#SaathChal palkhi wari rain sant dnyaneshwar maharaj #SaathChal पावसाच्या साथीने लोकरंगांची उधळण | eSakal

#SaathChal पावसाच्या साथीने लोकरंगांची उधळण
शुक्रवार, 20 जुलै 2018
वेळापूर - हरिनामाचा अखंड जयघोष म्हणजे वारी, टाळ-मृदंगांचा गजर म्हणजे वारी, भक्तीची कसोटी म्हणजे वारी, सहनशीलतेचा साक्षात्कार म्हणजे वारी, तसेच लोकरंगांची उधळण म्हणजेही वारी... हे लोकरंगांचे अनोखे रूप गुरुवारी वेळापूरच्या माळरानावर पाहायला मिळाले.
रिंगण, धावा आणि त्यानंतर रंगलेल्या भारुडांनी वेळापूरच्या परिसरात लोकरंगात न्हाहून निघाला. अंधश्रद्धेला जीवनातून हद्दपार करण्याबरोबरच जीवन अधिक डोळस पद्धतीने जगण्याचा बीजमंत्र घेऊन माउलींचा पालखी सोहळा वेळापूर मुक्कामी विसावला.
वेळापूर - हरिनामाचा अखंड जयघोष म्हणजे वारी, टाळ-मृदंगांचा गजर म्हणजे वारी, भक्तीची कसोटी म्हणजे वारी, सहनशीलतेचा साक्षात्कार म्हणजे वारी, तसेच लोकरंगांची उधळण म्हणजेही वारी... हे लोकरंगांचे अनोखे रूप गुरुवारी वेळापूरच्या माळरानावर पाहायला मिळाले.
रिंगण, धावा आणि त्यानंतर रंगलेल्या भारुडांनी वेळापूरच्या परिसरात लोकरंगात न्हाहून निघाला. अंधश्रद्धेला जीवनातून हद्दपार करण्याबरोबरच जीवन अधिक डोळस पद्धतीने जगण्याचा बीजमंत्र घेऊन माउलींचा पालखी सोहळा वेळापूर मुक्कामी विसावला.
खांद्यावर भागवत धर्माची पताका घेऊन विठुरायाच्या चरणी आपली वारी रुजू करण्यासाठी निघालेल्या माउलींच्या सोहळ्यात लोकरंग कशाला म्हणतात, याची प्रचिती आली. परंपरेप्रमाणे वेळापूरजवळ ‘तुका म्हणे धावा, आहे पंढरी विसावा’ असा घोष करीत लाखो वारकरी धावा बावी माउंटवरून धावत वेळापूरच्या दिशेने आले. पायी चालून थकली- भागलेली पावले त्या उतारावरून धावत होती. मनात कमालीचा आनंद घेऊन वैष्णव विठुरायाच्या समीप आल्याचा भाव व्यक्त करीत होते. धावा झाला आणि माउलींची पालखी उताराच्या खाली थांबली. रथापुढील शेडगे दिंडी क्रमांक तीनच्या वतीने मानाच्या भारुडात ज्येष्ठ भारुडकार लक्ष्मण राजगुरू यांनी वारीच्या वाटेवरील खरी वेडी कोण, याचे दर्शन घडविले. महादेव महाराज शेंडे यांनी गवळणी सादर करून भाविकांची मने जिंकली. प्रबोधन करीत रंगलेल्या भारुडातून वारकऱ्यांमधील अंधश्रद्धा दूर करण्याचा प्रयत्न झाला. जीवनाचा खरा अर्थ भारुडकारांनी विषद केला.
सकाळी रंगलेले खुडूस फाट्यावरील गोल रिंगण, धावा आणि भारुडांनी सारा दिवस भाविकांसाठी आनंदाचा ठरला. भुरभूर पावसात लोकरंगाचा आस्वाद घेतला. रात्री सोहळा वेळापूर मुक्कामी विसावला.
संत ज्ञानेश्वर महाराज पालखी
बसायला जागा द्या; काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे सदस्य सांगलीत आक्रमक
सांगली : महापालिकेच्या दर सुधार समितीस मान्यता देण्यासाठी बोलवलेल्या महासभा विरोधी कॉंग्रेस-राष्ट्रवादीच्या सदस्यांच्या आंदोलनामुळे गुंडाळण्यात आली....
देवांच्या भेटीलाही न्यायालयाचा अडसर
भिलार : दसऱ्याच्या दिवशी दांडेघरच्या श्री केदारेश्वर आणि पसरणीच्या श्री काळभैरवनाथाच्या पालखी भेटीचा सोहळा नेहमीच्याच पारंपरिक वादग्रस्त जागेत न...
आमदार जितेंद्र आव्हाड गुन्हा दाखल करण्याची धनगर समाजाची मागणी
बारामती शहर - राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार जितेंद्र आव्हाड यांनी मल्हारराव होळकर यांच्याविषयी अपशब्द व्यक्त करुन धनगर समाजाचे आराध्यदैवताचा अपमान...
नागरिकांना नीट उत्तरे देता येत नसतील तर बदली करुन घ्या - भालके
मंगळवेढा - तालुक्यातील शेतकरी आणि नागरिकांच्या विजेच्या समस्यांची सोडवणूक करताना नीट उत्तरे देता येत नसेल तर स्वताहून बदली करून जा असा इशारा...
नाशिक - इंधन दरवाढीसह महागाईचा दणका, टंचाई स्थितीच्या पार्श्‍वभूमीवर गुरुवारी (ता. १८) दसरा- दिवाळी खरेदीचा जेमतेम उत्साह होता. आकर्षक विक्री...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


वाचा OnlineTyari च्या मराठी कथा चालू घडामोडी (2 ऑक्टोबर ) प्रतिलिपि वर « प्रतिलिपि मराठी | Read OnlineTyari's Marathi content Current Affair (2 October on Pratilipi « Pratilipi Marathi

प्रतिस्पर्धा कायद्याचा आढावा घेण्यासाठी स्थापना करण्यात आलेल्या प्रतिस्पर्धा कायदा आढावा समितीचे प्रमुख - कंपनी कल्याण मंत्रालयाचे सचिव.
स्काईमेट व्हेदर कंपनीच्या अहवालानुसार, भारतात यावर्षी 1 जून ते 30 सप्टेंबर या कालावधीत पर्जन्यमान दीर्घ कालावधी सरासरीच्या इतक्या प्रमाणात नोंदवले गेले - 91% (804 मिलीमीटर).
‘चांगले समरिटिन व वैद्यकीय व्यावसायिक (आपत्कालीन परिस्थितीत संरक्षण व नियमन) विधेयक-2016’ हे विधेयक मंजूर करणारे भारताचे प्रथम राज्य - कर्नाटक.
आंतरराष्ट्रीय वयोवृद्ध दिन 2018 याचा विषय - सेलिब्रेटिंग ओल्डर ह्यूमन राइट्स चॅम्पियन्स.
शहरी सहकारी बँका अल्प वित्त बँकेच्या (SFB) स्वरुपात स्वैच्छिक आधारावर रूपांतरित होण्यासाठीच्या मानदंडानुसार, बँकांचे किमान निव्वळ उत्पन्न इतके असावे - 50 कोटी रुपये.
IDBI बँकेचे हे मुख्य कार्यकारी अधिकारी व व्यवस्थापकीय संचालक सेवानिवृत्त झाले आहेत - बी. श्रीराम.
23 ते 30 नोव्हेंबर या कालावधीत ICC कर्णबधिर टी-20 विश्वचषक क्रिकेट स्पर्धा येथे खेळविली जाणार – भारत (गुरूग्राम).
वूहेन महिलांच्या आंतरराष्ट्रीय टेनिस स्पर्धेतली एकेरीची विजेता - सॅबेलिनेका (बेलारूस).
दोहा येथे झालेल्या आशियाई 10 रेड स्नुकर स्पर्धेत पंकज अडवाणीला हे पदक मिळाले - कांस्यपदक.
या देशात ‘2018 तिरंदाजी विश्वचषक अंतिम’ स्पर्धा खेळली गेली - टर्की (सॅमसन शहरात).
बांग्लादेशी लष्कराची प्रथम महिला मेजर जनरल - सुसेन गिती.
या साली भारतात प्रतिस्पर्धा कायदा संमत करण्यात आला – सन 2002.
आंतरराष्ट्रीय वयोवृद्ध दिन - 1 ऑक्टोबर.
या साली भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) कार्यरत झाली – सन 1935 (1 एप्रिल).
सामग्री वाचन आनंद लुटा
सोशल मीडिया वर अनुसरण करा


पोप कैयस - विकिपीडिया

 - एप्रिल २२, इ.स. २९६) हा तिसऱ्या शतकाच्या अखेरचा पोप होता.
याचा उल्लेख पोप गैयस असाही आढळतो.
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
डिसेंबर १७, इ.स. २८३ – एप्रिल २२, इ.स. २९६ पुढील:
इ.स. २९६ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ६ सप्टेंबर २०१७ रोजी १०:२४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


loksatta blog benchers winner opinion loksatta campus katta | राजकारणी, उद्योगपती व बाबांच्या युतीने देशाचा सत्यानाश | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
राजकारणी, उद्योगपती व बाबांच्या युतीने देशाचा सत्यानाश
राजकारणी, उद्योगपती व बाबांच्या युतीने देशाचा सत्यानाश
गेल्या काही दिवसांत भारतीय न्यायालयांनी दीर्घ काळ आठवणीत राहतील, असे निर्णय दिले आहेत.
‘बाबा प्रजासत्ताक’ या अग्रलेखावर प्रथम पारितोषिक विजेत्या विद्यार्थ्यांने मांडलेले मत.
फ्रेंच राज्यक्रांतीचा जनक प्लेटोने मांडलेल्या विचारानुसार ‘राजसत्ता जेव्हा नीतिमत्ता सोडून धर्मसत्तेची रखेल बनते तेव्हा देशाच्या अस्मितेवर बलात्कार होतो’ या वाक्याचा प्रत्यय आपल्याला काही दिवसांपूर्वी बाबा रामरहिमच्या अटकेपश्चात डेरा समर्थकांनी मांडलेल्या उच्छादावरून आला असेल. या काळात हरयाणा, पंजाब, हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेश या राज्यांत हिंसेचा जणू आगडोंब उसळला होता. भारतात बाबा लोकांना मोठे होण्यास राजकीय आश्रय वेळोवेळी मिळत आलेला आहे हे जगजाहीर सत्य आहे. डॉ. आंबेडकरांनी भारतीय राजकारणाबद्दल म्हटले होते की, ‘भारतीय राजकारणात व्यक्तिपूजा अगर भक्तीचा एवढा प्रभाव आहे की इतर कोणत्याही देशातल्या राजकारणात अशी भक्ती व व्यक्तिपूजा आढळणार नाही. धर्मात भक्तिमार्ग हा मुक्तिमार्ग बनू शकतो, परंतु राजकारणात भक्तिमार्ग हा अंध:पतनाचा आणि पर्यायाने हुकूमशाहीचा निश्चित मार्ग बनायला वेळ लागणार नाही.’ अनतिकतेने बरबटलेल्या भारतीय राजकारणाबद्दल डॉ.आंबेडकरांनी मांडलेले मत आजही चपखल वाटते.
गेल्या काही दिवसांत भारतीय न्यायालयांनी दीर्घ काळ आठवणीत राहतील, असे निर्णय दिले आहेत. तिहेरी तलाकला दणका दिल्यापाठोपाठ ‘खासगीपणा हा मूलभूत अधिकार नसल्याचा’ केंद्र सरकारचा युक्तिवाद मोडून काढत खासगीपण जपण्याला घटनात्मकतेचं कोंदण देणारा निर्णय आला आणि लगेचच बाबा रामरहीम नावाच्या भोंदूला त्याची सगळी ताकद, समर्थकांच्या फौजांचा हिंसाचार, वेठीला धरण्याची क्षमता, राजकीय वरदहस्त असल्या कशाचीही पत्रास न ठेवता दिलेला झटका न्यायव्यवस्थेवरचा विश्वास बळकट करणारा आहे. तोंडानं कायद्याच्या राज्याची भाषा करायची आणि कुणी बडा अडकतो म्हटल्यावर शक्य तेवढे ‘किंतु-परंतु’ वाटेत आणायचे ही आपल्याकडची रीत. रामरहिमसाठीही ती वापरात आली. मात्र, न्यायालयानं बाबाचा न्याय केला. खऱ्या अध्यात्माला बदनाम करणाऱ्या दुकानदारीवर एक प्रहार जरूर झाला आहे. डेरा समर्थकांकडून झालेल्या हिंसाचाराची पूर्वकल्पना असूनही या हिंसाचाराला आवर घालता आला नाही म्हणून हरयाणा शासनावर भरपूर टीका झाली, कोर्टाने ताशेरे ओढले परिणामी बाबाला कोर्टाने २० वर्षांची शिक्षा सुनावली तेव्हा अनागोंदीची पुनरावृत्ती सरकारने होऊ दिली नाही. पण मुळात बाबा आणि बाबाचे अनुयायी यांना राज्य शासनाने कायदा हातात घेण्याची इतकी मुभा का दिली गेली, हा प्रश्न उरतो.बाबाच्या मागे लाखोंच्या संख्येने अनुयायी का गोळा होतात हा दुसरा प्रश्न आणि हे असे किती बाबा देशभरात घटनाबाह्य शक्तिपीठं होऊन बसले आहेत, हा तिसरा प्रश्न. बाबाला शिक्षा फर्मावली आणि त्याची तुरुंगात रवानगी झाली; आता तो वरच्या कोर्टात अपील करेल वगरे गोष्टी घडत राहतील, पण या तीन प्रश्नांचा विचार व्हायला हवा. भारतीय जनतेचा बाबा मंडळींप्रति आणि एकूणच अध्यात्माप्रति असलेला भाबडा दृष्टिकोन हा देखील एक संशोधनाचा विषय होऊ शकेल. याचे उदाहरणच द्यायचे झाले तर एकीकडे दोन भगिनी स्वत:च्या जिवाची पर्वा न करता प्रचंड शक्तिमान बाबाच्या विरोधात शेवटपर्यंत लढा देतात तर दुसरीकडे मात्र त्या पीडित भगिनींना साथ देण्याऐवजी बलात्कारी बाबासाठी हजारो महिला रस्त्यावर उतरतात याला काय म्हणावे आपल्याच भगिनींवर झालेल्या अन्यायाविरुद्ध आवाज न उठवता उलट आरोपीला सहकार्य करतात यावरून अशा धर्मद्रोही लोकांचे प्रस्थ वाढविण्यासाठी आपणच दोषी आहोत असेच म्हणावे लागेल. या देशाला सध्या अशा हरामखोर धर्मगुरूंपासूनच खरा धोका आहे. अतिरेक्यांचा वावर देशाच्या सीमेपुरता आहे आणि आमचे शूर जवान स्वत:च्या प्राणाचे बलिदान देऊन अतिरेक्यांचा खात्माही करीत आहेत. परंतु धर्माच्या नावावर नंगानाच करणारे हे धार्मिक अतिरेकी यांचा खात्मा कसा करायचा हे एक फार मोठे आव्हान देशासमोर निर्माण झाले आहे. राजकारणी काहीच करू शकणार नाहीत, कारण सर्वपक्षीय राजकारणी यांचे भक्त आहेत.
राजकारणी, उद्योगपती आणि बाबा लोकांची युती एक दिवस या देशाचा सत्यानाश केल्याशिवाय राहणार नाही एवढे मात्र नक्की. तेव्हा आता वैचारिक बठक असलेल्या लोकांनीच अशा देशद्रोही बुवा, बापूंचा नायनाट करण्यासाठी पुढाकार घेणे गरजेचे आहे. बाबा रामरहिमसारख्या वृत्ती बळावण्याचे कारण आपल्या देवभोळ्या मानसिकतेत आहे. माळ घालून गोपीचंदनाची नामाटी ओढणाऱ्याची विश्वासार्हता व प्रतिष्ठा गावात ‘बाय डिफॉल्ट’ इतरांपेक्षा जास्त असते. भगवी वस्त्रे घालून आयुर्वेदाचे नाव घेत एखादा बाबा ग्राहकांची मानसिकता कोळून प्यायलेल्या मार्केटिंग तज्ज्ञांच्या उरावर थयथया नाचत त्यांना पुरते झोपवू शकतो. पिढय़ान्पिढय़ा जीन्सच्या नेणिवेवर नोंदला गेलेला अध्यात्माचा गंज धुवून जायला
अजून बरीच युगे लोटावी लागणार आहेत..तोवर कोणतीही व्यवस्था अशा बाबा-बुवांचे काहीही वाकडे करू शकणार नाही हे मात्र खरे.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Video : पोट धरून हसायला लावणारा हा रन-आऊट तुम्ही पाहिलात का
अनिल अंबानींच्या रिलायन्सचा एनडिटीव्हीविरोधात 10 हजार कोटींचा दावा
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
उद्धव ठाकरे, आधी बाळासाहेबांचं स्मारक बांधा, मग राम मंदिर-राणे
केवळ ११ सामने, मानधन २६५९ कोटी .. हा आहे क्रीडाविश्वातील सर्वात महागडा खेळाडू
'शबरीमला मंदिर म्हणजे सेक्स टुरिझमची जागा नाही'
बायको घर सोडून गेल्याने आठ महिन्यांच्या चिमुकल्याला बापाने पाण्याच्या टाकीत फेकले
गौतम नवलखा आणि आनंद तेलतुंबडे यांना हायकोर्टाचा दिलासा
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


ई-साहित्य - कविता ॥ तुम्ही सारे नेटकरी ॥

कविता ॥ तुम्ही सारे नेटकरी ॥
कविता ॥ तुम्ही सारे नेटकरी ॥
गेली रया ती सारी
नभी गुप्त ते पतंग
फिरकीची मांजा न दोरी ॥
आठवतोय का तो चेंडू
त्या लाल सपाट चिपळ्या
कुणी दांडू मारे विटीला
कधी फोडी काच ती चेंडू
क्षणात लुप्त धोंडू अन बंडू ॥
कधी भेंड्या त्या गाण्यांच्या
कधी खेळ तो मण्यांचा
तर कधी चोर पोलिसांचा ॥
कधी तारांची ती गाडी
धावी पोरं ती शेम्बडि
कधी मारी उंच उडी
तर कधी खेळती कबड्डी
खेळ सारे या मातीत
तुम्हा नाय ठाव त्यांची महती
तुम्ही सारे नेटकरी ॥
सिद्धेश्वर विलास पाटणकर C


25 शक्तीशाली विचार....विचार करण्या साठी ( यशशास्त्र सुविचार ) - मराठी मोटिव्हेशन

indian techworld techअभिनेताजागतिक शास्त्रज्ञभारतीय उद्योगपतीभारतीय खेळाडूभारतीय राजकारणभारतीय शास्त्रज्ञAll जीवन चरीत्र
नील्स बोहर – विसाव्या शतकातील महान शास्त्रज्ञ ( जीवन चरित्र )
पी.व्ही. नरसिंहराव – भारताची अर्थव्यवस्था पूर्ण बदलून टाकणारे खंबीर नेतृत्व
आत्मविश्वास वाढवणारे सुविचार 2.
आत्मविश्वास वाढवणारे मराठी सुविचार – 1
स्टिव्ह जॉब्स यांचे यशाचे १० नियम (१० Rules of success from…
टायटॅनिक बुडते वेळेसची एक माहिती नसलेली कथा.
IPL च्या लिलावात विकला गेला ३० लाखात पण त्याची संपत्ती आहे…
Happy Birthday फेसबुक – आपल्या लाडक्या फेसबुक ला झाले 18 वर्षे…
शॉर्ट स्टोरीजAll सुंदर लेख
बोधकथा – माणुसकीचे फळ
बोधकथा – खरा संन्यासी कोण
Home Home मोटीव्हेशनल 25 शक्तीशाली विचार….विचार करण्या साठी ( यशशास्त्र सुविचार )
25 शक्तीशाली विचार….विचार करण्या साठी ( यशशास्त्र सुविचार )
आजच्या दिवसाची सुंदर सुरुवात या सुंदर मराठी सुविचानी करा. या सुविचारानी तुमचा दिवस आनंदात आणि उत्साहात जाईल एकदा नक्की वाचा, सुविचार आवडले तर whatsapp वर मित्रांना शेर करा धन्यवाद
माणसाला खाली आणणारा गर्वापेक्षा वेगवान मार्ग नाही.
तुम्ही नर्कातुन जात असाल तर चालणं सुरु ठेवा. नर्कातून बाहेर पडण्याचा हा एकच मार्ग आहे.
स्वप्न पाहतच असला तर मोठंच पहा. लहान कशाला कारण मोठी स्वप्नेच माणसाचं रक्त ढवळू शकतात.
सोप्पी होण्याआधी कुठलीही गोष्ट कठीण असते.
जो खूपच सुरक्षित आहे तो असुरक्षित आहे.
एकाच वेळेस दोन कामे करणे म्हणजे दोनपैकी एकही काम न करणे.
चालता आणि धावता येण्याआधी माणसाला रांगावं लागतं.
भेटेल त्या प्रत्येकाला खुश करण्याचा प्रयत्न करा.
काम उद्या वर ढकलणे क्रेडिट कार्ड वापरण्या सारखे आहे. बिल मिळेपर्यंत फार मजा येते.
ज्ञानाला अर्थ कृतीमुळे प्राप्त होतो. कृती नाही तर ज्ञानाला अर्थ नाही.
यंत्रांनी कामे केली पाहीजे. माणसांनी विचार करायला पाहिजे.
नेहमी लक्षात ठेवा. उघडण्या साठी दुसरे दार तयार ठेवल्या शिवाय निसर्ग पहिले दार कधीच बंद करत नाही.
तुम्ही जे आत्ता पर्यंत करत होतो तेच पुन्हा कराल तर तुम्हाला तेच मिळेल जे आत्ता पर्यंत मिळत होतं.
आधी कधीच न मिळवलेलं मिळवण्यासाठी आधी कधीच न केलेलं करावं लागेल.
ध्येयावर न पोहोचणे ही शोकांतिका नाही. पोहोचण्यासाठी ध्येयच नसणे ही खरी शोकांतिका आहे.
विद्यार्थी तयार झाला की शिक्षक हजर होतो.
जेंव्हा माणूसएखाद्या गोष्टीसाठी वेडा होऊन जातो त्याला मदत करण्यासाठी, त्याला ती गोष्ट मिळवून देण्यासाठी अक्षरश संपूर्ण सृष्टी पुढे सरसावते.
विचार बदला, जीवन बदला.
योजना तयार करण्यासाठी खर्च केलेला एक मिनिट ती योजना अमलात आणताना दहा मिनिटे वाचवते.
अपयश जितकी जास्त, यश तितकं मोठं.
बंदराच्या ठिकाणी जहाज सुरक्षित असते. पण तिथे ठेवण्यासाठी जहाज बनवले जात नाही.
निश्चयी माणसाला कोणी थांबवू शकत नाही. अनिश्चयी माणसाला थांबवण्याची गरजच पडत नाही. तो जागेवरून निघतच नाही.
तुम्ही कुठे जात आहात तुम्हाला माहिती नसेल तर तुम्ही कुठे पोहचाल कोणास ठाऊक.
तुमच्या ध्येयाला मनात कोरून टाका.
यश तुमच्याकडे अक्षरशा ओढलं जाईल.
लेखक: अब्दुल सलाम चाऊस
मित्रांनो कसे वाटले आजचे हे शक्तीशाली यशशास्त्र सुविचार आवडले असतील तर नक्की शेर करा. दररोज एक सुविचार whatsapp status म्हणून ठेवा. आणि हो आमचे फेसबुक पेज लाईक करा अश्या शक्तीशाली सुविचारांसाठी. धन्यवाद
Next articleप्रयत्न आणि चिकाटी – व्यक्तिमत्व विकास आणि यशासाठी आवश्यक गुण
आत्मविश्वास वाढवणारे सुविचार 2.
आत्मविश्वास वाढवणारे मराठी सुविचार – 1
या लेखा बद्दल मत सुचवा. कंमेन्ट करा Cancel reply
व्हिडियो : पोलिसांना पाहून मुलाने ठोकला सॅल्युट, काय केल ऑफिसरने
दि टोमॅटो स्टोरी (The Tomato Story)
30 शक्तीशाली सुविचार जे तुमचे जीवन आत्मविश्वासाने भरून टाकतील


वर्ग:इ.स. २०१३ मधील चित्रपट - विकिपीडिया

वर्ग:इ.स. २०१३ मधील चित्रपट
एकूण २ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील २ उपवर्ग आहेत.
► इ.स. २०१३ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट (७ प)
► इ.स. २०१३ मधील मराठी भाषेमधील चित्रपट (९ प)
"इ.स. २०१३ मधील चित्रपट" वर्गातील लेख
एकूण २० पैकी खालील २० पाने या वर्गात आहेत.
इ.स. २०१३ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
गोलियों की रासलीला राम-लीला
अ जर्नी ऑफ सम्यक बुद्ध
ये जवानी है दीवानी
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २९ जानेवारी २०१४ रोजी ०८:५० वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Good Morning SMS, Good Morning SMS In Marathi, Good Morning SMS | 1

निसर्ग बदलला कि फुले
मनापासून आठवण काढली आहे
पुन्हा म्हणू नका आपली माणसे
" समाधान " म्हणजे
एक प्रकारचे " वैभव " असून,
ते अंत:करणाची " संपत्ती " आहे.
ज्याला ही " संपत्ती " सापडते
तो खरा " सुखी " होतो.
सुंदर दिवसाच्या सुंदर शुभेच्छा
जो चांगल्या वॄक्षाचा आधार घेतो त्याला चांगलीच सावली लाभते. म्हणुन नेहमी चागंल्या व्यक्तींच्याच सहवासात राहणे योग्य..
स्वतासाठी सुंदर घर करणे हे प्रत्येकाचे एक स्वप्न असते, पण....एखाद्याच्या मनात घर करणे, यापेक्षा सुंदर काहीच नसते...
हसून पहावं, रडून पहावं
हसून पहावं, रडून पहावं,
जीवनाकडे नेहमी डोळे भरुन पहावं...
आपलं नावं कुणीतरी काढावं...
पण, प्रेम मनापासुन करावं...
आपला दिवस प्रेमळ जावो...
देवा, मला इतकंच सुख दे की,
माझी महती इतकीच असू दे की,
कुणाचं तरी चांगलं होऊ दे,
नात्यामध्ये इतकी आपुलकी असूदे की,
जी फक्त प्रेमाने निभावली जातील,
डोळ्यात इतकी लाज असूदे की,
थोरामोठ्यांचा मान राखला जाईल,
आयुष्यातील श्वास इतकेच असूदेत की,
कुणाच्यातरी आयुष्याचे भलं करता येईल,
बाकीचे आयुष्य तुझ्याकडेच ठेव
म्हणजे इतरांनाही माझं ओझं होणार नाही.
स्वप्ने डोळ्यांत साठवुन ठेवु नयेत,
ती ह्रुदयात जपून ठेवावीत,
कारण ह्रुदयाचा प्रत्येक ठोका,
ही स्वप्ने पुर्ण करण्याची
एक छोटासं हसु असेल,
सायंकाळी तो बाहेर निघाला,
रात्रभर चांदणी बरोबर खेळला.
सकाळ होताच गायब झाला,
भुतकाळ आपल्याला आठवणींचा आनंद देतो;
भविष्यकाळ आपल्याला स्वप्नांचा आनंद देतो
पण आयुष्याचा आनंद फ़क्त वर्तमानकाळच देतो....
तुमचा दिवस शुभ जावो...
दोन्ही तसे नाजूक असतात....
आणि हृदयात फक्त आपलेच दिसतात....


NATIONAL Archives - Page 3 of 693 - तरुण भारत | तरुण भारत

कन्हैया कुमारची डॉक्टर्सना मारहाण, गुन्हा दाखल
पाटणा बिहारची राजधानी पाटणा येथील एम्स रुग्णालयाच्या प्रशासनाने जेएनयू विद्यार्थी संघाचा माजी अध्यक्ष कन्हैया कुमारच्या विरोधात गुन्हा नेंदविला आहे. कन्हैया आणि त्याच्या समर्थकांनी डॉक्टर्सना मारहाण केल्याचा आरोप एम्स प्रशासनाने केला आहे. एम्स प्रशासनाने पाटणा येथील फुलवारी शरीफ पोलीस स्थानकात कन्हैया कुमार, एआयएसएफचे नेते सुशील कुमार तसेच 80-100 अज्ञात समर्थकांच्या विरोधात गुन्हा नोंदविला. कन्हैया कुमार रुग्णालयात दाखल माकपची विद्यार्थी संघटना ...Full Article
पंचकूला येथे रावणाचा जगातील सर्वात उंच पुतळा
वृत्तसंस्था/ पंचकूला हरियाणाच्या पंचकूला शहरातील सेक्टर 5 मध्ये विजयादशमीच्या दिवशी (19 ऑक्टोबर) जगातील सर्वाधिक उंच रावणाच्या पुतळय़ाचे दहन केले जाणार आहे. रावणाच्या पुतळय़ाची उंची 210 फूट आहे. श्री रामलीला ...Full Article
नरेंद्र मोदी-जिनपिंग यांची नोव्हेंबर महिन्यात होणार भेट
नवी दिल्ली नोव्हेंबर महिन्यात अर्जेंटीना येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि चीनचे अध्यक्ष क्षी जिनपिंग यांची भेट होणार असल्याची माहिती चीनच्या राजदूताने सोमवारी दिली आहे. अफगाणिस्तानच्या मुत्सद्दय़ांसाठी भारत-चीनकडून आयोजित संयुक्त ...Full Article
पाक-अफगाणिस्तान सीमेवर गोळीबार, प्रेंडशिप गेट बंद
क्वेटा : पाकिस्तान-अफगाणिस्तान सीमेवर दोन्ही देशांच्या सैनिकांनी गोळीबार केल्याने तणावाची स्थिती उद्भवली आहे. परंतु या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाल्याचे वृत्त नाही. गोळीबाराच्या घटनेनंतर पाकिस्तानने चमन शहरानजीकच्या सीमेवरील प्रेंडशिप गेट ...Full Article
हंगेरीत रस्त्यावर झोपण्यास बंदी
लोकांना हटविण्यासाठी पोलिसांना विशेषाधिकार वृत्तसंस्था/ बुडापेस्ट बेघर लोकांबद्दल पंतप्रधान व्हिक्टर ओर्बन यांच्या सरकारने आणलेला कायदा लागू होताच सोमवारपासून हंगेरीत रस्त्यांवर झोपण्यावर बंदी आली आहे. सरकारच्या या कायद्याला टीकाकारांनी ‘क्रूर’ ...Full Article
उत्तर भारतीयांवरील हल्ल्यांमागे काँग्रेस
गुजरातच्या मुख्यमंत्र्यांचा आरोप पूर्वनियोजित कटांतर्गत हल्ले : योगी आदित्यनाथांशी चर्चा वृत्तसंस्था/ लखनौ उत्तरप्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांची भेट घेतल्यावर गुजरातचे मुख्यमंत्री विजय रुपाणी यांनी सोमवारी लखनौ येथे एका पत्रकार ...Full Article
हत्येत पुतीन सामील असू शकतात, पण….
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याकडून विचित्र विधान वृत्तसंस्था/ वॉशिंग्टन अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाचे राष्ट्रपती ब्लादिमीर पुतीन यांच्याबद्दल चकीत करणारे विधान केले आहे. रशियाचे राष्ट्रपती पुतीन हत्या अणि विषप्रयोग यासारख्या ...Full Article
हाफिजच्या रकमेतून हरियाणात मशीद
एनआयएच्या चौकशीत मोठा खुलासा : इमामासह 3 जणांना अटक वृत्तसंस्था/ पलवल राष्ट्रीय तपास यंत्रणेच्या (एनआयए) चौकशीत मोठा खुलासा झाला आहे. हरियाणाच्या पलवल येथील एका मशिदीच्या निर्मितीकरता लष्कर-ए-तोयबाचा प्रमुख हाफिज ...Full Article
1200 काश्मिरी विद्यार्थ्यांची धमकी
एएमयू सोडण्याची धमकी : मन्नान वाणीसाठी शोकसभेचा मुद्दा वृत्तसंस्था/ अलीगढ हिजबुल मुजाहिदीनचा दहशतवादी मन्नान वाणीचा खात्मा आणि अलीगढ मुस्लीम विद्यापीठात (एएमयू) त्याच्याकरता शोकसभा आयोजित करण्याप्रकरणी सुरू असलेल्या वादाला ...Full Article
छत्तीसगडमध्ये अपघातात कुटुंबातील 9 जण ठार
वृत्तसंस्था/ रायपूर बोलेरोची ट्रकला धडक बसून झालेल्या भीषण अपघातात एकाच कुटुंबातील 9 जण ठार झाले. छत्तीसगडमधील राजनांदगाव जिल्हय़ात ओव्हरटेक करताना ही दुर्घटना घडली. एका मुलांसह तिघांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात ...Full Article
वाचन संस्कृती : काही प्रश्न
‘मी-टू’ चळवळ सुरूच राहिली पाहिजे : सुशांत दिवगीकर
पुण्यातील ब्लड बँकेने रूग्णासाठी एक्स्पायरी डेट संपलेले रक्त दिले
काश्मीरमध्ये 3 दहशतवादी ठार ; 4 एके 47 ताब्यात
चीनने रस्त्यावरील लाईटसाठी मानवनिर्मित चंद्राची निर्मिती
शबरीमाला मंदिर : पोलिसांच्या बंदोबस्तात दोन महिला मंदिराजवळ
शिर्डीत प्रधानमंत्र्यांना भेटायला निघालेल्या तृप्ती देसाईंना पुणे पोलिसांनी घेतल ताब्यात
शिर्डीत पंतप्रधानांकडून विकासकामांचे उद्घाटन
सलीम-सुलेमान यांचा मराठीत प्रवास
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


विली वॅट्सनला जोडलेली पाने - विकिपीडिया

विली वॅट्सनला जोडलेली पाने
येथे काय जोडले आहे पान: नामविश्व: सर्व (मुख्य) चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा विभाग विभाग चर्चा Gadget Gadget talk Gadget definition Gadget definition talk निवडीचा क्रम उलटा करा
गाळण्या लपवा आंतर्न्यास | लपवा दुवे | लपवा पुनर्निर्देशने
खालील लेख विली वॅट्सन या निर्देशित पानाशी जोडले आहेत.
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).
मार्च ७  (← दुवे | संपादन)
विल्यम वॅट्सन (पुनर्निर्देशित पान)  (← दुवे | संपादन)
पाहा (पूर्वीचे ५०) (पुढील ५०) (२० | ५० | १०० | २५० | ५००).


आयुष्य मजेत जाईल | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
प्राणिजगत आणि मनुष्यजगत यांत काहीही फरक नाही. कारण आपण मूलत: प्राणीच आहोत. आपले सावज पकडण्यासाठी सर्व प्राणी सापळे
ही लेखमाला लिहिताना अतिशय मजा आली. पण त्याहून आश्चर्य वाटले ते प्रतिसादाचे इतका भरभरून प्रतिसाद कधी अनुभवला नव्हता. आता निरोपाची वेळ आली आहे. उत्कटतेने निरोप घ्यावा, म्हणजे परत...
ऊर्जा वाढवा, पण नियंत्रित करा
सध्या पुरुषत्व हिंसक बनलेले आहे, तर स्त्रीत्व गोंधळलेले आहे. पुरुषत्वाला आपली गती माहिती नाही, तर स्त्रीत्वाला आपली स्थिती समजत नाहीए. ऊर्जेचे अत्यंत हिंस्र प्रकटीकरण पुरुषांकडून होत असल्याने...
कुणीही आपल्या वडीलधाऱ्यांना प्रश्न विचारला, की ‘जन्माला येऊन तुम्ही असे काय केलेत’ तर नीट उत्तर द्यायला अनेकांची जीभ चाचरेल.
भ्या, पण घाबरू नका
एकदा एक उनाडटप्पू माणूस एका झाडाखाली झोपलेला असताना त्याच्या कानावर एक दवंडी येते, ‘ऐका हो ऐका राजेसाहेबांना असे स्वप्न पडले आहे की, कुणीतरी
पहिला प्रश्न- इथून म्हणजे कुठून तर आत्ता मी जिथे आणि ज्या परिस्थितीत आहे तिथून. मी आत्ता ज्या कोणत्या परिस्थितीत आहे ते कशामुळे तर आत्ता मी जिथे आणि ज्या परिस्थितीत आहे तिथून. मी आत्ता ज्या कोणत्या परिस्थितीत आहे ते कशामुळे तर मी आत्ताच्या क्षणापर्यंत जसे आयुष्य काढले
‘बो ले तैसा चाले, त्याची वंदावी पाऊले’ हे वचन ऐकले नाही असा माणूस नसेल. ‘चाले तैसा बोले, त्याची वंदावी पाऊले’ हे मात्र कुणी ऐकले नसेल.
एकीकडे विघ्नहर्त्यां देवाची आराधना फार मोठय़ा प्रमाणावर सुरू असताना दुसरीकडे विघ्नकर्तेही मोठय़ा संख्येने वाढीस लागलेले दिसतात.
एखादा माणूस समजा सारखी कुरकुर करतो आहे की, ‘मला उडय़ा मारता येत नाहीत. मला धावता येत नाही. जरा भरभर चालले की धाप लागते.’ तुम्ही त्याला पाहिल्याबरोबर तुमच्या काहीतरी लक्षात
परमार्थ पुरे, स्वार्थ साधा
सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत कान किटेस्तोवर परमार्थाचे गोडवे गाणाऱ्या भारताची आजची दशा पाहता परमार्थ म्हणजे शतकानुशतके चाललेले निव्वळ ढोंग आहे, हे आपल्या लक्षात येईल. हे ढोंग चालू करायला...
धर्म सोडा, धार्मिक व्हा
शीर्षक वाचल्यावर ‘हे कसे शक्य आहे’ हा प्रश्न सर्वाच्याच मनात येणार, हे नक्की. धर्माचा संकुचित अर्थ लावला तर हा प्रश्न योग्यच आहे. पण असे लक्षात ठेवायचे, की आपण ज्या
भेटू नयेत अशी माणसे
असे म्हणतात, की आयुष्यात डॉक्टर, पोलीस आणि वकील ही तीन माणसे न भेटल्यास आयुष्य सुखात जाते. किती चतुर विधान आहे ते पहा.
 असा प्रश्न हे शीर्षक वाचल्यावर सर्वानाच पडेल यात काय शंका असे म्हणतात की, सिकंदर जेव्हा भारतात आला तेव्हा येथील अनंत गोष्टी पाहून
खोटी दु:खे, खोटय़ा काळज्या
सामान्य माणूस आनंदात असताना त्याच्यामागे खोटी दु:खे लावून देणे आणि त्याच्या आनंदावर विरजण घालणे, हा कित्येकांचा छंद असतो. म्हणजे माहिती देण्याच्या नावाखाली फक्त काळजीच दिली जाते.
क्रिकेट : एक जीवनशिक्षण
आयुष्यात घडणाऱ्या अनेक घटनांसाठी जणू क्रिकेट आपल्याला तयार करते. क्रिकेटमुळे समजते की यश-अपयश हे दोन्ही किती क्षणभंगुर असते. गेल्या सामन्यातील शंभर धावा आजच्या सामन्यात कामाला येऊ शकत नाहीत. किंवा
क्रिकेट या खेळाचा प्रसार आणि प्रचार इतका झाला आहे की, ‘क्रिकेट कसे पाहावे’ हा लेखम्हणजे एक अनावश्यक खटाटोप आहे, असे कित्येकांना वाटेल. त्यात काय विशेष टी.व्ही. लावायचा, रेलून बसायचं
कु ठल्या कोनातून पाहिले असता एखादी गोष्ट छान दिसते हे आपल्याला माहिती असते. म्हणजे एखादी स्त्री अगर पुरुष एखाद्या कोनातून जास्त छान दिसतात, तर एखाद्या कोनातून विशेष छान दिसत
जे वण्याच्या आनंदाची सुरुवात ही भूक लागल्यानंतर होते. मध्यंतरी वेगवेगळ्या गावात कुठे काय छान छान खायला मिळते ते एका वृत्तपत्रात येत असे. मोठ मोठे लोक त्यात लिहीत असत. मजेदार
व्यायाम करण्यात काही आनंद असतो हेच मुळी कुणाला कळत नाही. व्यायाम म्हणजे काहीतरी भयंकर कष्टप्रद, जिवाचा छळ करणारे असे असते, असे गैरसमज असतात. व्यायाम करण्याआधी आतुरता, करताना आनंद आणि
आनंदी शरीरमनात आनंदी शरीरमन
शरीरमन असे अद्वैत असताना त्याचे शरीर आणि मन असे द्वैत केल्याने माणसांच्या आयुष्यात फार दु:ख उत्पन्न झाले आहे. शरीर हे क्षणभंगूर आहे, असे ओरडणारे महात्मे त्यात भर घालीत असल्याने
शिक्षण घेत असतानाच, कोणते काम केले असताना आपल्याला आनंद होईल आणि त्याचबरोबर अर्थार्जनही करता येईल याचा अंदाज आपल्याला आला पाहिजे. त्यासाठी लहानपणापासूनच विविध व्यावसायिक आपापला व्यवसाय कसा करतात, हे
शिकवावे कसे, हे शिकवणारी अनेक महाविद्यालये जगात आहेत. पण शिकावे कसे, हे मात्र जणू काही सर्वाना जन्मजात माहीत असते असे समजले जाते. नुकतेच जन्मलेले मूल दोनच वर्षांत चालायला, बोलायला
निर्णय घेणे आणि तो धकवणे किंवा नवीन निर्णय घेणे हाही एक निर्णयच असतो, हे समजणे फार इष्ट असते. आनंदमय राहण्यासाठी सजगता ही आवश्यक ठरते. काय केले की आपण आनंदात
बदलत्या जीवनशैलीने मानवी शरीरात होणारे घोटाळे आणि ते दूर कसे करता येऊ शकतात, याबद्दल मार्गदर्शन करणारे सदर.. आनंददायी जीवनशैलीमध्ये स्त्री-पुरुष संबंध फारच महत्त्वाचे ठरतात. अलीकडच्या काळातील बलात्काराच्या हृदयद्रावक घटना वाचून
कौतुकास्पद: युपीतल्या 850 शेतकऱ्यांना बिग बी करणार कर्जमुक्त; ५.५ कोटींचं अर्थसहाय्य
#MeToo : सेलिब्रेटी मॅनेजमेंट कंपनीच्या अनिर्बन दास ब्ला यांचा आत्महत्येचा प्रयत्न
#MeToo कोर्टाच्या आदेशाची वाट बघा; आलोक नाथांची सिंटाला विनंती
#MeToo : प्रसिद्ध चित्रकार जतिन दास म्हणतात तो मी नव्हेच
#MeToo : 'सेक्रेड गेम्स'च्या अभिनेत्रीचा दिग्दर्शक विपुल शहावर लैंगिक गैरवर्तणुकीचा आरोप
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात
माझ्यासाठी गुजराती संस्कृती शिकणं थोडं कठीण होतं- कंगना रणौत


तंत्रज्ञान क्रांती- आज आणि उद्या | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
अर्थ विकासाचे उद्योग »
तंत्रज्ञान क्रांती- आज आणि उद्या
तंत्रज्ञान क्रांती- आज आणि उद्या
‘भारतात बनवा’ या घोषणेची अंमलबजावणी करताना तंत्रज्ञानात होणारे बदल लक्षात घेणे जरुरी आहे.
गेल्या शतकातील औद्योगिक क्रांतीने जगाच्या अर्थकारणाचे चित्र संपूर्णपणे बदलून टाकले.
आपण आजपर्यंत करीत असलेली कामे उद्या यंत्रे करणार आहेत व त्यामुळे उद्या निर्माण होणाऱ्या रोजगारांची तयारी आज करणे जरुरी आहे. भारताने आज त्या नवीन क्रांतीला सज्ज व्हायला पाहिजे. ‘भारतात बनवा’ या घोषणेची अंमलबजावणी करताना तंत्रज्ञानात होणारे बदल लक्षात घेणे जरुरी आहे.
गेल्या शतकातील औद्योगिक क्रांतीने जगाच्या अर्थकारणाचे चित्र संपूर्णपणे बदलून टाकले. वाफेच्या इंजिनापासून सुरू झालेल्या या तंत्रज्ञानाने उत्पादन क्षेत्रापासून शेती व्यवसायापर्यंत सर्वच क्षेत्रांत आमूलाग्र बदल आणले. अगदी १७६० सालापासून सुरू झालेल्या या क्रांतिपर्वाने २०व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत अर्थकारणातील आमूलाग्र बदल घडवून आणले. कापड उद्योग, लोहमार्ग वाहतूक, पोलाद उत्पादन येथपासून घडत गेलेले बदल खाण उद्योग, ऊर्जा उद्योग या सर्वच क्षेत्रांत पसरत गेले. मोठमोठे कारखाने उभे राहिले. लोकांना रोजगार मिळाले, शहरीकरणाच्या प्रक्रियेला वेग येत गेला आणि या सर्वाचाच देशाच्या अर्थकारण व समाजकारण यांवर सखोल परिणाम झाला. या औद्योगिक क्रांतीने जशी सुबत्ता आणली तसेच त्याचे वाईट परिणामही आले. शहरीकरण झाले, पण शहरांचे बकालीकरणही झाले. ऊर्जेच्या भरमसाट व अयोग्य वापराने पर्यावरणावर अतिशय घातक परिणाम होऊन दूषित खेडय़ापाडय़ांतून शहरात काम व पैशाच्या आशेने आलेल्या माणसांचे हाल झाले. खेडी ओस पडत चालली व शहरातील वाढत्या गर्दीने आयुष्य बरबाद झाले. भारतात गेल्या ५० वर्षांत हेच चित्र दिसले, पण जगभरातील बहुतेक देश हे या दुष्टचक्रातून गेलेले आढळतात. श्रीमंत आणि गरीब यांच्यातील दरी कमी होण्याऐवजी वाढतच गेली. याच वेदनेतून समाजवाद, साम्यवाद अशा विचारसरणी येऊन भांडवलशाही व्यवस्थेवर कोरडे ओढले जाऊ लागले. या बदलणाऱ्या अर्थकारणाने जग विभागले जाऊ लागले. ही सर्व पहिल्या व दुसऱ्या तंत्रज्ञान क्रांतीची मेहरबानी आहे पण एक मात्र खरे की तंत्रज्ञानाने आणलेल्या या औद्योगिक क्रांतीने तेव्हा उत्पादकता भरपूर प्रमाणात वाढवली. रोजगार वाढवले, मालाची मागणी वाढवली, सेवांची गुणवत्ता वाढवली. आपण गेल्या ५० वर्षांत भारतात झालेल्या पोलाद, मोटार उद्योग, वाहतूक सेवा इत्यादींतील बदल बघितले तर १०० वर्षांपूर्वी पाश्चिमात्य देशात झालेल्या बदलांचे चित्र डोळ्यांसमोर आणता येते. तेव्हाच्या औद्योगिक क्रांतीनंतर झालेल्या परिणामांचे बरेच मोजमापन झाले आहे. असे मोजमाप करताना साधारणत: चार बाबींचा विचार केला जातो. देशातील वाढते दरडोई उत्पादन, कामगारांची उत्पादकता, रोजगारनिर्मिती आणि सरासरी घरटी उत्पन्न. दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या तीन दशकांच्या काळात अमेरिकन अर्थव्यवस्थेत या चारही बाबींमध्ये उत्तम प्रगती झाली व म्हणूनच अमेरिकन अर्थव्यवस्था व समाजव्यवस्था जगात पूर्णपणे प्रबळ सत्ता झाली.
प्रथमत: पारतंत्र्यात असलेल्या भारताने आणि मग अंगीकारलेल्या समाजवादी अर्थकारणाने या क्रांतीची बस चुकवली साम्यवादाच्या पाठी लागलेल्या चीननेही ही बस चुकवली, चीनच्या लक्षात ही चूक आली व त्याच साम्यवादी व्यवस्थेचा फायदा घेत त्यांनी स्वत:च्या अर्थव्यवस्थेत आमूलाग्र बदल घडवून आणले. गेल्या दोन दशकांतील चीनची प्रगती ही लक्षणीय आहे. आज अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला स्पर्धा करू शकेल अशी तेवढीच एक अर्थव्यवस्था डोळ्यांसमोर दिसते आहे. भारतापेक्षा तिपटीने मोठी असणारी अर्थव्यवस्था अमेरिकेच्या तृतीयांश असली तरी ती ज्या वेगाने वाढते आहे ते पाहता या क्रांतीचा उशिरा झालेला संपर्क चीनला अमेरिकेचा स्पर्धक बनवील. अर्थात ही प्रगती शाश्वत ठरावी असे वाटत असेल तर चीननेही अर्थव्यवस्थेच्या या चार परिमाणांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. भारतात मात्र गेल्या वर्षभरात तेवढय़ा घोषणा झाल्या, त्या प्रत्यक्षात उतरवण्याचा वेग बेचैन करणारा आहे. औद्योगिक किंवा गेल्या दशकातील तंत्रज्ञान क्रांती ही वेगळी होती व आजची तंत्रज्ञान क्रांती वेगळी आहे. या वेगळेपणाचे मर्म जाणून घेणे गरजेचे आहे. ते न कळता जर जुन्या क्रांतीपासून मिळालेले धडे परत गिरवले तर यशापेक्षा अपयशाची जास्त खात्री देता येईल.
तेव्हाच्या तंत्रज्ञान क्रांतीमुळे ज्या यंत्रांची निर्मिती झाली त्या बहुतेक सर्व यंत्रांनी माणसाच्या शारीरिक कष्टांची जागा घेतली. उदाहरणार्थ- वजन उचलण्याच्या यारीने १०० माणसांची संपूर्ण दिवसाची मेहनत एका तासात उरकण्याची किमया केली. माल उत्पादन, खाण उद्योग, वाहतूक या सर्वच क्षेत्रांत माणसाच्या मेहनतीची जागा लहान-मोठय़ा यंत्रांनी घेतली. साध्या जमिनीत खड्डा करायला किंवा विहीर खणायला जेवढी माणसे किंवा दिवस लागायचे, यंत्रांनी तेच काम काही तासांत उरकून उत्पादकता कमालीने वाढवली. यामुळे बिनचूक मोठय़ा प्रमाणात उत्पादन होण्यास व त्याचा परिणाम उत्पादनाच्या खर्चावर होऊन त्या त्या मालाचा मोठय़ा प्रमाणावर पुरवठा करणे शक्य होऊ लागले. पण या प्रत्येक यंत्राबरोबर ते चालवणारा माणूस तेथे असणे जरुरीचे होते. आजची जी तंत्रज्ञान क्रांती होते आहे, त्यात माणसाच्या मेहनतीची जागा यंत्रे घेत असतानाच बुद्धीचीही जागा घेत आहेत. संगणक जेव्हा ८०/९० च्या दशकात घराघरात पोहोचले, त्या वेळी संगणक कितीही वेगवान असला तरी त्याला स्वत:ची बुद्धी नाही व आपण जे सांगू, जी आज्ञावली पुरवू त्यानुसार काम करणारा तो माणसाचा गुलाम आहे, अशी हेटाळणीरूप भाषा सर्वच जण वापरताना दिसत होते. पण या डिजिटल क्रांतीच्या ओघात आता येणारी यंत्रे, यंत्रमानव हे माणसांचीच जागा घेत आहेत. या क्रांतीचा पहिला परिणाम जो तुम्हा-आम्हा सर्वानाच दिसेल तो म्हणजे चालकाशिवाय चालणारी गाडी आता केवळ कल्पनेतच नाही तर प्रत्यक्षात रस्त्यावर धावताना दिसणार आहे. आज जेव्हा संगणकीय यंत्र व माणूस बरोबरीने कामे करतील तेव्हा ऐन वेळी निर्णय कोण घेईल हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. पूर्वीच्या क्रांतीतून आलेल्या व्यवस्थेत अशा वेळी माणूसच निर्णय घेईल, हे अध्याहृत होते. विमान कितीही संगणकाने हाकले तरी आणीबाणीच्या परिस्थितीत तेथील दोन चालक निर्णय घेऊन सर्व चलनयंत्रणा स्वत:च्या ताब्यात घेतील, अशी खात्री प्रत्येक विमान प्रवाशाला होती व म्हणूनच तो निर्धास्त होता. पण गेल्या काही वर्षांतील तंत्रज्ञान प्रगतीमुळे आज परिस्थिती वेगळी आहे. आज चालकरहित विमाने केवळ युद्धात भाग घेऊन शत्रूवर हल्ला करीत नाहीत तर व्यावसायिक विमानातही आणीबाणीच्या काळात सूक्ष्म सेकंदात अचूक निर्णय घेणारी संगणक प्रणाली विमानामध्ये बसवली जात आहे. असे निर्णय घेताना लागणाऱ्या आज्ञावली तयार होत आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्तेनुसार त्यांची आखणी केली जात आहे. अगदी वैद्यकशास्त्रातील एखाद्या गुंतागुंतीच्या शस्त्रक्रियेपासून, विमान, गाडी चालकापर्यंत ही नवीन यंत्रे माणसाची मेहनतच नाही तर बौद्धिक क्षमतेची जागा उत्तम तऱ्हेने घेऊ लागणार आहे. उत्पादन उद्योग, सेवा उद्योग यांच्यावर या नवीन क्रांतीमुळे होणारा हा परिणाम सर्व अर्थव्यवस्थेवर व समाजव्यवस्थेवर खोलवर परिणाम करणारा ठरणार आहे.
आजच्या औद्योगिक व तंत्रज्ञान क्रांतीने अकुशल कामगारांची गरज जवळजवळ संपुष्टात आणली आहे. पण आजही कुशल कामगारांना रोजगाराची हमी आहे उद्याच्या तंत्रज्ञानाने कुशल कामगारांची गरजही कमी होत जाईल. वर दिलेल्या उदाहरणांप्रमाणे विमानचालकांची गरजच राहणार नाही उद्याच्या तंत्रज्ञानाने कुशल कामगारांची गरजही कमी होत जाईल. वर दिलेल्या उदाहरणांप्रमाणे विमानचालकांची गरजच राहणार नाही डिजिटल क्रांतीचे हे बदलते स्वरूप लक्षात घेणे गरजेचे आहे. परवाच एका मोठय़ा भारतीय अर्थसंस्थेच्या चालकांशी बोलताना मी कल्पना मांडली की नवोद्योजकांसाठी तुम्ही स्वतंत्र शाखा काढणे जरुरी आहे. या कल्पनेचा मी विस्तारही केला. पहिलाच प्रश्न एका संचालकांनी विचारला, कुठे काढायची ही शाखा डिजिटल क्रांतीचे हे बदलते स्वरूप लक्षात घेणे गरजेचे आहे. परवाच एका मोठय़ा भारतीय अर्थसंस्थेच्या चालकांशी बोलताना मी कल्पना मांडली की नवोद्योजकांसाठी तुम्ही स्वतंत्र शाखा काढणे जरुरी आहे. या कल्पनेचा मी विस्तारही केला. पहिलाच प्रश्न एका संचालकांनी विचारला, कुठे काढायची ही शाखा मुंबई की बंगळुरूला माझ्या मते हा प्रश्नच निर्थक आहे. या नवीन तंत्रज्ञान क्रांतीच्या युगात तुम्ही ‘आभासी शाखा’ काढणे गरजेचे आहे. दूरसंचार व संगणकीय महाजाल यावर ही शाखा असणे गरजेचे आहे. म्हणजे अगदी मुंबई-बंगळुरूपासून गडचिरोली-चिकमंगळूर-कोहोमामधील नवोद्योजक या शाखेबरोबर व्यवहार करू शकेल. आजच्या आणि उद्याच्या तंत्रज्ञान क्रांतीमध्ये हे व असे बदल घडून येणार आहेत. अमेरिकेसारख्या अर्थव्यवस्थेत या नवीन बदलांचे परिणाम जाणवू लागले आहेत. औद्योगिक उत्पादकता वाढते आहे, पण लोकांची घरटी आमदनी मात्र कमी होत आहे. अर्थव्यवस्था वाढते आहे, पण रोजगाराचे प्रमाण मात्र वाढताना दिसत नाही. भूगोल इतिहासजमा होत चालला आहे. पण गरीब-श्रीमंतीतील दरी आणखीनच वाढताना दिसत आहे. तुम्ही केवळ कुशल कामगार आहात म्हणून तुम्हाला रोजगार मिळणार नाही तर आता तुम्हाला ‘अतिकुशल’ कामगार म्हणून शिक्षण घेणे जरुरी आहे. जगातील सर्वच प्रगत देशांत या उद्याच्या तंत्रज्ञान क्रांतीमुळे हे बदल घडणार आहेत. त्या बदलांची व त्यांच्या परिणामांची तीव्रता ही त्या त्या देशातील सामाजिक परिस्थितीप्रमाणे वेगवेगळी असेल. पण सर्वच देशांतील मध्यमवर्गीय समाजावर या बदलांचे जास्तीत जास्त परिणाम झालेले असतील. आपण आजपर्यंत करीत असलेली कामे उद्या यंत्रे करणार आहेत व त्यामुळे उद्या निर्माण होणाऱ्या रोजगारांची तयारी आज करणे जरुरी आहे. भारत आज त्या नवीन क्रांतीला सज्ज व्हायला पाहिजे. ‘भारतात बनवा’ या घोषणेची अंमलबजावणी करताना हे होणारे बदल लक्षात घेणे जरुरी आहे. कारण या नवीन तंत्रज्ञानाद्वारे उभे राहणारे कारखाने वेगळ्या कौशल्याला रोजगार देणार आहेत. तंत्रज्ञानाचा एक नवीन वर्ग तयार करणार आहेत. आपण सर्वानीच याची दखल घेऊन त्या दृष्टीने तयारी करणे जरुरी आहे. पण आज तरी आपला सर्वसाधारण समाज हा धर्म, मांसाहार, भाषण-लेखनस्वातंत्र्य असल्या वादांवर लक्ष केंद्रित करून आपला वेळ फुकट घालवतो आहे. अगदी प्रसारमाध्यमे, राजकारणीसुद्धा याच विषयांना हवा देत ज्वलंत ठेवत आहेत. या सगळ्या गोंधळात उद्याच्या या तंत्रज्ञान क्रांतीच्या बदलांकडे दुर्लक्ष केले तर येणारी परिस्थिती फारच बिकट असेल
लेखक अर्थ-उद्योग धोरणांची दिशा ठरवणाऱ्या अनेक संस्था-संघटनांचे पदाधिकारी असून एका उद्योजकीय सल्ला-कंपनीचे अध्यक्ष आहेत. त्यांचा ई-मेल
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
तंत्रज्ञान : व्हिजन २०३५
तंत्रज्ञानाकडे डोळसपणे पाहण्याची गरज
Intel १२००० कर्मचाऱ्यांना पुढील वर्षापर्यंत कामावरून काढणार
तंत्रज्ञानच वित्तीय क्षेत्रातील परिवर्तनाचा केंद्रिबदू असेल
खालील बातम्या तुम्ही वाचल्या का
उद्धव ठाकरे, आधी बाळासाहेबांचं स्मारक बांधा, मग राम मंदिर-राणे
केवळ ११ सामने, मानधन २६५९ कोटी .. हा आहे क्रीडाविश्वातील सर्वात महागडा खेळाडू
'शबरीमला मंदिर म्हणजे सेक्स टुरिझमची जागा नाही'
बायको घर सोडून गेल्याने आठ महिन्यांच्या चिमुकल्याला बापाने पाण्याच्या टाकीत फेकले
गौतम नवलखा आणि आनंद तेलतुंबडे यांना हायकोर्टाचा दिलासा
कौतुकास्पद: युपीतल्या 850 शेतकऱ्यांना बिग बी करणार कर्जमुक्त; ५.५ कोटींचं अर्थसहाय्य
#MeToo : सेलिब्रेटी मॅनेजमेंट कंपनीच्या अनिर्बन दास ब्ला यांचा आत्महत्येचा प्रयत्न
#MeToo कोर्टाच्या आदेशाची वाट बघा; आलोक नाथांची सिंटाला विनंती
#MeToo : प्रसिद्ध चित्रकार जतिन दास म्हणतात तो मी नव्हेच
#MeToo : 'सेक्रेड गेम्स'च्या अभिनेत्रीचा दिग्दर्शक विपुल शहावर लैंगिक गैरवर्तणुकीचा आरोप
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
बांधकाम सभापतींच्या सहीचा गैरवापर
पालिकेचा स्वच्छतेचा दावा फोल
‘करू या मुलीच्या जन्माचे स्वागत’ उपक्रमास सुरुवात


विमर्श

दोन वर्षांपूर्वी विविध नामांकित साहित्यिक कलावंतांची एक नवीच स्पर्धा सुरू झालेली होती. त्यात एकामागून एक असे पुरस्कृत साहित्यिक आपल्याला मिळालेले साहित्य अकादमीचे पुरस्कार परत करू लागले होते. कारण होते, दिल्लीनजिकच्या दादरी येथील गावात एका जमावाने अखलाक नावाच्या मुस्लिमाची गोमांस बाळगल्यावरून केलेली हत्या..
मराठा मूक मोर्चाचा गाजावाजा झाला आणि आता त्याचाच आडोसा घेऊन मराठा आरक्षणाचा विषय पुढे रेटण्याचे राजकारण सुरू झालेले आहे. प्रत्येकजण आरक्षण लगेच देता येईल, अशा थाटात युक्तिवाद करतो आहे. जणू मुख्यमंत्री हाच झारीतला शुक्राचार्य असावा, असे मतप्रदर्शन करतो आहे. खरोखरच इतके एकमत शक्य असेल तर असा विषय इतकी वर्षे खितपत पडण्याची काहीही गरज नव्हती..
सावरकर "दूरदर्शन" या प्रतिशब्दाचे जनक कशावरुन
मागच्या वर्षी बालभारतीने माझ्या सहाय्याने "सावरकरांची भाषाशुध्दी"वर एक अधिक वाचनासाठी म्हणून पाठ इयत्ता नववी मराठीच्या पुस्तकात घेतला होता. तेव्हा मी तो विषय सर्वांशी शेअर केल्याचे बहुतेकांना आठवतच असेल...
अनुच्छेद २१ च्या प्रवासाचा मागोवा: न्यायिक आकलन
अनुच्छेद २१ च्या प्रवासाचा मागोवा: न्यायिक आकलन..
मूलभूत अधिकार : अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य (स्वरूप, व्याप्ती आणि मर्यादा)
मूलभूत अधिकार : अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य (स्वरूप, व्याप्ती आणि मर्यादा)..
मानवी हक्क : मॅग्ना चार्टा, भारतीय घटना आणि वैदिक न्यायपद्धती
मॅग्ना चार्टा हा विचार इंग्लंडमधील सर्वंकष सत्तेच्या अतिरेकाच्या विरोधी 800 वर्षांच्या संघर्षातून उत्पन्न झाला होता. त्याच्यानंतरच्या शतकात संघर्षातून निर्माण झालेल्या नवीन देशांच्या घटनेत त्यातले विचार समाविष्ट केले गेले. मानवी हक्कांच्या रक्षणासाठी आणि पुरस्कारासाठी काम करणार्‍या अनेक संस्था त्यातल्या तत्वांवर आधारलेल्या आहेत...
मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणाची सर्वांत मोठी हमी कोणती या प्रश्नाला उत्तर देताना डॉ. आंबेडकर म्हणतात, ‘‘लोकशाही व्यवस्था यशस्वी होण्यासाठी तिचे केवळ बाह्यांग सुरक्षित न ठेवता ती प्रत्यक्ष कृतिमय झाली पाहिजे. अशा व्यवस्थेतच व्यक्तीचे मूलभूत हक्क सुरक्षित राहू शकतील.’’..
भूमिविषयक कायदे आणि भारतीय घटना
स्थानिक सरकारांनी संपूर्ण देशभर कोणत्याही मोठ्या बदलाशिवाय कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रात सांगितल्याप्रमाणे कृषी व्यवस्था राखली होती. अशा पद्धतीने शेती प्राचीन काळापासून केली जात असे आणि मालक व कुळ यांच्यातला उत्पन्नाच्या अर्ध्या वाट्याचा व्यवहार आजही पाळला जातो...
निवडणूकविषयक सुधारणा: महत्व, व्याप्ती आणि आवश्यकता
1951-52 च्या लोकसभा आणि विधानसभांच्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकांपासून निवडणूक सुधारणांच्या विषयी मोठ्या प्रमाणावर बोललं आणि लिहिलं गेलं आहे...
‘आम्ही राज्यघटनेशी प्रतिबद्ध आहोत...’
केंद्र सरकारमधील कायदा, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान खात्याचे मंत्री श्री. रविशंकर प्रसाद यांची विशेष मुलाखत, ..
संपादकीय: राज्यघटना विशेषांक भाग २
भारतीय राज्यघटना निर्मितीची पार्श्वभूमी, प्रक्रिया आणि औचित्य याविषयी चे लेख पहिल्या अंकात समाविष्ट करण्यात आले होते. दुसर्‍या अंकात त्यापुढील काही महत्त्वाच्या विषयांचा उहापोह करीत आहोत...
चंगळवादाच्या वादळातील दीपस्तंभ, पं. दीनदयाळजींची पत्रकारिता
पत्रकार म्हणून काम करत असताना मिळालेल्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या, काम करण्याच्या स्वातंत्र्याच्या मर्यादेत जितके शक्य तितके वैचारिक प्रबोधन आणि अंगीकारलेल्या तत्त्वांशी, मूल्यांशी एकनिष्ठ राहणारी पत्रकारिता करण्याचा विचार पत्रकारांनी केला तर पं. दीनदयाळजींच्या पत्रकारितेचा तोच वसा असेल...
एकात्म मानव दर्शन - चिरंतन हिंदू जीवनदृष्टी, वर्तमान संदर्भात
एकात्म मानव दर्शन - चिरंतन हिंदू जीवनदृष्टी, वर्तमान संदर्भात..
पंडित दीनदयाळ आणि शिक्षण
दीनदयाळ उपाध्याय यांचा पिंड एका अस्सल शिक्षकाचा होता. कला शास्त्रातील पदवीनंतर त्यांनी बी. टी. ही पदव्युत्तर परिक्षाही नैपुण्यासह उत्तीर्ण केली होती. संघप्रचारक बनले नसते तर ते शिक्षकच बनले असते...
‘लोकांनी, लोकांच्यासाठी, लोकांच्याचकरवी चालविलेली शासनव्यवस्था म्हणजे लोकशाही’ अशी लोकशाहीची प्रसिद्ध आणि सर्वमान्य व्याख्या आहे. या व्यवस्थेचा जन्म पाश्चिमात्य जगात झाला असे सर्वसाधारणपणे मानले जाते. पंडीत दीनदयाळ मात्र भारताच्या प्राचीन संस्कृतीत - हिंदू परंपरेत - लोकशाहीची मुळे शोधतात. ..
दीनदयाळजींचे कंठ दाबून टाकणार्‍या शक्ती-प्रवृत्तींबाबत लौकिक आणि ज्ञात इतिहासाने मौन बाळगले असले तरी त्यांनी मानवी विकासाच्या शास्त्रशुद्ध आणि शाश्वत विकासाच्या दर्शनाचा जो ठळक ठसा काळाच्या पटलावर उमटविला आहे तो वर्तमानालाच नव्हे तर भविष्यालाही पुसट करता येणार नाहीत...
१९६५ साली कच्छ करारविषयक उभारलेल्या विराट आणि यशस्वी आंदोलनाद्वारे त्यांच्या नेतृत्वक्षमतेची गंभीर दखल आंतरराष्ट्रीय, राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळातून घेतली जाऊ लागली...
सक्रिय राजकारणात असूनही पंडितजींची मन:स्थिती पाण्यातल्या कमळाप्रमाणे अलिप्त अशी होती. ..
एकात्म मानव दर्शनाच्या माध्यमातून त्यांनी प्रस्तुत केलेले चिंतन इतके मूलगामी आणि प्रभावी आहे की त्यातील शाश्वत विचारांच्या अधिष्ठानावर वर्तमानात व्यावहारिक क्रियान्वयनाची योजना बनविता यावी...
राजकारणातील संस्कृतीचे राजदूत पं. दीनदयाळ उपाध्याय
भारतीय जनसंघ एक संस्कृतीवादी पक्ष म्हणून विकसित व्हावा, असा त्यांचा आग्रह होता. त्यांचे संस्कृतीचे राजदूत असणे त्यांच्या जीवनातील अनेक प्रसंगांमधून दिसून येते...
जगभरातले विचारवंत आता तिसर्‍या पर्यायाचा शोध घेऊ लागले आहेत. एकात्म मानव दर्शनात तो तिसरा पर्याय प्रस्तुत करण्याची क्षमता आहे...
बौद्धिक प्रखरता, प्रगाढ चिंतनशीलता आणि जाणती कार्यशक्ती यांच्या बळावर दीनदयालजींनी उत्तर प्रदेशात संघकार्याचे विस्तृत जाळे विणले...
राष्ट्रीय, सामाजिकदृष्ट्या अनेक महत्त्वपूर्ण विषयांबाबतच्या मंथनाने या वर्षीच्या दिवाळीच्या स्वागताचे तोरण बांधले गेले आहे...


आर्थिक विवंचना आणि तणावग्रस्त तरुणाई आर्थिक विवंचना आणि तणावग्रस्त तरुणाई

आर्थिक विवंचना आणि तणावग्रस्त तरुणाई
आजची तरुण पिढी ही स्वतःला चांगली जाणते. ते आत्मविश्वासाने भरलेले, स्वतंत्र आहेत. त्यांच्यात जबरदस्त इच्छाशक्ती आहे. आयुष्यात काम करण्याच्या संदर्भात त्यांचा दृष्टिकोन हा अधिक संतुलित आणि आधीच्या पिढीपेक्षा, अधिक चांगल्या तर्‍हेने त्यांचे ध्येय गाठण्याकडे आहे. आता जग टेक्नोसेव्ही झाले आहे, एका क्लिकवर सगळ्या गोष्टी अगदी सहज उपलब्ध होतात. मात्र, आर्थिक चिंता आणि भौतिक गरजांची शाश्वतता यामुळे आपण असे करू शकत नाही, याचा ताण निर्माण होतो. यातूनच बरेचदा माणूस तणावग्रस्त आणि चिंताग्रस्त होतो. अनेक तरुणांना वाटत असते की, आपण आपल्या अटींवर आयुष्य जगू शकतो आणि स्वत:च्या हिमतीवर पावले टाकत आपले भविष्य आपणच लिहू शकतो.
समाजात प्रामुख्याने दोन आर्थिक समूह आहेत. मात्र, पैशांच्या बाबतीत दोन्ही समान तणावाखाली आहेत. पहिल्या समूहात अशा व्यक्ती आहेत, ज्यांना माहीत आहे की, त्यांना काय हवे आहे आणि त्यांना जे हवे आहे ते मिळेलच, याची ते खात्री करून घेतात. ते त्यांच्या पालकांवर आर्थिकरित्या अवलंबून नसतात आणि भौतिक गरजांवर अविचारी पद्धतीने खर्च करत नाहीत. त्यांनी त्यांच्या जगण्याची एक विशिष्ट पद्धत अवलंबली आहे. ते खर्च करताना काहीसे कठोर निर्णय घेतात. तथापि, जेव्हा निवृत्तीच्या बचतीची वेळ येते, तेव्हा त्यांच्या क्षमतेवर दबाव येण्यासाठी सुरुवात होते. त्यांना चिंता वाटू लागते आणि अगदी मर्यादेच्या बाहेर जाऊन ते स्वतःला कामात झोकून देतात. बर्‍याच वेळा ते एक वा अधिक नोकरीमध्ये स्वतःला कार्यरत ठेवतात, जेणेकरून त्यांना जास्त पैसे मिळू शकतील. असे करण्यास सक्षमन ठरल्यास, मन तणावाच्या दिशेने जाऊ लागते.
याउलट तरुणांचा दुसरा असा समूह आहे, ज्यांचा खिसा कायम उघडा ठेवण्यात ते धन्यता मानतात. चांगली वेळ निघून जाईल याची भीतीही त्यांना वाटत नाही. महिन्याच्या शेवटी ज्यांना आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागते, ज्यामुळे चिंता वाढीला लागते, असा समूह हेच दर्शवितो की, खर्‍या आयुष्याला सामोरे जाण्यासाठी ते अजूनही तयार नाहीत. बर्‍याचदा भाड्याचे पैसे किंवा दैनंदिन खर्चापेक्षा ’नाईट आऊट’चा खर्च अधिक असतो. आयुष्याकडे योग्य तर्‍हेने न पाहता वाईट सवयी लावून त्यांचे आयुष्य वेगळ्या दिशेने आणि तणावाखाली जाऊन उदासीनतेला आमंत्रण देते.
सतत आपल्या समवयस्कांसोबत तुलना करणे आणि आयुष्यात सर्व चैनीच्या गोष्टी मिळायला हव्यात, या प्रयत्नांमुळे तरुणांमध्ये तणाव, चिंता निर्माण होऊन त्यांचे मानसिक आरोग्य बिघडू शकते. मुले स्वभावाने आशावादी असतात. मात्र, बर्‍याचदा मोठ्या माणसांच्या बोलण्याकडे ते दुर्लक्ष करतात. बदलत्या जीवनामुळे आजची पिढी ही वाढत्या संकटाला सामोरी जात आहे. १८ ते ३० या वयोगटातील पिढीचा यात समावेश असून, स्पर्धात्मक युगात अगदी लहानसहान गोष्टी मिळवण्यासाठीदेखील ही पिढी आटापिटा करत आहे. असे करण्यात अपयश आल्यास, कोणीही आतून तुटू शकतो आणि मानसिक तणावाखाली येऊ शकतो. अशावेळी त्यांना सांभाळण्याची सर्वात मोठी भूमिका ही पालक, शिक्षक, मित्र आणि अन्य सहकारी यांची आहे. चिन्हे आणि लक्षणे पाहून अशा शोकांतिकेतून त्यांना वाचवणे शक्य होऊ शकते. तरुण मुलांनी आपल्या प्रश्नांबद्दल खुल्या मनाने बोलायला हवे, ज्यामुळे त्यांना मदत करता येऊ शकते. पैशांचे व्यवस्थापन करण्यासंदर्भात पालक आणि अन्य प्रौढांशी बोलून हे अंतर भरून काढता येऊ शकते, पालकांचा अनुभवदेखील मदतशीर ठरू शकतो. आर्थिक घडी बसविण्यासाठी पालकांचा त्यांच्या मुलांना दिलेला सल्ला हा महत्त्वाचा ठरू शकतो, ज्यामुळे त्यांच्यावर दबाव येणार नाही आणि अंधाराकडून उजेडाकडे जाणार्‍या रस्त्याचा मार्ग त्यांना खात्रीशीर मिळू शकेल.
- डॉ. पारूल टंक
(लेखिका फोर्टिस हॉस्पिटल, मुलुंड
येथे सल्लागार मानसोपचारतज्ज्ञ आहेत.)


आजचे भविष्य सोमवार दि. 4 डिसेंबर 2017 - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » भविष्य » आजचे भविष्य सोमवार दि. 4 डिसेंबर 2017
आजचे भविष्य सोमवार दि. 4 डिसेंबर 2017
मेष: आर्थिक सुबत्ता लाभेल, शत्रू थंड पडतील, वैवाहिक सौख्यात वाढ.
वृषभः अनामिक भय, आर्थिक हानी साध्या सुध्या गोष्टीवरुन कलह.
मिथुन: प्रवासात अडचणी, हरवाहरवी, शारीरिक व मानसिक ताणतणाव.
कर्क: धनलाभ, अनीतीमान कृत्याकडे कल वाढेल, संततीस त्रास.
सिंह: अधिकार वाढतील, कार्यसिद्धी पण खर्चात वाढ होईल.
कन्या: मंगलकार्याच्यावेळी वादविवाद त्यामुळे मानसिक अस्वस्थता.
तुळ: प्रवासयोग, कुटुंबातील व्यक्तीकडून मानहानी, अपघात भय.
वृश्चिक: प्रवास घडतील, कामे करुनही निष्कारण दोषारोप येतील.
धनु: गुप्त शभू थंडावतील, व्यवसायात सुधारणा, आजारावर मात कराल.
मकर: इतरांच्या चुकीमुळे गैरसमज व कलह, नोकरचाकराकडून विश्वासघात.
कुंभ: कपटी व्यक्तीकडून कामात अडथळे, शत्रूंच्या कारवायात वाढ.
मीन: स्वतःला धीर नसतानाही शत्रूंना ताब्यात ठेवाल.
आजचे भविष्य सोमवार दि. 16 ऑक्टोबर 2017
आजचे भविष्य सोमवार दि. 3 सप्टेंबर 2018
आजचे भविष्य शनिवार दि. 15 सप्टेंबर 2018
वाचन संस्कृती : काही प्रश्न
‘मी-टू’ चळवळ सुरूच राहिली पाहिजे : सुशांत दिवगीकर
पुण्यातील ब्लड बँकेने रूग्णासाठी एक्स्पायरी डेट संपलेले रक्त दिले
काश्मीरमध्ये 3 दहशतवादी ठार ; 4 एके 47 ताब्यात
चीनने रस्त्यावरील लाईटसाठी मानवनिर्मित चंद्राची निर्मिती
शबरीमाला मंदिर : पोलिसांच्या बंदोबस्तात दोन महिला मंदिराजवळ
शिर्डीत प्रधानमंत्र्यांना भेटायला निघालेल्या तृप्ती देसाईंना पुणे पोलिसांनी घेतल ताब्यात
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


औषध दुकानाला आग - तरुण भारत | तरुण भारत

You are here: Home » आवृत्ती » सातारा » औषध दुकानाला आग
: सायंकाळी पावणे आठच्या सुमारास अजिंक्य कॉलनी येथील विशाल मेगामार्टच्या खालील बंद औषध दुकानाला शॉर्टसर्किटने आग लागली. या आगीचे लोळ बाहेर येऊ लागल्यामुळे परिसरात आग लागल्याची माहिती झाली. यावेळी आग विझवण्यासाठी अग्निशामक दलाच्या गाडय़ा मागवून ही आग आटोक्यात आणण्यात आली. यामध्ये सुमारे अंदाजे दोन ते तीन लाख रुपयांचे नुकसान झाले. सुदैवाने या अपघातात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही.
अचानक सायंकाळी पावणेआठच्या सुमारास बंद औषधाच्या दुकानातून धूर येऊ लागल्याने व वीज पुरवठा खंडित असल्यामुळे काय झाले ते कोणालाच कळत नव्हते. वीज मंडळाच्या रात्री अचानक विद्युत पुरवठा खंडित करणे व सुरु करणे या चक्रामध्ये या दुकानाला शॉर्टसर्किट झाले व आग लागली. या दुकानाच्या वरच्या मजल्यावर विशाल मेगामार्ट हा मॉल आहे. परंतु वेळीच आग नियंत्रणात आणल्यामुळे पुढील अनर्थ टळला.
..अखेर शिवाजी संग्रहालयाचे हस्तांतरण
यशस्वी होण्यासाठी शॉटकटच्या वापरामुळे अडचणी – गायकवाड
वडूज नगरपंचायतीच्या थकीत वीजबलाचा प्रश्न मार्गी
खुनातील गाडी जप्त, मात्र आरोपी फरार
‘मी-टू’ चळवळ सुरूच राहिली पाहिजे : सुशांत दिवगीकर
पुण्यातील ब्लड बँकेने रूग्णासाठी एक्स्पायरी डेट संपलेले रक्त दिले
काश्मीरमध्ये 3 दहशतवादी ठार ; 4 एके 47 ताब्यात
चीनने रस्त्यावरील लाईटसाठी मानवनिर्मित चंद्राची निर्मिती
शबरीमाला मंदिर : पोलिसांच्या बंदोबस्तात दोन महिला मंदिराजवळ
शिर्डीत प्रधानमंत्र्यांना भेटायला निघालेल्या तृप्ती देसाईंना पुणे पोलिसांनी घेतल ताब्यात
शिर्डीत पंतप्रधानांकडून विकासकामांचे उद्घाटन
सलीम-सुलेमान यांचा मराठीत प्रवास
एसबीआयच्या माजी प्रमुख अरूंधती भट्टाचार्य रिलायन्स इंडस्टीजच्या संचालकपदी
#METOO : एम.जे.अकबर यांच्या याचिकेवरील सुनावणी 31 ऑक्टोबरला
Categories Select CategoryAutomobilesleadingnewsNew Category NameTop NewsVideoआवृत्तीउद्योगकोल्हापुरक्रिडागोवापुणेबेळगांवभविष्यमनोरंजनमाहिती / तंत्रज्ञानमुंबईरत्नागिरीराष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीयविविधाविशेष वृत्तसंपादकिय / अग्रलेखसांगलीसातारासिंधुदुर्गस्थानिक


नरेंद्र मोदी यांनी सैय्यद असद बिन तारिक यांची घेतली भेट नरेंद्र मोदी यांनी सैय्यद असद बिन तारिक यांची घेतली भेट

नरेंद्र मोदी यांनी सैय्यद असद बिन तारिक यांची घेतली भेट
मस्कत : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज ओमानचे उपपंतप्रधान सैय्यद असद बिन तारिक अल सईद यांची भेट घेतली आहे. आज मस्कत येथे या दोन्ही नेत्यांनी भेट घेतली असून या दोन्ही नेत्यांमध्ये द्विपक्षीय चर्चा झाली. तसेच नरेंद्र मोदी यांनी आज ओमान मंत्रीपरिषदेचे उपपंतप्रधान सईद फहद बिन महमूद अल सैद यांची देखील भेट घेतली.
परस्पर हितसंबंधित क्षेत्रांमध्ये द्विपक्षीय सहकार्याची तीव्रता वाढवण्यासंबंधीच्या विषयावर नरेंद्र मोदी आणि सैय्यद असद बिन तारिक अल सईद यांच्यात चर्चा झाली. ओमान देशासोबत चांगले संबंध प्रस्तापित करण्याच्या दृष्टीने ही चर्चा झाली असून या चर्चेनंतर आता भारत आणि ओमान या दोन्ही देशांचे व्यापारी, आर्थिक संबंध अजून वाढणार असल्याचे स्पष्ट होत आहे. काल ओमान आणि भारत या दोन्ही देशांमध्ये आठ करारांवर स्वाक्षऱ्या देखील करण्यात आल्या.
आज नरेंद्र मोदी ओमान येथील काही महत्वाच्या ठिकाणांचा दौरा करणार आहेत. आज त्यांनी ओमान येथील शिवमंदिराला भेट दिली असून त्यांनी यावेळी या मंदिरात पूजा केली. तसेच त्यांनी आज मस्कतमध्ये भारत-ओमान व्यापारी परिषदेला संबोधित केले, आणि भारतीय वंशाच्या लोकांशी भेट घेतली.


बॅडमिंटनमध्ये आर्यची भरारी

पुण्याच्या बॅडमिंटन क्षेत्रातील उगवता तारा
पुण्याच्या बॅडमिंटन क्षेत्रात केवळ स्थानिक पातळीवरील नव्हे, तर देशपातळीवरील खेळाडू तयार होतात हे येथील खेळाडूंनी सिद्ध करून दाखवले आहे. असे नवनवीन खेळाडू आपल्या खेळाने देशाचे नाव मोठे करतात. आर्य भिवपाठकी हा असाच पुण्यात नावारूपाला आलेला खेळाडू आता राज्याचेच नव्हे तर देशाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी सज्ज झाला आहे.... ‘क्रीडारत्ने’ सदरात या वेळी पाहू या नवोदित बॅडमिंटनपटू ‘आर्य भिवपाठकी’बद्दल...
आर्य भिवपाठकी याने २००५मध्ये वयाच्या सहाव्या वर्षी महाराष्ट्र मंडळात अनिरुद्ध जोशी यांच्याकडे बॅडमिंटन शिकण्यास सुरुवात केली. दहा वर्षांखालील गटात नांदेड येथे झालेल्या राज्य निवड चाचणी स्पर्धेत त्याने सर्वप्रथम आपल्या खेळाची चुणूक दाखवली. या स्पर्धेत अत्यंत नवखा असतानाही त्याने अनेक मानांकित खेळाडूंचा पराभव करत उपांत्य फेरीपर्यंत मजल मारली. त्यानंतर मात्र आर्यने मागे वळून पाहिलेच नाही.
पुढे हेमंत हर्डीकर यांच्याकडे तो अॅडव्हान्स ट्रेनिंगसाठी दाखल झाला. त्याने जिल्हास्तरीय स्पर्धेत २५ वेळेस, तर राज्यस्तरीय स्पर्धेत ३० वेळेस विजेतेपद मिळवले. आज तो राष्ट्रीय स्तरावरील मानांकन यादीत पाचव्या स्थानावर आहे. त्याने राष्ट्रीय शालेय स्पर्धेत दोन सुवर्णपदके मिळवली. त्यातील एक वैयक्तिक आहे, तर एक सांघिक आहे. राष्ट्रीय विजेतपद स्पर्धेत त्याने पाच वेळा कांस्य पदक मिळवले आहे, तर पश्चिम विभागीय स्पर्धेत दोन वेळेस सुवर्ण मिळवले आहे. २०१३ हे वर्ष आर्यसाठी अत्यंत यशस्वी ठरले. या वर्षभरात त्याने जिल्हा, राज्य आणि राष्ट्रीय अशा तीनही स्तरांवर अत्यंत यशस्वी कामगिरी केली. यासाठी त्याची इंडोनिशियात होणाऱ्या अत्याधुनिक प्रशिक्षण कार्यक्रमासाठी निवड झाली. अशी निवड होणारा आर्य हा पुण्याचा पहिलाच खेळाडू ठरला आहे.
राज्य विजेतेपद स्पर्धेत बॉईज गटात त्याने विजेतेपद पटकावले, त्याचबरोबर यंदा पुणे जिल्हा स्पर्धेत पुरुष एकेरीतही आर्यने विजेतपद मिळवत विजेतेपदाची हॅट्रिक साधली. ‘सुशांत चिपलकट्टी’ या पुण्यातील अत्यंत मानाच्या स्पर्धेतदेखील त्याने यश मिळवले. आर्यला ‘व्हिक्टर स्पोर्ट्स’चे प्रायोजकत्व मिळाले आहे. अर्थात व्हिक्टर स्पोर्ट्स त्याला साहित्य सामुग्रीसाठी हे प्रायोजकत्व देत आहे. आर्य सध्या ‘व्हीआयटी’मध्ये बी. टेक. करत आहे. यंदाच्या मोसमापासून तो पुरुष खुल्या गटातही खेळण्यासाठी पात्र ठरला आहे. महाराष्ट्र सरकारने त्याला ६० हजार रुपयांची शिष्यवृत्ती दिली आहे. पुणे महानगरपालिकेनेदेखील ३० हजार रुपयांची क्रीडा शिष्यवृत्ती देऊ केली आहे. ‘एअरपोर्ट ऑथॉरिटी ऑफ इंडिया’ने त्याला एक लाख ८० हजार रुपयांचे प्रायोजकत्व बहाल केले आहे.
केंद्र सरकारने आणि राज्य सरकारने आर्यला आणखी आर्थिक पाठबळ दिले, तर तो परदेशातील विविध स्पर्धांमध्ये सहभागी होऊ शकेल आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही आपल्या कामगिरीचा ठसा उमटवू शकेल. २०२४चे ऑलिंपिक डोळ्यासमोर ठेवून केंद्रीय क्रीडा मंत्रालयाच्या टीओपी (टार्गेट ऑलिंपिक पोडियम) या योजनेत आर्यचा समावेश केला गेला पाहिजे. यातून त्याला नोकरीची संधीदेखील मिळेल आणि या योजनेतून आर्थिक पाठबळदेखील प्राप्त होईल. प्रत्येक खेळाडूला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जाण्यासाठी आधी पदरमोड करावी लागते, ही आपल्या देशाची शोकांतिका आहे. १५वर्षांखालील वयोगटापर्यंत कोणत्याही खेळातील खेळाडूला सरकारी मदत व अनुदान मिळत नाही. या परिस्थितीत बदल झाला, तर आर्यसारखे अनेक गुणवान खेळाडू आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उंचावताना दिसतील. योग्य वयात आणि योग्य वेळी मिळालेली मदत आणि प्रोत्साहन खेळाडूला यशस्वी कामगिरीसाठी प्रोत्साहित करत असते. आर्यचे प्रशिक्षण, त्याची गुणवत्ता आणि त्याचा सराव बघता तो निश्चितच इंडिया मटेरियल आहे यात वाद नाही.
नांदेड येथील स्पर्धेपासून सुरू झालेला आर्यचा प्रवास राष्ट्रीय स्तरापर्यंत पोहचला, तोदेखील यशाचा आलेख उंचावत. आता पुरुष एकेरीच्या तसेच दुहेरीच्या आणि मिश्र दुहेरीच्या खुल्या गटात यश मिळवण्यासाठी त्याला प्रत्येक मोसमात जास्तीत जास्त स्पर्धा खेळायची संधी मिळणे गरजेचे आहे. यातून मिळणारा अनुभव त्याच्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खूप मोलाचा ठरणार आहे. मात्र त्यासाठी त्याला टीओपी, तसेच प्रायोजकांच्या मदतीची गरज आहे. त्याचे कुटुंबीय हा आर्थिक भार सहज पेलू शकत असले, तरीही जर आर्थिक पाठबळ मिळाले, तर तो अधिक जोमाने प्रत्येक स्पर्धेत सहभागी होऊ शकेल. आंतरराष्ट्रीय खेळाडू बनण्याचे प्रत्येक खेळाडूचे स्वप्न असते. असेच आर्यचेदेखील आहे, शिवाय अत्यंत प्रतिष्ठेच्या समजल्या जाणाऱ्या ‘ऑल इंग्लंड बॅडमिंटन स्पर्धे’चे विजेतेपद हे त्याचे प्रमुख स्वप्न आहे. यात तो यशस्वी झाला, तर खऱ्या अर्थाने त्याची कारकीर्द यशस्वी झाली असे म्हणता येईल.
(लेखक पुण्यातील मुक्त क्रीडा पत्रकार आहेत. ‘क्रीडारत्ने’ सदरातील सर्व लेख एकत्रितरीत्या https://goo.gl/Fot1VH या लिंकवर उपलब्ध आहेत.)
नितिन भिवपाठकी About 28 Days ago
वेगाची नवी राणी : ताई बामणे वयावर मात करत खेळणारा नितीन बॅडमिंटनमधील नवी फुलराणी पुण्याच्या वैष्णवीची यशस्वी घोडदौड टेबल टेनिसमध्ये पूजाचे वर्चस्व
अंजली इला मेननची मुरानो चित्रे...
जिंदगी धूप तुम घना साया...
कर्तव्यदक्ष गृहिणी ते जबाबदार समाजसेविका
तुंबाड - भय आणि गूढतत्त्वाची प्रेक्षणीय अनुभूती
अपूर्वाई वाटण्यासारखं ‘अपूर्व’ काम करणारी अपूर्वा
तुंबाड - भय आणि गूढतत्त्वाची प्रेक्षणीय अनुभूती
अंजली इला मेननची मुरानो चित्रे...
समतानगरमध्ये ६२वा धम्मचक्र प्रवर्तन दिन साजरा


टॅंकरमुक्‍त महाराष्ट्रासाठी भिडणार 249 गावांचा शिवार | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

टॅंकरमुक्‍त महाराष्ट्रासाठी भिडणार 249 गावांचा शिवार
248 कोटींचा आराखडा तयार : टंचाईग्रस्त गावांना दिलासा
नगर – महत्त्वाकांक्षी संकल्पनेतून राज्य सरकारने सुरू केलेल्या जलयुक्‍त शिवार अभियानाचे चौथे वर्ष आहे. 2018-19 या अभियानाच्या चौथ्या वर्षांत जिल्ह्यातील 249 गावांची निवड जिल्हाधिकारी तथा जलयुक्‍त शिवार योजनेचे जिल्हास्तरीय अध्यक्ष राहुल द्विवेदी यांनी केली आहे. त्यासाठी 248 कोटींचा आराखडा तयार करण्यात आला आहे. जलसंधारणमंत्री, संबंधित आमदारांची मान्यता घेऊन हा आराखडा शासनास पाठविण्यात येणार आहे. टॅंकरमुक्‍त महाराष्ट्रासाठी 249 गावांचा शिवार भिडणार असून, त्यासाठी प्रशासनही सज्ज झाल्याचे चित्र आहे.
शिवारफेरीनंतर जलसंधारणाच्या कामांचे आराखडे तयार करण्यात आले आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील सरकार राज्यात सत्तारूढ झाल्यानंतर मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी टॅंकरमुक्‍त महाराष्ट्रासाठी जलयुक्‍त शिवार अभियानाची घोषणा केली. ज्या गावात वर्षांनुवर्ष टंचाईच्या काळात टॅंकरद्वारे पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा करावा लागतो. माय माउली यांची घोटभर पाण्यासाठी होणारी पायपीट थांबावी, तसेच पावसाचा प्रत्येक थेंब शिवारातच अडला जाऊन शिवार पाणीदार व्हावा, हा प्रमुख उद्देश घेऊन जलयुक्‍त शिवार अभियान योजना शासनाने सुरू केली आहे. त्यामुळे टंचाईग्रस्त गावांना दिलासा मिळत आहे.
तीन वर्षात 788 गावांचा शिवार पाणीदार
2015-16 या पहिल्या वर्षात जलयुक्‍तमध्ये 279 गावांची निवड करण्यात आली. 2016-17 मध्ये 268 तर 2017-18 तिसऱ्या वर्षात 241 गावांची निवड करण्यात आली होती. तीन वर्षाच्या अवधीत एकूण 788 गावात जलयुक्‍त शिवार योजनेची कामे करण्यात आली.
“जलयुक्‍त शिवार अभियानात 2018-19 या वर्षासाठी जिल्ह्यातील 249 गावांची निवड केली आहे. 2018-19 साठी 248 कोटींचा आराखडा तयार करण्यात आला असून, जलसंधारणमंत्री व संबंधित लोकप्रतिधींची मान्यता घेऊन हा आराखडा शासन दरबारी पाठविण्यात येईल”.
– राहुल द्विवेदी ,जिल्हाधिकारी
जलयुक्‍त शिवार अभियानात 2018-19 साठी निवड करण्यात आलेली गावे पुढीलप्रमाणे–
नगर तालुका– शिराढोण, गुणवडी, वाळुंज, मठपिंप्री, अंबिलवाडी, मेहेकरी, सोनेवाडी पि., जांब, टाकळी काझी, कोल्हेवाडी, भातोडी पारगाव, पारेवाडी, दशमगव्हाण, सांडवी, माथणी, खांडकी, आगडगाव, नारायणडोह, सोनेवाडी, खंडाळा, टाकळी खातगाव, खातगाव टाकळी, शहापूर, राळेगण, माळेवाडी, देवगाव, रतडगाव, अरणगाव, कोळपे आखाडा, वाकोडी, बुरुडगाव, कर्जुनेखारे, देहेरे, विळद, निंबळक, इसळक, हमीदपूर, दरेवाडी, बुर्हाणनगर, वारुळवाडी, निंबोडी, शिंगवे नाईक, इस्लामपूर, नांदगाव, नागापूर, वडगाव गुप्ता, भिंगार, नागरदेवळे, बाराबाभळी.
पारनेर तालुका – राळेगण सिद्धी, मावळेवाडी, पाडळी आळे, सांगवीसूर्या, वाडेगव्हाण, यादववाडी, कळमकरवाडी, पठारवाडी, पिंपळनेर, पाडळी रांजणगाव, मोरवाडी, ढवणवाडी, हकीगतपूर, माजमपूर, म्हस्केवाडी.
पाथर्डी तालुका – बोरसेवाडी, लांडकवाडी, पत्र्याचा तांडा, सोमठाणे खुर्द, जांभळी, चेकेवाडी, शिंदेवाडी, निवडुंगे, बडेवाडी, बोंदरवाडी, चिंचपूर पांगूळ, रुपनरवाडी, धायतडकवाडी, हाकेवाडी, काळेवाडी, तनपूरवाडी, डोंगरवाडी, धारवाडी, जोहारवाडी, त्रिभुवनवाडी, रुपेवाडी, डमाळवाडी (चिचोंडी).
कर्जत तालुका– मलठण, निंबोडी, टाकळी खं., तरडगाव, आनंदवाडी, पठारवाडी, देशमुखवाडी, शिंदा, नांदगाव, पिंपळवाडी, कुळधरण, तळवडी, बारडगाव द., थेरवडी, बेनवडी, कोपर्डी, येसवडी, खातगाव, म्हाळंगी, बेलवंडी, ताजू, निंबे, कानगुडवाडी, रुईगव्हाण, कोळवडी, धांडेवाडी, नेटकेवाडी, शेगूड, धालवडी, करमणवाडी, शिंपोरा.
श्रीगोंदा तालुका – चोराची वाडी, गव्हाणेवाडी, दाणेवाडी, खरापवाडी, सुरोडी, एरंडोली, घोटवी, देऊळगाव.
श्रीरामपूर तालुका– माळवाडगाव, गोवर्धनपूर, निंबगाव खैरी.
राहुरी तालुका– घोरपडवाडी, धामोरी खुर्द, बाभुळगाव, खडांबे बु, खडांबे खु., सडे, गुहा, कुरणवाडी.
नेवासा तालुका – झापवाडी, नजिकचिंचोली, नांदूरशिकारी, पाथरवाला, सुलतानपूर, गेवराई, खडका, पिंप्री शहाली, पिचडगाव, उस्थळदुमाला, नेवासा बु., बाभुळखेडा, बेलपांढरी.
शेवगाव तालुका – करडगाव, नबाभुळगाव, खुंटेफळ, बेलगाव, वरखेड, राक्षी, मलकापूर, आपेगाव, आखेगाव, चापडगाव, गदेवाडी, खडके, मडके, पिंगेवाडी, वडुले खुर्द.
संगमनेर तालुका – घुलेवाडी, ढोलेवाडी, गाभनवाडी, पोखरी हवेली, अकलापूर, कोकणेवाडी, गोडसेवाडी, कौठे खुर्द, टेमरेवाडी, आभाळवाडी, येलखोपवाडी, शेळकेवाडी, वरवंडी, मोधळवाडी, आंबी खालसा, शांतीनगर, चौधरवाडी.
कोपरगाव तालुका – कासली, अंचलगाव, सावळगाव.
राहाता तालुका – रामपूरवाडी, रस्तापूर, कनकुरी, नांदुर्खी खु., एलमवाडी.
अकोले तालुका – नांचनठाव, शिवाजीनगर, शेणीत खु., आंबीतखिंड, घोटी, शिलवंडी, पिसेवाडी, धामणगाव पा., दिगंबर, कुंभेफळ, पिंपळदरी, चांदसूरज, चैतन्यपूर, बडगी, शिरपुंजे खु//, पिंपरकणे, जहागीरदारवाडी, म्हाळुंगी, बिताका, जायनावाडी, अगस्तीनगर, अंबड, चास, तळे, शिंदे, पिंपरी, वाघदरी, मोरवाडी, विहीर, गारवाडी, खुंटेवाडी, राजूर, जागाव, कोहडी, पुरुषवाडी, बलठण, शेणीत बु., बारी, मान्हेरे, कोलटेंबे, मुरशेत, कातळापूर, राणद बु, देवगाव, केळुंगण, मळेगाव, लाडगाव, आंबेवंगण, सरोवरवाडी, सावरगाव पाट, टाहाकरी, केळी रुमणवाडी, सांगवी, दगडवाडी, कोपरेवाडी, निरगुडवाडी, भोजदरावाडी, चितळवेढे, उंचखडक खु., बारववाडी (मवेशी).
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleमराठा आरक्षणासाठी आडते असोसिएशन आणि कामगार युनियनची दुसऱ्यांदा मार्केट यार्ड बंदची हाक
Next article#चर्चेतील चेहरे: जाणून घेऊया ‘ईमर्सन म्नानगाग्वा’ यांच्याविषयी
जामखेडमध्ये वीस फूट रावणाचे दहन
नगरमध्ये प्रथमच पं.विश्‍वमोहन भट यांचे मोहनवीणा वादन
कर्जतमधील पिंपळवाडी तीन दिवसांपासून अंधारात
समता परिषदेच्या वतीने रक्तदान शिबिर
पाण्याची टाकी बनली शोभेची वास्तू
आशियायी कुस्ती स्पर्धेत ‘भाग्यश्री फंड’ भारताकडून खेळणार


बनावट कर्ज प्रकरणाद्वारे तीन कोटी 10 लाख 89 हजार रूपयांचा अपहार | Dainik Prabhat, Marathi News Paper, Pune.

बनावट कर्ज प्रकरणाद्वारे तीन कोटी 10 लाख 89 हजार रूपयांचा अपहार
पुणे,दि.4- लोकमंगल नागरी सहकारी पतसंस्थेचे अध्यक्ष आणि पदाधिकाऱ्यांनी बनावट कर्ज प्रकरणाद्वारे तीन कोटी 10 लाख 89 हजार रूपयांचा अपहार केल्याचा प्रकार उघडकीस आला. याप्रकरणी पोलिसांकडून पदाधिकाऱ्यांविरूद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला. सोने तारण ठेऊन कर्ज देण्यात आल्याचे भासविण्यात आले, मात्र प्रत्यक्षात सोने तारण ठेवण्यात आले नसल्याची बाब दुय्यम निबंधक कार्यालयाने केलेल्या लेखापरिक्षणात आढळून आली आहे.
याप्रकरणी लोकमंगल नागरी सहकारी पतसंस्थेचे अध्यक्ष प्रदीप पावसकर (रा. तन्वी रेसीडन्सी, औंध गाव), उपाध्यक्ष पंढरीनाथ राऊत (रा. आकांक्षा रेसीडन्सी, औंध गाव), मानद सचिव नितीन खोंड (रा. खोंड आर्केड, परिहार चौक, औंध चौक) यांच्यासह पदाधिकाऱ्यांविरूद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला. दुय्यम निबंधक कार्यालयातील लेखापरीक्षक दिपाली पारधी यांनी यासंदर्भात चतु:श्रृंगी पोलीस ठाण्यात फिर्याद दिली. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, लोकमंगल नागरी सहकारी पतसंस्थेतील ठेवीदारांकडून ठेवी स्विकारण्यात आल्या होत्या. ठेवी गोळा केल्यानंतर त्यांना व्याज देण्यात आले नाही तसेच ज्यांनी मुदत ठेव ठेवली होती, त्यांची मुदत संपल्यानंतर ठेवी परत करण्यात आल्या नव्हत्या. पावसकर, राऊत, खोंड यांनी संगनमत करून बनावट कर्ज प्रकरण सादर केले. सोने तारण ठेवून कर्ज दिल्याचे भासविण्यात आले. प्रत्यक्षात मात्र, सोने तारण ठेवण्यात आले नव्हते. मागील दोन वर्षांत पावसकर, राऊत, खोंड आणि पदाधिकाऱ्यांनी तीन कोटी 10 लाख 89 रूपयांचा अपहार केला होता.
याबाबत दुय्यम निबंधक कार्यालयात तक्रार करण्यात आली होती. पतसंस्थेचे लेखापरीक्षण करण्यात आले. तेव्हा पावसकर, राऊत, खोंड यांनी गैरव्यवहार केल्याचे उघड झाले. लेखापरीक्षक पारधी यांनी नुकतीच पोलिसांकडे तक्रार दिली. सहाय्यक पोलीस निरीक्षक प्रमोद क्षीरसागर तपास करत आहेत.
ताज्या बातम्यांसाठी प्रभातचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Previous articleबोगस विद्यापीठाच्या सेंटरची स्थापना करणाऱ्याविरूद्ध गुन्हा
Next articleलॉटरीचे आमिष दाखवून महिलेची साडेसोळा लाखांची फसवणूक


hot temperature in aurangabad उन्हाच्या चटक्‍याने लाहीलाही | eSakal

मंगळवार, 28 मार्च 2017
औरंगाबाद - तापमानातील वाढ कायम असून सोमवारी (ता. 27) शहरात 40.5 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. मार्च महिन्यातच सूर्य आग ओकत आहे. 2004 मध्ये मार्च महिन्यात तापमानाची 40.6 अंश एवढी नोंद झाली होती. त्यानंतर तब्बल तेरा वर्षांनतर यंदा मार्च महिन्यात तापमान चाळीस अंशांच्या पुढे गेले आहे.
औरंगाबाद - तापमानातील वाढ कायम असून सोमवारी (ता. 27) शहरात 40.5 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. मार्च महिन्यातच सूर्य आग ओकत आहे. 2004 मध्ये मार्च महिन्यात तापमानाची 40.6 अंश एवढी नोंद झाली होती. त्यानंतर तब्बल तेरा वर्षांनतर यंदा मार्च महिन्यात तापमान चाळीस अंशांच्या पुढे गेले आहे.
आठवडाभरापासून तापमानात सातत्याने वाढ झाल्याने उकाड्यात प्रचंड वाढ झाली आहे. दुपारच्या वेळेस उन्हाचा चटका जास्त असल्याने रस्त्यावर आणि बाजारपेठेतही शुकशुकाट दिसून येतो. अनेक जण सायंकाळच्या वेळेस खरेदीसाठी बाहेर पडताना दिसतात. मार्च महिन्यातच तापमानाने उच्चांक गाठला आहे. 2004 पासून शहरात तापमान चाळिशीच्या पुढे गेले नव्हते. हे तापमान 37 ते 39 अंशाच्या दरम्यान राहत होते. यंदा मात्र तापमान मार्च महिन्यातच 40.5 अंश सेल्सिअसपर्यंत गेले आहे.
मार्च महिन्यातील सर्वाधिक तापमान (कंसात तारीख)
हवेच्या प्रदूषणास व पर्यायाने मानवी आरोग्यास कारणीभूत असलेला एक घटक अनेकदा दुर्लक्षित राहतो. तो म्हणजे धूळ. हवेतील धूलिकणांचा फटका केवळ महानगरांनाच...
रेल्वेला गंडा घालणाऱ्यांना पोलिस कोठडी
नांदेड : हजूर साहीब रेल्वेस्थानकावर कार्यरत असलेल्या एका मुख्य बुकींग पर्यवेक्षकाने 77 लाखाचा अपहार केला. या प्रकरणी पाच जणांवर लोहमार्ग ठाण्यात...
लातुरातून विमानाचे उड्डाणही होईल : सुनील गायकवाड
लातूर : लातुरात पासपोर्ट कार्यालय सुरु झाले. आता उडान योजनेतून विमानाचे उड्डाणही लातुरातून व्हावे, यासाठी प्रयत्न सुरु आहेत. लवकरच विमानसेवा सुरु...
यशवंत पंचायत अभियानात लातूर जिल्हा परिषद प्रथम
लातूर : दर्जेदार कामकाजाला प्रोत्साहन देण्यासाठी राज्य सरकारने हाती घेतलेल्या यशवंत पंचायतराज अभियानात जिल्हा परिषदेने पुन्हा एकदा आपले वर्चस्व...
जागोजागी खोदकाम, रस्त्यांवरील धूळीमुळे श्वसनाचे विकार वाढले
फुलंब्री : औरंगाबाद-जळगाव हामार्गाच्या रस्त्याचे कामे करण्यासाठी ठिकठिकाणी खोदकाम, अर्धवट बुजवलेले खड्डे आणि मुरूम टाकलेल्या रस्त्यावरून दररोज...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


.: Deputy Director of Education,Pune :.

कार्यालय संपर्क मुख्य पान
0) सन २०१८-१९ या शैक्षणिक वर्षाकरिता उच्च माध्यमिक शाळांच्या संच मान्यता ऑफलाईन पध्दतीने करणेबाबत. 1) शै. वर्ष २०१८-१९ च्या पहिल्या सत्रातील सहविचार सभा आयोजित करणॆबाबत 2) सहविचार सभा दि. ०९.१०.२०१८ रोजी स ११ वाजता. 3) शै. वर्ष २०१८-१९ च्या पहिल्या सत्रातील सहविचार सभा आयोजित करणॆबाबत. 4) नियमित वेतनश्रेणीतील प्रस्तावाबाबत 5) शासन निर्णय दि.२१.०५.२०१४ व २६.११.२०१४ अन्वये राज्यातील खाजगी अनुदानित उच्च माध्यमिक / कनिष्ठ महाविद्यालयांमध्ये ९३५ पदे मंजुर केलेली आहेत. 6) पुणे जिल्ह्‍यातील प्राचार्य / मुख्याध्यापकांसाठी विभागीय शिक्षण परिषद आयोजनाबाबत..
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ADMITTED CANDIDATES DATA.
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे COLLEGE REGISTRATION DATA.
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे FY JC PUNE ROUNDWISE OPTION DATA.
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ROUND WISE ALLOCATION DATA.(Round-3)
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ROUND WISE ALLOCATION DATA.(Round-4)
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ROUND WISE ALLOCATION DATA.(Round-5)
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ROUND WISE ALLOCATION DATA.(Round-5-B)
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे ROUND WISE ALLOCATION DATA. (Last Round)
११ वी केंद्रीय प्रवेश २०१६-१७ समिती पुणे VACANCY AFTER LAST ROUND DATA.
शिष्यवृत्ती / वाणिज्य |


*जाहीर आवाहन* | वसई विरार शहर महानगरपालिका

स्थायी सामिती अंदाज पत्रक २०१६-१७
स्थायी सामिती अंदाज पत्रक २०१७-१८
You are here: Home बातम्या आणि कार्यक्रम *जाहीर आवाहन*
वसई-विरार शहर महानगरपालिका सर्व ० ते ५ वर्ष वयोगटातील बालकांना*पोलिओचा डोस न चुकता दिनांक:५ ऑगस्ट २०१८ रोजी जाऊन प्रत्यक्ष डोस पाजुन घ्या.*
वेळ:सकाळी ८ ते सायंकाळी ५ वाजेपर्यंत.
पोटनिवडणूक २०१८-वसई विरार शहर महानगरपालिका
वसई-विरार शहर महानगरपालिका हद्दीतील सर्व मालमत्ता धारकांना जाहीर सूचना
निविदा व दर पत्रक
आपला मालमत्ता कर भरा
आपला पाणीपट्टी कर भरा
सेवानिवृत्त राज्य शासकीय अधिकारी भरती
वैद्यकीय आरोग्य विभागा अंतर्गत भरती
राष्ट्रीय नागरी उपजिवीका अभियान थेट मुलाखती
समारंभ तपासणी पथकाची यादी
महानगरपालिकेमध्ये सेवानिवृत्त राज्यशासकीय क्रीडा अधिकारी भरती
खड्डे संदर्भात तक्रारीबाबतची जाहीर सुचना
वसई-विरार शहर महानगरपालिकेच्या अधिनस्त असलेल्या नऊ प्रभाग निहाय मालमत्तेच्या देयक रकमेचे शंका निरसनाबाबत
अनधिकृत इमारती बाबत -जाहिर सूचना
वृक्ष कापण्याबाबत सुचना व हरकत बाबतची जाहीर सुचना
वसई विरार शहर महानगरपालिकेतील वैद्यकिय आरोग्य अधिकारी या मंजूर रिक्त पदावर प्रतिनियुक्तीने नियुक्ती होणेबाबत
वसई-विरार शहर महानगरपालिका प्रभाग क्र.९७ मधे रिक्त पदाची पोटनिवडणूक मतदार यादी-जाहीर सुचना
मुळ प्रारूप मतदार यादी -वसई विरार शहर महानगरपालिका
वसई-विरार शहर महानगरपालिका-आपत्कालीन स्थितीत मदद कार्य करणाऱ्या शासकीय यंत्रणांचे संपर्क क्रमांकांची यादी
वसई-विरार शहर महानगरपालिका प्रभाग क्र.९७ रिक्त पद (एक जागा) पोटनिवडणूक-जाहिर सुचना
वसई-विरार शहर महानगरपालिका,प्रभाग क्र.९७-साईनगर व मानव मंदिर परिसर या रिक्त पदाच्या पोट निवडणुकीचा कार्यक्रम
महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र अधिनियमांन्वये तयार केलेले नियम व आदेश
वसई-विरार शहर महानगरपालिका-शांतता क्षेत्र घोषित केलेले ठिकाण
टोल फ्री क्रमांक : १८००२३३४३५३
पोलीस स्थानक : १००
अग्निशमन विभाग : १०१(फक्त BSNLवापरकर्ता साठी) / ०२५०-२४६४८११
वैद्कीय मदत : १०८
ठाणे जिल्हा संपर्क क्रमांक : १०७७
ई निविदा / दर पत्रक
इथे क्लिक करा:- ई- निविदा
वसई विरार शहर महानगरपालिका प्रशासनामध्ये पारदर्शकता, ई-प्रशासन आणि संपूर्ण स्वछतेसाठी तसेच नागरिकांना उत्तम दर्जाच्या सुविधा प्रदान करण्यासाठी प्रयत्न करीत आहे.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
Copyright © 2015-2016 वसई विरार शहर महानगरपालिका.
एकूण संकेतस्थळी भेट देणारे :-
ई निविदा / दर पत्रक
आपला मालमत्ता कर भरा
आपला पाणीपट्टी कर भरा


चांगली सुरुवात, पण... चांगली सुरुवात, पण...

मुंबई पोलिसांची कार्यकालीन वेळ ही आता ८ तासांची झाली आहे. ही स्वागतार्ह बाब आहे. देवनार पोलीस ठाण्याचे पोलीस शिपाई रवी पाटील यांनी या आठ तास ड्युटीच्या उपक्रमावर सहा महिने अभ्यास केला होता. राखीव पोलीस दलाची मदत घेतल्यास सर्व पोलीस ठाण्यांत आठ तास ड्युटी शक्य असल्याचे सादरीकरण त्यांनी पोलीस आयुक्तांकडे केले होते. हा अभ्यास फळाला आला. पोलीस हा ही एक हाडामांसाचा एक माणूस. तो ही थकतो. हा थकवा शारीरिक आणि मानसिक असतो. कोणे एकेकाळी याच थकलेल्या मुंबई पोलिसांचा क्रमांक जगात दुसरा होता. मुंबई पोलिसांचा क्रमांक दुसरा याचा एक अर्थ मुंबईत तेवढी गुन्हेगारी होती. एखादे शहर जेव्हा आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध होते, तेव्हा तिथे स्थलांतराचे प्रमाण वाढून लोकसंख्या वाढते. एकट्या मुंबई शहराची लोकसंख्या ही देशाच्या १० टक्के इतकी आहे. शहरात ज्या ज्या घडामोडी घडतात, त्यात सण-उत्सवांपासून ते राजकीय-सामाजिक मोर्चे आणि आंदोलनांपर्यंत पोलिसांचे काममहत्त्वाचे असते. त्यानंतर विशेष लोकांच्या सुरक्षेसाठी हे पोलीस तैनात असतातच. पण, या पोलिसांच्या शारीरिक-मानसिक गरजांचे दमन होत आहे, याचा विसरच यंत्रणेला पडत आहे. आता पोलिसांच्या कार्यकालीन वेळेत चार तास कमी केल्याने एक दिलासा त्यांना मिळाला आहे. पण, हे एक पाऊल झाले पोलीस यंत्रणेच्या सुधारणेत. इतर बर्‍याच गोष्टी अजूनही करणे गरजेचे आहे. विश्वास नांगरे-पाटील यांना एका मुलाखतीदरम्यान एका व्यक्तीने पोलिसांच्या शरीरयष्टीबद्दल विचारले. तेव्हा पाटील म्हणाले होते, ‘‘आमच्या पोलीस शिपयांची आणि अधिकार्‍यांची कार्यालयीन वेळ निश्चित नसते. त्याचा परिणामआहारावर होतो.’’ वेळेत जेवण न झाल्याने शरीराचे हाल होत असल्याचे त्यांनी सांगितले. मुंबईतील काही पोलीस स्थानकांत आहार कसा असावा, यासाठी ज्येष्ठ आहारतज्ज्ञ ऋजुता दिवेकर यांनी काही सूचना दिल्या होत्या. त्या पाळल्याही गेल्या. पोलिसांना पुरविण्यात आलेल्या क्वार्टर्सची अवस्था दयनीय असते. त्या सोयी सुविधाही मिळणे गरजेचे आहे. रवी पाटील सारखे बरेच पोलीस शिपाई आहेत, ज्यांच्याकडे पोलीस यंत्रणेला अद्ययावत करण्याची भरपूर क्षमता आहे. त्यांना वाव देणे गरजेचे आहे. याआधी सुरेश खोपडेसारख्या व्यक्तींनीही चांगले प्रयत्न केले. मोहल्ला कमिटीसारख्या उपायांनी त्यांनी दंगली रोखल्या. पोलीस यंत्रणा ही अधिकाधिक अद्ययावत आणि लोकाभिमुख होण्यासाठी अजून प्रयत्न करणे गरजेचे आहे.
जगात सर्वाधिक व्हॉट्‌सऍप वापरकर्ते भारतात आहेत. त्यांची संख्या तब्बल साडे सहा कोटी इतकी आहे, जी जगाच्या एकूण १० टक्के एवढी आहे. समाजमाध्यमफक्त वेळ घालवण्याचे साधन आहे, अशी टीका सामान्यतः ऐकली जाते. पण, या समाजमाध्यमातून बरीच चांगली कामेही झाली आहेत. या व्हॉट्‌सऍपमध्ये नवनवे फीचर्स समाविष्ट केल्याने ते अधिकाधिक लोकाभिमुख झाले. दृश्य, ध्वनी स्वरूपातील फाईल्स पाठवणे सहज शक्य होते. नंतर त्यात पीडीएफ, वर्ड फाईलसुद्धा पाठवणे शक्य झाले. ई-मेलसारखी सुविधा मिळाल्याने ग्राहकांचा फायदा झाला. आता डिजिटल पेमेंटचे फीचर व्हॉट्‌सऍपच्या वापरकर्त्यांच्या भेटीला येणार आहे. २०१६ मध्ये ‘नॅशनल पेमेंट्‌स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया’ या संस्थेने ‘युनिफाईड पेमेंट इंटरफेस’ ही यंत्रणा सुरू केली. या यंत्रणेनुसार पैसे एखाद्याच्या खात्यात जमा करणे सुलभ झाले. ही यंत्रणा ‘इमिजिएट पेमेंट सर्व्हिस’ या यंत्रणेवर आधारित आहे. या यंत्रणेने पैसे ट्रान्सफर करण्याच्या वेळेच्या मर्यादा खोडून टाकल्या. एनईएफटीसारख्या यंत्रणेच्या मर्यादा आहेत. पण, संकटं वेळ ठरवून येत नाहीत. पैशांची गरज सगळ्यांनाच असते. अशा वेळेला ही यंत्रणा देवदूतच ठरली, तर याच यंत्रणेवर व्हॉट्‌सऍपचे ऑनलाईन पेमेंट फीचर असणार आहे. यासाठी व्हॉट्‌सऍपने सरकारची परवानगीही मिळवली आहे. ही पेमेंट सुविधा एसबीआय, एचडीएफसी, आयसीआसीआय, ऍक्सिस बँक या बँकांमार्फत सुविधा मिळतील. एका बँकेशी ही सुविधा सध्या प्रायोगिक तत्त्वावर चालू आहे. सध्या ‘पेटीएम’, ‘फ्रीचार्ज’, ‘गुगल तेझ’, ‘भीम’सारख्या ऍपवरून ग्राहकांना पैसे देण्याच्या सुविधा उपलब्ध आहेत. त्यात व्हॉट्‌सऍपचे पेमेंट फीचरची भर पडणार आहे. प्रश्न असा आहे की, सोयी-सुविधा आहेत, पण वापरकर्त्यांना ते वापरण्याचे कौशल्य आहे का विमुद्रीकरणानंतर दोन हजारांच्या नोटा बाजारात आल्या, परिणामी सुट्‌ट्यांचा गोंधळ वाढला. यामुळे डिजिटल पेमेंटकडे लोकांचा कल वाढला. पण, सर्वांनाच या सुविधा वापरता येतात असे नाही. हे ऍप अधिकाधिक सुलभ आणि मातृभाषेत असायला हवे. तसेच फसवणूक झालीच तर ते पैसे परत मिळण्याची योग्य हमी हवी. हे शासनानेच करणे गरजेचे आहे. डिजिटल पेमेंटच्या सुविधा वाढविण्यात खाजगी संस्थांचा कल आहे. यावर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे. पण, व्हॉट्‌सऍपवर आता पैसे पाठविण्याची सुविधा उपलब्ध झाल्याने त्यात फायदा ग्राहकांचा आहे, हे नक्की.


स्त्री कल्याणाची निरंतर कृती स्त्री कल्याणाची निरंतर कृती

स्त्री कल्याणाची निरंतर कृती
पुरुष असो वा स्त्री, ज्या वेळी अन्याय-अत्याचारा विरोधात लढण्याची वेळ येते त्यावेळी एकट्याची ताकद खरच कमी पडते. अशा वेळी सर्वांची मिळून एकत्र ताकद काय करू शकते याची जाणीव व्हायला लागते. अशा जाणिवेतूनच महिलांवर होणार्‍या अत्याचाराला प्रत्युत्तर देण्यासाठी काही महिला उत्स्फूर्तपणे एकत्र आल्या आणि सुरू झाला ‘स्त्री आधार केंद्रा’चा प्रवास. रमेश देवबा शेलार म्हणजेच शेलार गुरुजी ‘स्त्री आधार केंद्रा’चे संघटक आणि सल्लागार अगदी भान हरपून आपल्या लाडक्या संस्थेच्या वाटचालीची माहिती देत होते. पुण्यातील एका उपनगरात आमचं काम कधी सुरू झालं, हे कळलं देखील नाही, म्हणून त्याची नक्की तारीख, वार सांगता येणार नाही. पण साधारण १९८० च्या सुमारास सुरू केलेल्या कामाची सार्वजनिक विश्वस्त संस्था म्हणून सोसायटी रजिस्ट्रेशनच्या अंतर्गत अधिकृत नोंदणी झाली ती १९८४ साली.’’ असे त्यांनी सांगितले
संस्थेच्या कामामुळे केंद्राशी जोडल्या जाणार्‍या महिलांची संख्या जशी वाढायला लागली तसाच त्यांच्यामधला आत्मविश्वास, निश्चय, निर्भयता या गोष्टीदेखील वाढत गेल्या. एखाद्या नदीसारखं या केंद्राचं काम अव्याहत चालू आहे आणि पुढेही चालू राहील. या प्रवाहात अनेक नवनवीन विचारधारा घेऊन कार्यकर्ते, स्वयंसेवक येऊन मिळत गेले, अनेक जणांचं वेगवेगळ्या प्रकारचं योगदान मिळत गेलं आणि ‘स्त्री आधार केंद्रा’चा विस्तार वाढत गेला.
असा वाढत गेला ‘स्त्री आधार केंद्रा’चा वटवृक्ष.
पहिल्या टप्प्यात सूक्ष्म पातळीवर काम करतानाच जास्तीत जास्त सामुदायिक उपक्रम कसे राबवता येतील, हा संस्थेचा मूलमंत्र होता. त्याबरोबरीनेच महिलांमध्ये शिक्षणाचा प्रसार करणे, त्यांची जागरुकता वाढवणे यामुळे थोड्याच कालावधीत संस्थेची दबाव गट म्हणून ओळख झाली आणि त्यातूनच कोअर टीमची निर्मिती झाली. दुसर्‍या टप्प्यात संघटना उभारणीच्या कामात लक्ष देताना महिलांना पाठिंबा देण्यासाठी गटांची स्थापना करण्यात आली, संस्थेचं काम अधिक वैशिष्ट्यपूर्ण कसं होईल, याची काळजी घेत संस्थेमध्ये महिलांसाठी रोजगारनिर्मिती करण्यावर देखील भर देण्यात आला. त्यातूनच महिलांना प्रशिक्षण देण्यासाठी कर्मचार्‍यांची नेमणूक केली गेली.
तिसर्‍या टप्प्यात अनेक व्यक्ती, संस्था केंद्रांबरोबर जोडल्या गेल्या. यांच्याबरोबरचे व्यवहार, संबंध वाढले, संस्थेचा पसारा वाढायला सुरुवात झाली. यातून संस्थेचा आलेख उंचावत गेला. संस्थेचं नाव होत गेलं आणि जास्तीत जास्त महिलांना जास्तीत जास्त सुविधा देण्यासाठी अनेक कृतिशील कार्यक्रम हाती घेण्यात आले. चौथ्या टप्प्यात धोरणात्मक निर्णय घेण्यासाठी सल्लागार समिती गठीत केली गेली आणि राज्य पातळीवरील धोरणं ठरवण्यात सहभाग, तसंच राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर संबंध वाढविण्याकडे लक्ष पुरविण्यात आले. त्यामुळेच लैंगिक भेदभावाविरुद्ध राज्य आणि राष्ट्रीय पातळीवर सूचना देऊन स्त्रियांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी संस्थेने प्रयत्न केला.
जवळपास १६ वर्ष ‘स्त्री आधार केंद्रा’चं काम या चार टप्प्यांमधून चालू होतं, प्रत्येक टप्पा साधारणपणे चार वर्षांचा होता, असं म्हणता येईल. नीलम गोर्‍हे या सध्या केंद्राच्या अध्यक्षा आहेत.
समाजाची रचना स्त्री मूल्यांच्या आधारावर करणं हेच संस्थेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
ती चार मूल्ये म्हणजे
१. सर्वांसाठी समानता, न्याय अनुकूलता, सर्वसमावेशकता आणि सहकार्य
२. स्त्री शोषणाविरुद्ध आवाज
३. स्त्रियांना मुख्य प्रवाहात आणणं
या चार मूल्यांच्या आधारेच संस्थेमार्फत चालवल्या जाणार्‍या विविध कार्यक्रमांची आखणी केली जाते. १९९५ सालातल्या सप्टेंबर महिन्यात बीजिंग येथे भरलेली चौथी आंतरराष्ट्रीय महिला परिषद स्त्री आधार केंद्राच्या प्रवासातील एक मैलाचा दगड ठरली. या परिषदेच्या सुरुवातीपासून ते संपूर्ण परिषद पार पडेपर्यंत आणि त्यानंतरच्या काळात ‘स्त्री आधार केंद्रा’ने त्यातल्या कार्यक्रमात, प्रकल्पामध्ये मोठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
१९९९ साली केंद्राला ’युनायटेड नेशन्स इकॉनॉमिक सोशल कौन्सिल’कडून मान्यता मिळाली. यामुळे राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय पातळीवर स्त्रियांना मूलभूत प्रश्नांसाठी काम करायला केंद्राला मिळालेलं ते एक प्रकारचं प्रोत्साहन होतं. केंद्राने तोपर्यंत केलेल्या कामाला मिळालेली ती मोठीच पावती होती.
बीजिंगमधल्या चौथ्या आंतरराष्ट्रीय महिला परिषदेत स्त्रीशोषणाची जी व्याख्या केली, त्यातल्या प्रत्येक मुद्द्याला ग्राह्य धरून ‘स्त्री आधार केंद्र’ महिलांच्या शोषणाविरोधात आवाज उठवण्याचे काम संस्था करत आहे. या व्याख्येप्रमाणे स्त्रीशोषणामध्ये खाजगी किंवा सार्वजनिक ठिकाणी स्त्रियांवर लिंगभेदामुळे केला जाणारा कोणत्याही प्रकारचा शारीरिक किंवा मानसिक अत्याचार, प्रत्यक्ष अत्याचार अथवा त्याचा धाक दाखवणं, कोणत्याही प्रकारची जबरदस्ती करणं, स्वातंत्र्य हिरावून घेणं याचा समावेश होतो.
स्त्रियांना मुख्य प्रवाहात आणणं
स्त्रियांचे प्रश्न हे सार्‍या समाजाचे प्रश्न आहेत. त्यांना मुख्य प्रवाहात आणून त्यांच्यावर उपाययोजना करणं याचा ’स्त्री आधार केंद्रा’ने सतत आग्रह धरला आहे. संपूर्ण देशाची धोरणं ठरवताना त्यात या प्रश्नांचा विचार झालाच पाहिजे. कोणत्याही देशाने राष्ट्रीय अथवा आंतरराष्ट्रीय पातळीवर आपली विकसनशील धोरणे आखताना स्त्रियांच्या समस्या लक्षात घेऊनच ती आखली पाहिजेत. स्त्रियांचे प्रश्न स्वतंत्रपणे न हाताळता राजकारणाच्या मुख्य प्रवाहामध्ये या प्रश्नावर विचार व्हावा ही ‘स्त्री आधार केंद्रा’ची मुख्य भूमिका आहे.
महिलांमधल्या क्षमता ओळखून त्या विकसित करण्यासाठी ‘स्त्री आधार केंद्रा’ने महाराष्ट्रातील १० जिल्ह्यांमध्ये महिला विकास मंचाची स्थापना केली आहे. स्थानिक पातळीवर महिलांना संघटित करून स्थानिक पातळीवरचे त्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी हा मंच काम करतो. या मंचामध्ये महिला आपले विचार, मतं मोकळेपणाने व्यक्त करू शकतात. याशिवाय सरकारी योजना आणि धोरणं यांची माहितीही या मंचामार्फत दिली जाते. त्याचा लाभ कसा घ्यावा याचंही प्रशिक्षण दिलं जातं. यातून काही महिलांमधील नेतृत्त्वगुण हेरून त्यांना निर्णय प्रक्रियेत आणि स्थानिक राजकारणात सहभागी केलं जातं.
नैसर्गिक किंवा मनुष्यनिर्मित संकट ओढवतात, अशा वेळी त्यात अडकलेल्या महिलांना विशेष मदत पुरवण्याचे काम ’स्त्री आधार केंद्र’ करत आलेले आहे. १९९३ साली महाराष्ट्रात झालेल्या भीषण भूकंपाच्या वेळीही केंद्राने तेथील महिलांना इतर मदतीबरोबरच मानसिक आधारही देण्याचं काम केलं. संकटग्रस्त महिलांच्या पुनर्वसन आणि सक्षमीकरणाच्या कामामध्ये केंद्राचा नेहमीच पुढाकार असतो.
‘स्त्री आधार केंद्रा’चे विविध प्रकल्प
१. कौटुंबिक समुपदेशन केंद्र
सुरुवातीपासूनच सातत्याने कौटुंबिक समुपदेशन हा ‘स्त्री आधार केंद्रा’चा मुख्य प्रकल्प राहिलेला आहे.
घरगुती अत्याचारांचं प्रमाण शून्यावर यावं यासाठी गेल्या तीन-चार वर्षापासून स्त्री आधार केंद्र कार्यरत आहे. या प्रकल्पामध्ये समाजाचा आणि दोन शहरी आणि दोन ग्रामीण अशा चार पोलीस केंद्रांचाही समावेश करण्यात आला आहे. समाजातील निरनिराळ्या घटकांच्या हस्तक्षेपामुळे हिंसेचे प्रमाण शून्यावर आणण्याचा या प्रकल्पाचा प्रयत्न आहे.
३. महिला विकास धोरण
महिला विकासनीतीला चालना आणि गती देणं हे ऑस्ट्रेलियन हाय कमिशनने पाठिंबा दिलेल्या या प्रकल्पांचं उद्दिष्ट आहे, महाराष्ट्रातील नऊ जिल्ह्यांमध्ये स्त्री आधार केंद्राने महिला विकास मंचांची स्थापना केली आहे. या मंचाचे कार्यकर्ते आणि स्वयंसेवक त्या त्या जिल्ह्यातील गावांमध्ये महिला गटांना सर्वतोपरी आधार देतात आणि मदत करतात.
४. महिलांचं कायदेविषयक ज्ञान
कायद्याच्या चौकटीत राहून महिलांवरील अत्याचाराचे खटले झटपट निकालात निघावेत यासाठी महाराष्ट्रातल्या १० न्यायालयातील १०० खटल्यांचा अभ्यास ‘स्त्री आधार केंद्र’ करत आहे आणि शक्य ते तोडगेही सुचवत आहे. या प्रकल्पाला राष्ट्रीय महिला आयोगाचाही पाठिंबा मिळालेला आहे.
५. प्रवासामध्ये महिलांची सुरक्षा
‘स्त्री आधार केंद्रा’ने प्रवास करणार्‍या महिलांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेतला आहे.
६. महिलांची सर्वांगीण प्रगती
हॉलंडच्या ‘कॉर्डएड’ने पाठिंबा दिलेल्या या प्रकल्पाअंतर्गत महाराष्ट्रातील मराठवाड्यामधल्या भूकंपग्रस्त ४२ गावांमध्ये काम केलं जातं. स्थानिक पातळीवर महिलांमधले नेतृत्वगुण ओळखून त्यांना प्रोत्साहन देणं आणि गावाच्या विकासप्रक्रियेत त्यांना सामावून घेणे, असं या कामाचं स्वरूप आहे.
‘स्त्री आधार केंद्रा’तर्फे ‘आम्ही स्त्रिया ’हा वार्षिक अंक दरवर्षी ऑक्टोबर महिन्यात प्रकाशित केला जातो. एखाद्या विशिष्ट संकल्पनेवरील विषयाला वाहिलेला हा अंक आहे. गेल्या काही वर्षात या अंकात हाताळलेले विषय असे होते :
१) आंतरराष्ट्रीय महिला सक्षमीकरणाच्या तुलनेत भारतीय महिलांचे स्थान
३) निर्णयप्रकियेत स्त्रियांचा सहभाग
केंद्रातर्फे काही पुस्तिकाही प्रकाशित करण्यात आल्या आहेत. त्यात चित्रांचा आणि गोष्टीरूपाने दिलेल्या केस स्टडीजचा समावेश असल्याने ग्रामीण भागातील अल्पशिक्षित महिलाही त्या आनंदाने वाचू शकतील. त्यातील काही महत्वाच्या पुस्तिका -‘सरकार म्हणजे काय ’, ‘स्त्रिया आणि कायदा’, ‘नारीपर्व‘, ‘अत्याचारग्रस्त महिलांची मैत्रीण’ वगैरे. इतकेच नव्हे तर केंद्रातर्फे काही व्हिडिओ फिल्म्सही तयार केल्या आहेत. त्यापैकी ‘स्त्रियांचे हक्क‘, ‘महिला कोर्ट’ या फिल्म्समधून स्त्रियांना त्यांच्या मानवी आणि कायदेशीर हक्कांविषयी सतर्क राहण्याची जाणीव मिळते. कुठल्याही प्रकारच्या अन्यायाविरुद्ध लढण्यासाठी स्त्रियांना आवश्यक असलेले कायद्याचे ज्ञान या फिल्मद्वारे त्यांना मिळू शकते. भारतीय घटना, आंतरराष्ट्रीय घटना आणि विविध सरकारी धोरण याविषयीदेखील या फिल्मद्वारे माहिती मिळते. तर ‘पंचायतराज’ सारख्या फिल्म्सच्या माध्यमातून पंचायतराजचं कामकाज कसे चालते, त्यात आपल्याला कसे सहभागी होता येते, त्यात निर्णयप्रक्रिया कशी चालते हे दाखवले आहे.
’स्त्री आधार केंद्रा’चे प्रतिनिधी म्हणतात, “लिंगभेदाच्या अन्यायाविरोधातील समाज निर्माण करण्यासाठी ’स्त्री आधार केंद्रा’च्या कामासाठी आपलाही योगदान खूप मोलाचा आहे. म्हणूनच स्त्री आधार केंद्र आपल्या सहयोगाला आवाहन करत आहे. आपण वेळ, ऊर्जा, धनसहयोग करू शकता”. ‘स्त्री आधार केंद्रा’ला भेट दिल्यानंतर वाटते की, आजच्या समाजाला या केंद्राची नितांत गरज आहे.
संपर्क : स्त्री आधार केंद्र,


समाजपरिवर्तनाचे गतिशास्त्र समाजपरिवर्तनाचे गतिशास्त्र

‘एकात्मप्रबोध मंडळ’ या संस्थेच्या वतीने ‘समाजजीवन सुयोग्य दिशा व परिवर्तन’ या विषयाची सांगोपांग चर्चा करण्यासाठी ९, १० व ११ फेब्रुवारी रोजी एक चिंतन बैठक आयोजित करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील या विषयाचे तीस अभ्यासक या चर्चेत सहभागी होणार आहेत. बैठकीचे बीजभाषण रा. स्व. संघाचे अ. भा. संपर्कप्रमुख प्राचार्य अनिरुद्ध देशपांडे करणार असून समारोप संघाचे ज्येष्ठ पदाधिकारी भि. रा. इदाते करणार आहेत. या बैठकीच्या निमित्ताने समाजपरिवर्तन प्रक्रियेसंबंधी लेख.
समाज प्रबोधन व सामाजिक सुधारणा यांची प्रदीर्घ परंपरा भारतात असूनसुद्धा येथे समाजपरिवर्तन कासवाच्या गतीने का होते आणि होते ते स्थायी स्वरुपाचे का होत नाही, हा चिंतेचा आणि चिंतनाचा विषय आहे. दीर्घकाळ सामाजिक कार्याचा प्रत्यक्ष अनुभव असणारे समाजसुधारक आणि या विषयाचा तात्त्विक अंगाने विचार करणारे समाजशास्त्रज्ञ यांच्यासमोरही हे प्रश्न आव्हान स्वरूपात उभे आहेत. हे प्रश्न मूलतः समाजाच्या मानसिकतेशी, मनःपरिवर्तनाशी जोडलेले आहेत, हे लक्षात घेऊन त्यांचे आकलन यथायोग्यपणे केल्याशिवाय त्यांची गुंतागुंत उकलणार नाही व उत्तराची दिशाही सापडणार नाही. या व्यापक पार्श्वभूमीवर या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न आपण या लेखात करणार आहोत. समाजपरिवर्तनाच्या चळवळीतून उत्पन्न झालेल्या अपेक्षा आणि समाजस्थितीचे प्रत्यक्ष जमिनीवरील वास्तव यांच्यात असणार्‍या अंतरावर आणि त्यांच्यावरील परस्पर संबंधांवर या प्रश्नांची उत्तरे अवलंबून आहेत, असे मला वाटते. या अर्थानेसमाजपरिवर्तनाचे गतिशास्त्र हे व्यक्तीच्या व समाजाच्या मानसिक परिवर्तनाशी जोडलेले आहे, असे वाटते. राजकीय क्रांती ही सत्तापरिवर्तनासाठी असते व त्याचे परिणाम झटकन दिसून येतात. मात्र समाजपरिवर्तन हे क्रांतीच्यामार्गातून होत नाही. तर तेथे उत्क्रांती (Progressive Development) आवश्यक असते, तरच तेथे स्थायी परिणाम दिसू शकतात आणि उत्क्रांती ही दीर्घकाळ चालणारी प्रक्रिया आहे. क्रांतीचे ज्या गतीने परिणाम अनुभवायला मिळतात तसे ते उत्क्रांतीत संभवत नाहीत. समाजपरिवर्तन हा विषय केवळ बुद्धीशी, तर्काशी जोडलेला नसून तो भावनेशी अधिक जोडलेला आहे. हा विषय डोक्यापेक्षा(Head) हृदयाशी (heart) अधिक संबंधित असल्यामुळे मनःपरिवर्तन(Change of Mind Set) येथे अधिक प्रभावी व परिणामकारक असते. उत्क्रांतीला गर्भवहन काळ(Gestation Period) द्यावा लागतो. तसा तो दिला नाही तर किंवा सामाजिक प्रश्नांच्या संदर्भात क्रांतीची अपेक्षा केली तर ते सर्व प्रयत्न निष्फ़ळ (Abortive) ठरण्याची शक्यता अधिक असते. ‘पी हळद नि हो गोरी’ हे उत्क्रांतीत किंवा मानसिक परिवर्तनात शक्य नसते. या सार्‍याचा गंभीर विचार केल्याशिवाय सामाजिक परिवर्तनाचे गतिशास्त्र लक्षात येणार नाही व त्याच्याशी निगडित असलेल्या प्रश्नांची उत्तरेही मिळू शकणार नाहीत.
आपल्या देशात, विशेषतः महाराष्ट्रात समाज प्रबोधन व सामाजिक सुधारणा या चळवळींचा प्रारंभ संतांनी केलेल्या कार्यापासून व त्यांच्या साहित्यामुळे झाला, हे ऐतिहासिक सत्य आहे. संतांच्या कार्याचा उद्देश समाजात व समाजरचनेत आमूलाग्र परिवर्तन हा नव्हता. जुनी रचना पूर्णपणे मोडीत काढून नवी रचना निर्माण करणे हे ध्येय त्यांच्या डोळ्यासमोर नव्हते तर आध्यात्मिक क्षेत्रात समता प्रस्थापित करणे हा त्यांचा उद्देश होता. ईश्वरापुढे सर्व माणसे समान असून, त्या क्षेत्रात विषमतेला, अस्पृश्यतेला थारा नाही, अशी भूमिका घेऊन अठरापगड जातीतील सर्व संतजनांनी सातत्याने तीनशे वर्षे कार्य केलेले दिसते. याचा अर्थ समाजात भेदाभेद व अनेक दोष असूनही ईश्वरभक्तीच्या संदर्भात, आध्यात्मिक क्षेत्रात समाजातील प्रत्येक घटक समान पातळीवर आहेत, अशी आध्यात्मिक समतेची संकल्पना समाजमानसात रुजवणे, हे या संतांनी उभ्या केलेल्या कार्याचे व लिहिलेल्या साहित्यांचे प्रमुख उद्दिष्ट होते, असे म्हणावे लागेल. त्यांचा भर धर्मप्रवण मानसिकता असणार्‍या या समाजात नैतिकतेवर, आध्यत्मिकतेवर व जीवनमूल्यांवर होता हे लक्षात येईल. या अर्थाने संतांना समाजात मानसिक परिवर्तन किमान आध्यात्मिक क्षेत्रात तरी घडवून आणायचे होते, असे म्हणता येईल. संतांच्या प्रेरणेतून उभी राहिलेली वारकरी संप्रदायाची चळवळ ही प्रायः आध्यात्मिक क्षेत्रात उभी राहिलेली दिसते व त्याचे प्रत्यंतर दरवर्षी निघणार्‍या पंढरीच्या वारीत दिसते. प्रत्येक वारीच्या कालखंडात समाजाच्या आध्यात्मिक परिवर्तनाचे, सामाजिक समतेच्या व समरसतेच्या भावाचे हृद्य प्रतिबिंब पडलेले दिसते, ही वस्तुस्थिती आजही अनुभवास येते. मात्र प्रत्यक्ष व्यावहारिक जीवनात आढळून येणारे जातीपातीतील भेदभाव, जन्माधिष्ठित उच्चनीचता, अस्पृश्यता व सामाजिक विषमता या समाजधारणेला मारक ठरणार्‍यासमाजातील दोषांच्या विरोधात संतांनी स्पष्ट व ठाम भूमिका घेतल्याचे दिसून येत नाही. भजन, कीर्तन प्रवचन, काव्यलेखन या माध्यमांवर संतांचा भर असल्यामुळे त्यांची भूमिका प्रायः समाजप्रबोधनाची होती. प्रत्यक्ष कृती आराखडा तयार करून सामाजिक दोषांच्या विरोधात संघर्ष करणे, हा त्यांचा जीवनहेतू (Life Mission) नव्हता. मानसिक परिवर्तन ही कोणत्याही सामाजिक परिवर्तनाची पहिली पायरी असल्यामुळे त्यांचा भर स्वाभाविकपणे मानसिकता बदलण्यावर होता. आध्यात्मिक क्षेत्रात समता प्रस्थापित करणे हा त्यांचा मुख्य उद्देश होता. तो साध्य करण्याचा संतांनी त्यांच्या परीने प्रामाणिक प्रयत्न केला, असे दिसून येते. जुनी कालबाह्य समाजरजना पूर्णपणे उखडून टाकून नवी समाजरचना उभी करणे, हे त्यांच्या विषयसूचीवरच नव्हते, तर तसे का झाले नाही, हा प्रश्न उपस्थित करणे अयोग्य आहे. परिणामत: आजही प्रत्यक्ष वारीतील वातावरण समता आणि समरसतायुक्त दिसत असले तरी वारी संपल्यानंतरच्या काळातील जीवनव्यवहारात त्या वातावरणाचे, त्या मानसिक परिवर्तनाचे प्रतिबिंब पडलेले का दिसत नाही, हा कळीचा प्रश्न आहे. म्हणजे संत साहित्यातून व त्यांच्या जीवनकार्यातून व्यक्त झालेल्या अपेक्षा आणि समाजजीवनाच्या जमिनीवरील वास्तवात फरक का दिसून येतो, हा प्रश्न आहे. अर्थात त्यामुळे समरसतायुक्त आणि तुच्छतामुक्त समाजाची निर्मित झालेली प्रत्यक्ष व्यवहारात दिसत नाही. अर्थात याचे अपश्रेय संतांच्या शिकवणुकीला जात नसून न बदललेल्या समाजमानसाकडे जाते, हे लक्षात घेतले पाहिजे. आज आपल्या डोळ्यासमोर असलेल्या सामाजिक परिवर्तनाच्या मोजपट्टीने संतांच्या कार्याचे मूल्यमापन करणे, त्यांच्यावर अन्याय करणारे ठरेल. ऐहिक आणि पारमार्थिक जीवनातील व्यवहाराची गल्ल्त करणे योग्य होणार नाही. संतांच्या शिकवणीचा भर हा पारमार्थिक जीवन व्यवहारावर होता हे विसरून कसे चालेल
पुढे एकोणिसाव्या शतकात व विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात समाजप्रबोधन व सामाजिक सुधारणा या चळवळींना मोठी गती व वेगळी दिशा मिळालेली दिसते. या क्षेत्रातील सुधारकांच्या प्रेरणा पाश्र्चात्त्य चिंतनातून व विचारविश्वातून आल्या होत्या. थेट राजा राममोहन रॉय यांच्यापासून ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांपर्यंत अनेक समाजसुधारकांनी व विचारवंतांनी या चळवळींना वैचारिक बैठक व कृतीची जोड दिलेली दिसते. वृत्तपत्रीय लेखन, ग्रंथलेखन, व्याख्याने या प्रबोधनपर कार्याच्या जोडीला प्रत्यक्ष आंदोलने व चळवळीही त्यांनी उभ्या केल्या. परिवर्तनाचा झंझावात उभा करण्याचे प्रामाणिक प्रयत्न केले. असे असूनही या चळवळी, हे लढे पुन:पुन्हा का उभे करावे लागतात, याची उत्तरे भल्याभल्या विचारवंतांना मिळत नाहीत. हे सर्व लक्षात घेऊन सामाजिक परिवर्तन मुळापासून करू इच्छिणार्‍या विचारवंतांना व कार्यकर्त्यांना आपल्या धोरणाची, उद्दिष्टांची व विषयसूचीची पुनर्मांडणी करावी लागेल. आपली कार्यपद्धती अधिक समाजाभिमुख व सामाजिक परिवर्तनाला अनुकूल अशी करावी लागेल.
समाजपरिवर्तनाच्या प्रक्रियेची नस राजा राममोहन रॉय यांना अचूक सापडली होती, असे दिसते. भारतीय जनमानस-विशेषत: हिंदू जनमानस हे धर्मप्रधान होते, हे त्यांनी ओळखले होते. या समाजात स्थायी स्वरूपाचे सामाजिक परिवर्तन घडवून आणायचे असेल तर धर्मविचारात व धर्माचारात प्रथमपरिवर्तन झाले पाहिजे, अशी त्यांची दृढ श्रद्धा होती. धर्म हे समाजाचे हृदय आहे आणि त्यांच्या सर्व व्यवहारात जर परिवर्तन घडवून आणावयाचे असेल तर त्यांच्या हृदयात, मानसिकतेत परिवर्तन झाले पाहिजे म्हणजे प्रथमआत्म्याचीच उन्नती झाली पाहिजे, असे राजा रायमोहन रॉय व समकालीन समाजसुधारकांचे मत होते. त्यामुळे सुधारणेचा वा परिवर्तनाचा क्रमलावताना त्यांनी पहिली धर्मसुधारणा, दुसरी समाजसुधारणा व तिसरी राजकीय सुधारणा अशी मांडणी केली होती. धर्मसुधारणा याचा अर्थ हृदयपरिवर्तन. धर्मविचार, धर्मभावना व धर्माचार यात परिवर्तन. त्याला पर्याय नाही. ज्या समाजाच्या सर्व व्यवहारांवर धर्माचे नियंत्रण असते त्या समाजाच्या सर्वांगीण परिवर्तनासाठी हाच मार्ग असू शकतो, असे त्यांचे प्रतिपादन होते. याचा अर्थ समाजपरिवर्तनाचे गतिशास्त्र त्यांना समजले होते.
दुसरे असे की, समाजपरिवर्तनाचा वसा घेतलेल्या विचारवंतांनी व समाजसुधारकांनी समाजाच्या फार तर दहा पावले पुढे असले पाहिजे. आगरकर किंवा सावरकर यांच्यासारखे विचारवंत समाजाच्या व काळाच्या फार पुढे होते. त्यामुळे समाज त्यांच्यामागे जाऊ शकला नाही. हे दोघेही विचारवंत बुद्धिवादी, तर्कनिष्ठ व वैज्ञानिक वृत्तीचे होते. पण ‘गाय हा उपयुक्त पशु आहे,’ किंवा ‘श्रृतिस्मृति पुराणोक्त नव्हे तर अद्ययावत’ हे सावरकरांचे विचार समाजाच्या पचनी पडणारे नव्हते. व्यावहारिक जीवनात भावनेला व श्रद्धेलाही महत्त्व असते. त्यामुळे दोष त्या विचारवंतांचा नाही तर समाजपरिवर्तनाच्या गतिशीलतेच्या मर्यादेचा आहे. त्या तुलनेत लोकमान्य टिळक व रानडे हे समाजसुधारक म्हणून अधिक यशस्वी ठरले, कारण सामाजिक परिवर्तनाच्या गतिशास्त्राचे भान ठेवून समाजाच्या चार पावले पुढे जाऊन त्यांनी समाजाचे नेतृत्व केले व आपल्या पाठीमागे समाज येतो आहे, आपण समाजाच्या दृष्टीच्या टप्प्यात आहोत, याचे त्यांनी भान ठेवले व परिवर्तनाचा रथ पुढे नेला.
म. फुले व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे प्रामुख्याने दलित, शोषित, पीडित व वंचित समाजाच्या परिवर्तनाचे प्रवक्ते व नेते होते. ते स्वतः याच समाजगटातून आलेले असल्यामुळे त्यांना त्यांनी भोगलेल्या परिस्थितीचा प्रत्यक्ष अनुभव होता. त्यामुळे त्यांनी अत्यंत तीव्र व परखड भाषेत व क्रांतिकारी पद्धतीने आपले विचार प्रक्षोभकरित्या मांडलेले दिसतात. त्यांच्या पूर्वीचे समाजसुधारक हे उच्चवर्णीय व उच्चवर्गीय समाजाच्या प्रश्नाशी निगडित होते तर फुले-आंबेडकरांनी प्रथमच बहुजन समाजाच्या व्यथांना तोंड फोडलेले दिसते व त्या विरोधात चळवळी उभारलेल्या दिसतात. हा मूलगामी फरक आपण लक्षात घेतला पाहिजे. म. फुले व त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांनी समाजपरिवर्तनासाठी शिक्षणाचा, लेखणीचा व चळवळींचा मार्ग स्वीकारला व समाजमन जागे करण्याचा प्रयत्न केला तर डॉ. आंबेडकरांनी ‘शिका, संघटित व्हा व संघर्ष करा,’ हा विधायक व रचनात्मक मार्ग निवडला. लेखन, वक्तृत्व व सामाजिक चळवळी यांच्यामार्फत समाजमनात परिवर्तन घडवून आणण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. मात्र आपल्या या प्रयत्नांना हिंदू समाजातील धुरीण व धर्माचार्य योग्य तो प्रतिसाद देत नाहीत, हे लक्षात आल्यानंतर त्यांनी आपल्या हयातीतच आपल्या समाजबांधवांच्या जागृतीला योग्य ती दिशा देण्यासाठी धक्कातंत्र वापरून धर्मांतराचा मार्ग स्वीकारला. तो स्वीकारतानाही त्यांनी या देशातील संस्कृतीशी, मातीशी व भावविश्वाशी इमान राखणारा बौद्ध धर्म धर्मांतरासाठी निवडून आपल्या संयमी व विवेकपूर्ण नेतृत्वाची ग्वाही दिली. राष्ट्रहिताचाच विचार डोळ्यासमोर ठेवला. याबद्दल आपण त्यांच्याप्रती कृतज्ञ असले पाहिजे.
फुले-आंबेडकर यांच्या निधनानंतर कित्येक वर्षांनी त्यांच्या विचारांचा, व्यवहाराचा व चळवळींचा खरा अर्थ समाजाला कळू लागला. त्याचे जनमानसावर झालेले परिणामदिसू लागले. आज बहुजन समाज दीर्घ निद्रेतून सर्व अर्थाने जागृत होताना व आत्मभान आलेला दिसतो आहे. समाजपरिवर्तनाच्या चक्राला गती मिळाल्याचे आपण पाहात आहोत. या दोन्ही काळात जे अंतर आपल्याला दिसते, जाणवते त्यालाच समाजपरिवर्तनाच्या गतिशास्त्रात गर्भवहन काळ (Gestation Period) असे म्हणतात. असा काळ देणे अपिरहार्य असते. तसा तो दिला की ते प्रयत्न हे निष्फळ (Abortive) ठरत नाहीत. याचा अनुभव आपण वर्तमानकाळात घेत आहोत.
मात्र आज समाजाच्या सर्व अंगोपांगांवर राजकारणाचा, विशेषतः सत्तेच्या राजकारणाचा प्रभाव निर्माण झाला आहे. त्यामुळे समाजात जी उलथापालथ होत आहे त्यातून नवनवे सामाजिक प्रश्न निर्माण होत आहेत. सत्तेची भूक समाजाच्या सर्व गटांत निर्माण झाली आहे. आपण लोकशाहीचा स्वीकार केला आहे. त्यामुळे मतपेढीचे व निवडणुकीचे राजकारण अटळ व अपरिहार्य झाले आहे. ‘जात’ हे एकगठ्ठा मताचे संघटित केंद्र बनल्यामुळे जातीअंत तर सोडाच, जातभावना अधिकाधिक घट्ट होत गेल्या आहेत. जातीजातीतील सत्ताकेंद्री संघर्षाचा समाजस्वास्थावरही विपरीत परिणामहोताना दिसत आहे. ही सर्व परिस्थिती नव्या प्रश्नांना जन्मदेते आहे आणि या नव्या प्रश्नांची उकल करण्यासाठी समाजसुधारणेच्या नव्या परिप्रेक्ष्यात विचार करून त्यांची उत्तरे शोधावी लागतील. आजच्या विचारवंतांसमोर व समाजसुधारकांसमोर हे नवेच आव्हान उभे आहे. त्यांनी समाजपरिर्वनाच्या गतिशास्त्राचा वस्तुनिष्ठ व शास्त्रशुद्ध अभ्यास करून समाजमानस बदलण्याचा व त्याद्वारे परिवर्तनाला गती देण्याचा दूरमागी विचार केला पाहिजे.
या विषयाचा आणखी एक पैलू आपल्यासमोर मांडतो. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे विद्यमान सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांचा काही वर्षांपूर्वी पुण्यात एक कार्यक्रमझाला. निवडक पत्रकार बंधूंबरोबर अनौपचारिक गप्पागोष्टी, वार्तालाप असा तो कार्यक्रमहोता. पत्रकार विविध प्रश्न उपस्थित करीत होते. त्यावेळी एका ज्येष्ठ संपादकाने प्रश्न विचारला, “संघाने व संघपरिवाराने अग्रहाने मांडलेल्या स्वदेशी व समरसता या संकल्पनांना म्हणावा तसा पाठिंबा मिळताना का दिसत नाही प्रत्यक्ष व्यवहाराच्या पातळीवर त्या तितक्या यशस्वी होताना वा स्वीकाराहर्र् अशा का दिसत नाहीत प्रत्यक्ष व्यवहाराच्या पातळीवर त्या तितक्या यशस्वी होताना वा स्वीकाराहर्र् अशा का दिसत नाहीत’’ या प्रश्नांना मोहनजींनी जे उत्तर दिले ते अतिशय मार्मिक व विचारप्रवर्तक होते. त्या उत्तराचा आशय असा : “काही विचार व संकल्पना या माणसाच्या बुद्धीला पटतात. विचारांना व तर्काला पटतात. ही प्रक्रिया माणसाच्या मेंदूत म्हणजेच डोक्यात चालते पण त्याच बाबी माणसाच्या भावनेला म्हणजेच हृदयाला पटतात, भिडतात, असे दिसत नाही. कोणतीही गोष्ट बुद्धीइतकीच भावनेला पटते, असे नाही, डोक्याइतकीच ती हृदयाला भिडत नाही तोपर्यंत ती आचरणात, व्यवहारात उतरत नाही. हे अंतर कमी करण्यासाठी वेळ द्यावा लागतो. ते विषय बौद्धिक आकलनाइतकेच मनाला भिडणे आवश्यक असते. स्वदेशी व समरसता याबाबतचा आमचा म्हणजे संघ व संघ परिवाराचा अनुभव याच स्वरूपाचा आहे. मूळ तत्त्व न सोडता काही तडजोडी कराव्या लागतात, कारण संपूर्ण समाजाला बरोबर घेऊन जायचे असते. त्यामुळे अपरिहार्यपणे या संकल्पना प्रत्यक्ष व्यवहारात उतरण्यासाठी काही काळ जावा लागेल पण या दोन्ही बाबी समाज मनापासून आज ना उद्या, स्वीकारेल, असा आम्हाला विश्वास वाटतो. अपेक्षित परिणाम मिळण्यासाठी Hasten Slowly हाच स्थायी समाजपरिवर्तनाचा मंत्र आहे, असा संघाचा अनुभव आहे.’’ योगायोगाने मी व ज्येष्ठ पत्रकार अरुण करमरकर या अनौपचारिक संवादाचे साक्षीदार आहेत याचाच अर्थ समाजपरिवर्तनाचे रहस्य व त्याचे गतिशास्त्र संघाला व त्यांच्या कार्यपद्धतीला अचूक समजले आहे, असा होतो. तात्पर्य समाजासमोरील समस्या समाजाच्या सामूहिक शहाणपणातून सुटू शकतात. त्यासाठी घिसाडघाई करणे योग्य नाही, असाच याचा मतितार्थ आहे.
या संदर्भात ग्रेट ब्रिटनमधील थोर विचारवंत अल्डस् इक्सले यांनी आपल्या The Planned Society या अत्यंत विचारप्रवर्तक निबंधात जे चिंतन मांडले आहे, ते मला अतिशय हृद्य, मार्मिक व महत्त्वावे वाटते. ते म्हणतात,
या दीर्घ उदाहरणाचा अर्थ असा : “बहुतेक माणसे स्वभावतः स्थितीप्रिय किंवा मंदसुधारणवादी असतात त्यामुळे त्यांचा इष्ट सुधारणांनाही विरोध होतो. कोणतीही सुधारणा जर समाजावर मोठ्या व दीर्घकालीन हिंसेच्या मार्गाने लादली गेली तर त्याचे अपेक्षित परिणाम साध्य होत नाहीत. त्यातून जे निष्कर्ष निघतात ते असे : एक, केवळ अत्यावश्यक सुधारणांचाच आग्रह धरावा वा त्या हाती घ्याव्यात. दोन, ज्या सुधारणा हाती घेतल्यामुळे मग त्या स्वाभाविकरित्या कितीही इष्ट असोत, समाजात सार्वत्रिक व हिंसक विरोधाचे वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता आहे, त्या सुधारण समाजावर लादू नयेत. जर त्या लागू करायच्याच असतील तर हळूहळू व टप्प्याटप्प्याने अमलात आणाव्यात आणि तीन, इष्ट असे बदल वा सुधारणा करतानाही जेथे जेथे शक्य असेल तेथे त्या अशा पद्धतीने अंमलात आणाव्यात की ज्या पद्धती लोकांना परिचित असतील व त्यांना त्या मान्य असतील.’’
समाजपरिवर्तनाचे गतिशास्त्र ज्यांना माहीत आहे, असे विचारवंतच इतक्या सखोलपणे व पारदर्शकरित्या त्याचे विश्लेेषण स्पष्ट शब्दांत करू शकतात. समाजपरिवर्तनाचा मार्ग हा दीर्घ पल्ल्याचा आहे. तो पार करताना समाजपरिवर्तनाचे हे गतिशास्त्र ध्यानात ठेवले तर परिवर्तन स्थायी व दीर्घकाळ टिकू शकेल. सामाजिक प्रश्नांचा विचार करणार्‍या विचारवंतांनी व समाजसुधारकांनी समाजपरिवर्तनाचे हे गतिशास्त्र लक्षात ठेवले तर त्यांचे परिश्रम सार्थकी लागतील, असे वाटते.
राजा राम मोहन रॉय


छायाचित्रे | वसई विरार शहर महानगरपालिका

स्थायी सामिती अंदाज पत्रक २०१६-१७
स्थायी सामिती अंदाज पत्रक २०१७-१८
पोटनिवडणूक २०१८-वसई विरार शहर महानगरपालिका
वसई-विरार शहर महानगरपालिका हद्दीतील सर्व मालमत्ता धारकांना जाहीर सूचना
निविदा व दर पत्रक
आपला मालमत्ता कर भरा
आपला पाणीपट्टी कर भरा
सेवानिवृत्त राज्य शासकीय अधिकारी भरती
वैद्यकीय आरोग्य विभागा अंतर्गत भरती
राष्ट्रीय नागरी उपजिवीका अभियान थेट मुलाखती
समारंभ तपासणी पथकाची यादी
महानगरपालिकेमध्ये सेवानिवृत्त राज्यशासकीय क्रीडा अधिकारी भरती
खड्डे संदर्भात तक्रारीबाबतची जाहीर सुचना
वसई-विरार शहर महानगरपालिकेच्या अधिनस्त असलेल्या नऊ प्रभाग निहाय मालमत्तेच्या देयक रकमेचे शंका निरसनाबाबत
अनधिकृत इमारती बाबत -जाहिर सूचना
वृक्ष कापण्याबाबत सुचना व हरकत बाबतची जाहीर सुचना
वसई विरार शहर महानगरपालिकेतील वैद्यकिय आरोग्य अधिकारी या मंजूर रिक्त पदावर प्रतिनियुक्तीने नियुक्ती होणेबाबत
वसई-विरार शहर महानगरपालिका प्रभाग क्र.९७ मधे रिक्त पदाची पोटनिवडणूक मतदार यादी-जाहीर सुचना
मुळ प्रारूप मतदार यादी -वसई विरार शहर महानगरपालिका
वसई-विरार शहर महानगरपालिका-आपत्कालीन स्थितीत मदद कार्य करणाऱ्या शासकीय यंत्रणांचे संपर्क क्रमांकांची यादी
वसई-विरार शहर महानगरपालिका प्रभाग क्र.९७ रिक्त पद (एक जागा) पोटनिवडणूक-जाहिर सुचना
वसई-विरार शहर महानगरपालिका,प्रभाग क्र.९७-साईनगर व मानव मंदिर परिसर या रिक्त पदाच्या पोट निवडणुकीचा कार्यक्रम
महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र अधिनियमांन्वये तयार केलेले नियम व आदेश
वसई-विरार शहर महानगरपालिका-शांतता क्षेत्र घोषित केलेले ठिकाण
टोल फ्री क्रमांक : १८००२३३४३५३
पोलीस स्थानक : १००
अग्निशमन विभाग : १०१(फक्त BSNLवापरकर्ता साठी) / ०२५०-२४६४८११
वैद्कीय मदत : १०८
ठाणे जिल्हा संपर्क क्रमांक : १०७७
ई निविदा / दर पत्रक
इथे क्लिक करा:- ई- निविदा
वसई विरार शहर महानगरपालिका प्रशासनामध्ये पारदर्शकता, ई-प्रशासन आणि संपूर्ण स्वछतेसाठी तसेच नागरिकांना उत्तम दर्जाच्या सुविधा प्रदान करण्यासाठी प्रयत्न करीत आहे.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
Copyright © 2015-2016 वसई विरार शहर महानगरपालिका.
एकूण संकेतस्थळी भेट देणारे :-
ई निविदा / दर पत्रक
आपला मालमत्ता कर भरा
आपला पाणीपट्टी कर भरा