कारण संकल्पनेबाबत (लेखक - बर्ट्रंड रसेल): भाग ५/७ | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
कारण संकल्पनेबाबत (लेखक - बर्ट्रंड रसेल): भाग ५/७
भाग ५ : तुलनात्मक आणि कामचलाऊ अलग व्यवस्था, पूर्णनिर्धारितता आणि हेतुसाधकता
अवघ्या विज्ञानात आपण दोन वेगवेगळ्या प्रकारच्या कायद्यांमध्ये भेद केला पाहिजे. पहिला प्रकार : जे कायदे आदमासे बरोबर (approximate) असतात, आणि प्रयोगांनी पडताळता येतात. दुसरा प्रकार : जे कायदे तंतोतंत बरोबर (exact) असू शकतील पण प्रयोगांनी पडताळता येत नाहीत. उदाहरणार्थ : गुरुत्वाकर्षणाचा कायदा सूर्यमालेच्या संदर्भात लागू केल्यास, दूरवरच्या तार्‍यांकडे दुर्लक्ष केल्यासच प्रयोगांनी पडताळता येतो. पण असे केल्यास तो कायदा फक्त आदमासे सत्य आहे असे आपण मानतो. वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा कायदा तंतोतंत बरोबर आहे, असा आपला विश्वास आहे, पण त्याची प्रायोगिक पडताळणी आपल्याला करता येत नाही. "तुलनात्मक अलग व्यवस्था" (relatively isolated system) म्हणून ज्या असतात, त्यांच्याबाबतीत हा मुद्दा फार महत्त्वाचा आहे. या व्यवस्थांची व्याख्या अशी केली जाऊ शकते :-
एका विशिष्ट कालमर्यादेत, काही ठराविक प्रमादाच्या (assigned margin of errorच्या) आत, जर एखाद्या व्यवस्थेने त्याच-त्या तर्‍हेने वर्तन केले, उर्वरित विश्व कुठल्याही का स्थितीत असेना, तर त्या काळात ती व्यवस्था तुलनात्मक अलग म्हणावी.
जर उर्वरित विश्वाच्या काही विवक्षित स्थितींमध्ये प्रस्तुत व्यवस्थेमध्ये ठरवलेल्या प्रमाद-प्रमाणापेक्षा अधिक फरक होणे शक्य असेल, पण उर्वरित विश्वाची तशी परिस्थिती वास्तवात नाही असे म्हणण्यास पुष्कळ तार्किक आधार आहे, तशा व्यवस्थेला "कामचलाऊ अलग" (practically isolated) म्हणता येते.
काटेकोरपणे बोलायचे झाल्यास व्यवस्था कुठल्या पैलूने तुलनात्मक अलग आहे त्याची विवक्षा केली (specify) पाहिजे. उदाहरणार्थ : खाली पडणार्‍या पिंडांच्या संदर्भात पृथ्वी ही तुलनात्मक रीत्या अलग आहे, पण भरती-ओहटीच्या संदर्भात नव्हे. अर्थकारणाच्या संदर्भात ती कामचलाऊ रीतीने अलग आहे, पण जेव्हन्स म्हणतो तसा आर्थिक संकटांचा सूर्यावरील डागांच्या चक्राशी संबंध असता, तर ती व्यवस्था या बाबतीत कामचलाऊ रीतीनेही अलग नव्हे.
असे जाणवेल की व्यवस्था अलग आहे की नाही याची पूर्वसिद्धता करणे अशक्य आहे. व्यवस्थेचे निरीक्षण करता ढोबळ नियमितता दिसल्यानंतर "व्यवस्था अलग आहे" असा कयास केला जाईल. जर पूर्ण विश्वासाठी सर्व कायदे ठाऊक असते, तर त्यांच्यापासून अमुक व्यवस्थेच्या अलगपणाचा निष्कर्ष काढता आला असता. उदाहरणार्थ वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाच्या सिद्धांत लागू केल्यास, सूर्यमालेच्या जवळ मोठ्या वस्तुमानाची पिंडे नाहीत हे बघता, सूर्यमाला कामचलाऊ अलग आहे, असे अनुमान करता येते. परंतु हे लक्षात घेतले पाहिजे, की वैज्ञानिक कायद्यांचा शोध लावायची शक्यता हवी म्हणूनच केवळ अलग व्यवस्था महत्त्वाच्या असतात. विज्ञानाच्या तयार इमारतीत त्यांचे कुठलेही सैद्धांतिक महत्त्व नाही.
तत्त्वज्ञ मूलभूत म्हणतात तो ’अ’ घटना ’ब’ घटनेचे कारण असण्याचा मामला वास्तवात कामचलाऊ अलग व्यवस्थेचे सर्वात सुलभीकृत उदाहरण आहे. सर्वसमावेशक वैज्ञानिक कायद्यांच्या अन्वये अशी परिस्थिती कधी होऊ शकते : एखाद्या कालखंडात जेव्हाजेव्हा ’अ’ घटना घडते, त्याच्यानंतर ’ब’ घटना घडते; असे असल्यास त्या कालखंडात ’अ’ आणि ’ब’ यांची मिळून कामचलाऊ रीतीने अलग अशी व्यवस्था बनते. पण असे झालेले आढळले, तर योगायोगाने खजिना सापडल्यासारखे आहे (piece of good fortune); काही विशेष परिस्थितीमुळे असे होते - विश्वाचे कायदे आहे तेच असते, पण उर्वरित विश्वाची स्थिती वेगळी असती, तर तसे आढळले नसते.
कारणत्वाचा सारभूत उपयोग असा सांगितला जातो - यामुळे भूतकाळामधून भविष्यकाळाबद्दल भाकिते करण्याची शक्यता हातात येते. सामान्यीकरण असे की कुठल्याही विवक्षित काळातल्या घटनांमधून अन्य अविवक्षित काळातली भाकिते करण्याची शक्यता हातात येते. असा निष्कर्ष शक्य असलेल्या व्यवस्थेला "पूर्णनिर्धारणयुक्त" (deterministic) म्हणता येते. पूर्णनिर्धारणयुक्त व्यवस्थेची व्याख्या आपण येणेप्रकारे करू शकू :-
जर व्यवस्थेसंबंधित विवक्षित (क१, क२,..., कन) काळांसाठी (घ१, घ२, ..., घन) असे विवक्षित आत्त (data) असेल, आणि ’क’ काळाच्या सक स्थितीबद्दल असा कुठलाही फलन-संबंध असेल -
सक = f(घ१, क१, घ२, क२, ...घन, कन, क)
तर तशा व्यवस्थेला "पूर्णनिर्धारणयुक्त" (deterministic) म्हणता येते.
जर ’क’ची किंमत फक्त विवक्षित कालखंडातली घेतल्यासच हे फलन लागू असेल आणि त्या कालखंडाबाहेर ते समीकरण सत्य नसेल, तर ती व्यवस्था "त्या विवक्षित कालखंडात पूर्णनिर्धारित" म्हणता येईल. जर अवघे विश्व म्हणजे अशी व्यवस्था असेल, तर विश्वाबाबत पूर्णनिर्धारण सत्य आहे, अन्यथा नाही. जर अशा पूर्णनिर्धारणयुक्त व्यवस्थेचा कुठला भाग घेतला, तर त्या भागाला मी येथे "पूर्वनिर्धारित" (determined) म्हणेन. आणि कुठल्याही पूर्वनिर्धारणयुक्त व्यवस्थेचा भाग नसला, तर त्याला मी "लहरी" (capricious) म्हणेन.
घ१, घ२,..., घन घटनांना या व्यवस्थेतले "निर्धारक" (determinants) म्हणेन. असे जाणवेल, की जर व्यवस्थेत एक निर्धारकांचा संच असेल तर सामान्यतया (in general) त्यात अनेक निर्धारक असतील. ग्रहांच्या गतीचे उदाहरण घेतल्यास दोन वेगवेगळ्या विवक्षित काळांमधील सूर्यमालेच्या संरचना या निर्धारक होत.
स्पष्टीकरणासाठी दुसरे उदाहरण म्हणून आपण मानस-भौतिक सामांतर्याचा (psycho-physical parallelismचा) उपन्यास (hypothesis) घेऊया. उदाहरणचित्रापुरते आपण असे मानूया की मेंदूची विवक्षित स्थिती मनाच्या विवक्षित स्थितीशी, आणि मनाची स्थिती मेंदूच्या स्थितीशीही नेहमीच जुळते (correspond). अर्थात तो एकास-एक संबंध (one-one relation) असतो. असे असल्यास त्या स्थिती परस्परांची फलने होत. आणि आपण असेही मानू - हे तर जवळजवळ निश्चितच आहे - की मेंदूच्या विवक्षित स्थितीशी अवघ्या जडविश्वाची एक विवक्षित स्थिती जुळते. असे का, तर मेंदूची तंतोतंत जशीच्या तशी स्थिती पुन्हापुन्हा असणे अतिशय असंभाव्य आहे. म्हणून विवक्षित व्यक्तीच्या मानसिक स्थितीचा अवघ्या जडविश्वाच्या स्थितीशी एकास-एक संबंध आहे. तस्मात, जर जडविश्वाच्या ’न’ स्थिती मिळून जडविश्वाच्या निर्धारक असतील, तर विवक्षित व्यक्तीच्या मनाच्या ’न’ स्थिती मिळून अवघ्या जडविश्वाच्या निर्धारक असतील. अर्थात हा निष्कर्ष मानस-भौतिक सामांतर्य मानल्यास आहे, हे सांगणे नलगे.
मन आणि जडपदार्थ यांच्याविषयी तत्त्वचर्चा करणार्‍यांचा जो एक तार्किक गोंधळ होतो, त्या संदर्भात वरील उदाहरणचित्र महत्त्वाचे आहे. असे कित्येकदा समजले जाते की मेंदूची स्थिती माहिती असल्यास त्यातून जर मनाची स्थिती निर्धारित होत असती, आणि जडपदार्थांचे विश्व जर एक पूर्णनिर्धारणयुक्त व्यवस्था असले, तर मन जडपदार्थांच्या कुठल्या "अमला"खाली (is subject) असते, आणि जडपदार्थ मात्र मनाच्या तशा "अमला"खाली नसते. मात्र जर मनाची स्थिती माहीत असली, तर त्यातून मेंदूची स्थितीसुद्धा निर्धारितच होत असते. आणि मनाचा जडपदार्थांशी जो काय अंमलसंबंध आहे, तोच उलट्या दिशेने जडपदार्थांचा मनाशी अंमलसंबंध असणार, हे सत्य आहे. सैद्धांतिक पातळीवर जडपदार्थांचा उल्लेख न करता मनाचा पूर्ण इतिहास आपण नोंदवू शकतो, आणि त्यानंतर असा निष्कर्ष काढू शकतो की जडविश्व त्याच्याशी जुळलेला इतिहास प्राप्त झाले. आता हे खरे आहे, की मेंदू-मनाच्या स्थितींचा संबंध अनेकास-एक असला, तर मन हे मेंदूवर एका दिशेने आधारित असेल. आणि उलट बर्गसन मानतो तसा हा मेंदू-मनाच्या स्थितींचा संबंध एकास-अनेक असा असला, तर मेंदू हा मनावर एका दिशेने आधारित असेल. काही का असेना, हे आधारित असणे तर्कशास्त्रीय अर्थाने आहे. लोकांना आपोआप वाटते की असा आधार असल्यास त्यामुळे जे आपण करू इच्छितो, ते न करण्याची आपल्यावर बळजबरी होईल, तो या तर्कशास्त्रीय आधाराचा अर्थ नव्हे.
आणखी एक स्पष्टीकरणात्मक उदाहरण म्हणून यांत्रिकता (mechanism) आणि हेतुसाधकता (teleology) या दोहोंची बाब घेऊया. ज्या व्यवस्थेत निर्धारकांचा संच पूर्णपणे जडपदार्थांचा असतो, ती "यांत्रिक" व्यवस्था होय. उदाहरणार्थ : निर्धारक संचात जडपदार्थांच्या पिंडांच्या वेगवेगळ्या काळांतल्या स्थिती असल्या तर. आपल्याला माहीत असलेले मन-जडपदार्थांचे जे जग आहे, ती अशी यांत्रिक व्यवस्था आहे की नाही हा एक अनुत्तरित प्रश्न आहे. वादाचा एक पक्ष म्हणून आपण मानूया की जग एक यांत्रिक व्यवस्था आहे. माझे असे प्रतिपादन आहे, की या मानण्यातून "विश्व हेतुसाधक आहे की नाही" या प्रश्नावर काहीएक प्रकाश पडत नाही. "हेतुसाधक" म्हणजे नेमके काय याची व्याख्या करणे कठिण आहे, पण कुठलीही व्याख्या निवडली तरी आपल्या वादासाठी फारसा फरक पडत नाही. ढोबळमानाने ज्या व्यवस्थेमधील हेतू सत्यात उतरतात - म्हणजेच गहन किंवा उदात्त किंवा मूलभूत किंवा सर्वसमावेशक किंवा अशाच कुठल्या गुणांनी युक्त असलेल्या इच्छा सत्यात उतरतात - ती व्यवस्था हेतुसाधक असते. आता जर विश्व यांत्रिक असण्याची बाब वास्तविक असली तर या अर्थाने हेतुसाधकतेच्या प्रश्नावर कुठल्याही बाजूने दबाव पडत नाही. सर्व इच्छा फलित होतात अशा प्रकारच्या यांत्रिक व्यवस्थाही असू शकतात, आणि सर्व इच्छांची आडवणूक होते, अशा प्रकारची यांत्रिक व्यवस्थाही असू शकते. जर "जग हेतुसाधक आहे की नाही हा एक अनुत्तरित प्रश्न आहे. वादाचा एक पक्ष म्हणून आपण मानूया की जग एक यांत्रिक व्यवस्था आहे. माझे असे प्रतिपादन आहे, की या मानण्यातून "विश्व हेतुसाधक आहे की नाही" या प्रश्नावर काहीएक प्रकाश पडत नाही. "हेतुसाधक" म्हणजे नेमके काय याची व्याख्या करणे कठिण आहे, पण कुठलीही व्याख्या निवडली तरी आपल्या वादासाठी फारसा फरक पडत नाही. ढोबळमानाने ज्या व्यवस्थेमधील हेतू सत्यात उतरतात - म्हणजेच गहन किंवा उदात्त किंवा मूलभूत किंवा सर्वसमावेशक किंवा अशाच कुठल्या गुणांनी युक्त असलेल्या इच्छा सत्यात उतरतात - ती व्यवस्था हेतुसाधक असते. आता जर विश्व यांत्रिक असण्याची बाब वास्तविक असली तर या अर्थाने हेतुसाधकतेच्या प्रश्नावर कुठल्याही बाजूने दबाव पडत नाही. सर्व इच्छा फलित होतात अशा प्रकारच्या यांत्रिक व्यवस्थाही असू शकतात, आणि सर्व इच्छांची आडवणूक होते, अशा प्रकारची यांत्रिक व्यवस्थाही असू शकते. जर "जग हेतुसाधक आहे की नाही" या प्रश्नाचे उत्तर शोधायचे असेल, तर जग यांत्रिक आहे असे सिद्ध करून किंवा असिद्ध करून त्याचे उत्तर मिळत नाही. आणि जग हेतुसाधक असावे अशी मनोकामना असली, तर तेवढ्यासाठी जगाच्या यांत्रिक असण्याचा विरोध करण्यास आधार नाही.
मूळ लेखाबाबत सर्व हक्क "बर्ट्रंड रसेल पीस फाउंडेशन"कडे आहेत. हे मराठी भाषांतर आणि आंतरजालावर होणारे प्रकाशन अनुमतिप्राप्त आहे.
येथे सर्व भागांचे दुवे दिले जातील. शिवाय जर काही चुका असतील तर त्यांचे शुद्धिपत्र दिले जाईल. शक्यतोवर या प्रतिसादाला उपप्रतिसाद देऊ नये, ही वाचकांना विनंती आहे.
भाग १: प्रास्ताविक, कार्यकारणभाव आणि आवश्यकता, आवश्यकतेच्या व्याख्या
भाग २: आवश्यकतेच्या व्याख्या पुढे चालू, कार्यकारणभावाची सुधारित व्याख्या, घटना आणि त्यांच्यामधील कालांतर
भाग ३ : काही प्रचलित पण प्रामादिक उक्तींबाबत चर्चा
भाग ४ : कार्यकारणभावाऐवजी विज्ञानात कुठले कायदे असतात ते मूलभूत असतात का
भाग ५ : तुलनात्मक आणि कामचलाऊ अलग व्यवस्था, पूर्णनिर्धारितता आणि हेतुसाधकता
भाग ६ : पूर्णनिर्धारितता, भूत-भविष्यकाळामधील इच्छानिर्धारणातला फरक
भाग ७ : स्वतंत्र निर्धारणशक्तीचा कूटप्रश्न, इतिसारांश


उपोषण, कायदेभंग, सरकार इत्यादी | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
उपोषण, कायदेभंग, सरकार इत्यादी
"अरे संध्याकाळी काय करतोयस
"मग, चल येतोयस का
"अरे इतके लोक निदर्शनं करताहेत तुलाही वाटतं की नाहि हे सरकार चुकीचं वागतंय. तिथे जाऊ निषेध व्यक्त करू. हे बघ मी घोषणा लिहिलेले शर्टपण आणले आहेत"
 बहुसंख्यांनी सरकारला ५ वर्षे निवडले आहे. जर त्यांचा कारभार नाहि आवडला तर त्यांना मी मत देणार नाही"
"अरे ५ वर्षे थांबलास तर उपयोग नाहि. सरकारने आता हा निर्णय घेतला तर तो पुन्हा फिरवणे फार कठीण आहे. जनमत आत्ताच तयार करून ही कृती न होणंच श्रेयस्कर आहे. शिवाय आपल्या नेत्याने निवडलेला मार्ग अहिंसक आहे. सामान्य जनतेला वेठीस न धरता हे आंदोलन चालु आहे. महिला, लहान मुलं, वृद्ध व्यक्ती, तरुणाई सारे एकत्र आले आहेत. आपला नेता उपोषणाला बसला आहे. सरकारने मागण्या मान्य करेपर्यंत तो उपोषण करणार आहे. शिवाय सविनय कायदेभंग करून जेल भरणेही चालु आहे. कुठेही हिंसा मात्र नाहि. अगदी पोलिसांनाही सहकार्य केले जात आहे"
" अरे पण हे तर सरकारला वेठीला धरणे झाले. हे बघ उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे गोष्टी स्वातंत्र्यलढ्याची हत्यारे आहेत. आपणच निवडून दिलेल्या सरकारविरूद्ध त्याचा वापर का व्हावा खरं तर हा धोका डॉ. आंबेडकरांनी फार आधीच ओळखला होता. २५ नोव्हेंबर १९४९ च्या घटनासमितीच्या भाषणात ते काय म्हणतात ते बघः
पण त्यावेळी हे मत दुर्लक्षिले गेले. लोकांना वाटले की आंबेडकर गांधीजीं विरुद्धचा राग काढत आहेत. ते काही प्रमाणात असेलही मात्र त्यांचे मत दुर्लक्षिता येणार नाही"
" अरे पण जेव्हा डॉ. आंबेडकर हे म्हणत होते तेव्हा त्यांची अपेक्षा होती की सरकार जनमताची कदर ठेवेल. शिवाय सरकार चुकते आहे असे जनतेला वाटते आहे हे सरकारला कसे कळावे आंबेडकरांची अपेक्षा होती की जनतेची मते त्यांचे प्रतिनिधी, विरोधी पक्ष सरकारपर्यंत पोहोचवतील, संसदेत मांडतील. मात्र जर निवडून आलेले प्रतिनिधी जनतेच्या मतांऐवजी केवळ पक्षाला सोयीची मते संसदेत मांडू लागले तर जनतेला थेट आवाज उठवणे अपेक्षित नाही का आंबेडकरांची अपेक्षा होती की जनतेची मते त्यांचे प्रतिनिधी, विरोधी पक्ष सरकारपर्यंत पोहोचवतील, संसदेत मांडतील. मात्र जर निवडून आलेले प्रतिनिधी जनतेच्या मतांऐवजी केवळ पक्षाला सोयीची मते संसदेत मांडू लागले तर जनतेला थेट आवाज उठवणे अपेक्षित नाही का महात्मा गांधी स्वातंत्र्य मिळाल्यावर स्वतःला जनतेच्या बाजुने समजायचे. त्यांच्यामते 'माझे काम सरकारचे मला व जनतेला चुकिच्या वाटणार्‍या निर्णयांविरुद्ध आवज उठवणे आहे. सत्याचा आग्रह धरणे आहे. त्यांचा निर्णय जनतेच्या मता विरुद्ध असुनही जनहिताचा आहे अशी सरकारची खात्री असेल तर त्यांनी माझ्या दबावाला बळी पडता कामा नये'. इथे सरकार बळी पडतेय म्हणजे सरकारच आपल्या निर्णयामुळे जनहित साधले जाईल याच्याशी ठाम नाही"
" निवडणूकांवर आधारीत लोकशाही मधे जनमताला डावलता येत नाही. त्यामुळे अश्या मार्गांचा अवलंब करून केवळ लोकांमधे चेतना जागवता येते. मात्र त्याविरुद्धचा आवाज दडपला जातो. आता तुमच्या मागण्या 'जसाच्यातशा' मान्य नसणार्‍यांना या जनक्षोभामुळे आपले मत मांडताना संकोच वाटु लागला आहे. माझ्यामते विरोध जरूर नोंदवावा मात्र 'माझे तेच बरोबर आणि ते झालेच पाहिजे' या ब्लॅकमेलला जनाधार देऊन त्याचे 'व्हाईटमेल' करणे बंद केले पाहिजे. हे बघ उपोषण ही माणसाची सगळ्यात नैसर्गिक कृती आहे. अगदी लहानमुला विरुद्ध आईवडीलांनी काहि निर्णय घेतला तर मी आज जेवणार नाही असे सांगते. मात्र प्रत्येक वेळी आईवडील त्याची मागणी मान्य करतातच असे नाही. त्यालाहि ते कालांतराने उमजते व आईवडीलही पुढे तत्सम निर्णय घेताना त्याचा संभाव्य निषेध लक्षात घेऊनच निर्णय घेतात"
"माझ्या मते मात्र सरकारवर दबाव घालणे नव्हे तर तथाकथित ब्लॅकमेल करणे गरजेचे आहे. जेव्हा विरोधी पक्ष त्यांचे काम व्यवस्थित करत नाहीये तेव्हा जनतेला त्यांचा आवाज पोहोचवण्यासाठी कमी मार्ग उरतात. त्यातील बरेचसे हिंसक अथवा सामान्यांना वेठीस धरणारे आहे. मग केवळ उपोषण, सचिनय कायदेभंग असे काहि मार्ग जनतेकडे उरतात ज्या द्वारे जनता सरकारशी थेट संवाद साधु शकते."
"असो. तु जा. माझे मत तुझ्यासारखे नसले तरी तुला अडवण्यातही फारसा अर्थ नाही. let's agree to disagree"
"ओके. जशी तुझी इच्छा. बाय"
वरील संभाषण तुम्ही वाचलेत. याबद्दल तुम्हाला काय वाटते चर्चा पुढील प्रश्नांवर करता येईल अर्थात समांतर-अवांतर, पुरवण्या-मतभेद, अधिकची माहिती यांचे स्वागत आहेच
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात
अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
लेखातील पात्रे उपक्रमावरची नसावीत, फार वाद न घालता प्रकरण मिटले.
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात
लोकशाहीत सगळेच अहिंसात्मक मार्ग खुले हवेत, प्रयोजन लोकहितार्थ नसल्यास लोकांचा पाठींबा मिळणार नाही, त्यामुळे तसे आंदोलन यशस्वी होणार नाही. पण मुळात असे मार्ग एवढे लोकप्रिय होतात अशी वेळ येते हीच 'संसदीय' लोकशाहीसाठी खेदाची बाब आहे.
२.अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
चर्चेने बरेचसे मुद्दे सुटू शकतात, जगाच्या इतिहासात उपोषण करून त्रासदायक आणि जुलमी भूमिका सफलरित्या मांडण्याचा एकही प्रकार सापडत नाही, असल्यास कृपया अधिक प्रकाश टाकावा.
३.संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
लेख वाचून एकदम यनांच्या लेखन शैलीची आठवण होते.
म्हटले तर सोपे आहे
१. अहिंसक आंदोलनातून जनजागृती करणे, गाऱ्हाणे सरकारपर्यंत पोचवणे, मागण्या पूर्ण करण्यासाठी वाजवी दबाव आणणे इथवर हे सगळे ठीकच आहे. किंबहुना अशी अहिंसक आंदोलने होत राहणे सुदृढ लोकशाहीचे लक्षण आहे. पण कायदेनिर्मितीचे काम संसदेचे आहे. ते काम अशा आंदोलनांनी करायला सुरुवात केल्यास नक्कीच ब्लॅकमेलिंग आहे.
२. ज्या गोष्टी मान्य नाहीत त्या गोष्टी मांडणे अपेक्षित आहे.
३. अहिंसक आंदोलनातून काही शक्य होत नसेल तर मतदानाचा अधिकार बजावावा.
नितिन थत्ते [19 Aug 2011 रोजी 06:12 वा.]
>>३. अहिंसक आंदोलनातून काही शक्य होत नसेल तर मतदानाचा अधिकार बजावावा.
इथे आंदोलकांची भूमिका काहीशी अशी आहे.
"आम्ही ज्ञानी असल्यामुळे लोकहिताचे काय आहे ते आम्हाला बरोबर कळते. परंतु बहुसंख्य लोक जे मतदान करतात / करत नाहीत त्यांना हित कशात आहे ते कळत नाही. म्हणून ते वैट्ट लोकांना निवडून देतात. आणि हे वैट्ट लोक संसदेत जाऊन वैट्ट कायदे करतात किंवा चांगले कायदे करत नाहीत. म्हणून संसद वगैरे गोष्टींना महत्त्व देणे आम्हाला मंजूर नाही".
दुसर्‍या बाजूची भूमिकाही अनेकदा अशीच असते. लोकांना काही कळत नाही यावर दोन्ही बाजूंचे एकमत आहे. :-)
लोकांना काही कळत नाही यावर दोन्ही बाजूंचे एकमत आहे
आणि 'सरकारपक्षाला काहि कळत नाहि' हे मात्र काहि न कळणार्‍या लोकांकडून 'आम्हाला बरोबर कळते' म्हणणार्‍यांनी मंजूर करून घेतले आहे. :)
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
हे संभाषण सर्वत्र आहे. आजचाच एक किस्सा सांगतो.
माझ्या टिममधली एक मुलगी आमच्या मॅनेजरला म्हणाला. मॅडम तुम्ही आज काळं काही का नाही घातलं मी म्हणालो का तर म्हणाली अण्णाला (मग नंतर चुक सुधारुन) अण्णांना, सपोर्ट करायला. मी परत विचारलं कशासाठी मग उत्तर - ते लोकपाल बिल आहे ना त्यासाठी. मी परत - काय हे ते लोकपाल बिल मग उत्तर - ते लोकपाल बिल आहे ना त्यासाठी. मी परत - काय हे ते लोकपाल बिल मग दुसरा - अहो ते पॅरलल गव्हर्नमेंट सारखं. मी म्हटलं मग गव्हर्नमेंट कशासाठी मग दुसरा - अहो ते पॅरलल गव्हर्नमेंट सारखं. मी म्हटलं मग गव्हर्नमेंट कशासाठी मग कोणीच बोलेना. मी मग माझ्या मॅनेजर सोबतच उभा होतो. मी म्हटलं चला उद्या पासून प्रोजेक्टचं काम मी म्हणेन तसच झालं पाहिजे. मी सुद्धा या प्रोजेक्टचा मॅनेजर आहे असे समजा. मग कोणीच काहीच बोलेना. :) प्रसंग मजेशीर वाटून गेला सर्वांना पण आपण हे अण्णांना कशासाठी पाठिंबा देतो आहोत हे फारच कमी जणांना माहिते आहे. मान्य नसले तरी सध्या तरुणांची शक्ति दाखवायला म्हणून एक ग्लॅमरस गोष्ट झाली आहे.
सध्या या प्रकाराला जो पाठिंबा मिळतो आहे त्यामागे एक भावना अशी सुद्धा जाणवते की मागच्या वेळी युपीएला मी मत दिले. पुणेकरांनी कलमाडीला दिले. त्या बद्दल वाटणारा खेद/शरम व्यक्त करता येत नव्हती. आपले मत चुकले हे मान्य करायचे नाही म्हणून म्हणायचे दाखवा दुसरा चांगला पर्याय दुसरा तरी काय स्वच्छ आहे का आणि मग स्वतःचे म्हणणे रेटायला मी म्हणेन तेच योग्य आहे. इतके दिवस जबाबदारी घेणारा चेहराच नव्हता. अण्णांच्या रुपाने तो मिळाला. सो सध्या सगळे त्या मागे. थोडक्या भारतातली व्यक्तिपुजा काही कमी होत नाही.
मला वाटत की भारतातली आघाडीची सरकारे सध्याच्या राजकिय परिस्थितीला जबाबदार आहे. कोणताही पक्ष स्वबळावर सत्तेत नाही. मग निर्णय घेणे अवघड आणि एखादा अवघड निर्णय घ्यायचा तर जबाबदारी दुसर्‍यावर टाकून रिकामे. त्यापेक्षा लोकांनी सारासार विचार करुन एकाच पक्षाला बहुमताने निवडुन द्यावे. मग कसे नाही बनत कायदे न बनल्यास दुसर्‍याला बसवा खुर्चीत झक मारत आलटून पालटून कामं होतील. पण विषमतेने ठासून भरलेल्या भारतात प्रत्येकाला अण्णा आणि ही अशी आंदोलनं हवी आहेत आणि त्यासोबत होणारा विरंगुळा सुद्धा.
माझ्या टिममधली एक मुलगी आमच्या मॅनेजरला म्हणाला. मॅडम तुम्ही आज काळं काही का नाही घातलं मी म्हणालो का तर म्हणाली अण्णाला (मग नंतर चुक सुधारुन) अण्णांना, सपोर्ट करायला. मी परत विचारलं कशासाठी मग उत्तर - ते लोकपाल बिल आहे ना त्यासाठी. मी परत - काय हे ते लोकपाल बिल मग उत्तर - ते लोकपाल बिल आहे ना त्यासाठी. मी परत - काय हे ते लोकपाल बिल मग दुसरा - अहो ते पॅरलल गव्हर्नमेंट सारखं. मी म्हटलं मग गव्हर्नमेंट कशासाठी मग दुसरा - अहो ते पॅरलल गव्हर्नमेंट सारखं. मी म्हटलं मग गव्हर्नमेंट कशासाठी मग कोणीच बोलेना. मी मग माझ्या मॅनेजर सोबतच उभा होतो. मी म्हटलं चला उद्या पासून प्रोजेक्टचं काम मी म्हणेन तसच झालं पाहिजे. मी सुद्धा या प्रोजेक्टचा मॅनेजर आहे असे
मला सांगा जर तुमच्या मॅनेजरमुळे तुम्हाला त्रास होत आहे, तक्ररी करून काही फायदा होत नाही, तुमच्या प्रोजेक्टच्या डेलीवरीस कधीच व्यवस्थीत होत नाहीत आणी त्या न झाल्यामुळे मॅनेजरच्या आइवजी तुम्हालाच दोषी ठरवल जात आहे, तुम्हालाच ओवर टाइम करून काम कराव लागत आहे आणि तुम्हाला कंपनी सोडता येत नाही तर तुम्ही काय कराल
मला सांगा जर तुमच्या मॅनेजरमुळे तुम्हाला त्रास होत आहे, तक्ररी करून काही फायदा होत नाही, तुमच्या प्रोजेक्टच्या डेलीवरीस कधीच व्यवस्थीत होत नाहीत आणी त्या न झाल्यामुळे मॅनेजरच्या आइवजी तुम्हालाच दोषी ठरवल जात आहे, तुम्हालाच ओवर टाइम करून काम कराव लागत आहे आणि तुम्हाला कंपनी सोडता येत नाही तर तुम्ही काय कराल
मला सांगा, मॅनेजरमुळे सर्व काही होतं आहे हे कोणी ठरवल
मी पाहत आहे ते...
मी आणि माझी टीम पाहत आहे ते
मान्य नसले तरी सध्या तरुणांची शक्ति दाखवायला म्हणून एक ग्लॅमरस गोष्ट झाली आहे.
असे म्हणणे चुक आहे. ह्यात् ग्लॅमर असे काही नाही. तरूणाना ही माहीत आहे आपल्या देशाची परिस्थिति आणि त्या मागील कारणे .
मी म्हटलं चला उद्या पासून प्रोजेक्टचं काम मी म्हणेन तसच झालं पाहिजे.
ही चुकीची तुलना आहे. हे एव्हढे साधे सोपे नाही.
असे म्हणणे चुक आहे. ह्यात् ग्लॅमर असे काही नाही. तरूणाना ही माहीत आहे आपल्या देशाची परिस्थिति आणि त्या मागील कारणे .
 मग या परिस्थितीमधुन मार्ग काढायला अण्णा हा काय एकच देव आहे का तरुणांकडे दुसर काहीच नाही
ही चुकीची तुलना आहे. हे एव्हढे साधे सोपे नाही.
मान्य आहे तुलना चुकीची आहे. जर अवघड आहे तर सोपे करुन सांगा. कदाचित काही तरुणांना तयार करा जनलोकपाल म्हणजे काय ते सांगा. अण्णांना पाठिंबा देणार्‍या त्या तरुणीला जनलोकपाल काय आहे हे सांगता आले नाही. निदान आपण काय करतो आहे आणि कशासाठी हे तरी ठाऊक असायला हवे.
निदान आपण काय करतो आहे आणि कशासाठी हे तरी ठाऊक असायला हवे.
सहमत. काही लोकांनी तर मला सरळ सांगितले, "अण्णांचे लोकपाल बिल नक्की काय् आहे आम्हाला माहित् नाही. लोकपालला आमचा पाठिंबा आहे कारण् याने काहीतरी होईल. त्याने भ्रष्टाचाराला कसा आळा बसेल/ देशाचे अधिक नुकसान् होईल का वगैरे कल्पना आम्हाला नाही. ती रीस्क आम्ही घेण्यासाठी तयार् आहोत."
हे विचार मला हास्यास्पद वाटलेच, पण् हे विचार हास्यास्पद आहेत असे दाखवून दिल्यावरही त्यांच्या मतामध्ये न झालेला बदल मला भितीदायक वाटला. (सर्व लोक उच्चशिक्षित आहेत, ही फक्त नोंद.)
हे विचार मला हास्यास्पद वाटलेच, पण् हे विचार हास्यास्पद आहेत असे दाखवून दिल्यावरही त्यांच्या मतामध्ये न झालेला बदल मला भितीदायक वाटला. (सर्व लोक उच्चशिक्षित आहेत, ही फक्त नोंद.)
हेच सर्वात महत्वाचे. सरकार लबाड आहे हे मान्य. ते गल्लीमधले शेंबडे पोरगे सुद्धा सांगते. पण भ्रष्टनेत्यांना कोणी काही बोलायला तयार नाही. आपीएल पाहणार. पैसे देऊन आपली कामे करुन घेणार. पोलिसमामाने पकडल्यावर चिरीमिरी देणार. अरे पण आपला नगरसेवक कोण हे विचारले तर ते माहित नसेल, स्वतःच्या गल्लीचा रस्ता खराब झाला तर कट्टयावर बसुन गप्पा मारणार पण त्या संबंधीत काम कसे होईल हे नाही पाहणार का हे विचारले तर ते माहित नसेल, स्वतःच्या गल्लीचा रस्ता खराब झाला तर कट्टयावर बसुन गप्पा मारणार पण त्या संबंधीत काम कसे होईल हे नाही पाहणार का तर तिथे अण्णा उपोषण करत नाहीत. गरज पडल्यास स्वतःचे नाव देऊन तक्रार नोंदवावी लागते. पाठपुरावा करावा लागतो. असो. अनेक उदाहरणे देता येतील. पण हेच सर्व लोक उच्चशिक्षित आहेत ते युक्तिवादाला पुढे येतील.
गंमत अशी की या आंदोलन कर्त्यांपैकी किती जणांनी आहे त्या तक्रार करणार्‍या कायद्यांचा/मार्गांचा अवलंब केला आहे याचेही सर्वेक्षण व्हावे.
म्हणजे असे की काहि कायदे हे प्रिवेंटिव्ह असतात तर काहि रिऍक्टीव्ह. प्रिवेंटिव्ह सजगता सोडा, भ्रष्टाचार बघितल्यानंतरही किती जणांनी त्याविर्रुद्ध आवाज उठवला आहे तक्रार नोंदवली आहे माहिती अधिकाराचा कायदा हा काहि मुठभर समाजसेवकांसाठीच नाहि. या आंदोलनातील किती नागरीकांनी या कायद्या अंतर्गत माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केला आहे
असे प्रमाण अत्यल्प आहे. आणि त्यामुळेच अगदी हा जनलोकपाल कायदा आला तरी किती जण पुढे येऊन तक्रारी करतात त्यावर या कायद्याची परीणामकारकता ठरणार आहे.
स्वतःच्या गल्लीचा रस्ता खराब झाला तर कट्टयावर बसुन गप्पा मारणार पण त्या संबंधीत काम कसे होईल हे नाही पाहणार का
+११ :) महानगरपालिका किंवा अन्य कुठलयही यंत्रणेकडे साधी चार ओळींची तक्रारही न करता त्यांना दिव्य दृष्टीने तुमच्या गल्लीतील समस्या समजावई व त्यांनी ती सोडवावीडासे ते समजतात.
या मध्यमवर्गातील अनेकजण आयटी किंवा मोठ्या प्रायवेट कंपन्यांमधले आहेत. त्यांनी स्वतःलाच विचारावे की त्यांपैकी किती जण तिकिटे,विपत्रे, तक्रार आल्याशिवाय क्लायंटचा प्रश्न/शंका/चुक निस्तरतात
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
अनेक कायदे हे लोकप्रतिनिधींची सोय पाहून केले जातात. आता शेती विषयक कायदा पहा. ज्याच्याकडे शेती आहे त्यालाच शेती घेता येते. म्हणजे ज्याच्याकडे पिढीजात शेती नाही, शेतजमीन नाही तो/ती इच्छा असुन सुद्धा शेती करु शकत नाही. शेती प्रधान देशात हा असला कायदा काय कामचा एखादा संशोधक असेल आणि त्याला शेतीत रस असेल तर हा कायदा म्हणतो त्याने शेती करु नये. मग येथे भ्रष्टाचार आलाच. थोडे पैसे भरवा आणि कागद तयार करा. झाला तुम्ही शेतकरी. सर्वसामान्य माणूस कायद्याचा आधार घेताना कधीच दिसणार नाही.
गंमत हि वाटते की काँग्रेसचा आम आदमी आहे कुठे काँग्रेस का हाथ आम आदमी के साथ. :)
हे काहि कायद्यात सत्य आहेच. माझा मुद्दा इतकाच् होता की असलेल्या कायद्यांचा वापर न करणारी जनता हा एक लोकपाल कायदा /व्यवस्था आल्यावर अचानक सजग होऊन तक्रारींचा सपाटा लाऊन शक्य तितका भ्रष्टाचार निवारण करेल अशी अपेक्षा ठेवणे म्हणे स्वप्नरंजन ठरेल
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
या प्रकारात प्रत्येकाचं आपलं मत आहे असं वाटतं, वरील संभाषणातील मतांमध्ये कोणीही सर्वस्वी चूक-बरोबर नाही. तेव्हा "वी अग्री टू डिस-अग्री" हे धोरण योग्य आहे.
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात
अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
उपोषण आणि सविनय कायदेभंग हे मार्ग सांसदिय लोकशाहीत योग्य आहेत. ते शांततात्मकरित्या केले जातात. आपल्या देशाचे, साधनसामग्रीचे, सुरक्षाव्यवस्थेचे नुकसान न करता कराव्यात परंतु आमरण उपोषण ही घोषणा मला पटत नाही. सध्या ती अण्णांनी मागे घेतली हे उत्तम झाले.
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
जे काँग्रेसने केले ते नक्कीच करू नये म्हणजे उपोषणकर्त्यावर खोटे किंवा सिद्ध न करता येण्याजोगे बिनबुडाचे आरोप, पोलिसी व्यवस्थेला वेठीस धरणे, अनावश्यक अटी लादणे इ. याचे परिणाम काँग्रेसला भोगावे लागले ते बरे झाले. सरकारने भूमिका मान्य नसल्यास चर्चेद्वारे, संवादाद्वारे त्या सोडवाव्या.
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
मोर्चा, उपोषण इ. मार्ग मला योग्य वाटतात. मतदानाचा अधिकार बजावावा हे देखील आहेच.
अशोक पाटील् [19 Aug 2011 रोजी 14:01 वा.]
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
~ कदापिही असे वाटणार नाही आणि तसा विचारही कुणी मनी आणू नये. [प्रश्नावलीत 'सविनय' चे प्रयोजन केले ते छान झाले] बर्‍याच वेळा कित्येकांच्या विचारात असे दिसून येते की, भारतीय जनतेचे केवळ आर्थिक प्रश्न सुटल्याने माणूस सुखी होईल. मान्य आहे की अन्न, वस्त्र व निवारा या मूलभूत भौतिक गरजा आहेत, पण म्हणून व्यक्तीस्वातंत्र्याकडे सरळसरळ दुर्लक्ष करावे असा त्याचा अर्थ होत नाही. भाषण स्वातंत्र्य, सभा संमेलनाचे स्वातंत्र्य, धर्मपालनाचे स्वातंत्र्य, शिक्षण घेण्याचे स्वातंत्र्य आदी बाबीशिवाय 'लोकशाही राष्ट्रा'ची व्याख्या पूर्णत्वास जाऊ शकत नाही. मग अशा अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या आड जर सरकार येत असेल तर पुन्हा लोकशाही तत्वावर विश्वास ठेवणारे त्यासाठी उपोषण, सविनय कायदेभंग करण्यास पुढे आले तर ते ब्लॅकमेलिंग होणार नाही. आण्णासारखे आंदोलनकर्ते कितीवेळा तो मार्ग अवलंबितात त्यापेक्षा त्याना तो मार्ग परतपरत का घ्यावा लागतो यावर सरकारनेदेखील विचार करण्याची वेळ आली आहे.
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
~ सरकार त्या प्रश्नावर [विरोधकांनी कितीही टाहो फोडला तरी] सत्तेवरून पायउतार तर होणार नाही. मग मध्यममार्ग शोधण्याची जशी सरकारची जबाबदारी आहे तद्वतच सरकारला कुठपर्यंत वेठीस धरावे हाही आण्णा आणि त्यांच्यासमवेत असलेल्या कित्येक सुजाण सहकार्‍यांनी - ज्याच्या विद्वतेबद्दल कुणीही शंका घेऊ शकत नाही - विचार करणे ही काळाची गरज आहे.
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
~ आता ज्या रितीने या आंदोलनामुळे कधी नव्हे इतकी जनता एकत्र आली आहे आणि ती जे शांततापूर्ण आणि विधीवत निषेधाचे मार्ग अवलंबित आहे, ते मला वाटते पुरेसे आहेत.
[सेवा प्रकारात जगभर नाव झालेल्या "मुंबैच्या डबेवाल्यांनी" आज त्यांच्या १२० वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवेत प्रथमच १ दिवसाचा बंद पाळला. आण्णांना पाठिंबा देण्यासाठी. ही नोंददेखील दिल्ली दरबारी होईलच ना
आता ज्या रितीने या आंदोलनामुळे कधी नव्हे इतकी जनता एकत्र आली आहे आणि ती जे शांततापूर्ण आणि विधीवत निषेधाचे मार्ग अवलंबित आहे, ते मला वाटते पुरेसे आहेत.
[सेवा प्रकारात जगभर नाव झालेल्या "मुंबैच्या डबेवाल्यांनी" आज त्यांच्या १२० वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवेत प्रथमच १ दिवसाचा बंद पाळला. आण्णांना पाठिंबा देण्यासाठी. ही नोंददेखील दिल्ली दरबारी होईलच ना
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
 बहुसंख्यांनी सरकारला ५ वर्षे निवडले आहे. जर त्यांचा कारभार नाहि आवडला तर त्यांना मी मत देणार नाही" ", हे जर मत असेल तर सरकारदरबारी कुठलीही मागणी करणे अयोग्यच आहे. जनतेची जबाबदारी फक्त मतदान करणे इतकीच रहाते. अर्थात हे विधान मला पटलेले नाही. विचार करा, खाजगी उद्योगात कंत्राटावर कुणाला घेतले असेल आणि त्याने जर कामात हलगर्जीपणा केला, सांगितले त्यापेक्षा भलतेच काम केले तर कंपन्या काय कंत्राट संपेपर्यंत गप्प बसतील का
तरी देखील प्रश्न क्रमांक १ चे माझ्या लेखी उत्तरः उपोषण, निषेध-मोर्चा वगैरे मान्य आहे. पण सविनय कायदेभंग मान्य नाही. कुठल्याही कारणास्तव कायदेभंग हा गुन्हाच असावा असे वाटते. जर उपोषणपण चालणार नसेल तर फेसबुक, ट्वीटर, संस्थळांवरील चर्चांवर पण बंदी आणावी... मात्र उपोषण हे ब्लॅकमेलींग नसून दबाव तंत्र आहे. आता म्हणाल की ब्लॅकमेलींग आणि दबावतंत्रात काय फरक आहे. माझ्या लेखी, ब्लॅकमेलींग करणारी व्यक्ती स्वतःच्या फायद्यासाठी समोरच्या व्यक्तीचे नुकसान करत असते. तर अशा प्रकारच्या दबावतंत्रात उपोषण करणारी व्यक्ती ही समाजासाठी सरकारने योग्य बदल करावे म्हणून मागणी करत असते. हं, आता तुम्हाला त्यामुळे राजकारण्यांच्या खिशाला त्रास होणार म्हणून व्यक्तीगत नुकसान झाले, म्हणून ब्लॅकमेलींग म्हणायचे असेल तर गोष्ट वेगळी. :-)
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
आंदोलनाच्या ताकदीवर आणि गांभिर्यावर सरकारची भुमिका अवलंबून असावी. त्यात वाटाघाटी, समित्या नेमणे, वगैरे सर्व येईल. पण आंदोलन चिरडून टाकणे मात्र अयोग्य आहे. त्याचे कदाचीत तात्काळ फायदे वाटतीलही पण दूरगामी तोटेच अधिक होऊ शकतात. या आणि रामदेवबाबांच्या आंदोलनाच्या बाबतीत सरकारने ती चूक केली. (रामदेवबाबांनी आधी पोलीसांच्या फॉर्मवर सही करून त्यांच्या अटी मान्य केल्याचे म्हणले होते. अण्णांनी त्यावरून शिकून सही करायचे नाकारले. परीणामी सरकारची अधिक पंचाईत झाली, त्यात ते वयोवृद्ध, पद्मश्री-पद्मभूषण पुरस्कृत, गांधीवादी वगैरे त्यामुळे सरकार अधिकच अडकत गेले.)
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
वर म्हणल्याप्रमाणे उपोषण-मोर्चे वगैरे आहेतच... पण माझ्या लेखी त्या सगळ्याला शिवाजी लागतो. त्याही आधी, ज्या व्यक्तीस पंचायती पासून ते संसदेत निवडून दिले आहे, त्या व्यक्तीबरोबर स्थानिक पाठपुरावा करणे देखील महत्वाचे आहे. आज सर्वत्र मोर्चे निघत आहेत ते अण्णांना पाठींबा देण्यासाठी. त्यात मला काही गैर वाटत नाही. पण त्याच स्थानिक मोर्चेकर्‍यांनी त्यांच्या आमदार-खासदारांना पण तेथे बोलावले अथवा त्यांच्यावर इमेल्स, फोन्स, फॅक्स, टपाल या सर्वांचा भडीमार केला तर काय होईल बघा. (अर्थात पुणेकरांना त्यासाठी परत तिहार तुरूंगात कलमाडींना पत्रे लिहीत बसावे लागेल, तो भाग वेगळा. ;) )
बाकी चर्चाप्रस्तावात जो काही संवाद लिहीला आहे त्यासंदर्भातः
आंबेडकरांनी अजून बरेच काही म्हणले आहे, पण चर्चा भरकटायला नको म्हणून लिहीत नाही. तेच गांधीजींच्या बाबतीत, त्यांनी देखील कॉंग्रेस विसर्जीत करा म्हणले, पण आपण केली का किंबहूना याच काँग्रेसला आपण सव्वाशे वर्षे जुनी काँग्रेस म्हणतो.
इतरत्र आलेल्या मुद्यांप्रमाणे, जे काही शहाबानि केसच्या संदर्भात झाले ते योग्य ठरते का
राज्य-केंद्र सरकारे ही जनतेने निवडून दिलेली आहेत, त्यांना आता जनतेचा विकास करण्याचे हक्क आहेत, म्हणून सरदार सरोवराविरुद्धचे मेधा पाटकर यांचे आंदोलन चुकीचे आहे असे आपले म्हणणे आहे का आपल्या मुद्याप्रमाणे, त्यांनी करायलाच नाही पाहीजे. अण्णांनी जेंव्हा महाराष्ट्रात असाच सरकारविरोधात लढा दिला तो पण मग आपल्या दृष्टीने चुकीचा होता का आपल्या मुद्याप्रमाणे, त्यांनी करायलाच नाही पाहीजे. अण्णांनी जेंव्हा महाराष्ट्रात असाच सरकारविरोधात लढा दिला तो पण मग आपल्या दृष्टीने चुकीचा होता का त्याला आलेले माहीती अधिकाराचे फळ देखील मग विषारीच आहे असे म्हणायचे आहे का
अमुक एकाचा मुद्दा पटतो म्हणून मी त्या आंदोलनाला सक्रीय पाठींबा देईन, अथवा अमुक एकाचा मुद्दा मला मान्य नाही म्हणून त्या आंदोलनाला पाठींबा देणार नाही, इतपत म्हणणे मान्य आहे. तो प्रत्येकाचा हक्क आहे. अगदी कोणी "हू केअर्स" म्हणत काहीच करायचे नाही म्हणले तरी ते योग्य नसले तरी हक्क आहे असेच मी म्हणेन. पण संसदीय लोकशाही आहे, निवडून दिले आहे तेंव्हा त्याच्या विरोधात काही करणे कसे चुकीचे आहे वगैरे विधाने मला पटत नाहीत आणि (तुम्ही करता असे अजिबात म्हणायचे नाही/स्वप्नात देखील वाटत नाही, पण) दिशाभूल करणारी वाटतात.
असे अजून बरेच काही. पण तुर्तास इतक्या प्रश्नांची उत्तरे मिळाली तर अजून चर्चा करता येईल...
 बहुसंख्यांनी सरकारला ५ वर्षे निवडले आहे. जर त्यांचा कारभार नाहि आवडला तर त्यांना मी मत देणार नाही"
, हे जर मत असेल तर सरकारदरबारी कुठलीही मागणी करणे अयोग्यच आहे. जनतेची जबाबदारी फक्त मतदान करणे इतकीच रहाते. अर्थात हे विधान मला पटलेले नाही.
सहमत आहे. मलाही पटलेले नसले तरी असा मतप्रवाह आहे आणि तो अनेकदा ऐकायला मिळतो. चर्चा प्रस्ताव मांडताना लिहिलेली अवतरणे अनेकदा विविध लोकांच्या तोंडून ऐकलेली आहेत. वरील पद्धतीने प्रस्ताव मांडताना त्यातील प्रत्येक विधानाशी मी सहमत असुच शकत नाही कारण विविध मते चर्चेत समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न केला आहे. माझे मत अजून थोडी चर्चा झाल्यावर देईनच :)
विचार करा, खाजगी उद्योगात कंत्राटावर कुणाला घेतले असेल आणि त्याने जर कामात हलगर्जीपणा केला, सांगितले त्यापेक्षा भलतेच काम केले तर कंपन्या काय कंत्राट संपेपर्यंत गप्प बसतील का
उदा. मात्र चपखल (वाटले) नाही. खाजगी उद्योग आणि सरकार चालणणे यात फारच तफावत आहे.
पण सविनय कायदेभंग मान्य नाही. कुठल्याही कारणास्तव कायदेभंग हा गुन्हाच असावा असे वाटते
केवळ उपोषण हा कायदेभंग नसला तरी आमरण उपोषण हा कायदेभंग ठरतो. तेव्हा तो गुन्हा आहे असे वाटते का
माझ्या लेखी, ब्लॅकमेलींग करणारी व्यक्ती स्वतःच्या फायद्यासाठी समोरच्या व्यक्तीचे नुकसान करत असते. तर अशा प्रकारच्या दबावतंत्रात उपोषण करणारी व्यक्ती ही समाजासाठी सरकारने योग्य बदल करावे म्हणून मागणी करत असते.
पण ती मागणी योग्य आहे की नाही हे कोण ठरवणार. का केवळ जनाधार आहे, प्रसिद्ध नावे जोडली गेली आहेत म्हणून ती मागणी योग्य होते या दबावतंत्रामुळे मागणी योग्य आहे की नाहि यावर निकोप चर्चा होऊ शकत नाहि असे वाटते का या दबावतंत्रामुळे मागणी योग्य आहे की नाहि यावर निकोप चर्चा होऊ शकत नाहि असे वाटते का केवळ जनाधार आहे म्हणून कित्येकदा या दबावामुळे अयोग्य प्रसंगी घातक मागण्या मान्य केल्या जाण्याचा संभव असतो.
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
आंदोलनाच्या ताकदीवर आणि गांभिर्यावर सरकारची भुमिका अवलंबून असावी. त्यात वाटाघाटी, समित्या नेमणे, वगैरे सर्व येईल. पण आंदोलन चिरडून टाकणे मात्र अयोग्य आहे.
आंदोलनाच्या ताकदीवर सरकारची भुमिका असावी म्हणजे नीटसे समजले नाहि. म्हणजे जसे मणिपूरची उपोषणकर्ती, गंगा वाचवा म्हणणार्‍या स्वामींकडे गांभिर्य असले तरी केवळ जनाधार नसल्याने (=आंदोलनाच्या ताकदीच्या अभावाने) त्याकडे दुर्लक्ष केले गेले. हे योग्य वाटते का थोडक्यात सरकारने मागण्या मान्य करताना जनाधाराला कितपत महत्त्व द्यावे
बाकी चर्चाप्रस्तावात जो काही संवाद लिहीला आहे त्यासंदर्भातः
राज्य-केंद्र सरकारे ही जनतेने निवडून दिलेली आहेत, त्यांना आता जनतेचा विकास करण्याचे हक्क आहेत, म्हणून सरदार सरोवराविरुद्धचे मेधा पाटकर यांचे आंदोलन चुकीचे आहे असे आपले म्हणणे आहे का आपल्या मुद्याप्रमाणे, त्यांनी करायलाच नाही पाहीजे. अण्णांनी जेंव्हा महाराष्ट्रात असाच सरकारविरोधात लढा दिला तो पण मग आपल्या दृष्टीने चुकीचा होता का आपल्या मुद्याप्रमाणे, त्यांनी करायलाच नाही पाहीजे. अण्णांनी जेंव्हा महाराष्ट्रात असाच सरकारविरोधात लढा दिला तो पण मग आपल्या दृष्टीने चुकीचा होता का त्याला आलेले माहीती अधिकाराचे फळ देखील मग विषारीच आहे असे म्हणायचे आहे का
वर म्हटल्याप्रमाणे चर्चा सुरु करताना मी विविध मते दिलेली आहेत. तुमचा ते मत माझे आहे असा समज झाल्याने तुम्ही "आपल्या मुद्याप्रमाणे" लिहिले आहे त्याकडे दुर्लक्ष करतो.
मेधा पाटकर यांचे आंदोलन चुकीचे आहे असे आपले म्हणणे आहे का
माझे मतः नाही. मात्र सरकारला त्यांचे मत अयोग्य वाटल्याने त्यांनी शेवटी प्रकल्प कोर्टात जाऊन पुढे रेटला यातही काहि गैर नाही
त्याला आलेले माहीती अधिकाराचे फळ देखील मग विषारीच आहे असे म्हणायचे आहे का
मला असे वाटत नाही
संसदीय लोकशाही आहे, निवडून दिले आहे तेंव्हा त्याच्या विरोधात काही करणे कसे चुकीचे आहे वगैरे विधाने मला पटत नाहीत आणि (तुम्ही करता असे अजिबात म्हणायचे नाही/स्वप्नात देखील वाटत नाही, पण) दिशाभूल करणारी वाटतात.
अधोरेखीत सत्य आहे. :)
यामार्गांशिवाय प्रत्येक नागरीकाला 'कायद्याचा मार्ग' असतोच फक्त प्रत्येक जण तो अवलंबतोच असे नाही
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
प्रमोद सहस्रबुद्धे [19 Aug 2011 रोजी 16:26 वा.]
चर्चा प्रस्ताव चांगल्या रितीने मांडला आहे. प्रतिसादही वाचायला आवडताहेत.
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात
अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
आंदोलनाचे कोणते मार्ग आहेत
मोर्चा, निदर्शने (एके ठिकाणी जमून), निषेध(काळे बिल्ले लावून)
दहशतवादी कृत्ये, दंगल, जाळपोळ,
या मार्गांची एक चढण दिसते. पहिली पायरी जमली नाहीतर दुसरी वगैरे. पहिल्या पायरीनंतरही तुमच्याकडे लक्ष देत नसतील तर काय करायचे अगदी संसदीय लोकशाही असली तरी. मला स्वतःला सविनय कायदेभंग आणि उपोषण पायरीपर्यंत जावे असे वाटते. त्यापुढील पायर्‍या निश्चित अयोग्य वाटतात.
काही पक्ष एकदम बंद/राडा करण्यास उतरतात. ती गोष्ट वेगळी.
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
१. आंदोलन होऊ द्यावे (सर्वसामान्य सुव्यवस्थेवर फार ताण पडत नसेल तोपर्यंत).
२. आंदोलन कर्त्यांना आपली भूमिका पटवून द्यावी.
३. आंदोलन कर्त्यांची भूमिका परत समजून घ्यावी.
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
प्र.१ मधेच उत्तर दिले आहे.
निवडून येण्याचा प्रयत्न करणे
मोर्चा, निदर्शने (एके ठिकाणी जमून), निषेध(काळे बिल्ले लावून)
दहशतवादी कृत्ये, दंगल, जाळपोळ,
यात 'स्वतः त्या मताविरूद्ध उभे राहुन निवडून येण्याचा प्रयत्न करणे' हा पर्याय नाही / (मलातरी पटकन) सुचत नाही / (माझ्याकडूनही बरेचदा) सुचवला जात नाही हे भारतात संसदीय लोकशाही तितकीशी मुरल्याचे लक्षण नसावे असे वाटते का
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
प्रमोद सहस्रबुद्धे [20 Aug 2011 रोजी 04:04 वा.]
आपली मागणी मांडायचे पर्याय विचार करताना, निवडणूकीत उभे राहणे हा पर्याय पटकन सुचत नाही. कदाचित या लेखाच्या पार्श्वभूमीत 'आंदोलन' असल्याने तसे घडत असावे.
निवडणूकीत उभे राहणे हा पर्याय सर्व आंदोलनांना चालतोच असे नाही. निवडणूकीत एक व्यापक भूमिका घ्यावी लागते. आंदोलन हे साधारणतः एका विषयाशी निगडीत असते. अण्णांचे आंदोलन हे भ्रष्टाचाराशी केंद्रित आहे. पण महागाई व त्यावरील उपाय, विकेंद्रिकरण, जमीन अधिग्रहण, सबसिडी, कृषीउत्पन्नाचे भाव इत्यादी अनेक बाबतीत आंदोलनकर्त्यात एकमत नसते. राजकीय पक्षांचा/निवडणूकीतील उमेदवारांचा सत्ता काबीज करणे हा एक मुख्य हेतू असतो. हा हेतू आंदोलनकर्त्यांचा असेलच असे नाही.
ज्याप्रमाणे आंदोलनने हा एक प्रमुख मार्ग असतो त्याच प्रमाणे अल्पसंख्य गटाला (केवळ धार्मिक/जातीय अल्पसंख्य नव्हे) इतर दबाव तंत्राचा अवलंब करावा लागतो. या प्रयत्नांना लॉबियिंग असे म्हणतात. आंदोलनाप्रमाणेच हा देखिल लोकशाहीतील एक रास्त मार्ग आहे. या मार्गात असणारे निवडणूकीला सामोरे जाऊ शकत नाहीत. (कारण ते अल्पसंख्य असतात, आणि त्यांचे विषयही व्यापक नसतात.)
लोकशाही मुरण्याचा निवडणूकीचा उपाय न सुचणे याचा काहीही संबंध नाही असे मला वाटते.
चर्चाप्रस्ताव चांगल्या रीतीने मांडलेला आहे.
१. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
निवडणुका वगैरे पद्धतींनी धोरणे साधत नसली तर या पद्धती ठीकच आहेत. फक्त फायद्या-तोट्यांचा नीट विचार केलेला हवा. म्हणजे ज्या विस्तृत प्रकारे जनमत निवडणुकीत घेतले जाते, तितपत विस्तृत जनमत कायदेभंग चळवळींत घेतले जात नाही. त्यामुळे "चळवळ दिसते आहे" इतक्यावरूनच निवडणूक-पद्धत फसल्याचे सांगता येत नाही. बर्‍याच लोकांसाठी कायदेभंग चळवळीचे उद्दिष्ट्य प्राथमिकतेचे नसेल. किंबहुना खूप दुय्यम असू शकेल. (आधी दुय्यम वाटले तरी कदाचित मग त्यानंतर उलट चळवळ उठू शकेल. वगैरे. इंग्रज राजांच्या विरुद्ध ऑलिव्हर क्रॉमवेलच्या चळवळीला चांगला पाठिंबा मिळाला, तो जिंकलाही. मग ऑलिव्हर क्रॉमवेलशाहीविरुद्ध राजेशाहीवाद्यांना चांगला पाठिंबा मिळाला, आणि ते जिंकले. भारतातला लोकपाल जर हुकुमशहा निघेल तर वीसपंचवीस वर्षांच्या नंतर कदाचित उलट चळवळ निघेल. दोन चळवळी मिळून परिस्थिती जैसे-थे झाली तरी मधल्या काळात एकुणात तोटा होऊ शकतो. किंवा फायदा होऊ शकतो. सांगता येत नाही.)
२. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
राजकारणातला महत्त्वाचा प्रश्न आहे, आणि त्याला सोपे उत्तर नाही. या ठिकाणी मी असे मानतो आहे, की "सरकार" म्हणजे सरकारातली अशी माणसे ज्यांना प्रामाणिकपणे वाटते "आपण निवडून देणार्‍या समस्त जनतेचे प्रतिनिधित्व करत आहोत, त्यानुसार चळवळकर्‍यांची मागणी बहुसंख्यांच्या विरोधात आहे". कायदा-सुव्यवस्थेत अडथळा येत नसेल (चर्चाप्रस्तावात "उपोषण, सविनय कायदेभंग" अशी मर्यादा सांगितली आहे) तर चळवळीविरुद्ध जाहिरातबाजी, लोकशिक्षण वगैरे करता येते. आता उपोषणाबाबत गोची ही आहे, ही भारतात आत्महत्या हा गुन्हा मानला जातो. (माझे वैयक्तिक मत असे, की गुन्हा मानण्याची काही गरज नाही.) त्यामुळे उपोषण फार वेळ चालले, तर कायद्याच्या दृष्टीने थांबवावे लागेल. पण हे तपशील म्हणजे फार महत्त्वाचे नव्हेत.
३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
"जनते"चा आवाज म्हणजे काय देशातील समूह हे कुठल्या-ना-कुठल्या मर्यादित कारणाने एकत्र आलेले असतात. म्हणजे "भ्रष्टाचारविरोधी लोकपाल नेमा" कारणाने एकत्र आलेला समूह बघितला, तर त्यातील व्यक्ती कुठल्या वेगळ्या बाबतीत भिन्न समूहात असतील. पाच वर्षांपेक्षा अधिक काळाची मागणी असेल, तर त्या मुद्द्यावरून मतदान बदलावे आणि संसदेतले निवडलेले लोक अनुकूल व्हावेत, अशा प्रकारे चळवळ/जनजागृती करावी. मात्र हे लक्षात असू द्यावे, की हा एका मुद्द्याच्या बाबतीत नवी संसद "मी"-व्यक्तीच्या मतानुसार असली तरी अन्य कुठल्या मुद्द्याच्या बाबतीत वेगळी असेल.
पाच वर्षांच्या आतही निषेध नोंदवण्याची वेळ येऊ शकते. व्यक्ती आणि समूहांसाठी कोर्ट, सभा, उपोषण, सविनय कायदेभंग... वगैरे चढत्या प्रखरतेचे उपाय उपलब्ध आहेत. "पुढच्या निवडणुकीचा धाक" हा प्रकार पाच वर्षांच्या पुष्कळ आधीपासून सुरू होतो, हेसुद्धा नमूद केले पाहिजे.
"पुढच्या निवडणुकीचा धाक" हा प्रकार पाच वर्षांच्या पुष्कळ आधीपासून सुरू होतो, हेसुद्धा नमूद केले पाहिजे
सहमत आहे. याशिवाय विविध राज्यातील, स्थानिक स्वराज्य संस्थांतील वगैरे निवडणूका अनेकदा चालु असल्याने विविध पक्ष बराच काळ 'निवडणूक मोड' मधेच असतात.
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
नितिन थत्ते [20 Aug 2011 रोजी 04:48 वा.]
जनाधार आणि लोकानुनय या दोन संकल्पनांमध्ये नक्की फरक कसा करायचा अनेकदा आपण (हस्तीदंती मनोर्‍यातले सुखवस्तू लोक) सरकारच्या काही कृत्यांवर लोकानुनयी (मतांवर डोळा ठेवून केलेले) म्हणून टीका करतो. म्हणजे लोकांना काय वाटते ते लक्षात घेण्याची/त्यानुसार वागण्याची मुळीच गरज नाही असे आपण सुचवत असतो.
६ डिसेंबर १९९२ च्या घटनेला देखील खूपच मोठा जनाधार होता असे वाटते. म्हणजे आज अण्णांच्या आंदोलनाला आहे तितका तर नक्कीच. त्यावेळी तसे करू नये असे सरकार तसेच अनेक विचारी लोकांनी खूप काळ वेगवेगळ्या प्रकारे समजावण्याचा प्रयत्न केला होता. परंतु त्या समजावण्याचा काही उपयोग झाला नव्हता. तसेच ते कृत्य ज्यांनी केले त्या शिवसैनिकांच्या नेत्याने "हो आम्ही ते कृत्य केले आणि मला त्याचा अभिमान आहे" असे सविनय सांगितले होते.
चर्चेचा प्रस्ताव छानपणे मांडला आहे. सुंदर सादरीकरणाबद्दल श्री. हृशीकेश यांचे अभिनंदन
हे जग नियमानुसार चालते. त्या-त्या विशयाचे नियम निसर्ग व्यवस्थित पाळतो. असे मी मानतो. ह्या पलीकडील गोश्टी आपल्या आकलनाबाहेर असतात, निदान माझ्यातरी.
प्रत्येक कृत्या मधून नवीन कृत्या घडत असतात. समजा आपणा आपले तळहात एकमेकांवर आदळले तर, त्यातून ध्वनी उत्पन्न होतो, टाळी वाजते.
प्रश्न १. उपोषण, सविनय कायदेभंग वगैरे मार्ग संसदीय लोकशाहीमधे अवलंबणे कितपत (किती प्रमाणात) योग्य वाटतात
उत्तरः सविनय कायदेभंग अगोदर 'सरकारच्या बाजूने झाला तरच' त्याची प्रतिक्रिया 'जनतेकडून' कायदेभंग होवू शकतो. म्हणजे वरील प्रश्नात असे गृहित धरले गेले आहे की 'सरकारकडून कोणत्याही चूका झालेल्या नाहीत.' सरकारकडून चूका नव्हे अपराध होतो तेंव्हाच सर्वसामान्य माणूस आपले काम-धाम सोडून रस्त्यात उतरतो.
सध्याच्या सरकारमध्ये असलेल्या कॉंग्रेसने निवडणूकीच्या यंत्रणेमध्ये काहीतरी झोलझाल केला होता, म्हणून कॉंग्रेस इतरांच्या साथीने सत्तेवर आले आहे. ह्या कारणामुळेच 'विरोधी पक्श' जो निवडणूकीत जिंकू शकत असताना हरला व विरोधी पक्श बनला. मतदान करण्याच्या यंत्रातील कोणते बटण दाबले की कोणाला मत जाईल किती सरासरीने मत जाईल किती सरासरीने मत जाईल हे कॉंग्रेसने आपल्या कपटी कारस्थानाने आधीच ठरवले होते, असे वाटते. त्यांनी (काँग्रेसने) आधी (छुप्प्या पद्धतीने) कायदेभंग केला होता त्याचा परीणाम संसदिय चौकटीबाहेरील 'अण्णांच्या टिमकडून' (खुल्ल्या पद्धतीने आव्हान देवून) 'कायदेघटन ठरवण्याबाबत आग्रही' होण्याची घटना घडत आहे. मग सांगा पाहू हे कॉंग्रेसने आपल्या कपटी कारस्थानाने आधीच ठरवले होते, असे वाटते. त्यांनी (काँग्रेसने) आधी (छुप्प्या पद्धतीने) कायदेभंग केला होता त्याचा परीणाम संसदिय चौकटीबाहेरील 'अण्णांच्या टिमकडून' (खुल्ल्या पद्धतीने आव्हान देवून) 'कायदेघटन ठरवण्याबाबत आग्रही' होण्याची घटना घडत आहे. मग सांगा पाहू आजाराचे नेमके कारण कोठे आहे
इलेक्ट्रॉनिक मशिनवर आपल्या पसंतीच्या उमेदवाराचे बटण दाबल्यानंतर जशी क्रेडीट कार्ड स्वॅप केल्यावर एक कागदाचा तुकडा बाहेर येतो अगदी तसा कागदाचा छापील तुकडा जो कोणाला मत दिले ते व इतर माहिती सोबत बाहेर यावा. मतदाराने ते पडताळून खात्री करून झाल्यानंतर तो छोटा - टिचभर तुकडा एका पेटीत टाकायला हवा. ज्या मतदार विभागात कमीत कमी फरकाने एखादा उमेदवार जिंकला आहे, तिथे वा अन्य कारणांपोटी त्या पेटीत टाकलेल्या टिचभर चिटोर्‍यांची मोजणी केली जावी.
उपप्रश्नः अश्या पद्धती तुम्हाला ब्लॅकमेलिंग आहेत असे वाटते का
उत्तरः नाही. क्रियेतून प्रतिक्रिया जन्मतात. क्रिया करण्यावर ध्यान द्यावे रीऍक्शनवर रीएक्शन करणे म्हणजे केवळ भरकटणे.
प्रश्न २. अश्यावेळी सरकारला आंदोलकांची भुमिका मान्य नसल्यास सरकारने काय करावे असे वाटते
उत्तरः सरकार हि एक 'वैचारीक यंत्रणा' आहे. सरकारने काय करावे हे जनतेने कां विचारांत घ्यावे ती जे करेल तेच तिच्या वैचारीकतेचे प्रतिबिंब असेल.
प्रश्न ३. संसदीय लोकशाहीत संसदेत जनतेचा आवाज उठत नसेल तर जनतेने कोणत्या मार्गाने आपला निषेध नोंदवावा असे वाटते
उत्तरः 'आवाज उठत नसेल तर..' मग निशेध कसां करायचा बरे' मग निशेध कसां करायचा बरे 'संसदीय लोकशाहीत चर्चेतून कायदा निर्माण व्हावा' ही अट आहे. मग सामान्य जनतेने आप-आपल्या गटात चर्चा जरूर कराव्यात ह्या चर्चेचे फलीत लिखीत स्वरूपात वेगवेगळ्या राजकिय पक्शांकडे सोपवावे. जे राजकीय पक्श जनतेच्या आप-आपसांतील चर्चेतून जे 'वैचारीक अमृत' बाहेर आले आहे त्याचा वापर संसदेत कायदे करण्यासाठीच्या चर्चेत उपयोगात आणत नसतील तर त्यांना पुढल्या निवडणूकीत मते न देण्याचे ठरवावे, अगदी जाहिरपणे
सगळे वाईट झाल्यावर, बादमे निशेद कायकू करनेका
नितिन थत्ते [21 Aug 2011 रोजी 15:03 वा.]
आज अण्णा कॅम्पमधून एक नवी सूचना आली आहे. लोकांनी आपापल्या खासदाराच्या घरांसमोर जनलोकपाल विधेयकासाठी निदर्शने/धरणे धरावे.
ही एक सेन्सिबल सूचना आहे असे वाटते. याने लोकप्रतिनिधींवर दबाव आणण्याचा प्रयत्न दिसतो जो लेजिटिमेट आहे. खरोखर किती लोकांचा पाठिंबा आहे हेही त्यातून कळून येऊ शकते.
अण्णांचे आयुष्य पणाला लावून विधेयक पारित करून घेण्यापेक्षा हा मार्ग अधिक योग्य आहे.
माझ्या मते ही सुचना तितकीशी सेन्सिबल नाही. त्यापेक्षा खासदारांवर पत्रांचा भडीमार करणे, खासदारांच्या कार्यालयापुढे एक फुल ठेऊन पुन्हा निघुन येणे वगैरे मार्ग अधिक प्रभावी झाले असते व खरोखर शांततामय ठरले असते.
अण्णाचे आंदोलन अहिंसक आहे तितपत ठिक आहे, मात्र खासदारांच्या घरासमोरची निदर्शने सुरू होऊन हे लोण जिल्ह्या लिल्ह्यात पसरल्यावर त्यावर पोलिसांचे सोडा अण्णांच्या क्यांपचेही नियंत्रण रहाणे कठीण व्हावे. कालच विविध खासदारांच्या घरासमोरचे चित्र दाखवले जात होते. तो जमाव शांततामय निदर्शने तर नक्की करत नव्हता. शिवाय केवळ काही मोजक्याच खासदारांवर हा प्रयोग होताना दिसला (जसे सिब्बल वगैरे). [जर अशी निदर्शने करायचीच आहेत तर] विरोधी पक्षांच्या खासदारांच्या घरांपुढे देखील ही व्हावयास हवीत. ती होत नाहीयेत तेव्हा या आंदोलनाला कितीही राजकीय पक्षांपासून दूर ठेवण्याचा प्रयत्न चाल्लाय तरी ते तसे नाहि हे दिसु लागल्यासारखे वाटते आहे.
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का
सरकारच्या लोकपाल विधेयक, २०११ च्या स्थायी समितीने जनतेकडून आपली मते, सुचवण्या, आक्षेप वगैरे नोंदवण्यासाठि १५ दिवसांची मुदत दिली आहे. या समितिला तुमची मते यापत्त्यावर पाठवायची आहेतः
सुचना टंकीत स्वरूपात असाव्यात
सुचना 'डबल स्पेसिंग' वापरून टंकलेल्या असाव्यात (वर्डमधे पेज लेऑअट --> स्पेसिंग मधे डबल स्पेसिंग द्यावे)
सुचनांच्या दोन प्रती वरील पत्त्यावर १५ दिवसांच्या आत (४ सप्टेंबर २०११) पोहोचल्या पाहिजेत
संसदीय स्थायी समितीपुढे जर तोंडी पद्धतीनेही सुचना समजवायच्या असतील तर तसे स्पष्टपणे नमुद करावे म्हणजे स्थायी समिती गरज वाचाल्यास तुमचे म्हणणे ऐकण्यास तुम्हाला नवी दिल्लीला बोलवेल.
माझ्यामते संसदीय स्थायी समितीला आपली मते कळविणे गरजेचे आहे. स्थायी समिती ही विविध पक्षांच्या खासदारांनी बनलेली असते. या समितीपुढे आपली मते ठेवल्यानंतर समिती मसुद्यात योग्य वाटतील ते बदल घडवून आणु सहते. जर सर्व सुचना, आक्षेप वगैरे वाचुन समितीला मुळ मसुद्याच्या ढाच्यामधेच तृटी आढळल्यास ती मसुदा रद्द (रिजेक्ट) करू शकते. मात्र या सार्‍यासाठी तुमच्या सुचना समितीपर्यंत पोहोचणे गरजेचे आहे.
मी माझ्या सुचना कालच पोस्टाने पाठवल्या आहेत. असे विनंतीवजा आवाहन करतो की ज्यांना लोकपाल विधेयक २०११ मधे तृटी वाटत असतील किंवा जे काहि मत असेल त्यांनी त्यांच्या सुचना/ आक्षेप/सुचवण्या वगैरे समितीला जरूर पाठवून (निदान) आपले कर्तव्य पार पाडावे.
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का


BMC elections Congress Gurudas Kamat sanjay nirupam ''काँग्रेसच्या पराभवाची चर्चा खुल्या मैदानात करा'' | eSakal

''काँग्रेसच्या पराभवाची चर्चा खुल्या मैदानात करा''
बुधवार, 1 मार्च 2017
मुंबईतील निकालानंतर प्रसारमाध्यमांच्या मदतीने पराभवाचे खापर माझ्यावर फोडण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न केला जात आहे. त्यामुळेच मौन सोडण्याची वेळ आली आहे. या पराभवाला नेमके कोण जबाबदार आहे, हे ठरविण्यासाठी खुली चर्चा गरजेची आहे.
- गुरुदास कामत, माजी केंद्रीय मंत्री
मुंबई : मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत काँग्रेसचे 'पानिपत' झाल्यावरही पक्षांतर्गत राजकारण काही केल्या थांबताना दिसत नाही. निवडणुकीतील कामगिरीचा अहवाल घेऊन मुंबई प्रदेश अध्यक्ष दिल्लीत उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांची भेट घेण्यासाठी दाखल झाले आहेत. मात्र, माजी केंद्रीय मंत्री गुरुदास कामत यांनी या 'चार भितींआड'च्या पराभवाच्या चर्चेला हरकत घेतली आहे. निरुपम यांनी निवडणुकीच्या पराभवाची कारणे शोधण्यासाठी खुल्या मैदानात सामान्य कार्यकर्त्यांसमोर खुली चर्चा करण्याचे आवाहनच कामत यांनी केले आहे. या चर्चेअंती पराभवाची जबाबदारीही निश्‍चित करता येईल, असे कामत यांचे मत आहे.
काँग्रेस हायकमांडकडे वारंवार नाराजी प्रकट करुनही पक्षाकडून दुर्लक्षित केले गेलेले गुरुदास कामत आणि मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्ष संजय निरुपम यांच्यातील वाद काही नवा नाही. मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुकीनंतर हा वाद संपुष्टात येण्याची शक्‍यता वर्तविली जात होती. मात्र, आता हा वाद आणखीनच उफाळून आला आहे. मुंबईच्या पराभवाची कारणमीमांसा करण्यासाठी निरुपम यांनी दिल्लीत 'तळ' ठोकला असताना गुरुदास कामत यांनी निरुपम यांना थेट 'आव्हान' दिले आहे.
'पराभवाची चर्चा बंद दरवाज्याआड करण्याऐवजी ती खुल्या मैदानात सर्व नेते आणि सामान्य कार्यकर्त्यांसमोर केली तर त्यातून प्रत्येकला आपल्या चुका कळतील. त्यासाठी ही चर्चा एखाद्या मोठ्या सभागृहात किंवा खुल्या मैदानात करावी, अशी विनंती करणारे पत्र कामत यांनी निरुपम यांना पाठविले आहे. हेच पत्र त्यांनी उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांच्याकडेही पाठविले असून या खुल्या चर्चेसाठी कामत आता आक्रमक झाले आहेत.
प्रसारमाध्यमे आणि हायकमांडसमोर पराभावाची खोटी चर्चा केली जात आहे, असा आरोप या पत्रात करण्यात आला आहे. निवडणुकीच्या प्रक्रियेतील निर्णय नेमके कोणी व कसे घेतले यामागे काय कारणे होती यामागे काय कारणे होती याची सविस्तर चर्चा पक्षाच्या कार्यकारी समितीत व्हायला हवी, असेही या पत्रातून कामतांनी सूचित केले आहे. या चर्चेला सामान्य कार्ययकर्तेही उपस्थित राहिले तर त्यांना नेमके काय चुकले याचे उत्तर मिळू शकेल. शिवाय त्याच्या मनातील संभ्रम नाहीसा होईल, असे कामतांचे म्हणणे आहे.
या चर्चेला राज्याचे प्रभारी मोहन प्रकाश यांनाही पाचरण करण्याची विनंती या पत्रात करण्यात आली आहे. आता या पत्राला निरुपम उत्तर देणार की नेहमीप्रमाणे दुर्लक्षित करणार हे लवकरच स्पष्ट होईल. याविषयी निरुपम यांची प्रतिक्रीया जाणून घेण्यासाठी वारंवार फोनवरुन संपर्क करुनही त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.
लग्नाच्या मांडवातून थेट श्रमदानास..
सांगली - जिल्ह्यातील वांगी गावचे सुपुत्र विशाल मधुकर सुतार यांचा लिंब गावातील माया हिच्याशी आज साडेबाराच्या मुहूर्तावर विवाह झाला. विशाल हा...
कुणीगल, सोरबमध्ये बंधू आमनेसामने
बंगळूर - निवडणूक ही अशीच असते. येथे रक्ताच्या नात्याला किंमत नसते. पिता-पुत्र, भाऊ-भाऊ, बहिणी-बहिणी, मामा-भाचा अशा अनेक नातेसंबंधांतील लढती आपण आजवर...
जेव्हा एअर इडियाच्या विमानाची खिडकी निखळते...
नवी दिल्ली : अत्यंत जलद प्रवास म्हणून विमान सेवेकडे पाहिले जाते. विमानातील व्यवस्था ही इतर प्रवासी सुविधा पुरविणाऱ्यांपेक्षा विशेष अशी मानली जाते....
बोर्डी- मोफत वैद्यकीय शिबीरात 200 रुग्णांची तपासणी
बोर्डी- बोर्डी महिला नागरी सहकारी पतसंस्था आणि नवी मुंबई येथील डॉ. जी.डी. पोळ फाउंडेशन संचलीत वाय.एम.टी.आयुर्वेदिक वैद्यकीय महाविद्यालय आणि...
घाटीच्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा मुख्यमंत्री घेणार आढावा
औरंगाबाद - घाटीत प्रधानमंत्री स्वास्थ्य सुरक्षा योजनेच्या तिसऱ्या फेजमधून उभारण्यात येणाऱ्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा पुढील महिन्यात मुख्यमंत्री...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


गुरूवारी करू नये हे काम... (See Video) | Webdunia Marathi

रविवार, 22 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
गुरूवारी करू नये हे काम... (See Video)
तुमच्या घरात पैसा टिकत नाही किंवा येत नाही. त्याचे कारण असे ही असू शकते की तुमच्या हाती काही चुका होत असतील ज्याने तुमचे प्रगतीचे रस्ते पूर्णपणे बंद होत असतील म्हणून आज आम्ही तुम्हाला असे काही काम सांगत आहो जे गुरुवारी करणे टाळावे नाहीतर तुमच्या घरात लक्ष्मीच्या जागेवर दरिद्रता येईल.
असे म्हणतात की महिलांनी गुरुवारी डोक्यावरून पाणी घेऊ नये, याचे मुख्य कारण आहे बृहस्पती, जो स्त्रीचा पती आणि संतानाचा कारक असतो. या दिवशी महिलांनी डोक्यावरून पाणी घेतले तर गुरू कमजोर स्थितीत येतो आणि तिच्या पती आणि संतानाच्या प्रगतीत अडचण आणतो.
मग महिला असो वा पुरुष, या दोघांनाही गुरुवारी केस कापणे टाळावे आणि पुरुषांनी तर दाढी देखील करू नये, असे केल्याने प्रगती थांबते. > गुरुवारच्या दिवशी घराच्या सफाईशी निगडित कुठलेही काम नाही करायला पाहिजे, जसे जाळे काढणे, घरातील रद्दी विकणे. वास्तू शास्त्रात देखील ईशान्य कोणाचा स्वामी गुरु असतो आणि ईशान्य कोणाचा संबंध मुलांशी असतो आणि या दिवशी घराची सफाई केल्याने मुलांच्या प्रगतीत चुकीचा प्रभाव पडतो.
प्रयत्न करा की या दिवशी कपडे देखील धुऊ नये आणि जर धुवत असाल तर त्यांना साबण लावू नये, असे केल्याने गुरु कमजोर पडतो.
घरात वास्तुदोष आहे हे कसे जाणून घ्याल
फार उपयोगी आहे पिवळा रंग
वास्तूप्रमाणे असे असावे घराचे दार
मिठाने दूर करा नकारात्मकता
यावर अधिक वाचा :
गुरूवारी करू नये हे काम
गुरूवारी केस धुऊ नये
गुरूवारी कपडे धुऊ नये
गुरूवारी सफाई करू नये
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर...
स्वप्नात जर घुबड दिसला तर शुभ मानले जात नाही. अशी मान्यता आहे की स्वप्नात जर घुबड दिसला ...
Totake : गुलाबाचे 9 चमत्कारिक टोटके
गुलाब सर्वांना प्रिय फूल आहे. याचे अनेक फायदेही आहेत. पण या गुलाबाच्या फुलांचे काही टोटके ...
अक्षय तृतीयेला विवाह असल्यास राशीनुसार पूजा करावी
अक्षय तृतीया हा सण वैशाख शुद्ध तृतीयेला साजरा केला जातो. हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक आहे. ...
देवघरात नका ठेवू या मूरत्या
वास्तूप्रमाणे घराच्या ईशान कोपर्या्त मंदिर प्रतिष्ठित केले पाहिजे. मंदिरात प्रतिष्ठित ...
अमावस्याला करा हे 6 सोपे उपाय
अमावस्याला दक्षिणाभिमुख बसून मृत पूर्वजांसाठी पितृ तर्पण करा.
फेसबूक पेजवर मुख्यमंत्री योगी सर्वाधिक चर्चेत
फेसबूकवर सर्वाधिक चर्चा झालेल्या नेत्यांची यादी प्रसिद्ध झाली आहे. उत्तर प्रदेशचे ...
फेसबुकवर फोन रिचार्ज करता येणार
आता फेसबुकच्या नव्या फिचर मदतीने तुम्ही फोन रिचार्ज करता येणार आहे. हे फिचर केवळ ...
संकटकाळी पक्षाला पाठ दाखवणाऱ्या गद्दारांना आता पक्षात थारा ...
संकटकाळीशरद पवार साहेबांना सोडून गेलेले आज कुठे आहेत ते माहित नाही मात्र पन्नास ...
स्पायडरमॅन ने केले मुलांचे शोषण १०५ वर्ष शिक्षा
अमेरिकामध्ये मोठा निर्णय झाला असून 36 वर्षीय व्यक्तीला कोर्टाने 105 वर्षाची शिक्षा ...
चिमुरडीसोबत बलात्कार करणाऱ्या आरोपींना फाशी
अल्पवयीन चिमुरड्यांवर वाढणाऱ्या अत्याचाराच्या घटना रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने ठोस पाऊल ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


थोडस हटके !!!!!: माझे "आंतरराष्ट्रीय व्यापार " विश्व

माझ्याबद्दल वाचू नये असे
कायदेशीर स्मगलिंग च्या क्षेत्रात कार्यरत असून लिहिण्याचा हटके प्रयत्न करतिये.......माझ्या क्षेत्राविषयीची माहिती सरळ-सोप्या भाषेत तुम्हाला सांगण्याचा प्रयत्न करणार आहे......... मधून मधून "जरा हटके" पोस्ट वाचायला मिळतील.... ......बघा तुम्हाला झेपतंय की सरपटी बाउन्सर जातायत ते
माझे "आंतरराष्ट्रीय व्यापार " विश्व
खरतर आंतर राष्ट्रीय व्यापार हे क्षेत्र तस खुपच मोठ .पण काहीतरी नविन आणि हटके शिकयाच्या उद्देशाने मी या क्षेत्रात आले .खुप काही नविन माहिती मिळाली.अर्थ व्यवस्था मधला हा एक हिस्सा.आयत-निर्यात क्षेत्र .त्याबद्दल माझ्याकडे जी माहिती आहे ती यथाशक्ति तुम्हाला सांगणार आहे.ही माहिती तशी खुप रस घेण्यासारखी आहे रोज काहीतरी नविन माहिती देण्याचा विचार आहे.रोज काहीतरी नविन माहिती देण्याचा विचार आहे.पण बघुयात कसा जमतय ते
कोणताही देश स्वयंपूर्ण नाही .एखादी गोष्ट त्या देशाकडे उपलब्ध नसेल तर ती दुसर्या देशाकडून आयात करण्या वाचून पर्याय नसतो.आणि जय देशाकडे एखादी गोष्ट मुबलक असते ती त्याना सहजपणे गरजू देशाना निर्यात करता येते.या आयात-निर्यात मधुनच आंतर राष्ट्रीय व्यापाराची संकल्पना पुढे आली.पूर्वीच्या पद्धतीत आणि आताच्या पद्धतीत खुप फरक आहे.सध्या चालू असलेला व्यापार हा जलमार्गाने आणि वायुमार्गाने चालतो.पण वायुमार्गावर बंधने आहेत.त्यापेक्षा जलमार्ग सुलभ आणि सोपा पडतो.
भारताला ७६०० किलोमीटर चे बन्दर लाभले आहे.त्याला जगातील सगळ्यात मोठे peninsulas आहे.याचा अर्थ पाण्याने तीन बाजूने वेढ़लेली जमीन पण ती मुख्या जमिनीशी जोडलेली आहे.भारताचा नकाशा बघितला की सहजपणे हे लक्षात येते.
भारतात प्रामुख्याने १२ मोठी बंदरे(seaport )आहेत.आणि इतर १८५ छोट्या बन्दारामार्फत अंतर्गत व्यापार चालतो .प्रमुख बंदरामधे न्हावा शेवा,चेन्नई ,मुंद्रा वगैरे बंदराचा समावेश होतो.पुढच्या नकाशात ती प्रमुख बार बंदरे सहजपणे लक्षात येतात.
या सर्व बंदराची माहिती पुढच्या लेखात...............
म बोले तो "मराठी"
अभिमान आहे मला मराठी असल्याचा
मुंबई /न्हावा शेवा पोर्ट
माझे "आंतरराष्ट्रीय व्यापार " विश्व
तरुण तुर्क म्हातारे अर्क आणि लहान मुले
झोपेची आराधना कुठेही आणि कधीही (
विद्येच्या देवतेला वंदन करून


अमरावती : गर्ल्स हायस्कूलच्या विद्यार्थीनीवर अॅसिड हल्ला
अमरावतीत एका नववीत शिकणाऱ्या विद्यार्थीनीवर अॅसिड हल्लाय झाल्याची घटना घडली आहे. काल संध्याकाळी 6 च्या दरम्यान मालटेकडी भागात हा प्रकार घडला. एकतर्फी प्रेमातून हा हल्ला झाल्याचा संशय पोलिसांनी व्यक्त केला. याप्रकरणी 2 संशयित तरुणांना पोलिसांनी अटक देखील केली आहे.
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
अमरावती : गर्ल्स हायस्कूलच्या विद्यार्थीनीवर अॅसिड हल्ला
अमरावती : गर्ल्स हायस्कूलच्या विद्यार्थीनीवर अॅसिड हल्ला
अमरावतीत एका नववीत शिकणाऱ्या विद्यार्थीनीवर अॅसिड हल्लाय झाल्याची घटना घडली आहे. काल संध्याकाळी 6 च्या दरम्यान मालटेकडी भागात हा प्रकार घडला. एकतर्फी प्रेमातून हा हल्ला झाल्याचा संशय पोलिसांनी व्यक्त केला. याप्रकरणी 2 संशयित तरुणांना पोलिसांनी अटक देखील केली आहे.
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
युजवेंद्र चहल का आया फिल्म एक्ट्रेस पर दिल, जल्द कर सकते हैं शादी
CSK vs SRH: सीएसके ने हैदराबाद को दिया 183 रनों का चुनौतीपूर्ण लक्ष्य
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल
दिल्ली डेयरडेविल्स के 'युवराज सिंह' हैं ऋषभ पंत
बोल्ट के कैच से कोहली हुए हैरान कहा- हमेशा रहेगा याद


शिट्टीवादन आणि शिट्टीवादक | mr.upakram.org

उपक्रम वाचनमात्र उपलब्ध आहे.
उपक्रम दिवाळी अंक २०१२
नवा परवलीचा शब्द मागवा.
"शिट्टीवादक" (Whistleblower) हा शब्द आणि ही जमात (दोन्ही) नव्याने लोकप्रिय होऊ लागली आहेत. साधारणपणे आपले सरकार किंवा आपली कंपनी जर कांहीं गैर व्यवहार करत असेल तर आपल्याला त्रास होण्याच्या शक्यतेकडे न पहाता सदसद्विवेकबुद्धीने त्याची वाच्यता करणार्‍याला 'शिट्टीवादक' म्हटले जाते. हेतू नेहमी असा उदात्त असतोच असे नाहीं. कधी सूडबुद्धीने, तर कधी पैशासाठीही असे करणारे शिट्टीवादक असतात.
सगळ्यात सुप्रसिद्ध सदसद्विवेकी शिट्टीवादक होते 'डीप थ्रोट' या नावाने प्रसिद्ध असलेले आणि त्यावेळी FBI चे सहनिर्देशक असलेले विल्यम मार्क फेल्ट (Sr) हे गृहस्थ. अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष निक्सन यांनी वॉटरगेट प्रकरणी घरफोड करून आत घुसलेले घूसखोर व त्यांना आज्ञा देणार्‍या त्यांच्या अधिकार्‍यांपर्यंत जुडलेल्या संबंधांबद्दल लपवालपवी करून त्यांना (आणि स्वत:ला) वाचविण्याचा केलेला प्रयत्न 'वॉशिंग्टन पोस्ट'चे बॉब वुडवर्ड आणि कार्ल बर्नस्टाईन या वार्ताहारांनी उघडकीस आणला. फेल्ट यांनीच त्यांना 'व्हाईट हाऊस'मधील अंतस्थ बातम्या पुरविल्या. माझ्या माहितीनुसार चांगल्या उद्दिष्टांसाठी असे करणारे ते सर्वात जास्त प्रसिद्ध शिट्टीवादक होते. (ते २००८साली निवर्तले)
अलीकडे खूप प्रसिद्धी मिळालेले शिट्टीवादनाचे उदाहरण आहे इराकच्या 'अल गरीब' तुरुंगात अमेरिकन सैनिकांनी इराकी कैद्यांचा छळ केल्याच्या बातम्या आणि छायचित्रें तिथे तैनात असलेल्या सैनिकांनीच, मुख्यतः सार्जंट जोसेफ डार्बी यांनी, ही माहिती वार्ताहारांना पुरविली होती कारण या सैनिकांना कैद्यांना असे छळणे आवडले नव्हते. असे करणे देशद्रोहही म्हणता येईल कारण ज्या सैनिकांनी या बातम्या पुरविल्या त्यांना ज्या वृत्तपत्रांनी/वाहिन्यांनी आपल्या वृत्तपत्राचा खप किंवा वाहिनीचे 'रेटिंग' सुधारण्यासाठी या बातम्या वापरल्या त्यांनी पैसेही दिले असतील. (माझ्या दृष्टिकोनातून त्याहूनही महत्वाचा मुद्दा हा कीं ज्या कैद्यांचा छळ केला गेला ते कांहीं 'संत' किंवा 'महात्मा' नव्हते, तर सद्दाम यांचे क्रूरकर्मा सहाय्यकच होते तिथे तैनात असलेल्या सैनिकांनीच, मुख्यतः सार्जंट जोसेफ डार्बी यांनी, ही माहिती वार्ताहारांना पुरविली होती कारण या सैनिकांना कैद्यांना असे छळणे आवडले नव्हते. असे करणे देशद्रोहही म्हणता येईल कारण ज्या सैनिकांनी या बातम्या पुरविल्या त्यांना ज्या वृत्तपत्रांनी/वाहिन्यांनी आपल्या वृत्तपत्राचा खप किंवा वाहिनीचे 'रेटिंग' सुधारण्यासाठी या बातम्या वापरल्या त्यांनी पैसेही दिले असतील. (माझ्या दृष्टिकोनातून त्याहूनही महत्वाचा मुद्दा हा कीं ज्या कैद्यांचा छळ केला गेला ते कांहीं 'संत' किंवा 'महात्मा' नव्हते, तर सद्दाम यांचे क्रूरकर्मा सहाय्यकच होते (याबाबत दुमत होऊ शकेल)
अलीकडेच 'विकीलीक्स' या संस्थळावर असाच सनसनाटी गौप्यस्फोट झाला त्यात अमेरिकन सैन्यातर्फे घडलेल्या निष्पाप अफगाणी मुलकी नागरिकांच्या मृत्यूच्या बातम्या आल्या आणि त्यातच पाकिस्तानी लष्कर आणि ISIच्या दुटप्पी वागणुकीच्याही बातम्या होता. या बातम्यानुसार अमेरिकेकडून मदत घेत असतांना या अधिकार्‍यांनी अतिरेक्यांनाही मदत केली आणि दहशतवादाच्या निर्यातीत त्यांचा हातभाग होता असे आरोप होते. ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरॉन यांनी बेंगळूरूमध्ये जे वक्तव्य केले (व ज्यामुळे पाकिस्तानी सरकार, लष्कर, ISI आणि मीडिया यांनी जो गदारोळ माजवला) ते याच माहितीच्या आधारावर होते.
'डॉन' नावाचे कराचीहून प्रकाशित होणारे वृत्तपत्र मी सातत्याने नेटवर वाचतो. परवा त्यातला अग्रलेख वाचला व मला तो आवडला. त्याची लिंक आहे http://tinyurl.com/23k6h5l
अग्रलेखात ‘विकीलीक्स’खेरीज 'पेंटॅगॉन पेपर्स'चाही उल्लेख केला आहे. 'पेंटॅगॉन पेपर्स'मध्ये एकामागून एक राज्यावर आलेल्या अमेरिकन राष्ट्राध्य़क्षांची घटनाबाह्य वागणूक उघडकीला आणली होती आणि अधिकार ग्रहण करतांना स्वतः घेतलेल्या शपथेचा त्यांनी स्वतःच कसा भंग केला आणि आपल्या सहाय्यकांनाही तसे करण्यास कसे उद्युक्त केले हे दाखविलेले होते. मी रूपांतर करीत असलेल्या "न्यूक्लियर डिसेप्शन"मध्येही हाच प्रकार अनेक अमेरिकन राष्ट्रध्य्क्षांनी केला आहे.
अग्रलेखाच्या शेवटी "असे शिट्टीवादक पाकिस्तानात दिसत नाहींत" याची खंतही त्यांनी व्यक्त केली. त्याने प्रभावित होऊन मी ‘डॉन’ला पत्र लिहिले होते ते त्यांनी थोडीशी कात्री लावून प्रसिद्ध केले (http://tinyurl.com/34ctdhs)
मी लिहिले होते कीं ज्या देशातील लोक त्यांच्या देशाचा सर्वोच्च मुलकी सन्मान (नीशाँ-इ-इम्तियाझ) दोन वेगवेगळ्या राष्ट्रप्रमुखांकडून दोन वेगवेगळ्या वेळी मिळविणार्‍या त्यांच्या सर्वात दैदिप्यमान आणि नामवंत सुपुत्राला, डॉ. अब्दुल कादिर खान यांना, जेंव्हां हुकुमशहा मुशर्रफ यांनी स्वतःची चामडी बचावण्यासाठी अमेरिकेच्या संगनमताने ‘बळीचा बकरा’ बनवून त्या सुपुत्राचा सर्वनाश केला तरीही 'हूँ का चूँ' न करता सहन करतात त्या देशात शिट्टीवादक कसे निर्माण होतील आणि डॉ. खान यांची चूक काय होती आणि डॉ. खान यांची चूक काय होती तर त्यांनी इराण, उ.कोरिया, लिबियासारख्या देशांना अण्वस्त्र तंत्रज्ञान देण्याचा मुशर्रफसह बर्‍याच पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांनीच दिलेला हुकूम (कदाचित् स्वखुषीने) पाळला हीच ना तर त्यांनी इराण, उ.कोरिया, लिबियासारख्या देशांना अण्वस्त्र तंत्रज्ञान देण्याचा मुशर्रफसह बर्‍याच पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांनीच दिलेला हुकूम (कदाचित् स्वखुषीने) पाळला हीच ना मग त्याची शिक्षा एकट्या डॉ. खाननाच का मग त्याची शिक्षा एकट्या डॉ. खाननाच का एकीकडे सर्व समस्यांच्या मुळाशी असलेले मुशर्रफ मजा मारताहेत आणि डॉ. खान मात्र स्थानबद्ध एकीकडे सर्व समस्यांच्या मुळाशी असलेले मुशर्रफ मजा मारताहेत आणि डॉ. खान मात्र स्थानबद्ध ही माहितीही न्यूक्लियर डिसेप्शन या पुस्तकात आहे.
आणि हे सारे मुकाट्याने सहन करणारा पाकिस्तान लष्कराविरुद्ध, आणि त्यातही ISI सारख्या संघटनेविरुद्ध, कशी शिट्टी वाजवू शकतो पाकिस्तानमध्ये जर आता नुकतीच पुनःप्रस्थापित झालेली लोकशाही अशीच निरंतर नांदत राहिली तर कदाचित २०२५पर्यंत तिथले लोक शिट्टी वाजवायची हिंमत करतील.
सध्या न्यूक्लियर डिसेप्शनचे मी केलेले रूपांतर ई-सकाळ पैलतीर या सदरात मालिकेच्या रूपात प्रसिद्ध होत असून हे पुस्तक प्रत्येक अमेरिकन, पाकिस्तानी आणि भारतीय नागरिकाने वाचलेच पाहिजे असेही मी डॉन ला लिहिलेल्या पत्रात मुद्दाम नमूद केले आहे.
लेखमाला अतिशय वाचनीय होणार आहे. आज पहिले प्रकरण वाचून संपवले. आंतरजालावर याहून जास्त एका दिवशी वाचणे कठीण आहे.----वाचक्नवी
मिडियाच्या द्वारे आपल्याला जे कळते त्याबद्दल बरेचदा शंका वाटते. परवाच कुठेतरी वाचले की निक्सन यांच्या आधीही बर्‍याचा राष्ट्राध्याक्षांनी यंत्रणेचा गैरवापर केला होता. केनेडी हत्याहे दुसरे उदाहरण. आपल्यासमोर जे येते ते हिमनगाचे टोक आहे असे वाटायला लागले आहे.
एखादा शिट्टीवादक देशद्राही आहे का हे कशावरून ठरवावे
कधी कधी तुम्ही काय बोलताय हे तुम्हालाहि कळत नाहि, इतके तुम्ही हुशार आहात का


आदित्याय नमः: काही (च्या काही) दारोळ्या

काही (च्या काही) दारोळ्या
मग हळू हळू ,
There are 0 comments for काही (च्या काही) दारोळ्या
लिखाणाची गोडी, अंगातली खोडी, काही करोनिया, जात नसे II गेले किती तास, कामाचाही त्रास, बॉस रागावला, भान नसे II केले त्याग खूप, दुपारची झोप, घालवली तैसी, लेखांमागे II काहींना आवडे, काहींना नावडे, उद्योग हे माझे, स्वतःसाठी II ऐसा मी लिहितो, ब्लॉग वाढवितो, जगाचा विचार, सोडोनिया II करावे लेखन, सुखाचे साधन, लाभे समाधान, ऍडी म्हणे II
आयुष्याचे नाटक १-२ (3)
आयुष्याचे नाटक ३-५ (3)
आयुष्याचे नाटक ६-८ (3)
इथे जोशी रहातात (3)
हॉर्न - ओके - प्लीज (2)
पहीला उतारा - काही नीबंध
त्याच्या नी तिच्या चारोळ्या
काही (च्या काही) दारोळ्या


Discussion Forum - नक्षत्र आणि तुमची राशी? | Webdunia Marathi

रविवार, 22 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
नक्षत्र आणि तुमची राशी
फेसबूक पेजवर मुख्यमंत्री योगी सर्वाधिक चर्चेत
फेसबूकवर सर्वाधिक चर्चा झालेल्या नेत्यांची यादी प्रसिद्ध झाली आहे. उत्तर प्रदेशचे ...
फेसबुकवर फोन रिचार्ज करता येणार
आता फेसबुकच्या नव्या फिचर मदतीने तुम्ही फोन रिचार्ज करता येणार आहे. हे फिचर केवळ ...
संकटकाळी पक्षाला पाठ दाखवणाऱ्या गद्दारांना आता पक्षात थारा ...
संकटकाळीशरद पवार साहेबांना सोडून गेलेले आज कुठे आहेत ते माहित नाही मात्र पन्नास ...
स्पायडरमॅन ने केले मुलांचे शोषण १०५ वर्ष शिक्षा
अमेरिकामध्ये मोठा निर्णय झाला असून 36 वर्षीय व्यक्तीला कोर्टाने 105 वर्षाची शिक्षा ...
चिमुरडीसोबत बलात्कार करणाऱ्या आरोपींना फाशी
अल्पवयीन चिमुरड्यांवर वाढणाऱ्या अत्याचाराच्या घटना रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने ठोस पाऊल ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


दिवस आभासी वास्तवाचे...

हा देश हिंदूंचा, मुस्लिमांसाठी पाकिस्तान,भाजपच्या आमदाराचं वादग्रस्त वक्तव्य
सैफच्या लेकीचे फोटो व्हायरल
विराट अनुष्काला काय देणार वाढदिवसाचं गिफ्ट
सलमानसोबत कुठली अभिनेत्री करणार 'बीग बॉस'चं अँकरींग
गडचिरोली : कमांडोंच्या कारवाईत 14 माओवाद्यांचा खात्मा
न्युज 18 लोकमतच्या बातमीचा दणका, चंद्रभागेच्या तीरावर उभारले चेंजिंग रूम
चंद्रपुरात ८० वर्षाच्या या वृद्धाला 46 डिग्री तापमानात ठेवलं बांधून
उद्धव ठाकरेंच्या नाणारमधल्या सभेवर प्रकल्पग्रस्तांचा बहिष्कार
अल्पवयीन मुलीची छेड काढणाऱ्या नराधमाची लोकांनी केली धुलाई
कार पार्किंगसाठी साडेचार हजार रुपये दंड, नवी मुंबई पालिकेचा प्रस्ताव
विधान परिषदेच्या ६ जागांसाठी २१ मे रोजी निवडणूक
पेट्रोल-डिझेलचा उच्चांकी भडका, साडेचार वर्षांतील सर्वोच्च दर
हा देश हिंदूंचा, मुस्लिमांसाठी पाकिस्तान,भाजपच्या आमदाराचं वादग्रस्त वक्तव्य
येचुरींच्या गळ्यात पुन्हा सरचिटणीसपदाची माळ
12 वर्षांखालील मुलींवर बलात्कार करणाऱ्यांना फाशीची तरतूद करणाऱ्या विधेयकावर राष्ट्रपतींनी केली स्वाक्षरी
खराब हवामानामुळे एअर इंडियातले विंडो पॅनल खाली पडले, 3 प्रवासी जखमी
सैफच्या लेकीचे फोटो व्हायरल
विराट अनुष्काला काय देणार वाढदिवसाचं गिफ्ट
सलमानसोबत कुठली अभिनेत्री करणार 'बीग बॉस'चं अँकरींग
ट्विंकलने एअरलाइन्सच्या अस्वच्छतेवर केलं ट्विट आणि झाली भन्नाट ट्रोल
विराट कोहली आयपीएलमध्ये सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू
'ही' आहे आयपीएलची नवी अॅंकर
'येळ कोट येळकोट जय मल्हार'... 'सदांनंदाचा येळकोट'
एबी डिव्हिलियर्सचा तडाखा, आरसीबीचा दिल्लीवर 'राॅयल' विजय
गेल-राहुलचा 'भांगडा', कोलकाताला पराभूत करून पंजाब 'टाॅप'वर
वाघा बाॅर्डरवर पाकच्या क्रिकेटरने भारताकडे पाहुन केले विचित्र हावभाव
चेन्नईचा राजस्थानवर 'राॅयल' विजय
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
'1-2 बलात्कार झाले तर त्यात काय एवढं
'मुख्यमंत्री विमानातून फिरतात, वास्तवात नसतात'
'कोडणानींचा निकाल वेगळा लागला असता'
न्यायमूर्ती पी. बी. सावंत यांची संपूर्ण मुलाखत
बेधडक : शांतता कोर्ट चालू आहे
विशेष बेधडक 'गोरखपूर'चा अन्वयार्थ
विशेष बेधडक 'विज्ञानसूर्य मावळला'
टीव्ही, इंटरनेट आणि मोबाईल यांच्या माध्यमांतून भाजपचे केंद्रातील आणि राज्यातील सरकार सर्वसामान्य लोकांसमोर ‘उज्ज्वल भविष्याचे’ जे चित्र रंगवत आहेत, ते आभासी आणि अतिरंजित आहे. याची लोकांना जाणीव व्हायला लागली म्हणून खेड्यापाड्यातील लोक रस्त्यावर येत आहेत का , हा सध्याचा कळीचा मुद्दा आहे. ज्या अभिजन, मध्यमवर्गीय आणि शहरी मतदारांच्या पाठबळावर भाजप सारखा पक्ष भारतात रुजला आणि वाढला तो पांढरपेशा वर्ग आपल्या पुढे जात आहे ही भावना ग्रामीण भागातील लोकांच्या मनात निर्माण झाली आहे का, आजवर जो इंडिया विरुद्ध भारत, शहरी मानसिकता विरुद्ध ग्रामीण जनजीवन हा वादाचा मुद्दा शेतकरी नेते शरद जोशी यांच्यापासून तमाम शेतीतज्ज्ञांनी मांडला होता, तो संघर्ष खरंच रस्त्यावर आलाय का , हा सध्याचा कळीचा मुद्दा आहे. ज्या अभिजन, मध्यमवर्गीय आणि शहरी मतदारांच्या पाठबळावर भाजप सारखा पक्ष भारतात रुजला आणि वाढला तो पांढरपेशा वर्ग आपल्या पुढे जात आहे ही भावना ग्रामीण भागातील लोकांच्या मनात निर्माण झाली आहे का, आजवर जो इंडिया विरुद्ध भारत, शहरी मानसिकता विरुद्ध ग्रामीण जनजीवन हा वादाचा मुद्दा शेतकरी नेते शरद जोशी यांच्यापासून तमाम शेतीतज्ज्ञांनी मांडला होता, तो संघर्ष खरंच रस्त्यावर आलाय का  आधी मराठा मोर्च्याच्या मालिकेने या शेतीसमस्येला वाचा फुटली आणि आता शेतकरी संपाने हा प्रश्न खऱ्या अर्थाने ऐरणीवर आलाय... पण त्याच्या आभासी आणि वास्तवातील फरकाचे काय
महेश म्हात्रे, कार्यकारी संपादक, IBN लोकमत
राज्यात सध्या शेतकरी संप गाजतोय. अगदी पावसाच्या तोंडावर सुरू झालेल्या या संपाने राज्याच्या ग्रामीण भागातील राजकारण, समाजकारण आणि अर्थकारण ढवळुन काढलंय. शेतकरी आंदोलन, फक्त महाराष्ट्रातच नाही तर शेजारच्या मध्य प्रदेशातही मोठ्या प्रमाणावर पसरतेय. गुजरातेतही पटेल आंदोलनाच्या निमित्ताने सुरू झालेली धुसफूस निवळलेली नाही. आपल्या शेतीप्रधान देशातील या बड्या राज्यातील शेतकरी, पर्यायाने ग्रामीण भाग कधी नव्हे तेव्हढा अस्वस्थ झालेला दिसतोय. गेल्या दोन-अडीच दशकात देशातील, महाराष्ट्रातील शेतीने अनेक स्थित्यंतरे पाहिली.
जागतिकीकरण, खाजगीकरण आणि उदारीकरणाच्या झंझावातात शेती तुटत गेली आणि शेतकरी तोट्यात जाण्याचे प्रमाण वाढत गेले. परिणामी शेतात, बांधावर, घरे, इमारती, कारखाने, शोरूम्स, इत्यादी उगवत गेले आणि शेतकऱ्याचे दिवस, त्याच्या डोळ्यादेखत 'मावळत' गेले. तर त्याउलट सोने, फ्लॅट आणि शेयर्स प्रमाणे शहरातील मध्यमवर्गीयांचे 'भाव'ही वाढत गेले. कधी नव्हे ते मध्यमवर्गीयांना राजकीय 'आत्मभान' आले. त्यामुळे भाजप-शिवसेनेसारखे पांढरपेशी राजकीय पक्ष सत्तेच्या सोपानावर चढून बसले. एकीकडे केंद्र आणि राज्यातील काँग्रेस सरकारे, पक्ष आणि परंपरेच्या राजकारणाचा उदोउदो करीत असताना जागतिकीकरणाचा, खाजगीकरणाचा डांगोरा पिटत होते.
आर्थिक उदारीकरणाच्या प्रभावाने रोखीच्या पिकांकडे शेतकऱ्यांचा वाढत असलेला ओढा जसा आपण पहिला तद्वत निसर्गाच्या लहरीपणामुळे आणि वाढत्या तोट्याने शेती ओस पाडण्याचे वाढते प्रमाणही चिंताजनक होते, ते आज किती गंभीर झालंय हे आपण दररोज अनुभवत आहोत.
गेल्या शंभर वर्षात शेती कधीच शेतकऱ्यांसाठी फायद्याची नव्हती, आजही नाही. हे सत्य ठाऊक असताना ते मान्य न करता, शेतीवरील प्रेमापोटी, सामाजिक दबावामुळे आणि पिढ्यान् पिढ्यांच्या संस्कारांमुळे शेतकरी हा तोट्याचा व्यवहार मोठ्या निष्ठेने करीत होता, आहे. पण आता संपावर जाण्याचा निर्णय घेण्याने शेतकऱ्याचा धीर खचत चालला आहे का, असे भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
शेतकरी आणि शेती यांच्यासाठी अशी आणीबाणीची परिस्थिती आजवरच्या इतिहासात कधीच निर्माण झाली नव्हती. शेतकरी संप हा फक्त शेतकऱ्यांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. शेतकरी प्रश्नाच्या राजकारणाने सत्तेत एकत्र असलेल्या भाजप-सेनेला आमने-सामने उभे केले आहे. शहरी विरुद्ध ग्रामीण असा नवा वाद राज्याच्या राजकारणात निर्माण झालाय. त्याच जोडीला एकाहून एक शेती किंवा शहरी अर्थकारण जाणणारे तज्ज्ञ सोशल मीडियाच्या व्यासपीठावर, खरेतर चावडीवर मोठ्या हिरीरीने आपली मते मांडताना दिसताहेत.
अभिनेते नाना पाटेकर - मकरंद अनासपुरे यांना तर अभिनय वगळता सर्वच विषयावर बोलण्याची संधी निर्माण झाली आहे. फक्त ज्या शेतकऱ्यांच्या जगण्याशी आणि मरणाशी शेतीचा प्रश्न निगडीत आहे, त्या शेतकऱ्याला समग्र शेती समस्येचे सर्वांगाने आकलन करून घेण्यासाठी उसंत मात्र नाही. हे वास्तव कुणी समजून घ्यायला तयार नाही आणि समजावून सांगायलाही कुणी तयार नाही, याचे दुःख होते.
सध्याचे दिवस व्हच्र्युअल रिअ‍ॅलिटीचे म्हणजे आभासी वास्तवाचे आहेत, पण आभास आणि वास्तव हे वेगवेगळे असते. टीव्ही, इंटरनेट आणि मोबाईल यांच्या माध्यमांतून भाजपचे केंद्रातील आणि राज्यातील सरकार सर्वसामान्य लोकांसमोर ‘उज्ज्वल भविष्याचे’ जे चित्र रंगवत आहेत, ते आभासी आणि अतिरंजित आहे. याची लोकांना जाणीव व्हायला लागली म्हणून खेड्यापाड्यातील लोक रस्त्यावर येत आहेत का , हा सध्याचा कळीचा मुद्दा आहे. ज्या अभिजन, मध्यमवर्गीय आणि शहरी मतदारांच्या पाठबळावर भाजप सारखा पक्ष भारतात रुजला आणि वाढला तो पांढरपेशा वर्ग आपल्या पुढे जात आहे ही भावना ग्रामीण भागातील लोकांच्या मनात निर्माण झाली आहे का, आजवर जो इंडिया विरुद्ध भारत, शहरी मानसिकता विरुद्ध ग्रामीण जनजीवन हा वादाचा मुद्दा शेतकरी नेते शरद जोशी यांच्यापासून तमाम शेतीतज्ज्ञांनी मांडला होता, तो संघर्ष खरंच रस्त्यावर आलाय का , हा सध्याचा कळीचा मुद्दा आहे. ज्या अभिजन, मध्यमवर्गीय आणि शहरी मतदारांच्या पाठबळावर भाजप सारखा पक्ष भारतात रुजला आणि वाढला तो पांढरपेशा वर्ग आपल्या पुढे जात आहे ही भावना ग्रामीण भागातील लोकांच्या मनात निर्माण झाली आहे का, आजवर जो इंडिया विरुद्ध भारत, शहरी मानसिकता विरुद्ध ग्रामीण जनजीवन हा वादाचा मुद्दा शेतकरी नेते शरद जोशी यांच्यापासून तमाम शेतीतज्ज्ञांनी मांडला होता, तो संघर्ष खरंच रस्त्यावर आलाय का  आधी मराठा मोर्च्याच्या मालिकेने या शेतीसमस्येला वाचा फुटली आणि आता शेतकरी संपाने हा प्रश्न खऱ्या अर्थाने ऐरणीवर आलाय... पण त्याच्या आभासी आणि वास्तवातील फरकाचे काय
जगात जसजसे नवे शोध लागत जातात, तसतसे नवे शब्द, परिभाषा आणि संकल्पना जन्माला येतात, रूढ होतात. ‘व्हॅच्र्युअल रिअ‍ॅलिटी’ हा तसाच संगणक क्रांतीतून प्रचलित झालेला शब्द. मराठीत ज्याला आपण ‘आभासी वास्तव’ म्हणजे ‘खऱ्याचा आभास निर्माण करणारा, पण प्रत्यक्षात अस्तित्वात नसलेला दृक्-श्राव्य अनुभव म्हणू शकतो. सत्तरच्या दशकामध्ये जेव्हा संगणकाचा प्रथम वापर सुरू झाला, त्या वेळी ‘व्हच्र्युअल मेमरी’ हा शब्द वापरात आला. त्यानंतर संगणक, इंटरनेट आणि आता सोशल नेटवर्किंग साइट्सच्या युगात ‘आभासी वास्तव’ अनुभवण्याची प्रक्रिया विकसित झाली.
जे नाही, त्याचा आपल्या पंचेंद्रियांपैकी डोळे आणि कान या दोन इंद्रियांच्या माध्यमातून संगणकाच्या साहाय्याने अनुभव घेणे, त्यात रमणे आणि खऱ्या जगाचा विसर पडणे कसे शक्य आहे, हे व्हिडिओ गेम्स खेळणाऱ्या मुलांकडे पाहिल्यावर पटते. तुम्ही समजा, त्या मुलांचा संगणक वा अन्य तत्सम उपकरण बंद केले, तर आभासी विश्वाला ‘आपलं’ मानणारी ही मुले हिंसक बनतात. काही वेळा त्यांना वैफल्य येतं. अगदी तसंच काहीसं मागील लोकसभा- विधानसभा निवडणूक प्रचारात झाले. आजही तीन वर्षानंतर त्या प्रचाराचा भर ओसरलेला दिसत नाही.
परिणामी आभासी विश्वातून इंटरनेट, मोबाईलच्या माध्यमातून मिळणाऱ्या एकतर्फी माहितीवर मग भलेही ती अतिरंजित किंवा चुकीची असेल, आपल्या तरुण पिढीचे ‘मत’ बनत आहे. माहितीच्या क्रांतीने सगळ्या बाजूने तरतर्हेची माहिती आपल्या समोर येत असते. त्या माहितीचा माणसांच्या मनोव्यापारांवर, स्वप्नांवर आणि एकूण जगण्यावर वेगळा परिणाम होत असतो. याची आपल्याकडे कुणीच दखल घ्यायला तयार नाही. नव्याने हाती आलेल्या अभ्यासानुसार सध्या देशातील साडे चव्वेचाळीस कोटी शहरी लोकांपैकी जवळपास ३० कोटी लोक मोबाईल आणि इंटरनेट ने जोडलेले आहेत. खेड्यातील ७५ कोटी लोकांकडे हे तंत्रज्ञान क्रांतीचे वारे वेगाने वाहत आहे.
भारताच्या २०११ च्या जनगणने मध्ये ९० कोटी लोकांपैकी फक्त १७ टक्के लोक इंटरनेटने जोडलेले होते. यंदा ते प्रमाण ३१ टक्क्यांवर गेलंय आणि पुढील पाच वर्षात ते दुपटीहून अधिक होईल अशी आशा आहे. मुळात इंटरनेट किंवा ऑनलाईन माध्यमाने भारतीय लोकांना खूपच भुरळ घातलीय , एका ताज्या अहवालानुसार भारतीय लोक दर आठवड्याला वाचनासाठी २ तास, टिव्ही पाहण्यासाठी ४ तास तर मोबाईल-इंटरनेट साठी २८ तास खर्च करतात. हा सामाजिक बदलाचा ट्रेंड खूप महत्वाचा आहे. खरे सांगायचे तर कोणत्याच सामाजिक बदलाचा समाजशास्त्रीय अंगाने अभ्यास करण्याची पद्धत आपल्या देशात रूढ नाही, त्यामुळे या मोबाईल आणि इंटरनेट च्या माध्यमातून सुरु झालेल्या प्रचारतंत्राने केलेल्या मानसिक, भावनिक परिणामांचा अभ्यास होणे सध्या तरी शक्य नाही.
सध्या मराठी समाज कधी नव्हता एवढय़ा मोठय़ा संक्रमणावस्थेतून चाललेला दिसतोय. शेतीचा वर्षभर, खरे सांगायचे तर आयुष्यभर गुंतवून ठेवणारा जोखडबाज आणि जोखमीचा धंदा सोडून शेतकऱ्यांची नवी पिढी गावखेडय़ातून कधीच बाहेर पडली आहे. जे खेडय़ात उरलेत, त्या तरुणांना राजकारणाच्या व्यसनांनी आणि व्यसनांच्या विविध कारणांनी पार पोखरून टाकलेले दिसते.
आर्थिक उदारीकरणामुळे, जागतिकीकरणाच्या ‘खुल्या’ (खरं तर खुळय़ा) निमंत्रणामुळे आपल्या नव्या पिढीच्या डोक्यात घुसलेल्या प्रगतीच्या तथाकथित कल्पनांनी कुटुंबसंस्थानामक प्रकाराचा पार चुथडा करून टाकलाय.. कृषी संस्कृतीच्या प्रभावामुळे पूर्वी ‘समाजाभिमुख’ असलेला आपला समाज आता नव्या स्वकेंद्रित जाणिवांना कुरवाळत बसलेला दिसतोय. त्याला सुखलोलुप आकांक्षांचा तेवढा ध्यास आहे, बाकीच्या इतर कशात त्याला रस नाही.
त्यामुळे त्याच्याकडे एखाद्या विषयावर समतोल विचार करण्याची शक्तीच उरलेली नाही. खेदाची गोष्ट म्हणजे, विवेकशून्य अविचाराची ही लागण फक्त तरुणांमध्येच नाही, तर स्वाध्याय विसरलेल्या सगळ्याच लब्धप्रतिष्ठित वर्गात पाहायला मिळते. त्यामुळे हल्लीचे विचारवंत ‘टाळीबाज’ झालेले आहेत. साहित्यिक, कवी, लेखक हा वर्ग तर फार आधीपासूनच ‘टोळीबाज’ झालेलाच आहे. त्यामुळे मोबाईल आणि इंटरनेटने केलेल्या सामाजिक आणि भावनिक क्रांतीकडे लक्ष देण्यासाठी ना त्यांच्याकडे वेळ आहे, ना पुरेशी अक्कल. ते त्यांच्या जुन्या तत्त्वज्ञानात किंवा कल्पनांमध्ये मश्गुल असलेले दिसतात आणि म्हणूनच असेल कदाचित आमच्या जातीपातीच्या भेदापासून, शहरी-ग्रामीण संघर्षापर्यंतच्या सगळ्याच वादाना वेगळीच वळणे लागताना दिसताहेत. सगळ्याच प्रगतिशील, पुढारलेल्या, पुढे जाण्यास अधीर असलेल्या देशांमध्ये तरुणाई प्रगतीच्या नवनव्या वाटा धुंडाळताना दिसते, आपल्याकडे मात्र त्यांना तशा दिशा दाखवणारे कमी आहेत. संधीचे सोने करण्याची धमक असलेल्या आमच्या तरुणाईला चमक दाखवण्याची संधी मिळावी एवढीच अपेक्षा.
बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला , टि्वटरवर आणि	जी प्लस फाॅलो करा
Tags: blogआभासी वास्तवमहेश म्हात्रे
... आणि मी बिग बॉसच्या घरात
ही तर हिंस्र श्वापदांची रानटी वस्ती
उपाशी पोटांची किमान थट्टा तरी करू नका
तिसर्‍या महायुद्धाची ठिणगी पडणार
रणांगण कर्नाटकचं : ३ दशकांचा इतिहास बदलणार का
अभी तक खेलने के लिए
हा देश हिंदूंचा, मुस्लिमांसाठी पाकिस्तान,भाजपच्या आमदाराचं वादग्रस्त वक्तव्य
सैफच्या लेकीचे फोटो व्हायरल
विराट अनुष्काला काय देणार वाढदिवसाचं गिफ्ट
सलमानसोबत कुठली अभिनेत्री करणार 'बीग बॉस'चं अँकरींग
काबूलमध्ये आत्मघाती स्फोटात 31 ठार, 54 जखमी
फोटो गैलरी व्हिडिओ LIVE Tv


Search

रविवार, 22 एप्रिल 2018
सेक्स लाईफसखीयोगलव्ह स्टेशनमराठी साहित्यमराठी कविता
फेसबूक पेजवर मुख्यमंत्री योगी सर्वाधिक चर्चेत
फेसबूकवर सर्वाधिक चर्चा झालेल्या नेत्यांची यादी प्रसिद्ध झाली आहे. उत्तर प्रदेशचे ...
फेसबुकवर फोन रिचार्ज करता येणार
आता फेसबुकच्या नव्या फिचर मदतीने तुम्ही फोन रिचार्ज करता येणार आहे. हे फिचर केवळ ...
संकटकाळी पक्षाला पाठ दाखवणाऱ्या गद्दारांना आता पक्षात थारा ...
संकटकाळीशरद पवार साहेबांना सोडून गेलेले आज कुठे आहेत ते माहित नाही मात्र पन्नास ...
स्पायडरमॅन ने केले मुलांचे शोषण १०५ वर्ष शिक्षा
अमेरिकामध्ये मोठा निर्णय झाला असून 36 वर्षीय व्यक्तीला कोर्टाने 105 वर्षाची शिक्षा ...
चिमुरडीसोबत बलात्कार करणाऱ्या आरोपींना फाशी
अल्पवयीन चिमुरड्यांवर वाढणाऱ्या अत्याचाराच्या घटना रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने ठोस पाऊल ...
मुख्यपृष्ठ आमच्याबद्दल फीडबॅक जाहिरात द्या घोषणापत्र आमच्याशी संपर्क साधा


sensitive skin will save spacecraft 'संवेदनशील त्वचे'मुळे अवकाशयान राहणार सुरक्षित | eSakal

'संवेदनशील त्वचे'मुळे अवकाशयान राहणार सुरक्षित
बुधवार, 29 मार्च 2017
'नासा'च्या शास्त्रज्ञांनी संभाव्य धोका ओळखणारी आणि यानाला धडक बसली तर त्यावर उपाय सुचविणारी यंत्रणा विकसित केली.
वॉशिंग्टन : अमेरिकेची अवकाश संशोधन संस्था 'नासा'च्या शास्त्रज्ञांनी अवकाशयानांच्या सुरक्षिततेसाठी 'संवेदनशील त्वचे'ची निर्मिती केली आहे. यामुळे अवकाशयानामध्ये होणारा अथवा होण्याची शक्‍यता असलेला बिघाड पृथ्वीवरील नियंत्रण कक्षाला तत्काळ लक्षात येऊन उपाय करता येणार आहे. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यामध्ये उपग्रहांबरोबरच विमाने आणि पर्यावरणाचेही रक्षण करणे शक्‍य आहे.
अत्यंत पातळ थरामध्ये विविध तंत्रज्ञानाचे एक सर्किट बसवून ही 'संवेदनशील त्वचा' तयार करण्यात आली आहे. हे सर्किट अवकाशयानाच्या रचनेत अंतर्भूत करता येऊ शकते, असे 'नासा'ने सांगितले आहे. अवकाशात फिरणाऱ्या छोट्या आकाराच्या अशनी आणि अवकाशातील कचऱ्यामुळे अत्यंत वेगाने भ्रमण करणाऱ्या अवकाशयानाला धोका निर्माण होऊ शकतो. या वेगामुळे अत्यंत छोट्या वस्तूंपासूनही मोठे नुकसान होऊ शकते. या समस्येवर उपाय म्हणून 'नासा'च्या शास्त्रज्ञांनी संभाव्य धोका ओळखणारी आणि यानाला धडक बसली तर त्यावर उपाय सुचविणारी यंत्रणा विकसित केली.
धडक बसली असल्यास अवकाशयानाचे किती प्रमाणात नुकसान झाले, हे समजू शकते. सध्याच्या परिस्थितीत अवकाशयानाच्या बाहेरील आवरणाच्या दोन ते तीन थरांपर्यंत नुकसान झाले असले तरी ते समजून येत नाही. त्यामुळे पुढील काही काळात त्यापासून धोका निर्माण होऊ शकतो.
तसेच अवकाशयान गतिमान असताना नक्की कोठे नुकसान झाले आहे, ते समजणे अत्यंत अवघड असते. त्यामुळेच अत्यंत कमी क्षमतेचे इलेक्‍ट्रिक सर्किट थर्मल इन्सुलेशन पट्टीवर बसवून आणि त्यामधील सॉफ्टवेअरच्या साह्याने ही त्रुटी दूर करता येणे शक्‍य आहे.
विश्वास गोफण यांनी केले 45 हजार कापडी पिशव्यांचे मोफत वाटप
पाली : प्लास्टिकच्या पिशव्यांच्या भस्मासुराने पर्यावरणाचा समतोल बिघडविला आहे. मात्र, प्लास्टिकच्या पिशव्यांचा वापर पूर्णपणे बंद करायचा असेल तर...
पर्यावरण संवर्धन व रक्षणासाठी एका अवलियाचे अनोखे सेवाव्रत
पाली (जि. रायगड) - प्लास्टिकच्या पिशव्यांच्या भस्मासुराने पर्यावरणाचा समतोल बिघडविला आहे. मात्र प्लास्टिकच्या पिशव्यांचा वापर पूर्णपणे बंद...
बागलाणच्या पश्चिम पट्यातील डोंगर जळून खाक; आग विझवण्यासाठी वनविभागाचा कोणताच प्रयत्न नाही
तळवाडे दिगर (जि. नाशिक) - प्राचीन ऐतिहासिक काळापासून असलेल्या बागलाण तालुक्यातील डोंगरांना लागणाऱ्या वणव्यामुळे धगधगणारी आग आणि डोळ्यासमोर शेकडो...
वृक्षतोडीने तापमान वाढीचा फटका
जळगाव ः जिल्ह्यातच नव्हे, तर सर्वत्र होणारी बेसुमार वृक्षतोड आणि वृक्षांच्या जागेवर उभी राहणारी सिमेंटची जंगले, नवीन वसाहती, कॉलन्यांमुळे वर्षागणिक...
राजिप शाळा पायरीचीवाडी मधील लहानग्यांनी भागविली पक्ष्यांची तहान
पाली (जि. रायगड) - उन्हाच्या तडाखा वाढला अाहे.त्यामुळे अनेक छोटे मोठे पाणवठे देखील अाटले अाहेत. अशा वेळी मुक्या पक्षांची पाण्यावाचून तडफड...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


अकोला : राष्ट्रीय महामार्गाच्या भूसंपादनात तफावत, शेतकऱ्यांना गडकरींचा दिलासा
अकोल्यातल्या महामार्गाच्या भूसंपादनात प्रचंड अनियमितता असल्याची बातमी एबीपी माझानं दाखवली... आणि त्याचा इफेक्ट आता दिसू लागला आहे... कारण या बातमीची दखल घेत केंद्रीय वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी या प्रकरणी दिल्लीत उच्चस्तरीय बैठक घेऊन न्याय देण्याचं आश्वासन दिलं आहे.
शनिवारी दुपारी गडकरींनी अन्यायग्रस्त शेतकऱ्यांना थेट चर्चेसाठी नागपूरला बोलावलं... या बैठकीत शेतकऱ्यांनी कैफियत मांडली... राजकीय लागेबांधे असल्या लोकांच्या जमिनीसाठी लाखो रुपयांचा मोबदला... तर सर्वसामान्यांच्या जमिनीला मात्र कवडीमोल भाव दिल्याचा आरोप शेतकऱ्यांनी केला.
त्य़ामुळे आता तरी या शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार का हेच पहायचंय....
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
अकोला : राष्ट्रीय महामार्गाच्या भूसंपादनात तफावत, शेतकऱ्यांना गडकरींचा दिलासा
अकोला : राष्ट्रीय महामार्गाच्या भूसंपादनात तफावत, शेतकऱ्यांना गडकरींचा दिलासा
अकोल्यातल्या महामार्गाच्या भूसंपादनात प्रचंड अनियमितता असल्याची बातमी एबीपी माझानं दाखवली... आणि त्याचा इफेक्ट आता दिसू लागला आहे... कारण या बातमीची दखल घेत केंद्रीय वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी या प्रकरणी दिल्लीत उच्चस्तरीय बैठक घेऊन न्याय देण्याचं आश्वासन दिलं आहे.
शनिवारी दुपारी गडकरींनी अन्यायग्रस्त शेतकऱ्यांना थेट चर्चेसाठी नागपूरला बोलावलं... या बैठकीत शेतकऱ्यांनी कैफियत मांडली... राजकीय लागेबांधे असल्या लोकांच्या जमिनीसाठी लाखो रुपयांचा मोबदला... तर सर्वसामान्यांच्या जमिनीला मात्र कवडीमोल भाव दिल्याचा आरोप शेतकऱ्यांनी केला.
त्य़ामुळे आता तरी या शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार का हेच पहायचंय....
पैसा झाला मोठा : गुंतवणुकीसंदर्भात कशी टाकावी पावलं
सातारा : माणमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडून श्रमदान
पुणे : मुजुमदार वाडा वाचवा : सुप्रिया सुळेंकडून महापालिकेच्या निर्णयाचा निषेध
चंद्रपूर : नातेवाईकांनीच वृद्धाचे पाय बांधून भर उन्हात टाकून दिलं
गडचिरोली : ताडगाव जंगलात 14 नक्षलवाद्यांचा खात्मा
रत्नागिरी : उद्धव ठाकरेंच्या सभेवरील बहिष्काराची बातमी खोटी : खासदार विनायक राऊत
कोल्हापूर : 'आधार'ची मूळ प्रत नसल्याने लॉच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षागृहात प्रवेश नाकारला
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
KKR vs KXIP: मैच हारने के बाद कप्तान कार्तिक को आया गुस्सा,बीसीसीआई से कर दी खास मांग
RR vs MI: राजस्थान रॉयल्स के खिलाफ मुंबई इंडियंस ने टॉस जीतकर लिया पहले बल्लेबाजी का फैसला
युजवेंद्र चहल का आया फिल्म एक्ट्रेस पर दिल, जल्द कर सकते हैं शादी
CSK vs SRH: सीएसके ने हैदराबाद को दिया 183 रनों का चुनौतीपूर्ण लक्ष्य
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल


Press Information Bureau: Government of India news site, PIB Mumbai website, PIB Mumbai, Press Information Bureau, PIB, India’s Official media agency, Government of India press releases, PIB photographs, PIB photos, Press Conferences in Mumbai, Union Minister Press Conference, Marathi press releases, PIB features, Bharat Nirman Public Information Campaign, Public Information Campaign, Bharat Nirman Campaign, Public Information Campaign, Indian Government press releases, PIB Western Region New Page 1

पेयजल आणि स्वच्छता मंत्रालय
“स्वच्छ संकल्प से स्वच्छ सिध्दी” स्पर्धा
“संकल्प से सिध्दी” अंतर्गंत वर्ष 2022 पर्यंत नवभारताचे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारत छोडोच्या धर्तीवर अस्वच्छता आणि गलिच्छता यांचा नायनाट करण्याचा नारा दिला आहे. त्यानुसार पेयजल आणि स्वच्छता मंत्रालयाने 17 ऑगस्ट ते 8 सप्टेंबर 2017 या कालावधीत देशभरात फिल्म, निबंध आणि चित्रकला स्पर्धांचे आयोजन केले आहे. “स्वच्छता” ही लोकचळवळ व्हाची यासाठी उचलेले हे एक पाऊल असून स्वच्छ भारत अभियान आणि संबंधित मुद्दयांवर जनजागृती करणे हा यामगचा हेतू आहे. “स्वच्छ संकल्प से स्वच्छ सिध्दी” अंतर्गत होणाऱ्या या स्पर्धांसाठी विषय पुढीलप्रमाणे आहेत.
निबंध स्पर्धा :- स्वच्छतेसाठी मी काय करेन
फिल्म स्पर्धा : - भारत स्वच्छ करण्यासाठी माझे योगदान
चित्रकला स्पर्धा : - माझ्या स्वप्नातील स्वच्छ भारत ही स्पर्धा केवळ प्राथमिक शाळेतल्या विद्यार्थ्यांसाठीच आहे.
स्पर्धांमधल्या विजेत्यांना 2 ऑक्टोबर 2017 रोजी राष्ट्रीय स्वच्छ पुरस्कारांनी गौरवण्यात येणार आहे.


political riot uttar pradesh उत्तर प्रदेशातील राजकीय ‘दंगल’! | eSakal

उत्तर प्रदेशातील राजकीय ‘दंगल’
मंगळवार, 27 डिसेंबर 2016
उत्तर प्रदेशात निवडणुकीच्या तोंडावर चिरंजीव अखिलेश व बंधू शिवपाल यांच्यातील वर्चस्वाच्या कुस्तीचा निकाल मुलायमसिंह यांना लावावा लागेल; अन्यथा पक्षातच ‘दंगल’ सुरू झाल्याचे त्यांना बघावे लागेल
उत्तर प्रदेशात निवडणुकीच्या तोंडावर चिरंजीव अखिलेश व बंधू शिवपाल यांच्यातील वर्चस्वाच्या कुस्तीचा निकाल मुलायमसिंह यांना लावावा लागेल; अन्यथा पक्षातच ‘दंगल’ सुरू झाल्याचे त्यांना बघावे लागेल
आमीर खानचा ‘दंगल’ हा चित्रपट तिकीटबारीवर मोठे यश मिळवत असतानाच, देशातील सर्वांत मोठ्या राज्यात नववर्षात होणाऱ्या पहिल्यावहिल्या ‘दंगली’चे डिंडिम जोमाने वाजू लागले आहेत एकीकडे नोटाबंदीचा संबंध देशभक्‍तीशी जोडण्यात भाजपने मिळवलेले यश, त्या पार्श्‍वभूमीवर अपरंपार हालअपेष्टांना तोंड द्यावे लागत असूनही पाळावी लागत असलेली चुप्पी आणि समाजवादी पक्षाने अखिलेश यादव यांच्या नेतृत्वाखाली लावलेला विकासकामांचा धडाका, असे काही मुद्दे उत्तर प्रदेशातील निवडणुकीच्या अजेंड्यावर आहेत. त्यामुळेच या राज्यात सत्ता मिळवण्यासाठी उतावीळ झालेल्या भाजपसह सर्वच प्रमुख पक्ष या राजकीय ‘दंगली’त सामील झाले असले, तरी त्यातील खरी कुस्ती ही सत्ताधारी समाजवादी पक्षाचे प्रमुख मुलायमसिंह यादव आणि त्यांचे मुख्यमंत्री चिरंजीव अखिलेश यादव यांच्यातच सुरू असल्याचे गेले काही महिने स्पष्ट दिसत आहे एकीकडे नोटाबंदीचा संबंध देशभक्‍तीशी जोडण्यात भाजपने मिळवलेले यश, त्या पार्श्‍वभूमीवर अपरंपार हालअपेष्टांना तोंड द्यावे लागत असूनही पाळावी लागत असलेली चुप्पी आणि समाजवादी पक्षाने अखिलेश यादव यांच्या नेतृत्वाखाली लावलेला विकासकामांचा धडाका, असे काही मुद्दे उत्तर प्रदेशातील निवडणुकीच्या अजेंड्यावर आहेत. त्यामुळेच या राज्यात सत्ता मिळवण्यासाठी उतावीळ झालेल्या भाजपसह सर्वच प्रमुख पक्ष या राजकीय ‘दंगली’त सामील झाले असले, तरी त्यातील खरी कुस्ती ही सत्ताधारी समाजवादी पक्षाचे प्रमुख मुलायमसिंह यादव आणि त्यांचे मुख्यमंत्री चिरंजीव अखिलेश यादव यांच्यातच सुरू असल्याचे गेले काही महिने स्पष्ट दिसत आहे अर्थात, मुलायमसिंह हे मुरब्बी राजकारणी असल्यामुळे, त्यांनी ही कुस्ती ‘प्रॉक्‍झी’ पद्धतीने स्वत: मैदानात न उतरता खेळायचे ठरवलेले दिसते. मुलायमसिंह यांनी आपल्याऐवजी मैदानात आपले बंधू आणि उत्तर प्रदेश ‘सप’चे अध्यक्ष शिवपाल यादव यांना अखिलेश यांच्या विरोधात आखाड्यात उभे केले असून, बराच काळ सुरू असलेली खडाखडी निवडणुका कधीही जाहीर होतील, हे लक्षात आल्यामुळे दोघेही भिडू प्रतिस्पर्ध्याला चितपट करण्यासाठी ना ना प्रकारचे डावपेच अंगीकारताना दिसत आहेत अर्थात, मुलायमसिंह हे मुरब्बी राजकारणी असल्यामुळे, त्यांनी ही कुस्ती ‘प्रॉक्‍झी’ पद्धतीने स्वत: मैदानात न उतरता खेळायचे ठरवलेले दिसते. मुलायमसिंह यांनी आपल्याऐवजी मैदानात आपले बंधू आणि उत्तर प्रदेश ‘सप’चे अध्यक्ष शिवपाल यादव यांना अखिलेश यांच्या विरोधात आखाड्यात उभे केले असून, बराच काळ सुरू असलेली खडाखडी निवडणुका कधीही जाहीर होतील, हे लक्षात आल्यामुळे दोघेही भिडू प्रतिस्पर्ध्याला चितपट करण्यासाठी ना ना प्रकारचे डावपेच अंगीकारताना दिसत आहेत मात्र, समाजवादी पक्षाच्या कट्टर विरोधक मायावती यांनी शहाला प्रतिशह या स्वरूपाची आणखी एक खेळी सोमवारी पत्रकार परिषद घेऊन केल्यामुळे आता ही ‘दंगल’ आमीर खानच्या दंगलीपेक्षाही अधिक औत्सुक्‍याची ठरणार, असे दिसू लागले आहे.
शिवपाल यांनी यापूर्वीच ‘सप’च्या ४०३ पैकी १७५ उमेदवारांची यादी जाहीर केली असून, या दोहोंमध्ये सुरू असलेल्या सुंदोपसुंदीचे खरे कारण हे उमेदवारांची निवड कोण करणार, हेच असल्याने अखिलेश यांनीही आपल्या सर्व म्हणजे ४०३ उमेदवारांची यादी मुलायमसिंहांकडे सुपूर्द केली आहे
अखिलेश यांनी आपल्या यादीतून शिवपाल यांच्या यादीतील अनेक ‘बाहुबलीं’ना घरचा रस्ता दाखवला आहे. त्यामुळेच उमेदवारांची यादी हाच या कुस्तीतील निकाली डाव ठरणार असून, त्यामुळे एकीकडे अखिलेश यांच्या प्रतिस्पर्ध्याची, तर वेळ आल्यावर ‘रेफ्री’ची भूमिका बजावणाऱ्या मुलायमसिंह यांची पंचाईत होऊ शकते मुलायमसिंहांना अधिकच पेचात पकडण्यासाठी अखिलेश यांनी काँग्रेसबरोबर आघाडी करण्याचा डाव टाकला आहे. त्याच वेळी केंद्रातील सत्तेच्या माध्यमातून भाजप आपल्या हाती असलेल्या गुप्तचर यंत्रणा, तसेच प्राप्तिकर विभाग यांच्यामार्फत ‘सप’वर दबाव टाकून, समाजवादी पक्षाला काँग्रेसशी आघाडी करण्यास भाग पाडत आहे, असा गौप्यस्फोट मायावती यांनी केला आहे मुलायमसिंहांना अधिकच पेचात पकडण्यासाठी अखिलेश यांनी काँग्रेसबरोबर आघाडी करण्याचा डाव टाकला आहे. त्याच वेळी केंद्रातील सत्तेच्या माध्यमातून भाजप आपल्या हाती असलेल्या गुप्तचर यंत्रणा, तसेच प्राप्तिकर विभाग यांच्यामार्फत ‘सप’वर दबाव टाकून, समाजवादी पक्षाला काँग्रेसशी आघाडी करण्यास भाग पाडत आहे, असा गौप्यस्फोट मायावती यांनी केला आहे त्यांचा हा दावा प्रथमदर्शनी हास्यास्पद वाटूही शकेल; पण समाजवादी पक्षात फूट पडलीच, तर मग मुस्लिम आपल्याकडे येतील, या गृहीतकास अखिलेश-काँग्रेस आघाडी शह देण्याची शक्‍यता दिसू लागल्यानेच मायावती यांनी हा बादरायण संबंध जोडलेला दिसतो. मात्र, मायावती यांचा हा सारा युक्‍तिवाद हा समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेस यांची आघाडी होणार, या गृहीतकावर आधारित आहे. शिवाय, काँग्रेस-सप आघाडीबाबत अद्याप सारेच अधांतरी आहे. अखिलेश यांनी अशा आघाडीचे सूतोवाच करण्यामागील एकमात्र कारण हे पिताश्री मुलायमसिंह आणि काकाश्री शिवपाल यांच्यावर दबाव टाकणे, हेच आहे आणि अशी आघाडी खरोखरच झाली, तर ती भाजप, तसेच मायावती या दोहोंनाही अडचणीत आणू शकते. त्यामुळे भाजप असे काही डावपेच आखत असेल, हे गृहीत धरणे कठीण आहे. मात्र, मायावती यांनी या युक्‍तिवादास स्वत:च एक ‘रायडर’ घालून ठेवले आहे. ही आघाडी आपल्या फायद्याची ठरेल, असे अंतिमत: स्पष्ट झाल्यावरच भाजप त्यासाठी शेवटच्या क्षणी आपला दबाव वाढवेल, असे मायावती म्हणतात त्यांचा हा दावा प्रथमदर्शनी हास्यास्पद वाटूही शकेल; पण समाजवादी पक्षात फूट पडलीच, तर मग मुस्लिम आपल्याकडे येतील, या गृहीतकास अखिलेश-काँग्रेस आघाडी शह देण्याची शक्‍यता दिसू लागल्यानेच मायावती यांनी हा बादरायण संबंध जोडलेला दिसतो. मात्र, मायावती यांचा हा सारा युक्‍तिवाद हा समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेस यांची आघाडी होणार, या गृहीतकावर आधारित आहे. शिवाय, काँग्रेस-सप आघाडीबाबत अद्याप सारेच अधांतरी आहे. अखिलेश यांनी अशा आघाडीचे सूतोवाच करण्यामागील एकमात्र कारण हे पिताश्री मुलायमसिंह आणि काकाश्री शिवपाल यांच्यावर दबाव टाकणे, हेच आहे आणि अशी आघाडी खरोखरच झाली, तर ती भाजप, तसेच मायावती या दोहोंनाही अडचणीत आणू शकते. त्यामुळे भाजप असे काही डावपेच आखत असेल, हे गृहीत धरणे कठीण आहे. मात्र, मायावती यांनी या युक्‍तिवादास स्वत:च एक ‘रायडर’ घालून ठेवले आहे. ही आघाडी आपल्या फायद्याची ठरेल, असे अंतिमत: स्पष्ट झाल्यावरच भाजप त्यासाठी शेवटच्या क्षणी आपला दबाव वाढवेल, असे मायावती म्हणतात याचाच अर्थ मायावती यांच्याकडेही यासंबंधात काही ठोस माहिती नाही. त्यामुळे समाजवादी पक्षातील घरभेदी राजकारणाला वैतागलेल्या उत्तर प्रदेशाच्या जनतेला अधिकच संभ्रमित करण्यापलीकडे ‘बहेनजीं’चा वेगळा उद्देश दिसत नाही.
निवडणुकांच्या तारखा जाहीर झाल्यावर आपल्याच घरातील कुस्त्यांचा निकाल ‘रेफ्री’ मुलायमसिंह यांना लावावाच लागेल; अन्यथा पक्षातच खऱ्या अर्थाने दंगल सुरू झाल्याचे त्यांना बघावे लागेल सुदैवाने नोटाबंदीच्या निर्णयाच्या पार्श्‍वभूमीवर जाती-पातींमधील, तसेच धार्मिक तणाव हे मुद्दे मागे पडल्याचे दिसते. मात्र, अशा वेळी योगी आदित्यनाथ यांना प्रचारात पुढे आणून छुप्या रीतीने हिंदुत्वाचे कार्ड खेळण्याचा भाजपचा डावही लपून राहिलेला नाही. त्यामुळेच भाजपने काढलेल्या परिवर्तन यात्रांना मिळणारा प्रतिसाद, तसेच राहुल गांधी यांनी थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर केलेले आरोप यातून आपले भवितव्य उत्तर प्रदेशाच्या जनतेला निवडायचे आहे, एवढे मात्र खरे. घोडा मैदान आता अगदीच जवळ येऊन ठेपले आहे. त्यामुळेच या निवडणुकांबाबतची उत्सुकताही वाढत चालली आहे.
नवा चित्रपट : बियाँड द क्‍लाउड्‌स
गुन्हेगारी विश्‍व आणि माणुसकीचा गहिवर... मुंबईतील एका फ्लाय ओव्हरवर दोन माणसं भेटतात. पार्श्‍वभूमीवर मुंबईतील सुबत्ता, भव्य होर्डिंग्ज व...
लोकन्यायालयात 4 कोटी 35 लाख 58 हजार रुपयांची वसूली
निफाड : लोकन्यायालयाद्वारे वादांचे तडजोडीने निराकरण करण्यासाठी आयोजित केलेल्या चळवळीला ग्रामीण भागात चांगले यश लाभत आहे. निफाड येथील जिल्हा सत्र...
धर्मदाय रूग्णालयांनी गरिबांवर उपचार करावेत : धर्मादाय आयुक्त
वडगाव निंबाळकर : धर्मादायकडून सवलती मिळवणाऱ्या दवाखान्यांमध्ये गरिबांना मोफत, मध्यमवर्गीयांना अल्पदरात उपचार मिळावेत. मोठ्या रूग्णालयात...
गृहनिर्माण सोसायट्यांना जीएसटी नको : सुळे
खडकवासला : गृहनिर्माण सोसायट्या पैसे मिळवण्यासाठी काम करीत नाही. त्या त्यांच्या संस्थेची देखभाल, दुरुस्ती व विकासाची कामे करतात....
मालवणात समुद्री उधाणाचा किनारपट्टीस फटका
मालवण - सागरी उधाणाचा जोरदार फटका आज जिल्ह्याच्या किनारपट्टी भागास बसला. समुद्राच्या अजस्र लाटांच्या मार्‍यामुळे उधाणाचे पाणी किनार्‍यालगत घुसल्याने...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


हॉटेल जयपूर अशोक राजस्थान सरकारकडे तर म्हैसूर येथील ललिता महाल पॅलेस हॉटेल कर्नाटक सरकारकडे हस्तांतरीत करायला केंद्रीय मंत्रिमंडळाची मंजुरी
जयपूर येथील ‘हॉटेल जयपूर अशोक’ राजस्थान सरकारकडे तर म्हैसूर येथील ‘ललिता महाल पॅलेस हॉटेल’ कर्नाटक सरकारकडे हस्तांतरीत करायला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने आज मंजुरी दिली आहे. तसेच डोनी पोलो अशोक हॉटेल कॉर्पोरेशन लि. मधील आयटीडीसीच्या 51 टक्के समभागांच्या निर्गुंतवणुकीलाही मंत्रिमंडळाने मंजुरी दिली. इटानगर येथील हॉटेल डोनी पोलो अशोक अरुणाचल प्रदेश सरकारकडे हस्तांतरीत करण्यात येणार आहे.
सरकारच्या निर्गुंतवणूक धोरणानुसार हा निर्णय घेण्यात आला आहे.


मांजरा धरण - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
गाव: धाणेगाव, तालुका: केज , जिल्हा: बीड
आ. केशवराव सोनवणे (१९६६)
मांजरा धरण मांजरा नदीवरील महाराष्ट्रातील बीड जिल्ह्यातील धरण आहे.
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव व दगडी बांधकाम
उंची : ३२.६० मी (सर्वोच्च)
लांबी : ४२०३ मी
प्रकार : S - आकार
लांबी : २६० मी.
सर्वोच्च विसर्ग : ६००० घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार : १८, (१२ X ५ मी)
क्षेत्रफळ : ४३.९२३ वर्ग कि.मी.
क्षमता : २५०.७० दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : १७३.३२ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : ४३४९.३० हेक्टर
लांबी : ९० कि.मी.
क्षमता : ८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र : २३६९० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन : २१३२१ हेक्टर
लांबी : ७८ कि.मी.
क्षमता : ८ घनमीटर / सेकंद
लातूर शहर, अंबाजोगाई, धारूर, केजसह, ७२ गावांना पाणीपुरवठा मांजरा धरणातून होतो. या धरणाची ओळख त्याच्या स्थानिक गावावरून "धनेगाव धरण" अशीही होते. हे धरण मुख्यतः दुष्काळी ओळखल्या जाणार्या भागात असल्यामुळे ते जास्त रिकामेच असते. १४ सप्टेंबर २०१६ रोजी धनेगाव धरणात थेंबरही पाणी नव्हते. केवळ १० दिवसांत हे धरण ७७ टक्के भरले. २००७ सालानंतर पहिल्यांच या धरणात एवढा मोठा पाणीसाठा झाला[१]
इटियाडोह धरण • उजनी धरण • उरमोडी धरण • ओझरखेड धरण • कण्हेर धरण • कालिसरार धरण • कोयना धरण • खडकवासला धरण • चासकमान धरण • जायकवाडी धरण• डिंभे धरण • दूधगंगा धरण • नीरा देवघर धरण • पवना धरण • पानशेत धरण • बलकवडी धरण • भंडारदरा धरण • भाटघर धरण • माजलगाव धरण • मुळशी धरण • मुळा धरण • राधानगरी धरण • लॉईड्‌स डॅम • वर्धा धरण • वारणा धरण • वीर धरण • सिद्धेश्वर धरण • सूर्या धरण
अंजानसारा धरण • अस्खेडा धरण • काटेपूर्णा धरण • खडकपूर्णा धरण • गंगापूर धरण• जयगांव धरण • जामदा धरण • टेमघर धरण • दुधना धरण • देवगड धरण • धोम धरण • नलगंगा धरण • पुजारीटोळा धरण • पूस धरण • पेच धरण • पैनगंगा धरण • बोरी धरण • भातसा धरण • भाम धरण • भीमकुंड धरण • मांजरा धरण • माणिकडोह धरण • सती धरण • सापली धरण • हातपूर धरण • हूमण धरण
कठाणी धरण • कडवा धरण • करंजवन धरण • गिरणा धरण • गोसीखुर्द धरण • घोड धरण • चणकापूर धरण • चांदोली धरण • तानसा धरण • तारळी धरण• तिल्लारी धरण •तुलतूल धरण • तेरणा धरण• दरणा धरण • दहीगाव धरण • नाथसंग्रह धरण • निळवंडे धरण • पिंजल धरण • पुनंद धरण • बाभळी, बंधारा • बारवी धरण • बेंबला धरण • मांडओहळ धरण • येडगांव धरण • येलदरी धरण • वाघड धरण • वाघूर धरण • वाण धरण • वैतरणा धरण • आढळा प्रकल्प
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २ फेब्रुवारी २०१७ रोजी १७:०३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.