  स्व 20 6 वर्षे 17 आठवडे आधी


जागता पहारा: ट्वीटरवर चालणारे सरकार

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
दिल्लीच्या पाठोपाठ मुंबईत म्हणजे महाराष्ट्र सरकारमध्येही मंत्रिमंडळ विस्तार झाला. त्याबद्दल मित्रपक्षात धुसफ़ुस चालू आहे. पण एकदिलाने भाजपाचे मंत्री काम करतात काय अजून सत्तास्थापनेला दोन वर्षे पुर्ण होत नाहीत, तर विसंवादाचे धुमारे फ़ुटू लागलेले आहेत. आधी ज्येष्ठ नेते व मंत्री एकनाथराव खडसे यांना बाहेरचा रस्ता दाखवावा लागला. आता अन्य दोन मंत्री नाराज असल्याचे बोलले जात आहे. त्यात शिक्षणमंत्री विनोद तावडे आणि ग्रामिणविकास मंत्री पंकजा मुंडे यांची नावे आहेत. मंत्रिमंडळ विस्तारानंतर जे खातेपालट किंवा खातेवाटप झाले, त्यातून ही धुसफ़ुस सुरू झाल्याच्या बातम्या आहेत. कोणाला त्याची जागा मुख्यमंत्र्यांनी दाखवून दिली, असली भाषा वर्तमानपत्रात असतेच. त्यखेरीज बातमी खुसखुशीत होत नसते. पण अशा बातम्यांना दुजोरा देणारे आवाज पक्षाच्या आतल्या गोटातून येऊ लागले, की अशा बेबनावात तथ्य असल्याचे लक्षात येऊ लागते. पंकजा मुंडे यांच्याकडून जलसंधारण खाते काढून घेण्यात आल्याच्या बातम्या होत्या. त्याच दरम्यान त्यांना सिंगापूर येथे जागतिक जलपरिषदेला उपस्थित रहायचे होते. कारण महाराष्ट्रात त्या जलविषयक खात्याच्या मंत्री होत्या. दोन दिवसानंतर आपण जल परिषदेला जाणार हे पंकजाताईंना ठाऊक नव्हते, की त्यांच्याकडून तेच खाते काढून घेतले जाणार याची त्यांना कल्पना नव्हती अजून सत्तास्थापनेला दोन वर्षे पुर्ण होत नाहीत, तर विसंवादाचे धुमारे फ़ुटू लागलेले आहेत. आधी ज्येष्ठ नेते व मंत्री एकनाथराव खडसे यांना बाहेरचा रस्ता दाखवावा लागला. आता अन्य दोन मंत्री नाराज असल्याचे बोलले जात आहे. त्यात शिक्षणमंत्री विनोद तावडे आणि ग्रामिणविकास मंत्री पंकजा मुंडे यांची नावे आहेत. मंत्रिमंडळ विस्तारानंतर जे खातेपालट किंवा खातेवाटप झाले, त्यातून ही धुसफ़ुस सुरू झाल्याच्या बातम्या आहेत. कोणाला त्याची जागा मुख्यमंत्र्यांनी दाखवून दिली, असली भाषा वर्तमानपत्रात असतेच. त्यखेरीज बातमी खुसखुशीत होत नसते. पण अशा बातम्यांना दुजोरा देणारे आवाज पक्षाच्या आतल्या गोटातून येऊ लागले, की अशा बेबनावात तथ्य असल्याचे लक्षात येऊ लागते. पंकजा मुंडे यांच्याकडून जलसंधारण खाते काढून घेण्यात आल्याच्या बातम्या होत्या. त्याच दरम्यान त्यांना सिंगापूर येथे जागतिक जलपरिषदेला उपस्थित रहायचे होते. कारण महाराष्ट्रात त्या जलविषयक खात्याच्या मंत्री होत्या. दोन दिवसानंतर आपण जल परिषदेला जाणार हे पंकजाताईंना ठाऊक नव्हते, की त्यांच्याकडून तेच खाते काढून घेतले जाणार याची त्यांना कल्पना नव्हती ती असती तर त्यांनी शपथविधी व खातेवाटप होतानाच सिंगापूरचा विषय मुख्यमंत्र्याच्या कानी घातला असता. पण तसे न करता त्या सिंगापूरच्या तयारीत गुंतल्या आणि इकडे त्यांचे खातेच काढून घेण्यात आले. त्यामुळे आता कुठल्या अधिकारात सिंगापूर परिषदेला हजर रहावे, तेच पांकजाताईला उमजेना. सहाजिकच त्यांनी ट्वीटरच्या माध्यमातून जनतेकडेच मार्गदर्शनाची मागणी केली. मात्र जनतेच्या वतीने ट्वीटरवरून मुख्यमंत्र्यांनीच त्यांचे शंकानिरसन केले.
कुठल्याही सरकारचा कारभार असा चालतो काय मंत्रिमंडळातले दोन नेते अशा रितीने जाहिरपणे कारभाराची सल्लामालत करीत असतात काय मंत्रिमंडळातले दोन नेते अशा रितीने जाहिरपणे कारभाराची सल्लामालत करीत असतात काय मुख्यमंत्र्यांचे अधिकार कोणते आणि मंत्र्याचे कर्तव्य कोणते, याविषयी अशी खुलेआम चर्चा सत्तेतल्या नेत्यांची होत असेल, तर ते घटनात्मक किंवा शिष्टसंमत किती आहे मुख्यमंत्र्यांचे अधिकार कोणते आणि मंत्र्याचे कर्तव्य कोणते, याविषयी अशी खुलेआम चर्चा सत्तेतल्या नेत्यांची होत असेल, तर ते घटनात्मक किंवा शिष्टसंमत किती आहे पंकजा वा देवेंद्र हे आता फ़क्त भाजपा कोअर कमिटीचे सदस्य नाहीत. घटनात्मक मार्गाने स्थापन झालेल्या महाराष्ट्र सरकारचे मंत्री मुख्यमंत्री आहेत. त्यांनी शासनाचा कारभार कसा असतो व कसा चालवावा, याची चर्चा सोशल मीडियातून करावी काय पंकजा वा देवेंद्र हे आता फ़क्त भाजपा कोअर कमिटीचे सदस्य नाहीत. घटनात्मक मार्गाने स्थापन झालेल्या महाराष्ट्र सरकारचे मंत्री मुख्यमंत्री आहेत. त्यांनी शासनाचा कारभार कसा असतो व कसा चालवावा, याची चर्चा सोशल मीडियातून करावी काय आपण एका खात्याच्या मंत्री म्हणून परदेशी जात असताना त्याचा हेतू वा उपयोग याची चर्चा अशी जहिररित्या करणे कितपत शिष्टाचाराला धरून आहे आपण एका खात्याच्या मंत्री म्हणून परदेशी जात असताना त्याचा हेतू वा उपयोग याची चर्चा अशी जहिररित्या करणे कितपत शिष्टाचाराला धरून आहे पण पंकजाताईंनी तो उद्योग केला. आपल्याला मंत्री म्हणून असलेल्या अधिकाराविषयी त्यांनी उघड अज्ञान प्रदर्शित करण्यात धन्यता मानलेली आहे. पण त्याचा आणखी एक अर्थ असा, की त्याखेरीज त्यांच्यासमोर पर्याय नसल्याची जाहिर बातमी त्यांनी जगाला दिलेली आहे. ज्या हेतूने परदेशी जायचे त्यात खात्याचा व सरकारचा कसा संबंध आहे, त्याचा पंकजाताई साधासरळ फ़ोन करून मुख्यमंत्र्यांकडे खुलासा मागू शकत होत्या. त्यांना त्यात कोणी अडवू शकले नसते. कारण त्या देवेंद्र सरकारच्या ज्येष्ठ मंत्री आहेत. पण त्याच दोघांमध्ये फ़ोनवर किंवा आमनेसामने थेट बोलण्या इतकाही संपर्क उरलेला नाही, असेच त्यांनी जगजाहिर केलेले नाही काय पण पंकजाताईंनी तो उद्योग केला. आपल्याला मंत्री म्हणून असलेल्या अधिकाराविषयी त्यांनी उघड अज्ञान प्रदर्शित करण्यात धन्यता मानलेली आहे. पण त्याचा आणखी एक अर्थ असा, की त्याखेरीज त्यांच्यासमोर पर्याय नसल्याची जाहिर बातमी त्यांनी जगाला दिलेली आहे. ज्या हेतूने परदेशी जायचे त्यात खात्याचा व सरकारचा कसा संबंध आहे, त्याचा पंकजाताई साधासरळ फ़ोन करून मुख्यमंत्र्यांकडे खुलासा मागू शकत होत्या. त्यांना त्यात कोणी अडवू शकले नसते. कारण त्या देवेंद्र सरकारच्या ज्येष्ठ मंत्री आहेत. पण त्याच दोघांमध्ये फ़ोनवर किंवा आमनेसामने थेट बोलण्या इतकाही संपर्क उरलेला नाही, असेच त्यांनी जगजाहिर केलेले नाही काय ही बाब सोशल मीडियातून चर्चा करण्याइतकी फ़ालतू नाही. दोन मंत्री वा नेत्यांमध्ये बेबनाव व भांडण असू शकते. आजवर विविध पक्षांच्या अनेक नेत्यांमध्ये इतक्या टोकाची भांडणे राहिलेली आहेत. पण जाहिर व्यासपीठावर त्याची कोणी वाच्यता केली नाही, की प्रदर्शन मांडलेले नाही. ट्वीटरच्या माध्यमातून या दोन नेत्यांनी त्याचा गवगवा केलेला आहे.
आपल्या मंत्रिमंडळात कोणाला घ्यावे किंवा वगळावे, हा मुख्यमंत्र्याचा विशेषाधिकार आहे. कोणी मंत्री सहकारी कुठलेही खाते मंत्रालय मिळण्यासाठी आग्रही असू शकत नाही. तेव्हा पंकजाताईंचे खाते फ़डणवीसांनी बदलले असेल वा अन्य कुणाला दिले असेल, तर त्यात आक्षेपार्ह असे काहीच नाही. पण असे बदल समोरच्या सहकार्‍याला विश्वासात घेऊन केले जातात, अशी समजूत आहे. त्यामुळेच पंजकाताईचे खाते बदलायचे असेल तर मुख्यमंत्र्यांनी तत्संबंधी त्यांना आधीच कल्पना दिलेली असणार, हे गृहीत होते. असायलाही हवे. तसे नसेल तरी परस्पर त्याविषयी जगजाहिर बोलण्याचे कारण नाही. स्मृती इराणी यांना कसे मनुष्यबळ विकास खात्यातून हटवले, याची खुप चर्चा झाली. पण ती हसतहसत उडवून देत स्मृतीने सारवासारव केली, हे आपण अलिकडेच बघितले आहे. त्या पार्श्वभूमीवर पंकजाताईंचे ट्वीटर प्रदर्शन खटकणारे आहे. त्याहीपेक्षा त्यांना फ़ोन करून कान टोचण्यापेक्षा ट्वीटरच्याच माध्यमातून फ़डणवीसांनी दिलेले उत्तर थक्क करणारे आहे. दोन नेत्यांमध्येच नव्हेतर एकूणच देवेंद्र सरकारमध्ये किती बेबनाव विसंवाद आहे, त्याचे हे प्रदर्शन आहे. एकीकडे शिवसेनेशी मुख्यमंत्री लढत आहेत आणि दुसरीकडे त्यांचाच पक्ष त्यांच्या पाठीशी एकदिलाने उभा नाही, इतकेच यातून स्पष्ट होते. तसे नसते तर मुख्यमंत्र्यांनी ट्वीटरवर खुलासा करण्यापेक्षा फ़ोनवरून खुलासा केला असता. पण त्यांनीही ट्वीटरच्या माध्यमातून उत्तर देताना जणू पंकजाताईला तिची ‘जागा’ दाखवून देण्याचा प्रयत्न केला, असेही म्हणता येऊ शकते. इथे आणखी एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे. पंकजाताई वयाने कितीही लहान असो, त्या व्यवहारात मोठ्या नेता आहेत. पित्याच्या निधनानंतर त्यांचा महाराष्ट्र भाजपाच्या कोअर कमिटीत समावेश झालेला होता. त्यातले नाथाभाऊ खडसे कधीच बाजूला फ़ेकले गेले आहेत. राहिलेत कोण
मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांच्याखेरीज पंकजाताई, विनोद तावडे, नाथभाऊ खडसे व आशिष शेलार अशी ही कमिटी होती. त्यातले खडसे बाजूला फ़ेकले गेलेत आणि आता तावडे-मुंडे नाराज आहेत. मग राहिले कोण देवेंद्र आणि आशिष शेलार देवेंद्र आणि आशिष शेलार तावडे-मुंडे नाराज असतील, तर त्यांनाही सरकार म्हणून पक्षात काय चालले आहे, त्याचा पत्ता नसावा. खडसेंचा पत्ता आधीच काटलेला आहे. मग हे निर्णय घेतो कोण तावडे-मुंडे नाराज असतील, तर त्यांनाही सरकार म्हणून पक्षात काय चालले आहे, त्याचा पत्ता नसावा. खडसेंचा पत्ता आधीच काटलेला आहे. मग हे निर्णय घेतो कोण शेलार-फ़डणवीस तावडे-मुंडे यांना आपलीच खाती जाणार वा बदलणार हे ठाऊक नसेल, तर अन्य कोणाला ठाऊक होते कोण महाराष्ट्रातील भाजपाचे निर्णय घेतो आहे कोण महाराष्ट्रातील भाजपाचे निर्णय घेतो आहे कोणीही घ्यावेत. पण निदान पक्षातली दुफ़ळी अशी जाहिरपणे चव्हाट्यावर आणू नये, इतकीच लोकशाहीची अपेक्षा असते. कारभार पारदर्शक असावा यात शंका नाही. पण पारदर्शक असलेली वस्त्रेही काही भागी गडद अस्तर लावून झाकलेली असतात. कारण काही गोष्टी पारदर्शकतेपासून जपाव्या लागतात. त्याला अब्रु म्हणतात. कुठल्याही सरकार वा संघटनेचे अंतर्गत धोरण निर्णय वा भूमिका ह्या ट्वीटर आदी जाहिर व्यासपीठावरील चर्चेतून निश्चीत होत नाहीत. याचे तरी भान राखले गेले पाहिजे. भाजपातल्या हाणामार्‍या किंवा सरकारमधला बेबनाव गैरलागू नाही. अन्य कुठल्याही पक्षात तेच चालू असते. पण ‘देवेंद्र बच्चा आहे’, असे पत्रकारांना सांगणारा ज्येष्ठ नेता किंवा सोशल मिडीयातून नाराजी व्यक्त करणारे मंत्री, सहसा कुठल्याही पक्ष सरकारात असत नाहीत. जेव्हा असली बाष्कळ बडबड शेलार यांना करू दिली जाते, तेव्हा पंकजाला रोखण्याचे स्मरण उरत नाही आणि मुख्यमंत्रीही त्यात वहावत जाणे स्वाभाविक असते. आज सत्ता हाती असल्याने त्यावरही पडदा पाडला जाईल आणि पारदर्शकतेचा टेंभाही मिरवला जाऊ शकतो. पण सामान्य जनता म्हणजे मतदार दर पाच वर्षांनी अशा अनेक गोष्टींची झाडाझडती घेत असतो, हे विसरून टिकता येत नाही.
शाळेत असताना शिकलेल्या कवितेची ओळ सहज आठवली ती अशी :
वर्डस्वर्थ च्या कवितेतली ही ओळ आहे . सगळे कडवे काहींना स्मरत असेल .
कवितेचे शीर्षक ,Written In March ' असे आहे . माझ्या खाजगी स्मृतीत मी नाव बदलले :: Remembered In July . आणि Only the small birds twitter अशी सुधारणाही केली .
जेव्हा दाऊदला मुंबईचा सामान्य माणूस ओळखतही नव्हता आणि गँगवॉर हा शब्दही प्रचलित झाला नव्हता, तेव्हा एक खतरनाक गुन्हेगार दिल्लीच्या तिहा...
सुप्रिया सुळे या शरद पवारांची कन्या म्हणून राजकारणात आल्या. त्यांच्यासाठी शरद पवार यांनी बारामतीची जागा मोकळी करून दिलेली होती. तिथेही गे...
वर्षभरापुर्वी भारतातला एक मोठा उद्योगपती विजय मल्ल्या अकस्मात पोलिसांच्या हातावर तुरी देऊन फ़रारी झाला. तेव्हा त्याबद्दल मोदी सरकारला जब...
गुरुजी आणि कर्नल पुरोहित
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फ़डणवीस यांनी चुकीचा पायंडा पाडला आहे. प्रकाश आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली निघालेल्या मोर्चानंतर त्यांनी आंब...
इंद्राणी कार्ति, चोरांची आळंदी
भारताच्या माजी अर्थमंत्र्याच्या मुलाला अटक होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असेल. पण त्याच म्हणजे कार्ति चिदंबरम याच्या कंपन्यांचा व त्यातल्य...
भीमा कोरेगाव सोहळ्यानंतर महाराष्ट्राच्या विविध भागात उमटलेले हिंसक प्रतिसाद बघून ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी ‘हल्लाबोल’ केल्याच्या बातम्य...
संभाजी ब्रिगेडचा खरा चेहरा
भीमा कोरेगाव या विषयावर दोनशे वर्षांनी उठलेले वादळ मोठी सामाजिक उलथापालथ घडवणारे आहे. त्यात रामदास आठवले यांनी उघडपणे मराठा संघटनांवर ठपक...
पाकची झोप उडवणारा गृहस्थ
आपल्याकडे वाहिन्यांवरील चर्चेत जसा तोयबावाला सईद हाफ़ीजचा उद्धार चालतो, तसा पाकिस्तानी वाहिन्यांवर कोणाचा उद्धार चालत असेल
‘मालेगाव स्फोटाप्रकरणी १७ तरूणांना अटक करण्यात आली होती. तब्बल तीन वर्ष ही मुलं तुरूंगात खितपत पडली होती. त्यानंतर मी स्वत: आर. आर. ...
पुरोहित सुटले, पण हु किल्ड ‘खरेखुरे’
सोमवार २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी कर्नल प्रसाद पुरोहित यांना सुप्रिम कोर्टाने जामिन दिला आणि अकस्मात देशातल्या तमाम वाहिन्या व माध्यमांना मालेगाव...
काश्मिर मरू देत, कराची संभाळा
मुलायम, मायावती आणि उद्धव
आपले मुल जगावेगळे कसे
खोडकर मुलांचे काय करावे
आशिष शेलार आगे बढो.....
इमान की नियत ठिक नही
पुण्यातली चतुर चिमुरडी (जोपासनापर्व -४)
काश्मिरची समस्या की कांगावा
खोडकर मुलाची गोष्ट (जोपासनापर्व -३)
आम्ही फ़क्त ऐकत असतो, आमुची खुशाली
झाकीर नाईक आगे बढो
राक्षस, बाटली आणि महापालिका (उत्तरार्ध)
राक्षस, बाटली आणि महापालिका (पुर्वार्ध)
झोपेचे सोंग सोडणार का
चला, अण्णांनी मौन सोडले
नवजात अर्भक आणि मनुष्यप्राणी (जोपासनापर्व -२)
तुम इतना क्युं तिलमिला रहे हो
गद्दार आणि त्यांच्यावरच मदार


देव आज लोकांस दृष्टांत देतो काय? विश्वासणार्यांनी त्यांच्या ख्रिस्ती अनुभवाचा भाग म्हणून दृष्टातांची अपेक्षा करावी काय?

मरणानंतर जीवन आहे काय
तारणाची योजना काय आहे
देवाचे अस्तित्व आहे का
येशु ख्रिस्त कोण आहे
मरणानंतर जीवन आहे काय
देवाने आपल्यासाठी त्याला असलेले प्रेम हयात सिध्ध केले आहे: जेव्हा आपण अजूनही पापी आहोत, ख्राईस्ट आपल्यासाठी मृत्यु पावला.
जर तुम्ही तुमच्या तोंडाने कबुली जवाब दिलान, 'जिझस परमेश्वर आहे,' आणि देवाने त्याला मृत्युपासून वर उचलले आहे, ह्यावर जर मनःपूर्वक विश्वास ठेवलात तर तुमचे रक्षण होईल.
पापाचे वेतन म्हणजे मृत्यु पण जिझस ख्राईस्ट – आपल्या परमेश्वरा मार्फत शाश्वत जीवन हीच देवाची देणगी.
देव आज लोकांस दृष्टांत देतो काय विश्वासणार्यांनी त्यांच्या ख्रिस्ती अनुभवाचा भाग म्हणून दृष्टातांची अपेक्षा करावी काय
प्रश्नः देव आज लोकांस दृष्टांत देतो काय विश्वासणार्यांनी त्यांच्या ख्रिस्ती अनुभवाचा भाग म्हणून दृष्टातांची अपेक्षा करावी काय
उत्तरः देव आज लोकांस दृष्टांत देऊ शकतो काय होय देव आज लोकांस दृष्टांत देतो काय शक्यतः. सामान्य घटना म्हणून आपण दृष्टांतांची अपेक्षा करावी काय शक्यतः. सामान्य घटना म्हणून आपण दृष्टांतांची अपेक्षा करावी काय नाही. बायबलमध्ये लिहिल्याप्रमाणे, देव दृष्टांतांच्याद्वारे अनेकदा लोकांशी बोलला. उदाहरणे आहेत योसेफ, याकोबाचा पुत्र; योसेफ, मरियेचा पती; शलमोन; यशया, यहेजकेल, दानिएल, पेत्र, आणि पौल. योएल संदेष्ट्याने दृष्टांतांच्या वर्षावाविषयी भविष्य कथन केले होते, आणि याची पुष्टी प्रेषितांच्या कृत्यांच्या 2 र्या अध्यायात प्रेषित पेत्राने केली होती. हे लक्षात ठेवणे महत्वाचे आहे की दृष्टांत आणि स्वप्न यांच्यातील फरक हा आहे की दृष्टांत हा व्यक्तीस जागेपणी देण्यात येतो तर स्वप्न हे व्यक्तीस झोपेत दिले जाते.
जगाच्या अनेक भागांत, देव दृष्टांतांचा आणि स्वप्नांचा व्यापक प्रमाणात उपयोग करीत असल्याचे दिसून येते. जेथे सुवार्तेचा संदेश थोडा किंवा मुळीच उपलब्ध नाही, आणि जेथे लोकांजवळ बायबल नाही, अशा ठिकाणी देव लोकांप्रत त्याचा संदेश प्रत्यक्ष स्वप्न व दृष्टांतांच्या रूपात पोहोचवीत आहे. हे पूर्णपणे बायबलच्या दृष्टांतांच्या उदाहरणाशी सुसंगत आहे ज्यात देवाने ख्रिस्ती विश्वासाच्या प्रारंभीच्या दिवसांत त्याचे सत्य लोकांवर प्रगट करण्यासाठी त्यांचा सतत उपयोग केला. त्याला आवश्यक वाटेल त्या कोणत्याही माध्यमांचा उपयोग तो करू शकतो — मिशनरी, स्वर्गदूत, दृष्टांत, अथवा स्वप्न. अर्थात, देवाजवळ विभिन्न क्षेत्रांत दृष्टांत देण्याची पात्रता आहे जेथे सुवार्तेचा संदेश आधीच सहज उपलब्ध आहे. देव काय करू शकतो यास सीमा नाही.
त्याचवेळी, दृष्टांत आणि त्यांच्या अर्थाची जेव्हा बाब येते तेव्हा आम्ही सावध असले पाहिजे. आम्ही हे लक्षात ठेविले पाहिजे की बायबल पूर्ण झाले आहे, आणि जे जाणून घेण्याची आम्हास गरज आहे ते सर्व ते सांगते. मुख्य सत्य हे आहे की जर देवाला दृष्टांत द्यावयाचा असेल, तर जे काही त्याने आधीच आपल्या वचनात सांगितले आहे त्याच्याशी तो पूर्णपणे सहमत असेल. दृष्टांतांस कधीही देवाच्या वचनाच्या बरोबरीचा अथवा त्यापेक्षा मोठा अधिकार देता कामा नये. आमचा ख्रिस्ती विश्वास आणि आचरण यासाठी देवाचे वचन का आमचा परम अधिकार आहे. जर आपला असा विश्वास आहे की आपण दृष्टांत पाहिला आणि आपणास असे वाटते की कदाचित देवाने तो आपणास दिला असावा, तर आपण प्रार्थनापूर्वक देवाच्या वचनाचे परीक्षण करावे आणि खात्री करून घ्यावी ते पवित्र शास्त्रानुसार आहे. मग आपण प्रार्थनापूर्वक विचार करावा की त्या दृष्टांतास प्रतिसाद म्हणून आपण काय करावे असे देवास वाटत असावे (याकोब 1:5). देव व्यक्तीस दृष्टांत देऊन त्याचा अर्थ गुप्त ठेवणार नाही. पवित्र शास्त्रात, जेव्हाही व्यक्तीने देवास दृष्टांताचा अर्थ विचारला, तेव्हा देवाने याची खात्री करून घेतली की तो व्यक्तीस समजाविण्यात यावा (दानिएल 8:15-17).
मराठीच्या पहिल्या पानावर वापस या
देव आज लोकांस दृष्टांत देतो काय विश्वासणार्यांनी त्यांच्या ख्रिस्ती अनुभवाचा भाग म्हणून दृष्टातांची अपेक्षा करावी काय
देवाने जगावर असे प्रेम केले की त्याने आपला एक आणि एकच पुत्र जगाला दिला की जो कोणी त्याच्यावर विश्वास ठेवेल त्याचा नाश न होता त्याला शाश्वत जीवन मिळेल.
ईश्वरी कृपेमुळे (आणि) असलेल्या विश्वासामुळे तुम्ही वाचला आहात – हे फक्त तुमच्या बाबतीतच नाही आहे, ही देवाची देणगी आहे, कार्यामुळे नव्हे कारण की कोणी ही बढाई / फुशारकी मारू शकत नाही , प्रत्येक सूक्ष्म पेशीचा समावेश लाखो प्रोटीन अणूमध्ये असतो.
जिझस ख्राईस्टच्या मृत्युपासून पुनर्जन्मा तर्फे आणि त्याच्या दयाळूपणामुळे आपल्याला त्याने जगण्याची उमेद देऊन नवा जन्म दिला आहे.
मरणानंतर जीवन आहे काय
तारणाची योजना काय आहे
देवाचे अस्तित्व आहे का
येशु ख्रिस्त कोण आहे
मरणानंतर जीवन आहे काय
तारणाची योजना काय आहे
देवाचे अस्तित्व आहे का
येशु ख्रिस्त कोण आहे
www.gotquestions.org/Marathi - बायबल मध्ये प्रश्नांची उत्तरे दिली गेली आहेत


दही खाण्याची योग्य पद्धत | Webdunia Marathi

गुरूवार, 26 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
दही खाण्याची योग्य पद्धत
दही हा चांगल्या बॅक्टेरियांचा उत्तम स्त्रोत आहे. हाड आणि दातांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने दही लाभदायी मानलं जात. पण दही खाण्याचेही काही नियम आहेत. महत्वाची बाब म्हणजे रात्री दही खाऊ नका, असा सल्ला अनेकजण देतात पण तुम्ही दहीप्रेमी असाल तर दिवसाच्या कोणत्याही वेळी दही कसं खाव याबाबत जाणून घ्या.
* दही भात कधीही खाता येईल. दहीभातामुळे पोटाला हलकं वाटतं.
* दिवसा नुसतं दही खाल्लं तरी चालू शकतं. पण रात्री द्यात साखर किंवा मिरपूड घाला, यामुळे पचन चांगल्या प्रकारे होण्यास मदत होईल. पचनसंस्थेला आराम आणि थंडावा मिळेल.
* दह्याऐवजी ताकाचा पर्याय निवडा.
* रात्रीच्या वेळी रायता खाता येईल. कांदा, काकडी, टोमॅटो आणि पुदिना घालून मस्त रायता करता येईल.
ताकाची कढी हा सुद्धा चांगला पर्याय आहे.
* कफ प्रवृती असेल आणि सर्दी होत असेल तर रात्रीच्या वेळी दही आणि इतर पदार्थ टाळणं योग्य ठरतं.
आपल्या आरोग्यानुसार आहाराची निवड करा.
केळीच्या सालीचे फायदे माहित आहे का
साखरेमुळे वाढतो कर्करोगाचा ट्यूमर
मुखमैथुन करणार्‍या पुरुषांना कँसरचा धोका
धोका : या 5 वस्तूंनंतर दुधाचे सेवन करु नये
Health Tips : आपल्या घरी आहे का हे औषधे
यावर अधिक वाचा :
इंदू मल्होत्रा वरिष्ठ वकिलाहून थेट न्यायाधीश
सर्वोच्च न्यायालयात वरिष्ठ वकिलाहून थेट न्यायाधीश बनणा-या वरिष्ठ वकील इंदू मल्होत्रा या ...
आयआयटी मुंबईची सौरचूल सर्वात अव्वल
आयआयटी पवईत मुंबईतील तरुण शास्त्रज्ञांनी बनवलेली सूर्यप्रकाशावर चालणारी सौरचूल देशात नंबर ...
सोने आणि चांदीच्या किंमती सतत वाढ
गेल्या दोन दिवसांपासून सोने आणि चांदीच्या किंमती सतत चढताना दिसत आहेत. अक्षय तृतीयानंतर ...
स्कूल व्हॅनला भीषण अपघात, १३ विद्यार्थ्यांचा मृत्यू
उत्तर प्रदेशातील कुशीनगर येथे रेल्वे गाडी आणि स्कूल व्हॅनला भीषण अपघात झाला असून या ...
शिक्षा ऐकल्यानंतर आसाराम बापू न्यायालयात रडला
बलात्कार प्रकरणी आसारामला जन्मठेपेची शिक्षा ऐकल्यानंतर आसाराम बापू न्यायालयात रडला. या ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा