समाज मनातील बिंब: 1/ परीक्षा पद्धतीत आमूलाग्र बदल हवा

मराठीत टंकनासाठी इन्स्क्रिप्ट की-बोर्ड शिका -- तो शाळेतल्या पहिलीच्या पहिल्या धड्याइतकाच (म्हणजे अआइई, कखगघचछजझ....या पद्धतीचा ) सोपा आहे. मग तुमच्या घरी कामाला येणारे, शाळेत आठवीच्या पुढे न जाउ शकलेले सर्व, इंग्लिशशिवायच तुमच्याकडून पाच मिनिटांत संगणक-टंकन शिकतील. त्यांचे आशिर्वाद मिळवा.
1/ परीक्षा पद्धतीत आमूलाग्र बदल हवा
परीक्षा पद्धतीत आमूलाग्र बदल हवा
परीक्षा दरवर्षी होतात, त्यामध्ये थोडेफार गोधळही दरवर्षी होतात, थोडे पेपर फुटतात, थोडी चर्चा होते आणि पुन्हा सगळे सुरळीत चालू होते. या वर्षी मात्र ते तसे झाले नाही, पेपरफुटी झाली ती छोट्या प्रमाणावर न राहता मोठ्या प्रमाणावार झाली. याला कारण वैज्ञानिक प्रगती, त्यातून निघालेली दूरसंदेश (फैक्स) पाठवणारी उपकरणे, त्यांचा कल्पकतेने वापर करून घेणा-या शैक्षणिक टोळ्या इत्यादि पण ही वैज्ञानिक प्रगति, नवीन साधनं, नवीन उपकरणं वाढतच राहाणार. म्हणजेच इथून पुढे दरवर्षी ही पेपर-फुटीची समस्या अधिक भयानक बनत जाणार. ही समस्या थांबवायची, तर परीक्षा या संकल्पनेत आणि पद्धतीत देखील आमूलाग्र बदल करायला हवा. त्यासाठी देखील वैज्ञानिक प्रगतिचा वापर करून घेता येईल.
पण त्या आधी थोडस थांबून शिक्षण कशासाठी, परीक्षा कशासाठी आणि डि यांची भेंडोळी तरी कशासाठी याचा विचार करूया. पैकी शिक्षणाचे उद्दिष्ट स्पष्ट आहे - वि'ार्थ्याचा सर्वांगीण विकास करणे, त्यांची ज्ञानलालसा व ज्ञानभांडार वाढवणे, त्यांना चांगला माणूस म्हणून घडवणे व मोठेपणी समाजाला उपयुक्त वर्तन त्याच्या हातून सतत घडत राहील अशी त्याची तयारी करून घेणे. परीक्षा घेतली किंवा न घेतली याच्यावर हे उद्दिष्ट अवलंबून नाही.
सारा खटाटोप 'किमती साठी'
दुसरा प्रश्न हा की परीक्षा आणी ती पास झाली तर मिळणारी डिग्री कशासाठी वि'ार्थी दशा संपवून संसारात पाऊल टाकणा-या प्रत्येक माणसाला जगाच्या बाजारात स्वतःची किमत ठरवून घ्यावी लागते. ती ठरली की मगच त्याला पैसा, मान सम्मान, सोई सुविधा वगैरे मिळणार असतात. अशी एकमेकांची किंमत ठरवतांना ती प्रदीर्घ सहवास व अनुभवांतून ठरवायचे म्हटले, तर पुष्कळ वेळ जाणार. म्हणून या एकूण उपद्व्यापातील काही टे भाग तरी आपण डिग्रीच्या आधारे सोडवायचा प्रयत्न करतो. एखा'ा त्रयस्थ, पण जिच्या स्टॅण्डर्डबद्दल खात्रीने सांगता यावे अशा संस्थेने माझ्याबाबत सर्टिफिकेट दिले, तर त्या संस्थेची एकूण कार्यपद्धती व कीर्ती माहिती असणारी व्यक्तीदेखील सुरूवातीलाच थोड्याफार प्रमाणात माझी किंमत करू शकते. माझी किंमत पटविण्यासाठी मला किंवा ती किंमत पटण्यासाठी त्या व्यक्तीला फार वेळ किंवा म खर्च करावे लागत नाही. थोडक्यात, डिग्री किंवा सर्टिफिकेट देणा-या संस्थेचा स्टॅण्डर्ड, निष्पक्षपातीपणा, परीक्षा पद्धत, याहीबाबत सर्वत्र खात्रीचे वातावरण असले पाहिजे, सध्या अशा संस्था म्हणजे परीक्षा घेणारी विभिन्न बोर्डस्, कॉलेजेस्, युनिव्हर्सिटी व इतर काही इन्स्ट्टियूट अशा आहेत.
 तर एखा'ाला त्याच्या योग्यते बाबत प्रमाणपत्र देताना सदर संस्थेने खात्री करून घेण्याची पद्धत. मात्र गेल्या कांही वर्षात ही एकूण पद्धतीच भ्रष्ट झालेली आहे, त्यांत कित्येक दोष निर्माण झाले आहेत.
पहिला दोष म्हणजे परीक्षार्थींची संस्था भरमसाठ वाढली आहे. त्यामुळे कोणत्याही संस्थेला त्यांची परीक्षा घेण्यासाठी पेपर काढणे, ते छापणे, त्यांची गुप्तता राखणे, ते अचूकपणे ज्या त्या परीक्षा केन्धावर पोचते करणे, तेथे परीक्षा उरकणे, उत्तरपत्रिका गोळा करणे, त्या तपासून घेणे, तपासणीमध्ये सुसूत्रता व समवाक्यता असणे, तपासणीचे निकष जास्तीत जास्त एकसारखे ठेवणे, तपासणीनंतर सर्व उत्तरपत्रिकांचे निकालपत्रक तयार करून घेणे, ते वेळच्या वेळी प्रकाशित करणे या बाबी जास्तीत जास्त कठीण होत चालत्या आहेत.
दूसरा दोष म्हणजे या परीक्षांमधून लागणा-या निकालाला अवास्तव महत्व मिळत चाललंय. उच्च शिक्षण घेणा-यांचे लोढेच्या लोढे एखाद दुस-या विशिष्ट कोर्सच्या मागे धावत असतात, कारण तो अभ्यासद्भम पूर्ण केल्यानंतर त्यांच्यावर पैशांचा धबधबा कोसळणार असतो. बारावीनंतर पांच वर्ष खर्चून तयार होणारा डॉक्टर आणि तेवढीच वर्ष खर्चून तयार होणारा मराठी वाड्मयाचा एम.ए यांच्या बाजारमूल्यांत प्रचंड तफावत आहे. त्याचबरोबर या अभ्यासाच्या पाच वर्षांच्या काळात त्यांना करावा लागणारा खर्च आणि समाजाला त्यांच्यासाठी करावा लागणारा खर्च (म्हणजेच समाजाकडून त्यांना मिळालेली आगाऊ मदत) यामध्येही प्रचंड तफावत आहे. शिवाय समाजाकडून त्यांना जी मदत मिळाली, तिची परतफेड करण्याची काहीच जबाबदारी त्यांच्यावर नाही.
विशिष्ट अभ्यासद्भम किती खर्चिक असू शकतात आणि जेंव्हा एखादा वि'ार्थी त्या खर्चापेक्षा कितीतरी कमी खर्चात ते शिक्षण घेत असतो तेंव्हा त्याला समाजाकडून मिळणारी मदत, आधार किवा अनुग्रह किती मोठा असतो, याचे एक उदाहरण पाहा. कॅपिटेशन फी भरून खुलेआम इंजिनीयरिंग व मेडिकल कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळत होता, तेव्हा एकेका वि'ार्थ्याने पावतीवर 1 ते २ लाख व बिन पावतीचे ५ ते ७ लाख रूपये खर्च केल्याचे आपण सर्वानी ऐकलेले व काहींनी पाहिलेले किंवा दिलेले आहेत. एवढा पैसा खर्च न करता एखा'ा हुशार मुलाला खूप कमी खर्चात हेच शिक्षण मिळत असते, तेव्हा त्याच्यावर समाजाचे किती उपकार असतात, याची कल्पना येईल. पण यासाठी हुशारी सिद्ध व्हायला हवी. तेही आयुष्याच्या एकाच ठराविक वर्षी, तेवढ्या परीक्षांच्या मोसमातच. तो महिनाभर निभावलं की पुढे आयुष्यभर निभावता येतं. म्हणून मग त्या महिन्याभरात सर्व विधिनिषेध बाजूला ठेवायचे, युद्धपातळीवर साम, दाम, दंड, भेद वापरायचे, त्यावेळी नैतिकमूल्यांचा विचार करायचा नाही, अशीच मनोवृत्ती तयार होते. त्या एका महिन्याच्या काळात परीक्षा या रोगाची लागण झालेली बहुतेक कुटुंबे कसं तरी करून पुढे सटकायच्या प्रयत्नात असतात. सगळ्यांची सारासार विवेकबुद्धी कोंडलेली असते.
त्यातून कांही जण गैरमदत मिळवण्यात यशस्वी होतात, कुणी गैरमदत देण्याचा धंदा सुरू करतो. कुणाला मदत मिळत नाही, कुणी तर कशाला करायचा अभ्यास असे म्हणत निराशेचा पहिला धडा शिकत असतो आणि त्याची वैफल्यग्रस्त मनोवृत्ती पुढील आयुष्यभर त्याला आणि समाजाला भोवणार असते वगैरे वगैरे पुष्कळ समाजशास्त्र इथे मांडता येईल. पण मुद्दा हा की याच्यावर तोडगा काय असावा
ट्यूशन क्लासेस्, खाजगी क्लासेस् आणि कॅपिटेशन फीवर चालणा-या शाळा कॉलेजांबद्दलही थोडा विचार करायला हवा. यातील काही चित्र फार विदारक आहेत. माझ्या माहितीच्या एका शाळेत दहा वर्षांपूर्वी एका शिक्षकाने वि'ार्थ्यावर दबाव आणला- माझी ट्यूशन लावाल तरच वर्गात पास करीन. बातमी ऐकून आम्ही म्हटलं, वाईट आहे, पण सगळीकडे हेच चालू आहे. मग पायंडा पडला, वर्गात शिकवणारच नाही. माझ्या खाजगी क्लासला या. आम्ही म्हटलं, हेही सगळीकडे आहेच. मग खाजगी क्लासची फी अचानक दुप्पट झाली, कारण मुख्याध्यापकांनी या शिक्षकाला दम दिला की, तुम्ही खाजगी फीचे पैसे घेता, तेवढा हप्ता मला मिळालाच पाहिजे. गेल्या वर्षी ऐकले की त्या शाळेच्या मॅनेजमेंटच्या सदस्यांनीही शिक्षकाला आपापले रेट ठरवून दिले आहेत. शाळेच्या प्रत्येक वि'ार्थ्यापोटी अमूक रम मला आणून दिलीच पाहिजे. बरं, अशा प्रकारे पैसे चरले आणि चारले जात असताना वि'ार्थ्याला वर्गात किंवा खाजगी वर्गात धड काही शिकवलं तरी जातंय का हे कुणी विचारू नका.
शालेय शिक्षकांच्या जाळ्यात अडकलेल्या मुलांचा आणि पालकांचा कदाचित निरूपाय होत असेल, पैसे देण्याच्या बाबतीत. पण मग चांगल शिकवले जाण्याचा आग्रह तरी ते धरू शकतात का या प्रश्नाचे उत्तर एका दुस-या आणि वरील दर्जाच्या जाळ्यात अडकलेले आहे. ते आहे बोर्डाच्या आणि युनिव्हर्सिटी परीक्षांच्या पातळीवर असणा-या पेपर सेन्टर, एक्झामिनर, मॉडरेटर आणि टँब्युलेटर यांचे जाळ
पेपर सेटर कडून थोडया - फार प्रमाणात पेपर फुटले जातात हे अनादि काळापासून ऐकायला मिळन असणार. आमच्या वेळी त्यांची क्षम्य पातकी कोणती ती ठरलेली असायची. प्रत्येक शिक्षकाचे कांही आवडीचे विषय, आवडीचे धडे आणी आवडीचे प्रश्न ठरलेले असायचे. म्हणून त्याने पेपर सेट केला असेल तर त्या त्या धडयांना आणि प्रश्नांना निश्चित स्थान मिळणार - शिवाय पेपर सेट करणा-या शिक्षकाने सत्राच्या शेवटच्या महिन्यात घाईघाईने कोणते धडे पूर्ण करून घेतले, त्यावरून अनुमान काढणे हे क्षम्य होते. मात्र त्याने हा प्रश्न येणार आहे, किंवा मी काढलेला आहे असे काही वि'ार्थ्यांना सांगणे, मग ते पैसे घेऊन असो अगर न घेता असो, तो अक्षम्य प्रकार मानला जात असे, कारण त्याने इतर वि'ार्थ्यांवर अन्याय होतो. मात्र असा प्रकार होतच नसे अस नाही.
पण आता यात पुष्कळ प्रगति झाली. प्रश्नपत्रिकांच्या झेरॉक्स काढून परीक्षेच्या आदल्या दिवशी फॅक्सने विकण्याची सोय झाली. आणि इथेच प्रशासनाचे अपयश दिसून येत. जर गैरकृत्यांसाठी विज्ञानतील प्रगतीची मदत घेता येते तर ते थांबवण्यासाठी त्याच यंत्राची मदत प्रशासनाला का घेता येत नाही कारण त्याबाबत प्रशासनाने विचार झालेला नाही.
शिकवणी वर्गांचे शिक्षक आता दुसरेही काम करू लागलेत. ते म्हणजे दलालीचे. पेपर सेटरकडून अगर मुख्यालयातील कर्मचा-यांकडून पेपर मिळवून आणणे आणि आपल्या वि'ार्थ्यांना पुरवणे, पेपरांत ठराविक मार्क हवे असल्यास त्या त्या परीक्षकाकडे अगर मॉडरेटरकडे अगर टॅब्युलेटरकडे जाऊन वशिला लावून किंवा पैसे चारून आपल्या वि'ार्थ्यांचे मार्क वाढवून आणणे, ही कामेही त्यांना करावी लागतात. काही पुढारलेली मंडळी यामध्ये विम्याप्रमाणे रिस्क कव्हरेजही देतात. मी सांगितलेली ही प्रश्नपत्रिका विचारली नाही, तर इतके पैसे परत, किंवा मी तुम्हाला इतके मार्क विकत आणून देऊ शकलो नाही, तर इतके पैसे परत.
एका पालकाने सांगितलेला किस्सा बघा. त्यांची अत्यंत हुषार व बोर्डात पहिल्या पन्नासात येऊ शकेल अशी मुलगी. शेजारी दुसरी मुलगी, पण तेवढी हुषार नसलेली. त्या दुस-या मुलीने क्लास लावला. क्लासमध्ये एकदा बोली लागली, बोर्डात यायचे असेल, तर इतके जादा पैसे 'ा. त्या मुलीने पैसे भरले. ती बोर्डात आली. या पहिल्या हुषार मुलीने क्लासही लावला नव्हता. मग पैसे भरणे दूरच. ती बोर्डात आली नाही. आता बारावीला मात्र रिस्क नको, म्हणून तिनेही क्लास लावला आहे.
या सगळ्या व्यवहारात ब्रिलियंट क्लासेस् सारखे उच्च शैक्षणिक स्तर गाठणारे क्लासेसही आहेत. पण अशा संस्थासुद्धा सल्ला देतात की, तोंडी परीक्षा वगैरे असेल तर इन्टरव्ह्यू देतांना आमचा क्लास लावला आहे,
असा उल्लेख करा. त्याने लगेच इंप्रेशन पडते. यावरून हुषार वि'ार्थ्याला वाटावे की तो लाख हुषार असेल व त्याला क्लास लावायची गरज पडत नसेल, पण हे त्याचे डिस्द्भेडिट मानले जाणार आहे. द्भेडिट मिळणार आहे, ते क्लास लावला असे सांगणा-याला. त्याच्या पुढच्या आयुष्यामधे त्याचीही हीच मनोवृत्ति होऊन बजते.
या व अशा ब-याच दोषांचे निराकरण व्हायचे असेल, शिवाय परीक्षा पद्धतीतून आधी नमूद केलेली उद्दिष्टे गाठायची असतील तर प्रचलित पद्धतीत काय बदल केले पाहिजेत ते करताना वैज्ञानिक प्रगतीची मदत कुठे घेता येईल ते करताना वैज्ञानिक प्रगतीची मदत कुठे घेता येईल याची चर्चा इथे करायची आहे.
यासाठी संगणकाचा वापर करून एक मोठा प्रश्न खजिना तयार करता येईल. त्यामध्ये एक मार्काचे उत्तर, ऑब्जेक्टिव्ह उत्तर, वर्णनात्मक उत्तर २,४,५,१०, मार्कांचे उत्तर उसे कित्येक प्रकार असू शकतात. त्यांची मॉडेल उत्तरेही असू शकतात. पण मॉडेल उत्तर याचा अर्थ वेगळ्या विषयांसाठी वेगळा असू शकतो. गणित, विज्ञान, व्याकरण, इतिहास, भूगोल यांतील काही प्रश्न असे असतील, जिथे एकच उत्तर असते. तिथे मॉडेल उत्तर व वि'ार्थ्यांचे उत्तर जुळले पाहिजे. मात्र यातही उत्तर काढण्याच्या पद्धतीत, विशेषतः गणित सोडविण्याच्या पद्धतीत, थोडा फार फरक असू शकतो. अशावेळी त्या मॉडेल उत्तराचे मूल्य ८० टे ते १०० टे या रेंजमध्ये मानले गेले पाहिजे. आताच्या मॉडेल उत्तरामध्ये मात्र उसे गृहीत धरले जाते की, मॉडेल उत्तर म्हणजे १०० टे मार्क मिळण्याची गँरंटी. पद्धत सध्या अस्तित्वात आहे. शिवाय त्यावरहुश्म नसाणा-या उत्तराला हटकून कमी लेखण्याची पद्धत आहे. या दोन्ही बाबीं वि'ार्थीच्या मनोवृतीला घातक आहेत. शिवाय मॉडेल उत्तराबरहुकूम नसणा-या उत्तराला हटकून कमी लेखण्याची पद्धत आहे. तीही वि'ार्थ्यांच्या मनोवृत्तीला घातक आहेत.
संगणकाच्या प्रश्न खजिन्याचा वापर कसा करावा संगणकावर रँडम नावाची सोय असते. ती वापरून संगणकाला शंभर मार्कांच्या दोन प्रश्नपत्रिका तयार करावयास सांगितल्या, तर तो दोघांसाठी वेगवेगळे प्रश्न निवडून वेगवेगळ्या प्रश्नपत्रिका तयार करू शकतो. या सोईचा फायदा घेतला पाहिजे. एखा'ा केंधावर शंभर परीक्षार्थी असले, तर संगणकाकडून एकाच स्टँण्डर्डचे, शंभर वेगवेगळे पेपर तयार करून घेता येऊ शकतात. अशा - मुळे कोणत्याही दोन प्रश्नपत्रिका वेगळ्या असतील. पण प्रॅक्टीकलला वेगळे प्रश्न असतातच. ते आपल्याला चालते. ग्रॅज्युएशनला तर विषयही वेगळे असतात. तरीही दोघांना एकच डिग्री मिळते. म्हणूनच वेगळी प्रश्नपत्रिकाही चालू शकते.
पूर्वी अशा वेगवेगळ्या शंभर किंवा लाखो प्रश्नपत्रिका तयार करणे शक्य नव्हते, कारण ते सेट कोण करणार ते लिहून कोण काढणार ते लिहून कोण काढणार आता संगणकाला ते शक्य आहे. मग त्याचा वापर कां करू नये
पूर्वी प्रश्नपत्रिका छापाव्या लागत. छापते वेळेपासून तो वि'ार्थ्यांच्या हातात पडेपर्यंत गुप्त ठेवाव्या लागत हे. वेळच्यावेळी होण्यासाठी मोठी यंत्रणा राबवावी लागत असे. हा सर्व त्रास व खर्च वारंवार नको, म्हणून एकदम परीक्षा ध्याव्या लागत. लाखो वि'ार्थी एकाच वेळी परीक्षेला बसणार म्हणून शासन यंत्रणेवर जबरदस्त ताण येत असे. संपाची धमकी देऊन शिक्षक किंवा शिक्षकेतर कर्मचारी सर्वांना वेठीला धरू शकत. पाऊस, रेल्वे कोलमडणे इत्यादी बाबींमुळे परीक्षार्थीवर ताण येत असेः कारण त्यांचा मुहूर्त टळून चालण्यासारखे नव्हते. पण आता विज्ञानप्रगतीचा फायदा धेऊन हा तणाव टाळणे शक्य असतानाही आपण तीच जुनी पद्धत अजून का वापरतो
जर संगणकाने वेगवेगळ्या प्रश्नपत्रिका काढून 'ायच्या असतील, तर अशी गुप्तता किंवा एक गट्ठा परीक्षापद्धतीची गरज नाही. म्हणून मग दर महिन्याला परीक्षेची सोय होऊ शकते. चॉईस शाळांना किंवा वि'ार्थ्यांना. एकदा सोय आहे म्हटले की, आपोआप एकेका परीक्षेला बसणा-या वि'ार्थ्याची संख्या कमी होईल.
मग परीक्षेचे संयोजन जास्त चांगले व तणावरहित होईल. यातही लाख दोन लाख सेंटर्सना दरमहा परीक्षेची सोय करण्याची गरज नाही. काही गर्दीच्या सेंटर्सला दरमहा तर इतरांना दोन महिन्यांतून एकदा, तीन महिन्यांतून एकदा अशी व्यवस्था ठरवता येऊ शकते.
मुख्य म्हणजे मग पेपर फुटणे, झेरॉक्स - फैक्स इत्यादि गोष्टी होणारच नाहीत. शिवाय कॉपी होऊ शकणार नाही एखा'ा केंधात शिक्षकच धडाधड उत्तर डिक्टेट करण्याचे प्रकार घडतात (निदान मंप्र.उप्र. बिहार मधे घडतात याची मला वैयक्तित माहिती आहे) ते थांबतील. संभाव्य प्रश्नांची उत्तर घरूनच लिहून आणून कॉपी - केली जातात तेही थांबेल.
सध्या मिळालेल्या गुणांबद्दल वि'ार्थी असमाधानी असेल तर फेरतपासणीची थातूर मातूर व्यवस्था ठेवून त्याची निराशाच व्हावी, अशी बोर्डाची व युनिव्हर्सिटीची पद्धत आहे. आम्ही उत्तर पत्रिका पुन्हा तपासणार नाही, तुमच्या हस्ताक्षरा बरोबर तुमचा पेपर तुलना करून बघणार नाही, तुम्हाला दाखवणार नाही, आम्ही पाहिला असा तुम्ही आमच्यावर विश्र्वास ठेवायचा, अशा अनेक नकारांनी आजची पद्धत आपला ह डावलीत असते, अशी वि'ार्थ्यांची भावना आहे. समर्थन काय तर, आम्ही तरी अशा किती अर्जातील किती तद्भारी सोडवायच्या तेही रिझल्ट पासून पुढील प्रवेशाच्या थोडक्याशा काळात तेही रिझल्ट पासून पुढील प्रवेशाच्या थोडक्याशा काळात म्हणजे शिक्षण विभाग, बोर्ड, वि'ापीठ आपल्या वागणुकीतून हेच शिकवत असतात की न्यायबुद्धी, परीक्षार्थींचे समाधान, पारदर्शकता इत्यादि गुण 'आमची सोय आणि आमचा नियम' या निकषांपुढे तुच्छ आहेत. पुढे मोठेपणी आयुष्यांत मात्र या वि'ार्थ्यांनी कसे वागावे अशी समाजाची किंवा शिक्षणवेत्त्यांची अपेक्षा आहे म्हणजे शिक्षण विभाग, बोर्ड, वि'ापीठ आपल्या वागणुकीतून हेच शिकवत असतात की न्यायबुद्धी, परीक्षार्थींचे समाधान, पारदर्शकता इत्यादि गुण 'आमची सोय आणि आमचा नियम' या निकषांपुढे तुच्छ आहेत. पुढे मोठेपणी आयुष्यांत मात्र या वि'ार्थ्यांनी कसे वागावे अशी समाजाची किंवा शिक्षणवेत्त्यांची अपेक्षा आहे असो. पण परीक्षांचे विकेंधीकरण होऊन जास्त वेळा परीक्षा होऊ लागल्या, तर फेरतपासणीसाठी येणा-या अर्जांची विभागणी होऊन प्रत्येकाला आजच्या पेक्षा चांगला न्याय दिला जाऊ शकेल. वि'ार्थी संख्या कमी असल्याने मॉडरेशन, टॅब्युलेशन इत्यादि कामात होणारे घोळ कमी होतील. कारण कित्येतदा हे घोळ अप्रमाणिक पणामुके नाही तर संख्याच भलीमोठी असल्याने होतात. मग प्रश्न उरेल फक्त जाणून बुजून मार्कांची - फेरफार करणा-यांचा. पण मग इतर वैताग कमी झालेला असल्याने त्यांचा जास्त चांगला बंदोबस्त करता येईल.
अशा त-हेने दरमहा परीक्षेची संधी असण्याचे खूप फायदे आहेत. सरकारचे आणि वि'ार्थ्यांचे पण. शासन यंत्रणेवरचा ताण विकेंन्धीकरणमुळे कमी होतो, म्हणजे पर्यायाने प्रशासन सुधारणार. वि'ार्थ्याला स्वतःची तयारी पडताळून परीक्षा 'ायची संधी मिळणार. आज तो वर्ष बुडेल या धास्तीने जिवाचा आटापिटा करून परीक्षेचा मुहूर्त गाठायाचा प्रयत्न करीत असतो. ते टळू शकणार. आणखी दोन चार फायदे नमूद करण्यासारखे आहेत. आज वि'ार्थ्याला त्याच्या आवडीचे कितीही विषय शिकायला संधी नसते. असलीच तर ती अत्यंत वेळखाऊ, किचकट पद्धतीने त्याला मिळू शकते. समजा मला भौतिक शास्त्र, तत्वज्ञान, कृषि आणि गायन असे विषय शिकायचे आहेत, तर कोणती भारतीय युनिव्हर्सिटी असे कॉम्बिनेशन मान्य करील परदेशात अशा प्रयोगात्मकतेला पूर्ण मान्यता असते. आपल्या कडे मात्र पूर्वी कोणीतरी ठरवून ठेवलं की, भौतिक शास्त्राबरोबर गणित व रसायन शास्त्र शिकाल तरच ते ज्ञान उपयोगी असते, त्यात माझ्या आवडीनिवडीला, माझ्या आकलनशक्तीला कांहीही महत्व नाही. त्यामुळे मला वेगवेगळे कॉम्बिनेशन करायला परवानगी नाही.
पण आपण जर कोणत्याही महिन्यांत कोणत्याही विषयाची, कोणत्याही लेव्हलची (दहावी, बारावी, पंधरावी, सतरावी - तसच पहिली, दुसरी, चौथी सातवी इ० इ०) परीक्षा 'ा अशी वि'ार्थ्यांना मोकळीक दिली तर त्यांना जे आवडत ते ते शिकतील. पुढे जगाच्या बाजारात अशा वेगळया काम्बिनेशनच्या सर्टिफिकेट्सना जास्त किंमत आहे की साचेवद्ध काम्बिनेशनच्या सर्टिफिकेट्सना, व कुणाची काय किंमत करावी ते ज्याच तो पाहून घेईल.
मग पुढील वर्गातील प्रवेशाच कांय तर त्याचे वेळापयक आजच्यासारखेच असले - म्हणजे वर्षातून एकदा ठराविक मोसमातच प्रवेश - तरी कांही बिघडत नाही. कालांतराने त्यांत्ही चांगला बदल करता येईल.
पण परीक्षा या विषयाकडे पाहण्याच्या आपल्या दृष्टिकोणात अजून एक मूलभूत बदल हवा आहे आणी त्याचा संबंध सुरवातीलाच म्हटलेल्या शिक्षणाच्या उद्दिष्टाशी आहे, ब्रिटीश राजवटीत शाळा निघाल्या तेंव्हा तिथे मर्यादित संख्येनेच वि'ार्थी - येणार आणी त्यांच्यातून आपल्याला प्रशासनासाठी लागणारे छोटे आणी बडे बाबूच तयार करायचे आहेत हे गृहित धरल होत. कालांतराने शाकित शिक्षणे आणी डि यांची भेंडो की जमवणे ही अत्यावश्यक गरजेची बाब होऊन बसली. म्हणजेच औपचारिक चौकटीतूखालून जाऊन औपचारिक सर्टिफिकेट मिळवणे. पण आपण असा प्रश्न कां विचारत नाही कि औपचारिक सर्टीफिकेट मिळवण्यासाठी औपचारिक चौकटीतूनच जाण्याची कांय गरज  त्यासाठी औपचारिक कॉलेज प्रवेशाची अट कशाला त्यासाठी औपचारिक कॉलेज प्रवेशाची अट कशाला औपचारिक कॉलेज प्रवेश व औपचारिक गुणवत्ता-प्रमाणपत्र या दोन बाबींची फारकत करायला कांय हरकत  औपचारिक कॉलेज प्रवेश व औपचारिक गुणवत्ता-प्रमाणपत्र या दोन बाबींची फारकत करायला कांय हरकत  प्रमाणपत्राची - गरज असते ती जगाच्या बाजारात पटकन बोली लागावी म्हणून. एखा'ा मुलाला (उदा. रवींधनाथ टागोर) नसेल औपचारिक शाकेत जायच तर त्याला औपचारिक परीक्षेला बसू देणार नाही हा अट्टाहास कशासाठी प्रमाणपत्राची - गरज असते ती जगाच्या बाजारात पटकन बोली लागावी म्हणून. एखा'ा मुलाला (उदा. रवींधनाथ टागोर) नसेल औपचारिक शाकेत जायच तर त्याला औपचारिक परीक्षेला बसू देणार नाही हा अट्टाहास कशासाठी आपण अस आव्हान पेलायला का भितो कि तू तुझ्या पद्धतीने शीक (मग औपचारिक शाकेत जाऊन असो अगर - फैक्टरीत काम करत करत, अगर जंगल - द-याखो-यात भटकून) आणि आम्ही आमच्या - सगळयांसाठी ठरवून दिलेल्या औपचारित पद्धतीने तुझी परीक्षा घेऊ - आणि आमच्या निकषात बसलास तर सर्टिफिकेट पण देऊ म्हणजे - कमाईच्या वयात जगाच्या बाजारांत तुझी दर्शनी किंमत चटकन ठरवली जाईल आणी त्या मु'ावर तुझी अडवणूक होणार नाही आपण अस आव्हान पेलायला का भितो कि तू तुझ्या पद्धतीने शीक (मग औपचारिक शाकेत जाऊन असो अगर - फैक्टरीत काम करत करत, अगर जंगल - द-याखो-यात भटकून) आणि आम्ही आमच्या - सगळयांसाठी ठरवून दिलेल्या औपचारित पद्धतीने तुझी परीक्षा घेऊ - आणि आमच्या निकषात बसलास तर सर्टिफिकेट पण देऊ म्हणजे - कमाईच्या वयात जगाच्या बाजारांत तुझी दर्शनी किंमत चटकन ठरवली जाईल आणी त्या मु'ावर तुझी अडवणूक होणार नाही पण नांव नको - दहा वर्षे शाकेत आणी पुढे कॉलेजात बोरडमची शिक्षा भोगलीच पाहिजे तरच तुला परीक्षेला बसू देऊ हा आजचा शासनाचा हट्ट कशासाठी पण नांव नको - दहा वर्षे शाकेत आणी पुढे कॉलेजात बोरडमची शिक्षा भोगलीच पाहिजे तरच तुला परीक्षेला बसू देऊ हा आजचा शासनाचा हट्ट कशासाठी शासन तर एवढया मुलांसाठी शाळा-कॉलेज काढू आणी चालवू शकत नाही हे खुद्द शासनानेच मान्य केल आहे शासन तर एवढया मुलांसाठी शाळा-कॉलेज काढू आणी चालवू शकत नाही हे खुद्द शासनानेच मान्य केल आहे कित्येक प्रायव्हेट कालेज मधील वि'ार्थ्यांची रड आणी ओरड आहे की त्यांचा कॉलेज प्रवेश फक्त संस्थेला पैसे भरण्यापुरता असतो - बाकी अभ्यास, मार्गदर्शन, अनुभव, अप्रेंटिसशिप इत्यादि बाबी त्यांना स्वतः च मॅनेज कराव्या लागतात. अस असूनही जर शासन आग्रह धरत असेल की प्रथितयश, सुस्थापित कॉलेज मधे नांव नोंदवाल तरच परीक्षेला बसू देऊ, तर याचा उद्देश एवढाच की त्या शिक्षण सम्राटांच्या पोटावर पाय येऊ नये.
अर्थात या मु'ाची दुसरी बाजू आहे हे ही मला मान्य आहे - कांही विषय असे असतात कि ते जर ठराविक वातावरण शिकले तर कमी वेळात शिकून होतात - मार्गदर्शनासाठी नेमकं कुणाकडे जायच ते पटकन कळत वगैरे. ज्याला हा फायदा हवा असेल त्याने औपचारिक रीत्या कॉलेज प्रवेश घेऊन या मार्गाने नी शिकून घ्यावे - पण यात मार्गाने शिका नाही तर तुम्ही सर्टिफिकेटास अपात्र ही सरसकट सर्व वि'ार्थ्यांवर लादलेली जबर्दस्ती कशासाठी परीक्षा पद्धतीत सुधारणांचा विचार करतांना याही बाबीचा विचार करायला कांय हरकत आहे
मी एकदा शिक्षण खात्यातील एका वरिष्ठ अधिका-याला विचारलं - 'आपण दहा वर्ष मुलांकडून शाळा शिकायची अपेक्षा करतो. पण आजचा दहावी पर्यंतचा अभ्यास कितीतरी कमी वर्षांत (माझ्या मते सहा) शिकता व शिकवता येऊ शकतो. कित्येकांना दहा वर्ष शाळेत 'वाया घालवणं' हे त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीत परवडण्यासारखं नसतं. मग तेच शिक्षण कमी वेळात देण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न किंवा विचार का करू नये' त्याला उत्तर मिळालं की, आज ही मुलं दहा वर्ष तरी शाळेत राहतात (की अडकतात' त्याला उत्तर मिळालं की, आज ही मुलं दहा वर्ष तरी शाळेत राहतात (की अडकतात) आपण पाच सहा वर्षांत त्यांचं शिक्षण पूर्ण केलं, तर ती कमी काळात रस्त्यावर येऊन सरकारसाठी जास्त कटकटी निर्माण करतील. मी विचारल,- 'म्हणजे आपल्या शाळांचा खरा उद्देश बंदीखाना आहे असं समजायचं का) आपण पाच सहा वर्षांत त्यांचं शिक्षण पूर्ण केलं, तर ती कमी काळात रस्त्यावर येऊन सरकारसाठी जास्त कटकटी निर्माण करतील. मी विचारल,- 'म्हणजे आपल्या शाळांचा खरा उद्देश बंदीखाना आहे असं समजायचं का त्याना गुंतवून ठेवा, अडकवून ठेवा, सुटू देऊ नका, नाहीतर ते कमीच वेळात नोक-या किंवा कामधंदा किंवा अर्थार्जनाच्या संधीची मागणी करतील'. माझ्या प्रश्नाला उत्तर न देता त्यांनी चर्चा थांबवत असल्याचं सूचित केल. त्यांनी कधी माझा हा मुद्दा ऐकला की मुलांना शाळेत किंवा कॉलेजला न जाताच परीक्षेला बसू 'ा, तर मुलांना अडकून ठेवण्याची ती सहा वर्षदेखील (मी सुचवलेली) आपल्या हातातून निसटणार काय, या विचाराने कदाचित त्यांना भोवळच येईल. त्यांना माझं एवढंच सांगणं की घाबरू नका, नव्वद टे मुलं त्याही परिस्थितीत एखा'ा कॉलेज किंवा खाजगी वर्गात नाव नोदवून आपला विषय औपचारिक चौकटीतून शिकून घेणेच पसंत करतील. पण जी दहा टे मुलं स्वयंभू आहेत, स्वयंप्रज्ञ आहेत किंवा आर्थिक परिस्थितीमुळे हळुहळू, त्यांच्या गतीने शिकू इच्छितात त्यांना संधी 'ा, तुमच्या चौकटीच्या पाशातून त्यांना मुक्त होऊ दे. पण त्या मुक्तीची शिक्षा म्हणून सर्टिफिकेटच नाही - पर्यायाने बाजारात तुला उठावच नाही अशा पेचात त्याला अडकवू नका - त्या पेचातूनही त्याला मुक्ति मिळू दे.
दोन उदाहरणांचा उल्लेख करायला हरकत नाही. अमेरिकत बालमुरली सारखा एक (त्या देशाला निदान संस्कृतिने तरी परका) मुलगा वयाच्या सतराव्या वर्षा मेडिकलची सर्वोच्च परीक्षा पास होतो तेंव्हा त्याचे स्वयंभूत्व जपलेच पाहिजे या भावनेने खास कायदा करून त्याला प्रॉक्टिसची परवनगी दिली जाते - आणी हा काय'ातील बदल घडवायला सहा महिने पुरतात. माझ्या ओळखीचा एक इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनीयरिंगच्या तिस-या वर्षांचा मुलगा आहे. तो इलेक्ट्रॉनिक्सची उपकरण हातखंडा पद्धतीने बनवतो. त्याला एक ठराविक उपकरण बनवून ते प्रदर्शनासाठी मांडायची संधी कॉलेजने नाकारली; कारण ते उपकरण बनवण्याचा प्रोजेक्ट एम.एससी. किंवा एम.टेक च्या मुलांना देण्याची प्रथा आहे.
अशी आहे आपली चौकटबद्ध शिक्षणपद्धत आणि त्याला अनुरूप चौकटबद्ध परीक्षापद्धत. पण त्यात पद्धतशीर गोंधळ माजवून त्या पद्धतीचा गैरफायदा उपटणा-या संस्था, पालक, वि'ार्थी या सर्वांमुळे सरकार हतबल, प्रामाणिकाचा तोटा आणि अप्रमाणिकाचा फायदा, कोर्ट, कचे-यांना ऊत हे चित्र आपल्याला गेल्या वर्षी दहावीच्या परीक्षेत दिसले, ते पुनः पुन्हा निर्माण होऊ 'ायचे नसेल, तर चौकट बदलायला हवी. आणि आजचा बदल हा अंतिम बदलही म्हणू नये, दहा वर्षांनी नव्या समस्या उद्भवल्या, तर त्यावर नव्याने उपाय शोधावे. पण तेही त्या काळानुरूप आमूलाग्र आणि समग्र असावेत.
आपण केवळ समस्या न मांडता त्या वरचे उपायही सुचवले आहेत.
पण हे चाकोरी बाहेरील, काळाच्या फार पुढे असलेले उपाय सहजासहजी कोणाच्या पचनी पडणे कठीण आहे. परंतु या अश्या प्रकारच्या विचारांनीच योग्य त्या मार्गावर ही गाडी येवु शकते
एकंदरीय शिक्षणाचा खेळखंडोंबा झाला आहे हे मात्र खरे. गेल्या वर्षी अभ्यासक्रम बदलला, दोन तीन महिने नविन अभ्यासक्रमाप्रमाणे पुस्तकेच आली नव्हती. या वर्षी प्राध्यापकांचा संप व स्वाईन फ्लु मुळॆ महाविद्यालये दोनेएक महिने बंद होती.
शिक्षण फार कठीण व महागडे होत चालले आहे.
लेख उत्तम. हरेकृष्णजी यांच्याशी सहमत. प्रशासकीय रामरगाड्यातुन आपण लिहित असलेल्या जालनिशी बद्दल आभार. लेखावरुन आमच्या पोलिस बिनतारी खात्यातील खात्यांतर्गत परिक्षेची आठवण झाली.त्यात निकालनिश्चितीकांड प्रकरणात आम्ही बळी ठरलो.
परिक्षा मजकुराची होतो परिक्षार्थीची नाही. शिक्षणतज्ञ प्रा रमेश पानसे यांचा परिक्षांची परिक्षा आणी मुलांचे शिक्षण असा लेख दै सकाळमध्ये वाचल्याचे स्मरते.
1/ परीक्षा पद्धतीत आमूलाग्र बदल हवा
3/ तारा : लिंगभेदावर एक तीव्र प्रकाशझोत


अबब इंग्लंडची राणी थेट मोहम्मद पैगंबरांची वंशज आहे ?

अबब इंग्लंडची राणी थेट मोहम्मद पैगंबरांची वंशज आहे
मंडळी, इतिहास जेवढा उकरून बघू तेवढी नवीन माहिती समोर येते. आता हेच बघा ना, इंग्लंडची राणी ही चक्क मोहम्मद पैगंबरांची वंशज आहे असा दावा केला जातोय. हा दावा केलाय मोरोक्कोच्या ‘अल-उस्बुए’ या वर्तमानपत्राने. राणी एलिझाबेथच्या ४३ पिढ्यांचा अभ्यास करून हा अनुमान लावण्यात आला आहे.
पण मंडळी, इंग्लंडची राणी थेट अरबस्तानातील पैगंबरांची वंशज कशी  चला थोडा मागोवा घेऊ....
वर्तमानपत्रात सांगितल्याप्रमाणे सध्याची इंग्लंडची राणी ‘एलिझाबेथ २’ ही थेट स्पेनचा राजा अबु-अल-कासिम मोहम्मद बिन-अब्बाद याच्याशी नातं सांगणारी आहे. या राजाची नाळ जाऊन पोहोचते थेट मोहम्मद पैगंबरांपर्यंत. या राजाला एक जायदा नावाची मुलगी होती. ११ व्या शतकात सेविले (आंदालुसिया) वर झालेल्या हल्ल्यानंतर जायदा स्पेनला पळाली.
स्पेनला आल्यानंतर तिने आपलं नाव ‘इझाबेल’ बदलून ख्रिश्चन धर्म स्वीकारला. पुढे तिने स्पेनच्या राजाशी लग्न केलं. या दोघांचा मुलगा सांचो. सांचो च्या वंशजांचा पुढे संबंध आला केम्ब्रिजच्या घराण्याशी. केम्ब्रिजचे राजे तिसरे अर्ल रिचर्ड हे सांचो चे वारस आणि त्याच बरोबर इंग्लंडच्या राजाचे नातू.
खरं तर ज्या जायदा पासून ही गोष्ट सुरु होते तिच्या बद्दल अनेक वाद आहेत. काही इतिहासकार असं म्हणतात की जायदाने एका खलिफाच्या घरात लग्न केलं होतं. त्यामुळे तिची नाळ पुढे स्पेन आणि इंग्लंड पर्यंत जाणं शक्य नाही.
एकंदरीत मोरोक्कोच्या वर्तमानपत्राला असं सांगायचं आहे की युरोपीय देशांमध्ये पैगंबरांच रक्त वाहत आहे.
इंग्लंडच्या राणीला चक्क 'या' कामासाठी लेखक हवाय...
असा आहे इंग्लंडच्या राणीच्या मृत्युनंतरचा प्लॅन : पाहा सिक्रेट कोड काय आहे...
का केला आजच्या दिवशी इंग्लंडने स्कॉटलंडच्या राणीचा शिरच्छेद
शनिवार स्पेशल : उन्हाळा लागणे म्हणजे का  त्यावरचे घरगुती उपाय बघून घ्या राव
राणीच्या हरवलेल्या हृदयाचं रहस्य...
आयपीएल २०१८ : असा असतो आयपीएल खेळाडू आणि बीसीसीआयमधला करार...
आता फेसबुकवरून करा मोबाईल रिचार्ज कसा  वाचा मग स्टेप बाय स्टेप कृती
च्यायला या बँका बुडतात तरी कशा


marathi news education news G Madhavan Nair ISRO शिक्षण संस्था बनल्या आहेत 'व्यापारी संस्था' | eSakal

शिक्षण संस्था बनल्या आहेत 'व्यापारी संस्था'
बुधवार, 5 जुलै 2017
हैदराबाद : ज्ञानदान करण्याऐवजी भारतामधील शिक्षण संस्था 'व्यापारी संस्था' बनल्या आहेत, अशी कठोर टीका ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ जी. माधवन नायर यांनी आज केली आहे. शैक्षणिक संस्थांचा वापर राजकीय कार्यकर्ते निर्माण करण्याच्या राजकीय पक्षांच्या धोरणांवरही नायर यांनी सडकून टीका केली.
जी. माधवन नायर हे भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे माजी प्रमुख आहेत.
हैदराबाद : ज्ञानदान करण्याऐवजी भारतामधील शिक्षण संस्था 'व्यापारी संस्था' बनल्या आहेत, अशी कठोर टीका ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ जी. माधवन नायर यांनी आज केली आहे. शैक्षणिक संस्थांचा वापर राजकीय कार्यकर्ते निर्माण करण्याच्या राजकीय पक्षांच्या धोरणांवरही नायर यांनी सडकून टीका केली.
जी. माधवन नायर हे भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेचे माजी प्रमुख आहेत.
'विद्यार्थ्यांना खरे शिक्षण दिले जात नसून त्यांना चमच्याने भरविले जात आहे. बहुतेक मूल्यांकन परीक्षा या ज्ञानाची चाचणी घेण्याऐवजी केवळ स्मरणशक्तीच्या चाचण्या झाल्या आहेत. अनेक शिक्षण संस्था केवळ व्यापारी संस्था बनल्या आहेत. त्यामुळेच शिक्षण यंत्रणा ढासळली आहे. याचाच परिणाम म्हणून पदवी घेऊनही विद्यार्थी बेरोजगार फिरत आहेत. त्यांना विषयाचे मूलभूत ज्ञानच नसते. शिकलेल्या विषयाचा प्रत्यक्षात कसा वापर करायचा हेही त्यांना माहीत नसते. ही अत्यंत चीड आणणारी परिस्थिती आहे,' असे मत नायर यांनी 'पीटीआय'शी बोलताना मांडले. नायर यांच्या मते, भारतातील अनेक खासगी शिक्षण संस्थांमध्ये पहिला बळी 'शिक्षणाच्या दर्जा'चा पडतो. या शिक्षण संस्थांना केवळ विद्यार्थी संख्या वाढविणे आणि पैसा कमाविणे, यातच रस असतो.
देशातील आयआयटी आणि बंगळूरमधील भारतीय विज्ञान संस्थेने मात्र आपला दर्जा टिकविला असला तरी जागतिक पातळीवर येण्यासाठी त्यांनी अधिक प्रयत्न करावेत, असे माधवन नायर म्हणाले. 'शिक्षण आणि राजकारण यांची सरमिसळ कधीही करू नये. सध्या अनेक राजकीय पक्ष या शिक्षणसंस्थांचा वापर आपले कार्यकर्ते निर्माण करण्याची प्रयोगशाळा म्हणून करतात. हे थांबविले पाहिजे. राजकीय पक्षांनी आपला हेतू साध्य करण्यासाठी वेगळ्या राजकीय संस्थांची निर्मिती करावी,' असेही नायर म्हणाले. विद्वान लोक शिक्षणक्षेत्रात येत नाहीत आणि शिक्षकांना योग्य प्रशिक्षण दिले जात नाही, याचीही खंत त्यांनी व्यक्त केली.
विद्यार्थ्यांची निरीक्षण, विश्‍लेषण आणि आकलन शक्ती वाढविणे हा शिक्षणाचा उद्देश असायला हवा. नैतिक मूल्यांचेही शिक्षण महत्त्वाचे आहे. हाच प्राथमिक शिक्षणाचा आधार आहे. हा पाया पक्का झाला की विद्यार्थ्यांना केवळ ज्ञान मिळविण्याच्या मार्गावर मार्गदर्शन करावे. दहा हजार प्रश्‍नांची उत्तरे तोंडपाठ करून काय फायदा
- जी. माधवन नायर, ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ
टीईटी आॅनलाईन अर्ज प्रक्रियेला 25 एप्रिलपासून प्रारंभ
अकाेला - महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०१८ (महाटीईटी) परीक्षेची तारीख ८ जुलै निश्चित करण्यात आली आहे. परीक्षेसाठी २५ एप्रिलपासून आॅनलाईन...
कऱ्हाड येथे मुस्लिम डेव्हलपमेंट सेंटरचे उद्धाटन
कऱ्हाड - धार्मिक शिक्षणाबरोबरच मुस्लिम समाजाला अद्ययावत शिक्षणाची गरज आहे. त्यासाठी येथे सुरू झालेल्या जमियत ए उलमा हिंद संघटनेच्या मुस्लिम...
घाटीच्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा मुख्यमंत्री घेणार आढावा
औरंगाबाद - घाटीत प्रधानमंत्री स्वास्थ्य सुरक्षा योजनेच्या तिसऱ्या फेजमधून उभारण्यात येणाऱ्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा पुढील महिन्यात मुख्यमंत्री...
मुख्यमंत्र्यांना सोशल मीडियाची भीती
औरंगाबाद - अलीकडच्या काळात मने संकुचित झाली आहेत. स्पष्टपणे बोलण्याची सोय राहिली नाही. अनेकवेळा लोक म्हणतात, भाषणे रंगत नाहीत. रंगतील कसे
बचत गटाच्या माध्यमातून सेंद्रिय शेतीला दिली चालना
सोलापूर-बार्शी मार्गावर वैरागनजीक सासुरे गावशिवारात सौ. वैशाली फुलचंद आवारे यांची साडेतीन एकरशेती आहे. दैनंदिन शेती नियोजनात पती फुलचंद यांना...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Creative, Crazy and Funny home repairs :-) - NetBhet नेटभेट

मी नेटभेट वर बर्‍याच वेळा क्रीएटीव्हीटी बद्दल बोलतो. क्रीएटीव्हीटी म्हणजे फक्त कलाकुसर किंवा महागातील स्पेशल टूल्स वापरुन केलेले आविष्कार असेच नसते तर रोजच्या जीवनातील अडचणी साध्या सोप्या सहज उपलब्ध होणार्‍या स्वस्त वस्तु हुशारीने वापरुन सोडवणे म्हणजे देखील क्रीएटीव्हीटीचाच प्रकार असतो.
एक इंजीनीअर असल्याने मला अशा प्रकारच्या उपायांचे प्रचंड आकर्षण आहे. मी देखील लहानपणापासुन असाच 'जुगाडु' आहे. ('जुगाड' हा अशा क्लृप्त्यांसाठी वापरला जाणारा हिंदी शब्द आहे. यासाठी उचीत मराठी शब्द मला काही केल्या आठवला नाही, तुम्हाला ठाउक असेल तर प्लीज सांगा)
असेच काही जुगाड मला thereifixedit.com या वेबसाईट वर पहायला मिळाले. खुप आवडले आणि म्हणुनच नेटभेटच्या वाचकांशी शेअर करावीशी वाटली.
बरेच जण आता गणपती निमित्त गावी जाणार असतील तेथे जरा चहुबाजुला नीट पहा. असे अनेक अस्सल गावठी 'जुगाड' दीसतील.
लहानपणी वाचलेली एक म्हण मला आता खर्‍या अर्थाने उमजली - 'गरज ही शोधाची जननी आहे'. :-)
Enter your email address / खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या.
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
ब्लॉग टीप्स (Blog Tips)
व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management)
अर्थ- व्यवहार (Personal Finance) इंटरनेट (internet) उद्योजकता (Entrepreneurship) कारकीर्द (Career) ब्लॉग टीप्स (Blog Tips) भाषा मोबाइल (Mobile) व्यक्तिमत्व विकास (Personality Development) व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management) संगणक सृजनशीलता (Creativity) सोशल मिडिया (Social Media)
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
मराठी गाणी मोफत डाउनलोड करण्यासाठीचे पाच सर्वोत्तम पर्याय
खिशात ५०० रुपये घेऊन आलेल्या शेतकऱ्याच्या मुलाने उभी केली ३३०० करोडची कंपनी
 नेटभेट फोरमवर (Forum) आपले स्वागत आहे
कोणता व्यवसाय सुरु करावा - हे माहित नसतानाही उद्योगाची सुरवात कशी करावी


मुंबई : कमला मिल्स कम्पाऊंडमध्ये अग्नितांडव, अनेकांचा होरपळून मृत्यू
मुंबईच्या लोअर परळ येथील कमला मिल परिसरातील हॉटेलला लागलेल्या भीषण आगीत 14 जणांचा होरपळून मृत्यू झाला तर 12 जण जखमी आहेत. मृतांमध्ये 11 महिला आणि तीन पुरुषांचा समावेश आहे.
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
पाच मिनिटांत टॉप 20
विशेष चर्चा : नाशिकवर 'जिझिया' कर थेट नाशकातून नागरिकांशी चर्चा
गाव तिथे माझा : वाशिम : सख्ख्या बहिणीच्या मृत्यूंमुळे खळबळ
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
मुंबई : कमला मिल्स कम्पाऊंडमध्ये अग्नितांडव, अनेकांचा होरपळून मृत्यू
मुंबई : कमला मिल्स कम्पाऊंडमध्ये अग्नितांडव, अनेकांचा होरपळून मृत्यू
मुंबईच्या लोअर परळ येथील कमला मिल परिसरातील हॉटेलला लागलेल्या भीषण आगीत 14 जणांचा होरपळून मृत्यू झाला तर 12 जण जखमी आहेत. मृतांमध्ये 11 महिला आणि तीन पुरुषांचा समावेश आहे.
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल
दिल्ली डेयरडेविल्स के 'युवराज सिंह' हैं ऋषभ पंत
बोल्ट के कैच से कोहली हुए हैरान कहा- हमेशा रहेगा याद
SRHvCSK: हैदराबाद ने टॉस जीतकर चुनी गेंदबाज़ी, शिखर धवन बाहर
WATCH: पाकिस्तानी क्रिकेटर ने BSF के सामने वाघा बॉर्डर पर की बदतमीज़ी


बिझनेस्य कथा रम्य: ! उद्योजक कसा विचार करतात त्याचे अप्रतीम उदाहरण ! - NetBhet नेटभेट

 उद्योजक कसा विचार करतात त्याचे अप्रतीम उदाहरण
 उद्योजक कसा विचार करतात त्याचे अप्रतीम उदाहरण
मित्रहो, कोणतेही Self Help किंवा Business Book वाचण्यापेक्षा मोठमोठ्या उद्योजकांची आत्मचरीत्रे वाचावीत. त्यांच्या आयुष्यातील घडामोडी, वेळोवेळी त्यांनी घेतलेले निर्णय, त्यांची विचार करण्याची पद्धत आपल्याला खुप काही शिकवून जाते.
प्रसिद्ध उद्योजक गौतम अदानी यांचा असाच एक किस्सा मला खुप भावला. आणि नेटभेटच्या वाचकांसोबत तो मला शेअर करावासा वाटला.
किस्सा १९९० चा आहे. तेव्हा गौतम अदानी त्यांच्या तिशीत होते. अदानी एक्स्पोर्ट्सच्या एका कर्मचार्‍याने साखरेच्या व्यवहारात ( Commodity Trading) एक चुकीचा निर्णय घेतला आणि त्यामुळे कंपनीला सुमारे २० करोडचं नुकसान झालं.
आता आपल्याला नोकरीमधून काढण्यात येईल या भीतीने त्याने आपणहून माफी मागीतली आणि गौतम अदानींकडे आपला राजीनामा दिला.
गौतम अदानींनी त्याचा राजीनामा फेकून दिला आणि ते हसून बोलले, " मला माहित आहे की या प्रकरणातून तू शिकला आहेस आणि अशी मोठी चूक तू पुन्हा करणार नाहीस. आणि आता जर मी तुझा राजीनामा स्वीकारला तर
तु मिळवलेल्या या शिकवणीचा फायदा तुझ्या नविन कंपनीला होईल पण त्याची किंमत मात्र मी मोजलेली असेल."
मित्रांनो छोटासा असला तरी हा किस्सा बरेच काही शिकवून जातो. कर्मचारी ही कोणत्याही उद्योगाची सगळ्यात सगळ्यात जमेची बाजू असते. त्यांना सांभाळणं, सुधारणं आणि मग त्यांच्याकडून जबाबदारीची कामे करुन घेणे हे एका
कुशल लीडरचे काम असते.
आपापल्या कार्यक्षेत्रात यश मिळवायचे असेल तर सतत नवीन गोष्टी शिकत राहण्याला पर्याय नाही.
नेटभेट इलर्निंग सोल्युशन्स मध्ये तुमचं करिअर पुढे न्यायला मदत करतील असे अनेक कोर्सेस आहेत. कधीही , केव्हाही आणि कुठेही, आपल्या वेगाने आणि आपल्या सवडीने शिकता येतील असे हे कोर्सेस अवश्य करा. यापैकी काही कोर्सेस पूर्णपणे मोफत आहेत.
अधिक माहितीसाठी भेट द्या - http://www.netbhet.com
मातृभाषेतून जास्तीत जास्त , सर्वोत्तम शिक्षण देण्याच्या आमच्या या उपक्रमात सहभागी व्हा
Enter your email address / खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या.
 उद्योजक कसा विचार करतात त्याचे अप्रतीम उदाहरण
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
ब्लॉग टीप्स (Blog Tips)
व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management)
अर्थ- व्यवहार (Personal Finance) इंटरनेट (internet) उद्योजकता (Entrepreneurship) कारकीर्द (Career) ब्लॉग टीप्स (Blog Tips) भाषा मोबाइल (Mobile) व्यक्तिमत्व विकास (Personality Development) व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management) संगणक सृजनशीलता (Creativity) सोशल मिडिया (Social Media)
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
मराठी गाणी मोफत डाउनलोड करण्यासाठीचे पाच सर्वोत्तम पर्याय
खिशात ५०० रुपये घेऊन आलेल्या शेतकऱ्याच्या मुलाने उभी केली ३३०० करोडची कंपनी
 नेटभेट फोरमवर (Forum) आपले स्वागत आहे
कोणता व्यवसाय सुरु करावा - हे माहित नसतानाही उद्योगाची सुरवात कशी करावी


Review live marathi movie Kaasav by soumitra pote esakal news कासव : एक संवाद स्वत:ला सावरणारा! | eSakal

कासव : एक संवाद स्वत:ला सावरणारा
शुक्रवार, 6 ऑक्टोबर 2017
छायांकन, संगीत, पार्श्वसंगीत, संकलन, कलादिग्दर्शन या सर्वच पातळ्यांवर चित्रपट यशस्वी झाला आहे. इरावती हर्षे, किशोर कदम, आलोक राजवाडे, मोहन आगाशे यांनी आपल्या कामाचा परीघ ओळखून भूमिका साकारल्या आहेत. इरावती आणि आलोकचं विशेष कौतुक करायला हवं. या चित्रपटाने सुवर्णकमळ मिळवून राजाश्रय मिळवला आहेच. आता त्याला लोकाश्रयही मिळायला हरकत नाही. म्हणूनच ई सकाळने या चित्रपटाला दिले 4 चीअर्स. दिग्दर्शक सुनील सुकथनकर आणि अभिनेता अालोक राजवाडे यांनी या लाईव्ह रिव्ह्यूमध्ये भाग घेतला.
पुणे : गेल्या वर्षी राष्ट्रीय पुरस्कारांत सर्वोत्कृष्ट ठरलेला कासव हा चित्रपट आज रिलीज झाला आहे. या चित्रपटाने सुवर्णकमळ मिळवल्याने हा चित्रपट पाहण्याची उत्सुकता एव्हाना शिगेला पोहोचली असेल. त्या उत्सुकतेला हा चित्रपट पुरून उरतो. सुमित्रा भावे, सुनील सुकथनकर यांनी दिग्दर्शित केलेला हा चित्रपट संवाद साधण्यास भाग पाडतो. हा संवाद निसर्गाशी आहे. हा संवाद भवताल्याच माणसांशी आहे आणि तो स्वत:चा स्वत: शीही आहे. कथेची नेटकी गुंफण, उत्तम अभिनय, रेखीव छायांकन आदी गोष्टींमुळे हा चित्रपट प्रेक्षणीय झाला आहे. या चित्रपटाला ई सकाळने दिले आहेत 4 चीअर्स.
सुमित्रा भावे, सुनील सुकथनकर ही जोडी सातत्याने चित्रपट बनवते आहे. लोकांना समजेल, रुचेल अशा भाषेत जगण्याजवळ जाण्याचा प्रयत्न त्यांच्या चित्रपटातून दिसतो. राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्या या चित्रपटाचा लाईव्ह रिव्हू ई सकाळच्या एफबी पेजवरून झाला. विशेष म्हणजे, या चित्रपटाचे दिग्दर्शक सुनील सुकथनकर आणि अभिनेता आलोक राजवाडे यांनी या रिव्हयूमध्ये भाग घेतला. त्यांनी या उपक्रमाचं कौतुकही केलं. अशा पद्धतीने दोन्ही बाजूंना आपआपली मतं मांडता येत असल्याबद्दल त्यांनी अभिनंदनही केलं.
जानकी, नीश, दत्ताभाऊ, बाबल्या, परशा या मोजक्या व्यक्तिरेखांभवती हा चित्रपट फिरतो. जानकी घरी एकटी असते. तिचा नवरा, मुलगा परदेशी आहेत. एकटेपणामुळेच ती अत्यंत निराश झाली आहे. तिच्या मनात आत्महत्या करण्याचे विचारही येत असतात. पण त्यातून शहाणं होत ती डाॅक्टरांची ट्रीटमेंट घेते आहे. तिने आपलं मन इतर कामात गुंतवलं आहे. दत्ताभाऊंसोबत ती काम पाहाते. दत्ताभाऊ समुद्री कासवांच्या प्रजननाची नीट काळजी घेत त्यावर काम करतायत. त्यासाठी कोकणात जात असताना तिला नीश भेटतो. नीशही पुरता वैफल्यग्रस्त झाला आहे. त्यानेही आत्महत्येचा प्रयत्न केला आहे. पण असाच भरकटलेला नीश जानकीला भेटतो आणि ती त्याला आपल्या घरी कोकणात आणते. पुढे यांच्या विचारांच्या संघर्षातून, संवादातून कासव पुढे जात राहतो.
छायांकन, संगीत, पार्श्वसंगीत, संकलन, कलादिग्दर्शन या सर्वच पातळ्यांवर चित्रपट यशस्वी झाला आहे. इरावती हर्षे, किशोर कदम, आलोक राजवाडे, मोहन आगाशे यांनी आपल्या कामाचा परीघ ओळखून भूमिका साकारल्या आहेत. इरावती आणि आलोकचं विशेष कौतुक करायला हवं. या चित्रपटाने सुवर्णकमळ मिळवून राजाश्रय मिळवला आहेच. आता त्याला लोकाश्रयही मिळायला हरकत नाही. म्हणूनच ई सकाळने या चित्रपटाला दिले 4 चीअर्स.
अखिल भारतीय ब्राह्मण महासंघाच्या वतीने विविध क्षेत्रातील मान्यवरांचा गौरव
नवी सांगवी (पुणे)- "स्वधर्माचा स्वाभिमान बाळगत असताना इतर धर्माचा अवमान होणार नाही, याची काटेकोरपणे काळजी घ्यायला हवी. इतर धर्मांचा आदर करणे हे...
बागलाणच्या पश्चिम पट्यातील डोंगर जळून खाक; आग विझवण्यासाठी वनविभागाचा कोणताच प्रयत्न नाही
तळवाडे दिगर (जि. नाशिक) - प्राचीन ऐतिहासिक काळापासून असलेल्या बागलाण तालुक्यातील डोंगरांना लागणाऱ्या वणव्यामुळे धगधगणारी आग आणि डोळ्यासमोर शेकडो...
आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तावाढ व आरोग्याच्या प्रश्नाला प्राधान्य - आयुष प्रसाद प्रकल्पधिकारी
जुन्नर - शासकीय आश्रमशाळेतील विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाच्या दृष्टीने शैक्षणिक गुणवत्तावाढ, क्रीडा व आरोग्यासाठी प्रकल्प कार्यालयाने विविध...
छोट्या शहरांत नाट्यगृहे हवीतच
लातूर - ‘महाराष्ट्र हा संगीतवेडा, तसा नाटकवेडाही आहे; पण आवश्‍यक सुविधा असलेले नाट्यगृह नसल्याने सांस्कृतिक चळवळ तीथपर्यंत पोचत नाही. म्हणून अशी...
जलसंधारणाच्या कामावर श्रमदान करून वाहिली श्रध्दांजली
माढा (जि. सोलापूर) - लोंढेवाडी (ता. माढा) येथील (कै.) पंढरीनाथ भिकाजी गायकवाड यांच्या निधनानंतरच्या तिसऱ्या दिवसाच्या विधीचा कार्यक्रम संपवून (...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


Trying to create cluster mission in the state राज्यात क्‍लस्टर मिशन रुजविण्याचे प्रयत्न | eSakal

राज्यात क्‍लस्टर मिशन रुजविण्याचे प्रयत्न
बुधवार, 24 मे 2017
औरंगाबाद - मराठवाड्यात किमान पाच मोठे क्‍लस्टर येणार असून, या सर्व क्‍लस्टरसाठी ९० टक्के अनुदान राज्य शासन देणार आहे. त्यामुळे उद्योजकांना १५ ते २० टक्केच आर्थिक गुंतवणूक करावी लागणार आहे. अधिकाधिक ४०० समव्यावसायिक एकत्र आले, की त्या व्यवसाय किंवा उद्योगास क्‍लस्टरचा दर्जा दिला जात आहे. या क्‍लस्टर मिशनमधून राज्यात क्‍लस्टर चळवळ रुजवली जाणार आहे. मराठवाड्यात त्या-त्या भागात असलेल्या शेती उत्पादनातून हे क्‍लस्टर ॲग्री बेस्ड असणार आहेत.
औरंगाबाद - मराठवाड्यात किमान पाच मोठे क्‍लस्टर येणार असून, या सर्व क्‍लस्टरसाठी ९० टक्के अनुदान राज्य शासन देणार आहे. त्यामुळे उद्योजकांना १५ ते २० टक्केच आर्थिक गुंतवणूक करावी लागणार आहे. अधिकाधिक ४०० समव्यावसायिक एकत्र आले, की त्या व्यवसाय किंवा उद्योगास क्‍लस्टरचा दर्जा दिला जात आहे. या क्‍लस्टर मिशनमधून राज्यात क्‍लस्टर चळवळ रुजवली जाणार आहे. मराठवाड्यात त्या-त्या भागात असलेल्या शेती उत्पादनातून हे क्‍लस्टर ॲग्री बेस्ड असणार आहेत.
औरंगाबादमध्ये (जिकठाण) रबर; तर वाळूज येथे ऑटो क्‍लस्टर स्थापून आधीच शहराच्या ऑटो आणि रबर इंडस्ट्रीला अधिकाअधिक चालना देण्यात आली आहे. याशिवाय इलेक्‍ट्रिक, इलेस्ट्रॉनिक्‍स आणि इतर मोठे तीन क्‍लस्टर्सचे आधीच नियोजन झालेले आहे. या भागातील विकास आणि छोट्या मध्यम उद्योजकांना चालना देण्यासाठी हे क्‍लस्टर निर्माण करण्यात येणार आहे. कृषी प्रक्रिया, प्रिंटिंग, रबर, खवा, मिरची या पाच क्‍लस्टरची नव्याने निर्मिती केली जाणार आहे. यातून मालाची निर्मिती ते एक्‍सपोर्टपर्यंतच्या सर्व उद्योगास चालना दिली जाणार आहे. राज्यात आतापर्यंतच्या क्‍लस्टरमध्ये सुमारे ६५ कोटींहून अधिक निधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. शासकीय अनुदान यापुढे वाढले जाणार आहे. शिवाय आजपर्यंतचा पुरवण्यात आलेला निधी ६५ वरून १०० कोटींपर्यंत पोचवायचा आहे. जसे प्रस्ताव येतील तसे अनुदान देण्यात येणार असल्याची माहिती देण्यात आली.
एमएसएमईसाठी असलेले जास्तीत-जास्त क्‍लस्टर आपल्या राज्यात देण्याचा विचार आहे. शासनाचे धोरणही योग्य दिशेने सुरू असून, अनेक प्रस्तावांना भविष्यात मंजुरी देऊन राज्यात क्‍लस्टर मिशन रुजवायचे आहे.
- विजय सिंघल,सचिव, लघू व मध्यम उद्योग तथा विकास आयुक्त, उद्योग
माणिकडोहला मळगंगा मातेचा चांदीचा मुखवटा चोरीस ; तीन बंद घरेही फोडली
जुन्नर : माणिकडोह ता.जुन्नर येथील मळगंगा मातेच्या एक किलो वजनाच्या चांदीच्या मुखवट्याची आज (रविवार) पहाटेच्या सुमारास चोरी झाल्याचे निष्पन्न...
कुणीगल, सोरबमध्ये बंधू आमनेसामने
बंगळूर - निवडणूक ही अशीच असते. येथे रक्ताच्या नात्याला किंमत नसते. पिता-पुत्र, भाऊ-भाऊ, बहिणी-बहिणी, मामा-भाचा अशा अनेक नातेसंबंधांतील लढती आपण आजवर...
कऱ्हाड येथे मुस्लिम डेव्हलपमेंट सेंटरचे उद्धाटन
कऱ्हाड - धार्मिक शिक्षणाबरोबरच मुस्लिम समाजाला अद्ययावत शिक्षणाची गरज आहे. त्यासाठी येथे सुरू झालेल्या जमियत ए उलमा हिंद संघटनेच्या मुस्लिम...
अखिल भारतीय ब्राह्मण महासंघाच्या वतीने विविध क्षेत्रातील मान्यवरांचा गौरव
नवी सांगवी (पुणे)- "स्वधर्माचा स्वाभिमान बाळगत असताना इतर धर्माचा अवमान होणार नाही, याची काटेकोरपणे काळजी घ्यायला हवी. इतर धर्मांचा आदर करणे हे...
घाटीच्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा मुख्यमंत्री घेणार आढावा
औरंगाबाद - घाटीत प्रधानमंत्री स्वास्थ्य सुरक्षा योजनेच्या तिसऱ्या फेजमधून उभारण्यात येणाऱ्या सुपरस्पेशालिटी विंगचा पुढील महिन्यात मुख्यमंत्री...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


बुलेट ट्रेन : महाराष्ट्राला फायदा काय ? – Marathisrushti Articles

साहित्य – ललित लेख
[ April 21, 2018 ] व्यक्ती पूजकांचा देश	राजकारण
[ April 21, 2018 ] प्रादेशिक अस्मिता शिकायची आहे उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ
[ April 21, 2018 ] खरच ही लोकशाही काम करतेय का
[ April 20, 2018 ] प्रदूषण (२३) : सूर्यदेवा रागवला का रे
[ April 15, 2018 ] नृशंसतेचा कडेलोट
Homeबातम्या / घडामोडीबुलेट ट्रेन : महाराष्ट्राला फायदा काय
बुलेट ट्रेन : महाराष्ट्राला फायदा काय
September 30, 2017 गणेश कदम बातम्या / घडामोडी, वैचारिक लेखन
दि.१४ सप्टेंबर २०१७ रोजी गुजरातमध्ये साबरमतीजवळ मुंबई- अहमदाबाद बुलेट ट्रेनचे भूमीपूजन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते करण्यात आले.
मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन मध्ये महाराष्ट्राचा नक्की काय फायदा होणार आहे… महाराष्ट्रातील उद्योजक आणि शासनाने याचा विचार करण्याची आवश्यकता आहे.
मुंबईतील बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स मधून हा ट्रॅक सुरु होईल. महाराष्ट्रात ४ तर गुजरात मध्ये ८ स्टेशन्स घेत बुलेट ट्रेन जाणार आहे. बांद्रा कुर्ला कॉम्प्लेक्स मध्ये प्रस्तावित जागतिक आर्थिक केंद्र सुद्धा तिथून हलेल असे आलेले वृत्त धडकी भरवणारे आहे. मुंबईची आर्थिक ताकद आपण कमी होऊ देऊ शकत नाही.
एकंदरीत महाराष्ट्रातील उद्योगावर जर याचा विपरीत परिणाम होणार असेल तर महाराष्ट्रासाठी ही चांगली बातमी नाही. एक महाराष्ट्रीयन या नात्याने माझा या प्रकल्पाला पूर्णपणे विरोध आहे.
१) मुंबईतून अहमदाबादला कामाला जाणाऱ्या लोकांची संख्या ५ टक्के, अहमदाबादवरून महाराष्ट्रात येणाऱ्या लोकांची संख्या ९५ टक्के त्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने आपले पैसे खर्च करणे म्हणजे “पालथ्या घड्यावर पाणी घालण्यासारखे आहे”.
२) आत्ता ज्याप्रकारे रेल्वे खात्याचा कारभार चालू आहे,त्यातचं सुधारणेस भरपूर वाव आहे.लोकांना पायाभूत सोयीसुविधा देण्यात रेल्वे खाते पूर्णपणे अपयशी ठरले आहे.रेल्वेचे मोठ्या प्रमाणात अपघात होत आहेत.
मुंबईतील उपनगरी रेल्वेतून प्रवास करणाऱ्या लोकांची अवस्था गुरा-ढोरांपेक्षाही वाईट आहे.या सर्व प्रश्नांकडे लक्ष न देता गुजरातमधील ठराविक व्यापाऱ्यांच्या (ज्यांच्या दावणीला सरकार बांधलयं) भल्यासाठी सरकार बुलेट ट्रेनचा घाट घालतयं हे सर्वसामान्य भारतीय जनतेवर घोर अन्याय करण्यासारखे आहे.
जी अवस्था काँग्रेस सरकारच्या काळात महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांची होती. त्यापेक्षा वाईट अवस्था आताच्या मुख्यमंत्र्यांची झाली आहे.कारण पक्ष दोनचं व्यक्ती चालवत असून, त्यामध्ये एकाधिरशाही निर्माण झाली आहे.महाराष्ट्रचं स्वतंत्र असं अस्तित्व दिल्लीच्या राजकारणात दिसत नाही.कोणताही लहान सहान निर्णय घ्यायचा झाला तरी हे दिल्लीवाल्यांचा “उंबरठा झिजवतात” ह्यांना काय स्वाभिमान उरला आहे की नाही.. का हे त्यांचे गुलाम आहेत.
शिवाजी महाराजांचा वारसा असलेल्या महाराष्ट्र राज्याला हे अजिबात न शोभणारे आहे. महाराष्ट्राची वेगळी अशी छाप दिल्लीच्या राजकारणात उमटलीचं पाहिजे.”आंधळ दळतयं आणि कुत्र पीठं खातयं”अशी अवस्था आज महाराष्ट्राची झाली आहे.यांनी पश्चिम बंगाल, ओडिशा, तामिळनाडू या राज्यांचा आदर्श घेतला पाहिजे ज्यांनी दिल्लीमध्ये आपलं स्वतंत्र अस्तित्व निर्माण केलयं.
शेवटी, महाराष्ट्राला बुलेट ट्रेनची आवश्यकता नाही. आत्ता असणाऱ्या रेल्वेचीचं सुधारणा करणे गरजेचे आहे. आम्हाला आवश्यक असलेल्या सुविधा द्या. सर्वसामान्य लोकांचं हित प्रथम मगचं तुमचं कायं ते पहा…
पण आपण महाराष्ट्रातील उद्योगांनी सुद्धा आता कंबर कसली पाहिजे. कारण जी ट्रेन अहमदाबाद बावरून मुंबईला येते ती मुंबईतूनही अहमदाबादला जातेच कि काय.. अधिकाधिक मराठी उद्योजकांनी आता मुंबई गुजरात मध्ये धंदा वाढवण्यासाठी सुरुवात केली पाहिजे. गुजरात वरून कच्चा माल आणि इथे आणून पक्का माल तिथे विकण्याचे धोरण सुरु केले जाऊ शकते. दुसरी एक भीती व्यक्त होते आहे, की मुंबईतील विविध बाजार हे गुजरात मध्ये जाऊ शकतात. ही पोकळी भरून काढण्या साठी मराठी व्यापाऱ्यांनी सज्ज झाले पाहिजे.
मराठी ग्राहकांनी सुद्धा ठरवावे, की शक्य तो माल मी मराठी व्यापाऱ्यांकडून विकत घेईन. तसेच आपण social media चा वापर करून # bullet train nakoch… हा हॅशटॅग वापरून जास्तीत जास्त संदेश ट्विटरवर पाठवा.आत्ता विरोध केला नाही तर आपल्या पैशाची हे अशीच उधळपट्टी करून आपल्याला नको असलेले, सर्वसामान्यांचे हित नसणारे प्रकल्प आपल्यावर लादले जातील.
“एकमेकां सहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ..
— गणेश उर्फ अभिजित कदम
About गणेश कदम	47 लेख
पुणे येथे वास्तव्य असलेले गणेश कदम हे विविध विषयांवर समाजमाध्यमांतून लिहित असतात. ते टेक महिंद्र या कंपनीत वरिष्ठ सल्लागार आहेत.
महाराष्ट्राची आयटी अनुकूल शहरे
भारतीय माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील व्यावसायिक संघटना नेस्कॉमच्या (नॅशनल असोसिएशन ऑफ ...
विदर्भातील अमरावती जिल्हयात मुक्तागिरी हे निसर्गरम्य तसेच जैनधर्मीयांचे महत्त्वाचे धार्मिक ...
करवीरनगरी अर्थात कोल्हापूर जिल्ह्यास ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, शैक्षणिक वारसा लाभलेला ...
अंबेजोगाई बीड जिल्ह्यातील एक शहर आहे. १३व्या शतकात स्वामी मुकुंदराज ...
प्रादेशिक अस्मिता शिकायची आहे उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ
खरच ही लोकशाही काम करतेय का
प्रदूषण (२३) : सूर्यदेवा रागवला का रे
धोकादायक देशांतील भारतीयांची सुरक्षा : काही उपाययोजना
प्रदूषण (२२)- आषाढस्य प्रथम दिवसे
गोष्ट एका ‘ Post ‘ ची
एक सवारी डांग बागलाणची
"कर्म" एक असं रेस्टॉरेंट आहे जिथं ऑर्डर द्यायची गरज नाही... तिथं आपल्याला तेच मिळतं जे आपण शिजवलेलं असतं. सुप्रभात ...
मराठी लेख, कथा, ईबुक्स, विविध ऑफर्स आता आपल्याला इ-मेलवरुन मिळतील. यासाठी एकदाच सभासद म्हणून नोंदणी करा.
गाजलेले / लोकप्रिय लेख
मराठीसृष्टीचा प्रवास १९९५ ते ….
तुमची साईट मराठीत बनवा
मराठी क्लासिफाईडस डॉट कॉम


50languages मराठी - हिब्रू नवशिक्यांसाठी | मोठा – लहान = גדול – קטן |

Home > 50languages.com > मराठी > हिब्रू > अनुक्रमणिका
आमचे आजोबा खूप म्हातारे आहेत.
७० वर्षांअगोदर ते तरूण होते.
१०० किलो वजन असणारी स्त्री लठ्ठ आहे.
५० किलो वजन असणारा पुरूष कृश आहे.
जास्तीत जास्त द्वैभाषिक लोकांची वाढ होत आहे. ते एकापेक्षा जास्त भाषा बोलू शकतात. यातील खूपसे लोक कधीकधी भाषा बदलतात. यावरून कोणती भाषा वापरणे योग्य आहे हे ते परिस्थितीवरून ठरवतात. उदाहरणार्थ, ते कामाच्या ठिकाणी घरी वापरतात त्यापेक्षा वेगळी भाषा बोलतात. असे करून ते स्वतःला आजूबाजूच्या वातावरणाशी जुळवून घेतात. पण आपोआप सांकेतिक भाषेचा वापर होण्याची शक्यता असते. याला कोड-स्विचिंग [संकेत-बदल] असे म्हणतात. कोड स्विचिंग मध्ये भाषा ही बोलत असताना मधूनच बदलली जाते. बोलणारा भाषा का बदलतो यामागे खूप करणे असू शकतात. कधीकधी त्यांना एकाच भाषेत योग्य शब्द सापडत नाही. ते स्वतःला दुसर्‍या भाषेत चांगल्या प्रकारे मांडू शकतात. असेही असू शकते कि लोकांना एखाद्या भाषेत बोलताना खूप आत्मविश्वास वाटू शकतो. ते या भाषा खाजगी गोष्टींसाठी वापरू शकतात. कधीकधी एखादा शब्द भाषेत उपलब्ध नसतो. अशा वेळी भाषिकाला भाषा बदलावी लागते. किंवा त्यांचे बोलणे समोरचा समजू शकणार नाही म्हणून ते भाषा बदल करतात. अशा बाबतीत कोड स्विचिंग [संकेत-बदल] गुप्त भाषेसारखी काम करते. हल्ली, भाषेचा मिश्रण टीकात्मक झाले आहे. ही अशी गोष्ट आहे कि भाषिक दुसर्‍या भाषेत बरोबर बोलू शकत नाही. आता याकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदललाय. कोड स्विचिंग आता विशेष द्वैभाषिक समजली जाते. भाषिकांचा कोड स्विचिंगचा वापर बघणे खूप मजेदार असेल. कधीकधी ते जे भाषा बोलतात ती बदलत नाहीत. संवादाचे दुसरे घटकही बदलतात. खूपजण दुसर्‍या भाषेत खूप मोठ्याने, जलद आणि खूप स्पष्टपणे बोलतात. किंवा एकदम ते हावभाव आणि चेहर्‍यावरील भाव बदलतात. याप्रकारे नेहमीच कोड स्विचिंग हे काही प्रमाणात संस्कृती बदलणारे आहे.
Contact book2 मराठी - हिब्रू नवशिक्यांसाठी


अचंता शरत कमल - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
सुवर्ण २००६ मेलबर्न टेबलटेनिस (एकेरी)
सुवर्ण २००६ मेलबर्न टेबलटेनिस (पुरुष संघ)
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
हा लेख/हे पान अवर्गीकृत आहे.
कृपया या लेखाचे/पानाचे वर्गीकरण करण्यास मदत करा जेणेकरून हा लेख/हे पान संबंधित विषयाच्या सूचीमध्ये समाविष्ट होईल. वर्गीकरणानंतर हा संदेश काढून टाकावा अशी विनंती करण्यात येते.
भारतीय टेबल टेनिस खेळाडू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २६ जुलै २०१६ रोजी ०७:२३ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


आर्थर डॉल्फिन - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
आर्थर डॉल्फिन (डिसेंबर २४, इ.स. १८८५ - ऑक्टोबर २३, इ.स. १९४२) हा इंग्लंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता. यष्टीरक्षक असलेला डॉल्फिन यॉर्कशायर संघाकडून प्रथम श्रेणीचे सामने खेळला.[१]
इंग्लंड क्रिकेट खेळाडू विस्तार विनंती
इंग्लंडच्या क्रिकेट खेळाडूवरील हा लेख अपूर्ण आहे. तुम्ही हा लेख पूर्ण करण्यात विकिपीडियाला सहाय्य करू शकता.
उदाहरणादाखल सचिन तेंडुलकर हा लेख पहा.
↑ वॉर्नर, डेव्हिड (2011). द यॉर्कशायर काउंटी क्रिकेट क्लब:२०११ इयरबूक (इंग्लिश मजकूर) (113th आवृत्ती.). Ilkley, Yorkshire: ग्रेट नॉर्दर्न बूक्स. पान क्रमांक ३६७. आय.एस.बी.एन. 978-1-905080-85-4. |अॅक्सेसदिनांक= जरुरी |दुवा= (सहाय्य)
संदर्भांना अॅक्सेसदिनांक आहे पण दुवा नसलेली पाने
क्रिकेट खेळाडू विस्तार विनंती
इ.स. १८८५ मधील जन्म
इ.स. १९४२ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २८ जुलै २०१७ रोजी ०८:४९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


इंद्रधनु: अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ७

सुखदुःखांचे,हळवे,कातर,हसरे,दुखरे,क्षण जपलेले. श्रावणातले जलबिंदू हे तया छेदिती प्रकाशकिरणे. प्रकाशकिरणांचे अंतर्मन नभी उमटवी इंद्रधनु. त्या रंगांचा गोफ साजिरा या गं सयांनो मिळुनि विणू.
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ७
स्वयंपाकात पुरूषांचा सहभाग कितपत असतो
औरंगाबादला भाजी आणण्याचं काम बाबांकडे होतं.
मेथी निवडणं किंवा क्वचित भाज्या चिरून देणं हे काम ते आवडीने करायचे/करतात.
आई म्हणायची, " तुम्ही राहू द्या. मी करते."
आम्ही वाड्यात राहायचो तेव्हाचं मला आठवतंय, आई म्हणायची, " दार तरी लोटून घ्या."
सगळ्यांनी बाबांना भाजी निवडताना पाहावं, हे तिला चालायचं नाही.
ही पुरूषांची कामं नव्हेत.
ताट,पाट, पाणी घेतल्यावर पुरूषांनी आयतं पाटावर येऊन बसायचं.
जेवण झालं की पाटावरून उठायचं, मागचं सगळं बायका बघतील.
आता हे असं राहिलेलं नाही.
तरीही घराघरांतून स्वयंपाक ही मुख्यत: बायकांचीच जबाबदारी आहे.
पुरूषांचा सहभाग हा लुटूपूटूचाच.
स्वयंपाकघरात सराईतपणे वावरणारे पुरूष मी पाहिलेले नाहीत.
( एखादा सन्माननीय अपवाद वगळता)
स्वयंपाक घरात पुरूष वावरतानाचं शुटींग करून बघायला पाहिजे.
त्यांची देहबोली, त्यांचे हावभाव.
बायकांचंही शुटींग केलं आणि दोन्हींची तुलना केली तर आपल्याला कळेल,
स्वयंपाकघराकडे कोण कसं बघतं
खरं हा प्रकल्प करायला पाहिजे.
( दीपा, आपण करू या का
समज एकजण नोकरी करतो आहे आणि दुसरा घर सांभाळतो आहे,
तर घर सांभाळणारी व्यक्ती (बहुतेकदा बाई) स्वैपाकाचं बघणार हे स्वाभाविक आहे.
रोजचा रोज तोच, तोच स्वैपाक करणं कंटाळवाणं आहे.
मग जो नोकरी करतो आहे, त्याचंही काम तेच तेच आणि कंटाळवाणं असू शकतं.
म्हणजे कंटाळवाणी कामं आपल्याला करायलाच लागतात.
बाहेर नोकरी करणार्‍याला त्याच्या कंटाळवाण्या कामाचा मोबदला मिळतो.
स्वैपाकघर सांभाळणार्‍या घरच्या बाईला काय मोबदला मिळतो
तिने त्यात समाधान मानायचं असतं.
तिची कर्तव्ये उच्च स्वरूपाची आहेत आणि भावनिक स्वरूपात मोबदला मिळतो.
पैशांसाठी ती मिंधी आहे.
पण तिला आदर आणि प्रेम तरी मिळतं का
हो काहीवेळा मिळतो, काहीवेळा नाही.
आदर , प्रेम मोजणार कसं
जे मिळतंय त्यात समाधानी राहायचं हे तिला शिकवलेलं असतं.
ज्या घरांमधे नवरा-बायको दोघेही नोकरी करतात त्यांच्याकडे दोघं मिळून स्वैपाकघर सांभाळतात, असं आहे का
मुळीच नाही. जबाबदारी बाईवरच आहे.
स्वैपाक ही खूप वेळखाऊ गोष्ट आहे.
प्रत्यक्ष स्वयंपाक करण्यात/ खाण्यासंबंधीची कामं करण्यात समजा रोजचे तीन-चार तास जातात.
स्वैपाकासंबंधीचा विचार करण्यात इतका वेळ आणि मेंदूचा इतका भाग वापरावा लागतो.
तासभर कुठलंही काम केलं आणि संपलं असं ते नसतं.
बर्‍याच बायका स्वैपाक गळ्यात पडला म्हणून निभावतात.
पुरूषांना याची कल्पना असली पाहिजे.
पुरूषांनी कधीतरी स्वैपाक करून बघायला पाहिजे.
आम्ही आमच्या गटात बाबांना त्यांच्या आवडीचे/ त्यांना झेपतील असे पदार्थ करायला प्रोत्साहित केलं.
अर्थात त्यांचं कौतुक खूप झालं. पुरूषांनी क्वचित कधी स्वैपाक केला तर त्यांच्या वाट्याला कायम कौतुक येतं.
तरीही त्यांनी एवढ्या २५ जणांचा स्वैपाक केला हे विशेष आहे.
त्यामुळे त्यांना बायकांच्या कष्टाची जाणीव झाली की नाही कोण जाणे
त्यातला तोच तोच पणा त्यांच्यापर्यंत पोचला की नाही माहित नाही.
पुरूषाला बाहेर जायला मिळतं, त्याने त्याची वाढ होते.
बाई घरातच राहिली (मनाने घरातच राहिली) की कुंटूंब हेच तिचं विश्व होऊन बसतं,
ती खुरटत जाते. कधी कधी त्रासदायकही होत जाते. स्वैपाकघरावर कब्जा मिळवते, इमोशनली ब्लॅकमेल करू शकते.
आणखी एक वाक्य़, ’ माझं आयुष्य तुमच्यासाठी खस्ता काढण्यात गेलं ’
By विद्या कुळकर्णी - March 18, 2016
Labels: इंद्रधनु -- विद्या
श्रीदेवीला सारख्या कॉस्मेटीक सर्जर्‍या करून आपलं वय लपवावं असं वाटण्यामागे काय असेल
इतक्यात काही आवरत असताना ’गमभन’ चं कॅलेंडर सापडलं. त्यावर मुलांना चित्र काढण्यासाठी कोरी जागा सोडलेली असते. मुक्ताने तिसरीत असताना काय काय ...
दिवाळीत दक्षिण गोव्यातल्या अनवट प्रदेशाची सहल करुन आलो, तेव्हा मनात रेंगाळत राहिली ती तिथली समृद्ध वनं, लांबचलांब, शांत आणि स्वच्छ समु...
छोट्या छोट्या गोष्टी - ४
एका जवळच्या नातेवाईकांकडे मंगळागौरीला गेले होते. साडी नेसून, मंगळसूत्र (एक प्रकारची माळ, अ्सं समजून) घालून गेले होते. म्हणजे त्या सगळ्या ना...
"ब्लॉग माझा - २०१२" स्पर्धेतील प्रथम पसंतीच्या पाच ब्लॉग्सपैकी एक --- इंद्रधनु
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ७
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ६
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ५
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ४
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- ३
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- २
अक्कणमाती चिक्कणमाती -- १
इंद्रधनु - अश्विनी (5)
इंद्रधनु - आशा (3)
इंद्रधनु -- दीपश्री (18)
इंद्रधनु -- विद्या (121)
इंद्रधनु -- वैशाली (9)
इंद्रधनु -- स्मिता (4)


Vadani Kaval Gheta: थाई स्टाईल बटरनट स्क्वाश सूप

थाई स्टाईल बटरनट स्क्वाश सूप
थंडीच्या दिवसात सूप करून पिणे हा माझा नेहेमीचा कार्यक्रम असतो. गरम गरम सूप आणि एखादा छानसा ब्रेड असेल तर मस्त जेवण होते. वेगवेगळे विंटर स्क्वाशबाजारातसाधारण ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये खूप दिसायला लागतात. ते आणून वेगवेगळ्या सूपमध्ये वापरले कि चव एकदम बहारदार येते. यात मला आवडणारा प्रकार म्हणणे साधारण फोडी करून वाफवून घ्यायच्या, जायफळ, काळीमिरी आणि मीठ घालून मिक्सरवर बारीक करायचे की झाले सूप तयार अलीकडे ऑफिसच्या कॅफेमधे हा जरा वेगळा प्रकार खाल्ला आणि खुपच आवडला त्यामुळे घरात होते त्या सामानात करुन पाहिला. आता हा प्रकार माझ्याकडे नेहेमी होतो.
१ मध्यम बटरनट स्क्वाश - साले आणि बिया काढून चिरलेला
१ कप नारळाचे दूध
१ जाडसर दांडा लेमनग्रास
१ टेबलस्पून आले बारीक चिरून
१-२ काफिर लाईमची पाने
चवीप्रमाणे मीठ आणि काळी मिरी
बटरनट स्क्वाश नीट धुवून सालकाढणीने साले काढून टाकावीत. हा तसा बराच कडक असतो त्यामुळे सांभाळून. मग त्याचे दोन तुकडे करून बिया धागे काढून टाकावेत. बटाटे चिरतो त्याप्रमाणे चिरुन घ्यावे.
लेमनग्रासचे साधारण २-२ इंचाचे तुकडे करून ते बत्त्याने किंचीत ठेचून घ्यावेत.
एका जाड बुडाच्या पातेल्यात तेल घालून त्यावर या चिरलेल्या फोडी, लेमनग्रास, आल्याचे तुकडे, काफिर लाईमची पाने सगळे घालून साधारण ३-४ मिनीटे नीट परतावे.
त्यावर एखादा कप पाणी घालून झाकण लावून फोडी नीट शिजवाव्यात. साधारण ५-६ मिनीटात शिजतील.
त्यातले लेमन ग्रास आणि लिंबाची पाने काढून टाकावीत.
हँडब्लेंडरने किंवा साध्या ब्लेंडरने प्युरी करून घ्यावी. खुप घट्ट वाटत असेल तर थोडे पाणी घालावे.
आता बारीक गॅसवर पातेल्यात ही प्युरी उकळत असताना त्यात मीठ, काळी मिरपूड घालावी.
हळूहळू नारळाचे दूध घालत जाऊन नीट मिक्स करावे. अगदी बारीक गॅसवर एक उकळी आणावी.
गरमागरम सूप कप मधे अगर बाऊलमधे घेऊन प्यायला सुरुवात करावी.
बटरनट स्क्वाशच्या ऐवजी कोणताही तांबड्या भोपळ्याचा प्रकार वापरू शकतो.
काफीर लाईमची पाने नसतील तर साध्या लाईमच्या सालीचे तुकडेपण वापरता येतात. त्याचाही स्वाद चांगला लागतो.
आवडत असेल तर थोडी थाई करी पेस्ट वापरायला हरकत नाही. पण ही वेगन/वेजीटेरीअन आहे याची खात्री करून वापरावी.
मी लाईट कोकोनट मिल्क वापरते.
 भोपळ्याचे काळीमिरी घालून करून बघीन
महाराष्ट्रात खूप प्रकारची वाळवणे करण्याच्या पद्धती आहेत. त्यामागचा मुख्य उद्देश पदार्थ टिकवून गरजेवेळी वापरणे. यात सगळ्याप्रकाराचे पापड, कु...
Idli Chutney इडली - इडली करण्यासाठी प्रत्येकाचे प्रमाण वेगळे असते. बासमती तांदुळ, उडीदडाळ भिजवून केलेल्या पिठाच्या इडल्या नेहेमीच चांगल्या ...
( Link to English Recipe ) १ मोठा लाल कांदा तिखट, मीठ - चवीप्रमाणे बेसन अंदाजे लागेल तितके तेल तळण्यासाठी लागेल तितके किMचीत हळ...
( Link to English Recipe ) कारले ही तशी मला न आवडणारी भाजी. पण घरी आवडते म्हणुन करायला आणि थोडीशी खायला पण शिकले :) Karlyachi bhaji २-३...
वदनी कवळ घेता नाम घ्या श्रीहरीचे | सहज हवन होते नाम घेता फुकाचे ||
जीवन करी जिवित्वा अन्न हे पूर्ण ब्रह्म | उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म ||
थाई स्टाईल बटरनट स्क्वाश सूप


सियबाँग नोम्वेथे - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
दक्षिण आफ्रिकेचे फुटबॉल खेळाडू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ४ ऑगस्ट २०१७ रोजी ०७:३४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


agrowon news cotton, soyabin, tur कापसाकडून आशा; सोयाबीन, तूर नरम | eSakal

कापसाकडून आशा; सोयाबीन, तूर नरम
सोमवार, 19 जून 2017
मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर शेतकऱ्यांची पेरणीची लगबग सुरू झाली आहे. पिकांच्या बाजारभावांचा दीर्घकालीन अंदाज लक्षात घेता कोणत्या पिकांची लागवड करणे फायदेशीर ठरेल, याबद्दल शेतकऱ्यांमध्ये उत्सुकता असते. सध्या तरी सोयाबीन आणि तुरीच्या दरात तेजी येण्याची शक्यता धूसर आहे. हरभऱ्यातील तेजीला ब्रेक लागला असला तरी दोन वर्षांपूर्वीच्या भावपातळीशी तुलना करता आजही दर चांगले आहेत. कापसात गेल्या वर्षी चांगला फायदा मिळाल्यामुळे यंदा शेतकऱ्यांचा कापसाकडे कल मोठ्या प्रमाणावर वाढण्याची चिन्हे आहेत.
मॉन्सूनचे आगमन झाल्यानंतर शेतकऱ्यांची पेरणीची लगबग सुरू झाली आहे. पिकांच्या बाजारभावांचा दीर्घकालीन अंदाज लक्षात घेता कोणत्या पिकांची लागवड करणे फायदेशीर ठरेल, याबद्दल शेतकऱ्यांमध्ये उत्सुकता असते. सध्या तरी सोयाबीन आणि तुरीच्या दरात तेजी येण्याची शक्यता धूसर आहे. हरभऱ्यातील तेजीला ब्रेक लागला असला तरी दोन वर्षांपूर्वीच्या भावपातळीशी तुलना करता आजही दर चांगले आहेत. कापसात गेल्या वर्षी चांगला फायदा मिळाल्यामुळे यंदा शेतकऱ्यांचा कापसाकडे कल मोठ्या प्रमाणावर वाढण्याची चिन्हे आहेत.
सोयाबीनमध्ये तेजीची शक्यता धूसर
केंद्र सरकारने सोयाबीनची किमान आधारभूत किंमत (एमएसपी- हमीभाव) वाढवून येत्या हंगामासाठी (२०१७-१८) प्रतिक्विंटल ३०५० रुपये जाहीर केला आहे. त्यात २०० रुपये बोनसचा समावेश आहे. जागतिक बाजारपेठेतील घसरलेले भाव पाहता या आधारभूत किंमतीला निर्यात होणे कठीण जाणार आहे. चालू हंगामात सोयाबीनच्या देशांतर्गत साठ्याचे प्रमाण मोठे राहणार आहे. यंदा चांगल्या पावसाचा अंदाज आहे. मराठवाड्यातील प्रमुख सोयाबीन उत्पादक पट्ट्यात पावसाने दमदार सलामी दिली आहे. यंदा गेल्या वर्षीइतकं पीक राहील, असे गृहित धरले तरी शिल्लक साठा आणि यंदाचे उत्पादन लक्षात घेता देशांतर्गत उपलब्धता मोठ्या प्रमाणावर राहील, असा अंदाज आहे. या स्थितीत सोयामील निर्यातीची स्थिती बिकट राहण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भविष्यात भाव वाढतील, या आशेने सोयाबीन साठवून ठेवण्याच्या विचारात असलेल्या शेतकऱ्यांनी या निर्णयाचा फेरविचार करावा. यंदाच्या हंगामात सध्या सोयाबीनचे दर हमीभावापेक्षा खाली उतरले आहेत. सोयाबीनचे उत्पादन, मागणी, निर्यात या मूलभूत घटकांचा विचार करता सोयाबीनमध्ये तेजीचे संकेत सध्या तरी मुळीच दिसत नाहीत. सरकारने हमी भावाने सोयाबीनची खरेदी केली तर शेतकऱ्यांना काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो. परंतु, आजपर्यंतचा अनुभव पाहता सरकारने सोयाबीनची किरकोळ खरेदी केल्याचे दिसते. त्यामुळे सरकार मोठ्या प्रमाणावर सोयाबीन खरेदीत उतरले, अशी शक्यता नाही.
सरत्या हंगामात इतर सर्व पिकांच्या बाबतीत शेतकऱ्यांच्या पदरी निराशा पडलेली असताना कापसाने मात्र चांगली साथ दिली. शेतकऱ्यांना कापसातून चांगला परतावा मिळाला. येत्या हंगामासाठी (२०१७-१८) केंद्र सरकारने हमीभावात प्रति क्विंटल १९० रुपये वाढ केली आहे. गेल्या वर्षी त्या आधीच्या हंगामाच्या तुलनेत कापसाचे लागवड क्षेत्र घटले होते. येत्या हंगामात मात्र कापूस लागवडीत मोठी वाढ होईल. काही अहवालांनुसार देशात कापूस लागवडीच्या क्षेत्रात गेल्या वर्षीच्या तुलनेत १५ टक्के वाढ अपेक्षित आहे. गेल्या वर्षी मिळालेला चांगला भाव आणि समाधानकारक मॉन्सूनचा अंदाज ही त्याची प्रमुख कारणे आहेत. परंतु, यंदाच्या हंगामात आंतरराष्ट्रीय बाजारात दर कमी असल्यामुळे निर्यात अपेक्षेइतकी वाढू शकली नाही. चीनकडून मागणी चांगली आहे, परंतु येत्या काळात अमेरिकेतील कापूस उत्पादन वाढण्याची शक्यता आहे.
सध्या हरभऱ्याच्या भावातील तेजी नरमली आहे. गेल्या वर्षीच्या विक्रमी भावपातळीच्या तुलनेत सध्या दर निम्म्यावर उतरले आहेत. पण तरीही दोन वर्षांपूर्वीच्या भावाशी तुलना करता दर अजूनही वरच्या पातळीवर आहेत. हरभऱ्याची आवक आणि पुरवठा मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. शेतकऱ्यांनी दराची किफायती पातळी पाहून आपल्याकडील स्टॉक विक्रीसाठी बाहेर काढणे योग्य ठरेल, अशी सध्या बाजाराची स्थिती
तुरीचे दर वाढण्याची शक्यता कमी
गेल्या वर्षी तूर डाळीने २०० रुपये किलोचा टप्पा ओलांडल्यामुळे सरकारच्या आणि ग्राहकांच्या तोंडचे पाणी पळाले होते, तर यंदा विक्रमी उत्पादन झाल्यामुळे शेतकरी अडचणीत सापडला आहे. येत्या हंगामासाठी (२०१७-१८) केंद्र सरकारने हमीभावात ४५० रुपये वाढ करून प्रति क्विंटल ५४५० रुपये इतका निश्चित केला आहे. परंतु अजूनही शेतकऱ्यांकडे माल शिल्लक असून तुरीचा पुरवठा प्रचंड आहे. सरकारने संपूर्ण देशात हमीभावाने एकूण ११ लाख टन तूर खरेदी केली आहे. त्यात महाराष्ट्रात ५ ते ६ लाख टन तूर खरेदी करण्यात आली. त्यामुळे येत्या हंगामात तुरीची लागवड केल्यानंतर माल काढणीस येईल तेव्हा या सरकारी खरेदीतील तुरीचा बाजारपेठेवर मोठा दबाव राहणार आहे. त्यातच आयात केलेली तूर स्वस्तात उपलब्ध होत आहे. सरकारने निर्यातीवरची बंदी उठवलेली नाही, तसेच आयातीवरही बंधने घातलेली नाहीत. त्यामुळे तुरीचे दर वाढण्याची शक्यता धुसर आहे. हमीभावात वाढ झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने पुढच्या हंगामात खरेदीची तयारी दाखवली तर तुरीची लागवड करण्याचे प्रमाण लक्षणीय राहील. सरकारच्या धोरणांवर तूर उत्पादक शेतकऱ्यांचे भवितव्य पूर्णपणे अवलंबून राहणार आहे.
(लेखक शेतमाल बाजार विश्लेषक आहेत.)
सनदशीर मार्गाने शेवटच्या धरणग्रस्तास न्याय मिळेपर्यंत लढा- वासुदेव काळे
भिगवण : जिल्ह्यासह राज्यातील प्रकल्पग्रस्त मागील पन्नास वर्षापासुन न्यायाच्या प्रतिक्षेत आहेत. मोबदला न मिळणे, दाखले न मिळणे, पर्यायी जमिनी न मिळणे...
टीईटी आॅनलाईन अर्ज प्रक्रियेला 25 एप्रिलपासून प्रारंभ
अकाेला - महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०१८ (महाटीईटी) परीक्षेची तारीख ८ जुलै निश्चित करण्यात आली आहे. परीक्षेसाठी २५ एप्रिलपासून आॅनलाईन...
कऱ्हाड येथे मुस्लिम डेव्हलपमेंट सेंटरचे उद्धाटन
कऱ्हाड - धार्मिक शिक्षणाबरोबरच मुस्लिम समाजाला अद्ययावत शिक्षणाची गरज आहे. त्यासाठी येथे सुरू झालेल्या जमियत ए उलमा हिंद संघटनेच्या मुस्लिम...
महापोली कडकडीत बंद; आसिफा अत्याचार विरोधात कँडल मार्च
वज्रेश्वरी- जम्मू काश्मीर मधील कठुआ आणि उन्नाव व देशातील चिमुरडयांवर बलात्कार घटनेच्या निषेधार्थ भिवंडी तालुक्यातील महापोली या ग्रामीण भागात...
पर्यावरण संवर्धन व रक्षणासाठी एका अवलियाचे अनोखे सेवाव्रत
पाली (जि. रायगड) - प्लास्टिकच्या पिशव्यांच्या भस्मासुराने पर्यावरणाचा समतोल बिघडविला आहे. मात्र प्लास्टिकच्या पिशव्यांचा वापर पूर्णपणे बंद...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


गीत महाभारत - आदर्श पुरुष

हिंदू धर्मात स्त्रियांना उपनयनाचा धर्मसंमत अधिकार का नाही
मराठी मुख्य सूची|मराठी पुस्तके|गीत महाभारत|
गीत महाभारत - आदर्श पुरुष
महर्षी व्यासांनी लिहिलेले महाभारत हे मानवी जीवनाच्या सर्व अंगांना स्पर्श करणारे व ज्ञानाने ओतप्रोत भरलेले असे महाकाव्य आहे.
भीष्म धनंजय आणि युधिष्ठिर
विदुर कर्ण अथवा मधुसूदन
अधिक भोगले दुःखाचे क्षण ॥१॥
भीष्म : भीष्म जन्मले मुनिशापातुन
भूषविले ना कधि सिंहासन
घोर प्रतिज्ञा पाळित जगले
राजगादिचे करीत रक्षण ॥२॥
भीषण युद्धे सदा जिंकली
कृतार्थता परि कधि न लाभली
ज्येष्ठ श्रेष्ठ परि हृदयी अगतिक
रणात अंती आहुती दिली ॥३॥
युधिष्ठिर : युधिष्ठीर धर्माची मूर्ती
विपत्तीत परि काळही गेला
सम्राटाचा सेवक झाला ॥४॥
वनी पुन्हा तो पाही स्वप्‍ने
गावे पाचही परी न मिळती
युद्धातिल तो विनाश बघता
राज्य नकोसे भासे अंती ॥५॥
अर्जुन : पार्थ जगाचा श्रेष्ठ धनुर्धर
परि राही वनि तृणशय्येवर
जये जिंकले शिवा किराता
बृहन्नडा झाला तो नरवर ॥६॥
घोष धनूचा ऐकुन ज्याच्या
सुत इंद्राचा सखा हरीचा
युद्धारंभी होइ धैर्यहिन ॥७॥
दुर्योधन : मदांध मानी होता कुरुपती
राज्यलोभ परि त्या आवरेना
बंधुंसह तो मुकला प्राणा ॥८॥
धर्म जाणतो मीहि मनातुन
परि कधि मज बुद्धि न होई
धर्मपथावर जावे चालुन ॥९॥
कर्ण : कर्ण कुणाचा हे नच कळले
’सूत’ म्हणोनी हीन लेखिले
इंद्र नेली दिव्य कुंडले ॥१०॥
प्रताप होता विदित जगाला
शापाने परि व्यर्थ ठरविला
कळले अंती पांडु-पुत्र तो
तरी नृपास्तव प्राण अर्पिला ॥११॥
विदुर : उपेक्षिताचे जीवन जगला
दासिपुत्र हा विदुर सद्‌गुणी
अवमानित त्या करी कुरुपती
नीतिनिपुण जरि होता ज्ञानी ॥१२॥
कृष्ण : कृष्णाच्याही आले नशिबी
यदुवंशाचा विनाश बघणे ॥१३॥
धर्म रक्षिण्या केले कंदन
सर्वेश्वर हरिचा परि झाला
करुण अंत शर चरणालागुन ॥१४॥
सोळा मासिक श्राद्धें कोणती
 भारतिचे वैभव कोठे ...
माझी एकच इच्छा - एक मात्र चिंतन आता एकची व...
मनमोहन मूर्ति तुझी माते - मनमोहन मूर्ति तुझी माते स...
भारतमाता - हे भारतमाते मधुरे
निरोप - निरोप धाडू काय तुला मी बा...
आत्मा ओत रे ओत - आत्मा ओत रे ओत निर्मावा द...
प्रेमाचे गाणे - बा नीज, सख्या
 - “चिरमित्र सखा सहोदर मम तू...
गायीची करुण कहाणी - रवि मावळला, निशा पातली, श...
 - शस्त्रास्त्रांनी सुटती न ...


Vadani Kaval Gheta: भाजीचे सांडगे

महाराष्ट्रात खूप प्रकारची वाळवणे करण्याच्या पद्धती आहेत. त्यामागचा मुख्य उद्देश पदार्थ टिकवून गरजेवेळी वापरणे. यात सगळ्याप्रकाराचे पापड, कुर्डाया, सांडगे येतात. त्यातही भाजीसाठी लागणारे सांडगे एकदम विशेष. पंजाबी बडी / वडी लोकांना माहिती असते पण मराठी सांडगे गावाकडे नक्कीच माहिती असतात. प्रत्येक घराचे करण्याचे डाळींचे प्रमाण वेगळे पण पद्धत एकच.
पापड, सांडगे, कुरडया म्हणले की मला आठवते ते मम्मीच्या मैत्रिणीचे घर, गच्ची आणि उन्हाळ्याच्या दिवसातल्या सकाळची गडबड. त्यांच्या घराला गच्ची होती पण जिना नव्हता शिडीने ये जा. मी शिडीवर चढायला तिथे प्रथम शिकले. खिच्चे, सांडगे, भातवड्या, कुरवाड्या, उपासाचे पापड, चकल्या एवढे सगळे वाळवणाचे पदार्थ केले जायचे. त्याम्च्या घराचे, आमच्या घराचे असे वेगवेगळे तर कधी एकत्र. त्या सगळ्या मावश्या सुट्टीला माहेरी येत मुंबईवरून मग त्या तिघी, त्या घराच्या बाकीच्या मामी आणि त्यांची शाळेतली मैत्रीण मम्मी अशी भरभक्कम फळी कामाला असे. आणि लुडबुड करायला त्यांच्याकडची ३-४ मुले आणि आम्ही दोघे. त्यांच्याकडे मोठी भांडी पाळ्या उलाथणी होती त्यामुळे बरेचदा सगळे तिथेच शिजवायचे असे. मग सकाळपासून आमचा मुक्काम संध्याकाळपर्यंत तिथेच. मम्मीला शिवणाचे काम खूप असेल तर ती यायची नाही पण मी तिथेच असायचे. प्लास्टिकचे पेपर, लहान पळ्या वगैरे गच्चीवर घेऊन जायचे काम आमचे मुलांचे. मोठी शिजवलेली गरम भांडी न्यायाचे काम घराच्या मामा लोकांचे. मग पटापटा त्या पापड्या घालायच्या सगळ्या बायका. सांडगे मात्र घरातच ताटात घालून ताडे उन्हात नेली जायची. शेवया, गव्हले, नखुले बोलावे वगैरे पण घरातच करून ताटे उन्हात नेली जायची. उन्हाळ्यात मला असले काय काय करायची फार हुक्की येते पण मी अलीकडे फार काही केले नाही. गेल्यावर्षी मम्मीला सांडगे करताना पाहिले आणि परत काहीतरी करू असे वाटले तोवर उन्हाळा संपला होता.
आज आपण भाजीचे सांडगे कसे करायचे ते पाहू. पुढच्या पोस्टमध्ये त्याची आमटी करण्याची पद्धत पाहू.
१ कप हरबरा डाळ
१ कप उडीद डाळ
१.५ टेबलस्पून लाल तिखट (किंवा आवडीप्रमाणे)
चवीपुरते मीठ (२-३ टीस्पून)
डाळी उन्हात कडकडीत वाळवून घ्याव्यात.
मिक्सरवर रवाळ बारीक कराव्यात. एकत्र बारीक केल्या तरी चालतील.
सांडगे घालणार त्याच्या आदल्या दिवशी रात्री डाळींचा रवा एका पातेल्यात घ्यावा.
आले-लसूण छान बारीक वाटून घ्यावे, तो वाटलेला गोळा, लाल तिखट, मोठे डाळीच्या रव्यात घालून पीठ भिजवावे.
पीठ घट्टच असावे, साधारण कणिक असते तितपतच मऊ असावे. पीठ पातळ झाले तर सांडगे कडक होतात.
सकाळी एखाद्या ताटाला किंचित तेलाचे बोट पुसावे. पाण्यात हात बुडवून पिठाचा गोळा हातात घेऊन १ सेमी साईझचे सांडगे घालावेत. ताटे उन्हात वाळवावीत. पूर्ण खडखडीत वळण्यासाठी ३-४ दिवस लागू शकतात. गडबड न करता ते नीट वाळू द्यावेत. वाळले की कोरड्या घट्ट झाकणाच्या डब्यात वर्षभर तरी नक्की टिकतात.
यात तूरडाळ किंवा मूगडाळ घालता येते पण आम्हाला आवडत नाहीत म्हणून घालत नाही.
काही लोक कोहाळे खिसुन घालतात तर काही कोथिंबीरपण घालतात.
महाराष्ट्रात खूप प्रकारची वाळवणे करण्याच्या पद्धती आहेत. त्यामागचा मुख्य उद्देश पदार्थ टिकवून गरजेवेळी वापरणे. यात सगळ्याप्रकाराचे पापड, कु...
Idli Chutney इडली - इडली करण्यासाठी प्रत्येकाचे प्रमाण वेगळे असते. बासमती तांदुळ, उडीदडाळ भिजवून केलेल्या पिठाच्या इडल्या नेहेमीच चांगल्या ...
( Link to English Recipe ) १ मोठा लाल कांदा तिखट, मीठ - चवीप्रमाणे बेसन अंदाजे लागेल तितके तेल तळण्यासाठी लागेल तितके किMचीत हळ...
( Link to English Recipe ) कारले ही तशी मला न आवडणारी भाजी. पण घरी आवडते म्हणुन करायला आणि थोडीशी खायला पण शिकले :) Karlyachi bhaji २-३...
वदनी कवळ घेता नाम घ्या श्रीहरीचे | सहज हवन होते नाम घेता फुकाचे ||
जीवन करी जिवित्वा अन्न हे पूर्ण ब्रह्म | उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म ||


बुलडाणा : मंत्र्यांच्या हेलिपॅडसाठी रस्ते, झाडं, सिमेंटचे नाले उद्ध्वस्त
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय रस्ते वाहतूकमंत्री नितीन गडकरी यांच्या दौऱ्यासाठी विकासकामांवर हातोडा मारल्याचा धक्कादायक प्रकार बुलडाणा जिल्र्यातील नांदूरमध्ये घडला आहे. मंत्र्यांच्या हेलीपॅडसाठी जिगावमधील 8 मोठे पूल, एक मोठा रस्ता आणि 12 सिमेंट नाले उद्ध्वस्त करण्यात आले आहेत. मलकापूर विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार चैनसुख संचेती यांनी आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमासाठी हा उद्योग करण्यात आला आहे.
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
पाच मिनिटांत टॉप 20
विशेष चर्चा : नाशिकवर 'जिझिया' कर थेट नाशकातून नागरिकांशी चर्चा
गाव तिथे माझा : वाशिम : सख्ख्या बहिणीच्या मृत्यूंमुळे खळबळ
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
बुलडाणा : मंत्र्यांच्या हेलिपॅडसाठी रस्ते, झाडं, सिमेंटचे नाले उद्ध्वस्त
बुलडाणा : मंत्र्यांच्या हेलिपॅडसाठी रस्ते, झाडं, सिमेंटचे नाले उद्ध्वस्त
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय रस्ते वाहतूकमंत्री नितीन गडकरी यांच्या दौऱ्यासाठी विकासकामांवर हातोडा मारल्याचा धक्कादायक प्रकार बुलडाणा जिल्र्यातील नांदूरमध्ये घडला आहे. मंत्र्यांच्या हेलीपॅडसाठी जिगावमधील 8 मोठे पूल, एक मोठा रस्ता आणि 12 सिमेंट नाले उद्ध्वस्त करण्यात आले आहेत. मलकापूर विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार चैनसुख संचेती यांनी आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमासाठी हा उद्योग करण्यात आला आहे.
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
CSK vs SRH: सीएसके ने हैदराबाद को दिया 183 रनों का चुनौतीपूर्ण लक्ष्य
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल
दिल्ली डेयरडेविल्स के 'युवराज सिंह' हैं ऋषभ पंत
बोल्ट के कैच से कोहली हुए हैरान कहा- हमेशा रहेगा याद
SRHvCSK: हैदराबाद ने टॉस जीतकर चुनी गेंदबाज़ी, शिखर धवन बाहर


712 : राज्यातील केवळ तीन तालुक्यांमध्ये मध्यम दुष्काळ
यंदा राज्यात पावसानं चांगली सुरुवात केली, मात्र नंतर बरेच दिवस दांडी मारली. यामुळे बहुतांश गावात पाणी टंचाईची स्थिती निर्माण झाली होती. राज्यात सुमारे १२५ तालुक्यात सलग ४५ दिवस पाऊस नव्हता. असं असतानाही फक्त ३ तालुक्यात मध्यम दुष्काळ जाहीर करण्यात आला. केंद्राच्या सुधारीत दुष्काळ मॅन्युअलच्या निकशांमध्ये हे तीनच तालुके पात्र ठरलेत. गोंदिया जिल्ह्यातील तिरोडा, गोरेगाव आणि गोंदिया यांचा यामध्ये समावेश आहे. तालुक्यातील पावसाचं प्रमाण,जमिनीतील ओलावा, पाण्याची पातळी आणि पीक पेरणी यांच्या आधारे दुष्काळाचं प्रमाण ठरवण्यात आलंय. या आधी केवळ पैसेवारीवर दुष्काळाचं प्रमाण ठरवलं जायचं. अशा वेळी गंभीर स्वरुपाचा दुष्काळ असेल तरच एनडीआरएफ कडून मदत देण्यात येणार आहे.
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
पाच मिनिटांत टॉप 20
विशेष चर्चा : नाशिकवर 'जिझिया' कर थेट नाशकातून नागरिकांशी चर्चा
गाव तिथे माझा : वाशिम : सख्ख्या बहिणीच्या मृत्यूंमुळे खळबळ
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
712 : राज्यातील केवळ तीन तालुक्यांमध्ये मध्यम दुष्काळ
712 : राज्यातील केवळ तीन तालुक्यांमध्ये मध्यम दुष्काळ
यंदा राज्यात पावसानं चांगली सुरुवात केली, मात्र नंतर बरेच दिवस दांडी मारली. यामुळे बहुतांश गावात पाणी टंचाईची स्थिती निर्माण झाली होती. राज्यात सुमारे १२५ तालुक्यात सलग ४५ दिवस पाऊस नव्हता. असं असतानाही फक्त ३ तालुक्यात मध्यम दुष्काळ जाहीर करण्यात आला. केंद्राच्या सुधारीत दुष्काळ मॅन्युअलच्या निकशांमध्ये हे तीनच तालुके पात्र ठरलेत. गोंदिया जिल्ह्यातील तिरोडा, गोरेगाव आणि गोंदिया यांचा यामध्ये समावेश आहे. तालुक्यातील पावसाचं प्रमाण,जमिनीतील ओलावा, पाण्याची पातळी आणि पीक पेरणी यांच्या आधारे दुष्काळाचं प्रमाण ठरवण्यात आलंय. या आधी केवळ पैसेवारीवर दुष्काळाचं प्रमाण ठरवलं जायचं. अशा वेळी गंभीर स्वरुपाचा दुष्काळ असेल तरच एनडीआरएफ कडून मदत देण्यात येणार आहे.
औरंगाबाद : न्यायालयीन विकासकामांच्या आड कुणीही येऊ नका, न्या. रविंद्र बोर्डेंचा मुख्यमंत्र्यांना टोला
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
CSK vs SRH: सीएसके ने हैदराबाद को दिया 183 रनों का चुनौतीपूर्ण लक्ष्य
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल
दिल्ली डेयरडेविल्स के 'युवराज सिंह' हैं ऋषभ पंत
बोल्ट के कैच से कोहली हुए हैरान कहा- हमेशा रहेगा याद
SRHvCSK: हैदराबाद ने टॉस जीतकर चुनी गेंदबाज़ी, शिखर धवन बाहर


शौर्यगाथा

नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
शौर्यगाथा | Shouryagatha युद्धभूमीवर अतुलनीय पराक्रम गाजवणार्‍या वीरांच्या शौर्यगाथा
मेजर जनरल शुभी सूद
या कथा आहेत वीर जवानांच्या...या कथा आहेत त्यांच्या धाडसाच्या, निश्चयाच्या, जिद्दीच्या आणि वचनपूर्तीच्या  सैनिक प्राणपणाने लढत असतो, तो देशाचा सन्मान अबाधित ठेवण्यासाठी  सैनिक प्राणपणाने लढत असतो, तो देशाचा सन्मान अबाधित ठेवण्यासाठी  या पुस्तकातल्या कथा `सैनिक नावाचं रसायन' कोणत्या मुशीतून घडतं, याची झलक तर आपल्याला देतातच पण त्याचबरोबर निश्चय आणि कटिबद्धता यांची प्रेरक कहाणीसुद्धा सांगतात.
स्वातंत्र्यपूर्व काळात ब्रिटीश सत्तेच्या बाजूने लढलेली युद्ध असोत किंवा स्वातंत्र्योत्तर काळात पाकिस्तान आणि चीनबरोबर आमने-सामने लढलेली युद्ध असोत... त्याचप्रमाणे प्रचंड उंचीवर लढलेलं कारगील युद्ध असो किंवा शांतता काळातले संघर्ष असोत... प्रत्येक लढाईत, प्रत्येक प्रसंगी वीरजवान जीवावर उदार होऊन लढल्यामुळेच भारताची सुरक्षा अबाधित राहिली. या सर्व युद्धांत दाखवलेल्या असामान्य शौर्यासाठी अनेक लष्करी अधिकारी व जवानांना आजवर विविध सन्मानाने गौरवण्यात आले आहे. त्यापैकी काही वीरांच्या शौर्याची, त्यांच्या नेमक्या कर्तृत्वाची ओळख या पुस्तकात तपशीलांसह व रोचकपणे करून दिली आहे. थोडक्यात सांगायचं झालं तर, या आहेत असीम धैर्य आणि पराकोटीचं शौर्य दाखवणार्‍या वीरांच्या शौर्यगाथा
नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
नवीन पुस्तकं / New Releases
|| घराला समृद्ध करणारी पुस्तकं ||


नैमित्तिक पूजा म्हणजे काय? त्या कोणकोणत्या? - TransLiteral - Questions and Answers

नैमित्तिक पूजा म्हणजे काय
नैमित्तिक पूजा म्हणजे वर्षात सणावाराच्या दिवशी अथवा विशिष्ट दिवशी करावयाच्या पूजा, यासाठी ब्राह्मण पाहिजे याची आवश्यकता नाही. या सर्व पूजा व्रत
या प्रकारात मोडतात. या पूजनामुळे परिवाराचे कल्याण साधले जाते. या पूजेत प्रत्येक व्रताचे पूजन आणि मंत्र वेगवेगळे आहेत. या सर्व पूजांना पोथ्यांचा,
पुराणाचा आधार आहे. यात षोडशोपचार आणि पंचोपचार पूजा करतात.
या पूजेत संकल्प करवा लागतो. कोणतीही पूजा करतांना प्रारंभी गणेशपूजन आवश्यकच आहे.
या पूजा खालील प्रमाणे होत.
१) गुढीपाडवा - चैत्र शुक्ल प्रतिपदा
२) श्रीराम नवमी - चैत्र शु्क्ल नवमी
३) हनुमान जयंती - चैत्र पौर्णिमा
४) अक्षय्य तृतीया - वैशाख शुक्ल तृतीया
५) नृसिंह जयंती - वैशाख शुक्ल चतुर्दशी
६) वटसावित्री - वैशाख पौर्णिमा
७) एकादशी - आषाढ आणि कार्तिक शुक्ल एकादशी
८) व्यासपूजा किंवा गुरूपूजा - आषाढ पौर्णिमा यास व्यास पौर्णिमाही म्हणतात.
९) नागपंचमी - श्रावण शुक्ल पंचमी
१०) श्रीकृष्ण जन्माष्टमी - श्रावण कृष्ण अष्टमी
११) हरितालिका - भाद्रपद शुक्ल तृतीया किंवा गणेशचतुर्थीच्या आदल्या दिवशी
१२) गणेशचतुर्थी - भाद्रपद शुक्ल चतुर्थी, हे व्रत दहा दिवस असते.
१३) ऋषीपंचमी - भाद्रपद शुक्ल पंचमी किंवा गणेशचतुर्थीच्या दुसर्‍या दिवशी.
१४) वामन द्वादशी - भाद्रपद शुक्ल द्वादशी.
१५) अनंतचतुर्दशी - भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशी.
१६) पितृपूजा अथवा पितृपंधरवडा - भाद्रपद पौर्णिमेपासून भाद्रपद अमावस्येपर्यंत.
१७) शारदीय नवरात्र - अश्विन शुक्ल प्रतिपदेपासून शुक्ल नवमी पर्यंत.
१८) सरस्वती पूजा - अश्विन शुद्ध दशमी म्हणजेच विजयादशमी.
२०) शमी पूजा - अश्विन शुद्ध दशमी म्हणजेच विजयादशमी.
२१) कोजागिरी पौर्णिमा - अश्विन पौर्णिमा.
२२) गुरूद्वादशी - अश्विन कृष्ण द्वादशी.
२३) श्रीलक्ष्मी ( धन )पूजा - अश्विन कृष्ण त्रयोदशी, धनतेरस
२४) श्रीलक्ष्मीपूजन - अश्विन अमावस्या.
२५) तुलसीविवाह - कार्तिक शुक्ल द्वादशी पासून पौर्णिमेपर्यंत.
२६) श्रीदत्त जयंती ( दत्त पूजा ) - मार्गशीर्ष पौर्णिमा.
२७) संक्रांतीपूजा - सूर्य कर्क राशीतून मकर राशीत प्रवेश करतो तो दिवस.
२७) होलिकोत्सव - फाल्गुन पौर्णिमा
प्रासंगिक पूजा म्हणजे काय
मंत्राग्नी आणि भडाग्नी मध्ये म्हणजे काय
कपिलाषष्ठीचा योग म्हणजे काय
गणेशोत्सवाच्या काळात सत्यनारायण पूजा करावी काय मग कोणती पूजा करावी
पितापुत्र अथवा भाउ भाउ एकाच नक्षत्रावर जन्मले असता त्याचे काय परिणाम होतात


बीज – वृक्षाचे चक्र कुणाचे ? – Marathisrushti Articles

साहित्य – ललित लेख
[ April 21, 2018 ] व्यक्ती पूजकांचा देश	राजकारण
[ April 21, 2018 ] प्रादेशिक अस्मिता शिकायची आहे उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ
[ April 21, 2018 ] खरच ही लोकशाही काम करतेय का
[ April 20, 2018 ] प्रदूषण (२३) : सूर्यदेवा रागवला का रे
[ April 15, 2018 ] नृशंसतेचा कडेलोट
Homeकविता - गझलबीज – वृक्षाचे चक्र कुणाचे
बीज – वृक्षाचे चक्र कुणाचे
October 8, 2017 डॉ. भगवान नागापूरकर कविता - गझल, थवा
सुक्ष्म बिजाचे रोपण करतां, वृक्ष होई साकार
कोण देई हा आकार
तूं तर दिसत नाही कुणाला, घडते मग कसे
कोण हे घडवित असे
प्रचंड शक्ती देऊनी बीजाते, प्रचंड करितो वृक्ष
कोण देई ह्यांत लक्ष
त्याच वृक्ष जातीचे गुणही येती, रुजलेल्या त्या बीजांत
ही किमया असे कुणांत
तोच वृक्ष वाढूनी फळे देतो, फळांत असते बीज
फिरवी कोण चक्र सहज
— डॉ. भगवान नागापूरकर
About डॉ. भगवान नागापूरकर	1114 लेख
डॉ. भगवान नागापूरकर हे निवृत्त सिव्हिल सर्जन आहेत. ते ठाणे येथे वास्तव्याला आहेत. त्यांचे अनेक लेखसंग्रह आणि काव्यसंग्रह प्रसिद्ध आहेत.
महाराष्ट्राची आयटी अनुकूल शहरे
भारतीय माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील व्यावसायिक संघटना नेस्कॉमच्या (नॅशनल असोसिएशन ऑफ ...
विदर्भातील अमरावती जिल्हयात मुक्तागिरी हे निसर्गरम्य तसेच जैनधर्मीयांचे महत्त्वाचे धार्मिक ...
करवीरनगरी अर्थात कोल्हापूर जिल्ह्यास ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, शैक्षणिक वारसा लाभलेला ...
अंबेजोगाई बीड जिल्ह्यातील एक शहर आहे. १३व्या शतकात स्वामी मुकुंदराज ...
डॉ. भगवान नागापूरकर यांचे लेखन
ज्ञान देणारे सर्वच गुरू
गाजलेले / लोकप्रिय लेख
मराठीसृष्टीचा प्रवास १९९५ ते ….
तुमची साईट मराठीत बनवा
मराठी क्लासिफाईडस डॉट कॉम


अनाथ नळांसाठी... गळतीमुक्त शहर अभियान | इंडिया वाटर पोर्टल (हिन्दी)

इंडिया वाटर पोर्टल (हिन्दी)
पानी की वेबसाईटें, ब्लॉग, वेबपेज
सम्पूर्ण कृषि जल प्रबंधन
सामाजिक पहलू और विवाद
सूचना का अधिकार अधिनियम
ग्लोबल वार्मिंग व जलवायु परिवर्तन
क्या आप जानते है
जलकुंडातून शाश्‍वत ग्रामीण पाणी पुरवठा
जलयुक्त शिवार अभियान आणि महाराष्ट्र शासनाची भूमिका
अजरामर जल साहित्य - माते नर्मदे
जलगुणवत्ता तपासणी - एक काळाची गरज
अन्न सुरक्षितता आणि पाणी
पंजाबमधील पीक बदल आणि त्याचा भूजलावर होणारा परिणाम
समन्यायी पाणी वाटप - एक ऐतिहासिक लढा
पाणीवापर संस्था शेतकऱ्यांना वरदान
जलश्री : मूळजी जेठा महाविद्यालय जळगाव
महाराष्ट्र - तेलंगणा आंतरराज्य लेंडी प्रकल्प : एक दृष्टिक्षेप
वारसा पाण्याचा - भाग 22
जलतरंग - तरंग 23 : जलसहभागिता
प्लास्टिक से परहेज करें
पर्यावरण क्या, क्या नहीं
थार की गहराई से
युद्ध और शांति के बीच जल - भाग चार
ओमेगा-3 वसीय अम्ल का महत्त्व
तीस्ता नदी जल समझौते की चुनौतियाँ और सम्भावनायें
स्वास्थ्य का संकट मोबाइल फोन
जिन्दगी में जहर घोल रहा है माइक्रोबीड्स
वायु, जल और भूमि प्रदूषण
टांका द्वारा मरुस्थल में वर्षाजल संग्रहण
जल का प्रणय निवेदन
पर्यावरण की रक्षा, अपने होने की रक्षा है
विकलांग हो गया विनोबा भावे का बसाया गांव
विकास की विकृत अवधारणा
झींगों के साथ रेतीले झींगों के पालन की संभावना
फूड प्रोसेसिंग सेक्टर नए दौर ने जोड़े नए अवसर (Opportunities in food processing sector)
ग्रामीण क्षेत्रों में वर्षाजल संचयन व रिचार्ज तकनीक अनुरेखण की विधियां
खुले में शौच मुक्त निर्मल भारत बनाने के लिये प्रधान मंत्री जी से निवेदन
Home » अनाथ नळांसाठी... गळतीमुक्त शहर अभियान
अनाथ नळांसाठी... गळतीमुक्त शहर अभियान
“पाणीटंचाईच्या काळातही गळणारी नळं दिसतात. मात्र, ते बदलण्याची कृती होत नाही... करंगळीच्या आकाराच्या निम्मं पाणी नळातून सतत वाहत असेल, तर दरवर्षाला सुमारे ५ लाख लीटर पाणी वाहून जातं. बाहेरगावी गेल्यावर आपण २० रुपयाची पाण्याची बाटली विकत घेऊन पितो, मग एक कोटी रुपयांचं पाणी वाहून जात आहे, असा विचार करून प्रत्येकानं ते वाचवायला हवं. फक्त ६० ते १०० रुपयांचा नळ लावून आपण ही गळती थांबवू शकतो...”
पाणी, जल, water नावे वेगवेगळी; पण परिणाम एकच, तहान भागविणं माणसांची, प्राण्यांची, शेतीची, उद्योगधंद्यांची माणसांची, प्राण्यांची, शेतीची, उद्योगधंद्यांची सध्या कुठेही गेलो, तरी चर्चेत येणारी गोष्ट म्हणजे पाणी. तिसरं महायुद्ध पाण्यासाठी होणार असं सांगणारे अनकेजण भेटतात, मात्र प्रत्यक्षात परिस्थिती काय आहे, हे मला एका घटनेनं शिकवलं.
२०१२ मधील घटना आहे. मी एकपात्री कार्यक्रमासाठी बीडला गेलो होतो. येताना वाटेत आष्टी नावाचं गाव लागतं. तिथं गरुांसाठी एक चारा छावणी उभारलेली होती. अंगावर जराही मांस नसलेली ती गुरं पाहून मनाला त्रास झाला. पाण्याची इतकी भीषण टंचाई असताना पुण्यात किती पाणी वाया जातं, याची खंत वाटली. हे वाया जाणारं पाणी वाचविण्यासाठी आपण काही करू शकतो का, हा विचार मनात आला. त्यातून सुरू झालं हे अभियान
पाण्याच्या कमतरतेबद्दल वर्तमानपत्रात वाचायला मिळत होतं. त्या सगळ्या गोष्टी मनावर परिणाम करीत होत्या. त्यातच मित्राबरोबर मी पिंपरी-चिंचवड भागातील एका सरकारी ऑफिसमध्ये गेलो होतो. काम झालं. जिन्यावरून उतरताना एका गोष्टीनं लक्ष वेधलं. तळमजल्यावर लेडिज टॉयलेट होतं. त्यातून पाण्याचा मोठा आवाज येत होता.
मी बाहरे बसलेल्या काउंटरवरच्या माणसाला म्हणालो, “पाण्याचा मोठा आवाज येतोय. तासाभरापूर्वीही येत होता. प्लीज काय झालंय, ते चेक करता का
त्यानं कुणाला तरी पाठवलं. मला येऊन म्हणाला, “काई विशेष नाही. आत नळ तुटलाय, त्याचं पाणी प्लास्टिकच्या भांड्यात पडतंय, म्हणून आवाज येतोय.”
सगळीकडं पाणी टंचाईचा प्रश्‍न असताना ‘वाया जाणारं पाणी हा काही मोठा प्रश्‍न नाही’ असं म्हणताना बघून मी अस्वस्थ झालो.
मी म्हटलं, “अहो, सगळीकडं पाण्याची टंचाई आहे, अशा वेळी आपण ते वाचवलं पाहिजे, असं तुम्हाला वाटत नाही का
तो म्हणाला, “वाटतंय ना म्हणूनच आठ दिवसांपूर्वी साहेबाकंडं नळाची मागणी केलीय”
हे उत्तर ऐकून मी अवाक्च झालो. म्हणजे आठ दिवस असंच पाणी वाहून जातंय. कोणीच काही करत नाही. मी आणखीनच अस्वस्थ झालो. म्हणालो, “जवळपास कुठं हाडर्वेअरचं दुकान आहे का
मी म्हटलं, “मी तिथून नवीन नळ आणतो आणि प्लंबरला घेऊन येतो आणि नळ लावतो.” त्याचा सरकारी खाक्या जागा झाला.
तो म्हणाला, “तुम्हाला सरकारी ऑफिसमध्ये नियमानसुार असं करता येणार नाही.”
मी ही म्हणालो, “सरकारी नियम वाचून बघा. नळ काढून नेला तर चोरी होते; पण नवीन लावला तर काय हे नियमात शोधत बसा. मी चाललो.”
मी हार्डवेअरच्या दकुानात गेलो. तो साहेबाकडे गेला. मी काय करतोय ते त्यानं त्याच्या साहेबाला सांगितलं. साहेबांनी माणूस पाठवला. हार्डवेअरच्या दुकानातून मला बोलावून घेतलं.
” साहेबांनी मला विचारलं.
मी कार्ड दिलं. नाव वाचल्यावर ते म्हणाले, “तुम्ही हास्याचे एकपात्री कार्यक्रम करता ना तुमचं नाव ऐकलं आहे. काय झालं तुमचं नाव ऐकलं आहे. काय झालं
मी घडलेला प्रसंग सांगितला, कार्ड वाचत ते म्हणाले, “तुम्ही तर पुण्यात राहता. पुण्यात तर तुम्हाला खडकवासल्याचं पाणी येतं. हे तर पवनेचं पाणी. तुम्ही कशाला वाचवताय
हे ऐकून मी सर्दच झालो. मी म्हणालो, “पाणी हे पाणीच असतं. कुठलंही पाणी वाचलं, तरी कोणाची तरी तहान भागणार आहे. मी माझ्या समाधानासाठी हे करतो आहे. यात कुणालाही दोष देत नाहीये आणि खर्चही कुणाकडून परत मागणार नाहीये...तेव्हा मला नळ बदलू द्या.”
ते खजील झाले. त्यांनी त्यांच्या प्लंबरला बोलावलं. गोडाऊनमध्ये नळ होते. त्यातील एक नळ आणून माझ्यासमोर नवीन नळ लावला.
या घटनेनं मी विचारात पडलो. जगण्यासाठी पाणी आवश्यक असताना त्या बद्दल एवढी अनास्था का , हाच विचार मनात घोळत राहिला. नुसतं बोलण्या ऐवजी या परिस्थिती त सुधारणा करता येईल का , याचा विचार करत राहिलो . मग निरनिराळ्या सरकारी ऑफिसमध्ये, बस स्थानक, रेल्वे स्टेशन, शाळा यामध्ये उगाचच चक्कर मारू न पाण्याची गळती कुठे आहे का , ते ब घायला लागलो आणि लक्षात आलं की गळती तर आहेच ; परंतु त्या हू न ही जास्त अनास्था आहे. पाणी वाचवायला हवं , याविषयी संवेदनशीलतेचा अभाव आहे. याच दरम्यान मी ‘ रोटरी क्लब ऑफ पुणे प्राईम सिटी ’ चा अध्यक्ष झालो. ‘ रोटरी ’ तर्फे २०० हू न अधिक देशांत ३४ हजारांहून अधिक क्लब्ज मार्फत विविध सामाजिक उपक्रम राबविण्यात येतात. मग ठरवलं आपण ‘ पाणी वाचवा अभियान ’ उभारायचं.
इतर संचालक व सदस्यांशी चर्चा केली आणि अभियानाला सुरुवात केली. हे अभियान कसं राबविता येईल, याचा अभ्यास करायला लागलो. पाण्याचं पुनर्भरणही महत्त्वाचं आहे; परंतु ज्यानं एकही लीटर पाणी वाचवलं नाही, त्याला पुनर्भरण करायला सांगणं म्हणजे पहिलीतल्या मुलाला एम.बी.ए.चा अभ्यास कर असं सांगण्यासारखं आहे, असं मला वाटलं. पुनर्भरण करायचं आहे. मात्र, तत्पूर्वी प्रत्येकाला समजेल, प्रत्येकाला सहभागी होता येईल अशा पद्धतीनं मांडणी करायची, असं ठरवलं. सर्वसाधारणपणे लोकं मार्च महिन्यात ‘पाणी वाचवा’ म्हणतात, आम्ही १ जुलै, २०१२ पासून पावसाळ्यातच ‘पाणी वाचवा अभियाना’ला सुरुवात केली. अभियानाचं बारसं केलं - ‘एक कोटी लीटर पाणी वाचवा अभियान’ या अभियानाचे चार टप्पे ठरविण्यात आले. ते पुढीलप्रमाणे-
पहिला टप्पा - सामाजिक सवयींमध्ये बदल घडविणं :
बदलत्या जीवनशैलीमुळं पुण्यात हॉटेलमध्ये खायला जाण्याचं प्रमाण बरंच वाढलं आहे. अनेक हॉटेलमध्ये पाण्याचे ग्लास भरून दिले जातात. अनेकदा अर्धवट पाणी प्यायल्यानं लाखो लीटर पाणी वाया जातं, त्यामुळं आम्ही हॉटेल व्यावसायिकांना आवाहन करण्याचं ठरवलं की, त्यांनी यापुढे टेबलवर ‘जार’मध्ये पाणी भरून ठेवावं आणि नागरिकांनी ते आवश्यकतेनुसार घ्यावं.
अभियानाची सुरुवात ‘बालगंधर्व’ चौकातील ‘गंधर्व’ हॉटेलपासून केली. जंगली महाराज रस्ता, फर्ग्युसन रस्ता अशी रॅली काढली. यामध्ये ‘रोटरी’तले सदस्य, ‘नवचैतन्य हास्ययोग परिवारा’तले सदस्य, ‘टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठा’तले विद्यार्थी सहभागी झाले. हे अभियान दोन पातळीवर राबवण्यास सुरुवात केली. एक म्हणजे माठेी हॉटेल्स व दुसरे म्हणजे ‘अमृततुल्य’(चहाची दुकानं). या अभियानात सहभागी होण्याचा फायदा त्यांना काय होणार हे समजावून सांगायला लागलो.
१. हॉटेलमधील सुमारे ७० टक्के पाणी वाचतं.
२. जिथं पाणी थंड करून दिलं जातं, त्या ठिकाणची वीज वाचते.
३. वेटरवरचा अनावश्यक ताण वाचतो.
४. टंचाईच्या काळात टँकरवरचा खर्च वाचतो.
५. मुख्य म्हणजे एका चांगल्या सामाजिक उपक्रमात सहभागी झाल्याचा मालक आणि ग्राहक या दोघांनाही आनंद मिळतो .
एक वर्षांत आम्ही सुमारे ७०० हॉटेल्स मध्ये जाऊन समाज प्रबोधन केलं. यामुळं अनेक हॉटेलमध्ये पाणी देण्याची पद्ध त बदलली आहे. ‘ अमृततुल्य ’ मध्ये सर्वांत छान प्रतिसाद मिळाला. एकानं दुसर् याला, दुस र्‍यानं तिसर् याला सांगितलं आणि अनेक ‘ अ मृततुल्य ’मध्ये आता पाणी ग्लास भरून न ठेवता ते ‘ जार ’ मध्ये ठेवलं जात आहे. एक ‘टिल्लू’ सुरुवात आता मोठा परिणाम करीत आहे.
दुसरा टप्पा - वाया जाणारं पाणी वाचविणं :
पाणीटंचाईच्या काळातही गळणारी नळं दिसतात. मात्र, ते बदलण्याची कृती होत नाही. नळ सार्वजनिक असला, तरी पाणी आपलं आहे, एकाच धरणातून येणारं आहे. कुठूनही पाणी वाया गेलं, तरी पाणी धरणातलचं कमी होणार आणि उद्या आपल्यालाही कमी मिळणार. हा विचार सर्वांच्या मनात रुजविण्याची गरज आहे, असं लक्षात आलं. करंगळीच्या आकाराच्या निम्मं पाणी नळातून सतत वाहत असेल, तर दरवर्षाला सुमारे ५ लाख लीटर पाणी वाहून जातं. बाहेरगावी गेल्यावर आपण २० रुपयांची पाण्याची बाटली विकत घऊेन पितो, मग एक कोटी रुपयांचं पाणी वाहून जात आहे, असा विचार करून प्रत्येकानं ते वाचवायला हवं. फक्त ६० ते १०० रुपयांचा नळ लावून आपण ही गळती थांबवू शकतो.
मजूर अड्ड्यात तुटक्या नळातून दिवसभर पाणी वाहात असतं, हे समजलं. तिथून अभियानाच्या दुसर्‍या टप्प्याला सुरुवात केली.
मागील वर्षी आम्ही जनजागृतीसाठी ‘ जलरक्षक प्रबोधिनी ’ संस्था स्थापन केली. यात एक लाख जलरक्षक तयार करण्याचे उद्दिष्ट आखलं आहे. मध्यतंरी पुण्यातील एका शाळेत मी कार्यक्रमासाठी गेलो होतो. मुलांना हसवून झाल्यावर आम्ही वेगळा उपक्रम केला. मुलांना घेऊन शाळेत पाण्याची किती गळती होत आहे हे पाहण्यासाठी एकत्र चक्कर मारली. शाळेच्या स्वच्छतागृहांमध्ये गेलो. शौचालयामधील नळ अर्धवट बंद होता. त्या नळाला पाण्याची बाटली लावली, तर ती बाटली किती वेळात भरते यावरून वर्षाला किती पाणी वाया जातं, याचा अभ्यास करायचं ठरलं. आता सर्वांसमक्ष ती बाटली धरून स्वच्छतागृहांमध्ये उभे राहायला मुलं लाजायला लागली.
मी म्हणालो, “मी बाटली धरतो, ती बाटली किती वेळात भरते ते तुम्ही बघा.” १ मिनिट १५ सेकंदात १ लीटरची बाटली भरली. मी मुलांना म्हणालो, “याचाच अर्थ ५ मिनिटाला ४ लीटर, दिवसाला १ हजार १५२ लीटर आणि वर्षाला ४ लाख २० हजार लीटर वाहून जाणार्‍या पाण्याचा खजिना तुम्ही शोधला आहे.”
मुलांना हा खेळ आवडला दुसर्‍या टॉयलेटमध्ये मीच बाटली धरणार, याबद्दल प्रत्येकजण पुढाकार घ्यायला लागला. संपूर्ण शाळेत एकूण किती गळती होत आहे, याचा नंतर हिशोब मांडला. आकडा आला वर्षाला समुारे २२ लाख लीटर
हा विषय ‘ वनराई ’शी निगडित संयोजकांना सांगितला. त्यांना ता आवडला. पयार्वरणासाठी कायम उत्साहाने कार्य करणार्‍या या संस्थेनं १०० हून अधिक शाळांतील प्रतिनिधींसाठी माझं व्याख्यान ठेवलं. ‘ वनराई ’नं केलेल्या सहकार्यानं अनेक शाळांमध्ये हा उपक्रम राबविला गेला. आतापर्यंत या अभियानात ८३ हून अधिक शाळा ३७ हजारांहून अधिक विद्यार्थी सहभागी झाले आहेत. विविध शाळा, कॉलेज, रोटरी क्लब, वनराई, चेंज मेकर्स, वसुंधरा स्वच्छता अभियान, मिलन मैत्री परिवार, जैन सोशल ग्रुप असे अनेकजण सहभागी झाले आहेत. लोकसहभागातून थेट १० हजारांहून अधिक नळ बदलण्यात आले आहेत. या अभियानाच्या प्रेरणेतून उत्स्फूर्तपणे हजारो नळ बदलण्यात आले आहेत. आम्ही ‘अनाथ नळा ’साठी काम करतो. या उपक्रमामध्ये सहकार्य करू इच्छित असल्यास वाढदिवस, पुण्यतिथी अशा कोणत्याही निमित्ताने आम्ही नळदान स्वीकारतो. जरूर संपर्क साधावा.
तिसरा टप्पा - व्यक्तिगत सवयीत बदल घडविणं :
सामाजिक भान राखून प्रत्येकानं पाण्याचा अपव्यय टाळून पाण्याचा वापर काटकसरीनं करणं गरजेचं आहे. प्रत्येकाला दररोज किमान एक बादली पाणी वाचवणं शक्य आहे. उदा. फ्लश, शॉवर, बाथटबचा वापर बंद करणं. फ्लश टँकचा वापर अनिवार्य असल्यास त्यामध्ये एक लीटर पाण्याची बाटली भरून टाकून ठेवावी, म्हणजे वापरल्या जाणार्‍या पाण्यापैकी एक लीटर पाण्याची बचत होते. तसेच प्लास्टिकचा देखील पुनर्वापर होतो. पुरुषांनी दाढी करताना लागणार्‍या पाण्यासाठी बेसीनमधल्या नळाऐवजी भांड्याचा वापर करावा, तसेच भांडी घासताना, कपडे धुताना नळ गरजेनुसार चालू ठेवावा, तसचे काम करताना नळ बंद करण्याची सोय स्वतःच्या किंवा मोलकरणींच्या हाताजवळ ठेवावी. पाइप लावून गाडी न धुता कपड्यानं साफ करावी, घराच्या बागेसाठी ठिबक सिंचन वापरावे. असे अनेक उपाय आम्ही लोकांपर्यंत पोहोचवत आहोत. याबाबत एक चित्रफित तयार करून इंटरनेटद्वारा ‘ यु-ट्यूब ’वर अपलोड करण्यात येत आहे. प्रत्येक कुटुंबाने ठरवल्यास किमान पन्नास ते साठ लीटर पाणी वाचवता येणं सहज शक्य आहे. असा सकंल्प फक्त दोन लाख कुटुंबांनी केला, तर सुमारे ३६५ कोटी लीटर पाणी वाचवता येते. या संकल्पात सहभागी होणार्‍यांचे लेखी फॉर्म भरून घेत आहोत.
चौथा टप्पा - जलपुनर्भरणासाठी प्रोत्साहन देणं :
अनेक सोसायटी, शाळांमध्ये ‘पाण्याशी मैत्री, जीवनाची खात्री’ या विषयावर व्याख्यान देऊन जागृती करीत आहे. पाण्याचे जमिनीत ‘ फिक्स्ड डिपॉझिट ’ करण्यासाठी उपक्रम राबवत आहे.
पाणी वाचविण्याचा विचार लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी विविध मार्गांचा अवलबं करण्यात येत आहे. यंदाच्या २६ जानवेारी प्रजासत्ताक दिनापासून एक नवा मार्ग अवलंबायला सुरुवात केली आहे. एकपात्री कायर्क्रम, व्याख्यान यासाठी गेल्यावर आयोजक सत्कार करण्यासाठी पुष्पगुच्छ, शाल, श्रीफळ देतात. ते घेणं बंद केलं आहे. आता अगोदर आयोजकांना सांगतो की, ‘एक ‘नळ’ देऊन सत्कार करा’. यामागची भूमिका लाकेांना कळते, तेव्हा अनेकजण आम्हीदेखील गळणारे नळ बदलू, असे आवर्जून सांगतात. याप्रकारे वर्षाला किमान १ लाख लोकांपर्यंत हा विचार पोहोचवता येईल, याचा आनंद आहे.
मागील वर्षी परमपूज्य श्री. प्रवीणऋषीजी म.सा. याचे उपस्थितीत ’ पाण्याशी मैत्री, जीवनाची खात्री ’ या माझे व्याख्यान झाले. कृतीवर आधारित ही संकल्पना त्यांना खूप भावली. ते नंतर भरभरून बोलले. ...आणि उपस्थितांना म्हणाले हमे इनके साथ जुडना है . त्यांच्या आवाहनाला प्रतिसाद म्हणून ’ आनंदतीर्थ महिला मंच ’ च्या उत्साही महिला या अभियानात सामील झाल्या आणि त्यांनी हे अभियान महाराष्ट्रभर कृतीने नेले.
हे अभियान आता पुण्याबरोबर तळेगाव दाभाडे, चाकण, राजगुरूनगर, मंचर, नारायणगाव, आळेफाटा अशा ३८ गावांत सुरू झालं आहे. ‘सोसायटी ते झोपडपट्टी’ असं सर्वत्र या अभियानाचा विस्तार होत आहे. नागरवस्ती विभागाच्या सहकार्याने कष्टकरी महिलासंमोर या विषयावर आधारित मोहीम राबवण्यात येत आहे. ही चळवळ उभारताना अनेक गोष्टी शिकायला मिळत आहेत. ‘रोटरी’तील सहकारी, विविध सामाजिक संस्था, लोकप्रतिनिधी यांच्या सहकार्यानं अनेकजण जोडले जाऊन या कृतीवर आधारित चळवळ आकार घेत आहे. आतापर्यंत सुमारे १०० कोटी लीटरहून अधिक पाणी वाचवलं आहे. आमचं ध्येय आहे ‘जलरक्षका’च्या, लोकांच्या सहभागातून दर दिवशी १ काटेी म्हणजे म्हणजे वर्षाला ३६५ कोटी लीटर पाणी वाचविण्याचं
जलरक्षक प्रबोधिनी (गळतीमुक्त नळ अभियान), पुणे
यह सवाल इस परीक्षण के लिए है कि क्या आप एक इंसान हैं या मशीनी स्वचालित स्पैम प्रस्तुतियाँ डालने वाली चीज
इस सरल गणितीय समस्या का समाधान करें. जैसे- उदाहरण 1+ 3= 4 और अपना पोस्ट करें
अकाल के काल विलासराव सालुंके की जबानी उनकी कहानी
जलकुंडातून शाश्‍वत ग्रामीण पाणी पुरवठा
नदीपात्र के लिये अनुकूलतम हाइड्रोमीट्रिक नेटवर्क की आवश्यकता और व्यवस्था (Need and provision of optimum stream gauging network for a river basin)
पानी पंचायत : ग्रामीण विकास को निरंतर बनाए रखने का आधार
टिकाऊ कृषि प्रोत्साहन के लिये कृषि परामर्श