संपादकीय | ऐसीअक्षरे

माय म्हनता म्हनता, ओठ ओठालागी भिडे,
आत्या म्हनता म्हनता, केव्हडं अंतर पडे ,
ताता म्हनता म्हनता, दातामधी जीभ अडे ,
जीजी म्हनता म्हनता, झाला जिभेला निवारा ,
सासू म्हनता म्हनता, गेला तोंडातून वारा
माणूस म्हटलं की आपल्या डोळ्यांसमोर एक आकार उभा राहातो. त्याला डोकं, धड, हातपाय असतात. चेहेरा असतो - डोळे, नाक, कान यांनी भरलेला. पण या शरीरापलिकडचं, त्याला गुंतवून ठेवणारं, इकडून तिकडून ताणणारं नात्यांचं जाळं आपल्याला दिसत नाही. या सगळ्या अवयवांपैकी एखादा अवयव नसूनही माणसाचा जन्म होतो, अनेक वेळा आपल्या परीने तो कपाळी आलेलं जीवन जगतोही. पण नात्याविरहित कुठचाच माणूस जन्मत नाही. जन्मायच्या आधीच ती नाळ त्याच्या आईशी जोडलेली असते. आणि आईचं आईपण यायलाही तिचं त्या मुलाच्या बापाशी नातं लागतंच. आणि त्या दोघांची नाती, त्यांची इतरांशी नाती असं करत करत आपण जगभर पसरलेल्या या जाळ्यात आपल्या गाठीपासून जगातल्या इतर कुठच्याही-कुणाच्याही गाठीपर्यंत सहा पावलांमध्ये पोचतो.
या जगात आत्ता अस्तित्वात असलेल्या व्यक्तींबरोबर आपले धागे जुळलेले आहेत तसेच इतिहासातल्या प्रत्येक स्त्री-पुरुषाशीही आपण या गाठींनी बांधलेलो आहोत. मुलीकडे आईकडून येणाऱ्या, त्या आईकडे तिच्या आईकडून येणाऱ्या मायटोकाँड्रियल डीएनएचं सूत्र पकडून काळात मागे मागे जात गेलो की आपल्या सर्वांचीच पसरलेली मुळं एका फुटव्यापाशी येऊन थांबतात. आपल्या सर्वांचेच आयुष्याचे धागे पुरेसे मागे नेले की सुमारे लाख ते दोन लाख वर्षांपूर्वीच्या आफ्रिकेतल्या एका आदीम स्त्रीपर्यंत पोचतात. ज्ञात इतिहासाला जन्म देणारी ती अज्ञात माता - महामाया - आपल्या सर्वांनाच युगानुयुगं पसरलेल्या एका अतिक्लिष्ट जाळ्यात जोडते. हे जाळं ऊर्ध्वमूलअधःशाखं पसरलेल्या महावृक्षासारखं आहे. त्याच्या फांद्या काळातून पुढे झेपावतात आणि आजपर्यंत पसरलेल्या या पानांचा एक महाप्रचंड डेरेदार विस्तार दिसतो.
ही झाली रक्ताची नाती. ती आपल्या आईवडिलांशी किंवा पितरांशी असलेली भूतकाळातली रक्ताची नाती असू शकतात, किंवा आपल्या जोडीदाराशी असलेलं आपल्या मुलांमार्फतचं भविष्यकाळातल्या रक्ताचं नातं असू शकतं. पण माणसांची माणसांशी असलेली नाती रक्तावरच थांबत नाहीत. मैत्रीचे धागे या जाळ्याच्या समांतर, कधी रक्ताच्या नात्यांपेक्षा अधिक भक्कम जाळी निर्माण करतात. तर काहींसाठी त्यांची तत्त्वं आणि ती तत्त्वं पुढे नेणाऱ्या संघटना यांच्याशी असलेलं वैयक्तिक नातं रक्तापेक्षा जास्त दाट बनतं.
बहिणाबाईंच्या वर दिलेल्या कवितेत वेगवेगळ्या नात्यांशी आपली जवळीक किती असते हे सांगितलं आहे. किंवा जीएंची भाषा वापरायची झाली तर, त्या नात्यात आपलं आतडं किती गुंतलं आहे, यावर टिप्पणी आहे. आपल्या प्रत्येकाचं प्रत्येक नातं हे वैयक्तिक असतं, आणि 'तुमचं नि आमचं सेमच असतं' असं कितीही म्हटलं तरी ते तसं नसतं.
नवीन तंत्रज्ञानाने या सर्व जाळ्यांना प्रत्यक्षरूप देण्यात हातभार लावलेला आहे. आंतरजाल हेच एक मोठ्ठं सर्वव्यापक जाळं आहे. त्यातही फेसबुकसारख्या कंपनीने त्या जाळ्यात एक उपजाळं तयार करून लोकांना आपापल्या केंद्रापासून मैत्रीचे, नात्यांचे धागे नोंदवायला उद्युक्त केलेलं आहे. हे जंजाळ इतकं खेचणारं झालं आहे की लोक दिवसाचे तासन्‌तास त्यात अडकून पडलेले दिसतात. जुन्या हरवलेल्या नात्यांना उजाळा देतात. हजारो मैल दूर असलेल्यांशी गप्पा मारतात. मध्यमवर्गातून उच्च मध्यमवर्गात गेल्याचे पुरावे परदेशी ट्रिपचे आणि उंची हॉटेलांत जेवणाचे फोटो टाकून देतात. मोदीभक्त आणि मोदीद्वेष्टे अशी रस्सीखेच एसी ऑफिसातल्या गुबगुबीत खुर्चीत बसून खेळतात.
या सर्व प्रकारच्या नात्यांचा धांडोळा घेण्याचा प्रयत्न करणंही प्रचंड मोठं काम आहे. पण त्याच्या काही पैलूंना स्पर्शायचा प्रयत्न करणारा हा ऐसीचा दिवाळी अंक. नाती तयार करणं सोपं असतं पण ती राखण्यासाठी सातत्याने कष्ट घ्यावे लागतात हे अप्रत्यक्षपणे सुचवणारा नंदा खरे यांचा लेख, धनंजयने लिहिलेली नात्यांप्रमाणेच पावलोपावली दुभंगत जाणारी कथा, जयदीप चिपलकट्टी यांची चक्रावून टाकणारी विचित्र लोकशाहीची कथा यात आहेत. तसेच कलेतील गुरूशिष्य परंपरेभोवती घुटमळणारे; कुमार गंधर्व आणि पळशीकरांसारख्या गुरूंबद्दल माहिती सांगणारे शिष्यांचे लेख आहेत. विनय दाभोळकरांचा अध्यात्माकडे सिनेमा नाटकांच्या रूपकांतून पाहाणारा लेख, उसंत सखू, ज्यूनियर ब्रह्मे वगैरेंचे गमतीदार लेख, आपल्या आजीआजोबांची व्यक्तिचित्रणं, अनेक कविता, फ्लॅश कथा, विज्ञानकथा यांनी हा अंक भरलेला आहे. मुखपृष्ठ आणि आतल्या चित्रांतून नात्यांच्या जोडणीचे वेगवेगळे पैलूही संदीप देशपांडेने दिमाखदार पद्धतीने सादर केलेले आहेत. ऐसीच्या या सादरीकरणात बहुतांशी नवीन लेखन आहेच, पण काही पूर्वप्रकाशित पण विषयाशी संलग्न लिखाणही आहे. आणि विशेष उल्लेख करण्यासारखी आदूबाळ यांची अत्यंत सशक्त कथा आहे. काही नाही वाचलंत तरी ती नक्की वाचा.
या सगळ्यांतून जे एकत्रित रसायन तयार होईल ते वाचकांच्या पसंतीला उतरेल अशी आशा आहे.
इस्त्रिचं रुपक चित्र आवडलं.
इस्त्रिचं रुपक चित्र आवडलं. तापदायक काटेरीही.
अन्य लेख विशेषतः गुरु-शिष्य नाते आणि अध्यात्म हा विषय मध्यवर्ती ठेऊन सिनेमा-नाटकांचा घेतलेला धांडोळा वाचण्याची जबरी उत्सुकता आहे.
कधीही न वाचलेल्या कवितेने सुरुवात करुन पुढे पुढे जास्त गहीरे होत गेलेले,संपादकीय जबरी आवडले.
ग्रह आणि नाती असा काही शोध
ग्रह आणि नाती असा काही शोध लावलाय का .शुची.
ग्रह आणि नाती असा काही शोध
ग्रह आणि नाती असा काही शोध लावलाय का .शुची.
ज्योतिषविषयक जे काही चिंतन,
ज्योतिषविषयक जे काही चिंतन, समज-गैरसमज आहेत ते ललितांमधुन मांडतेच की.
अंक उघडायला आज मुहूर्त
अंक उघडायला आज मुहूर्त मिळाला
मुखपृष्ठावरची चित्ररचना आवडली. तळातली चित्रपट्टी नि त्यातलं शेवटलं चित्र सूचक.
पण त्या तुलनेत शीर्षकलेखनाचा टंकछाप नाही साजेसा वाटला. शिवाय अंकाच्या आतली सगळीच रंगसंगती करड्या छटेत करायची आवश्यकता वाटली नाही. आभाळ दाटून आल्यासारखं वाटतं कधी कधी.
नात्यांचे वेगळे अर्थ, ताणेबाणे वाचायला उत्सुक.
मला तर तो टंक अजिबात आवडला नाही. मराठी "मंगल" आणि असल्या फॉन्ट्स मधून बाहेर पडेल तोच सुदिन
जाता जाता, मी शब्दस्पर्श नावाचा दिवाळी अंक बुकगंगावर चाळला. संगणकीय मराठी विशेषांक आहे, इंट्रेस्टिंग वाटला.
अन्य दिवाळी अंकांबद्दल निराळा धागाच उघडाल का
सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.
संगीतकार आर. सी. बोराल (जन्म : १९ ऑक्टोबर १९०३)
जन्मदिवस : कथाकार दिवाकर कृष्ण (१९०२), आद्य चित्रपट संगीतकार आर.सी. बोराल (१९०३), नोबेलविजेते भौतिकशास्त्रज्ञ एस्. चंद्रशेखर (१९१०), लेखक जॉन ल कारे (१९३१), गीतकार शांताराम नांदगावकर (१९३६), अभिनेत्री व लेखिका प्रिया तेंडुलकर (१९५९), नृत्यदिग्दर्शक शामक दावर (१९६१)
मृत्युदिवस : लेखक जॉनादन स्विफ्ट (१७४५), अणुशास्त्रज्ञ अर्नेस्ट रदरफोर्ड (१९३७), शिल्पकार कामिय क्लोदेल (१९४३), अभिनेत्री बेबी नाझ (१९९५), लेखिका नाताली सारोत (१९९९)
१७८१ : अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात इंग्लंडची शरणागती.
१८१२ : नेपोलियनची मॉस्कोच्या सीमेवरून माघार.
१८८२ : हंटर कमिशनपुढे महात्मा फुल्यांनी सक्तीच्या मोफत शिक्षणाचा पुरस्कार केला.
१९३३ : जर्मनीने 'लीग ऑफ नेशन्स'मधून अंग काढून घेतले.
१९९३ : बेनझीर भुत्तो पाकिस्तानच्या पंतप्रधान म्हणून निवडून आल्या.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 5 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


॥ मदर्स डे ॥ | ऐसीअक्षरे

॥ मदर्स डे ॥
॥ मदर्स डे ॥
मे महिन्यातलं रणरणतं ऊन
दिसेल त्या मादीला हुंगत
मांडलेले हिरव्यागार मिरच्यांचे वाटे.
ग्लानी येऊन एका अंगाला कलंडणारी
अन तिची काळी छत्री.
हे सगळंच अगदी नाईलाजास्तव
आयफोन वर खिळलेले डोळे
'मदर्स डे' च्या शुभेच्छा, थॅक्स,
बाहेरचं रटारटा रक्त उकळवणारं
माझ्या रेबॅनच्या टिंटेड कांचाच्या आड
विवाल्डीच्या फोर सिझन सिंफनीतला समर.
न दिसणारा, पण असणारा
रस्त्यावर पेटलेल्या या वणव्यापासून
अचानक गाडीला लागतो ब्रेक
मोठ्या डोक्याचं, आखडलेल्या हातापायांचं
गर्भाशयाशी जोडलेली नाळ कापून
तसंच प्लॅस्टीकच्या पिशवीत कोंबलेलं.
त्या एका बेसावध क्षणी
अर्भकाच्या गळ्याला लागलेल्या नखानं
"हॅपी मदर्स डे" शुभेच्छांची.
चित्रदर्शी कविता म्हटलं की सामान्यत: हिरवागार निसर्ग, सूर्यास्त, समुद्र असं काहीतरी बहुधा मराठी कवितेत अपेक्षित असतं. त्याला 'तीक्ष्ण किरणांनी - जागोजागी भोसकलेली - भळाभळा वाहणारी - घामाच्या वासाचं
- ओझं घेऊन वावरणारी - शरीरं.' सारख्या ओळी छेद देऊन जातात. ककून/बबल - गर्भाशय - तुटलेली नाळ - प्लॅस्टिक यांच्या प्रतिमांतलं साटल्यही (subtlety) काहीशा अपेक्षित विरोधाभासी शेवटाच्या पार्श्वभूमीवर लक्षणीय.
मे महिन्यातलं रणरणतं ऊन
मे महिन्यातलं रणरणतं ऊन
कविता म्हणून ठीक आहे, पण वास्तवात कडक उन्हाचं आणि शेवाळ्याचं वाकडं आहे. दोन्ही एकावेळेस कधीच नसतात.
कविता विद्रोही वाटली, पण भिडली नाही.
वास्तवात कडक उन्हाचं आणि शेवाळ्याचं वाकडं आहे.
पण गटाराचं आणि शेवाळाचं नाही.
"ही जीवांची इतकी गरदी जगात आहे का रास्त |
भरती मूर्खांचीच होत ना" "एक तूच होसी ज्यास्त" ||
संगीतकार आर. सी. बोराल (जन्म : १९ ऑक्टोबर १९०३)
जन्मदिवस : कथाकार दिवाकर कृष्ण (१९०२), आद्य चित्रपट संगीतकार आर.सी. बोराल (१९०३), नोबेलविजेते भौतिकशास्त्रज्ञ एस्. चंद्रशेखर (१९१०), लेखक जॉन ल कारे (१९३१), गीतकार शांताराम नांदगावकर (१९३६), अभिनेत्री व लेखिका प्रिया तेंडुलकर (१९५९), नृत्यदिग्दर्शक शामक दावर (१९६१)
मृत्युदिवस : लेखक जॉनादन स्विफ्ट (१७४५), अणुशास्त्रज्ञ अर्नेस्ट रदरफोर्ड (१९३७), शिल्पकार कामिय क्लोदेल (१९४३), अभिनेत्री बेबी नाझ (१९९५), लेखिका नाताली सारोत (१९९९)
१७८१ : अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात इंग्लंडची शरणागती.
१८१२ : नेपोलियनची मॉस्कोच्या सीमेवरून माघार.
१८८२ : हंटर कमिशनपुढे महात्मा फुल्यांनी सक्तीच्या मोफत शिक्षणाचा पुरस्कार केला.
१९३३ : जर्मनीने 'लीग ऑफ नेशन्स'मधून अंग काढून घेतले.
१९९३ : बेनझीर भुत्तो पाकिस्तानच्या पंतप्रधान म्हणून निवडून आल्या.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 4 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


फौजदाराकडून एसबीच्या दोन पोलिसांना चिरडण्याचा प्रयत्न | पुढारी	Top

अमृतसर (पंजाब) मध्ये रावण दहनाच्या कार्यक्रमावेळी रुळावरील लोकांना रेल्‍वेची धडक
पंजाब : अमृतसरमधील रेल्‍वे अपघातात ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता
होमपेज › Satara › फौजदाराकडून एसबीच्या दोन पोलिसांना चिरडण्याचा प्रयत्न
फौजदाराकडून एसबीच्या दोन पोलिसांना चिरडण्याचा प्रयत्न
शुक्रवारी दहिवडी पोलिस ठाण्याचा फौजदार दबडे याने १३ हजार रुपयांची लाच मागितल्यानंतर सातारा लाच लुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या पथकाने सापळा लावला होता. यावेळी सापळ्यात आपण अडकणार हे लक्षात येताच फौजदार दबडे याने लाचलूचपतच्या दोन पोलिसांना कारने चिरडण्याचा प्रयत्न केला आणि पसार झाला असल्याची थरारक घटना घडली. दरम्यान, या घटनेने सातारासह महाराष्ट्र पोलिस दलात खळबळ उडाली आहे.
याबाबत अधिक माहिती अशी, दाखल असलेल्या गुन्ह्यात मदत करण्यासाठी फौजदार दबडे याने लाच मागितली. ही तक्रार सातारा एसीबी विभागात आली. शुक्रवारी त्यानुसार एसीबीचे पथक दहिवडी येथे सापळा लावून थांबले होते. यावेळी पोलिस हवालदार अजित करणे व काटकर हे थांबले होते. ट्रॅप होणार हे दबडे याच्या लक्षात येताच त्याने कार काढली व थेट पोलिसांच्या अंगावर घालून तेथून धूम ठोकली. या सर्व घटनेने परिसरात खळबळ उडाली. दरम्यान, दोन्ही पोलिस जखमी झाले असून त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.
पंजाबमध्ये भीषण रेल्‍वे अपघात; ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता(Video)
तेलगू टायटन्‍सचा विजयरथ पटना रोखणार
मोदींच्या आठवणीत चहामुळे नंदुरबार आणि चौधरी
ऋषी कपूर उपचारासाठी न्यू-यॉर्कमध्‍ये, भेटायला गेले जावेद अख्तर
कवठेएकंदमध्ये शोभेच्या दारूच्या स्फोटात विद्यार्थ्याचा मृत्यू
रायगड : परतीच्या पावसाने पेण तालुक्याला झोड़पले  महामार्ग ठप्प
नाना पाटेकरांचे सिंटाला उत्तर
हौसिंग फेडरेशनच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्र्यांचे कोणालाही फोन नाहीत


STARFRIDAY : फिटनेस फ्रिक अमृता

नुकत्याच झालेल्या 'महाराष्ट्राचा फेवरेट कोण' ह्या सोहळ्यात अभिनेत्री अमृता खानविलकर चा धमेकदार नृत्य पाहून प्रेक्षकांनी तिला भरभरून दाद दिली आहे. सोहळ्याची तयारी पासून ते सोहळा संपन्न होईपर्यंत अमृताचा कमालीचा उत्साह तिने टाकलेल्या सोशल साईट वरच्या विडिओ वरून दिसत आहे. विडिओ मध्ये ती डान्स ची रिहर्सल करताना दिसते.
त्यावर नुकतंच तिने सोशल साईट वर लाईव्ह येऊन प्रेक्षकांशी संवाद साधला. ह्या वेळी आणखी एक घोषणा तिने केली ती म्हणजे नव्या वर्षात अमृता फिटनेस बद्दल चाहत्यांना काही टिप्स देणार आहे. "तू फिट काशी राहतेस किंवा तू मुळातच बारीक आहेस असं अनेकांनी मला सांगितलं पण असं नसून फिटनेस साठी सातत्य आणि मेहनत ह्या दोन गोष्टींचा सामना करावा लागतो आणि म्हणून पुढचे काही महिने मी फिटनेस वर बोलणार आहे" असं अमृता सांगते. या लाईव्ह चॅट मध्ये चाहत्यांनी तिला राजकारणात यायचा विचार आहे का ते तिच्या आवडत्या कलकारा बद्दल प्रश्न विचारले.
सध्या अमृता डान्स इंडिया डान्स चं सुत्रांसंचालक करत आहे तर मेघना गुलजार दिग्दर्शित 'राझी' ह्या हिंदी चित्रपटात ती दिसणार आहे.


PHOTOS: A man works on an Durga idol in a workshop at Sakinaka in Mumbai | मुंबईसह देशभरात दुर्गापुजेची जय्यत तयारी सुरु | Loksatta

मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री
मुंबईसह देशभरात दुर्गापुजेची जय्यत तयारी सुरु
मुंबईसह देशभरात दुर्गापुजेची जय्यत तयारी सुरु
सध्या मुंबईसह अवघ्या देशाला नवरात्रोत्सवाचे वेध लागले आहेत. मुंबईमध्ये स्थायिक असलेले बंगाली बांधवही मोठ्या उत्साहात हा दिवस साजरा करतात. (छायाचित्रकार -प्रदीप दास)
नवरात्राच्या सातव्या दिवसापासून ते विजयादशमीपर्यंत दुर्गादेवीची आराधना बंगाली संस्कृतीत केली जाते. (छायाचित्रकार - अमित चक्रवर्ती)
पारंपरिक पद्धतीनेच दुर्गा देवीची भव्य प्रतिमा मूर्तिकारांकडून घडवून घेतल्या जातात. (छायाचित्रकार - अमित चक्रवर्ती)
मुंबईतील साकीनाका परिसरात असलेल्या मुर्तींच्या कारखान्यामध्ये दुर्गादेवीची सुंदर मुर्ती घडविण्यात येत आहे. (छायाचित्रकार - अमित चक्रवर्ती)
सध्या दुर्गापुजा जवळ येऊन ठेपल्यामुळे अनेक मुर्तिकार दुर्गा देवीची मुर्ती घडविण्यात व्यस्त असल्याचं दिसून येत आहे. (छायाचित्रकार - अमित चक्रवर्ती)
दुर्गादेवीची मुर्ती पूर्ण झाल्यांवर अखेरचा हात फिरवितांना मुर्तिकार ( छायाचित्रकार -प्रदीप दास)
#MeToo : 'गाण्याची संधी देण्यासाठी अनू मलिकने मागितला होता किस'
Video : लग्नाच्या शॉपिंगसाठी प्रियांकाला मदत करतेय 'ही' अभिनेत्री
Video : गोविंदाच्या 'रंगीला राजा'चा ट्रेलर प्रदर्शित
Kasautii Zindagii Kay 2: कोमोलिकाने किंग खानलाही टाकलं मागे
#MeToo : 'सिंटा'च्या लैंगिक शोषणविरोधी समितीत रेणुका शहाणे, रवीना टंडन, स्वरा भास्कर
मुंबईकर मैदाने, उद्यानांपासून वंचित
पालिकेत नोकरीच्या नावाखाली फसवणूक
‘टेट्रा पॅक’चे टेबल, खुर्ची, छत
दसऱ्याच्या मुहूर्तावर ३०२ वाहनांची विक्री


नात्यांचा जनुकीय पाया | ऐसीअक्षरे

"मी माझ्या दोन सख्ख्या भावंडांचा जीव वाचवण्यासाठी किंवा आठ चुलतभावंडांचा जीव वाचवण्यासाठी स्वतःचा जीव द्यायला तयार आहे" - जे. बी. एस. हाल्डेन, जनुकशास्त्रज्ञ
बिरबल-बादशहाची एक गोष्ट आहे. बादशहा म्हणतो, “आईचं प्रेम सर्वात श्रेष्ठ.” बिरबल म्हणतो, “स्वतःचा जीव सर्वात जास्त प्रिय.” निवाडा करण्यासाठी ते एका माकडिणीला तिच्या पिल्लाबरोबर एका खोल हौदाच्या मध्यात बांधून ठेवतात. हौदात पाणी भरलं जातं. माकडीण पिल्लाला छातीशी घेते. पाणी छातीपर्यंत येतं तशी ती खांद्यावर घेते. खांद्यावर पाणी येतं तशी डोक्यावर बसवते. पण तिच्याच नाकातोंडात पाणी जायला लागल्यावर सरळ आपल्या पिल्लाला पायाखाली घालते आणि शक्य तितकं उंच होऊन स्वतःचा श्वास जपते.
ही कथा खरी की खोटी हे माहीत नाही. पण त्याने काही फरक पडत नाही. ती आपल्याला आपण आपली नाती याविषयी विचार करायला लावते. एकाच वेळी आईवडील आपल्या मुलांसाठी खस्ता खाताना दिसतात, त्याग करताना दिसतात. आईवडील जाऊ देत - आपली भावंडं, जवळचे नातेवाईक यांना आपल्या आयुष्यात नेहेमीच विशेष स्थान असतं. अडीअडचणीला भावंडं अनेकवेळा पाठीमागे खंबीरपणे उभी राहताना दिसतात. संकटात एकमेकांना हात देतात. पण प्रसंग नक्की जीवावर बेततो तेव्हा नक्की काय होतं आपल्याला दोन्ही बाजूंची चित्रं दिसतात. पुराच्या पाण्यात पडलेल्या भावंडाला वाचवण्यासाठी उडी घेणारा भाऊ असतो. तर राज्यासाठी एकमेकांच्या पाठीत खंजीर खुपसणारी भावंडंही इतिहासात सर्वत्र विखुरलेली दिसतात. केव्हा मदत करायची, केव्हा जीव धोक्यात घालायचा, कोणासाठी किती तोशीस लावून घ्यायची याची काही गणितं नसतात.
पण अगदी अचूक गणितं नसली तरी काहीतरी संगती लागते. आईवडील, मुलं आणि सख्खी भावंडं यांमध्ये सगळ्यात जवळीक दिसते. आईवडील मुलं मोठी होईपर्यंत त्यांच्यासाठी अन्न-वस्त्र-निवारा पुरवतात. त्यांच्या आजारपणात रात्रीचा दिवस करून काळजी घेतात. बहुतेक जण आपल्या मुलांकडे तितकंच लक्ष देऊन हे मातृपितृऋण फेडतात. यातूनच जीवनाचं रहाटगाडगं फिरत राहातं. बहीण-भावंडंही एकमेकांसोबत राहातात, मोठी भावंडं लहानांना शिकवतात, आणि मोठी झाल्यावरही हे नातं टिकून राहातं. चुलतभावंडांत त्यामानाने कमी जवळीक दिसते. आणि नात्याने जितकं दूर जावं त्याप्रमाणे जवळीकही सर्वसाधारणपणे कमी होताना दिसते. यामागे नक्की काय कारण आहे
समाजरचना आणि कुटुंबव्यवस्था ही उघड दिसणारी कारणं आहेत. आईवडील-मुलं-भावंडं एकत्र राहतात. साहजिकच एकत्र वाढल्याने जवळीक निर्माण होते. आईवडील आपल्या मुलाला लहानाचं मोठं होईपर्यंत पाहतात. त्याच्यात त्यांनी मोठ्या प्रमाणात भावनिक आणि आर्थिक गुंतवणुक केलेली असते. मुलांनाही आपल्या आईवडिलांबद्दल एक ओढा असतो. अर्थातच त्यांच्यात भांडणतंटे असतात. कधीकधी ती विकोपालाही जातात. पण शंभरातल्या नव्वद-पंच्याण्णवांना आपल्या आईवडिलांपैकी कोणाचा मृत्यू झाला की दुःख होतं. अगदी आपला एक भाग गेल्यासारखं वाटत राहातं. बहीण-भावंडांचीही अशीच कथा. त्यांच्यात लहानपणापासून एकमेकांचे सोबती असल्यामुळे एक जवळीक निर्माण होते. याउलट काका-काकू आणि चुलतभावंडं यांची स्वतंत्र कुटुंबं असतात. अगदी एकत्र कुटुंबांतही घर पुरेसं मोठं असेल तर राहण्याच्या खोल्या वेगवेगळ्या असतात. एकाच मोठ्या जीवाचे स्वतंत्र अवयव असल्याप्रमाणे ही उपकुटुंबं वावरतात. विभक्त कुटुंबांतही एकमेकांशी संबंध, येणंजाणं, आनंदोत्सव एकत्र साजरं करणं, हे असतंच. या सगळ्या एकत्र वा विलग राहण्याच्या पद्धती, सामाजिक रीतीरिवाज ही वेगवेगळ्या प्रमाणात जवळीक दिसण्याची कारणं म्हटली जातात.
पण निव्वळ समाजरचना हे कारण पुरेसं आहे का किंबहुना अशीच सामाजिक पद्धत का निर्माण झाली किंबहुना अशीच सामाजिक पद्धत का निर्माण झाली सगळी मुलं सगळ्यांची अशी व्यवस्था का दिसत नाही सगळी मुलं सगळ्यांची अशी व्यवस्था का दिसत नाही मुलं सांभाळण्यात जबाबदारी असते, आणि ती जबाबदारी कोणाला नको असते. फक्त आपल्याच मुलांची जबाबदारी लोक पत्करतात. आणि काही वेळेला तीही नाकारणारे लोक दिसतात. पण हे तरी का मुलं सांभाळण्यात जबाबदारी असते, आणि ती जबाबदारी कोणाला नको असते. फक्त आपल्याच मुलांची जबाबदारी लोक पत्करतात. आणि काही वेळेला तीही नाकारणारे लोक दिसतात. पण हे तरी का प्रत्येक निरीक्षणाला 'का' हा प्रश्न विचारत गेलं की आपल्याला समोर असलेलं उघड वाटणारं उत्तर पुरेनासं वाटायला लागतं. आणि जेव्हा आपण असे प्रश्न विचारत, खोलवर खणत जातो तेव्हा आपल्याला कुठेतरी निसर्गनियमांचा अभेद्य कातळ लागतो. जोपर्यंत आपल्या आधार देते आहे अशी वाटणारी, पण भुसभुशीत जमीन असते तोपर्यंत आपल्याला शेवटचं उत्तर सापडलेलं नसतं. कारण त्या जमिनीत आधार देण्याची काही शक्ती असली तरीही तिचा संपूर्ण डोलारा त्या कातळावरच तोललेला असतो.
समाजरचना हे उत्तर पुरेसं नाही असं का वाटावं माणसाचे अनेक गुणधर्म समाजातून, चालीरीतींतून, मोठ्यांकडून शिकल्याने निर्माण झालेले दिसतात. आपण मराठी भाषा बोलतो, जपानमध्ये जपानी बोलतात, आणि चीनमध्ये मँडरिन. भिन्न समाजांत भाषा भिन्न असतात. याचं कारण म्हणजे भाषेसाठी कुठची चिन्हं वापरतो यामागे निश्चित असा निसर्गनियम नाही. म्हणून जगात जितके समाज तितक्या भाषा दिसतात. तेव्हा विशिष्ट भाषा एखाद्या ठिकाणी का दिसते माणसाचे अनेक गुणधर्म समाजातून, चालीरीतींतून, मोठ्यांकडून शिकल्याने निर्माण झालेले दिसतात. आपण मराठी भाषा बोलतो, जपानमध्ये जपानी बोलतात, आणि चीनमध्ये मँडरिन. भिन्न समाजांत भाषा भिन्न असतात. याचं कारण म्हणजे भाषेसाठी कुठची चिन्हं वापरतो यामागे निश्चित असा निसर्गनियम नाही. म्हणून जगात जितके समाज तितक्या भाषा दिसतात. तेव्हा विशिष्ट भाषा एखाद्या ठिकाणी का दिसते या प्रश्नाचं उत्तर 'समाजाची ती भाषा आहे म्हणून' असं देता येतं. मात्र कुठचाही समाज घेतला तरी त्या समाजाला कुठची ना कुठची भाषा असतेच. त्यामुळे आपल्याला असं म्हणता येतं की विशिष्ट भाषा ही समाजाने ठरवली गेली असली तरी भाषा बनवण्याची, बोलण्याची, समजण्याची क्षमता ही नैसर्गिक आहे. तिला जैविक पाया आहे. चॉम्स्कीच्या सिद्धांतानुसार जगातल्या सर्वच भाषांना लागू होणारं एक सर्वसाधारण व्याकरण आहे. वेगवेगळ्या भाषांची व्याकरणं ही त्याच मूळ व्याकरणाची विविध रूपं आहेत. याचा अर्थ भाषा ही अन्नाप्रमाणेच माणसाची नैसर्गिक प्रेरणा आहे.
भाषेप्रमाणेच भावना व्यक्त करण्यासाठी चेहेऱ्यावर जे भाव वापरतो - हसणं, रडणं, रागावणं - हे सर्व समाजांत सारखेच आहेत. त्यावरून आपल्याला म्हणता येतं की भावना व्यक्त करण्याची ही चिन्हं आपल्या मनुष्य असण्याचा भाग आहेत. समाजाचा परिणाम ती चिन्हं कुठे, कशी, किती प्रमाणात वापरावी हे ठरवण्यात होतो फारतर.
भाषाक्षमता आणि चेहेऱ्यावरच्या भावांची समानता यावरून जसं आपल्याला त्यांना काहीतरी जैविक पाया आहे असं म्हणता येतं; तसंच आई-वडील-मुलं हे चौकोनी, षटकोनी कुटुंब एकत्र राहाण्याच्या पद्धतीलाही जीवशास्त्राचा आधार आहे. कारण जगात सर्वच समाजांत थोड्याफार फरकाने हे घडताना दिसतं. कोंबडीचं पिल्लू जन्माला आलं की त्याच्या आसपास जे काही हलताना दिसतं त्याच्या पाठीपाठी जातं. हे करण्याची नैसर्गिक ऊर्मी त्यात असते. बहुतेक वेळा ती त्याची आईच असते. पण जन्मतः 'ही आपली आई आहे' अशी संकल्पना त्या पिल्लात नसते. ती मोठेपणीतरी निर्माण होते की नाही हा विवाद्य मुद्दा आहे. मात्र या नात्याची सुरुवात ही अशा जैविक ऊर्मींमधून होते. केवळ सुरुवातीच्या एकत्र राहाण्यातून पुढची जवळीक वाढत जाते. आईने दिलेल्या उबेची सुखदायक आठवण ही तिच्या शरीरस्पर्शाबरोबर आणि वासाबरोबर जोडली जाते. आईने खायला घातलेल्या अन्नाने पोट भरलं की तिचा सहवास रीएन्फोर्स होतो.
थोडक्यात ‘नात्याची ओळख’ अशी काहीशी धूसर कल्पना जन्मजात असते. ती समाजातून शिकतो असं म्हणणं हे अर्धसत्य आहे. किंबहुना समाज या प्रकाराची रचनाच या नात्यांच्या जाणिवेतून उभी राहिलेली आहे. हे केवळ मानवी समाजांतच नाही तर इतर प्राण्यांतही आढळून येतं. कळपाने शिकार करणारे लांडगे आणि जंगली कुत्रे ही कुटुंबंच असतात. टोळीतले वेगवेगळे आठ स्वतंत्र प्राणी असले तरी त्यांच्यात असलेल्या नात्यातून आणि एकमेकांशी केलेल्या सहयोगातून एक हिंस्र आठ तोंडाचा, आठ बाजूंनी हल्ला करणारा प्राणी तयार होतो. आणि प्रत्येक प्राणी वैयक्तिकरीत्या साधू शकेल त्यापेक्षा किती तरी पटीने अधिक मोठी शिकार तो कळप करू शकतो. बायसनसारख्या महाप्रचंड प्राण्याभोवती सात लांडगे घोंघावतानाचं चित्र.
नात्यांच्या ओळखीला काहीतरी जैविक पाया असावा हे यावरून उघड आहे. प्रश्न असा येतो की हा तयार कसा झाला, आणि नैसर्गिक निवडीतून पुढे कसा आला जन्मल्याबरोबर आई आपलं मूल टाकून देऊन पुढचं मूल तयार करण्याच्या मागे का लागत नाही जन्मल्याबरोबर आई आपलं मूल टाकून देऊन पुढचं मूल तयार करण्याच्या मागे का लागत नाही बिरबल-बादशहाच्या उदाहरणात बघितलं तसं आई अगदी नाकातोंडात पाणी जाईपर्यंत मूल वाचवण्याची धडपड का करते बिरबल-बादशहाच्या उदाहरणात बघितलं तसं आई अगदी नाकातोंडात पाणी जाईपर्यंत मूल वाचवण्याची धडपड का करते आई-मुलाचं नातं जाऊच देत - पण भावंडंही एकमेकांना मदत करताना दिसतात. मोठं संकट कोसळलं की खूप लोक नात्यांपलिकडेही जाऊन एकमेकांचा जीव वाचवण्यासाठी, त्यांचं दुःख कमी करण्यासाठी धडपडतात. २६ जुलैला जेव्हा मुंबईत अतिवृष्टी झाली तेव्हा या सामान्य माणसांनी केलेल्या परोपकारांच्या हृद्य कथा आपण वाचलेल्या आहेत. आणि हे जगभर सर्वत्र घडतं. ही परोपकराची भावना मुळात येते कुठून आई-मुलाचं नातं जाऊच देत - पण भावंडंही एकमेकांना मदत करताना दिसतात. मोठं संकट कोसळलं की खूप लोक नात्यांपलिकडेही जाऊन एकमेकांचा जीव वाचवण्यासाठी, त्यांचं दुःख कमी करण्यासाठी धडपडतात. २६ जुलैला जेव्हा मुंबईत अतिवृष्टी झाली तेव्हा या सामान्य माणसांनी केलेल्या परोपकारांच्या हृद्य कथा आपण वाचलेल्या आहेत. आणि हे जगभर सर्वत्र घडतं. ही परोपकराची भावना मुळात येते कुठून कारण माणूस किंवा कुठचाही प्राणी दुसऱ्यासाठी त्याग करताना का दिसतो, याचं उत्तर सापडल्याशिवाय नात्यांचं कोडं सुटणार नाही. आणि गंमत अशी की या नात्यांच्या कोड्याच्या उत्तरातच परोपकाराच्या कोड्याचं उत्तर दडलेलं आहे. एका अर्थाने या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. पण उत्तर बघण्याआधी मुळात प्रश्न समजावून घेतला पाहिजे. नाहीतर जीवशास्त्रात आणि जनुकांत दडलेल्या या उत्तराची मुळं समाजाच्या वेगवेगळ्या भागात किती खोलवर दडलेली आहेत हे आपल्याला दिसणार नाही.
प्रश्न सुरू होतो तो उत्क्रांतीने दिलेल्या मांडणीतून. ‘सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट’चं तत्त्व मांडणाऱ्या उत्क्रांतीच्या सिद्धांताला ‘परोपकार येतो कुठून आणि का’ हा प्रश्न पूर्वी सतावत असे. का कोणी कोणाला मदत करावी जर मी एक प्राणी म्हणून जगणार की मरणार यावर आणि यावरच माझं भवितव्य ठरत असेल तर मी माझा जीव इतरांसाठी धोक्यात का घालावा जर मी एक प्राणी म्हणून जगणार की मरणार यावर आणि यावरच माझं भवितव्य ठरत असेल तर मी माझा जीव इतरांसाठी धोक्यात का घालावा मी जर कोणाला माझ्या अन्नातला काही भाग दिला तर केवळ त्या देण्याच्या क्रियेतून माझा ‘फिटनेस’ कमी होतो. कारण संपूर्ण स्वार्थी जगात मी कोणाला मदत केली तर त्यांच्याकडून (किंवा इतरांकडून) पुढच्यावेळी मला मदत मिळेलच अशी खात्री नाही. स्वार्थी प्रवृत्ती टोकाला नेल्या तर प्रत्येकच प्राणी आपल्यासारख्या इतर प्राण्यांना ठार मारून खाण्याचा प्रयत्न का करत नाही मी जर कोणाला माझ्या अन्नातला काही भाग दिला तर केवळ त्या देण्याच्या क्रियेतून माझा ‘फिटनेस’ कमी होतो. कारण संपूर्ण स्वार्थी जगात मी कोणाला मदत केली तर त्यांच्याकडून (किंवा इतरांकडून) पुढच्यावेळी मला मदत मिळेलच अशी खात्री नाही. स्वार्थी प्रवृत्ती टोकाला नेल्या तर प्रत्येकच प्राणी आपल्यासारख्या इतर प्राण्यांना ठार मारून खाण्याचा प्रयत्न का करत नाही त्यातून त्याला अन्न मिळेल, आणि त्याचं अन्न खाऊ शकणारं एक तोंड कमी होईल. इतका उघड फायदा दिसत असूनही आपल्याला दिसणारे बहुतेक प्राणी असं करताना दिसत नाहीत. हे कसं त्यातून त्याला अन्न मिळेल, आणि त्याचं अन्न खाऊ शकणारं एक तोंड कमी होईल. इतका उघड फायदा दिसत असूनही आपल्याला दिसणारे बहुतेक प्राणी असं करताना दिसत नाहीत. हे कसं ही नीतिमत्तेची मूल्यं बहुतांश प्राण्यांमध्ये नैसर्गिकरीत्या का दिसतात ही नीतिमत्तेची मूल्यं बहुतांश प्राण्यांमध्ये नैसर्गिकरीत्या का दिसतात नीतिमत्ता, परोपकार, ‘एकमेकां साह्य करू अवघे धरू सुपंथ’ ही तत्त्वं जनुकीय पातळीवर असतात का नीतिमत्ता, परोपकार, ‘एकमेकां साह्य करू अवघे धरू सुपंथ’ ही तत्त्वं जनुकीय पातळीवर असतात का असली तर कुठून येतात असली तर कुठून येतात
हे समजून घेण्याआधी जनुकांवर असलेल्या मर्यादा लक्षात घ्यायला हव्या. जनुकं मेंदूत बसून दर क्षणी नियंत्रण करत नाहीत. ‘आपल्या वागणुकीत जनुकांचा वाटा मोठा असतो‘ यासारख्या विधानातून काहींना तसा अर्थ प्रतीत होऊ शकत असेल. पण जनुकांचं नियंत्रण हे एखाद्या गाडीच्या ड्रायव्हरप्रमाणे नसतं. जनुकं ही ती गाडी कशी असेल, तिचा आकार केवढा असेल, किती वेगाने जाऊ शकेल, किती पटकन अॅक्सिलरेट होऊ शकेल, वळणं किती सहज घेऊ शकेल, किती स्थिर असेल यासारखे घटक ठरवू शकतात. आणि माणसाचं शरीर हे गाडीसारखं सोपं नसतं - ते कसं वाढतं, त्याला काय अन्न मिळतं यावरून बदलू शकतं. गाडीचा ड्रायव्हर असलेला मेंदूही जनुकांनीच बनवलेला असला तरीही त्याची जडणघडण कशी झाली आहे, तो कुठल्या अनुभवांतून गेलेला आहे यामुळे सगळी गणितं बदलतात. थोडक्यात जनुकांचं आपल्या शरीरासाठी आणि मनासाठी असलेलं योगदान अप्रत्यक्ष प्रकारचं असतं.
अशा अप्रत्यक्ष नियंत्रणातून नातेसंबंध तयार करण्याची क्षमता कशी निर्माण होणार आणि जरी ती होत असेल तरीही त्यातून जनुकांचा ‘फायदा’ काय आणि जरी ती होत असेल तरीही त्यातून जनुकांचा ‘फायदा’ काय फायदा हा शब्द मुद्दामच अवतरणांत आहे, कारण जनुकं काही व्यापार खेळणाऱ्या मुलांप्रमाणे ठरवून खेळी करत नाहीत. त्यांना मेंदू नसतो. हे दोन स्वतंत्र प्रश्न आहेत आणि प्रथम आपण दुसऱ्या प्रश्नाचं उत्तर देऊ.
जनुकांचा ‘फायदा’ म्हणजे नक्की काय विशिष्ट गुणधर्म प्रदान करणाऱ्या जनुकांच्या संख्येची, तो गुणधर्म न देणाऱ्या किंवा कमी प्रमाणात देणाऱ्या जनुकांच्या संख्येच्या तुलनेत वाढ. जिराफांच्या मानेचं (चावून चोथा झालेलं) उदाहरण घेऊ. सहा फूट मान निर्माण करणाऱ्या जनुकांची संख्या, पाच फूट मान निर्माण करणाऱ्यांच्या तुलनेत वाढताना दिसली. म्हणजेच जसजश्या पिढ्या जात गेल्या तसतसं सहाफूटमानी जिराफ पाचफूटमानी जिराफांच्या तुलनेत वाढले. याचाच अर्थ, जिराफांत लांब मानेचा गुणधर्म जास्त प्रमाणात पसरला. यामागे 'उंच झाडांवरचा पाला खाणं' ही परिस्थिती कारणीभूत होती. माणसांच्या बाबतीत 'नातेसंबंध जपण्याचे गुणधर्म' देणारी जनुकं 'नातेसंबंध न जपण्याचे (किंवा कमी जपण्याचे) गुणधर्म' देणाऱ्या जनुकांपेक्षा अधिक का वाढतील
याचं उत्तर जनुकं ज्याप्रकारे पुढच्या पिढीत जातात त्या यंत्रणेत आहे. प्रत्येक व्यक्तीत तिची जनुकं निम्मी आईकडून आणि निम्मी वडिलांकडून आलेली असतात. मी जर एक स्त्री असेन तर माझ्या मुलीत माझी निम्मी जनुकं आहेत. दोन मुली असतील तर दोघींमध्ये मिळून शंभर टक्के जनुकं पुढच्या पिढीत असतील असं नाही. पण मला जर दहा मुली असतील तर साधारणपणे प्रत्येक जनुकाच्या सुमारे पाच प्रती माझ्या मुलींमध्ये विखुरलेल्या आहेत. त्यातही पुनरुत्पादन करून त्यांच्या अजून जास्त प्रती निर्माण करण्याची क्षमता त्या मुली बाळगून आहेत. म्हणजे 'मी' या व्यक्तीत १०० एकक जनुकीय भांडवल असेल तर ते वापरून, पुनरुत्पादन करून, 'मी' या व्यक्तीने ५०० एकक जनुकीय भांडवल मिळवलेलं आहे. माझी जनुकं वाढवणं हाच माझा उद्देश असेल तर मी स्वतःपेक्षा त्या दहा मुलींना महत्त्व दिलं पाहिजे.
प्रत्येक व्यक्ती काही अर्थातच 'माझी जनुकं कशी वाढतील' असा विचार करत नाही. जनुकंदेखील 'आपली संख्या कशी वाढेल' असा विचार करत नाहीत. जनुकं फक्त असतात, ती आपल्या अप्रत्यक्ष मार्गांतून शरीरं बनवतात, त्यांना विशिष्ट गुणधर्म देतात, आणि शेवटी जे गुणधर्म त्या शरीरापासून संख्येने जास्त, टिकाऊ शरीरं बनवायला मदत करतात ते गुणधर्म देणाऱ्या जनुकांची संख्या आपोआप वाढते. मी एक व्यक्ती म्हणून 'माझा वंश वाढला, टिकला पाहिजे' असं म्हणते - ती ऊर्मी निर्माण करणारी जनुकं संख्येने वाढतात. मात्र व्यक्तीला, मनुष्याला 'माझा वंश' असा विचार करता येतो. बहुतांश प्राण्यांना तसा स्पष्ट विचार करता येत नाही. तरीही त्यांच्यात आपल्या पुढच्या पिढीची काळजी घेण्याची प्रवृत्ती दिसून येते. जनुकांपासून ते प्राण्याच्या वागणुकीपर्यंत हा प्रवास कसा होतो' असा विचार करत नाही. जनुकंदेखील 'आपली संख्या कशी वाढेल' असा विचार करत नाहीत. जनुकं फक्त असतात, ती आपल्या अप्रत्यक्ष मार्गांतून शरीरं बनवतात, त्यांना विशिष्ट गुणधर्म देतात, आणि शेवटी जे गुणधर्म त्या शरीरापासून संख्येने जास्त, टिकाऊ शरीरं बनवायला मदत करतात ते गुणधर्म देणाऱ्या जनुकांची संख्या आपोआप वाढते. मी एक व्यक्ती म्हणून 'माझा वंश वाढला, टिकला पाहिजे' असं म्हणते - ती ऊर्मी निर्माण करणारी जनुकं संख्येने वाढतात. मात्र व्यक्तीला, मनुष्याला 'माझा वंश' असा विचार करता येतो. बहुतांश प्राण्यांना तसा स्पष्ट विचार करता येत नाही. तरीही त्यांच्यात आपल्या पुढच्या पिढीची काळजी घेण्याची प्रवृत्ती दिसून येते. जनुकांपासून ते प्राण्याच्या वागणुकीपर्यंत हा प्रवास कसा होतो याचं मी केवळ संकल्पनात्मक उत्तर देणार आहे.
'ग्रीन बिअर्ड इफेक्ट' किंवा 'हिरवी दाढी दृष्टांत' इथे उपयोगी पडतो. समजा असं एक जनुक (किंवा एक विशिष्ट जनुकसमुच्चय) आहे - त्याचे दोन स्वतंत्र परिणाम होतात. एक म्हणजे ते जनुक ज्यांच्यात आहे त्यांना हिरवी दाढी येते. (हिरवी दाढी हे केवळ प्लेसहोल्डर आहे - इतर सर्वसाधारण प्राण्यांपासून वेगळं उठून दिसणारं, ओळखू येणारं काहीही चालेल.) त्याच जनुकाचा दुसरा परिणाम असा होतो की ते जनुक असलेल्या प्राण्याला हिरव्या दाढीधाऱ्यांना मदत करण्याची प्रेरणा होते. आता हे उघडच आहे की अशा, हिरवी दाढी देणाऱ्या, जनुकांचं प्रमाण इतर जनुकांच्या (काळीदाढीबिनमदत) तुलनेत वाढणार. कारण टोळीने हल्ला करणाऱ्या लांडग्यांचा जसा आठ तोंडांचा प्राणी बनतो तसाच हिरव्या दाढीवाल्यांचा शंभर एकट्या जिवांऐवजी दोनशे हाता-पाया-डोळ्यांचा प्राणी बनतो. या समाजाचा किंवा कुटुंबाचा भाग बनल्याने प्रत्येक विशिष्ट व्यक्तीची टिकून राहाण्याची शक्यता वाढते.
ही सर्वसाधारण मांडणी 'किन सिलेक्शन' किंवा 'भावकी निवड' या नावाने ओळखली जाते. त्याचा गाभा असा की नैसर्गिक निवडीतून जे जीव तयार होतात त्यांच्यात आपलं अस्तित्व धोक्यात घालूनही आपल्या भावंडांचे, आपल्या नातेवाईकांचे जीव वाचवण्याची प्रवृत्ती दिसते. पोळ्याच्या रक्षणासाठी स्वतःचा जीव देण्याची मधमाशांची हीच प्रवृत्ती डार्विनने आपल्या 'ओरिजिन ऑफ स्पीसीज'मध्येही मांडली होती. अर्थातच त्यावेळी जनुकांचा आणि त्यांच्या महत्त्वाचा शोध लागलेला नव्हता. या संकल्पनेला तांत्रिक आधार फिशर आणि हाल्डेन (लेखाच्या वर उद्धृत केलेलं वाक्य म्हणणारा हाच) या शास्त्रज्ञांनी दिला.
यामागची मुख्य संकल्पना आहे ती म्हणजे 'नातेनिर्देशांक' (कोएफिशियंट ऑफ रिलेटेडनेस). आपण वर बघितलंच की आई आणि मुलीत हा निर्देशांक ५०% असतो. बाप-मुलगा, बाप-मुलगी किंवा आई-मुलगा या जोड्यांतही हा निर्देशांक ५०% असतो. दोन सख्खी भावंडं घेतली तर त्यांचाही निर्देशांक ५०% असतो. काका-मामा- मावशी-आत्या आणि त्यांच्या पुतण्या-भाच्यांमध्ये हा निर्देशांक २५% असतो. तर चुलत भावंडांमध्ये तो १२.५% असतो. ही आकडेवारी आपल्याला प्रत्यक्षपणे माहीत नसली तरी अनेक बाबतीत आपली वागणूक खरोखरच साधारणपणे या प्रमाणात असते. आपल्या भावंडांसाठी जितका त्याग करतो त्याच्या सरासरी एक चतुर्थांश त्याग आपण आपल्या चुलत भावंडासाठी करू, असं भावंडनिवडीतून आपल्याला समजतं. ही आकडेवारी आपण स्वतः मोजू शकत नसलो तरी साधारणपणे त्यात तथ्य आहे हे जाणवतं. सर्वसाधारणपणे जवळच्या नातेवाइकांशी आपले जितके संबंध, लागेबांधे असतात त्यांपेक्षा कमी लागेबांधे दूरच्या नातेवाइकांशी असतात हेही दिसतं. भावकी निवडीच्या सिद्धांतामुळे त्याचा जनुकीय पाया कळून येतो.
अशा प्रकारे जनुकीय नातेनिर्देशांकाचा वापर इतरही ठिकाणी केला गेलेला दिसतो. उदाहरणार्थ कोणी कोणाशी लैंगिक संबंध ठेवावेत याबाबतच्या कल्पना. आपल्याला ज्ञात असलेल्या जवळपास सर्व समाजांत जुन्या काळपासून आई, वडील व सख्खी भावंडं यांच्याशी लैंगिक संबंध ठेवणं हे निषिद्ध मानलं गेललं आहे. अनेक धर्मांमध्ये हे करण्यासाठी कठोर शिक्षाही आहेत. म्हणजे नातेनिर्देशांक जर ५०% असेल तर लैंगिक संबंध ठेवू नयेत हा मानवी समाजांच्या नीतीमत्तेचा भाग झालेला आहे. जसजसा हा निर्देशांक कमी होत जातो तसतशी ही बंधनं ढिली होत जाताना दिसतात. उदाहरणार्थ, काही समाजांत मामा-भाचीचं लग्न करायला संमती असते किंवा तशी पद्धतही असते. कारण मामाशी असलेला निर्देशांक २५% आहे. काही समाजांत चुलत भावंडांशी लग्न चालू शकतं. पण त्यापलिकडे गेलं - म्हणजे निर्देशांक १०% च्या खाली गेला की हे निषेध गळून पडताना दिसतात.
यामागचं जनुकीय कारण काय तर अगदी जवळच्या नातेवाइकांत लग्न केल्याने दोषजनक, रिसेसिव्ह जीन्स एकत्र येण्याची शक्यता वाढते. रिसेसिव्ह जनुकं अशी असतात की जर ती आई आणि वडिलांकडून दोघांकडूनही आली तर संततीत दोष निर्माण होतो. आता एखाद्या व्यक्तीत असं दोषजनक जनुक असेल तर जितका जनुकीय निर्देशांक अधिक तितकी जास्त शक्यता जोडीदारांतही तेच दोषजनक जनुक असण्याची असते. म्हणजे त्यातून निर्माण होणारी संतती दोषपूर्ण असण्याची शक्यताही जास्त. त्यामुळे अशा जोड्या टाळण्याची ऊर्मीही जनुकीय आहे. संशोधनांती हे सिद्ध झालेलं आहे की एकाच घरात वाढलेल्या पण कुठचंच नातं नसलेल्या स्त्री-पुरुषांना एकमेकांविषयी लैंगिक आकर्षण कमी वाटतं. याला 'वेस्टरमार्क इफेक्ट' म्हणतात. कोंबडीच्या पिलाला जशी जन्माच्या वेळी आसपास हलणारी वस्तू आई वाटते, तशीच आपल्या अत्यंत जवळ आपल्याबरोबर वाढणारा मुलगा किंवा मुलगी हे आपल्याला भाऊ किंवा बहीण वाटतात. हे भाऊ-बहीणपण आणि त्यातून उद्भवणारं लैंगिक अनाकर्षण हे निश्चितच जनुकीय आहे.
थोडक्यात हिरवी दाढी हा विशिष्ट शारीरिक गुणधर्म नाही. तर 'आपल्यासारखेपणा' किंवा 'आपल्याजवळचेपणा' या प्राण्यांच्या वाढीच्या काळातल्या जाणीवांतून हा गुणधर्म जोखला जातो. जे जन्मापासून आपल्या जवळ असतील ते आपले भाऊ-बहीण-आई-वडील. जे तितके जवळ नसतील, तरीही सतत आसपास असतील ते आपले काका-मामा-आत्या-मावश्या-लांबचे नातेवाईक. आपलं कुटुंब आणि आपला कबिला. ती आपली टोळी. पुरातन काळापासून मानवाच्या शंभर-दोनशे लोकांच्या टोळ्या या विस्तृत कुटुंबांसारख्याच होत्या. कारण कितीही टाळलं तरी त्याच त्याच जनुकांचा पुन्हा पुन्हा सहयोग होऊन प्रत्येकच जण एकमेकांशी काही ना काही नात्याने जोडलेला असे. त्यांच्यात कदाचित चुलतभावंडापेक्षा किंचित कमी अशा जनुकीय निर्देशांकाने नातं असे. त्यामुळे स्वतःला जपण्यापेक्षा टोळीला जपणारे गुणधर्म देणाऱ्या जनुकांची वाढ झाली. आणि त्याचे परिणाम आपल्याला जागोजागी दिसतात.
ख्रिश्चन धर्मातल्या दहा धर्माज्ञांमधली एक आहे ती - 'डोंट कव्हेट दाय नेबर्स वाइफ अँड हिज अदर प्रॉपर्टी'. तुमच्या शेजाऱ्याच्या मालकीची गोष्ट (ज्यात त्याची बायकोही आलीच) असेल तर तिचा हव्यास धरू नका. गमतीची गोष्ट अशी आहे, की हे फक्त तुमच्या शेजाऱ्याबद्दल सांगितलेलं आहे. म्हणजे गावात, तुमच्या आसपास राहाणाऱ्यांसाठीच ते लागू आहे. टोळीने राहाणाऱ्या मनुष्यांत जी नैतिकता होती तिचंच हे विस्तृत स्वरूप आहे. आपल्या लोकांबरोबर चांगलं वागा, असा हा संदेश आहे. आपण, एकत्र राहाणारे हे कुठल्यातरी पातळीवर एक आहोत, आणि एकत्र सलोख्याने वागावं. पण बाहेरच्यांना काय प्रकारे वागणूक द्यावी याबद्दल अर्थातच अवाक्षरही नाही. कारण कायमच, प्रत्येक गट 'आपण' आणि 'इतर' या दृष्टिकोनातून जगाकडे बघत आलेला आहे. या 'इतर'पणापोटीच अमेरिकेत काळ्यांना गुलाम करणं गोऱ्यांना शक्य झालं. आणि हिटलरला आख्खा जर्मन समाज ज्यूंच्या विरोधात उभा करता आला. र्वांडामधल्या तुत्सी आणि हुतू यांच्यातलं वैरही याच भावनेतून निर्माण होतं.
या 'आपण व इतर' भावनेची जोपासना करण्यासाठी अनेक धर्मांनी, समजांनी 'हिरव्या दाढीचा दृष्टांत' पुढच्या टोकाला नेलेला आहे. शीख लोकांनी फेटा, दाढी वापरून आपली ओळख वेगळी केलेली आहे. प्रत्येक व्यक्तीला दुसरा शीख ओळखू येतो, तसाच प्रत्येक शिखाला दुसरा शीख ओळखू येतो. ब्राह्मणांनी आपली शेंडी ठेवण्याची परंपराही याच जातकुळीतली.
आपल्यांवर प्रेम करण्याची भावना आणि इतरांचा दुस्वास करण्याची भावना, दोन्ही एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. एका बाजूला आईचं मुलासाठी खस्ता खाणं, एकमेकांसाठी जिवावर उदार होणं या मानवी स्वभावाच्या उच्च बाजू दिसतात. याउलट दुसऱ्या बाजूला अस्मितांचा अभिमान बाळगून दुसऱ्या जमातीचा खातमा करण्याची प्रवृत्तीही दिसते. नात्यांचे हे विरुद्ध पैलू आपल्या समाजजीवनाचा अविभाज्य भाग आहेत. या दोन्हींचा पाया आपल्या जनुकांत आहे.
अन्न मिळवण्याच्या प्रक्रियेत बाधा येणार नाही असं वाटतय तोपर्यंतच नातीगोति टिकतात. सजिवांच्या निरनिराळ्या प्रवृत्ती आहेत त्यांत क्रमवारी आहे आणि नाती टिकवणे शेवटी असावं.
आमच्याकडे जी मांजर आहे ती
आमच्याकडे जी मांजर आहे ती तिच्या पिलांना विशिष्ट वयापर्यंत अगदी जपते. आपल्यातले खाणे त्यांना देणे वगैरे. पण नंतर मात्र तिला आणि पिलांना कॉमन खाणे खातले असेल तर पिलांना हुसकावून लावते आणि स्वतः खाते.
ऐसीव‌रील ग‌म‌भ‌न इत‌रांपेक्षा वेग‌ळे आहे.
प्रमाणित करण्यात येते की हा आयडी एमसीपी आहे.
सजिवांच्या निरनिराळ्या प्रवृत्ती आहेत त्यांत क्रमवारी आहे आणि नाती टिकवणे शेवटी असावं.
हे इतकं सोपं नसतं. प्रत्येक प्रवृत्तीबाबत प्रत्येकच व्यक्ती एका नॉर्मल डिस्ट्रिब्यूशनवर कुठेतरी असते. आपल्या पोटचं अन्न तोडून आपल्या मुलांना खायला देणाऱ्या आया असतात. तसंच लोक, आपले नातेवाईक मेले तरी चालतील, मला भरपूर सगळं हवं म्हणणारेही असतात. पुरात वाहाणाऱ्या कोणासाठीतरी नदीत उडी मारणारेही असतात. एकूणात, परोपकारभावना आणि स्वार्थ यांचं प्रमाण प्रत्येकात वेगवेगळं असतं. अनेक वेळा स्वार्थी असण्याचा तात्पुरता फायदा असतो आणि लॉंग टर्ममध्ये तोटा होतो. तसंच, परोपकार करण्यात, नाती जपण्यात तात्पुरता तोटा असतो, तर लॉंग टर्म फायदा. हीही गणितं नसतात, आणि नेहेमीच तशी उत्तरं येत नाहीत.
लेख छान आहे. पण
लेख छान आहे. पण घासुगुर्जींच्या इतर उत्क्रांतीवाल्या लेखांइतका भारी वाटला नाही.
आधी रोटी खाएंगे, इंदिरा को जिताएंगे
लेख आवडला. काहि प्रश्न आहेत
काहि प्रश्न आहेत नंतर विचारेन..
नाते व उत्क्रांतीची रोचक गुंफण
स्वतःच्या रक्ताच्या नात्यातील व्यक्तीबद्दल विशेषतः लहान मूल, अत्यंत वात्सल्य आपोआप दाटून येतं हे अनुभवलेले आहे. तब्बल ११ वर्षांनी जेव्हा भारतात गेले होते तेव्हा माझ्या भावाचा मुलगा पाहून काय वाटले ते सांगताच येणार नाही. हे असं वात्सल्य सर्व लहान बालकांबद्दल वाटत तर नाहीच पण परदेशी लहान बालकांबद्दल अजिबातच वाटत नाही.
मला पूर्वी खरच भीती वाटे आपल्या बाळाबद्दल आपल्याला प्रेम वाटले नाही तर पण बाळ झाल्यावरती हा प्रश्न पार मी विसरुन गेले आणि मुलीच्या प्रेमात सपशेल आपटल्याचे आठवते.
मला एक प्रश्न जरुर पडतो काही लोकांमध्ये वात्सल्य भावना फार प्रबळ का असते. काहींच्यात तिची कमी का आढळते
कुत्र्याला रक्ताचा वास येतो.एकाच नात्याच्या रक्ताचा म्हणायचय.उदा० चुलतभावाच्या कुटुंबाने कुत्रा पाळायचं ठरवून शोध सुरु केला ( ते योग्य पेडिग्री,वयाचं पिल्लु वगैरे.)तो येईपर्यंत मुलगा ,नवरा परदेशात गेले. मुलगा जेव्हा आला तेव्हा कुत्र्याने वास घेऊन आनंदाने उड्या मारल्या अंगावर त्याच्या. नवरा आल्यावर भुंकुन हैराण केले.
मधुरा च्या प्रश्नावरुन काही वर्षांपूर्वी वाचलेल्या एका पुस्तकाची आठवण झाली . "GOD WANTS YOU DEAD" हे शीर्षका इतकेच वेधक पुस्तक ऐसी वरील बऱ्याचजणांनी वाचलेले असणार. पण तरीही त्यातील खूप आवडलेली संकल्पना इथे पुन्हा मांडतो. BIOLOGICAL जनुके SELFISH असतात आणि सजीवांना आपल्या तालावर नाचवतात यात आता काही संशय राहिलेला नाही हे खरेच. पण मनुष्य प्राण्याला याहून प्रबळ एक वेगळी प्रेरणा असू शकते.
आपले विशिष्ट शारीरिक गुणधर्म पसरवण्या इतकेच आपले विचार, श्रद्धा, सत-असत च्या कल्पना अधिक अधिक लोकां मध्ये रुजावी अशी इच्छा मनुष्य प्राण्या मध्ये उत्पन्न होऊ शकते. खास करून ज्यांना स्वतःची ओळख शारीरिक गुणधर्म पेक्षा विचारा वरून व्हावी असे वाटत असेल त्यांना.
अश्या ओळखीचे वर्णन IDEOLOGICAL जनुके असे करता येईल. माणसाचे अधिकतर गुणधर्म असेच असत असावेत. कधी ते विचारांती घडलेले असतील तर बहुतेकदा निव्वळ संस्कारांनी - BRAIN WASHING नी. रोचक बाब हि की IDEOLOGICAL जनुक प्रसंगी BIOLOGICAL जनुका च्या हिताच्या विरोधातहि काम करेल आणि वरचढ ठरेल.
एखाद्या ध्येयासाठी प्राण गेले तरी चालतील अश्या भूमिकेत माणसे याच कारणाने जाऊ शकतात. आणि जनुकांमध्ये काहीही साधर्म्य नसणाऱ्या लोकांच्या अतिशय कडव्या संघटनाही उभ्या राहू शकतात.
यालच मी meme relatedness म्हनतेय. आपले विचार टिकावेत अशी एक उर्मी असते जशी जनुकांची असते . ज्याचे आणि आपले विचार सारखे आहेत तो आपला मित्र होतो त्याच्यासाठी माणूस आपले रिसोर्सेस खर्च करतो . कारण त्यातून ते विचार टिकणार असतात
Evolution आणि species behaviour हा विषय फारच गूढ आहे. जसं आपल्याला विश्वाबद्दल (Universe) फार कमी माहिती आहे तसंच एकूण species बद्दल पण तशी बरीच गुपितं अजून उलगडलेली नाहीयेत.
article छान लिहिलंय. मराठीत टेक्निकल गोष्टी वाचताना त्रास होत होता, पण तुम्ही बऱ्याच concepts चा सेटप सोप्प्या शब्दात मस्त केलात.
जनुकानी विचार का/कसे बदलतात
........जनुकंदेखील 'आपली संख्या कशी वाढेल' असा विचार करत नाहीत. जनुकं फक्त असतात, ती आपल्या अप्रत्यक्ष मार्गांतून शरीरं बनवतात, त्यांना विशिष्ट गुणधर्म देतात, आणि शेवटी जे गुणधर्म त्या शरीरापासून संख्येने जास्त, टिकाऊ शरीरं बनवायला मदत करतात ते गुणधर्म देणाऱ्या जनुकांची संख्या आपोआप वाढते..........
पण त्यानंतरच्याच परिच्छेदात, हिरव्या दाढीचा दृष्टांत सांगताना, तुम्ही म्हंटलंय की;
.....त्याच जनुकाचा दुसरा परिणाम असा होतो की ते जनुक असलेल्या प्राण्याला हिरव्या दाढीधाऱ्यांना मदत करण्याची प्रेरणा होते......
पण ही अशी प्रेरणा का होते जनुकानी विचार का/कसे बदलतात  जनुकानी विचार का/कसे बदलतात  याबद्दल, या लेखाच्या मुळातल्या प्रश्नाबद्दल मात्र अजून काही माहिती नाहीये. What did I miss याबद्दल, या लेखाच्या मुळातल्या प्रश्नाबद्दल मात्र अजून काही माहिती नाहीये. What did I miss की शीर्षकातल्या "जनुकीय पाया"चा संदर्भ ही प्रेरणा जनुकीय आहे, कुठल्या अध्यात्मिक शक्तीतून आलेली नाहिये असा आहे
जनुकांमुळे शारिरीक बदल होतात हेही अगदी molecular levelपर्यंत उमजतं(च) असं नाही. पण निदान प्रोटिन्स वेगळी तयार होतात, प्रोटीन्सची रचना बदलते वगैरे बर्‍याच परिणामांचं आकलन झालेलं आहे. पण ".....रीसेसिव्ह जीन्स टाळण्याची उर्मीही जनुकीय आहे....." यातल्या या उर्मीबद्दल, ती कशी होते याबद्दल या लेखात काही कळेल अशी अपेक्षा होती.....आहे
लिखाण आवडलं तर तारांकीत करायला विसरू नका....
पण ही अशी प्रेरणा का होते
पण ही अशी प्रेरणा का होते जनुकानी विचार का/कसे बदलतात
जनुकं विचार करत नाहीत, त्यांना प्रेरणा नसतात. त्यांना फक्त रासायनिक गुणधर्म असतात ज्यायोगे गर्भवाढीच्या प्रक्रियेत ते फरक करतात. खरंतर 'त्यांच्यामुळे फरक पडतो' असं म्हणायला हवं.
पण अशी, परस्परपूरक गुणधर्म देणारी जनुकं एकत्र येऊन त्या जनुकसमुच्चयाचं एक जोड-जनुक बनण्याची शक्यता खूप असते. ग्रीन बीअर्ड इफेक्टचं उदाहरण द्यायचं झालं तर काही विषारी फुलपाखरांचं देता येईल.
काही फुलपाखरं विषारी असतात. ती खाल्ल्याने भक्षक पक्षी मरतात. पण नुसतं विषारी असल्याचा फायदा त्या फुलपाखराला नाही. किंवा जे जनुक ते विष निर्माण करतं त्याला फायदा नाही. कारण पक्षी मेल्याने त्या जनुकाच्या संख्येत फरक पडत नाही. मात्र त्या फुलपाखराच्या अंगावर काही विशिष्ट बटबटीत ठिपके निर्माण करणारं जनुक या विषारी जनुकाच्या सोबत आलं तर प्रचंड फरक पडतो. पक्षी अशी फुलपाखरं न खायला 'शिकतात'. म्हणजे त्या पक्ष्यांत असा पॅटर्न त्याज्य, किळसवाणा वाटायला लावणाऱ्या जनुकांचा प्रादुर्भाव होतो. आणि मग विषारी-ठिपकेदायक जनुकं ही एकत्रितरीत्या त्या जातीच्या फुलपाखरांत पुढे जातात.
".....रीसेसिव्ह जीन्स टाळण्याची उर्मीही जनुकीय आहे....." यातल्या या उर्मीबद्दल, ती कशी होते याबद्दल या लेखात काही कळेल अशी अपेक्षा होती.....आहे
उर्मी ही रीसेसिव्ह जीन टाळण्याची नसते. उर्मी ही 'एकत्र राहाणाऱ्यांत लैंगिक आकर्षण कमी प्रमाणात निर्माण होण्याची' असते. त्याचा परिणाम म्हणून आपल्याला इन्सेस्ट टॅबू दिसतात. सर्वच समाजांत इन्सेस्ट टॅबू इतके समान आहेत की त्यांचा जनुकीय पाया असलाच पाहिजे असं म्हणता येतं.
चॉम्स्कीच्या सिद्धांतानुसार जगातल्या सर्वच भाषांना लागू होणारं एक सर्वसाधारण व्याकरण आहे. वेगवेगळ्या भाषांची व्याकरणं ही त्याच मूळ व्याकरणाची विविध रूपं आहेत.
हा सिद्धान्त प्रथमदर्शनी (आणि द्वितीयदर्शनीदेखील) पटण्यासारखा आहे. पण यामध्ये एक अडचण अशी की चॉम्स्कीने पन्नासेक वर्षांपूर्वी हा सिद्धान्त मांडला तेव्हापासून सुरू झालेला ह्या ‘सर्वसाधारण व्याकरणा’चा (universal grammar) चा शोध फारसा यशस्वी झालेला दिसत नाही. मानवी भाषांमधलं वैविद्ध्य इतकं मोठं आहे की त्या सगळ्यांची व्याकरणं एकाच साच्यात बसवणं फार अवघड होऊन बसतं. तशी ती अगदी बसवायचीच झाली तर साचा इतक्या विसविशीत रबराचा करावा लागतो की मग त्यात काहीही बसेल. त्यामुळे असाही एक विचारप्रवाह बळावला आहे की ह्या युनिवर्सल ग्रामरचा शोध सोडून द्यावा, कारण जर ते खरोखरीच अस्तित्वात असतं तर एव्हाना सापडलं असतं. शिवाय ‘युनिवर्सल ग्रामर म्हणजे काय’ यावर खुद्द चॉम्स्कीने त्याची मतं इतक्या वेळा बदललेली आहेत की घोळ फार वाढला आहे. तेव्हा नक्की कशावर विश्वास ठेवावा ते कळत नाही.
- जयदीप चिपलकट्टी (होमपेज)
चांगली ओळख : नातेतगाऊ उत्क्रांती
काही गुंतागुंतीच्या संकल्पनांची चांगली ओळख करून दिलेली आहे.
नातेतगाऊ उत्क्रांती (किन सिलेक्शन एव्होल्यूशन) हे नि:स्वार्थी स्वभाव उद्भवण्याची यंत्रणा असू शकते.
अन्य मुद्देही चांगले समजावून सांगितलेले आहेत.
‘सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट’चं
‘सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट’चं तत्त्व मांडणाऱ्या उत्क्रांतीच्या सिद्धांताला ‘परोपकार येतो कुठून आणि का’ हा प्रश्न पूर्वी सतावत असे. का कोणी कोणाला मदत करावी जर मी एक प्राणी म्हणून जगणार की मरणार यावर आणि यावरच माझं भवितव्य ठरत असेल तर मी माझा जीव इतरांसाठी धोक्यात का घालावा जर मी एक प्राणी म्हणून जगणार की मरणार यावर आणि यावरच माझं भवितव्य ठरत असेल तर मी माझा जीव इतरांसाठी धोक्यात का घालावा मी जर कोणाला माझ्या अन्नातला काही भाग दिला तर केवळ त्या देण्याच्या क्रियेतून माझा ‘फिटनेस’ कमी होतो. कारण संपूर्ण स्वार्थी जगात मी कोणाला मदत केली तर त्यांच्याकडून (किंवा इतरांकडून) पुढच्यावेळी मला मदत मिळेलच अशी खात्री नाही. स्वार्थी प्रवृत्ती टोकाला नेल्या तर प्रत्येकच प्राणी आपल्यासारख्या इतर प्राण्यांना ठार मारून खाण्याचा प्रयत्न का करत नाही मी जर कोणाला माझ्या अन्नातला काही भाग दिला तर केवळ त्या देण्याच्या क्रियेतून माझा ‘फिटनेस’ कमी होतो. कारण संपूर्ण स्वार्थी जगात मी कोणाला मदत केली तर त्यांच्याकडून (किंवा इतरांकडून) पुढच्यावेळी मला मदत मिळेलच अशी खात्री नाही. स्वार्थी प्रवृत्ती टोकाला नेल्या तर प्रत्येकच प्राणी आपल्यासारख्या इतर प्राण्यांना ठार मारून खाण्याचा प्रयत्न का करत नाही त्यातून त्याला अन्न मिळेल, आणि त्याचं अन्न खाऊ शकणारं एक तोंड कमी होईल. इतका उघड फायदा दिसत असूनही आपल्याला दिसणारे बहुतेक प्राणी असं करताना दिसत नाहीत. हे कसं त्यातून त्याला अन्न मिळेल, आणि त्याचं अन्न खाऊ शकणारं एक तोंड कमी होईल. इतका उघड फायदा दिसत असूनही आपल्याला दिसणारे बहुतेक प्राणी असं करताना दिसत नाहीत. हे कसं ही नीतिमत्तेची मूल्यं बहुतांश प्राण्यांमध्ये नैसर्गिकरीत्या का दिसतात ही नीतिमत्तेची मूल्यं बहुतांश प्राण्यांमध्ये नैसर्गिकरीत्या का दिसतात नीतिमत्ता, परोपकार, ‘एकमेकां साह्य करू अवघे धरू सुपंथ’ ही तत्त्वं जनुकीय पातळीवर असतात का नीतिमत्ता, परोपकार, ‘एकमेकां साह्य करू अवघे धरू सुपंथ’ ही तत्त्वं जनुकीय पातळीवर असतात का असली तर कुठून येतात असली तर कुठून येतात
आपल्यांवर प्रेम करण्याची भावना आणि इतरांचा दुस्वास करण्याची भावना, दोन्ही एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. एका बाजूला आईचं मुलासाठी खस्ता खाणं, एकमेकांसाठी जिवावर उदार होणं या मानवी स्वभावाच्या उच्च बाजू दिसतात. याउलट दुसऱ्या बाजूला अस्मितांचा अभिमान बाळगून दुसऱ्या जमातीचा खातमा करण्याची प्रवृत्तीही दिसते. नात्यांचे हे विरुद्ध पैलू आपल्या समाजजीवनाचा अविभाज्य भाग आहेत. या दोन्हींचा पाया आपल्या जनुकांत आहे.
(१) मानवाच्या सर्व कृत्या एकत्र केल्यात व त्यांचे वर्गीकरण केलेत तर त्यातल्या बहुतांश (म्हंजे सर्व नव्हे) कृत्या ह्या Competition and Cooperation या दोन पैकी किमान एकात बसतील.
(२) उरलेल्या कृत्यांपैकी एक महत्वाची म्हंजे - withdrawal - म्हंजे ना Competition ना Cooperation. उदा. आत्महत्या, मृत्यु. ( दुसरी महत्वाची म्हंजे - subjugation / coercion - जे प्रजातंत्रात कठिण असते.)
(३) Cooperation हे किमान काही प्रमाणावर परार्थकेंद्री आहे असं मानलं आणि Competition ही स्वार्थ स्वहितकेंद्री आहे असं मानलं तर बहुतांश कृत्या Cooperation च्या बाजूच्या असतील.
(४) पण स्वार्थ स्वहितकेंद्री वागणूक ही एकतर आजचे स्वार्थ स्वहित जपण्यासाठी असते किंवा उद्याचे Cooperation मिळवण्यासाठी केलेली तरतूद (संपत्ती) असते. तसेच आजचे स्वहित जपण्यासाठी केलेली स्वहितकेंद्री कृति ही उद्याचे स्वहित जपण्यासाठी व उद्याचे Cooperation करण्यासाठीची तयारी असे ही म्हणता येईल.
म्हंजे व्यक्ती ही जी काही Competition (स्वहितकेंद्री कृति) करते त्यातली बहुतांश (सर्व नव्हे) Cooperation (परार्थकेंद्रीच) साठीच असते असं म्हणता येईल.
सबब मानवाने मानवाला स्वार्थ व परार्थ ह्याबद्दल कोणतेही लेक्चर देऊ नये. Leave people alone.
सबब मानवाने मानवाला स्वार्थ व
सबब मानवाने मानवाला स्वार्थ व परार्थ ह्याबद्दल कोणतेही लेक्चर देऊ नये. Leave people alone.
ही वाक्यं आणि शब्द साधारण
ही वाक्यं आणि शब्द साधारण बरोबर वाटताहेत, पण या सगळ्याचा 'मानवात परोपकार करण्याची ऊर्मी असते. त्या ऊर्मीचा फायदा होवो न होवो, आपल्या आसपासच्यांना मदत करण्याची जवळपास भुकेसारखीच गरज असते. याचा पाया जनुकीय आहे.' या निष्कर्षाशी संबंध काय आणि हे लेक्चर देणं वगैरे कुठून आलं आणि हे लेक्चर देणं वगैरे कुठून आलं माणूस हा एकच प्राणी आहे जो लेक्चरं झोडू शकतो. पण इतर प्राण्यांनाही किन सिलेक्शन थियरी लागू पडते. त्यांच्यातही परोपकार भावना दिसते. हे निरीक्षण आहे. ते डिस्क्रिप्टिव्हवरून प्रिस्क्रिप्टिव्हवर कसं पोचलं
जनुकीय फायदा आणि व्यक्तिगत फायदा यात गल्लत होते आहे का
पण या सगळ्याचा 'मानवात
पण या सगळ्याचा 'मानवात परोपकार करण्याची ऊर्मी असते. त्या ऊर्मीचा फायदा होवो न होवो, आपल्या आसपासच्यांना मदत करण्याची जवळपास भुकेसारखीच गरज असते. याचा पाया जनुकीय आहे.' या निष्कर्षाशी संबंध काय
जर परोपकारी वृत्तीला जनुकीय पाया असेल तर मानव परोपकारी सुद्धा वागेल आणि जर जनुके स्वहितकारी वागणूकीस प्रेरक असतील तर स्वहितकारी वागेल.
माझं म्हणणं हे आहे की आजची स्वहितकारी कृत्ये ही सुद्धा भावी परोपकारी वागणूकीच्या सुप्त उद्देशानेच केलेली असतात.
व म्हणून आजच्या स्वहितकारी वा परोपकारी या दोन वागण्यातला बॅलन्स मानवाचा मानवाला ठरवू द्यावा. मॅनेज करायचा यत्न करू नये.
हे माझे मत आहे. मतं ही अनेकदा प्रिस्क्रिप्टिव्ह असतात.
माझं म्हणणं हे आहे की आजची
माझं म्हणणं हे आहे की आजची स्वहितकारी कृत्ये ही सुद्धा भावी परोपकारी वागणूकीच्या सुप्त उद्देशानेच केलेली असतात.
तुम्ही कुठच्यातरी वरच्या सिस्टिमॅटिक पातळीबद्दल बोलत आहात असं वाटतं. लेखात दावा असा आहे की असले काही ज्ञात, उघड, उद्देश नसले तरीही माणूस व अनेक प्राणी परोपकारी वागतात. तसं वागणं ही गरज व्हावी इतकी ऊर्मी जनुकांनी निर्माण केलेली आहे. उदाहरण द्यायचं झालं तर - मला भूक लागते म्हणून मी खातो. त्यात 'मी जर खाल्लं तर माझी वाढ होईल आणि त्यातून मला फायदा होईल' वगैरे विचार नसतो. माणूस कदाचित असा विचारही करू शकत असेल. मात्र बहुतांश प्राण्यांना भूक भागवण्याची आंतरिक ऊर्मी असते. माणसालाही असते. तशीच परोपकारी वागण्याची ऊर्मी माणसात असते.
ऊर्मी आहेत, किंवा काही उद्देशाने काही गोष्टी केल्या जातात म्हणून त्या मॅनेज करू नयेत हे कसं काय हिंसा ही ऊर्मी आणि उद्देश या दोन्हींमधून येते. मग हिंसा मॅनेज करू नये का
ऊर्मी आहेत, किंवा काही
ऊर्मी आहेत, किंवा काही उद्देशाने काही गोष्टी केल्या जातात म्हणून त्या मॅनेज करू नयेत हे कसं काय हिंसा ही ऊर्मी आणि उद्देश या दोन्हींमधून येते. मग हिंसा मॅनेज करू नये का
मॅनेज करू नयेत असं म्हणण्या ऐवजी मॅनेज नाही केल्या तरी फारसं काही बिघडणार नाही असं म्हंटलं तर कसं वाटतं  पटणेबल आहे का  नसेल पटत तर माझ्यासमोर दोन पर्याय आहेत - (अ) मुद्दा मागे घेणे, (ब) सोडून देणे.
हिंसा हा मुद्दा वर मी (२) मधे अंतर्भूत केलेला होताच की. फक्त मी शब्द Coercion हा वापरला. तो स्पर्धा वा सहकार्य या दोन क्याटेगरीत फिट्ट बसत नाही असा माझा समज आहे. म्यानेज अवश्य करावी.
मॅनेज करण्याचा यत्न कोणाचा
आजच्या स्वहितकारी वा परोपकारी या दोन वागण्यातला बॅलन्स मानवाचा मानवाला ठरवू द्यावा. मॅनेज करायचा यत्न करू नये.
ही मॅनेजरगिरी नक्की कोण करतंय असा प्रश्न पडतो परोपकार, परस्परकल्याण इत्यादी गोष्टी बहुसंख्य माणसांना मान्य असतात. हे माझं म्हणणं नाही, ३७ निरनिराळ्या संस्कृतींचा अभ्यास करून उत्क्रांतीय मानसशास्त्राचा अभ्यास केलेल्या संशोधकांचं म्हणणं आहे.
अर्थशास्त्रातल्या ठराविक पोथीत ते बसत नसेल तर ती पोथी सध्याच्या माणसांसाठी फार उपयुक्त नाही.
सांगोवांगीच्या गोष्टी म्हणजे विदा नव्हे.
हे माझं म्हणणं नाही, ३७
हे माझं म्हणणं नाही, ३७ निरनिराळ्या संस्कृतींचा अभ्यास करून उत्क्रांतीय मानसशास्त्राचा अभ्यास केलेल्या संशोधकांचं म्हणणं आहे. अर्थशास्त्रातल्या ठराविक पोथीत ते बसत नसेल तर ती पोथी सध्याच्या माणसांसाठी फार उपयुक्त नाही.
(१) गब्बर ची ती पोथी आणि तुमचे ते संशोधन
(२) ३७ संस्कृत्यांचा अभ्यास करणारे ते संशोधक (व म्हणून ग्राह्य) आणि गब्बर जे म्हणतोय ते अर्थशास्त्रीय आणि फक्त अर्थशास्त्रीयच पोथीतलं
ही मॅनेजरगिरी नक्की कोण करतंय
ही मॅनेजरगिरी नक्की कोण करतंय असा प्रश्न पडतो परोपकार, परस्परकल्याण इत्यादी गोष्टी बहुसंख्य माणसांना मान्य असतात.
जर परोपकार, परस्परकल्याण इत्यादी गोष्टी बहुसंख्य माणसांना मान्य असतात तर मग त्याच्याबद्दल बलप्रयोगी कायदे करून ते राबवायची गरज काय  उदा. pre-existing medical conditions असलेल्या व्यक्तीला ज्यांना हेल्थ इन्श्युरन्स विकायचा नाही त्यांना तो विकण्याची जबरदस्ती का केली जावी  उदा. pre-existing medical conditions असलेल्या व्यक्तीला ज्यांना हेल्थ इन्श्युरन्स विकायचा नाही त्यांना तो विकण्याची जबरदस्ती का केली जावी  एखाद्या बालकाच्या pre-existing medical conditions ह्या जनुकीय असू शकतात की नाही  एखाद्या बालकाच्या pre-existing medical conditions ह्या जनुकीय असू शकतात की नाही  असल्यास - त्या बालकाचा हेल्थ इन्श्युरन्स आम्ही करणार नाही असं म्हणणार्‍या इन्श्युरन्स कंपनीला बळजबरीला तोंड द्यावे लागावे का  असल्यास - त्या बालकाचा हेल्थ इन्श्युरन्स आम्ही करणार नाही असं म्हणणार्‍या इन्श्युरन्स कंपनीला बळजबरीला तोंड द्यावे लागावे का  ( बालकाचे पालक पैसे देणार आहेत हे माहीती आहेच) - पण पैसे देत असूनही आम्ही तुम्हाला आमचे प्रॉडक्ट विकणार नाही असं म्हणणार्‍या कंपनीबद्दल मी बोलतोय.
व हे कायदेकरणार्‍यालाच व राबवणार्‍यालाच मॅनेजर म्हणता येईल की नाही
'मानवात परोपकार करण्याची ऊर्मी असते. त्या ऊर्मीचा फायदा होवो न होवो, आपल्या आसपासच्यांना मदत करण्याची जवळपास भुकेसारखीच गरज असते. याचा पाया जनुकीय आहे.
म्हणुनच तो अर्थ काय बेंबीचा लेख आणि हा लेख काँट्रॅडिक्टरी वाटले. त्या लेखात ज्या भावना दिसल्या त्या या जनुकीय पायाच्या एकदम विरोधात आहेत. हे कसं का ही जनुकीय उर्मी कॉमन नाही.
आधी रोटी खाएंगे, इंदिरा को जिताएंगे
खरं तर अर्थ काय बेंबीचा आणि
खरं तर अर्थ काय बेंबीचा आणि नात्यांचा जनुकीय पाया या लेखांत परस्परविरोधी काही नाही. हा मुद्दा तितका सोपा नाही, त्याला अनेक पदर आहेत. त्यातले काही थोडक्यात मांडतो.
- पहिला मुद्दा असा की माणसाची सगळीच वागणूक जनुकांनी प्रोग्राम केल्याप्रमाणे होत नाही. त्यामुळे बांधणारी नाती असतात पण लोक त्या नात्यांचा गैरवापर करतानाही दिसतात, हेही होणारच.
- जनुकीय दृष्टीकोनातून पाहिलं तरीही मी एक व्यक्ती म्हणून मोठा झाल्यावर माझी गुंतवणुक आईबापांमध्ये करण्यात जनुकीय फायदा नाही. कारण ते पुनरुत्पादन करून माझी जनुकं पुढे नेऊ शकत नाहीत. याउलट माझी गुंतवणुक माझ्या मुलांत करणं ही माझ्या जनुकांच्या दृष्टीकोनातून फायद्याची गोष्ट आहे. मात्र मी वयस्क झालो की मलाही हेच लक्षात ठेवायला हवं.
- ज्या काळी जनुकीय बदल घडले, त्या काळात आईवडील इतके जगत नसत. त्यामुळे जोपर्यंत जिवंत आहोत तोपर्यंत पुनरुत्पादन करायचं आणि असलेल्या मुलांचं संगोपन करायचं ही स्ट्रॅटेजी कार्यरत होती. मुलांनी मग त्यांच्या मुलांकडे पाहायचं.
- आईवडील आणि मूल यांच्यातलं 'भांडण' इतर प्राण्यांतही दिसतं. नुकत्याच जन्मलेल्या पिल्लाला आईवडील पोसत राहातात. पण काही काळापर्यंतच. पिल्लू मोठं झालं की त्याने घरट्याबाहेर पडावं, म्हणजे आईवडिलांना पुढच्या पिल्लाची तयारी करता येते. यासाठी अनेक पक्ष्यांमध्ये त्या मोठ्या पिल्लाला हाकलून लावावं लागतं. सस्तन प्राण्यांत आई पिल्लाला दूध द्यायचं थांबवते. या प्रक्रियेला इंग्लिशमध्ये वीनिंग म्हणतात. या प्रकारच्या संघर्षाला उत्क्रांतीचाच पाया आहे. आईवडील म्हातारे झालेले असताना त्यांनी मुलांवर अवलंबून राहाण्याची अपेक्षा ठेवणं आणि मुलांनी ती नाकारणं हे याच संघर्षाचं उलटं स्वरूप आहे.
- मानवी समाजात नुसतंच मुलांना नाही, तर इतरांना कोणाला आपलं किती कर्ज आहे, आणि त्यांनी किती परतफेड केली हे मोजण्याची, आठवणी ताज्या ठेवण्याची जास्त अचूक पद्धत आहे. मानवांकडे ते बोलून दाखवण्याचीही पद्धत आहे. त्यामुळे आपल्याला हे संघर्ष जास्त प्रकर्षाने जाणवतात.
आपलं भावंडांबद्दल प्रेम आणि आई-वडिलांबद्दल प्रेम हे वेगळं आहे असं आता वाटत आहे. बरोबर भावंड जगण्यात माझे ( भावंड जगण्यात माझे () जीन्स पुढं जाण्याचा चान्स आहे पण आई-वडिलांबाबत तसं नाही.
ज्या काळी जनुकीय बदल घडले, त्या काळात आईवडील इतके जगत नसत. त्यामुळे जोपर्यंत जिवंत आहोत तोपर्यंत पुनरुत्पादन करायचं आणि असलेल्या मुलांचं संगोपन करायचं ही स्ट्रॅटेजी कार्यरत होती. मुलांनी मग त्यांच्या मुलांकडे पाहायचं.
हा मुद्दा एकदम पटला. ३०-३५वर्ष आयुर्मान असताना म्हातारे आई-वडील अशी सिचुएशन आधी फार कवचित येत असावी.
अजून विचार करतो आहे. सविस्तर उत्तराबद्दल पुन्हा धन्यवाद.
आधी रोटी खाएंगे, इंदिरा को जिताएंगे
संगीतकार आर. सी. बोराल (जन्म : १९ ऑक्टोबर १९०३)
जन्मदिवस : कथाकार दिवाकर कृष्ण (१९०२), आद्य चित्रपट संगीतकार आर.सी. बोराल (१९०३), नोबेलविजेते भौतिकशास्त्रज्ञ एस्. चंद्रशेखर (१९१०), लेखक जॉन ल कारे (१९३१), गीतकार शांताराम नांदगावकर (१९३६), अभिनेत्री व लेखिका प्रिया तेंडुलकर (१९५९), नृत्यदिग्दर्शक शामक दावर (१९६१)
मृत्युदिवस : लेखक जॉनादन स्विफ्ट (१७४५), अणुशास्त्रज्ञ अर्नेस्ट रदरफोर्ड (१९३७), शिल्पकार कामिय क्लोदेल (१९४३), अभिनेत्री बेबी नाझ (१९९५), लेखिका नाताली सारोत (१९९९)
१७८१ : अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात इंग्लंडची शरणागती.
१८१२ : नेपोलियनची मॉस्कोच्या सीमेवरून माघार.
१८८२ : हंटर कमिशनपुढे महात्मा फुल्यांनी सक्तीच्या मोफत शिक्षणाचा पुरस्कार केला.
१९३३ : जर्मनीने 'लीग ऑफ नेशन्स'मधून अंग काढून घेतले.
१९९३ : बेनझीर भुत्तो पाकिस्तानच्या पंतप्रधान म्हणून निवडून आल्या.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 2 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


मृत्यूअगोदर प्रत्येकाला दिसतात हे 10 संकेत, गरूड पुरणात देखील आहे उल्लेख | Webdunia Marathi

शुक्रवार, 19 ऑक्टोबर 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
मृत्यूअगोदर प्रत्येकाला दिसतात हे 10 संकेत, गरूड पुरणात देखील आहे उल्लेख
ज्याने पृथ्वीवर जन्म घेतला आहे त्याची मृत्यू निश्चित आहे. कोणी कितीही शक्तिशाली असला तरी त्याला एक दिवस मरायचे आहे हे निश्चित आहे. आमच्या शास्त्रांमध्ये आणि पुराणात मृत्यू अगोदर काही संकेतांबद्दल सांगण्यात आले आहे. गरूड पुराणानुसार मृत्यू अगोदर प्रत्येक व्यक्तीला काही संकेत मिळू लागतात.
मृत्यू जवळ आल्याचे हे आहे 10 संकेत
1- जेव्हा व्यक्तीचा मृत्यू जवळ येऊ लागतो तर त्याची सावली त्याचा साथ सोडून देते. त्याची सावली पाणी आणि तेलात देखील दिसत नाही.
2- जेव्हा व्यक्ती परलोकात जाणार असतो तर त्याला त्याचे पितर जवळपास दिसण्याचा आभास होऊ लागतो. त्याला कोणी त्याचा सोबत आहे असे वाटू लागत.
3- मृत्यूच्या काही दिवस आधी व्यक्तीच्या शरीरातून एक वेगळ्या प्रकारचा गंध येऊ लागतो. हा गंध त्याला याच्या आधी कधीही जाणवला नाही.
4- जेव्हा आरशात आपल्या चेहर्‍याच्या जागेवर कोणा दुसर्‍याचा चेहरा दिसू लागतो तेव्हा समजून घ्यायला पाहिजे की त्याचा मृत्यू जवळ आला
5- जेव्हा व्यक्तीला चंद्रावर भेग दिसू लागेल तेव्हा ह्या गोष्टीचे संकेत आहे की त्या व्यक्तीचा मृत्यू जवळ आला आहे.
6- जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचे शरीर पिवळे आणि हलके होऊ लागतात तेव्हा समजावे की त्याचा मृत्यू जवळ आला आहे.
7- ज्या व्यक्तीचे कर्म चांगले असतात त्यांना त्यांच्यासमोर एक दिव्य प्रकाश दिसू लागतो आणि व्यक्ती मृत्यूच्या वेळेस देखील भयभीत होत नाही.
8 - जेव्हा व्यक्तीला चंद्र आणि सूर्याची चमक दिसत नाही तर समजून घ्या की त्याच्या मृत्यू जवळ आला आहे.
9- जेव्हा व्यक्तीचे नाक, तोंड आणि जीभ जड होऊ लागते तेव्हा समजून घ्या की त्याचा मृत्यू लवकरच होणार आहे.
10- मृत्यू जवळ आल्यास व्यक्तीच्या डोळ्यांचा प्रकाश जाऊ लागतो, त्याला जवळ बसलेले व्यक्ती देखील दिसत नाही.
गीरच्या जंगलात ११ दिवसांमध्ये ११ सिंहाचा मृत्यू, संसर्गाची शक्यता
सेल्फीच्या नादात पैंनगंगेत बुडून दोघांचा मृत्यू तर एकाची प्रकृती गंभीर
क्रिकेटच्या सामन्यामुळे सानिया मिर्झा अचानकपणे ट्विटरवरून गायब
देशात बालमृत्यूची संख्या कमी झाली
राम कदम यांची पुन्हा एक चूक, अभिनेत्री सोनालीच्या निधनाचं केलं ट्विट
यावर अधिक वाचा :
शमीपूजनाची गणेशपुराणात दिलेली कथा
मालव देशात और्व नावाचा महाज्ञानी व तपोनिष्ठ ऋषी रहात असे. योगसामर्थ्याने त्याला वस्तू ...
करा दसरा पूजन आपल्या राशीनुसार
रामाच्या दरबारात बेसनाचे लाडू चढवा. कर्क: देवी सीता आणि रामाला गोड पान अर्पित करा.
कोट्यधीश व्हायचे असल्यास दसर्‍याला करा नारळाचे हे 9 उपाय
हिंदू धर्मात कोणत्याही धार्मिक कार्यात नारळाचे अत्यंत महत्त्व आहे. नारळाला श्रीफळ असेही ...
दुर्गा मातेची नववी शक्ती म्हणजे सिद्धीदात्री
दुर्गा मातेची नववी शक्ती म्हणजे सिद्धीदात्री होय. ही सर्व प्रकारची सिद्धी देणारी देवी ...
दक्षिण भारतीय लोकात नवरात्र उत्सवात 'बोम्मला कोलुवू' साजरा करतात. बोम्माला कोलुवू म्हणजे ...
"एखाद्या जीवलगाबरोबर भागीदारीसाठी वैयक्तिक पातळीवर संबंध वाढविण्याचा प्रयत्न करा. साधारणपणे इतर लोकांबद्दल आपली भावनात्मक प्रतिक्रिया आवश्यकतेपेक्षा अधिक असते. व्यापार-व्यवसायात...Read More
"चांगले भोजन मिळेल. मौजमजेत दिवस व्यतीत होईल. एखाद्या महत्वाच्या व्यक्तीशी भेट झाल्याने आनंद होईल. मानसिक स्थिती आनंददायक राहील. वैवाहिक जीवनात...Read More
"काळजीपूर्वक कार्य करा. नोकरीत असलेल्या व्यक्तींनी कार्यात सहकार्य घेऊन चालावे. संभाषणात सावधगिरी बाळगावी लागेल. देवाण-घेवाण काळजीपूर्वक करा. कार्यात विलंब झाला...Read More
हातावर हात ठेवल्याने कोणतेही कार्य होत नाही. कोणत्याही कार्यात बेपर्वाईने वागू नका. कौटुंबिक विषयांमध्ये आशादायक काळ आला आहे. खर्च अधिक...Read More
"शत्रू प्रभावहीन होतील. कार्यक्षेत्रात नवीन प्रोजेक्टची सुरूवात करण्यापूर्वी यथायोग्य विचार करा. जोखीम असलेल्या कार्यात गुंतवणूक टाळा. आर्थिक स्थितीत हळू-हळू...Read More
"वेळ आनंदपूर्वक व्यतीत होईल. महत्वपूर्ण कार्ये योग्य वेळी होतील. मानसिक सुख-शांतीचे वातावरण राहील. मित्रांचा पाठिंबा मिळेल. भावनात्मकतेमुळे नुकसान होण्याची शक्यता...Read More
"आजच्या दिवसाचा उपयोग नाती-संबंधात नवीन उर्जा भरण्यासाठी करा. आरोप-प्रत्यारोपांपासून दूर रहा. मोठ्यांचा सल्ला घ्या. आरोग्य चांगले राहील. एखाद्या जुन्या मित्राशी...Read More
"भावनात्मक स्वभावाचे असल्यामुळे आपणास नुकसान होणे शक्य आहे. म्हणून मनावर नियंत्रण ठेवा. पैशासंबंधी स्थिती ठीक राहिल. इच्छित विषयांमध्ये यश मिळेल....Read More
"वडिलधार्‍यांचा आधार मिळाल्याने अडकलेली कार्य पूर्ण होईल. कौटुंबिक आनंदाचे वातावरण राहील. धर्मविषयक कामामध्ये पैसा खर्च होईल. सामुदायिक कार्यांमध्ये अनुकूल साहाय्याबरोबर...Read More
"भावनांच्या भरात वाहून जाऊन नुकसान होण्याची शक्यता आहे. आरोग्याला त्रास होऊ शकतो. आर्थिक विषयांमध्ये स्थिती चांगली राहील. स्त्री पक्षाकडून लाभ...Read More
"सामान्य स्थितीत मध्यम स्वरूपाची कार्ये पूर्ण होतील. प्रवासाचे योग संभवतात. कार्यात अडचणी येण्याची शक्यता आहे. आरोग्याची काळजी घ्या. आर्थिक विषयांमध्ये...Read More
"प्रेम व रोमांसच्या प्रकरणांमध्ये यश मिळेल. मित्र आपणास मदत करतील व काही आवश्यक कार्ये पूर्ण होतील. मित्रांचा सहयोग मिळेल. शुभ...Read More
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


शेवटच्या श्वासापर्यंत उपकार विसरणार नाही : भुजबळ(व्हिडिओ) | पुढारी	Top

अमृतसर (पंजाब) मध्ये रावण दहनाच्या कार्यक्रमावेळी रुळावरील लोकांना रेल्‍वेची धडक
पंजाब : अमृतसरमधील रेल्‍वे अपघातात ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता
होमपेज › Nashik › शेवटच्या श्वासापर्यंत उपकार विसरणार नाही : भुजबळ(व्हिडिओ)
शेवटच्या श्वासापर्यंत उपकार विसरणार नाही : भुजबळ(व्हिडिओ)
सिडको (जि. नाशिक) : प्रतिनिधी
आमच्यावर अन्याय झालेला असताना कारागृहातून सुटण्यासाठी राष्ट्रवादी कॉग्रेस, समता परिषद यासह सर्वच राजकीय पक्षांच्या पदाधिकारी, कार्यकर्ते तसेच महाराष्ट्रातील जनतेने केलेले आंदोलने , मोचॅ काढल्याने आम्ही भुजबळ कुटुंबीय हे उपकार शेवटच्या श्वासापर्यत विसरणार नाही. असे प्रतिपादन राष्‍ट्रवादीचे नेते आणि माजी उपमुख्यमंत्री छगन भुजबळ यांनी केले.
लॅड्रींग प्रकरणात छगन भुजबळ आणि समीर भुजबळ यांची अडीच वर्षानंतर जामीनावर सुटका झाली. या नंतर काल छगन भुजबळ आणि माजी खासदार समीर भुजबळ आज(दि. १४ जून) नाशिक दौऱ्यावर आले त्या वेळी पाथर्डी फाटा येथे फटाकयांची आतषबाजी, ढोल तांशांच्या गजरात त्‍यांचे जोरदार स्वागत करण्यात आले. या वेळी भुजबळ यांनी छत्रपती शिवाजी महाराज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळ्याला पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन केले.
या वेळी मनोगत व्यक्त करताना भुजबळ म्हणाले, ‘‘आम्ही कारागृहात असताना आमची सुटका व्हावी यासाठी नाशकात निघालेला लाखोंचा मोर्चा मी विसरणार नाही. आम्ही विकासकामे केली, मध्यतरांच्या काळात अडथळे आले, काही अपूर्ण राहीले, अश्या प्रकारची विकास कामे आगामी काळात पूर्ण करणार आहे. तसेच भविष्यकाळात पुढील वाटचालीसाठी तुमच्या शक्तीचे बल भुजबळ कुटुंबींयाना मिळेल अशी अपेक्षा त्‍यांनी यावेळी व्यक्त केली.
यावेळी आ. पंकज भुजबळ, बाळासाहेब कर्डक, गजानन शेलार, राजेंद्र महाले, कृषी उत्पन्न बाजार समीतीचे सभापती शिवाजी चुंभळे, समता परिषद शहराध्यक्ष संतोष सोनपसारे, अमोल नाईक, सदाशीव नाईक, अमोल महाले, सोमनाथ बोऱ्हाडे, छबु नागरे, मुत्कार शेख, बाळासाहेब गिते, तानाजी गवळी, योगेश दराडे, मुकेश शेवाळे, धोंडीराम आव्हाड, योगेश कमोद, हरिश महाजन सह कार्यकर्ते उपस्थित होते.
पंजाबमध्ये भीषण रेल्‍वे अपघात; ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता(Video)
तेलगू टायटन्‍सचा विजयरथ पटना रोखणार
मोदींच्या आठवणीत चहामुळे नंदुरबार आणि चौधरी
ऋषी कपूर उपचारासाठी न्यू-यॉर्कमध्‍ये, भेटायला गेले जावेद अख्तर
कवठेएकंदमध्ये शोभेच्या दारूच्या स्फोटात विद्यार्थ्याचा मृत्यू
रायगड : परतीच्या पावसाने पेण तालुक्याला झोड़पले  महामार्ग ठप्प
नाना पाटेकरांचे सिंटाला उत्तर
हौसिंग फेडरेशनच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्र्यांचे कोणालाही फोन नाहीत


prices of coriader fell to one rupee in chakan चाकणला कोथिंबीर मातीमोल | eSakal

रविवार, 12 ऑगस्ट 2018
चाकण -येथील खेड कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या आवारात कोथिंबिरीची आवक एक लाख जुड्यावर झाली. कोथिंबिरीची आवक मोठी झाल्याने कोथिंबिरीचे भाव अगदी एक रुपयावर खाली आले. भाव गडगडल्याने तसेच मागणी नसल्याने शेतकऱ्यांनी उत्पादन खर्चही वसूल होत नसल्याने ढीग तसेच जाग्यांवर सोडून दिले.
त्यामुळे बाजारात कोथिंबिरीचे ढीग पडून राहिलेले दिसत होते. मेथीच्या जुड्यांची आवकही घटली. पंचवीस हजारांवर आवक झाली. मेथीच्या जुडीला घाऊक बाजारात पाच रुपये असा भाव मिळाला. मेथीचे भाव ही घटले असल्याची माहिती अडते संतोष खैरे, ज्ञानेश्वर खरपासे यांनी दिली.
चाकण -येथील खेड कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या आवारात कोथिंबिरीची आवक एक लाख जुड्यावर झाली. कोथिंबिरीची आवक मोठी झाल्याने कोथिंबिरीचे भाव अगदी एक रुपयावर खाली आले. भाव गडगडल्याने तसेच मागणी नसल्याने शेतकऱ्यांनी उत्पादन खर्चही वसूल होत नसल्याने ढीग तसेच जाग्यांवर सोडून दिले.
त्यामुळे बाजारात कोथिंबिरीचे ढीग पडून राहिलेले दिसत होते. मेथीच्या जुड्यांची आवकही घटली. पंचवीस हजारांवर आवक झाली. मेथीच्या जुडीला घाऊक बाजारात पाच रुपये असा भाव मिळाला. मेथीचे भाव ही घटले असल्याची माहिती अडते संतोष खैरे, ज्ञानेश्वर खरपासे यांनी दिली.
जुन्नरमध्ये कांद्याला उच्चांकी भाव
जुन्नर : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या मुख्य बाजार आवारात गुरुवारी जुन्या कांद्याला दहा किलोला 281 रुपये असा उच्चांकी भाव मिळाला...
औरंगाबाद - दसरा आणि झेंडूची फुले यांचे मोठे महत्त्व. घर-अंगण सजविण्यापासून ते अगदी वाहनांपर्यंत झेंडूचा वापर होतो. त्यामुळे मागणी मोठी असते. ती पूर्ण...
जळगावात पाच वर्षीय बालिकेवर अत्याचार
जळगाव : शहरातील कोल्हे हिल्स सौखेडा शिवारातील जाणता राजा शाळेजवळच पत्री शेड मध्ये वास्तव्यास असलेल्या बांधकाम मजुरांच्या पाच वर्षीय मुलीला गाढझोपेत...
सराफा बाजारात झळाळी टिकून
औरंगाबाद - दसऱ्याला सोने खरेदी करणे शुभ मानले जात असल्याने लहान-मोठ्या गुंतवणूकदारांसह मध्यमवर्गीयांनी गुरुवारी (ता.१८) मोठ्या प्रमाणात सराफा बाजारात...
येवल्यात दोन ते अडीच लाख क्विंटल कांदा शिल्लक
येवला - येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत आज उन्हाळ कांद्याला सर्वोच्च असा दोन हजार ७०० रुपये भाव मिळाला. भावातील वाढीमुळे आवकेतही वाढ होऊन रोज दहा ते...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


कुमार निर्माण: कुमार गीत

मा. डॉ.अभय बंग व मा. विवेक सावंत यांच्या प्रेरणेतून कुमार निर्माण हा शैक्षणिक कार्यक्रम सुरु झाला. “प्रत्यक्ष कृतींमधून शालेय मुला-मुलींमध्ये वैश्विक मानवी मुल्ये व सामाजिक बुद्धिमत्ता रुजवणे, व त्यांचा विकास करून उत्तम माणूस घडवणे हे कुमार निर्माण चे मुख्य उद्धिष्ट आहे.” सदर ब्लॉगचे उद्दिष्ट कुमार निर्माणचे द्वैमासिक भरारी प्रकाशित करणे आहे.
गांव छोडब नहीं.. जंगल छोडब नहीं..
माय माटी छोडब नहीं.. लडाई छोडब नहीं
बांध बनाये, गांव डूबोये, कारखाना बनाये,
जंगल काटें, खदान फोड़े, सेंचुरी बनाये
जल जंगल जमीन छोड़ी हमिन कहाँ कहाँ जायें
विकास के भगवान् बता हम, कैसें जान बचाएं
हां भाई कैसें जान बचाएं
जमुना सुखी, नर्मदा सुखी, सुखी सुवर्णरेखा,
गंगा बनी गंदी नाली, कृष्णा काली रेखा
तुम पियोगे पेप्सी कोला बिस्लरी का पानी
हम कैसे अपना प्यास बुझाये पीकर कचरा पानी
हां भाई पीकर कचरा पानी
पुरखे थे क्या मुरख जो ये जंगल को बचाएं
धरती राखी हरी भरी, नदी मधु बहाए
तेरी हवस में जल गयी धरती, लुट गयी हरियाली
मछली मर गयी, पंछी उड़ गए जाने किस दिशाएं
हां भाई जाने किस दिशाएं
मंत्री बने कंपनी के दलाल हम से जमीन छिनी
उनको बचाने लेकर आये साथमे पलटनी
अफसर बने है राजा ठीकेदार बने धनि
गाँव हमारे बन गयी है इनकी कलोनी
हां भाई इनकी कलोनी
बिरसा पुकारे एकजुट होवो छोडो ये ख़ामोशी
मछावारे आवो, दलित आवो, आवो आदिवासी
खेत खलिहान से जागो नगाड़ा बजाओ
लड़ाई छोड़ी चारा नहीं सुनो देशवासी
हां भाई सुनो देशवासी
हे कुमार गीत बघण्यासाठी खालील विडीयो बघा
पुरवणी क्र. १ - क्षेत्रभेट
क्षेत्र भेट म्हणजे काय क्षेत्रभेट म्हणलं कि आपल्या परिसरातील विविध जागा जसे कि दवाखाना, पोलीस स्टेशन, न्यायालय, शेत, जंगल, एखादी संस...
औपचारिक आणि अनौपचारिक शिक्षण
शिक्षण म्हणजे माहित नसलेलं माहित होणं (ज्ञान), व्यवहारात गरज पडेल तेव्हा माहित झालेल्याचा योग्य वापर करता येणं (उपयोजन) व योग्य वापर करण्य...
मंदिरात वसतोस... मंदिरात वसतोस का मशिदीत राहतोस अल्ला तुझे नाव खरे का राम कधी असतोस मंदिरात वसतोस... सूर्य उगवे पूर्वेला मी...
 तशी ही गोष्ट माझ्या लहानपणीची आहे. महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील दोंडाईचा नावाच्या छोट्या गावात मी वाढल...
कुमार निर्माण निमंत्रक प्रशिक्षण कार्यशाळा वृतांत कुमार निर्माण अंतर्गत चौथ्या सत्राची सुरुवात ‘निमंत्रक प्रशिक्षण कार्यशाळेने’ दि. १० ड...
राहो सुखाने हा मानव इथे
राहो सुखाने हा मानव इथे या भूवरी भूवरी या इथे II धृ II लाला ललाला ललाला लालाला लाला ललाला लालाला लाला लला लला लला कल्या...
प्रश्न विचारा पुन्हा पुन्हा
प्रश्न विचारा पुन्हा पुन्हा प्रश्न विचारा पुन्हा पुन्हा असेच का अन तसेच का शिकणे कधी संपत नाही होऊ द्या लाख चुका कुत्र्याची ...
कुमार निर्माण – थोडक्यात उद्दिष्ट शालेय वयोगटातील मुलांसाठी एक अशी आनंददायी शैक्षणिक प्रक्रिया उभी करणे ज्यातून भविष्यात त्यांच्यामध...
रोज चांगली बुद्धी दे.. रोज चांगली बुद्धी दे सांगतो आपण ज्याला सांग ना ग आई कुणी पाहिलंय त्या देवाला II धृ II दूर दूर पलीकडे ढगा...
गटातील ‘गप्पा-गोष्टी-चर्चा’ – संवाद गट
मित्रांनो , आता तुम्ही आता म्हणाल , “ गप्पा तर आम्ही नेहमीच मारतो. मग त्या गप्पांत आणि गटात मारलेल्या गप्पांत फरक तो काय
जगातील सर्वात लहान मुख्याध्यापकाची गोष्ट
अनुभव एका निमंत्रकाचा - स्मशानभूमीला भेट
गोष्ट - कुत्र्याचे पिल्लू
जगातील सर्वात लहान मुख्याध्यापकाची गोष्ट
अनुभव एका निमंत्रकाचा - स्मशानभूमीला भेट
गोष्ट - कुत्र्याचे पिल्लू


आरतीत कापूर का लावतात? जाणून घ्या वैज्ञानिक कारण | Webdunia Marathi

गुरूवार, 18 ऑक्टोबर 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
आरतीत कापूर का लावतात जाणून घ्या वैज्ञानिक कारण
शास्त्रानुसार कापूर लावल्याने अक्षय पुण्याची प्राप्ती होते. ज्या घरात नियमितपणे कापूर जाळला जातो, तेथे पितृदोष किंवा इतर प्रकारच्या दोषाचा प्रभाव राहत नाही.
कापूर लावल्याने वातावरण पवित्र आणि सुगंधित होते.
ज्या प्रकारे कापूर पूर्णपणे जळून जातं त्याप्रमाणे सर्व अशुद्धी आणि अहंकार सोडून स्वत:ला देवाच्या शरणी समर्पित करावे.
कापराच्या प्रभावाने घरातील वातावरणात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते आणि त्याच्या सुगंधाने आपल्या विचारातही सकारात्मकता येते.
कापराच्या धुराला स्पर्श करून मस्तक आणि डोळ्यांना लावणे म्हणजे देवाला प्रार्थना करणे की आमच्या विचार शुद्ध असावे.
कापराच्या सुगंधाने जिवाणू, विषाणू, लहान कीटक नष्ट होतात.
कापराच्या सुगंधाने साप आणि जमिनीवर रांगणारे जीव दूर राहतात.
कापरामुळे वातावरण शुद्ध राहतं व आजार दूर राहतात.
पांढरं कापूर एक उत्तम अँटी ऑक्सिडेंटचं काम करतं.
आरतीत कापूर का लावतात
आरतीत कापूर का लावतात, जाणून घ्या धार्मिक आणि वैज्ञानिक कारण
स्त्रिया का नाही फोडत नारळ
का करतात ऋषिपंचमी व्रत
का दाखवतात मोदकाचा नैवेद्य
यावर अधिक वाचा :
शमीपूजनाची गणेशपुराणात दिलेली कथा
मालव देशात और्व नावाचा महाज्ञानी व तपोनिष्ठ ऋषी रहात असे. योगसामर्थ्याने त्याला वस्तू ...
करा दसरा पूजन आपल्या राशीनुसार
रामाच्या दरबारात बेसनाचे लाडू चढवा. कर्क: देवी सीता आणि रामाला गोड पान अर्पित करा.
कोट्यधीश व्हायचे असल्यास दसर्‍याला करा नारळाचे हे 9 उपाय
हिंदू धर्मात कोणत्याही धार्मिक कार्यात नारळाचे अत्यंत महत्त्व आहे. नारळाला श्रीफळ असेही ...
दुर्गा मातेची नववी शक्ती म्हणजे सिद्धीदात्री
दुर्गा मातेची नववी शक्ती म्हणजे सिद्धीदात्री होय. ही सर्व प्रकारची सिद्धी देणारी देवी ...
दक्षिण भारतीय लोकात नवरात्र उत्सवात 'बोम्मला कोलुवू' साजरा करतात. बोम्माला कोलुवू म्हणजे ...
"आजचा दिवस आपल्या माहितीत परिवर्तन आणू शकतो. अकस्मात आलेल्या परिवर्तनांमुळे आपल्या जीवनाला नवीन दिशा मिळेल. प्रवास व बौद्धिक कामे संभवतात....Read More
"काही वेळ समस्या निवारणासाठी आणि आत्मविश्वासाच्या वाढीसाठी काढा. सामूहीक उपक्रम आणि प्रवास आपल्यासाठी श्रेयस्कर ठरतील. इतरांनी आपल्या विचारांपासून प्रभावित व्हावे...Read More
आजचा दिवस आर्थिक कार्यांसाठी चांगला आहे पण काही देवाण-घेवाण करू नका. अनिर्णित राहीलेली प्रकरणे नवे प्रश्न उभे करतील. आपल्या...Read More
"आज रात्री आपणास प्रेमात अत्यंत सुख मिळेल. आज आपण एखाद्या अधिकार्‍यामुळे असंतुष्ट राहाल. सहकाऱ्यांशी होणारे वैचारिक मतभेद टाळा. आज आपणास...Read More
"आपल्या कार्यक्षेत्रातील किंवा आपल्या व्यापारातील इतर लोकांशी व्यवहार करताना सावधगिरी बाळगा. आपला स्वभावात नम्रता आणण्याचा प्रयत्न करा कटू शब्दांचा उपयोग...Read More
"आज आपणास आपल्या विचारांबरोबर एकटे राहून आपले दैनंदिन कार्यक्रम थांबविणे आवश्यक आहे. काही लोकांचे चातुर्य आपल्या मनातील शांतता भंग करेल....Read More
एखाद्या मित्राशी झालेली भेट दिलासा देईल. कौटुंबिक समस्या निर्माण होण्याची शक्यता आहे. कार्य करताना व वाहन चालवताना सावधान राहा. आर्थिक...Read More
"आज वादांमुळे आपणास निष्कारण ताण असल्याचा अनुभव येईल. कौटुंबिक पाठिंबा देखील मिळणार नाही. वाहने अधिक काळजीपूर्वक चालवा. मित्रांचे सहकार्य मिळाल्याने...Read More
"आर्थिक विषयांमध्ये आपले प्रयत्न आपणास यश मिळण्याचे कारण ठरतील. आपणास वरिष्ठ अधिकार्‍यांकडून समर्थन मिळेल. कला क्षेत्रात यश मिळण्याची शक्यता आहे....Read More
आज आपणास कठोर श्रम करावे लागेल. काही निष्कारण चिंतांमुळे आपली व्यग्रता वाढेल. आपला जोडीदार आपणास भावनात्मक पाठबळ देईल. एखाद्या महत्त्वाच्या...Read More
"आजचा दिवस कालच्या दिवसापेक्षा चांगला नसेल. मित्रांमध्ये होणारे वाद आपल्या संबंधासाठी वाईट ठरतील. मानसिक स्थिती आल्हाददायक राहील व वरिष्ठांबरोबर संपर्कात...Read More
"आरोग्याची काळजी घ्या. व्यस्त राहाल. कौटुंबिक विषयांमध्ये पैसा खर्च होईल. इतर लोकांना आपल्या स्वतःच्या आवश्यकता व इच्छा सांगण्यासाठी ही...Read More
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


५० तालुक्यांमध्ये पाऊस झाला नाही तरी मुख्यमंत्री म्हणतात दुष्काळ नाही - सुप्रिया सुळे | Webdunia Marathi

शुक्रवार, 19 ऑक्टोबर 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
५० तालुक्यांमध्ये पाऊस झाला नाही तरी मुख्यमंत्री म्हणतात दुष्काळ नाही - सुप्रिया सुळे
राज्यातील ५० तालुक्यांमध्ये पाऊसच झाला नाही तरीही सरकार दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी तयार नाही. अनेक भागात पाण्याची भीषण टंचाई आहे मात्र मुख्यमंत्री म्हणतात राज्यात दुष्काळ नाही. सरकार इतके असंवेदनशील आहे की यांना जनतेची काहीच चिंता जाणवत नाही अशी नाराजी राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीच्या खासदार सुप्रिया सुळे
यांनी व्यक्त केली. आसोदा येथील आयोजित पत्रकार परिषदेत त्या बोलत होत्या.
सुप्रिया सुळे यांनी पुढे एकंदरीतच सरकारच्या चुकीच्या धोरणांचा खरपूस समाचार घेतला. सरकार पेट्रोल डिझेलच्या भाववाढीबाबत अतिशय असंवेदनशीलपणा दाखवत आहे. रुपया मोठ्या प्रमाणावर घसरला आहे अशी चिंता त्यांनी यावेळी व्यक्त केली. शेतकरी, डॉक्टर्स, वकील असे सगळेच घटक या सरकारच्या कार्यकाळात नाराज आहेत. बहुमताच्या जोरावर बदल घडवून आणण्याचा डाव या सरकारने आखला आहे. हे चुकीच्या पद्धतीने सुरू आहे. यातून राज्याचे व देशाचे नुकसान होत आहे असेही त्या म्हणाल्या.
नवीन चेहरे मंत्री होणार जुन्यांना बाहेरचा रस्ता भाजपात बदल
भाजपा अपयशी आहे, दुष्काळ जाहीर करा - सुप्रिया सुळे
पाकिस्तान दिवाळखोरीत त्यांचा रुपया कमालीचा घसरला
#MeToo मोहीम हि खरी असावी तिचा चुकीचा उपयोग नसावा - शिवसेना
पंतप्रधान मोदी यांची काँग्रेसवर टीका : महाआघाडी अयशस्वी कल्पना
यावर अधिक वाचा :
स्मशानात भयाण शांतता पसरली होती. अर्थात ती तर नेहमीच असते. पण यावेळी मात्र स्मशानातील ...
राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचा गुजरात राज्यातील साबरमती आश्रम जगप्रसिद्ध आहे. त्याचबरोबर ...
या जगातल्या सर्व महान धर्मांच्या मुलभूत सत्यावर माझा विश्वास आहे. ही सगळी देवाचीच देणगी ...
इम्रान यांनी शरीफ यांच्या म्हशीहून कमावले किमान 14 लाख
पाकिस्तान सरकार यांनी माजी पंतप्रतधान नवाझ शरीफ यांच्या पाळीव आठ म्हशींचा लिलाव करून ...
लिंगायत समाजने केल्या २० मागण्या, मुख्यमंत्री यांच्या सोबत ...
मराठा समाज आणि इतर समाजाने आपल्या मागण्या जोरदार पद्धतीने आणि आंदोलन करत सरकार समोर ...
भारताच्या भविष्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा निर्णय घेण्याआधी ...
मतदान करण्याचा अधिकार एक निरोगी, कार्यक्षम लोकशाहीचा पाया आहे. तुमचं मत तुमची आवाज आहे. ...
मित्राच्या आत्महत्येचा बदला म्हणून केला अपूर्वाचा खून
कर्नाटकात वैद्यकीय शिक्षण घेत असलेल्या अपूर्वा यादव या तरुणीच्या हत्येचे गूढ उकलण्यात ...
रिलायंस इंडस्ट्रीजला 9 हजार 516 कोटींचा फायदा
पेट्रोलियम, दूरसंचार आणि रिटेल समेत विभिन्न क्षेत्रांमध्ये कारोबार करणारी देशातील सर्वात ...
वेबदुनिया LocWorld 38 Seattle, Booth# 102 येथे कंपनीची माहिती देणार आहेत. इव्‍हेंटमध्‍ये, ...
बीएसएनएलचा ७८ रुपयांचा प्लॅन जाहीर
BSNL ने ७८ रुपयांचा एक प्लॅन जाहीर केला आहे. यामध्ये ग्राहकांना रोज २ जीबी डेटा आणि ...
रिलायंस इंडस्ट्रीजला 9 हजार 516 कोटींचा फायदा
पेट्रोलियम, दूरसंचार आणि रिटेल समेत विभिन्न क्षेत्रांमध्ये कारोबार करणारी देशातील सर्वात ...
वेबदुनिया LocWorld 38 Seattle, Booth# 102 येथे कंपनीची माहिती देणार आहेत. इव्‍हेंटमध्‍ये, ...
बीएसएनएलचा ७८ रुपयांचा प्लॅन जाहीर
BSNL ने ७८ रुपयांचा एक प्लॅन जाहीर केला आहे. यामध्ये ग्राहकांना रोज २ जीबी डेटा आणि ...
गुगलवर 'मी टू' चळवळीचा सर्वाधिक शोध
'मी टू' चळवळीनंतर गुगलने भारताचा नकाशा जारी केलाय. भारतात या मी टू मोहिमेबाबत सर्वाधिक ...
म्हणे, 35 हजार विद्यार्थ्यांना चुकून नापास झाले
मुंबई विद्यापीठाने तब्बल 35 हजार विद्यार्थ्यांना चुकून नापास केलं अशी धक्कादायक आकडेवारी ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


हर्बल गार्डन – AyushDarpanMarathi

हा ब्लॉग मराठी लोकांसाठी असून, याची निर्मिती तथा संपादन आयुष दर्पण या स्वास्थ पत्रिका द्वारे केले जाते . आमचा उद्देश सामाजिक माहिती पोहोचविने असून आम्ही त्या साठीच कार्यरत आहोत . www.ayushdarpan.org
उमापुत्राय नम: बिल्वपत्रं समर्पयामि
शंकराला प्रिय अशी हि वनस्पती त्यांचे पुत्र गजानन ह्यांना देखील पत्री म्हणून वाहिली जाते कारण तिच्यात बरेच औषधी गुणधर्म दडलेले आहेत म्हणूनच हे आपणा सर्वांना नव्याने सांगण्याची गरज नाही.
बेलाचे झाड हे ८-१० मीटर उंच असते व ह्याच्या बुंध्याचा घेर १-१.२५ मीटर एवढा असतो.हा वृक्ष काटेरी असतो व ह्याची पाने त्रिदल युक्त अर्थातच तीन छोटी पाने मिळून हे पान बनते.फुले हिरवट पांढरी सुगंधी व ४-५ पाकळ्यांची असतात.
फळ मोठे गोल किंवा अंडाकार धुरकट पिवळे असून पिकल्यावर त्यावर नारंगी झाक दिसते.
आता आपण ह्याचे गुणधर्म पाहुयात:
कच्चे फळ हे चवीला तिखट,कडू,तुरट असते व उष्ण गुणाचे हल्के व स्निग्ध असते.
तर पिकलेले फळ हे चवीलातिखट,कडू,तुरट,
गोड असते व उष्ण पचायला जड व रूक्ष असते.
हे शरीरातील वात व कफ दोष कमी करायला मदत करते.
आता ह्या बेलाच्या वृक्षाचा उपयोग कुठे केला जातो ते थोडक्यात पाहूयात:
कच्चे फळ हे भुक वाढविणारे,पचनक्रिया सुधारणारे,मल बांधुन ठेवणारे कृमिनाशक आहे म्हणूनच ह्याचा उपयोग जुलाब,आव पडणे,भुक मंदावणे ह्यात केला जातो.
पिकलेले फळ हे सौम्य रेचन करते म्हणून पोट साफ होत नसल्यास ह्याचा उपयोग होतो.
बेलफळाची साल हि काढा करून वारंवार उल्टी होत असल्यास उपयुक्त आहे.
बेलाच्या वृक्षाचे मुळ हे हृदयाला हितकर असल्याने हृदयविकारात उपयोगी आहे.
बेलाची पाने ही अंगावरील सूज कमी करतात,तसेच ती वेदनाशामक म्हणून उपयोगी आहेत.डायबेटीस मध्ये लघ्वीतून साखर जाणे व वारंवार लघ्वी होणे ह्यात देखील बेलाची पाने उपयुक्त आहेत.
तर आपण पाहीलेच असेल की बेलाचा वृक्ष किती औषधी गुणांनी युक्त आहे तो आणी म्हणूनच ह्याला गणपती प्रिय पत्रीमध्ये मानाचे स्थान आहे.
(सुचना: ह्या लेखातील वनस्पती वैद्यांचा सल्ला घेऊनच वापरावे )
Previous Post हर्बल गार्डन
Next Post आजची आरोग्यटीप
DR.GOKULSINGH G.MUMB… on झटपट व्हाट्स अँप डॉक्टर
chetan chauhan on फेसाळत्या बुडबुड्यांचे गोड व्य…


Kolhapur News: book prize distribution ceremony - ग्रंथ पुरस्कार वितरण सोहळा | Maharashtra Times

केळी खाण्याचे हे आहेत फायदे
केळी खाण्याचे हे आहेत फायदे
ग्रंथ पुरस्कार वितरण सोहळा
ग्रंथ पुरस्कारांचे आज वितरण
म. टा. प्रतिनिधी, कोल्हापूर
संत गाडगे महाराज अध्यासन व करवीर साहित्य परिषद यांच्या संयुक्त विद्यमाने संत ग्रंथ पुरस्काराची घोषणा करण्यात आली. संत चरित्र, संत कथा, कादंबरी, चरित्र विभाग अशा विविध गटातील पुरस्कार आहेत. शाहू स्मारक भवन येथील कॉन्फरन्स हॉल येथे ३० मार्च रोजी सायंकाळी पाच वाजता पुरस्कार वितरण सोहळा होणार असल्याची माहिती प्राचार्य रा. तु. भगत यांनी दिली . संत चरित्र पुरस्कार प्रा. किसनराव कुराडे (पुस्तक, रणरागिणी अंबाबाई) व प्रा. डॉ. सुजय पाटील (मारुती महाराज माकनेरकर ) यांना विभागून दिला. संत कथा पुरस्कार गजानन रेळेकर (श्री संत शिरोमणी नामदेव महाराज), डॉ. मनोहर दिवाण (तीन पंथ त्यांचे प्रवर्तक) यांना दिला आहे. कादंबरी विभाग सुधा पाटील (मनी जे दाटलेले), प्रतीक पाटील (ऑफिशियल सिक्रेटस), नवनाथ गोरे (फेसाटी), कथा विभागात अरुणकुमार यादव (हृदयी वसंत फुलला), आ. क. कुरुंदवाडे (माणूस आणि जनावर), कल्लाप्पा जोतीबा पाटील (तलप) यांना पुरस्कार जाहीर झाला. चरित्र विभागात जयश्री दानवे (सांगितिक दीपस्तंभ), अनिल चव्हाण (स्फुल्लिंग) आणि सुनीलकुमार सरनाईक(स्मरणगाथा) यांना पुरस्कार मिळाला आहे.
मिळवा कोल्हापूर बातम्या(Kolhapur + Western Maharashtra News News in Marathi) से मराठी बातम्या( Marathi News) तुमच्या मोबाइलवर मिळवण्यासाठी डाउनलोड करा Marathi News App ...आणि प्रत्येक बातमीबाबत राहा अपडेट
Kolhapur + Western Maharashtra News News याच्याशी संबंधित ताजे अपडेट्स मिळवण्यासाठी मटा ऑनलाइनचे फेसबुक पेज लाइक करा
पुण्यातील मुठा कालवा फुटला; दांडेकर पूल पाण्य...
अजय देवगणच्या 'तानाजी'चा पहिला लूक
तेलंगाणा: विसर्जनावेळी क्रेनचा हूक तुटून अपघा...
CCTV: लोकलखाली सापडून इंजिनीअर तरुणाचा मृत्यू
रावणदहनासाठी जमलेल्या गर्दीला ट्रेनने चिरडले; ५० ठार
मन्नान वाणीच्या मृत्यूनंतर हाफीज सईद काय म्हणाला
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींकडून रावण पुतळ्याचे दहन
'या' घरगुती वस्तूंचा लोक करतात चुकीच्या पद्धतीने वापर
दसऱ्यानिमित्त कर्नाटकात पारंपारिक नृत्यू
जम्म-काश्मीरः दोन दहशतवाद्यांचा खात्मा
कोल्हापूर विमानसेवा सुरळीत करण्यासाठी प्रयत्न करू
जादा रक्कम उकळणाऱ्या हॉस्पिटल्सवर बडगा
डॉक्टरांनी मारला तीनशे कोटींवर डल्ला
सदाभाऊ करणार वारणेत शक्तीप्रदर्शन
मटा न्यूज अॅलर्ट सबस्क्राइब करा
दिवसभरातील ठळक बातम्या पाहा तुमच्या डेक्सस्टॉपवर
*केव्हाही ब्राउजर सेटिंग्ज बदलून नोटिफिकेशन्स ऑफ करू शकता.
मटा ऑनलाइन च्या अॅपसोबत
1ग्रंथ पुरस्कार वितरण सोहळा...
2अंबाबाई मंदिरात सरकारी पुजारी...
3२ एप्रिलपासून डॉक्टरांचा संप...
4प्लास्टिक बंदीसाठी महापालिका सरसावली...
5तिन्ही गुन्ह्यांच्या तपासाची मागणी...
6यादवनगरात जमावाकडून हल्ला करून दहशत...
7कसबा बावड्यात एकावर धारधार हत्याराने खुनी हल्ला...
8जिल्हा बँक - जुन्या नोटांचा ताळेबंदात समावेश करा...


insects found in maggi: nala sopara: insects found in maggi packets bought from d-mart - नालासोपारा: मॅगीमध्ये आढळल्या जिवंत अळ्या | Maharashtra Times

केळी खाण्याचे हे आहेत फायदे
केळी खाण्याचे हे आहेत फायदे
नालासोपारा: मॅगीमध्ये आढळल्या जिवंत अळ्या
नालासोपारा: मॅगीमध्ये आढळल्या जिवंत अळ्या
झटपट भूक भागवण्यासाठी तुम्ही मॅगीचा पर्याय निवडणार असाल तर तसं करताना तुम्हाला बरीच खबरदारी घ्यावी लागणार आहे. नालासोपारा येथे डी-मार्टमधून आणलेल्या मॅगीमध्ये चक्क जिवंत अळ्या सापडल्या असून या प्रकाराने मॅगीच्या दर्जावर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं आहे.
नालासोपारातील पूनम शहा या गृहिणीला हा धक्कादायक अनुभव आला आहे. पूनम यांनी डी-मार्टमधून मॅगी खरेदी केली होती. घरी मॅगी बनवण्यासाठी बंद पाकीट उघडलं असता त्यात जिवंत अळ्या आणि किडे आढळून आले.
मॅगीच्या या पाकिटावर ८ महिने पुढची एक्स्पायरी डेट होती. असे असतानाही या पाकिटात अळ्या सापडल्या. त्यातील मॅगी मसाल्याच्या पाकिटालाही बुरशी लागलेली होती. हा प्रकार चव्हाट्यावर यावा म्हणूनच आपण माध्यमांपुढे हा प्रकार ठेवल्याचे पूनम यांनी सांगितले.
मिळवा ठाणे बातम्या(thane + kokan news News in Marathi) से मराठी बातम्या( Marathi News) तुमच्या मोबाइलवर मिळवण्यासाठी डाउनलोड करा Marathi News App ...आणि प्रत्येक बातमीबाबत राहा अपडेट
thane + kokan news News याच्याशी संबंधित ताजे अपडेट्स मिळवण्यासाठी मटा ऑनलाइनचे फेसबुक पेज लाइक करा
पुण्यातील मुठा कालवा फुटला; दांडेकर पूल पाण्य...
अजय देवगणच्या 'तानाजी'चा पहिला लूक
तेलंगाणा: विसर्जनावेळी क्रेनचा हूक तुटून अपघा...
CCTV: लोकलखाली सापडून इंजिनीअर तरुणाचा मृत्यू
रावणदहनासाठी जमलेल्या गर्दीला ट्रेनने चिरडले; ५० ठार
मन्नान वाणीच्या मृत्यूनंतर हाफीज सईद काय म्हणाला
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींकडून रावण पुतळ्याचे दहन
'या' घरगुती वस्तूंचा लोक करतात चुकीच्या पद्धतीने वापर
दसऱ्यानिमित्त कर्नाटकात पारंपारिक नृत्यू
जम्म-काश्मीरः दोन दहशतवाद्यांचा खात्मा
अबू आझमी यांच्यावर अॅट्रॉसिटीचा गुन्हा
ठाण्याच्या रस्त्यांवरून थेट कॅनडात
Navratri 2018: वाजवा रे वाजवा... रात्री १२ पर्यंत
चोरी करून रिकाम्या बंगल्यात पाहुणचार
ब्रँडच्या नावाखाली बनावट शर्ट
मटा न्यूज अॅलर्ट सबस्क्राइब करा
दिवसभरातील ठळक बातम्या पाहा तुमच्या डेक्सस्टॉपवर
*केव्हाही ब्राउजर सेटिंग्ज बदलून नोटिफिकेशन्स ऑफ करू शकता.
मटा ऑनलाइन च्या अॅपसोबत
1नालासोपारा: मॅगीमध्ये आढळल्या जिवंत अळ्या...
2ठाण्यात स्फोटक पदार्थांसह दोघांना अटक...
3महिला अत्याचाराविरोधात काँग्रेस आक्रमक...
4महामार्गावर लुटणाऱ्या टोळीला अटक...
5अवैध दगडखाणींची चौकशी व्हावी...
6टीएमटी थांब्यावर दिशादर्शक खांब...
7रिक्षात विसरलेले दागिने परत...
8मुंब्रा बायपासचे काम दोन दिवसांनंतर...
9पोखरण रस्त्यावर आठ सिग्नल...
10पाणी साठवण टाक्या पावसाळ्यापूर्वी स्वच्छ करा...


लक्ष देणारी महिला, कृपया आपल्या मानार्थ चुंबनासाठी डीजे बूथवर एक फाइल ओळ बनवा! (उत्पादन) - डीजे, व्हीजेएस, नाइटक्लब 2019 साठी एनवाईई काउंटडाउन

लॉग इन करा आणि बक्षीस करा:
सर्व श्रेणी Uncategorized ऑडिओ काउंटडाउन व्हिडिओ काउंटडाउन 1 पूर्व-ऑर्डर 2019 डीजे ड्रॉप डीजे ड्रॉप (बंडल पाक्स)
हे कसे कार्य करते
दूरदर्शन आणि रेडिओ जाहिराती
ऑर्डर ऑनलाइन किंवा कॉलवर क्लिक करा->यूएसए) 1-800-639-9728(हवाना) + 1-513-490-2900 OR चॅट लाईव्ह करा
साइन इन करा किंवा एक खाते तयार करा
हे कसे कार्य करते
दूरदर्शन आणि रेडिओ जाहिराती
सर्व श्रेणी Uncategorized ऑडिओ काउंटडाउन व्हिडिओ काउंटडाउन 1 पूर्व-ऑर्डर 2019 डीजे ड्रॉप डीजे ड्रॉप (बंडल पाक्स)
विशलिस्टमध्ये कोणतेही उत्पादन नाही
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
केलेल्या SKU: DJ DROP 100 - #32 वर्ग: डीजे ड्रॉप
लक्ष देणारी महिला, कृपया आपल्या मानार्थ चुंबनासाठी डीजे बूथवर एक फाइल ओळ बनवा
एकही पुनरावलोकन अद्याप आहेत.
ज्या ग्राहकांनी हे उत्पादन खरेदी केले असेल त्यांनीच केवळ लॉग इन केले असेल तर ते पुनरावलोकने सोडा.
(बियोनसी मधील नमुना) सर्व एकल स्त्रिया काही आवाज करतात
(आपल्या टोकावर चालू नमुना) Uhhhhh .. .. त्या प्रकारची क्लब नाही. नाही stripping परवानगी
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
एक्सNUMX पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप
पाहू इच्छिता त्यांना त्रेधा 2018 साठी सर्व नवीन 2018 साठी सर्व नवीन एक्सNUMX पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप PLUS SIX BONUS चा कोणताही शुल्क नाही
या अद्भुत डीजेसह आपला शो वर्धित करा आणि आपण उर्वरित वर्ष NYE वर देखील वापरू शकता हे आपल्या शोसाठी एक चांगले जोड आहे आणि आपण गर्दीतून बाहेर उभे करू शकता. पुन्हा कधीही शब्दांसाठी नुकसान होणार नाही. 2018 साठी सर्व नवीन हे आपल्या शोसाठी एक चांगले जोड आहे आणि आपण गर्दीतून बाहेर उभे करू शकता. पुन्हा कधीही शब्दांसाठी नुकसान होणार नाही. 2018 साठी सर्व नवीन प्रत्येक वर्षी जगभरात हजारो डीजेद्वारे वापर केला जातो. 100 पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप्स बनविणार्या एका इतिहासासह हे नवीन वर्षीय ईव्ही EPIC करा. ट्रॅक सूची (खाली ऐका)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
नाइट क्लबच्या मनोरंजनासाठी नवीन वर्ष आणि नवीन अनुभवाचे स्वागत आहे. धरून ठेवा, तो एक उंचसखल पृष्ठभाग असलेला घोडा आहे. (उत्पादित)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
आपण अद्याप त्यांची संख्या मिळविलेला नसेल तर काय अंदाज हे होत नाहीये
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
आम्हाला सर्व ... नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा (उत्पादित)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
मादक द्रव्ये आणि सज्जन, अल्कोहोलची शेवटची मागणी
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
आमच्याबरोबर नवीन वर्षांची संध्याकाळ बाहेर येऊन साजरे केल्याबद्दल धन्यवाद. आम्ही आता बंद आहोत म्हणून आम्ही आपल्याला व्हाईट कॅसल येथे पाहणार आहोत एकही रन नाही
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
आपला डीजे परत आला आहे. आता आम्ही आमच्या पक्ष प्रगतीपथावर आहोत. (उत्पादित)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
लेडीज आणि सज्जन, आपण अडथळा न येता पुढील 30 सेकंदांसाठी कोणाच्या गाढवाचे बळ घेऊ शकता. (उत्पादित)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
मी आपले लक्ष आहे कृपया वास्तविक पार्टी केवळ 15 मिनिटांमध्ये सुरू होते तयार करा
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
एक्सNUMX पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप
पाहू इच्छिता त्यांना त्रेधा 2018 साठी सर्व नवीन 2018 साठी सर्व नवीन एक्सNUMX पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप PLUS SIX BONUS चा कोणताही शुल्क नाही
या अद्भुत डीजेसह आपला शो वर्धित करा आणि आपण उर्वरित वर्ष NYE वर देखील वापरू शकता हे आपल्या शोसाठी एक चांगले जोड आहे आणि आपण गर्दीतून बाहेर उभे करू शकता. पुन्हा कधीही शब्दांसाठी नुकसान होणार नाही. 2018 साठी सर्व नवीन हे आपल्या शोसाठी एक चांगले जोड आहे आणि आपण गर्दीतून बाहेर उभे करू शकता. पुन्हा कधीही शब्दांसाठी नुकसान होणार नाही. 2018 साठी सर्व नवीन प्रत्येक वर्षी जगभरात हजारो डीजेद्वारे वापर केला जातो. 100 पूर्वनिर्मित डीजे ड्रॉप्स बनविणार्या एका इतिहासासह हे नवीन वर्षीय ईव्ही EPIC करा. ट्रॅक सूची (खाली ऐका)
जलद पहा सूचीत टाका
उत्पादन विशलिस्ट आधीपासूनच आहे
सुट्टीचा खंड व्हॉल 1
20 आपल्या निर्मितीवर प्रत्येक सुट्टीचा हंगाम वापरण्यासाठी डीजे ड्रॉप ट्रॅकचे पूर्ण उत्पादन केले आहे
पर्यंत विक्री पर्यंत (डिसेंबर 11, 2017)
हॉलिडे डीजे ड्रॉप - ट्रॅक लिस्टींग (खाली ऐका)
हे कसे कार्य करते
आपले लॉग अपलोड कराo
कॉपीराइट केलेल्या संगीताशिवाय सर्व उत्पादने आणि सेवा प्रदान केल्या जातात. व्यावसायिक डीजेसाठी आपल्या स्वत: च्या परवानाधारित म्युझिकमध्ये मिश्रित करण्यासाठी आम्ही केवळ सानुकूलित भागाकार आणि टेम्पलेट प्रदान करतो. संगीतसह सर्व सामग्री, परंतु काउंटडाउनसह मर्यादित नाही; या वेबसाइटवर जाहिरात आणि प्रात्यक्षिक हेतूने केवळ आहे.गोपनीयता धोरण


मुंबई विद्यापीठाला जिजाऊंचे नाव! | पुढारी	Top

अमृतसर (पंजाब) मध्ये रावण दहनाच्या कार्यक्रमावेळी रुळावरील लोकांना रेल्‍वेची धडक
पंजाब : अमृतसरमधील रेल्‍वे अपघातात ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता
होमपेज › Mumbai-Thane-Raigad › मुंबई विद्यापीठाला जिजाऊंचे नाव
मुंबई विद्यापीठाला जिजाऊंचे नाव
उत्तर महाराष्ट्र, पुणे व सोलापूर विद्यापीठाच्या धर्तीवर मुंबई विद्यापीठाचे राजमाता जिजाऊ भोसले मुंबई विद्यापीठ असे नामकरण करण्यात यावे, असा आग्रह शिवसेनेने धरला आहे. याबाबतचा प्रस्ताव पालिका सभागृहाच्या मंजुरीसाठी सादर करण्यात आला आहे. या प्रस्तावाला जून महिन्यात होणार्‍या पालिका सभागृहात मंजुरी देण्याचा निर्णय शिवसेनेने घेतला आहे.
हिंदवी स्वराजाची कल्पना प्रत्यक्षात साकार करण्यासाठी छत्रपती शिवरायांना ज्ञान, चारित्र्य, चातुर्य, संघटन, पराक्रम, न्यायप्रियता अशा सात्विक गुणांचे बाळकडू राजमाता जिजाऊ यांनी पाजले. या थोर माऊलीचे यथोचित स्मरण होण्यासाठी मुंबई विद्यापीठाचे राजमाता जिजाऊ भोसले मुंबई विद्यापीठ असे नामकरण करावे, अशी मागणी शिवसेनेचे नगरसेवक दत्ता नरवणकर यांनी केली आहे. ही मागणी शिवसेनेने उचलून धरली असून याबाबतचा ठराव महापालिका सभागृहात मंजूर करण्याचा निर्णय घेतला आहे. पुणे विद्यापीठाला सावित्रीबाई फुले, सोलापूर विद्यापीठाला अहिल्याबाई होळकर, उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाला बहिणाबाई चौधरी यांचे नाव देण्यात आले आहे. याच धर्तीवर मुंबई विद्यापीठाचे राजमाता जिजाऊ भोसले नामकरण करण्यात यावे, अशी ठरावाची सूचना नरवणकर यांनी पालिका सभागृहात मांडली आहे.
जूनमध्ये ही सूचना पालिका सभागृहाच्या मंजुरीसाठी सादर करण्यात येणार असल्याचे शिवसेनेकडून सांगण्यात आले. विद्यापीठाच्या नामकरणाचा ठराव पालिका सभागृहात एकमताने मंजूर झाल्यानंतर तो राज्य शासनाच्या अभिप्रायासाठी पाठवण्यात येणार असल्याचे पालिकेच्या चिटणीस विभागाकडून सांगण्यात आले. त्यामुळे विद्यापीठाचे नामकरण करण्याचे सर्वस्वी राज्य सरकारवर अवलंबून राहणार आहे. मात्र राजमाता जिजाऊंच्या नावाला भाजपाकडून विरोध करण्याचा प्रश्नच नसल्याचे भाजपाच्या एका नेत्याने स्पष्ट केले. काँग्रेसनेही या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला आहे. त्यामुळे मुंबई विद्यापीठाचे नामकरण होणार हे निश्‍चित असल्याचे एका वरिष्ठ अधिकार्‍याने सांगितले.
पंजाबमध्ये भीषण रेल्‍वे अपघात; ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता(Video)
तेलगू टायटन्‍सचा विजयरथ पटना रोखणार
मोदींच्या आठवणीत चहामुळे नंदुरबार आणि चौधरी
ऋषी कपूर उपचारासाठी न्यू-यॉर्कमध्‍ये, भेटायला गेले जावेद अख्तर
कवठेएकंदमध्ये शोभेच्या दारूच्या स्फोटात विद्यार्थ्याचा मृत्यू
रायगड : परतीच्या पावसाने पेण तालुक्याला झोड़पले  महामार्ग ठप्प
नाना पाटेकरांचे सिंटाला उत्तर
हौसिंग फेडरेशनच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्र्यांचे कोणालाही फोन नाहीत


विज्ञान | ऐसीअक्षरे

बुद्धीवादाचा एक पंथ होउ नये- कै. मा.श्री. रिसबूड
सहज समजेल फलज्योतिष काय आहे व काय नाही या कै. मा.श्री. रिसबूड यांच्या पुस्तकातील प्रकरण. हे प्रकरण टाकावे कि नाही या कै. मा.श्री. रिसबूड यांच्या पुस्तकातील प्रकरण. हे प्रकरण टाकावे कि नाही याबाबत रिसबूड साशंक होते. अंनिस यावर काय विचार करेल असाही मुद्दा होता. पण मी हे प्रकरण पुस्तकात असावे याबद्दल आग्रही होतो. त्यानुसार त्यांनी हे प्रकरण पुस्तकाच्या शेवटी समाविष्ट केले.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about बुद्धीवादाचा एक पंथ होउ नये- कै. मा.श्री. रिसबूड
भाषा आणि स्मृती : सैद्धान्तिक व्यूह
भाषिक स्मृतीचा विचार या लेखात दोन पातळ्यांवर केलेला आहे. मेंदूतील भाषेची साठवण या अर्थाने भाषिक स्मृतीचा उलगडा पहिल्या भागात केला आहे. भाषिक स्मृती सामाजिक पातळीवर समजून घेताना, विशेषतः भाषेच्या संदर्भात, कोणते सैद्धान्तिक पेच आपल्या समोर उभे राहतात याचा विचार दुसऱ्या भागात केलेला आहे.
Read more about भाषा आणि स्मृती : सैद्धान्तिक व्यूह
आता परमेश्वराचे काय करायचे- भाग 1
(1979 या वर्षामधील भौतिकीसाठी दिल्या गेलेल्या नोबल पुरस्काराचा विजेता स्टीव्हन वाइनबर्ग हा माझा अत्यंत आवडता असा लेखक आहे. सैद्धांतिक भौतिकी या विषयामध्ये त्याने केलेले संशोधन हे अत्यंत महत्त्वाचे आहेच, परंतु तो अतिशय उत्तम लेखक आहे. अतिशय गहन विषयसुद्धा सोप्या भाषेत समजावून सांगण्याची त्याची हातोटी विलक्षणच म्हणावी लागेल. विश्वातील मूलकण व त्यांच्यावर कार्य करणारी बले हा त्याचा आवडीचा विषय. या विषयावर लेखन करत असताना तत्वज्ञानातील सिद्धांत दृष्टीआड करून चालणार नाही याची जाणीव असल्याने लेखन करत असताना तो मधून मधून तत्वज्ञानाकडे वळत असतो. त्याचे या विषयांवरील लेख मला विशेष रुचतात.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about आता परमेश्वराचे काय करायचे- भाग 1
अधिजनुकशास्त्र - एक गैरसोईचे विज्ञान
माणसाने विवेकाचा, शिक्षणाचा, आधुनिकतेचा कितीही टेंभा मिरवला तरी गैरसोईचे सत्य पुढे आले की तो गडबडुन जातो, चवताळतो. हे गैरसोईचे सत्य मी-मी म्हणणार्‍या लोकांना अडचणीत आणते. मग मूळ प्रश्न शिताफीने नाकारून तो प्रश्न उजेडात आणणार्‍याला सुळावर चढविण्याचे उद्योग होतात.
हे सर्व ठाऊक असून आज एक गैरसोईचे सत्य मला सांगायचे आहे. हे सत्य सांगायचे आणि स्वीकारायचे धाडस फार थोडे लोक करतील.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about अधिजनुकशास्त्र - एक गैरसोईचे विज्ञान
ऐसा भी होता है
सर्व टीव्ही चॅनेल्सवर दिवसभर ‘रोपण माणसा’चीच चर्चा होत होती. मुळात त्याचे नाव सुभाष सारेपाटील असे होते. परंतु चॅनेल्सवर तो ‘रोपण माणूस’ म्हणूनच ओळखला जात होता. मुंबईच्या एका नावाजलेल्या हॉस्पिटलमध्ये ऑपरेशनच्या वेळी ‘अल्पशी चूक’ झाल्यामुळे त्याच्या जनुकांमध्ये – विशेषकरून stem cell मध्ये – काही बदल झाले होते. हे जनुकं आता त्याच्या शरीरातील कुठल्याही अवयवातील मृत पेशींना ताबडतोब जिवंत करत होत्या. त्याची प्रत्यक्षरित्या खात्री करून घेणेसुद्धा शक्य झाले होते. त्याचे एखादे बोट कापले तरी 2-3 दिवसात त्या जागी दुसरे बोट तयार होऊन तुटलेल्या बोटाची जागा भरून काढत होती.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
डॉ होमी भाभांच्या निमित्ताने ...
गेले महिनाभर माझ्या ऑफिसमध्ये विद्यार्थ्याची व त्यांच्या पालकांची ये-जा चालू होती. दरवर्षी 'होमी भाभा बालवैज्ञानिक स्पर्धे'त इयत्ता ६वी व ९ची हजारो मुले भाग घेतात. या वर्षी ६वीकरता 'घनकचरा व्यवस्थापन' तर ९वीकरता 'पर्यावरणस्नेही पर्यटन' हे विषय होते. काही पालक-विद्यार्थी व्यवस्थित विषय समजावून घेऊन 'होमवर्क' करून प्रकल्पावर विचार करून मार्गदर्शनाकरता आले तर बरेच जण अजूनही चाचपडत होते. काहींचे प्रकल्प आम्ही पूर्ण बदलून नवी दृष्टी दिली तर काहींना फक्त थोडक्यात मदत केली, कारण त्यांना स्वतःला हा विषय स्पष्ट झाला होता.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about डॉ होमी भाभांच्या निमित्ताने ...
गेल्या काही दशकांमध्ये दुर्बिणींच्या तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे आकाशगंगेतील सूर्याव्यतिरिक्त इतर अनेक ताऱ्यांभोवती ग्रहांचा शोध लागला आहे. १९९२ मध्ये पहिल्या परग्रहाचा शोध लागल्यानंतर आत्तापर्यंत असे हजारो परग्रह सापडले आहेत. त्याच वेळी २००६ साली प्लूटोला बटुग्रहाचा (ड्वार्फ प्लॅनेट) दर्जा देण्यात आला आणि आपल्या सूर्यमालेने एक ग्रह गमावला. त्यामुळे सध्या आपल्या सूर्यमालेत आठ ग्रह आहेत. पण २०१६ मध्ये अमेरिकेतील कॅलटेक या नामांकित संस्थेतील खगोलशास्त्रज्ञांनी नेपच्यून आणि प्लूटोच्याही पलीकडे सुदूर क्षेत्रात नववा ग्रह असण्याची शक्यता वर्तवली आणि खगोलशास्त्रज्ञांच्या समुदायात खळबळ उडाली.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about नव‌व्याच्या शोध‌क‌ळा
स‌ंस्थ‌ळाबाब‌त आक‌डेमोड - २
ऐसीव‌र‌च्या एकूण ७ ह‌जार लेखांपैकी कोण आहेत टॉप लेख‌क
हे घ्या. काही नाव‌ं अनपेक्षित अस‌तील त‌र काही अपेक्षित. ब‌घा तुम्हीच.
(शुचीमामींचे सग‌ळे आय‌डी ह्यात कुठेकुठे अस‌तील, ते एक‌त्र क‌र‌ण‌ं माझ्या अवाक्यात‌ल‌ं काम नाही, सॉरी
राकु - ह्यांनी तुफान लेख‌न केल‌ंय तेही इव‌ल्याश्या काळात. ते अधिक काळ राहिले अस‌ते त‌र .. लोल.
ग‌ब्ब‌र सिंगांच‌ं लेखन ब‌हुतेक "ही बात‌मी स‌म‌ज‌ली का" मुळे असावा असा सौश‌य आहे.
मिलिंद‌भौंच्या क‌विता आणि काही एकोळी धागे अस‌ले त‌री नो स‌र‌प्राईज.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about स‌ंस्थ‌ळाबाब‌त आक‌डेमोड - २
मी सुरवातिपासुनच ऐसीचा वाचक आहे. कामनिमित्त बरेच वेळेस वेगवेगळया गोष्टिंच analysis आपण करत असतो. ईथे मी ऐसीच्या बाबतित प्राथमिक स्वरुपाच काही analysis केलेल आहे. तर ते एक-एक पाहुयात.
१) साप्ताहिक वाहतुक : ऐसीचा आतापार्यंतचा सर्व विदा एकत्रितपणे जर विचारात घेतला तर, दर दिवशी किती लेख लिहिले जातात, आठवडयात त्यात कसा बदल होतो. लोक सुट्टीच्या दिवशी जास्त लिहितात की कामाच्या याचा साधारण अंदाज आपण घेउ शकतो.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about ऐसी शब्द मोजणी
बुध हा ग्रह या क्षणाला सुर्यावरून जात आहे. त्याचा टिपलेला एक क्षण खाली देत आहे. नीट दिसावा या करता फोटोवर संस्कार करून तीन वेगवेगळे फोटो दाखवत आहे.
धाग्याचा प्रकार निवडा: :
Read more about बुधाचे अधिक्रमण
संगीतकार आर. सी. बोराल (जन्म : १९ ऑक्टोबर १९०३)
जन्मदिवस : कथाकार दिवाकर कृष्ण (१९०२), आद्य चित्रपट संगीतकार आर.सी. बोराल (१९०३), नोबेलविजेते भौतिकशास्त्रज्ञ एस्. चंद्रशेखर (१९१०), लेखक जॉन ल कारे (१९३१), गीतकार शांताराम नांदगावकर (१९३६), अभिनेत्री व लेखिका प्रिया तेंडुलकर (१९५९), नृत्यदिग्दर्शक शामक दावर (१९६१)
मृत्युदिवस : लेखक जॉनादन स्विफ्ट (१७४५), अणुशास्त्रज्ञ अर्नेस्ट रदरफोर्ड (१९३७), शिल्पकार कामिय क्लोदेल (१९४३), अभिनेत्री बेबी नाझ (१९९५), लेखिका नाताली सारोत (१९९९)
१७८१ : अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात इंग्लंडची शरणागती.
१८१२ : नेपोलियनची मॉस्कोच्या सीमेवरून माघार.
१८८२ : हंटर कमिशनपुढे महात्मा फुल्यांनी सक्तीच्या मोफत शिक्षणाचा पुरस्कार केला.
१९३३ : जर्मनीने 'लीग ऑफ नेशन्स'मधून अंग काढून घेतले.
१९९३ : बेनझीर भुत्तो पाकिस्तानच्या पंतप्रधान म्हणून निवडून आल्या.
दिवाळी अंक - २०१५
भा. रा. भागवत विशेषांक
नवीन संकेताक्षरासाठी विनंती करा.
सध्या कोण कोण आलेले आहे
सध्या 2 सदस्य आलेले आहेत.
ऐशा रसां ऐसे रसिक...
ऐसीअक्षरे संस्थळाची उद्दिष्टे - मार्गदर्शक तत्त्वे - धोरणे


बांगलादेशात चेंगराचेंगरीत 10 महिलांचा मृत्यू | Pune News Express | Pimpri Chinchwad News Portal

Pro Kabaddi Season 6 : मराठमोळ्या सिद्धार्थ देसाईने मोडला अनुप कुमारचा विक्रम
क्रिकेटमध्ये कोणतीही शैली अचूक नसते; बुमराहचा आकिब जावेदला ‘यॉर्कर’
पवनच्या झुंजार खेळीमुळे दिल्ली अंतिम फेरीत
हिंदू उमेदवारांनी मला प्रचारासाठी बोलावणं बंद केलं आहे – गुलाम नबी आझाद
शबरीमाला मंदिरात इतिहास घडणार दोन महिला पोहोचल्या मंदिर परिसरात
रामाणींवरील खटल्याची सुनावणी ३१ ला
नोकरीच्या बहाण्याने तरुणीला देहविक्री व्यवसायात ढकललं, 10 दिवस सामूहिक बलात्कार
चीन आकाशात सोडणार मानवनिर्मित चंद्र
पाणी येत नसल्याची तक्रार केल्याने भाजपा नगरसेवकाच्या कार्यकर्त्यांकडून कुटुंबास मारहाण
‘चोर तर चोर पोलिसांवर शिरजोर’, पोलीस अधिकाऱ्यासाठी मनसेचा पुण्यात मोर्चा
Home breaking-news बांगलादेशात चेंगराचेंगरीत 10 महिलांचा मृत्यू
बांगलादेशात चेंगराचेंगरीत 10 महिलांचा मृत्यू
ढाका – इफ्तारच्या वस्तू मिळवण्यासाठी झालेल्या चेंगराचेंगरीमध्ये आणि उष्माघातामुळे बांगलादेशात 10 महिलांचा मृत्यू झाला. बांगलादेशातील चत्तोग्राम गावामध्ये एका मदरशासमोरील मोकळ्या पटांगणामध्ये इफ्तारच्या वस्तूंचे वाटप केले जात होते. या वस्तू मिळवण्यासाठी हजारो नागरिकांनी गर्दी केली होती. त्यावेळी ही दुर्घटना घडली. छत्तोग्रामच्या उपजिल्हाधिकाऱ्यांनी याबाबतची माहिती माध्यमांना दिली.
एका स्टील फॅक्‍टरीच्या माध्यमातून इफ्तारसाठी साड्या आणि रोख रकमेचे वाटप केले जात होते. सुमारे 35 हजार नागरिक एकत्र जमले होते. यावेळी झालेल्या प्रचंड चेंगराचेंगरीमध्ये 9 महिला जागीच मरण पावल्या. तर रुग्णालयामध्ये नेत असताना आणखी एका महिलेचा मृत्यू झाला. या महिलांचा मृत्यू उष्माघाताने झाला असावा असा प्राथमिक अंदाज आहे. तर 1 किंवा 2 महिला गर्दीत चेंगराचेंगरीमुळे मरण पावल्याचा अंदाज आहे. या घटनेची चौकशी करण्यासाठी चत्तोग्रामच्या अतिरिक्‍त जिल्हा दंडाधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली पाच सदस्यीय समिती नियुक्‍त करण्यात आली आहे.
उत्तर कोरियाचा गेल्या वर्षीचा अणुस्फोट हिरोशिमापेक्षा दहा पट अधिक शक्तिशाली
मी काय चुकीचे बोललो नवाज शरीफ यांचा विवादाबाबत प्रश्‍न
Pro Kabaddi Season 6 : मराठमोळ्या सिद्धार्थ देसाईने मोडला अनुप कुमारचा विक्रम
क्रिकेटमध्ये कोणतीही शैली अचूक नसते; बुमराहचा आकिब जावेदला ‘यॉर्कर’
पवनच्या झुंजार खेळीमुळे दिल्ली अंतिम फेरीत
Pro Kabaddi Season 6 : मराठमोळ्या सिद्धार्थ देसाईने मोडला अनुप कुमारचा विक्रम
क्रिकेटमध्ये कोणतीही शैली अचूक नसते; बुमराहचा आकिब जावेदला ‘यॉर्कर’
पवनच्या झुंजार खेळीमुळे दिल्ली अंतिम फेरीत
हिंदू उमेदवारांनी मला प्रचारासाठी बोलावणं बंद केलं आहे – गुलाम नबी आझाद
शबरीमाला मंदिरात इतिहास घडणार दोन महिला पोहोचल्या मंदिर परिसरात
पिंपरी-चिंचवडमध्ये भाजप पारदर्शी आहे का
पहिले ‘सिझेरियन’ झालेल्या महिलेची पिंपरी-चिंचवडमध्ये नैसर्गिक प्रसुती
मार्केट यार्डात आंबा महोत्सव
निगडी येथे 11 फेब्रुवारीला रनेथॉन ऑफ होप 2018 अर्ध मॅरेथॉन स्पर्धा
महेश मांजरेकरांकडून मुऱ्हे याचे कौतुक
शाळेची जागा पोलीस स्टेशनला देण्यास नगरसेवक साने यांचा विरोध
punenewsexpress.in हे पुणे आणि पिंपरी- चिंचवडमधील लोकप्रिय आणि विश्वासार्ह ‘न्यूज पोर्टल’ आहे. स्थानिक बातम्यांसह राज्य, देश-विदेश, क्रीडा, सांस्कृतिक, शैक्षणिक क्षेत्रातील ठळक घडामोडी सर्वसामान्य वाचकांपर्यंत नि:पक्षपणे पोहोचविण्याचा आमचा संकल्प आहे. प्रसारमाध्यमांच्या स्पर्धेत निर्भिड पत्रकारिता कायम ठेवणे, हाच आमचा ध्यास आहे.
पुणे न्यूज एक्सप्रेस, पुणे.
एक्सप्रेस मीडिया इंटरप्राईजेस, कमल रेसिडेन्सी, खंडोबा मंदिराजवळ, सुखसागरनगर, कात्रज, पुणे-४६.


लक्ष्मण ढोबळेंनी घेतले गडकरींचे आशीर्वाद | पुढारी	Top

होमपेज › Solapur › लक्ष्मण ढोबळेंनी घेतले गडकरींचे आशीर्वाद
लक्ष्मण ढोबळेंनी घेतले गडकरींचे आशीर्वाद
गेल्या अनेक दिवसांपासून भाजपमध्ये प्रवेश करण्यासाठी आसुसलेले माजी मंत्री प्रा. लक्ष्मण ढोबळे यांनी मंगळवारी सहकारमंत्री सुभाष देशमुख यांच्या निवासस्थानी आल्यानंतर केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांचे आशीर्वाद घेतले. तसेच मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा सत्कारही केला. ढोबळे गेल्या अनेक दिवसांपासून भाजपच्या संपर्कात आहेत. मात्र, काही तांत्रिक कारणामुळे त्यांना प्रवेशापासून दूर रहावे लागत आहे.
मंगळवारी ढोबळे यांनी गडकरी यांचे आशीर्वाद घेतल्याने आता पुन्हा एकदा ढोबळे भाजपमध्ये जाणार असल्याची जोरदार चर्चा सुरु झाली आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या साक्षीने ढोबळे भाजपच्या गोटात वावरत असल्याने त्यांच्या भाजप प्रवेशाची शक्यता बळावली आहे.
सोलापूर लोकसभेसाठी ढोबळे शिवसेनेच्या संपर्कात असल्याचेही बोलले जात असताना मंगळवारी त्यांनी फडणवीस यांची भेट घेतली. तर, गडकरी यांचे आशीर्वाद घेतल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चेला उधाण आले आहे.
माजी मंत्री लक्ष्मण ढोबळे यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसला सोडचिट्टी दिली आहे. त्यानंतर एका प्रकरणात न्यायालयात केसही सुरू आहे. त्यामुळे भाजप पक्षात प्रवेश करण्यासाठी आपल्याला तांत्रिक अडचण येत असल्याचे यापूर्वीच ढोबळे यांनी सांगितले होते. या अगोदरही ढोबळे फडणवीस यांना भेटले आहेत. शिवाय याच कारणासाठी ढोबळे यांनी दोनही देशमुख मंत्र्यांची भेटही घेतली आहे. ढोबळे यांना आगामी लोकसभा किंवा विधानसभा लढवायची आहे. मिळल ती संधी पदरात पाडून घेण्यासाठी त्यांनी तयारी दर्शविली आहे.
पुणेरी पलटनला जयपूरच्या पँथरची टक्‍कर
पंजाबमध्ये भीषण रेल्‍वे अपघात; ५० हून अधिक दगावल्याची शक्यता(Video)
पटनाची कडवी झुंज अपयशी, तेलगू टायटन्‍स विजयी
मोदींच्या आठवणीत चहामुळे नंदुरबार आणि चौधरी
ऋषी कपूर उपचारासाठी न्यू-यॉर्कमध्‍ये, भेटायला गेले जावेद अख्तर
रायगड : परतीच्या पावसाने पेण तालुक्याला झोड़पले  महामार्ग ठप्प
नाना पाटेकरांचे सिंटाला उत्तर
हौसिंग फेडरेशनच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्र्यांचे कोणालाही फोन नाहीत


वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत - विकिपीडिया

वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत
एकूण ६ उपवर्गांपैकी या वर्गात खालील ६ उपवर्ग आहेत.
► अँग्विला (२ प)
► केमन द्वीपसमूह (२ प)
► टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह (२ प)
► पिटकेर्न द्वीपसमूह (२ प)
► बर्म्युडा (१ क, ३ प)
► सेंट हेलेना (२ प)
"युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत" वर्गातील लेख
एकूण १६ पैकी खालील १६ पाने या वर्गात आहेत.
टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह
ब्रिटीश हिंदी महासागर क्षेत्र
साउथ जॉर्जिया व साउथ सँडविच द्वीपसमूह
जगातील देशांचे परकीय प्रांत
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २३ एप्रिल २०१३ रोजी १४:५६ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.