महाभारत - काही नवीन विचार: October 2010

महाभारत - काही नवीन विचार
महाभारत हा जुना, अनेक विद्वानांनी हाताळलेला आणि बहुचर्चित विषय आहे. मी महाभारताचे विदर्भ-मराठवाडा कंपनीने प्रसिद्ध केलेले भाषांतर वाचले आहे. इतर काही वाचलेले नाही. संस्कृतचा संबंध शाळेनंतर नाही. मग मी नवीन काय लिहिणार पण महाभारत वाचताना अनेक प्रष्न पडले व त्यांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न केला. त्यावर हे लेखन आधारलेले राहील. श्लोकांचे संदर्भ देत बसणार नाही पण पाहिजे असतील त्यांना ते देता येतील. जेथे स्वत:चे तर्क लढवलेले असतील तेथे तसे स्पष्ट सांगेन.
आपणास माझे लेखन आवडते आहे असे ब्लॉगला भेट देणारांच्या वाढत्या संख्येवरून वाटते. विषेशकरून कर्णकथेला वाचक पुष्कळ मिळाले. आपल्या प्रतिक्रिया जरूर मिळावयास हव्यात त्याशिवाय लिहीत राहण्याचा उत्साह कसा टिकून रहाणार
प्रभाकर फडणीस P.K. Phadnis
ज्येष्ठ नागरिक. साहित्य व संगीत प्रेमी. Senior Citizen
महाभारतातील भीष्मचित्रण - भाग २
देवव्रत (भीष्माचे खरे नाव)तरुण झाला, पित्याने त्याला यौवराज्याभिषेकहि केला अन मग, चार वर्षे गेल्यावर, उतारवयाच्या पित्याची सत्यवतीशीं विवाह करण्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी, त्याने सर्वस्वाचाच त्याग केला. आपण विवाह व संसाराच्या बंधनात अडकून पडावयाचे नाही असे त्याचे आधीच ठरले असावे अशी मला शंका येते कारण त्याच्या विवाहाचा विचारहि शांतनूने अद्याप केला नव्हता. त्याच्या या विचारांची शांतनूला बहुधा कल्पना आली असावी आणि त्यामुळे याचेकडून आपला वंश चालू राहण्याची त्याला उमेद राहिली नसावी. सत्यवतीशीं उतार वय असूनहि विवाह करावा असें आपल्याला कां वाटते याचे त्याने पुत्राशी केलेले स्पष्टीकरण वाचले म्हणजे ही शंका बळावते. सर्वच क्षत्रिय राजांना शिकारीचा नाद असताना ’तुला शिकारीचा फार नाद आहे आणि तूं नेहमीं शस्त्र घेऊन फिरत असतोस त्यामुळे तुझ्या जीवनाची शाश्वति नाही’ असे तो देवव्रताला म्हणतो हे नवलाचे नव्हे काय आपल्याकडून वंश टिकण्याची पित्याला उमेद नाही तेव्हां त्याला पुन्हा विवाह करून वंशवृद्धि करावयाची आहे तर ते होऊ द्यावे, आपण त्याआड येऊ नये उलट सत्यवतीला व तिच्या पित्याला हवे असलेले आश्वासन द्यावे असे देवव्रताला वाटले काय आपल्याकडून वंश टिकण्याची पित्याला उमेद नाही तेव्हां त्याला पुन्हा विवाह करून वंशवृद्धि करावयाची आहे तर ते होऊ द्यावे, आपण त्याआड येऊ नये उलट सत्यवतीला व तिच्या पित्याला हवे असलेले आश्वासन द्यावे असे देवव्रताला वाटले काय महाभारतात वर्णन केलेल्या घटनांचे असेहि एक स्पष्टीकरण असूं शकतें महाभारतात वर्णन केलेल्या घटनांचे असेहि एक स्पष्टीकरण असूं शकतें मला तें जास्त नैसर्गिक वाटते.
सत्यवती ही उपरिचर या क्षत्रिय राजाची धीवर स्त्रीपासून झालेली कन्या होती. (महाभारतातील वर्णन, उपरिचराच्या वीर्यापासून एका मत्स्यीला झालेली कन्या, असें आहे तें अर्थातच रूपकात्मक आहे.) मात्र राजकुळात न वाढता ती धीवर कुळात वाढली होती. ऋषि पराशराने तिची अभिलाषा धरून तिच्या पदरांत एक पुत्र टाकून मग तिला सोडून तपश्चर्येचा मार्ग धरला होता. पुत्र व्यास याला सत्यवतीने धीवरकुळांतच वाढवले. व्यास ’मोठा झाल्यावर’ मातेची अनुज्ञा घेऊन आपल्या मार्गाने गेला असा उल्लेख आहे. शांतनू सत्यवतीच्या प्रेमात पडला तोवर तीहि लहान राहिलेली नव्हती असे त्यामुळे म्हणावे लागते. तिचा विवाह कोणातरी थोर क्षत्रियाशींच व्हावा असा तिच्या धीवर पालक पित्याचा हेतु होता. म्हणून त्याने एका थोर ऋषीला नकारहि दिला होता. राजा उपरिचर व सत्यवतीचा धीवर पालक यांची भेट होत असे असें महाभारत म्हणतें व शांतनूशीं सत्यवतीचा विवाह व्हावा अशी उपरिचराचीहि इच्छा होती. प्रष्न फक्त तिच्या पुत्राला राज्य कसें मिळणार हा होता तो देवव्रताने पूर्णपणे सोडवला व भीष्म ही पदवी वा नाम मिळवले. धीवराला हवे असलेले, राज्यावर हक्क न सांगण्याचे आणि स्वत: ब्रह्मचर्यहि पाळण्याचे आश्वासनहि भीष्माने दिले व अखेरपर्यंत पाळले. जन्मभर कुरुकुळातच राहण्याचे व कुळाचे हित जपण्याचे वचन काही सत्यवतीच्या पित्याने मागितलेले नव्हते व भीष्माने दिलेले नव्हते. मात्र तो हस्तिनापुर सोडून कोठेच गेला नाही. स्वत: संसारात न पडूनहि सर्व सांसारिक सुखे व अनेक दु:खेहि त्याला भोगावी लागलीच
महाभारतातील भीष्मचित्रण - भाग १
आज नव्या विषयाला आरंभ करीत आहे.
महाभारतात आरंभापासून अखेरपर्यंत वावरलेले एक प्रमुख पात्र म्हणजे भीष्म. आपल्या मनात भीष्माबद्दल फार आदरभाव असतो. तो अयोग्य वा अकारण आहे असे मुळीच म्हणतां येणार नाही. मात्र सर्व कथेमध्ये ज्या ज्या प्रसंगांत त्याची उपस्थिति आहे त्या अनेक प्रसंगांतील त्याचे वर्तन काही वेळा अनाकलनीय वाटते, त्याची संगति लागत नाही. अर्थात कल्पनारम्य वर्णने वा अद्भुतरस बाजूला ठेवून या विविध प्रसंगांकडे मानवी पातळीवरून पाहिले म्हणजे काही प्रष्नचिन्हे उभी रहातात. या दृष्टिकोनातून भीष्मकथेचा विस्ताराने आढावा घेण्याचा हा प्रयत्न आहे.
भीष्माची जन्मकथा महाभारतात खूप विस्ताराने सांगितलेली आहे. ती शब्दश: घेतली तर काही प्रश्न नाही पण अद्भुतरस बाजूला ठेवला व तर्क वापरावयाचे म्हटले म्हणजे काही प्रश्न पडतातच. भीष्माचा पिता शांतनु, प्रतीप या त्याच्या पित्यानंतर राजा झाला. त्याचा जन्म त्याचा पिता प्रतीप खूप वृद्ध झाल्यावर झाला होता. प्रतीपाला देवापि व बाल्हीक असे दुसरे दोन पुत्र होते असेहि म्हटलेले आहे. देवापि राज्याचा लोभ सोडून तपश्चर्येला गेला होता. बाल्हीक व शांतनु दोघेहि राजे झाले असेहि एके ठिकाणी म्हटले आहे. मात्र बाल्हीक हस्तिनापुराचा राजा झाला नाही. त्याचे राज्य कोठे होते हे स्पष्ट नाहीं. बाल्हीक या नावाचा महाभारतात अनेक ठिकाणी, अनेक प्रसंगी उल्लेख आहे. कुरूंच्या दरबारात त्याचे अस्तित्व वेळोवेळी जाणवते ते थेट भारतीय युद्धापर्यंत. खुद्द भीष्मच युद्धापर्यंत खूप वृद्ध झाला होता मग त्याचा काका युद्धात होता बहुधा त्याच्या वंशातील सर्वच पुरुषांचा ’बाल्हीक’ असाच उल्लेख होत असावा. (बाल्हीक म्हणजे अफगाणिस्तानातील ’बल्ख’ शहर असे एक मत वाचलेले आहे.)
शांतनूने राजा झाल्यावर छत्तीस वर्षे स्त्रीसुखाचा अनुभव घेतला पण त्याला तेव्हां अपत्य झाल्याचा उल्लेख नाही. त्याची पत्नी मृत झाली असे मात्र म्हटलेले नाही. त्यानंतर गंगा ही नदी मानव शांतनूची पत्नी झाली. ती ’नदी’ हे शब्दश: घेतले नाही तर ती गंगाकिनारच्या एखाद्या कुळातील मानव स्त्री मानावी लागते. गंगेने स्वत:चे व शांतनूचे सात पुत्र जन्मत:च मारून टाकले. कां तिचे कुळ मातृसत्ताक असल्याने अपत्य पुरुष असेल तर नष्ट करणे हा तिच्या कुळाचा रिवाज होता कीं काय तिचे कुळ मातृसत्ताक असल्याने अपत्य पुरुष असेल तर नष्ट करणे हा तिच्या कुळाचा रिवाज होता कीं काय श्री. विश्वास दांडेकर यांनी ’धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे’ मध्ये असाच तर्क केला आहे व मला तो सयुक्तिक वाटतो. तिने शांतनूला वरताना अटच घातली होती कीं ’मी करीन त्या कोणत्याही कृत्याला विरोध करावयाचा नाही, तसे केल्यास मी तुला सोडून जाईन’ त्यामागे हेच कारण असावे. गंगेला, राजा महाभिषाला (शांतनु हा त्याचा अवतार) व अष्टवसूंना स्वर्गांत मिळालेल्या शापांची कथा हे एक रूपकच आहे. ही कथा या अपत्यनाशांचे (लंगडे) समर्थन करण्यासाठी उघडच रचलेली दिसते. पूर्वीचे अपत्य नसूनहि सात पुत्रांचा मृत्यु शांतनूने सहन केला हे नवलच. आठव्या पुत्राच्या जन्माच्या वेळी मात्र, गंगा आपल्याला सोडून जाईल याची पर्वा न करतां, शांतनूने तिला ’एक पुत्र तरी राहूंदे’ असे विनवले म्हणून गंगेने त्याला न मारतां आपल्याबरोबर नेले पण ती शांतनूला सोडून गेलीच. कुमार वयाचा झाल्यावर तिने हा पुत्र देवव्रत पुन्हा शांतनूच्या स्वाधीन केला. त्याने वेदाभ्यास केला आहे व तो ज्ञानी आणि शूर आहे असे गंगा म्हणाली. मात्र परशुरामापाशी त्याने धनुर्विद्या शिकल्याचा येथे उल्लेख नाही. पण तो परशुरामशिष्य म्हणून मानला जातो. मग तो केव्हां परशुरामापाशी शिकला याचा उलगडा होत नाहीं. शांतनूकडे आल्यावर शिकला असावा. गंगेच्या मातृसत्ताक कुटुंबियांत तो वाढला याचा त्याच्या मनोवृत्तीवर काही परिणाम झाला काय श्री. विश्वास दांडेकर यांनी ’धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे’ मध्ये असाच तर्क केला आहे व मला तो सयुक्तिक वाटतो. तिने शांतनूला वरताना अटच घातली होती कीं ’मी करीन त्या कोणत्याही कृत्याला विरोध करावयाचा नाही, तसे केल्यास मी तुला सोडून जाईन’ त्यामागे हेच कारण असावे. गंगेला, राजा महाभिषाला (शांतनु हा त्याचा अवतार) व अष्टवसूंना स्वर्गांत मिळालेल्या शापांची कथा हे एक रूपकच आहे. ही कथा या अपत्यनाशांचे (लंगडे) समर्थन करण्यासाठी उघडच रचलेली दिसते. पूर्वीचे अपत्य नसूनहि सात पुत्रांचा मृत्यु शांतनूने सहन केला हे नवलच. आठव्या पुत्राच्या जन्माच्या वेळी मात्र, गंगा आपल्याला सोडून जाईल याची पर्वा न करतां, शांतनूने तिला ’एक पुत्र तरी राहूंदे’ असे विनवले म्हणून गंगेने त्याला न मारतां आपल्याबरोबर नेले पण ती शांतनूला सोडून गेलीच. कुमार वयाचा झाल्यावर तिने हा पुत्र देवव्रत पुन्हा शांतनूच्या स्वाधीन केला. त्याने वेदाभ्यास केला आहे व तो ज्ञानी आणि शूर आहे असे गंगा म्हणाली. मात्र परशुरामापाशी त्याने धनुर्विद्या शिकल्याचा येथे उल्लेख नाही. पण तो परशुरामशिष्य म्हणून मानला जातो. मग तो केव्हां परशुरामापाशी शिकला याचा उलगडा होत नाहीं. शांतनूकडे आल्यावर शिकला असावा. गंगेच्या मातृसत्ताक कुटुंबियांत तो वाढला याचा त्याच्या मनोवृत्तीवर काही परिणाम झाला काय त्याने आमरण ब्रह्मचर्य पत्करले त्या मागे त्याच्या बालवयातील काही संस्कार कारण होते काय त्याने आमरण ब्रह्मचर्य पत्करले त्या मागे त्याच्या बालवयातील काही संस्कार कारण होते काय प्रत्यक्ष मातेने केलेले पुत्रघात त्याला कळले असणारच शिवाय आईच्या जनसमुदायांत असे इतरहि प्रसंग घडले असतील ते पाहून आपल्याला गृहस्थाश्रम नकोच अशी त्याची मनोभूमिका झाली होती कीं काय अशी शंका येते.
तिने आपल्या दासींना सांगितले कीं बाहुकाला पाणी वा विस्तव देऊं नका व तो स्वत:साठी अन्न कसे शिजवतो तें नीट पाहून मला सांगा. त्याने मांस शिजवले तर जमल्यास त्याचा नमुना माझ्यासाठी आणा. नलराजाला अग्नि व वरुण यांनी वर दिलेले असल्यामुळे जर बाहुक हाच नल असेल तर त्याचे पाणी वा अग्नि यावांचून अडणार नाहीं तसेंच नल पाकक्रियेत खास प्रवीण असल्यामुळे बाहुकाने मांस शिजवले तर त्याला नलाच्या हातची चव असेल अशा तिच्या अपेक्षा होत्या. त्याप्रमाणेच झाले. दासींनी येऊन सांगितले कीं त्याच्या चुलीत अग्नि आपोआप प्रगट झाला व कलशामध्ये जळहि आपोआप भरले याचा तारतम्याने इतकाच अर्थ घ्यावयाचा कीं स्वयंपाकघरांतील सर्व क्रियांमध्ये नल प्रवीण होता व ही गोष्ट सर्वसामान्य पुरुषांना (त्याकाळींहि) सहजसाध्य नसल्याने बाहुकाचे नलाशीं साम्य दिसून आले. अजूनहि खात्री करण्य़ासाठी दमयंतीने आपल्या दोन्ही लहान मुलांना बाहुकाकडे पाठवलें व दासींना लक्ष ठेवण्यास सांगितले. मुलें दृष्टीस पडल्यावर बाहुकाला म्हणजे नलाला मन आवरतां आलें नाहीं व तो त्यांना कवटाळून रडूं लागला. हे ऐकून दमयंतीची जवळपास खात्री झाली पण रूप मुळीच जुळत नव्हते. नलाचे वेषांतर उत्तम जमले होते. अखेर दमयंतीने आईला विश्वासात घेऊन म्हटले कीं बाहुक हाच नल असला पाहिजे तेव्हां खात्री करण्यासाठी मला त्याची एकांतात भेट घेऊंदे. पित्याला काही न सांगतां आपल्या जबाबदारीवर तिने हे धाडस केले. प्रत्यक्ष भेटीत दमयंतीने स्पष्टच विचारल्यावर नलाचा नाइलाज झाला व त्याने मीच नल असें मान्य केलें. ’वनात तुला एकटीला टाकून गेलो कारण नाहींतर तूं मला सोडून माहेरीं गेली नसतीस व तूं हरप्रयत्नाने माहेरीं पोंचशीलच असा मला भरवसा होता’ असा खुलासा केला. मग वेषांतर टाकून स्वरूप धारण केले. ’तूं पुन्हा स्वयंवर करणार आहेस हे ऐकून मला काही सुचेना’ असे नल म्हणाला तेव्हां अर्थातच दमयंतीने खुलासा केला कीं ’हा सर्व, पित्यालाही न कळवतां, माझाच बेत होता आणि त्याचा हेतु फक्त एकच होता कीं तुम्हीच बाहुकरूपाने ऋतुपर्णापाशीं असाल तर फक्त तुम्हीच एक दिवसात येथे येऊन पोंचाल दुसर्‍या कोणासही हे शक्य होणार नाही हें मी खात्रीने जाणत होतें’ पतिपत्नींतील परस्पर विश्वासाचे हे एक उत्तम उदाहरण म्हटले पाहिजे.
नलाने व दमयंतीने एकेकट्याने सोसलेल्या संकटांची हकीगत एकमेकांना सर्व सांगितली. दुसर्‍या दिवशीं नलदमयंतीने वडील माणसांस व ऋतुपर्णासहि सर्व हकिगत सांगितली. स्वयंवराबाबत फसवणूक झाल्याबद्दल बिलकुल राग न धरतां ऋतुपर्णाने दोघांचे अभिनंदन केले व ’नला मी तुला न ओळखून नोकराप्रमाणे वागवले याचे वाईट वाटते’ असे म्हटले. नलाकडून रथसंचालनात प्रावीण्य मिळवून ऋतुपर्ण परत गेला. दमयंतीच्या पित्यानेहि कन्या व जावई पुन्हा एकत्र आल्याबद्दल आनंद व्यक्त केला व नलाचा आदरसत्कार केला.
यथावकाश, द्यूतविद्येत नव्याने प्रावीण्य मिळवलेल्या नलाने आपल्या राजधानीला परत जाऊन पुष्कराला आव्हान दिले व द्यूतामध्ये विजय मिळवून सर्व गतवैभव जिंकून घेतले. मात्र पुष्कराला शासन न करतां क्षमा करुन राज्याबाहेर घालवले.
येथे नलदमयंती कथा संपली. संकटपरंपरा कोसळली तरी कुलीन व गुणवंत व्यक्ति धैर्य न सोडतां योग्य कालाची वाट पाहून दीर्घ प्रयत्नाने पुन्हा गतवैभव प्राप्त करून घेऊं शकतात हा मथितार्थ युधिष्ठिराला पटवण्यासाठी बृहदश्वाने ही कथा त्याला सांगितली. त्या पासून योग्य तो बोधहि युधिष्ठिराने घेतला असे म्हणतां येईल.
प्रवासामध्ये ऋतुपर्णाच्या आणखी एका विषयांतील प्रावीण्याचे प्रदर्शन झाले. तो गणनशास्त्रातहि प्रवीण होता. रथ भरवेगाने चालला असतां ऋतुपर्णाचे एक उपवस्त्र वार्‍याने उडाले तेव्हां तो बाहुकाला रथ थांबव असें म्हणाला. बाहुकाने म्हटलें कीं रथाच्या वेगामुळे ते आता फार मागे पडले आहे व पुन्हा मागे वळून जाण्यात फार वेळ जाईल. ऋतुपर्णाला गप्प बसणे भाग झाले. मग पुढे एक भलामोठा वृक्ष दिसल्यावर ऋतुपर्णाने ’या वृक्षावर अमुक इतकीं पानें आहेत’ असें म्हटलें. विश्वास न बसून, नलाने म्हणजे बाहुकाने रथ थांबवला व ’मी पानें मोजून पाहणार’ असें म्हणाला. ’यांत वेळ घालवला तर पोंचणार कसें’ असें ऋतुपर्णाने म्हटल्यावर एका फांदीची पाने मोजून पहावी असे ठरले. तीं ऋतुपर्णाच्या अंदाजाप्रमाणे बरोबर निघालीं नल चाट झाला. हे वर्णन मजेशीर आहे. ही Sampling ची विद्या असावी, म्हणजे एका फांदीच्या पानांचा काळजीपूर्वक अंदाज घेऊन व एकूण वृक्षाचा विस्तार विचारात घेऊन सर्व पानांचा अंदाज घेणे असा कांहीतरी प्रकार असावा. एकमेकांना एकमेकांच्या विद्या देऊन रथ दमयंतीच्या गावी संध्याकाळपर्यंत पोंचला. तेथे स्वयंवर असल्याचा काही मागमूस दिसत नव्हता त्यामुळे ऋतुपर्ण चक्रावून गेला. दमयंतीव्या पित्याशी भेट झाल्यावर त्यालाही कळेना कीं राजा ऋतुपर्ण अचानक कशासाठीं आला आहे नल चाट झाला. हे वर्णन मजेशीर आहे. ही Sampling ची विद्या असावी, म्हणजे एका फांदीच्या पानांचा काळजीपूर्वक अंदाज घेऊन व एकूण वृक्षाचा विस्तार विचारात घेऊन सर्व पानांचा अंदाज घेणे असा कांहीतरी प्रकार असावा. एकमेकांना एकमेकांच्या विद्या देऊन रथ दमयंतीच्या गावी संध्याकाळपर्यंत पोंचला. तेथे स्वयंवर असल्याचा काही मागमूस दिसत नव्हता त्यामुळे ऋतुपर्ण चक्रावून गेला. दमयंतीव्या पित्याशी भेट झाल्यावर त्यालाही कळेना कीं राजा ऋतुपर्ण अचानक कशासाठीं आला आहे त्याने ऋतुपर्णाला विचारल्यावर काय उत्तर द्यावे हा त्यालाही पेच पडला. ’मी निव्वळ आपणाला भेटण्यासाठी आलो आहे’ असे उत्तर देऊन त्याने वेळ मारून नेली. काय प्रकार आहे तें कळेलच असा विचार करून दमयंतीच्या पित्याने त्याला ’आज तुमचा प्रवास फार झाला आहे तेव्हां आराम करा, मग उद्यां बोलूं’ असे म्हटले. राजाची सोय लागली व वार्ष्णेय-बाहुक या जोडीचीहि रथशालेत व्यवस्था लागली.
अपेक्षेप्रमाणे ऋतुपर्ण तातडीने येऊन पोंचला त्यामुळे दमयंतीची आशा बळावली. वार्ष्णेय तिला माहीतच होता पण बाहुक हाच नलराजा काय याची शहानिशा करणे आवश्यक होते. त्याचे बाह्यरूप तर नलासारखे मुळीच नव्हते. दमयंतीने त्यासाठी अनेक युक्त्या केल्या.
महाभारतातील भीष्मचित्रण - भाग २
महाभारतातील भीष्मचित्रण - भाग १


'बिग बॉस मराठी' मध्ये खंडोबा - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
'बिग बॉस मराठी' मध्ये खंडोबा
जय महाराष्ट्र न्यूज, मुंबई
मराठी प्रेक्षकांना उत्सुकता लागलीये आता ती 'बिग बॉस मराठी'ची. 15 एप्रिलपासून हा मराठी बिग बॉस प्रेक्षकांच्या घराघरात पोहोचणार आहे. पण या बिग बॉस मराठीमध्ये कोण कोण कलाकार सदस्य म्हणून असणार हे अद्याप कळलेलं नाही. बिग बॉस हा कार्यक्रम प्रत्येक भाषेत लोकप्रिय ठरला आहे. आता मराठीत हा प्रेक्षकांना किती भावतो हे पाहण महत्वाचं ठरणार आहे.
बिग बॉस मराठीचं सूत्रसंचालन दिग्दर्शक महेश मांजरेकर करणार आहे. उषा नाडकर्णी यांच नाव आतापर्यंत समोर आलं आहे. मात्र अजून कुणाची नाव समोर आलेली नाहीत. असं म्हटलं जातं की जय मल्हार या मालिकेतून घराघरात पोहोचलेला चेहरा देवदत्त नागे या शोमध्ये असणार आहे अशी चर्चा आहे.
‘बिग बॉस’च्या वादग्रस्त घरात अभिनेता ललित प्रभाकर, प्राजक्ता माळी, गौरी सावंत या कलाकारांनी येण्यास नकार दिल्याचं म्हटलं जात आहे. असं असलं तरीही आता या घरात येणाऱ्या पहिल्या सेलिब्रिटीच्या नावावर जवळपास शिक्कामोर्तब झालं आहे. आता यापुढे आणखी कुणाची नाव समोर येतात हे पाहणं देखील महत्वाच ठरणार आहेत.
...म्हणून उपराष्ट्रपतींनी महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला
मुंबई: शिवसैनिकाची गोळ्या झाडून हत्या
पर्यटकांसाठी खुशखबर, स्लीपर, एसी डब्यांमध्ये वाढ
एअर इंडियाच्या विमानात मोठा गोंधळ
ऐन परिक्षेत विद्यार्थ्यानेच शिक्षकाला दिली धमकी
'मुख्यमंत्र्यांची घोषणा म्हणजे दूरुन डोंगर साजरे'- सुप्रिया सुळेंची मुख्यमंत्र्यांवर टीका
मल्ल्या-नीरव मोदीची संपत्ती होणार जप्त
‘बलात्काराच्या घटनांना अतिप्रसिद्धी दिली जातेय’ - हेमा मालिनी
2017-18 मध्ये मारुती अल्टोची देशात सर्वाधिक विक्री
जय महाराष्ट्र #LIVE TV
राज ठाकरे घेणार मोठा निर्णय
नवी मुंबईत मनसेचं शिष्ट मंडळ राज ठाकरेंच्या पत्राची प्रत स्टेशन मास्तरला देण्यासाठी गेले असताना उघडकीस आला धक्कादायक प्रकार
...म्हणून अनेक आमदार आणि नगरसेवक पक्ष सोडून गेले; मनसेतून शिवसनेत आलेल्या दिलीप लांडेची प्रतिक्रिया
विद्यार्थ्यांची फीमधील पाच हजार रुपये मनसे भरणार; राज ठाकरेंच्या बैठकीत झाला निर्णय
नाणारमध्ये उध्दव ठाकरेंची जाहीर सभा - https://t.co/ssw9i0OiaQ
अवघ्या 5 सेकंदात घर कोसळलं - https://t.co/B4FUkAKCSw
महासुगरण - झटपट रेसिपी


चला शिकूया: लहान मुलांसाठी प्रोग्रामिंग - Course 3 # Artist Nested Loops

रविवार, 17 जनवरी 2016
लहान मुलांसाठी प्रोग्रामिंग - Course 3 # Artist Nested Loops
हा Code.org च्या Code Studio मधील तिसऱ्या कोर्सचा अकरावा स्टेज आहे. याचे नाव आहे आर्टिस्ट नेस्टेड लूप्स. यामध्ये बारा लेवल असून अकरा लेवल हे कोडिंगच्या सरावाचे आहेत.
येथे आपल्याला नेस्टेड लूप्स वापरून वेगवेगळ्या आकृत्या काढण्याबद्दल माहिती दिली जाते आणि सराव करवून घेतला जातो.
शेवटचा लेवल प्रश्नोत्तराचा आहे.
इसे ईमेल करेंइसे ब्लॉग करें Twitter पर साझा करेंFacebook पर साझा करेंPinterest पर साझा करें
Labels: लहान मुलांसाठी प्रोग्रामिंग
नई पोस्ट पुरानी पोस्ट मुख्यपृष्ठ
सदस्यता लें टिप्पणियाँ भेजें (Atom)
कोडू गेम लॅॅब हे एक फ्री 3D गेम्स बिल्डिंग सॉफ्टवेअर आहे. मी याचा वापर कसा करावा हे सांगण्यासाठी व्हिडिओ ट्युटोरिअल्सची सीरिज बनवत ...
इमेल मध्ये लेख वाचा
लहान मुलांसाठी प्रोग्रामिंग (53)
लहान मुलांचे खेळ (38)
HTML ची माहिती (7)
सरल थीम. Blogger द्वारा संचालित.


सूर्यमंदिर मोढेरा | Webdunia Marathi

रविवार, 22 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
लोक निसर्गाची पूजा करत असत. त्यामुळे सूर्याला प्राचीन काळापासून दैवत मानून त्याच्या मूर्तीची वा प्रतिमेची
पूजा केली जात असे.
भारतात अनेक सूर्यमंदिरे आहेत. भारतातील मोजक्या सूर्यमंदिरापैकी गुजरातधील 'मोढेरा येथील सूर्यमंदिर प्रसिद्ध आहे. हे सूर्यमंदिर मेहसाणापासून 25 कि.मी. तर पाटणच्या दक्षिणेस 30 कि.मी. अंतरावर आहे. हे मंदिर पुष्पावती नदीच्या काठावर आहे. या मंदिराचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे या सूर्यमंदिराच्या गाभार्‍यातून कर्कवृत्त गेले आहे. कर्कवृत्तावर असलेल्या या मंदिराच्या तीन वास्तू आहेत. गर्भगृह, गाभारा,सभांडप आणि जलकुंड या तीन वास्तूंचे मिळून हे मंदिर बनले आहे. इ.स. 1026-27 या कालखंडात या भव्य सूर्यमंदिराची उभारणी राजा भीमदेव यांच्या काळात झाली. सोळंकी राजवटीत येथे पूजा अर्चा सुरू होती. नंतर मोहंमद गझनीने विध्वंस केल्यापासून आता येथे पूजा होत नाही. या सूर्यमंदिराची बाह्य आणि अंतर्गत रचना खूपच वैशिष्ट्यपूर्ण आणि खास आहे. 20 मार्च आणि 22 सप्टेंबर हे दोन दिवस सकाळचे पहिले सोनेरी किरण सूर्यदेवाच्या पायाशी पडतात. या संपूर्ण वास्तूच्या अंतर्गत भागात आणि बाह्य भिंतीवर आणि खांबावर अप्रति असे कोरीव काम आहे. सर्वत्र रामायण महाभारतातील प्रसंग, बारा आदित्य रूपे दिक्वापाल, अप्सरा अशी अत्यंत देखणी कोरीव शिल्पे आहेत.
येथील जलकुंडाची रचनाही अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण अशीच आहे. संपूर्ण र्सूंदिर परिसर हा नजर खिळवून ठेवणारा असा आहे. असे म्हणतात की या सूर्यमंदिरात एक भुयार पाटण येथून 30 कि.मी. अंतरावर आहे. रानी की बारवला हे जाऊन मिळते. येथील विशाल जलकुंडाला 'सूर्यकुंड' असे म्हणतात. कोणार्कच्या सूर्यमंदिराची या मंदिराची तुलना नसली तरी हे सूर्यमंदिर देखणे आहे.
गुजराती स्पेशल : हंडवा
गुजराती भाषेच्या आक्रमणामुळे आज मराठी भाषा संकटात
एकही रस्ता नसलेले अनोखे शहर
यावर अधिक वाचा :
बालपण कुठे मिळाले तर पाठवा पुष्कळसे मित्र-मैत्रिणी हरवले आहेत झोप कुठे मिळाली तर ...
ऋषिकेश जोशी साकारणार वेड्या गावाचा शहाणा अधिकारी
'सांभाळून या राव, येडं झालंय गाव' अशी भन्नाट टेगलाईन असलेल्या 'वाघे-या' गावात ऋषिकेश जोशी ...
साधूचा 'झिपऱ्या’ चित्रपटातून भेटीला
लेखक, पत्रकार अरुण साधू यांच्या 'झिपऱ्या’ या त्यांच्या सुप्रसिद्ध कादंबरीवर आता मराठी ...
‘केसरी’ च्या सेटवर स्टंट करताना अक्षयला दुखापत
अक्षय कुमारचा ‘केसरी’ चित्रपटाच्या सेटवर स्टंट करत असताना अपघात झाला असून त्याच्या ...
म्हणून सोशल मीडियापासून दूर राहते कंगना
अनेक सेलिब्रेटी आजच्या सोशल मीडियाच्या युगात स्वतःला आपल्या प्रेक्षकांपर्यंत ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


Sports, Money and Lifestyle: Mohenjo Daro in marathi

'मोहेंजोदारो' mohenjo daro म्हणजे मृतांचे शहर. आजच्या पाकिस्तानातील सिंधचे रहिवासी या शहराला मृतांचे शहर म्हणतात. नुकताच या विषयावर चित्रपट येऊन गेला. अशा विषयावर सहसा एखादाच चित्रपट बनतो (एपिक फिल्म). चर्चेतला इतिहास विचारायचा आयोगाचा इतिहास असल्याने या विषयाची आज चर्चा करू.
भारतीय इतिहास हा सलग आहे. अगदी सिंधू सभ्यताही त्या अर्थाने आपल्यामधून वाहते आहे. त्यांचा लगोरी हा आवडता खेळ, तंदुरी रोटी, मेंदी व ती लावायचा कोन, लिंगपूजा, योनीपूजा, पक्षपूजा, वृक्षपूजा, स्वस्तिक, सप्तमातृका, पशुपतीसारखा देव, एक्का हे वाहन, त्यांच्या लोककथा (कावळा व कावळ्याच्या तोंडातील मासा हवा असलेला कोल्हा), वळूचे महत्त्व, मोजमापाची पद्धती, व्यापारी कौशल्य हे सगळेच टिकून आहे.
मिथककथा या उलटसुलट झालेल्या आठवणीच असतात. 'मेलुहाचे चिरंजीव' या अमिश त्रिपाठी यांच्या पहिल्याच कादंबरीने खळबळ उडवली होती. सिंधू सभ्यतेला विषय करत ही कादंबरी नायक शिवाशी जोडते. सिंधूतील लोक स्वतःला काय म्हणत ते माहीत नाही, पण पश्चिम आशियातील लोक त्यांना 'मेलुहा' असे संबोधित. या कादंबरीतील शिवा हा एक व्यक्ती असतो जो पुढे परंपरेत देव म्हणून पूजला जातो. तो तिबेटमधून येतो. सरस्वती नदी आटल्यामुळे व आक्रमणांमुळे मेलुहाचे लोक त्रस्त असतात. शिवा (नीलकंठ) त्यांचा रक्षणकर्ता ठरतो.
चित्रपट म्हणजे इतिहासावरील माहितीपट नव्हे. कथेला इतिहासाची पार्श्वभूमी वापरली जाते. पण इतिहासाचा तोल सांभाळून कथा उलगडून दाखवण्याचे आव्हान यात असते. 'बाहुबली' ही पूर्ण कल्पित कथा होती, तिथे हे आव्हान नव्हते. लगान, जोधा-अकबर दिग्दर्शित करणाऱ्या आशुतोष गोवारीकरकडून तर जास्तच अपेक्षा असतात. आशुतोषने मेलुहा कादंबरीचा आधार न घेता चित्रपटाने स्वतंत्र कथा निर्माण केली आहे. पण बाहुबली, मेलुहा व स्वतःचीच मोठी प्रतिमा यांच्या पलीकडे जाण्याचे आव्हान चित्रपटाला पेलवलेले नाही. भव्य पार्श्वभूमीवरील हा एक सामान्य चित्रपट आहे.
चित्रपटात जास्त जोर लोकप्रिय सिंधू प्रतिमेवर दिला असला तरी जास्त शहरे ही सरस्वती नदीच्या काठावर आढळली आहेत. सरस्वतीला आज भारतात घग्गर व पाकिस्तानात हाक्रा असे म्हणतात. मूळच्या विशाल स्वरूपात ही नदी उपलब्ध नाही. पण तिचे अवशेष आहेत. जसे सांबर तलाव, पुष्कर तलाव किंवा भारतातील एकमेव अंतर्गत नदी (जी समुद्राला मिळत नाही) ती म्हणजे राजस्थानातील लुनी. सुरुवातीचे उत्खनन सिंधूवर झाल्याने सिंधू किंवा हडप्पा हे नाव प्रचलित झाले. नुकतेच मोहंजोदारोहून Mohenjo Daro मोठे शहर हरियाणा राज्यात सापडले आहे, ज्याला आज 'राखीगढी' Rakhigadhi असे म्हणतात.
चित्रपटाच्या पहिल्याच दृश्यात पूर्व इतिहास अशी माहिती दिली आहे. लेखनकला अवगत नसल्याने लिखित पुरावे सापडत नाहीत अशा काळाला पूर्व इतिहास म्हणतात. अगदी वैदिक संस्कृतीही पूर्व इतिहासात मोडते. कारण आर्य निरक्षर होते. पण सिंधू सभ्यतेतील लोकांकडे लिपी होती. फक्त ती आपल्याला अजून उलगडलेली नाही. अशा काळाला प्राग इतिहास म्हणतात. सिंधू प्राग इतिहास Sindhu Prag History आहे. ती लिपी उलगडली, तर सिंधू सभ्यताही इतिहासाचा भाग बनेल.
लिपी वाचन अजून न जमल्याने प्राथमिक साधनांवर (उत्खनन) आपल्याला भर द्यावा लागतो. व्दितीय साधने (साहित्य) उपलब्ध नाही. लिपी मर्यादित अक्षरांची आहे. ती प्रामुख्याने त्यांच्या मुद्रिकांवर आहे व त्या लिपीत मोठ्या लांबीची वर्णने मिळालेली नाहीत. कदाचित ही व्यापारी लोकांनी त्यांच्या व्यवहारांची नोंद ठेवण्याकरता निर्माण केलेली असावी.
सिंधू ही प्रामुख्याने नागरी संस्कृती असली तरी तिला विशाल असा ग्रामीण भाग होता हे विसरून चालणार नाही. किंबहुना चित्रपटाचा नायक शरमन 'आमरी' नावाच्या गावातून आलेला दाखवला आहे. आमरी या सिंधमधील गावात गेंड्याची हाडे मिळाली आहेत. त्यावरून त्याकाळी (इ. स. पूर्व २६०० ते २०००) घनदाट जंगल व चांगले पाऊसमान होते असा अंदाज बांधता येईल. लोक बहुदा 'ब्रुहेई' Bruhei Language नावाची भाषा बोलत असावेत, जी आज बलुचिस्तानात Baluchistan बोलली जाते. पण भाषा, लिपी व लोक यांची ताटातूट झाल्याने निश्चित सांगता येत नाही. ही लिपी लिहिताना डावीकडून उजवीकडे व नंतर पुढच्या ओळीत उजवीकडून डावीकडे असे नजर खंडीत न करता लिहीत.
चित्रपटाचा नायक नीळ पिकवणारा शेतकरी दाखवला आहे. शहरात येऊन तो परदेशी व्यापारांशी सौदा करतो. नीळ पिकवण्यात पुढे १५व्या शतकापर्यंत भारताची मक्तेदारी होती. पुढे अगदी ब्रिटीश काळातही आपली भारतातील पहिली चळवळ गांधीजींनी निळीच्या शेतकऱ्यांसाठी केली होती. अफगाणिस्तानात सापडणारा इंद्रनीळ हा सुरेख दगड हीसुद्धा मक्तेदारी होती. सिंधूच्या व्यापाऱ्यांची जिद्द अशी की त्यांनी इंद्रनीळ मिळवण्यासाठी अफगाणिस्तानात शोर्तुघई येथे वसाहत स्थापन केली. कापसाचे पीक ही सिंधू सभ्यतेची जगाला देणगी आहे. त्यातही मक्तेदारी होती हे वेगळे सांगायला नको.
सिंधूमध्ये मुद्रिका (seals) सापडल्या आहेत. त्या मातीच्या बनल्या आहेत. सिंधूतील कलेची चांगली उदाहरणे त्यावर आहेत. विशेषतः मदार असलेला बैल Ox (वळू) डौलदार दिसतो. त्याचे अवयव, ताकद हे सर्व बारकाईने दाखवले आहे. अर्ध्याहून जास्त मुद्रिकांवर एकशिंग्या हा प्राणी दाखवला आहे. तो पुढून गेंड्यासारखा तर मागून घोड्यासारखा दिसतो. असा प्राणी आज तरी अस्तित्वात नाही. हा सिंधूतील लोकांच्या मिथकीय पवित्र प्राणी असावा. जसे पुढच्या काळात व्याल, गंडभीरूंड असे कल्पित प्राणी तयार केले जात.
गाई होत्या, पण त्यांचे महत्त्व कमी दिसते. कुत्रा पाळत, त्याला गळ्यात पट्टा घालून फिरायला नेत. पोपट-मैना पिंजऱ्यात पाळणे, त्यांना बोलायला शिकवणे हा आवडता छंद होता. भारताच्या गवती भागात पूर्वी घोडा असला (भीमबेटकाची चित्रे) तरी सिंधू संस्कृतीत घोड्याचे अवशेष आढळले नाहीत. त्यांचा देव ज्याला आपण आज पशुपती म्हणतो, हा प्राण्यांचा देव होता असे दिसते. त्याच्या डोक्यावर शिंगांचा मुकुट आहे. त्याच्याभोवती वाघ, हत्ती, पाण म्हैस व गेंडा दाखवला आहे. शिवाय हरिणही दाखवले आहे.
चित्रपटात दहन दाखवले आहे व तेही नगरमध्ये. पण सभ्यतेत दीर्घकाळ दफन ही प्रथा होती, असे दिसते. खड्डा खणून मृताचे दफन करत. श्रीमंत लोकांचे खड्डे विटांनी बांधून काढत. त्याहून श्रीमंत लोकांच्या दफनसाठी पेटी (कॉफीन) वापरत. इतकेच काय लोथल येथे मृतांची ममी करून ठेवायचा प्रयत्न दिसतो. दफनसाठी नगराबाहेर वेगळी स्मशानभूमी हडप्पा येथे मिळाली आहे. पुढे दहन प्रथा चालू झाल्याचे पुरावेही दिसतात. मग काही भाग दहन करून उरलेला भाग दफन करणेही प्रचलित होते असे दिसते.
शस्त्रास्त्र व युद्धांचा अभाव
चित्रपटातील खलनायक अटीतटीने हडप्पाशी युद्ध करण्यासाठी शस्त्रे गोळा करताना दाखवला आहे. प्रत्यक्षात एकतर सिंधूच्या लोकांकडे लोखंडाचा अभाव होता. कांस्य हा प्रगत धातू त्यांच्याकडे होता. त्याचा वापर करून त्यांनी तयार केलेली उपकरणे सापडली आहेत, पण शस्त्रे सापडलेली नाहीत. दुसऱ्या कोणत्याही एवढ्या मोठ्या सभ्यतेत असे दिसून येत नाही. एकतर हे मोठे शांतताप्रिय लोक होते, किंवा मग ते एखाद्या धार्मिक-राजकीय दबावाखाली जगत होते, असा अंदाज बांधता येईल.
या संस्कृतीने भारतीय उपखंडात पहिल्यांदाच नागरीकरण निर्माण केले.
यूपीएससीच्या २०१४च्या मुख्य परीक्षेत पहिलाच प्रश्न सिंधू संस्कृतीच्या नागरी वैशिष्ट्यांवर विचारला होता. आजच्या नागरीकरणासाठी सिंधू संस्कृचीच्या नागरी नियोजन आणि संस्कृतीची कितपत मदत घेता येईल
शहरे ही विकासाची इंजिन असतात. भारताचा ६३% जीडीपी शहरांतून येतो. सध्या भारतामधील ३१% लोकसंख्या नागरी आहे. १९०१ साली फक्त ११% लोकसंख्या नागरी होती. याचा अर्थ गेल्या एका शतकात नागरीकरण दुपटीपेक्षा जास्त झाले आहे. सध्या १० लाख लोकसंख्येपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेली ५३ शहरे भारतात आहेत. ज्या प्रकारे चीनचे वेगाने नागरीकरण होत आहे, त्याहून जास्त वेगाने भारताचे नागरीकरण होण्याची शक्यता आहे. सध्या दरवर्षी एक कोटी लोक ग्रामीण भागातून शहरात स्थलांतरीत होतात. सर्वात जास्त नागरी लोकसंख्या महाराष्ट्रात राहते व सिंधू संस्कृतीचे दक्षिण टोक महाराष्ट्रात होते.
नागरीकरण वाढते आहे. पण त्यातून आधीच नसलेल्या नियोजनाचा बोजवारा उडतो आहे. अनियोजित शहरात लोक कुठेही वस्ती करतात. झोपडपट्ट्यांमध्ये वाढ होते. रस्ते अरुंद असतात व त्यामुळे वाहतूक मंदावलेली असते. जागेची तीव्र टंचाई असल्याने राहणीमान खालावते. प्रदूषण, मोकळ्या जागेचा अभाव, वाहती गटारे व त्यातून येणारे साथीचे रोग यांचा सामना लोकांना करावा लागतो. खर्च वाढतात व फायदे कमी होतात. अशा स्थितीत भारताचे पहिले नागरीकरण असलेल्या सिंधू संस्कृतीकडून खूप काही शिकून घेता येईल.
सापडलेल्या बहुसंख्य स्थळांवर नियोजित नागरीकरणाचे पुरावे दिसून येतात. शहराचे वेगवेगळे भाग केले जात. राज्यकर्ता वर्ग शहराच्या वरच्या भागात राहत असे. गढीसारखी त्याची संरचना असे. प्रत्येक भागाला व पूर्ण शहराला दगडांची तटबंदी असे. रस्ते एकमेकांना काटकोनात छेदत. (ग्रीड पॅटर्न) त्यामुळे नगराच्या कुठल्याही भागात लवकर पोहोचता येई. रस्त्यावर फुटपाथ होते. फुटपाथवर झोपडपट्ट्या किंवा फेरीवाल्यांचे अतिक्रमण दिसत नाही. रस्ता जिथे वळतो, तिथे घरांच्या भिंतींचे कोन घासून गोल करून ठेवत. म्हणजे कोणी त्यावर आदळले, तरी इजा होऊ नये. गटारे रस्त्याच्या मध्यभागी असत. ती फरशांनी झाकलेली असत.
आजच्या मानाने नगरांची लोकसंख्या कमी वाटली, (सुमारे ४०,००० लोक) तरी त्या काळाच्या मानाने ही मोठी शहरे होती. हडप्पात रस्त्यावर तेलाचे दिवेही लावत. तो नागरीकरणाचा उच्चबिंदू म्हणता येईल. याचा अर्थ लोक रात्रीही सक्रिय होते. धुळीच्या वादळापासून वाचण्यासाठी घरांच्या दारे व खिडक्या गल्लीच्या आत असत. वाद टाळण्यासाठी असेल, पण दोन घरांना सामाईक भिंती नसत.
पाणी व्यवस्थापन Water Management
प्रत्येक घरात एक खोली विहिरीची असे. त्यातून रोज लागणारे पाणी शेंदून घेत. नद्यांच्या काठी नगरे असल्याने विहिरीला पाणी मुबलक असे. घरातच संडास, बाथरूम होते. कमोड प्रकारचे संडासही सापडले आहेत. पाणी टाकून फ्लश करायची सोय होती. बाथरूममध्ये शॉवरची सोय असे. त्यातही गरम पाण्याचा व थंड पाण्याचा असे वेगळे शॉवर असत. लोक आंघोळ उभे राहून करत. बाथरूम रस्त्याला लागून असे, ज्यामुळे गटारात वापरलेले पाणी सोडणे सोपे जाई. गटारव्यवस्था उत्कृष्ट होती. सांडपाणी साठून राहणार नाही, तुंबणार नाही याची काळजी घेतली जाई. त्यातून स्वच्छतेवर भर दिसतो.
जल है, तो कल है
गुजरातमधील धोलावीरा येथील नगरात पाणी साठवणुकीचे तलाव मिळाले आहेत. त्यात उतरण्यासाठी पायऱ्यांची सोय होती. तलावांची एक साखळीच होती. एक तलाव भरला की दुसऱ्यात पाणी जाई. असे शहराला सात वेढे देत पाणी आत घेतले जाई. त्यामुळे पाणी अडवा, पाणी फिरवा, पाणी जिरवा या सर्व पद्धतींचा परिणामकारक वापर केलेला दिसून येतो. ग्रामीण भागात पाझर तलाव व छोटे बंधारे असत. लोखंड नसतानाही फक्त नदीकाठच्या गाळाच्या जमिनीत शेती करून पीक काढणे ही हडप्पा सभ्यतेची खासियत म्हणता येईल. दुसरीकडे पुढे दक्षिणेतल्या महापाषाण संस्कृतीकडे लोखंड होते, पण त्यांची शेती मागास होती. त्यातून असे दिसते की, फक्त धातूची उपलब्धी निर्णायक नसते.
शेजारच्या सुमेर सभ्यतेत सूर्यप्रकाशाने भाजलेल्या वीटा वापरात असताना भट्टीत भाजलेल्या वीटा वापरणे हे सिंधू सभ्यतेचे वैशिष्ट्य ठरले. या वीटांचा आकार ४:२:१ असा प्रमाणित होता. ज्यामुळे वास्तूनिर्मिती करणे सोपे जाई. वीटभट्टी लावणे हे मोठे कौशल्याचे काम असते. वीटा सर्व बाजूने व मधून पुरेशा भाजल्या गेल्या पाहिजेत व कुठेही कच्च्या राहता कामा नये याची काळजी घ्यावी लागे. सगळीकडे एकाच आकाराच्या वीटा असल्याने केंद्रित उत्पादन व वितरणाची काहीतरी सोय असावी असे वाटते. या वीटा इतक्या चांगल्या दर्जाच्या आहेत की, आजही वापरात आणता येतील. किंबहुना सिंधू सभ्यतेचा शोधच वीटांमुळे लागला होता. (रेल्वे कामगारांनी वीटांची घरे बनवल्यावर अधिकाऱ्यांना त्यांनी अफरातफर केल्याचा संशय आला, त्या प्रकरणाच्या चौकशीतून
सभ्यता विकसित होत जाते व त्याचबरोबर तिचा पर्यावरणावरील आघात वाढत जातो. मानव आपल्या सोयीसाठी निसर्गाला वेठीस धरतो. सिंधूमधील लोकांना वीटांच्या वास्तूंची विशेष आवड होती असे दिसते. इतकेच काय तर गुजरातमध्ये खंबायतच्या आखातात वसलेली लोथल येथील कृत्रिम गोदीदेखील वीटांचीच आहे. मोहेंजोदारोमध्ये १० लाख वीटा वापरल्या असाव्यात असा अंदाज आहे. इतक्या वीटा भाजायच्या तर निदान ४०० एकर जंगल जाळले पाहिजे.
लोक व्यापारी वृत्तीचे होते. कलेची आवड त्यांनी जोपासली, पण ती कांस्य नर्तिकेसारख्या छोट्या मूर्ती बनवून. श्रीमंती असूनही त्यांनी ताजमहालसारखे एखादे स्मारक तयार केलेले दिसत नाही. इंद्रनीळ या मण्याला परदेशात मोठी मागणी असल्याने त्याची निर्यात करत, पण स्वतः वापरत नसत. सिंधू सभ्यतेच्या क्षेत्रात राहणारे लोक उदा. पंजाबी, मारवाडी, मुलतानी, गुजराती हे आजही त्यांच्या व्यापारी कौशल्यासाठी प्रसिद्ध आहेत. नाणी नसताना हे लोक व्यापार कसा करत हे एक कोडेच आहे. कारण त्यांच्या मुद्रिका मातीच्या होत्या व त्या ओळखपत्रासारख्या वापरल्या जात. काहींनी ते वस्तूविनिमय करत असावेत, असे सुचविले आहे. पण एवढी मोठी व्यापारी संस्कृती फक्त वस्तूविनिमयावर उभी करणे शक्य नाही. कदाचित भविष्यात नाणी सापडतील. कारण सध्या अंदाजे ३% क्षेत्राचेच उत्खनन झाले आहे.
शिंका येणे, घसा खवखवतोय, निद्रानाश उपाय
काविळ रोग लक्षणे उपचार औषध आहार Kavil rog lakshane...


जगातील सगळ्यात वृद्ध व्यक्ती सोदीमेजो - Jai Maharashtra Marathi News: Latest & Breaking Marathi News Online

महासुगरण - झटपट रेसिपी
महासुगरण - झटपट रेसिपी
जगातील सगळ्यात वृद्ध व्यक्ती सोदीमेजो
उद्धव ठाकरेंनी दिली नाणारला भेट
साखर उत्पादन समस्यांबद्दल शरद पवारांचं मोदींना पत्र
...म्हणून उपराष्ट्रपतींनी महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला
मुंबई: शिवसैनिकाची गोळ्या झाडून हत्या
पर्यटकांसाठी खुशखबर, स्लीपर, एसी डब्यांमध्ये वाढ
एअर इंडियाच्या विमानात मोठा गोंधळ
ऐन परिक्षेत विद्यार्थ्यानेच शिक्षकाला दिली धमकी
'मुख्यमंत्र्यांची घोषणा म्हणजे दूरुन डोंगर साजरे'- सुप्रिया सुळेंची मुख्यमंत्र्यांवर टीका
मल्ल्या-नीरव मोदीची संपत्ती होणार जप्त
जय महाराष्ट्र #LIVE TV
राज ठाकरे घेणार मोठा निर्णय
नवी मुंबईत मनसेचं शिष्ट मंडळ राज ठाकरेंच्या पत्राची प्रत स्टेशन मास्तरला देण्यासाठी गेले असताना उघडकीस आला धक्कादायक प्रकार
...म्हणून अनेक आमदार आणि नगरसेवक पक्ष सोडून गेले; मनसेतून शिवसनेत आलेल्या दिलीप लांडेची प्रतिक्रिया
विद्यार्थ्यांची फीमधील पाच हजार रुपये मनसे भरणार; राज ठाकरेंच्या बैठकीत झाला निर्णय
महासुगरण - झटपट रेसिपी


माझे मन: मेडिकल ट्रान्स्क्रिपशनिस्टचे गाऱ्हाणे

माझ्या ब्लॉगवर आपले मनापासून स्वागत...
हे बारा देशांच्या, बारा हॉस्पिटल्सच्या, बारा सिस्टम्सच्या, बारा सोफ्टवेअर्सच्या, बारा हार्डवेअर्सच्या, बारा सर्वर्सच्या आणि बारा एसिंच्या देवा म्हाराजा..... व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, फोरीनच्या कंट्रीतून आमचा काम, आमच्या फाईली येतत. त्या फाईलीचो मुसळधार पाउस पडानदे रे महाराजा.. व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, आमचे सगळे पेशंट्स परत परत, परत परत आजारी पडान देत. त्यांना सर्दी, पडसा, ताप, खोक्लो, पोटदुखी, अल्सार, उलटी आणि काय काय समद होऊनदे रे महाराजा व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, त्यांच्या फाईली टायप करून त्यांचो रोकडा मिळाल्यावर त्यांना खडखडीत बरो करून उदंड आयुक्ष देरे महाराजा. व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, आमच्या लॅब मधल्या एसीवर कुणा अद्मीनने, कुणा HR ने कायपण करणी केलेली असल तर त्यांना मोठ्या मनाने माफ करून ती करणी लवकर दूर करून टाक रे महाराजा.... व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, आमी आमच्या गप्पा, गोष्टी, चेष्टा, मस्करी, Whats App, Facebook या समद्यातून वेळात वेळ काढून मोठ्या कष्टाने फाईली टायाप्तो. आमचो लाईन काउंट वाढावा म्हणून अद्मिंस आमाला चांगल्या चांगल्या, मोठ्या मोठ्या, सोप्या सोप्या, स्पष्ट स्पष्ट फाईली देऊदे रे महाराजा. व्हय म्हाराजा.
देवा म्हाराजा, या फाईली टायपताना आमाला कोट्यावधी प्रोब्लेम्स येतत. कधी मेडिकल एरार, कधी दवादारूची एरार, कधी मनातलोच शेमटूशेम पण भलताच ऐकू येता ती एरार ,कधी तर डायरेक थडग्याचो एरार होता. त्या समद्या एरार अमी मुद्द्म्सून, जाणूनबुजून, त्यांना त्रास द्यायला, त्यांची परीक्षा घ्यायला करत नाय हे त्या एडिटर्सच्या डोस्क्यात लाईटीच्या उजेडाप्रमाणे पडानदे रे महाराजा...,
देवा महाराजा, गेल्या बारा सालात आमाला इन्क्रिमेंट मिलालेलो नसत. तरी पण आमच्या पप्पांच्या हृदयाला प्रेमाचा पाझर फुटूनशान आमाला प्रत्येकी ५००० चो इन्क्रिमेंट, दिवाळीला एका पगाराचो बोनस, पीएफ, ग्रुप इंसुरंस, सलरी अकौंट, आणि सकाळ संध्याकाळ नाश्ता देण्याची बुद्धी आमच्या पप्पांना दे रे महाराजा व्हय महाराजा....
देवा महाराजा, आमच्या चांगल्या चांगल्या अकौंटवर कोणी काय वाकडा नाकडा केला असात, चेटूक केला असत, करणी केली असत, तर ता बाहेरच्या बाहेर निघाण जाऊंदे रे म्हाराजा....... व्हय म्हाराजा.........
देवा महाराजा, आमी पोरी घरी सगळी कामे धामे करून, पोराबाळांना डबे डूबे देऊन, ट्रेन मधून, बस मधून, रिक्षातून, बाईक वरून, कार मधून दमून भागून येतो आणि आल्या आल्या आमच्या बोटाचो ठसो देतो त्या माशिनिचो घड्यालाचो काटो सकाळी सोलो आणि संध्याकाळी फासट कर रे महाराजा. व्हय म्हाराजा.....
आमी पोरी दिवसभर फाईली वर फाईली, फाईली वर फाईली, फाईली वर फाईली करतो. अधून मधून आमच्या लाब मध्ये कोणी सलमान, कोणी अर्जुन, कोणी हुडा टेस्ट साठी पाठिव रे महाराजा. व्हय म्हाराजा.....
देवा महाराजा, तुज्या समोर ह्यो नारळ फोडतय. तो नारळ कबुल करून घे आणि समद्या स्टाफच्या साईटीने मी ह्या जे जे काय बोललेलो असा, त्ये त्ये समदं खरा करून टाक र महाराजा .....
पैशाची नाही... अजूनही प्रेमाची आहे दुनिया
या गहिऱ्या डोळ्यांत माझ्या
दोर देवा, तू भलता हुशार आहेस दहा वेळा विचार करतोस...


सिनेमा / नाटक | Saamana (सामना) | पृष्ठ 120

– सिनेमा / नाटक
 तुमच्या खात्यात लॉग इन करा
परवलीचा शब्द परत मिळवा
परवलीचा शब्द तुम्हाला पाठविला जाईल
रेल्वे स्थानकांतील प्लॅस्टिकबंदी मुहूर्त सापडेना
शहापुरातील वीटभट्टी व्यवसाय धोक्यात
आर्ट फेस्टिव्हलमध्ये शिवसेनाप्रमुखांचे शिल्प
८१४ गावांना पाणीटंचाईची झळ
जेसिकाच्या बहिणीने केलं तिच्या खुन्याला माफ
केंद्रीय मंत्री अनंत हेगडे यांना जीवे मारण्याची धमकी
हरयाणामध्ये कठुआची पुनरावृत्ती होता होता राहिली
ही म्हणजे काँग्रेसची आत्महत्या, स्वामींचा सणसणीत टोला
जखम डोक्याला, शस्त्रक्रिया पायावर; ‘बिनडोक’ डॉक्टरवर कारवाई होणार
काबूलमध्ये आत्मघाती हल्ल्यात ३१ जण ठार
जगातील सर्वात वृध्द महिलेचे निधन
काबूलमध्ये बॉम्बस्फोटात ३१ ठार
७२ वर्षांच्या आजीबाईंचा नातवाच्या वयाचा नवरदेव
आता अण्वस्त्र चाचणी नाही
वाचाळवीरांची फौज सरकारवर ‘बूमरँग’
कर्मयोगी माणूस घडविण्याचे कार्य
हे बंड म्हणावे काय
रोखठोक : इतिहासाची पुनरावृत्ती आजारी पडली आहे काय
– सिनेमा / नाटक
पाकिस्तानी अभिनेता अली जफरच्या अडचणीत वाढ
रुपेरी पडदा गाजवणारी अनिल-माधुरीची जोडी पुन्हा एकत्र
”आमिरसोबत ‘त्या’ चित्रपटात काम करणे सर्वात मोठी चूक”
अरुण साधूंच्या सुप्रसिद्ध कादंबरीतील ‘झिपऱ्या’ आता मोठ्या पडद्यावर
क्रिकेटपटू सिद्धेश लाड सांगतोय निरोगी आणि फिट कसे राहावे
‘हर एक फ्रेंड जरूरी होता है’…वैज्ञानिकांनाही पटलं
७२ वर्षांच्या आजीबाईंचा नातवाच्या वयाचा नवरदेव
विष्ठा विकून ते वर्षाला कमवतात ८ लाख रुपये
रोज दोन लार्ज पेग माराल तर लवकर चितेवर झोपाल
VIDEO : हत्तीने वाचवला बुडणाऱ्या व्यक्तिचा जीव
सूपमध्ये केली लघुशंका, प्रतिस्पर्ध्याला धडा शिकवण्यासाठी किळसवाणा प्रकार
रोखठोक : इतिहासाची पुनरावृत्ती आजारी पडली आहे काय
हवामान आणीबाणी हिंदुस्थान किती सक्षम
हे दोन देश कुणी केले
मुख्यपृष्ठ मनोरंजन सिनेमा / नाटक
प्रसून जोशींनी सेन्सॉरचा नारळ फोडला, पहिल्याच सिनेमावर बंदी
 नवी दिल्ली सेन्सॉर बोर्डाचे नवे अध्यक्ष प्रसून जोशी ह्यांनी आपल्या कारकीर्दीत पहिल्याच सिनेमावर बंदी आणली आहे. पंजाबी फिल्म 'तुफान सिंह' ह्या सिनेमावर...
केदार शिंदे विचारत आहेत, ‘क्या हाल मिस्टर पांचाल
 मुंबई मराठी चित्रपट, मालिका आणि नाटक क्षेत्रातील प्रसिद्ध दिग्दर्शक केदार शिंदे यांनी नेहमीच त्यांच्या प्रत्येक कलाकृतीतून प्रेक्षकांचे मनोरंजन केले आहे. मराठी नाटकांसह...
‘विठ्ठला शप्पथ’चा संगीत अनावरण सोहळा संपन्न
 मुंबई नामवंतांची उपस्थिती आणि शब्द-सुरांच्या सुरेल वातावरणात 'विठ्ठला शप्पथ’ या आगामी मराठी चित्रपटाचा संगीत अनावरण सोहळा नुकताच मोठ्या दिमाखात संपन्न झाला. चित्रपटाच्या...
एकाच कथेवर दोन दिग्दर्शक करणार चित्रपट
 मुंबई सध्या बॉलिवुडमधील दोन दिग्दर्शकांमध्ये एकाच कथेवर चित्रपट बनवण्यासाठी चढाओढ सुरू असल्याचे दिसून येत आहे. भूमी चित्रपटाचे दिग्दर्शक ओमंग कुमार आणि राष्ट्रीय...
लग्नासाठी राजकुमार रावला मुलींचे असंख्य प्रस्ताव
 मुंबई राजकुमार रावने अभियनय केलेला बरेली की बर्फी हा चित्रपट प्रेक्षकांना भलताच आवडला आहे. राजकुमार अजून सिंगल असून योग्य साथीदाराच्या शोधात आहे....
‘फेरारी’तला पक्या आता ‘स्निफ’मध्ये
 मुंबई ‘फेरारी की सवारी’ या सिनेमातला कोळीवाडय़ातला मराठमोळा ‘पक्याभाई’ ही व्यक्तिरेखा विशेष भाव खाऊन गेली. रुपेरी पडद्यावर ही भूमिका जिवंत करणारा हरहुन्नरी...
सचिन-सुप्रिया यांच्या हस्ते प्रदर्शित झाला ‘तुला कळणार नाही’ चा ट्रेलर
 मुंबई काहीच दिवसांवर येऊन ठेपलेल्या गणेशोत्सवाची लगबग प्रत्येक घराघरात आणि सार्वजनिक मंडळात आपल्याला पाहायला मिळते आहे. आपल्या लाडक्या बाप्पाच्या स्वागतासाठी तसूभरदेखील कमतरता...
सुशांत-साराच्या ‘केदारनाथ’ चा मोशन पोस्टर रिलीज
 मुंबई सैफ अली खानची मुलगी सारा खान लवकरच बॉलिवूडमध्ये पदार्पण करणार असून ‘केदारनाथ’ या चित्रपटातून ती आपल्या करिअरची सुरुवात करणार आहे. अभिषेक...
या मराठी गाण्याने केला विश्वविक्रम
 मुंबई प्रसिद्ध नेत्रतज्ञ डॉ. तात्याराव लहाने यांच्या कारकीर्दीला सलाम करणारा आणि त्यांच्या संघर्षात्मक जीवनावर दृष्टिक्षेप टाकणारा ‘डॉ. तात्या लहाने…अंगार…पॉवर इज विदीन’ हा...
 मुंबई सलमान खान याच्या सुपरहिट जुडवा या चित्रपटाने बॉलिवूडमध्ये धमाल उडवून दिली होती. आता त्याचा सिक्वल जुडवा २ येऊ घातला असून वरूण...
जेसिकाच्या बहिणीने केलं तिच्या खुन्याला माफ
रेल्वे स्थानकांतील प्लॅस्टिकबंदी मुहूर्त सापडेना
केंद्रीय मंत्री अनंत हेगडे यांना जीवे मारण्याची धमकी
हरयाणामध्ये कठुआची पुनरावृत्ती होता होता राहिली
शहापुरातील वीटभट्टी व्यवसाय धोक्यात
आर्ट फेस्टिव्हलमध्ये शिवसेनाप्रमुखांचे शिल्प
८१४ गावांना पाणीटंचाईची झळ
टपाल खात्याकडे ‘बेवारस’ पार्सलची थप्पी
जखम डोक्याला, शस्त्रक्रिया पायावर; ‘बिनडोक’ डॉक्टरवर कारवाई होणार
पायरसी करणाऱ्या ११ वेबसाईट्सवर बंदी
 नोटांची ‘ऑनलाइन’ विक्री जोरात
फाईव्ह स्टार हॉटेलमध्ये सायकल बंदी का
हवेत असतानाच एअर इंडियाच्या विमानाची खिडकी तुटली
भाजप नेत्याने केला अल्पवयीन मुलीचा विनयभंग
मुंबई | ठाणे | कोकण | पुणे
नाशिक | संभाजीनगर | नागपूर
देश | विदेश | क्रीडा
सामना भवन, दैनिक सामना मार्ग, प्रभादेवी,
मुंबई – ४०० ०२५
टेलीफोन: (०२२) ६६८८ ५५५५


आरक्षणाचा पूर्वेतिहास | Vaibhav Chhaya Writes...

आपल्या भारत देशाला लागलेली जातीव्यवस्थेची किड हाच या समृद्ध अशा महान देशाला लागलेला कलंक आहे. पूर्वापार प्रचलित असलेल्या जाचक व जुलूमी अशा वर्णव्यवस्थेचं अनौरस अपत्य म्हणजेच जाती व्यवस्था. ह्या जाती व्यवस्थेचं समुळ उच्चाटन करण्यासाठी अनेक थोर समाजसुधारकांनी अपार कष्ट सोसले. भारतातील तमाम पुरोगामी विचारसरणीच्या महापुरूषांनी अनेक अनिष्ट प्रथा, अंधश्रद्धा, सामाजिक दुर्गूण, समाजव्यवस्थेला पांगळी करणार्‍या किडीचे अस्तित्व संपवण्यासाठी प्रचंड यशस्वी असे प्रयत्न केले. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर जेव्हा संविधान निर्मितीची वेळ आली तेव्हा विधवा विवाह, बाल विवाहबंदी, स्त्री-पुरूष समानता, अस्पृश्यता, जातीयवाद आणि सर्व प्रकारच्या तत्सम विषमवृत्तीला आळा बसावा या उदात्त हेतूने या वृत्तीविरोधातल्या सर्व कायद्यांना डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांनी घटनेमध्ये अंतर्भूत केले. शतकानुशतके जातीयतेच्या गुलामगिरीत खितपत पडल्याने आणि सामाजिक व आर्थिक अवनतीमुळे शुद्रातिशुद्रांची जी भयावह स्थिती झाली होती त्यावर एकच उपाय डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांना दृष्टिपथास पडत होता आणि ते म्हणजे समान प्रतिनिधीत्व.
महाराष्ट्रात १९०२ साली म्हणजेच ब्रिटीशशासित भारतात कोल्हापूर संस्थानच्या क्रांतीकारी छत्रपती शाहू महाराज यांनी आपल्या राज्य प्रशासनात मागासवर्गांना ५०% आरक्षण मंजूर करताना त्याची योग्य अंमलबजावणी देखील केली. विसाव्या शतकाच्या आरंभात १९०२ साली शाहू महाराजांनी मागास वर्गांना सर्व प्रकारच्या नोकर्‍यांमध्ये आरक्षण देण्यासाठीचा एक अध्यादेश जारी केला, भारतातील हा आरक्षणासंबंधी जाहीर झालेला पहिलाच सरकारी अध्यादेश होय. देशात आरक्षण जरी दिले गेले असले तरी त्याचे वितरण मात्र अजूनही नीटसे होऊ शकले नाहीये. मुळात कोणत्या जातींना कोणत्या प्रदेशानुसार आरक्षण दिले जावे हाच सर्वाच मोठा तिढा आहे. अस्पृश्यतेबद्दल असलेली धारणा आणि त्याची दाहकता ही प्रदेशानुरूप बदललेली दिसते. उदा. धोबी समाजातील लोक हे उत्तर प्रदेशात अस्पृश्य म्हणून गणले जातात तर महाराष्ट्रात मात्र एक सेवक वर्ग म्हणून कायम पाहीले गेले आहे. असे असले तरी त्यांना कनिष्ठ दर्जाचीच वागणूक मिळत राहीलीये. काही ठिकाणी अस्पृश्यता ही व्यावसायिक आधारांवर ठरविलेली दिसते.
सध्याच्या काळात देशात चालत असलेल्या आरक्षण प्रणालीवर नजर टाकली तर असे लक्षात येईल की आरक्षण ही काय स्वातंत्र्योत्तर काळात बाबासाहेबांनी जन्माला घातलेली कंसेप्ट नाही. तसा बर्‍याच जणांचा हाच गैरसमज आहे. म्हणून या ठिकाणी भारतातल्या आरक्षण पद्धतीची जी जडणघडण झालीये तीचा घटनाक्रम पाहूया..
१८८२ – ब्रिटीश सरकारने हंटर आयोगाची नेमणुक केली. क्रांतीसूर्य जोतीराव फुले यांनी विनाशुल्क आणि सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षणासोबतच इंग्रज सरकारच्या तत्कालीन प्रशासनात उपलब्ध असलेल्या सर्व प्रकारच्या नोकर्‍यांमध्ये उचित आरक्षण आणि समान प्रतिनिधित्व देण्याची मागणी केली.
१८९१- सन १८९१ मध्ये त्रावणकोर संस्थानातल्या सार्वजनिक प्रशासन विभागात परप्रांतीयांच्या भर्तीविरोधात आंदोलन करताना सरकारी नोकर्‍यांमध्ये आरक्षण देण्याची मागणी केली.
१९०२- महाराष्ट्रातील कोल्हापूर संस्थानात छत्रपती शाहू महाराज यांनी आपल्या राज्य प्रशासनात मागासवर्गांना ५०% आरक्षण मंजूर करताना आरक्षणासंबंधीचा पहीला सरकारी अध्यादेश काढला. परंतू बडोदा आणि म्हैसूर संस्थानात कोल्हापूर संस्थानच्या आधीच आरक्षण लागू करण्यात आले होते. (परंतू बडोदा आणि म्हैसूर संस्थानातील अंमलाचे ठराविक वर्ष माहीत नाही. माहीती मिळताच वर्ष, वेळ अपडेट केले जाईल.)
१९०८ – इंग्रजांनी प्रथमच जातीय आणि अल्पसंख्यांक समुदायांसाठी आरक्षण लागू केले.
१९०९ – भारत सरकार अधिनियमात सन १९०९ साली आरक्षण पद्धती अंतर्भूत केली गेली.
१९१९- मॉंटेग्यू आणि चेम्सफोर्ड अहवालाची अंमलबजावणी सुरू.
१९२१- मद्रास प्रांताने जातीनिहाय आरक्षणासंबंधीचे अध्यादेश जाहीर करताना पुढीलप्रमाणे आरक्षण जाहीर केले.
१. अनुसूचित जाती आणि जमातींना ८
२. ब्राम्हण वर्ग १६
३. गैर ब्राम्हण ४४
१९३५- भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रस ने पुणे कराराला अनुसरून ठराव संमत केला. वास्तविक पाहता पुणे करार हा स्वतःच एक अभ्यासाचा आणि वाद-विवादाचा विषय आहे.
१९३५- भारत सरकार आधिनियम १९३५ मध्ये पुन्हा एकदा आरक्षणासंबंधीची तरतूद करण्यात आली.
१९४२- १९४२ साली भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी ऑल इंडिया डिप्रेस्ट क्लासेस मिशनची स्थापना केली. भारतातील अनुसूचित जातींना सरकारी नोकर्‍या आणि शैक्षणिक क्षेत्रात आरक्षण मिळावे यासाठी संघटनात्मक प्रयत्न केले.
१९४६- १९४६ सालच्या ब्रिटीश कॅबिनेट मिशनच्या अनेक शिफारसींनुसार योग्य प्रमाणात आणि समान गुणोत्तर राखून आरक्षण सागू करण्याचा प्रस्ताव दिला.
१९४७- भारताला स्वातंत्र्य मिळताच १९४७ साली संविधान समितीची स्थापना करण्यात आली. संविधान समितीतील अत्यांत महत्त्वाच्या अशा मसुदा समितीच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची नियुक्ती करण्यात आली.
१९४७-१९४९ – या दोन वर्षांच्या कालखंडात संविधान सभेत अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर चर्चा घडून आली.
१९४९- २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी भारताचे संविधान स्विकारले गेले.
१९५०- २६ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय संविधानाची अंमलबजावणी सुरू होऊन जगाच्या नकाशावर भारत अक सोर्वभौम राष्ट्र म्हणून उदयास आले.
भारतीय संविधानाने धर्म, जात, लिंग, जन्म ठिकाण, वंश आधारीत भेदभाव नाकारताना सर्वांना विकासासाठी समान संधी मिशवुन देण्यासाठी विशेष अशा कलमांचा अंतर्भाव केला आहे.
१९५३- काका कालेलकर आयोगाची स्थापना. सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक मागासवर्गांच्या अकुण परिस्थितीचे अवलोकन करण्यासाठी हा आयोग स्थापन करण्यात आला होता. या आयोगाच्या अनुसुचित जाती आणि अनुसुचित जमातींसाठी सुचविण्यात आलेल्या सार्‍या शिफारसी स्विकारल्या गेल्या तर, ओबीसींसाठी करण्यात आलेल्या सार्‍या शिफारसी नाकारण्यात आल्या.
१९५६- काका कालेलकर कमिटीच्या रिपोर्टनुसार संविधानातील अनुसुचींमध्ये संशोधन केले गेले.
१९७६- तब्बल २० वर्षांनी पुन्हा एकदा संविधानातील अनुसुचींमध्ये संशोधन केले गेले.
१९७९- १९७९ सालापर्यंत तत्कालीन भारत सरकारकडे सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेल्या वर्गांची आकडेवारी आणि एकुण परिस्थितीचा लेखाजोखा उपलब्ध नव्हता. यासाठी बहुचर्चित आणि विवादित ठरलेल्या मंडल आयोगाची स्थापना करण्यात आली. या आयोगाने ओबीसी जातींची व्याख्या करताना १९३० साली झालेल्या जणगणनेच्या आधारे ओबीसींच्या ५२% लोकसंख्येला १२५७ वर्गांत विभाजित केले.
१९८०- १९८० साली आयोगाने आपला अहवाल सादर करताना सुचविलेल्या शिफारसींनुसार पूर्वीच्या २२% मध्ये वाढ करताना ४९.५% पर्यंतची वाढ सुचविली. एकुणतः २००६ सालापर्यंत ओबीसी जातींची संख्या ही २२९७ अवढी झाली होती.
१९९०- १९९० मंडल आयोगाच्या शिफारसीनुसार वी. पी. सिंग सरकारने नवी आरक्षण प्रणाली सरकारी नोकर्‍यांमध्ये लागू केली. देशभरातील नानाविध विद्यार्थी संघटनांनी राष्ट्रव्यापी बंद पुकारले. दिल्ली विद्यापीठाच्या राजीव गोस्वामी नामक आंदोलकाने आत्मदहनाचा अयशस्वी प्रयोग केला.
१९९१ साली नरसिंह राव सरकारने सवर्णामधील आर्थिक मागास घटकांना आरक्षण लागू केले.
१९९२ साली सर्वोच्च न्यायालयाने इंदिरा साहनी प्रकरमणात दिलेल्या निर्णयानुसार ओबीसी आरक्षणाला योग्य ठरविले.
१९९५- ७७ व्या संविधान दुरूस्तीमध्ये अनुसूचित जाति आणि अनुसूचित जमातिच्या प्रगतीसाठी आरक्षण आवश्यक असल्याचा निर्वाळा देताना संविधान अनुच्छेद १६(४) (अ) चा समावेश केला.
१९९८ साली भारत सरकारने देशातील विविध वर्गांची, जातींची आणि समुदायांची आर्थिक, राजकीय, सामाजिक स्तरावरील सद्यस्थिती जाणून घेण्यासाठी एका मोठ्या राष्ट्रव्यापी सर्वेक्षणाची घोषणा केली. हे सर्वेक्षण नॅशनल सॅंपल सर्वे ऑर्गनायझेशन ने केले असून ह्यात त्यांनी एक निष्कर्ष मांडला तो असा, देशातील बहुसंख्य भागात ओबीसी वर्गातील काही जातींची तुलना ही सवर्णांसोबत केली जाउ शकते. मंडल आयोगाने ह्या निष्कर्षावर ताशेरे ओढले आहेत.
१२ ऑगस्ट २००५ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयानुसार कोणतेही राज्य हे त्यांच्या राज्यातील अल्पसंख्यांक, किेवा विनाअनुदानीत तसेच व्यावसायिक अभ्यासक्रमे चालवणार्‍या महाविद्यालयांवर आरक्षणासंबंधी कोणतीही जबरदस्ती करू शकणार नाही.
२००५ – २००५ साली केले गेलेल्या संविधान दुरूस्तीमध्ये खाजगी महाविद्यालयांत मागास वर्ग आणि जाती- जमातींसाठी असलेल्या आरक्षणाची व्याख्या सुनिश्चित करण्यात आली. या दुरूस्तीमुळे ऑगस्ट २००५ सालचं सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालाला अनपेक्षितपणे उलथवण्यात आलं.
२००६ – २००६ साली सर्वोच्च न्यायालयाच्या खंडपीठाने संविधानातील कलम १६(४) (अ), १६(४) (ब) आणि कलम ३३५ च्या तरतुदींना योग्य ठरविण्यात आलं.
२००६ सलापासून केंद्र सरकारच्या शैक्षणिक संस्थानात ओबीसीं साठी आरक्षण सुरु करण्यात आले.
२००७- मात्र २००७ साली केंद्र सरकारच्या शैक्षणिक संस्थानात ओबीसीं साठी आरक्षण प्रणालीला सर्वोच्च न्यायालयाने स्थगिती दिली.
२००८- १० एप्रिल २००८ रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयानुसार सरकारी अनुदानावर चालणार्‍या सर्व संस्थांनांमध्ये २७% ओबीसी कोटा सुरू करण्याच्या सरकारच्या निर्णयाला योग्य ठरविले. यावेळी क्रिमी लेअर निश्चित केला गेला. सोबतच खाजगी क्षेत्रांत आरक्षण हे फक्त त्यासंबंधीचा कायदा निर्माण झाल्यावरच सर्वोच्च न्यायलय त्यावर टिप्पणी करू शकेल असे नमुद केले.
२,५०,०० किंवा त्यापेक्षा अधिकचे वार्षिक उत्पन्न, डॉक्टर, इंजीनियर, चार्टर्ड एकाउंटेंट, अभिनेता, सल्लागार, प्रसारमाध्यमातील उच्चपदस्थ, लेखक, नौकरशाह, कर्नल आणि त्यासमान रँक असलेले अधिकारी, उच्च न्यायालय, सर्वाच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश केंद्र आणि राज्य सरकारच्या अ आणि ब श्रेणीतल्या सर्व अधिकार्‍यांच्या मुलांना ह्या क्रिमी लेअर मधून बाहेर ठेवण्यात आले आहे. याच बरोबर खासदार आणि आमदार यांच्या मुलांनाही यातून वगळले आहे.
← नवा सूर्य कवेत घेताना
मंडल आयोग आंदोलनाच्या नोंदी →


ashishchandorkar: तीन मुस्लिमांची कहाणी

खुबसुरत सूरतमधील भन्नाट अनुभव
गुजरातमध्ये मुस्लिम नागरिकांची म्हणजेच मुस्लिम मतदारांचीही संख्या लक्षणीय आहे. अगदी गुजरातच्या दिशेने जाणा-या गाड्यांमध्ये बसल्यापासून हा अनुभव येऊ लागतो. बुरखा घातलेल्या महिला किंवा पांढरी जाळीची टोपी घातलेले पुरुष किंवा टिपिकल बोहरी मंडळींची संख्या वाढलेली सहजपणे लक्षात येते. अगदी द्वारकेपर्यंत मुस्लिम मतदारांची संख्या लक्षणीय आहे. मग सुरतही त्याला कसा अपवाद असणार. सुरतमध्ये दोन दिवस फिरलो. त्यावेळचे हे काही अनुभव...
पहिला अनुभव एका चहावाल्याचा. सुरत टेक्सटाईल मार्केटमध्येच एका ठिकाणी चहा खूप चांगला मिळतो, असं समजलं. म्हणून मग तिथं चहा प्यायला गेलो. चहावाला मुस्लिम होता. ते आधी मा्हिती असतं तरी गेलोच असतो. चाळीशी-पंचेचाळिशी पार केलेला. डोक्यावर नेहमीची टोपी, पांढ-या रंगाची दाढी आणि नेहमीचा पेहराव. चहा एकदम फक्कड बनविला होता. खरोखरच मस्त.
काय यंदा काय माहोल आहे, असं अगदी नेहमीचं वाक्य फेकल्यानंतर तो सुरू झाला. साहब, इस बार रंग बदलेगा... हे एकच मोजकं वाक्य बोलून स्वतःच्या चातुर्याचं दर्शन त्यानं घडविलं. मग आम्हीही सुरु झालो. म्हटलं भाई, क्यो बदलेगा रंग... तेव्हा त्याचं उत्तर खूप भारी होतं. म्हटला, अब बहुत हो गया. (वाजपेयी यांच्यापेक्षा छोटा पॉझ) महंगाई कितनी बढ गई है... अब बस हो गया. (मला वाटलं, की मोदींची राजवट खूप झाली असं त्याला म्हणायचं आहे. त्यासाठीच तो बस हो गया असं म्हणत असावा. खरंतर त्याला तेच म्हणायचं होतं. पण त्यानं ते चतुराईनं टाळलं.) त्याच्या मनात मोदींबद्दल कदाचित राग असावा, पण त्यानं तो व्यक्त करणं कौशल्यानं टाळलं. अगदी हसतहसत.
नंतर एक कडवट मोदी विरोधक पाहिला तो भाजपच्या एका रॅलीत. भाजपच्या लिंबायत मतदारसंघातील मराठी उमेदवार संगीता पाटील यांच्या रॅलीत आम्हीही सहभागी झालो होतो. माहोल अनुभवण्यासाठी. हा मतदारसंघ सुरत स्टेशनपासून चार-पाच किलोमीचटवर. या मतदारसंघात झोपडपट्ट्यांची संख्या जाणवण्याइतपत आहे. यामध्ये फिरत असताना मुस्लिम नागरिकांची वस्ती असलेल्या मोहल्ल्यातून भाजपची रॅली जात होती. रॅली पुढे पुढे सरकत होती आणि वस्ती अधिकाधिक दाट होत होती.
एका ठिकाणी एका गल्लीतून एक एम ८० वाला समोर येऊन थांबला. बेकरी वगैरेचा व्यवसाय असावा. एम ८० वर दोन पिशव्या लटकविल्या होत्या. त्यावरून मी अंदाज बांधला. भाजपच्या कार्यकर्त्यांनी भगवे टी-शर्ट घातले होते आणि उपरणी परिधान केली होती. आम्हीच फक्त भगव्या रंगाशिवाय होतो. आम्ही त्यांच्यापैकीच एक आहोत, असं समजून आमच्याकडे पाहून अत्यंत त्वेषानं तो म्हणाला, मोदीने कुछ बॉटल बिटल भेजा है क्या... एकच वाक्य बोलला पण काय बोलला. एकच बोला लेकिन क्या बोला... मोदींबद्दलचा राग, द्वेष, चीड, संताप, खुन्नस त्याच्या शब्दात आणि प्रश्न विचारण्याच्या शैलीत अगदी स्पष्टपणे दिसत होती. त्याकडे दुर्लक्ष करून पुढे निघालो. पण त्याचे डोळे अजूनही माझ्या डोळ्यासमोर आहेत.
नंतर रॅली फक्त मुस्लिमांच्या वस्तीतून फिरत होती. तेव्हा भाजपच्या घोषणांना त्या वस्तीतील छोटी छोटी शेंबडी पोरं जोरदार प्रत्युत्तर देत होती. कमल जिताओ... या घोषणेला पंजा जिताओ... किंवा वच्चा रे वच्चा कमल वच्चा (आलं रे आलं कमळ आलं) या घोषणेला वच्चा रे वच्चा पंजा वच्चा अशी प्रत्युत्तर मिळत होती. पंजाचे झेंडे फडकाविणं किंवा पंजाच्या नावानं घोषणा देणं, हे काम होतं शेंबडी पोरं करत होती. शाळेत किंवा मदरशात जसं शिक्षण मिळतं तसंच मोदी किंवा भाजपविरोधाचं अथवा काँग्रेस प्रेमाचं शिक्षण या मुलांना घरात किंवा परिसरात मिळत असावं.
तिसरी व्यक्ती भेटली नरेंद्र मोदी समर्थक. भाजपचे नवसारीचे खासदार सी. आर. पाटील (हे देखील मराठीच आहेत.) यांच्या संपर्क कार्यालयात दक्षिण गुजरातसाठी मिडीया सेल स्थापन केला आहे. भाजपचे महाराष्ट्र प्रवक्ते माधव भंडारी हे त्याचे प्रमुख आहेत. मराठीमध्ये अत्यंत प्रभावीपणे बोलणारे भंडारी हे गुजरातीतूनही तितकाच अस्खलित आणि सहज संवाद साधू शकतात, हे तिथं कळलं.
तर त्याच कार्यालयात दक्षिण गुजरात विद्यापीठात मास कम्युनिकेशन आणि जर्नालिझम करणारी सेरा शेख ही विद्यार्थिनी भेटली. ती या मिडीया सेलमध्ये भंडारी यांची असिस्टंट म्हणून काम करीत होती. मकरंद जोशी नावाचा मराठी युवकही तिथं असिस्टंट म्हणून कार्यरत होता. ही सेरा शेख दिसायला एकदम मॉडर्न. टकाटक. जीन्सची पॅन्ट आणि हिरव्या रंगाचा लूज टॉप. मनातील स्टिरिओटाईप प्रतिमांमुळंहिचं नाव शेख असेल असं मनातही आलं नसतं.
तिचं नाव सेरा शेख असल्याचं समजल्यानंतर माझी उत्सुकता चाळविली. मग नंतर थोड्या वेळानं तिला विचारलं, तुला किंवा तुझ्या घरातील व्यक्तींना मोदींबद्दल काय वाटतं किंवा मुस्लिम समाजाचे ते विरोधक आहेत, असं वाटत का... त्यावर तिचं उत्तर मार्मिक होतं. मोदी यांना विकासाचे ध्येय आहे. मुस्लिमविरोधक म्हणून त्यांचे चित्र रंगविले जात असले तरी मला किंवा आमच्या नातेवाईकांमध्ये कोणालाच तसे वाटत नाही. जी मंडळी कमी शिकलेली आहेत किंवा जे विचार न करता बोलतात त्यांना कदाचित ते मुस्लिमविरोधक वाटत असतील. पण आम्हाला त्यांचे काहीच वावडे नाही. तिला आणि तिच्या घरच्यांना मोदींचा राग नाही, हे आम्हालाही माहिती होतंच. अन्यथा ती भाजपच्या कार्यालयात मिडीया असिस्टंट म्हणून रुजू झालीच नसती.
सुरतमध्ये आलेले हे तीनही अनुभव खूपच बोलके होते आणि लक्षात राहण्यासारखे. नरेंद्र मोदींनी कितीही सदभावना यात्रा आणि दौरे केले तरी हा द्वेष आणि संताप कमी होईल का, याबद्दल अजिबात साशंकता नाही. ती कमी होणारच नाही.
द्वारा पोस्ट केलेले ashishchandorkar येथे 10:07 am
छान अनुभव आशिष... लगे रहो...
मोदीत्व हे तत्व झालंय गुजरातमध्ये तत्वाला दोन्ही बाजू असतात. दोघे द्वेष करणारे मुस्लिम त्याच्या अतिवापराने द्वेष करत असावेत. सेराला तसं न वाटता त्याची दुसरी बाजू महत्त्वाची वाटत असावी...
I liked the line... खाण्‍याचे ब्‍लॉग्‍जही येत राहतील.. पण मी त्‍यासाठी आलेलो नाही...
मस्त झालाय लेख. प्रातिनिधीक प्रतिक्रिया. अटलबिहारींपेक्षा छोटा पॉज..ही तुलनाच भारी..आणि मोंदीने बोटल भेजी है क्या..काय डायलॉग आहे. भार्री..सागर गोखले
... आणि विठ्ठलाने बोलावूनच घेतले
एकादशीला झाली पंढरपूर वारी... देवाच्या इच्छेपुढे आपले काही चालत नाही, असं म्हणतात. नुकताच याचा प्रत्यय आम्हाला आला. (आम्हाला म्हणजे मी, व...
हे तर महाराष्ट्र दूषण...
बी ग्रेडी पिलावळीचा बंदोबस्त करा... शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांना ‘महाराष्ट्र भूषण’ पुरस्कार देण्याच्या निमित्ताने निष्कारण झालेला वाद...
तांबे उपहारगृह गिरगांव म्हणजे मराठी माणसाची जान. मराठी माणसाची शान. गिरगावातल्या सत्कार नावाच्या हॉटेलवर मी यापूर्वीच लिहिलं आहे. सत्कार...
कसला आलाय समाजावर अन्याय सर्वच राजकीय पक्षांनी ब्राह्मण समाजास प्रातिनिधीत्व डावलल्यामुळे ब्राह्मण समाजाने पुण्यात नकाराध...
एखादा निर्णय घेण्यासाठी किंवा कायदा करण्यासाठी पावले उचलायची. मात्र, ‘सोशल मीडिया’ किंवा मीडियावरून त्याची खिल्ली उडविण्यात येऊ लागली ...
टिळक, सावरकर, मंगेशकर, तेंडुलकर
ब्राह्मण समाजाचे नामोनिशाण मिटवा पुण्याच्या लाल महालातील दादोजी कोंडदेव यांचा पुतळा हटविण्यास दिल्याबद्दल पुणे महानगरपालिकेचे अभिनंदन. आत...
खाकरा, ढोकला, फाफडा आणि मठिये
कडकडून भूक लागली आहे आणि आपल्यासमोर कोणीतरी विविध पदार्थांनी भरलेली गुजराती थाळी आपल्यासमोर आली की काय खावं आणि काय नको, अशी आपली अवस्था होऊ...
जसे फॅमिली डॉक्टर्स असतात, तसा उपेंद्र पांडुरंग केळकर हा आमचा फॅमिली केटरर होता. खरं सांगतो, ‘ होता ’ हा शब्द उपेंद्रच्या संदर्भात लिहिणं...
'आठवणी'चा समृद्ध व सुंदर खजिना... कलाकार हा जन्मजात असावा लागतो, असं म्हणतात. ते खरंही आहे. शाळा-कॉलेजातून अभ्यासक्रम पूर्ण करु...
बेलापूरला साम मराठीमध्ये असताना मुंबईत येणं फारसं व्हायचं नाही. पण सामना जॉईन केल्यानंतर रोजच्या रोज मुंबईत येण आलंच. दादर-परळमधील ब-याच न...
कशी साधली मोदींनी हॅट्‍ट्रिक
गावात सीएनजी रिक्षा नि क्राँकीटचे रस्ते
भाई, ये केशुभाई किधर है...
सर्व हक्क लेखकाकडे सुरक्षित... फक्त अनुमतीने वापरण्यास परवानगी. ती देखील साभार.. Watermark theme. Powered by Blogger.


रत्नागिरीत २८ एप्रिलपासून मांडवी पर्यटन महोत्सव
रत्नागिरी : रत्नागिरी शहरातील मांडवी समुद्रकिनारी २८ एप्रिल ते एक मे २०१८ या कालावधीत मांडवी पर्यटन महोत्सव आयोजित करण्यात आला आहे. मांडवी परिसर पर्यटन विकास सेवा सहकारी संस्था आणि श्री देव भैरव देवस्थान ट्रस्ट यांच्या संयुक्त विद्यमाने त्याचे आयोजन करण्यात आले आहे. मांडवी परिसर पर्यटन विकास सेवा सहकारी संस्थेचे अध्यक्ष राजीव कीर यांनी पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली.
रत्नागिरीतील शासकीय विश्रामगृहात १० एप्रिल रोजी आयोजित करण्यात आलेल्या पत्रकार परिषदेत ते बोलत होते. या वेळी श्री देव भैरव देवस्थानचे अध्यक्ष रूपेंद्र शिवलकर, नगरसेवक बंटी कीर, नगरसेविका दया चवंडे, रशीदा गोदड, नितीन तळेकर, राजन शेटे, बिपिन शिवलकर, संतोष शिवलकर, काका तोडणकर, प्रवीण रुमडे, मनीषा बेडगे, शंकर मिलके, आदित्य वारंग यांच्यासह अन्य मान्यवर उपस्थित होते.
कीर म्हणाले, ‘शहरातील पर्यटन व्यवसायाला चालना देऊन स्थानिकांना रोजगार उपलब्ध करून देणे, स्थानिक नागरिकांमध्ये स्वच्छतेबाबत जागरूकता निर्माण करणे, स्थानिक तरुणांना पर्यटन व्यवसायाकडे आकर्षित करणे या हेतूने हा महोत्सव गेल्या वर्षीपासून सुरू केला आहे. २८ एप्रिलला सायंकाळी मांडवी भैरी मंदिर ते मांडवी समुद्रकिनारा या मार्गावर शोभायात्रा निघणार असून, सहा वाजता वाळूशिल्प, खाद्य महोत्सवाच्या उद्घाटनाने महोत्सवाला सुरुवात होईल.’
‘या महोत्सवामध्ये स्थानिक मच्छिमार मुलांच्या मदतीने पर्यटकांना मासेमारीचे प्रात्यक्षिक दाखवण्यात येणार आहे; तसेच मासे पकडण्याचा ‘रापण’ हा प्रकार पर्यटकांना सहभागी होऊन अनुभवता येणार आहे. त्याचबरोबर लहान मुलांसाठी घोडागाडी रपेट, फनफेअर असे अनेक मनोरंजनाचे कार्यक्रम होणार आहेत. व्यवसायांत आणि कलाविष्कारांमध्ये स्थानिकांना जास्तीत जास्त वाव दिला जाणार आहे. पर्यटकांना कोकणी खाद्य संस्कृतीचा आस्वाद देण्यासाठी खेकडे, कोळंबी, कालवे, मटण-वडे, कोंबडी-वडे, भाकरी, बिर्याणी यांबरोबरच जांभूळ, करवंद, तोरणे, काजू आदी रानमेव्याची चव चाखायला मिळणार आहे,’ असे कीर यांनी सांगितले.
महाबळेश्वरचे प्रसिद्ध स्ट्रॉबेरी आईस्क्रीम, आरोग्यवर्धक नीरा स्ट्रॉबेरी वाइन हे या महोत्सवाचे खास आकर्षण आहे. उद्घाटनासाठी पर्यटनमंत्री जयकुमार रावल, नगराध्यक्ष राहुल पंडित, आमदार उदय सामंत, आमदार राजन साळवी, माजी आमदार बाळ माने, तर समारोपासाठी जिल्ह्याचे पालकमंत्री रवींद्र वायकर यांना आमंत्रित केल्याचे कीर यांनी या वेळी सांगितले.
‘या महोत्सवांतर्गत रत्नागिरी जिल्हा जलतरण संघटनेतर्फे जिल्हास्तरीय जलतरण स्पर्धाही घेण्यात येणार आहे. ज्येष्ठ जलतरणपटू शंकर मिलके यांच्या मार्गदर्शनाखाली ही स्पर्धा घेण्यात येणार आहे. या स्पर्धेच्या उद्घाटन समारंभाला आंतरराष्ट्रीय जलतरणपटू प्रकाश नाडर उपस्थित राहणार आहेत. नाडर हे दोन्ही पायांनी अपंग असूनही त्यांनी अनेक स्पर्धा गाजवल्या आहेत. १० आंतरराष्ट्रीय पदके, १३५ राष्ट्रीय पदके, दोन जागतिक साहसी स्पर्धा पदके, तीन राष्ट्रीय साहसी पदके पटकावली आहेत. ते मूळचे तमिळनाडू येथील असून, वेगवेगळ्या १५ राज्यांत त्यांनी आतापर्यंत ११० वेळा रक्तदान केले आहे,’ असेही कीर यांनी सांगितले.
(या पत्रकार परिषदेचा व्हिडिओ सोबत देत आहोत.)
स्तुत्य उपक्रम आहे. आपणाला हार्दिक शुभेच्छा
रत्नागिरीत एक मे रोजी ‘राउंड टेबल कॉन्फरन्स’ रोटरी क्लबतर्फे निरीक्षणगृहात वृक्षारोपण रत्नागिरीत ‘वात्सल्य स्नेह फाउंडेशन’ची स्थापना ‘जिज्ञासा’तर्फे साहित्य अभिवाचन स्पर्धा उत्साहात रत्नागिरीत दांडिया स्पर्धेचे आयोजन
आंबा : पोषक तत्त्वांचा खजिनाच..
‘ग्रहण’ मालिकेच्या निमित्ताने नारायण धारपांच्या पुस्तकांना पुन्हा मागणी
दगडूशेठ गणपतीला ११ हजार आंब्यांचा महानैवेद्य
नागभीड अभयारण्य, माणिकगड, पवनी
...त्या तिघींनी दिली मराठी शाळेला ‘संजीवनी’
‘ऑरेंज सिटी’ नागपूर, रामटेक आणि बरंच काही


The long-term solution for the sugar industry in the air साखर उद्योगासाठी हवेत दीर्घकालीन उपाय | eSakal

साखर उद्योगासाठी हवेत दीर्घकालीन उपाय
मंगळवार, 15 नोव्हेंबर 2016
साखरेचे भाव वाढल्यामुळे ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची या वर्षीची समस्या संपणार असली, तरी साखर उद्योगाला स्थिरता येण्यासाठी दीर्घकालीन उपाय योजले पाहिजेत. सध्या या उद्योगासंदर्भात सरकार घेत असलेले निर्णय हे तत्कालीन परिस्थिती पाहून घेतले जात आहेत. ही पद्धत बदलण्याची आवश्‍यकता आहे.
साखरेचे भाव वाढल्यामुळे ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांची या वर्षीची समस्या संपणार असली, तरी साखर उद्योगाला स्थिरता येण्यासाठी दीर्घकालीन उपाय योजले पाहिजेत. सध्या या उद्योगासंदर्भात सरकार घेत असलेले निर्णय हे तत्कालीन परिस्थिती पाहून घेतले जात आहेत. ही पद्धत बदलण्याची आवश्‍यकता आहे.
वसंतदादा शुगर इन्स्टिट्यूटतर्फे आयोजिलेल्या "शुगरकेन व्हॅल्यू चेन-व्हिजन शुगर2025' या आंतरराष्ट्रीय साखर परिषदेचे उद्‌घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते रविवारी (ता. 13) झाले. शेतीमध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर वाढविल्यास कृषीक्षेत्रात परिवर्तन होईल, हा मुद्दा मोदी यांनी प्रामुख्याने मांडला. प्रतिएकरी ऊस उत्पादनात वाढ करावी, इथेनॉलचा वापर वाढविण्यासाठी नवे धोरण आखावे, हे मुद्दे त्यांच्या भाषणात आले; मात्र सध्या शेतकऱ्यांना मिळणारा रास्त व किफायतशीर भाव (एफआरपी), साखर कारखान्यांच्या कर्जाचे पुनर्गठन या मुद्द्यांना त्यांनी स्पर्श केला नाही. या परिषदेत येत्या दोन दिवसांत यासंदर्भात चर्चा होणे अपेक्षित आहे. कारखान्यांना आर्थिक स्थिरता येण्यासाठी सरकारचे धोरण स्थिर हवे. शेतकऱ्यांनाही उसाचा चांगला भाव मिळाला पाहिजे. साखर उद्योगासमोरील समस्या सोडविण्याचे आवाहन माजी केंद्रीय कृषिमंत्री शरद पवार यांनी या परिषदेत केले; मात्र या उद्योगापुढील प्रश्‍नांबाबत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसही फारसे बोलले नाहीत.
राज्यातील गेल्या वर्षीच्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे उसाची उपलब्धता यंदा कमी आहे. साखर उत्पादन सुमारे पन्नास टक्‍क्‍यांनी घटणार आहे. त्याचा परिणाम मराठवाडा आणि पश्‍चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये जाणवेल. काही कारखाने उसाअभावी बंद राहतील, तर काही कारखान्यांना दरवर्षीएवढा ऊस न मिळाल्याने त्यांचे गाळप हंगाम लवकर बंद होतील. या कारखान्यांपुढे गेल्या वर्षी एफआरपी देण्यासाठी घेतलेल्या कर्जाच्या परतफेडीची समस्या आहे. दुसऱ्या बाजूला, पुरेसा ऊस असलेल्या भागातील शेतकरी एफआरपीपेक्षा जादा भाव मिळण्यासाठी आग्रही आहेत. साखरेचे भाव वाढल्याने कारखानेही जास्तीत जास्त गाळप करण्यासाठी अन्य कारखान्यांच्या क्षेत्रातील ऊस मिळविण्यासाठी प्रयत्नशील राहतील. त्यामुळे, उसाची पळवापळवी वाढणार आहे.
शेतकऱ्यांना गेल्या दोन वर्षांत एफआरपीची रक्कम लगेच मिळाली नव्हती. साखरेचे भाव कोसळल्याने शेतकऱ्यांना रक्कम देणे कारखानदारांनी टाळले होते. राज्य सरकारने खंबीर भूमिका घेतल्याने गेल्या वर्षी आणि या वर्षाच्या प्रारंभी शेतकऱ्यांना त्यांची एफआरपीची सर्व रक्कम मिळाली. त्यासाठी केंद्र सरकारने कारखान्यांना कर्ज दिले. यंदा शेतकऱ्यांना एफआरपी मिळण्यात अडचण नाही; मात्र यंदा चांगला पाऊस पडल्याने उसाची लागवड वाढली. त्यामुळे पुढील वर्षी साखरेचे उत्पादन वाढेल. तेव्हा साखरेचे भाव घसरण्याची शक्‍यता आहे. पुन्हा जुनेच प्रश्‍न डोके वर काढतील. हे लक्षात घेऊन पाच कोटी ऊस उत्पादक आणि आठशे अब्ज रुपयांची वार्षिक उलाढाल असलेल्या साखर उद्योगाला स्थिरता मिळवून देण्यासाठी केंद्र सरकारने दीर्घकालीन उपाय योजण्यावर भर दिला पाहिजे. साखरेबरोबरच इथेनॉलला चांगला भाव मिळाल्यास या उद्योगाची प्रगती होईल.
'डोण्ट वरी बी हॅप्पी'मध्ये दिसणार स्वानंदी टिकेकर
उमेश कामत आणि स्पृहा जोशीने गाजवलेल्या 'डोण्ट वरी बी हॅप्पी' या नाटकातील प्रणोतीची जागा कोणती अभिनेत्री घेणार हि बऱ्याच दिवसांपासून लागलेली...
दुर्गा देवरेने साधली दुहेरी ‘सुवर्ण’ संधी
नागपूर - महाराष्ट्राच्या चैत्राली गुजर, पूनम सोनुने आणि दुर्गा देवरे यांना कोईम्बतूर येथे सुरू असलेल्या कुमार गटाच्या फेडरेशन ॲथलेटिक्‍स...
राष्ट्रीय टेनिस स्पर्धेत शरण्या विजेती
पुणे - पाचगणी येथे झालेल्या सोळा वर्षांखालील गटाच्या राष्ट्रीय सीरिज टेनिस स्पर्धेत एकेरीत मुलींच्या गटात पुण्याच्या शरण्या गवारेने विजेतेपद...
कल्याण आरटीओच्या नवीन इमारत निधीला मंजुरी
कल्याण : कल्याण आरटीओ उपप्रादेशिक परिवहन कार्यालयाच्या कल्याण मधील वाडेघर येथील नवीन इमारतीच्या बांधकामासाठी सरकारने 10 कोटी 46 लाख 25 हजार 942...
साखरेच्या प्रश्नावर तोडगा काढण्यासाठी आज दिल्लीत बैठक - शरद पवार
कोल्हापूर - साखरेचे दर आणि साखर उद्योग अडचणीत आला आहे. त्यावर तोडगा काढण्यासाठी पंतप्रधान यांना पत्र लिहिले. आज दिल्लीत साखरेच्या प्रश्नावर तोडगा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


एप्रिल | 2012 | साधं-सरळं

मनातलं जसच्या तसं उतरवलेलं…
Twitter Facebook आरएसेस वाहिनी
म्यानेजमेंट – ह्यांना त्रास काय असतो हो
( “काय आहे बे आता
हा मला हाक मारतोय ना, हा आहे माझा म्यानेजर. मी एफ.बी. वर लॉगीन व्हायचं आणि ह्याने, लेकाने, माझ्या सिस्टीम जवळ यायचं, ह्यात ह्याचं टायमिंग गेल्या दीड वर्षात कधीच चुकलं नाही … पण करता काय … पण करता काय
“अरे वैभव, तुझं रेसिग्नेशनचं तर अपेक्षित नव्हतंच …. त्यात तू नोटीस पिरीयड सुद्धा सर्व्ह करायला तयार नाहीयेस …. का रे बाबा
(“तू पिळला तेव्हढा पुरे नाही का रे … आता तरी जाऊ दे कि मायला … आता तरी जाऊ दे कि मायला
“सर मला दुसरा जॉब मिळालाय … आणि त्यांना जॉयनिंग लवकर हवी आहे …आणि माझी प्रोजेक्ट तसाही संपलाच आहे. तर वाटलं कि तुम्हाला काही प्रोब्लेम नसेल … ”
(“नसता मिळाला तरी हेच म्हटलं असतं हलकटपूर नरेश … तुमच्या राज्यात अजून राहिलो तर माझी असली नसली बुद्धी सुद्धा खपवणार तू … तुमच्या राज्यात अजून राहिलो तर माझी असली नसली बुद्धी सुद्धा खपवणार तू
“अरे हो रे. …. पण… म्हणजे. …”
हा असाच बोलतो …. ह्याच्या वाक्यातल्या शब्दांचं काहीच ताळ-तंत्र नसतं. वरून आपल्यालाच विचारणार, ‘Are we on the same page … You got me right’ …. सवय झालीये आता आम्हाला,असो ….
“अरे हो रे. …. पण… म्हणजे. …तसा मला काहीच प्रॉब्लेम नाहीये. …. म्हणजे … मला काय …. मी तर …. मला तर खरं तर आनंद होतो आहे …. म्हणजे …. मी तर …. मला तर खरं तर आनंद होतो आहे …. म्हणजे …. मी … मला … नाही … हां …. तू समजला ना  …. मी … मला … नाही … हां …. तू समजला ना  …. तू सांग बिनधास्त … कधी जायचय ते …… मी सगळं सांभाळू शकतो …. तू सांग बिनधास्त … कधी जायचय ते …… मी सगळं सांभाळू शकतो
 जिभेला सांभाळायला शिक कि आधी बोलतोय काय … डोक्यात काय बोलतोय काय … डोक्यात काय …. आणि मधेच बाजूने जाणाऱ्या ह्या राजलक्ष्मीला बघतोस काय …. आणि मधेच बाजूने जाणाऱ्या ह्या राजलक्ष्मीला बघतोस काय …. डोकं … (जर असेल तर), व जीभ आणि डोळे इकडे तिकडे पळवण्यापेक्षा एका गोष्टीवर लक्ष देशील तर आमची धावपळ कमी होईल रे …. नॉन-सेन्स …. डोकं … (जर असेल तर), व जीभ आणि डोळे इकडे तिकडे पळवण्यापेक्षा एका गोष्टीवर लक्ष देशील तर आमची धावपळ कमी होईल रे …. नॉन-सेन्स
“सर मग के.टी. करून एक दहा दिवसात रिलीव्ह करा मला.”
 …. म्हणजे …. काम नसेल तर एकही दिवस रिकामा कंपनी मध्ये घालवायचा नाही ह्या मताचा आहे मी … आं …. हा …कसं आहे, काम नसेल ना, तर दुसऱ्या आठवड्यात पेपर टाकायलाच पाहिजे …. रिकामं बसून वेळ वाया घालवायचाच नाही. अरे मी सुद्धा तेच करेल .. मी सांगितलंय न तुला आधीच. ….हो ना
(“त्या हिशोबाने तर …., जॉईन केलास त्याच्या पुढच्याच आठवड्यात तू रिझाईन करायला पाहिजे होतं हलकटा जॉयनिंग फॉरम्यालिटीस सोडल्या, तर कामंच काय केलेस तू जॉयनिंग फॉरम्यालिटीस सोडल्या, तर कामंच काय केलेस तू
“हो सर. सांगितलंय तुम्ही. तर मग …. दहा दिवस पक्के समजू, मी सर
 … म्हणजे …. बघ … माझ्या कडून काहीच प्रॉब्लेम नाहीये रे .. बाकी म्यानेजमेंट च्या हाती… ह्यांचा लेकांचा काही नेम नसतो रे …. मी सांगितलंय त्यांना …. कि त्याचं मन नाहीये इथे … जाउद्या त्याला …. पण …. म्हणजे …. कि त्याचं मन नाहीये इथे … जाउद्या त्याला …. पण …. म्हणजे …. मी … मला … नाही … हां …. तू समजला ना  …. मी … मला … नाही … हां …. तू समजला ना
(“हां … बिलकुल समजलो सारं … म्हणजे तू काही मदत करणार नाहीयेस माणसा…”)
“बाकी बरे केलेस तू वैभव, तशीही हि कंपनी तुझ्यासाठी बरोबर नाहीये … काय माहित काय सुरु आहे … मी पण रिजाईन केले आहे. माहित आहे ना तुला … मी पण रिजाईन केले आहे. माहित आहे ना तुला
(“हां तो तुझ्या ड्राफ्ट मध्ये असलेला मेल बद्दल बोलतोय होए … तीन महिन्यांपासून किती लोकांना दाखवलास तू … तीन महिन्यांपासून किती लोकांना दाखवलास तू ….. अरे किती लोकं तर खरंच आस लावून बसले आहेत कि तू निघशील इथून ….. अरे किती लोकं तर खरंच आस लावून बसले आहेत कि तू निघशील इथून … लोकांच्या भावनांसोबत असं खेळ करतो हलकटा … लोकांच्या भावनांसोबत असं खेळ करतो हलकटा लवकरच वरच्याची लाथ बसणार आहे बघ तुला लवकरच वरच्याची लाथ बसणार आहे बघ तुला
 …. अरे शुक्रवारी शेवटचे २ तास तुझाच मेल बॉक्स उघडून मीच विचार करत होतो तुझं रेसिग्नेशन सेंड करायचं म्हणून, तू काय थापा मारतो आहे मला … तुझा पासवर्ड माहित्ये मला. अॅडमिन ने दिलेला पासवर्ड सुद्धा बदलण्याची बुद्धी नाहीये तुला …. किती कष्ट लागलेत माहिती आहे सेंड वर क्लिक ‘न’ करण्यासाठी … तुझा पासवर्ड माहित्ये मला. अॅडमिन ने दिलेला पासवर्ड सुद्धा बदलण्याची बुद्धी नाहीये तुला …. किती कष्ट लागलेत माहिती आहे सेंड वर क्लिक ‘न’ करण्यासाठी ….. पण तू काही सुधारायचा नाहीस … सेंड करूनच टाकतो थांब आज … अरे त्या डी.एम. चा पासवर्ड माहित नाही म्हणून सांग, नाहीतर तिकडून एक्सेप्ट सुद्धा केलं असतं मी तुझं रेसिग्नेशन ….. पण तू काही सुधारायचा नाहीस … सेंड करूनच टाकतो थांब आज … अरे त्या डी.एम. चा पासवर्ड माहित नाही म्हणून सांग, नाहीतर तिकडून एक्सेप्ट सुद्धा केलं असतं मी तुझं रेसिग्नेशन
“ठीक आहे सर. ऑल द बेस्ट
 …. चांगली बातमी दे रे देवा
“सर, मला बोलावले होते तुम्ही
(हा एच.आर. म्यानेजर काय करतोय इथे ….चांगली बातमी ….. चांगली बातमी ….. रिलीव्ह …. रिलीव्ह ….)
” ….वैभव तू २२ इंटरव्ह्यूस घेतलेत … पण एकही क्यांडीडेट् सिलेक्ट नाही केलास … ”
(हान तिच्या मायला …. मला वाटला सोडताहेत मला … )
“सर, प्रोफ़ाईल तितक्या चांगल्या नव्हत्या ….”
“का बरं चांगल्या नव्हत्या
 …. अरे चांगल्या नव्हत्या, म्हणजे, चांगल्या नव्हत्या … अजून काय आहे त्यात …. सायफर सायफर खेळतो आहे का आपण इथे … अजून काय आहे त्यात …. सायफर सायफर खेळतो आहे का आपण इथे
“म्हणेज वैभव, तुला २२ प्रोफाईल्स दिल्या होत्या आतावर …. अजून नाही आहेत प्रोफाईल …. काय करायचे सांग
 … मी काय करू त्यात
“सर मी काय करू शकतो … इथे जे काम करावं लागतं त्या हिशोबाने मला क्यांडीडेट्स ठीक नाही वाटले … काही क्यांडीडेट्सला तर सर साधी रिक्वायरमेंट सुद्धा कळत नाही सर…”
“एक मिनिट, रिक्वायरमेंट इंग्लिश मध्ये असते बरोबर …. तू म्हणतो आहेस कि क्यांडीडेट्स ला इंग्लिश सुद्धा येत नाही …. तू म्हणतो आहेस कि क्यांडीडेट्स ला इंग्लिश सुद्धा येत नाही
(“तुम्हाला तर नक्कीच येत नाही असं दिसतंय सर … अरे काय लावलं आहे हे … अरे काय लावलं आहे हे
समोरच्याच्या कानशिलावर वाजवायला उचलेला हाथ कसाबसा कपाळावर फिरवतो आहे असे दाखवत त्रासून मी समोर बघत होतो …
“तुला अजून दहा प्रोफ़ाईल्स देतो वैभव… ह्यातून कुणी तरी सिलेक्ट होईल ह्याची हमी देतोस का तू” – इति ह्युमन-रिसोर्स-डीपार्टमेंट नरेश एच.आर. म्यानेजर.
(“तुझ्या डीपार्टमेंट मधल्या ज्या पोरीला तू लग्नाचं आश्वासन देऊन २ वर्षापासून फिरवतो आहेस, ती एक दिवस तुझ्या घरी जाऊन तुझ्या बायको पोरांसमोर तोंड उघडणार नाही ह्याची हमी देऊ शकतो का रे तू मला हमी मागतो आहे मला हमी मागतो आहे
“सर मी हमी नाही घेऊ शकत ह्याची, प्रोफाईल ठीक वाटली तर ठीक, नाही तर नाही … आणि तसंही रिसोर्स म्यानेजमेंट माझं काम नाही. तुम्हाला सिलेक्ट करायचंच असले कुणाला तर करून टाका तुमच्याकडूनच. नंतर मला बोलणे नाही ऐकायचे कि ‘हे तू कुणाला सिलेक्ट केलंय
एच.आर. म्यानेजर आणि डी.एम. एक दुसऱ्याकडे बघताहेत ….
“तुम्ही जाऊ शकता वैभव.”
 ….. कुणीही जॉब बदलण्याचं ८०% कारण ….नाही नाही. मी दुसरीकडे जॉईन करतांना एच.आर. ला आपण सांगतो त्या कारणाबद्दल बोलत नाहीये. मी, आपण दुसरा जॉब शोधणं सुरूं करायच्या खऱ्या-खुऱ्या नेमक्या कारणाबद्दल बोलतोय. काय म्हणता ….नाही नाही. मी दुसरीकडे जॉईन करतांना एच.आर. ला आपण सांगतो त्या कारणाबद्दल बोलत नाहीये. मी, आपण दुसरा जॉब शोधणं सुरूं करायच्या खऱ्या-खुऱ्या नेमक्या कारणाबद्दल बोलतोय. काय म्हणता तुम्ही नाही आहात सहमत तुम्ही नाही आहात सहमत तुम्ही संतुष्ट आहात तुमच्या जागी तुम्ही संतुष्ट आहात तुमच्या जागी हम्म …. भाग्यवान आहात मग तुम्ही … पण मी तर असं ऐकलं आहे कि ‘कर्मचारी कधीच म्यानेजमेंट कडून संतुष्ट राहू शकत नाही हम्म …. भाग्यवान आहात मग तुम्ही … पण मी तर असं ऐकलं आहे कि ‘कर्मचारी कधीच म्यानेजमेंट कडून संतुष्ट राहू शकत नाही’. निदान इथे तरी मानतात असं. आणि त्यामुळेच कदाचित म्यानेजमेंट कर्मचाऱ्याच्या असंतुष्टी ला खूप काही किंमत देत नाही.
बरं चला …… हे जरी मानलं कि ‘कर्मचारी कधीच म्यानेजमेंट कडून संतुष्ट राहू शकत नाही’, पण मला सांगा, म्यानेजमेंट तरी कर्मचाऱ्याकडून कधी संतुष्ट असतं का मला तर नाही दिसत कुठेच, कधीच मला तर नाही दिसत कुठेच, कधीच ……. काही ना काही, …..कुठे ना कुठे, …… कुणी तरी असंतुष्टच असतो (कर्मचाऱ्याकडून)….
तुम्ही आपला काम संपवून लवकर घरी जातो म्हटलं तर, . . . .
“नाही, शक्य नाही. पूर्ण ८ तास बसवाच लागेल. पॉलिसी आहे.”
“असं कसं काम नाही तुझ्याकडे मी देतो थांब” (आणि आलाच मग दोन पानांचा मेल तुमच्या मेल बॉक्समध्ये
“आजचं झालं तर त्यात काय उद्याचं कर.” (कधी कधी तर शेजारी पण येऊन बसतात हे लोकं, पण सोडणार नाही तुम्हाला उद्याचं कर.” (कधी कधी तर शेजारी पण येऊन बसतात हे लोकं, पण सोडणार नाही तुम्हाला
बरं मग तुम्ही सकाळी ९:३० च्या ऐवजी १०:३० ला (एक तास उशिरा) येऊन ८ तास मात्र पूर्ण करून जरी जात असला, तर, . . . . .
“तू वेळेवर येत नाहीस … कम्प्लेंट आली आहे तुझ्या नावाची.” ( कुणी करत नसतं हं ह्या कम्प्लेंटस हेच करत असतात….
त्यात तुम्ही पुरुष असाल तर, . . . . .
“एखाद्या बाईने म्हटलं असतं तर ठीक आहे, तुला कुठे सकाळी उठून डब्बा तयार करावा लागतो. (काम करायला बायको/आई असेलच.) प्लीस वेळेवर येत चल.”
आणि जर तुम्ही स्त्री असाल तर, . . . . .
“एखाद्या, अविवाहित पोराने असं म्हटलं असतं तर ठीक आहे, त्या वयात सवयी नसतात कि लवकर झोपेल माणूस. पण तुमच्या बाबतीत तर हे शक्य नाही. तेव्हा तुम्ही तर लवकर यायलाच पाहिजे.”
बर मग तुम्ही वेळेवर येऊन वेळेवर जायची गोष्ट केली तर, . . . .
“बघ तू असं सहकार्य नाही करशील तर कसं होईल …. ज्या दिवशीचं काम त्या दिवशी संपायलाच पाहिजे.”
मग ती ८ तासांची पॉलिसी काय लोणचं घालायला ठेवली आहे काय
२ महिन्यांचं काम एका महिन्यात करायला लावायचं, …. झालं नाही तर, . . . .
“काम तर तसा २०च दिवसांचं होतं, मला नाही कळत ह्याला हितके दिवस का लागताहेत
म्हणजे खापर हे तुमच्याच डोक्यावर फुटेल …. तो मात्र सुटला …
रिसोर्स पुल्लिंग मध्ये एकमेकांच्या रिसोर्सेस ची लावायची आणि रिसोर्स कॉमन असेल तर …… मग तर विचारायलाच नको
मुलगी दिसायला चांगली असेल तर तिला आपल्या टीम मध्ये घ्यायचं, कारण काय
“नाही, ती कामात फार फार चांगली आहे रे … ”
. . . . आणि तीन दिवसात तिने ह्यांना जर काहीच भाव नाही दिला तर, . . . .
“मला कळत नाही हिला सिनियर कुणी बनवलं तर ….
“तुला सांगतो ना, मुली नकोच टीम मध्ये, ह्यांच्याकडे ना काम ‘न’ करण्याचे बहाणेच जास्त असतात
अशी कितीतरी उदाहरणे देता येतील, म्यानेजमेंट कर्मचारी वर्गाकडून खुश नसण्याचे ….
ह्यांना त्रास काय असतो हो …. बरे खालचे तिथे गेले कि तेही तसेच बनतात हेही सत्य आहे. बघितलंय मी माणसं बदलतांना. जागेतच काही असावं बहुतेक.कि तिथे माणूस एकदा गेला, कि आपसूकच त्यात हे कौशल्य येत असावं.नाही तर काय सांगावं …. बरे खालचे तिथे गेले कि तेही तसेच बनतात हेही सत्य आहे. बघितलंय मी माणसं बदलतांना. जागेतच काही असावं बहुतेक.कि तिथे माणूस एकदा गेला, कि आपसूकच त्यात हे कौशल्य येत असावं.नाही तर काय सांगावं किंवा असंही असेल कि प्रत्येकातच हि छुपी प्रतिभा असावी. आणि ती जागा, निमित्त मात्र असावी. काय वाटत
बरं असंही नाही कि सगळे असेच असतात … काही असतातही चांगले, स्वच्छ …. पण मग तसे हाताच्या बोटावर मोजण्या इतके असतात, असले तरी ते हि बिचारे प्रतिकूल वातावरणात जास्त काही करू शकत नाही. मग एक तर कंटाळून सोडून देतात, नाही तर चीड चीड करत एकटेच लढत राहतात.
काहीही असो, मला तर इतकं समजलं आहे, कि माणसं सगळीकडे सारखेच ….. त्यामुळे उगा जास्त जागा बदलण्याचा भानगडीत पडण्यात काही अर्थ नाही. पैसा देखो, और खुश रहो. नाही का
म्हणून मी तरी आहे त्याच जागी राहणार आहे आणि वेळ घालवणार आहे. …..आणि तरीही …..फारच कंटाळा आलाच तर, . . . .
आहेच एक मेल, एकाच्या ड्राफ्ट मधला, … उघडून सेंड करायचा आहे बस्स
शायरी - 'जिंदगी ना मिलेगी दोबारा'
नविन पोस्ट ची माहीती ई-मेल द्वारे मिळवा
मला आवडलेले इतर मराठी ब्लॉग्स
मन उधाण वार्‍याचे… – सुहास
" ऐसी अक्षरे मेळविन " – विशाल दा
काय वाटेल ते…….. – महेंद्र काका


गीत महाभारत

मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|गीत महाभारत|
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - प्रस्तावना
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - व्यासांची संहिता
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - कुरुकुळातील देवव्रत
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - भीष्मप्रतिज्ञा
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - सत्यवतीची चिंता
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - भीष्माचे प्रत्युत्तर
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - व्यासजन्मकथन
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - व्यासांना विनंती
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - गांधारी-विवाह
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - कुंतीचा कर्णासाठी शोक
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - पांडव-जन्मकथन
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - पांडू राजाचे निधन
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - द्रोणांची शिष्यपरीक्षा
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - प्रेक्षणगृह-प्रसंग
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - भीम-विषप्रयोग
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - लाक्षागृहदाह
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - विदुर-संदेश
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - हिडिम्बेचे निवेदन
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - ब्राह्मणाचा निश्चय
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
गीत महाभारत - बकासुरवध
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
पुस्तक - गीत महाभारतम्
प्रकाशक - विहंग प्रकाशन
लेखक - डॉ. श्रीराम पंडित
सौजन्य - विहंग प्रकाशन
 भारतिचे वैभव कोठे ...
माझी एकच इच्छा - एक मात्र चिंतन आता एकची व...
मनमोहन मूर्ति तुझी माते - मनमोहन मूर्ति तुझी माते स...
भारतमाता - हे भारतमाते मधुरे
निरोप - निरोप धाडू काय तुला मी बा...
आत्मा ओत रे ओत - आत्मा ओत रे ओत निर्मावा द...
प्रेमाचे गाणे - बा नीज, सख्या
 - “चिरमित्र सखा सहोदर मम तू...
गायीची करुण कहाणी - रवि मावळला, निशा पातली, श...
 - शस्त्रास्त्रांनी सुटती न ...


Are we really “Humans”?? | साधं-सरळं

मनातलं जसच्या तसं उतरवलेलं…
Twitter Facebook आरएसेस वाहिनी
>परवा रात्री office मधून घराकडे निघायच्या आधी मी नेहमीप्रमाणे internet वर time pass करत होतो. बरेचदा मी youtube वर नवीन movies चे trailers बघत असतो. youtube वर videos च्या link मधे फिरता फिरता मला हा video दिसला. सहज म्हणून बघितला. बघून धक्काच बसला काही सुचेचना लोक असेही असु शकतात  जास्त लिहत नाही. खर तर लिहुच शकत नाही. तुम्ही स्वत:च बघा. हा video बघून हसणारे देखील नक्कीच असतील. पण विचार करून बघा, एका लहान बाळाला एका सापासमोर ठेवायची तुमची तरी हिंमत होईल का
शायरी - 'जिंदगी ना मिलेगी दोबारा'
नविन पोस्ट ची माहीती ई-मेल द्वारे मिळवा
मला आवडलेले इतर मराठी ब्लॉग्स
" ऐसी अक्षरे मेळविन " – विशाल दा
काय वाटेल ते…….. – महेंद्र काका
मन उधाण वार्‍याचे… – सुहास


ashishchandorkar: ऋषितुल्य युगपुरुष...

हिंदूहृदयसम्राट आणि शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचा आज 83 वा वाढदिवस. साहेबांनी आज 84 व्या वर्षांत पदार्पण केलंय. साहेबांना दीर्घायुष्य
लाभो, याच शुभेच्छा आणि देवाकडे प्रार्थना. साहेबांच्या वाढदिवसानिमित्ताने साहेबांच्या काही मोजक्‍या छायाचित्रांच्या माध्यमातून साहेबांना माझ्या ब्लॉगकडून शुभेच्छा...
द्वारा पोस्ट केलेले ashishchandorkar येथे 1:02 pm
बॉस, फार छान, साहेबांचा दुर्मिळ फोटोसंग्रह पहायला मिळाला, आनंद वाटला...ब्लॉगवर काहीतरी हटके पहायला मिळाले...दिवस चांगला जाईल....
... आणि विठ्ठलाने बोलावूनच घेतले
एकादशीला झाली पंढरपूर वारी... देवाच्या इच्छेपुढे आपले काही चालत नाही, असं म्हणतात. नुकताच याचा प्रत्यय आम्हाला आला. (आम्हाला म्हणजे मी, व...
हे तर महाराष्ट्र दूषण...
बी ग्रेडी पिलावळीचा बंदोबस्त करा... शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांना ‘महाराष्ट्र भूषण’ पुरस्कार देण्याच्या निमित्ताने निष्कारण झालेला वाद...
तांबे उपहारगृह गिरगांव म्हणजे मराठी माणसाची जान. मराठी माणसाची शान. गिरगावातल्या सत्कार नावाच्या हॉटेलवर मी यापूर्वीच लिहिलं आहे. सत्कार...
कसला आलाय समाजावर अन्याय सर्वच राजकीय पक्षांनी ब्राह्मण समाजास प्रातिनिधीत्व डावलल्यामुळे ब्राह्मण समाजाने पुण्यात नकाराध...
एखादा निर्णय घेण्यासाठी किंवा कायदा करण्यासाठी पावले उचलायची. मात्र, ‘सोशल मीडिया’ किंवा मीडियावरून त्याची खिल्ली उडविण्यात येऊ लागली ...
टिळक, सावरकर, मंगेशकर, तेंडुलकर
ब्राह्मण समाजाचे नामोनिशाण मिटवा पुण्याच्या लाल महालातील दादोजी कोंडदेव यांचा पुतळा हटविण्यास दिल्याबद्दल पुणे महानगरपालिकेचे अभिनंदन. आत...
खाकरा, ढोकला, फाफडा आणि मठिये
कडकडून भूक लागली आहे आणि आपल्यासमोर कोणीतरी विविध पदार्थांनी भरलेली गुजराती थाळी आपल्यासमोर आली की काय खावं आणि काय नको, अशी आपली अवस्था होऊ...
जसे फॅमिली डॉक्टर्स असतात, तसा उपेंद्र पांडुरंग केळकर हा आमचा फॅमिली केटरर होता. खरं सांगतो, ‘ होता ’ हा शब्द उपेंद्रच्या संदर्भात लिहिणं...
'आठवणी'चा समृद्ध व सुंदर खजिना... कलाकार हा जन्मजात असावा लागतो, असं म्हणतात. ते खरंही आहे. शाळा-कॉलेजातून अभ्यासक्रम पूर्ण करु...
बेलापूरला साम मराठीमध्ये असताना मुंबईत येणं फारसं व्हायचं नाही. पण सामना जॉईन केल्यानंतर रोजच्या रोज मुंबईत येण आलंच. दादर-परळमधील ब-याच न...
शंभर टक्के मराठी, दोनशे टक्के मुंबईकर
मायेच्या हाताची मराठी चव...
सर्व हक्क लेखकाकडे सुरक्षित... फक्त अनुमतीने वापरण्यास परवानगी. ती देखील साभार.. Watermark theme. Powered by Blogger.


हिंदुस्थान

'हिंदुस्थान' या विषयावरील सावरकरांचे निवडक विचार त्यांच्याच शब्दांत संदर्भासहित येथे दिलेले आहेत.आपल्या देशाचे प्राचीन नाव - सप्तसिंधू वा सिंधू आपल्या देशाचे सर्वात प्राचीन नाव, ज्याविषयी आपणापाशी आधार आहे, ते सप्तसिंधू वा सिंधू आहे. भारतवर्ष हे नावसुध्दा नंतरचे अभिधान आहे. आणि त्याचे आवाहन व्यक्तिविषयक आहे. मनुष्य कितीही महान् असो, जसजसा काळ जातो तसतसा त्याचा गौरव कमी कमी होत जातो. - (१९२३ हिं., स.सा.वा. ६ : १९) सिंधू शब्दाने देशाच्या सीमांचा बोध संस्कृतमधील सिंधू शब्दाने सिंधू नदीचाच नव्हे तर ..


उपमालंकार - लक्षण १२

जीवनात वयाच्या कोणत्या वर्षी कोणती शांती करावी
मराठी मुख्य सूची|मराठी साहित्य|मराठी व्याकरण|रसगंगाधर|उपमालंकार|
उपमालंकार - लक्षण १२
रसगंगाधर ग्रंथाचे लेखक पंडितराज जगन्नाथ होत. व्याकरण हा भाषेचा पाया आहे.
धर्मोपमानलुप्ता, वाक्यांत व समासांत अशा दोन ठिकाणीं होते, म्हणून सांगितलें. पण तो प्रकार ‘ यच्चोराणम् ’ इत्यादि श्लोकाच्या तिसर्‍या चरणांत सांगितलेला साधारण धर्म काढून टाकल्यास ( व नवा चरण बन-बिल्यास ) छ प्रत्ययाच्या अर्थातही दिसतो.
वाचकधर्मलुप्ता, क्किप् व समास ह्या दोन ठिकाणीच हाते, असें ( आम्ही ) मागें सांगितलें होतें, पण “ चञ्चा पुरुष: सोऽयं योऽत्यन्तं विषय-वासनाधीन: ” [ विषयवासनेच्या अत्यंत आहारीं गेलेला जो पुरुष असतो तो ( गवताच्या पेंढ्याचा बनवलेल्या शेतातल्या ) माणसाच्या आकृतीचें बुजगावणेंच असतो, ’ ( निर्जीव बुजगावण्य़ासारखाच असतो, ) ] या आर्या-र्धातहि ‘ स्वत:च्या हिताची गोष्ट न करणें ’ हा ( साधारण ) धर्म सांगि-तला नसल्यानें , व कन् प्रत्ययाचा लोप झाला असल्यानें, वाचकधर्मलुप्ता हा प्रकार झाल्याचें दिसतें. अशा रीतीनें उपमेचें ( एकंदर ) बत्तीस प्रकार ( सांगून ) झाले. ह्या ठिकाणीं पुढील गोष्ट ध्यानांत ठेवण्यासारखी आहे:-कर्म व आधार क्यच् आणि क्यड् या प्रत्ययांत वाचकलुप्ता उपमा होते, असें सांगून आधार क्यच् आणि क्यड् या प्रत्ययांत वाचकलुप्ता उपमा होते, असें सांगून त्याचें उदाहरण जें प्राचीनांनीं दिलें आहे, तें ( आम्हांला ) असंगत वाटतें. कारण कीं, ह्या उदाहरणांत धर्मलोपहि संभवतो. कुणी म्हणतील कीं, क्यच् वगैरेचा अर्थ जो आचार तो ( येथें ) साधारण धर्म आहे, ( मग तुम्ही येथें धर्मलोप हि संभवतो, असें कसें म्हणतां  ) यावर आमचें उत्तर हें कीं, येथें आचार हा केवळ नांवाचाच साधारण धर्म आहे. ( खर्‍या अर्थानें तो साधारण धर्म नाहीं. ) म्हणूनच तो उपमेला साधक होऊ शकत नाहीं. ‘ नारीयते सपत्नसेना ( शत्रूंची सेना बायकांसारखी वागते ) ह्या क्यड्‍च्या रूपांत असलेला आचार हा साधारण धर्म घेऊन ह्या वाक्यांत उपमा सिद्ध झालेली नाहीं. पण ( अभिधेहून निराळ्या व्यञ्जना-वृत्तीनें सूचित केलेल्या ( अथवा लक्षणावृत्तीनेंही आक्षिप्त केलेल्या ) ‘ घाबरटपणा ’ वगैरे धर्माशीं अभिन्न स्वरूपाचा मानलेला आचारच येथें उपमेची सिद्धि करतो. क्यड्‍चा अर्थ जो आचार तोच केवळ उपमा साधणारा असेल तर, ‘ त्रिविष्टपं तत् खलु भारतायते’ ( तो स्वर्ग खरोखरी महाभारतासारखा वाटतो. ) वगैरे वाक्यांत ‘ सुप्रसिद्ध असणें ’ इत्यादि प्रकारचा अथवा स्वरूपाचा आहार हा साधारण धर्म घेऊन येथें उपमा साधता आली असती; पण ती तशी मुळींच साधतां येत नाहीं. कारण कीं, ‘ सुपर्वभि:शोभितमंतराश्रितै:  ) यावर आमचें उत्तर हें कीं, येथें आचार हा केवळ नांवाचाच साधारण धर्म आहे. ( खर्‍या अर्थानें तो साधारण धर्म नाहीं. ) म्हणूनच तो उपमेला साधक होऊ शकत नाहीं. ‘ नारीयते सपत्नसेना ( शत्रूंची सेना बायकांसारखी वागते ) ह्या क्यड्‍च्या रूपांत असलेला आचार हा साधारण धर्म घेऊन ह्या वाक्यांत उपमा सिद्ध झालेली नाहीं. पण ( अभिधेहून निराळ्या व्यञ्जना-वृत्तीनें सूचित केलेल्या ( अथवा लक्षणावृत्तीनेंही आक्षिप्त केलेल्या ) ‘ घाबरटपणा ’ वगैरे धर्माशीं अभिन्न स्वरूपाचा मानलेला आचारच येथें उपमेची सिद्धि करतो. क्यड्‍चा अर्थ जो आचार तोच केवळ उपमा साधणारा असेल तर, ‘ त्रिविष्टपं तत् खलु भारतायते’ ( तो स्वर्ग खरोखरी महाभारतासारखा वाटतो. ) वगैरे वाक्यांत ‘ सुप्रसिद्ध असणें ’ इत्यादि प्रकारचा अथवा स्वरूपाचा आहार हा साधारण धर्म घेऊन येथें उपमा साधता आली असती; पण ती तशी मुळींच साधतां येत नाहीं. कारण कीं, ‘ सुपर्वभि:शोभितमंतराश्रितै:  ’ ( स्वर्ग, त्यांत आश्रयार्थ राहणार्‍या देवांनीं शोभित झालेला आहे; आणि महाभारतही, त्यांतील सुंदर (१८) पर्वांनी सुशोभित झालेलें आहे  ’ ( स्वर्ग, त्यांत आश्रयार्थ राहणार्‍या देवांनीं शोभित झालेला आहे; आणि महाभारतही, त्यांतील सुंदर (१८) पर्वांनी सुशोभित झालेलें आहे  हा दुसरा एक चरण, वरील चरणाच्या जोडीला घालावा तेव्हांच , ‘ सुपर्वभि शोभितं: ’ हा साधारण धर्म मिळून उपमा सिद्ध होते. तेव्हां ( सांगावयाची गोष्ट अशी कीं, ) क्यड्‍चा अर्थ आचार साधारण धर्म असल्यासारखा दिसला तरी, तो उपमा तयार करू शकत नाहीं. एखादा साधारण धर्म, असल्यासारखा दिसला तरी, तो उपमा तयार करू शकत नाहीं. एखादा साधारण धर्म, तो हमखास उपमेला तयार करणारा आहे, अशी प्रसिद्धि असूनही त्या ( साधारण धर्मा ) ला प्रत्यक्ष सांगणारे शब्द वाक्यांत नसतील तेव्हांच, ( त्या उपमेच्या उदाहरणांत, ) धर्मलोप झाला आहे असें म्हणतां येते. ( व धर्मलोप शब्दाचा खरा अर्थ हाच. ) ही गोष्ट जर मान्य केली नाहीं तर ‘ मुखरूपमिदं वस्तु प्रफुल्लमिव पंकजम् ’ ( फुललेल्या कमळाप्रमाणें ही मुखरूपी वस्तु आहे. ) ह्यासारख्या ठिकाणींही पूर्णोपर्मो मानण्याची वेळ येईल . अशा रीतीनें थोडक्यांत हा विषय सांगून झाला.
संगतीतील गौण एकक (उपसमुदाय)
मंत्राग्नी आणि भडाग्नी मध्ये म्हणजे काय
 भारतिचे वैभव कोठे ...
माझी एकच इच्छा - एक मात्र चिंतन आता एकची व...
मनमोहन मूर्ति तुझी माते - मनमोहन मूर्ति तुझी माते स...
भारतमाता - हे भारतमाते मधुरे
निरोप - निरोप धाडू काय तुला मी बा...
आत्मा ओत रे ओत - आत्मा ओत रे ओत निर्मावा द...
प्रेमाचे गाणे - बा नीज, सख्या
 - “चिरमित्र सखा सहोदर मम तू...
गायीची करुण कहाणी - रवि मावळला, निशा पातली, श...
 - शस्त्रास्त्रांनी सुटती न ...


अहमदाबाद : 'त्या' व्हिडीओमध्ये हार्दिक पटेलच आहे - अश्विन पटेल
गुजरातमध्ये निवडणुकीचं वातावरण तापलेलं असताना, एका व्हिडीओने मात्र खळबळ उडवून दिली आहे... हा व्हिडीओ हार्दिक पटेलचा असल्याचा प्रचार सध्या व्हॉट्सॅपवरून सुरु झाला आहे. अर्थात व्हिडीओमध्ये दिसणारा व्यक्ती हार्दिकच आहे का याची पुष्टी मात्र आम्ही करत नाही.
रत्नागिरी : शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आज नाणार दौऱ्यावर
नाशिक : आयुक्त तुकाराम मुंढेंच्या विरोधात महापालिकेच्या गेटवर विविध संघटनांकडून आंदोलन
घे भरारी : आरोग्य : पिकलेल्या आंब्याचे फायदे
ढॅण्टॅढॅण : 'मराठी बिग बॉस'मधून बेघर होणारी पहिली सदस्या आरती सोळंकीशी बातचीत
नवी दिल्ली : दीपक मिश्रांविरोधातील महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला, माजिद मेमन यांची प्रतिक्रिया
ब्रेकफास्ट न्यूज : जागतिक पुस्तक दिनानिमित्त अभिनेता, लेखक हृषिकेश जोशीसोबत गप्पा
ब्रेकफास्ट न्यूज : समुद्राच्या पाण्यात वाढ, लाटांमुळे गोव्याच्या बीचवरील शॅकचं नुकसान
ठाणे : किरीट रामजीभाऊ सोमय्याला अवैध दारु वाहतुकीप्रकरणी बेड्या
कोल्हापूर : साखरेवर 60 टक्के सेस लाव अन् उत्पादकांना पैसे द्या : पवार
ब्रेकफास्ट न्यूज : सीबीएसई शाळांमध्ये खेळासाठी एक तास बंधनकारक
ब्रेकफास्ट न्यूज : भाजपला पुढील 50 वर्ष सत्तेत राहायचं आहे : अमित शाह
नवी दिल्ली : सरन्यायाधीशांविरुद्धचा महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला
नाशिक : नाशिक महापालिकेत आज विशेष सभेचं आयोजन
रत्नागिरी : शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरेंचा नाणार दौरा
ब्रेकफास्ट न्यूज : करवाढीबाबात आज नाशिक महापालिकेच्या विशेष महासभेचं आयोजन
रत्नागिरी : शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आज नाणार दौऱ्यावर
नाशिक : आयुक्त तुकाराम मुंढेंच्या विरोधात महापालिकेच्या गेटवर विविध संघटनांकडून आंदोलन
घे भरारी : आरोग्य : पिकलेल्या आंब्याचे फायदे
ढॅण्टॅढॅण : 'मराठी बिग बॉस'मधून बेघर होणारी पहिली सदस्या आरती सोळंकीशी बातचीत
नवी दिल्ली : दीपक मिश्रांविरोधातील महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला, माजिद मेमन यांची प्रतिक्रिया
ब्रेकफास्ट न्यूज : जागतिक पुस्तक दिनानिमित्त अभिनेता, लेखक हृषिकेश जोशीसोबत गप्पा
ब्रेकफास्ट न्यूज : समुद्राच्या पाण्यात वाढ, लाटांमुळे गोव्याच्या बीचवरील शॅकचं नुकसान
ठाणे : किरीट रामजीभाऊ सोमय्याला अवैध दारु वाहतुकीप्रकरणी बेड्या
कोल्हापूर : साखरेवर 60 टक्के सेस लाव अन् उत्पादकांना पैसे द्या : पवार
ब्रेकफास्ट न्यूज : सीबीएसई शाळांमध्ये खेळासाठी एक तास बंधनकारक
ब्रेकफास्ट न्यूज : भाजपला पुढील 50 वर्ष सत्तेत राहायचं आहे : अमित शाह
नवी दिल्ली : सरन्यायाधीशांविरुद्धचा महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला
अहमदाबाद : 'त्या' व्हिडीओमध्ये हार्दिक पटेलच आहे - अश्विन पटेल
अहमदाबाद : 'त्या' व्हिडीओमध्ये हार्दिक पटेलच आहे - अश्विन पटेल
गुजरातमध्ये निवडणुकीचं वातावरण तापलेलं असताना, एका व्हिडीओने मात्र खळबळ उडवून दिली आहे... हा व्हिडीओ हार्दिक पटेलचा असल्याचा प्रचार सध्या व्हॉट्सॅपवरून सुरु झाला आहे. अर्थात व्हिडीओमध्ये दिसणारा व्यक्ती हार्दिकच आहे का याची पुष्टी मात्र आम्ही करत नाही.
रत्नागिरी : शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आज नाणार दौऱ्यावर
नाशिक : आयुक्त तुकाराम मुंढेंच्या विरोधात महापालिकेच्या गेटवर विविध संघटनांकडून आंदोलन
घे भरारी : आरोग्य : पिकलेल्या आंब्याचे फायदे
ढॅण्टॅढॅण : 'मराठी बिग बॉस'मधून बेघर होणारी पहिली सदस्या आरती सोळंकीशी बातचीत
नवी दिल्ली : दीपक मिश्रांविरोधातील महाभियोग प्रस्ताव फेटाळला, माजिद मेमन यांची प्रतिक्रिया
ब्रेकफास्ट न्यूज : जागतिक पुस्तक दिनानिमित्त अभिनेता, लेखक हृषिकेश जोशीसोबत गप्पा
ब्रेकफास्ट न्यूज : समुद्राच्या पाण्यात वाढ, लाटांमुळे गोव्याच्या बीचवरील शॅकचं नुकसान
ठाणे : किरीट रामजीभाऊ सोमय्याला अवैध दारु वाहतुकीप्रकरणी बेड्या
कोल्हापूर : साखरेवर 60 टक्के सेस लाव अन् उत्पादकांना पैसे द्या : पवार
ब्रेकफास्ट न्यूज : सीबीएसई शाळांमध्ये खेळासाठी एक तास बंधनकारक
WATCH: हार्दिक पांड्या के 'रॉकेट रफ्तार' शॉट से बाल-बाल बचे अंपायर
RRvMI: रोमांचक मैच में गौतम ने दिलायी रायल्स को मुंबई पर जीत
WATCH: 'सुपर सिक्स' लगाकर गौथम ने धोनी स्टाइल में दिलाई राजस्थान को जीत
WATCH: आखिरी 17 गेंदों में गौतम ने मुंबई के मुंह से छीन ली जीत
RRvMI: रोमांचक मैच में गौतम ने दिलायी रायल्स को मुंबई पर जीत


ह्या बॉलीवूड कलाकार सर्वान समोर करतात बेधडक चुंबन पहा कोण आहेत ते कलाकार – Latest Marathi Jokes

ह्या बॉलीवूड कलाकार सर्वान समोर करतात बेधडक चुंबन पहा कोण आहेत ते कलाकार
आपण सर्वांनी फिल्मी स्टार्स न पडद्या वर कीस करताना तर पहिले आहोतच आणि फिल्म मध्ये हे खूप रोमांटिक तर असतेच पण काही स्टार्स हे रियाल लाइफ मध्ये पण सर्वा समोर आपल्या पार्टनर ला कीस करताना दिसले आहेत आणि रियाल लाइफ मध्ये हे रोमान्स कमी पण संसेशनल जास्त दिसत आहे .
आणि कदाचित यामुळेच तर सोशल मिडिया वर या स्टार्स च्या अश्या फोटो बघता बघता वायरल झाल्या आहेत सध्या स्टार्स आपल्या फैंस च्या खूपच संपर्कात दिसत आहेत आणि ते सोशल मिडिया वर आपली रोमांटिक फोटोज शेअर करताना दिसत आहेत आणि अश्याच प्रकारे काही स्टार्स तर इवेंट मध्ये लाखो कैमेऱ्या च्या समोर रोमांटिक होताना दिसत आहेत
या लिस्ट मध्ये अमिताभ पासून ते अमीर खान सारख्या महान हस्थी पण आहेत ज्यांच्या रोमांटिक फोटो पाहून तुम्ही पण दंग व्हाल पुढे पहा फोटो मध्ये तुमचे फेवरेट स्टार्स कश्या प्रकारे सर्वा समोर आपल्या पार्टनर ला कीस करताना दिसत आहेत .
संजय दत्त आणि मान्यता
अश्या प्रकारे संजय यांनी त्यांची पत्नी मान्यता ला अश्या प्रकारे कीस करताना दिसले आणि या दरम्यान मान्यता च्या काखेत त्यांची मुलगी पण आहे .
ऋतिक रोशन आणि सुजैन खान
जसे कि सर्वाना माहितच आहे कि नुकतेच ऋतिक रोशन आणि सुजैन खान यांचे तलाक झाले आहे पण तरीही हे दोघे सर्वांच्या समोर असे दिसण्या पासून चुकत नाहीत आणि याचे हि फोटो एक पुरावा आहे .
शाहिद कपूर आणि मीरा राजपूत
बॉलीवूड मधील आतापर्यंत चे सर्वात सुखी जोडपे म्हणजे शाहिद कपूर आणि मीरा राजपूत नुकतेच यांनी आपल्या लग्नाचे दिवस साजरे केले आणि याच दरम्यान शहीद मीरा ला कीस करताना दिसले आहे
आमिर खान आणि किरन राव
हे कपल पण बॉलीवूड मधील एक रोमांटिक कपल आहे दोघांना खूप वेळा कैमेऱ्या समोर असे करताना पाहिले आहे .
सोहा अली खान आणि कुणाल खेमू
सोहा अली खान आणि कुणाल खेमू ने वैकेशन च्या दरम्यान अश्या प्रकारची फोटो शेअर केली होती .
लीजा हेडन आणि डीनो लालवानी
जसे कि सर्वाना माहितच आहे लीज ने गुपित लग्न केले आहे आणि मग त्यांच्या लग्न नंतर खूप साऱ्या फोटो वायरल झाल्या आहेत ज्यामध्ये हि एक फोटो आहे .
रिया सेन आणि शिवम तिवारी
आपल्या लॉन्गटर्म ब्वॉयफ्रेंड सोबत लग्न केल्यानंतर रिया ने अश्या प्रकारच्या रोमांटिक फोटो शेअर केले आहेत .
सनी लियोन आणि डेनियल वेबर
सनी लियोन आणि डेनियल वेबर एकमेकांना अश्या प्रकारे प्रेम करताना दिसले आहेत
अमिताभ बच्चन आणि जया बच्चन
बॉलीवूड मधील दिग्गज कलाकार अमिताभ बच्चन आणि जया बच्चन एका अवार्ड शो मध्ये अश्या प्रकारे दिसले
इलियाना डिक्रूज आणि एंड्रू नीबोन
ब्वॉयफ्रेंड एंड्रू नीबोन सोबत रोमैंटिक फोटो इलियाना ने अपल्या सोशल एकाउंट वर शेअर केले आहे
सगळ्यात जास्त आवडतो सनीला हा पार्टनर
साउथ च्या ह्या हिरोने टाकले शाहरुख ला मागे.
ह्या अभिनेत्रीने नुकतेच केलेले फोटोशुट पाहून लोकांना विश्वासच बसत नाहीये
 देहव्यापार करताना सापडली हि बॉलीवूड मधील हॉट सुंदरी
अमिताभ बच्चन यांची परिस्थिती नाजूक, पहा विडोओ
रेल्वेत झोपलेल्या महिलेच्या छाती मांडीवरून हात फिरवला जात होता आणि लोक व्हिडिओ घेत होते..
हिच्या अदांनी सुद्धा घायाळ करून टाकलाय सगळ्यांना
रोजच्या जीवनातील ह्या गोष्टींकडे लक्ष द्या असतात अगदी साध्या पण परिणाम घातक ठरू शकतात….
अमिताभ बच्चन यांची परिस्थिती नाजूक, पहा विडोओ
रेल्वेत झोपलेल्या महिलेच्या छाती मांडीवरून हात फिरवला जात होता आणि लोक व्हिडिओ घेत होते..
हिच्या अदांनी सुद्धा घायाळ करून टाकलाय सगळ्यांना
रोजच्या जीवनातील ह्या गोष्टींकडे लक्ष द्या असतात अगदी साध्या पण परिणाम घातक ठरू शकतात….
अमिताभ बच्चन यांची परिस्थिती नाजूक, पहा विडोओ
रेल्वेत झोपलेल्या महिलेच्या छाती मांडीवरून हात फिरवला जात होता आणि लोक व्हिडिओ घेत होते..
हिच्या अदांनी सुद्धा घायाळ करून टाकलाय सगळ्यांना
रोजच्या जीवनातील ह्या गोष्टींकडे लक्ष द्या असतात अगदी साध्या पण परिणाम घातक ठरू शकतात….
लोक घाबरतात भारतातील ह्या ठिकाणांना भेट द्यायला
कुत्रे अंगावर धावून आल्यावर फक्त ह्या गोष्टी करा कुत्रा काहीही करत नाही
मारुती कार ची केली स्पोर्ट कार आणि जेव्हा रस्त्यावर आली तेव्हा मिळवली सगळ्यांची वाहवा….
कामसुत्रात सांगितल्या आहेत ह्या गोष्टी कि महिलांना कुठल्या प्रकारचे पुरुष आवडतात.
वयाच्या १६ वर्षीच ती इतकी सुंदर दिसायची,नंतर वळाली मॉडेलिंग मध्ये…आत काय करत असेल
शरीराने दिलेले हे इशारे तुम्हाला सांगतात कि तुम्ही पाणी कमी पीत आहात…
का येते हाताच्या बोटांवर चंद्रकोर..
हार्दिक पंड्या आधी असा होता आणि आता त्यालाच विश्वास बसत नाही
शरीराने दिलेले हे इशारे तुम्हाला सांगतात कि तुम्ही पाणी कमी पीत आहात….
सगळ्यात जास्त आवडतो सनीला हा पार्टनर
साउथ च्या ह्या हिरोने टाकले शाहरुख ला मागे.
हे खेळाडू संघात असावेत म्हणून धोनीने केला होता जीवाचा आटापिटा
काही काळी ह्या मुलीसारख्याच फेमस झाल्या होत्या ह्या मुली ,आठवून बघा.
ह्या अभिनेत्रीचे असे काही photo आहेत जे कधीही लोकांपर्यंत पोहचू दिले नाहीत
जर लहान मुलांनी पैसे गिळले तर काय कराल…..
चोरून चोरून बघतात लोक अशा गोष्टी ….
studant च्या आयुष्यातील घडलेल्या ह्या गोष्टींना तुम्ही पोट धरून हसाल……
सोशल मिडीयावर व्हायरल होत असलेल्या फोटोंचे हे प्रकार पाहून म्हणाल हे तर मला माहितीच नव्हते.
जगातले सर्वात महाग ५ फळे
सगळ्यात जास्त आवडतो सनीला हा पार्टनर
साउथ च्या ह्या हिरोने टाकले शाहरुख ला मागे.
ह्या अभिनेत्रीने नुकतेच केलेले फोटोशुट पाहून लोकांना…