Maratha Kranti Morcha storm in Aurangabad औरंगाबादेतून घोंगावणार मराठा क्रांती मोर्चाचे वादळ | eSakal

औरंगाबादेतून घोंगावणार मराठा क्रांती मोर्चाचे वादळ
शनिवार, 21 जुलै 2018
औरंगाबाद : मराठा क्रांती मोर्चोची जिथून मुहूर्तमेढ रोवली गेली त्या औरंगाबाद शहारातूनच पुन्हा एकदा दुसऱ्या टप्प्यातील आंदोलनाला शनिवारपासून (ता. 21) सुरवात झाली आहे. क्रांतीचौकातील छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्याला साक्षी ठेवत एकवटलेल्या समाज बांधवांनी हा लढा तीव्र करण्याचा निर्धार व्यक्‍त केला. त्यामुळे येथून पुन्हा एकदा मराठा मोर्चाचे वादळ घोंगावणार असल्याचे चित्र बघायला मिळत आहे.
औरंगाबाद : मराठा क्रांती मोर्चोची जिथून मुहूर्तमेढ रोवली गेली त्या औरंगाबाद शहारातूनच पुन्हा एकदा दुसऱ्या टप्प्यातील आंदोलनाला शनिवारपासून (ता. 21) सुरवात झाली आहे. क्रांतीचौकातील छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्याला साक्षी ठेवत एकवटलेल्या समाज बांधवांनी हा लढा तीव्र करण्याचा निर्धार व्यक्‍त केला. त्यामुळे येथून पुन्हा एकदा मराठा मोर्चाचे वादळ घोंगावणार असल्याचे चित्र बघायला मिळत आहे.
कोपर्डी येथील घटनेचा निषेध आणि मराठा आरक्षणासह अन्य मागण्यांसाठी पहिल्या मोर्चाची सुरवात येथूनच झाली होती. येथील पहिल्या मोर्चाने ठरवून दिलेली आचारसंहिता राज्यभरातील ऐतिहासिक 58 मोर्चांमध्ये पाळली गेली. त्यानंतर अनेक दिवस उलटूनही सरकारने मागण्या मान्य तर केल्याच नाहीत; उलट काही जणांना हाताशी धरून समाजातील आंदोलकांमध्ये फूट पाडण्याचा महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्यावर आरोप केला जात आहे.
दुसऱ्या टप्यातील मराठा क्रांती ठोक मोर्चाला परळीतून सुरवात झाल्यानंतर शनिवारी (ता. 21) औरंगाबाद येथून पुन्हा एकदा ठिय्या आंदोलनाची हाक देण्यात आली. गृहीत धरल्या जात असल्याचा राग मनात असल्याने समाजातील तरुण, नागरिकांनी सकाळपासून क्रांती चौक येथे या आंदोलनात सहभाग नोंदवण्यास सुरवात केली. तसेच जिल्हाभरातून समाजबांधव मोठ्या संख्येने यात सहभागी होणार असल्याने आंदोलनस्थळीच मुक्‍कामाची त्यांची मुक्‍कामाची सोय व्हावी, यासाठी मंडपही टाकण्यात आला आहे. अनेकांनी सोबत भाजी-भाकरीदेखील आणली.
सकाळी 12 वाजेच्या सुमारास निदर्शनाने आंदोलनास सुरुवात झाली.
यावेळी सरकारवर कठोर शब्दांत ताशेरे ओढत तासभर जोरदार घोषणाबाजी करण्यात आली. या आंदोलनासाठी मराठा क्रांती मोर्चाच्या समन्वयकांची शुक्रवारी (ता. 20) सायंकाळी सिडको परिसरात बैठक झाली होती.
ठिय्या आंदोलन, निदर्शने केल्यावरही शासनाकडून कुठल्याच प्रकारची दखल घेतली गेली नाही. मागील सर्व आंदोलनात सहभागी झालेले समाजबांधव सरकारच्या निर्णयाची वाट पाहत होते. मात्र, सरकारकडून सतत गोलगोल उत्तरे दिली जात असल्याने समाजबांधव संतापले आहेत. त्यामुळे आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा निर्णय मराठा क्रांती मोर्चाच्या या बैठकीत घेण्यात आला. त्यानुसार क्रांती चौकात बेमुदत ठिय्या आंदोलन, उपोषण आणि निदर्शने करण्यात आले आहेत. यापुढील आंदोलने शांतपणे होणार नाहीत, त्यामुळे आता वेगळेपणा असायला हवा. आक्रमकपणा दाखवावाच लागेल, त्याशिवाय सरकारला ताकद कळणार नाही, अशी भूमिकाही काही जणांनी मांडली.
आषाढी एकादशीपूर्वीच निर्णय घ्या, अन्यथा रोषाला सामोरे जाण्याची हिंमत ठेवा
मराठा समाजाला झुलवत ठेवणाऱ्या मुख्यमंत्र्यांना वारकरी, कष्टकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असलेल्या पांडुरंगाची पुजा करू न देण्याचा निर्णय असंख्य जणांनी घेतला आहे. काही अनुचित प्रकार घडल्यास त्यास सर्वस्वी राज्य सरकारच जबाबदार असेल, असेही यावेळी जाहीर करण्यात आले. मुख्यमंत्र्यांच्या पंढरपुरात येण्याने कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्‍न निर्माण होण्याची शक्‍यता आहे. त्यामुळे एक तर आषाढी एकादशीपूर्वीच मागण्या मान्य कराव्यात, अन्यथा समाजाच्या रोषाला सामोरे जाण्याची हिंमत ठेवावी, असा इशारा यावेळी आंदोलकांनी दिला आहे.
पहिल्या क्रांती मोर्चाची सुरवात येथूनच झाल्याने दुसऱ्या टप्यातील आंदोलनाकडे सर्वांचेच लक्ष लागून आहे. त्यामुळे पुन्हा एकदा जोरदार लढाई उभी करण्याची तयारी समन्वयकांनी केली आहे. त्यासाठी तालुका, सर्कल, गावपातळीवर संपर्क साधलेला आहे. त्यामुळे येथून सुरवात झालेले आंदोलन लक्षवेधी ठरेल, अशी रणनीती आखली जात आहे.
बसायला जागा द्या; काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे सदस्य सांगलीत आक्रमक
सांगली : महापालिकेच्या दर सुधार समितीस मान्यता देण्यासाठी बोलवलेल्या महासभा विरोधी कॉंग्रेस-राष्ट्रवादीच्या सदस्यांच्या आंदोलनामुळे गुंडाळण्यात आली....
नाशिक - इंधन दरवाढीसह महागाईचा दणका, टंचाई स्थितीच्या पार्श्‍वभूमीवर गुरुवारी (ता. १८) दसरा- दिवाळी खरेदीचा जेमतेम उत्साह होता. आकर्षक विक्री...
आता राज्‍यात आणा सर्वसामान्यांची सत्ता - आनंदराज आंबेडकर
नाशिक रोड - धर्माच्या नावाखाली नागरिकांना फसविले गेले, त्यांना अशिक्षित ठेवून सत्ता, संपत्तीपासून दूर ठेवले गेले. राज्यातील बहुजन समाज, आंबेडकरवादी,...
औरंगाबाद - दसरा आणि झेंडूची फुले यांचे मोठे महत्त्व. घर-अंगण सजविण्यापासून ते अगदी वाहनांपर्यंत झेंडूचा वापर होतो. त्यामुळे मागणी मोठी असते. ती पूर्ण...
धरणांत ३० टक्‍केच पाणी
औरंगाबाद - पावसाळा संपला. परतीच्या पावसाचीही आशा संपत आलीय. तरीही मराठवाड्यातील प्रकल्पांमधील पाणीसाठा दिवसागणिक आटत चालला आहे. मोठ्या, मध्यम आणि...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


ई-साहित्य - Reply

Reply – Re: टुमदार बंगली
छान आवडले हे ऐकून कि आपण बागसुद्धा बनवली आहे. निसर्ग कुणी स्वतःहून फुलवला तर हि देखील एक प्रकारची समाजसेवाच ठरते .. धन्यवाद मॅडम , निदान तुमच्याकडून ह्या हयातीत हे सुंदर काम झालेले आहे . माझीपण हि इच्छा आहे .. ती पूर्ण व्हावी हि मी देवाकडे प्रार्थना करतो ..


Maratha Kranti Morcha Kolhapur Bandh Maratha Kranti Morcha: कोल्हापूरात कडकडीत बंद | eSakal

Maratha Kranti Morcha: कोल्हापूरात कडकडीत बंद
गुरुवार, 9 ऑगस्ट 2018
कोल्हापूर - सकल मराठा समाजाच्यावतीने मराठा आरक्षणासाठी आज पुकारण्यात आलेल्या बंदला उस्फुर्त प्रतिसाद मिळाला. सर्व शहरात दुकाने बंद होती. एसटीसेवाही ठप्प होती. दसरा चाैक येथे सभा घेण्यात आली. तेथे मराठा समाजबांधवांनी मोठी गर्दी केली होती. त्याची ही क्षणचित्रे. ( छायाचित्रे - नितीन जाधव, राजकुमार चाैगुले, बी. डी. चेचर)
कोल्हापूर - सकल मराठा समाजाच्यावतीने मराठा आरक्षणासाठी आज पुकारण्यात आलेल्या बंदला उस्फुर्त प्रतिसाद मिळाला. सर्व शहरात दुकाने बंद होती. एसटीसेवाही ठप्प होती. दसरा चाैक येथे सभा घेण्यात आली. तेथे मराठा समाजबांधवांनी मोठी गर्दी केली होती. त्याची ही क्षणचित्रे. ( छायाचित्रे - नितीन जाधव, राजकुमार चाैगुले, बी. डी. चेचर)
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


जागता पहारा: सत्याग्रहाची विटंबना

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
साडेतीन वर्षापुर्वी महाराष्ट्र विधानसभेची निवडणूक खुप अटीतटीची व नाट्यमय झालेली होती. तेव्हा तीन आठवडे मतदानाला बाकी असताना महाराष्ट्रातील दोन्ही दिर्घकालीन राजकीय आघाड्या अकस्मात एके दिवशी मोडीत निघाल्या होत्या. सहाजिकच विधानसभेची निवडणूक चौरंगी झाली आणि त्रिशंकू विधानसभा निवडून आली होती. तरीही सर्वात मोठा पक्ष म्हणून भाजपाने अल्पमताचे सरकार स्थापन केले आणि विधानसभेत आवाजी बहूमतही सिद्ध केले. तो तमाशा आज अनेकजण विसरून गेले आहेत. शिवसेनेला सोबत न घेतलेले ते सरकार कोणी धोक्यात आणले, त्याचेही आज कोणाला स्मरण राहिलेले नाही. जेव्हा त्या बहूमत सिद्ध करण्यावरून वाद सुरू झाला, तेव्हा शिवसेना ओरडत राहिली व माध्यमेही चर्चा करत राहिली. पण त्या घटनात्मक व कायदेशीर गफ़लतीला सरळ करण्याची चतुराई एका राजकीय नेत्याने दाखवली होती आणि त्याचे नाव होते प्रकाश आंबेडकर आवाजी मतदान व प्रत्यक्ष बहूमताची विधानसभेत गणतीही झाली नाही, त्याला आंबेडकरांनी हायकोर्टात आव्हान दिले होते आणि त्याची सुनावणी सुरू झाल्यावर भाजपाचे अवसान गळाले होते. धावपळ करून देवेंद्र फ़डणवीस यांनी शिवसेनेची समजूत काढली व तिला सरकारमध्ये सहभागी करून घेतले. त्याच्या परिणामी त्या सरकारवर आलेले गंडांतर टळले होते. म्हणजेच अशा प्रसंगी काय करावे, त्याची जाण असलेला प्रकाश आंबेडकर हा नेता आहे, याविषयी कुणाचे दुमत होण्याचे कारण नाही. मग त्याही वेळी आंबेडकर यांनी मोर्चा काढून राज्यपालांना जाब कशाला विचारला नव्हता आवाजी मतदान व प्रत्यक्ष बहूमताची विधानसभेत गणतीही झाली नाही, त्याला आंबेडकरांनी हायकोर्टात आव्हान दिले होते आणि त्याची सुनावणी सुरू झाल्यावर भाजपाचे अवसान गळाले होते. धावपळ करून देवेंद्र फ़डणवीस यांनी शिवसेनेची समजूत काढली व तिला सरकारमध्ये सहभागी करून घेतले. त्याच्या परिणामी त्या सरकारवर आलेले गंडांतर टळले होते. म्हणजेच अशा प्रसंगी काय करावे, त्याची जाण असलेला प्रकाश आंबेडकर हा नेता आहे, याविषयी कुणाचे दुमत होण्याचे कारण नाही. मग त्याही वेळी आंबेडकर यांनी मोर्चा काढून राज्यपालांना जाब कशाला विचारला नव्हता मुख्यमंत्र्यांचा राजिमाना मागण्यासाठी मोर्चा कशाला काढलेला नव्हता मुख्यमंत्र्यांचा राजिमाना मागण्यासाठी मोर्चा कशाला काढलेला नव्हता भिडे गुरूजी यांच्या अटकेसाठी मोर्चा काढणारे तेच गृहस्थ आज मोर्चाचे नाटक कशाला करीत आहेत भिडे गुरूजी यांच्या अटकेसाठी मोर्चा काढणारे तेच गृहस्थ आज मोर्चाचे नाटक कशाला करीत आहेत त्याचे उत्तर स्वच्छ व साफ़ आहे. आपली मागणी गैरलागू व बेकायदा आहे, याचे त्यांनाही पक्के भान आहे.
मोठी लोकसंख्या जमवून व मोर्च्याच्या दबावातून आपल्या गैरलागू मागण्य़ा पुढे रेटण्याचे हे राजकारण कोण करीत आहेत भिडे गुरूजी यांना गुन्ह्यासाठी अटक करायची असेल, तर त्यांच्या विरोधात पुरावे आवश्यक असतात आणि तसे पुरावे असतील तर मोर्चे काढण्याची अजिबात गरज नाही. पुरावे घेऊन कुठल्याही कोर्टामध्ये दाद मागितली तरी सरकारला नाक मुठीत धरून अटकेची पावले उचलावी लागू शकतात. पण आपल्यापाशी गुरूंजींच्या विरोधात पुरावे नाहीत आणि अन्य कोणकडेही पुरावे नाहीत, याची आंबेडकरांना पक्की जाणिव आहे. त्यामुळे त्यांना गैरलागू मार्गाने भिडे गुरूजींना आरोपी बनवायचे आहे आणि एकदा अटक झाली, मग सातत्याने आरोपी म्हणून गुरूजींना बदनाम कराय़चे आहे. हेच साध्वी प्रज्ञासिंग व कर्नल पुरोहित यांच्या बाबतीत झाले. नऊ वर्षापुर्वी मालेगावच्या बॉम्बस्फ़ोट प्रकरणासाठी त्यांना अटक करण्यात आली आणि त्यांच्या विरोधात कुठलेही पुरावे नसताना त्यांना नऊ वर्षे तुरूंगात जामिनाशिवाय सडवण्यात आले. त्यासाठी आधी घातपाताचे आरोप लावून अटक झाली आणि ठराविक मुदतीनंतर जामिन देण्याची नामुष्की येण्याआधी त्यांना मोक्का लावण्यात आला. हा कायदा लावला, मग वर्षभर तरी जामिनही मागण्याची तरतुद रद्द होते. पुढे एकामागून एक जुन्या नव्या आरोपात त्यांना गोवण्याचा सपाटा लावला गेला आणि नऊ वर्षे उलटून गेली, तरी कुठल्याही खटल्याची सुनावणी होऊ शकली नाही. ही आहे पुरोगामी संविधानवादी लबाडी. त्यात कायद्याचे आडोसे व वळणे घेत निरपराधला गुंतवायचा खेळ चालतो. कुठल्याही पुराव्याखेरीज कोणालाही तुरूंगात सडवण्याची एक शैली तयार झालेली आहे. सुप्रिम कोर्टाने गेल्या ऑगस्ट महिन्यात पुरोहितांना जामिन देताना त्याचा स्वच्छ उल्लेख केलेला आहे. तो प्रकाश आंबेडकर वा तत्सम लोकांना उमजत नाही, असे अजिबात नाही. म्हणून मग मोर्चाची नाटके रंगवली जात असतात.
आजकाल म्हणजे मागल्या दोनतीन वर्षात संविधान बचाव नावाचे एक नाटक चालू असते. त्यात देशाच्या संविधानाला धोका असल्याच्या आरोळ्या सातत्याने ठोकल्या जात असतात. मजेची गोष्ट म्हणजे त्यात पुढाकार घेणार्‍या कोणालाही संविधान, म्हणजे घटनात्मकतेची किंचीतही फ़िकीर नसते. उदाहरणार्थ घटनेच्या पायावर देशात निवडणूका झाल्या आहेत व होत आलेल्या आहेत. पण त्याच घटनात्मक मार्गाने सत्तेत आलेल्या मोदी सरकारला मागल्या चार वर्षात कोणी लोकसभेत कामकाज करू दिलेले नाही लोकसभा वा राज्यसभा हे संविधानाने जनतेच्या प्रतिनिधींना उपलब्ध करून दिलेले देशातील सर्वात उच्च व्यासपीठ आहे. तिथे जनतेच्या प्रश्नांची आणि विषयांची चर्चा उहापोह व्हावा, अशीच घटनेची योजना आहे. पण गेल्या चार वर्षात तिथे कुठल्याही चर्चेत सातत्याने व्यत्यय आणला गेलेला आहे आणि गोंधळ घातला गेला आहे, तो गोंधळ घालणार्‍यांचा भरणा संसदेच्या बाहेर संविधान बचाव मेळाव्यात व मिरवणूक मोर्चामध्ये दिसेल. संसदेचे कामकाज चालवण्यात व्यत्यय आणण्याला संविधानाची पायमल्ली नाही तर काय म्हणता येईल लोकसभा वा राज्यसभा हे संविधानाने जनतेच्या प्रतिनिधींना उपलब्ध करून दिलेले देशातील सर्वात उच्च व्यासपीठ आहे. तिथे जनतेच्या प्रश्नांची आणि विषयांची चर्चा उहापोह व्हावा, अशीच घटनेची योजना आहे. पण गेल्या चार वर्षात तिथे कुठल्याही चर्चेत सातत्याने व्यत्यय आणला गेलेला आहे आणि गोंधळ घातला गेला आहे, तो गोंधळ घालणार्‍यांचा भरणा संसदेच्या बाहेर संविधान बचाव मेळाव्यात व मिरवणूक मोर्चामध्ये दिसेल. संसदेचे कामकाज चालवण्यात व्यत्यय आणण्याला संविधानाची पायमल्ली नाही तर काय म्हणता येईल ते संविधान संसदेत पायदळी तुडवणारेच आपल्याला संविधानवादी म्हणवून घेत असतात. कुठल्याही घटनात्मक तरतुदी व नियमांना झुगारण्यात अशाच लोकांचा पुढाकार असतो. म्हणजेच त्याच लोकांनी संविधान व त्यातून उभी राहिलेली व्यवस्था धोक्यात आणलेली आहे. मात्र त्यांच्या मागण्या बघितल्या तर त्या चमत्कारीक वाटतील. घटनात्मक मार्गाने सत्तेत आलेल्या राज्यकर्त्याला कुठलाही निर्णय घेण्यात वा राबवण्यात व्यत्यय आणणे, ही या लोकांसाठी संविधानाची प्रतिष्ठा होऊन बसली आहे. संविधानाने ज्या पोलिसांना, प्रशासनाला व राज्यकर्त्यांना कायद्याचे राज्य राबवण्याचा अधिकार दिला आहे, त्यांच्यावर कुरघोडी करण्याच्या कारवाया सातत्याने चाललेल्या असतात.
मागली चार वर्षे कुठे मागमूस नसलेले अण्णा हजारे यांना अकस्मात लोकपाल अजून नेमला गेला नसल्याची आठवण झालेली आहे. त्यांनी लोकपाल व स्वामिनाथन आयोगाच्या शिफ़ारशी लागू करण्यासाठी दिल्लीच्या रामलिला मैदानावर उपोषणाचा कार्यक्रम सुरू केला आहे. अण्णा स्वत:ला गांधीवादी म्हणवून घेतात. पण सत्याग्रही असूनही त्यांनी कधी गांधींचे अनुकरण केलेले नाही. गांधीजी उपोषणाला बसायचे, तेव्हा शक्यतो मौन पाळायचे. उलट अण्णा उपोषणाला बसल्यावरच मुलाखतींचे फ़ड जमवत असतात. महात्माजींच्या उपोषणापेक्षाही त्यांच्या मौनाला ब्रिटीश सत्ता वचकून होती. उपोषणातले बापू दोन शब्द बोलले तरी भडका उडेल, याची ब्रिटीश सत्तेला चिंता असायची. उलट अण्णांना प्रसिद्धीचा मोह आवरत नाही. लोकशाहीने प्रस्थापित सरकार अन्यायकारक असेल, तर उलथून पाडण्यासाठी सामान्य जनतेला मताचा अधिकार राज्यघटनेने दिलेला आहे. अण्णांच्या मागल्या उपोषणानंतर जनतेने तोच वापरून सत्तापालट करून दाखवला आहे. इतकीच खुमखुमी होती तर अण्णांनी तेव्हा आपला कार्यक्रम लोकांसमोर मांडून लोकमताचा कौल घ्यायला पाहिजे होता. मोदी सरकार निवडून आले आणि आठ निवडणूकांच्या नंतर जनतेने प्रथमच बहूमताने एक पक्षाला सत्ता बहाल केली. त्याने अपेक्षाभंग केला असे अण्णांना वाटत असेल, तर आगामी निवडणूकीत त्यांनी हे सरकार जमिनदोस्त करण्याचा निर्धार करावा आणि राजकीय आंदोलन छेडावे. अपेक्षा एकट्या अण्णांच्याच नसतात. लोकशाहीत लाखो लोकांच्या वेगवेगळ्या अपेक्षा असतात आणि प्रत्येकाची प्रत्येक अपेक्षा पुर्ण करता येत नसते. सरकार लोकपाल नेमत नसेल वा स्वामिनाथन शिफ़ारशी अंमलात आणत नसेल, तर कोर्टात जाण्याचा मार्गही खुला आहे. संविधानाने दोन मार्ग दिलेले आहेत. मग अण्णा त्यातला एकही उपाय करायला पुढे कशाला येत नाहीत
उपोषणाच्या धमक्या द्यायच्या किंवा वजन घटल्याचे इशारे देऊन सरकारला दमदाटी करायची, हा नेहमीचा खेळ झालेला आहे. पण संविधानाने जो मार्ग उपलब्ध करून दिला आहे, त्याचा मात्र उपमर्द चाललेला असतो. आजही अण्णांनी ठाम भूमिका घेतलेली आहे. कुठल्याही राजकीय पक्ष वा नेत्याला मंचावर येऊ देणार नाही. यासारखा विनोद नाही. सगळ्या मागण्या राजकीय असताना राजकीय नेत्यांनाच झिडकारून लावायची काय गरज आहे त्यापैकी जे कोणी तुमच्या मदतीला येत असतील त्यांना आंदोलन पुढे नेण्यासाठी सोबत घेण्यात काय अडचण आहे त्यापैकी जे कोणी तुमच्या मदतीला येत असतील त्यांना आंदोलन पुढे नेण्यासाठी सोबत घेण्यात काय अडचण आहे बदल राजकीय हवा तर राजकारणाला गुन्हा समजून कसे चालेल बदल राजकीय हवा तर राजकारणाला गुन्हा समजून कसे चालेल लोकशाहीत व घटनात्मक राज्यामध्ये राजकीय नेते व पक्ष अपरिहार्य असतात. त्यांना गुन्हेगार ठरवुन अण्णांना महात्म्याचा आव आणता येईल. पण कुठलाही प्रश्न सुटणार नाही. किंबहूना त्यातून संविधान व घटनात्मकतेचाच लोकांना कंटाळा येईल. कारण हे मोर्चे व उपोषणे दिवसेदिवस पोरकट व हास्यास्पद होत चालली आहेत. त्यातून मोठ्या शहरातील मोठ्या संख्येचे जनजीवन ओलिस ठेवण्याचा खेळ चालत असतो. आज शेतकरी मोर्चाला पाठींबा देणारे उद्या सत्तेत आल्यावर त्यांच्या मागण्यांकडे पाठ फ़िरवतात आणि काल ज्यांनी पाठ फ़िरवली, तेच आज शेतकर्‍यांचे कैवारी असल्यासारखी नाटके रंगवतात. हे सामान्य माणसाच्या लक्षात आलेले नाही, असे कोणाला वाटते काय लोकशाहीत व घटनात्मक राज्यामध्ये राजकीय नेते व पक्ष अपरिहार्य असतात. त्यांना गुन्हेगार ठरवुन अण्णांना महात्म्याचा आव आणता येईल. पण कुठलाही प्रश्न सुटणार नाही. किंबहूना त्यातून संविधान व घटनात्मकतेचाच लोकांना कंटाळा येईल. कारण हे मोर्चे व उपोषणे दिवसेदिवस पोरकट व हास्यास्पद होत चालली आहेत. त्यातून मोठ्या शहरातील मोठ्या संख्येचे जनजीवन ओलिस ठेवण्याचा खेळ चालत असतो. आज शेतकरी मोर्चाला पाठींबा देणारे उद्या सत्तेत आल्यावर त्यांच्या मागण्यांकडे पाठ फ़िरवतात आणि काल ज्यांनी पाठ फ़िरवली, तेच आज शेतकर्‍यांचे कैवारी असल्यासारखी नाटके रंगवतात. हे सामान्य माणसाच्या लक्षात आलेले नाही, असे कोणाला वाटते काय आपल्या राजकीय व अधिकाराच्या मर्यादा ओळखून कोणी राज्यकर्ता वागत असेल, तर अशा हंगामी तारणहारांवर लोक विश्वास ठेवायचे बंद होतात. अण्णांच्या उपोषणाचे ते़च होऊन बसले आहे. आंबेडकरांच्या अटकेच्या मागणीला म्हणून सरकारने दाद दिलेली नाही, की शेतकरी मोर्चाने कितीही पायपीट करूनही काही पदरात पडलेले नाही. असल्या दिखावू आंदोलने व चळवळींनी लोकशाही व संविधान दुबळे व निष्प्रभ करून टाकलेले आहे. ती सत्याग्रहाचीच विटंबना होऊन गेली आहे.
साहित्य अकादमीचे पुरस्कार परत करणे वा विविध अशा मार्गाने सरकारवर घटनाबाह्य कृतीसाठी दडपण आणण्याचे उद्योग देशातील संवैधनिक व्यवस्थेला सुरूंग लावण्याचे प्रकार आहेत. सत्याग्रह करून वा मोर्चे काढून आपल्या अपेक्षा मागण्यांच्या रुपाने समोर आणण्यापर्यंत लोकशाहीच्या घटनात्मक मर्यादा संपत असतात. त्याच्या पुढे जाऊन आजच अमूक मागण्या मन्य झाल्या पाहिजेत आणि अमूक मुदतीत तमूक झाले पाहिजे, ह्याला अराजक म्हणतात. अमूक एक इतकी रक्कम आणून दिली नाही, तर तुमची मुले पत्नी वा कुटुंब सुखरूप रहाणार नाही, अशा धमक्या देणार्‍या खंडणीखोर वा गुन्हेगारांपेक्षा ही आंदोलने कितीशी वेगळी उरली आहेत प्रकाश आंबेडकर आठ दिवसात भिडे गुरूजींना अटक झाली पाहिजे, अन्यथा होणार्‍या परिणामांना सरकार जबाबदार असेल, अशी धमकी देतात. त्याचा अर्थ वेगळा होतो काय प्रकाश आंबेडकर आठ दिवसात भिडे गुरूजींना अटक झाली पाहिजे, अन्यथा होणार्‍या परिणामांना सरकार जबाबदार असेल, अशी धमकी देतात. त्याचा अर्थ वेगळा होतो काय कुणाचे अपहरण करून खंडणी मागणारा परिणामांना कुटुंबीयच जबाबदार असल्याचे इशारे देत नसतो काय कुणाचे अपहरण करून खंडणी मागणारा परिणामांना कुटुंबीयच जबाबदार असल्याचे इशारे देत नसतो काय जर त्यातली कृती धमकावणार्‍याचे अनुयायी वा साथीदार करणार असतील, तर त्यात सरकार वा पोलिस कसे जबाबदार असू शकतात जर त्यातली कृती धमकावणार्‍याचे अनुयायी वा साथीदार करणार असतील, तर त्यात सरकार वा पोलिस कसे जबाबदार असू शकतात ही कुठली घटनात्मक व्यवस्था वा तरतुद आहे ही कुठली घटनात्मक व्यवस्था वा तरतुद आहे सत्याग्रहाचे जनक महात्मा गांधीही लोकांना आंदोलनासाठी मैदानात आणत होते आणि त्यात अनुयायांकडून हिंसाचार झाला, तर जबाबदारी सरकारवर टाकून मोकळे व्हायचे नाही. ते जबाबदारी पत्करून आत्मक्लेश सहन करायचे. आंदोलन तिथेच थांबवायचे. आज ज्याप्रकारे आंदोलनाचे नेते इशारे व धमक्या देतात, ती महात्माजींची व सत्याग्रहाची विटंबना नाही काय सत्याग्रहाचे जनक महात्मा गांधीही लोकांना आंदोलनासाठी मैदानात आणत होते आणि त्यात अनुयायांकडून हिंसाचार झाला, तर जबाबदारी सरकारवर टाकून मोकळे व्हायचे नाही. ते जबाबदारी पत्करून आत्मक्लेश सहन करायचे. आंदोलन तिथेच थांबवायचे. आज ज्याप्रकारे आंदोलनाचे नेते इशारे व धमक्या देतात, ती महात्माजींची व सत्याग्रहाची विटंबना नाही काय विध्वंस होईल, हिंसाचार माजेल आणि तशी वेळ आली तर जबाबदार मात्र इशारे देणारे नसतील, हा कुठला सत्याग्रह आहे विध्वंस होईल, हिंसाचार माजेल आणि तशी वेळ आली तर जबाबदार मात्र इशारे देणारे नसतील, हा कुठला सत्याग्रह आहे बेजबाबदारपणा म्हणजे घटनात्मकता हा कुठला नवा शोध आहे
कुठल्याही सरकार सत्ताधार्‍याला संविधानाने काही मर्यादा घालून दिलेल्या आहेत. घटनात्मक मर्यादेत कुठलाही कायदा नियम बनवता येतो, त्यानुसारच कायद्याचे राज्य चालवावे लागते. जे सरकार त्या मर्यादा ओलांडत असेल, त्याला न्यायालयीन वा निवडणूकीच्या मार्गाने रोखण्याचे अधिकार संविधानाने दिलेले आहेत. त्याचे जर सरकार उल्लंघन करीत नसेल, तर इतरही कोणाला त्याचे उल्लंघन करता येणार नाही. मग तो जिहादी असो, नक्षली असो वा आंदोलनवादी असो. पण अलिकडल्या काळात त्याला काही धरबंद राहिलेला नाही. शब्द कुठलेही बोलले जातात आणि त्याचे कसलेही अर्थ सांगितले जातात. चार वर्षे लोकपाल नेमला गेला नाही, तर सुप्रिम कोर्टात दाद मागण्यापासून अण्णांना कोणी रोखलेले नव्हते. पण अण्णांना कायदेशीर मार्गापेक्षाही आपल्या उपोषणाचे हत्यार उपसून दमदाटी करण्यातच प्रामुख्याने रस आहे. आंबेडकरांना रस्त्यावर उतरून हिंसा वा विध्वंसाची धमकी देण्यात घटनात्मकता आढळली आहे. मग नक्षली वा जिहादींना तरी घातपाती कशाला म्हणायचे तेही आपल्या कुठल्याही कृतीचे वा विध्वंसाचे खापर सरकारच्या माथी फ़ोडून मोकळे होऊ शकतात. तेही आपल्याला गोळ्या घालणार्‍या सैनिक वा पोलिसांना अमूक वेळेत अटक करण्याच्या अटी घालू शकतात. सरकार वा कायदे घटना हवीच कशाला तेही आपल्या कुठल्याही कृतीचे वा विध्वंसाचे खापर सरकारच्या माथी फ़ोडून मोकळे होऊ शकतात. तेही आपल्याला गोळ्या घालणार्‍या सैनिक वा पोलिसांना अमूक वेळेत अटक करण्याच्या अटी घालू शकतात. सरकार वा कायदे घटना हवीच कशाला जो रस्त्यावर मोठ्या संख्येने गर्दी आणू शकेल वा अधिकाधिक विध्वंसाची तयारी दाखवू शकेल, त्याचेच राज्य होणार ना जो रस्त्यावर मोठ्या संख्येने गर्दी आणू शकेल वा अधिकाधिक विध्वंसाची तयारी दाखवू शकेल, त्याचेच राज्य होणार ना आंबेडकरांच्या मोर्चानंतर प्रत्येक जिल्ह्यात भिडे गुरूजींच्या समर्थकांनीही मोठे मोर्चे काढले. मग त्यांनी आंबेडकरांना अटक करण्याची मागणी केली असेल, तर फ़डणवीस सरकारने कुणाची मागणी मान्य करावी आंबेडकरांच्या मोर्चानंतर प्रत्येक जिल्ह्यात भिडे गुरूजींच्या समर्थकांनीही मोठे मोर्चे काढले. मग त्यांनी आंबेडकरांना अटक करण्याची मागणी केली असेल, तर फ़डणवीस सरकारने कुणाची मागणी मान्य करावी बळी तो कानपिळी हाच कायदा व तेच संविधान झाले ना बळी तो कानपिळी हाच कायदा व तेच संविधान झाले ना लाखा लाखाचे भव्य शिस्तबद्ध मोर्चे काढलेल्या मराठा जनसमुदायाने कधी अशा धमक्या दिल्या नाहीत, की अटी मुदती घातल्या नाहीत. त्यांच्याकडून खुप काही शिकण्यासारखे आहे. अण्णांनी आणि प्रकाश आंबेडकरांनी सुद्धा. अन्यथा ती लोकसंख्या मैदानात उतरली तर घटना वा कायदाही असल्या चळवळ्यांना वाचवू शकणार नाही.
जल्लीकट्टू,बैलगाडी शर्यतीसाठीचे रस्त्यावरचे आंदोलन सुद्धा दबाव टाकण्याचे आणि घटनाबाह्यच होते.
भाऊ काय लिखान आहे तुमच डोक झिणझिण्या आल्या.... Deepak Shimpi
संस्कृतीचे मुखवटे आणि हिडीस चेहरे
‘हमाम मे सब नंगे है’, अशी एक हिंदीतली उक्ती आहे आणि त्याचीच प्रचिती सध्या येत आहे. चित्रपट अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने नाना पाटेकर या अ...
राफ़ायलवर मोदी गप्प का
राफ़ायल लढावू विमान खरेदीच्या विषयावर इतके रणकंदन माजलेले असतानाही सातत्याने इतर विषयावर बोलणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, याच बाबतीत मौनव्र...
अर्थात सनातनी पुरोगामीत्व पाच वर्षापुर्वी मोदी बहूमत मिळवू शकतात, हे मी सांगू शकलो, त्याचा पाया मला इब्न खालदूनच्या मुकदीमा या चौदाव्या ...
मतचाचणी विश्लेषण (४) मागल्या विधानसभा निवडणूकांच्या तोंडावर भाजपाने युती मोडली व एकहाती शत-प्रतिशत सत्ता बळकावण्याचा कावा केलेला होता. ...
साडेचार वर्षापुर्वी लोकसभेची निवडणूक ऐन भरात होती आणि जवळपास ६० टक्के मतदान उरकलेले होते. अशावेळी नरेंद्र मोदींची लोकप्रियता इतकी शिगेला ...
मतचाचणी विश्लेषण (५) आगामी लोकसभेच्या निवडणूका आणि त्यात मतदान कसे होईल, याविषयीची उत्सुकता स्पष्ट आहे. जितकी ती प्रत्येक पक्षातील नेत्...
२०१९ ची लोकसभा, जिंकणार ‘कॉग्रेसच’
(लेखांक पहिला) येत्या डिसेंबर महिन्यात पाच विधानसभांचे मतदान उरकलेले असेल आणि निकाल लागलेले असतील. त्यानंतर विनाविलंब सतराव्या लोकसभा ...
सरडा मोसमाप्रमाणे आपले रंग बदलतो असे म्हणतात. ते सिद्धही झालेले आहे. त्याचे कारणही स्पष्ट आहे. निसर्गाने सुरक्षेसाठी सरडा नावाच्या प्राण्...
बाजारबुणगे आणि रा. स्व. संघ
Sunil Tambe 3 August at 23:32 · प्लासी ते सांगली बंगालचा शेवटचा नबाब सिराज उद्दौला मातला होता. नबाबाचं सैन्य ब्रिटीश सैन्याच्या दुप्...
मतचाचणी विश्लेषण (३) आगामी लोकसभा निवडणूकीचा संदर्भ घेऊन रिपब्लिक व एबीपी यांनी सी-व्होटरच्या मदतीने केलेल्या मतचाचणीचे निष्कर्ष बहुता...
आता हसावं की रडावं
चला, ‘मागे-मागे’ उभे राहू
ज्याची त्याला प्यार कोठडी
आसिफ़ाचे जग आणि जगातल्या आसिफ़ा
अम्मा पकोडा आणि धृवीकरण
कायदा व्यवस्था की अवस्था
कौरव, पांडव आणि घटोत्कच
सहानुभुतीचे मुखवटे गळून पडले
अण्णा हजारे आगे बढो
व्यापारी बॅन्का बुडवल्या आता व्होटबॅन्काही बुडवणा...
दुसरी तिसरी चौथी आघाडी
सभी मिले हुवे है


जागता पहारा: कर्नाटकचा उत्तरप्रदेश होईल?

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
१९९८ नंतर भारतात मतचाचण्यांचे युग सुरू झाले. प्रणय रॉय याला त्यातूनच राजकीय विश्लेषक म्हणून आपली ओळख मिळाली. आरंभी राजकीय अभ्यासक आणि राजकीय पत्रकार या शास्त्रावर विश्वास ठेवायला तयार नव्हते. पण पुढल्या काळात मतचाचण्यांचे शास्त्र विस्तारत गेले आणि अनेकजण त्यात उतरत गेल्यावर आता प्रत्येक लहानमोठ्या निवडणूकीच्या चाचण्या ही नित्याची गोष्ट होऊन गेली आहे. पण जेव्हा या चाचण्यांची जाहिर चर्चा व परिसंवाद होऊ लागले, तेव्हा त्यात शास्त्राला फ़ाटा मिळाला आणि त्याचाही राजकीय प्रचारासाठी सरसकट गैरवापर होऊ लागला. पण बातमीदारीत तो एक मनोरंजक खेळ होऊन गेला. कुठल्याही माहितीत भेसळ केली तर दोष माहितीचा नसतो, भेसळ करणारा गुन्हेगार असतो. म्हणूनच माहितीला दोष देता येत नाही. माहितीचा अर्थ लावणारा लबाड असेल, तर माहिती चुक नसते. मतचाचण्यांच्याही बाबतीत तेच झाले. आरंभीच्या काळात प्रणय रॉय तज्ञ म्हणून काम करीत असे आणि हळुहळू त्याचे व्यावसायिक हितसंबंध निर्माण झाले. मग त्याचेही अंदाज फ़सू लागले. त्याच्या तुलनेत आता या उद्योगात आलेले अनेकजण मुळचेच व्यावसायिक असून, त्यांना मिळणार्‍या उत्पन्नाची महत्ता वाटू लागली असेल, तर अंदाज फ़सत गेले तर नवल नाही. आताही कर्नाटक निवडणूकीच्या निमीत्ताने अनेक मतचाचण्या समोर आल्या आहेत. कोणीही विधानसभेत कुठल्या पक्षाला स्पष्ट बहूमताचा अंदाज व्यक्त केलेला नाही. पण नेमकी अशीच स्थिती वर्षभरापुर्वी उत्तरप्रदेश विधानसभा वा त्याहीपुर्वी लोकसभेच्या निवडणूकीत झालेली होती. कुठलीच चाचणी बहूमताचे भाकित करीत नसताना आलेले निकाल धक्कादायक होते. कर्नाटकातली त्रिशंकू विधानसभेचा अंदाज म्हणूनच तोंडघशी पडण्याची आता खात्री वाटू लागली आहे. किंबहूना कर्नाटकचा उत्तरप्रदेश होणार असेही वाटू लागले आहे.
कर्नाटकचा उत्तरप्रदेश म्हणजे नेमके काय तर उत्तरप्रदेशात कुठल्याही एका पक्षाला बहूमत मिळण्याची कोणाही जाणकाराला वा चाचणीकर्त्याला खात्री वाटत नव्हती. पण प्रत्यक्षात निकाल लागले, तेव्हा भाजपाने बहूमताच्याही पुढे जाऊन ८० टक्के जागा जिंकलेल्या होत्या. चाचणीकर्त्यांचे अंदाज इतके कशाला फ़सले तर उत्तरप्रदेशात कुठल्याही एका पक्षाला बहूमत मिळण्याची कोणाही जाणकाराला वा चाचणीकर्त्याला खात्री वाटत नव्हती. पण प्रत्यक्षात निकाल लागले, तेव्हा भाजपाने बहूमताच्याही पुढे जाऊन ८० टक्के जागा जिंकलेल्या होत्या. चाचणीकर्त्यांचे अंदाज इतके कशाला फ़सले दुसरीकडे एक्झीट पोल अनेकांचे यशस्वी का होतात दुसरीकडे एक्झीट पोल अनेकांचे यशस्वी का होतात असे प्रश्न सामान्य माणसाला पडत असतात. उत्तरप्रदेशात अनेक फ़ेर्‍यात मतदान झाले. त्यात अखेरच्या दोन फ़ेर्‍या बाकी होत्या, तेव्हा पंतप्रधान मोदी यांनी वाराणशीमध्ये तीन दिवसाचा मुक्काम ठोकला होता. तर बहुतांश राजकीय अभ्यासकांनी भाजपाच्या पराभवाची भाकिते केली होती. सहाजिकच त्याचेच प्रतिबिंब मतचाचण्यात पडले. एका मतचाचणीने काठावरचे बहूमत भाजपाला देऊ केले होते आणि एका एक्झीट पोलमध्ये भाजपाने पावणेतीनशे इतकी मजल मारली होती. पण प्रत्यक्षात निकाल लागले, तेव्हा भाजपा ४०३ पैकी ३२५ जागा जिंकून गेला. कर्नाटकात नेमकी तशीच परिस्थिती उदभवली आहे. मोदींनी अखेरच्या आठवड्यात प्रचारात उडी घेतली आणि त्याकडेही मोदी भयभीत असल्याच्याच नजरेतून बघितले जात आहे. प्रत्येक चाचणीने त्रिशंकू विधानसभेचे भाकित केले आहे. पण दोन दिवस आधी टाईम्स नाऊ वाहिनीने एक झटपट चाचणी घेतली आणि तिचे आकडे थक्क करणारे आहेत. भाजपाला ५७ टक्के तर कॉग्रेसला २८ आणि जनता दलाला १२ टक्के अशी मतांची टक्केवारी दिलेली आहे. त्यावर डोळे झाकून विश्वास ठेवता येणार नाही. पण अखेरच्या पर्वात मोदींनी जो वादळी प्रचार केला, त्याचा परिणाम जनमानसावर होताना दिसलेला आहे. बाकी सगळ्याच चाचण्या मोदी प्रचारात उतरण्यापुर्वीच्या आहेत. तिथेच सगळी गडबड होण्याची दाट शक्यता आहे. इथे कर्नाटकातही भाजपा इतकी मोठी मजल मारून जाऊ शकतो काय
योगायोग असा आहे, की उत्तरप्रदेश प्रमाणेच कर्नाटकातही तिरंगी लढत आहे. या तिरंगी लढतीमध्ये देवेगौडांचा पक्ष तिसरा आहे. उत्तरप्रदेशात अखिलेशचा समाजवादी पक्ष सत्तेत व मायावती त्याच्याशी तुल्यबळ असा पक्ष होता. पण विधानसभेच्या लढतीमध्ये समाजवादी व भाजपा अशा लढतीमध्ये मायावतींचा बसपा चिरडला गेला व जमिनदोस्त होऊन गेला. मोदी नावाच्या वादळासमोर अखिलेशचा समाजवादी पक्ष पालापाचोळा होऊन गेला. तर त्याच्याच कुबड्या घेऊन लढणार्‍या कॉग्रेसला आपल्या मुठभर जागाही टिकवता आल्या नाहीत. कर्नाटकात नेमकी तशीच स्थिती आहे. कॉग्रेस सत्तेत आहे आणि भाजपाशी त्याचे दोन हात चालू आहेत. त्यात जनता दलाचा बसपा झाला तर म्हणजे आजवर धरून ठेवलेली २०-२२ टक्के मतेही देवेगौडांना टिकवता आली नाहीत तर म्हणजे आजवर धरून ठेवलेली २०-२२ टक्के मतेही देवेगौडांना टिकवता आली नाहीत तर खरेच कर्नाटकात मोदीलाट घोंगावत असेल, तर त्यामध्ये कॉग्रेसच्या सिद्धरामय्या सरकारला टिकून रहाता येणार नाही. पण कॉग्रेसची धुळधाण होताना जनता दलाचा बोजवारा उडून जाण्याची शक्यता आहे. उत्तरप्रदेशात त्रिशंकू विधानसभेची प्रतिक्षा चालू असताना, सपा-बसपा एकत्र येऊन भाजपाला सत्तेपासून वंचित ठेवतील काय, अशी चर्चा रंगलेली होती. पण निकालानंतर तशी काही गरज राहिली नाही. मायावती तर इतक्या नामोहरम झाल्या, की त्यांना राज्यसभेत जिंकण्याइतकेही आमदार मिळू शकले नाहीत. आताही कर्नाटकात देवेगौडा त्याच जागी आहेत किंवा तशाच परिस्थितीत आहेत. त्यांना स्वबळावर बहूमतापर्यंत जाणे शक्य नाही. सहाजिकच त्यांचा मतदार वेगळा विचार करू शकतो आणि कॉग्रेस वा भाजपाकडे झुकू शकतो. तसे झाले तर जनता दलाचा पुरता बोर्‍या वाजल्याशिवाय रहाणार नाही. ह्या शक्यतेला टाईम्स नाऊची झटपट चाचणी दुजोरा देताना दिसते आहे. या चाचणीने जिंकणार्‍या जागांचे आकडे दिलेले नाहीत, तर मतांची टक्केवारी सांगितली आहे.
मतदानापुर्वी व मोदींच्या प्रचाराची अखेर होत असताना घेतलेल्या या झटपट चाचणीने काहीशी उत्तरप्रदेशची झलक दाखवली आहे. मोजक्याच मतदारांशी फ़ोनवरून प्रतिसाद घेतलेल्या या चाचणीने भाजपाला ५७ टक्के मतदान होण्याची शक्यता वर्तवली आहे. तर कॉग्रेस २८ व जनता दलाला १२ टक्के मते दाखवली आहेत. खरेच इतका मोठा प्रतिसाद मोदींच्या प्रचाराला मिळाला, तर भाजपा २२४ पैकी १५० ते १८० जागा जिंकू शकेल आणि तसे झाल्यास इतरांसाठी केवळ ५०-७५ जागा शिल्लक उरतात. हे अगदीच अशक्य नाही. कारण उत्तरप्रदेश त्यापेक्षाही मोठे बहूमत देऊन गेला आहे. अवघे ५० टक्के भाजपाला मते मिळाली तरी भाजपा दिडशे जागा मिळवू शकेल. पण भाजपा इतके मोठे यश मिळवताना कॉग्रेसच्या फ़क्त जागा कमी होणार नाहीत वा सत्ताच गमावणार नाही. त्यापेक्षा मोठा फ़टका मायावतींप्रमाणे देवेगौडांना बसण्याची शक्यता आहे. लोकसभेच्या वेळी त्यांच्याच पक्षाला मोठा फ़टका बसला होता आणि आठदहा टक्के मते त्यांनी गमावलेली होती. त्याचीच पुनरावृत्ती आता होऊ घातली आहे काय तसे खरोखर झाले, तर लोकसभा निवडणूकीत प्रादेशिक पक्षांनी कॉग्रेस सोबत जावे किंवा नाही, असा संभ्रम निर्माण होऊ शकतो. कारण मोदी विरोधाच्या या राजकारणाचा मोठा फ़टका प्रादेशिक पक्षांनाच बसत असल्याचे पुन्हा सिद्ध होईलच. प्रादेशिक पक्षांच्या मरणातून कॉग्रेसला संजीवनी मिळत असल्याचेही सिद्ध होणार आहे. टाईम्स नाऊची ताजी झटपट चाचणी म्हणूनच एका राज्यातील निकालापुरती महत्वाची नसून, देशात मोदी विरोधाची जी आघाडी उभी राहू बघत आहे, त्या संकल्पनेलाच धक्का देणारी आहे. ५७ टक्के ही प्रचंड आकडेवारी आहे. पण ती ४७ टक्के इतकी निघाली तरी कर्नाटकचा उत्तरप्रदेश होऊन जाईल, यात शंका नाही. पण तसे निकाल विरोधी राजकारणाचा व समजूतींचा पायाच उखडून टाकणारे ठरतील.
भाऊ,आपला अंदाज खरा ठरला तर काँग्रेस चे बारा वाजतआलेत असे होईल
असं झालं तर मजा येईल .
संस्कृतीचे मुखवटे आणि हिडीस चेहरे
‘हमाम मे सब नंगे है’, अशी एक हिंदीतली उक्ती आहे आणि त्याचीच प्रचिती सध्या येत आहे. चित्रपट अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने नाना पाटेकर या अ...
राफ़ायलवर मोदी गप्प का
राफ़ायल लढावू विमान खरेदीच्या विषयावर इतके रणकंदन माजलेले असतानाही सातत्याने इतर विषयावर बोलणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, याच बाबतीत मौनव्र...
अर्थात सनातनी पुरोगामीत्व पाच वर्षापुर्वी मोदी बहूमत मिळवू शकतात, हे मी सांगू शकलो, त्याचा पाया मला इब्न खालदूनच्या मुकदीमा या चौदाव्या ...
मतचाचणी विश्लेषण (४) मागल्या विधानसभा निवडणूकांच्या तोंडावर भाजपाने युती मोडली व एकहाती शत-प्रतिशत सत्ता बळकावण्याचा कावा केलेला होता. ...
साडेचार वर्षापुर्वी लोकसभेची निवडणूक ऐन भरात होती आणि जवळपास ६० टक्के मतदान उरकलेले होते. अशावेळी नरेंद्र मोदींची लोकप्रियता इतकी शिगेला ...
मतचाचणी विश्लेषण (५) आगामी लोकसभेच्या निवडणूका आणि त्यात मतदान कसे होईल, याविषयीची उत्सुकता स्पष्ट आहे. जितकी ती प्रत्येक पक्षातील नेत्...
२०१९ ची लोकसभा, जिंकणार ‘कॉग्रेसच’
(लेखांक पहिला) येत्या डिसेंबर महिन्यात पाच विधानसभांचे मतदान उरकलेले असेल आणि निकाल लागलेले असतील. त्यानंतर विनाविलंब सतराव्या लोकसभा ...
सरडा मोसमाप्रमाणे आपले रंग बदलतो असे म्हणतात. ते सिद्धही झालेले आहे. त्याचे कारणही स्पष्ट आहे. निसर्गाने सुरक्षेसाठी सरडा नावाच्या प्राण्...
बाजारबुणगे आणि रा. स्व. संघ
Sunil Tambe 3 August at 23:32 · प्लासी ते सांगली बंगालचा शेवटचा नबाब सिराज उद्दौला मातला होता. नबाबाचं सैन्य ब्रिटीश सैन्याच्या दुप्...
मतचाचणी विश्लेषण (३) आगामी लोकसभा निवडणूकीचा संदर्भ घेऊन रिपब्लिक व एबीपी यांनी सी-व्होटरच्या मदतीने केलेल्या मतचाचणीचे निष्कर्ष बहुता...
कुठे ६३ आणि कुठे ३७
दोन ओसाड एक वसेचिना
बैल, बेडकी आणि खुर्दा, चिल्लर
कथा कुणाची व्यथा कुणा
बुडत्या राहुलचा पाय खोलातच
सहन होत नाही आणि सांगता येत नाही
सत्याचा आवाज ऐकू येतो
भाजपा जिंकेल, पण येदींचे काय
लेकी बोले सुने लागे


जागता पहारा: भुरट्य़ा भामट्यांचे राज्य

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
दहा दिवस राज्यपालांच्या निवासात धरण्याचा उद्योग करून वारेमाप प्रसिद्धी मिळवली असली, तरी त्यातून केजरीवाल यांनी साधले काय व दिल्लीकरांचे त्यातून कोठले कोटकल्याण झाले; या प्रश्नाचे उत्तर कोणी देऊ शकत नाही. खरेतर त्यातून काहीच निष्पन्न होत नसल्याचे बघून एक एक मंत्र्याने इस्पितळाची वाट धरली होती आणि एकटे केजरीवाल हटून बसले होते. पण मंगळवारी भाजपाने काश्मिरच्या सरकारमधून अंग काढून घेतले आणि केजरीवाल भोवतीचे कॅमेरे कुठल्या कुठे बेपत्ता झाले. त्यामुळे गड्याची गोची झाली. आता पुढला आठवडाभर सगळेच कॅमेरे व वाहिन्या काश्मिरला प्राधान्य देणार हे लक्षात येताच, यांनी गाशा गुंडाळला आणि प्रश्नांची सरबत्ती नको म्हणून बंगलोरला पळ काढला. दहा दिवस कामातून बेपत्ता राहिलेला दिल्लीचा मुख्यमंत्री, प्रकृती बिघडली म्हणून उपचाराला बंगलोरला निघून गेला. यापेक्षा यांच्या भुरटेपणा व भामटेपणाचा कुठला पुरावा देण्याची गरज आहे काय
बेशरमपणा हा सर्वसाधरण लोकांना दुर्गुण वाटतो. पण आजकालच्या राजकारणात ती गुणवत्ता बनुन गेली असावी, अशी शंका येते. अन्यथा केजरीवाल यांच्यासारखे लोक नित्यनेमाने माध्यमातून झळकले नसते, की त्यांनी इतके तमाशे करून लाखो लोकांचे जीवन ओलिस ठेवले नसते. मागल्या चार वर्षात आम आदमी पक्ष नावाचा झुंडीने दिल्लीला ओलिस ठेवलेले आहे आणि त्यांच्या बालीशपणाची किंमत दिल्लीच्या नागरिकांना मोजावी लागते आहे. अर्थात त्याला इतर कोणी जबाबदार नसून खुद्द दिल्लीकरच कारणीभूत झाला आहे. कारण या भुताटकीला वेसण घालता येईल, अशी कुठलीही तरतुद मतदाराने शिल्लक ठेवलेली नव्हती. त्यांनी दिल्लीची सुत्रे अशा माणसाच्या व टोळीच्या हाती दिली आहेत, की त्यांना सभ्यतेचे कुठलेही सोयरसुतक नाही. आपणच कसे खरे आहोत आणि बरोबर आहोत, याचा अहोरात्र डंका पिटणारे केजरीवाल व त्यांच्या निकटच्या प्रत्येक सहकार्‍याने विविध कोर्टाच्या व फ़िर्यादीसमोर माफ़ीचे नाक रगडून झालेले आहे. तसे करताना त्यांनी कधी आपणही तद्दन मुर्ख असल्याची लोकांसमोर येऊन कबुली दिली नाही. फ़िर्यादी वा न्यायालयात माफ़ीपत्र सादर करून अब्रु झाकलेली आहे. एकदा त्यातून मुक्ती मिळाल्यावर मात्र पुन्हा नव्याने उच्छाद मांडण्याचे उद्योग सुरू झालेले आहेत. गडकरी व जेटली यांच्यावर बेताल बिनबुडाचे आरोप करून मोकळे झालेल्या केजरीवाल यांनी हल्लीच एकामागून एक माफ़ीपत्रे लिहून दिलेली आहेत. ती जेटली वा गडकरींनी उदार मनाने स्विकारली नसती, तर या इसमाचे दिवाळे वाजायला वेळ लागला नसता. पण त्यातून सुटताच त्याने अवघ्या दिल्लीला ओलिस ठेवले आहे आणि त्यालाही असाच एक मुर्खपणा व आततायीपणा कारण झालेला आहे. पण कांगावखोरी हाडीमाशी इतकी भिनलेली आहे, की रोज काही खोटेपणा केल्याशिवाय या लोकांना बहुधा शांत चित्ताने झोप लागत नसावी. याची सुरूवात उठून झाली
हम करेसो कायदा, ही केजरीवाल यांची आरंभीपासूनची प्रवृत्ती आहे आणि त्यामुळेच त्यांचे लोकपाल आंदोलनातील एक एक सहकारी त्यांना सोडून गेलेले आहेत. अर्थात केजरीवालना त्याची पर्वा नाही. त्यांना कोर्टाकडून थप्पड खाल्ली मगच अक्कल येत असते. सहाजिकच त्यांचा मागल्या साडेतीन वर्षाचा कारभार बघितला, तर प्रत्येक बाबतीत त्यांना न्यायालयाने वेळेवेळी चपराक हाणलेली आहे. आपल्या व्यक्तीगत व पक्षाच्या प्रचारासाठी त्यांनी पंजाब व गोव्यात करोडो रुपयांच्या जाहिराती दिल्या आणि त्यासाठीचे पैसे दिल्लीच्या सरकारी तिजोरीतून दिलेले होते. जेटली वा अन्य बदनामीच्या खटल्यातही व्यक्तीगत फ़िर्याद असतानाही सरकारी तिजोरीतून करोडो रुपयांची फ़ी देण्यापर्यंत यांची मजल गेली होती. मात्र त्याचवेळी दिल्लीच्या तीन महापालिकांच्या कर्मचार्‍यांना वेतन देण्यासाठीची रक्कम देताना त्यांनी टाळाटाळ चालविली होती. त्याच्या परिणामी लागोपाठ अनेकदा दिल्लीत सफ़ाई कर्मचार्‍यांना संप करावा लागला आणि कचर्‍याचे ढिग जागोजागी साठले. तसे झाले, मग आपली जबाबदारी झटकून त्यांनी महापालिकेत सत्तेवर असलेल्या भाजपाच्या नावाने गळा काढायची शैलीच होऊन गेली. पण पालिकेच्या तिजोरीत पैसे यांनी टाकलच नाहीत, तर पालिकेने काय करावे असला पोरखेळ या इसमाने दिल्लीचा करून टाकलेला आहे. मात्र त्याचवेळी त्याचे साडू वा अन्य सहकार्‍यांनी सरकारी तिजोरी लुटणारे अनेक निर्णय घेतले. त्याविषयी एक चकार शब्द केजरीवाल वा त्याचे सहकारी कधी बोलत नाहीत. त्यावर तपास, चौकशा व खटले चालू आहेत. अशा मनमानीला एक व्यक्ती वेसण घालू शकते आणि ती म्हणजे दिल्लीचे राज्यपाल. त्यांनी आपला अधिकार वापरल्याने हे भामटे चवताळलेले आहेत. त्याचा राग या टोळीवाल्यांनी मुख्य सचिवांवर काढला आणि प्रकरण चिघळलेले आहे. पण माध्यमातले केजरीवाल समर्थक तितकेच सत्य बातमीतून लपवून बसलेले होते.
मागले चार महिने दिल्ली सरकारचे प्रशासकीय अधिकारी व राजपत्रित अधिकारी निवडून आलेल्या सरकारशी सहकार्य करीत नाहीत वा कोडी करतात, असा केजरीवाल यांचा दावा आहे. तो खरा मानला, तर असे काय चार महिन्यांपुर्वी घडले, तेही सांगायला हवे. आम आदमी पक्षाचे सरकार चार महिन्यांपुर्वी निवडून आलेले नाही. साडेतीन वर्षापुर्वी सत्तेत आलेले आहे. म्हणजेच हे चार महिने वगळता प्रशासकीय यंत्रणेने कुठे असहकार केलेला नाही. मग चार महिन्यांपुर्वी म्हणजे १९ फ़ेब्रुवारी रोजी असे काय घडले, की प्रशासकीय यंत्रणेने केजरीवाल मंत्र्यांशी असहकार पुकारला ही गोष्ट अशा बातम्यातून नेहमी लपवली गेलेली आहे. केजरीवाल वा त्यांचा प्रवक्ता थापा मारणार आणि तितकीच गोष्ट मोठ्यामोठ्याने वाहिन्यांवर सांगितली जात राहिली. प्रशासकीय अधिकारी संपावर आहेत आणि म्हणून दिल्ली सरकारचा कारभार ठप्प झालेला आहे, ही कायमची टेप वाजवली गेली आहे. प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी कधी संप करू शकत नाहीत, की काम थांबवू शकत नाहीत. त्यांच्या सेवाविषयी नियमातच तशी तरतुद आहे. सहाजिकच काम थांबवले वा संप केल्यास त्यांच्यावर क्ठोर कारवाई होऊ शकते आणि त्यात त्यांना न्यायालयही दिलासा देऊ शकणार नाही. पण हे सत्य सांगायचे कोणी ही गोष्ट अशा बातम्यातून नेहमी लपवली गेलेली आहे. केजरीवाल वा त्यांचा प्रवक्ता थापा मारणार आणि तितकीच गोष्ट मोठ्यामोठ्याने वाहिन्यांवर सांगितली जात राहिली. प्रशासकीय अधिकारी संपावर आहेत आणि म्हणून दिल्ली सरकारचा कारभार ठप्प झालेला आहे, ही कायमची टेप वाजवली गेली आहे. प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी कधी संप करू शकत नाहीत, की काम थांबवू शकत नाहीत. त्यांच्या सेवाविषयी नियमातच तशी तरतुद आहे. सहाजिकच काम थांबवले वा संप केल्यास त्यांच्यावर क्ठोर कारवाई होऊ शकते आणि त्यात त्यांना न्यायालयही दिलासा देऊ शकणार नाही. पण हे सत्य सांगायचे कोणी अधिकारी व कर्मचारी व्यवस्थित कामावर येतात आणि बाकी सर्व कामे करीत असतात. आपल्या कामाचा एक भाग त्यांनी पुर्ण नाकारला आहे. केजरीवाल व आप मंत्र्यांनी बोलावलेल्या त्यांच्या कार्यालयातील कुठल्याही बैठकीला हे अधिकारी जात नाहीत. त्याला संप म्हणत नाहीत, की कामबंद आंदोलन म्हणत नाहीत. ही आप टोळीने पसरवलेली व त्यांच्या हितचिंतक पत्रकारांनी फ़ैलावलेली लोणकढी थाप आहे. सगळे अधिकारी काम करतात आणि त्यांनी आपच्या दादागिरी व गुंडगिरीला शरण जाण्यास नकार दिलेला आहे. त्याचेही कारण आहे.
१९ फ़ेब्रुवारीच्या रात्री अवेळी केजरीवाल यांनी आपल्या मुख्यमंत्री निवासात एक बैठक बोलावली होती आणि तिथे दिल्ली सरकारच्या मुख्य सचिवांना बोलावलेले होते. ते तिथे पोहोचले आणि नंतर झालेल्या बोलाचालीत केजरीवाल यांचे आमदार व समर्थकांनी मुख्य सचिवांना धक्काबुक्की व मारहाण केली. त्याची रितसर तक्रार झाली असून पोलिस चौकशीही सुरू आहे. हा आप सरकार आल्यापासून कुठल्याही सरकारी कार्यालयातला सार्वत्रिक अनुभव आहे. आपचे कार्यकर्ता म्हणून कोणीही कुठल्याही कार्यालयात येतो आणि गुंडगिरी करू लागतो. कर्मचारी अधिकार्‍यांना धमक्या दिल्या जातात. तरीही त्यांनी सहसा कठोर पाऊल उचललेले नव्हते. पण अपरात्री मुख्य सचिवांना केजरीवाल म्हणजे मुख्यमंत्र्याच्या उपस्थितीतच मारहाण झाल्यावर काय करायचे डोक्यावरून पाणी गेले. मुख्य सचिवालाही सुरक्षित वाटत नसेल, तर मग बाकीच्या कर्मचार्‍यांनी काय करावे डोक्यावरून पाणी गेले. मुख्य सचिवालाही सुरक्षित वाटत नसेल, तर मग बाकीच्या कर्मचार्‍यांनी काय करावे त्यांनी रितसर पोलिसात तक्रार दिली आणि हा फ़क्त मुख्य सचिवांचाच अनुभव नाही. यापुर्वी केजरीवाल यांनी पक्षातून हाकलून लावलेल्या अनेक सहकार्‍यांचा व नेत्यांचा तोच अनुभव आहे. शांतीभूषण, प्रशांतभूषण वा योगेंद्र यादव यांना पक्षाच्या बैठकीतून असेच धक्केबुक्के मारून हाकलण्यात आलेले होते. कपील मिश्रा नावाच्या माजी मंत्र्यालाही त्याच अनुभवातून जावे लागलेले आहे. त्यामुळे त्या रात्री केजरीवाल यांच्या निवासस्थानी काय घडले असेल, त्याचा कोणी साक्षीदार शोधण्याची गरज नाही. गुंडगिरी व दमदाटीची दहशत, हाच केजरीवाल टोळीचा खाक्या आहे. तसे नसते तर त्याच रात्रीचे त्या निवासस्थानच्या सीसीटिव्ही कॅमेराचे चित्रण गायब कशाला झाले असते त्यांनी रितसर पोलिसात तक्रार दिली आणि हा फ़क्त मुख्य सचिवांचाच अनुभव नाही. यापुर्वी केजरीवाल यांनी पक्षातून हाकलून लावलेल्या अनेक सहकार्‍यांचा व नेत्यांचा तोच अनुभव आहे. शांतीभूषण, प्रशांतभूषण वा योगेंद्र यादव यांना पक्षाच्या बैठकीतून असेच धक्केबुक्के मारून हाकलण्यात आलेले होते. कपील मिश्रा नावाच्या माजी मंत्र्यालाही त्याच अनुभवातून जावे लागलेले आहे. त्यामुळे त्या रात्री केजरीवाल यांच्या निवासस्थानी काय घडले असेल, त्याचा कोणी साक्षीदार शोधण्याची गरज नाही. गुंडगिरी व दमदाटीची दहशत, हाच केजरीवाल टोळीचा खाक्या आहे. तसे नसते तर त्याच रात्रीचे त्या निवासस्थानच्या सीसीटिव्ही कॅमेराचे चित्रण गायब कशाला झाले असते केजरीवाल टोळीची ही गुन्हेगारी मोडस ऑपरेन्डी कायम राहिलेली आहे. आपल्या विरोधकांचे छुपे चित्रण करावे आणि आपल्या विरोधात असलेले पुरावे नष्ट करावे, ही त्यांची कार्यशैली झाली आहे.
अशा दहशतीला शरण जायचे म्हणजे कायदा धाब्यावर बसवून केजरीवाल करतील ती मनमानी चा्लू द्यायची हा एक पर्याय असतो. किंवा अशा मनमानीला झुगारून न्याय प्रस्थापित करण्याला सज्ज व्हायचे. मुख्य सचिव आणि त्यांच्या अन्य सहकारी ज्येष्ठ अधिकार्‍यांनी दुसरा पर्याय स्विकारला आणि केजरीवाल व सहकार्‍यांची पुरती कोंडी होऊन गेली. यातून निसटण्य़ाचा मार्ग म्हणजे कांगावा आणि तमाशा होय. असे तमाशे केजरीवाल टोळीने नित्यनेमाने केलेले आहेत. गडकरी यांची आज माफ़ी मागणार्‍या केजरीवालांनी आरंभी त्याच खटल्यात किती तमाशे केले होते आपण विसरून गेलो काय आपण विसरून गेलो काय त्या खटल्यात त्यांना जातमुचकला लिहून देण्यासाठी कोटाने समन्स काढलेले होते आणि गैरहजर राहिल्यावर वॉरन्ट बजावलेले होते. तर केजरीवालनी अटक करून घेतली, पण जातमुचलका नाकारला होता. दोनतीन दिवस गजाआड पडल्यावर अक्कल ठिकाणी आली आणि निमूट जामिन घेऊन चिरंजीव घरी परतले होते. मधल्या दोनतीन दिवसात असेच न्यायालय व तुरूंगाच्या बाहेर निदर्शने व घोषणांचे तमाशे झालेले होते. पण त्या दोन्ही जागी कोणी धुप घातला नाही. तेव्हा शेपूट घालून जामिन घेतला होता. आता त्याच प्रकरणात बेशरम माणूस माफ़ी मागून सुटतो. ह्यापेक्षा त्याच्या खोटेपणाचा व भामटेगिरीचा कुठला पुरावा आवश्यक आहे त्या खटल्यात त्यांना जातमुचकला लिहून देण्यासाठी कोटाने समन्स काढलेले होते आणि गैरहजर राहिल्यावर वॉरन्ट बजावलेले होते. तर केजरीवालनी अटक करून घेतली, पण जातमुचलका नाकारला होता. दोनतीन दिवस गजाआड पडल्यावर अक्कल ठिकाणी आली आणि निमूट जामिन घेऊन चिरंजीव घरी परतले होते. मधल्या दोनतीन दिवसात असेच न्यायालय व तुरूंगाच्या बाहेर निदर्शने व घोषणांचे तमाशे झालेले होते. पण त्या दोन्ही जागी कोणी धुप घातला नाही. तेव्हा शेपूट घालून जामिन घेतला होता. आता त्याच प्रकरणात बेशरम माणूस माफ़ी मागून सुटतो. ह्यापेक्षा त्याच्या खोटेपणाचा व भामटेगिरीचा कुठला पुरावा आवश्यक आहे चार वर्षापुर्वी गडकरींच्या खटल्यात आपणच खरे व निष्पाप असल्याचे दावे करणार्‍याने आज कशाला माफ़ी लिहून दिली चार वर्षापुर्वी गडकरींच्या खटल्यात आपणच खरे व निष्पाप असल्याचे दावे करणार्‍याने आज कशाला माफ़ी लिहून दिली शिक्षेची टांगलेली तलवार समोर भयभीत करू लागली, म्हणूनच ना शिक्षेची टांगलेली तलवार समोर भयभीत करू लागली, म्हणूनच ना मग आजचा तमाशा तरी कितीसा खरा असू शकतो मग आजचा तमाशा तरी कितीसा खरा असू शकतो उद्या त्याच मुख्य सचिवांच्या तक्रारीचा तपास पुर्ण होऊन खटला भरला जाईल, तेव्हाही इतक्याच निर्लज्जपणे माफ़ीनामा लिहून द्यायला क्षणाचा विलंब हे साधूसंत लावणार नाहीत. कारण बेशरमी हीच त्यांची खरी गुणवत्ता आहे.
ज्या रात्री मुख्यमंत्री निवासात ही घटना घडली, तिथेच केजरीवाल यांनी मुख्य सचिवांची माफ़ी मागितली असती आणि आपल्या गुंड सहकार्‍यांना पक्षातून हाकलून लावले असते, तर हा पुढला तमाशा झाला नसता. त्यांना प्रशासकीय अधिकार्‍यांचा विश्वासही संपादन करता आला असता. पण खोटेपणा खपून जातो, यावर केजरीवाल टोळीचा इतका पक्का विश्वास आहे, की त्यांनी निवासातले कॅमेरे व चित्रण गायब करून गुन्हेगारांना पाठीशी घातले. त्यातही काही नवे नाही. संदेशकुमार नावाच्या मंत्र्याने रेशनकार्ड देण्याच्या आमिषाने एका महिलेचे लैंगिक शोषण केल्याचे चित्रण समोर आले होते. दोन महिने त्यालाही पाठीशी घातला होता आणि अखेरीस ते चित्रण वाहिन्यांवर झळकले, तेव्हाच पळता भूई थोडी झाल्यावर त्याची हा्कलपट्टी केलेली होती. त्यापेक्षा आजचे प्रकरण किंचीतही वेगळे नाही. म्हणूनच हायकोटाने त्यात केजरीवाल व त्यांच्या मंत्र्यांचे अनधिकृत धरण्यासाठी कान उपटले असून, कुणाच्या परवानगीने राज्यपालांच्या कार्यालयातील जागा व्यापल्याचा जाब विचारला आहे. बहुधा त्यामुळेच एकामागून एक आप मंत्री आजारपणाचे निमीत्त पुढे करून इस्पितळात दाखल झाले. आपण धरणे सोडून पळालो हे लज्जास्पद ठरेल, म्हणून ही पळवाट शोधण्यात आलेली आहे. कारण आता तमाशा राजकीय मुर्खांनी पाठ थोपटून निकालात निघण्याची खात्री उरलेली नाही. न्यायालयाचा दणका बसला, तर उरलीसुरली अब्रु जाण्याच्या भयाने शेपूट घालण्याचे मार्ग शोधले गेले. उद्या कोर्टाने या भुरट्यांना उचलून राज्यपाल निवासातून हाकलण्याचा आदेश दिला, तर तोंड लपवायलाही जागा उरणार नाही. यातली गल्लत लक्षात घेतली पाहिजे. कायदे व नियम सभ्य समाजासाठी असतात. भामटे व भुरटे नेहमीच त्यातल्या त्रुटी शोधून लबाड्या करीत असतात. त्यांनीच राजकीय पक्ष म्हणून रुप धारण केले तर काय होऊ शकते, त्याचा आम आदमी पक्ष हा उत्तम दाखला आहे.
आजवर जितक्या प्रसंगी बदमाशी केली, त्यात राजकीय पटलावर केजरीवाल यशस्वी ठरलेले आहेत. कारण बुद्धीवादी जगामध्ये राजकीय हेव्यादाव्यासाठी कुठल्याही मुर्खपणाचे समर्थन केले जात असते. पण कायद्याचा असा गैरवापर न्यायालयाच्या आवारात चालत नाही. म्हणून तर प्रत्येक आडमुठ्या वर्तनाला कोर्टाकडून थप्पड खाऊनच केजरीवाल मागे आलेले आहेत. त्यांनी नायब राज्यपालांच्या अधिकाराला दिलेले आव्हान असो किंवा अन्य बाबतीत घेतलेले निर्णय असोत. करोडो रुपयांच्या केलेल्या व्यक्तीगत जाहिराती असोत, त्यांचा कान कोर्टाने पकडून चपराक हाणलेलीच आहे. आताही त्यापेक्षा काहीही वेगळे होण्याची शक्यता नाही. त्यांच्या समर्थक राजकीय पक्ष व नेत्यांचे नवल वाटते. कारण मोदी विरोधाच्या आहारी जाऊन ममता, चंद्राबाबू वा कुमारस्वामी असे मुख्यमंत्री समर्थनाला पोहोचले. उद्या देशभरच्या तमाम प्रशासकीय अधिकार्‍यांनी आपल्या भक्कम संघटनेच्या माध्यमातून याही राज्यांच्या कारभारात असहकार पुकारला, तर हे मुख्यमंत्री काय करणार आहेत त्यांना अशा अधिकार्‍यांना बदल्या करण्याचा अधिकार असला, तरी अन्य कुठली कारवाई ते अधिकार्‍यांवर करू शकत नाहीत. म्हणजे केजरीवाल बाजूला राहिल आणि मोदीही दूर असतील. अशा मुर्खांना आपापल्या राज्याचा कारभार हाकणे अशक्य होऊन जाईल. कारण प्रशासकीय सेवेच्या मदतीनेच राज्यकारभार चालतो आणि तिला राजकीय आखड्यापासून दूर राखण्यातच शहाणपणा असतो. राज्यघटना व कायदेकानू सरकार चालवित असतात. निवडून येणारे तात्पुरते असतात व त्यांचे कायदेशीर ज्ञानही मर्यादित असते. त्यांची धोरणे व निर्णय घटनात्मक चौकटीत बसवण्यात असहकार्य सुरू झाले, तर कुठल्याही राजकीय पक्षाला आपल्या हाती असलेली सत्ता वापरता येणार नाही. तेव्हा त्यांना केजरीवाल कुठलीही मदत करू शकणार नाही. की मोदीविरोध वाचवू शकणार नाही. हे दिर्घकाळ सत्ता राबवणार्‍या कॉग्रेसला नेमके समजते. म्हणून तर भाजपा विरोधाच्या नादात कॉग्रेसने केजरीवालांची तळी उचलून धरली नाही.
मला तर वाटत मोदींनी दिल्ली मुद्दाम केजरीवालकडे जाउ दिलीय.समजा सत्ता नसती तर बाहेर राहुन आप हा मोदींना पर्याय उभा राहिला असता २०११ च्या आंदोलनाचे बळ व न अनुभवलेला.मिडिया पन सोबत असनारच होता. अर्धी सत्ता देउन बीजेपी ला काही फरक पडला नाही.पन आज आप कुठे आहे इतर पक्षांचे दु्र्गुन आणि अराजकवादी पक्ष असा जास्तीचा शिक्का बसलाय.मोदींनी हे काय पात्र आहे हे 45 दिवसाच्या कारभारात ओळखले असनारच.
ह्या संदर्भात दिल्ली निवडणुकांच्या तीन महिने आधी म्हणजे फेब्रुवारी १५ मध्ये दुबई टाईम्सला why modi and shah want to lose Delhi elections अश्या शीर्षकाचा लेख आला होता. मला. लिंक सापडली तर पाठवतो.
केजरीवालची टोळी ला आज सगळे सर्व चॅनेल्स दाखवत नाहित म्हणून ते यु टयूब वर घुसलेत, तिथे म्हणतायत कि हे सर्व IAS ऑफिसर केजरीवालच्या हाताखाली नाहीत म्हणून नाहीतर बरोबर सिद्ध केला असत संपावर आहेत कि नाही ते ,म्हणजे जी मुख्य सचिवाना मारहाण केली ती गव्हर्नर च्या हाताखाली काम करताना ,मग केजरीवालच्या हातात असते तर काय केला असत काय माहित .भूषण यादवसारखे बॉऊन्सर्स च लावले असते त्यांच्यासाठी,मीडिया मधले आप वाले पत्रकार मारहाणीचा मुद्दा मुद्दाम दाखवत नाहीत
मराठीत " आप घालवणे " असं म्हटलं जातं अब्रू घालवण्याला.किती ' सार्थ शब्दरचना ' आहे.🤣🤣
काहीही झाले तरी फेसबुक-ट्विटरवरील केजरीवाल समर्थक या भुरटेपणाला समर्थन देणे बंद करताना दिसत नाहीत. त्याउलट मोदी समर्थकांना बिनदिक्कतपणे हे भक्त म्हणतात. एक गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी की या तथाकथित 'भक्तांपैकी' बहुतेकांनी महाराष्ट्रात राष्ट्रवादीची छुपी मदत घेऊन बहुमत सिध्द करणे वगैरे प्रकार भाजपने केले त्याला विरोध केला होता. पण केजरीवाल कितीही माकडचाळे करत असले तरी हे समर्थक मात्र त्यांचीच री ओढताना दिसतील.
संस्कृतीचे मुखवटे आणि हिडीस चेहरे
‘हमाम मे सब नंगे है’, अशी एक हिंदीतली उक्ती आहे आणि त्याचीच प्रचिती सध्या येत आहे. चित्रपट अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने नाना पाटेकर या अ...
राफ़ायलवर मोदी गप्प का
राफ़ायल लढावू विमान खरेदीच्या विषयावर इतके रणकंदन माजलेले असतानाही सातत्याने इतर विषयावर बोलणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, याच बाबतीत मौनव्र...
अर्थात सनातनी पुरोगामीत्व पाच वर्षापुर्वी मोदी बहूमत मिळवू शकतात, हे मी सांगू शकलो, त्याचा पाया मला इब्न खालदूनच्या मुकदीमा या चौदाव्या ...
मतचाचणी विश्लेषण (४) मागल्या विधानसभा निवडणूकांच्या तोंडावर भाजपाने युती मोडली व एकहाती शत-प्रतिशत सत्ता बळकावण्याचा कावा केलेला होता. ...
साडेचार वर्षापुर्वी लोकसभेची निवडणूक ऐन भरात होती आणि जवळपास ६० टक्के मतदान उरकलेले होते. अशावेळी नरेंद्र मोदींची लोकप्रियता इतकी शिगेला ...
मतचाचणी विश्लेषण (५) आगामी लोकसभेच्या निवडणूका आणि त्यात मतदान कसे होईल, याविषयीची उत्सुकता स्पष्ट आहे. जितकी ती प्रत्येक पक्षातील नेत्...
२०१९ ची लोकसभा, जिंकणार ‘कॉग्रेसच’
(लेखांक पहिला) येत्या डिसेंबर महिन्यात पाच विधानसभांचे मतदान उरकलेले असेल आणि निकाल लागलेले असतील. त्यानंतर विनाविलंब सतराव्या लोकसभा ...
सरडा मोसमाप्रमाणे आपले रंग बदलतो असे म्हणतात. ते सिद्धही झालेले आहे. त्याचे कारणही स्पष्ट आहे. निसर्गाने सुरक्षेसाठी सरडा नावाच्या प्राण्...
बाजारबुणगे आणि रा. स्व. संघ
Sunil Tambe 3 August at 23:32 · प्लासी ते सांगली बंगालचा शेवटचा नबाब सिराज उद्दौला मातला होता. नबाबाचं सैन्य ब्रिटीश सैन्याच्या दुप्...
मतचाचणी विश्लेषण (३) आगामी लोकसभा निवडणूकीचा संदर्भ घेऊन रिपब्लिक व एबीपी यांनी सी-व्होटरच्या मदतीने केलेल्या मतचाचणीचे निष्कर्ष बहुता...
झुंडशहा कुठे धडा शिकतात
तुमची पगडी, आमची विहीर
सदा अध्यक्ष बना रहता
अच्छे दिन, बुरे दिन
मनोहर जोशी विजयी झाले
कोडग्या कोडग्या लाज नाही
गावस्कर, सचिन आणि विराट


जागता पहारा: आंबेडकरी विचारांचा तपस्वी

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
पाच दिवसांपुर्वी एका जुन्या मित्राचा फ़ोन आला. म्हणाला, येत्या रविवारी माझा वाढदिवस आहे. ७५ व्या वर्षात पदार्पण करतोय. म्हणालो छान आहे. काही समारंभ वगैरे आहे काय माझी अपेक्षा होती, तिथे येण्याचे आमंत्रण वगैरे देईल आणि कदाचित त्याच्यावर छोटेसे भाषण करायला सांगेल. पण हा मित्र भलतेच काही वाढदिवसाची भेट म्हणून मागत होता आणि ती त्याला भेटवस्तु असण्यापेक्षा मलाच त्याने दिलेली मोठी भेट वाटली. त्याची अपेक्षा इतकीच होती, की त्याच्या पंच्याहत्तरीच्या निमीत्ताने मी ब्लॉग लिहावा. माझा ‘जागता पहारा’ ब्लॉग इतका लोकप्रिय वा प्रभावी असल्याची मलाही कल्पना नव्हती. अर्थात पाच वर्षात एक कोटी हिट्स मिळणार, हे तिथे संचित होणार्‍या आकड्यावरून वाटते. पण आकडा हा कधीच महत्वाचा नसतो. त्यापेक्षा त्याचा जनमानसावर पडणारा प्रभाव मोलाचा असतो. ज. वि. पवार याच्यासारख्या प्रखर आंबेडकरवादी कार्यकर्त्याला व मित्राला, मी त्याच्यावर वाढदिवशी ब्लॉग लिहावा असे वाटले, ही म्हणूनच माझ्यासाठी मोठी भेटवस्तु वाटली. तशा अनेक पुढारी मान्यवरांच्याही प्रतिक्रीया ब्लॉगविषयी आजावर आलेल्या आहेत. पण ज. वि. पवारची ही मागणी सर्वाधिक कौतुकाची आहे, कारण तितका निष्ठावान कार्यकर्ता आपल्याकडून चार शब्दांचे कौतुक मागतो, तेव्हा ऊर भरून येतो. कसल्याही अपेक्षेशिवाय आयुष्यातली साठ पासष्ठ वर्षे आंबेडकरी विचारांनी झपाटून गेलेला व अथक त्यासाठी जमेल त्या मार्गाने झुंजणारा असा माणूस, हा आजच्या युगातला तपस्वी असतो. म्हणूनच त्याने अशी अपेक्षा बाळगणे सर्वात मोठे वरदान असते. दुर्दैव इतकेच आहे, की त्याच्या तपस्येची आजच्या युगात कोणाला कदर करावी असे वाटलेले नाही. प्रामुख्याने फ़ुले शाहू आंबेडकर अशी जपमाळ ओढणार्‍या कुठल्या वर्तमानपत्र वा वाहिनीला त्याच्या अभ्यासाचा उपयोग करून घेण्याचे भान नसावे, हे त्यांचे दुर्दैव आहे.
जवि हा तरूणपणातला मित्र आणि त्याच्या कोवळ्या शाळकरी वयापासूनचा आंबेडकरवादी. तेव्हा त्याने बाबासाहेबांचे काय वाचले असेल वा ऐकले असेल, सांगता येणार नाही. पण त्या कोवळ्या वयापासून तो आंबेडकरवादी झाला आणि पक्ष संघटना वा नेत्यांपेक्षा बाबासाहेबांच्या विचारांचा मागोवा घेत चालत राहिला. साठ वर्षाहून अधिक काळ त्याने बाबासाहेबांची वाटचाल, त्यांचे संघटन, विचार व घटनाक्रमाची करून ठेवलेली नोंद, अपुर्व आहे. त्याच्यामागे कोणी आर्थिक व राजकीय़ पाठबळ घेऊन उभा राहिला नाही, की कुठल्या संघटनात्मक शक्तीचा आशीर्वाद त्याला लाभला नाही. अर्थातच तेही एका बाजूने चांगले झाले. कारण त्या नेता वा संघटनेच्या आहारी जाऊन जवि भरकटू शकला असता. पण त्यापासून अलिप्त राहून आपली कुवत व क्षमता एवढ्या बळावर त्याने जमवलेला व जोपासलेला आंबेडकरी विचाराचा ठेवा अमूल्य आहे. प्रामुख्याने बाबासाहेबांच्या निर्वाणानंतर दलित रिपब्लिकन चळवळ भरकटत गेली. विस्कळीत होत गेली, तिचा तटस्थपणे, पण आस्थापुर्वक अभ्यास करण्याचे जविचे धैर्य कौतुकास्पद आहे. ‘आंबेडकरोत्तरी आंबेडकरी चळवळ’ ही जविची ग्रंथमाला त्या धगधगत्या कालखंडाचा गोषवारा आहे. अगदी अलिकडे भीमा कोरेगावची घटना घडल्यानंतर जे वाद व संघर्ष उफ़ाळले, तेव्हा मला जविच्या त्या ग्रंथमालेची आठवण झाली. अशा घटना घडतात, तेव्हा कोणीही उपटसुंभ उठतो आणि इतिहासाची पार वाट लावून आपले राजकीय स्वार्थ साधायला पुढाकार घेतो. तेव्हा जविची आठवण होतेच. कारण समोर कितीही भडक प्रक्षोभक मांडणी तरी ती अनेकदा चळवळीच्या इतिहासाचे विकृतीकरण असते. त्यापासूनच दलित उद्धाराची चळवळ, संघटना व विचार निर्दोष व भेसळमुक्त रहावेत, म्हणून जविने आयुष्य खर्ची घातलेले आहे. पण त्याची नोंद वा दखल आजच्या चर्चांमध्ये नसावी, ही माझ्यासारख्याची वेदना आहे.
१९६० नंतरच्या दशकात नवकवी नवसाहित्याची एक पिढी समोर आली. त्यातून अनेक बंडखोर उदयास आले आणि पुढे प्रस्थापिताचे बळीही होऊन गेले. त्यातलाच एक होता नामदेव ढसाळ. त्याचाच सवंगडी होता ज. वि. पवार. या दोघांच्या वेदना शब्दातून व्यक्त व्हायच्या आणि जगासमोर एक वास्तववादी अविष्कार यायचा. त्यातूनच मग १९७० नंतर दलित चळवळीला एक नवा धुमारा फ़ुटला, जो आज दलित पॅन्थर म्हणून ओळखला जातो. त्या पॅन्थरचे पहिले पत्रकही जविच्या घरच्या पत्त्यानिशी छापले गेले होते. काळाची गरज असलेली ती घटना घडवणारा जवि, कधी नेता होऊ शकला नाही वा तशी त्याची कधी आकांक्षाही नव्हती. कुठले पद वा अधिकारासाठी त्याचा पाय नेहमी मागेच राहिला. पण आज साठ वर्ष उलटून गेल्यावरही कुठल्या पदाशिवाय जगलेला जवि, तितकाच फ़्रेश ताजातवाना वाटतो. हीच त्याच्या जीवनाची सर्वात मोठी कमाई आहे. त्याचे काम, अनुभव, ज्येष्ठता किंवा त्याग अशा गोष्टीचा उल्लेखही त्याच्या बोलण्यातून कधी ऐकायला मिळणार नाही. पण कितीही प्रतिकुल परिस्थितीतून आंबेडकरी विचार पुढे कसा न्यायचा व त्या चळवळीला धार कशी यावी, याचे चिंतन त्याच्या बोलण्यातून कायम ऐकायला मिळत असते. त्याच्यासमोर आजचे अनेक आंबेडकरवादी किती थोटे व बुटके आहेत, त्याची जाणिव अधिक व्यथित करून टाकते. कारण पॅन्थरच्या आरंभीच्या काळातली जविची तारांबळ ज्यांनी जवळून बघितलेली आहे, त्याची किंमत आजची आमदारकी वा मंत्रिपदेही भरून काढू शकत नाहीत. बॅन्केत नोकरी करून उरलेल्या वेळात अखंड पॅन्थरसाठी वेळ देणारा जवि, हा त्या काळात अटकेत व तुरूंगात जाणार्‍यांसाठी एकमात्र आधार असायचा. त्या धावपळी करूनही तो तितकाच उत्साही कसा राहू शकायचा, हे नवल होते. निराशेचा स्पर्शही त्याला कधी होऊ शकला नाही. म्हणुन त्याला तपस्वी म्हणावे लागते.
पन्नास वर्षापुर्वीचा पंचविशीतला जवि आणि आता पंच्याहत्तरीतही म्हातारा होत नाही, ही बाब नवलाईचीच आहे. कारण त्याच्याकडून तुम्हाला कधी अडचणींचा पाढा ऐकू येणार नाही. उलट कितीही निराश कार्यकर्त्याला वा नव्या पिढीला उत्तेजन व प्रेरणा देण्यात तो आजही गर्क असतो. काय नाही आहे वा कुठे अडथळा आहे, त्यापेक्षाही समोर असलेल्या परिस्थितीत काय सुलभ होऊ शकते, याचे विवेचन जवि सुरू करतो. शक्यतांचा वेध घ्यायचा आणि त्यातून नवी वाट शोधायची, हा त्याचा सततचा स्वभाव राहिलेला आहे. कदाचित आजच्या पिढीत त्याचे अनेक वारसही असतील. पण तेव्हा म्हणजे पॅन्थरच्या युगात तीसचाळीस जवि उपलब्ध असते, तर पाच दशके जुनी ही संघटना आज महाराष्ट्राच्या राजकारण व समाजकारणातला एक प्रभावशाली राजकीय प्रवाह होऊन गेली असती. पॅन्थरने आंबेडकरी चळवळीला अनेक नेते दिले. पण जवि एकच झाला. पुढे संघटनात्मक कामात मागे पडला, कारण राजकीय महत्वाकांक्षा असलेल्या सहकार्‍यांमध्ये त्याचा टिकाव लागणेच शक्य नव्हते. तर त्याने आपल्या वेळेचा सदुपयोग नंतरच्या पिढ्यांसाठी आंबेडकरी विचारांचे अस्सल बीज जतन करण्यात खर्ची घातला. आज जी या विचारांची पोपटपंची चालते, त्यांची म्हणूनच दया येते. नाव बाबासाहेबांचे घ्यायचे आणि कुठल्याही गोष्टी विचार डफ़रून द्यायचे, हा आजकाल तेजीतला धंदा झाला आहे. त्यातूनच मग भीमा कोरेगावच्या घटना घडतात आणि त्यात आंबेडकरी समाज होरपळून जात असतो, भरडला जातो. त्याचे लचके तोडणार्‍या विविध राजकीय प्रवृत्ती सोकावत जातात. त्याचाही समाचार आपल्या ग्रंथमालेतीन जविने घेतलेला आहे. नव्या पिढीतल्या दलित कार्यकर्त्यांनी व आंबेडकरी तरूणांनी कुठल्याही संघटनात्मक कार्यात उतरण्यापुर्वी, जविच्या उपलब्ध पुस्तके व ग्रंथाचे पारायण आकलन करावे. तरच त्यांना बाबासाहेबांच्या मिशनचा खरा आवाका येऊ शकेल.
आज मार्केटिंगच्या जमान्यात प्रत्येकजण आपला माल खपवण्यासाठी लोकप्रिय मॉडेल शोधत असतो आणि त्याच्या गुणवत्तेचे आपल्या मालाशी साम्य साधर्म्य दाखवून बाजार काबीज करण्याच्या धडपडीत असतो. तेच वारे राजकारण व समाजकारणात घोंगावत आहेत. अशा काळात शुद्ध आंबेडकरी विचार व भूमिका समजून घ्यायची तर जविकडे पाठ फ़िरवून चालणार नाही. आंबेडकरी विचार बाबासाहेबांच्या मूळ भूमिकेतून समजून घ्यायचे असतील, तर निर्भेळ सत्य जविच्याच ग्रंथसंपदेतून मिळवता येईल. प्रामुख्याने दलित वा आंबेडकरी विषय चर्चेत येतात, तेव्हा जविकडे संदर्भासाठी धावल्याशिवाय भागत नाही. पण ज्यांना विचारांपेक्षा मार्केटींग करून सनसनाटी माजवायची असते, ते कधी जविकडे जाणार नाहीत. जातही नाहीत. माझ्यासारख्याला अशा प्रसंगी जविला एखाद्या वाहिनीवर लाइव्ह ऐकायला खुप आवडेल. त्यातून त्या दलित आंदोलनाला नवी प्रेरणा मिळून जाईल. कदाचित पॅन्थरसारखा नवा धुमारा त्याला आजही फ़ुटू शकेल आणि खर्‍या अर्थाने नव्या युगातले नामदेव ढसाळ, राजा ढाले उदयास येऊ शकतील. जविची परंपरा चालवणारे पाचपन्नास हाडाचे कार्यकर्ते जन्माला येतील. ते एका समाजाला पुढे घेऊन जाणार नाहीत, तर सामाजिक अभिसरणाला चालना देऊन जातील. म्हणूनच या निमीत्ताने वाहिन्या व वर्तमानपत्रांच्या संपादकांना माझे आवाहन आहे. जविचा वाढदिवस साजरा करण्यापेक्षा मोक्याच्या प्रसंगी अशा माणसाला महाराष्ट्राच्या जनतेसमोर आणून बाबासाहेबांच्या सामाजिक अभिसरणाच्या मुळ संकल्पनेला हातभार लावण्याचा प्रयत्न करावा. उगाच नावाजलेले प्राध्यापक वा नेते सादर करण्यापेक्षा आंबेडकरी विचारांचा निर्भेळ ठेवा, लोकांना सादर करण्याची संधी घ्यावी. इथे जविच्या परवानगी शिवाय त्याचा मोबाईल नंबर (98339 61763) मुद्दाम देतो आहे. वाहिन्या वर्तमानपत्रेच नव्हेत तर सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या कोणीही त्याच्याशी संपर्क साधून त्याच्या अभ्यासाचा लाभ उठवावा. त्याचा पंच्याहत्तरीचे सार्थक त्यातच दडलेले आहे. जवि, तुम जियो हजारो साल. कारण सामाजिक चळवळींना तुझी गरज आहे, मित्रा
मित्र असणाऱ्या 'अभ्यासू' दलित नेत्याचं वास्तव चित्रण तुमच्याइतके कुणाला साधेल काय.
जविना व तुम्हाला खूप साऱ्या शुभेच्छा.
दलित पॅन्थरने आजपर्यंत समाजासाठी सोडाच पण दलितांसाठी तरी काही विधायक केले आहे का
यांची प्रमुख कामगिरी म्हणजे 'रिडल्स' व मराठवाडा विद्यापीठाच्या नामांतरासाठी आंदोलन. या आंदोलनांचा भारतीयांना किंवा अगदी दलितांना सुद्धा काहीही उपयोग झाला नाही. या आंदोलनांमुळे दलित फक्त अस्मितेमध्ये अडकून पडले. दलितांना अस्मितेमध्ये अडकवून आठवले, कवाडे, प्रकाश आंबेडकर, गवई इ. नी फक्त स्वत:चा राजकीय स्वार्थ साधला. 'रिडल्स' प्रकाशित झाल्याने किंवा मराठवाडा विद्यापीठाच्या नामांतराने सर्वसामान्य दलिताच्या जीवन कणभरही उंचावले नाही. उलट या आंदोलनांमुळे दलित व इतर यांच्यातील दरी अधिक रूंदावून समरसतेचे अभियान काही दशके मागे गेले.
सर्वसामान्य दलिताच्या जीवनात सुधारणा व्हावी, त्यांना चांगले शिक्षण मिळावे, त्यांची आर्थिक परिस्थिती सुधारावी, अस्मितेमध्ये अडकून आपली शक्ती व वेळ खर्च न करता स्वत:ची उन्नती करण्यासाठी प्रयत्न करावेत इ. साठी आजवर दलित पॅन्थरने काहीही केलेले नाही.
ज.वि.पवार :- आजचे युवकांसमोरचे प्रश्न आणि आंबेडकर
श्री भाऊ तुमच्या विषयीचा आदर.शतःपटीने वाढला आजपर्यंत मला असं वाटायचं की तुम्ही मोदींच्या बाजूने लिहिता ( मी तुमचा एकही BlOG चुकवत नाही) पण आज तुमचे मोठेपण कळलं
श्री ज वि पवार याना मनपुर्वक शुभेच्छा
धन्यवाद भाऊ ज वि सरांचा मोबाईल न. दिल्याबद्दल.
संस्कृतीचे मुखवटे आणि हिडीस चेहरे
‘हमाम मे सब नंगे है’, अशी एक हिंदीतली उक्ती आहे आणि त्याचीच प्रचिती सध्या येत आहे. चित्रपट अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने नाना पाटेकर या अ...
राफ़ायलवर मोदी गप्प का
राफ़ायल लढावू विमान खरेदीच्या विषयावर इतके रणकंदन माजलेले असतानाही सातत्याने इतर विषयावर बोलणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, याच बाबतीत मौनव्र...
अर्थात सनातनी पुरोगामीत्व पाच वर्षापुर्वी मोदी बहूमत मिळवू शकतात, हे मी सांगू शकलो, त्याचा पाया मला इब्न खालदूनच्या मुकदीमा या चौदाव्या ...
मतचाचणी विश्लेषण (४) मागल्या विधानसभा निवडणूकांच्या तोंडावर भाजपाने युती मोडली व एकहाती शत-प्रतिशत सत्ता बळकावण्याचा कावा केलेला होता. ...
साडेचार वर्षापुर्वी लोकसभेची निवडणूक ऐन भरात होती आणि जवळपास ६० टक्के मतदान उरकलेले होते. अशावेळी नरेंद्र मोदींची लोकप्रियता इतकी शिगेला ...
मतचाचणी विश्लेषण (५) आगामी लोकसभेच्या निवडणूका आणि त्यात मतदान कसे होईल, याविषयीची उत्सुकता स्पष्ट आहे. जितकी ती प्रत्येक पक्षातील नेत्...
२०१९ ची लोकसभा, जिंकणार ‘कॉग्रेसच’
(लेखांक पहिला) येत्या डिसेंबर महिन्यात पाच विधानसभांचे मतदान उरकलेले असेल आणि निकाल लागलेले असतील. त्यानंतर विनाविलंब सतराव्या लोकसभा ...
सरडा मोसमाप्रमाणे आपले रंग बदलतो असे म्हणतात. ते सिद्धही झालेले आहे. त्याचे कारणही स्पष्ट आहे. निसर्गाने सुरक्षेसाठी सरडा नावाच्या प्राण्...
बाजारबुणगे आणि रा. स्व. संघ
Sunil Tambe 3 August at 23:32 · प्लासी ते सांगली बंगालचा शेवटचा नबाब सिराज उद्दौला मातला होता. नबाबाचं सैन्य ब्रिटीश सैन्याच्या दुप्...
मतचाचणी विश्लेषण (३) आगामी लोकसभा निवडणूकीचा संदर्भ घेऊन रिपब्लिक व एबीपी यांनी सी-व्होटरच्या मदतीने केलेल्या मतचाचणीचे निष्कर्ष बहुता...
आंधळा मागतो एक डोळा
मोदींसाठी सोनियांचे व्हीजन डॉक्युमेन्ट
मेलेल्या मनाची जीवंत माणसे
पाकिस्तानी निकालाचा भारतीय अर्थ
राहुल, मोदी आणि ‘आनंद’
ओन्ली हॅपन्स इन इंडिया
बेशरम मान्यवरांचे अभिमानास्पद अत्याचार
मजबूर ‘शरीफ़’ मुजीबूर होईल का
सोनिया गांधी जिंकल्या... हरले मात्र विरोधी पक्ष
तोच सापळा, तीच तडफ़ड
राजसत्ता आणि धर्मसत्तेचा संघर्ष
अंजन, डोळे आणि पापण्या
शरियत कोर्ट आणि खाप पंचायत
सनातनी पुरोगामी धर्माचे निरूपण
देव बाजारचा भाजीपाला नाही रे
वाजपेयींची सोच आणि सैफ़ुद्दीन सोझ
देरसे आये, दुरूस्त आये


मराठा आंदोलनातील काही ठळक मुद्दे | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

मराठा आंदोलनातील काही ठळक मुद्दे
* जिल्हाधिकारी कार्यालयावर सकाळी 11 वाजता ठिय्या आंदोलन सुरू
* मोर्चेकऱ्यांनी दुचाकी रॅली काढली.
* शहराच्या मुख्य रस्त्यांवर शुकशुकाट.
* चांदणी चौक, वारजे, कात्रज येथे आंदोलकांनी महामार्गावरील वाहतूक रोखली.
* घोषणाबाजी आणि भजन म्हणत ठिय्या आंदोलन.
* दुपारनंतर चांदणी चौकातील आंदोलनाला हिंसक वळण; पोलीसांकडून अश्रुधुराचा वापर.
* उपनगरात ठिकठिकाणी रास्तारोको.
* शहरातील बाजारपेठा आणि मंडयांमध्ये शुकशुकाट.
* दुकाने, मॉल, हॉटेल बंद.
* जिल्हाधिकारी कार्यालयावर तोडफोडीची घटना.
* रात्री उशीरापर्यंत काही आंदोलकांचा जिल्हाधिकारी कार्यालयावर ठिय्या.
* खासगी आस्थापना आणि आयटी कंपन्यांमध्ये घुसून कर्मचाऱ्यांना काम बंद करण्याला भाग पाडले.
* काही ठिकाणी बॅंकाही बंद करायला लावल्या.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleघटनात्मक वैध आरक्षण तातडीने द्या
Next articleतिहेरी तलाकविरोधी विधेयकाच्या मंजुरीसाठी मोदी सरकारचा ‘प्लॅॅन बी’ तयार
पाक अर्थव्यवस्थेत मंदी; विकास दर 5.2 टक्‍क्‍यांवर
पाकिस्तान अजूनही दहशतवाद पोसतो आहे
गडकरींच्या गावातील पराभव ही आगामी निवडणुकीतील भाजपच्या पराभवाची नांदी – अशोक चव्हाण
ओलांद यांच्या आरोपावर सितारामन यांचे प्रतिआरोप
भारतीय लष्कराकडून पाकिस्तानला चोख प्रत्युत्तर
नोटाबंदीनंतर प्रॉपर्टी मार्केटमधून काळा पैसा गायब – मोदी


माझ्या मनातलं तुमच्यासाठी ! | Anna Hazare Says

माझ्या भगिनींनो आणि बांधवांनो ,
माझे मौन सोडण्याचे विचार सुरु झालेत. येणाऱ्या ३ ते ४ दिवसात मौन सोडण्याचा विचार करतो आहे कारण माझ्या ब्लॉगवरून ज्या अर्थी कोट्यावधी जनता वाचक झाली आहे त्या अर्थी अधिक मौन न बाळगता त्यांच्याशी खुलेआम चर्चा करणे मला अधिक महत्त्वाच वाटतं.
देशभर दौरे करून जे तरूण-तरुणी, शाळेतील मुले, शेतकरी, कामगार वर्ग, स्त्रिया व पुरुष यांनी ह्या आंदोलनाला जगभर साथ देऊन रस्त्यावर येऊन आंदोलने केली, प्रसंगी जेल मध्ये गेले, संकटांना सामोरे गेले. त्या सर्वांना पाहायची आणि त्यांच्याशी बोलण्याची माझीही तीव्र इच्छा झालेली आहे. त्यामुळे लवकरच मौन सोडून त्यांच्याशी चर्चा करण्यासाठी विविध राज्यांचे दौरे मी आता आयोजित करत आहे.
अशा दौऱ्यांमुळे मागील आंदोलनामध्ये ज्याप्रमाणे मला जनतेमधून खास करून युवक-युवतींकडून जी उर्जा प्राप्त झाली होती तशीच उर्जा मला मिळत राहिल व या उर्जेच्या बळावर मी ‘जनलोकपाल’ कायदा होईपर्यंत व नंतर ‘Right to Reject’ (नकार देण्याचा अधिकार) and ‘Right to Recall’ (परत बोलावण्याचा अधिकार) होईपर्यंत लढत पुढे जाणार आहे.
देशातील तुम्ही सर्वजण थेट माझ्या बरोबर असालच
 भारत माता की जय
कि. बा. हजारे (अण्णा)
मी आणि माझा ब्लॉग


Various events on Dr. Kalyan Kales birthday डॉ.कल्याण काळे यांच्या वाढदिवसानिमित्त फुलंब्रीत विविध कार्यक्रम | eSakal

डॉ.कल्याण काळे यांच्या वाढदिवसानिमित्त फुलंब्रीत विविध कार्यक्रम
गुरुवार, 19 जुलै 2018
फुलंब्री विधानसभा मतदार संघातील माजी आमदार डॉ. कल्याण काळे यांच्या वाढदिवसानिमित्त गुरुवारी (ता.19) रोजी कॉंग्रेस पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी तालुकाभर विविध कार्यक्रम अर्य्क्रामाचे आयोजन केले होते. कृषी उत्पन्न बाजार समिती आवारात मुख्य कार्यक्रम घेण्यात आला. या कार्यक्रमासाठी शकडो कार्यकर्त्यांची मोठ्या संखेने उपस्थिती होती.
फुलंब्री : फुलंब्री विधानसभा मतदार संघातील माजी आमदार डॉ. कल्याण काळे यांच्या वाढदिवसानिमित्त गुरुवारी (ता.19) रोजी कॉंग्रेस पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी तालुकाभर विविध कार्यक्रम अर्य्क्रामाचे आयोजन केले होते. कृषी उत्पन्न बाजार समिती आवारात मुख्य कार्यक्रम घेण्यात आला. या कार्यक्रमासाठी शकडो कार्यकर्त्यांची मोठ्या संखेने उपस्थिती होती.
तालुक्यातील ओएसिस इंग्रजी शाळेत डॉ.कल्याण काळे यांच्या वाढदिवसानिमित्त रक्तदान शिबीर घेण्यात आले. रक्तदान केलेल्याना डॉ. काळे यांच्या हस्ते प्रमाणपत्र वाटप करण्यात आले. फुलंब्री येथील टी पॉइंटवर कॉंग्रेस कार्यकर्त्यांनी त्यांचा सत्कार केला. बाजार समिती मध्ये डॉ.कल्याण काळे यांचे आगमन होताच फटाके फोडून जोरदार स्वागत करण्यात आले.
याप्रसंगी देवगिरी कारखान्याचे चेअरमन जगन्नाथ काळे, बाजार समितीचे सभापती तथा कॉंग्रेसचे तालुकाध्यक्ष संदीप बोरसे, सुदाम मते, जिल्हा परिषद सदस्य किशोर बलांडे, जिल्हा बँकेचे संचालक पुंडलिक जंगले, खरेदी विक्री संघाचे उपाध्यक्ष रंगनाथ कोलते, अजगर पटेल, रउफ कुरेशी, सुभाषराव गायकवाड, शेख रज्जाक, लहू मानकापे, पंढरीनाथ जाधव, कचरू मैंद, मुतेश्वर जाधव, कारभारी वाहाटूळे, वरुण पाथ्रीकर, मुदस्सर पटेल, इलियास पटेल, गणेश काळे, अंबादास गायके, साहेबराव इधाटे, नथ्थू इधाटे, सुरेश इधाटे, सुरेश फुके, गजानन इधाटे, यांच्यासह नागरिकांची मोठ्या संखेने उपस्थिती होती.
दुष्काळमुक्ती, महागाईविरोधात राष्ट्रवादीचा निफाड तहसीलवर धडक मोर्चा
निफाड : तालुका राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या वतीने भाजप शिवसेनेच्या फसव्या सरकारविरोधात एल्गार पुकारत माजी आमदार दिलीप बनकर यांच्या...
एक चुंगड कापूस झाल्यावर खावाव काय
हिंगोली : सायबं दोन एकरात कापूस लावला मातर एक चुंगड कापूस निघाला आता पाणी नाय अन सोयाबिन बी चार बॅगला दोन किंटल बी होतय की नाही मंग आता खावाव काय आता...
अगली बार जबान कम चलेगी, हात ज्यादा चलेंगे
औरंगाबाद : शहरात गेल्या आठवडाभरापासून सुरू असलेले भारनियमन तात्काळ बंद करावे, आज आम्ही समजवण्यासाठी आलो चार दिवसांनंतर परत येऊ तेव्हा बोलणार नाही...
आमदार जितेंद्र आव्हाड गुन्हा दाखल करण्याची धनगर समाजाची मागणी
बारामती शहर - राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार जितेंद्र आव्हाड यांनी मल्हारराव होळकर यांच्याविषयी अपशब्द व्यक्त करुन धनगर समाजाचे आराध्यदैवताचा अपमान...
सहकार क्षेत्राचे नेतृत्त्व राज्य बँक करणार: अनास्कर (व्हिडिओ)
पुणे- राज्यातील सहकार क्षेत्रातील सेवा सोसायट्यांपासून जिल्हा बँका, नागरी बँकांच्या सक्षमीकरणासाठी राज्य बँक नेतृत्व करणार असल्याची माहिती राज्य...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


केल्याने देशाटन… फजिती होतसे फार | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
केल्याने देशाटन… फजिती होतसे फार
केल्याने देशाटन… फजिती होतसे फार
परदेश प्रवासाच्या एखाद्या अनुभवावर आपण स्वत:ला खूप अनुभवी आणि शहाणे समजायला लागतो. पण प्रत्यक्षात मात्र आपल्या अनुभवांची शिदोरी तोकडी पडते आणि होणारी फटफजिती काही टळत
परदेश प्रवासाच्या एखाद्या अनुभवावर आपण स्वत:ला खूप अनुभवी आणि शहाणे समजायला लागतो. पण प्रत्यक्षात मात्र आपल्या अनुभवांची शिदोरी तोकडी पडते आणि होणारी फटफजिती काही टळत नाही. त्याचेच हे काही अनुभव
देशाटन वगैरे वगैरे केल्याने मनुजाला चातुर्य येते अशा अर्थाची एक आर्या घडाघडा तोंडपाठ म्हणून दाखविल्याबद्दल मला लहानपणी कुणा दिलदार पाव्हण्याने वट्ट एक पावलीचे नाणे बक्षीस दिल्याचे आठवते. पुढच्या आयुष्यात देशाटन व परदेशाटनाचे अनेक योग आले. प्रत्येक वेळी मला वाटायचे, आता आपण अगदी चतुर बिरबल होणार. पण काय सांगू, चातुर्याचा बॅरोमीटर वर जाण्याऐवजी अनेक प्रवासांत हा चातुर्य-पारा नको तितका खाली येऊन अशी फजितीची पाळी आली की बाल बाल बचावण्यातच धन्यता मानण्याचे प्रसंग अधिक आले.
मंडळी, जरा नमुना देख लो, हाऽऽऽय
पहिल्याच परदेश प्रवासाचा पहिलाच दिवस. भविष्यात काय वाढून ठेवले आहे त्याची चुणूक दाखविणारा वीस-बावीस वर्षांपूर्वीची गोष्ट. तेव्हा परदेशवारी ही जरा दुर्मीळ चीज होती. अचानक हेडहाफिसातून सांगावा आला. इंग्लंडमधल्या मॅनेजमेंट प्रोगॅ्रमसाठी माझी निवड झाल्याचा. मी इतका हुरळलो, इतका हुरळलो, की हा प्रोगॅ्रम डिसेंबरमध्ये ऐन थंडीच्या कडाक्यात आहे आणि आपल्याला तयारीसाठी दोन-तीन आठवडेच आहेत याची फिकीरच वाटली नाही. व्हिसा वगैरे भानगडीत इतका वेळ गेला की ना कुणा जाणत्याचे मार्गदर्शन घेता आले ना ती मॅनेजमेंट इन्स्टिटय़ूट नक्की कुठे आहे याचा नीट पत्ता लावता आला. आजकाल अगदी शाळकरी पोरटय़ाला विचारा, तो लगेच त्याच्या स्मार्टफोनवर ‘गुगलेल’ आणि क्षणार्धात ती इन्स्टिटय़ूट कुठल्या शहराच्या कोणत्या गल्लीबोळात आहे, हे शहर या पृथ्वीतलावर नक्की कोठे आहे, तेथे सध्या हिमवर्षांव होतोय की कडकडीत उन्हे पडली आहेत तेथपासून तेथल्या किती रहिवाशांना सहावे बोट आहे इथपर्यंत इत्थंभूत माहिती तो तुम्हाला देईल. पण त्या वेळी आपल्याकडे मोबाइल आणि इंटरनेट हे दोन्ही शब्द फक्त ऐकूनच माहिती होते. आमची पिढी तशी अडाणीच होती हो.
माझी फ्लाइट हिथ्रो-लंडनला संध्याकाळी पाच वाजता उतरणार होती. म्हणजे दोनेक तासांत हॉटेलवर पोहोचून नंतर जरा पाय मोकळे करायला बाहेर पडता येईल असा माझा साधाभोळा अंदाज. प्रत्यक्षात ती इन्स्टिटय़ूट सरे काऊंटीतल्या ‘सटन’ या छोटय़ा शहरात होती आणि त्याच्या मुख्य चौकात मला उतरवून बस पुढे गेली तेव्हा रात्रीचे आठ-साडेआठच वाजले होते, पण चक्क मध्यरात्रीचा माहौल भासत होता. दाट धुके, मिट्ट काळोख, निर्मनुष्य रस्ते, एकूण एक दुकाने, मॉल, हॉटेले, फूड जॉइंटस् बंद. थंडी व बोचऱ्या वाऱ्यांचा तडाखा असा की अंगावर मणभर वुलन्स असूनही आपण उघडेबंब आहोत असेच वाटत होते. या स्थितीत, एवढय़ा जड बॅगा संभाळत माझे हॉटेल शोधायचे तरी कसे मुंबईत खरोखरच्या मध्यरात्रीपण परक्या माणसाला मदतीचा हात पुढे करायला दहाजण सापडतील, येथे रात्रीच्या फक्त नऊच्या सुमाराला अशी स्मशानशांतता मुंबईत खरोखरच्या मध्यरात्रीपण परक्या माणसाला मदतीचा हात पुढे करायला दहाजण सापडतील, येथे रात्रीच्या फक्त नऊच्या सुमाराला अशी स्मशानशांतता मतीच गुंग झाली. आशेने आजूबाजूला न्याहाळताना पंधरा-वीस मिनिटेच गेली असतील, पण प्रत्येक मिनिट प्रहरासारखे वाटेल.
तेवढय़ात चौकाच्या एका कोपऱ्यातून तीन-चार जणांचा एक ग्रुप माझ्याच दिशेने येताना दिसला. म्हटले, देव पावला. तो जवळ आल्यानंतर मात्र छातीत धस्स झाले. ते एक आफ्रिकन तरुणांचे टोळके होते. चालीवरूनच चिक्कार प्याल्याचे कळत होते, त्यांच्याकडे मदत मागणे म्हणजे खुद्द सैतानालाच ‘स्वर्गाचा रस्ता दाखव’ असे विनविण्यासारखे होते.
पोरे जवळ आली आणि त्यांच्या ‘तशा’ अवस्थेतही मी सामानासह एकटाच, असहाय उभा आहे हे लक्षात आल्याने एकाने एका मोठय़ा सुटकेसला लाथाडून मला घाबरविले तर दुसऱ्याने माझी हँडबॅग खेचत ‘‘गीव्ह मी, गिव्ह मी’’चा पुकारा केला.
मला कसे सुचले देव जाणे- पण मी बेंबीच्या देठापासून खच्चून ओरडलो. इंग्रजीत की हिंदी-मराठीत, ‘‘हेल्प, हेल्प’’ की ‘‘बचाओ, बचाओ’’ की चक्क ‘‘चोर, चोर’’- हे पण तो उप्परवालाच जाणे, मला काहीही नंतर आठवले नाही. पण नशीब माझे, बाजूच्याच बििल्डगच्या पहिल्या मजल्यावरची खिडकी उघडून काही माणसे डोकावली. दुसऱ्याच क्षणी जिन्यावर दाणदाण पावले वाजली आणि त्या आफ्रिकन पोरांनी लगेच पोबारा केला.
तेथे एक छोटे पब होते आणि तेथूनच माझे साहाय्यकर्ते अवतरले होते. त्यांची खरीखुरी मदत झाली. त्यांनी पबमधून फोन करून टॅक्सी मागवली, हॉटेलला कळविले व माझी पाठवणूक करताना, ‘‘डोन्ट वरी, असे क्वचितच येथे घडते’’ असा दिलासादेखील दिला. ते आले नसते आणि माझी फक्त हँडबॅग जरी लांबवली गेली असती तरी पासपोर्ट, ट्रॅव्हलर्स चेक्स, कॅश, इत्यादींना पारखा झाल्यावर बहुधा रिटर्न फ्लाइटने मला भारतात डिपोर्टच केले गेले असते.
इसापनीतीतल्या गोष्टीअखेर असते तसे मीदेखील माझ्या फजिती प्रसंगाचे तात्पर्य शोधण्याइतके चातुर्य पैदा केले आहे. या प्रसंगाचे तात्पर्य:
१) बॅग खेचणाऱ्यांचा हात म्हणजेच बहुधा इंदिरा गांधींनी पॉप्युलर केलेला ‘परकीय हात’ असावा.
२) केवळ पहिला परदेश प्रवास, ‘एक्सायटिंग’ व्हावा म्हणून हे रामायण घडले.
३) फक्त पबची मजा चाखणारे फिरंगीच हिवाळय़ात उशिरापर्यंत अ‍ॅक्टिव्ह असतात.
मागील अनुभवाने शहाणा झाल्याने लगेचच काही महिन्यांनी कामासाठी सिडनी, ऑस्ट्रेलिया येथे जाताना दिवसाउजेडी पोचणारी फ्लाइट घेतली. हॉटेल पंचतारांकित असल्याने शोधण्याचा व्याप नव्हता. मात्र आपल्याकडच्या मेमधल्या कडकडीत उन्हाळय़ातून मी आता दक्षिण गोलार्धातला हिवाळा अनुभवत होतो. लहान दिवस आणि कामाचा रेटा यामुळे सिडनी हे छान शहर वाटतेय यापलीकडे शहराचा अजिबात अंदाज आला नव्हता. म्हणून काम संपल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी सकाळीच ‘सिडनी एक्सप्लोअरर’ बसची दिवसभराची टूर घेतली. बसला शहरभर अनेक स्टॉप. कुठेही उतरा, हवे तितके थांबा आणि सतत पाठोपाठ येणाऱ्या तशाच बसमध्ये पुन्हा चढा. म्हटले चला, भटकू या दिवसभर.
बस सुरू झाल्यावर थोडय़ाच वेळात ती जगविख्यात ‘सिडनी हार्बर ब्रिज’ खालच्या छोटय़ा रस्त्यावर थांबली आणि ड्रायव्हरने ‘‘येथे फक्त दोन मिनिटांचा फोटो स्टॉप’’ असे बजावले. मी कॅमेरा तयार ठेवला होताच. ‘‘फोटो काढून लगेच परत येतो, ओके’’ असे सांगताच ड्रायव्हरकाकांनी अगदी तोंडभर हसून मान डोलावली. मी धावत जरा बाजूला जाऊन छानपैकी अँगल शोधला, फटाफट दोन-चार फोटो काढले आणि मागे वळून पाहतो तो बसने वेग घेतलेला. मिल्खासिंग लाजेल अशा वेगात मी स्िंपट्र मारला पण पाठलाग असफल. एक वळण घेऊन बसबाई अदृश्य झालीदेखील. बाई भारीच वाकडय़ा वळणाची.
मी मटकन खालीच बसलो. ड्रायव्हरला बहुधा माझे तर्खडकरी विंग्रजी कळले नव्हते किंवा दोन मिनिटे म्हणजे दोनच अशी त्यांची शिस्त असावी.
मी मात्र त्याची संमती गृहीत धरून बिनधास्तपणे माझी हँडबॅग सीटवरच ठेवून उतरलो होतो. त्यात पासपोर्ट, कॅश वगैरे नेहमीचाच महत्त्वाचा मामला. आता बसमध्ये बारा गावचे, नव्हे बारा देशांतले प्रवासी, कुणी चटकन बॅग घेऊन उतरला तर कोण, कसा पत्ता लावणार
अशा आपत्तीत अक्षरश: आकाशातून देवदूत यावा तसा एक प्रायवेट टूरचा गाइड माझी आरडाओरडा ऐकून माझ्या मदतीला धावला. प्रॉब्लेम कळल्याबरोबर प्रथम माझ्या तिकिटावरचा बस नंबर व त्यांच्या कंट्रोलरूमचा टेलिफोन नंबर पाहून त्याने त्याच्या मोबाइलवरून लगेच कंट्रोलरूमला कॉन्टॅक्ट केले.
नंतरच्या पाच-सात मिनिटातल्या घटना खरोखरच अविश्वसनीय होत्या. कंट्रोलरूमने ड्रायवरला फोन करून माझी बॅग जवळच्याच ‘सक्र्युलर क्वे’ या सिडनीच्या सेंट्रल बस-बोट टर्मिनलमधील बसच्या स्पेशल काऊंटरला देण्यास सांगून, लगेच गाइडच्या फोनवर बॅग कशी परत ताब्यात घ्यायची, याच्या सूचना दिल्या.
मंडळी, लक्षात घ्या, हा प्रसंग वीस वर्षांपूर्वीचा आहे. तेव्हाही तेथे मोबाइल फोन असल्याने इतक्या चटकन निरोपांची देवाणघेवाण होऊ शकली हे मान्य, पण आपल्याकडे अशी तत्परता आजमितीला सर्व सोयी असूनही टुरिझमवाले दाखवतील आणि एखादा गाइड आपला ग्रुप तिष्ठत ठेवून परक्या व्यक्तीसाठी असा वेळ देईल अशी आशा आपण करू शकतो का
आणखी अध्र्या तासातच माझी पळपुटी हँडबॅग माझ्याकडे परत आली. माझा सुटकेचा नि:श्वास बहुधा साऱ्या सिडनीला ऐकू गेला असेल.
१) ऑस्ट्रेलियनांना आपले चांगले, शुद्ध तुपातले विंग्रजी समजत नाही.
२) माझी हँडबॅगच चवचाल आहे. काळे-गोरे भेदभाव न करता ती पुन: पुन्हा दुसऱ्याच्या गळय़ात पडायला बघते.
३) माझा पाठीराखा देवदूत कधी पबमध्ये असतो, तर कधी देव आनंदसारखा ‘गाइड’
कुठल्याही गोंधळातून आपण सहीसलामत बाहेर येऊ शकतो या आत्मविश्वासाने पुढची सपत्निक ‘अमेरिका देखो’ मोहीम मी स्वत:च आखली. एकदम सिंपल प्लॅन- वॉशिंग्टनला भाचीकडे सर्व बॅग-बॅगेज टाकून आठवडाभर अगदी जरुरीपुरते छोटे बोचके घेऊन भटकायचे आणि वीक-एंडला तिच्याचकडे आराम करून पुन्हा सोमवारी, नव्या बोचक्यानिशी, नव्या उमेदीने नव्या वाटा धुंडाळायला सज्ज.
पहिले तीन आठवडे प्लॅन अगदी यशस्वी झाला. सर्वानी आमचे कौतुक केले आणि आता आपण खरोखरच चतुर झालो आहोत अशी माझी पक्की खात्री झाली असतानाच माशी शिंकली.
वेस्ट कोस्टसाठी अमेरिकन भाचीच्याच सल्ल्याने तेथील एका नामांकित कंपनीची दहा दिवसांची लॉस एंजल्स (एल.ए.)हून राऊंड ट्रिप घेतली. टुर छानच होती. सर्व ठिकाणी पंचतारांकित हॉटेले, लास वेगास, गँड्र कॅन्यॉन, डेथ वॅली, येसोमाइट नॅशनल पार्कसारखी आगळीवेगळी स्थळे. प्रॉब्लेम वेगळाच होता. त्या नामांकित टुरवाल्यांनी मला चांगलीच नामांकित टोपी घातली होती. रोज अर्धा दिवसच टूर आणि उरलेल्या वेळात ‘ऑप्शनल’ नावाखाली भरपूर डॉलर्स उकळून मगच जादा साइट-सीइंग. शिवाय लंच-डिनर अपने आप. अध्र्या टुरमध्येच जवळची कॅश भुस्सकन उडाली. तेव्हा आजच्यासारखी इंटरनॅशनल क्रेडिट वा फॉरेक्स कार्ड्स नसल्याने ट्रॅवलर्स चेक्स (टीसीज) हा एकमेव पर्याय असायचा.
‘सांता मारिया’ला आलो आणि खरेदीसाठी टीसीज मोडायला गेलो तर सर्व बॅगची पुन: पुन्हा उलथापालथ करूनही ते सापडेचनात. याचा अर्थ नव्याने बॅग भरताना ते पाकीट वॉशिंग्टनलाच राहिले.
 अजून टुरचे चार दिवस व नंतर एल.ए.ला हॉलीवूड, डिस्ने लँड वगैरेसाठी दोन दिवस हॉटेल बुकिंग असा सहा दिवसांचा कार्यक्रम बाकी. कितीही हात आखडता घेतला असता तरी जवळची उरलेली कॅश अपुरीच पडली असती. आला का वांधा विचार करकरून डोस्के आऊट झाले, पण एल.ए.पर्यंत कळ काढून, फ्लाइट अ‍ॅडवान्स करून दोन दिवस आधीच परतायचे यापेक्षा दुसरा पर्याय सुचेना. अगदीच फजितीची पाळी आली.
पुढचा स्टॉप होता सॅनफ्रॉन्सिस्को. तेथे रात्री पोचलो आणि पुढले दोन्ही दिवसांचे साइट-सीइंग ‘ऑप्शनल’ म्हणजे जादा डॉलर ओतून होते. आता हे दिवस हॉटेलमध्येच बसून काढावे लागणार की काय
पुन्हा तो अज्ञान पाठराखा देवदूत अचानक वेगळय़ा रूपात अवतरला. माझा एक शाळासोबती गेली अनेक वर्षे एस.एफ.ला स्थायिक झाला होता आणि बऱ्याच वर्षांत गाठभेट नसूनही उगाचच त्याचा नंबर माझ्या डायरीत होता. केवळ ‘बुडत्याला काडीचा आधार’ म्हणीचा आधार घेत, ‘‘कोणत्याही मदतीची अपेक्षा ठेवायची नाही बरं का’’ असे स्वत:लाच बजावीत मी त्याला फोन लावला. मी चक्क त्याच्या शहरातूनच बोलतो आहे. यावर त्याचा प्रथम विश्वास बसेना. वेळ न दवडता तो हॉटेलवर आला.
‘‘अरे हे टुरवाले काय कप्पाळ दाखविणार तुला एस.एफ.’’ असे सूतोवाच करीत त्याने नेहमीच्या टुरिस्ट स्पॉट्सबरोबर जेथे टुरवाले कधीच नेणार नाहीत अशा त्याच्या खास आवडीच्या पॉइंट्सना आम्हाला भटकावून आणलेच, वरती जवळच्या जगविख्यात ‘रेडवूड फॉरेस्ट’ची पण सैर घडवून आमचे दोन्ही दिवस गोड केले व शेवटी भरपूर डॉलर्सची सोय पण केली.
१) ‘देव तारी त्याला..’, ‘खुदा देता है तो छप्पर..’ वगैरे वगैरे.
२) तो अज्ञात देवदूत असा माझ्या पाठीमागे, पाठीमागे फिरणार असेल तर मंगळावर जाण्यासाठीदेखील ‘इस्रो’कडे बुकिंग करण्याची माझी तयारी आहे.
३) कोणीतरी कुडबुडय़ा ज्योतिषी शोधायला हवा. माझी बॅग मला अशी डायरेक्टली वा इनडायरेक्टली का छळतेय ते जाणून घ्यायला.
मी पॅरिसचे काय वाकडे केले आहे ते तो एक नेपोलियन वा द गॉल जाणे, पण या शहराने माझ्या चालण्याच्या स्टॅमिनाचा अंत पाहण्याचाच विडा उचलला आहे. मी पहिल्यांदा तेथे कामासाठी गेलो तेव्हा तेथे मेट्रो, बस, टॅक्सी थोडक्यात तिथल्या सगळय़ा सुविधांचा सार्वत्रिक संप ऐन भरात आला असल्याने तेथल्या अपॉइंटमेंटस्साठी रोज वेगवेगळय़ा दिशेने जाण्या-येण्यापायी चौदा-पंधरा कि.मी.ची तंगडतोड करावी लागली होती. तीही फॉर्मल सुटाचे ओझे व चेहऱ्यावरचे हास्य ढळू न देता आणि वरती भारतात परतल्यावर ‘‘वा अकरा नंबरचा टांगा तेथेही आहे का अकरा नंबरचा टांगा तेथेही आहे का’’ अशी सहकाऱ्यांची कुत्सित बोलणी ऐकून घ्यावी लागली होती.
काही वर्षांनी सपत्नीक टूरिस्ट म्हणून गेलो त्या या आठवणी घेऊन. पण तेथे ‘अच्छे दिन’ आले होते. जूनच्या छान हवामानात रोज दहा-बारा तास मनसोक्त भटकताना पॅरिसने पुन्हा इंगा दाखविला, असे स्वप्नांतही वाटले नाही. त्याचे असे झाले.
एका सकाळी ‘नॉटरडेम’ कॅथ्रेडल पाहून नंतर सीन नदीच्या काठाकाठाने लुव्र म्युझियमपर्यंत जाणाऱ्या अतिसुंदर रस्त्याने (जो मला पहिल्या तंगडतोड भेटीतच फार भावला होता) पायी सहल व म्युझियम भेटीनंतर पॅरिसचा सर्वात सुंदर भाग, म्हणजे कॉनकॉर्ड चौक, टूलिरी गार्डन्स, शांज लिजे रस्ता ते थेट आर्क-द-ट्रायम्फ अशा वॉकिंग टूरचे प्लॅनिंग होते. पण काय दुर्बुद्धी झाली. एकदम दमछाक नको म्हणून मोठय़ा चतुरपणे लुव्रसाठी नॉटरडेमहून मेट्रो घेतली. मध्ये दोन-तीनच स्टेशने पण ‘श्ॉटले’ (ूँं३’ी३) येथे ट्रेन बदलावी लागणार होती.
श्ॉटलेला उतरल्यावर बोध झाला. हा एक अगडबंब अंडरग्राऊंड भूलभुलैया आहे. हे पॅरिसचे सेंट्रल मेट्रो स्टेशन. येथे सर्व दिशांनी येणाऱ्या मेट्रो लायनी एकमेकांना छेदून पुढे जातात. स्टेशनचा ले-आऊटच चक्रावून टाकणारा. मधोमध एक प्रशस्त लांबलचक बोगदा, त्याला जागोजागी विमानतळावर असतात तसे सरकते रस्ते (कन्वेयर बॉक्स). त्यांच्या दोन्ही बाजूंना वेगवेगळय़ा प्लॅटफॉम्र्सकडे जाणारे असंख्य लहान बोगदे, त्यातील काहींना उपबोगदे आणि सर्व बोगद्यांत प्लॅटफॉम्र्सना खोलवर उतरणारे एस्केलेटर्स. वाचून गरगरले ना मग पाहताना आम्ही किती गोंधळलो असू, कल्पना करा. आता लंडनमध्ये किंग्ज-क्रॉससारखी भव्य स्टेशने अनुभवली होती, पण श्ॉटलेचा असा पसारा पाहून छातीच दडपली.
हातात स्टेशनचा नकाशा घेऊन हवी असलेली लाइन व प्लॅटफॉर्म नक्की कोठे आहे याची खात्री करून मुसंडी मारली खरी, पण इच्छित प्लॅटफॉर्म काही केल्या सापडेना. अनेकांना विचारले नकाशावर बोट ठेवून ‘येथे जा’ असा सल्ला मिळायचा पण तेथे पोचल्यावर प्लॅटफॉर्म इल्ले किती वेळा सरकत्या रस्त्यांवरदेखील धावलो, किती बोगद्यांतून किती वेळा एस्केलेटर्सनी खाली जाऊन शोध घेतला, गणतीच नाही. त्याच त्याच चार-पाच बोगद्यांत पुन:पुन्हा रपेट करून पाय थकले, तासभर वेळ पाण्यात गेला, आता ‘इनफ इज इनफ’ बाहेर पडणेच इष्ट असे ठरवून वळलो तोच एका हसतमुख जोडप्याने (बहुधा ‘हिच्या’ साडीमुळे असेल) आम्हाला अभिवादन केले आणि शेवटचा चान्स म्हणून आम्ही आमची रडकथा त्यांना ऐकवली.
त्यांनीसुद्धा नकाशावर बोट ठेवून ‘‘हा इथे तुमचा प्लॅटफॉर्म’’ असे सांगितल्यावर अणुयुद्धात पॅरिस नष्ट झाल्याचे वृत्त बीबीसी किंवा सी.एन.एन. जितक्या गंभीरपणे देईल त्याच टोनमध्ये मी त्यांना सांगितले- ‘‘तो प्लॅटफॉर्म या पृथ्वीतलावरून अदृश्य झाला आहे.’’ ते पण चक्रावले व आमच्याबरोबर शोधार्थ निघाले.
पुन्हा आमच्या स्वाऱ्या आता त्या ओळखीच्या झालेल्या बोगद्यात शिरल्या आणि आमचे गाईडपण गोंधळले. नकाशाप्रमाणे जेथे असायला हवा होता तेथे त्या प्लॅटफॉर्मची खरोखरच काहीही खूण नव्हती. त्यांनी कुठे तरी फोन लावला. फ्रेंचमधून बरेच ‘‘आऽऽई, वुऽऽई’’ असे हेल काढत व ऐकणारा समोरच असल्यासारखे हातवारे करीत ते कुणाशी काय बोलले, देव जाणे, पण फोन संपवून त्यांनी हसत हसत समोरच्या बोगद्याच्या एका छोटय़ा फाटय़ाकडे निर्देश करून ‘‘अहो, हाच त्या प्लॅटफॉर्मचा एन्ट्रन्स- फक्त इथली निऑनसाइन आज सकाळीच पडल्याने तुम्हाला उगाचच त्रास झाला.’’ असे म्हणत त्यांनी आमचा निरोप घेतला. त्यांचे पुन:पुन्हा आभार मानून आम्ही घाईघाईने प्लॅटफॉर्मवर उतरलो. समोरच्या त्या लाइन्सच्या नकाशात लुव्र स्टेशन असल्याची खात्री करेपर्यंत ट्रेन आलीसुद्धा. पटकन सीट पकडून हुश्श करताना पुढले स्टेशन आले आणि बायको दरवाजावरच्या इंडिकेटरकडे बोट दाखवून इंगळी डसल्यागत किंचाळली.
आम्ही चक्क उलटय़ा दिशेने लुव्रपासून दूर चाललो होते. मग काय, नंतरच्या स्टेशनला धडाधड उतरून पुन्हा योग्य दिशेने प्रवास. या सगळय़ा गोंधळात आमचा इतका वेळ वाया गेला होता की एव्हाना ओरिजिनल प्लॉनप्रमाणे लुव्रच काय, पुढे आर्कपर्यंतदेखील आम्ही पायी पायी आरामात पोचू शकलो असतो.
तेव्हापासून आमच्या घरात जरूर नसताना कुणाची निष्कारण तंगडतोड झाली तर ‘‘त्याचे श्ॉटले झाले’’ ही नवीन म्हण प्रचलित झाली आहे.
१) या वेळी तो अज्ञात देवदूत सपत्नीक (किंवा पॅरिस आहे म्हणून समैत्रीण) मदतीला आला.
२) हवी तेथे पाटी नसणे हा काही आपलाच कॉपीराइट नाही.
३) नेपोलियन कुठलीशी लढाई म्हणे पाच मिनिटे उशिरा पोचल्यामुळे हरला होता. तो नक्की श्ॉटलेंत अडकला असणार.
या पश्चिमी देशातल्या फजित्या (‘फजिती’चे बहुवचन बहुधा हेच असावे) कमी पडल्या म्हणून की काय, अतिपूर्वेच्या टोक्योमध्ये पण माझ्यामागचे शुक्लकाष्ठ काही टळले नाही. कामानिमित्त आठवडाभर मुक्काम होता. बिजनेस सेंटरपासून हॉटेल बरेच दूर, म्हणून टोक्योच्या मेट्रोचा अनुभव भीत-भीत चाखला. येथे मुंबईपेक्षाही जास्त गर्दी असते, गाडीत प्रवासी कोंबण्यासाठी स्पेशल स्टाफ असतो वगैरे वगैरे ऐकले होते, पण तसा काही प्रकार आढळला नाही. हॉटेलच्या अगदी जवळचे एक सबर्बन स्टेशन ते टोक्यो सेंट्रल आणि रिटर्न असा प्रवास इतका सोप्पा वाटला की, दुसऱ्या दिवशीच माझी कॉन्फिडन्स लेव्हल एकदम टॉपला पोचली. बस्स, आता रोज संध्याकाळी मेट्रोने टोक्यो भटकून नंतरच हॉटेलला परतायचे. लगेच तिथल्या नव्यानेच ओळख झालेल्या जपानी मित्राचा सल्ला घेतला.
‘‘वेली गुद आयदिया’’ त्याने अनुमोदन देत सल्ला दिला. पहिल्याच प्रयत्नासाठी ‘गिंझा’ विभाग ओके, कारण तेथून परतीचा प्रवास पंधरा-वीस मिनिटांचाच असेल. तेथे जाण्यासाठी व परतीच्या मेट्रो लाइन्सची नावे/नंबर व स्टेशनांची नावे एका कागदी चिटोऱ्यावर लिहून देऊन त्याने मला ‘बेस्ट लक’ दिले.
गिंझा म्हणजे टोक्योचा अतिगर्दीचा एरिया. टूरिस्ट, विशेषत: अमेरिकन टूरिस्टना आकर्षित करण्यासाठी जे जे लागते त्या सर्व प्रकाराच्या शॉप्सनी (त्यात अगदी ‘सर्व’ प्रकार आले) खच्चून भरलेला. मॉल्स, रेस्टॉरन्टस्, नाइट क्लबस्, रस्ते- सगळीकडे टूरिस्टच टूरिस्ट. सर्व उंच इमारतींवर अखंड वरपासून खालपर्यंत, लांबलचक, भडक रंगाच्या, दृष्टी गरगरवणाऱ्या निऑन जाहिराती. तासाभरातच सहनशक्ती संपुष्टात येऊन परतीच्या मेट्रोसाठी ते जपानी चिटोरे मी शोधू लागलो. पाकिटात नव्हते, मग शर्ट, पँट, कोट-सगळे खिसे धुंडाळूनही कुठेच नाही. तेथे मेट्रोची वेगवेगळय़ा लाइन्सची दोन-तीन स्टेशन्स होती. पण कोणतेच नाव ओळखीचे वाटेना. आता परत जायचे कसे
मी चतुरपणे निर्णय घेतला. टोक्यो सेंट्रलला कसे जायचे हे कुणीही सांगेल, तेथून नेहमीची लाइन घ्यायची म्हणजे नो प्रॉब्लेम तेथे पोचलो खरा, पण त्या अतिप्रचंड स्टेशनच्या भलत्याच अनोळखी कोपऱ्यात उतरल्यामुळे जेथून परतीच्या प्लॅटफॉर्मला जाता येईल ते कालच ओळखीचे झालेले गेट सापडेचना. सगळीच गेट सारखी दिसायला लागली. अगदी ‘श्ॉटले’ झाले. या संशोधनात बराच वेळ वाया. एकंदरीत काय, आधी कंटाळवाणे साइटसिइंग आणि हा असा परतीचा वेळखाऊ प्रवास.
हॉटेलरूममध्ये शिरल्या क्षणी प्रथम सकाळपासून चढवलेल्या कोटाचे ओझे अक्षरश: ओरबाडून काढले आणि नेहमीप्रमाणे कोटाच्या अगदी आतल्या खिशात हात गेला. ही माझी प्रवासातली जुनी सवय.. त्या छोटय़ा खिशात इमर्जन्सी तरतूद म्हणून एक शंभर डॉलर नोट ठेवायची आणि रोज दिवसाअखेरीस ती जागेवर आहे ना ते चाचपायचे. आज नोटेबरोबर हाताला आणखी काय लागतेय म्हणून काढून पाहिले तर ते ऐतिहासिक जपानी चिटोरे. याचा अर्थ, ‘हा फार महत्त्वाचा कागद आहे.’ असे माझ्या मनाने माझ्याही नकळत ठरवून तो अंगावरच्या सर्वात सुरक्षित जागी ठेवला आणि ‘तेथे तो नसणारच’ असे माझ्या कळत मनाने ठरविल्याने फक्त तोच खिसा धुंडाळण्याची तसदी मी घेतली नाही. तुझे आहे तुजपाशी, परी तू जागा चुकलाशी- दुसरे काय
अशी ही साठा उत्तराची फजित कहाणी सुफळ.. नक्की संपूर्ण की पुढल्या टूरमध्ये आणखी काही की पुढल्या टूरमध्ये आणखी काही
आता फायनल तात्पर्य :
१) तो अज्ञात देवदूत प्रत्येक वेळी येईलच असे नाही. मंगळभेट कॅन्सऽऽल
२) देशाटनाने मी खरोखरच चतुर झालो आहे. तीच चूक पुन्हा न करता फजितीची नवी नवी आयुधे शोधून काढण्याचे चातुर्य मी पैदा केले आहे.
३) त्यात पण मजा असते यार मिळमिळीत प्रवास काय कामाचा. तुम्हीपण एकवार अनुभव घेऊन खात्री करा.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
उद्धव ठाकरे, आधी बाळासाहेबांचं स्मारक बांधा, मग राम मंदिर-राणे
केवळ ११ सामने, मानधन २६५९ कोटी .. हा आहे क्रीडाविश्वातील सर्वात महागडा खेळाडू
'शबरीमला मंदिर म्हणजे सेक्स टुरिझमची जागा नाही'
बायको घर सोडून गेल्याने आठ महिन्यांच्या चिमुकल्याला बापाने पाण्याच्या टाकीत फेकले
गौतम नवलखा आणि आनंद तेलतुंबडे यांना हायकोर्टाचा दिलासा
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


जागता पहारा: मोदींचा बाजारभाव

वैधानिक इशारा: ज्यांना मोदीत्रस्ततेने पछाडले आहे, त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी हा ब्लॉग अपायकारक असल्याने त्यांनी इकडे फ़िरकू नये. विपरीत परिणामांना मंडळ जबाबदार असणार नाही.
तिकीटावरून कळते मोदींची 'मार्केट व्हॅल्यू'- तिवारी
नवी दिल्ली - हैदराबाद येथे पुढील महिन्यात होणाऱ्या गुजरातचे मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या सभेला पाच रुपये तिकीट ठेवल्याने, यावरून त्यांची मार्केट व्हॅल्यू किती आहे हे कळते, अशी खोचक टीका केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्री मनीष तिवारी यांनी केली आहे. आगामी लोकसभा निवडणुकांसाठी भाजपचे प्रचारप्रमुख असलेले नरेंद्र मोदी यांची 11 ऑगस्ट रोजी हैदराबाद येथे सभा होणार आहे. या सभेला उपस्थित राहण्यासाठी पाच रुपयांचे तिकीट काढावे लागणार आहे. त्यामुळे भाजपवर काँग्रेस नेत्यांकडून टीका करण्यात येत आहे. तिवारी म्हणाले, ''एखाद्या बाबाचे प्रवचन ऐकण्यासाठीही आता १०० ते हजार रुपयांपर्यंत तिकीट खरेदी करावे लागते. एखादा चित्रपट पाहण्यासाठीही २०० ते ५०० रुपयांपर्यंतचे तिकीट काढावे लागते. मात्र, एका फ्लॉप वक्त्याचे भाषण ऐकण्यासाठी फक्त पाच रुपयांचे तिकीट काढावे लागत आहे. यावरून मोदींचे मार्केट व्हॅल्यू किती आहे, हे कळून येते.''
पाच वर्षापुर्वी म्हणजे नेमकी तारीख सांगायची तर १६ जुलै २०१३ रोजी, सकाळ दैनिकात प्रसिद्ध झालेली ही बातमी माझ्या फ़ेसबुक पेजवर मी टाकली होती. फ़ेसबुक अशा जुन्या आठवणी अधूनमधून जाग्या करून देत असते. त्यामुळे ती वाचनात पुन्हा आली. तेव्हा मनिष तिवारी मनमोहन सरकारमध्ये राज्यमंत्री होते आणि बोलघेवडे नेता म्हणून ओळखले जात होते. अलिकडे त्यांची वाचाळता खुप कमी झाली आहे, किंवा पक्षाने त्यांच्या तोंडात बोळा कोंबलेला असावा. पण पाच वर्षापुर्वी कॉग्रेसच्या घाताचा पाया कोणी व कसा घातला होता, त्याचा हा पुरावा आहे. आज त्याचीच पुनरावृत्ती होताना दिसते आहे, म्हणून त्या बातमीला महत्व आहे.
तेव्हा म्हणजे २०१३ सालच्या जुलै महिन्यात भाजपाने नरेंद्र मोदींना आपला पंतप्रधान पदाचा उमेदवार म्हणूनही घोषित केलेले नव्हते. फ़क्त प्रचारप्रमुख म्हणून नेमले होते. त्याच भूमिकेत मोदी हळूहळू देशाच्या इतर राज्यात जाऊन आपल्या लोकप्रियतेची चाचपणी करीत होते. अशाच एका जाहिरसभेचे आयोजन तात्कालीन आंध्राच्या राजधानीत एका स्टेडीयममध्ये करण्यात आलेले होते. मार्केटींगच्या ज्या विविध पद्धती असतात, त्याचा हा वापर होता. म्हणूनच तिथे नुसती गर्दी जमवण्यापेक्षा त्या सभेसाठी पाच रुपये तिकीट लावण्यात आलेले होते. त्यातून मोदींच्या लोकप्रियतेचा गवगवा करण्याची संधी भाजपाला साधायची होती. त्यालाही एक कारण होते. नाशिक येथे एका सभेसाठी सोनिया गांधी येणार होत्या आणि त्यांच्या सभेला गर्दी जमवण्यासाठी पैसे मोजून महिला गावकर्‍यांना गोळा करण्यात आल्याची बातमीही गाजलेली होती. या महिलांना खाऊनपिऊन शेदोनशे रुपये वगैरे द्यायचे मान्य करून आणलेले होते. पण सभा संपल्यावर पैसे मिळाले नाहीत, म्हणून त्या गावकर्‍यांनी राडा केला होता आणि त्याची पोलिसात तक्रारही झालेली होती. त्या पार्श्वभूमीवर मोदींच्या सभेला पैसे द्यावे लागत नाहीत, तर लोक तिकीट काढून मोदींना ऐकायला येतात, असा भुलभुलैया भाजपाच्या व्यवस्थापकांना उभा करायचा होता. सहाजिकच त्यासाठी हे किरकोळ तिकीट लावण्यात आलेले होते आणि बहुतांश तिकीटे परस्पर कार्यकर्त्यांनीच घाऊक खरेदी केलेली होती. त्यात नाक खुपसण्याची तिवारींना गरज नव्हती. पण हात दाखवून अवलक्षण करणार्‍यांनाच कॉग्रेसमध्ये नेता मानायची प्रथा असल्याने, तिवारींनी आपले कर्तव्य पुर्ण केले. त्या तिकीटावरून मल्लीनाथी केलीच. मोदींचा बाजारभाव किती ते त्यांनी आपल्या पांडित्यपुर्ण भाषेत सांगितलेले होते व पुढे लढायची वेळ आली, तेव्हा शेपूट घालणारा पहिला नेता तिवारीच होते.
तिवारींची ही प्रतिक्रीया जुलै २०१३ ची आहे. पण २०१४ चा मार्च एप्रिल उजाडला, तेव्हा हा इसम पंजाबमधून लोकसभेसाठी आपल्या हक्काच्या जागेवरही लढायला तयार नव्हता. पक्षाने तिकीट देण्यापुर्वीच उमेदवारी नाकारून आपला बाजारभाव दिवाळखोरीत गेल्याचे त्यानेच जाहिर केले होते. तिवारीच कशाला तेव्हाचे अर्थमंत्री चिदंबरम यांनीही आपल्या पक्षातर्फ़े लोकसभेला उभे रहायचे आमंत्रण नाकारले होते. मुद्दा असा, की बाकीच्या वेळी राणा भीमदेवी थाटाच्या वल्गना करणार्‍या अशा नेत्यांनी खरोखर लढायची वेळ आली, मग कॉग्रेसला सातत्याने दगा दिलेला आहे. पडायची शक्यता असतानाही जे लढायला उभे रहातात वा पुढे येतात, ते खरे नेता असतात. कॉग्रेसमध्ये अशा नेत्यांचा दुष्काळ सुरू झाला, तिथून त्या पक्षाला घरघर लागलेली आहे. तेव्हा असे लोक काय काय वल्गना करीत होते, ते आज त्यांच्याही स्मरणात राहिलेले नसावे. भारत म्हणजे गुजरात नाही. मोदींना गुजरातबाहेर कोण ओळखतो अशा शेलक्या भाषेत बोलणारे आज काय मुक्ताफ़ळे उधळत असतात अशा शेलक्या भाषेत बोलणारे आज काय मुक्ताफ़ळे उधळत असतात आम्ही सगळे पुरोगामी पक्ष एकत्र येऊन मोदींना पराभूत करणार. कोणी थांबवले आहे आम्ही सगळे पुरोगामी पक्ष एकत्र येऊन मोदींना पराभूत करणार. कोणी थांबवले आहे २०१४ मध्येही त्यांना एकत्र येण्यापासून मोदींनी रोखलेले नव्हते. आजही रोखलेले नाही. मुद्दा एकत्र यायचा वा मोदींना रोखण्याचा नसून, मैदानात उतरून प्रतिस्पर्ध्याला भिडण्याचा असतो. तेव्हा इतका आवेश हे लोक दाखवून मोदींची खिल्ली उडवत होते. पण आपल्याच घरी पंजाबच्या मतदारसंघात उभे रहाण्यापासून तिवारींनी पळ काढला होता आणि नरेंद्र मोदी थेट उत्तरप्रदेशात येऊन वाराणशीला लोकसभेची निवडणूक लढायला सरसावलेले होते. पण त्याचाही अर्थ समजून घ्यायची या शहाण्यांना गरज वाटली नाही की आज आपली इतकी दुर्दशा कशाला झाली आहे, त्याचा विचार करायची इच्छा होत नाही. यापेक्षा पुरोगाम्यांच्या पराभवाची आणखी कसली हमी द्यायला हवी आहे
शत्रूला कमी लेखून कधी लढता येत नाही. आपली तयारी किती पक्की आहे, त्याचीही पुर्वचाचणी करूनच मैदानात उतरावे लागते. तर लढता येत असते आणि लढलात तर जिंकता येत असते. जिंकण्याची शक्यता लढण्यातून निर्माण होत असते. मोदींना आपल्या जिंकण्याच्या शक्यतेपेक्षाही विरोधकांच्या पराभूत मानसिकतेची अधिक खात्री आहे. किंबहूना तेच तर मोदींच्या विजयाचे गमक होऊन गेलेले आहे. जिथे अशी वाचाळता झाली नाही, तिथे मोदी व भाजपाला पराभवाची चव चाखावी लागलेली आहे. लोकसभेत मार खाल्ल्यावर शहाणा झालेल्या केजरीवालांनी फ़ुशारक्या मारण्यापेक्षा दिल्लीत नव्याने मोर्चेबांधणी केली आणि मोदी-शहांना विधानसभेत धोबीपछाड देऊन दाखवला होता. तीच कथा बिहारमध्ये नितीशकुमार यांची होती. तोंडाची वाफ़ दवडण्यापेक्षा त्यांनी लालू व कॉग्रेस यांना सोबत घेऊन मैदान आखून घेतले आणि भाजपाचा दणदणित पराभव केला होता. पण आज त्याचा कुठेही देशभर मागमूस दिसत नाही. प्रत्येक पुरोगामी पक्षाची इंजिने तोंडाच्या वाफ़ेवर दौडवली जात आहेत आणि मोदी पुन्हा एकदा देशाच्या विविध महानगरात राज्यात जाऊन लोकसभेसाठी चाचपणी करू लागलेले आहेत. विरोधक हात गुंफ़ून उंचावून आकाशाला गवसणी घालण्याची स्वप्ने रंगवित आहेत. तर मोदी-शहा जमिनीला हात लावून आपली जमीन चा़चपून बघत आहेत, नेमकी हीच स्थिती २०१३ मध्ये होती आणि २०१४ चे निकाल लागले, तेव्हा तोडपाटिलकी करणार्‍यांचे डोळे पांढरे झालेले होते. आज तिवारींची जागा शशी थरूर यांनी घेतली आहे, इतकाच काय तो फ़रक आहे. पुरोगाम्यांना म्हणूनच मोदी मनोमन शुभेच्छा देत असतील. कारण अशाच दिवाळखोरांच्या पराक्रमाने मोदींच्या विजयाचा मार्ग प्रशस्त होत असतो. तिवारी थरूर इतिहासजमा होतात आणि मोदी-शहा इतिहास घडवला म्हणून मिरवू शकतात. मग २०१९ कोणते रंग उधळत येईल
आणि २०१९ मध्ये म्हणतील थरूर चे वक्तव्य काँग्रेस ला भोवले जसे अय्यर चे २०१४ मध्ये ,मोदी देशभरात जातायत तसेच विविध लाभार्थींशी रोजच संवाद करतायत आणि भाजप पक्ष म्हणून थरूर ला उत्तर पण देतेय .
संस्कृतीचे मुखवटे आणि हिडीस चेहरे
‘हमाम मे सब नंगे है’, अशी एक हिंदीतली उक्ती आहे आणि त्याचीच प्रचिती सध्या येत आहे. चित्रपट अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने नाना पाटेकर या अ...
राफ़ायलवर मोदी गप्प का
राफ़ायल लढावू विमान खरेदीच्या विषयावर इतके रणकंदन माजलेले असतानाही सातत्याने इतर विषयावर बोलणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, याच बाबतीत मौनव्र...
अर्थात सनातनी पुरोगामीत्व पाच वर्षापुर्वी मोदी बहूमत मिळवू शकतात, हे मी सांगू शकलो, त्याचा पाया मला इब्न खालदूनच्या मुकदीमा या चौदाव्या ...
मतचाचणी विश्लेषण (४) मागल्या विधानसभा निवडणूकांच्या तोंडावर भाजपाने युती मोडली व एकहाती शत-प्रतिशत सत्ता बळकावण्याचा कावा केलेला होता. ...
साडेचार वर्षापुर्वी लोकसभेची निवडणूक ऐन भरात होती आणि जवळपास ६० टक्के मतदान उरकलेले होते. अशावेळी नरेंद्र मोदींची लोकप्रियता इतकी शिगेला ...
मतचाचणी विश्लेषण (५) आगामी लोकसभेच्या निवडणूका आणि त्यात मतदान कसे होईल, याविषयीची उत्सुकता स्पष्ट आहे. जितकी ती प्रत्येक पक्षातील नेत्...
२०१९ ची लोकसभा, जिंकणार ‘कॉग्रेसच’
(लेखांक पहिला) येत्या डिसेंबर महिन्यात पाच विधानसभांचे मतदान उरकलेले असेल आणि निकाल लागलेले असतील. त्यानंतर विनाविलंब सतराव्या लोकसभा ...
सरडा मोसमाप्रमाणे आपले रंग बदलतो असे म्हणतात. ते सिद्धही झालेले आहे. त्याचे कारणही स्पष्ट आहे. निसर्गाने सुरक्षेसाठी सरडा नावाच्या प्राण्...
बाजारबुणगे आणि रा. स्व. संघ
Sunil Tambe 3 August at 23:32 · प्लासी ते सांगली बंगालचा शेवटचा नबाब सिराज उद्दौला मातला होता. नबाबाचं सैन्य ब्रिटीश सैन्याच्या दुप्...
मतचाचणी विश्लेषण (३) आगामी लोकसभा निवडणूकीचा संदर्भ घेऊन रिपब्लिक व एबीपी यांनी सी-व्होटरच्या मदतीने केलेल्या मतचाचणीचे निष्कर्ष बहुता...
आंधळा मागतो एक डोळा
मोदींसाठी सोनियांचे व्हीजन डॉक्युमेन्ट
मेलेल्या मनाची जीवंत माणसे
पाकिस्तानी निकालाचा भारतीय अर्थ
राहुल, मोदी आणि ‘आनंद’
ओन्ली हॅपन्स इन इंडिया
बेशरम मान्यवरांचे अभिमानास्पद अत्याचार
मजबूर ‘शरीफ़’ मुजीबूर होईल का
सोनिया गांधी जिंकल्या... हरले मात्र विरोधी पक्ष
तोच सापळा, तीच तडफ़ड
राजसत्ता आणि धर्मसत्तेचा संघर्ष
अंजन, डोळे आणि पापण्या
शरियत कोर्ट आणि खाप पंचायत
सनातनी पुरोगामी धर्माचे निरूपण
देव बाजारचा भाजीपाला नाही रे
वाजपेयींची सोच आणि सैफ़ुद्दीन सोझ
देरसे आये, दुरूस्त आये


‘साहित्य देते अनेक आयुष्ये जगण्याचा आनंद’
पुणे : ‘जसे भूक भागवण्यासाठी अन्नपदार्थ लागतात, तसेच मन आणि बुद्धी समृद्ध करण्यासाठी ग्रंथांची गरज असते. कोणत्याही क्षेत्रात शिकत असाल, तरी साहित्याशी असलेली नाळ तोडू नका. एका जीवनात अनेक आयुष्ये जगण्याचा अनुभव केवळ साहित्यामुळेच मिळू शकतो,’ असे मत महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचे कार्याध्यक्ष प्रा. मिलिंद जोशी यांनी व्यक्त केले. डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीच्या बृहन् महाराष्ट्र वाणिज्य महाविद्यालयात (बीएमसीसी) आयोजित केलेल्या ग्रंथप्रदर्शनाचे उद्घाटन करताना ते बोलत होते. हे प्रदर्शन २९ सप्टेंबर २०१८ रोजी सायंकाळपर्यंत खुले आहे.
प्रा. जोशी म्हणाले, ‘हल्लीच्या महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या जीवनशैलीत ग्रंथवाचनाला स्थान नाही. त्यांचे आयुष्य इतरांसाठीची अभिप्राय वही बनले आहे. इतरांच्या लाइक्स आणि कमेंट्सवर त्यांचे जीवन चालले आहे. त्यामुळे स्वतःचे असे काही राहत नाही. व्यक्तिमत्त्वासाठी ते योग्य नाही. आज समाज नैराश्याच्या वातावरणातून जात आहे. या नैराश्यातून तरुण पिढीला बाहेर काढायचे असेल, तर वाचन आवश्यक आहे.’
डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीचे अध्यक्ष डॉ. शरद कुंटे कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी होते. महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. चंद्रकांत रावळ, उपप्राचार्य व ग्रंथालय प्रमुख डॉ. सुरेश वाघमारे, व्ही. व्ही. घाणेकर यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
(कार्यक्रमाची झलक दाखवणारा व्हिडिओ सोबत देत आहोत.)
Tags: Maharashtra Sahitya ParishadPuneDeccan Education societyBMCC collegeMilind Joshiमहाराष्ट्र साहित्य परिषदपुणेडेक्कन एज्युकेशन सोसायटीबृहन् महाराष्ट्र वाणिज्य महाविद्यालयमिलिंद जोशीBOI
वैभवी वाटचाल... ११० वर्षांची गदिमांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त ‘मसाप’तर्फे विशेष कार्यक्रम डॉ. वसंतराव पटवर्धनांचा ‘मसाप’तर्फे सत्कार साहित्यप्रेमींच्या स्वागतासाठी ‘मसाप’ सज्ज ‘मसाप’च्या संदर्भ ग्रंथालयाचे आधुनिकीकरण
अंजली इला मेननची मुरानो चित्रे...
जिंदगी धूप तुम घना साया...
कर्तव्यदक्ष गृहिणी ते जबाबदार समाजसेविका
तुंबाड - भय आणि गूढतत्त्वाची प्रेक्षणीय अनुभूती
अपूर्वाई वाटण्यासारखं ‘अपूर्व’ काम करणारी अपूर्वा
तुंबाड - भय आणि गूढतत्त्वाची प्रेक्षणीय अनुभूती
अंजली इला मेननची मुरानो चित्रे...
समतानगरमध्ये ६२वा धम्मचक्र प्रवर्तन दिन साजरा


Slices Of My Life: लाईटचा खांब

चायला.. कधी कशाची आठवण येईल सांगता येत नाही. 'कशाची' म्हणालो मी, 'कोणाची' असं नाही.
नगरच्या जुन्या घरात दीड पायऱ्या उतरून आत गेलं कि डाव्या हाताचा कोनाडा माझी खेळायची जागा होती. कितीतरी लहान-सहान-किडूक-मिडूक गोष्टी होत्या माझ्या खेळात. डावीकडच्या पायरीवर वरती शत्रूंच्या सेना मांडायच्या आणि समोर- खाली आपला किल्ला. जिथे किल्ला असायचा त्याच्या खालची फरशी जरा इतरांपेक्षा वेगळी होती, खडबडीत आणि भुऱ्या रंगाची. घर खूपच जुनं असल्यामुळे त्या फरशी खालची जमीन बहुतेक (घुशींनी पोखरून) भुसभुशीत झाली असणार....
तर परवा, त्या फरशीवर काही आपटलं कि पोकळ आवाज यायचा, त्या आवाजाची आठवण आलेली...
बरीच वर्ष बाहेरून प्लास्टर नव्हतं बंगल्याला त्यामुळे खिडकीतून बऱ्याचदा पावसाचं पाणी आत यायचं. लोखंडी फ्रेम आणि लाकडी खिडक्या खरतर वाईट पण त्यातल्या त्यात स्वस्त combination होतं. लोखंडी फ्रेम पिच्कायची आणि लाकडी खिडक्या फुगायच्या. त्यामुळे खिडक्यांच्या खिट्ट्या कधी नीट लागायच्या नाहीत. खूप खटपट करून त्या लावाव्या लागायच्या. नाहीतर नाड्यांनी त्या खिडक्या घट्ट बांधायचो आम्ही.
तर परवा, त्या खिडक्यांच्या खिट्ट्या लावताना करावी लागणारी कसरत आठवली.
बाजूच्या जुन्या भिंतीवरून चालणे आमच्यासाठी मोठा पराक्रम असायचा. त्या भिंतीवर जागोजागी पक्ष्यांना दाणा-पाणी द्यायला म्हणून काही छोटे खड्डे केलेले होते मग ते चुकवत जावं लागायचं.
परवा त्या लहान खड्ड्यांचा बोटी सारखा आकार आठवला... उगाच...
मध्ये एकदा सातारच्या बागेच्या कुंपणाला लावलेला वायरीचा कडी-कोयंडा आठवला होता.
आणि आजतर आमच्या वाड्याच्या बोळी समोरचा लाईटचा खांबच आठवला..
अगदी छोटी ८-१० फूट रुंद बोळ होती आमची आणि बोळ जिथे रस्त्याला मिळते तिथे हा खांब होता.
या खांबाला जमिनीपासून एक-दीड फूट उंच असा सिमेंटचा बेस होता आणि खांबाला लागून ३-४ फूट उंच शेजारच्या दुकानाचा कट्टा.
आत्या-आजी मला घेऊन यायची कडेवर. अगदीच हडकुळी होती आजी, मी झेपायचो नाही तिला म्हणून मग ती खांबाला टेकून मला रस्ता-गाड्या-गाई दाखवत रहायची.
मग नंतर लहान असताना कट्ट्यावर चढायचे म्हणजे आधी या सिमेंटच्या बेस वर चढायचा आणि मग गुडघे टेकवून कट्टा सर करायचा. आधी अवघड जायचं ते पण मग नंतर तो खेळ बनलेला. इकडून चढून दुसरीकडून पायऱ्यांनी उतरायचं. Jungle Gym होती ती आमची.
'लोखंड-पाण्याच्या' खेळात हा खांब म्हणजे शेवटचा stop होता. आईच्या शाळेतून लोहचुंबक आणलेलं ते घेऊन लोखंड-पाणी खेळायचो, उगाच भाव पण खाता यायचा आणि शिवाय "हे लोखंड नाहीये- हे अलुमिनियाम आहे, ते स्टील आहे" अशी भांडणं पण नाही व्हायची. [between 'लोखंड-पाणी' मध्ये स्टील चालते]
जरा मोठे झाल्यावर त्या कट्ट्यावर खांबाला टेकून उभे राहता यायचे. मग या खांबाला टेकून रोज संध्याकाळी आई शाळेतून यायची वाट बघत बसायचो.
वयात येत असताना, संध्याकाळी चितळे रोड वरून जाणाऱ्या मुली याच खांबाला टेकून मनसोक्त पाहायचो.
बोळी मध्ये क्रिकेट खेळताना या खांबाची लाईन म्हणजे फोर होती. Six म्हणजे Out कारण मग ball रस्त्यावर जायचा ना.
आतून पोकळ होता तो त्यामुळे खांबाला दगड मारला किंवा ball लागला कि मस्त आवाज पण यायचा. घंटा वाजल्या सारखा.
दहीहंडी मध्ये एक टोक खांबाला तर दुसरे समोरच्या भिंतीवरच्या खिळ्याला असायचे.
रस्त्याच्या समोरच्या बाजूला खूप श्रीमंत लोकांचा वाडा होता. दिवाळीच्या रात्री आमचे लहान-लहान फटाके संपले कि त्यांची आतिषबाजी सुरु व्हायची. २-४ तास मग या खांबाला टेकून त्यांची दिवाळी बघत बसायचो. दहा हजाराची लड लागली कि खांबाला घट्ट धरून ठेवायचो, नवीन-नवीन शोभेचे फटाके पापणी न मिटता - गाल खांबाला चिकटवून बघत राहायचो. थंडीमध्ये खांबाला गाल लागले कि मस्त गार वाटायचं. एकदम गुळगुळीत झाला होता तो खांब, नवीन कपड्यांना मग त्या खांबाचे शिक्के लागून राहायचे...
नेहमी एखादा तरी पतंग या खांबावर फडफडत असायचा...
कित्येक वर्ष झाली असतील तिकडे जाऊन- तो खांब पाहून- त्याला टेकून. आज अचानक आठवला तो. भरून आले खूप.
एकवेळ माणसे आठवणं साहजिक आहे पण अशा काहीच्या-काही गोष्टी कशा काय आठवतात कळत नाही.
कुठल्यातरी काळच्या, कुठेतरी दिसलेल्या, कधीतरी हाताळलेल्या शेकडो गोष्टी डोक्यात असतात आपल्या. का आठवतात या गोष्टी कुठे नोंद असते यांची कुठे नोंद असते यांची कशाशी नातं अस्त यांचं कशाशी नातं अस्त यांचं का कधीपण डोके वर काढतात या मधूनच
काही काही कळत नाही..
फक्त या गोष्टींचे स्पर्श, आवाज, चवी अजूनही जाणवतात राहतात.
"काही कळत नाही, काही कळत नाही" हे वाचून अरभाट आणि चिल्लरची आठवण आली. खरंच काही कळत नाही, हे सगळे बंध अल्लाद सोडून मोकळा झालेला माणूस नसावा
मस्तं लिहिलंयस ..आठवणीतला एक धागा किती रंगवता येऊ शकतो..त्या एका आठवणीशी जोडलेल्यापण कित्ती आठवणी  केवढा गुंता असतो नं आपल्या डोक्यात
निर्जीव गोष्टींच्या आठवणी पण जिवंत करतात सगळं...