Manatla Thodasa: सहा ऋतूंचे सहा सोहळे येथे भान हरावे...

सहा ऋतूंचे सहा सोहळे येथे भान हरावे...
थंडीचा कडाका जरा कमी होईल अशा विचारात असतानाच एकदा मी खिडकीतून बाहेर बघत होते. माझा हा फार आवडीचा उद्योग झालाय आता. समोर दूरवर एम्पायर स्टेट ची बिल्डींग दिसते.... सगळा मॅनहॅटन व्ह्यू....वेळ कसा जातो कळत नाही
....तर असाच बघत असताना खाली स्विमिंग पूल कडे नजर गेली. पूल ची साफ-सफाई चालू झाली होती. म्हणजे आता तो सुरु होणार तर...असा विचार मनात येऊन गेला. समर ची तयारी...त्या आधी स्प्रिंग, म्हणजे वसंत ऋतू आणि एकदम नजर शेजारच्या झाडांकडे गेली. बघते तर काय आणि एकदम नजर शेजारच्या झाडांकडे गेली. बघते तर काय इवली इवली पोपटी पानं वार्यावर झुलत होती इवली इवली पोपटी पानं वार्यावर झुलत होती कालपर्यंत जिथे नुसत्याच फांद्या दिसत होत्या तिथे आज चक्क पालवी फुटली होती कालपर्यंत जिथे नुसत्याच फांद्या दिसत होत्या तिथे आज चक्क पालवी फुटली होती वसंत ऋतू, पालवी या गोष्टींचा इतका आनंद मला कधीच झाला नव्हता. मी थोड्या वेळाने खाली गेले आणि समोरच्या बिल्डींग कडे पाहिलं, तर तिथे चेरी ब्लॉसम चं झाड फुलांनी भरून गेला होता. नाजूक फिक्कट गुलाबी फुलं वसंत ऋतू, पालवी या गोष्टींचा इतका आनंद मला कधीच झाला नव्हता. मी थोड्या वेळाने खाली गेले आणि समोरच्या बिल्डींग कडे पाहिलं, तर तिथे चेरी ब्लॉसम चं झाड फुलांनी भरून गेला होता. नाजूक फिक्कट गुलाबी फुलं निसर्ग कात टाकतो म्हणजे काय हे मी प्रत्यक्ष बघत होते, नव्हे, जगत होते निसर्ग कात टाकतो म्हणजे काय हे मी प्रत्यक्ष बघत होते, नव्हे, जगत होते हा ऋत सगळ्यांना एवढं वेड का लावतो ते उमजायला लागलं होता हळू हळू. आणि मग हा रोजचाच खेळ झाला. खिडकीतून बघायचं, झाडाची पानं थोडी जास्त हिरवी दिसतात का....अजून कोणत्या झाडांना फुलं आलीयेत...कोणते रंग आहेत...
हवा जसजशी बदलत होती तशी ही रंगांची उधळण पण छटा बदलून खुणावत होती. त्यात मला सरप्राइज म्हणून विश्राम ने वॉशिंन्ग्टन डीसी ची ट्रीप काढली. तिथे या वेळी चेरी ब्लॉसम पूर्ण बहरला असणार होता. तिथे गेलो तेव्हा किती पाहू नि किती नको असं झालं होतं. खूप फोटो काढले. इतके, कि मेमरी कार्ड संपलं त्या ट्रीप बद्दल पुन्हा कधीतरी लिहीन....
मी हवेतला हा बदल अनुभवत होते. खूप वारा, मधेच पाऊस, पराग कणांमुळे येणाऱ्या अलार्जीज, सर्दी....या काळात लोकांना हा त्रास खूप होतो. पोलन रेट म्हणजे पराग कण हवेत पसरण्याचा रेट सुद्धा हवामान अंदाजात दिलेला असायचा. सकाळी उठून पाहिलं कि पार्किंग मधल्या गाड्यांवर परागांचा हलकासा पिवळसर थर दिसे. डोळे लाल होणं, शिंका येणं, पोलन स्पेशल सर्दी :) असं काय काय नवीन नवीन कळत होतं. हळू हळू हवेतला उष्मा वाढायला लागला होता. ४ ला मावळणारा दिवस ६-७ पर्यंत पुढे गेला होता. "अजून थोडं थांब, ८ वाजता पण उजेड बघशील.." असं मैत्रिणी सांगायच्या. मला सगळ्याचं अप्रूप वाटत होतं. कितीही मोठं झालं तरी माणसातल लहान मूल कधी डोकं वर काढेल सांगता येत नाही..तसंच माझं झालं होतं.
आणि खरंच एक दिवस आम्ही बाहेरून आलो तेव्हा रात्रीचे ८ वाजले आहेत हे केवळ घड्याळाकडे बघून कबूल करावं लागत होतं. मस्त उजेड होता बाहेर लोक आरामात फिरत होते, आईस क्रीम खात होते, खरेदी करत होते..
समर चालू झाल्याचा आनंद प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर दिसत होता. जागोजागी समर सेल्स लागले होते. खरेदीची दुकानं भरून गेली होती. समर स्पेशल कपडे, खाद्यपदार्थ, आणि बरंच काय काय.....बगीचे उघडले होते, वेळा बदलून रात्री ८ पर्यंत केल्या होत्या. आमच्या सोसायटीचा बगीचा पण फुलांनी आणि मुलांनी भरून गेला मग खूप भारतीय लोक तिथे दिसू लागले. ओळख नसतानाही ओळखीचं हसू लागले. असं बाहेरच्या देशात आल्यावर मग किंमत कळते कधी कधी.
माझ्या मनात विचार चालू झाले. (ही पण एक सवय इथे येऊन वाढली आहे. दिवसभर एकटीच असल्यामुळे आपुला संवाद आपल्याशी असं चालू असतं. मन म्हणजे लायब्ररी झाली आहे. वाट्टेल त्या विषयावरचं पुस्तक चालू असतं)
स्प्रिंग-वसंत म्हणजे अवखळ बाल्य जणू खट्याळ....नाजूक आणि हवाहवासा वाटणारा. लहान बाळासारखा अल्लड. मनस्वी. हवापण तशीच. कधी सोसाट्याचा वारा, कधी पावसाच्या धारा...आकाशात रंगांचा गालीचा पसरलेला. एखाद्या चित्रकाराने कसल्यातरी विलक्षण आवेगाने कुंचल्याचे फटकारे मारावेत तसे मावळतीचे आणि उगवतीचे रंग....परागांचा पिवळसर शेला.
साधारण मार्च महिन्यात हि वसंताची चाहूल लागते...म्हणजे वर्षाचा तिसरा महिना..जणू सृष्टीलाच तिसरा महिना असावा....सगळी हवा अशी कि 'न्हालेल्या जणू गर्भवतीच्या सोज्वळ सुंदर मोहकतेने' आपल्या साद घालते आहे असं वाटावं....
आणि मग येणारा समर...तारुण्याचा जल्लोष...उत्साहाचा मूर्तिमंत झरा सकाळी ६ ला उजाडणारा दिवस रात्री ८ ला मावळणार सकाळी ६ ला उजाडणारा दिवस रात्री ८ ला मावळणार आपल्या आयुष्यातला जसा तारुण्याचा काळ सगळ्यात मोठा तसाच हा समर सुद्धा. कर्तृत्वाची साक्ष मिरवणारा.
उत्तिष्ठत, जाग्रत, प्राप्य वरान्निबोधत....उठा, जागे व्हा, चांगल्या कामाचा आशीर्वाद मिळावा असं सांगणारा...खूप काम करा, आयुष्याचा आनंद घ्या, भरपूर फिरा, खूप बघा, ऐका, अनुभवा.....जगा
आणि मग येतो तो हेमंत...हेमंत म्हणजे 'हेम आहे अंती ज्याच्या असा तो' हा बहुव्रीही समास काय तो सोडवलेला शाळेत असताना...पण झाडांच्या शेंड्यांवर खरंच सोनं उधळव तसा हेमंत पाहायला मिळतो तो इथेच. खरं तर इथे या ऋतूला फॉल म्हणजे पानगळीचा ऋतू म्हणतात..म्हणजे आपला शिशिर ऋतू...ते काहीही असो...ती रंगांची शोभा बघावी ती इथेच. पिवळा, गुलाबी, क्वचित निळा सुद्धा रंग असतो पानांना. आता थोडे दिवसांनी मलाही बघायला मिळेल. मी बघितलाय ते फक्त विश्राम ने काढलेल्या फोटो मधून. आता या वेळी मला प्रत्यक्ष बघायला मिळेल.
आणि पानगळ झाली कि मात्र सगळं भकास होऊन जाईल...पर्णहीन झाड...पक्षी नसलेले बगीचे..आणि मुलं आणि फुलं नसलेली पार्क्स...पुन्हा एकदा ४ वाजताच होणारा अंधार...आणि त्या अंधारात हरवून जाणारी मायानगरी अमेरिका
शतकानुशतकं हे ऋतुचक्र चालू आहे, चालू राहणार आहे......आपल्या आयुष्यासारखाच. बाल्य, तारुण्य, हेमंतासारखा परिपक्व नितांत सुंदर असा उतरवायचा काळ, आणि मग सन्यस्त वृत्ती दाखवणारा हिवाळा...विरागी....पांढरा शुभ्र. हिमालयाच्या पावित्र्याची आठवण करून देणारा.
तसा पाहिलं तर एक भौगोलिक सत्य, पण नीट विचार केला, तर हेच ऋतुचक्र आपल्याला जगण्याची कला शिकवून जातं
सहा ऋतूंचे सहा सोहळे येथे भान हरावे...


Murder Mestri | Marathi Dhamaal

दिग्दर्शक : राहुल जाधव
निर्माता : अब्रार नाडियाडवाला
निर्मितीसंस्था : नाडियाडवाला जेननेक्स्ट प्रोडक्शन
कलाकार : दिलीप प्रभावळकर, ऋषिकेश जोशी, वंदना गुप्ते, विकास कदम, क्रांती रेडकर, कमलाकर सातपुते, मानसी नाईक, संजय खापरे, देवेंद्र भगत
संगीत दिग्दर्शक : पंकज पडघन
मराठी धमाल डॉट कॉम या वेबसाईटवर सिनेसृष्टीतील न्यूज, फीचर्स, इव्हेंट्स्, गॉसीप्स्, आगामी सिनेमे, सिनेमाचा फर्स्ट लूक, ट्रेलर्स, सिनेमा रिव्ह्यू, बॉक्स ऑफिस कलेक्शन या बरोबरच टी.व्ही मालिका, नाटक, संगीत हे सर्व काही फक्त एका क्लिकवर उपलब्ध आहे .
Marathi Dhamaal Recommendation नवाज सुध्दा मराठी चित्रपटांच्या प्रेमात


टायगर वूड्स - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
एल्ड्रिक टाँट टायगर वूड्स (डिसेंबर ३०, इ.स. १९७५ - ) हा अमेरिकेचा गोल्फ खेळाडू आहे. दोन वर्षांचा असताना त्याने गोल्फ खेळण्यास प्रारंभ केला. जागतीक क्रमवारीत अव्वल असलेल्या टायगरने आत्तापर्यंत ९७ विजेतेपद मिळवले आहे. त्यात पीजीए टूर मधील ७१ विजेतेपदांचा समावेश आहे. द मास्टर्स, यु.एस. ओपन, द ओपन आणि पीजीए चँपियनशिप या प्रतिष्ठेच्या स्पर्धा जिंकून करियर स्लॅम पूर्ती करणारा टायगर हा सर्वांत कमी वयाचा खेळाडू आहे.
इ.स. १९७५ मधील जन्म
येथे काय जोडले आहे
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni
या पानातील शेवटचा बदल २६ ऑगस्ट २०१४ रोजी २०:२८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


आपले धर्मग्रंथ कधी लिहिले गेले ? - भाग 3 | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
आपले धर्मग्रंथ कधी लिहिले गेले
ज्या मूळ लोककथेवरून वाल्मिकीने रामायण हे महाकाव्य रचले ती कथा, मूळ कधी घडली असेल किंवा आख्यायिका म्हणून रूढ झाली असेल याचा काही अंदाज बांधता येण्याची शक्यता अजमावण्याआधी काही मुद्यांचा परामर्श घेणे योग्य ठरेल असे मला वाटते.
1.य़ुद्धाची हत्यारे :- राम लक्ष्मण यांचे मुख्य हत्यार धनुष्य-बाण हेच होते. रामाच्या वानर सेनेकडे असलेली प्रमुख हत्यारे म्हणजे मोठे पाषाण खंड व झाडांच्या तोडलेल्या फांद्या हे होते. वानर सेना दगड व झाडे शत्रुच्या अंगावर फेकून त्याला जायबंदी करत. राम लक्ष्मण वापरत असलेल्या बाणांची अग्रे धातूंची होती असा उल्लेख मला तरी कुठे आढळला नाही.
2.सीतेची पैंजणे तिला रावणाने पळवल्यावर गळून पडली किंवा रामाने त्याची मुद्रिका हनुमानाजवळ दिली. असे उल्लेख कथेत सापडतात. यावरून सोने किंवा चांदी या धातूंचा उपयोग करण्याची कला लोकांना ज्ञात होती असे वाटते. परंतु हत्यारे बनवण्यास उपयुक्त असे ब्रॉन्झ किंवा लोखंड या सारखे धातू ज्ञात नसावेत.
3.गावे किंवा नगरे आणि अरण्ये ही एकमेकापासून फारशी दूर नसावीत. नगरांच्या सीमेवरच अरण्ये चालू होत असावीत. सीतेचा त्याग केल्यावर रामाने तिला वनात सोडून ये म्हणून सांगितल्यावर, आपल्याला रामाने वनविहाराला पाठवले असावे या कल्पनेने सीता आनंदली होती. यावरून अरण्ये व नगरे ही एकमेकापासून फारशी दूर नसावीत असे वाटते.
4.फक्त रामायणातच, मनुष्येतर प्राणी, कथानकातील प्रमुख पात्रे म्हणून येतात. हनुमान, वाली, सुग्रीव, जांबुवंत व जटायु ही याची उदाहरणे आहेत. यांच्याशी कथेतले मानव सुलभतेने बोलू शकतात. गिरीजन (Tribal) संस्कृतीच्या खूप दाट प्रभावाखाली या कथेचा उगम झाला असावा असे वाटते.
5.कोसल सारखी नगर राज्ये व किष्किंधेसारखी गिरीराज्ये ही तुल्यबळ असावीत असे वाटते.
इ.स.1870-74 या कालात, राल्फ ग्रिफिथ (RALPH T. H. GRIFFITH,) या संस्कृततज्ञाने, रामायणाचे पहिले भाषांतर प्रसिद्ध केले. या भाषांतराच्या Book I chapter XIX मधे रामज्माच्या वेळचे वर्णन आहे. या वर्णनात रामजन्मकाली आकाशातील प्रमुख ग्रह कोणत्या नक्षत्रसमुहाच्या समोर दिसत होते त्याचे वर्णन आलेले आहे. या वर्णनावरून, नवी दिल्ली येथील एक अभ्यासक श्री भटनागर यांनी रामायण काल निश्चिती करता येईल का याचा एक प्रयत्न केला आहे(पुस्तक संदर्भ 1). कोणत्याही कालातील कोणत्याही दिवसाच्या कोणत्याही क्षणी, आकाशातील ग्रह व तार्‍यांची स्थाने काय असतील हे अतिशय अचूकपणे सांगणार्‍या संगणक प्रणाली आता उपलब्ध आहेत अशाच एका प्रणालीचा उपयोग करून श्री भटनागर यांनी असा एक दिवस शोधून काढला आहे की त्या दिवशी आकाशातील ग्रहांची नक्षत्रांच्या सापेक्ष असलेली स्थाने, वाल्मिकी रामायणातील, वर्णनाशी अचूकपणे मिळत जुळत आहेत. श्री. भटनागर यांच्या या प्रयत्नांचे पूर्ण वर्णन वर दिलेल्या संदर्भ ग्रंथात दिलेले आहे. ज्यांना शक्य होईल त्यांनी ते जरूर वाचावे. श्री भटनागर यांच्या या पुस्तकाप्रमाणे, रामजन्माचा हा दिवस, इ.स.पूर्व 10 जानेवारी 5013 हा येतो.
श्री. भटनागर यांनी शोधून काढलेला हा दिवस, सरळपणे मान्य करणे खूप अवघड दिसते. ग्रिफिथ साहेबाने ज्या मूळ संस्कृत प्रतीचे भाषांतर केले ती एकतर आता उपलब्ध आहे असे वाटत नाही. तसेच त्या प्रतीची विश्वासार्हता काय आहे हे ही सांगणे कठीण आहे.
परंतु ज्या बारकाईने हे वर्णन केलेले आहे, त्यावरून एक गोष्ट मात्र दिसते की हे वर्णन Authentic असलेच, तर ते निश्चितच लोककथेच्या स्वरूपात वाल्मिकीकडे पोचले असावे. काही सहस्त्र वर्षांनंतर कोणाही कवीला असे अचूक वर्णन स्वत:च्या नुसत्या कल्पनेने करता येईल असे वाटत नाही. त्यामुळे इ.स.पूर्वी 5000 वर्षे हा रामकथेचा काल असू शकेल का असे पडताळून बघण्यासाठी तरी निदान हा काल गृहित धरावा असे मला वाटते.
ग्रिफिथच्या भाषांतरातील वर्णनाप्रमाणे, भरताचा जन्मकाल हा रामजन्माच्या अकरा महिने नंतरचा येतो. हा जन्मकाल, मान्य केला तर रामकथेत सांगितलेले, भरताचे रामाबद्दलचे बंधुप्रेम, त्याची रामाबद्दलची भक्ती वगैरे गोष्टी जास्त सयुक्तिक वाटतात पण त्याच वेळी दशरथाने केलेला यज्ञ, त्याला अग्नीने दिलेला प्रसाद आणि सर्व राण्या एकाच वेळी गरोदर राहून त्यांना झालेली पुत्रप्राप्ती, या सारख्या गोष्टी रामकथेत नंतर घुसडल्या असाव्यात असेच मानावे लागेल.
इ.स.पूर्व 5000 या कालात भारतीय द्वीपकल्पातील तात्कालिक परिस्थिती रामकथा घडण्यासारखी होती का याचा विचार पुढील लेखात करूया.
श्रावण मोडक [26 Nov 2009 रोजी 10:43 वा.]
गावे किंवा नगरे आणि अरण्ये ही एकमेकापासून फारशी दूर नसावीत.
असेलही. पण एक सहज दिसलेली गोष्ट. दशरथाच्या हातून श्रावणाचा खून झाला. अलीकडेच सांगली जिल्ह्यात गेलो होतो. आटपाडी-खानापूर भागात 'श्रावणाची कावड' नावाचे स्थळ आहे. अशी परंपरागत कथा ऐकली की, श्रावण तिथे मारला गेला होता. या अंतराचा हिशेब कसा लावायचा माझ्या या प्रश्नामागे अभ्यास नाही. केवळ आहे तो चौकस विचार
अवांतर: नंदुरबार जिल्ह्यात तोरणमाळ येथे एक सीताखाई नावाची दरी आहे. तिथे सीतेचे वास्तव्य होते म्हणतात. याच जिल्ह्यात तळोदा तालुक्यात अस्तंभा/बा नावाचे शिखर आहे. तेथे अश्वत्थामा आहे, अजूनही तो तेल मागत फिरतो वगैरे, मानले जाते. तेथे दर वर्षाला एक यात्राही भरते. एकेरी पाऊलवाटेवरून शेकडो लोक तो डोंगर चढतात.
नितिन थत्ते [02 Dec 2009 रोजी 10:04 वा.]
एक वर्षापूर्वी छत्तीसगढमधील बस्तर भागात गेलो होतो. तेथील दाट अरण्यास दंडकारण्य म्हणतात असे कळले. म्हणजे राम तेथेही राहिला होता असे दिसते.
इरावती कर्वे यांनी लंका मध्यप्रदेशातच असावी असा अंदाज व्यक्त केला होता.
उत्तरकांड हे मूळ वाल्मिकी रामायणातील नाही असे म्हटले जाते. नसल्यास, त्याचा विचार या लेखाकरता होऊ नये. उत्तरकांडातील धोबी*, शंबूक इ. इ. उल्लेख चक्क मध्ययुगीन आहेत असे वाटत नाही का
गावे किंवा नगरे आणि अरण्ये ही एकमेकापासून फारशी दूर नसावीत. नगरांच्या सीमेवरच अरण्ये चालू होत असावीत.
हा कयास योग्य आहे परंतु यासाठी रामायणात अनेक इतर उल्लेख आहेत. जसे, ऋषींचे आश्रम हे राज्यानजिक असत परंतु वनात असत. ऋषींना राज्याश्रय असे परंतु त्यांचे गुरुकुल किंवा आश्रम हे शहराबाहेर असत. ही वने दाट नसावीत किंवा तेथे हिंस्त्र श्वापदांचा वावर नसावा. नगरानजिक आणि अरण्यापूर्वीची ती भूमी असावी.
दुसरा उल्लेख, अहल्येच्या गोष्टीत येतो. तेथे अहल्या शीला झाल्यावर तिला सोडून अरण्यात निघून गेलेले गौतम ऋषी तातडीने किंवा तत्काळ परत येतात. यावरूनही ते फार लांब नसावेत असे म्हणण्यास जागा आहे.
युद्धाच्या हत्याराव्यतिरिक्त, रथ, अवजारे, वाहतूक साधने या विषयी रामायण काय म्हणते हे वाचायला आवडेल. रामायणात पुष्पक विमानाचा उल्लेखही आहेच. विशेषतः लंका ते अयोध्या हे अंतर, दसरा ते दिवाळी या कालावधीत कापले गेले हे मानले जाते, ते किती सयुक्तिक यावरही वाचायला आवडेल.
रामायणात रथाचे उल्लेख आहेत. ते संपूर्ण लाकडी असावेत की त्याला धातूची/ लोखंडाची जोड असावी बाणांचे तीर धातूचे नसतील तर बाकीच्या गोष्टीही धातूविरहीत असाव्यात.
* धोब्याकडून आपटून धोपटून घेण्याइतपत रामायणातील कपडे लवचिक असावेत का हा देखील एक प्रश्न आहेच.
2.सीतेची पैंजणे तिला रावणाने पळवल्यावर गळून पडली किंवा रामाने त्याची मुद्रिका हनुमानाजवळ दिली. असे उल्लेख कथेत सापडतात. यावरून सोने किंवा चांदी या धातूंचा उपयोग करण्याची कला लोकांना ज्ञात होती असे वाटते. परंतु हत्यारे बनवण्यास उपयुक्त असे ब्रॉन्झ किंवा लोखंड या सारखे धातू ज्ञात नसावेत.
सोने आणि चांदी यांचा उपयोग माहिती होता पण लोखंडाचा नाही हे मला जरा उलगडले नाही. कारण लोखंड सापडण्याचे प्रमाण हे सोन्यापेक्षा नक्कीच मोठे आहे. शिवाय दागिने घडवण्या इतकी कलाकुसर आणि तंत्रज्ञान विकसीत झाले असताना इतर धातूकाम होत असेल असेही 'वाटते'. किंबहुना इतर धातू हाताशी असल्या शिवाय पैजणासारखे दागिने घडवणे मला तरी अवघडच वाटते.
एकुण लेखमाला रोचक आहे भटनागरांचा लेख मुळातून वाचावा असे मात्र वाटून गेले.
सुमारे ३५०० ख्रिस्तपूर्व मध्ये सिंधु संस्कृतीत एका कालखंडात लोखंडाचा वापर होत होता, असे मी संदर्भ ग्रंथात वाचले आहे. (संदर्भ शरद यांच्या लेखात आहेच. )
प्रियाली यांनी उपस्थित केलेल्या धोबी, शंबूक या मुद्यांशी सहमत आहे.
सोने लोखंडापेक्षा जुने असावे
सोने लोखंडापेक्षा जुने असावे हा चंद्रशेखर यांचा दावा खरा असावा. लोखंडाचा उपयोग अनेक संस्कृतीत इ.स.पूर्व ३०००-१५०० मधला दिसतो. (चू. भू. दे. घे.) सोन्याचे उल्लेख मात्र इ.स.पूर्व ४००० मधीलही दिसतात.
इतर धातू हाताशी असल्या शिवाय पैजणासारखे दागिने घडवणे मला तरी अवघडच वाटते.
नाही ते दगडी अवजारांनीही शक्य आहे. सोने हा मूळातच मऊ धातू आहे. सोन्यासारखा आणखी एक पुरातन धातू म्हणजे तांबे. तांबे पूर्वजांना बर्‍याच काळापासून ठाऊक असावे.
लोखंड सोन्यापेक्षाही महाग होते
सोने लोखंडापेक्षा जुने असावे हा चंद्रशेखर यांचा दावा खरा असावा.
दावा खरा असावा काय आहेच. एवढेच नव्हे, एकेकाळी/सुरवातीला लोखंड सोन्यापेक्षाही महाग होते.
लोह किंमत या संदर्भात खास असे अजून मला काही लेखन आढळले नाही. आपण ते कशावरून् म्हणत आहात
आपले म्हणणे योग्य आहे असे मला आढळले.
हा संदर्भ हाती लागला.
यात श्री राकेश तिवारी Rakesh Tewari उत्तर प्रदेश च्या पुरातत्व विभागाचे संचालक आहेत. त्यांनी सदर लेखात भारतातील लोखंडाची सुरुवात याचा उहापोह केला आहे शिवाय भारतातच लोखंडाच्या वापराची सुरुवात झाली. हे तंत्रज्ञान दुसरी कडून म्हणजे इराण आदी ठिकाणांहून आलेले नाही असाही दावा करतात.
जिज्ञासूंसाठी लेख वाचनिय आहे, त्यात शेवटी अनेक संदर्भही आहेत.
नितिन थत्ते [02 Dec 2009 रोजी 09:56 वा.]
सोने लोखंडापेक्षा आधी उपयोगात आल्याची शक्यता बरीच आहे. सोने निसर्गातच शुद्ध स्वरूपात आढळते तसे लोखंड सापडत नाही. विशेष प्रक्रिया करून लोखंड शुद्ध करावे लागते. सोने मात्र फक्त स्वच्छ करून घ्यायचे असते. तसेच लोखंड हा तुलनेने कठीण धातू असल्याने सहजपणे आकार देण्यास अवघड असते.
वाचतो आहे. लेखमाला अत्यंत वाचनीय, धन्यवाद.
प्रियालीताईंचा आक्षेप एकदम मान्य. उत्तररामचरित्रातील उदाहरण द्यायला नको होते. त्यांनी दुसरी उदाहरणे देऊन माझे काम सुकर केलेच आहे.
आधुनिक मानव (होमो सपियन) वापरत असलेल्या हत्यारांच्या उत्क्रांतीचा इतिहास बघितल्यास खालील टप्पे आढळतात. पाषाणयुग- ताम्रयुग-ब्रॉन्झयुग- लोहयुग. यापैकी ताम्रयुगात, तांब्याबरोबर सोन्याचांदीचाही उपयोग चालू झाला होता.
आपल्याकडे अजून वापरात असलेल्या बैलगाडीचा मूळ आराखडा सिंधु खोर्‍यातील संस्कृतीमधेच प्रथम बनवला गेला. त्यामुळे याच काळात प्राथमिक स्वरूपातील(प्रिमिटिव्ह) घोडे जोडलेले रथ वापरात असण्याची शक्यता आहेच. यात काही भाग तांब्याचे असण्याचीही शक्यता आहे.
आपण श्री. भटनागरांच्या पद्धतीने काढलेला समय इ.स.पूर्व ५१०० म्हणता. श्री. वर्तक, त्याच पद्धतीने गणित करून इ.स.पूर्व ७३२३,डिसेंबर २३ म्हणतात. जर भटनागर यांनी नक्षत्रे कोणकोणती दिली आहेत हे कळले तर श्री.वर्तक व भटनागर यांच्या गणितात का फरक पडतो ते कळू शकेल. तर कृपया श्री. भटनागर यांनी गृहित धरलेली माहिती द्यावी.
श्री भटनागर यांनी ज्या पद्धतीने ही तारीख काढली आहे त्याचे संपूर्ण वर्णन आपल्या पुस्तकात दिलेले आहे. ते आंतरजालावर उपलब्ध नाही. जास्त माहिती साठी ते पुस्तकच वाचावे लागेल. ते पुस्तक रूपा आणि कंपनी यांनी प्रसिद्ध केलेले आहे.
पुष्कर भटनागर यांची पद्धत थोडीफार नेटावर शोधल्यासही मिळू शकेल. एक दुवा मिळाला तो हा असा.
ग्रिफिथच्या भाषांतरातील वर्णनाप्रमाणे, भरताचा जन्मकाल हा रामजन्माच्या अकरा महिने नंतरचा येतो. हा जन्मकाल, मान्य केला तर रामकथेत सांगितलेले, भरताचे रामाबद्दलचे बंधुप्रेम, त्याची रामाबद्दलची भक्ती वगैरे गोष्टी जास्त सयुक्तिक वाटतात पण त्याच वेळी दशरथाने केलेला यज्ञ, त्याला अग्नीने दिलेला प्रसाद आणि सर्व राण्या एकाच वेळी गरोदर राहून त्यांना झालेली पुत्रप्राप्ती, या सारख्या गोष्टी रामकथेत नंतर घुसडल्या असाव्यात असेच मानावे लागेल.
रामायणातील बालकांडातील बराच भाग प्रक्षिप्त असावा असे म्हटले जाते. बालकांड आणि उत्तरकांड यांत रामाला सतत देवत्व देण्याचा प्रयत्न केलेला दिसतो. अरण्यकांड, किष्किंधाकांड, सुंदरकांड आणि युद्धकांडात राम मनुष्याप्रमाणे वागतो. मनुष्याप्रमाणे विचार करतो, असे राम शेवाळकरांनी म्हटल्याचे आठवते. त्यामुळे रामजन्माचा अनैसर्गिक प्रकार रामायणात नंतर घुसडण्याची शक्यता मोठी आहे. परंतु मग याच आधारे, बालकांडातील रामजन्माचा काळही नंतर घुसडला गेल्याची शक्यता आहे काय
रामजन्माचा काल नंतर घुसडला असण्याची शक्यता तर मक्कीच् आहे. परंतु आकाशातील सर्व महत्वाचे ग्रह व सूर्य- चंद्र यांची नक्षत्राच्या सापेक्ष स्थाने नंतरच्या कालात फक्त कल्पनेने देणे अशक्य वाटते. त्यामुळेच ती मूळ लोककथेतच असावी असे वाटते.
एक आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे ग्रिफिथच्या भाषांतरात आलेला हा रामजन्मकालाचा भाग इतर रामायण प्रतीतून (ज्या जालावर उपलब्ध आहेत) गायब झालेला मला आढळला. या प्रतीत दशरथाच्या राण्यांनी पायस ग्रहण केल्यावर फक्त रामजन्माचा उल्लेख आहे व नंतर विश्वामित्र ऋषि दशरथाच्या दरबारात आल्याचेच वर्णन आहे.त़ज्ञ मंडळी काही मदत करू शकतील का पुष्कर भटनागर, त्यांना ग्रिफिथने भाषांतर केलेली मूळ रामायण प्रत कोठे मिळाली पुष्कर भटनागर, त्यांना ग्रिफिथने भाषांतर केलेली मूळ रामायण प्रत कोठे मिळाली या बाबत काहीही खुलासा करत नाहीत.
नितिन थत्ते [02 Dec 2009 रोजी 04:04 वा.]
उलट लोककथेमध्ये नक्षत्रांची स्थाने इत्यादि असणे सयुक्तिक वाटत नाही. लोककथेत नुसती कथा असण्याचीच शक्यता जास्त. उदा. लोककथेत शिवाजी अफजलखानाच्या भेटीचे वर्णन असेल. त्यावेळी पूर्वेच्या आकाशात कोणती नक्षत्रे होती आणि पश्चिमेला कोणती होती याचे वर्णन शाहीर करत बसण्याची शक्यता कमीच. (फारतर शिवाजीच्या कपड्यांवर कसली नक्षी होती त्याचे वर्णन करील).
फलज्योतिषाचे स्तोम वाढल्यानंतरच्या काळात रामाच्या गुणांना पोषक ग्रहस्थिती असल्याचे दाखवण्यासाठी अशी वर्णने घातली गेली असतील
(अवांतरः विशिष्ट ग्रहनक्षत्र स्थितीवरून काळ ठरवताना पंचांगात वेळोवेळी केल्या गेलेल्या सुधारणा, बदलणारा ध्रुव तारा वगैरे गोष्टींचा विचार केला जातो का
पूर्वीच्या काळीही रामाच्या कालावरून काही वाद निर्माण झाला असेल का त्यावेळी विशिष्ट काळ दाखवण्यासाठी हे उल्लेख (त्या काळातील प. वि. वर्तकादिंकडून) मुद्दाम घातले गेले असतील का
>>एक आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे ग्रिफिथच्या भाषांतरात आलेला हा रामजन्मकालाचा भाग इतर रामायण प्रतीतून (ज्या जालावर उपलब्ध आहेत) गायब झालेला मला आढळला......... पुष्कर भटनागर, त्यांना ग्रिफिथने भाषांतर केलेली मूळ रामायण प्रत कोठे मिळाली या बाबत काहीही खुलासा करत नाहीत.
की भटनागर यांनीच ते उल्लेख घुसडले आहेत
ग्रिफिथ् यानी रामायणाचे भाषांतर १८७०-७४ या काळात केले. तेंव्हा वर्तक् भटनागर् ही मंडळी जन्मायची होती. तेंव्हा त्यांनी काही घुसडले असणे शक्य नाही
नितिन थत्ते [02 Dec 2009 रोजी 09:41 वा.]
'त्या काळातले वर्तक' असे मी म्हटले होते. म्हणजे तशा प्रकारच्या व्यक्ती असे मला म्हणायचे होते.
तासांची महादशा (हॉरोस्कोप), नक्षत्रे, राशी या सर्व ग्रीक पद्धती आहेत. ग्रीकांकडून भारतीयांनी घेतलेल्या असे म्हटले जाते. तर मग रामायण काळात अशी गणिते असणे कसे शक्य आहे
विनायक गोरे [02 Dec 2009 रोजी 17:21 वा.]
आहेत. राशी ग्रीकांकडुन घेतल्या आहेत. दक्षिण भारतीय ज्योतिष्यामध्ये नक्षत्राला जास्त महत्त्व आहे. बहुधा महाभारतात नक्षत्रांचे उल्लेख आहेत (चू. भू. दे. घे.).
थोडीफार माहिती चाळल्यावर नक्षत्रे भारतीय आहेत हे म्हणणे बरोबर वाटते. धन्यवाद.
जर प्रतींमध्ये फरक असेल, तर एखादा भाग (एखाद्याच शाखेच्या लोकांनी) जोडला असायची शक्यता वाटते.
ग्रहांची गती काळात मागे आणि पुढे नेण्याची गणितपद्धती आर्यभट्टाच्या काळातली आपल्यापाशी आहे. त्यामुळेच सर्व ग्रह जेव्हा एका स्थानात होते, ते गणित करून कलियुगाची सुरुवात सांगितलेली आहे. (ही केवळ ५-६००० वर्षांपूर्वी आहे.) "आर्यभट्टीया"त याचा उल्लेख आहे.
खुद्द रामायणात या "कलियुग" कालमापनाचा उल्लेख नाही, हे विशेष. मला वाटते, की पाठभेदयुक्त ग्रहस्थितीपेक्षा तुम्ही वापरलेली अन्य प्रमाणे अधिक पटण्यासारखी आहेत.


२४८. अबोल संपन्न | Loksatta

मीरा-भाईंदर पालिका आयुक्तांची पुन्हा बदली
भाजप, विहिंपचे अध्यक्ष संघ मुख्यालयात
आमिर खान व किरण उमरेड-करांडला अभयारण्यात
मुंबईचा नवीन विकास आराखडा बिल्डर धार्जिणा - संजय निरुपम
जिल्हा परिषद शिक्षकांच्या ऑनलाइन बदल्या
बुवांचं म्हणणं हृदयेंद्रला अगदी मनापासून पटलं.
बुवांचं म्हणणं हृदयेंद्रला अगदी मनापासून पटलं. नेहमीच्या जीवनात सद्गुरूंची जाणीव अचानक निसटते आणि लोकांशी व्यवहार करताना आपली प्रतिक्रियात्मकतेची सवय उफाळून येते.. ज्या ज्या क्षणी सद्गुरूंची जाणीव टिकते त्यावेळी लोकांच्या वागण्या-बोलण्याची प्रतिक्रिया मनात उमटत नाही.. ज्या ज्या वेळी प्रतिकूल परिस्थिती उद्भवली त्या त्या वेळी त्याला अगदी ठामपणे जाणवे की, अनंत कोटी ब्रह्मांड नायक ज्यांना म्हणतो ते पाठिशी असताना कुणाची भीती, कसली चिंता विचारमग्न हृदयेंद्रला बुवा काहीतरी बोलत आहेत, याची जाणीव झाली.. त्यांच्या सांगण्यातलं काहीतरी हुकलंच, या जाणिवेनं त्याला थोडं वाईट वाटलं.. बुवा बोलत होते..
बुवा – .. तर असं सद्गुरू ध्यान पाहिजे.. जीवनातल्या कोणत्याही प्रसंगात ते ओसरता कामा नये.. पण हे साधावं कसं तर सोपानदेव सांगतात, ‘‘हरि हरि जाला प्रपंच अबोल तर सोपानदेव सांगतात, ‘‘हरि हरि जाला प्रपंच अबोल हरि मुखीं निवा तोचि धन्य हरि मुखीं निवा तोचि धन्य’’ बघा हं.. प्रपंच अबोल झाला, काय सुरेख उपमा आहे पहा’’ बघा हं.. प्रपंच अबोल झाला, काय सुरेख उपमा आहे पहा प्रपंच म्हणजे काय तर पाच ज्ञानेंद्रियं आणि पाच कर्मेद्रियं याद्वारे जगाकडे असलेली ओढ आणि त्यातून वाढणारी जगाची आसक्ती हाच तर सारा प्रपंच आहे आणि हा आपला प्रपंच बोलका आहे बरं का.. आपण प्रत्यक्षात एकवेळ कमी बोलू, पण अंतर्मनात इतकी बडबड इतकी बडबड सुरू आहे की या आंतरिक बोलण्याला जराही विश्रांती नाही.. एखादा वाईट वागला की कितीतरी दिवस मनात थैमान माजलं असतं.. त्याला पुढल्या वेळी मी असंच बोलीन, चांगलंच ऐकवीन, मग तो जर तसं बोलला तर मी त्याउपर असं असं ऐकवीन.. सगळी आत सुरू असलेली फुकाची बडबड.. प्रत्यक्षातलं बोलणंही परनिंदा आणि आत्मस्तुतीनं भरलेलं.. तोंडालाही निवणं म्हणजे शांत होणं माहीतच नाही जणू..
अचलदादा – अगदी खरं आहे.. जन्मापासून मरेपर्यंत सगळा शब्दांचा पसारा.. कल्पना असो, विचार असो, चिंता असो.. सारं शब्दांच्या आधारावर सुरू आहे.. हा पसारा आवरण्यासाठीच तर प्रथम शब्दरूपच भासणारं नाम आलं
बुवा – म्हणूनच तर सोपानदेव सांगताहेत.. प्रपंचाची ही आंतरिक आणि बाह्य़ बडबड थांबवायची तर मुखाला, वाणीला हरिनामातंच गुंतवावं लागेल.. एकदा का हरिनामात मन गोवलं की मग खरी आंतरिक आणि बाह्य़ विश्रांती आहे.. ‘‘हरि हरि जाला प्रपंच अबोल हरि मुखीं निवा तोचि धन्य हरि मुखीं निवा तोचि धन्य’’ मग काय सांगतात’’ मग काय सांगतात तर, ‘‘हरि हरि मन संपन्न अखंड तर, ‘‘हरि हरि मन संपन्न अखंड नित्यता ब्रह्मांड त्याचे देहीं नित्यता ब्रह्मांड त्याचे देहीं’’ या हरिमयतेनं मन अखंड भरून जाईल.. संपन्न होईल.. जगाच्या आसक्तीनं चिंता, काळजीनं पोखरून विपन्नावस्था भोगत असलेलं मन हरिमयतेनं खऱ्या अर्थानं सुखसंपन्न होईल’’ या हरिमयतेनं मन अखंड भरून जाईल.. संपन्न होईल.. जगाच्या आसक्तीनं चिंता, काळजीनं पोखरून विपन्नावस्था भोगत असलेलं मन हरिमयतेनं खऱ्या अर्थानं सुखसंपन्न होईल मग याच देहात.. माउली म्हणतात ना मग याच देहात.. माउली म्हणतात ना ‘‘तें सुख येणेंचि देहें ‘‘तें सुख येणेंचि देहें पाय पाखाळणिया लाहे’’ अगदी त्याप्रमाणे याच हाडामांसाच्या देहात नित्य ब्रह्मांड भरून राहील..
योगेंद्र – पिंडी ते ब्रह्माण्डी, असं म्हणतातच ना
अचलदादा – हो, पण त्याची जाणीव कुठे असते
हृदयेंद्र – पण बुवा ब्रह्माण्ड हा शब्दही तोकडा वाटत नाही का कारण अनंत कोटी ब्रह्माण्ड नायक सद्गुरूच्या ध्यानात जो रमला आहे त्याच्या देहात एका ब्रह्माण्डाची जाणीव नित्य टिकणं, हे थोडं उणंच वाटतं..
बुवा – तुम्ही फार बारकाईनं शब्दाचा विचार करता.. छान.. इथे ब्रह्माण्ड हा शब्द तोकडा आहे, तरी तो बरोबरच आहे.. कारण अनंत कोटी ब्रह्माण्ड नायक अशा सद्गुरूचा मी अंशमात्र आहे, हीच तर खरी जाणीव आहे या जाणिवेनंच सगळी देहबुद्धी लयाला जाते आणि सर्व जीवनव्यवहार व्यापक होतो.. नव्हे कोणताही व्यवहार करताना देहबुद्धी उरतच नाही.. म्हणून तर सोपानदेव म्हणतात, ‘‘सोपान विदेही सर्वरूपी बिंबतु या जाणिवेनंच सगळी देहबुद्धी लयाला जाते आणि सर्व जीवनव्यवहार व्यापक होतो.. नव्हे कोणताही व्यवहार करताना देहबुद्धी उरतच नाही.. म्हणून तर सोपानदेव म्हणतात, ‘‘सोपान विदेही सर्वरूपी बिंबतु’’ विदेहभावानंच सोपानदेव सर्व रूपांमध्ये त्या परमतत्त्वालाच पाहू लागतात आणि ‘‘हरिरूपीं रतु जीव शिव’’ विदेहभावानंच सोपानदेव सर्व रूपांमध्ये त्या परमतत्त्वालाच पाहू लागतात आणि ‘‘हरिरूपीं रतु जीव शिव’’ म्हणजे हरिच्या अर्थात सद्गुरूच्या रूपातच रममाण होतात.. जीव म्हणजे साधक आणि शिव म्हणजे परमात्मा.. हे दोन्ही त्याच एका सद्गुरूरूपाच्याच आधारानं परमसुख भोगत आहेत, या जाणिवेचा हा उच्चार आहे’’ म्हणजे हरिच्या अर्थात सद्गुरूच्या रूपातच रममाण होतात.. जीव म्हणजे साधक आणि शिव म्हणजे परमात्मा.. हे दोन्ही त्याच एका सद्गुरूरूपाच्याच आधारानं परमसुख भोगत आहेत, या जाणिवेचा हा उच्चार आहे ‘सगुणाची शेज’च्या अखेरच्या चरणात माउलीही हीच सद्गुरूमयता मांडताना म्हणतात, ‘‘निवृत्ति निघोट ज्ञानदेवा वाट ‘सगुणाची शेज’च्या अखेरच्या चरणात माउलीही हीच सद्गुरूमयता मांडताना म्हणतात, ‘‘निवृत्ति निघोट ज्ञानदेवा वाट नित्यता वैकुंठ कृष्णसुखें
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
एका सफरचंदासाठी तिला मोजावे लागले ३३ हजार
Video: गोलंदाजांची धुलाई करणारा धोनी जेव्हा मुलीचे केस वाळवण्यात रमतो
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
या भारतीय कंपनीला कर्मचाऱ्यांची सर्वाधिक पसंती
अपघातस्थळावर योगींचा संयम सुटला, तुमची नौटंकी बंद करा, आंदोलकांना सुनावले
महिला अधिकाऱ्याच्या त्रासाला कंटाळून ज्यूनियर क्लार्कची आत्महत्या, पुण्यातील घटना
मनसेला रामराम करुन महेश मांजरेकर जाणार काँग्रेसमध्ये
आहेरात 'पार्सल बॉम्ब', पाचव्या दिवशी नवऱ्याचा मृत्यू; दोन महिन्यांनी हत्येचा उलगडा
Viral Video : पाण्यात ढकलणाऱ्या माणसाला माकडाचे जशास तसे उत्तर
#Sanju : येरवड्यातून बाहेर आलेला 'संजू' म्हणतोय, 'अपना लाइफ फुल सापसिडी का बोर्ड है'
अखेर लग्नाबाबत सोनम कपूरने सोडले मौन
मिलिंद सोमणच्या लग्नात का झाली अंकिता लोखंडेची चर्चा
Video : आलियाने अशी पूर्ण केली आपल्या चाहत्याची इच्छा
इरसाल चाहत्याने तेंडुलकरला दिला चक्क चित्रपट गिफ्ट
सिंचनाचे पाणी वीज प्रकल्पांना देण्याचा घाट
संभाजी ब्रिगेडच्या कार्यकर्त्यांकडून आसाराम बापूच्या आश्रमाची तोडफोड
औरंगाबादच्या समांतर पाणीप्रश्नी शिवसेनेची भूमिका दुटप्पी
साने गुरुजी यांच्या हस्तलिखितांचे जतन
‘लोकसत्ता लोकांकिका’ पुन्हा पाहण्याची संधी
राष्ट्रीय उद्यानातील आदिवासींचे स्थलांतर
एअरपोर्ट फनेल विभागातील रहिवाशांना अखेर दिलासा
भटक्या कुत्र्याचा चार जणांना चावा
परीक्षांचा काळ आणि विजेचा ‘दुष्काळ’


योशिहिको नोदा - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
२ सप्टेंबर २०११ – २६ डिसेंबर २०१२
योशिहिको नोदा (जपानी: 野田 佳彦, जन्म: २० मे १९५७) हे जपान देशाचे माजी पंतप्रधान व जपानी डेमोक्रॅटिक पक्षाचे प्रमुख नेते आहेत. त्यांनी २ सप्तेंबर २०११ रोजी नाओतो कान ह्यांच्याकडून पंतप्रधानपदाची सुत्रे हाती घेतली. जून २०१० मध्ये पदग्रहण केलेल्या कान ह्यांच्यावर मार्च २०११ मधील भूकंप व त्सुनामीनंतरची परिस्थिती हाताळण्यात आलेल्या अपयशाबद्दल मोठ्या प्रमाणावर टीका झाली होती. ह्याची जबाबदारी स्वीकारून कान ह्यांनी २६ ऑगस्ट २०११ रोजी पंतप्रधानपदाचा राजीनामा दिला होता.
डिसेंबर २०१२ मध्ये घेण्यात आलेल्या निवडणुकांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाचा दारूण पराभव झाला. विजयी पक्षाचे शिन्जो आबे हे जपानचे नवे पंतप्रधान आहेत.
इ.स. १९५७ मधील जन्म
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ४ ऑगस्ट २०१७ रोजी ०९:०५ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


श्री. राजकुमार बडोले | सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
समाज कल्याण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
अपंग कल्याण आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
विमुक्त जाती, भटक्या जमाती, इतर मागासवर्ग व विशेष मागास प्रवर्ग कल्याण संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य, पुणे
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, पुणे
महाराष्ट्र राज्य मागासवर्ग आयोग - पुणे
अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती, महाराष्ट्र राज्य आयोग
महात्मा फुले मागासवर्ग विकास महामंडळ लिमिटेड
महाराष्ट्र राज्य अपंग वित्त व विकास महामंडळ, मुंबई
वसंतराव नाईक विमुक्त जाती व भटक्‍या जमाती विकास महामंडळ (मर्यादित), मुंबई
महाराष्ट्र राज्य इतर मागासवर्गीय वित्त आणि विकास महामंडळ मर्यादित
संत रोहिदास चर्मोद्योग व चर्मकार विकास महामंडळ मर्यादित
साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे विकास महामंडळ (मर्या.) मुंबई
अनुसूचित जातीच्या मागासवर्गीय सहकारी सूतगिरण्यांना दिर्घ मुदत कर्ज मंजूर करण्याची योजना
अनुसूचित जातींच्या स्वमदत गट करण्यासाठी मिनी ट्रॅक्टर व उप भाग प्रदान
अनुसूचित जातीच्या सहकारी संस्थांना अर्थसहाय्य मंजूर करणे
कर्मवीर दादासाहेब गायकवाड सबळीकरण व स्वाभिमान योजना
मुख्य पृष्ठ > महत्वाच्या व्यक्ती > श्री. राजकुमार बडोले
सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग
स्थापत्य अभियांत्रिकी (डिप्लोमा इन सिव्हील इंजिनिअरिंग)
माहिती तंत्रज्ञानाच्या आजच्या युगात तरुणांपासून ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांकडूनच माहिती तंत्रज्ञानाचा पुरेपुर वापर होत आहे. विविध क्षेत्रांसह शासनाच्या योजना तळागाळापर्यंत पोचविण्यासाठी माहिती तंत्रज्ञान उपयुक्त ठरत आहे. हीच बाब हेरुन सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाने संकेतस्थळ विकसित करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
स्मार्ट फोन व इंटरनेट या माध्यमामुळे जग जवळ आले आहे. राज्यातील खेडयापाडयांपर्यंत स्मार्ट फोन व इंटरनेटचा वापर वाढला आहे. या माध्यमांचा वापर सामाजिक न्याय विभागाची माहिती, योजना व त्याचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज आणि प्रक्रियेची माहिती जनतेपर्यंत पोचविण्यासाठी केला पाहिजे. त्यासाठी हे संकेतस्थळ महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते, असा विश्वास मला वाटतो. या माध्यमातून सामाजिक न्याय विभागामार्फत देण्यात येणाऱ्या विविध शिष्यवृत्ती योजनांचे अर्ज, वसतिगृह प्रवेशाचे अर्ज, विविध योजनांसाठी लागणारे अर्ज एका क्लिकवर मिळणार आहेत. त्यामुळे दप्तर दिरंगाई टाळून जनतेला जलद गतीने सेवा देणे शक्य होणार आहे.
गतिमान व पारदर्शक सेवा देण्याचे राज्य शासनाचे धोरण आहे. या धोरणाला अनुसरुनच सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाची वाटचाल या पुढील काळात होणार आहे. विभागाचे हे संकेतस्थळ अद्ययावत, युजर फ्रेंडली व इंटरॲक्टिव्ह व्हावे, जेणेकरुन जनतेला दर्जेदार सेवा देता येईल, त्यासाठी या संकेतस्थळाला माझ्या खूप शुभेच्छा....
सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य
आपली तक्रार पोस्ट करा
आपली तक्रार पोस्ट करा
कॉपीराइट© 2015 सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य, महाराष्ट्र सरकार, सर्व हक्क राखीव.
पृष्ठ अखेरचे अद्यतनित : 23 April, 2018 | अभ्यागत :
शीर्षस्थानी क्रीडा करण थांबणे