माझिया मना: दर्शन

मनातल्या आठवणींचा गुंता तसाच ठेवायचा कितीही प्रयत्न केला तरी त्या डोकं वर काढतातच...त्यातल्या काहींचा गुंता इथे येऊन सोडवतेय.....
तसं पाहायला गेलं तर मी नास्तिक नाही पण फ़ार देव देव केलं जातं असंही नाही.रोज सकाळी आंघोळीनंतर देवाच्या पाया पडायचं आणि एक स्तोत्र म्हणायचं हे अंगवळणी पडलंय. त्यात आस्तिकतेचा भाग किती आणि खरा भाव किती असंही कधीकधी स्वतःबद्द्ल स्वतःलाच वाटत. पण तरी देवाच्या पाठी जाणार्‍यांपैकी नाही. खरं तर आमच्या भागातल्या एका सुप्रसिद्ध साईमंदिरापास्नं माझं घर फ़ारच जवळ तरीही जेव्हा लोकं स्टेशन ते देऊळ पायी असं काही गुरुवारी करायचे, तेव्हा मी त्या बाजुला फ़िरकतही नसे. मात्र एखाद्या मधल्या दिवशी वाटलं की गाभार्‍यात जाऊन बसायला चांगलंही वाटे.
देश सोडल्यानंतर मात्र उगाच देवळात जात नाही याची उगाच चुटपुट का हे मात्र कळत नाही.आतापर्यंत जिथे कुठे राहिलो तिथे देऊळ किमान ३० मैल तरी लांब त्यामुळे मग जाणं महिन्यात एकदा वगैरे. त्यात माझा नवरा पडला पक्का देऊळवाला म्हणजे सोमवारी किंवा मंगळवारी देवळात गेलं नाही की त्याला कसंतरी व्हायचं आणि मला ऑफ़िसमधुन आल्यावर पटापट स्वयंपाक करुन मग ते ३० मैल तुडवत जा आणि भुकेल्या पोटी परत या ही एक प्रकारची शिक्षा वाटायची..पण तरी जमेल तसं जायचो.
आता ओरेगावात मात्र देऊळ त्यातल्या त्यात जवळ म्हणजे साधारण १०-१२ मैलावर आहे त्यामुळे दर आठवड्याला जायचा प्रयत्न करतोय तरीही काहीना काही तरी कारण निघतेच आणि जाणं राहातं...परवा मात्र ठरवलंच जायचंच. मग निघालो आणि हिंदु टेम्पल की स्वामी नारायण हा पुढचा प्रश्न होता.(अरे हो सांगायचं राहिलं इथे एकाच गावात ही दोन देवळं आहेत.) मला स्वतःला स्वामी नारायणाच्या देवळात जायला आवडत नाही आणि त्याचं एकमेव कारण म्हणजे तिथे अगदी चपला काढायच्या जागेपासून स्त्री-पुरुष अशी विभागणी असते. मग दर्शनालाही तसंच वेगळं वेगळं राहायचं आणि जास्त गर्दी असेल तर मग परत चक्क बाहेरच भेटायचं.
शिकागोला एक मोठठं स्वामी नारायणाचं देऊळ आहे आणि त्याचा जीर्णोद्धार करुन बाजुला पुन्हा जवळ जवळ महालासारखं दुसरं देऊळही बांधलंय. तिथे मी निव्वळ खालच्या कॅफ़ेटेरियात समोसा चांगला मिळतो आणि त्यांची शुद्ध तुपातली मिठाई, फ़रसाण इ. नवर्‍याला आवडायचं म्हणून दोन-तीन महिन्यांत एकदा जायचे. असो.
या पार्श्वभूमीवर जेव्हा नवरा म्हणाला की आज स्वामी नारायणाच्या देवळात जाऊया तेव्हा मी विचार केला "जाऊया आणि येताना काही विकतचा खाऊ घेऊन येऊया". पोहोचलो तेव्हा नेमकं दर्शनाचे पडदे बंद करण्यात आले होते. मला वाटतं सायंआरतीच्या आधीची काही पद्धत असावी किंवा तिथल्या एका बाईचं गुजराती कानावर पडलं त्याप्रमाणे "भगवान जमेछे" म्हणजे देव जेवताहेत त्यासाठी असेल. मग आम्ही आपापल्या विभागात खाली बसलो. मी सवयीने मनातल्या मनात गणपती स्तोत्र म्हणायला लागले. कधी उघडणार यासाठी नवरा नेत्रपल्लवी करतोय (याला देवळात येण्याइतकीच बाहेर पडण्याची पण हौस) तोच सरकन पडदा बाजुला झाला आणि सोन्याचा मुलामा दिलेल्या दालनात पिवळ्या धमक प्रकाशात निळी वस्त्रं ल्यालेलं राधा-कृष्णाचं रुप इतकं मोहक वाटत होतं की बाकीच्या जगाचा विसर पडावा. त्यांच्या बाजुला दिमाखात उभे असलेले स्वामी नारायण आणि आणखी एक स्वामीही त्याच निळ्या वस्त्रात जणू आपल्याकडे पाहुनच स्मित करताहेत असं वाटावं. त्यांच्या उजवीकडची राम-सीतेची जोडीही पिवळ्या तेजात न्हाऊन स्मितहास्य करून त्यांचं लक्ष फ़क्त आपल्याकडेच असावं असं भासवत होती.अगदी डावीकडचे गणपती आणि शंकर-पार्वतीची जोडीही इतकं सुंदर हास्य ल्याली होती की आपला सगळा अहंकार गळून पडावा. "ठीक आहे गं तुला या देवळात यायला मनापासून आवडत नाही पण आम्ही तर तेच आहोत नं आणि सदैव तुझ्या पाठीशी" असं काही ते सांगत तर नसावेत नं आज नेहमीपेक्षा जरा जास्तच वेळ मी या मुर्ती आणि त्यांचा साजशृंगार अगदी मनापासून पाहात, सरळ लक्ष केंद्रित करुन बसले होते.
इथे अमेरिकेत याआधी काही दाक्षिणात्य पद्धतीच्या देवळांमध्येही हा अनुभव एक-दोनदा आल्याचं आठवलं. काही पुजारी इतकं छान सजवतात की देवाला अगदी पाहात राहावं आणि भान हरपावं. डेलावेअरच्या हिंदु टेम्पलमध्ये पडदा उघडल्यानंतरचं लक्ष्मीचं रुप एकांतात आठवलं तर शहारा येतो. एकदा सोमवारी पिंडीला अभिषेकानंतर भस्म विलेपल्यानंतरचं रुपही पाहिलं आणि मंत्रमुग्ध झाले. आज स्वामी नारायणाकडे हाच अनुभव आला.
देवळात गेल्यावर देवाचं दर्शन हा तसा देवळात जायचा उद्देशच पण देवानं आधी वाट पाहायला लावून नंतर दिलेलं आताचं हे आणि अशीच दर्शनं मात्र कायम मनात राहतील आणि मग आपण आस्तिक नास्तिक की मधले असे प्रश्न आपसूक विसरले जातील.उरेल तो निस्सीम भाव आणि कुठल्या तरी अकल्पित जागी पोहोचलेलं मन.
Labels: अनुदिनी, नोंद, ललित
वेगळीच एकदम.. अनलाईक अपर्णा..
खरंय हेरंब..त्यादिवशी मंदिरात मलाही तसंच वाटलं की this is unlike Aparna....:)
एक वेगळी पोस्ट. छान जमली आहे
धन्यवाद महेंद्रकाका. त्यानिमित्ताने आपलं दर्शन ब्लॉगला झालं....:)
मस्त झाली आहे पोस्ट
मी आस्तिक की नास्तिक या बद्दल माझं मलाच अजुन कळ लेल नाही. मी देखील प्रार्थना करतो ती एकद म यांत्रीक पणे. केवळ लहानपणापासून लागलेली सवय म्हणून. पण नाही केली तर चैन पडत नाही. कुठेतरी भीती वाटते. देवळात गेल्यावर देवापेक्षा देवाच्या नावावर आपल्या पोत ड्या भरणारे जास्त दिसतात निर्मनुष्य जंगलातल्या एखाद्या देवळातल्या गाभा र्‍या त जी शांतता अनुभवायला मिळते ती शहरातल्या झग मगीत प्रसिद्ध मंदिरात नाही. प्रॅक्टिकली विचार केला तर देव, धर्म, रूढी, परंपरा याबाबत असंख्य अनूत्तरीत प्रश्न मनात आहेत. आज तुमची पोस्ट वाचून हे सगळं पुन्हा आठवलं.
खरंच अनलाईक अपर्णा. हेरंब + १
धन्यवाद सिद्धार्थ. मला वाटतं आपल्या पिढीतल्या बर्‍याच जणांचा हा गोंधळ असेलच...त्यादिवशी दर्शन घेताना मला ते प्रकर्षाने वाटलं आणि मग आपसूक ही पोस्ट लिहिली गेली....(आता मला कळलं की कविता सुचते असते असं लोक का म्हणतात...लिहिणंही असंच होतं...:))
धन्यवाद आनंद आणि बाबा...हेरंबला सांगितलंच आहे काय ते...:)
लेख सुंदर आहे, नास्तिक जरी नसला तरी आपली(सर्वांची ) देवावर श्रद्धा आहे हे काही कमी नाही नुसत नामस्मरण केले तरी पुरे,श्रद्धा असावी पण अंधाश्रद्धा नसावी ,इतर दिवशी आपणास चांगले दर्शन मिळतेच की,आजच्या पिढीने जरूर हा लेखाची नोद घ्यावी,,,,,,,,,,,,महेशकाका
मी सुद्धा अगदी असाच... असणार का नाही, एवढे सायन्स रीलेटेड सबजेक्ट्स शिकतोय, त्यामुळे देव-धर्म इत्यादी सगळं थोतांड वाटतं, त्यामुळे घरापासून २ मिनिटाच्या अंतरावर असलेली २ मोठी मंदिरे पण मी बोटांवर मोजता येईल, इतक्या वेळाच दर्शनली() आहे... अशा वेळी मी नास्तिक असल्याचा तुम्हालाच नव्हे तर मलासुद्धा पक्का भास होतो... पण जेव्हा पण मंदिरात जाण्याचा योग येतो, मग ते कोणी बळजबरीने ओढत का नेलेले असेना, तुझ्यासारखाच अनुभव असतो... समोरच्या मुर्तीचे करुण व तेजोमय स्वरूप, आध्यात्माचा विरल पण मोहून टाकणारा सुगंध, मंदीराचा भव्य गाभारा, सभामंडप अन् घुमट शिवाय आजुबाजुचे मोकळे पटांगण, हिरवीगार वृक्षवल्ली ह्या गोष्टी पाहण्याने जो आत्मिक आनंद आणि समाधान मिळते, ते मला तरी अशा नकळत झालेल्या दर्शनांमध्ये विलक्षण वाटते, पण तेथे एखाद्या नित्य सवयीप्रमाणे जाणे मला मुळीच खपत नाही, त्यामुळे मी पक्का आस्तिक तर मुळीच नाही, पण नास्तिक म्हणणेही योग्य वाटत नाही... परमेश्वराची खेळीच तशी आहे, कोणाचेही हृदय कितीजरी पाषाण-रुपी असेल, तरी तो त्या पाषाणाला योग्य वेळी वितळवू शकतो...
तुझा अनुभव प्रापंचिक आहे पण तुझ्या स्वभावाशी साम्य असल्याचे नक्कीच दर्शवतो... बाय द वे, नेहमीपेक्षा जरा हटके विषय, आणि मस्त यशस्वी प्रयत्न
निव्वळ खालच्या कॅफेटेरियात समोसा चांगला मिळतो..... अपर्णा अगं, डिट्टो नचिकेतच की. ही ही... पोस्ट हटकेच आहे खरीच पण इतके मन शांत करणारे-आश्वासक मोहक रुपडे पाहिल्यावर भान विसरली नसतीस तरच नवल होते.:)
तुझी ही पोस्ट वाचूनच खूप बरे वाटले गं.
खूप खूप आभारी, महेशकाका...
विशाल आपल्या पिढीतल्या बर्‍याच जणांची अशी थोडीशी संभ्रमलेली अवस्था असेल असं मलाही ही पोस्ट लिहिताना वाटलं....तुझी सविस्तर प्रतिक्रिया वाचायला आवडली...लोभ आहेच तो वाढावा ही आशा...:)
:) श्रीताई...तुझी प्रतिक्रिया पाहून त्यापेक्षा जास्त बरं वाटतंय....
मी हि तसा देव वेडा नाही परंतु अचानक कधी देवदर्शनाची इच्छा होते आणि मी जातोही
तसे आम्ही मित्र शिर्डीला असेच अचानक दर्शनाला जातो तिथे जाऊन आले कि खरच बरे वाटते
बाकी चांगला अनुभव आहे तुझा
खरंय विक्रम. शेवटी आपले लहानपणापासुनचे देवासंबंधीचे संस्कार आपल्या मनात कुठेतरी खोलवर असतातच ना...
मी देवळात जाण्याचे खरे कारण म्हणजे मला 'विविध मुर्त्या' बघायला खूप आवडतात... आपण खर्या अर्थाने मूर्तीपूजक...
छान हाय पोष्ट तुमची. :-)
टीप: अवो ताय, ‘गुजराथी’ नाय वो, ‘गुजराती’ असा शब्द हाय. ‘गुजरात’ नावाच्या प्रांतात बोलली जात्ये ती ‘गुजराती’
त्ये "गुजराती" क्येलं दादा....:)
देवाच्या दर्शनाने आनंद मिळत असेल तर ते खरं दर्शन...अगदी खरय निशा...:)
मला ब्लॉगवर अपर्णा म्हणून संबोधलं तरी चालेल...आणि अरे-तुरे धावेल पण तरी आपल्याला पटत नसल्यास अहो-जाहोही ठिक आहे...ही प्रतिक्रिया माझ्यासाठी खूप मोलाची आहे...आपल्या प्रतिक्रियेसाठी धन्यवाद.
एका सर्वसामान्य व्यक्ती अनुभवणारेच क्षण माझेही आहेत..बरेच प्रसंग आपण स्वतः अनुभवले असतात तर काहींची निव्वळ साक्ष, काहीतर फ़क्त माहित असतात..परदेशात गेल्यावर मायदेशातल्या आठवणींचा गुंता सोडवणं हा नेहमीचाच खेळ आणि रोजच्या धकाधकीत येणारे प्रसंग मनाच्या कप्प्यात राहणंही नेहमीचच. कधीतरी यातलं जमेल तसं आठवून लिहावं असं "माझिया मना"ने घेतलं...त्या आठवणींमधली ही काही मोरपीसं.....
सध्या ब्लॉगवर लिहिणं इतकं अनियमित आहे की मनात असतानाही पूर्वीप्रमाणे इतर ब्लॉग वाचणे, प्रतिक्रिया देणे जमत नाही. या ब्लॉगमधल्या कुठल्याही पोस्टवरून प्रेरणा घेऊन आपण पोस्ट लिहिली असल्यास तिकडे त्याचा स्वच्छ उल्लेख आणि इकडच्या संबंधीत पोस्टवर त्याची लिंक दिल्यास त्याची नोंद (अर्थात वेळ मिळाल्यावर) घेतली जाईल. तसचं या ब्लॉगवर उल्लेखलेले प्रसंग ब्लॉग लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवाशी संबधित आहेत. जिकडे ते वाचक किंवा इतर ब्लॉगर्सशी संबंधीत असतात तिथे तसे नमूद केले आहे.इकडच्या कुठल्या अनुभवाशी स्वतःचा बादरायण संबंध जोडू इच्छिणारयानी मेलवर संपर्क साधल्यास त्यांना नक्की उत्तर दिले जाईल. कृपया लोभ आहेच तो वर्षानुवर्षे असाच वाढत राहो. :)
करा तर मग अधिक ...:)
माझिया मनाचं फ़ेसबुक पेज
लोकसत्ताने जागतिक मराठी दिनी काढलेली आठवण
प्रहारची दखल पुन्हा एकदा
आठवणीतलं घरगुती पावसाळी खाद्यजीवन....
सुरज की बाहों में
देता देता एक दिवस
सव्वीस नोव्हेंबरच्या शहिदांना श्रद्धांजली
गाणी आणि आठवणी (28)
जिंदगी न मिलेगी दोबारा (2)
जो है समाँ कल हो न हो (1)
मुलगा झाला हो (1)
येथोनी आनंदु रे आनंदु (1)
लाकडाचं सौंदर्यदालन. pertrified wood (1)
व्यक्ती तितक्या प्रकृती (4)
अरे बघता बघता आलीच की दिवाळी...तसं म्हटलं तर आमच्या ओरेगावात दिवाळी म्हणजे आनंद (पत्रे नाही. तो आला होता मागे अमेरिकेत पण ओरेगावात नाही आला...
वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर त...
आज म्हणजे पाच जूनला जागतिक पर्यावरण दिवस साजरा केला जातो. थोडी थोडकी नव्हे तर १९७३ पासुन हा दिवस युनायटेड नेशन्सनी पाळला आहे. तरी पर्यावरणाच...
त्या दिवशी एक नवी मैत्रीण बोलता बोलता मी दादरची असं म्हणाली आणि दादरच्या आठवणींचा भुंगा पुन्हा एकदा गुणगुण करायला लागला. काही काही गावं अशी ...
होळी म्हणजे माझा नन्नाचा पाढा असतो. पुरणपोळी आवडते का नाही..आई इतक्या छान पुरणपोळ्या करते पण एकावेळी जेमतेम अर्धी इतकंच माझं माप आहे. म्ह...
माझिया मनाची खबर पत्रद्वारा
मला खुणावणारे इतर काही धागे


आण्विक बल सूक्ष्मदर्शक यंत्र - विकिपीडिया

आण्विक बल सूक्ष्मदर्शक यंत्र
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
काचेच्या पृष्ठभागाचे स्थलाकृतिक प्रतिबिंब
आण्विक बळ सूक्ष्मदर्शक यंत्र (इंग्लिश: Atomic force microscope, अटॉमिक फोर्स मायक्रोस्कोप ; इंग्लिश लघुरूप: AFM, एएफएम), अर्थात क्रमवीक्षण बळ सूक्ष्मदर्शक यंत्र (इंग्लिश: Scanning force microscope, स्कॅनिंग फोर्स मायक्रोस्कोप ; इंग्लिश लघुरूप: SFM, एसएफएम), हे नॅनोमीटरपेक्षाही सूक्ष्म स्तर दाखवू शकणारे एक अति-विभेदनशील सूक्ष्मदर्शक आहे. प्रकाशिक सूक्ष्मदर्शकांच्या तुलनेने याची क्षमता १००० पट अधिक आहे. गेर्ड बिनिश आणि हाइनरिख रोहरर यांनी बनवलेल्या अवलोकन टनेलिंग सूक्ष्मदर्शी यंत्रापासून [१] आण्विक बळ सूक्ष्मदर्शक बनवला. त्यासाठी त्यांना इ.स. १९८६ साली नोबेल पुरस्कार मिळाला. बिनिश, कॅल्विन केट व क्रिस्तोफ गेर्बर यांनी इ.स. १९८६ साली पहिल्यांदा आण्विक बल सूक्ष्मदर्शक बनवले. आज नॅनोस्तरावर प्रतिबिंबन, मापन व दक्षप्रयोग यांत हे यंत्र महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावत आहे. खरे पाहता या यंत्राला सूक्ष्मदर्शक म्हणणे चपखल ठरत नाही, कारण हे यंत्र एका यांत्रिक अन्वेषिकेद्वारे [२] प्रतिबिंब बनवते.
↑ अवलोकन टनेलिंग सूक्ष्मदर्शक यंत्र (इंग्लिश: Scanning tunneling microscope, स्कॅनिंग टनेलिंग मायक्रोस्कोप ; इंग्लिश लघुरूप: STM, एसटीएम ;)
↑ यांत्रिक अन्वेषिका (इंग्लिश: Probe, प्रोब)
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १८ मे २०१७ रोजी ०८:०८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


फेरफटका: चिपळूण-विध्यंवासिनी-हेदवी-गुहागर-व्याडेश्वर

महाराष्ट्रात प्रेक्षणीय स्थळे भरपूर. सह्याद्रीच्या पर्वतरांगा, किल्ले, कोकणात उतरणारे घाट, समुद्रकिनारे यामुळे ऐतिहासिक, धार्मिक स्थळे खूपच आहेत. ब्लॉग्ज सुरू करण्यापूर्वी मी पाहिलेली काही स्थळे आहेत. ही पर्यटन स्थळे इतरांना थोडी मार्गदर्शक व्हावी, हाच उद्देश. काही चूका झाल्यास ferfatka@gmail.com. वर जरूर कळवा... आपली प्रतिक्रिया हीच माझ्यासाठी पोच पावती. आपल्याला हा ब्लॉग कसा वाटला यातील लेख, सजावट व मांडणी यावर आपल्या प्रतिक्रिया जरूर कळवा.
गोवळकोट किल्यामागील बोटींचा धक्का.
धक्यावरून दिसणारा परिसर. परशूराम मंदिर येथून दिसते.
चिपळूण हे मुंबई-गोवा हायवेवरील एक प्रसिद्ध ठिकाण आहे. चिपळुणला परशुरामाचे पुरातन काळी बांधलेले मंदिर आहे. निसर्गरम्य कोकणात भगवान परशुरामांच्या भूमीत वाशिष्ठी नदीच्या तिरी गोविंदगडाच्या पायथ्याशी गोवळकोट येथे श्री देव सोमेश्वर व देवी करंजेश्वरीचे भव्य मंदिर आहे. अनेक कोकणस्थ लोकांची कुलस्वामिनी म्हणून करंजेश्वरी देवी प्रसिद्ध आहे. .चिपळूण पासून जवळ सुमारे 4 किलोमीटरवर असलेल्या गोवळकोट किल्ल्याच्या पायथ्याशी हिचे मुख्य स्थान असून मंदिर अतिशय सुंदर व निसर्ग रम्य परिसरात आहे . गोवळकोट किल्ल्यामध्ये रेडजाई देवीचे स्थान आहे. देवीच्या समोर सोमेश्वर महादेवाचे स्थान आहे. पटवर्धन, दीक्षित आडनावाच्या लोकांची ही कुलदेवता आहे. तर गुहागर येथील व्याडेश्वर कुलदैवत आहे.
कथा : करंजेश्वरीचा शिमगोत्सव प्रसिद्ध आहे. नवरात्रोत्सवात येथे मोठी गर्दी असते. जागृत व पवित्न देवस्थान म्हणजे श्री देवी करंजेश्वरी. शहरातील पेठमाप गोवळकोट भागातील ग्रामस्थांचे हे ग्रामदैवत आहे. पूर्वीच्या काळी एका करंजीच्या झुडपात ही देवी प्रकट झाली. म्हणून तिला करंजेश्वरी असे नाव पडले. ती ज्या झुडपात प्रकाट झाली, तेथील जागेला शिंगासन असे म्हटले जाते. प्रकट झाल्यानंतर देवीने एका कुमारिकेला हळद-कुंकू आणण्यास सांगितले. कुमारिका हळदी-कुंकू आणण्यास गेल्यानंतर देवी अदृश्य झाली. ती पुन्हा गोवळकोट येथे प्रकट झाली. नंतर एका भक्ताच्या स्वप्नात येऊन तिने सांगितले की, करंजीच्या झुडपात नाकातील मोती अडकला आहे. तो घेऊन या. त्यानुसार तेथे मोती सापडला. ही घटना 300 ते 350 वर्षांपूर्वीची आहे, असे सांगितले जाते. त्यामुळे या देवीचे कुलभक्त आजही करंजीचे तेल वापरत नाहीत.
किल्ल्यात सध्या वस्ती नाही. सागराकडून येणारा व्यापारी मार्ग या खाडीतून येत असल्याने चिपळूणला बंदर म्हणूनही महत्त्व प्राप्त झालेले होते. या व्यापारी मार्गावर लक्ष ठेवण्यासाठी खाडीच्या मुखावर अंजनवेलचा गोपाळगड तर खाडीच्या आतील भागात चिपळूणचा गोवळकोट हा किल्ला उभारला गेला. गोवळकोट खाली बहुतांश मुस्लिम वस्ती आहे. उत्सवात सोमेश्वर व करंजेश्वरीच्या पालख्या मशिदीजवळ जातात. तेथे मुस्लिम समाजातील मानक:यांच्या हस्ते देवीची पूजा केली जाते. त्यानंतर होळी लावली जाते. पालखी गोविंदगडावर रेडजाई देवीच्या भेटीसाठी जाते. तेथे जगताप यांच्या हस्ते देवीची पूजा होते. हजारो महिला खणा-नारळाने देवीची ओटी भरतात आणि नवास बोलतात. नवसाला पावणारी देवी असा करंजेश्वरीचा लौकिक आहे. येथे राहण्याची सोय आहे. फक्त नवरात्रत जागा उपलब्ध आहे की नाही याची चौकशी करूनच मुक्कामाला जायला हवे. शक्यतो नवरात्रत जागा मिळणो कठीण असते.
कालभैरव व श्रीदेवी जोगेश्वरी :
श्री. देव जुना कालभैरव व श्रीदेवी जोगेश्वरी शहराच्या मध्यवर्ती ठिकाणी सुप्रसिध्द ग्रामदैवत जागृत श्री जुना कालभैरव व श्रीदेवी जोगेश्वरीचे पुरातन मंदिर वसले आहे. हे देवस्थान श्रीक्षेत्र परशुरामांशी संबंधित आहे.
मुंबई-गोवा हायवेवर चिपळूण सोडल्यानंतर सुमारे 2 ते 3 किलोमीटर अंतरावर डाव्या गोव्याकडे जाताना डाव्या हाताला विध्यंवासिनी मंदिराकडे जाणारा फाटा लागतो. श्री देवी विध्यंवासिनी रावतळे येथील डोंगरात
विध्यवासिनी मंदिरा शेजारी कोयना जलविद्युत केंद्राची भुकंप शाळा
श्री देवी विंध्यवासिनीचे पुरातन जागृत देवस्थान आहे. भारतातील बारा शिक्तपीठांपैकी विंध्यवासिनीचे मुख्यपीठ उत्तरप्रदेशात विंध्याचल येथे आहे. वसुदेव देवकीचे अपत्य समजून तिला कंसाने शिळेवर आपटण्यासाठी उचलले त्याचक्षणी ती कंसाच्या हातातून निसटून अंतराळात गेली आणि विंध्याचल येथे प्रकटली. तीच विंध्यवासिनी देवी होय. अशी येथे माहिती आहे. मंदिराच्या पाय:या चढून जाण्याच्या आधी डावीकडे अगिस्त कुंड लागते. यात बारमाही पाणी असत. मंदिरा शेजारी कोयना जलविद्युत केंद्राची भुकंप शाळा आहे. मंदिराच्या शेजारील मोठे धबधबे आहेत. मंदिरात नवरात्नौत्सव, त्रिपुरारी पौर्णिमा दर मंगळवार, शुक्र वार गर्दी असते. ¨जोशी यांची ही देवी आहे. शेजारी मोठा पाण्याचा कुंड असून, मागील डोंगरामधून मोठा धबधबा कोसळतो. त्याचे पाणी कुंडात येते.
चित्पावन ब्राह्मण घराण्यांमध्ये जास्तीत जास्त घराण्यांचे कुलदैवत हे गुहागर येथील समुद्रतीरी श्री क्षेत्र व्याडेश्वर होय. व्याडेश्वरला शंकराचे मंदिर आहे. गुहागर गावामध्ये बस स्टॅंडचे जवळच हे मंदिर आहे.
देवळाभोवती प्रशस्त व स्वच्छ जागा आहे. येथे निवासाची सोय आहे. या मंदिराचे वार्षिक उत्सव हे त्रिपूरी पौर्णिमा व महाशिवरात्र आहे. मंदिराच्या मागे पाच मिनिटांवर समुद्रकिनारा असून नारळी पोफळीच्या बागा आहेत.
चिपळूणपासून 45 किलोमीटर गुहागरचा समुद्रकिनारा आहे. शेजारीच 5 मिनिटांच्या अंतरावर व्याडेश्वराचे मंदिर आहे. समुद्रकिनारा मोठा व स्वच्छ आहे.
श्री दशभुज लक्ष्मीगणोश - हेदवी
गुहागर पासून 25 किलोमीटर अंतरावर हेदवी हे गाव आहे. तटबंदीने वेढलेले थोड्या उंचीवरील मंदिर वर चढून जाण्यासाठी पाय:या आहेत. पेशवेकाळात केळकर स्वामी नावाचे गणोशभक्त राहत होते. त्यांची पुण्याला पेशव्यांशी भेट झाली असता त्यांना वर्तवलेल्या काही घटनांची साक्ष पटल्यामुळे
पेशव्यांनी त्यांना त्या काळी मंदिर बांधण्यासाठी पैसे दिले. त्या पैशातून हे मंदिर उभारले. गणपतीची मूर्ती काश्मीर मधील पाषाणापासून बनवलेली आहे. दहा हातांची ही मूर्ती आहे. मूर्तीचे डोळे काळेभोर असून अत्यंत रेखीव आहेत. मंदिरात कोठेही उभे राहून दर्शन घेतले असता ती आपल्याकडेच पाहत आहे असे वाटते.मंदिर आवारातच दीपमाळही आहे मंदिर परिसरात असलेली गर्द आंब्याची झाडे आहेत. दर संकष्टी व विनायक चतुर्थीला येथे भाविकांची गर्दी असते. हेदवी गावाजवळ स्वच्छ व सुंदर समुद्रकिनारा आहे. श्री उमा महेश्वर मंदिर हेदवीच्या समुद्रकिनारी डोंगराच्या पायथ्याशी उमा महेश्वराचे मंदिर आहे. अहल्याबाई होळकरांनी दिलेल्या देणगीतून हे मंदिर उभारल्याचे सांगितले जाते. समुद्रकिनारी खडकाळ भागात थोड्या उंचीवर असलेल्या या मंदिरापर्यंत भरतीचे पाणी येते. गाभा:यात एक शंकराची पिंड असून मंदिराजवळच एक पाण्याचे कुंडदेखील आहे.
बामणघळ हेदवीचा किनारा हा स्वच्छ असून सुरिक्षत आहे. उमा महेश्वर मंदिराच्या बाजुने डोंगराच्याकडेने चालत गेल्यास पुढे खडकात पडलेली एक मोठी भेग दिसते. भरतीच्या वेळेस येथे उंच लाट उसळते. डोंगरावर समुद्राचे पाणी आदळून एक अरुद घळ तयार झाले आहे. पाण्याच्या अंदाज येत नाही त्यामुळे जरा सावध राहायला हवे.
- पुणो - ताम्हिणी घाट मार्गे - वेळे - निजामपूर - माणगाव- महाड- पोलादपूर- खेड- चिपळूण
- वरंधा घाट मार्गे- पुणो - सातारा रोडने कापूरव्होळ - भोर/ वरंधा घाट महाड - पोलादपूर- खेड- चिपळूण
- महाबळेश्वर घाट मार्गे- पुणो - सातारा रोडने खंबाटकी घाट ओलांडल्यानंतर वाई फाटा- वाई- पाचगणी -
- महाबळेश्वर - पोलादपूर- खेड- चिपळूण
- उंब्रज मार्गे पाटण- कोयनानगर- चिपळूण (चांगला मार्ग आहे.)
कॅमेरा नसल्या कारणाने काही ठिकाणचे फोटो काढण्याचे राहुन गेले. पुढील भेटीत नक्की फोटो जोडतो.
खालील चिपळुण नगरपालिकेची लिंक पहा.
छत्रपती शिवाजीमहाराज, धर्मवीर संभाजीमहाराज व श्रीमंत बाजीराव पेशव्यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेला हा महाराष्ट्र....
महाराष्ट्रात अनेक गड, किल्ले आपल्याला भटकंतीसाठी साद घालतात आणि नकळत आपली पाऊले या अनगडांकडे वळू लागतात.
कधी एकटा तर कधी मित्रांबरोबर या गडांवर मी पदभ्रमण केले व नकळत याची गोडी लागली. सध्या ‘विकेंड’ साजरा करण्याचा नवा ट्रेंड सुरू झाला. एक दिवसाच्या सुट्टीत जवळपासच्या पर्यटनस्थळांवर गर्दी होत असते. पुणे शहर परिसराच्या जवळ असलेल्या या पर्यटनस्थळांवर मी अनेकदा गेलो. तेथील माहिती, निसर्ग, इतिहास मला नेहमीच साद घालतो. याचा माझ्यासारख्याच भटकंती करणाºयांना फायदा व्हावा. हाच या ब्लॉगचा उद्देश. आपल्याला हा ब्लॉग कसा वाटला... या विषयी जरूर येथे लिहा.
 बरेच दिवस गोव्याबद्दल एकत होतो. 4 दिवस सुट्टी काढून गोव्याला जायला निघालो. बरेच दिवस कुठे बाहेर गेलो नसल...
श्रीमंत बाजीराव पेशवे - एक अजेय योद्धा
गणपती दर्शनासाठी पुण्यात गेलो होतो. पुण्यातील शनिवारवाड्याजवळून जात असताना माझ्या लहान मुलाने बाजीरावांच्या घोड्यावरील स्वा...
रविवार 11/11/2012 अनेक छोटी मंदिर व नदीवरील मोठे घाट, निर्सगरम्य नदी परिसर सोबतीला मेणवलीतील नानांचा प्रशस्त वाडा ही सर्व पाहा...
कोयना डॅम - चिपळूण - डेरवण - मार्लेश्वर - गणपतीपुळे
कोयना डॅम - चिपळूण - डेरवण - मार्लेश्वर - गणपतीपुळे चार दिवस सुट्टी टाकून सासरी हिंडण्याचा बेत ठरूवूनच गेलो होतो. सकाळी क्वॉलिस आली त्या...
ओझर - लेण्याद्री - शिवनेरी - खोडद
वर्षातील शेवटचा रविवार. तो ही सुटटीचा त्यामुळे घरात रिकामे बसणे शक्य नव्हते. कोठे जायचे असा विचार करत असतानाच जुन्नरला अष्टविनायकांपैकी दो...
 मौजमजेसाठी सध्या विकएंड साजरा करण्याचा प्रघात आपल्याकडेही सुरू झाला आहे. त्यातच पुण्याला पर्यटननगरीचा द...
‘मातेचे रान’ अर्थात माथेरान
निर्सग सौंदर्याने नेटलेले व प्रदूषण मुक्त असे पुणे-मुंबईजवळील सर्वात जवळचे थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे ‘माथेरान’ प्रशासनाच्या कृपेने सध्या त...
तिरुमला तिरुपती देवस्थान (टीटीडी) - भाग १
तमाम हिंदूचे श्रद्धास्थान म्हणजे तिरुपती बालाजी. अनेक वर्षापासून तिरुपती बालाजीचे दर्शन घेण्याची इच्छा होती. पुण्याजवळील कापूरहो...
पेशव्यांची वंशवेल मोठ्या आकारात पाहण्यासाठी फोटोवर क्लिक करा.
करंजेश्वरी देवी करंजेश्वरी मंदिरातील सजावट. कंरजेश्वरी देवी. गोवळकोट किल्यामागील बोटींचा धक्का. धक्यावरून दिसण...
जझीरे मेहरूब : जंजिरा किल्ला


'Maharashtra My' Photo Contest Result Will Be Announced, 'Sushil Kadam Of Lokmat', Prashant Kharatnana Prize | ‘महाराष्ट्र माझा’ छायाचित्र स्पर्धेचा निकाल जाहीर, ‘लोकमत’च्या सुशील कदम, प्रशांत खरोटेंना पारितोषिक | Lokmat.Com

रविवार २२ एप्रिल २०१८
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
एका अजब लग्नाची गजब गोष्ट, अखेर ब्रेकअपच्या बातम्यांना अफवा ठरवत मिलिंद सोमण अडकला रेशीमगाठीत,बघा INSIDE PHOTO
‘अभिनय माझं प्रेम आणि आयुष्य’ - पल्लवी जोशी
सलमान खान आणि आमिर खानसोबत काम केलेल्या या अभिनेत्रीला ओळखलात का
सोनम कपूर-आनंद अहुजाच्या संगीत सेरेमनीमध्ये या गाण्यावर परफॉर्मे करणार करण जोहर
सिद्धार्थला गवसली आयुष्यातील सर्वात सुंदर जागा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
नरेंद्र, देवेंद्र सरकार टिकेल की पडेल... पाहा मोठं भाकित
डॉ. आंबेडकरांच्या फलकाच्या वादावरुन सांगली महापालिकेत दलित कार्यकर्त्यांकडून तोडफोड
क्रूर; माथेफिरुने कुत्र्याला गाडीला बांधून फरफटत नेलं
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
All post in लाइव न्यूज़
‘महाराष्ट्र माझा’ छायाचित्र स्पर्धेचा निकाल जाहीर, ‘लोकमत’च्या सुशील कदम, प्रशांत खरोटेंना पारितोषिक
माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने आयोजित केलेल्या ‘महाराष्ट्र माझा’ छायाचित्र स्पर्धेचा निकाल गुरुवारी जाहीर झाला आहे. या स्पर्धेत कोल्हापूरच्या वेदांत कुलकर्णी व दीपक कुंभार यांनी अनुक्रमे प्रथम व द्वितीय क्रमांकावर बाजी मारली आहे.
मुंबई : माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालयाने आयोजित केलेल्या ‘महाराष्ट्र माझा’ छायाचित्र स्पर्धेचा निकाल गुरुवारी जाहीर झाला आहे. या स्पर्धेत कोल्हापूरच्या वेदांत कुलकर्णी व दीपक कुंभार यांनी अनुक्रमे प्रथम व द्वितीय क्रमांकावर बाजी मारली आहे. तर मुंबईच्या अंशुमन पोयरेकर यांनी तृतीय क्रमांक पटकावला आहे. ‘लोकमत’ मुंबईचे छायाचित्रकार सुशील कदम आणि नाशिक आवृत्तीचे छायाचित्रकार प्रशांत खरोटे यांनी या स्पर्धेत उत्तेजनार्थ पारितोषिक पटकावण्यात यश मिळवले आहे.
या स्पर्धेत प्रमुख तीन पारितोषिकांसह पाच उत्तेजनार्थ विजेते निवडण्यात आले आहेत. त्यातील उत्तेजनार्थ पारितोषिकांत उस्मानाबादचे राजेंद्र धाराशिवकर, बुलडाण्याचे सुनील बोर्डे, पुण्याचे उमेश निकम यांचा समावेश आहे. माहिती व जनसंपर्कचे सचिव व महासंचालक ब्रिजेश सिंह यांनी गुरुवारी हा निकाल जाहीर केला. प्रथम, द्वितीय, तृतीय क्रमांकासाठी निवड झालेल्या छायाचित्रकारांना अनुक्रमे २५, २० आणि १५ हजार रुपयांचे, तर उत्तेजनार्थ पाच पारितोषिकांसाठी प्रत्येकी ३ हजार रुपये प्रदान केले जाणार आहेत.
दरम्यान, प्राप्त छायाचित्रांतून विजेत्यांची निवड आणि प्रदर्शनासाठी दर्जेदार छायाचित्रांची निवड करण्यासाठी ब्रिजेश सिंह यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने कामकाज पाहिले. या समितीत संचालक (प्रशासन) अजय अंबेकर, संचालक (माध्यम समन्वयक) शिवाजी मानकर, ज्येष्ठ पत्रकार रवींद्र आंबेकर, ज्येष्ठ छायाचित्रकार नितीन सोनवणे, संजय पेठे, अनिल छड्डा यांचा समावेश होता.
राज्याचा प्राचीन, ऐतिहासिक वारसा आणि शासनाच्या विविध महत्त्वाच्या योजनांवर आधारित ‘महाराष्ट्र माझा’ छायाचित्र स्पर्धेचे आयोजन केले होते. या स्पर्धेसाठी एकूण ३ हजार २१० छायाचित्रे प्राप्त झाली होती. त्यातील दर्जेदार छायाचित्रांचे राज्यभरात प्रदर्शन भरविण्यात येणार असून प्रदर्शनाची सुरुवात नागपूर येथून होणार आहे. राज्यभरात या छायाचित्रांचे प्रदर्शन भरविण्यात येणार आहे, असे महासंचालनालयाने सांगितले आहे.
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
कृषी प्रकल्पातील गैरव्यवहारांची चौकशी
नंदुरबार, नवापुरात भूकंपाचे सौम्य धक्के
सांगलीच्या रक्ताची नाती महाराष्ट्राच्या सीमापार-जिल्ह्याच्या चळवळीचे यश
श्रमदानाला येणाऱ्यांची मोफत दाढी-कटिंग लातूरमधील नाभिकाचा अभिनव उपक्रम
अबू जुंदालविरुद्धच्या खटल्याला तात्पुरती स्थगिती- उच्च न्यायालय
गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
मिलिंद सोमण-अंकिता याठिकाणी अडकणार लग्नबेडीत
देशातलं पहिलं प्लेन रेस्टॉरंट पाहिलंत का
ही आहेत जगातील भूमिगत शहरे
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातर्फे कोल्हापुरात धडक मोर्चा
जगातली 10 सर्वात मोठी हिंदू मंदिरे
भारताच्या या ऐतिहासिक किल्ल्यावरून आजही दिसतो पाकिस्तान
'तमाशा' कपलचा धमाकेदार रॅम्पवॉक
इमारतींचे हे चक्रावून सोडणारे स्ट्रक्चर पाहून व्हाल थक्क
'ही' आहेत 'दहा हजारी' पर्यटनस्थळं
प्रिया प्रकाशचं नवं फोटोशूट चर्चेत, फोटो सोशल मीडियात व्हायरल
शिवजयंतीनिमित्त हलगी वादन स्पर्धा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
जीव धोक्यात घालून पुण्यातील खाणींमध्ये पोहायला जाताहेत तरुण
नगर जिल्ह्यात सर्पमित्राने पकडला विषारी साप
मुंबई : भुलाभाई देसाई रोडवरील दुकानाला आग
माजी मंत्री एकनाथ खडसे यांनी अंजली दमानियांविरोधात दाखल केली तक्रार
IPL2018 - कोणत्या संघाने केली कमाल, कोणत्या खेळाडूची खेळी धम्माल
विराट कोहलीला ऑरेंज कॅप फेकून द्यावीशी का वाटली
आता प्लास्टर ऑफ पॅरिसचा पुनर्वापर होणार शक्य
महाराष्ट्र भवनासाठी मनसेचे आंदोलन
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
एसटीने जोडलेत तब्बल १९ लाख नवे प्रवासी
अलिबाग ३५.६ अंशावर; उष्ण वारे कारणीभूत : कोकण विभागात अलिबागमध्ये सर्वाधिक तापमान
तासगावकर कॉलेजच्या संस्थाचालकांवर गुन्हा
कशेडी घाट बोगद्याच्या कामाचा मे महिन्यात शुभारंभ
RCB vs DD, IPL 2018 : बंगळुरुत ' एबी ' वादळ; दिल्लीवर दिमाखदार विजय
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
VIDEO- इंदूरमध्ये चिमुरडीवर बलात्कार करणाऱ्या आरोपीला स्थानिकांनी दिला चोप
सरकारवर टीका करणाऱ्या माध्यमांवर अधिक हल्ले
IPL 2018 : गेल-राहुलच्या फटकेबाजीमुळे पंजाब अव्वल; कोलकात्यावर 9 विकेट्स राखून विजय
सूरतच्या ‘त्या’ मुलीची आईसोबत झाली होती ३५ हजारांत विक्री


माझिया मना: मौइचा नावाडी

मनातल्या आठवणींचा गुंता तसाच ठेवायचा कितीही प्रयत्न केला तरी त्या डोकं वर काढतातच...त्यातल्या काहींचा गुंता इथे येऊन सोडवतेय.....
गेले एक-दोन दिवस सलोनीच्या ब्लॉगवर हवाईच्या सफ़रीचं वाचतेय आणि सारखं आमची २००६ मधली हवाईची क्रुझ आठवतेय...त्यावेळी काहीही लिहिलं गेलं नाही पण आठवणीत मात्र अजुनही तितकंच ताजं आहे...आजची त्यांची पोस्ट वाचल्यावर मात्र राहावलं नाही आणि माझ्या स्नॉर्कलिंगच्या आठवणी पुन्हा एकदा ताज्या झाल्या.
मुळात पाण्याचं आणि माझं वावडं नव्हतं; म्हणजे अजुनही नाहीये. पण माझ्या भावाने माझ्या पोहोणं शिकण्याच्या सुरूवातीलाच पाण्याखाली जोरदार दाबुन पाण्याखाली जायची भीती मनात कायमची बसवण्याचं सत्कार्य फ़ार्फ़ार वर्षांपुर्वीच पार पाडलंय. तरी निदान तरंगण्याइतपत म्हणजे स्वतःच्या जीव एक दहा-पंधरा मिनिटं वाचवण्याइतपत तरी पोहोता येतं हेही नसे थोडके. आता या बळावर स्नॉर्कल करता येणं म्हणजे आईचा स्वयंपाक पाहून स्वतःला छान स्वयंपाक करता येण्यासारखंच आहे..
तरी पहिलंवहिलं स्नॉर्कल करण्यासाठी फ़्लोरिडामध्ये की-वेस्टला जेव्हा अटलांटिक मध्ये गेलो तेव्हा केवळ नवर्याला तिथले पाण्याखालचे छान छान मासे पाहता यावे म्हणून ’अरे करूया ना’ असं म्हणून मी स्नॉर्कलिंगचा तो सगळा जामानिमा बांधुन पाण्यात उतरले. खरं तर की वेस्टला जिथे स्नॉर्कलिंगला नेतात तिथे तसा समुद्र उथळ आहे पण समुद्राच्या पाण्याचं वजन हा जो काही प्रकार आहे तो मला तिथेच कळला.त्यामुळे जरी पाण्यात उतरले तरी लगेच बुडल्यासारखं पाण्याखालीच गेले आणि तेही अंगात लाइफ़जॅकेट असताना...असे विनोद माझ्याबाबतीतच होऊ शकतात म्हणा (इति अर्थातच अर्धांग...असो) पण पुन्हा माझी ती जुनी पाण्याखालची जायची भिती मला काही तो प्रकार करायला धजू देईना...मग काय त्या बोटीला त्यांनी उतरण्यासाठी म्हणून एक दोरखंड बांधला होता त्याला सरळ पकडून पकडून जमेल तितकं पाण्याखाली पाहिलं पण जे काही थोडं थोडकं पाहिलं त्याने मात्र आपण काय मिस करतोय त्याची कल्पना आली..अर्थातच काही फ़ायदा नव्हता कारण जोपर्यंत मी साधारण पाण्याखाली श्वास घ्यायला सोडायला शिकले आणि थोडंथोडकं बळ आलं तेवढ्यात आमच्या स्नॉर्कलिंगसाठीची वेळ संपली. सगळीजण परत येत होते आणि मी आपली त्या दोरखंडावरचा इतका वेळचा मालकी हक्क गेला म्हणून पाहात बसले. त्यावेळी त्या बोटीवर आमच्याबरोबर असलेली पाच-सहा वर्षांची एक भावा-बहिणींची जोडी पण त्यांच्या आई=बाबांबरोबर मस्त आतपर्यंत जाऊन आली होती आणि त्यांचे गोरे गोरे गाल मस्त लाल-गुलाबी झालेले पाहात मी आपली मनातल्या मनात माझ्या लहानपणीच्या भीतीला मनातल्या मनात कोसत होते (आणि त्याच्या मागे असलेल्या माझ्या भावाला अर्थातच) या पहिल्यावहिल्या स्नॉर्कलिंग ट्रिपचा त्यातला त्यात फ़ायदा म्हणजे स्नॉर्कलिंग गियर कसे वापरायचे याचं त्यातल्या त्यात मिळालेलं जुजबी प्रॅक्टिकल.
त्यानंतर साधारण दोनेक वर्षांनी आम्ही हवाईच्या सफ़रीचं साधारण प्लान करत होतो त्यात सगळ्यांनी हे कराच म्हणून सांगितलेली गोष्ट म्हणजे "मौई बेटावरचं स्नॉर्कलिंग". इथे पॅसिफ़िकमधले सर्वात सुंदर मासे पाहायला मिळतात. तशी ही ट्रिप म्हणजे खूप धावतपळत निघालेलो आम्ही आणि गेल्यावर क्रुझवर बघू काय करायचं ते असं झालेलं त्यामुळे एक म्हणजे ज्या दिवशी आम्ही मौईत असणार होतो त्यावेळंचं काहीही बुकिंग वगैरे केलं नव्हतं आणि त्याचा फ़टका आम्ही जोवर स्नॉर्कलिंगला जाऊ याचा विचार केला तेव्हा बसला. मोलेकिनी क्रेटरच्या जवळ स्नॉर्कलिंगचा स्वर्ग आणि तिथं जाणार्या सगळ्या बोटी सकाळीच स्नॉर्कलिंगला जाणार्या लोकांना घेऊन गेल्या होत्या.
आता काय करायचं म्हणून आम्ही नुस्तंच जवळच्या बीचवर गेलो. तिथं तर अगदी जवळच्या पाण्यातही छान छान मासे दिसत होते. आता मात्र माझ्या नवर्याचा जीव कासावीस होत होता म्हणून पुन्हा मग साधे स्नॉर्कलिंग गीयर घेऊन जवळचं डुंबावं म्हणजे दुधाची तहान ताकवर तरी म्हणून एका दुकानात गेलो. त्यावेळी मी सहज तिथल्या मुलीकडे आमचं दुःख हलकं केलं आणि त्याचा फ़ायदा (तरी नेहमी मी याला म्हणते कुठेही गेलं तर टॉक टु लोकल्स चांगलं असतं म्हणून..) म्हणजे तिने आम्हाला सांगितलं की जर तुम्हाला स्पीडबोटने स्नॉर्कलिंगला जायचं असेल तर तसे पर्यायही असतात. फ़क्त या ट्रिपा थोड्या फ़ास्ट असतात.
आम्हाला काय तसेही क्रुझमुळे आम्ही तासन्तास समुद्रात राहायचंय या विचाराचे नव्हतोच. मग तिनेच एका कंपनीकडे फ़ोन करून आमची सोय करून दिली आणि आम्ही उत्साही मनाने त्या दोन जोडी स्नॉर्कलिंगला जाऊ शकतील अशा छोट्या स्पीड बोटमध्ये गेलो. आम्ही ज्या बोटीने गेलो ती एकच लालगोरा माणूस चालवणार, तुम्हाला जिथे स्नॉर्कलिंग करणार तिथे नेऊन मग तिथे अर्धा-पाऊण तास थांबून मग परत किनार्याला असं काम होतं.आमच्यासारखंच आमच्याच क्रुझमधलं एक वाट आपलं ते मोठी बोट हुकलेलं जोडपं आमच्या बरोबर होतं.
मोलोकिनी क्रेटर आलं आणि आमच्या नावाड्याने नेहमीसारखं लाइफ़ जॅकेट देऊन सगळ्या सुचना द्यायला सुरुवात केली. तो आम्हाला एका ठिकाणी सोडून त्याच परिघात एक रिंगण मारून जरा दुसर्या बाजुला पुन्हा नाव घेणार होता. आणि इथे पाणी मुख्य म्हणजे साधारण तीनशे फ़ुट खोल असणार होतं. आमच्या बरोबरीचं जोडपं अगदी पाण्यातच जन्म झाल्यासारखे पटकन गेलेही आणि लांब त्यांची नुसती पाण्याखाली पाहणारी डोकी दिसू लागली. माझी ती जुनी भिती पुन्हा वर आली आणि त्यातून माहित आहे की पाणी पण खोल म्हणून मी माझ्या नवर्याला म्हटलं तू जरा एकदा पाहून ये कसं काय दिसतं तोपर्यंत मी बोटीजवळच प्रॅक्टिस करते. तो गेला आणि मी पुन्हा आपली बोटीच्या बाजुला सोडलेली दोरी पकडून पकडून बघतेय कसं वाटतंय...नवराही तोपर्यंत एक चक्कर मारून आला होता आणि एकदम सॉलिडेय वगैरे म्हणून मला जळवत होता. आता त्याला काय सांगु तसं बोटीजवळूनही मला मासे दिसले होते पण जेवढी व्हरायटी स्वैरपणे दिसते तितके सगळेच प्रकारचे मासे बोटीच्या आसपास नव्हते.
शेवटी मी चक्क नांगर टाकून म्हणजे सरळ बोटीतच बसून आमच्या नावाड्याशी गप्पा मारत बसले. माझ्याशी बोलताना त्याला माझा प्रॉब्लेम बहुधा कळला असावा म्हणून मग अनपेक्षितपणे त्यानेच ऑफ़र दिली. त्याला तसंही दुसर्या बाजुला ही बोट घेऊन जायचं होतं तर तुझ्यासाठी मी थोडी मोठी दोरी सोडतो, त्याला घट्ट पकड आणि ते स्नॉर्कलिंग गियर सांभाळून तू सगळं बघू शकशील असं तो स्वतःच मला म्हणाला...येल्लो कल्लो बात...आपण तर बोटही मागितलं नाही आणि हा हात देतोय...
आमचा नावाडी खरंच चांगला होता. त्याने नेहमीसारखं सरळ सरळ न जाता मस्त गोल गोल ती नाव चांगली वीसेक मिन्टंतरी फ़िरवली आणि मी ते वेगवेगळे रंगांचे स्वर्गिय मासे पाहून अगदी तृप्त झाले.इतके सुंदर मासे,त्यांचे इतके छान रंग आणि काही काही माशांचे थवे अगदी जवळून जाताना पाहाणं. एकदम पैसा वसूल. मला त्याने अगदी समुद्राच्या अंतरंगाची प्रायव्हेट टुर केली म्हणा ना...मौईच्या समुद्रात किती विविध मासे आणि प्रवाळ आहे याचं दर्शन मला मिळायचं सगळं श्रेय त्या नावाड्याला आहे.खरंच काहीतरी पुण्य केलं होतं बहुतेक म्हणून ती मोठी नाव चुकली आणि हा पर्सनल ट्रेनरसारखा भेटला. आता पुढच्या स्नॉर्कलिंग पर्यंततरी मला पाण्याखाली डुंबायचं धैर्य गोळा करायला हवं नाहीतर याच नावाड्याला शोधायला तरी हवं म्हणजे अर्थातच मौईला पुन्हा एकदा जायला हवं...की दिवास्वप्नातून जागं झालेलं बरं
Labels: आठवणी, भटकंती, हवाई
वॉव. स्नोर्कलिंग केलयस तू
अरे हेरंब केलयंस म्हणजे त्याने करवलंय...:) ज्यांना पाण्याची माझ्यासारखी भिती नाही ना वाटत त्यांच्यासाठी स्वर्ग आहे हे... मुख्यतः हवाईला तर खूपच छान आहे....इथे पाण्यात डुबकी मारायचीच मारामार त्यामुळे अंडरवॉटर चालणारा कॅमेरा नाही घेतला...त्यामुळे आता फ़क्त ते आठवायचं...तुला जमलं तर कि-वेस्ट सुद्धा ट्राय करून बघ. तिथे थोडं कमी रिस्की वाटतंय...अर्थात लाइफ़ जॅकेट असतंच त्यामुळे फ़क्त भिती हा फ़ॅक्टर जर सोडला की झालं....आणि आपल्यासाठी तर हे टिकमार्क पेक्षा चांगलं....
अहो खरा हेवा माझ्या नवर्याचा वाटला पाहिजे त्याने दोन्हीवेळी जास्त मजा केलीय...मी आपलं भीतभीत..तो ग्लास बॉटमबोटचा पर्याय होता पण याला स्वतःच खरंखरं जवळून पाहायचं होतं म्हणून नाही केली..आता मुलाला घेऊन कुठेही गेलो तर असेच पर्याय शोधावे लागतील...निदान तो लहान असेपर्यंततरी....
मी अजून स्नार्कलींग केलेलं नाही पण हे वाचून इच्छा झाली आहे :-(
धन्यवाद अश्विनी...सुट्टी संपलेली दिसतेय....
अजय, अरे नक्की कर..मला वाटतं तारकर्लीला बहुतेक स्कुबा डायव्हिंग चालू करणार होते..ते अजून पुढचं आहे..पण एकदा पाण्याखालचे मासे दिसायला लागले की एकदम नॅशनल जिओग्राफ़ीक आणि डिस्कव्हरीच्या कार्यक्रमाची लाइव्ह कॉन्सर्ट्ला गेल्यासारखं प्रत्यक्ष समोर दिसतं.....कधी न विसरण्यासारखं....
मस्त .. मला पण खुप आवडते ही असे काही .. स्कूबा, स्नोर्कलिंग वगैरे... आता अंदमान नाहीतर, लक्ष्यद्वीपला जायला हवेच... :) आणि भीती कसली गं  उथळ तर असते ना ते पाणी... बिनधास्त एकदम... :)
तुझं खरंय रोहन पण तू जर तुझ्या पोहोण्याची पहिली-वहिली वेळ पाण्याखाली जोरदार दाबून झाली असती मग भीती बसणे म्हणजे काय हे तुला कळलं असतं..असो...आता शिकेन आणि मग स्नॉर्कलिंग करेन
अपर्णा अग मलाही स्नॊर्कलिंग एकदा तरी करायचच आहे. पण पाण्याची इतकी जबरी भीती वाटते ना मला....:( तुझा अनुभव पाहून आता मलाही थोडा उत्साह आलाय. ( अर्थात प्रत्यक्ष वेळ येईल तेव्हां बहुतेक माझी गाडी गळपटलेच. आणि लेक व नवरा जातील उड्या मारत. ) पण कीवेस्टला मी ग्लास बॊटमची टूर केलेली आहे. मस्तच वाटले.
उशीरा का होईना यावर पोस्टलेस हे सहीच. :)
भाग्यश्रीताई नक्की कर...माझी टिप तुला उपयोगी पडेल....आता आरूषमुळे तो मोठा होईस्तोवर गेलोच तर आम्हाला ग्लास बॉटमचाच पर्याय आहे...
हेहे ... मला काकाने दिला होत ढकलून विहिरीत.. २५ फुट वरुन. हेहे ... :D
चल मग रोहन तू माझिया कुळीचा आहेस तर....पण तरी पण डरपोकांच्या यादीत माझा नंबर पैला...हे मला माहित आहेच म्हणा...:)
गंमतच झाली की. मी थोड्यावेळापूर्वीच अजयला मेल पाठवून ctrl+c कसं बंद करायचं ते विचारलाय. ती लिंक नक्की पाठवा. मी देखील ctrl+c पर्याय बंद करून टाकतो. माझा ईमेल nasatiuthathev@gmail.com
सिद्धार्थ अरे ती ट्रीक महेन्द्रकाकांचा एक ब्लॉगचोरीच्या पोस्टच्या कॉमेन्टमध्ये मला मिळाली होती..तुला इ मेल केली आहे.....
मला ब्लॉगवर अपर्णा म्हणून संबोधलं तरी चालेल...आणि अरे-तुरे धावेल पण तरी आपल्याला पटत नसल्यास अहो-जाहोही ठिक आहे...ही प्रतिक्रिया माझ्यासाठी खूप मोलाची आहे...आपल्या प्रतिक्रियेसाठी धन्यवाद.
एका सर्वसामान्य व्यक्ती अनुभवणारेच क्षण माझेही आहेत..बरेच प्रसंग आपण स्वतः अनुभवले असतात तर काहींची निव्वळ साक्ष, काहीतर फ़क्त माहित असतात..परदेशात गेल्यावर मायदेशातल्या आठवणींचा गुंता सोडवणं हा नेहमीचाच खेळ आणि रोजच्या धकाधकीत येणारे प्रसंग मनाच्या कप्प्यात राहणंही नेहमीचच. कधीतरी यातलं जमेल तसं आठवून लिहावं असं "माझिया मना"ने घेतलं...त्या आठवणींमधली ही काही मोरपीसं.....
सध्या ब्लॉगवर लिहिणं इतकं अनियमित आहे की मनात असतानाही पूर्वीप्रमाणे इतर ब्लॉग वाचणे, प्रतिक्रिया देणे जमत नाही. या ब्लॉगमधल्या कुठल्याही पोस्टवरून प्रेरणा घेऊन आपण पोस्ट लिहिली असल्यास तिकडे त्याचा स्वच्छ उल्लेख आणि इकडच्या संबंधीत पोस्टवर त्याची लिंक दिल्यास त्याची नोंद (अर्थात वेळ मिळाल्यावर) घेतली जाईल. तसचं या ब्लॉगवर उल्लेखलेले प्रसंग ब्लॉग लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवाशी संबधित आहेत. जिकडे ते वाचक किंवा इतर ब्लॉगर्सशी संबंधीत असतात तिथे तसे नमूद केले आहे.इकडच्या कुठल्या अनुभवाशी स्वतःचा बादरायण संबंध जोडू इच्छिणारयानी मेलवर संपर्क साधल्यास त्यांना नक्की उत्तर दिले जाईल. कृपया लोभ आहेच तो वर्षानुवर्षे असाच वाढत राहो. :)
करा तर मग अधिक ...:)
माझिया मनाचं फ़ेसबुक पेज
लोकसत्ताने जागतिक मराठी दिनी काढलेली आठवण
प्रहारची दखल पुन्हा एकदा
नव्याने लागलेले जुने शोध...
तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला....
फ़ुलोरा...मी नाही अभ्यास केला
सुरज की बाहों में
देता देता एक दिवस
सव्वीस नोव्हेंबरच्या शहिदांना श्रद्धांजली
गाणी आणि आठवणी (28)
जिंदगी न मिलेगी दोबारा (2)
जो है समाँ कल हो न हो (1)
मुलगा झाला हो (1)
येथोनी आनंदु रे आनंदु (1)
लाकडाचं सौंदर्यदालन. pertrified wood (1)
व्यक्ती तितक्या प्रकृती (4)
अरे बघता बघता आलीच की दिवाळी...तसं म्हटलं तर आमच्या ओरेगावात दिवाळी म्हणजे आनंद (पत्रे नाही. तो आला होता मागे अमेरिकेत पण ओरेगावात नाही आला...
वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर त...
आज म्हणजे पाच जूनला जागतिक पर्यावरण दिवस साजरा केला जातो. थोडी थोडकी नव्हे तर १९७३ पासुन हा दिवस युनायटेड नेशन्सनी पाळला आहे. तरी पर्यावरणाच...
त्या दिवशी एक नवी मैत्रीण बोलता बोलता मी दादरची असं म्हणाली आणि दादरच्या आठवणींचा भुंगा पुन्हा एकदा गुणगुण करायला लागला. काही काही गावं अशी ...
होळी म्हणजे माझा नन्नाचा पाढा असतो. पुरणपोळी आवडते का नाही..आई इतक्या छान पुरणपोळ्या करते पण एकावेळी जेमतेम अर्धी इतकंच माझं माप आहे. म्ह...
माझिया मनाची खबर पत्रद्वारा
मला खुणावणारे इतर काही धागे


स्पंदन (Spandan)

"आकाशवाणी मुंबई केंद्र. सकाळची ७ वाजून ५ मिनिटे झाली आहेत. आता आम्ही पुणे केंद्रावरून प्रसारित केल्या जाणाऱ्या प्रादेशिक बातम्या आम्ही सहक्षेपित करत आहोत". हे वाक्य कानावर पडून बरेच वर्ष झाली आहेत. पण अजूनही या वाक्याची जादू माझ्यासाठी कमी झालेली नाही. अजुनही भूतकाळाच्या, बालपणाच्या आठवणीत आकाशवाणीचे महत्वाचे स्थान आहे. लहानपणी माझ्या दिवसाची सुरूवात रेडिओने व्हायची. ७:३० ची सकाळची शाळा, तेव्हा वेळेत तयार होण्यासाठी आई ६-६:१५ ला उठवायची. सकाळचे अभंग सुरू असायचे. प. भीमसेन जोशींचे लोकप्रिय अभंग कानवर पडायची हीच वेळ. 'तीर्थ विठ्ठल क्षेत्र विठ्ठल', 'सावळे सुंदर' या सारख्या अभंगांची गोडी तेव्हाच नकळत लागली. त्याच बरोवर लता मंगेशकरांच्या आवाजात 'अरे अरे ज्ञाना झालासी पावन' सारख्या संत ज्ञानेश्वरांच्या अभंगानी दिवसाची परफेक्ट सुरूवात व्हायची. ७ वाजता आरोग्य धनसंपदा सादर व्हायचे, सादरकरत्या होत्या 'सुषमा हेप्पळगावकर'. ५ मिनिंटांचे हे सुंदर सदर. पुढे प्रादेशिक बातम्या आणि कोकणीतल्या 'खोबरो'. फारश्या कळायच्या नाहित, पण ऐकायला फार आवडयच्या, त्यावेळी मी त्याला कोकणी खोबरं म्हणायचो. सकाळच्या वेळीच आकाशवाणी विविध वस्तूंचे दर प्रसारित करायचे, बहुतेक व्यापाऱ्यांसाठी हे सदर होते, कारण दर क्विंटल मधे असायचे. आकाशवाणी च्या बातम्यांचे एक वैशिठ्य होते, ते म्हणजे वृत्तनिवेदकांची बोलण्याची लकब किंवा पद्धत. मल हि पद्धत फार आवडायची, म्हणुन कि काय धडे वाचताना मी त्याच पद्धतीने वाचायचो. सकाळी ११ वाजता 'कामगार बंधुसाठी' गाण्याचा सुरेख कार्यक्रम असायचा आणि दुपारी १ वाजत 'भगिनी समाजासाठी वनिता मंडळ' सादर केले जायचे, याचे सुरूवातीचे संगीत फार छान होते, आत फारसे आठवत नाही. बालगीतांची मेजवानी सुद्धा आकशवाणी पुरवत असे, 'नाचरे मोरा' पुस्तकात शिकायच्या आधीपासून तोंडपाठ होते. 'टप टप टाकीत टापा', 'सांग सांग भोलानाथ', 'या बकुळीच्या झाडाखाली' हि गाणी आजही मनात रुंजी घालत आहेत, तर पाउस पडताना 'ए आई मला पावसात जाउदे' अजुनही आठवते. बहुतेक ८-८:१५ वाजता भावगीतांचा सुरेख कार्यक्रम असायचा, कॉलेजच्या काळात घरातून उशिरा निघत असल्याने दिवसाची सुरूवात त्यानेच व्हायची. भावगीतांबरोबर नाट्यगीतांची आवडही त्या काळात आकाशवणीनेच पोसली. एकुणच आकशवाणीने केलेली वातावरण निर्मिती अतिशय सकस होती, कुठलाही डमडौल न वागवता एक स्वत:चा श्रोतृवर्ग तयार केला, जोपासला, म्हणुनच त्याची मोहिनी अजुनही मनात कायम आहे.
आजच्या काळात दिवसाची सुरूवात आकाशवाणीने होत नाही, ती जागा इच्छा नसतानाही 'एफ़ एम' रेडिओने घेतली आहे. पण अजुनही वाटते कि पुन्हा एकदा तेच आवाज कानावर पडावेत आणि पहिल्यासारखीच दिवसाची एक 'परफेक्ट' सुरूवात व्हावी. ...समाप्त.
'बंग' दांपत्याच्या कामगिरीची जगप्रसिद्ध 'टाइम' मासिकाने ह्या वेळी दखल घेतली आहे. २-नोव्हेंबर च्या अंकात त्यांनी गडचिरोली सारख्या दुर्गम भागात बालमृत्यू निवारण, कुपोषण ह्या क्षेत्रात केलेल्या कार्याची माहिती दिली जाणार आहे. 'टाइस्म ग्लोबल हेल्थ समिट' मधे बालमृत्यू संबंधित आपले अनुभव मांडण्याची संधी ही त्यांना मिळाली आहे.
दोन-एक वर्षापुर्वी महाराष्ट्र भुषण या पदवीने डॉ. अभय आणि राणी बंग या दोहोंना गौरवण्यात आले होते. त्यानंतरही सातत्याने वृत्तपत्रांमधे आपल्या कार्यामुळे ते चर्चेत राहिले. बंग यांनी केलेल्या आरोग्यसमितीच्या शिफारशींचा सरकारने नोंद घेण्यापलीकडे काही उपयोग केला नाही हे मेळाघाट या बालमृत्यू प्रकरणात आपल्या समोर आलेच.
काही वर्षांपुर्वी डॉ. अभय बंग यांचे 'माझा साक्षातकारी ह्र्दयरोग' हे सुरेख पुस्तक वाचनात आले. वयाच्या ४४व्या वर्षी अचानक उद्भवलेल्या या रोगाच्या रुपाने साक्षात मृत्यच त्यांच्या समोर उभा ठाकला होता. पण याही परिस्थितीत त्यांच्या मनाने उभारी घेतली आणि या आजारापासुन स्वताची सुटका करुन घ्यायचा त्यांनी चंगच बांधला. व्यायाम आणि आहार नियंत्रण या शास्त्रोक्त पद्धतीचा त्यांनी आधार तर घेतलाच, पण त्याच्या जोडीला त्यांनी अध्यात्माचीही कास धरली. या ह्रुदयरोगाचे मुळ आपल्या विचारपद्धतीत, परिणामी जीवनप्द्धतीत आहे हे जाणुन घेउनच त्यांनी हे पाउल उचलले. समाजकार्याने प्रेरित असलेली माणसे सुद्धा चांगल्या कार्याच्या निमित्ताने का होइना पण मानसिक तणावा खाली असतात. त्याची परिणीती पुढे ह्रुदयरोगात होण्याची संभावना जास्त असतेच. डॉ. नीतु मांडके याच्या अकस्मात मृत्यूनंतर बंग यांचे ह्र्दयरोगाच्या या कारणाचा उहापोह करणारे लेख आले होते. आजच्या आपल्या धकाधकीच्या आयुष्यात मार्गदर्शक ठरावे असेच हे पुस्तक आहे.
सामाजिक आरोग्य ह्या क्षेत्रात काम करणाऱ्य त्यांच्या 'सर्च' या संस्थेची माहिती अनिल अवचट यांच्या लेखा द्वारे आधी वाचनात आली होती. जागतिक पातळीवर त्यांच्या कार्याची या आधीही नोंद घेतली गेली असेल या बाबत काही शंका नाही, परंतु आपल्या इतर प्रसिद्धी माध्यमांचे या घटनांकडे डोळेझाक करणे थोडे अस्वस्थ करते. आजच्या डॉक्टर्स ना सुद्धा त्यांच्या कार्याची ओळख नाही, तर सर्व सामान्य जनतेचे सोडुनच द्या. तरिही यासारख्या गोष्टींनी काहिही फरक न पडता बंग दांपत्य आणि त्यांसारखे इतर समाजकर्मी आपली कामे करतच राहतील. त्यांच्या कामापासुन अनेकांना स्फुर्ती मिळावी हीच इच्छा.
मागच्या रविवारी पालेकरांचा 'बनगरवाडी' पाहिला. माडगुळकरांच्या पुस्तकातील कथेला किती न्याय दिला आहे हा मुद्दा माझ्या दॄष्टीने महत्वाचा नाही. कोणतेही सरळ आणि प्रामणिक भावनेने केलेले प्रयत्न सर्वांनाच भावतात असे मला तरी वाटते. असो, चित्रपट पाहाताना शाळेत वाचायला मिळालेल्या या पहिल्या पुस्तकाची आठवण झाली. शेवटच्या बाकावर बसण्याचा परिणाम कि काय पण हे सर्व मुलांच्या दॄष्टीने त्याज्य पुस्तक माझ्या नशिबी आले. काहिच पर्याय नव्ह्ता म्हणुन घरी नेले आणि अगदीच वेळ जात नव्हता म्हूणुन वाचायला ही घेतले. व्यंकटेश माडगुळ्करांची हि माझी पहिली ओळख. पहिल्याच पुस्तकात त्यांच्या शैलीने वेड लावले. शाळेतल्या मुलांनाही गुंगवून ठेवतील अशी त्यांची कथा सांगण्याची हातोटी. अर्थात हे काही कोणाला नवल नाही. पण चित्ररुपाने हि कथा पाहाताना पुस्तका एवढी मजा आली नाही. नेहमी प्रमाणे मात्र मी त्याची कारणमीमांसा करत बसलो नाही. एकतर पुस्तक वाचुन वर्ष उलटली होती, त्यामुळे काय ठेवलय काय गाळलय याचा अंदाज येणे कठिणच होते. आणि माझ्या आवडत्या पुस्तकावर आधारित असल्याने थोडा 'बायस' होणे स्वाभाविक होते. पण मराठी भाषेमधे चांगले चित्रपट काढण्याचे प्रयत्न होत आहेत पाहुन मात्र बरे वाटले. अमेरिकेत असताना 'श्वास' पाहिला होता. पिक्चर आवडला होता, पण कथेचा जीव इतका छोटा होता कि त्याचा परिणाम फार मोठा होणे कठिणच होते. नाही म्हणायला त्यामधील एक गोष्ट खटकली होती. डोळ्यांचे ओपरेशन होण्याच्या आधी त्याच्या आजोबांना त्या लहानग्या मुलाला अशा गोष्टी दाखवाव्याशा वाटतात कि ज्या त्याला कधी पाहायला मिळणार नाहीत. सर्कस, पिक्चर, बाग, शहर अशा सर्व गोष्टी ते त्याला दाखवतात. त्या मुलाचा जीव तेवढाच सुखावतो. पण मग त्याच्या आईला पाहुन घेण्याची इच्छा नसावी एवढ्या सर्व गोष्टीत ही एक महत्वाची घटना रंगवायची दिग्दर्शक राहुन गेला, असे राहुन राहुन वाटते. तरी चित्रपटाची एवढी मजल पाहुन कोणत्याही मराठी माणसाला अभिमान वाटेल हे मात्र नक्की खरे.
पुण्यात असताना 'अनाहत' पाहाण्याचा योग आमच्या मित्रमंडळी मुळे आला नाही, पण ती हि हौस अमेरिकेत असताना पुर्ण करुन घेतली. सोनाली बेंद्रे सोडली तर त्या पिक्चर मधे खास असे काहिच वाटले नाही. अर्थात मी टेक्निकल अंगांचा विचार करत नाहिये. त्यामुळे पालेकर (आणि इतर चांगल निर्माते, दिग्दर्शक ) एवढ्या छोट्या जीव असलेल्या कथांवर चित्रपट का बनवतात हि 'पहेली' मला पडली. एक(च) अपवाद म्हणजे 'देवराई'. हिंदी पिक्चर मधे अतुल आणि सोनाली कुलकर्णी या दोघांनीही फार साधारण भुमिका करुन माझी निराशा केली होती. पण ह्या एक पिक्चरने सर्व भरपाई केली. सर्वच अंगानी ह चित्रपट सुरेख आहे. हिंदीतल्या 'पॅरलेल' सिनेमांसारखी मराठीत लाट आली आहे कि काय असे वाटु लागले आहे. चोखंदळ रसिकांसाठी हि नक्कीच चांगली बातमी आहे.
तरिही महेश कोठारेचा 'खबरदार' पाहयची दुर्बुद्धी मला झालीच, तुम्हाला होवु नये हि प्रार्थना :-)
गांधीजींची १३६वी जयंती. नेहमी प्रमाणे राजघाटावर प्रतिष्ठित मंडळींनी पुष्पहार अर्पण करून आदरांजली वाहिली. वृत्तपत्र आणि टिव्ही वरही अनेक वाहिन्यानी राष्य्रपित्यावर आधारित कार्यक्रम सादर केले. (त्यांना तेवढी चाड ठेवणे भाग आहे.) जुन्या गांधीवादी लोकांची मुलाखत ही दाखवली. तेवढीच जाणीव झाली कि आजही त्यांचे तत्वज्ञान काही लोक पालन करत आहेत. पर्वाच एक नवीन पिक्चर रिलीज झाला "मैने गांधी को नही मारा". अजून तरी मी काही पाहिला नाही पण त्याच संदर्भात काही विचार मात्र आज डोकयात पिंगा घालून गेले. प्रश्न हा पडला की आज आपण राष्य्रपिता म्हणून ज्याना आपण जाणतो, त्यांच्या आयुष्या बद्दल आजच्या समाजात किती जागरूकता आहे. इतिहासात आपण जे शिकतो ते सोडून द्या, कारण त्याचा हेतू काही वेगळाच असतो हे काही सांगायची आवश्यकता नाही. आमच्या आणि त्या आधीच्या पिढी साठी गांधीजी कधीच फार आदरणीय नव्हते. म्हणजे पाठ्यपुस्तकांनी तसे ठसवण्याचा खूप प्रयत्न केला पण गांधी विरोध ही एक प्रकारची फॅशन होती, नाहीतरी मराठी माणसांना आदराची स्थाने बरीच असतात. सावरकरांविषयी अभिमान लहानपणीच भिनला होता. लोकमान्य टिळक, आगरकर वगैरे ही सुद्धा आदराची स्थाने, मराठी म्हणून जरा अधिकच. गांधीजींमुळे आपल्याला स्वातंत्र्य मिळाले हे कधीच पटले नाहीत, उलट टिळक असते तर जरा अजून लवकर मिळाले असते असा बऱ्याच जणांचे ठाम मत होते. गांधी आणि तत्कालीन कॉंग्रेस जनांनी सावरकरांचा दुस्वास करून त्यांची उपेक्षाच केली म्हणून त्यांच्याविषयी विशेष राग होता. अहिंसा हा प्रकार ही आमच्या विशेष आवडीचा कधी झाला नाही. एका गालावर मारल्यावर दुसरा गाल पुढ करणे हा शुद्ध बावळटपणा आहे असे आमचे ठाम मत होते. एकंदरीतच आमचे बरेच बालपण गांधी तत्वज्ञान विरोधातच गेले. कॉलेजच्या काळात ह्या विषयांना फार काही महत्व नव्हते कारण मुळात अभ्यासक्रमात ह्या गोष्टी नव्हत्या, आणि इंजिनियरिंग कॉलेजच्या काळात गांधी विषयी अभ्यास करून बोलणे हे बावळतपणाचे लक्षण मानले गेले असते. असो नोकरी लागल्यवरही चित्र अर्थातच पालटणार नव्हते.
दरम्यानच्या काळात टिव्ही आणि माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात फार प्रगती होत गेली. त्यामुळे बऱ्याच विषयांवरील विविध लोकांची मते कानावर पडू लागली. काहि मते आतापर्यंतच्या समजुतींना बळकटी आणणारी होती तर काही समुळ हादरा देणारी होती. बाकी काही असो पण प्रत्येक गोष्ट एककल्ली पणे पाहणे बरोएबर नाहि हे ही जाणवले. अनेक तज्ञांची ह्या टोकापासून त्या टोकापर्यंत फरक असलेली मते ऐकल्यावर जाणवले कि आपली मते बनवण्या आधी विषयाचा योग्य अभ्यास असणे आवश्यक आहे. इंटरनेट हाताशी असल्याने हव्या त्या विषयावरची माहिती मिळवणे सोपे होत गेले. मग प्रत्येक विषयावर आपली पुर्वापार असलेली मते तपासुन पाहण्याची सवय जडवयाला लागली. अर्थातच प्रत्येक वेळा असा अभ्यास करणे शक्य होत नाही, पण निदान टोकाची मते वनवण्याची सवय निघून जाते.
ह्याच पार्श्वभूमीवर गांधीजींच्या कार्याकडे पाहतो तेव्हा जाणीव होते कि आपल्या समाजाला खरे गांधी कळलेच नाहीत, किंवा कळून घ्यायचा प्रयत्नच केला नाही. कारण आपल्या प्रस्थापित मतांविरुद्ध काहि निष्पन्न झाले तर आपल्याला ते परवडणारे नसते. हे विधान जवळपास प्रत्येक मोठ्या व्यक्तिंबाबत लागु पडू शकते. आपण ह्यांच्या मोठेपणाविषयी एवढे आग्रही असतो कि सर्वसाधारण माणुस म्हणुन त्यांच्याकडे पाहणे अशक्य होऊन जाते. गांधीजींनी अन्यायाविरुद्ध लढा सुरू केला, सत्याचा मार्ग धरला, समाजातील अस्पॄश्यते सारख्या वाइट प्रथा मोडुन काढण्यासाठी स्वतःच्या आचरणातून धडा घालून दिला. सर्वात महत्वाचे म्हणजे लाखो करोंडो लोकांना स्वातंत्र्याच्या लढ्यासाठी प्रेरित केले. चरखा प्रयोगा द्वारे जणु त्यांनी सर्व देशाची नसच पकडली होती. देशासाठी काही अर्पण करणे ही भावनाच खास होती ज्याद्वारे करोडो अशिक्षित लोकांमधे त्यानी देशप्रेमाची भावना जागॄत केली. आधुनिक जगातील हा एखादा चमत्कारच मानायला पाहिजे. गांधींचे अहिंसा तत्वज्ञान आज आपल्याला पटण्यासारखे नसेल, मुस्लिमधर्जिणेपणा केला म्हणुन बऱ्याच हिंदुंना राग असेल, फाळणी आणि त्यातून उद्भवलेल्या कत्तलीला नकळत पणे ते थोड्या अंशी जबाबदार असतील पण म्हणुन गांधीजी सर्वस्वी तिरस्करणीय होत नाहीत. उलटप्रकारे एखाद्या उपेक्षित व्यक्तिंचा चांगुलपणा पाहणे ही आपल्याला सहन होत नाही. गांधी मोठे म्हणून त्यांच्या समकालीन पण विरुद्ध विचारसरणीच्या लोकांचे इतिहासातील महत्व कमी होत नाही.
सारांश काय तर भारतीय म्हणून आपल्याला ज्यांचा अभिमान आहे त्यांची योग्य ओळख आपल्या प्रत्येक पिढीपर्यंत पोहोचली पाहिजे. काळच एखाद्याचा मोठेपणा ठरवेल, आपण फक्त निरपेक्ष मुल्य करायला आपण शिकलो पाहिजे. नाहीतर असे अनेक गांधीजयंती दिवस येउन जातील पण कोणाला त्याचे सोयरसुतक नसेल.
बहर फुलांचा सरून गेला,
बघता बघता देठही सुकला
जरी पाकळी गळून गेली
कळी एकदा फुलली होती
उतारवयातील आयुष्याशी जवळीक सांगणारी ही कविता आहे. तारुण्यातील तो बहर जरी आता संपून गेला असला तरी आठवणींच्या रुपाने तो आपल्या सोबत राहतो.
सर्व काही देता यावे,
श्रेय ही उरू नये हाती
लहनपणी शिकलेली कवितेतली ही ओळ मनात घर करून राहीली आहे. कर्मयोगाची भावना एक ओळीत व्यक्त केलेली आहे. आपले कर्तव्य करावे आणि फळाचाही त्याग करून इश्वरचरणी अर्पण करावे. हीच भावना शब्दशः जगता येणे म्हणजे आयुष्याचे सार्थक होणे.
आयुष्य हे कधीच साच्यात ठरवल्याप्रमाणे जगता येत नाही, किंवा जगायचे ही नसते. आयुष्याचे दुसरे नाव जीवन आहे, जीवन मणजे पाणी. पाण्याप्रमाणेच आयुष्य खळखळून जगावे, पाण्याप्रमाणेच त्याला स्वतःचा मार्ग धुंडाळू द्यावा. आणि शेवटी पाण्याप्रमाणेच अनंत सागरात विलीन व्हावे. आयुष्यातील महत्वाचे टप्पे ही पाण्याशी संगती सांगतात. बालपण म्हणजे उगम पावणाऱ्या झऱ्याप्रमाणे असते, डोंगरदऱ्यातून खळाळणाऱ्या पाण्याचे हे तारुण्य रुप असते. पुढे हेच पाणी मोठ्या नदीचे रूप धारण करते. त्याचा वेग कमी होत जाउन व्याप्ती वाढते. अनेक नवीन जीवन प्रवाह त्याला येउन मिळतात. आणि या वॄद्धावस्थे नंतर अंतःकाली शेवटी सागरात ही नदी विलीन होऊन जाते.
महाभारतातील अजुन एक वेगळे व्यक्तित्व म्हणजे अश्वथामा. त्याची भाळी न भरणारी जखम वागवून असतो. अश्वथामा अमर मानला गेला आहे, ते बहुधा सांकेतिक असावे. सर्व मानव जातीत तो अंश रुपाने उरला आहे, म्हणुनच आपण सर्व आपल्या दुःखाचे सतत ओझे बाळगुन फिरत असतो. प्रत्येक दुःख आपल्या अपरिपुर्णतेच्या दुःखाची जखम कधी भरु देत नाही. ह्या अश्वथाम्याला मुक्ती देणे आपले कर्तव्य आहे.
महाभारतातील कर्णाची व्यक्तिरेखा बहुतेक व्यक्तिंना आवडते. कर्णाचे रुप, असामान्य शौर्य, दानशूरता, अभिमानी पणा हे भुरळ पाडून जाते. पण कर्णाची व्यक्तिरेखा अधिक भावण्याचे कारण म्हणजे, त्याच्या आयुष्याशी आपल्याला जाणवणारे साधर्म्य. एवढ्या पराक्रमी, सामर्थ्यवान पुरुषालाही नशिबाच्या फेऱ्याने सोसायला लावलेले अपयश, अपमान. स्वतःच्या श्रेष्ठ्त्वाची पुर्ण कल्पना असुनही क्षणोक्षणी भोगायला लागणारे अपयशाचे चटके, आणि आपला पराभव अटळ आहे तरिही आपल्या स्वधर्माशी न केलेली प्रतारणा आपल्याला जास्त भावते. आनंदाच्या क्षणातही दुःखाचे क्षण रुतावे, यशाच्या शिखरावर असतानांही पराजितांच्या रांगेत बसायला लागावे, याहुन अधिक दुःखदायक ते काय असावे. कर्णाने हे सर्व सोसले आणि त्याच्या त्यागाने तो मोठा ठरला. आपणही आयुष्यात कधीनाकधी कर्णाची भुमिका पार पाडत असतो आणि यशातही अपयशाचे दुःखच सोसत असतो. म्हणुनच कर्ण आपल्या मनात घर करुन राहातो.
आयुष्य कर्मयोगात जगणे कठिण वाटते. मनावर फार ताबा ठेवून मनाला कुठे भटकू न देणे हे काम आयुष्य भर न थकता करत राहणे हे सोपे काम नाही. कधी तरी मन थकणारच, बंड ही करेल, पण पुन्हा त्याचा ताबा घेउन पुन्हा सुरुवात करावी लागते. हे मनच त्यात इतके अडथळे निर्माण करेल, की आयुष्य चुकीच्या पद्धतीने जगतो आहे कि काय असे वाटू शकते. तेव्हा न थांबता निरंतर, अखंड पणे चालतच राहायचे असते. शेवटी हे आयुष्य म्हणजे एक यज्ञच आहे. त्यात स्वतःचीच आहुती द्यायची असते.


agriculture news in marathi, loan waivers scheme distribution, jalgaon, maharashtra | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
शासन शेतीमाल प्रक्रिया उद्योगांवर भर देणार : महाजन
शासन शेतीमाल प्रक्रिया उद्योगांवर भर देणार : महाजन
गुरुवार, 19 ऑक्टोबर 2017
जळगाव ः शेती व शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी शासन कटिबद्ध आहे. आगामी काळ हा बदलांचा आहे. त्याला सामोरे जावे लागेल व नवीन तंत्रज्ञान उभे करावे लागेल. शेतीसह शेतकऱ्यांना बळ मिळावे, यासाठी शेतमाल प्रक्रिया उद्योगांवर शासन भर देईल. त्यासंदर्भात आगामी काळात गतीने कार्यवाही केली जाईल, असे आश्‍वासन जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन यांनी दिले.
जळगाव ः शेती व शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी शासन कटिबद्ध आहे. आगामी काळ हा बदलांचा आहे. त्याला सामोरे जावे लागेल व नवीन तंत्रज्ञान उभे करावे लागेल. शेतीसह शेतकऱ्यांना बळ मिळावे, यासाठी शेतमाल प्रक्रिया उद्योगांवर शासन भर देईल. त्यासंदर्भात आगामी काळात गतीने कार्यवाही केली जाईल, असे आश्‍वासन जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन यांनी दिले.
जिल्हाधिकारी कार्यालयातील जिल्हा नियोजन भवनाच्या सभागृहात बुधवारी (ता.१८) शेतकऱ्यांना कर्जमाफीबाबतच्या प्रमाणपत्रांचे वितरण करण्यात आले. या वेळी मंत्री महाजन बोलत होते. व्यासपीठावर सहकार राज्यमंत्री गुलाबराव पाटील, खासदार ए. टी. पाटील, आमदार सुरेश भोळे, किशोर पाटील, उन्मेष पाटील, स्मिता वाघ, चंदुलाल पटेल, सुरेश भोळे, जिल्हाधिकारी किशोर राजेनिंबाळकर, जिल्हा उपनिबंधक विशाल जाधवर आदी उपस्थित होते.
शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी शासन कटिबद्ध आहे. अडचणी येतात, पण आत्महत्या हा त्याला पर्याय असू शकत नाही. जळगाव जिल्ह्याने कर्जमाफीसंबंधीच्या कामात ऐतिहासिक काम केले आहे. सर्वात प्रथम जळगाव जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळाल्याचा दावा या वेळी श्री. महाजन यांनी केला.
शासन शेतकऱ्यांना सक्षम करण्यासाठी पावले उचलत असून, सर्व अडचणी दूर करण्याचा प्रयत्न शासन करीत असल्याचे सहकार राज्यमंत्री पाटील यांनी सांगितले.
जिल्ह्यातील ३० शेतकऱ्यांना कर्जमाफीसंबंधीचे प्रमाणपत्र मान्यवरांच्या हस्ते देण्यात आले. या शेतकऱ्यांचा सपत्नीक सत्कारदेखील करण्यात आला.
धानाला प्रतिक्विंटल २०० रुपये बोनस
मुंबई : चालू हंगामात अवकाळी पाऊस आणि विविध नैसर्गिक आपत्तीमुळे धान उत्पादक शेतकऱ्यांचे नु
शेतकऱ्यांसाठी संसदेचे विशेष अधिवेशन बोलवा
कोल्हापूर : शेतीमालाला दीडपट हमीभाव आणि सरसकट कर्जमुक्तीच्या मागणीसाठी स्वाभिमानी शेतकरी
हवामान बदलामुळे कधीही न संपणाऱ्या विघ्नांची मालिका चालू आहे.
रोजगार निर्मितीसाठी वाढवा शेतकऱ्यांचे उत्पन्न
कारखान्यातील वेतनाला प्रमाण मानून शेतकरी कुटुंबाची (नवरा-बायको) कमाई वर्षाला ३.६ लाख रुपये होऊ शक
साखर निर्यात अनुदानासाठी हालचाली
पुणे : साखरेचे भाव कोसळल्यामुळे अडचणीत आलेल्या साखर कारखान्यांना निर्यात अनुदान देण्याबाब
शेतकऱ्यांसाठी संसदेचे विशेष अधिवेशन...कोल्हापूर : शेतीमालाला दीडपट हमीभाव आणि...
सांगलीत मजूर टंचाईचा गुऱ्हाळघरांना फटकासांगली ः शिराळा तालुक्‍यात गुळाची निर्मिती...
औरंगाबाद जिल्ह्यात ३०० टॅंकरद्वारे... औरंगाबाद : जिल्ह्यातील २४५ गावे व २९...
नगर जिल्ह्यात ४८१ शेतकरी मित्रांची निवड नगर ः कृषी विभागाच्या विविध योजना...
धुळे, जळगावमध्ये मक्‍याचा कडबा २००... जळगाव ः दूध उत्पादकांना अपेक्षित दर मिळत...
सातारा जिल्ह्यात पाच टॅंकरव्दारे...सातारा : जिल्ह्यातील माण, खटाव भागात...
साताऱ्यातील दहा कारखान्यांचा गाळप हंगाम... सातारा : जिल्ह्यातील ऊस गाळप हंगाम अंतिम...
साखर कारखानदारांच्या मागण्या निरर्थक :...कोल्हापूर : देशात अतिरिक्त साखरेचा प्रश्‍न गंभीर...
जालन्यातील रेशीमकोष बाजारपेठेचे आज उद्...औरंगाबाद : जालना बाजार समितीच्या आवारात शनिवारी (...
तंत्र हळद लागवडीचे...आंगठे आणि हळकुंड बियाण्यापेक्षा जेठे गड्डे...
ग्रामीण भागात समिश्र चलन तुटवडा अकोला : गेल्या काही दिवसांपासून चलन तुटवडा...
जमीन सुपीकतेसाठी प्रो-साॅईल प्रकल्पपरभणी ः नाबार्ड आणि जर्मनीतील जीआयझेड या...
नाशिकमधील ड्रायपोर्टचा मार्ग मोकळानाशिक : नाशिक जिल्हा बँकेकडे तारण असलेली...
मोहफुलावरील बंदी उठलीनागपूर (सकाळ वृत्तसेवा) : आदिवासींसाठी मोहफुलाचे...
संत्रा पिकाचे ४० टक्‍के नुकसान जलालखेडा, जि. नागपूर : जगप्रसिद्ध असलेल्या...
पावसाळी अधिवेशन नागपूरमध्ये होणारमुंबई : येत्या ४ जुलैपासून सुरू होणारे...
पुणे जिल्ह्यात भाताचे क्षेत्र वाढण्याचा... पुणे: जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची खरीप हंगामाची...
साताऱ्यातील दोन हजार सत्तावीस... सातारा : कृषी यांत्रिकीकरणास मोठ्या प्रमाणात...
साखर जप्त करता येणार नाही ः मुश्रीफ कोल्हापूर : एफआरपीची थकीत रक्कम ऊस...
नगर जिल्ह्यात ‘जलयुक्त’ची ३७१ कामे पूर्ण नगर : जिल्ह्यात जलयुक्त शिवार अभियानातून मागील...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


इ.स. २० - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सहस्रके: इ.स.चे १ ले सहस्रक
शतके: पू. १ ले शतक - १ ले शतक - २ रे शतक
दशके: ० चे - १० चे - २० चे - ३० चे - ४० चे
वर्षे: १७ - १८ - १९ - २० - २१ - २२ - २३
वर्ग: जन्म - मृत्यू - खेळ - निर्मिती - समाप्ती
१ महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी
महत्त्वाच्या घटना आणि घडामोडी[संपादन]
फिलो या ग्रीक तत्त्वज्ञान्याने तत्त्वज्ञान हे धर्मशास्त्राची दासी असल्याचे जाहीर केले.
इ.स.च्या २० च्या दशकातील वर्षे
इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे
इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २३ एप्रिल २०१३ रोजी ०२:४१ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


माझिया मना: आला पिकनिकचा महिना

मनातल्या आठवणींचा गुंता तसाच ठेवायचा कितीही प्रयत्न केला तरी त्या डोकं वर काढतातच...त्यातल्या काहींचा गुंता इथे येऊन सोडवतेय.....
ऑगस्ट महिना अमेरिकेत "picnic month" म्हणून साजरा होतो असं मागेच रेडिओवर ऐकलं आणि उगाच भावूक व्हायला झालं..गेली काही वर्षे न कळत ऑगस्टमध्ये कितीतरी पिकनिकचा भाग आम्ही सारखेच झालो होतो. अर्थात ऑगस्ट म्हणजे मुलांच्या शाळांच्या सुट्टीचा शेवटचा महिना किंवा काही राज्यात शेवटचे आठवडे, उन्हाळा भरात आलेला, मावळतीचं ऊनही उशीरापर्यंत थांबलेलं, शेतांमध्ये मक्यापासून,वेगवेगळ्या बेरी,पीच,भाज्या सगळ्यांचाच बहर या पार्श्वभूमीवर बाहेर जाऊन खेळणं, खाणं नाही व्हायचं तर काय. म्हणजे त्यावरुनच हे असे मास साजरे होतात इथे. जस जुलैच्या गरम लाटांमध्ये आइस्क्रिम आपसूक जास्ती खाल्लं जातं म्हणून तो "Ice cream month" जाऊदे सध्या हे पुराण इथंच थांबवते कारण खादाडी निषेधासाठीची एक पोस्ट या महिन्यात आधीच टाकून झालीय. खरं तर जुलैमध्ये आइस्क्रिमबद्द्ल लिहायचं मी जाणीवपुर्वक टाळलंय...(आळशीपणाला किती गोंडस शब्द मिळाला नाही
हम्म्म्म...तर असा हा ऑगस्ट आला की जवळच्या मराठी मंडळाची पिकनिक आधीची प्लान्ड असायची. त्यात जायचं म्हणजे खेळ आणि खाऊ दोन्हीमध्ये आपलाच मेन्यु...सुरुवातीला नमन चविष्ट भेळे, प्यायला पन्हं असं पार पडलं की मंडळी पार्कात खो-खो, लगोरी, क्रिकेट असे देशी खेळ खेळून दमली की मग वडा-पाव-चटणी, पार्कातच समोर भाजलेली कणसं, रसरशीत कलिंगड यावर ताव मारत दुपार कशी निवायची कळायचंही नाही...बच्चा, बच्चे के मॉं-बाप आणि मायदेशाहून आलेले आजी-आजोबा सगळ्यांसाठी आठवणीतला एक मस्त उनाड दिवस. आम्ही जिथे राहायचो तिथेही काही एक छोटा मराठी ग्रुप होता. ही मंडळीही एकदा जवळच्या पार्कात एखादी छोटीशी पिकनिक प्लान करत आणि मग विकत मिळणारे बर्गर पार्कातल्या ग्रिलवर ग्रिल करुन त्यासोबत चिप्स, ज्युस, सोडा अशा अमेरिकन साध्या-सोप्या मेन्युमध्ये रंगलेल्या मराठी गप्पांमध्ये हाही दिवस उन्हाळ्यातल्या आठवणीत राही.
आणखी एक ग्रुप होता माझी एक मैत्रिण सत्संग करायची त्यांचा. आम्ही महिन्यांतून एखादवेळा त्यांच्या कार्यक्रमाला जायचो पण त्यांच्या वार्षिक सहलीला ती आमच्या कुटुंबाला आवर्जुन बोलवायची. या ग्रुपमध्ये गुजराथी मंडळी जास्त होती आणि त्यामुळे अर्थातच मेन्यु विविधता. एका वर्षी त्यांनी मेक्सिकन भेळ केली होती. एकदम पोटभरा प्रकार आहे. रिफ़्राइड बीन्स एका आंटीने घरुन करुन आणल्या होत्या. त्यावर मग बारीक चिरलेले कांदा, टॉमेटो, साल्सा आणि खूप सारं चीज घालून मिक्स करुन खायचं...सोबर चिप्स होत्याच..(आता गुजु म्हटलं की चिप्स आणि चीज नसेल तर खायचं चीज नाही व्हायचं म्हणा) मग त्याच पार्कमध्ये टेनिस, व्हॉलिबॉल, क्रिकेट खेळून दमल्यावर मग थंड कलिंगडाचा उतारा. काही वेळा तर सकाळीच नवर्‍याला चिकन तंगड्या ग्रिल करायचा मूड आला की मग मसाला लावुन त्या भरुन आणखी एखाद्या मित्रमंडळाला फ़ोन केला की त्यांच्याबरोबर मग पार्कात भेटून तिथेच त्या ग्रिल करणं, सोबतीला चीजचं पुरण भरलेल्या भोपळी मिरच्या (इथल्या मिरच्या त्यातल्या त्यात ढमाल्या असतात त्यामुळे पोटही छान भरतं), हवा असल्यास पाव, घरात भाजायच्या लायकीचं असेल ते कांदा-बटाट्यापासून मक्यापर्यंत काहीही पोटात ढकलताना दिवस कसा जायचा कळायचंही नाही. जास्त खाल्लंय असं वाटलं तर तिथल्या तिथं एखादा ट्रेल करुन टाकायचा म्हणजे उगाच गिल्टी फ़िलिंग पोटात घेऊन घरी जायला नको.
या अशा पार्श्वभूमीवर अजून न रुळलेल्या या ओरेगावात(आता हे रडगाणं कधी थांबवणार मी) थोडं बोअर होणार असं वाटत असतानाच त्यादिवशी नवरा म्हणाला आमच्या ऑफ़िसची पिकनिक आहे आणि तीही ऑफ़िसच्याच आवारात. म्हणजे मान्य आहे मला याच्या ऑफ़िसचा कॅंपस अम्मळ जास्तच मोठा आहे पण तरी रोज ऑफ़िसला जाणार्‍या लोकांना पुन्हा तिथेच बोलवायचं म्हणजे कॉस्टकटिंग की काय रे) थोडं बोअर होणार असं वाटत असतानाच त्यादिवशी नवरा म्हणाला आमच्या ऑफ़िसची पिकनिक आहे आणि तीही ऑफ़िसच्याच आवारात. म्हणजे मान्य आहे मला याच्या ऑफ़िसचा कॅंपस अम्मळ जास्तच मोठा आहे पण तरी रोज ऑफ़िसला जाणार्‍या लोकांना पुन्हा तिथेच बोलवायचं म्हणजे कॉस्टकटिंग की काय रे असा विचार करतच मी तिथं पोहोचले आणि एका दिवसात त्या भागाचा नक्षाच बदलला होता. इतर वेळी नुसतं वेल-मेंटेन्ड गवताचा भाग होता तिथे मस्त कनाती, तंबु, संगीत अधुन-मधुन येणारा संगीताचा आवाज आणि खूप सारी माणसं(हेही महत्वाचं नाहीतर इथे लोकं दिसणं म्हणजे एकंदरितच...जाऊदे) पाहून माझे आधीचे विचार कधी बदलले कळलंच नाही. मुलांसाठी चित्रकला, तोंड रंगवणे, फ़ुगेवाली, राइड्स, हुलाहुप स्पर्धा, आणखी ते आपण टेलिमॅचमध्ये पाहायचो त्यासारखी एक धावण्याची स्पर्धा असलं बरंच काही होतं...खाऊचीही चंगळ होती..बार्बेक्युचा धूर मागच्या बाजुला भगभगत होता. मेन्यु अर्थातच अमेरिकन होता. शाकाहारींसाठी बर्गर सॅंडविच, सॅलड, मांसाहारींसाठी हॉट डॉग, चिप्स, मका, फ़ळं, अधेमधे टाइमपास म्हणून म्हातारीचा कापूस, आणि शौकिनांसाठी वाइन बार वगैरे बरंच काहीसं होतं..इतकं वर्णन काय करते मी असा विचार करतच मी तिथं पोहोचले आणि एका दिवसात त्या भागाचा नक्षाच बदलला होता. इतर वेळी नुसतं वेल-मेंटेन्ड गवताचा भाग होता तिथे मस्त कनाती, तंबु, संगीत अधुन-मधुन येणारा संगीताचा आवाज आणि खूप सारी माणसं(हेही महत्वाचं नाहीतर इथे लोकं दिसणं म्हणजे एकंदरितच...जाऊदे) पाहून माझे आधीचे विचार कधी बदलले कळलंच नाही. मुलांसाठी चित्रकला, तोंड रंगवणे, फ़ुगेवाली, राइड्स, हुलाहुप स्पर्धा, आणखी ते आपण टेलिमॅचमध्ये पाहायचो त्यासारखी एक धावण्याची स्पर्धा असलं बरंच काही होतं...खाऊचीही चंगळ होती..बार्बेक्युचा धूर मागच्या बाजुला भगभगत होता. मेन्यु अर्थातच अमेरिकन होता. शाकाहारींसाठी बर्गर सॅंडविच, सॅलड, मांसाहारींसाठी हॉट डॉग, चिप्स, मका, फ़ळं, अधेमधे टाइमपास म्हणून म्हातारीचा कापूस, आणि शौकिनांसाठी वाइन बार वगैरे बरंच काहीसं होतं..इतकं वर्णन काय करते मी थोडीतरी फ़ोटोझलक टाकायला हवी म्हणजे नकळत( थोडीतरी फ़ोटोझलक टाकायला हवी म्हणजे नकळत() आलेल्या खादाडीचाच उल्लेख जास्त झाल्याने तयार झालेल्या निषेधांच्या खलित्यांचं रुपांतर कौतुकात होईल....
Labels: आठवणी, दीडीखा, नवी जागा, स्वैर...., हलकंफ़ुलकं
खादाडी निषेधासाठी या महिन्यात एक पोस्ट टाकुन झाली आहे म्ह्णुन थांबते म्ह्णत खादाडीवरच सुटली स...निषेध...निषेध...निषेध...
फ़ोटो दिसत नाहियेत ग....
आणि हो आळशीपणाच गोंडस नाव पण आवडल... :)
खादाडी निषेधासाठी या महिन्यात एक पोस्ट टाकुन झाली आहे म्ह्णुन थांबते म्ह्णत खादाडीवरच सुटली स...निषेध...निषेध...निषेध...
फ़ोटो दिसत नाहियेत ग....
आणि हो आळशीपणाच गोंडस नाव पण आवडल... :)
अशीच पिकनिकची मजा घेत रहा....
देवेंद्र..:) मी पण बघ नं, पिकनिक आणि खादाडी एकमेकांपासून वेगळं करता येईल का याचा विचार न करता तसं लिहिलं आणि शेवटी अर्थातच जाणवलं की खादाडीके बिना कुछ नहीं....फ़ोटो अल्बमचा स्लाइड शो आहे बघ सर्वात शेवटी..ब्राउजरचा प्रॉब्लेम आहे का
काय गं.. फोटो दिसत नाही आहेत.. आणि कमेंट बहुदा २ वेळा पब्लिश होते आहे... मज्जा केली ना... :) निषेध नाही करणार... टाईम संपत आलाय माझा... ;)
रोहन ब्लॉगर गंडलंय बहुधा...पण देवेंद्रच्या दोन्ही कमेन्टमध्ये एक वाक्य वेगळं तरी होतं..माझी मी उडवली...असो..
फ़ोटोचं मीही पाहिलं तर IE मध्ये दिसतंय आणि Firefox मध्ये दिसत नाही....आता मला मदत लागेल एखाद्या ब्राउजर एक्सपर्टची..नाहीतर तुला मी पिकासाची लिंक पाठवेन.....
टायम संपत आलाय म्हणजे आता आम्हीच निषेध काय
बाकी काही बोलतच नाही आता..
अग तुला तेच सांगायचं होतं पण राहून गेलं.. फोटू क्रोम आणि अग्निकोल्ह्यात दिसतच नाहीयेत.
निषेध आहेच.. बाय डीफॉल्ट
बाकी काय... इथेही ऑगस्ट म्हणजे पिकनिक.... पण मी अजून कधी गेलो नाही...
पिकनिक म्हणजे अजूनी शाळेचीच आठवते मला... :)
हेरंब, उपाय सुचव आता तुच काही तरी..मला वाटतं पिकासाचं काहीतरी बदललंय....
बाबा, इथे आल्यापासून पिकनिकची व्याख्या बदललीय..माझी एक मुंबईतली मैत्रिण फ़ोटो पाहून मला म्हणाली याला फ़न-फ़ेअर म्हणतात..मग तिला म्हटलं हे काही साहेबाचं इंग्रजी नाही त्यामुळे ही लोक वेगळाच शब्द वापरणार....असो....पण मजा येते तू जाऊन पहा कधीतरी...
मला ब्लॉगवर अपर्णा म्हणून संबोधलं तरी चालेल...आणि अरे-तुरे धावेल पण तरी आपल्याला पटत नसल्यास अहो-जाहोही ठिक आहे...ही प्रतिक्रिया माझ्यासाठी खूप मोलाची आहे...आपल्या प्रतिक्रियेसाठी धन्यवाद.
एका सर्वसामान्य व्यक्ती अनुभवणारेच क्षण माझेही आहेत..बरेच प्रसंग आपण स्वतः अनुभवले असतात तर काहींची निव्वळ साक्ष, काहीतर फ़क्त माहित असतात..परदेशात गेल्यावर मायदेशातल्या आठवणींचा गुंता सोडवणं हा नेहमीचाच खेळ आणि रोजच्या धकाधकीत येणारे प्रसंग मनाच्या कप्प्यात राहणंही नेहमीचच. कधीतरी यातलं जमेल तसं आठवून लिहावं असं "माझिया मना"ने घेतलं...त्या आठवणींमधली ही काही मोरपीसं.....
सध्या ब्लॉगवर लिहिणं इतकं अनियमित आहे की मनात असतानाही पूर्वीप्रमाणे इतर ब्लॉग वाचणे, प्रतिक्रिया देणे जमत नाही. या ब्लॉगमधल्या कुठल्याही पोस्टवरून प्रेरणा घेऊन आपण पोस्ट लिहिली असल्यास तिकडे त्याचा स्वच्छ उल्लेख आणि इकडच्या संबंधीत पोस्टवर त्याची लिंक दिल्यास त्याची नोंद (अर्थात वेळ मिळाल्यावर) घेतली जाईल. तसचं या ब्लॉगवर उल्लेखलेले प्रसंग ब्लॉग लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवाशी संबधित आहेत. जिकडे ते वाचक किंवा इतर ब्लॉगर्सशी संबंधीत असतात तिथे तसे नमूद केले आहे.इकडच्या कुठल्या अनुभवाशी स्वतःचा बादरायण संबंध जोडू इच्छिणारयानी मेलवर संपर्क साधल्यास त्यांना नक्की उत्तर दिले जाईल. कृपया लोभ आहेच तो वर्षानुवर्षे असाच वाढत राहो. :)
करा तर मग अधिक ...:)
माझिया मनाचं फ़ेसबुक पेज
लोकसत्ताने जागतिक मराठी दिनी काढलेली आठवण
प्रहारची दखल पुन्हा एकदा
१ टक्क्याची गोष्ट उर्वरीत...
मावशीबाई तुझी बोली मऊ...
सुरज की बाहों में
देता देता एक दिवस
सव्वीस नोव्हेंबरच्या शहिदांना श्रद्धांजली
गाणी आणि आठवणी (28)
जिंदगी न मिलेगी दोबारा (2)
जो है समाँ कल हो न हो (1)
मुलगा झाला हो (1)
येथोनी आनंदु रे आनंदु (1)
लाकडाचं सौंदर्यदालन. pertrified wood (1)
व्यक्ती तितक्या प्रकृती (4)
अरे बघता बघता आलीच की दिवाळी...तसं म्हटलं तर आमच्या ओरेगावात दिवाळी म्हणजे आनंद (पत्रे नाही. तो आला होता मागे अमेरिकेत पण ओरेगावात नाही आला...
वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर त...
आज म्हणजे पाच जूनला जागतिक पर्यावरण दिवस साजरा केला जातो. थोडी थोडकी नव्हे तर १९७३ पासुन हा दिवस युनायटेड नेशन्सनी पाळला आहे. तरी पर्यावरणाच...
त्या दिवशी एक नवी मैत्रीण बोलता बोलता मी दादरची असं म्हणाली आणि दादरच्या आठवणींचा भुंगा पुन्हा एकदा गुणगुण करायला लागला. काही काही गावं अशी ...
होळी म्हणजे माझा नन्नाचा पाढा असतो. पुरणपोळी आवडते का नाही..आई इतक्या छान पुरणपोळ्या करते पण एकावेळी जेमतेम अर्धी इतकंच माझं माप आहे. म्ह...
माझिया मनाची खबर पत्रद्वारा
मला खुणावणारे इतर काही धागे


P A Ramchandra

शिक्षकांसाठी Checklist, अर्थात पडताळा यादी म्हणजे काय शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 26
आपल्याला अनेक गोष्टी माहीत असतात पण त्या माहीत आहेत हे लक्षात नसते. मानवी मेंदूची स्मरणक्षमता सरावाने आणि वापराने वाढते हे जरी खरे असले तरी महत्त्वाच्या कामांसाठी आपल्या स्मरणशक्तिवर विसंबू नये अशी शिस्त आज व्यावसायिक जगाने लावून घेतलेली आहे. आजच्या जीवनशैलीत विविध प्रकारच्या माहितीकडे ग्राहकाचे लक्ष वेधून घेण्याची स्पर्धा सुरू असल्याने आणि सामान्य माणूस ह्या सर्व आकर्षणांपासून अलिप्त राहू शकत नसल्याने त्याने चेकलिस्ट्ससारख्या साधनाचा वापर करणे इष्ट आहे.
द न्यू यॊर्कर साप्ताहिकात डॉ. अतुल गवांदे ह्यांनी, शस्त्रक्रिया करताना पडताळा यादी वापरणे किती लाभदायक ठरते व त्यामुळे यशाची शक्यता कित्येक पटींनी कशी वाढते हे विशद करणारा एक लेख लिहिला. त्याचे सर्वत्र स्वागत झाले आणि वैद्यकीय क्षेत्रामध्ये तर ती चळवळच सुरू झाली. नंतरडॉ. गवांदे ह्यांनी ह्याच विषयावर पुस्तकही लिहिले. हे पुस्तक सर्वांनी, विशेषतः शिक्षकांनी वाचावे असे आहे. विमानांचे पायलट्स, गगनचुंबी इमारती बांधणारे वास्तुशिल्पी अशा अनेकांसाठी विविध प्रकारच्या पडताळा याद्या अनिवार्य असतात.
अध्यापनासाठी शिक्षकाला आज वेळाचा तुटवडा जाणवतो आहे. म्हणून पाठाकडे एक `प्रकल्प' म्हणून पाहणे आणि त्यासाठी प्रकल्प-व्यवस्थापनाची तंत्रे वापरणे आज आवश्यक झाले आहे. चेकलिस्ट्स किंवा पडताळा याद्या तयार करणे हे त्यातील एक प्राथमिक आणि सोपे तंत्र आहे.
पडताळा यादी वापरण्याचे हेतू अनेक असू शकतात. मात्र हेतू कोणताही असला तरी प्रक्रियेवर नियंत्रण ठेवणे हाच समान उद्देश पडताळा यादीमागे असतो. शिक्षक आपल्या कामांचा क्रम ठरविण्यासाठी, विद्यार्थ्याचे विषयज्ञान तपासण्यासाठी, क्षमतानिर्धारण करण्यासाठी, प्रगतीचा आलेख नोंदविण्यासाठी अशा अनेक हेतूंसाठी पडताळा यादी तंत्राचा वापर करू शकतो. अशा पडताळा याद्या तयार करणे, त्यांचा वापर करणे, त्यांच्यामध्ये सुधारणा करणे हा शाळांमधील नित्यक्रमाचा एक भाग असायला हवा. ह्या आधीच्या एका नोंदीमध्ये वर्ग पारिस्थितिकीय तपासणी यादीचा उल्लेख आलेला आहे.
पडताळा याद्यांची वेगवेगळी तयार प्रारूपे उपलब्ध आहेत. स्थानिक परिस्थितीनुसार त्यांमध्ये बदल करून सुधारित प्रारूपे तयार करून वापरता येतील.
deschooling कडे कल वाढण्यामागची मूळ कारणे कोणती - शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 25
डीस्कूलिंगची संकल्पना समजून घेण्यासाठी इव्हान इलिच (Deschooling Society), पॉल गुडमन (Compulsory Miseducation) आणि एवरेट रेमर (School Is Dead) ह्यांचे साहित्य वाचल्यास मदत होईल.
जर एखाद्या प्राण्याला भूक लागलेली नसतानाही चाबूक मारून सतत खायला लावलं तर त्याची जशी अवस्था होईल तशी अवस्था आजच्या शालेय विद्यार्थ्यांची होते आहे असं अल्बर्ट आइन्स्टाइन म्हणतो.
वाचायला कसं शिकवावं हा प्रश्नच नाही असं मज्जासंस्थेचे अभ्यासक म्हणतात. शहरातली मुले तर लिखित शब्दांच्या इतकी संपर्कात असतात की सामान्य मुलांना शब्द आणि त्यांचे लेखन ही सांकेतिक संकल्पना तात्काळ समजायला हवी. पण न समजण्याचं मुख्य कारण असं की ती शाळेत जातात तिथे त्यांना बक्षिस आणि शिक्षा मिळते ती भलत्याच कारणांसाठी आणि एखाद्या गोष्टीत सहजी रस निर्माण होऊच नये अशी शालेय शिक्षणाची शैली असते. अनेक शाळा अशा असतात की त्या शाळांमध्ये विद्यार्थी जितका जास्त काळ जातील तितका त्यांचा बुद्ध्यांक घसरतो. मागे पडणारे अनेक विद्यार्थी जर रस्त्यावर भटकत राहिले असते तर त्यांचे शिक्षण जास्त चांगले झाले असते असेही संशोधनातून दिसून येते.
शाळांमध्ये पैसा ओतला की शाळा सुधारतात ही एक सार्वत्रिक अंधश्रद्धा आहे. पैशाने शिक्षण विकत घेऊ पाहणा-यांसाठी अनेक शाळांमधून अध्ययनाचा स्टंट किंवा तमाशा केला जातो आणि विद्यार्थ्यांचा नैसर्गिक बौद्धिक विकास तेथे खुंटतो. काही शिकणे ही कल्पनाच अशा विद्यार्थ्यांना भयंकर जाचक वाटू लागते. अखेरीस अशा विद्यार्थ्यांना रेमटावून त्यांच्यामधून एकमेकांशी स्पर्धा करणे हा एकमेव कार्यक्रम असलेले शिपुर्डे तयार केले जातात आणि अनेक सामाजिक समस्यांना हे शिपुर्डे नंतर कारणीभूत ठरतात.
लोकानुयायी धोरणे, श्रम आणि पैसा ह्यांचा अतोनात अपव्यय, आणि लहान मुलांच्या वैचारिक व भावविश्वाचा निर्दय खेळखंडोबा हे आजच्या औपचारिक शिक्षणाचे अनिवार्य घटक ठरत आहेत. शासकीय स्तरावरील सदोष कायद्यांमुळे आणि भ्रष्ट व्यवस्थेत यशस्वी होणा-या ठरावीक परवानाधारक व्यक्तींना शिक्षकाच्या व्यवसायाचा ठेका मिळालेला असून हे ठेकेदार देतील ते शिक्षण अशी शिक्षणाची सरकारी व्याख्या झालेली आहे. हे कमी म्हणून की काय लोक मेंढरासारखे धंदेवाईक कोचिंग क्लासेसच्या मागे धावत आहेत आणि आपल्या मुलांना क्लासेसमध्ये कोंबून मुलांचे बारीक पीठ पाडण्यात धन्यता मानत आहेत. खरेतर शाळा आणि क्लासेसची उपयुक्तता नोकरी करणा-या आईबापांच्या वाढत्या मुलांसाठी पाळणाघरे (= कोंडवाडे) इतकीच उरलेली आहे.
शालाबाह्य जीवनात विविध प्रकारच्या स्क्रीन्सकडे निर्बुद्धपणे पहात बसणारी मुले आता शाळांमधूनही कल्पनाशून्य स्मार्टबोर्ड लेसन्सचे रतीब जिरवताना दिसतात. रडक्या मुलांच्या तोंडात बोंडले खुपसावे तसे हे `स्मार्ट'बोर्डचे बोंडले मुलांना गुंतवून ठेवण्यासाठी आजच्या शिक्षकांचे आवडते आणि सोयीस्कर साधन झाले आहे.
अंतिमतः ह्या व्यवस्थेतून तयार होणारे अनेक 'उच्चशिक्षित' वैफल्यग्रस्त होत आहेत कारण आपल्याला काहीही येत नाही, आपण खरे काही शिकलेलो नाही हे त्यांना अंतर्यामी माहीत असते आणि ते सत्य त्यांना छळत राहते. घोकण्याची क्षमता असली तरी मेंदूला लागलेल्या चुकीच्या सवयींमुळे त्यांची शिकण्याची क्षमता ते हरवून बसलेले असतात.
शालेय शिक्षणाबाबत निराश झालेले विचारी पालक नाईलाजाने डीस्कूलिंग कडे वळत आहेत. पण ती वाट योग्य ध्येयाकडे जाणारी असली तरी चांगल्या शालेय शिक्षणाच्या तुलनेने अतिशय खडतर आहे. शाळेत न जाता विद्यार्थ्याने समाजाभिमुखता जोपासणे अतिशय अवघड आहे. आणि शिक्षण ही तर एक सामाजिक प्रक्रिया आहे असे मानसशास्त्रीय प्रतिपादन आहे
आदर्श शालेय समाजाची निर्मिती हे आजच्या काळाचे मोठे आव्हान आहे.
वर्गाचे पारिस्थितिकीय विश्‍लेषण म्हणजे काय शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 24
वर्गात कार्यरत असलेल्या प्रेरणा, ताणेबाणे कसे असतात हे पाहणं महत्त्वाचं आहे.
तुमचे विद्यार्थी आणि तुम्ही एकमेकांसोबत बराच वेळ घालवता.
ह्या काळात शिकण्यासाठी पोषक असं वातावरण निर्माण कसं करावं ह्याची तुम्हाला काळजी असते.
विद्यार्थी अनेक आहेत, प्रत्येकाची शिकण्याची गरज वेगवेगळी आहे शिकण्याची शैली भिन्न आहे ह्याची तुम्हाला जाणीव असते.
शक्य तितके व्यक्तिगत लक्ष देता यावे असा तुमचा प्रयत्न असतो.
शिकण्याची प्रक्रिया सहजशक्य व्हावी आणि त्यायोगे विद्यार्थ्यांनी चांगलं शिक्षण पदरात पाडून घ्यावं ह्यासाठी वर्गावर प्रभाव पाडणे ही तुमची व्यावसायिक भूमिका असते.
पण नेहमी हे शक्य होतं असं नाही. विद्यार्थीच जास्त प्रभाव पाडतात. तुम्हाला जोखण्यासाठी तुमच्या सहनशीलतेच्या सीमा पडताळून पाहतात. तुमचा "अंत" पाहतात. अखेरीस तडजोड करून, भाजीवाल्याशी घासाघीस करून भाजी खरेदी होते तसं शिकण्याचं माप विद्यार्थ्याच्या झोळीत टाकावं लागतं. ह्याची कारणं अनेक आहेत.
शिकण्याची ऊर्मी प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये सारखी नसते.
शाळेत येण्यामागे विद्यार्थ्यांचा उद्देश वेगळाच असतो. त्यांना आपापसात मिसळायचे असते आणि आपले "सोशल लाईफ" जगायचे असते.
शाळेत येण्यामागच्या त्यांच्या प्रेरणा आणि त्यांनी धड्यातलं काही शिकावं अशी तुमची धडपड ह्या दोन गोष्टींची स्पर्धा सुरू असते.
वॉल्टर डॉयल ह्यांनी वर्ग ही एक पारिस्थितिकी (इकॉलॉजी) असल्याची संकल्पना गृहीत धरून तिचा अभ्यास केला आहे. निसर्गात सजीवांच्या परस्पर व्यवहारांचा असा अभ्यास पारिस्थितिकी विज्ञान म्हणून शास्त्रज्ञ करीत असतात. जीवनांच्या प्रेरणांचा शोध घेऊन त्या प्रेरणांचा तोल निसर्गात कसा साधला जातो ह्याचा हा अभ्यास असतो. विद्यार्थी आणि शिक्षक हे घटक असलेली वर्गातील परिस्थिती असाच आपला तोल सांभाळत असते. हे संतुलन साधण्यासाठी अनेक औपचारिक आणि अनौपचारिक उपाययोजना केल्या जातात. विद्यार्थ्यांच्या विविध प्रकारच्या ऊर्मींचा खुबीने वापर करून शिकण्याला चालना देण्याकडे त्या वळविल्या जातात.
काही सक्षम विद्यार्थ्यांना नेतृत्व देणे व शिक्षकाने आपले काही अधिकार त्यांना देणे
विद्यार्थ्यांना पायरी पायरीने यशाचा अनुभव देणे
शिक्षकाने आपल्या वर्तनाच्या मर्यादा आधीच आखून घेणे
शिक्षकाने विद्यार्थ्यांच्या वर्तनाच्या मर्यादा आधीच आखून देणे म्हणजे वर्गासाठी नियम काय आहेत हे सर्व विद्यार्थ्यांना नीट सांगणे. (विद्यार्थ्याच्या व्यत्ययकारक वर्तनाला तोंड देताना ह्या आणि ह्या अगोदरच्या मुद्याचे विशेष महत्त्व आहे.)
निसर्गाशी सांगड घालण्यास सुलभ अशा शिक्षणप्रणालींचा स्वीकार करणे (शांतिनिकेतन)
वर्गामध्ये शिक्षकांनी काय करावे आणि विद्यार्थ्यांनी काय करावे ह्याच्या तपासणी याद्या (चेक लिस्ट्स) तयार करणे व त्यावर अंमल करणे.
हे सारे कसे करावे ह्यासाठी बरेच साहित्य उपलब्ध आहे. पण मुळात हे करायचे आहे अशी इच्छा असणे आणि हे करणे शक्य आहे ह्याचे भान असणे महत्त्वाचे आहे.
वर्गाच्या पारिस्थितिकीय निर्धारणासाठी काही शाळा पुढील तीन पायर्‍यांचा वापर करतात
1. शिक्षकासाठी प्रश्‍नावली - शिक्षकाने स्वतःशी नीट संवाद साधावा, वर्गव्यवस्थापनाची आपली शैली नेमकी काय आहे ह्याचे भान यावे, आपला अनुभव नेमका कसा आहे आणि तो हाती घेतलेल्या कामासाठी कितपत उपयोगी आहे ह्याची उत्तरे मिळून नेमक्या कोणत्या कृतीची गरज आहे हे स्वतःलाच स्पष्ट व्हावे असा ह्या मागचा उद्देश आहे. तुम्ही शिक्षक का झालात शिक्षक व्हावेसे तुम्हाला कशामुळे वाटले शिक्षक व्हावेसे तुम्हाला कशामुळे वाटले शिक्षक असण्यामधील सर्वात चांगली गोष्ट कोणती शिक्षक असण्यामधील सर्वात चांगली गोष्ट कोणती शिकवताना तुम्हाला आनंद कशामुळे मिळतो शिकवताना तुम्हाला आनंद कशामुळे मिळतो शिक्षक असण्यातील सर्वात कठीण किंवा नकोशी गोष्ट कोणती शिक्षक असण्यातील सर्वात कठीण किंवा नकोशी गोष्ट कोणती अशा प्रश्‍नांचा समावेशही त्यात असतो.
2. वर्ग पारिस्थितिकीय तपासणी यादी - वर्गातील सध्याच्या प्रथांचे मूल्यमापन करण्यासाठी आणि आवश्यक गोष्टी केल्या जात आहेत का हे जाणून घेण्यासाठी यादी. वर्गाची संरचना, वर्तनाबाबत अपेक्षा, अध्यापन व्यवस्थापन, वर्गातील सकारात्मक व्यवहार, योग्य वर्तनाला प्रतिसाद, अयोग्य वर्तनाला प्रतिसाद. तपासणी यादीची ही मुख्य अंगे आहेत. ह्यात अनेक उपघटक संभवतात.
3. वर्ग निरीक्षण पत्रिका - प्रतिसाद देण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळते का विद्यार्थी योग्य शैक्षणिक प्रतिसाद देतात का विद्यार्थी योग्य शैक्षणिक प्रतिसाद देतात का वर्गात फार व्यत्यय आणतात का वर्गात फार व्यत्यय आणतात का तुम्ही विद्यार्थ्यांची स्तुती कितीदा करता तुम्ही विद्यार्थ्यांची स्तुती कितीदा करता तुम्ही विद्यार्थ्यांची निंदा कितीदा करता
तपासणी याद्यांचे नमुने/ याद्यांची प्रारूपे प्रत्येक शाळेने स्थानिक परिस्थितीनुसार तयार करणे आवश्यक आहे.
आजच्या (11.09.2016) लोकसत्ता दैनिकामध्ये आलेला मराठीने नुक्ता स्वीकारावा हा प्रा. लछमन परसाराम हर्दवाणी ह्यांचा लेख वाचला. एक सुंदर लेख वाचायला मिळाला. ह्या लेखाला २१ ऒगस्ट रोजी ह्याच दैनिकात प्रसिद्ध झालेल्या वसुंधरा काशीकर-भागवत ह्यांच्या लेखाची पार्श्वभूमी आहे. अशा अभ्यासू व्यक्ती समाजात आहेत ही गोष्टही दिलासा देणारी आहे. अशा लेखनाला वर्तमानपत्रे अजूनही प्रसिद्धी देतात हेही सुखद आश्चर्यच. मायबोली आणि मनोगत ह्या संकेतस्थळांवरील या विषयावरील चर्चा वाचनीय आहेत.
विनोबांनी गीताईच्या आवृत्त्यांमध्ये नुक्त्याचा वापर केला आहे त्याची आठवण झाली. गीता प्रवचनांच्या अनेक देशी भाषांमधील आवृत्त्या त्यांनी देवनागरीत मुद्रित केल्याचीही आठवण झाली. देवनागरीमध्ये असल्याने बंगाली, गढवाली (मला येथे नुक्ता टाईप करता येत नाही, क्षमस्व) आवृत्ती मी वाचू शकलो. पूर्वी गिरगिट ह्या ट्रान्स्लिटरेशन टूलमध्ये इतर भारतीय भाषांमधील वेबपेजिस् देवनागरीमध्ये वाचता येत असत. सध्या दुसरे एखादे असे टूल आहे का हे माहीत नाही.
डमरूतील ड आणि झाडातील ड वेगळे आहेत ही गोष्ट मला नवीन आहे. उच्चारस्थाने वेगळी आहेत का डमरूतील ड अधिक दन्त्य आहे का डमरूतील ड अधिक दन्त्य आहे का की भेद फक्त स्वरामध्ये/ स्वराघातामध्ये आहे की भेद फक्त स्वरामध्ये/ स्वराघातामध्ये आहे हिन्दीतील् ड प्रमाणे नुक्ता असलेला ड फ्रिकेटिव आहे का हिन्दीतील् ड प्रमाणे नुक्ता असलेला ड फ्रिकेटिव आहे का ही माहिती विस्ताराने मिळण्यासाठी संदर्भ शोधायला हवेत. मराठी शब्दांचे उच्चार देणारा सोवनींचा पाच खंडांचा अभिनव मराठी शब्दकोश पाहण्यात आला होता. तोही पुन्हा पाहून घेतो.
कैलाशचंद्र भाटिया ह्यांचे हिंदी की मानक वर्तनी हे पुस्तक वाचल्याचे आठवते. वरील लेखाने कुतूहल चाळवल्याने ते पुन्हा वाचावे असे वाटू लागले आहे. हिंदी वर्तनीसाठीही एखादा आदर्श संदर्भ शोधायला हवा.
अध्यापकाची आणि अध्यापनाची गुणवत्ता - शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 23
शिक्षकाची गुणवत्ता आणि शिकवण्याची गुणवत्ता ह्यात फरक काय
शिक्षकाची गुणवत्ता आणि शिकवण्याची गुणवत्ता ह्यात फरक आहे आणि जर विद्यार्थ्यांचे अभ्यासातले यश आपल्याला सुधारायचे असेल तर ह्या दोन्ही गुणवत्तांची गरज आहे.
'शिक्षकाची गुणवत्ता' म्हणजे शिक्षक वर्गामध्ये जे ज्ञान, कौशल्य आणि वातावरण आणतो त्याची गुणवत्ता.
'शिकवण्याची गुणवत्ता' ही अधिक समावेशक संकल्पना आहे. त्यामध्ये संपूर्ण शाळा किंवा एखाद्या राज्याच्या शिक्षणप्रणालीचा अंतर्भाव होतो. संपूर्ण दिवसभर, वर्षानुवर्षे सर्व शिक्षकांतर्फे जे शिकवले जाते त्याची सर्वसाधारण गुणवत्ता असा त्याचा अर्थ आहे. शिकवण्याची गुणवत्ता उत्तम असेल तर तो शाळेच्या संघटनात्मक यशाचा परिणाम असतो.
उच्च गुणवत्तेचे शिक्षक अशा व्यवस्थेमध्ये उच्च गुणवत्तेचे शिक्षण देऊ शकतात. त्यांची गुणवत्ता फुकट जात नाही.
फक्त शिक्षकाच्या गुणवत्तेकडे लक्ष दिले तर आपण एका व्यक्तीवर लक्ष केंद्रित करीत असतो, व्यवस्थेवर नाही. मी चांगली शिक्षिका असूनही मला शिकवण्याचे काम चांगले करता येऊ नये असे दोष व्यवस्थेमध्ये असू शकतात.
थोडक्यात, शिक्षकाची गुणवत्ता म्हणजे व्यक्तीची गुणवत्ता जोपासली जाण्यासाठी दर्जेदार व्यवस्थेचे पाठबळ असणे फार महत्त्वाचे आहे.
अधिक वाचनासाठी हा लेख पहावा.
वर्गव्यवस्थापनाचे महत्त्व. शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 22
अध्ययनप्रक्रियेत वर्गव्यवस्थापनाचे वेगळे असे सैद्धान्तिक महत्त्व आहे का
शिक्षकाकडे विद्यार्थ्यांना शिकवण्यासाठी, विशेषतः माध्यमिक शाळेमध्ये मर्यादित वेळ असतो. शिक्षक पाठनियोजन करून तासिकेच्या मर्यादित वेळेत पाठ शिकवण्याचे उद्दिष्ट ठेवून वर्गात येतो. पाठनियोजनात यशस्वी वर्गव्यवस्थापन आणि वर्गाचे सहकार्य गृहीत धरलेले असते. प्रत्यक्षात वर्गाचे व्यवस्थापन नीट झाले नाही तर वेळ फुकट जातो आणि पाठनियोजन कोलमडते. म्हणून वर्गव्यवस्थापन महत्त्वाचे असते.
परंतु वर्गव्यवस्थापनाचा संबंध केवळ असा तांत्रिक आणि शिस्तीच्या अंगाने जाणाराच आहे असे नाही. वर्गामध्ये इतर विद्यार्थ्यांसमवेत शिकणे ही एक अध्ययन पद्धत आहे. सध्याच्या डी-स्कूलिंगच्या जमान्यात विद्यार्थी घरी एकट्याने /पालकांसमवेत शिकतात. एखाद्या शिक्षकाने चार-पाच विद्यार्थ्यांना झाडाखाली त्यांच्या आवडीचा विषय शिकवणे अशी शांतिनिकेतन शैलीची अध्ययन शैलीही असू शकते. सामाजिक संदर्भ आणि सामाजिक साहचर्य ह्या अध्ययनाला पोषक गोष्टी आहेत हा विचार वर्गांमध्ये अध्ययन/ अध्यापन होण्यामागे मूलतः गृहीत धरलेला आहे. सोयीचा विचार नंतरचा आहे.
शिकणारा विद्यार्थी सामाजिक संदर्भाशी जुळवून घेत असताना त्याचे आत्मकेंद्री भान विरते आणि शिकण्याची क्रिया घडते. आत्मकेंद्रित्व शिकण्याच्या आड येत असते. वर्गातील इतर विद्यार्थ्यांच्या सहवासामुळे सामाजिक संदर्भ आणि समन्वय अनिवार्य ठरून आत्मकेंद्रित्वाचा प्रभाव कमी होतो आणि अध्ययन अनायासे घडून येण्यास मदत होते असा हा विचार आहे. प्राचीन भारतीय परंपरेतही दोघांनी करायचा तो अभ्यास आणि एकट्याने करायचे ते तप असे म्हटले आहे. वर्गाची जोपासना एक सामाजिक आकृतिबंध म्हणून करणे शिक्षकासाठी हितावह असते.
“वर्गशिक्षक”, वर्गाची म्हणून असलेली एक अस्मिता (“आमचा वर्ग”,’ “आमच्या मॅडम” ) ह्या गोष्टी वर्ग हा एक अध्ययनगट म्हणून सिद्ध होण्यासाठी मदत करतात. अर्थातच “वर्ग” ह्या संकल्पनेकडे एक समूह म्हणून न पाहता एक अध्ययनशैली म्हणून पाहिले तर अध्ययनाला पोषक असे वर्गव्यवस्थापन सोपे होईल. शिस्तीच्या किंवा तांत्रिक अंगाने वर्गाचे व्यवस्थापन करतानाही वर्ग ही मूलतः एक अध्ययनप्रणाली आहे हे भान शिक्षकाला असणे इष्ट आहे.
शिक्षकाची जबाबदारी अशी आहे की “हा आपला वर्ग...” “आपण शिकतोय’’” असे वातावरण निर्माण करावे.
“माझा वर्ग...” आणि “तुम्ही शिकताय...” असे वातावरण नको.
“सहनाववतु..” हा मंत्र आहे.
लहानपणी “सोनसाखळी” नावाचं साने गुरुजींच्या गोष्टींचं एक पुस्तक माझ्याकडे होतं (स्मरणशक्ति दगा देत नसावी). त्या पुस्तकात एक दगडफोड्याची गोष्ट होती.
एक दगडफोड्या होता. भर उन्हात घामानं निथळत दगड फोडत होता. वरून निर्दयपणे तळपणाऱ्या सूर्याकडे त्यानं पाहिलं. आणि सुस्कारा सोडून काम करीत राहिला. मनात म्हणू लागला, “हा सूर्य माझ्यापेक्षा किती मोठा आहे. मीही असा सूर्य असतो तर किती बरं झालं असतं”
त्याचवेळी इष्टदेवता त्याच्यासमोर उभी राहिली आणि म्हणाली, “तुला सूर्य व्हायचे आहे मीट डोळे आणि उघड” दगडफोड्यानं डोळे मिटून उघडले.
पाहतो तो काय, तो सूर्य झाला होता
कौतुकानं तो खाली पाहू लागला. तळपता तळपता सर्वांना भाजून काढू लागला. झाडंझुडपं सुकू लागली, नद्या नाले आटू लागले. आपल्या प्रचंड सामर्थ्याचा धाक सूर्य सर्वांना दाखवू लागला.
आभाळात एक छोटा ढग आला. पाहता पाहता काळा झाला. मोठा झाला. त्यानं सूर्याला झाकून टाकलं. खाली काय चाललंय हेही सूर्याला दिसेना आणि कळेना. सूर्य मनात म्हणून लागला, “हा ढग माझ्यापेक्षा मोठा दिसतो. मी असा ढग असतो तर किती बरं झालं असतं”
त्याचवेळी इष्टदेवता त्याच्यासमोर उभी राहिली आणि म्हणाली, “तुला ढग व्हायचे आहे मीट डोळे आणि उघड” सूर्यानं डोळे मिटून उघडले.
पाहतो तो काय, तो एक काळा कुट्ट ढग झाला होता. सूर्याला झाकून टाकून लवकरच तो बरसू लागला. धो धो पावसामुळे खाली सर्व माणसांची आणि पशुपक्ष्यांची गाळण उडाली. नद्यांना पूर आला. ढग गर्वाने खाली पहात बरसतच राहिला. आपल्या सामर्थ्यावर खूष झाला. ढग सैरावरा पळणाऱ्या सृष्टीकडे पहात असताना एक दगड त्याला निर्विकारपणे बसलेला दिसला. त्याच्यावर ढग त्वेषाने बरसला. पण दगड तसाच ढिम्म होता. ढग निराश झाला. त्याच्या मनात आलं, “हा दगड माझ्यापेक्षा मोठा दिसतो. मी असा दगड असतो तर किती बरं झालं असतं”
त्याचवेळी इष्टदेवता त्याच्यासमोर उभी राहिली आणि म्हणाली, “तुला दगड व्हायचे आहे मीट डोळे आणि उघड” ढगानं डोळे मिटून उघडले. तो आता पावसात मजेत भिजणारा ढग झाला होता. निर्विकारपणे ढिम्म बसून होता.
काही दिवसांनी तेथे एक दगडफोड्या आला. ह्या दगडावर घणाचे घाव घालू लागला. दगडाचे तुकडे उडू लागले, त्याला भेगा पडू लागल्या. दगड कळवळला. मनात म्हणू लागला, “हा दगडफोड्या माझ्यापेक्षा मोठा दिसतो. मी असा दगडफोड्या असतो तर किती बरं झालं असतं”
त्याचवेळी इष्टदेवता त्याच्यासमोर उभी राहिली आणि म्हणाली, “अरे दगड्या, तुला का दगडफोड्या व्हायचे आहे मीट डोळे आणि उघड” दगडाने डोळे मिटून उघडले. तो पुन्हा पहिल्यासारखा दगडफोड्या झाला होता.
ह्या गोष्टीची अनेक तात्पर्ये सांगता येतील. अनेकप्रकारे दृष्टांत म्हणून या गोष्टीचा वापरही करता येईल. काही गोष्टी मनात घर करून राहतात त्यातलीच ही गोष्ट आहे. भावनांना हात घालणारी नाही पण तरीही अंतर्मुख करणारी.
शिक्षकांसाठी Checklist, अर्थात पडताळा यादी म्हणजे काय शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 26
आपल्याला अनेक गोष्टी माहीत असतात पण त्या माहीत आहेत हे लक्षात नसते. मानवी मेंदूची स्मरणक्षमता सरावाने आणि वापराने वाढते हे जरी खरे असले तर...
जय श्री अनंता लक्ष्मीकांता आरती ओवाळू  भक्तां संकट पडतां धावे अनंत कनवाळू  भक्तां संकट पडतां धावे अनंत कनवाळू  धृ भाद्रपद मासी शुक्ल चतुर्दशी तव व्रत नेमाने
- शैक्षणिक गुणवत्ता प्रश्नोत्तरे - 18
अध्ययन कसे घडते ह्याची मांडणी विसाव्या शतकातील 5 व्या आणि 6 व्या दशकामध्ये वर्तनवादाच्या (बिहेवियरिझम) आधारे केली गेली. "फक्त पाहता येत...
कळफळकाच्या वाढत्या वापरामुळे "लेखन' करण्याचे महत्त्व कमी होत जाईल का कॅल्क्युलेटर्स असल्यावर पाढे घोकायची आवश्यकता आहे का कॅल्क्युलेटर्स असल्यावर पाढे घोकायची आवश्यकता आहे का
शिक्षकांसाठी Checklist, अर्थात पडताळा यादी म्हणजे ...
अस्तित्वाचा अर्थ - आपण अस्तित्वात असतो म्हणजे काय हे 'असणे' काय आहे हे 'असणे' काय आहे असा गहन प्रश्न आपल्याला सहसा पडत नसला तरी कधीकधी मात्र तो पडतो. त्या प्रश्नाचे शब्द नेहमी असेच असत...
जीवन आणि मृत्यु - *गुरुवर्य कै. र. गो. बोडस ह्यांच्या लेखनवहीतून---* जीवन आणि मृत्यु ही विरोधी सत्य आहेत मग जीवनाची पूर्णना मृत्यु झाल्यावर कशी होईल मृत्यु हा जीवनाचा अंत...
प्रतिशब्द - जे प्रतिशब्द शोधायला मला थोडाफार त्रास झाला त्यांची यादी मुख्यत: माझ्या स्वतःच्या सोयीसाठी केलेली आहे. हे शब्द, त्यांचे स्पेलिंग, ऱ्हस्वदीर्घ / शुद्धलेखन ब...


Agriculture stories in Marathi, agrowon agralekh on desi govansh | Agrowon

Agrowon च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
Agrowon च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.
देशी गोसंवर्धनास सुगीचे दिवस
देशी गोसंवर्धनास सुगीचे दिवस
बुधवार, 10 जानेवारी 2018
देशी गोवंशाच्या सांभाळात केवळ दूध दडले नसून शेतीचा सेंद्रिय कर्ब वाढविण्याचे आव्हान पेलले जाणार आहे. गोमुत्रातून कीडनियंत्रक गुणधर्म सिद्ध होत आहेत.
राज्यामध्ये दूधदराचा प्रश्‍न दिवसेंदिवस चिघळत जाणार आहे. दूध उत्पादकांना खर्च परवडेना, तर दूध संघ वाढीस दर देण्यास नाक मुरडत आहेत. सध्याचे दुधाचे दर सर्वसामान्य ग्राहकांच्या आवाक्‍याबाहेरचे आहेत. अशा परिस्थितीत राज्यातील अनेक पशुपालक देशी गोवंश संवर्धनाकडे वळत आहेत. देशी गाईंच्या संवर्धन आणि विकासासाठी राज्यात १५ वर्षांपूर्वी सुरू झालेले पशुधन विकास मंडळाचे काम कासवगतीने सुरू असले तरी गेल्या दोन वर्षांत स्थानिक गोसंवर्धनास सुगीचे दिवस आले आहेत. राज्यातील देवनी, खिलार, लाल कंधार पशुधनाच्या सांभाळासाठी आणि राज्याबाहेरून गीर, साहिवाल, थारपारकर गोवंश खरेदी करून सांभाळासाठी पशुपालकांमध्ये इच्छुकता वाढली आहे.
राज्यात नुकत्याच पार पडलेल्या राष्ट्रीय गोपरिषद आणि गोविज्ञान कार्यशाळा देशी गोवंशाच्या विकासाला निश्‍चित पूरक आहेत. देशी गोवंशाच्या सांभाळात केवळ दूध दडले नसून शेतीचा सेंद्रिय कर्ब वाढविण्याचे आव्हान पेलले जाणार आहे. गोमुत्रातून कीड नियंत्रक गुणधर्म सिद्ध होत आहेत. देशी गोवंशाच्या विकासाला चालना देण्यासाठी ॲग्रोवनतर्फे नियमित प्रकाशित होणारी ज्ञानमाला जेव्हा पुस्तकरूपाने साकारली गेली तेव्हा अवघ्या चार महिन्यांत चार आवृत्या राज्यात वितरित झाल्या आहेत. यावरून पशुपालकांमध्ये देशी गोवंश संवर्धन, विकास याबाबतची आवड आपल्या लक्षात येईल. एकूणच कमी होत जाणारी शुद्ध गोवंशाची संख्या वाढत गेल्यास पर्यावरण ऱ्हास, तापमानवाढ आणि जमीन सुपीकतेचा प्रश्‍न सुटण्यास हातभार लागेल. गाईच्या शरीरक्रियेत, सहवासात, उत्पादनात दडलेले विज्ञान सिद्ध करण्याची जबाबदारी संशोधकांची आहे. राज्यात स्थापन झालेल्या पशुवैद्यक विद्यापीठाकडून पशुपालकांच्या अपेक्षा वाढल्या आहेत. गोउत्पादने मानवी वापरात येत असताना त्यांचे अनेक सकारात्मक परिणाम सांगितले जातात. मात्र वैज्ञानिक सत्यता सिद्ध केल्याशिवाय त्यांचा सर्वदूर वापर अशक्‍य आहे.
पुण्यात झालेल्या राष्ट्रीय गोपरिषदेने गाय हा विषय शालेय अभ्यासक्रमापासून ते महाविद्यालयीन शिक्षणापर्यंत परिपूर्ण शिकविला जावा, अशी धाडसाची मागणी केली आहे. यात देशी गोवंश संवर्धनाच्या विकासापेक्षा सामाजिक आरोग्याच्या विकासाची नांदी दडली आहे काय, याची उत्तरे पशुवैद्यकीय संशोधकांकडून अपेक्षित आहेत. राज्यातील गोशाळा सक्षमीकरणासाठी गोविज्ञानाची साथ असताना गाईवरचे प्रेम कृतीतून व्यक्त करण्याची गरज पुढे आली आहे. कारण गोशाळा हा धर्म नसून अपधर्म असल्याची प्रतिक्रिया म्हणजे सध्या गोशाळेत सुरू असलेल्या गोसांभाळावर प्रश्‍नचिन्ह निर्माण करणारी आहे.
गोशाळेतील विकासाची उद्दिष्टे वंशसुधार, पर्यटन, प्रशिक्षण, रोगप्रतिबंध अशा दृष्टीने सुधारित झाल्यास परिसरातील शेतकऱ्यांना चांगल्या गोसंवर्धनाचे धडे लाभू शकतील. तात्पर्य असे की सध्या सुरू असलेली गाय सांभाळण्याची चढाओढ व्यावसायिक स्पर्धा न बनता शाश्‍वत गोविकासाची दिशा ठरावी, असे अपेक्षित आहे. राज्यात दूधभेसळीचा प्रश्‍न कधीही कमी झाला नाही. देशी गोवंशाच्या दुधातून तरी निर्भेळ विश्‍वासार्हता ग्राहकांना लाभावी म्हणजे उत्पादक आणि ग्राहक यांचा सुयोग्य समन्वय दिसून देशी गाय समृद्ध बनू शकेल. देशी गाईंच्या संवर्धनासाठी राज्यात प्रशिक्षणे सुरू आहेत, साहित्य आणि संगणकप्रणाली देखील उपलब्ध होत आहेत. याद्वारे शुद्ध, तांत्रिक माहिती पशुपालकांपुढे येऊन त्यातून देशी गोसंवर्धन आणि विकासास हातभार लागावा, हेच अपेक्षित आहे.
दूध शेती विकास पशुधन आरोग्य पशुवैद्यकीय साहित्य
धानाला प्रतिक्विंटल २०० रुपये बोनस
मुंबई : चालू हंगामात अवकाळी पाऊस आणि विविध नैसर्गिक आपत्तीमुळे धान उत्पादक शेतकऱ्यांचे नु
शेतकऱ्यांसाठी संसदेचे विशेष अधिवेशन बोलवा
कोल्हापूर : शेतीमालाला दीडपट हमीभाव आणि सरसकट कर्जमुक्तीच्या मागणीसाठी स्वाभिमानी शेतकरी
हवामान बदलामुळे कधीही न संपणाऱ्या विघ्नांची मालिका चालू आहे.
रोजगार निर्मितीसाठी वाढवा शेतकऱ्यांचे उत्पन्न
कारखान्यातील वेतनाला प्रमाण मानून शेतकरी कुटुंबाची (नवरा-बायको) कमाई वर्षाला ३.६ लाख रुपये होऊ शक
साखर निर्यात अनुदानासाठी हालचाली
पुणे : साखरेचे भाव कोसळल्यामुळे अडचणीत आलेल्या साखर कारखान्यांना निर्यात अनुदान देण्याबाब
अंदाजाच्या पलीकडे...हवामान बदलामुळे कधीही न संपणाऱ्या विघ्नांची...
रोजगार निर्मितीसाठी वाढवा शेतकऱ्यांचे...कारखान्यातील वेतनाला प्रमाण मानून शेतकरी...
कृषी ज्ञानप्रसारक आप्पासाहेब पवार स्वातंत्रपूर्व काळात परकीय साम्राज्याविरूध्द लढणे...
नागरी सहकारी बॅंका ः आव्हाने आणि उपायआधुनिक व बदलत्या अर्थव्यवस्थेत बॅंकिंग क्षेत्रात...
घातक अनियंत्रित आयात देशात दरवर्षी परदेशांतून मोठ्या प्रमाणात...
संभ्रमाचे ढग करा दूर या वर्षीच्या उन्हाळ्यात काश्मिरपासून ते...
दीडपट हमीभाव नवीन जुमला तर नाहीपंतप्रधान नरेंद्र मोदी सरकारचे ४८ महिने पूर्ण होत...
निर्यातीद्वारेच तरेल साखर उद्योगसाखरेचे वाढलेले उत्पादन आणि देशांतर्गत तसेच...
 ग्रामीण भाग भाजतोयदोन आठवड्यांपूर्वी मराठवाड्यामधील ग्रामीण...
प्रत्यक्ष कृती आणि अंमलबजावणी कशी करावी, याचे...
शासनाच्या निर्णयांनीच ‘एफपीसी’ अडचणीतशेती व शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी शेतकरी उत्पादक...
प्रामाणिक प्रयत्नांनी सुटेल शेतीचा...अन्नधान्य महामंडळाकडून खरेदी केल्या जाणाऱ्या...
विहिरींद्वारे वाढेल सिंचनमहाराष्ट्रात सिंचन क्षेत्र वाढीस अनेक मर्यादा...
दिशा भूक अन् कुपोषणमुक्तीचीजगाची लोकसंख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे तर दुसरीकडे...
शेतकऱ्यांविषयी कळवळ्यातील फोलपणाफेब्रुवारी, मार्च हे महिने आपल्याकडे...
‘असोचेम’ची मळमळव्यापार आणि उद्योजकांची संघटना असलेल्या "असोचेम''...
वन्यप्राणी नुकसानीत अशी मिळवा भरपाईॲग्रोवनच्या ३ एप्रिलच्या अंकात वन्यप्राण्यांनी...
बॅंका ‘नीरव’ शांततेच्या मार्गावरभारतीय बँकिंग आज एका अभूतपूर्व पेचप्रसंगातून जात...
अन्याय्य व्यापार धोकादायकचगेल्या वर्षी यवतमाळ जिल्ह्यात कापसावर कीडनाशकांची...
‘एचटी’चा फासआगामी खरीप हंगामासाठी एचटी (हर्बिसाइड टॉलरंट)...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान


प्रेम - मराठी कविता | Prem - Marathi Kavita

मराठीमाती डॉट कॉम - अनुक्रमणिका
सर्व विभाग - दुवे
आपले स्वलिखित साहित्य प्रकाशित करण्यासाठी मराठीमाती डॉट कॉम परिवाराचे सभासद व्हा
स्वगृह » विशेष » अक्षरमंच - मुक्त व्यासपीठ » मराठी कविता » प्रेम
लेखन: स्वाती दळवी | प्रकाशन: संपादक मंडळ | ३ ऑक्टोबर २००८
माझं तुझ्यावर खरचं खुप प्रेम आहे
म्हणूनच तुझ्या सगळयाच गोष्टीवर मी फिदा आहे
तु जेव्हा माझ्या बाईकवर बसशील
स्कार्फ तू लपेटून घे
नसशील सुंदर तरी चालेल पण पर्स तुझी भरुन घे
मी जेव्हा फोन करीन धावत-धावत भेटायला ये
होत असेल गरम तरीसुध्दा माझ्याबरोबर
टपरीवरचा फक्कड चहाच घे
वाढदिवस तुझा असेल तेव्हा माझा गुलाब प्रेमाने घे
फुलामध्येच हिरे मोती सगळं काही तू पाहून घे
असेच प्रेम करु जन्मभर ...
पण असेल तुझा लग्नाचा विचार तर खिसा माझा
पाहून नोकरी तू शोधून घे
यामध्ये तुला जे समजायचे ते समजून घे
पण माझं तुझ्यावर खरचं खूप प्रेम आहे
म्हणून तुझ्या सगळ्याच गोष्टीवर मी फिदा आहे
उदाहरणार्थ नेमाडे - सौमित्र
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग १
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग २
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग १
सहा दिवसांची पिकनिक ‘सहा दिवस सात रात्रींची’ कशी होते याचे रहस्य उलगडणारी भयकथा...
उदाहरणार्थ नेमाडे - सौमित्र
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग १
सात दिवस आणि सहा रात्री भाग २
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
दिवाळी सण माणुसकीच्या रंगाने उजळू दे
सार्वजनिक गणेशोत्सव - काल आणि आज
मराठीमाती डॉट कॉम | माझ्या मातीचे गायन


माझिया मना: बोला वो तुमी बोला

मनातल्या आठवणींचा गुंता तसाच ठेवायचा कितीही प्रयत्न केला तरी त्या डोकं वर काढतातच...त्यातल्या काहींचा गुंता इथे येऊन सोडवतेय.....
बोला वो तुमी बोला
"ट्रेडर ज्योज" खरी कॅलीफ़ोर्नियातली एक चेन. ताजी फ़ळं, भाज्या आणि त्याच्या organic varieties बरोबर काही वेगळीच फ़्रोजन डेजर्ट्स, मासे इ. इ. विकणारं दुकान. तिथे कॅलीफ़ोर्नियात जरा मोठी दुकानं आहेत यांची पण आमच्या इथे छोटी म्हणजे साधारण चारेक आइल्सवाली...वातावरण एकदम घरगुती आणि कधीकधी निवांत...बरं वाटतं बदल म्हणून...
त्या दिवशी दोनच कॅशियर चालु होते. शॉपिंग कार्टवर शांतपणे बसुन राहण्याची कला आमच्या बाळराजांना जमली नाहीये. त्यामुळे त्यातल्या त्यात कमी गर्दीच्या रांगेत आम्ही उभे. आमच्या आधीच्या माणसाचे चेक आउट करताना हा कॅशियर सारखं काही ना काही बोलत होता आणि समोरच्यालाही बोलतं करायचा प्रयत्न करत होता. मला त्याची खूप गंमत वाटली. मी ऐकत होते आणि एका बाजुला विचारही चालू होते. खरं तर तो जे काही बोलत होता त्याला तसा काही अर्थ नव्हता आणि ते त्यालाही माहित होते. पण तरी त्याला काही सांगायचे होते...
आमचा नंबर आला तेव्हा अपेक्षेप्रमाणे त्याने आमच्या बाळाची चौकशी केली आणि त्याच वेळी समोरच्या काउंटरला एक पंक कॅटेगरीमधला आणि एकदम फ़ंकी (याला मराठीत काय बरं म्हणावं) गॉगल घातलेल्या तरुणाने मागे पाहिले..झालं हे साहेब सुटलेच एकदम "wow) गॉगल घातलेल्या तरुणाने मागे पाहिले..झालं हे साहेब सुटलेच एकदम "wow thats a great pair of glasses..Now have you seen these types before" अशा प्रकारे तो तिथे असणा-या प्रत्येकाशी एकाच वेळी बोलल्यासारखं चालु झालं. मी त्याला म्हटलं तू एखाद्या रेडिओवर जॉकी म्हणून काम केले पाहिजे..त्यानेही ते खेळकरपणे घेतले आणि म्हणाला माझ्याकडे चेक आउट करणा-या प्रत्येकाशी मी बोलतो. I tell everyone you need to talk....
मी बाहेर पडता पडता माझ्या नवऱ्याला(अर्थातच मराठीत) म्हणाले चला या देशात एकाला तरी संवाद साधण्याचे महत्व कळले. दिसल्या माणसाला नुसतंच हाय हाउ आर यु म्हणण्यापलीकडे हा कॅशियर काही सांगु पाहातोय....किती आपल्या आपल्यात राहतो नाही आपण कधी कधी
अशीही माणसं भेटावी. ते आपल्या विशेष खोलात जाणार नाहीत पण आपल्याला संपुर्ण एकटंही पडू देणार नाहीत.. आता पुढ्च्या वेळी याच दुकानात मी चेक आउट कांउटरला कोणाला शोधणार कळंलं की नाही
संवाद साधण्याची कला प्रत्येकालाच असते असे नाही. माझ्यासारखे लोकं फारच इंट्रोव्हर्ट असतात. रिअल लाइफ मधे कुठे कधी अनोळखी माणसाशी जनरल गप्पा मारायच्या म्हंटलं तर मी मुखदुर्बळासारखा नुसता बसुन असतो,संभाषण सुरु करण्याची कला माझ्यामधे नाही पण ते सुरु ठेवण्याची आहे. एका मॅनेजमेंट वर्क्शऑप मधे तेवढं बाकी छान शिकवलं होतं की संभाषण सुरु कसं ठेवायचं ते..
बाकी पोस्ट नेहेमी प्रमाणेच उत्तम.. येउ देत अजुन...
हो पटतय....काही काही लोकं अशाप्रकारे बोलायला लागतात की वाटतं जन्मजन्मांतरीची ओळख असावी ...
मला ब्लॉगवर अपर्णा म्हणून संबोधलं तरी चालेल...आणि अरे-तुरे धावेल पण तरी आपल्याला पटत नसल्यास अहो-जाहोही ठिक आहे...ही प्रतिक्रिया माझ्यासाठी खूप मोलाची आहे...आपल्या प्रतिक्रियेसाठी धन्यवाद.
एका सर्वसामान्य व्यक्ती अनुभवणारेच क्षण माझेही आहेत..बरेच प्रसंग आपण स्वतः अनुभवले असतात तर काहींची निव्वळ साक्ष, काहीतर फ़क्त माहित असतात..परदेशात गेल्यावर मायदेशातल्या आठवणींचा गुंता सोडवणं हा नेहमीचाच खेळ आणि रोजच्या धकाधकीत येणारे प्रसंग मनाच्या कप्प्यात राहणंही नेहमीचच. कधीतरी यातलं जमेल तसं आठवून लिहावं असं "माझिया मना"ने घेतलं...त्या आठवणींमधली ही काही मोरपीसं.....
सध्या ब्लॉगवर लिहिणं इतकं अनियमित आहे की मनात असतानाही पूर्वीप्रमाणे इतर ब्लॉग वाचणे, प्रतिक्रिया देणे जमत नाही. या ब्लॉगमधल्या कुठल्याही पोस्टवरून प्रेरणा घेऊन आपण पोस्ट लिहिली असल्यास तिकडे त्याचा स्वच्छ उल्लेख आणि इकडच्या संबंधीत पोस्टवर त्याची लिंक दिल्यास त्याची नोंद (अर्थात वेळ मिळाल्यावर) घेतली जाईल. तसचं या ब्लॉगवर उल्लेखलेले प्रसंग ब्लॉग लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवाशी संबधित आहेत. जिकडे ते वाचक किंवा इतर ब्लॉगर्सशी संबंधीत असतात तिथे तसे नमूद केले आहे.इकडच्या कुठल्या अनुभवाशी स्वतःचा बादरायण संबंध जोडू इच्छिणारयानी मेलवर संपर्क साधल्यास त्यांना नक्की उत्तर दिले जाईल. कृपया लोभ आहेच तो वर्षानुवर्षे असाच वाढत राहो. :)
करा तर मग अधिक ...:)
माझिया मनाचं फ़ेसबुक पेज
लोकसत्ताने जागतिक मराठी दिनी काढलेली आठवण
प्रहारची दखल पुन्हा एकदा
मैत्रीबद्द्ल थोडे वेगळे काही....
राहिले ना मी माझी
बोला वो तुमी बोला
सुरज की बाहों में
देता देता एक दिवस
सव्वीस नोव्हेंबरच्या शहिदांना श्रद्धांजली
गाणी आणि आठवणी (28)
जिंदगी न मिलेगी दोबारा (2)
जो है समाँ कल हो न हो (1)
मुलगा झाला हो (1)
येथोनी आनंदु रे आनंदु (1)
लाकडाचं सौंदर्यदालन. pertrified wood (1)
व्यक्ती तितक्या प्रकृती (4)
अरे बघता बघता आलीच की दिवाळी...तसं म्हटलं तर आमच्या ओरेगावात दिवाळी म्हणजे आनंद (पत्रे नाही. तो आला होता मागे अमेरिकेत पण ओरेगावात नाही आला...
वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर त...
आज म्हणजे पाच जूनला जागतिक पर्यावरण दिवस साजरा केला जातो. थोडी थोडकी नव्हे तर १९७३ पासुन हा दिवस युनायटेड नेशन्सनी पाळला आहे. तरी पर्यावरणाच...
त्या दिवशी एक नवी मैत्रीण बोलता बोलता मी दादरची असं म्हणाली आणि दादरच्या आठवणींचा भुंगा पुन्हा एकदा गुणगुण करायला लागला. काही काही गावं अशी ...
होळी म्हणजे माझा नन्नाचा पाढा असतो. पुरणपोळी आवडते का नाही..आई इतक्या छान पुरणपोळ्या करते पण एकावेळी जेमतेम अर्धी इतकंच माझं माप आहे. म्ह...
माझिया मनाची खबर पत्रद्वारा
मला खुणावणारे इतर काही धागे


Aahuti

आयुष्यात अनेक गोष्टी घडत असतात. अशा गोष्टींकडे मागे वळून पाहताना काय वाटते. याचे वर्णन सुधाकर गुंजाळ यांनी 'आहुती' या कादंबरीतून केले आहे. सरकारी नोकरीत असताना वेगवेगळ्या घटनांना सामोरे जात, समोरच्या माणसांना आधार देत अनुभवलेले क्षण या कादंबरीत कथन केले आहे. त्यात कार्यालयीन कामाच्या तपशिलासह अन्य घटना सांगताना खासगी आयुष्य उलगडले आहे.
भावनांचे खेळ, स्पंदने, आसक्तीच्या हिंदोळ्यावर झुलणारे मन, कुटुंब व बाहेरील विश्व यांच्यातील बंध साधताना ठेवलेला समतोलपणा कसा राखला, हेही या नायकाच्या तोंडून ऐकायला मिळते. अगदी कॉलेज जीवनापासूनच्या घटनांची वर्णने देऊन पुढ्यात आलेले वास्तव स्वीकारल्यानंतर घडलेले कथानक लेखकाने रंगविले आहे.
आपला अहमदनगर जिल्हा ..
आपला खान्देश (धुळे, ..