Good News! Nagpur City Free From Open Toileting | खूशखबर! उपराजधानी झाली ‘हागणदारीमुक्त’; महापालिकेत आनंदाचे वातावरण | Lokmat.Com

रविवार २२ एप्रिल २०१८
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
एका अजब लग्नाची गजब गोष्ट, अखेर ब्रेकअपच्या बातम्यांना अफवा ठरवत मिलिंद सोमण अडकला रेशीमगाठीत,बघा INSIDE PHOTO
‘अभिनय माझं प्रेम आणि आयुष्य’ - पल्लवी जोशी
सलमान खान आणि आमिर खानसोबत काम केलेल्या या अभिनेत्रीला ओळखलात का
सोनम कपूर-आनंद अहुजाच्या संगीत सेरेमनीमध्ये या गाण्यावर परफॉर्मे करणार करण जोहर
सिद्धार्थला गवसली आयुष्यातील सर्वात सुंदर जागा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
नरेंद्र, देवेंद्र सरकार टिकेल की पडेल... पाहा मोठं भाकित
डॉ. आंबेडकरांच्या फलकाच्या वादावरुन सांगली महापालिकेत दलित कार्यकर्त्यांकडून तोडफोड
क्रूर; माथेफिरुने कुत्र्याला गाडीला बांधून फरफटत नेलं
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
All post in लाइव न्यूज़
 उपराजधानी झाली ‘हागणदारीमुक्त’; महापालिकेत आनंदाचे वातावरण
केंद्र सरकारच्या नगर विकास विभागाने देशभरातील हागणदारीमुक्त १३८ शहरांची यादी जाहीर केली आहे. यात नागपूरचा समावेश आहे.
ठळक मुद्देकेंद्र सरकारच्या नगर विकास विभागाने जाहीर केली यादी
नागपूर : केंद्र सरकारच्या नगर विकास विभागाने देशभरातील हागणदारीमुक्त १३८ शहरांची यादी जाहीर केली आहे. यात नागपूरचा समावेश आहे. या यादीत महाराष्ट्रातील ३८ शहरांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे विदर्भातील अमरावती, यवतमाळ, गडचिरोली, गोंदिया,चांदूर रेल्वे, सावनेर आदी शहरांचा समावेश आहे.
राज्य सरकारच्या पथकाने जुले २०१७ मध्ये नागपूर शहराला हागणदारीमुक्त घोषित केले होते. त्यानंतर महापालिकेतर्फे शहरातील ८० ठिकाणे हागणदारीमुक्त झाल्याची घोषणा केली होती. याची माहिती केंद्र सरकारला देऊ न पथकामार्फत नागपूर शहराचा दौरा करण्याची विनंती केली होती. त्यानुसार २८ ते ३० डिसेंबर दरम्यान केंद्र सरकारच्या एक सदस्यीय पथकाने शहरातील १०० हून अधिक भागाचा दौरा करून पाहणी केली होती.
दौऱ्यानंतर अवघ्या तीन दिवसात नागपूर शहराला हागणदारीमुक्त घोषित केल्याने महापालिका प्रशासन व सत्तापक्षात आनंदाचे वातावरण आहे.
विशेष म्हणजे दोन दिवसानंतर होणाऱ्या स्वच्छता सर्वेक्षणातही याचा फायदा मिळणार आहे. हागणदारी मुक्त शहराला ३५० गुण मिळतात. त्यामुळे नागपूर शहराला या वर्गात शंभर टक्के गुण मिळणार आहे. अश्विन मुद्गल यांनी आयुक्तपदाचा कार्यभार स्वीकारल्यानंतर त्यांनी शहराला हागणदारीमुक्त करण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले. त्यांनी स्वत: शहरातील विविध भागांना भेटी देऊन नागरिकांसोबत चर्चा केली.
सार्वजनिक व व्यक्तिगत शौचालय बांधण्याचे आवाहन केले. महापालिकेच्या अधिकाऱ्यांनाही या संदर्भात निर्देश दिले. आरोग्य विभागाच्या पथकाला सक्रिय केले. आठ महिन्यात शहरातील संबंधित ठिकाणे निश्चित केली. सुधारणा करण्यासाठी प्रयत्न केले. यामुळे नागपूर शहर हागणदारीमुक्त झाले.
शहरातील जनतेचे सहकार्यासाठी आभार
हागणदारीमुक्त शहरात नागपूरचा समावेश झाला आहे ही आनंदाची बाब आहे. यासाठी शहरातील नागरिकांनी केलेल्या सहकार्याबाबत त्यांचे आभार व्यक्त करतो. एका व्यक्तीच्या प्रयत्नामुळे हे यश मिळणे शक्य नव्हते. स्वच्छता सर्वेक्षणात याचा फायदा होणार आहे. यामुळे ३५० गुण मिळतील. शहरातील नागरिक स्वच्छतेविषयी जागरूक आहेत. कें द्रीय पथक नागपूर दौऱ्यावर येणार असल्याबाबत आॅनलाईन माहिती मिळाली होती.या पथकाने १०० हून अधिक ठिकाणांची पाहणी केली. १७०० जियोटेक फोटो काढले. नागरिकांसोबत चर्चा करतानाचे व्हिडिओ अपलोड केले होेते.
- अश्विन मुद्गल, आयुक्त महापालिका
१०० ठिकाणांची केली पाहणी
नागपूर दौऱ्यावर आलेल्या केंद्र सरकारच्या पथकाने शहरातील १०० हून अधिक ठिकाणांची पाहणी केली. यात स्लम, निवासी, व्यावसायिक,शैक्षणिक, रेल्वे परिसर आदींचा समावेश होता. या पथकाला केंद्र सरकारच्या नगर विकास विभागाने पाठविले होते.
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
Swachh Bharat Abhiyanस्वच्छ भारत अभियान
रत्नागिरी : आपुलकीतर्फे सफाई कामगारांचे गोडकौतुक, नववर्षदिनी भेट, दीडशे कामगारांना मिठाईचे वाटप
कचरा समस्येवर कंपोस्टिंगचा उतारा, रत्नागिरी नगर परिषदेचा उपक्रम, स्वच्छ सर्वेक्षणद्वारे कचऱ्याचे वर्गीकरण
सातारा : स्वच्छ, सुंदर सातारा मोहिमेत विद्यार्थ्यांचा सहभाग, प्रभात फेरीत नगराध्यक्षांसह पदाधिकारीही सहभागी
स्मार्ट सिटी अभियान : सायकल ट्रॅक, वायफाय सिस्टम, किआॅक्स, ई-टॉयलेट यांसह बरेच काही... अशोकस्तंभ ते त्र्यंबकनाका ‘स्मार्ट रोड’ ठरणार आकर्षण बिंदू
पंचवटी प्रभाग बैठक : ३८ लाखांच्या कामांना मंजुरी प्रायोगिक तत्त्वावर घंटागाडी चालवावी
सप्तशृंगगड प्लॅस्टिकमुक्त कधी होणार बी. राधाकृष्णन : स्वच्छतेबाबत देवी संस्थानसह ग्रामपंचायतीला विचारला प्रश्न
एसटीने जोडलेत तब्बल १९ लाख नवे प्रवासी
खत-बियाण्यांच्या तपासणीसाठी नागपूर विभागात ७० पथके
नागपुरात ट्रकचालकाने घेतला एकाचा बळी
फरार आरोपीला छत्तीसगडमध्ये अटक
नागपुरात एमबीबीएस प्रवेशासाठी अडीच लाखांचा गंडा
बेरोजगारीचा सामना करण्यासाठी व्हावा राष्ट्रीय युवा आयोग
गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
मिलिंद सोमण-अंकिता याठिकाणी अडकणार लग्नबेडीत
देशातलं पहिलं प्लेन रेस्टॉरंट पाहिलंत का
ही आहेत जगातील भूमिगत शहरे
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातर्फे कोल्हापुरात धडक मोर्चा
जगातली 10 सर्वात मोठी हिंदू मंदिरे
भारताच्या या ऐतिहासिक किल्ल्यावरून आजही दिसतो पाकिस्तान
'तमाशा' कपलचा धमाकेदार रॅम्पवॉक
इमारतींचे हे चक्रावून सोडणारे स्ट्रक्चर पाहून व्हाल थक्क
'ही' आहेत 'दहा हजारी' पर्यटनस्थळं
प्रिया प्रकाशचं नवं फोटोशूट चर्चेत, फोटो सोशल मीडियात व्हायरल
शिवजयंतीनिमित्त हलगी वादन स्पर्धा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
जीव धोक्यात घालून पुण्यातील खाणींमध्ये पोहायला जाताहेत तरुण
नगर जिल्ह्यात सर्पमित्राने पकडला विषारी साप
मुंबई : भुलाभाई देसाई रोडवरील दुकानाला आग
माजी मंत्री एकनाथ खडसे यांनी अंजली दमानियांविरोधात दाखल केली तक्रार
IPL2018 - कोणत्या संघाने केली कमाल, कोणत्या खेळाडूची खेळी धम्माल
विराट कोहलीला ऑरेंज कॅप फेकून द्यावीशी का वाटली
आता प्लास्टर ऑफ पॅरिसचा पुनर्वापर होणार शक्य
महाराष्ट्र भवनासाठी मनसेचे आंदोलन
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
एसटीने जोडलेत तब्बल १९ लाख नवे प्रवासी
अलिबाग ३५.६ अंशावर; उष्ण वारे कारणीभूत : कोकण विभागात अलिबागमध्ये सर्वाधिक तापमान
तासगावकर कॉलेजच्या संस्थाचालकांवर गुन्हा
कशेडी घाट बोगद्याच्या कामाचा मे महिन्यात शुभारंभ
RCB vs DD, IPL 2018 : बंगळुरुत ' एबी ' वादळ; दिल्लीवर दिमाखदार विजय
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
VIDEO- इंदूरमध्ये चिमुरडीवर बलात्कार करणाऱ्या आरोपीला स्थानिकांनी दिला चोप
सरकारवर टीका करणाऱ्या माध्यमांवर अधिक हल्ले
IPL 2018 : गेल-राहुलच्या फटकेबाजीमुळे पंजाब अव्वल; कोलकात्यावर 9 विकेट्स राखून विजय
सूरतच्या ‘त्या’ मुलीची आईसोबत झाली होती ३५ हजारांत विक्री


New Trek To Himalaya 15000 Feet Hike, Delhi Legislative Courtesy, Solapur'S Myelike Trekking! | नवख्या ट्रेकर्सची हिमालयावर १५००० फूट चढाई, दिल्ली विधानसभेत कौतुक, सोलापूरच्या माय-लेकीचे गिर्यारोहण ! | Lokmat.Com

रविवार २२ एप्रिल २०१८
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
एका अजब लग्नाची गजब गोष्ट, अखेर ब्रेकअपच्या बातम्यांना अफवा ठरवत मिलिंद सोमण अडकला रेशीमगाठीत,बघा INSIDE PHOTO
‘अभिनय माझं प्रेम आणि आयुष्य’ - पल्लवी जोशी
सलमान खान आणि आमिर खानसोबत काम केलेल्या या अभिनेत्रीला ओळखलात का
सोनम कपूर-आनंद अहुजाच्या संगीत सेरेमनीमध्ये या गाण्यावर परफॉर्मे करणार करण जोहर
सिद्धार्थला गवसली आयुष्यातील सर्वात सुंदर जागा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
नरेंद्र, देवेंद्र सरकार टिकेल की पडेल... पाहा मोठं भाकित
डॉ. आंबेडकरांच्या फलकाच्या वादावरुन सांगली महापालिकेत दलित कार्यकर्त्यांकडून तोडफोड
क्रूर; माथेफिरुने कुत्र्याला गाडीला बांधून फरफटत नेलं
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
All post in लाइव न्यूज़
नवख्या ट्रेकर्सची हिमालयावर १५००० फूट चढाई, दिल्ली विधानसभेत कौतुक, सोलापूरच्या माय-लेकीचे गिर्यारोहण
पायोनिअर ट्रेकिंग ग्रुप ३६० एक्स्प्लोररच्या माध्यमातून सोलापूर, अकलूजसह राज्यातील १५ नवख्या ट्रेकर्सनी हिमालयीन शिखरावर १५ हजार फुटांची यशस्वी चढाई केली.
ठळक मुद्देपायोनिअर ट्रेकिंग ग्रुप ३६० एक्स्प्लोररच्या माध्यमातून सोलापूर, अकलूजसह राज्यातील १५ नवख्या ट्रेकर्सनी हिमालयीन शिखरावर १५ हजार फुटांची यशस्वी चढाईगुडघ्याइतक्या बर्फातून मार्ग काढत या टीमने पुढील चढाई पूर्ण केलीअर्चना तावनिया यांनी पहिल्यांदा गिर्यारोहण करताना पंधरा हजार फुटांची हिमालयावरील उंची गाठण्याचे धाडस केले
सोलापूर दि १ : पायोनिअर ट्रेकिंग ग्रुप ३६० एक्स्प्लोररच्या माध्यमातून सोलापूर, अकलूजसह राज्यातील १५ नवख्या ट्रेकर्सनी हिमालयीन शिखरावर १५ हजार फुटांची यशस्वी चढाई केली. एव्हरेस्टवीर आनंद बनसोडे आणि सहकाºयांनी या चौदा ते पन्नास वयोगटाच्या नवीन गिर्यारोहकांना मार्गदर्शन केले. सोलापूरच्या अर्चना तावनिया व पूर्वा तावनिया या माय-लेकींचाही या मोहिमेत सहभाग होता.
एव्हरेस्टवीर आनंद बनसोडे काम करत असलेल्या युनायटेड नेशन्सच्या हीफॉरशी या स्त्री-पुरुष समानतेसाठी ही मोहीम समर्पित होती शिवाय अंबेजोगाईच्या विजय चाटे या युवकाने ‘आॅर्गन डोनेशन’ जागृतीसाठी या मोहिमेद्वारे काम सुरु केले असून, १५००० फुटांवरून त्याने याबाबतचा संदेशही दिला आहे.
या मोहिमेचा प्रारंभ २० डिसेंबर रोजी झाला. २३ डिसेंबरला मनाली येथून सुरुवात करून १०००० व १२००० फुटांवर दोन कॅम्प सेट करून या टीमने पुढील चढाई केली. गुडघ्याइतक्या बर्फातून मार्ग काढत या टीमने पुढील चढाई पूर्ण केली. या टीमकडे कोणताही अनुभव नसताना इतकी उंची गाठणे या टीमसाठी मोठी गोष्ट होती. एव्हरेस्टवीर आनंद बनसोडे, बालाजी जाधव, करण पंजाबी, निहाल बागवान या सर्वांच्या प्रेरणेमुळे व मार्गदर्शनामुळे या सर्वांनी हे करून दाखवले. पुणे येथील उद्योजिका सुषमा कोलवणकर, मयुरी लाटे, किशोर दाते, माधवी मिनासे यांच्यासोबत सांगली येथील गायत्री ओझा यांनीही हा ट्रेक पूर्ण केला. अकलूज येथील प्राथमिक शिक्षक असलेले कृष्णदेव माने या शिक्षकानेही सरधोपट मार्ग सोडून वेगवेगळे अनुभव घेतले. वालचंद अभियांत्रिकी कॉलेजमधील साक्षी सिंघलने १५००० फुटांवर चढाई करून ‘शिक्षणासोबत इतर साहसी कामगिरी केली पाहिजे’ असा संदेश दिला.
या मोहिमेनंतर दिल्ली विधानसभेत या टीमचे कौतुक झाले व दिल्ली विधानसभेचे अध्यक्ष रामविलास गोयल यांनी या टीमचे अभिनंदन केले.
- अर्चना तावनिया यांनी पहिल्यांदा गिर्यारोहण करताना पंधरा हजार फुटांची हिमालयावरील उंची गाठण्याचे धाडस केले. विशेष म्हणजे त्या अनेक वर्षांनंतर घराबाहेर पडल्या होत्या. मुलींसोबत ट्रेकिंग करताना आनंद वाटला अशी प्रतिक्रिया त्यांनी दिली आहे. माधवी मिनासे यांनीही एक्स्प्लोररच्या नियोजनाचे कौतुक केले. या मोहिमेमुळे आत्मविश्वास वाढल्याचे त्या म्हणाल्या.
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
रजनीकांतचा लाभ काँग्रेसला अधिक होईल, सुशीलकुमार शिंदे यांचे सोलापूरात वक्तव्य, बुधवारी दिल्लीत महत्वाची बैठक
विकास सोसायट्यांनी पूरक व्यवसाय सुरू करावेत, सहकारमंत्री सुभाष देशमुख, वडवळ येथे विविध विकासकामांचा शुभारंभ
संकटाला चॅलेंज देणारी चपळगावातील रणरागिणी, पती अंथरुणाला खिळून: मुलेही अंध, दिव्यांग अन् कर्णबधिर
कामतीनजीक दोन ऊसतोड मजूर ठार, दोन ट्रॅक्टरची झाली जोरदार धडक
उर्दू ही देशाची, महाराष्ट्राचीच भाषा, सुशीलकुमार शिंदे, राष्ट्रीय उर्दू ग्रंथ प्रदर्शनाचा समारोप
जिल्ह्यातील गोरबांधवांची बांधणी करणार, अश्विनी राठोड यांची माहिती, बंजारा समाजाची विश्रामगृहावर झाली सहविचार सभा
लाच स्वीकारणाऱ्या अभियंत्याला ८५ लाखांचा दंड
वीजपुरवठा खंडित झाल्याने सोलापूरातील पाणीपुरवठा विस्कळीत
सोलापूरातील नव्या ड्रेनेज योजनेचा २ लाख ६१ हजार नागरिकांना फायदा
एमआयएमचे ओवेसी यांना मानपत्र देण्याचा प्रस्ताव सोलापूर महापालिकेने फेटाळला
वाळू वाहतूक करणाºया सोलापूर जिल्ह्यातील ८६ वाहनांची नोंदणी रद्द
सोलापूरच्या तापमानात वाढ, पारा ४२.२ अंशांवर
गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
मिलिंद सोमण-अंकिता याठिकाणी अडकणार लग्नबेडीत
देशातलं पहिलं प्लेन रेस्टॉरंट पाहिलंत का
ही आहेत जगातील भूमिगत शहरे
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातर्फे कोल्हापुरात धडक मोर्चा
जगातली 10 सर्वात मोठी हिंदू मंदिरे
भारताच्या या ऐतिहासिक किल्ल्यावरून आजही दिसतो पाकिस्तान
'तमाशा' कपलचा धमाकेदार रॅम्पवॉक
इमारतींचे हे चक्रावून सोडणारे स्ट्रक्चर पाहून व्हाल थक्क
'ही' आहेत 'दहा हजारी' पर्यटनस्थळं
प्रिया प्रकाशचं नवं फोटोशूट चर्चेत, फोटो सोशल मीडियात व्हायरल
शिवजयंतीनिमित्त हलगी वादन स्पर्धा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
जीव धोक्यात घालून पुण्यातील खाणींमध्ये पोहायला जाताहेत तरुण
नगर जिल्ह्यात सर्पमित्राने पकडला विषारी साप
मुंबई : भुलाभाई देसाई रोडवरील दुकानाला आग
माजी मंत्री एकनाथ खडसे यांनी अंजली दमानियांविरोधात दाखल केली तक्रार
IPL2018 - कोणत्या संघाने केली कमाल, कोणत्या खेळाडूची खेळी धम्माल
विराट कोहलीला ऑरेंज कॅप फेकून द्यावीशी का वाटली
आता प्लास्टर ऑफ पॅरिसचा पुनर्वापर होणार शक्य
महाराष्ट्र भवनासाठी मनसेचे आंदोलन
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
VIDEO- इंदूरमध्ये चिमुरडीवर बलात्कार करणाऱ्या आरोपीला स्थानिकांनी दिला चोप
RCB vs DD, IPL 2018 : बंगळुरुत ' एबी ' वादळ; दिल्लीवर दिमाखदार विजय
सरकारवर टीका करणाऱ्या माध्यमांवर अधिक हल्ले
सूरतच्या ‘त्या’ मुलीची आईसोबत झाली होती ३५ हजारांत विक्री


माझी लेखनकामाठी: गांधी हत्याकट आणि स्वा. सावरकर

गांधी हत्याकट आणि स्वा. सावरकर
स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांचा महात्मा गांधी यांच्या हत्येत अजिबात हात नव्हता, असे ख्यातनाम संशोधक-लेखक प्रा. शेषराव मोरे यांचे मत आहे. अंदमानात नुकत्याच झालेल्या विश्व मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदावरून मोरे यांनी या विषयाला हात घातला होता. त्यांचे म्हणणे असे, की गांधी हत्येच्या आरोपातून न्यायालयाने सावरकरांची निर्दोष मुक्तता केली होती. त्यानंतर सावरकर हयात नसताना गांधीहत्येची चौकशी करण्यासाठी सरकारने कपूर समितीची नेमणूक केली होती. सावरकरवाद्यांनी सावरकरांच्या सांगण्यावरून गांधींची हत्या केल्याचा उल्लेख या समितीने जाता जाता नमूद केला. मात्र अहवालाच्या दोन खंडांमध्ये या संदर्भातील एकही पुरावा समितीने दिलेला नाही. समितीला असा उल्लेख करण्याचा अधिकार नव्हता. मात्र अहवालातील त्याच परिच्छेदाचा आधार घेऊन सावरकरांच्या विरोधात लिहिले जाते. न्यायालयाने सावरकरांनी निर्दोष मुक्त केले असल्याने गांधीहत्येत त्यांचा हात होता, असे कुणी म्हणत असेल तर त्याबाबत पोलिसांत तक्रार केली पाहिजे. कपूर आयोगाच्या अहवालातील तो परिच्छेदच रद्द करण्यासाठी सरकारने उच्च न्यायालयात याचिका दाखल करावी. आताचे सरकार किमान सावरकरद्वेषी नाही. त्यामुळे याचा विचार होईल असे वाटते. यासंदर्भात अनुयायांनी पुढाकार घ्यावा.
मोरे यांचा तीव्र आक्षेप आहे तो कपूर आयोगाच्या सावरकरांसंबंधीच्या निष्कर्षांवर. गांधीहत्या अभियोगातून न्यायालयाने सावरकरांची निर्दोष सुटका केली आहे. (He is found not guilty of the offences as specified in the charge and is acquited…) पण कपूर आयोग म्हणतो की सावरकरांचा कटात हात होता. मोरे म्हणतात तसे म्हणण्याचा आयोगाला अधिकारच नव्हता. शिवाय तसे म्हणण्यायोग्य कोणताही पुरावा न्यायालयाने दिलेला नाही. मग आयोगाने कशावर विसंबून सदरहू निष्कर्ष काढला. हे पाहण्यासाठी हा आयोग कोणत्या परिस्थितीत स्थापन झाला ते समजून घेतले पाहिजे.
गांधीहत्या कटाचा निकाल लागून सुमारे सोळा वर्षे झाली होती. मुळात असा काही कट नव्हताच हे नथुराम गोडसेचे म्हणणे होते. न्यायालयात मात्र पुराव्यानिशी असा कट असल्याचे सिद्ध झाले होते.
या प्रकरणात ‘अपराधी व्यक्ती सुटली असेल पण एकाही निरपराध्याला शिक्षा झालेली नाही,’ हे काकासाहेब गाडगीळांचे वाक्य आहे. अनेकांची भावना हीच होती. या कटातील सगळे चेहरे समोर आलेले नाहीत, असे अनेकांना वाटत होते. गांधी हत्येपूर्वी तसे काही घडणार आहे हे काही जणांना माहीत होते, हे न्यायालयातही समोर आले होते. तशात ऑक्टोबर १९६४ मध्ये या कटात जन्मठेपेची शिक्षा झालेले विष्णू करकरे, मदनलाल पहावा आणि गोपाळ गोडसे यांची सरकारने सुटका केली. त्याचा आनंद साजरा करण्यासाठी १२ नोव्हेंबर १९६४ रोजी पुण्यातल्या उद्यान कार्यालयात सत्यनारायण महापूजा घालण्यात आली होती. १५०-२०० लोक त्यासाठी जमले होते. त्यांच्यासमोर ‘तरूण भारत’चे संपादक ग. वि. केतकर यांचे भाषण झाले. त्यात ते म्हणाले, की गांधींच्या हत्येच्या तीन महिने आधी आपण गांधींना मारणार असल्याचे नथुराम त्यांना म्हणाला होता. ते हे सगळे रंगवून सांगत असताना गोपाळ गोडसे तेथेच बसले होते. त्यांनी त्यांना आता जास्त काही बोलू नका असे सुचवले. त्यावर केतकर म्हणाले, आता मी हे सांगितले म्हणून काही ते (सरकार) मला अटक करणार नाहीत. या वक्तव्यामुळे नंतर मोठाच गदारोळ उठला. हत्याकटाचे धागेदोरे नीट जुळवण्यासाठी सरकारवरील दबाव वाढत होता. तेव्हा अखेर सरकारने २२ मार्च १९६५ रोजी जी. एस. पारेख या विधिज्ञाच्या अध्यक्षतेखाली चौकशी समितीची स्थापना केली. पण त्याच महिन्यात पारेख यांचा केंद्रीय मंत्रिमंडळात समावेश झाला आणि त्यामुळे पुढे २१ नोव्हेंबर १९६६ रोजी सर्वोच्च नायायालयाचे माजी न्यायमूर्ती जीवनलाल कपूर यांच्या एकसदस्यीय चौकशी आयोगाची नियुक्ती करण्यात आली. आयोगासमोर अनेकांच्या साक्षी झाल्या. त्यात सावरकरांचे सचिव गजानन विष्णु दामले आणि अंगरक्षक अप्पा कासार हेही होते.
सावरकरांवर गांधी हत्याकटात सामील असल्याचा आरोप दिगंबर बडगे याच्या साक्षीवर आधारलेला होता. तो माफीचा साक्षीदार. त्याच्या म्हणण्यानुसार, १४ जानेवारी १९४८ रोजी नथुराम गोडसे आणि नारायण आपटे हे त्याला घेऊन दादरला सावरकर सदनात गेले होते. तेथे ते दोघेच आत सावरकरांना भेटण्यासाठी गेले. पाच-दहा मिनिटांनी ते बाहेर आले. १७ जानेवारीला आपण सावरकरांच्या अखेरच्या दर्शनासाठी जाऊ या असे नथुरामने सुचवले. त्यानुसार ते पुन्हा सावरकर सदनात गेले. बडगेला खालीच थांबायला सांगून आपटे आणि नथुराम वर गेले. पाच-दहा मिनिटांनी ते उतरले. त्यांच्या मागोमाग सावरकर आले आणि म्हणाले, ‘यशस्वी होऊन या.’ ते सावरकर सदनात गेल्याचे अभिनेत्री शांता आपटे यांनीही पाहिले होते. पण त्यांचे आणि सावरकरांचे काय बोलणे झाले हे कोणालाच माहीत नाही. बडगेची ही साक्ष पुरेशा पुराव्याअभावी न्यायालयाने अग्राह्य मानली. तेव्हा सावरकरांच्या विरोधातल्या या साक्षीच्या आधारे कोणताही निष्कर्ष काढणे हे ‘अयोग्य’ (अनसेफ) आहे, असे न्यायमूर्तींचे मत पडले.
पण नंतर कपूर आयोगासमोर बडगे याच्या म्हणण्याला दुजोरा मिळाला तो दामले आणि कासार यांच्याकडून. दोघांनीही मुंबई पोलिसांना ४ मार्च १८४८ रोजी दिलेल्या जबानीनुसार १३ वा १४ जानेवारी १९४८ रोजी करकरे आणि मदनलाल सावरकरांना भेटले होते. १५ वा १६ जानेवारीला रात्री आपटे आणि गोडसे त्यांना भेटले होते. त्यानंतर २३ किंवा २४ जानेवारीला म्हणजे गांधींवरील बॉम्बहल्ल्यानंतर तीन-चार दिवसांनी आपटे आणि गोडसे सावरकरांशी चर्चा करण्यासाठी आले होते. त्यांच्या या म्हणण्याने बडगेची साक्ष भक्कम होत होती. याशिवाय या प्रकरणाचे तपासअधिकारी पोलीस उपायुक्त जमशेद नगरवाला यांनीही त्यांच्या अहवालात लिहून ठेवले होते, की ‘सावरकर हेच या कटाच्या मागे आहेत आणि ते आजारपणाचे सोंग आणत आहेत.’ या सर्व गोष्टींचा एकत्रित विचार करून न्या. कपूर यांनी निष्कर्ष मांडला, की सावरकर आणि त्यांचा गट हाच या कटामागे होता.
या निष्कर्षात एक बारीकशी पण महत्त्वाची फट आहे. ती म्हणजे, दामले आणि कासार यांच्या साक्षी विशेष न्यायालयासमोर झाल्या नव्हत्या. तसे का हा महत्त्वाचा प्रश्नच आहे. पण त्या झाल्या असत्या, गोडसे-आपटे आणि सावरकर यांची भेट हत्येआधी झाली होती असे सिद्ध झाले असते, तरी त्यातून त्यांचे काय बोलणे झाले हे कसे सिद्ध करता आले असते. यशस्वी होऊन या हे सावरकरांचे आशीर्वचन गांधीहत्येसंबंधीच होते हे सिद्ध करणारा कोणताही पुरावा सरकार पक्षाकडे नव्हता. तसा पुरावा न मिळाल्याने सावरकरांची सुटका झालेली आहे. त्यामुळे आयोगाच्या म्हणण्यास तसा काही अर्थ राहात नाही. मनोहर माळगावकरांसारख्या अभ्यासकानेही सावरकरांना निर्दोष मानलेले आहे.
पण ही झाली न्यायालये, आयोग आणि कायद्याची गोष्ट. याबाबत गांधीहत्या हे सत्कृत्य मानणारी मंडळी काय म्हणतात हे आजच्या काळात अधिक महत्त्वाचे ठरते. ‘मी नथुराम गोडसे बोलतोय’ हे वादग्रस्त नाटक. त्यात इतिहासाचे प्रचंड विकृतीकरण करण्यात आले आहे. सावरकर हे नथुरामला हुतात्मा मानत किंवा त्याची तुलना ते दधिची ऋषींशी करत असे या नाटकात म्हटले आहे. याचा अर्थ स्पष्ट आहे की नथुरामच्या कृत्याला त्यांचा आशीर्वाद होता. नथुरामचे बंधु गोपाळ गोडसे यांचे गांधीहत्या आणि मी हे पुस्तक वाचल्यानंतरही कोणाचीही हीच भावना व्हावी. या पुस्तकात त्यांनी कोठेही सावरकरांचा या कटात सहभाग होता असे म्हटलेले नाही. पण भाषेचे वळण असे ठेवलेले आहे की वाचणारास तसा भास व्हावा. थोर विचारवंत नरहर कुरुंदकर यांनी या पुस्तकाच्या परीक्षणात हा मुद्दा मांडलेला आहे. त्यांच्या ‘शिवरात्र’ या लेखसंग्रहात हे परीक्षण येते. त्यात त्यांनी म्हटले आहे, “सावरकरांविषयी गोडसे यांनी काय करायचे ठरवले आहे हेच स्पष्ट होत नाही. स्वातंत्र्यवीर या कटाचे सहभागी होते, पण कौशल्याने कट रचल्याने स्वातंत्र्यवीरांवर आरोप सिद्ध करता येण्याजोगा पुरावाच सरकार उपलब्ध करू शकले नाही. म्हणून सावरकर निर्दोष सुटले असे गोडसे यांना म्हणावायाचे आहे काय हेच त्यांचे मत असले तर मग तसे त्यांनी स्पष्ट म्हणावे.” पण गोडसे तसे पुस्तकाच्या पुढच्या आवृत्त्यांमध्येही म्हणत नाहीत. ‘अटक ते लाल किल्ला’ या प्रकरणात गोडसे म्हणतात, “मी सावरकरांकडे जाऊन आलो होतो आणि त्याचा त्यांच्याजवळ पुरावा होता असे अधिका-यांचे म्हणणे होते. तसे काही असण्याचा संबंध नव्हता हा माझा विश्वास होता.” पुढे ते म्हणतात, “सावरकरांना गोवण्याचे दूषण माझ्या माथी तरी आले नाही. त्यांची आणि माझी भेट झाली होती किंवा नाही ही गोष्ट आज काळाच्या उदरात लुप्त झाली आहे.” हे पुस्तक जन्मठेप भोगून आल्यानंतर त्यांनी लिहिले आहे. तो इतिहास असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. त्या इतिहासाची ही अशी त-हा
खुद्द गोपाळ गोडसे हेच सावरकरांबद्दल गोलमाल भाषा वापरतात, तेथे इतरांबद्दल काय बोलावे सावरकरांचे विरोधक तर त्यांना गांधीहत्येसाठी जबाबदार धरत आहेतच. नथुराम हा सावरकरांचा सचिव होता, त्यांना दैनिक काढण्यासाठी सावरकरांनी मोठी रक्कम दिली होती, हे कोण कसे विसरणार सावरकरांचे विरोधक तर त्यांना गांधीहत्येसाठी जबाबदार धरत आहेतच. नथुराम हा सावरकरांचा सचिव होता, त्यांना दैनिक काढण्यासाठी सावरकरांनी मोठी रक्कम दिली होती, हे कोण कसे विसरणार पी. एल. इनामदार हे गोपाळ गोडसे आणि डॉ. दत्तात्रय परचुरे यांचे वकील. त्यांच्या ‘द स्टोरी ऑफ द ट्रायल इन द रेड फोर्ट’ (ऑक्टोबर १९७६) या पुस्तकात लिहिले आहे, की ‘लाल किल्ल्यात खटला चालला त्या संपूर्ण काळात सावरकरांनी त्यांच्या डावीकडे बसलेल्या नथुरामकडे एकदाही साधे वळूनसुद्धा पाहिले नाही, बोलण्याची गोष्ट तर दूरच...’ सावरकरांच्या या वागण्यामुळे नथुराम खूप कष्टी असे. शिमल्यात नथुरामबरोबर त्यांची शेवटची भेट झाली तेव्हाही, आपण सावरकरांच्या एका हस्तस्पर्शासाठी, सहानुभूतीच्या एका स्पर्शासाठी, दृष्टीक्षेपासाठी कसे आसुसलो होतो असे नथुराम म्हणाल्याचे त्यांनी लिहून ठेवले आहे. नथुरामच्या मनात सावरकरांबद्दल अशी भक्तीभावना होती हे कोण विसरणार पी. एल. इनामदार हे गोपाळ गोडसे आणि डॉ. दत्तात्रय परचुरे यांचे वकील. त्यांच्या ‘द स्टोरी ऑफ द ट्रायल इन द रेड फोर्ट’ (ऑक्टोबर १९७६) या पुस्तकात लिहिले आहे, की ‘लाल किल्ल्यात खटला चालला त्या संपूर्ण काळात सावरकरांनी त्यांच्या डावीकडे बसलेल्या नथुरामकडे एकदाही साधे वळूनसुद्धा पाहिले नाही, बोलण्याची गोष्ट तर दूरच...’ सावरकरांच्या या वागण्यामुळे नथुराम खूप कष्टी असे. शिमल्यात नथुरामबरोबर त्यांची शेवटची भेट झाली तेव्हाही, आपण सावरकरांच्या एका हस्तस्पर्शासाठी, सहानुभूतीच्या एका स्पर्शासाठी, दृष्टीक्षेपासाठी कसे आसुसलो होतो असे नथुराम म्हणाल्याचे त्यांनी लिहून ठेवले आहे. नथुरामच्या मनात सावरकरांबद्दल अशी भक्तीभावना होती हे कोण विसरणार त्यातूनच सावरकरांवर असा आरोप होत आहे. गोपाळ गोडसे हे स्वतः त्या कटात असल्याने यांना तो पुसून काढण्याची संधी होती. पण तेच स्वतः संदिग्ध राहून संशय वाढवताना दिसले. आता तर तेही गेले... त्यांचे अनुयायी मात्र अजूनही स्वातंत्र्यवीरांच्या भाळावरचा डाग राहून राहून गडद करताना दिसतात. तेव्हा एकट्या कपूर आयोगालाच दोषी मानण्यात काय अर्थ
(पूर्वप्रसिद्धी - लोकप्रभा, टाचणी आणि टोचणी, २४ सप्टें. २०१५)
वृत्तकथा - ऑपरेशन म्यानमार
वृत्तकथा - ऑपरेशन मरिन ड्राइव्ह
हेरकथा - ये शॅल नो द ट्रूथ
बालकथा - टून्देशातून सुटका
बालकथा - मोबाईलमधलं भूत
या ब्लॉगवरचे लेख या पूर्वी कोठे ना कोठे प्रसिद्ध झाले आहेत. बहुतेक लेख सकाळमधले वा लोकसत्तातले आहेत. आता हे वृत्तपत्रीय लिखाण म्हणजे अगदीच प्रासंगिक असते, तेव्हा ते येथे पुन्हा देण्याचे कारण काय
आणि दुसरे म्हणजे, ते लेख प्रसंगोपात लिहिले असले, तरी ते प्रासंगिक नाहीत, असे मला वाटते. कारण की त्यात मला जे म्हणायचे आहे, ते आजही तितकेच ताजे आहे.
मॅनहंट : पीटर बर्गन, अनुवाद - रवि आमले
राखीव जागा : वस्तुस्थिती आणि विपर्यास
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
(पूर्वप्रसिद्धी : लोकप्रभा, १४ सप्टे. २०१२ ) || १ || एकंदरच सध्या श्लील-अश्लील असा काही धरबंध उरलेला नाही. धर्म व संस्कृतीची चा...
26 जून 1975 च्या पहाटे भारतीय राजकारणातील अंधारयुग सुरू झाले. इंदिरा गांधी यांनी आणीबाणीची घोषणा केली. देश पुन्हा परतंत्र झाला. सर्व स्वातंत...
किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार
लोकसंकेत नावाच्या एका छोट्या व अल्पायुषी दैनिकात १२ मे १९९६ रोजी किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार हा लेख प्रसिद्ध झाला होता... अलीकडेच जुन...
संस्कृती म्हणजे काचेचे भांडे. बाईच्या इज्जतीप्रमाणे तिला एकदा तडा गेला की गेलाच. तो परत सांधता येत नाही. असे जर आपले विचारऐश्वर्य असेल, तर...
मराठी भाषा आणि व पण परंतु...
1. साधारणतः भाषेची काळजी वाहणारा आणि करणारा एक वर्ग सर्वच समुहांमध्ये आढळतो. ते काळजी करतात म्हणजे भाषा बिघडू नये असं पाहतात. आता ही भाषा बि...
गांधी हत्याकट आणि स्वा. सावरकर
कोण म्हणतो हे टिळकांना रूचले नसते
राधेमाँचे कुठे काय चुकले
तुका लोकी निराळा - *संत तुकाराम महाराज यांची चरित्रगाथा मांडणारी लेखमाला * *यंदा लोकसत्ताच्या लोकरंग या रविवार पुरवणीत प्रसिद्ध होत आहे.* *तुकारामांच्या चरित्राचा ऐतिहासिक आणि...


भगवान श्रीकृष्ण

शनिवार, एप्रिल 21, 2018
कृष्ण हा मुक्ती देणारा आहे. बध्दांची बाजू घेणारा आहे. जरासंधाने ९६ राजे तुरुंगात घातले होते व एका दावणीने त्यांना बांधले होते. ते सारे कृष्णाने मुक्त करवले. जरासंधाचा वध करवला. शिशुपालाचा उच्छेद केला. साम्राज्यमदाने चढलेल्यांचा नक्षा उतरवला. कौरवांनी पांडवांस लुबाडले; हे पाहून तो पांडवांचा सखा झाला व त्यांना धीर देता झाला. त्यांची बाजू उचलून धरता झाला व कौरवांचा नाश करता झाला. दुस-यास जो अन्यायाने लुबाडील, नाडील, पायांखाली चिरडील त्यांचा कृष्ण हा काळ होता. जे पददलित, वंचित त्यांचा तो वाली होता. उठा, मीही तुमच्याबरोबर येतो. रडू नका. हातपाय गाळू नका, असे अभयवचन देणारा, आश्वासन देणारा, प्रोत्साहन देणारा तो होता.
जो जो संकटात असे त्याला श्रीकृष्णाचे स्मरण होई. तो कृष्णाला हाक मारी. मारली जाणारी गाय असो, छळली जाणारी पांचाली असो, त्यांना आता एक श्रीकृष्ण दिसे. आणि निरपेक्ष सहाय्य तो करी. त्याचा मोबदला मागत नसे. द्रौपदीने एक पान दिले तरी त्याला ढेकर येई व म्हणे, ''तू मला सारे दिलेस'' बिंदू घेऊन तो सिंधू देणारा होता. पोहे खाऊन सुदामपुरी देणारा होता. असा निःस्वार्थी, फलेच्छारहित, परंतु लोकसंग्रहाचे, अति त्रासाचे काम करणारा हा महापुरुष युगपुरुष होता. जिवंत, त्यागमयी, यज्ञमयी मूर्ती होती.
अशा या परम ज्ञानी कर्मवीराने आपल्या जीवनाचे सारही आपणास दिले आहे. जीवनाची सफलता कशाने आहे हे त्याने सर्व मानवजातीला सांगून ठेवले आहे. आपल्याला संदेश देऊन ठेवला आहे. हा संदेश म्हणजे श्रीमद्भगवद्गीता. हा लहानसा ग्रंथ, परंतु याला तुलना नाही. वामनाच्या तीन पावलांत सर्व ब्रह्मांड मावले त्याप्रमाणे या सातशे श्लोकांत सर्व तत्त्वज्ञान आले आहे. सर्व थोर विचार आले आहेत. येथे भक्ती आहे, कर्म आहे, ज्ञान आहे, योग आहे. सर्वांना येथे स्थान आहे. सर्व तत्त्वज्ञानांचे सूर येथे एकत्र आणून परमेश्वराने-या श्रीकृष्णाने मधुर संगीत निर्माण केले आहे. गीता म्हणजे धर्मविचारांचा लहान कोश आहे, येथे सर्व आहे. गीता ही श्रीकृष्णाची मुमुक्षूला, पुरुषार्थ प्राप्त करू इच्छिणा-याला देणगी आहे.
साने गुरूजी असे होते.. (पु.लं. च्या शब्दात)


श्याम

शनिवार, एप्रिल 21, 2018
राजा म्हणाला, 'पुष्कळ आहे व तेच आम्ही मागत आहोत. श्याम  आईच्या आठवणी तू सांगितल्यास. आमच्याच हृदयांत त्या अमर झाल्या आहेत. असे नाही तर, शेकडो लोकांच्या जीवनांत त्या अमर झाल्या आहेत. तुझ्या आईच्या आठवणी सांगितल्यास, त्याप्रमाणेच इतरही ज्या आठवणी असतील त्या आम्हांला सांग.'
राम म्हणाला, 'भावाबहिणींच्या, आप्तेष्टांच्या, मित्रांच्या, निरनिराळया शाळांतील शिक्षकांसंबंधीच्या तुझ्या शेकडो आठवणी असतील. तुझ्या आठवणी लहान लहान असतील, परंतु त्या आठवणी सांगताना त्यांच्याभोवती जे वातावरण तू उत्पन्न करतोस ते किती रसमय असते म्हणून सांगू
नामदेव म्हणाला, 'आठवणी सांगता सांगता सा-या भारताचा जणू इतिहासच तू सांगू लागतोस. भारतमाता तुझ्या रोमारोमांत शिरलेली आहे. आम्हांला समाज, धर्म, इतिहास, शिक्षण, वाड्.मय, आरोग्य, आहारविहार इ.शेकडो गोष्टीसंबंधीचे ज्ञान त्यामुळे होते. ते ज्ञान गोष्टीच्या ओघात सहज येऊन जाते. मुद्दाम सांगू म्हटल्याने थोडेच सांगता येणार आहे  श्याम, तू गेलास तर आम्हांला कोण सांगेल  श्याम, तू गेलास तर आम्हांला कोण सांगेल  कोण हसवील
श्याम म्हणाला, 'मी येथून जाणार नाही. तुम्हांला सोडून मी कोठे जाऊ  माझे ते सारे विचार मी कधीच सोडून दिले.'
प्रल्हाद म्हणाला, 'तुमच्या रुग्ण शरीरामुळे तुम्ही दुसरीकडे कोठे आता जाणार नाही. परंतु कदाचित कायमचे देवाघरी लौकर गेलात तर
श्याम म्हणाला, 'त्याची भीती कशाला  मरण म्हणजे मेवा. जीवनाला मरणाचे फळ व मरणाला जीवनाचे कोंब फुटतात. मला तर मृत्यू म्हणजे देवाकडे जाण्याचे द्वार वाटते. एखाद्या मोठया राजवाडयाला अनेक प्रवेशद्वारे असतात. त्याप्रमाणे मृत्यूची अनंत प्रवेशद्वारे ओलांडीत ओलांडीत सिंहासनावर बसलेल्या त्या राजराजेश्वराचे दर्शन घ्यावे लागते.'
येतो मी धावत भेटावया
श्याम तो गोड चरण म्हणत राहिला. सारे स्तब्ध राहिले.
 तुझ्या प्रकृतीमुळे आम्हांस असे वाटते. मरणाला आम्ही भीत नाही. परंतु तो दिवस येण्यापूर्वी तुझ्याजवळचे सारे आम्हांला दे. तुला त्रास होईल कदाचित, कदाचित बरेही वाटेल. कारण गतायुष्यातील अनेक प्रसंगांकडे पाहताना आपण अनासक्त रीतीने पाहतो व आनंद अनुभवतो. गतायुष्यातील सारे गोडच वाटू लागते. सांगशील का  प्रत्यही थोडथोडे सांगत जा.'
साने गुरूजी असे होते.. (पु.लं. च्या शब्दात)


Marathi Magazine - Divyamarathi Magazine - Read Marathi Magazines Online - Divyamarathi

वर्ष संपत असताना रवींद्रनाथांच्या दोन कविता मनात रुंजी घालत आहेत. दोन्ही कविता देशासाठी काही मागणाऱ्या, इच्छा व्यक्त करणाऱ्या. एका बुद्धिमान प्रतिभावंत कवीने जे देशासाठी मागितले, त्या पलिकडे जाऊन आणखी काय मागावे... पण त्या दोन कविता लिहिल्याला उणेपुरे शतक लोटले - तरीही तेच मागणे मागावे लागते आहे. आता तर त्या मागण्यातील कळकळ अधिकच तीव्र होत चालली आहे... रवींद्रनाथांनी १९१० मध्ये लिहिलेल्या - चित्तो जेथॉ भयशून्यो या कवितेतील आळवणी होती... चित्त जेथे असेल भयशून्य आणि मस्तक असेल उन्नत...
कुणाच्या स्वार्थ वा हव्यासापोटी एखाद्याच्या आयुष्याची गोष्ट आगीत जळून भस्मसात व्हावी, यासारखा दुर्दैवी क्षण नाही. पण नव वर्षाला चार दिवस शिल्लक असताना मुंबईच्या वाट्याला हा क्षण आला. मध्य मंुबईतल्या एका हॉटेलला लागलेल्या आगीच्या धुरात गुदमरून १४ जण मरण पावले. हसती-खेळती घरं सून्न झाली. अर्थात, झालं-गेलं मागे टाकून घटनेमुळे विच्छिन्न झालेली कुटुंबं वगळता इतर सारे जण नववर्षाचं स्वागत करतील. कारण थर्टी फर्स्ट, न्यू इयर हे नव्या जगाचे उत्सव आहेत. भाषा, रंग, कूळ, जात असे सगळे माणसामाणसांतले...
थर्टी फर्स्ट हे एक अजब प्रकरण आहे. पहिल्याच वर्षी मला त्याचा अनुभव आला. कस्टमरांची तोबा गर्दी, खाण्यापिण्याच्या न संपणाऱ्या ऑर्डरी, शेरो-शायरीला आलेला ऊत, त्यात माझ्याही कवितेचं झालेलं सादरीकरण, कविता आवडल्याने बक्षीस मिळालेली बीअर आणि आग्रहामुळे माझ्या ओठाला लागलेला पहिला ग्लास... यामुळे हा दिवस यादगार बनला... आज थर्टी फस्टचा दिवस. आम्ही सगळेच वेळेआधी हॉटेलमध्ये आलो होतो. रात्री हॉटेल घासून पुसून-धुवून काढलं होतं. किचनमध्ये व्हेजिटेबल, चिकन, मटन, फिश आणि सोबत लागणारं सगळं सामान किशोरने...
तुफानी वादळी ठरलेल्या कुस्तीत अभिजित कटके महाराष्ट्र केसरी ठरला. म्हणजेच, कटकेने किरण भगतचा पराभव केला, पण पराभूत होऊनही मीडिया-सोशल मीडियात किरणच्याच नावाचा जयघोष झाला. उपमहाराष्ट्र केसरी किरण हरूनही अशा तऱ्हेने जिंकला... माझा किरण फायनला गेला, आन् माझा पाय दुखायचा राहिला. लै दुखत होता. पण कसा राहिला कुणास ठाव मी पोराच्या कुस्त्या टीवीवर बघायचे, पण त्यादिशी पुण्याला गेले. त्यो फायनल गेल्यापासनं मला आणि त्येच्या वडिलांना झोप लागली न्हाय. मी तर सगळ्या देवाला हात जोडत हुती. किरण...
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांचे अप्रकाशित टिपण
महर्षी शिंदे यांच्या जीवनकार्याचे साक्षेपी अभ्यासक प्रा. गो. मा. पवार यांच्या संग्रहातून नुकतेच महर्षींचे एक अप्रकाशित टिपण प्राप्त झाले आहे. १२ ऑगस्ट १९३६ रोजी पुणे येथील ऐक्य संवर्धन मंडळाच्या पाचव्या वर्धापनदिनानिमित्त सभेचे अध्यक्ष म्हणून शिंदे यांनी त्यांच्या भाषणापूर्वी काही मुद्द्यांचे टिपण काढले होते. २ जानेवारी हा महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांचा स्मृतिदिन. त्या औचित्यनिमित्ताने महर्षी शिंदे यांच्या टिपणाचा हा सारांश... महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांना आपण ओळखतो ते कर्ते...
कॉ. पानसरे समग्र वाङ्मय दुसरा खंड प्रकाशित
कॉ. गोविंद पानसरे हे कम्युनिस्ट पक्षाचे झुंजार राजकीय नेते आणि कामगार पुढारी होते. त्याचप्रमाणे एक नामवंत कायदेपंडितदेखील होते. त्यांनी अनेक चळवळींत सहभाग घेतला, देहदंड सोसला. त्यांच्या जडणघडणीत मार्क्सवाद व लेनिनवादाचा विचार प्रभावी होता. या विचारांच्या प्रकाशातच त्यांनी लेखन केले. भारतातील कम्युनिस्ट चळवळ, भारतीय समाजातील पुरोगामी विचारप्रवाह आणि महाराष्ट्रातील महात्मा फुले, शाहू महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची समाजसुधारणा चळवळ यांचाही खोलवरचा ठसा त्यांच्या विचारदृष्टीवर...
शाेध : ‘अंगारवाट’ तुडवणाऱ्या वारकऱ्याचा
अंगारवाटा : शोध शरद जोशींचा हे पुस्तक शरद जोशींचे चरित्र तर आहेच; पण त्यापेक्षा ते शेतकरी चळवळीचा इतिहास आहे. शरद जोशींच्या चळवळींचे मुख्य सूत्रच मुळी शेतीमालाला रास्त भाव हे होते. थोडेफार इतर प्रश्न जोडले गेले असतील; पण मुख्यत: त्यांची चळवळ त्या त्या पिकाला योग्य भाव मिळावा यासाठीच झालेली आहे. एखाद्या प्रश्नाच्या सोडवणुकीसाठी अगर एखाद्या मागणीसाठी लोकांची चळवळ उभी राहते आणि कालांतराने ती विराम पावते. अशा लोकचळवळींचे आपल्या सामाजिक आणि राजकीय इतिहासात मोठे महत्त्व असते. त्या...
प्रेम आणि विवाह या क्षेत्रात आधीच खूप पोकळी आहे. ज्या आधुनिक आणि प्राचीन आंतरधर्मीय किंवा आंतरजातीय प्रेमकथा आहेत, ते क्षीण असले तरी ते अद्याप पेटत राहिलेले दिवे आहेत. एरवी झाकोळलेल्या सार्वजनिक जीवनात ते नवीन दिवे पेटत आहेत. निदान, त्यांना तरी या विद्वेषाच्या राजकारणापासून वेगळे ठेवायला हवे. हिंदू -मुसलमानपेक्षा कोणत्याही धर्मापेक्षा उच्च असलेली माणूस म्हणून जगण्याची धारणा हे दिवे दाखवत आहेत. आशेचे दिवे हे तेवढेच आहेत. ते निदान विझवू नका... राजस्थानमधल्या राजसमंद इथं मोहंमद...
शब्द खोडून तयार झालेली राजकीय कविता
इरेझर पोयट्री... सोप्या भाषेत हा कवितेचा एक प्रकार आहे, जो गेल्या वर्षात अमेरिकेतील साहित्यिकांकडून मोठ्या प्रमाणात राजकीय विरोधासाठी वापरला गेला.या कवितेला ब्लॅकआऊट किंवा रिडक्शन पोएट्री असंही म्हणतात. म्हणजे आपल्या सर्वांना माहिती असलेला शब्द लिहिल्यानंतर कवितेचा जन्म होतो. पण हे प्रकरण जरा उलटं आहे, शब्द खोडल्यानंतर तयारी होणारी ही कविता आहे. राजकीय, सांस्कृतिक दमनाच्या काळात कलेचे आणि साहित्याचे नवनवे प्रकार जन्माला येतात, अस्तित्वात असलेले उत्क्रांत होतात. अशा दमनाच्या...
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून लिहिलेले ‘रक्त’
लेखक अच्युत गोडबोले व सहलेखिका डॉ. वैदेही लिमये यांनी सखोल अभ्यास, ओघवती भाषा, विचारांची मुक्त पखरण विश्वखाणी शब्दांच्या मखरात बसवून रक्ताला वाहते ठेवले आहे कारण रक्तगंगा सतत वाहती राहिली पाहिजे, तरच जीवन संुदर होईल. जीवन सुंदर असून ते अधिक सुंदर करण्यातच माणसाच्या जगण्याचे तथ्य आहे; कारण भवचक्र फिरत राहणार असून जीवनसंगीताने ते व्यापलेले आहे, म्हणून जीवन प्रवाही होण्यासाठी रक्त खेळते हवे. रक्ताचा सलोनी झेला या पुस्तकातून व्यक्त होतो. वाचनीय, मननीय, चिंतनीय असे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून...
तहजीबी भाषेचा गंगाजमनी जश्न
उर्दू है जिसका नाम, हमी जानते है दाग, सारे जहां में धूम हमारे जबां की है या शेराची प्रचिती देणारा सर्वांसाठी खुला आणि विनाशुल्क असलेला जश्ने रेख्ता या भाषा महोत्सवाचं हे चौथं वर्ष होतं. दिल्लीत झालेला जश्ने रेख्ता अक्षरश: जगभरातल्या उर्दूप्रेमींनी ओसंडून वाहत होता. त्याचा हा आँखों देखा हाल... मुस्लिम असूनही मराठी किती छान बोलतेस असं तथाकथित कौतुक माझ्या अनेक मुस्लिम मित्रमैत्रिणींना व्हावं लागलंय. तुम्ही मुस्लिम, म्हणजे तुमची मातृभाषा उर्दू. मराठी फारफारतर तोडकंमोडकं येत असावं असं...
१९९२ मध्ये शास्त्रज्ञांच्या गटाने (९९ नोबेल विजेते व १५७५ शास्त्रज्ञ) ढासळत्या पर्यावरणाच्या आणि मानव- पर्यावरण नात्यासंदर्भाने मानवतेला एक समज दिली होती, या घटनेला नोव्हेंबर महिन्यात २५ वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्ताने याच गोष्टीचा आढावा घेऊन १८४ देशांतल्या १५,३६४ शास्त्रज्ञांच्या चमूने मानवतेला आता दुसरी समज दिलेली आहे. वैश्विक पातळीवर नैसर्गिक संसाधनांचा अमर्यादित वापर व अविवेकी लूट मानवजातीला काही नवी नाही. अवघ्या चराचर सृष्टीचे वर्तमान आणि भविष्य धोक्यात आणणाऱ्या या...
...के हमरी डगरिया के हम राजा
सिनेमाच्या क्लायमॅक्सला अनारकलीने केलेला विद्रोह हा भल्याभल्यांची गाळण उडवणारा आहे. या वर्षी आलेल्या सिनेमांपैकी हा सर्वात विस्फोटक क्लायमॅक्स आहे. अनारकली ऑफ आरा ला हाऊसफुल प्रेक्षागृहात पाहायची इच्छा आहे. ती पूर्ण होणार नाही माहितीये, पण त्यातल्या विद्रोही शेवटाने किती जण हादरतील अन् किती लज्जेने मान वळवतील हे प्रत्यक्ष बघणं म्हणजे आपल्या समाजाच्या निर्लज्जपणाची लिटमस टेस्ट असू शकेल. शुक्रवारचा पहिला अनारकली ऑफ आराचा शो. सिनेमागृहात मी धरून पाच प्रेक्षक. एंड क्रेडिट दाखवताना...
मौका भी है, दस्‍तूरभी...
हिंदी मसालापटात हीरो-व्हिलनचा संघर्ष सुरू झाला की, पिस्तूल कधी हीरोच्या, तर कधी व्हिलनच्या हातात दिसते. उत्कंठा वाढवणाऱ्या गुजरात विधानसभा निवडणुकांच्या निमित्ताने नेमके असेच काहीसे घडले. या निवडणुकीत पिस्तूल काँग्रेसकडे आले. मोदींवर टीकेच्या फैरीझाडल्या गेल्या. राहुल यांनी बराच काळ पिस्तूल स्वत:कडे टिकवून ठेवले. त्यांना ते शोभूनही दिसले. काँग्रेस अध्यक्षपदाची सूत्र स्वीकारताना त्यांच्यातला हा बदल समर्थकांना सुखावणारा असला तरीही गुजरातचा निकाल त्यांची प्रतिमा आणि भवितव्य...
आपणच शंभुलाल आणि आपणच अफरजुल
सामान्य माणसांच्या मनात परधर्माविषयी द्वेष जागवण्याचे राजकारण पुन्हा वेग घेऊ लागले आहे. संशय, शंका, भीती आणि त्यातून येणारी असुरक्षितता सत्ताधाऱ्यांसाठी केव्हाही सोयीची असली तरीही हा निश्चितच उलट्या दिशेचा प्रवास आहे. राजस्थानातल्या राजसमंद गावात एका धर्मवेड्या हिंदूने मुस्लिम स्थलांतरिताची हत्या करावी, सोशल मीडियामधून ती प्रत्येकापर्यंत पोहोचावी आणि तरीही सत्ताधारी-विरोधकांप्रमाणेच प्रस्थापित मीडिया आणि सुबुद्ध जनतेनेही त्याबाबत मौन पाळावे, हे त्याच दिशेचे निदर्शक आहे......
मुंबईचा मंथनमेळा: एक संयत एल्‍गार
एकीकडे सत्ताधारी व्यवस्थान्यू नॉर्मलच्या नावाखाली सामाजिक-राजकीय आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांत घातक पायंडे पाडत चालली आहे आणि दुसऱ्या बाजूला वैचारिक विरोधकांचे बौद्धिक आणि कृतीच्या पातळीवर प्रतिआव्हान देणे सुरू झाले आहे. लोकशाही मूल्यांवर आघात करणाऱ्या प्रवृत्तींविरोधात गेली दोन वर्षे मुंबई कलेक्टिव्हचे आयोजन होत आहे. या उपक्रमाचे दुसरेसत्र नुकतेच पार पडले. त्यानिमित्ताने... स्वातंत्र्य, संविधान आणि धर्मनिरपेक्षता तसेच वैज्ञानिक विचारसरणीचा पुरस्कार करणे या उद्देशाने...
गोवा, गुजरात आणि हिंदुत्‍व...
नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा ही दुक्कल ओळखीच्या गावात सराईतपणे खोऱ्याने मतं ओढतील, असं वाटलं होतं. पण गुजरात विधानसभा निवडणूक काही उत्तर प्रदेशच्या मार्गाने गेलेली नाही. तर ही निवडणूक उत्तर प्रदेशच्या बरोबरीने झालेल्या गोव्याच्या निवडणुकीच्या पावलावर पाऊल ठेवून चाललीय की काय, असं वाटायला लावणारी परिस्थिती आहे... सोमवारी सकाळी गुजरात आणि हिमाचल प्रदेश विधानसभा निवडणुकांचे निकाल लागतील. हिमाचलच्या निवडणुका झाल्या याचे विस्मरण व्हावे आणि चर्चा फक्त गुजरातची व्हावी, असा आजचा माहोल...
पल्‍याडवासी उस्‍मानाबाद व्‍हाया वाशिंग्‍टन डीसी
संवेदनशीलतेचा संस्कार मनावर रुजला की माणसाच्या वेदनेची जाण मनी रुजते. हीच जाण आणि त्यातून प्रगल्भ होत गेलेला दृष्टिकोन प्रगती कोळगे यांच्या मनात पारधी जमातीची व्यथा-वेदना चित्रपटाच्या माध्यमातून मांडण्याची इर्षा जागवून गेला. उस्मानाबादेतल्या मातीत रुजलेल्या कथाबीजासाठी त्यांनी वॉशिंग्टनहून पुन्हा घराकडे झेप घेतली आणि त्यातून पल्याडवासीसारखा प्रवाहाबाहेरचा चित्रपट आकारास आला... उस्मानाबाद जिल्ह्यात ती लहानाची मोठी झाली, शिकली. आई गृहिणी, वडील वकील. आयटी क्षेत्रात शिकली,...
तब्बल अकरा वर्षांच्या विरामानंतर विदर्भ साहित्य संघाचे पाचवे बालकुमार साहित्य संमेलन नुकतेच पार पडले. साहित्य संमेलनाचा तोच तोपणा टाळून आजच्या काळातील मुलांच्या कलाने, काळाची गरज ओळखून बदलांचा स्वीकार करून नव्हे चौकट मोडून केलेले, हे संमलेन अनेक नव्या तेही चांगल्या बदलांची नांदी ठरले... साहित्य संमेलन म्हटले की, परिसंवाद, कवी संमेलन, गझल, कथा कथन अशी ठरावीक साचेबद्ध चौकट डोळ्यांसमोर उभी राहते. बदलत्या काळासोबत या चौकटीत बदल का होत नाही, हा विचार अनेकदा मनात डोकावतो. पण जाऊ द्या ना, जे...
बाईपुराण आणि थर्टीफस्‍टपुर्वीची पार्टी
तुम्ही देणारे असा वा घेणारे असा, मला दोन्ही बाजूंना अहंकार आणि हावरटपणाचं दर्शन घडत होतं. पैशाची लालूच दाखवून बाई मला राबवू पाहत होत्या, तर माझे साथीदार दुसऱ्याच्या ताटातलं ओरबाडू पाहत होते... मी शांतपणे खोलीत बसलो होतो. घरात कोणीच दिसत नव्हतं. आजीही दिसत नव्हत्या. बसून बसून कंटाळा आला. समोरच्या सोफ्यावर चांदोबा नावाचं मासिक दिसलं. ते घेऊन चाळत बसलो. त्यातल्या विक्रमादित्य आणि वेताळ नावाच्या गोष्टीनं मला गुंतवून टाकलं. तेवढ्यात अचानक बाई आल्या. हातात एक छोटं पाकीट होतं. त्यातून एक कोरी...


ई-साहित्य - Reply

Reply – कविता ॥ ती पाम्बरून गेली , उभं मन पार आज ॥
कविता ॥ ती पाम्बरून गेली , उभं मन पार आज ॥
उभं मन पार आज
डोळे जड झालं माझं
वाहून आठवणींचं ओझं ॥
पिरमाचं पीक आलंय मॉप
जव्हा चेहरा त्यो दिसला ॥
उरलोय नावापुरता गडी ॥
डोळा नेई तिथं जातोय
तरी पान बी हालंना ॥
जरी म्या भक्त भैरोबाचा ॥
मला वाटली ती सीता
फिरलो माघारी वैतागून ॥
किती घोर तो लागला
वाट कोरडी ती झाली
आत दुष्काळ जणू पडला ॥
जीभ जड झाली माझी
गेली हसून दुरून , पार मन पाम्बरून
खोल जखम जी झाली , ती आजही हाय ताजी ॥
सिद्धेश्वर विलास पाटणकर C


भगवान श्रीकृष्ण

शनिवार, एप्रिल 21, 2018
श्रीकृष्णाकडे आता मी निराळयाच दृष्टीने पाहू लागतो. गोकुळात व्यवस्था करणारा, प्रेम निर्माण करणारा, मुरली वाजविणारा यांचे निराळेच आता मला दर्शन होऊ लागते. हा कृष्ण माझ्या हृदयातच मला दिसायला लागतो. गोकुळात कृष्णा वाढला. हे कोठले गोकुळ  'गो' या शब्दाचा अर्थ गाय आहे, तसाच इंद्रिय असाही अर्थ आहे. गायी जशा हिरवे हिरवे रान पाहून दूरवर चरत जातात, त्याप्रमाणे मोहक, आकर्षक वस्तू दिसली की इंद्रियेही पतंगाप्रमाणे त्याकडे धावत जातात  'गो' या शब्दाचा अर्थ गाय आहे, तसाच इंद्रिय असाही अर्थ आहे. गायी जशा हिरवे हिरवे रान पाहून दूरवर चरत जातात, त्याप्रमाणे मोहक, आकर्षक वस्तू दिसली की इंद्रियेही पतंगाप्रमाणे त्याकडे धावत जातात  गोकुळ म्हणजे इंद्रियांचे कुळ, इंद्रियांचा समुदाय. या इंद्रियांच्या शेकडो प्रवृत्ती असतात. त्यात एकवाक्यता नसते. अंतःकरणात गोंधळ असतो, वणवे असतात. अंतःकरणाच्या शुध्द भावनेच्या यमुनेत अहंकाराचे कालिये ठाणी देतात. अधासुर, दंभासुर निर्माण होतात. अंतःकरणाची तगमग होते. आरडाओरड, गदारोळ, धांगडधिंगा माझ्या हृदयांगणात मला ऐकू येतो. माझे हृदयमंथन चालू असते. आपण समुद्र-मंथनाची गोष्ट वाचतो. हे समुद्रमंथन म्हणजे रूपक आहे. हे समुद्रमंथन म्हणजे आपल्या प्रत्येकाच्या हृदयात रात्रंदिन चालणारे हृदयमंथन होय. या हृदयसागरावर अनेक वासनांच्या, विकारांच्या, मनोरथांच्या ऊर्मी उसळत असतात आणि या मंथनातून या सागरतीरावर नाना प्रकारच्या वस्तू येऊन पडतात. आपल्या या हृदयात काय नाही गोकुळ म्हणजे इंद्रियांचे कुळ, इंद्रियांचा समुदाय. या इंद्रियांच्या शेकडो प्रवृत्ती असतात. त्यात एकवाक्यता नसते. अंतःकरणात गोंधळ असतो, वणवे असतात. अंतःकरणाच्या शुध्द भावनेच्या यमुनेत अहंकाराचे कालिये ठाणी देतात. अधासुर, दंभासुर निर्माण होतात. अंतःकरणाची तगमग होते. आरडाओरड, गदारोळ, धांगडधिंगा माझ्या हृदयांगणात मला ऐकू येतो. माझे हृदयमंथन चालू असते. आपण समुद्र-मंथनाची गोष्ट वाचतो. हे समुद्रमंथन म्हणजे रूपक आहे. हे समुद्रमंथन म्हणजे आपल्या प्रत्येकाच्या हृदयात रात्रंदिन चालणारे हृदयमंथन होय. या हृदयसागरावर अनेक वासनांच्या, विकारांच्या, मनोरथांच्या ऊर्मी उसळत असतात आणि या मंथनातून या सागरतीरावर नाना प्रकारच्या वस्तू येऊन पडतात. आपल्या या हृदयात काय नाही यातून लक्ष्मी निर्माण होते, चंद्र निर्माण होतो, यातून दारू निर्माण होते, अप्सरा निर्माण होतात, विष निर्माण होते  यातून लक्ष्मी निर्माण होते, चंद्र निर्माण होतो, यातून दारू निर्माण होते, अप्सरा निर्माण होतात, विष निर्माण होते  काय निर्माण होत नाही काय निर्माण होत नाही ज्या वेळेस विषयवासना हृदयात उंचावतात तेव्हा आपण अप्सरा निर्माण करतो. ज्या वेळेस प्रेमसागर उचंबळतो तेव्हा चंद्र निर्माण होतो. जेव्हा आपण लोकांना वाक्ताडन करतो, त्यांच्यावर जुलूम करतो तेव्हा चाबूक आपल्या हृदयातून निर्माण होतो. जगाला बोंब मारायला लावतो, हाय हाय करायला लावतो, तेव्हा शंख निर्माण होतो, असे हृदयमंथन सुरू असते. त्यामुळे आपणास शांती नसते. अमृत मिळाल्याशिवाय दैवी वृत्तींना शांती नाही. आसुरी वृत्तींना सुरा मिळाल्याने, अप्सरा मिळाल्याने, लक्ष्मी मिळाल्याने आनंद होईल; परंतु सद्वृत्तींना अमृत पाहिजे असते.
श्रीकृष्णाला सोळा हजार नारी होत्या असे आपण ऐकतो. माझ्या मनात असे येते की, या सोळा हजार नारी म्हणजे आपल्या मनोवृत्तीच होत. जोपर्यंत आपले ध्येय ठरत नाही, मार्ग ठरत नाही, कोठे जावयाचे ते ठरत नाही, तोपर्यंत आपली स्थिती अशीच असते. वाङमयसेवक व्हावे, इतिहाससंशोधक व्हावे, धर्मवीर व्हावे, संत व्हावे, खादीसेवक व्हावे, अस्पृश्योध्दाराला वाहून घ्यावे, मल्ल व्हावे, उत्कृष्ट खेळाडू व्हावे, ग्रामसंघटना करणारा व्हावे, ज्योतिषशास्त्रज्ञ व्हावे, क्रांतिकारक व्हावे, सत्याग्रही व्हावे-व्हावे तरी काय ह्या शेकडो प्रवृत्ती अंतःकरणाला ओढतात व आपण एक प्रकारे निष्क्रिय होतो. ''माझ्याकडे चल, माझ्याकडे ये'' अशा आरोळया, असा आग्रह या सर्व प्रवृत्ती करीत असतात. याशिवाय, अन्य प्रवृत्ती असतातच. सुखभोगाच्या, विलासाच्या, ऐषारामाच्या, द्वेष-मत्सराच्या, जसजसा मनुष्य वाढत जातो, सुसंस्कृत होतो तसतशा त्याच्या प्रवृत्ती वाढतात. रानटी माणसाला खाणे-पिणे, झोपणे अशा थोडयाच प्रवृत्ती असतील. त्याच्यापेक्षा सुधारलेल्या माणसाला जास्त असणार. कृष्णाच्या काळात सोळा हजार प्रवृत्ती असतील. आज विसाव्या शतकातील माणसास वीस हजार असतील, व तिसाव्या शतकातील माणसास तीस हजार असतील ह्या शेकडो प्रवृत्ती अंतःकरणाला ओढतात व आपण एक प्रकारे निष्क्रिय होतो. ''माझ्याकडे चल, माझ्याकडे ये'' अशा आरोळया, असा आग्रह या सर्व प्रवृत्ती करीत असतात. याशिवाय, अन्य प्रवृत्ती असतातच. सुखभोगाच्या, विलासाच्या, ऐषारामाच्या, द्वेष-मत्सराच्या, जसजसा मनुष्य वाढत जातो, सुसंस्कृत होतो तसतशा त्याच्या प्रवृत्ती वाढतात. रानटी माणसाला खाणे-पिणे, झोपणे अशा थोडयाच प्रवृत्ती असतील. त्याच्यापेक्षा सुधारलेल्या माणसाला जास्त असणार. कृष्णाच्या काळात सोळा हजार प्रवृत्ती असतील. आज विसाव्या शतकातील माणसास वीस हजार असतील, व तिसाव्या शतकातील माणसास तीस हजार असतील जीवन जसजसे विकसित होत जाईल, गुंतागुंतीचे होत जाईल तसतशा या प्रवृत्ती वाढत जाणार. अंतःकरणात अशा प्रकारे प्रवृत्तींचा धुमाकूळ चाललेला अतो. परस्परविरोधी असे हे झगडे चाललेले असतात. तुकारामांनी म्हटले आहे, ''रात्रंदिन आम्हा युध्दाचा प्रसंग  जीवन जसजसे विकसित होत जाईल, गुंतागुंतीचे होत जाईल तसतशा या प्रवृत्ती वाढत जाणार. अंतःकरणात अशा प्रकारे प्रवृत्तींचा धुमाकूळ चाललेला अतो. परस्परविरोधी असे हे झगडे चाललेले असतात. तुकारामांनी म्हटले आहे, ''रात्रंदिन आम्हा युध्दाचा प्रसंग  अंतर्बाह्य जग आणि मन-'' रात्रंदिवस बाह्य आचार आणि अंतर्विचार यांत सारखा झगडा आहे.
साने गुरूजी असे होते.. (पु.लं. च्या शब्दात)


भगवान श्रीकृष्ण

शनिवार, एप्रिल 21, 2018
द्वेषमत्सरांनी त्रस्त झालेल्या अशा या गोकुळात शेवटी कृष्ण जन्माला येतो; नंद-यशोदेच्या पोटी तो जन्माला येतो, यशोदा म्हणजो यश देणा-या, कल्याण करणा-या वृत्ती. नंद म्हणजे आनंददायी वृत्ती. याचा अर्थ अंतःकरणातील सत्यप्रवृत्तींना जेव्हा तळमळ लागते, या झगडयातून शांती मिळावी असे वाटते तेव्हा श्रीकृष्णाचा जन्म होतो  ही उत्कंठा म्हणजेच कृष्णजन्माची उत्कंठा लागली, म्हणजे निम्मे काम संपले. रोगाची चिकित्सा सुरू झाली की रोग पळतो  ही उत्कंठा म्हणजेच कृष्णजन्माची उत्कंठा लागली, म्हणजे निम्मे काम संपले. रोगाची चिकित्सा सुरू झाली की रोग पळतो  स्वातंत्र्याचा ध्यास लागताच गुलामगिरी पळते. अंतःकरणातील गोंधळाचा, बजबजपुरीचा वीट आला, श्रावणातील कृष्णपक्षातील भेसूर काळोखाचा तिरस्कार वाटू लागला, श्रावणातील रात्रीचे वादळ, मुसळधार पाऊस, मेघांचा गडगडाट, विजांचा चमचमाट हे जाऊन वातावरण शांत व्हावे, ही अविकासाची वादळी भेसूर हवा जाऊन वातावरण प्रसन्न व्हावे, अशी तळमळ लागते, नेत्रांतून पाणी येते, मन अस्वस्थ होते, अधीर होते, तेव्हा श्रीकृष्ण जन्मतो. या सर्व अव्यवस्थेत मला व्यवस्था लावता येऊ दे, या अंधारात मला ध्येयसूर्य, ध्येयध्रुव दिसू दे, असे कळकळीचे वाटणे म्हणजेच कृष्णजन्म होय.
रवीन्द्रनाथांनी गीतांजली म्हटले आहे, ''सारा दिवस माझा सतारीच्या तारा लावण्यात व त्या पिरगळण्यातच गेला, अजून सतार लागत नाही. तुला मी कसे बोलावू, काय गाऊन दाखवू'' अशीच आपली स्थिती असते. सारे जीवन बेसूर असते. निरनिराळया इंद्रियांच्या, प्रवृत्तींच्या, मनोरथांच्या तारा नीट लावता येत नाहीत. ही हृदयतंत्री सातच तारांची नसून अनंत तारांची आहे. या तारा नीट लावून त्यांच्यात मेळ निर्माण करून संगीत निर्माण करणे हे श्रीकृष्णाचे काम आहे. मुरली वाजवणारा श्रीकृष्ण तो हाच होय. या आपल्या इंद्रियगोकुळात ध्येयश्रीकृष्ण या सर्व वासनामय, कल्पनामय तारांना कह्यात आणून, त्यांना खुंटयांना बांधून सर्वांना योग्य ते स्थान देऊन त्यातून दिव्य संगीत निर्माण करतो. अंतःकरणातील माझ्या कामक्रोधांचाही हा श्रीकृष्ण उपयोग करून घेतो. 'क्रोधो हि निर्मलधियां रमणीय एव '' अशीच आपली स्थिती असते. सारे जीवन बेसूर असते. निरनिराळया इंद्रियांच्या, प्रवृत्तींच्या, मनोरथांच्या तारा नीट लावता येत नाहीत. ही हृदयतंत्री सातच तारांची नसून अनंत तारांची आहे. या तारा नीट लावून त्यांच्यात मेळ निर्माण करून संगीत निर्माण करणे हे श्रीकृष्णाचे काम आहे. मुरली वाजवणारा श्रीकृष्ण तो हाच होय. या आपल्या इंद्रियगोकुळात ध्येयश्रीकृष्ण या सर्व वासनामय, कल्पनामय तारांना कह्यात आणून, त्यांना खुंटयांना बांधून सर्वांना योग्य ते स्थान देऊन त्यातून दिव्य संगीत निर्माण करतो. अंतःकरणातील माझ्या कामक्रोधांचाही हा श्रीकृष्ण उपयोग करून घेतो. 'क्रोधो हि निर्मलधियां रमणीय एव ' ज्या ज्या अंतःकरणात हा मेळ घालणारा योगरूप कृष्ण जन्मास आला त्याचा क्रोधही किती सुंदर असेल
अव्यवस्थेतून व्यवस्था निर्माण करणारा, गोंधळातून संगीत निर्माण करणारा म्हणजे श्रीकृष्ण होय. अ‍ॅमील या थोर विचारकर्त्याने स्वतःबद्दल म्हटले आहे, ''माझ्या विरोधी संशयात्मक निराश अंतःकरणात खाली खोल दबून राहिलेले, अगदी जीवनाच्या आतील गाभा-यात असलेले एक लहान मूल आहे. ते मूल अदृश्य आहे. ते ध्येयावर श्रध्दा ठेवणारे, प्रेमावर, पावित्र्यावर, मंगलावर विश्वास ठेवणारे, सर्व दैवी गोष्टींवर, दिव्यतेवर श्रध्दा ठेवणारे असे आहे.''
आपल्या सर्वांच्या हृदयगाभा-यात हे बालक हा शंभू, हा मृत्युंजय, हा सदाशिव, हा श्रीकृष्ण असतो. तो दिसत नाही. परंतु असतो. कधी एखाद्या वेळेस त्याचा मंद सूर येतो. हे संगीत निर्माण करणारे लहान बालक म्हणजेच श्रीकृष्ण होय.
ह्या बालकाला वाढवले पाहिजे. या बालकाची आपण आई झाले पाहिजे. देव भक्ताची आई होतो. परंतु भक्तही देवाची आई होतो  भक्त ध्येयबाळाला जन्म देतो व त्या ध्येयाचीच पुढे पूजा करतो. तुलसीदासांनी म्हटले आहे, ''देवा, तुझी-माझी नाती अनेक आहेत. मला ज्या वेळेस जे नाते योग्य वाटते ते मी मानतो.'' या ध्येयदेवाजवळ भक्त असाच वागतो. आधी ध्येयावर रुसतो, रागावतो, कधी त्याची पूजा करतो, कधी त्याला वाढवतो. आपण आपल्या ध्येयवादाचे आईबाप झाले पाहिजे, त्याला वाढवले पाहिजे. म्हणजे तो दिव्य मुरलीने हृदय शांत करील.
साने गुरूजी असे होते.. (पु.लं. च्या शब्दात)


फेरफटका: March 2014

महाराष्ट्रात प्रेक्षणीय स्थळे भरपूर. सह्याद्रीच्या पर्वतरांगा, किल्ले, कोकणात उतरणारे घाट, समुद्रकिनारे यामुळे ऐतिहासिक, धार्मिक स्थळे खूपच आहेत. ब्लॉग्ज सुरू करण्यापूर्वी मी पाहिलेली काही स्थळे आहेत. ही पर्यटन स्थळे इतरांना थोडी मार्गदर्शक व्हावी, हाच उद्देश. काही चूका झाल्यास ferfatka@gmail.com. वर जरूर कळवा... आपली प्रतिक्रिया हीच माझ्यासाठी पोच पावती. आपल्याला हा ब्लॉग कसा वाटला यातील लेख, सजावट व मांडणी यावर आपल्या प्रतिक्रिया जरूर कळवा.
पर्यटकांच्या भटकण्याच्या यादीत कोकण, महाबळेश्वर, लवासा, ताम्हीणी घाट, माळशेज घाट ही स्थळे भाव घावून जातात. या नेहमीच्या या ठिकाणांऐवजी एखाद्या नव्या व निवांत ठिकाणी हिंडायला प्रत्येकालाच आवडते. नेहमीच्या पर्यटनस्थळांवर वाढणारी गर्दी व त्यापेक्षाही त्यांचा नकोसा असलेला उच्छाद, हुल्लडपणा नको असतो. पुणे-मुंबईपासून तासाच्या अंतरावर असलेल्या लोणावळा-खंडाळा परिसरातील मावळातील पर्यटनस्थळांकडे पर्यटक आकर्षित होऊ लागला आहे. येथील ऐतिहासिक किल्ले, पवना, भुशी डॅम, धबधबे, नवीन उभारण्यात आलेली मंदिरे पाहण्यासाठी पर्यटक येथे येऊ लागला आहे. निर्सगाने मुक्तहस्ताने सौंदर्याची उधळण या परिसरावर केली आहे. मावळातील काही परिसर सोडला तर पर्यटनदृष्टया हा परिसर उपेक्षित राहिला आहे त्या विषयी....
सध्या विकएंड साजरा करण्याचा प्रघात आपल्याकडेही सुरू झाला आहे. दोन-चार दिवस सलग सुटी आल्यास घरातील मंडळी कुठे तरी बाहेर जाण्याचा बेत आखतात. मग चर्चा सुरू होते ती नवीन ठिकाणे पाहण्याची पण तिच तिच ठिकाणे पाहून कंटाळलेल्या पर्यटकांना नवे पर्यटनस्थळ पाहिजे असते. अशीच काही पर्यटन स्थळे त्यांचे स्वागत करण्यासाठी मावळात आहेत. त्यातच पुण्याला पर्यटननगरीचा दर्जा मिळाल्यानंतर देशी- विदेशी पर्यटकांची पावले आपोआप वळू लागली. लोणावळा, खंडाळा, महाबळेश्वर या ठिकाणांना आणखीन एक नवा पर्याय म्हणून ‘लवासा’, सहारा सिटीसारखे मानवनिर्मित शहरे स्वागतासाठी तयार होऊ लागली आहेत.
छत्रपती शिवाजीमहाराजांच्या सैन्यातील सैनिकांना मावळे म्हणत. हिंदवी स्वराज्य स्थापनेच्या कार्यात महत्त्वपूर्ण सहभाग असलेल्या या मावळ्यांना ‘मावळे’ हे नाव पडले ते ‘मावळ’ सह्याद्रीच्या दोन डोंगररांगांच्या मधल्या खोºयात पसरलेले आहे. सह्याद्रीला खेटून आणि देशावरचा भाग डोंगरावरून उतरणाºया नदीचे खोरे म्हणजे मावळ. पुणे जिल्ह्यात एकूण बारा मावळ आहेत. यात आंदर मावळ, कानद मावळ, कोरबारसे खोरे, गुंजन मावळ, नाणे मावळ, पवन मावळ, पौड मावळ, मुठा खोरे, मुसे खोरे, रोहिड खोरे, वळवंड खोरे, हिरडस मावळ यांचा समावेश होतो. यातील तीन मावळ लोणावळा-खंडाळा परिसरात येतात ते म्हणजे आंदर, पवन आणि नाणे मावळ. पवन मावळात पवना नदी उगम पावते आणि वाहते म्हणून याला पवन मावळ म्हणतात. मराठेशाहीच्या पराक्रमाची साक्ष देणारे लोहगड, विसापूर, तुंग, तिकोना, राजमाची किल्ले या परिसरात आहेत. तर कार्ला, भाजे, बेडसे या बौद्धकालीन लेण्या देखील आहे. एकविरा देवी, भंडारा डोंगर, भामचंद्रा डोंगर, तुकाराममहाराजांच्या वास्तव्याने पावन झालेली देहूनगरीही या परिसरात आहे. पवनामाई व इंद्रायणी नदी या परिसरातून वाहते.
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखाली नुकत्याच झालेल्या जिल्हा नियोजन समितीच्या बैठकीत पुणे जिल्ह्यातील १७ नवीन पर्यटन स्थळांना ‘क’ दर्जाचे पर्यटन स्थळ म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे. या यादीत मावळ तालुक्यातील लोणावळा, खंडाळा, कार्ला, तुंग आणि तिकोना किल्ल्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. या किल्यांच्या विकासासाठी पर्यटन आणि सांस्कृतिक खात्याच्या वतीने वीस कोटींचा निधीही मंजूर करण्यात आला आहे. पुरातन लेणी म्हणून ओळखल्या जाणाºया कार्ला लेणीला ‘क’ दर्जा प्राप्त झाला आहे. महाराष्ट्र राज्य पर्यटन विकास महामंडळाच्या (एमटीडीसी) वतीने कार्ला येथे सुमारे ३ कोटी ६६ लाख रुपये खर्च करून जलक्रीडा केंद्राची उभारणी करण्यात आली आहे. पर्यटनातून या भागातील लोकांना रोजगार मिळावा तसेच पर्यटकांची संख्या वाढावी यासाठी महाराष्ट्र राज्य पर्यटन विकास महामंडळाच्या वतीने प्रयत्न सुरू आहेत.
पर्यटकांना आकर्षित करणारे मोठे जलाशय तर मावळचे वैशिष्ट्यच म्हणावे लागेल. पवना, वळवण, आंद्रा, भुशी, तुंगार्ली, शिरोता, ठोकळवाडी, वडीवळे धरणे मावळच्या समृद्धतेची साक्ष देतात. पावसाळ्यात मावळातील निसर्गसौंदर्य बहरू लागते. डोंगरातून धबधबे खळाळून वाहू लागतात व आपसूकच पर्यटकांचे पाय धरण क्षेत्राकडे वळतात. वर्षाविहाराचा आनंद लुटण्यासाठी सुटीच्या दिवशी या परिसरात पर्यटक गर्दी करतात. पावसाळ्यात दहा लाखांहून अधिक पर्यटक लोणावळ्याला येतात. लोणावळ्यातील प्रसिद्ध चिक्की, जेली खरेदीसाठी येथील दुकानांतून ग्राहकांची गर्दी असते. धरणाच्या जलाशयात बोटिंग व्यवसाय, गाइड, फोटोग्राफी यांसारखे व्यवसाय सुरू झाले आहेत. या देखण्या परिसरामध्ये नौकाविहाराचीही व्यवस्था सुरू करण्यात झाली आहे. एक दोन दिवस निवांत पाहण्यासारखी ठिकाणे या परिसरात असताना लोणावळा व खंडाळ्यातील मोठ्या हॉटेलचे दर मात्र सर्वसामान्यांच्या खिशाला न परवडणारसारखे आहे. हे दर आवाक्यात आल्यास या भागात येणाºया पर्यटकांची संख्या वाढू शकेल. यामुळे पर्यटक लोणावळा खंडाळ्यापुरताच मर्यादित न राहता उर्वरित मावळातील पर्यटनाला चालना मिळू शकेल. संततधार पाऊसाने मावळातील आतील गावातील रस्ते खराब होतात. काही गावांचा संपर्कही तुटतो. पर्यटकांचे जथ्थेच्या जथ्थे गाड्या भरून आल्याने लोणावळा, खंडाळा परिसरात वाहतूक, पार्किंग आणि शुल्कवसुलीचे नियोजन ढासळते. पावसाळ्यात तर पोलिसांना गर्दी आवरता येत नाही. गाडी पुढे सरकत नाही. ४-४ तास ट्रॅफिक जॅमचा अनुभव येथे आलेल्या पर्यटकांना घ्यावा लागतो. यातून होणाºया दुर्घटना, पाण्यात वाहून जाणे, किरकोळ वादावादी आदी दुर्घटनांना पर्यटकांना सामोरे जावे लागते.
आंदर मावळ व नाणे मावळाच्या परिसरातील नव्या नैसर्गिक स्थळांचा शोध घेत पर्यटक येथे पोहचू लागला आहे. उंच डोंगर, शांत वातावरण, हिरवाईमुळे बॉलीवूडमधील चित्रपट निर्मातेही या भागाकडे आपला मोर्चा वळवितात. अनेक हिंदी चित्रपटांचे चित्रीकरणही या भागात करण्यात आले आहे. नाणे व आंदर मावळामध्ये खास पावसाळ्यातील निर्सगाची देखणी सजावट पाहण्यासाठी या भागात येतात.
थंड हवेचे ठिकाण म्हणून ‘लोणावळा-खंडाळा’ प्रसिद्ध आहेच. पण तरुणांच्या आवडत्या ट्रेकिंगसाठीही हे क्षेत्र प्रसिद्ध आहे. मावळातून कोकणात उतरणाºया पायवाटा व मोठे घाटरस्ते आहेत. पावसाळा सुरू झाला की तरुणांच्या चर्चेत येतो तो लोणावळा खंडाळाचा परिसर. हिरवागार डोंगर, हिरवी-पोपटी भातखाचरे, कडेकपारीतून कोसळणारे धबधबे व सोबतीला सह्याद्रीच्या अंगाखांद्यावरील शिवाजीमहाराजांचे गडकोट. त्यांना येथील निर्सग वेड लावतो. मग वेडे होण्यासाठी भटक्यांची पावलेही या मावळाकडे वळतात. लोहगड, विसापूर, तुंग, तिकोना, राजमाची किल्ला, ढाकचा बहिरी म्हणजे ट्रेकर्स लोकांची पंढरीच. कुणी इथल्या लेण्या-दुर्गावर निघतात, काही इथल्या धरणांवर विसावतात, काहींना फक्त इथल्या वाटांवर फिरण्यात मजा वाटते. विविध जातीची फुले, पक्षी पाहण्यात वेळ निघून जातो. हाडशी जवळील सत्यसाई मंदिर, लोहगडाजवळील प्रति पंढरपूर परिसर, देहूरोडजवळील कुंडमळ्यात निसर्गाची किमया पाहता येते. इंद्रायणी नदीच्या पाण्याने येथील कातळात रांजणखळगे तयार झाले आहेत. मावळातली दिवसभराची ही भटकंती चिंब भिजवून टाकते.
येथील सगळाच भाग निसर्गत:च सुंदर आहे. येथे पोहचण्यासाठी घाटरस्ते, मोठे टुमदार बंगले, भव्य हॉटेल्स, हेलीपॅड, उद्याने, धरणे पर्यटकांना आकर्षित करतात. हा सारा परिसर अमूल्य अशा झाडा-झुडुपांचा आहे. मावळातील या परिसरात अनेक औषधी वनस्पती सापडतात. शनिवार, रविवार या ठिकाणी असंख्य ट्रेकर्स पाठीवर बॅग घेऊन येथील डोंगरवाटा तुडवताना दिसतात. मात्र, दळणवळणा अभावी खासगी वाहन घेऊनच ही भटकंती करावी लागते.
भरपूर पाऊस, सुपीक जमीन अशा जमेची बाजू असताना या भागात़ील शेतकºयांना मात्र योग्य मार्गदर्शनाअभावी या गोष्टींचा पुरेसा फायदा होताना दिसत नाही. धरणे आणि पाण्याचा मुबलक साठा असताना शेतकरी मात्र तहानलेले आहेत. पुणे-मुंबई द्रुतगती महामार्गाचा बरचसा भाग हा मावळातून गेल्याने हा परिसर ओळखला जाऊ लागला. गहुंजे येथील क्रिकेटप्रेमींचे सुब्रोतो स्टेडियमुळे तर मावळ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळखले जाऊ लागले.
पुणे-मुंबईपासून तासाच्या अंतरावर येथील ठिकाण असल्याने साहजिकच या परिसरात गृहप्रकल्पांना वाढती मागणी होऊ लागले. ‘निसर्गाच्या कुशीत ‘स्वत:चे हक्काचे घर’ अशा जाहिरातींना प्रचंड प्रतिसाद येऊ लागला आहे. यासाठी शेतकºयांच्या जमिनी कवडीमोलाने खरेदी करून बांधकाम होऊ लागले आहे. बांधकामासाठी वृक्षतोड, डोंगराच्या जवळील जागा खरेदी करून डोंगराची लचकेतोड थांबवली पाहिजे. धरणाच्या परिसरात बांधकामे होऊ लागली आहे. येथील झपाट्याने होणाºया विकासावर कोणाचातरी अंकुश असणे गरजेचे आहे. अन्यथा हे पर्यटनक्षेत्र धनाढ्य लोकांच्याच हाती राहून सर्वसामान्य पर्यटकांना मात्र, यापासून वंचित राहावे लागेल. लोणावळा, खंडाळात हळूहळू मानवी प्रदूषणाचा फटका बसत आहे. ऐतिहासिक किल्ले व नैसर्गिक वरदान असलेला हा परिसर आहे. हा ठेवा जपण्यासाठी सरकारकडून योग्य उपाययोजनांची गरज आहे. पर्यटकांसाठी नवा पर्याय ठरू लागलेल्या या क्षेत्रात दळणवळणाचा अजूनही अभाव दिसून येतो. या सर्व गोष्टींचा विचार पर्यटनाच्या दृष्टीने होणे गरजेचे आहे अन्यथा निर्सगाची हानी होऊन झालेले पर्यटन कायम कामाचे राहणार हाच प्रश्न आपणापुढे उभा राहतो.
मावळातील प्रेक्षणीय पयर्टन स्थळे
बेडसा, भाजे, कार्ला ही लेणी
श्री क्षेत्र सत्यसाई पांडुरंग मंदिर, हाडशी, पुणे
दोन आठवड्यांपूर्वी इंदापूरजवळ असलेल्या सासुरवाडीला जाण्यासाठी निघालो. पुणे - सोलापूर महामार्गाने प्रथम सिद्धटेकच्या गणपतीचे दर्शन घेऊन पुढे राशिनमार्गे भिगवणला गेलो. वाटेत चिंचेच्या झाडावर घरटी केलेल्या या चित्रबलाक पक्षांनी आमचे स्वागत केले. मागील आठवड्यात या उजनी धरणाच्या परिसरात प्रचंड गारपिट झाली. रोहित पक्षी (फ्लेमिंगो), चित्रबलाक (पेंटेड स्टॉर्क) यांचे सारंगागार म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या इंदापूर, भिगवण व उजनी परिसरातील या क्षेत्राला अवकाळी गारांच्या पावसाचा तडाखा बसला. वर्तमानपत्रात आलेल्या बातम्यां वाचून मन्न खिन्न झाले. ऐन विणीच्या हंगामात गारांचा पाऊस झाल्याने पक्षांचा हंगाम वाया गेला आहे. सुमारे ५०० अंडी व ६०० च्या जवळपास पक्षी मृत्युमुखी पडले वाचून मन दु:खी झाले. इंदापूराहून या पक्षांना पाहून येऊन मला जेमतेम काहीच दिवस झाले होते. त्या विषयी....
गजानानचे दर्शन घेऊन राशिन मार्गे भिगवणला जाण्यासाठी निघालो. रस्ता चांगला असल्याने पाऊण तासात डिकसळला पोहचलो. वाटेत चिंचेच्या झाडावर चित्रबलाक पक्षांची घरटी पाहिली. साधारणपणे २ ते अडीच फुट उंच असलेला हा पक्षी मुलाने प्रथम एवढ्या जवळून पाहिल्याने आनंदाने उड्याच मारल्या. दुसºया दिवशी सकाळी इंदापूरातील तहसील कार्यालयाच्या जागेत असलेल्या चिंचेच्या झाडांवरील चित्रबलाकाची घरटी पाहण्यासाठीही गेलो. शेजारी लोकवस्ती असून देखील चित्रबलाक पक्षी दर वर्षी आपले घरटी करतात. झाडाखाली पिल्लांसाठी आणलेल्या माशांचा सडा पडलेला दिसला. एवढ्या लांबून कोणत्याही नकाशाशिवाय हे पक्षी दरवर्षी कसे येतात याचे आश्चर्य वाटल्यावाचून राहिले नाही. रोहित पक्षी मात्र धरणक्षेत्राच्या आतील बाजूस असल्याने मला पाहता आले नाही.
पिवळ्या रंगाची मोठी आणि लांब चोच, चेहरा पिवळ्या रंगाचा त्यामुळे हा पक्षी मोठा मजेशीर व चेहºयाने गरीब दिसतो. उर्वरित अंगावर पांढरी पिसे आणि त्यावर हिरवट काळ्या खुणा, पंख गुलाबी असून छातीवर आडवा काळा पट्टा नर व मादी दिसायला सारखेच असतात. पिल्लांसाठी आणलेला खाऊ देत असताना त्यांचा होणारा आवाज मजेशीर होता.
दोष निसर्गाचा का मानवाचा
अवकाळी पावसाने महाराष्ट्रभर झालेला निसर्गाचा कोप व गारपीट यामुळे शेतकऱ्यांचे ओतोनात नुकसान झाले. हे नुकसान कदाचित भरूनही निघेल. मायबाप सरकार किरकोळ रकमा व दिलासा देऊन शेतकऱ्यांना तारेल देखील. विणीचा हंगामासाठी आलेल्या या पक्ष्यांची अंडी व नवजात पिले अवकाळी गारांच्या माºयाने मृत्यूमुखी पडली. उजनी जलाशयाला लागून असलेल्या भादलवाडी तलावावर या परिसरात चित्रबलाकांसह, ग्रे हेरॉन, करकोचा, फ्लेमिंगो (रोहित पक्षी) या शिवाय अन्य पक्षांची ये-जा सुरू असते. उजनी धरण पाणलोट क्षेत्रातील मासे, बेडूक, साप, इतर कीटकांवर हे पक्षी गुजराण करतात. दर वर्षी नोव्हेंबरच्या शेवटच्या आठवडयात चित्रबलाक इंदापूरला येतात. उजनी धरणाच्या परिसरात त्यांची अनेक घरटी दिसून येतात. गवत, काड्या वगैरे वापरून ते मोठे घरटी बनवितात. चिंचेच्या झाडावर साधारणपणे पंचवीस ते तीस घरटी पाहून जणू ही त्यांची मोठी कॉलनीच आहे आहे असे वाटले. सोबतीला वटवाघूळ देखील स्वत:ला उलटे टांगून या पक्षांचा दिनक्रम पाहत बसलेली दिसली. कच्छच्या रणातून दर वर्षी विणीच्या हंगामासाठी येणाऱ्या या सैबेरियन चित्रबलाक पक्षांना मानवनिर्मित प्रदूषणाचा चांगला फटका बसला आहे. जागतिक तापमानवाढ, निसर्गातील हवामानाचे होणारे बदल, धरणातील जलप्रदूषणामुळे आवडते खाद्य नष्ट होऊ लागले आहे. सिमेंटची वाढत असलेली जंगले व मानवाची निर्सगामधील लुडबुडू या पक्ष्यांच्या अस्तित्वावर उठली आहेत.
वर्तमानपत्रात आलेल्या अवकाळी पावसाच्या बातम्या व त्या विषयी विश्लेषण पाहून हे सर्व मानवनिर्मित उद्योग असल्याचे कळाले. इंदापूरला गेल्या ५० वर्षांपासून राहणाºया माझ्या सासºयांनी देखील अशा प्रकारचा पाऊस व तो देखील गारपीटाचा पहिल्यांदाच पाहिला. मी जे चिंचेचे झाड पाहून आलो होतो त्या झाडांवरील बहुतांश पक्षी मेल्याचे त्यांनी दुसऱ्या दिवशी सांगितले. पुढील वर्षी हे पाहुणे दुसऱ्या ठिकाणी आपले नवे ठिकाण शोधायला नक्कीच जातील त्यामुळे हे पाहुणे परत पुढील वर्षी इंदापूरला येतील का नाही
छत्रपती शिवाजीमहाराज, धर्मवीर संभाजीमहाराज व श्रीमंत बाजीराव पेशव्यांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेला हा महाराष्ट्र....
महाराष्ट्रात अनेक गड, किल्ले आपल्याला भटकंतीसाठी साद घालतात आणि नकळत आपली पाऊले या अनगडांकडे वळू लागतात.
कधी एकटा तर कधी मित्रांबरोबर या गडांवर मी पदभ्रमण केले व नकळत याची गोडी लागली. सध्या ‘विकेंड’ साजरा करण्याचा नवा ट्रेंड सुरू झाला. एक दिवसाच्या सुट्टीत जवळपासच्या पर्यटनस्थळांवर गर्दी होत असते. पुणे शहर परिसराच्या जवळ असलेल्या या पर्यटनस्थळांवर मी अनेकदा गेलो. तेथील माहिती, निसर्ग, इतिहास मला नेहमीच साद घालतो. याचा माझ्यासारख्याच भटकंती करणाºयांना फायदा व्हावा. हाच या ब्लॉगचा उद्देश. आपल्याला हा ब्लॉग कसा वाटला... या विषयी जरूर येथे लिहा.
 बरेच दिवस गोव्याबद्दल एकत होतो. 4 दिवस सुट्टी काढून गोव्याला जायला निघालो. बरेच दिवस कुठे बाहेर गेलो नसल...
श्रीमंत बाजीराव पेशवे - एक अजेय योद्धा
गणपती दर्शनासाठी पुण्यात गेलो होतो. पुण्यातील शनिवारवाड्याजवळून जात असताना माझ्या लहान मुलाने बाजीरावांच्या घोड्यावरील स्वा...
रविवार 11/11/2012 अनेक छोटी मंदिर व नदीवरील मोठे घाट, निर्सगरम्य नदी परिसर सोबतीला मेणवलीतील नानांचा प्रशस्त वाडा ही सर्व पाहा...
कोयना डॅम - चिपळूण - डेरवण - मार्लेश्वर - गणपतीपुळे
कोयना डॅम - चिपळूण - डेरवण - मार्लेश्वर - गणपतीपुळे चार दिवस सुट्टी टाकून सासरी हिंडण्याचा बेत ठरूवूनच गेलो होतो. सकाळी क्वॉलिस आली त्या...
ओझर - लेण्याद्री - शिवनेरी - खोडद
वर्षातील शेवटचा रविवार. तो ही सुटटीचा त्यामुळे घरात रिकामे बसणे शक्य नव्हते. कोठे जायचे असा विचार करत असतानाच जुन्नरला अष्टविनायकांपैकी दो...
 मौजमजेसाठी सध्या विकएंड साजरा करण्याचा प्रघात आपल्याकडेही सुरू झाला आहे. त्यातच पुण्याला पर्यटननगरीचा द...
‘मातेचे रान’ अर्थात माथेरान
निर्सग सौंदर्याने नेटलेले व प्रदूषण मुक्त असे पुणे-मुंबईजवळील सर्वात जवळचे थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे ‘माथेरान’ प्रशासनाच्या कृपेने सध्या त...
तिरुमला तिरुपती देवस्थान (टीटीडी) - भाग १
तमाम हिंदूचे श्रद्धास्थान म्हणजे तिरुपती बालाजी. अनेक वर्षापासून तिरुपती बालाजीचे दर्शन घेण्याची इच्छा होती. पुण्याजवळील कापूरहो...
पेशव्यांची वंशवेल मोठ्या आकारात पाहण्यासाठी फोटोवर क्लिक करा.
करंजेश्वरी देवी करंजेश्वरी मंदिरातील सजावट. कंरजेश्वरी देवी. गोवळकोट किल्यामागील बोटींचा धक्का. धक्यावरून दिसण...
जझीरे मेहरूब : जंजिरा किल्ला


माझी लेखनकामाठी: November 2011

पुलं इतिहासजमा झाले आहेत काय
(पूर्वप्रसिद्धी - रविवार लोकसत्ता, ६ नोव्हेंबर २०११)
पुलं इतिहासजमा झाले आहेत काय, हा प्रश्न तसा संतापजनक आहे. पुलं म्हणजे मराठी संस्कृतीची समृद्ध साठवण आहे. आजच्या भाषेत सांगायचे, तर महाराष्ट्राचे 'आयकॉन' आहेत. मराठी रसिकतेचे मानिबदू आहेत. 1942 पासून आजतागायत मराठी वाचकांच्या काही पिढ्यांना त्यांच्या विनोदाने शहाणीव दिलेली आहे. अशा परिस्थितीत ते, म्हणजे त्यांचे लेखन इतिहासजमा झाले आहे काय, असे विचारणे कुणासही वाह्यातपणा वाटू शकतो. पण आज अनेक ठिकाणांहून, खासगी वाड्मयीन चर्चातून हा प्रश्न समोर येताना दिसतो. त्या प्रश्नाचा सोपा अर्थ एवढाच असतो, की पुलंचे साहित्य आजच्या, समाजातील मध्यमवर्ग नामशेष होऊ घातलेल्या काळात शिळे झाले आहे काय
वृत्तकथा - ऑपरेशन म्यानमार
वृत्तकथा - ऑपरेशन मरिन ड्राइव्ह
हेरकथा - ये शॅल नो द ट्रूथ
बालकथा - टून्देशातून सुटका
बालकथा - मोबाईलमधलं भूत
या ब्लॉगवरचे लेख या पूर्वी कोठे ना कोठे प्रसिद्ध झाले आहेत. बहुतेक लेख सकाळमधले वा लोकसत्तातले आहेत. आता हे वृत्तपत्रीय लिखाण म्हणजे अगदीच प्रासंगिक असते, तेव्हा ते येथे पुन्हा देण्याचे कारण काय
आणि दुसरे म्हणजे, ते लेख प्रसंगोपात लिहिले असले, तरी ते प्रासंगिक नाहीत, असे मला वाटते. कारण की त्यात मला जे म्हणायचे आहे, ते आजही तितकेच ताजे आहे.
मॅनहंट : पीटर बर्गन, अनुवाद - रवि आमले
राखीव जागा : वस्तुस्थिती आणि विपर्यास
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
(पूर्वप्रसिद्धी : लोकप्रभा, १४ सप्टे. २०१२ ) || १ || एकंदरच सध्या श्लील-अश्लील असा काही धरबंध उरलेला नाही. धर्म व संस्कृतीची चा...
26 जून 1975 च्या पहाटे भारतीय राजकारणातील अंधारयुग सुरू झाले. इंदिरा गांधी यांनी आणीबाणीची घोषणा केली. देश पुन्हा परतंत्र झाला. सर्व स्वातंत...
किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार
लोकसंकेत नावाच्या एका छोट्या व अल्पायुषी दैनिकात १२ मे १९९६ रोजी किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार हा लेख प्रसिद्ध झाला होता... अलीकडेच जुन...
संस्कृती म्हणजे काचेचे भांडे. बाईच्या इज्जतीप्रमाणे तिला एकदा तडा गेला की गेलाच. तो परत सांधता येत नाही. असे जर आपले विचारऐश्वर्य असेल, तर...
मराठी भाषा आणि व पण परंतु...
1. साधारणतः भाषेची काळजी वाहणारा आणि करणारा एक वर्ग सर्वच समुहांमध्ये आढळतो. ते काळजी करतात म्हणजे भाषा बिघडू नये असं पाहतात. आता ही भाषा बि...
पुलं इतिहासजमा झाले आहेत काय
तुका लोकी निराळा - *संत तुकाराम महाराज यांची चरित्रगाथा मांडणारी लेखमाला * *यंदा लोकसत्ताच्या लोकरंग या रविवार पुरवणीत प्रसिद्ध होत आहे.* *तुकारामांच्या चरित्राचा ऐतिहासिक आणि...


माझिया मना: January 2013

मनातल्या आठवणींचा गुंता तसाच ठेवायचा कितीही प्रयत्न केला तरी त्या डोकं वर काढतातच...त्यातल्या काहींचा गुंता इथे येऊन सोडवतेय.....
रजा घ्यायची ही काही पहिलीच वेळ नाहीं. पण याआधी निदान थोडंफार तरी ब्लॉग प्लनिंग केलेलं आठवतंय. यावेळी मात्र कसला झपाटा आल्यागत मी वागत होते असं आता मागे वळून पाहताना माझं मलाच ़वाटतंय.
डिसेंबरमध्ये घर बदल आणि मायदेश दौरा यात जेमेतेम चार दिवसांचं अंतर होतं. त्याआधी आणि नंतरची धावपळ, वेगाने झपाटलेल्या मला थोडं थांबायला हवं होतं का अर्थात काहीवेळा नियती तिचं वेग नियंत्रणही कार्यरत करत असावी बहुतेक.मुंबईतल्या चौथ्या दिवसाच्या अनुभवाने मी स्तब्ध झाले..कुठेतरी आपण थांबायला हवं असं रहेजाच्या आय.सी.यु.च्या बाहेर बसलेल्या मला वाटलं.
याआधी कधीही मी मायदेशात गेले की भेटीगाठींचा भरगच्च कार्यक्रम करत असते.मुंबईच्या आणि थोडं बाहेरच्या माझ्या सगळ्या आप्तेष्ट, मित्रमैत्रीणींना प्रत्यक्ष भेटण्यासाठी मी जमेल तितकं आउट ऑफ द वे टाइपही जुळवणुका त्यात असत. यावेळी त्यातल्या कित्येक भेटी मी फक्त फोनवरून केल्या. अगदी जीवाभावाची दोन दशकांपे़क्षा जास्त जुनी मैत्रीही फोनवरच. जे मी आरामात इथुनही करू शकते.
अर्थात याचा अर्थ इतकंही काही गंभीर करत होते असाही नाही. फक्त वर म्हटल्याप्रमाणे वेग कमी केला आणि थोड्याफार प्रमाणात प्रायरिटीज बदलल्या.
आता परत आल्यावरचे नेहमीचे सुन्न (की शांत) दिवस. गेल्या महिन्यातले भले-बुरे अनुभव आठवताना त्यातले काही ब्लॉगवर मांडलेही जातील. कुठलं पहिलं लिहून मोकळं व्हायचं, सुखद की क्लेशदायक) दिवस. गेल्या महिन्यातले भले-बुरे अनुभव आठवताना त्यातले काही ब्लॉगवर मांडलेही जातील. कुठलं पहिलं लिहून मोकळं व्हायचं, सुखद की क्लेशदायक की आहे ते तसंच पर्सनल स्पेस म्हणून कुठल्याशा कप्प्यात ठेऊन द्यायचं याचा विचार करत ही बर्याच दिवसानंतरची पोस्ट अवेळी लिहितेय.
अगदी आत्तापुरता सांगायचं तर सवय तुटलेले इथले थंडीचे दिवस आणि परत आल्यानंतरपासून रोज टिपूस गाळणारं आकाश. जणू काही पुन्हा सगळं पावसालाच सांगायचं..........
एका सर्वसामान्य व्यक्ती अनुभवणारेच क्षण माझेही आहेत..बरेच प्रसंग आपण स्वतः अनुभवले असतात तर काहींची निव्वळ साक्ष, काहीतर फ़क्त माहित असतात..परदेशात गेल्यावर मायदेशातल्या आठवणींचा गुंता सोडवणं हा नेहमीचाच खेळ आणि रोजच्या धकाधकीत येणारे प्रसंग मनाच्या कप्प्यात राहणंही नेहमीचच. कधीतरी यातलं जमेल तसं आठवून लिहावं असं "माझिया मना"ने घेतलं...त्या आठवणींमधली ही काही मोरपीसं.....
सध्या ब्लॉगवर लिहिणं इतकं अनियमित आहे की मनात असतानाही पूर्वीप्रमाणे इतर ब्लॉग वाचणे, प्रतिक्रिया देणे जमत नाही. या ब्लॉगमधल्या कुठल्याही पोस्टवरून प्रेरणा घेऊन आपण पोस्ट लिहिली असल्यास तिकडे त्याचा स्वच्छ उल्लेख आणि इकडच्या संबंधीत पोस्टवर त्याची लिंक दिल्यास त्याची नोंद (अर्थात वेळ मिळाल्यावर) घेतली जाईल. तसचं या ब्लॉगवर उल्लेखलेले प्रसंग ब्लॉग लेखिकेच्या वैयक्तिक अनुभवाशी संबधित आहेत. जिकडे ते वाचक किंवा इतर ब्लॉगर्सशी संबंधीत असतात तिथे तसे नमूद केले आहे.इकडच्या कुठल्या अनुभवाशी स्वतःचा बादरायण संबंध जोडू इच्छिणारयानी मेलवर संपर्क साधल्यास त्यांना नक्की उत्तर दिले जाईल. कृपया लोभ आहेच तो वर्षानुवर्षे असाच वाढत राहो. :)
करा तर मग अधिक ...:)
माझिया मनाचं फ़ेसबुक पेज
लोकसत्ताने जागतिक मराठी दिनी काढलेली आठवण
प्रहारची दखल पुन्हा एकदा
सुरज की बाहों में
देता देता एक दिवस
सव्वीस नोव्हेंबरच्या शहिदांना श्रद्धांजली
गाणी आणि आठवणी (28)
जिंदगी न मिलेगी दोबारा (2)
जो है समाँ कल हो न हो (1)
मुलगा झाला हो (1)
येथोनी आनंदु रे आनंदु (1)
लाकडाचं सौंदर्यदालन. pertrified wood (1)
व्यक्ती तितक्या प्रकृती (4)
अरे बघता बघता आलीच की दिवाळी...तसं म्हटलं तर आमच्या ओरेगावात दिवाळी म्हणजे आनंद (पत्रे नाही. तो आला होता मागे अमेरिकेत पण ओरेगावात नाही आला...
वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर त...
आज म्हणजे पाच जूनला जागतिक पर्यावरण दिवस साजरा केला जातो. थोडी थोडकी नव्हे तर १९७३ पासुन हा दिवस युनायटेड नेशन्सनी पाळला आहे. तरी पर्यावरणाच...
त्या दिवशी एक नवी मैत्रीण बोलता बोलता मी दादरची असं म्हणाली आणि दादरच्या आठवणींचा भुंगा पुन्हा एकदा गुणगुण करायला लागला. काही काही गावं अशी ...
होळी म्हणजे माझा नन्नाचा पाढा असतो. पुरणपोळी आवडते का नाही..आई इतक्या छान पुरणपोळ्या करते पण एकावेळी जेमतेम अर्धी इतकंच माझं माप आहे. म्ह...
माझिया मनाची खबर पत्रद्वारा
मला खुणावणारे इतर काही धागे


Ahmednagar Akola Amravati Aurangabad Beed Bhandara Buldhana Chandrapur

Name : सौ. राजश्री भिमराव पोवार
Constituency : प्रभाग क्र. 15, पनवेल महानगरपालिका
Party Name : भारतीय जनता पार्टी
Designation : अध्यक्षा - भाजपा महिला मोर्चा, खांदा कॉलनी
Name : सौ. राजश्री भिमराव पोवार
Father's Name : आनंदराव गणपतराव नलावडे
Mother’s Name : आशा आनंदराव नलावडे
Place of Birth : कोल्हापूर, महाराष्ट्र
Husband's Name : श्री. भिमराव विठ्ठल पोवार
Languages Known : मराठी, हिंदी, इंग्रजी
Hobby : सामाजिक कार्य करणे
Residence Address : मारुती सदन, B-106, सेक्टर 10, खांदा कॉलनी, नवीन पनवेल (प.) 410 206
Office Address : श्री ओमकारेश्वर सोसायटी, शॉप नं. 3, प्लॉट नं. 19/20, सेक्टर 10, खांदा कॉलनी, खांदा कॉलनी, नवीन पनवेल (प.)
अध्यक्षा - भाजपा महिला मोर्चा, खांदा कॉलनी
अध्यक्षा - आदर्श महिला मंडळ
अध्यक्षा - आदर्श बचत गट
खजिनदार - श्री ओमकारेश्वर नागरी सहकारी पतसंस्था
महिलांसाठी आदर्श महिला मंडळाची स्थापना केली.
महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी नेहमी तत्पर.
खांदा कॉलनीतील महिलांना संघटीत करून त्यांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी विविध बचतगट स्थापन केले तसेच त्यांना भरघोस सहाय्य केले.
महिलांसाठी सांस्कृतिक कार्यक्रम राबविले.
नेतृत्वगुण, शैक्षणिक पार्श्वभूमी, वकृत्व आणि कार्यशीलता यांची दखल घेऊन पक्षाने भाजपा महिला मोर्चा, खांदा कॉलनी अध्यक्षा म्हणून नियुक्ती केली.
रामशेठ ठाकूर सामाजिक विकास मंडळ, जनशिक्षण संस्था यांच्या सोबत शिवणक्लास, रांगोळी, ब्युटीशियन, केक मेकिंग, सजावटीच्या व कलाकुसरीच्या वस्तू बनविणे अशा प्रकारचे प्रशिक्षण केवळ नाममात्र शुल्क आकारून सुरु केले. आज ५०० हून अधिक महिला याचा लाभ घेत आहेत. त्यामुळे महिलांना स्वयंरोजगार उपलब्ध झाला.
समाजाला / लोकांना कशा प्रकारे मदत करू शकता
गोरगरीबांना शिक्षणासाठी मदत करणे व जेष्ठ नागरिकांना आरोग्य सेवा देणे तसेच नागरिकांना दाखले वाटप करणे / रक्तदान शिबीर भरविणे, लोकांच्या समस्या दूर करणे.
पक्षाच्या माध्यमातून आयोजित केलेले कार्यक्रम
मोफत आधार कार्ड शिबीर, शाळेचे दाखले वाटप करणे, महिलांसाठी हळदी कुंकू कार्यक्रम राबविणे, जेष्ट नागरिकांना विविध सुविधा उपलब्ध करून देणे.
सौ. राजश्री भीमराव पोवार यांचे छाया चित्र संग्रह...
आज महिलाबालकल्याण मंत्री सौ. पंकजाताई मुंडे पालवे यांच्या गणरायाच्या आरतीला उपस्थित राहण्याचे भाग्य लाभले. यावेळी काही वेळ गप्पागोष्टीही करायला मिळाल्या....
पनवेल शहर आणि खांदेश्वर पोलीस स्थानकात आज भाजपा महिला मोर्चा आघाडी तर्फे रक्षाबंधन सोहळा उत्साहात संपन्न....
जागतिक महिला दिनाचे औचित्य साधून आपल्या महिलांसाठी प्रशिक्षण कार्यशाळा उद्घाटन सोहळा...
कोजागिरी निमित्त "श्री दांडिया रास"...
सालाबाद प्रमाणे याही वर्षी श्री महालक्ष्मी साई गणेश...
महिलांसाठी प्रशिक्षण कार्यशाळा उद्घाटन सोहळा...
रायगड जिल्हा परिषद व पनवेल पंचायत समिती सार्वत्रिक निवडणूक २०१७, प्रत्येक पाऊल प्रगतीकडे...
पनवेल महानगरपालिका निवडणुकीत मतदान केल्यानंतर...
आरती संग्रह पुस्तकाचे प्रकाशन...
सौ. राजश्री भिमराव पोवार यांचे पेपर बातम्या, लेख...
भाजपाची ध्येय धोरणे सर्वदूर पोहोचविणार
www.facebook.com/श्री ओमकारेश्वर पतसंस्था खांदा कॉलोनी


Apurva Bhande From Hinganghat Wins Gold Medal At The International Arts Festival | आंतरराष्ट्रीय कला महोत्सवात हिंगणघाटच्या अपूर्वा भांडेला सुवर्णपदक | Lokmat.Com

रविवार २२ एप्रिल २०१८
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
तुम्हाला अच्छे दिन आले म्हणून शिवसेना नकोशी- उद्धव ठाकरे
कोस्टल रोडसाठी सल्लागार नाहीच; शिवसेनेची खेळी
खरे जीवन देणाऱ्या पृथ्वीचाच आपल्याला विसर पडतोय
आज रेल्वेच्या तिन्ही मार्गांवर मेगाब्लॉक
आयडॉलचे आॅनलाइन हॉल तिकीट मिळत नसल्याने गोंधळ
एका अजब लग्नाची गजब गोष्ट, अखेर ब्रेकअपच्या बातम्यांना अफवा ठरवत मिलिंद सोमण अडकला रेशीमगाठीत,बघा INSIDE PHOTO
‘अभिनय माझं प्रेम आणि आयुष्य’ - पल्लवी जोशी
सलमान खान आणि आमिर खानसोबत काम केलेल्या या अभिनेत्रीला ओळखलात का
सोनम कपूर-आनंद अहुजाच्या संगीत सेरेमनीमध्ये या गाण्यावर परफॉर्मे करणार करण जोहर
सिद्धार्थला गवसली आयुष्यातील सर्वात सुंदर जागा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
नरेंद्र, देवेंद्र सरकार टिकेल की पडेल... पाहा मोठं भाकित
डॉ. आंबेडकरांच्या फलकाच्या वादावरुन सांगली महापालिकेत दलित कार्यकर्त्यांकडून तोडफोड
क्रूर; माथेफिरुने कुत्र्याला गाडीला बांधून फरफटत नेलं
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
IPL 2018 : ट्रेंट बोल्टकडून अँडरसन क्लीन बोल्ड
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सचे 24 चेंडूंत अर्धशतक
IPL 2018 : डी'व्हिलियर्सच्या षटकाराने बंगळुरुचे शतक पूर्ण
IPL 2018 : विराट कोहलीचा बोल्टकडून सीमारेषेवर अप्रतिम झेल
जम्मू-काश्मीर- मीर बाजार भागात एका डॉक्टरच्या कारमधून पिस्तूल व एके 47 पि सापडली. डॉक्टरने दहशतवाद्याला गाडीत लिफ्ट दिल्याची माहिती. डॉक्टरची चौकशी सुरू. दहशतवाद्याला पळून जाण्यात यश.
IPL 2018 : डी'कॉकचा धावचीत होत आत्मघात
RCB vs DD, IPL 2018- बंगळुरुला पहिला धक्का; मनन व्होरा बाद.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
इटाह- परिसरातील एका घरात गॅस सिलिंडरचा स्फोट. चार जण गंभीर जखमी.
IPL 2018 : दिल्लीचे बंगळुरुपुढे 175 धावांचे आव्हान
हैदराबादमध्ये 40 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद.
IPL 2018 : गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
IPL 2018: दिल्लीला पहिला धक्का. गौतम गंभीर बाद.
All post in लाइव न्यूज़
आंतरराष्ट्रीय कला महोत्सवात हिंगणघाटच्या अपूर्वा भांडेला सुवर्णपदक
मध्यप्रदेशातील उज्जैन येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय कला महोत्सवात हिंगणघाटच्या अपूर्वा भांडे या तरुणीने सुवर्णपदक जिंकले आहे.
ठळक मुद्देउज्जैन येथे आयोजन
वर्धा: १८० कलावंतांच्या कलाकृतींमध्ये तिने काढलेल्या चित्राला सर्वप्रथम पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. अपूर्वा ही फाईन आर्टस या विषयाच्या द्वितीय सत्राची विद्यार्थिनी आहे. याच महोत्सवात तिने काढलेल्या मुद्रित या प्रकारातील चित्रालाही दुसºया क्रमांकासाठी निवडण्यात आले आहे. अपूर्वा आपल्या यशाचे श्रेय आईवडील व गुरुजनांना देते.
 मराठी मॅट्रीमोनीमध्ये रजीस्ट्रेशन मोफत आहे
वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट येथे कॉम्प्रेसरच्या स्फोटात महिला ठार
डीबीटी विरोधात आक्रोश मोर्चा
बलात्काऱ्यांना कठोर शिक्षा द्या
बापू व बाबासाहेबांचे जागतिक दर्जाचे स्मारक होणार
जि.प.अध्यक्षांनी घेतली अल्लीपूरची दखल
आठवडी बाजारात कर वसूल करणाऱ्या ठेकेदाराची मनमानी
इसापुरात श्रमदानातून वॉटर कप स्पर्धेचा बिगुल
गेलच्या षटकाराने पंजाबचा कोलकात्यावर विजय
डी'व्हिलियर्सची तुफानी खेळी; बंगळुरुचा दिल्लीवर सहा विकेट्स राखून विजय
मिलिंद सोमण-अंकिता याठिकाणी अडकणार लग्नबेडीत
देशातलं पहिलं प्लेन रेस्टॉरंट पाहिलंत का
ही आहेत जगातील भूमिगत शहरे
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातर्फे कोल्हापुरात धडक मोर्चा
जगातली 10 सर्वात मोठी हिंदू मंदिरे
भारताच्या या ऐतिहासिक किल्ल्यावरून आजही दिसतो पाकिस्तान
'तमाशा' कपलचा धमाकेदार रॅम्पवॉक
इमारतींचे हे चक्रावून सोडणारे स्ट्रक्चर पाहून व्हाल थक्क
'ही' आहेत 'दहा हजारी' पर्यटनस्थळं
प्रिया प्रकाशचं नवं फोटोशूट चर्चेत, फोटो सोशल मीडियात व्हायरल
शिवजयंतीनिमित्त हलगी वादन स्पर्धा
पुण्यातील आंबेडकर नगर झोपडपट्टीत भीषण आग
जीव धोक्यात घालून पुण्यातील खाणींमध्ये पोहायला जाताहेत तरुण
नगर जिल्ह्यात सर्पमित्राने पकडला विषारी साप
मुंबई : भुलाभाई देसाई रोडवरील दुकानाला आग
माजी मंत्री एकनाथ खडसे यांनी अंजली दमानियांविरोधात दाखल केली तक्रार
IPL2018 - कोणत्या संघाने केली कमाल, कोणत्या खेळाडूची खेळी धम्माल
विराट कोहलीला ऑरेंज कॅप फेकून द्यावीशी का वाटली
आता प्लास्टर ऑफ पॅरिसचा पुनर्वापर होणार शक्य
महाराष्ट्र भवनासाठी मनसेचे आंदोलन
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
एसटीने जोडलेत तब्बल १९ लाख नवे प्रवासी
अलिबाग ३५.६ अंशावर; उष्ण वारे कारणीभूत : कोकण विभागात अलिबागमध्ये सर्वाधिक तापमान
तासगावकर कॉलेजच्या संस्थाचालकांवर गुन्हा
कशेडी घाट बोगद्याच्या कामाचा मे महिन्यात शुभारंभ
RCB vs DD, IPL 2018 : बंगळुरुत ' एबी ' वादळ; दिल्लीवर दिमाखदार विजय
शिक्षकांनो, तांदळाची रिकामी पोती विका, सरकारला पैसे द्या
VIDEO- इंदूरमध्ये चिमुरडीवर बलात्कार करणाऱ्या आरोपीला स्थानिकांनी दिला चोप
सरकारवर टीका करणाऱ्या माध्यमांवर अधिक हल्ले
IPL 2018 : गेल-राहुलच्या फटकेबाजीमुळे पंजाब अव्वल; कोलकात्यावर 9 विकेट्स राखून विजय
सूरतच्या ‘त्या’ मुलीची आईसोबत झाली होती ३५ हजारांत विक्री


माझी लेखनकामाठी: December 2008

वृत्तवाहिन्या "मोठ्या' कधी होणार
भारतीय टीव्ही तुलनेने नवा आहे. तो उत्क्रांत होत आहे. त्यामुळे चुका घडणारच. त्यातून शिकत शिकतच वाहिन्या प्रगल्भ होत जाणार, असे म्हटले जाते. ते योग्यच आहे. परंतु माध्यम अजून नवे असतानाच, त्यास चांगले वळण लावण्याची, चांगल्या प्रथा- परंपरा निर्माण करण्याची आवश्‍यकता असते. आज वृत्तवाहिन्यांमध्ये एखादेच प्रणव रॉय अशी जबाबदारी पार पाडताना दिसत आहेत. बाकीच्या संपादकांची त्यास तयारी आहे काय
दहशतवादी, राजकारणी, प्रशासकीय अधिकारी, एवढेच नव्हे; तर आपली स्वतःची असहायता या सगळ्यांवर सर्वसामान्य मुंबईकर प्रचंड संतापलेला आहे. त्याचबरोबर इलेक्‍ट्रॉनिक मीडियावरही तो चिडलेला आहे. मुंबईवरील हल्ल्याचं वार्तांकन करताना अनेक वृत्तवाहिन्यांनी जे संकेतभंग केले, त्यामुळे सर्वसामान्य लोकांच्या मनातून हे माध्यम उतरलं आहे. गेल्या काही दिवसांत विविध वृत्तपत्रांतून प्रसिद्ध झालेली वाचकपत्रे, लेख यातून हीच चीड दिसून येत आहे. आणि गंमत म्हणजे, लोक आपल्यावर का चिडले आहेत, हेच अद्याप वृत्तवाहिन्यांच्या कारभाऱ्यांच्या लक्षात आलेलं नाही किंवा त्यांना ते लक्षातच घ्यायचं नाही किंवा त्यांना ते लक्षातच घ्यायचं नाही त्यामुळेच, आम्ही एवढा जीव धोक्‍यात घालून वार्तांकन केलं,
लोकांना सेकंदासेकंदाला ब्रेकिंग न्यूज दिल्या, माहिती दिली, तरी आमच्यावरच टीका होत आहे, असे म्हणत वृत्तवाहिन्यांचे प्रतिनिधी आदळआपट करीत आहेत.
या दहशतवादी हल्ल्याच्या वेळी वृत्तवाहिन्यांच्या प्रतिनिधींनी जी काही मेहनत घेतली, त्याबद्दल त्यांचं कौतुक करावं तेवढं थोडंच आहे. परंतु केवळ मेहनतीने भागत नसते. अशा घटनांच्या वेळी प्रसारमाध्यमांकडून जी संयमाची, संवेदनशीलतेची अपेक्षा असते, त्या कसोटीवर इलेक्‍ट्रॉनिक मीडिया उतरलेला नाही. टीव्हीच्या बातम्या दहशतवादी वा त्यांचे सूत्रधार पाहत होते की नाही, त्यांचा त्यांना उपयोग होत होता की नाही, हा वेगळा मुद्दा आहे. काही वाहिन्यांच्या मते असं काही झालंच नाही. त्यामुळे एका क्षणी प्रशासनाने लाइव्ह कव्हरेजवर बंदी घातल्यानंतर एका चॅनेलच्या मालकाने अगदी सोनिया गांधींपर्यंत धाव घेऊन ही बंदी उठविण्यास भाग पाडलं, अशी चर्चा आहे. दहशतवादी केवळ आमचाच चॅनेल पाहत आहेत, असा नगारा एक हिंदी वाहिनी पिटत होती, हे विसरून; दहशतवाद्यांना लाइव्ह कव्हरेजचा उपयोग झाला हा एनएसजीचा आरोप विसरून, वादाकरिता वाहिन्यांची बाजू मान्य केली, तरी एक प्रश्‍न उरतोच, की कमांडो कारवाईचं थेट प्रक्षेपण करणं ही आपली राष्ट्रीय गरज होती काय
मुद्दा संयमाचा, संवेदनशीलतेचा आहे. वाहिन्यांनी बातम्यांचे किरकोळीकरण केलं. "ब्रेकिंग न्यूज'" या शब्दप्रयोगाची लाज काढली, हे माफ करता येईल. पण त्यांच्या असंवेदनशीलतेचं काय प्रत्येक व्यक्तीचं खासगी जीवन असतं, त्याची खासगी स्पेस असते. तिचा सन्मान करायचा असतो, हे तत्त्व टीव्ही मीडियाने केव्हाच मोडीत काढलेलं आहे. मृतदेहांचं प्रदर्शन न करण्यामागे हेच तत्त्व असतं. त्या व्यक्तीच्या कुटुंबीयांच्या भावनांची जपणूक त्यात अध्याहृत असते. नाईन-इलेव्हनच्या बळींच्या छायाचित्रांचं प्रदर्शन अमेरिकेतील वाहिन्यांनी भरविलं नव्हतं प्रत्येक व्यक्तीचं खासगी जीवन असतं, त्याची खासगी स्पेस असते. तिचा सन्मान करायचा असतो, हे तत्त्व टीव्ही मीडियाने केव्हाच मोडीत काढलेलं आहे. मृतदेहांचं प्रदर्शन न करण्यामागे हेच तत्त्व असतं. त्या व्यक्तीच्या कुटुंबीयांच्या भावनांची जपणूक त्यात अध्याहृत असते. नाईन-इलेव्हनच्या बळींच्या छायाचित्रांचं प्रदर्शन अमेरिकेतील वाहिन्यांनी भरविलं नव्हतं भारतीय वाहिन्यांनी अशी संवेदनशीलता दाखविल्याचं स्मरणात नाही भारतीय वाहिन्यांनी अशी संवेदनशीलता दाखविल्याचं स्मरणात नाही वाहिन्यांना दिवसाचे २४ तास वृत्तरतीब घालावा लागतो, त्यातून असं घडतं म्हणतात. खरं तर कोणत्याही वृत्तवाहिनीवर बातम्या अशा दाखविल्या जातात त्या फार फार तर आठच तास. बाकीच्या वेळात बातम्यांशी निगडित अन्य कार्यक्रम दाखविले जात असतात. परंतु या आठ तासांचा अवकाश भरण्याइतक्‍या बातम्याही वाहिन्यांना उपलब्ध होऊ शकत नाहीत. त्यातून मामुली घटना राष्ट्रीय महत्त्वाच्या केल्या जातात, एकाच व्हिडीओ क्‍लिपचं दळण दळलं जातं आणि माणूस मरणात असो वा तोरणात, "अब आप को कैसा लग रहा है' असे चीड येणारे प्रश्‍न विचारले जातात वाहिन्यांना दिवसाचे २४ तास वृत्तरतीब घालावा लागतो, त्यातून असं घडतं म्हणतात. खरं तर कोणत्याही वृत्तवाहिनीवर बातम्या अशा दाखविल्या जातात त्या फार फार तर आठच तास. बाकीच्या वेळात बातम्यांशी निगडित अन्य कार्यक्रम दाखविले जात असतात. परंतु या आठ तासांचा अवकाश भरण्याइतक्‍या बातम्याही वाहिन्यांना उपलब्ध होऊ शकत नाहीत. त्यातून मामुली घटना राष्ट्रीय महत्त्वाच्या केल्या जातात, एकाच व्हिडीओ क्‍लिपचं दळण दळलं जातं आणि माणूस मरणात असो वा तोरणात, "अब आप को कैसा लग रहा है' असे चीड येणारे प्रश्‍न विचारले जातात येथे एक बाब लक्षात घेतली पाहिजे, की ट्‌वेंटी फोर बाय सेव्हन बातम्या आणि सेकंदा सेकंदाला ब्रेकिंग न्यूज ही सर्वसामान्यांची (वाहिन्यांची नव्हे येथे एक बाब लक्षात घेतली पाहिजे, की ट्‌वेंटी फोर बाय सेव्हन बातम्या आणि सेकंदा सेकंदाला ब्रेकिंग न्यूज ही सर्वसामान्यांची (वाहिन्यांची नव्हे) गरजच नाही. ती बाजारपेठेने निर्माण केलेली चैनीची बाब आहे) गरजच नाही. ती बाजारपेठेने निर्माण केलेली चैनीची बाब आहे वाहिन्यांना ती चैनही योग्य प्रकारे भागविता येत नसेल, तर त्यांनी त्या फंदात पडू नये, इतका सोपा हा मामला आहे
दृश्‍यात्मकता आणि नाट्यमयता ही निश्‍चितच टीव्ही माध्यमाची गरज आहे. परंतु या आवश्‍यकतेचं एवढं अवडंबर माजविलं गेलं आहे, की त्यामुळे बातम्यांना सोपऑपेराची कळा आलेली आहे. "वादेवादे जायते तत्त्वबोधः' असं भारतीय संस्कृती मानते. पण मुळातच पाश्‍चात्य मॉडेलवर आपल्या वाहिन्या उभ्या असल्याने, येथे वाद वा संवाद क्वचितच घडतात. वादाचे कार्यक्रम हे बिग फाईट असतात, संगीताची महायुद्धं असतात आणि लोकशाही निवडणुका वा क्रिकेटचे सामने संग्राम असतात भारतीय वृत्तवाहिन्यांची सर्वात मोठी चूक कोणती असेल, तर ती हीच. त्यांनी बातम्यांना आक्रमक मनोरंजनमूल्य दिलं भारतीय वृत्तवाहिन्यांची सर्वात मोठी चूक कोणती असेल, तर ती हीच. त्यांनी बातम्यांना आक्रमक मनोरंजनमूल्य दिलं धार्मिक दंतकथांना बातमी म्हणून सादर करणं, सेलिब्रिटींच्या सर्दी-पडशाच्या ब्रेकिंग न्यूज देणं काय किंवा कमांडोंची कारवाई व्हिडीओ गेम लावल्याच्या उत्साहात दाखविणं काय, हा याचाच परिपाक आहे. हे सर्व पाहणारे प्रेक्षक आहेत आणि त्यांच्यासाठीच हे आम्हांला करावं लागतं, असा युक्तिवाद येथे सहज करता येईल. तो करण्यास कोणाचीही हरकत नाही. पण मग आपण जबाबदार पत्रकार नसून, लोकानुनय करणारे वृत्तडोंबारी आहोत हे एकदा वाहिन्यांच्या प्रतिनिधींनी मान्य करून टाकावे
भारतीय टीव्ही तुलनेने नवा आहे. तो उत्क्रांत होत आहे. त्यामुळे अशा चुका घडणारच. या चुकांतूनच शिकत शिकत वाहिन्या प्रगल्भ होत जाणार, असे म्हटले जाते. ते योग्यच आहे. परंतु माध्यम अजून नवे असतानाच, त्यास चांगले वळण लावण्याची, चांगल्या प्रथा- परंपरा निर्माण करण्याची आवश्‍यकता असते. आज इलेक्‍ट्रॉनिक मीडियात दिसणाऱ्या विकृती प्रिंट मीडियात नाहीत का काही वृत्तपत्रांत त्या आहेतही. परंतु वृत्तपत्रांचा मूळ प्रवाह उच्छृंखल, वावदूक नाही. तो तसा नाही, याला कारण आजच्या संपादकांचे पूर्वज आहेत. आज वृत्तवाहिन्यांमध्ये एकादेच प्रणव रॉय अशी जबाबदारी पार पाडताना दिसत आहेत. बाकीच्या संपादकांची त्यास तयारी आहे काय
(सकाळ, रविवार, ७ डिसेंबर २००८)
वृत्तकथा - ऑपरेशन म्यानमार
वृत्तकथा - ऑपरेशन मरिन ड्राइव्ह
हेरकथा - ये शॅल नो द ट्रूथ
बालकथा - टून्देशातून सुटका
बालकथा - मोबाईलमधलं भूत
या ब्लॉगवरचे लेख या पूर्वी कोठे ना कोठे प्रसिद्ध झाले आहेत. बहुतेक लेख सकाळमधले वा लोकसत्तातले आहेत. आता हे वृत्तपत्रीय लिखाण म्हणजे अगदीच प्रासंगिक असते, तेव्हा ते येथे पुन्हा देण्याचे कारण काय
आणि दुसरे म्हणजे, ते लेख प्रसंगोपात लिहिले असले, तरी ते प्रासंगिक नाहीत, असे मला वाटते. कारण की त्यात मला जे म्हणायचे आहे, ते आजही तितकेच ताजे आहे.
मॅनहंट : पीटर बर्गन, अनुवाद - रवि आमले
राखीव जागा : वस्तुस्थिती आणि विपर्यास
सर्वाधिक वाचले गेलेले लेख
(पूर्वप्रसिद्धी : लोकप्रभा, १४ सप्टे. २०१२ ) || १ || एकंदरच सध्या श्लील-अश्लील असा काही धरबंध उरलेला नाही. धर्म व संस्कृतीची चा...
26 जून 1975 च्या पहाटे भारतीय राजकारणातील अंधारयुग सुरू झाले. इंदिरा गांधी यांनी आणीबाणीची घोषणा केली. देश पुन्हा परतंत्र झाला. सर्व स्वातंत...
किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार
लोकसंकेत नावाच्या एका छोट्या व अल्पायुषी दैनिकात १२ मे १९९६ रोजी किडलेले स्तंभ आणि लेखणीचा व्यभिचार हा लेख प्रसिद्ध झाला होता... अलीकडेच जुन...
संस्कृती म्हणजे काचेचे भांडे. बाईच्या इज्जतीप्रमाणे तिला एकदा तडा गेला की गेलाच. तो परत सांधता येत नाही. असे जर आपले विचारऐश्वर्य असेल, तर...
मराठी भाषा आणि व पण परंतु...
1. साधारणतः भाषेची काळजी वाहणारा आणि करणारा एक वर्ग सर्वच समुहांमध्ये आढळतो. ते काळजी करतात म्हणजे भाषा बिघडू नये असं पाहतात. आता ही भाषा बि...
वृत्तवाहिन्या "मोठ्या' कधी होणार
तुका लोकी निराळा - *संत तुकाराम महाराज यांची चरित्रगाथा मांडणारी लेखमाला * *यंदा लोकसत्ताच्या लोकरंग या रविवार पुरवणीत प्रसिद्ध होत आहे.* *तुकारामांच्या चरित्राचा ऐतिहासिक आणि...