कस्तुरबा : शलाका तेजाची Kasturba : Shalaka Tejachi

नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
महात्मा गांधी व कस्तुरबा या दोघांनी मिळून अहिंसात्मक चळवळीचा पाया घातला आणि दोघांनी तिला वाहून घेतले. या अलौकिक स्त्रीला कोणताही अडथळा थोपवू शकत नसे. हे पुस्तक म्हणजे महात्मा आणि कस्तुरबा गांधी यांचे नातू अरुण गांधी यांच्या आयुष्यभराच्या संशोधनाचे फळ आहे. एका देशाच्या जन्मामागील ऐतिहासिक घटना यात आहेत. तशीच ही एक मुग्ध प्रेमकहाणीही आहे. आजपर्यंत गांधींच्या चरित्रकारांनी त्यांच्या सर्वश्रुत आख्यायिकेवर आधारून लेखन केले आहे. हे चरित्र ही या दोन मानवी जीवांची अस्सल कहाणी आहे. प्रचंड प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून राहिलेले दोन महान जीव
राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील | Rashtrapati Pratibhatai Patil
लालबहादुर शास्त्री | Lal Bahadur Shastri
नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
|| घराला समृद्ध करणारी पुस्तकं ||


ई-साहित्य - Reply

Reply – कविता ॥ एव्हढ्यात हार मानणे नाही , मैल गाठायचा आहे ॥
कविता ॥ एव्हढ्यात हार मानणे नाही , मैल गाठायचा आहे ॥
एव्हढ्यात हार मानणे नाही ,
इथे थांबून जरा मागे बघावं म्हंटल
तर काटेरी समुद्रात ओढला गेलो
कैक इमले बांधले न ढासळले
वाळूशी नाते जुळले अन
सिद्धेश्वर विलास पाटणकर C


नागझिरा अभयारण्य - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही.
कृपया लेख तपासून पुनर्लेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.
संस्कृत भाषेत नाग या शब्दाचा अर्थ हत्ती असाही आहे. फार पूर्वी या जंगलात हत्तींचे वास्तव्य जास्त असावे व त्यावरूनच 'नागझिरा' असे नाव या अभयारण्यास पडले असावे. तलावांचे जिल्हे म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या भंडारा जिल्हा आणि गोंदिया जिल्हा यांच्या मधोमध असलेले नागझिरा अभयारण्य १५२.८१ चौ. कि. मी. क्षेत्रावर पसरलेले आहे. या अभयारण्याची विशेषता म्हणजे यात विद्युत पुरवठा अजिबात नाही, हे जंगल नैसर्गिकच राखले गेलेले आहे.
यात सुमारे २०० च्या जवळपास पक्षांची नोंद करण्यात आली आहे. इतर अभयारण्यांच्या मानाने छोट्या अशा अभयारण्यात वाघासमवेतच बिबळा, रानकुत्रा, लांडगा, अस्वल, रानगवा, रानडुक्कर, चौशिंगा, नीलगाय, चितळ, सांबर, काकर, रानमांजर, ऊदमांजर, ताडमांजर, उडणखार, सर्प गरुड, मत्स्य गरुड, टकाचोर, खाटीक, राखी धनेश, नवरंग, कोतवाल इत्यादी अनेक प्राणी व पक्षांची नोंद निसर्गप्रेमींनी घेतली आहे.[१]
या सोबतच नजीक असलेली स्थळे कोसमतोंडी, चोरखमारा,अंधारबन, नागदेव पहाडी इत्यादी प्रेक्षणीय आहेत. राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ६ वर असलेल्या भंडारा शहरापासून सुमारे ४० कि. मी. अंतारावरील साकोली गावापासून अंदाजे २२ कि. मी. अंतरावर एकीकडे नागझिरा अभयारण्य असून दुसरीकडे सुमारे ३० कि. मी. अंतरावर नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान आहे.
नागझिरा वन्यजीव अभयारण्यात जाण्यासाठी 'पिटेझरी' व 'चोरखमारा' अशी २ गेटे आहेत. अभयारण्यात प्रवेश करताच रस्त्याच्या दुतर्फा अनेक हरणेण गवतामध्ये शांतपणे चरताना दिसतात.. पावलागणित दिसणारी हरिणे आणि त्यांच्या आजूबाजूला हुंदडणारी माकडे हे दृश्य मन मोहून टाकते. येथे ऐन, साग, बांबू, आवळा, बिब्बा, धावडा, तिवस, सप्तपर्णी यांसारखे असंख्य वृक्ष आहेत. अभयारण्यात गवताळ कुरणे मुबलक प्रमाणात असल्याने नीलगाय तसेच सांबर, चितळ, भेकर आणि गव्यांसारखे शेकडो तृणभक्षी आढळतात. येथे महाराष्ट्राचा राज्यपक्षी हरियाल, हळद्या, नीलपंखी, स्वर्गीय नर्तक, नवरंगी, तसेच तुरेवाला सर्पगरुड, मत्स्यगरुड, व्हाईट आईड बझार्ड सारखे शिकारी पक्षी अणि अनेक प्रकारची फुलपाखरे तसेच ठिकठिकाणी निरनिराळ्या प्रकारचे कोळी दिसून येतात. येथे हिंस्रक पशूंची संख्यादेखील काही कमी नाही. पट्टेरी वाघाचा नैसर्गिक अधिवास येथे उत्तम आहे. तेथील मार्गदर्शकांच्या सांगण्यानुसार तेथे सुमारे ८-१० वाघ, २०-२२ बिबट्या, जवळपास ५० अस्वले आणि रानकुत्रे मुक्तसंचार करीत असतात.
येथील नागझिरा तलाव अतिशय प्रसिद्ध तितकाच जंगलासाठी महत्वाचा आहे. या जंगलात पूर्वी हत्तींचे वास्तव्य असे. संस्कृतमधील नाग या शब्दाचा अर्थ हत्ती आणि तेथील लोक पाण्याच्या झऱ्याला झिरा असे म्हणत. हत्तींचे आवडते ठिकाण म्हणजे पाणी.. म्हणून या तलावास (नाग~हत्ती आणि झिरा~झरा) 'नागझिरा तलाव' असे नाव पडले. व्यंकटेश माडगुळकर यांनी ज्या झाडाखाली बसून त्या काळी लिखाण केले तो कुसुम वृक्ष आजही आपणास तेथे पहावयास मिळतो. या अभयारण्यातील रस्ते पूर्णपणे नैसर्गिक स्वरूपाचे आहेत. येथे वाहन चालवण्याचे नियम अतिशय कडक आहेत. हॉर्न वाजवणे, रस्ता अडेल असे दुहेरी पार्किंग करणे तेथे चालत नाही. अभयारण्याच्या गेट बंद होण्याच्या वेळा अगदी काटेकोरपणे पाळल्या जातात. लंगूर (माकडे) व हरणांचे अलार्म कॉल्स ओळखून वाघाचा माग काढण्यात येथील मार्गदर्शक अतिशय तरबेज आहेत. हे लोक याच परिसरातील गोंड आदिवासी आहेत. पूर्वी हेच लोक विविध शस्त्रांचा वापर करून प्राण्यांची शिकार करत. तेव्हा हे वन्यजीवच आपल्या उपजीविकेचे साधन आहे, असे त्यांना वाटे. परंतु आज हेच वनवासी 'वाल्याचे वाल्मिकी' झाले आहेत. या लोकांमध्ये प्रचंड एकीचे बळ दिसून येते.
येथील मार्गदर्शक व वाहन चालक अतिशय चलाख आहेत.. त्यांची तीव्र निरीक्षण शक्ती, पावलांच्या ठशांवरून घेण्यात येणाऱ्या नोंदी, समयसूचकता ह्या त्यांच्या गुणांमुळे अभयारण्यास भेट देणाऱ्या लोकांना सहजतेने समृद्ध वनसृष्टीचे दर्शन घडते.अशा या जैवविविधतेने नटलेल्या नागझिरा जंगलाला दि. ३ जून १९७० रोजी 'नागझिरा वन्यजीव अभयारण्य' म्हणून घोषित केले गेले. उष्ण पानगळीचे हे अभयारण्य सध्या १५३ चौ.किमी. क्षेत्रावर वसलेले आहे. येत्या काही वर्षांतच जंगलाचा ६०० चौ.किमी. पर्यंत विस्तार करण्याचा तेथील वनविभागाचा मानस आहे.
या नविन नागझिऱ्याच्या क्षेत्रात भंडारा जिल्ह्यातील साकोली,लाखनी यातील काही भाग तसेच, गोंदिया जिल्ह्यातील तिरोडा तालुक्याचा काही भाग याचा समावेश आहे.या परिक्षेत्राला लागूनच नागझिरा अभयारण्य,नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान,नवेगाव अभयारण्य आणि कोका अभयारण्य याचे क्षेत्र आहे.या क्षेत्रात १२ तलाव आहेत.ते वन्यजीवांना पोषक आहेत.येथील चांदीटिब्बा या परिसरात वन्य जीवांना पाहण्यासाठी 'मचाण' उभारण्यात आले आहे.[२]
↑ तरुण भारत, नागपूर-ई-पेपर-आपलं नागपूर पुरवणी -दि. ०७/१०/२०१३,पान क्र.६
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल ७ डिसेंबर २०१७ रोजी १३:०८ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


टच टायपिंग ऑनलाईन धडे

वारंवार विचारण्यात येणारे प्रश्न
आपण वापरकर्तानाव किंवा परवलीचा शब्द विसरला आहात
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हे सर्व खरोखरच मोफत आहे का
मी नोंदणी का करावी
मी जाहिरातींशिवाय कसे शिकू शकतो
मी तुमच्या प्रकल्पासाठी कशी मदत करू शकतो
टच टाइप शिकण्यासाठी किती वेळ लागतो
प्रति मिनिट शब्द (WPM) हा दर्शक कसा मोजला जातो
TypingStudy.com वापरण्यासाठी मला कशाची आवश्यकता आहे
जेव्हा मी धडा सुरू करतो तेव्हा सॉफ्टवेअर प्रोग्रॅम असे सांगतो की मला Shift कळ अधिक जे अक्षर हवे आहे ते दाबणे (उदा Shift + अक्षर) आवश्यक आहे. असे का
टायपिंग स्टडी कोणासाठी बनवलेली आहे
डिसलेक्सिआ असणाऱ्या लोकांसाठी (वाचन करण्यात किंवा वाचायला शिकण्यात अडचण येणाऱ्या लोकांसाठी) टायपिंग स्टडी योग्य आहे का
हे सर्व खरोखरच मोफत आहे का
मी नोंदणी का करावी
1) आपण नोंदणी केल्यास, आपल्याला प्रगती माहिती आणि प्रगती इतिहास एकत्रितपणे पाहता येईल.
2) आपण एक लहान देणगी देऊन जाहिरातींशिवाय शिकू शकता.
मी जाहिरातींशिवाय कसे शिकू शकतो
तुमच्याकडून एखादी छोटीशी देणगी मिळाल्यानंतर, आम्ही आपल्या खात्यातून जाहिराती काढून टाकतो. ही हाताने करायची कार्यपद्धती असल्यामुळे कृपया थोडी वाट पहा.
मी तुमच्या प्रकल्पासाठी कशी मदत करू शकतो
आपण खालील प्रकारे मदत करू शकता- 1) आपल्याला काय आवडते आणि काय आवडत नाही याबद्दल टिप्पण्या लिहून
2) शिक्षण्याचा अनुभव सुधारण्यासाठीच्या (आणि अर्थातच इतर कशाही बद्दल) आपल्या कल्पना लिहून
3) आमच्याबद्दल आपल्या मित्रमंडळींना सांगून (सामाजिक नेटवर्कवर आमची वेबसाइटवर शेअर करून, https://www.facebook.com/TouchTypingStudy वर आम्हाला सामील होऊन)
टच टाइप शिकण्यासाठी किती वेळ लागतो
टच टाईप शिकण्यासाठी लागणारा वेळ हा आपल्यावर अवलंबून आहे. त्याचा नियमितपणे सराव करणे महत्वाचे आहे. चांगल्या परिणामांसाठी, एका दिवसात किमान एक धडा करणे आवश्यक आहे. लक्षात घ्या, सर्व अक्षरे कुठे आहेत हे माहित आहे म्हणजे आपण जलद टायपिंगसाठी तयार आहात असे नाही.
आपल्या बोटांनी आवश्यक हालचाली विकसित करणे आवश्यक आहे किंवा ज्याला 'स्नायू हालचाल स्मृती' असे म्हणतात - ज्यामुळे कळेचा विचार न करता किंवा कीबोर्डकडे न पाहता टाइप करता येईल अशा पद्धतीने प्रत्येक कळ ठेवलेली असते. स्वयंचलित हालचाली ह्या फक्त खूप पुनरावृत्तीतूनच विकसित होतात. लक्षात ठेवा - फक्त सरावानेच आपण परिपूर्ण होतो - दुसऱ्या कशानेच नाही
प्रति मिनिट शब्द (WPM) हा दर्शक कसा मोजला जातो
प्रति मिनिट शब्द WPM मोजण्यासाठी सॉफ्टवेअर प्रोग्रॅम आपण एका मिनिटात किती शब्द टाईप केले आहेत ते मोजतो. 1 शब्द = 5 अक्षरे, मोकळी जागा आणि विरामचिन्हे यांना धरून.
TypingStudy.com वापरण्यासाठी मला कशाची आवश्यकता आहे
तांत्रिक बाजूचा विचार करता, आपल्याला फक्त इंटरनेट कनेक्शन आवश्यक आहे. तथापि, स्वतःचे टच टायपिंग कौशल्य सुधारण्याची इच्छाशक्ती आणि प्रेरणा यांची देखील आवश्यकता आहे.
जेव्हा मी धडा सुरू करतो तेव्हा सॉफ्टवेअर प्रोग्रॅम असे सांगतो की मला Shift कळ अधिक जे अक्षर हवे आहे ते दाबणे (उदा Shift + अक्षर) आवश्यक आहे. असे का
टाइपिंग सुरू केल्यावर Caps Lock कळ चालू नाही ना याची खात्री करून घ्या. ज्यावेळी Caps Lock कळ चालू असते तेव्हा सॉफ्टवेअर प्रोग्रॅम आपल्याला एकाच वेळी Shift कळ आणि संबंधित अक्षर दाबा असे सांगतो.
टायपिंग स्टडी कोणासाठी बनवलेली आहे
ज्यांना स्वतःचे टच टायपिंग कौशल्य विकसित करायचे आहे अश्या सर्वांसाठी टायपिंग स्टडी हे बनवलेले आहे. टच टायपिंग हे एक असे कौशल्य आहे ज्यामुळे योग्य कळ शोधण्यासाठी कीबोर्डकडे पाहायला न लागता टाइप करता येते.
डिसलेक्सिआ असणाऱ्या लोकांसाठी (वाचन करण्यात किंवा वाचायला शिकण्यात अडचण येणाऱ्या लोकांसाठी) टायपिंग स्टडी योग्य आहे का
होय, टायपिंग स्टडी हे डिसलेक्सिआ असणाऱ्या लोकांसाठी सुद्धा योग्य आहे. टच टायपिंग कौशल्य असल्यावर डिसलेक्सिआ असणाऱ्या लोकांना, टच टायपिंग कौशल्य नसलेल्या व्यक्तीपेक्षा एक वेगळा फायदा आहे. (डिसलेक्सिआ असणाऱ्या लोकांना हस्तलिखीत मजकूरामुळे अडचण येते. टाईप केलेल्या मजकूराचा त्यांना गती आणि वाचनीयता ह्या दोन्ही दृष्टिकोनातून मोठा फायदा होईल.) आणि अर्थातच मजकूर संगणकावर असल्यावर फार मोठी मदत होते कारण त्यामुळे शब्दलेखन तपासणी करणे शक्य होते
संदर्भ वापरुन नवीन शब्द जाणून घ्या


Peoples Media Pune - Online Pune News

भाई वैद्य यांना आ.डॉ.नीलमताई गो-हे यांनी वाहिली भावपूर्ण श्रद्धांजली
“सात दशकांपासून अनेक लढ्यात सहभाग घेतलेले ज्येष्ठ समाजवादी नेते भाई वैद्य हे एक मनस्वी प्रामाणिक व तत्वांचा आग्रह असणारे नेतृत्व होते.लोकशाही समाजवादी विचारातून त्यांनी अनेक रचनात्मक प्रबोधनांची कामे केली.तसेच अनेक विषयांवर ठाम भूमिका घेतली व निर्धाराने काम केले.देश प्रेम व महाराष्ट्र प्रेम यासोबतच श्रमिक व गरीब माणसाविषयाची विचार घेत त्यांच्या अंतःकरणात कायम तेवत होती.शिवसेना तसेच महाराष्ट्रातील सामाजिक महिला चळवळीच्या वतीने त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली व्यक्त केली.त्याचबरोबर आ.डॉ.गो-हे यांनी निवासी उपजिल्हाधिकारी राजेंद्र मुठे यांच्याशी बोलून शासकीय इतमामात अंत्यसंस्काराची योग्य ती तयारी झाली आहे कि नाही याची माहिती घेतली व पोलिसांशी संवाद साधला
सुलभा तळेकर यांची शिवसेना महिला आघाडी उपशहर संघटिका पदी नियुक्ती
स्पर्धा परीक्षा तयारी करू इच्छिणा-या गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांसाठी आकार फाउंडेशकडून मदतीचा हात
कठुआ ८ वर्षाच्या निष्पाप बालिका बलात्कार व खून
रोटरीच्या वतीने अवयवदान विषयी जागृती कार्यक्रम
संजय वाल्हेकर यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती
संजय चांधेरे यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती .
गाडीतळ,२२० मंगळवारपेठ येथील स्वच्छतागृहाचे उद्घाटन .
शनिवारवाडा निळा झाला.रविवार ८ एप्रिल ते रविवार १५ एप्रिल पर्यंत निळ्या रोषणाईत न्हाऊन निघणार
खासदार राजू शेट्टी व अब्दुल हाफिज लालाभाई शेख यांना राज्यस्तरीय युवागौरव पुरस्कार जाहीर
अलायन्स क्लब ऑफ पुणेच्या अध्यक्षपदी तेजिंदरसिंग खनूजा
पिपल्स मीडीया पुणे यांना हार्दिक शुभेच्छा
बांधकाम व्यवसायिक. ला.हेमंत मोटाडो 9373312653
संजय वाल्हेकर.विभागप्रमुख वडगावशेरी विधानसभा मतदारसंघ. sanjay_walhekr@yahoo.com 7276485412
राहुल तिकोणे.विजया सोशल फौंडेशन संस्थापक
नगरसेवक मिलिंद काची.प्रबोधन पुणे.
गीता वर्मा (शिवसेना विभाग प्रमुख महिला आघाडी )
उद्योजक गौतम आदमाने वॉटरप्रुफींग कॉन्टॅ्क्टर 9960410606
महेश राजाराम पोकळे,उपविभाग प्रमुख खडकवासला विधानसभा मतदार संघ
सदानंद शेट्टी माजी नगरसेवक
डॉ.सुभानअली एकाब आयुर्वेद सल्लागार www.susabera.com 9823227337
दत्ताभाऊ जाधव शिवसेना कॅन्टोन्मेंट विभाग प्रमुख
सुमित जाधव युवसेना उपविभागप्रमुख Sumitjadhav126@yahoo.com


आर.के. नारायण सेट R. K. Narayan Set

नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
अशोक जैन, सरोज देशपांडे, उल्का राऊत
‘मालगुडी डेज’ आणि ‘स्वामी’ यांसारख्या दूरदर्शन मालिकांमुळे आर.के. नारायण प्रसिद्धीझोतात आले. त्यांच्या ‘द गाईड’ या कादंबरीवर आधारित असलेला ‘गाईड’ हा चित्रपट विशेष गाजला. आर.के. नारायण यांची खासियत म्हणजे अत्यंत सामान्य माणसाचं रोजच्या आयुष्याचं चित्रण सहज, ओघवत्या आणि मार्मिक विनोदातून रेखाटायची कला त्यांच्या कथा एकाच वेळी मनाला स्पर्शूनही जातात आणि निखळ विनोदानी हास्याची कारंजीही उडवतात. अशाच गाजलेल्या पुस्तकांपैकी काही निवडक पुस्तकांचा मराठी अनुवाद ‘रोहन प्रकाशन’तर्फे प्रसिद्ध करत आहोत.
संचात असलेली ४ पुस्तकं :
१. द इंग्लिश टीचर २. द बॅचलर ऑफ आर्टस
३. मालगुडीचा नरभक्षक ४. महात्म्याच्या प्रतीक्षेत...
महात्म्याच्या प्रतीक्षेत... | Mahatmyachya Pratikshet...
नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
|| घराला समृद्ध करणारी पुस्तकं ||


Sangli News Grampanchayat Election Result सांगली जिल्ह्यात दिग्गजांनी गड राखले | eSakal

सांगली जिल्ह्यात दिग्गजांनी गड राखले
मंगळवार, 17 ऑक्टोबर 2017
सांगली - लोकसभा, विधानसभा, जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, नगरपालिकांमध्ये भाजपच्या चौखूर उधलेल्या वारुला ग्रामपंचायत निवडणुकीत ब्रेक लागला आहे. काँग्रेस, राष्ट्रवादीचा घसरत निघालेला आलेख या निवडणुकीत सावरला आहे.
सांगली - लोकसभा, विधानसभा, जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, नगरपालिकांमध्ये भाजपच्या चौखूर उधलेल्या वारुला ग्रामपंचायत निवडणुकीत ब्रेक लागला आहे. काँग्रेस, राष्ट्रवादीचा घसरत निघालेला आलेख या निवडणुकीत सावरला आहे.
जिल्ह्यातील सव्वाचारशेपैकी सुमारे साठ टक्‍क्‍यांहून अधिक ग्रामपंचायतींत काँग्रेस, राष्ट्रवादीने बाजी मारली आहे, मात्र या निवडणुकीच्या निमित्ताने प्रथमच भाजपचे वारे गल्लीबोळात शिरले आणि त्याचा मिरजी, आटपाडी, तासगाव तालुक्‍यात प्रभावही दिसला.
जिल्ह्यातील 453 ग्रामपंचायतींसाठी निवडणूक लागली होती. पैकी 28 ग्रामपंचायती बिनविरोध झाल्या होत्या. सव्वाचारशे ग्रामपंचायतींसाठी सोमवारी मतदान झाले. आज सकाळी मतमोजणी सुरु झाली. निकाल हाती येईल, तसा गुलाल उधळत कार्यकर्त्यांनी जल्लोष केला. पतंगराव कदम यांच्या पलूस व कडेगाव तालुक्‍यांत काँग्रेसने चांगली कामगिरी करत भाजपला रोखले. तेथे भाजपचे जिल्हाध्यक्ष पृथ्वीराज देशमुख यांच्या गटापेक्षा दुप्पटीहून अधिक म्हणजे 30 पैकी 20 ग्रामपंचातींवर काँग्रेस समर्थकांनी झेंडा लावल्याचे आतापर्यंतच्या आकडेवारीवरून स्पष्ट झाले आहे.
वाळवा तालुक्‍यात स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेत फूट पडल्याने राष्ट्रवादीने दणकून कामगिरी केली आहे. माजी मंत्री जयंत पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्रवादीने दमदार कामगिरी केली. प्राथमिक आकडेवारीनुसार 50 पैकी 37 ग्रामपंचायतींवर राष्ट्रवादीने झेंडा रोवला. कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांच्या नेतृत्वाखालील पॅनेलला 6 ग्रामपंचायती मिळाल्या. शिराळ्यात राष्ट्रवादीने झेंडा रोवला आहे. भाजपला 16, राष्ट्रवादीला 22 तर कॉंग्रेसकडे 8 ग्रामपंचायती गेल्या आहेत.
जत तालुक्‍यात विद्यमान आमदार विलासराव जगताप यांच्या समर्थकांवर काँग्रेसने कडी करत 33 ग्रामपंचायतीत सत्ता मिळवली आहे. भाजपला 16 तर राष्ट्रवादीला 2 ग्रामपंचायतींत यश मिळाल्याचे आकडे आहेत. खानापूर तालुक्‍यात शिवसेनेचे आमदार अनिल बाबर यांना चांगलाच धक्का बसला असून कॉंग्रेसने दमदार कामगिरी केली आहे. तेथे कॉंग्रेसला 24, शिवसेनेला 21 ग्रामपंचायती मिळाल्याचे पहिल्या टप्प्यात समजते.
मिरज तालुक्‍यात भाजपने चांगली कामगिरी केली आहे. तेथे भाजप तीन गटात विखुरला असला तरी कॉंग्रेसला फारसे यश आलेले नाही. सलगरे ग्रामपंचातीचा अपवाद वगळता कॉंग्रेस तेथे झगडताना दिसली. आमदार सुरेश खाडे, माजी मंत्री अजितराव घोरपडे, खासदार संजय पाटील यांच्या समर्थकांनी चांगली कामगिरी केली आहे.
तासगाव तालुक्‍यात खासदार संजय पाटील समर्थक भाजपने चांगली कामगिरी करत दिवंगत आर. आर. पाटील गटाला तगडी लढत दिली आहे. भाजपने 16 तर राष्ट्रवादीने 10 ग्रामपंचायतींवर झेंडा रोवला आहे. कवठेमहांकाळमध्ये घोरपडे समर्थकांनी 11, शिवसेनेने 1 तर राष्ट्रवादीने 4, कॉंग्रेसने 3 आणि भाजपने 8 ग्रामपंचायती जिंकल्या आहेत. खासदार संजय पाटील यांनी आपला स्वतंत्र गट बांधल्याचे आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे.
टीईटी आॅनलाईन अर्ज प्रक्रियेला 25 एप्रिलपासून प्रारंभ
अकाेला - महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०१८ (महाटीईटी) परीक्षेची तारीख ८ जुलै निश्चित करण्यात आली आहे. परीक्षेसाठी २५ एप्रिलपासून आॅनलाईन...
गौरीचा मृतदेह अठरा तासांनी सापडला
मिरज - आरग येथे म्हैसाळ योजनेच्या कालव्यात बुडालेल्या गौरी शंकर चव्हाण ( वय 10 वर्षे ) या बालिकेचा मृतदेह आज सकाळी लांडगेवाडी येथील पंपगृहात...
कुणीगल, सोरबमध्ये बंधू आमनेसामने
बंगळूर - निवडणूक ही अशीच असते. येथे रक्ताच्या नात्याला किंमत नसते. पिता-पुत्र, भाऊ-भाऊ, बहिणी-बहिणी, मामा-भाचा अशा अनेक नातेसंबंधांतील लढती आपण आजवर...
महापोली कडकडीत बंद; आसिफा अत्याचार विरोधात कँडल मार्च
वज्रेश्वरी- जम्मू काश्मीर मधील कठुआ आणि उन्नाव व देशातील चिमुरडयांवर बलात्कार घटनेच्या निषेधार्थ भिवंडी तालुक्यातील महापोली या ग्रामीण भागात...
हत्तीकडून दोडामार्ग तालुक्यातील हेवाळेत शेतीचे नुकसान
दोडामार्ग - हेवाळे बाबरवाडीतील शेती बागायतीचे नुकसान हत्तीने केले. तेरवणमेढेत गावकऱ्यांनी सोडलेल्या तीन हत्तींच्या कळपाने बाबरवाडीकडे कूच केल्याचा...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


राशी व त्यांचे स्वभाव – मिथुन – Marathisrushti Articles

साहित्य – ललित लेख
[ April 21, 2018 ] व्यक्ती पूजकांचा देश	राजकारण
[ April 21, 2018 ] प्रादेशिक अस्मिता शिकायची आहे उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ
[ April 21, 2018 ] खरच ही लोकशाही काम करतेय का
[ April 20, 2018 ] प्रदूषण (२३) : सूर्यदेवा रागवला का रे
[ April 15, 2018 ] नृशंसतेचा कडेलोट
Homeहलकं फुलकंफॉरवर्डसराशी व त्यांचे स्वभाव – मिथुन
राशी व त्यांचे स्वभाव – मिथुन
जप मंत्र :- ॐ क्रीं केशवाय नमः
उपास्यदेव :- श्री कुबेर
जन्माक्षर :- क कृ का कि की कु कू घघृ घा ड छ छा के कौ ह हा ह् मिथुन राशीवर बुध (ज्योतिष) ग्रहाची मालकी आहे. ही वायुतत्वाची रास आहे. या राशीत उत्तम ग्रहणशक्ती आढळते. अभ्यासु वृत्ती, तरल बुध्दी, हास्य विनोदी, खेळकर असा स्वभाव दिसून येतो. बोलण्यात चातुर्य आणि उत्कृष्ट स्मरण शक्ती हे दोन महत्त्वाचे गूण या राशीत आढळतात.
मराठीसृष्टीवर ज्या लेखकांनी स्वत:चे अकाऊंट बनवले नाही त्यांचे लेख या Guest Author द्वारे प्रकाशित होतात. आपले सर्व लेख एकत्रितपणे मिळवण्यासाठी स्वत:चे अकाउंट मराठीसृष्टीवर जरुर बनवा.
महाराष्ट्राची आयटी अनुकूल शहरे
भारतीय माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील व्यावसायिक संघटना नेस्कॉमच्या (नॅशनल असोसिएशन ऑफ ...
विदर्भातील अमरावती जिल्हयात मुक्तागिरी हे निसर्गरम्य तसेच जैनधर्मीयांचे महत्त्वाचे धार्मिक ...
करवीरनगरी अर्थात कोल्हापूर जिल्ह्यास ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, शैक्षणिक वारसा लाभलेला ...
अंबेजोगाई बीड जिल्ह्यातील एक शहर आहे. १३व्या शतकात स्वामी मुकुंदराज ...
प्रादेशिक अस्मिता शिकायची आहे उघडा डोळे बघा नीट, देवभूमी केरळ
खरच ही लोकशाही काम करतेय का
प्रदूषण (२३) : सूर्यदेवा रागवला का रे
धोकादायक देशांतील भारतीयांची सुरक्षा : काही उपाययोजना
प्रदूषण (२२)- आषाढस्य प्रथम दिवसे
गोष्ट एका ‘ Post ‘ ची
एक सवारी डांग बागलाणची
"कर्म" एक असं रेस्टॉरेंट आहे जिथं ऑर्डर द्यायची गरज नाही... तिथं आपल्याला तेच मिळतं जे आपण शिजवलेलं असतं. सुप्रभात ...
मराठी लेख, कथा, ईबुक्स, विविध ऑफर्स आता आपल्याला इ-मेलवरुन मिळतील. यासाठी एकदाच सभासद म्हणून नोंदणी करा.
गाजलेले / लोकप्रिय लेख
मराठीसृष्टीचा प्रवास १९९५ ते ….
तुमची साईट मराठीत बनवा
मराठी क्लासिफाईडस डॉट कॉम


ऑनलाईन शॉपिंग करताना काय काळजी घ्यावी , चांगल्या डील्स कशा मिळवाव्यात आणि पैसे कसे वाचवावे? - NetBhet नेटभेट

ऑनलाईन शॉपिंग करताना काय काळजी घ्यावी , चांगल्या डील्स कशा मिळवाव्यात आणि पैसे कसे वाचवावे
ऑनलाईन शॉपिंग करताना काय काळजी घ्यावी , चांगल्या डील्स कशा मिळवाव्यात आणि पैसे कसे वाचवावे याच्या टिप्स देणारा माझा व्हिडीओ ब्लॉग सामना.कॉम ने बनविला होता. तो आज खालील लिंक वर प्रकाशित करण्यात आला आहे -http://www.saamana.com/mumbai/video-blog-on-online-shopping
दिवाळीमध्ये खरेदीची लगबग सुरू आहे, अनेक ऑनलाईन शॉपिंग साईटसनी ऑफर जाहीर केलेल्या आहेत. ऑनलाईन खरेदी करताना मनात अनेक प्रश्न निर्माण होतात, मग ते वस्तूच्या किंमतीबद्दल असोत किंवा वस्तूच्या घरपोच सेवेबद्ल असो, या प्रत्येक प्रश्नाचं निरसन करण्यासाठी टेकगुरू सलील चौधरीचा व्हिडीओ ब्लॉग आम्ही तुमच्यासाठी आणलाय. जो तुम्हाला ऑनलाईन शॉपिंगसाठी नक्कीच फायदेशीर ठरू शकेल. या टीप्स पाहण्यासाठी हा व्हिडीओ पहा.
Enter your email address / खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या.
ऑनलाईन शॉपिंग करताना काय काळजी घ्यावी , चांगल्या डील्स कशा मिळवाव्यात आणि पैसे कसे वाचवावे
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
ब्लॉग टीप्स (Blog Tips)
व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management)
अर्थ- व्यवहार (Personal Finance) इंटरनेट (internet) उद्योजकता (Entrepreneurship) कारकीर्द (Career) ब्लॉग टीप्स (Blog Tips) भाषा मोबाइल (Mobile) व्यक्तिमत्व विकास (Personality Development) व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management) संगणक सृजनशीलता (Creativity) सोशल मिडिया (Social Media)
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
मराठी गाणी मोफत डाउनलोड करण्यासाठीचे पाच सर्वोत्तम पर्याय
खिशात ५०० रुपये घेऊन आलेल्या शेतकऱ्याच्या मुलाने उभी केली ३३०० करोडची कंपनी
 नेटभेट फोरमवर (Forum) आपले स्वागत आहे
कोणता व्यवसाय सुरु करावा - हे माहित नसतानाही उद्योगाची सुरवात कशी करावी


Peoples Media Pune - Online Pune News

“पुरुषार्थ ही स्री अथवा पुरुष अशी विभागणी न करता कर्तुत्व व स्वतःची ओळख याच्याशी संबंधीत संकल्पना”,-आ.डॉ.नीलमताई गो-हे
“पुरुषार्थ हा स्री अथवा पुरुष अशी ढोबळ विभागणी नसणारा कर्तुत्व व स्वतःची ओळख या संबंधी संकल्पना आहे.ज्यावेळी व्यक्ती आपण कोन आहोत हे स्वीकारते ही बाब त्याच्या जीवनास कलाटणी देणारी ठरते”,असे प्रतिपादन शिवसेना प्रवक्त्या आ.डॉ.नीलमताई गो-हे यांनी केले.स्नेहवर्धन प्रकाशनच्या डॉ.दीपक देसाई लिखित “एका पुरुषाच्या अस्तित्वाची लढाई”,व डॉ शैला देसाई लिखित ‘My Vision of Make in India”.या दोन पुस्तकांचे प्रकाशन डॉ.गो-हे यांच्या हस्ते करण्यात आले त्या प्रसंगी त्या बोलत होत्या.मराठा चेंबर्सच्या टिळकरोड येथील सभागृहात झालेल्या या कार्यक्रमाच्या प्रमुख पाहुण्या प्रा.आ.मेघाताई कुलकर्णी होत्या तर अध्यक्षस्थानी पद्मभुषण कांतीलाल संचेती होते.स्नेहल प्रकाशनच्या स्नेहल तावरे,लतिकाताई गो-हे,आनंद गोयल,शादाब मुलाणी,महेश शिंदीकर आदी मान्यवरांच्या बरोबरच नागरिक उपस्थित होते.या प्रसंगी बोलताना मेघाताई कुलकर्णी यांनी स्री,पुरुष,व तृतीयपंथी असा शारीरिक भेद असला तरी मानसिक भेदाभेद भयावह आहे असे सांगितले.कांतीलाल संचेती यांनी समाजातील सर्व व्यक्तींचा आहे तसा स्विकार महत्वाचा आहे असे सांगितले.स्नेहल तावरे यांनी आभार प्रदर्शन केले. एका पुरुषाच्या अस्तित्वाची लढाई हे २०८ पानी पुस्तक असून किमत २०० रु आहे.My Vision of Make in Indiaहे पुस्तक १०० पानी असून किमत १०० रु आहे.
छायाचित्र :डावीकडून शैला देसाई,दीपक देसाई,मेघाताई कुलकर्णी,कांतिलाल संचेती,नीलमताई गो-हे,स्नेहल तावरे.
सुलभा तळेकर यांची शिवसेना महिला आघाडी उपशहर संघटिका पदी नियुक्ती
स्पर्धा परीक्षा तयारी करू इच्छिणा-या गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांसाठी आकार फाउंडेशकडून मदतीचा हात
कठुआ ८ वर्षाच्या निष्पाप बालिका बलात्कार व खून
रोटरीच्या वतीने अवयवदान विषयी जागृती कार्यक्रम
संजय वाल्हेकर यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती
संजय चांधेरे यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती .
गाडीतळ,२२० मंगळवारपेठ येथील स्वच्छतागृहाचे उद्घाटन .
शनिवारवाडा निळा झाला.रविवार ८ एप्रिल ते रविवार १५ एप्रिल पर्यंत निळ्या रोषणाईत न्हाऊन निघणार
खासदार राजू शेट्टी व अब्दुल हाफिज लालाभाई शेख यांना राज्यस्तरीय युवागौरव पुरस्कार जाहीर
अलायन्स क्लब ऑफ पुणेच्या अध्यक्षपदी तेजिंदरसिंग खनूजा
पिपल्स मीडीया पुणे यांना हार्दिक शुभेच्छा
बांधकाम व्यवसायिक. ला.हेमंत मोटाडो 9373312653
संजय वाल्हेकर.विभागप्रमुख वडगावशेरी विधानसभा मतदारसंघ. sanjay_walhekr@yahoo.com 7276485412
राहुल तिकोणे.विजया सोशल फौंडेशन संस्थापक
नगरसेवक मिलिंद काची.प्रबोधन पुणे.
गीता वर्मा (शिवसेना विभाग प्रमुख महिला आघाडी )
उद्योजक गौतम आदमाने वॉटरप्रुफींग कॉन्टॅ्क्टर 9960410606
महेश राजाराम पोकळे,उपविभाग प्रमुख खडकवासला विधानसभा मतदार संघ
सदानंद शेट्टी माजी नगरसेवक
डॉ.सुभानअली एकाब आयुर्वेद सल्लागार www.susabera.com 9823227337
दत्ताभाऊ जाधव शिवसेना कॅन्टोन्मेंट विभाग प्रमुख
सुमित जाधव युवसेना उपविभागप्रमुख Sumitjadhav126@yahoo.com


भंडारा : रेल्वे रुळावर वाघोबा, व्हिडिओ कॅमेऱ्यात कैद
भंडारा जिल्ह्यातील सितासवांगीमध्ये वाघोबा चक्क रेल्वे रुळावर चालताना कैद झालाय...वाघोबाला पाहण्यासाठी बघ्यांनी मोठी गर्दी केली...सुदैवाने वाघोबाने कुणावरही हल्ला केला नाही..दरम्यान मध्यप्रदेशच्या लग्नाच्या मंडपात शिरलेला वाघ हाच असल्याची चर्चा आहे...
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
पाच मिनिटांत टॉप 20
विशेष चर्चा : नाशिकवर 'जिझिया' कर थेट नाशकातून नागरिकांशी चर्चा
गाव तिथे माझा : वाशिम : सख्ख्या बहिणीच्या मृत्यूंमुळे खळबळ
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
नवी मुंबई : रस्त्यावरील कार पार्किंगसाठी महापालिका शुल्क आकारणार
भंडारा : रेल्वे रुळावर वाघोबा, व्हिडिओ कॅमेऱ्यात कैद
भंडारा : रेल्वे रुळावर वाघोबा, व्हिडिओ कॅमेऱ्यात कैद
भंडारा जिल्ह्यातील सितासवांगीमध्ये वाघोबा चक्क रेल्वे रुळावर चालताना कैद झालाय...वाघोबाला पाहण्यासाठी बघ्यांनी मोठी गर्दी केली...सुदैवाने वाघोबाने कुणावरही हल्ला केला नाही..दरम्यान मध्यप्रदेशच्या लग्नाच्या मंडपात शिरलेला वाघ हाच असल्याची चर्चा आहे...
मुंबई : अभिनेता शाहिद कपूरचा दादासाहेब फाळके एक्सलन्स पुरस्काराने सन्मान
औरंगाबाद : ... म्हणून सध्या भाषणावेळी सांभाळून बोलावं लागतं : मुख्यमंत्री
मुंबई : दादर चौपाटीवर स्वच्छता अभियान, आदित्य ठाकरे, दिया मिर्झाची हजेरी
नवी दिल्ली : फरार घोटाळेबाजांची संपत्ती जप्त करणं सुकर, अध्यादेशाला राष्ट्रपतींची मंजुरी
नागपूर : मेट्रोची पहिली सफर अनाथ मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांना
नागपूर : नागपुरात खंडणीखोरांचा हैदोस, हातात तलवार घेऊन राडा
मुंबई : शालेय शिक्षण आहाराची पोतीही आता शिक्षकांनाच विकावी लागणार
लातूर : तिहेरी तलाकवरुन असदुद्दीन ओवेसी यांची भाजपवर टीका
पुणे : ऐतिहासिक मुजुमदार वाडा वाचवण्यासाठी पुणेकरांची हाक
CSK vs SRH: सीएसके ने हैदराबाद को दिया 183 रनों का चुनौतीपूर्ण लक्ष्य
काउंटी क्रिकेट: गेंद के बाद इशांत ने बल्ले से भी मचाया धमाल
दिल्ली डेयरडेविल्स के 'युवराज सिंह' हैं ऋषभ पंत
बोल्ट के कैच से कोहली हुए हैरान कहा- हमेशा रहेगा याद
SRHvCSK: हैदराबाद ने टॉस जीतकर चुनी गेंदबाज़ी, शिखर धवन बाहर


विकी - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
विकीचे निर्माते वॉर्ड कनिंघम
विकी (Wiki / wiki) हे वापर करणाऱ्यांना उपलब्ध माहितीत भर घालायला, तसेच त्या माहितीचा वापर करणाऱ्यांना बदल किंवा दुरुस्त्या करण्यास मुभा देणारे एक तंत्रज्ञान आहे.
साधारणपणे इंटरनेट वर आढळणारी पाने (वेब पेजेस) जी माहिती पुरवतात, ती पानाच्या वाचकास बदलता येत नाहीत. विकी तंत्रज्ञानावर आधारित पानंमधील माहिती मात्र वाचकास बदलता येते.
विकीतील नाव नोंदणी मुळे विकीचे संपादन सुकर होते, पण बहुतेक वेळा नाव नोंदणी हि अत्यावश्यक बाब नाही. यामुळे एकत्र येउन लिखाण करण्याचे काम आणि संपर्क सुलभ रहाते.
विकी या संकेतस्थळ चे काम करणाऱ्या संगणक प्रणालीस सुद्धा विकी असे म्हणतात. विकीचे पहिले प्रारुप "विकीविकीवेब" हे वॉर्ड कनिंघम यांनी १९९५ मध्ये केले. हवाई (Hawaii) प्रदेशातील भाषेत 'विकी-विकी'चा अर्थ 'लौकर लौकर' किंवा 'चटपट' असा होतो.
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल २२ एप्रिल २०१३ रोजी १७:४४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


बाळाजी बाजीराव पेशवे - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
विकिपीडियातील इतिहासविषयक लेखात पाळावयाचे लेखनसंकेत
हा ऐतिहासिक विषयाशी संदर्भातील लेख असून,विकिपीडियावरील लेखन विश्वकोशिय आणि मराठी विकिपीडिया लेखनाचे मानदंडास अनुसरून असणे अभिप्रेत आहे.*कथाकथन अथवा ललित साहित्य लेखनशैली टाळावी,ऐतिहासिक कथा कादंबर्‍यातील संदर्भ टाळावेत अथवा विशीष्टपणे नमुद करून ललित साहित्यातील उल्लेखांबद्दल वेगळा परिच्छेद बनवावा. *विकिपीडियावर इतिहास-विषयक संदर्भ देताना इतिहास संशोधनातील केवळ प्रमाण संशोधन साधनांचा उपयोग करून केलेल्या समसमिक्षीत संशोधनाचेच संदर्भांना प्राधान्य देण्याबद्दल सजग रहावे.
ऐतिहासिक परिपेक्षात एकाच (कुटूंबा/घराण्या)तील दोन पिढ्यात एकाच नावाच्या व्यक्ती असु शकतात.कृ.[[अंतर्गत विकिदुवा]] देताना, तो नेमका कोणत्या लेखात उघडतो ते तपासा;घाई आणि गल्लत टाळा.
विकिपीडियात संदर्भ कसे जोडावेत लेखाकडे चला
मूळ एतिहासिक दस्तएवज कुठे चढवावेत ते
आपल्याला १००% कॉपीराइटमुक्त पब्लीक डॉमेन इतिहास संशोधनातील केवळ प्रमाण संशोधन साधने अथवा मूळ ग्रंथ इंटरनेटवर उपलब्ध करून देणे शक्य असल्यास विकिपीडियाच्या विकिस्रोत या मुक्तस्रोत बन्धू प्रकल्पात आपल्या अशा योगदानाचे आणि परिश्रमाचे स्वागत असेल. विकिस्रोतावर काय चालेल
ऐतिहासिक ललितेतर दस्तऐवज - तह/करारनामे, जाहीरनामे, आज्ञापत्रे, फतवे, वैयक्तिक दप्तरे/पत्रे, बखरी, न्यायनिवाड्याची निकालपत्रे, सैनिकी मोहिमांचे अहवाल/जमाखर्च इत्यादी.
ऐतिहासिक ललित साहित्य - संतसाहित्य, अन्य भक्तिपर साहित्य, स्तुतिपर कवने.
ऐतिहासिक कलाकॄती - समसमीक्षित (पीअर-रिव्ह्यूड) किंवा संपादित माध्यमांतून प्रकाशित झालेली चित्रे/फोटो; मात्र खास त्यांच्यासाठी आयोजलेल्या प्रदर्शनांतून प्रसिद्ध झालेली नसावीत.
हा लेख बाळाजी बाजीराव पेशवे याबद्दल आहे. या शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पाहा, बाजीराव पेशवे (निःसंदिग्धीकरण).
अधिकारकाळ इ.स.१७४० ते इ.स.१७६१
अधिकारारोहण जून २५, १७४०
पूर्ण नाव बाळाजी बाजीराव भट (पेशवे)
जन्म डिसेंबर १६, १७२१
मृत्यू २३ जून, इ.स. १७६१
पूर्वाधिकारी थोरले बाजीराव पेशवे
उत्तराधिकारी थोरले माधवराव पेशवे
वडील थोरले बाजीराव पेशवे
संतती विश्वासराव पेशवे, माधवराव पेशवे, नारायणराव पेशवे
बाळाजी बाजीराव ऊर्फ नानासाहेब पेशवे हे थोरले बाजीराव पेशवे यांचे पुत्र होते. ते थोरल्या बाजीराव यांच्या नंतर मराठा साम्राज्याचे पेशवे बनले. त्यांच्याच काळात मराठा साम्र्याज्याने यशाचे उत्तुंग शिखर गाठले आणि मराठ्यांनी अटकेपार झेंडे लावले. नानासाहेबांनी पुणे शहराच्या उन्नतीसाठी खूप मोठे योगदान दिले. त्यांना २५ जुन १७४० रोजी छत्रपती शाहू महाराजांनी पेशवाईची वस्त्रे सातारा दरबारी प्रदान केली. त्यांच्या पेशवाईच्या काळात मराठा साम्राज्याने बाळसे धरले. मराठ्यांनी उत्तर भारतात जरब बसवली आणि साधारण इ.स. १७६० च्या आसपास मराठा साम्राज्य ही भारतीय उपखंडातील एक बलाढ्य अशी ताकत होती. परंतु १७६१ च्या तिसऱ्या पानिपत युद्धात मराठ्यांचा झालेला पराभव हा त्यांच्या सोनेरी कारकिर्दीला डागाळून टाकणारा ठरला. त्याच पराभवाच्या धक्याने २३ जून १७६१ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.
बाळाजी बाजीरावांनी त्यांच्या पूर्वीच्या दोन पेशव्यांसारखेच मराठा छत्रपतींच्या संमतीने साम्राज्यवादी धोरण अवलंबिले. शाहू छत्रपतींनी मराठा राज्याची सर्व कायदेशीर व प्रत्यक्ष कारभाराची सूत्रे त्यांच्याकडे सोपवली व स्वतः मराठा साम्राज्याचे नामधारी प्रमुख राहिले. इ.स. १७४९ साली शाहू छत्रपतींचा मृत्यू झाल्यानंतर बाळाजी मराठा राज्याचा सर्वसत्ताधीश झाला. शाहूचा वारस रामराजा हा सातारा येथे नामधारी छत्रपती म्हणून छत्रपतीच्या गादीवर होता तरीही बाळाजीने छत्रपतीच्या विशेष राजकीय हक्कांचा वापर सुरू केला.[ संदर्भ हवा ] त्यामुळे पेशवे व रामराजे यांच्यात दिनांक २५ सप्टेंबर, इ.स. १७५० रोजी सांगोला येथे करार झाला. त्यानुसार पेशव्यांनी छत्रपतींच्या नावे दौलतीचा कारभार करावा असे ठरले. बाळाजी बाजीरावाने छत्रपतींना दरसाल पासष्ट लाख रुपये द्यावेत असेही या करारान्वये ठरले.
नानासाहेब पेशवे यांची समाधी पुण्यात मुठा नदीकाठी पूना हॉस्पिटलजवळ आहे.
पुण्याचे देवदेवेश्वर संस्थान दरवर्षी ’श्रीमंत नानासाहेब पेशवे धार्मिक आणि अध्यात्मिक पुरस्कार’ देते. २०१६ साली हा पुरस्कार डॉ. यू.म.पठाण आणि संस्कृतचे अभ्यासक डॉ. श्रीकांत बहुलकर यांना प्रदान झाला. हे देवदेवेश्वर संस्थान पुण्यातील पर्वतीवरील देवळांची व्यवस्था पाहते.
श्री देवदेवेश्वर संस्थान (व.कृ. नूलकर)
मराठा साम्राज्याचे पेशवे (पंतप्रधान)
शिवराज्याभिषेकपूर्व (इ.स. १६४० - १६७४)
सोनोपंत डबीर · श्यामपंत कुलकर्णी रांझेकर · मोरोपंत पिंगळे
शिवराज्याभिषेकोत्तर (इ.स. १६७४ - १७१२)
मोरोपंत पिंगळे · मोरेश्वर पिंगळे · रामचंद्रपंत अमात्य · बहिरोजी पिंगळे · परशुराम त्रिंबक कुलकर्णी (पंतप्रतिनिधी)
शाहूकाळापासून (इ.स. १७१२ - १८१८)
बाळाजी विश्वनाथ भट · पहिला बाजीराव · बाळाजी बाजीराव · माधवराव · नारायणराव · रघुनाथराव · सवाई माधवराव · दुसरा बाजीराव · नानासाहेब
शिवाजी महाराज · संभाजीराजे · राजारामराजे १ ले · ताराबाई · शाहूराजे १ ले
मोरोपंत त्र्यंबक पिंगळे · बाळाजी विश्वनाथ · थोरले बाजीराव · नानासाहेब · माधवराव · नारायणराव · रघुनाथराव · सवाई माधवराव · दुसरा बाजीराव · नानासाहेब
शिवकालीन अष्टप्रधानमंडळ · रामचंद्रपंत अमात्य · रामशास्त्री प्रभुणे
जिजाबाई राजे · सईबाई · सोयराबाई · येसूबाई · ताराबाई · अहिल्याबाई होळकर · मस्तानी
माणकोजी दहातोंडे · नेताजी पालकर · हंबीरराव मोहिते · प्रतापराव गुजर · संताजी घोरपडे · धनाजी जाधव · चंद्रसेन जाधव · कान्होजी आंग्रे
दादोजी कोंडदेव · तानाजी मालुसरे · बाजी पासलकर · बाजी प्रभू देशपांडे · मल्हारराव_होळकर ·महादजी शिंदे
मुरारबाजी देशपांडे · मानाजी पायगुडे · मायनाक भंडारी · बाजी पासलकर · जिवा महाला
आष्टीची लढाई · कोल्हापूरची लढाई · पानिपतची तिसरी लढाई · पावनखिंडीतील लढाई · प्रतापगडाची लढाई · राक्षसभुवनची लढाई · वडगावची लढाई · वसईची लढाई · सिंहगडाची लढाई · खर्ड्याची लढाई ·हडपसरची लढाई ·पालखेडची लढाई · पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध ·दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध · तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध · मराठे-दुराणी युद्ध
पुरंदराचा तह · सालबाईचा तह · वसईचा तह
आदिलशाही · मोगल साम्राज्य · दुराणी साम्राज्य · ब्रिटिश साम्राज्य · पोर्तुगीज साम्राज्य · हैदराबाद संस्थान · म्हैसूरचे राजतंत्र
औरंगजेब ·मिर्झाराजे जयसिंह ·अफझलखान ·शाहिस्तेखान ·सिद्दी जौहर ·खवासखान
रायरेश्वर · पन्हाळा · अजिंक्यतारा · तोरणा · पुरंदर किल्ला · प्रतापगड · राजगड · लोहगड · विजयदुर्ग · विशाळगड · शिवनेरी · सज्जनगड · सिंहगड · हरिश्चंद्रगड · रायगड
शिवराज्याभिषेक ·मराठे गारदी · हुजूर दफ्तर · जेम्स वेल्स (चित्रकार) · तंजावरचे मराठा राज्य · कालरेषा
इ.स. १७२१ मधील जन्म
इ.स. १७६१ मधील मृत्यू
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १६ जानेवारी २०१८ रोजी १६:४९ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


Cinema, Poetry & Memoirs - Ranjeet Paradkar रणजित पराडकर (रसप): कट्यार काळजात घुसली - Another Take

चित्रपट, कविता, गझला, क्रिकेट, आठवणी, काही थापा आणि बरंच काही
कविता - मात्रा वृत्त (104)
गझल - गण वृत्त (96)
कविता - गण वृत्त (56)
गझल - मात्रा वृत्त (56)
भावानुवाद - कविता (42)
कट्यार काळजात घुसली - Another Take
चित्रपट 'कट्यार काळजात घुसली' बराच गाजतो आहे. तिसऱ्या आठवड्यातही चित्रपटगृहं चांगलीच गर्दी खेचत आहेत. अपेक्षेविपरित ह्या यशाकडे भेदभावाच्या एका विकृत नजरेतूनही पाहिलं जातंय. मी त्या विषयी बोलणार नाही. मात्र मला तो इतका का आवडला, ह्यावर जरासा विचार केला. इतरांना का आवडला नसेल, ह्याचाही अंदाज घेतला. तेच मांडतोय.
मूळ 'संगीत कट्यार काळजात घुसली' हे ज्यांनी पाहिलं असेल, त्यांना चित्रपट ककाघु कदाचित आवडणार नाही. ह्याची काही कारणं आहेत -
१. पंडितजी व खांसाहेब ह्यांच्या घराण्यांतला संघर्ष चित्रपटात नीट आलेला नाही. पूर्वी घराण्यां-घराण्यांत चढाओढ असायची आणि दुसऱ्या घराण्याच्या कलाकारांना कुणी शिकवत नसत. प्रत्येकाला आपापल्या घराण्याचा पराकोटीचा अभिमान असायचा. ह्या संदर्भातले मोठमोठ्या कलाकारांचे अनेक किस्से प्रसिद्ध आहेत. ह्या पातळीचे मतभेद चित्रपटात न येता ते एक सूडनाट्य होण्याकडे त्याचा कल अधिक वाटतो. थोडक्यात त्याला 'फिल्मी' केलंच आहे.
२. खांसाहेब ही व्यक्तिरेखा चित्रपटात खूपच खलप्रवृत्तीची झाली आहे. मूळ नाटकांत खांसाहेबला असलेली कलेविषयीची ओढ आणि सदाशिवच्या गाण्याबद्दल असलेला आदर चित्रपटात क्वचित दिसतो.
३. उमा-सदाशिवचं प्रेमप्रकरण, सदाशिवचं अचानक कुठून तरी उगवणं, त्याचा आगा-पिच्छा कथानकात कुठेच पुरेसा न उलगडणं अश्या सगळ्या तर साफ गंडलेल्या गोष्टीही चित्रपटात आहेत.
४. ह्याव्यतिरिक्त अजूनही काही लहान-सहान उचक्या घेतल्या आहेत अध्ये-मध्ये.
हा सगळा एक भाग झाला. पण दुसरं असंही आहे -
'ककाघु' चित्रपट बनवताना जर मूळ नाटकात काहीही बदल न करता, जशीच्या तशी संहिता घेतली असती, गाणीही तीच घेतली असती, तर लोकांनी म्हटलं असतं की, 'स्वत:चं contribution काय  ही तर माशी-टू-माशी नक्कल आहे  ही तर माशी-टू-माशी नक्कल आहे
मूळ संहितेपासून थोडी फारकत घेतली, काही गाणी नवीन टाकली, काही बदलली तर लोकांना त्यातही गैर वाटतंय.
थोडक्यात काहीही केलं तरी तुलना अटळ आणि जिथे ही तुलना होणार तिथे 'जुनं ते सोनं' आणि मी माझ्या परीक्षणात म्हटल्याप्रमाणे 'महान कलाकृती एकदाच बनतात, नंतर त्यांच्या प्रतिकृती बनू शकतात' ह्यानुसार 'चित्रपट ककाघु' वर टीका होणारच, हे चित्रपट करण्यापूर्वी करणाऱ्यांना माहित नसेल का  १००% माहित असणार. तरी त्यांनी ही हिंमत केली. स्वत:चं डोकं लावलं, बदल केले. ते आवडले किंवा नावडले, हा वेगळा विषय. पण ते चित्रपटकर्त्यांनी केले, हे त्यांचं औद्धत्य नसून, त्यांची हिंमत आहे आणि तिला दाद द्यायलाच हवी.
हो. स्वतंत्रपणे एक चित्रपट म्हणूनच विचार केला तर चित्रपटात उणीवा आहेत. पण त्या उणीवांवर मात करणाऱ्या दोन गोष्टी चित्रपटात आहेत.
१. सर्वच्या सर्व कलाकारांचा उत्तम अभिनय.
२. दमदार संगीत. (जुनं + नवं)
आता परत हे दोन्ही मुद्दे सापेक्ष असू शकतात. सचिनचा 'खांसाहेब' म्हणून अभिनय अनेकांना 'अति-अभिनय' (Over acting) ही वाटला आहे. पण मला तरी तो तसा वाटला नाही. मुळात तो एक चांगला अभिनेता आहेच, बाकी ते महागुरू वगैरे काहीही असो. त्याला संगीताची उत्तम जाणही आहेच. त्याने केलेला गाण्याचा अभिनय मला तरी कन्व्हीन्सिंग वाटला.
संगीत जर कुणाला आवडलं, नसेल तर असो. माझ्या संगीताच्या समजेबद्दल मला कुठलेही न्यूनगंडदूषित गैरसमज नाहीत. त्यामुळे मला 'तमाशा'चं संगीत भिकार आहे आणि 'कट्यार..' अप्रतिम आहे, असं म्हणायला हिंमतही करावी लागत नाही आणि इतर कुणाच्या मतांमुळे माझं मतही बदलत नाही  देस रागावर आधारलेलं 'मनमंदिरा तेजाने उजळून घेई..' असो की अगदी मुरलेल्या गायकाने बांधलेल्या बंदिशीच्या तोडीचं 'दिल की तपिश..' असो, मी तिथे केवळ गुंग आणि नतमस्तक होतो. 'आफताब' वाली सम तर अशी आहे की अक्षरश: जान निछावर करावी
आधीच म्हटल्याप्रमाणे 'नाटक' आणि 'चित्रपट' ह्यांतली तुलना अटळच आहे. मात्र म्हणून बळंच 'नाटकाची सर नाहीच', 'नाटक पाहिलं नाही, त्याचं जीवन व्यर्थ' वगैरे म्हणत नाकं मुरडणं म्हणजे शुद्ध बाष्कळपणा वाटतो. मुळात दोन माध्यमांत असलेला प्रचंड फरकच इथे लक्षात घेतला जात नाहीये. काही उणीवा नाटकातही आहेत आणि काही चित्रपटातही. किंबहुना, उणीवा ह्या सहसा असतातच असतात. अगदी १००% दोषरहित निर्मिती क्वचितातल्याही क्वचित होत असते. त्या उणीवांना झाकता येईल अशी इतर बलस्थानं असणं महत्वाचं आहे. एक व्यक्ती म्हणून आपल्या सगळ्यांतच दुर्गुण असतात. ते दुर्गुण दुय्यम ठरावेत असे काही सद्गुण अंगी बाणवणं, हा झाला व्यक्तिमत्व विकास. तेच इथे लागू व्हायला हवं.
चित्रपट त्यातील उणीवांसकट अभूतपूर्व आहे, ह्याबद्दल माझ्या मनात तिळमात्रही शंका नाही. मी माझं मत कुणावर लादणार नाही. ज्याला जे मत बनवायचं ते बनवण्यासाठी तो/ ती मोकळे आहेत. मी काल जेव्हा तिसऱ्यांदा 'ककाघु' पाहिला तेव्हा तो पुन्हा तितकाच आवडला. 'सूर निरागस हो..' ने तल्लीन केलं. 'दिल की तपिश..' ने शहारे आणले. 'मनमंदिरा' ने भारुन टाकलं. 'यार इलाही..' ने जादू केली. ही सगळी नवी गाणी मला 'तेजोनिधी..', 'घेई छंद..', 'सुरत पिया की..' च्याच तोडीची वाटली.
तीन वेळा थेटरात पाहिला. आता टीव्हीवर आला की परत पाहीन.
असा चित्रपट, असं संगीत पुन्हा होणे नाही.
आपलं नाव नक्की लिहा
उचलेगिरीस मनाई आहे. लेखकाची पूर्वपरवानगी बंधनकारक.
ये हौसला कैसे झुके..
सांगीतिक गरिबीतलं श्रीमंत वर्ष
बथ्थड चेहऱ्यांची रद्दड स्टोरी (Movie Review - Hate...
कट्यार काळजात घुसली - Another Take
तुला जायचे असेल तर, किमान इतके करून जा..
तुला जायचे असेल तर, किमान इतके करून जा घरासमोरील अंगणी, विषण्ण आकाशमोगरा तुला आवडायचे म्हणुन, झुले थरारून बावरा हरेक फांदीस पापणी, किती...
ताण.. जब तक हैं जान
'स.न.वि.वि. - एक उत्स्फूर्त अनौपचारिक संवादी मैफल'
थोड़ा ज़्यादा, थोड़ा कम - रुस्तम (Movie Review - Rustom)
मोहेंजोदडो - हिंमतीला दाद
जग्गा जासूस आणि 'पण..'
पहिलं प्रेम - चौथीमधलं
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
निलेश पंडित - मराठी कविता
ध्यास गझल मुशायरा - औरंगाबाद
Unique Visitors (१ ऑगस्ट २०११ पासून आत्तापर्यंत)


यासीन मलिक - विकिपीडिया

येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
यासीन मलिक (१९६३) हे जम्मू काश्‍मीर लिबरेशन फ्रंट (जेकेएलएफ) चे प्रमुख आहेत.ते एक काश्‍मीेरवादी नेते आहेत.
इ.स. १९६३ मधील जन्म
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १५ फेब्रुवारी २०१८ रोजी ००:१० वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


वाचा ऑनलाईन दिवाळी अंक: प्रतिभा

वाचा ऑनलाईन दिवाळी अंक: प्रतिभा
व्यास क्रिएशन्सच्या तपपूर्ती वर्षानिमित्त वेगवेगळ्या १२ विषयांच्या दर्जेदार साहित्य फराळचा प्रतिभा दिवाळी अंकामध्ये आस्वाद घ्या
शनिवार स्पेशल : उन्हाळा लागणे म्हणजे का  त्यावरचे घरगुती उपाय बघून घ्या राव
राणीच्या हरवलेल्या हृदयाचं रहस्य...
आयपीएल २०१८ : असा असतो आयपीएल खेळाडू आणि बीसीसीआयमधला करार...
आता फेसबुकवरून करा मोबाईल रिचार्ज कसा  वाचा मग स्टेप बाय स्टेप कृती
च्यायला या बँका बुडतात तरी कशा


Peoples Media Pune - Online Pune News

रोटरी क्लब विजडमच्या वतीने डॉ.अदित्य अभ्यंकर यांना व्यावसाईक गुणवत्ता पुरस्कार प्रदान
रोटरी क्लब ऑफ पुणे विजडमच्या वतीने देण्यात येणारा व्यावसाईक गुणवत्ता पुरस्कार(व्होकेशनल एक्सलन्स अवोर्ड) सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे तंत्रज्ञान विभागाचे अधिष्ठाता(डीन)डॉ.अदित्य अभ्यंकर यांना एअर मार्शल भूषण गोखले(रिटा)यांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला.शाल.श्रीफळ,मानपत्र,व स्मृतिचिन्ह असे पुरस्काराचे स्वरूप होते.प्रभूज्ञान मंदिर नवीपेठ येथील सभागृहात झालेल्या या कार्यक्रम प्रसंगी नियोजित प्रांतपाल रवी धोत्रे,रोटरी क्लब विजडमचे अध्यक्ष रो.रोहित फडणीस,सेक्रे.दिप्ती नाईक,रो.रवींद्र धर्माधिकारी,रो.अर्चना वैद्य,रो.रजनी स्वामी,आदी मान्यवरांच्या बरोबरच पदाधिकारी व रोटेरीयन उपस्थित होते.या प्रसंगी बोलताना भूषण गोखले यांनी देश बदलत आहे.तंत्रज्ञान विकसित होत आहे.अशा वेळी विविध व्यावसाईक कौशल्य असणा-या समर्पित मनुष्यबळाची आवश्यकता आहे असे सांगितले.रवी धोत्रे यांनी समाज हा कृतघ्न नसतो तर कृतज्ञ असतो योग्य वेळी योग्य व्यक्तींना सन्मानित करतो असे सांगितले सत्काराला उत्तर देताना आदित्य अभ्यंकर यांनी पुरस्काराने अधिक जोमाने कामाची प्रेरणा मिळाला असल्याचे सांगितले.
छायाचित्र :डावीकडून दिप्ती नाईक,रोहित फडणीस,सौ.अभ्यंकर,आदित्य अभ्यंकर,भूषण गोखले,रवी धोत्रे
सुलभा तळेकर यांची शिवसेना महिला आघाडी उपशहर संघटिका पदी नियुक्ती
स्पर्धा परीक्षा तयारी करू इच्छिणा-या गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांसाठी आकार फाउंडेशकडून मदतीचा हात
कठुआ ८ वर्षाच्या निष्पाप बालिका बलात्कार व खून
रोटरीच्या वतीने अवयवदान विषयी जागृती कार्यक्रम
संजय वाल्हेकर यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती
संजय चांधेरे यांची महाराष्ट्र शासन विद्युत वितरण नियंत्रण समिती सदस्यपदी नियुक्ती .
गाडीतळ,२२० मंगळवारपेठ येथील स्वच्छतागृहाचे उद्घाटन .
शनिवारवाडा निळा झाला.रविवार ८ एप्रिल ते रविवार १५ एप्रिल पर्यंत निळ्या रोषणाईत न्हाऊन निघणार
खासदार राजू शेट्टी व अब्दुल हाफिज लालाभाई शेख यांना राज्यस्तरीय युवागौरव पुरस्कार जाहीर
अलायन्स क्लब ऑफ पुणेच्या अध्यक्षपदी तेजिंदरसिंग खनूजा
पिपल्स मीडीया पुणे यांना हार्दिक शुभेच्छा
बांधकाम व्यवसायिक. ला.हेमंत मोटाडो 9373312653
संजय वाल्हेकर.विभागप्रमुख वडगावशेरी विधानसभा मतदारसंघ. sanjay_walhekr@yahoo.com 7276485412
राहुल तिकोणे.विजया सोशल फौंडेशन संस्थापक
नगरसेवक मिलिंद काची.प्रबोधन पुणे.
गीता वर्मा (शिवसेना विभाग प्रमुख महिला आघाडी )
उद्योजक गौतम आदमाने वॉटरप्रुफींग कॉन्टॅ्क्टर 9960410606
महेश राजाराम पोकळे,उपविभाग प्रमुख खडकवासला विधानसभा मतदार संघ
सदानंद शेट्टी माजी नगरसेवक
डॉ.सुभानअली एकाब आयुर्वेद सल्लागार www.susabera.com 9823227337
दत्ताभाऊ जाधव शिवसेना कॅन्टोन्मेंट विभाग प्रमुख
सुमित जाधव युवसेना उपविभागप्रमुख Sumitjadhav126@yahoo.com


अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू सह India मध्ये किंमतऑफर & पूर्णतपशील | PriceDekho.com

कूपन, दर cashback ऑफर
लॅपटॉप, पीसी च्या, गेमिंग आणि अॅक्सेसरीज
कॅमेरा, लेन्स आणि अॅक्सेसरीज
टीव्ही आणि मनोरंजन साधने
घर & स्वयंपाकघर उपकरणे
गृह सजावट, स्वयंपाकघर आणि फर्निचर
लहान मुले आणि बेबी उत्पादने
खेळ, फिटनेस आणि आरोग्य
पुस्तके, स्टेशनरी, भेटी आणि मीडिया
भारतातील टॉप 10 मोबाईल
मागचा कॅमेरा [13 MP]
मोबाईल प्रकरणे आणि कव्हर
बिंदू आणि अंकुर कॅमेरे
कंडिशनर्स,वॉशिंग मशिन्स आणि ड्रायरसुद्धा
व्हॅक्यूम & विंडोमध्ये क्लीनर
juicer मिक्सर आणि धार लावणारा
पायांकरीता असलेले कातड्याचे बाह्य आवरण पॅड
मऊ तळव्यांचे आवाज न होणारे बूट
चप्पल आणि फ्लिप flops
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू
* 80% संधी किंमत पुढील 3 आठवडे 10% पडू शकतो की नाही
मिळवा झटपट किमतीत घट ईमेल / एसएमएस
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू किंमतIndiaयादी
वरील टेबल मध्ये अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू किंमत ## आहे.
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू नवीनतम किंमत Apr 17, 2018वर प्राप्त होते
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लूहोमेशोप१८ उपलब्ध आहे.
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू सर्वात कमी किंमत आहे, , जे होमेशोप१८ ( 2,499)
किंमत Mumbai, New Delhi, Bangalore, Chennai, Pune, Kolkata, Hyderabad, Jaipur, Chandigarh, Ahmedabad, NCRसमावेश India सर्व प्रमुख शहरांमध्ये वैध आहे. कृपया कोणत्याही विचलन विशिष्ट स्टोअरमध्ये सूचना वाचा.
PriceDekhoवरील विक्रेते कोणत्याही विक्री माल जबाबदार नाही.
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू दर नियमितपणे बदलते. कृपया अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू नवीनतम दर शोधण्यासाठी आमच्या साइटवर तपासणी ठेवा.
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू - वापरकर्तापुनरावलोकने
चांगले , 1 रेटिंग्ज वर आधारित
आपलाअनुभवसामायिक करा एक पुनरावलोकनलिहा
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू वैशिष्ट्य
अल्काटेल ओट ६०२ड ब्लू
3/5 (1 रेटिंग )
Quick links आमच्या विषयी आमच्याशी संपर्क साधा T&C गोपनीयता धोरण FAQ's


Entertainment | Bobhata

हेल्मेट घालणारा सुपर हिरो बघितलाय का  नसेल तर हा टीझर एकदा बघाच
VFX चा वापर करताना फक्त हिरवा आणि निळा रंगच का वापरला जातो
हे आहेत बिग बॉसच्या घरातले १५ स्पर्धक : दिवस आहेत शंभर, यांनी कसलीय कंबर
दिनविशेष : वाचा ‘चार्ली चॅप्लिन' बद्दल या १० महत्वाच्या गोष्टी
जॅकी चॅनबद्दल या गोष्टी तुम्हांला नक्कीच माहित नसतील...
६५ वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार : नागराज मंजुळे, श्रीदेवी, ए.आर. रहमान...कोणाकोणाला पुरस्कार मिळालेत पहा बरं
अस्सल गावरान तडका आणि सातारी ठसका घेऊन आलीय झक्कास प्रॉडक्शनची वेबसीरीज- 'गांव लई झ्याक'
सैराट नंतर 'नागराज मंजुळे' घेऊन येत आहे नवीन शॉर्ट फिल्म....टीझर बघितला का
आपल्या या १० हिरो-हिरॉईनने खाल्लीय जेलची हवा...कुणाला सर्वात जास्त शिक्षा व्हायला हवी होती असं तुम्हांला वाटतं
परवीन बाबी.. गूढ आयुष्य असलेली ग्लॅमरस आणि शापित अभिनेत्री..
सिंघम अजय देवगणचा वाढदिवस- त्याचा कोणता रोल तुम्हांला जास्त आवडतो
दिनविशेष : ४६ वर्ष मराठी मनावर अधिराज्य गाजवणारा चित्रपट 'पिंजरा'
राडा करणारा 'डेडपूल' येतोय राव...हिंदी ट्रेलर पाह्यलात का
एका ‘न्यूड’ मॉडेलची कहाणी...ट्रेलर बघितला का
मराठी रंगभूमी गाजवणारी १० अजरामर नाटके
'धक धक गर्ल' माधुरीचा अखेर मराठीत सिनेमा येतोय, टीझर पाह्यलात की नाही
१९५१ सालीही बॉलिवूड मध्ये होतं 'कास्टिंग काऊच'...वाचा या फोटोमागची खरी कहाणी
छकुल्याच्या छकुलीचं बारसं...पाहा एकदम मराठमोळं असं काय नांव ठेवलंय ते
या फोटो मध्ये दिसणारी व्यक्ती 'अमिताभ तात्या' आहे की आणखी कोणी
आशुतोष गोवारीकर साकारणार आहेत 'पानिपत'....वाचा चित्रपटाबद्दल महत्वाची माहिती


इंदिरा गांधी पुरस्कार - विकिपीडिया

(इंदिरा गांधी शांती पुरस्कार या पानावरून पुनर्निर्देशित)
येथे जा:	सुचालन, शोधयंत्र
इंदिरा गांधी पुरस्कार किंवा इंदिरा गांधी शांतता पुरस्कार हा भारत सरकारद्वारे दरवर्षी दिला जाणारा एक ख्यातनाम पुरस्कार आहे. हा पुरस्कार जगामधील अशा व्यक्ती किंवा संस्थेला दिला जातो ज्याने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शांतता राखण्यासाठी अथक प्रयत्न केले आहेत.
1986 पार्लमेंटेरियन्स फॉर ग्लोबल ॲक्शन — स्थापना 1978 — आंतरराष्ट्रीय संस्था
1987 मिखाईल गोर्बाचेव जन्म 1931 सोव्हियेत संघ माजी सोव्हियेत नेता
1988 ग्रो हार्लेम ब्रुंड्टलँड जन्म 1939 नॉर्वे नॉर्वेची माजी पंतप्रधान
1989 युनिसेफ est. 1946 संयुक्त राष्ट्रे संयुक्त राष्ट्रांची एक शाखा
1990 सॅम नुजोमा जन्म 1929 नामिबिया First राष्ट्राध्यक्ष of Namibia
1991 राजीव गांधी 1944 – 1991 भारत भारताचे दिवंगत पंतप्रधान
1992 सबुरो ओकिता 1914 - 1993 जपान जपानी अर्थतज्ञ
1993[१] व्हात्स्लाफ हावेल 1936 – 2011 चेक प्रजासत्ताक चेक प्रजासत्ताकाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष
1994 ट्रेव्हर हडलसन 1913 - 1998 युनायटेड किंग्डम वर्णद्वेष विरोधी कार्यकर्ता
1995[२] ओलुसेगुन ओबासान्जो जन्म 1937 नायजेरिया नायजेरियाचा १२वा राष्ट्राध्यक्ष
1996 मेदसें सां फ्रोंत्येर स्थापना 1971 फ्रान्स ऐच्छिक संस्था
1997 जिमी कार्टर जन्म 1924 अमेरिका अमेरिकेचा ३९वा राष्ट्राध्यक्ष
1998 मुहम्मद युनुस जन्म 1940 बांगलादेश ग्रामीण बँकेचा संस्थापक
1999 एम.एस. स्वामीनाथन जन्म 1925 भारत भारतीय कृषी शास्त्रज्ञ
2000 मेरी रॉबिन्सन जन्म 1944 आयर्लंड आयर्लंडची सातवी राष्ट्राध्यक्ष
2001 सादाको ओगाता जन्म 1927 जपान माजी संयुक्त राष्ट्रे निर्वासित उच्चायुक्त
2002[३] श्रीदत रामफल जन्म 1928 गयाना दुसरे राष्ट्रकुल परिषदेचे सचिव
2003[४] कोफी अन्नान जन्म 1938 घाना संयुक्त राष्ट्रांचे सातवे सरचिटणीस
2004[५] महा चक्री सिरिंधोर्न जन्म 1955 थायलंड थायलंडची युवराज्ञी
2005[६] हमीद करझाई जन्म 1957 अफगाणिस्तान अफगाणिस्तानचे १२वे राष्ट्राध्यक्ष
2006[७] वंगारी मथाई 1940 - 2011 केनिया पर्यावरण व राजकीय कार्यकर्त्या
2007[८] बिल व मेलिंडा गेट्स फाउंडेशन स्थापना 1994 अमेरिका दान संस्था
2008[९] मोहमद एल-बरादेई जन्म 1942 इजिप्त आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेचे चौथे प्रमुख
2009[१०] शेख हसीना जन्म 1947 बांगलादेश बांगलादेशची पंतप्रधान
2010[११] लुइझ इनासियो लुला दा सिल्वा जन्म 1945 ब्राझील ब्राझीलचा माजी राष्ट्राध्यक्ष
2011[१२] इला भट्ट जन्म 1933 भारत सेवा संस्थेच्या संस्थापक
2012[१३] एलेन जॉन्सन-सर्लिफ जन्म 1938 लायबेरिया लायबेरियाची राष्ट्राध्यक्ष
2013[१४] आंगेला मेर्कल जन्म 1954 जर्मनी जर्मनीची विद्यमान चान्सेलर
2014[१५] इस्रो स्थापना 1969 भारत भारतीय अंतराळ संस्था
भारतीय सन्मान व पुरस्कार
गांधी शांती पुरस्कार • इंदिरा गांधी पुरस्कार
भारतरत्‍न • पद्मविभूषण • पद्मभूषण • पद्मश्री
साहित्य अकादमी फेलोशिप • साहित्य अकादमी पुरस्कार
दादासाहेब फाळके पुरस्कार • राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार
संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप • संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार • ललित कला अकादमी फेलोशिप
राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार · अर्जुन पुरस्कार · द्रोणाचार्य पुरस्कार (अनुशिक्षण)
परमवीर चक्र • महावीर चक्र • वीर चक्र
अशोक चक्र पुरस्कार • कीर्ति चक्र • शौर्य चक्र
सेना पदक (सेना) · नौसेना पदक (नौसेना) · वायुसेना पदक (वायुसेना) · विशिष्ट सेवा पदक
परम विशिष्ट सेवा पदक • अति विशिष्ट सेवा पदक
येथे काय जोडले आहे
या पानातील शेवटचा बदल १९ जून २०१५ रोजी ११:४४ वाजता केला गेला.
येथील मजकूर हा क्रियेटीव्ह कॉमन्स अट्रीब्युशन/शेअर-अलाईक लायसन्स या अंतर्गत उपलब्ध आहेत;अतिरिक्त अटी लागू असू शकतात. अधिक माहितीसाठी हे बघा वापरण्याच्या अटी.


sports news football चाहते मालीसोबत; पण सरशी स्पेनची | eSakal

चाहते मालीसोबत; पण सरशी स्पेनची
गुरुवार, 26 ऑक्टोबर 2017
नवी मुंबई- विश्‍वकरंडक सतरा वर्षांखालील फुटबॉल स्पर्धेतील ब्राझील- इंग्लंड उपांत्य लढतीस लाभलेल्या विक्रमी प्रतिसादाची चर्चा सुरू असतानाच नवी मुंबईतील डी. वाय. पाटील स्टेडियमवरील माली- स्पेन लढतीसही चाहत्यांनी विक्रमी प्रतिसाद दिला; पण यात सरशी झाली ती पारंपरिक टीका-टाका हा पासेसवर भर देणारा खेळ यशस्वी केलेल्या स्पेनची. स्पेनने ३-१ असा विजय मिळविला. आता युरोपीय स्पर्धेप्रमाणेच स्पेन आणि इंग्लंड विश्‍वकरंडक सतरा वर्षांखालील विजेतेपदासाठी लढतील.
नवी मुंबई- विश्‍वकरंडक सतरा वर्षांखालील फुटबॉल स्पर्धेतील ब्राझील- इंग्लंड उपांत्य लढतीस लाभलेल्या विक्रमी प्रतिसादाची चर्चा सुरू असतानाच नवी मुंबईतील डी. वाय. पाटील स्टेडियमवरील माली- स्पेन लढतीसही चाहत्यांनी विक्रमी प्रतिसाद दिला; पण यात सरशी झाली ती पारंपरिक टीका-टाका हा पासेसवर भर देणारा खेळ यशस्वी केलेल्या स्पेनची. स्पेनने ३-१ असा विजय मिळविला. आता युरोपीय स्पर्धेप्रमाणेच स्पेन आणि इंग्लंड विश्‍वकरंडक सतरा वर्षांखालील विजेतेपदासाठी लढतील.
गुवाहाटीऐवजी कोलकत्यात झालेल्या ब्राझील- इंग्लंड उपांत्य लढतीचा प्रतिसाद विक्रमी होता, त्या तुलनेत माली- स्पेन सामन्याची फारशी चर्चाही नव्हती; पण अमेरिका- कोलंबिया या अखेरच्या साखळी सामन्यास लाभलेल्या २८ हजार चाहत्यांच्या तुलनेत आज लाभलेला सुमारे ३९ हजार चाहत्यांचा प्रतिसाद विक्रमीच म्हणता येईल.
छोटेछोटे पास देत प्रतिस्पर्ध्यांना जेरीस आणण्याची स्पेन रणनीती मालीच्या आक्रमक खेळापेक्षा चांगलीच भारी पडली. त्यांचे आणि मालीचे चेंडूवरील वर्चस्व सारखेच होते; पण स्पेन नेमबाजीत तसेच गोलक्षेत्रातील वर्चस्वात जास्त सरस होते. स्पेनचे गोलचे प्रयत्न मालीच्या तुलनेत खूपच कमी (१०-२९) होते, पण स्पेनचे दहापैकी सात शॉट्‌स ऑन टार्गेट होते, तसेच त्यांनी मालीचे नऊचे गोलचे प्रयत्न अपयशी ठरवले. या स्पर्धेत सर्वाधिक गोलच्या क्रमवारीत दुसरा असलेला स्पेन कर्णधार ॲबेल रुईझ याने दोन
गोल करीत स्पेनच्या विजयात मोलाची कामगिरी बजावली. स्पेनने ७१ व्या मिनिटास घेतलेली ३-० आघाडी तीन मिनिटांनी कमी करण्यात माली यशस्वी ठरले खरे; पण त्यापेक्षा जास्त यश त्यांना आले नाही.
स्पेनने यापूर्वीच आम्ही आमचा खेळ करणार, प्रसंगी मालीस आमच्या पद्धतीने खेळ करावा लागेल हे सांगितले होते, तेच घडले. मालीने उत्तरार्धात पासवर जास्त भर देत स्पेनइतकेच पास केले, त्यामुळे स्पेनचे पासवरील वर्चस्व ३९०-३८७ झाले, पण स्पेनचे गोलक्षेत्रातील पासेसच्या यशाच्या जवळपासही माली पोचू शकले नाहीत, यानेच निकाल ठरला.
कुणीगल, सोरबमध्ये बंधू आमनेसामने
बंगळूर - निवडणूक ही अशीच असते. येथे रक्ताच्या नात्याला किंमत नसते. पिता-पुत्र, भाऊ-भाऊ, बहिणी-बहिणी, मामा-भाचा अशा अनेक नातेसंबंधांतील लढती आपण आजवर...
अखिल भारतीय ब्राह्मण महासंघाच्या वतीने विविध क्षेत्रातील मान्यवरांचा गौरव
नवी सांगवी (पुणे)- "स्वधर्माचा स्वाभिमान बाळगत असताना इतर धर्माचा अवमान होणार नाही, याची काटेकोरपणे काळजी घ्यायला हवी. इतर धर्मांचा आदर करणे हे...
पाटबंधारे विभागाकडून शेतीसाठी पाणी मिळत नसल्याने शेतकऱ्याची आत्महत्या
वालचंदनगर- इंदापूर अर्बन बॅंकेचे विद्यामन संचालक व शेतकरी वसंत सोपान पवार (वय ४८, रा.बेलवाडी ) यांनी पाटबंधारे विभागाकडून शेतीसाठी पाणी...
नदालची अंतिम फेरीत धडक
माँटे कार्लो - स्पेनच्या रॅफेल नदाल याने माँटे कार्लो मास्टर्स टेनिस स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत धडक मारली. त्याने बल्गेरियाच्या ग्रिगॉर दिमीत्रोवला...
लेग स्पीनर्सची आयपीएल - कपिल
मुंबई - आयपीएलमध्ये लेग स्पीनर इतर गोलंदाजांच्या तुलनेत यशस्वी होताना दिसत आहेत. म्हणूनच की काय, भारताचा यशस्वी ऑफ स्पीनर आर. अश्‍विनही...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


कोकण खासियत Konkan Khasiyat

नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
कोकण खासियत | Konkan Khasiyat कोकणातील जुन्या-नव्या शाकाहारी पाककृती
कोकणातले बरेचसे खाद्यपदार्थ तांदळाचे, तांदळाच्या रव्याचे किंवा पिठाचे असतात.
आगजाळ करणारे तिखट पदार्थ जवळजवळ नसतातच.
खास कोकणच्या पाण्याची चव असणारे, खार्‍या हवेत वाढलेल्या रसदार खोबर्‍याची रुची असलेल्या
खाद्यपदार्थांची रंगत काही न्यारीच असते अशा खाद्यपदार्थांचा परिचय करून देणारं हे पुस्तक वाचताना तुमच्यापैकी बर्‍याचजणांना आपल्या आई-आजीच्या हातच्या स्वयंपाकाची चव आठवेल
स्वादिष्ट सीकेपी पदार्थ | Swadishta CKP Padartha
संपूर्ण पाककला (शाकाहारी + नॉनव्हेज) Sampoorna Pakakala(Veg + NVeg)
लज्जतदार मालवणी | Lajjatdar Malvani
दाक्षिणात्य पाककृती | Dakshinatya Pakakruti
नवीन पुस्तकं / New Releases
राजकारण-समाजकारण / Social - Political
उपयुक्त विज्ञान / Useful Science
व्यक्तिमत्त्व विकास / Self-Help
महत्त्वाची पुस्तकं / Best Sellers
|| घराला समृद्ध करणारी पुस्तकं ||


kankavali konkan news savdav waterfall सावडाव धबधब्याकडे पर्यटकांचा ओघ सुरू | eSakal

सावडाव धबधब्याकडे पर्यटकांचा ओघ सुरू
सोमवार, 19 जून 2017
कणकवली - यंदा मॉन्सूनपूर्व आणि मॉन्सूनचा पाऊस जोरदार बसरला. यात सावडावचा धबधबा पूर्ण क्षमतेने प्रवाहित झाला असून वर्षा पर्यटनाचा आनंद घेण्यासाठी पर्यटकांचा ओघ सुरू झाला. आज अनेक कुटुंबांनी सावडाव धबधब्याचा आनंद लुटला.
कणकवली - यंदा मॉन्सूनपूर्व आणि मॉन्सूनचा पाऊस जोरदार बसरला. यात सावडावचा धबधबा पूर्ण क्षमतेने प्रवाहित झाला असून वर्षा पर्यटनाचा आनंद घेण्यासाठी पर्यटकांचा ओघ सुरू झाला. आज अनेक कुटुंबांनी सावडाव धबधब्याचा आनंद लुटला.
मुंबई गोवा राष्ट्रीय महामार्गावरून प्रवास करणाऱ्या पर्यटकांसाठी अगदी हाकेच्या अंतरावर सावडाव धबधबा आहे. कणकवलीपासून अकरा किलोमीटर तर मुंबई-गोवा मार्गावरील सावडाव फाट्यावरून अवघ्या सहा किलोमीटरवर हा धबधबा जिल्हयातील पर्यटकांचे केंद्रबिंदू झाला आहे. महामार्गापासून सावडावच्या दिशेने जाणारा वळणावळणाचा रस्ता थेट धबधब्यापर्यंत जातो. तेथे गेल्यानंतर लगेचच पांढराशुभ्र धबधबा दृष्टिक्षेपात पडतो.
महामार्गापासून खूप दूर नाही; पण वस्तीच्या जवळही नाही अशा ठिकाणी धबधबा आहे. धबधब्यापर्यंतचा रस्ता पक्‍का डांबरी आहे. याखेरीज पर्यटकांसाठी पायऱ्या केल्या. तसेच बैठक व्यवस्थाही केली आहे. यामुळे धबधबा न्याहाळण्याचा आनंद पर्यटकांना घेता येत आहे. धबधब्याखाली मोठा डोह असल्याने मनमुराद स्नानाचाही आनंद लुटता येतो. दरवर्षी धबधब्यात अतिउत्साही पर्यटकांकडून दारूच्या बाटल्या फोडल्या जातात, यामुळे स्नानासाठी जोखिम घेऊनच डोहात उतरावे लागत असल्याची प्रतिक्रिया पर्यटकांकडून व्यक्‍त झाली.
दरम्यान, राष्ट्रीय महामार्ग ते सावडाव धबधब्यापर्यंतचा रस्ता खड्डेमय झाल्याने पर्यटकांकडून नाराजी व्यक्‍त करण्यात आली. सावडाव धबधबा आणि भोवतालचा परिसर न्याहाळण्यासाठी मनोरा बांधला. मात्र याचे काम निकृष्ट झाल्याने हा मनोरा पर्यटकांसाठी बंदच ठेवला आहे. पर्यटकांना कपडे बदलण्यासाठीही जुनीच व्यवस्था आहे. यंदापासून सावडाव धबधब्याच्या ठिकाणी येणाऱ्या पर्यटकांकडून कर वसुली होणार असल्याचे प्रशासनाकडून जाहीर केले होते. मात्र अद्याप पर्यटन कराची आकारणी सुरू झालेली नाही. सावडाव धबधब्याच्या ठिकाणी अतिउत्साही आणि मद्यधुंद पर्यटकांकडून हाणामारीचे प्रकार घडतात.
जेव्हा एअर इडियाच्या विमानाची खिडकी निखळते...
नवी दिल्ली : अत्यंत जलद प्रवास म्हणून विमान सेवेकडे पाहिले जाते. विमानातील व्यवस्था ही इतर प्रवासी सुविधा पुरविणाऱ्यांपेक्षा विशेष अशी मानली जाते....
बोर्डी- मोफत वैद्यकीय शिबीरात 200 रुग्णांची तपासणी
बोर्डी- बोर्डी महिला नागरी सहकारी पतसंस्था आणि नवी मुंबई येथील डॉ. जी.डी. पोळ फाउंडेशन संचलीत वाय.एम.टी.आयुर्वेदिक वैद्यकीय महाविद्यालय आणि...
खामखेडा- नियम डावलुन गतिरोधकांची उभारणी; नागरिकांना त्रास
खामखेडा (नाशिक)- सन २०१७/१८ या आर्थिक वर्षातील जिल्ह्यातील अनेक रस्त्यांचे कामे झालीत. तसेच दुरुस्तीच्या झालेल्या जिल्हाभरातील विविध रस्त्यांवर...
बागलाणच्या पश्चिम पट्यातील डोंगर जळून खाक; आग विझवण्यासाठी वनविभागाचा कोणताच प्रयत्न नाही
तळवाडे दिगर (जि. नाशिक) - प्राचीन ऐतिहासिक काळापासून असलेल्या बागलाण तालुक्यातील डोंगरांना लागणाऱ्या वणव्यामुळे धगधगणारी आग आणि डोळ्यासमोर शेकडो...
पोलिसाने घातली निरीक्षकाच्या दालनात दुचाकी
बीड - येथील पोलिस मुख्यालयात एका पोलिस कर्मचाऱ्याने राखीव पोलिस निरीक्षकांच्या दालनात दुचाकी घालून त्यांना शिवीगाळ करीत धमकावले. यावेळी सहायक महिला...
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
रिफंड आणि इतर आर्थिक व्यवहार
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
तनिष्का स्त्री प्रतिष्ठा अभियान
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
सकाळ इंटरनॅशनल लर्निंग सेंटर
eSakal च्या बातम्यांसाठी सबस्क्राईब करा
eSakal च्या महत्वाच्या बातम्यांची आणि ब्रेकिंग न्यूजची नोटिफिकेशन्स तत्काळ मिळविण्यासाठी सबस्क्राईब करा.
* आपण नोटिफिकेशनसंबंधी हवे ते बदल ब्राऊजर सेटिंग्जमध्ये जाऊन कधीही करू शकता.


मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल मधील Keyboard shortcuts - Function Keys - NetBhet नेटभेट

मित्रहो, मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल मधील Keyboard shortcuts संबंधी माहिती आपण यापुर्वीच्या काही लेखांमध्ये घेतली आहे. आज आपण मायक्रोसॉफ्ट एक्सेल मधील काही Advance Keyboard shortcuts बद्दल जाणून घेणार आहोत.
संगणकाच्या कीबोर्ड वर बारा function keys असतात. या function keys चा वापर एक्सेलमध्ये shortcut म्हणून कसा करावा ते आपण पाहुया.
खाली सर्व function keys चे काय काम आहे हे लिहिले आहे. आणि प्रत्येक Function Key कशी वापरावी हे दाखविण्यासाठी एक व्हीडीओ येथे देत आहे. हा व्हीडीओ पाहिल्यानंतर तुमची excel keyboard shortcuts चे expert बनण्याच्या दिशेने वाटचाल नक्कीच सुरु झालेली असेल.
F1 HELP / मदत चा शॉर्टकट
F2 सिलेक्ट केलेल्या सेल मध्ये EDIT करण्यासाठी (Double click)
F3 फॉर्म्युला ठरावीक नावांच्या सहाय्याने मांडणे
F4 शेवटची Command वा Action पुन्हा करणे
F6 स्प्लिट विंडोमधील प्रत्येक भागामध्ये जाण्याकरीता
F7 स्पेलींग तपासण्याकरीता शॉर्टकट
F8 एकापेक्षा अधिक cells सिलेक्ट करण्याकरीता
F9 फॉर्म्युला व त्यामधील किंमती तपासण्याकरीता
F10 मेनुबार मधील विविध पर्याय निवडण्याकरीता
असे अनेक उपयोगी व्हीडीओ पाहण्यासाठी नेटभेट च्या Youtube channel ला अवश्य भेट द्या आणि Subscribe करा.
Enter your email address / खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या.
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
ब्लॉग टीप्स (Blog Tips)
व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management)
अर्थ- व्यवहार (Personal Finance) इंटरनेट (internet) उद्योजकता (Entrepreneurship) कारकीर्द (Career) ब्लॉग टीप्स (Blog Tips) भाषा मोबाइल (Mobile) व्यक्तिमत्व विकास (Personality Development) व्यवस्थापन (मॅनेजमेंट - Management) संगणक सृजनशीलता (Creativity) सोशल मिडिया (Social Media)
नेटभेटवरील लेख ईमेलद्वारे मिळविण्यासाठी खालील रकान्यात तुमचा इमेल पत्ता द्या:
मराठी गाणी मोफत डाउनलोड करण्यासाठीचे पाच सर्वोत्तम पर्याय
खिशात ५०० रुपये घेऊन आलेल्या शेतकऱ्याच्या मुलाने उभी केली ३३०० करोडची कंपनी
 नेटभेट फोरमवर (Forum) आपले स्वागत आहे
कोणता व्यवसाय सुरु करावा - हे माहित नसतानाही उद्योगाची सुरवात कशी करावी


स्टॉकहोम जल परिषद | इंडिया वाटर पोर्टल (हिन्दी)

इंडिया वाटर पोर्टल (हिन्दी)
पानी की वेबसाईटें, ब्लॉग, वेबपेज
सम्पूर्ण कृषि जल प्रबंधन
सामाजिक पहलू और विवाद
सूचना का अधिकार अधिनियम
ग्लोबल वार्मिंग व जलवायु परिवर्तन
क्या आप जानते है
लेखक की और रचनाएं
पाणी प्रभावांचे शिखर संमेलन (Water Impact Summit)
अन्न सुरक्षेसाठी जल व्यवस्थापन
पद्मविभूषण गोविंदभाई श्रॉफ स्मृती पुरस्कार -२०१७
जलतरंग - तरंग 24 : तरंगविलय
जलतरंग - तरंग 23 : जलसहभागिता
जलतरंग - तरंग 22 : सरोवरांचे व्यवस्थापन
जलतरंग - तरंग 21 : सिंचनाच्या जागतिक मंचावर
जलतरंग - तरंग 19 : नर्मदा संवाद
जलतरंग - तरंग 20 : भारताचे आंतरराष्ट्रीय जल
जलतरंग - तरंग 27 : जलसंसाधन मंत्रालयाचा कार्यभार
जलतरंग - तरंग 18 : नर्मदेचा तिढा
जलतरंग - तरंग 16 : केंद्रिय जल आयोगाच्या मर्यादा व अडचणी
जलतरंग - तरंग 15 : केंद्रिय जल आयोगाचे राष्ट्रीयस्थान
जलतरंग - तरंग 14 : केंद्रीय जल आयोगाची व्यापकता
जलतरंग - तरंग 13 : केंद्रीय जलव्यवस्थापनेतील व्यापकता
जलतरंग - 12 : लाभक्षेत्रविकास
जलकुंडातून शाश्‍वत ग्रामीण पाणी पुरवठा
जलयुक्त शिवार अभियान आणि महाराष्ट्र शासनाची भूमिका
अजरामर जल साहित्य - माते नर्मदे
जलगुणवत्ता तपासणी - एक काळाची गरज
अन्न सुरक्षितता आणि पाणी
पंजाबमधील पीक बदल आणि त्याचा भूजलावर होणारा परिणाम
समन्यायी पाणी वाटप - एक ऐतिहासिक लढा
पाणीवापर संस्था शेतकऱ्यांना वरदान
जलश्री : मूळजी जेठा महाविद्यालय जळगाव
महाराष्ट्र - तेलंगणा आंतरराज्य लेंडी प्रकल्प : एक दृष्टिक्षेप
वारसा पाण्याचा - भाग 22
जलतरंग - तरंग 23 : जलसहभागिता
प्लास्टिक से परहेज करें
पर्यावरण क्या, क्या नहीं
थार की गहराई से
युद्ध और शांति के बीच जल - भाग चार
ओमेगा-3 वसीय अम्ल का महत्त्व
तीस्ता नदी जल समझौते की चुनौतियाँ और सम्भावनायें
स्वास्थ्य का संकट मोबाइल फोन
जिन्दगी में जहर घोल रहा है माइक्रोबीड्स
वायु, जल और भूमि प्रदूषण
टांका द्वारा मरुस्थल में वर्षाजल संग्रहण
जल का प्रणय निवेदन
पर्यावरण की रक्षा, अपने होने की रक्षा है
विकलांग हो गया विनोबा भावे का बसाया गांव
विकास की विकृत अवधारणा
झींगों के साथ रेतीले झींगों के पालन की संभावना
फूड प्रोसेसिंग सेक्टर नए दौर ने जोड़े नए अवसर (Opportunities in food processing sector)
ग्रामीण क्षेत्रों में वर्षाजल संचयन व रिचार्ज तकनीक अनुरेखण की विधियां
खुले में शौच मुक्त निर्मल भारत बनाने के लिये प्रधान मंत्री जी से निवेदन
Home » स्टॉकहोम जल परिषद
(स्टॉकहोम जलपुरस्कार मिळाल्यानंतरचे तेथील समारंभातील मा.आ. चितळे यांचे भाषण दिनांक: १३ ऑगस्ट १९९३ आज या घटनेला २५ वर्ष पूर्ण झाली आहेत. त्या प्रीत्यर्थ या लेखाचे प्रयोजन)
जलस्त्रोतांचे विकास व व्यवस्थापन यांतील काही अडचणी :
पाण्याचा आरोग्यावरील प्रभाव आणि पाण्याचा पर्यावरणीय सहभाग या बद्दल समाजामध्ये वाढणारी जागरुकता, यामुळे पाण्याच्या गुणवत्तेविषयी पूर्वी कधीही झाले नसेल इतक्या मोठ्या प्रमाणात भविष्यात जलवैज्ञानिक प्रबोधनाचे काम करावे लागणार आहे. परंपरेने पाण्याच्या हाताळणीचे सारेच काम बांधकाम अभियंत्यांवर सोपवलेले असे, कारण जलविकासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात त्यातील बरेचसे काम हे केवळ यशस्वी बांधकामे उभी करणे एवढ्यापुरते सीमित असे.
आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर गेली चार दशके पाणी हा विषय या न त्या स्वरुपात चर्चेत आहे. ज्यावर पुरेसा उहापोह झालेला नाही असा एकहि मुद्दा आता शिल्लक नसावा. त्यामुळे यापुढे येणार्‍या परिस्थितीचा धावता आढावा घेण्याचा आजचा हा मर्यादित प्रयत्न आहे. येत्या काळात आपल्यासमोर येऊ घातलेल्या अडचणींचा उहापोह त्यांत आहे.
पाण्याबरोबरची असमान सामाजिक नाती :
आता हे मान्य झाले आहे की जगातील भिन्न प्रदेशांतील मानव समूहांचे पाण्याशी असणारे नाते वेगवेगळ्या स्वरुपाचे असते. हवामानाखेरीज भूप्रदेशाच्या स्वरुपाचाही या नात्यावर प्रभाव पडतो. बर्फाळ प्रदेश, डोंगराळ प्रदेश, मशागतींचा सपाट प्रदेश, नद्यांच्या मुखाजवळील त्रिभुजप्रदेश किंवा कालव्यांच्या सिंचनाखालील प्रदेश या जलवैज्ञानिक दृष्ट्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या रचना आहेत. त्यांच्यासाठी विकासाच्या भिन्न भिन्न प्रणालींची आणि व्यवस्थापनाच्या निरनिराळ्या पध्दतींची आवश्यकता आहे.
कोरड्या अविकसित प्रदेशांमध्ये जलसंगोपनाचा सर्वाधिक प्रयत्न हा मोठया प्रमाणात पाण्याची उपलब्धता वाढवण्यासाठी करावा लागतो. परंतु समशीतोष्ण प्रदेशातील ज्या औद्योगिक देशांनी विविध उपयोगांसाठी पाण्याचे जलस्त्रोत कुशलतेने कामी लावण्याची प्राथमिक विकासाची पायरी पूर्ण केली आहे, तेथे जलसंगोपनाचा मुख्य प्रयत्न हा पाण्याची गुणवत्ता सांभाळण्यासाठी करावा लागत आहे. अशा देशांमध्ये सुध्दा प्रदूषण रोखण्याच्या उपायांवरील भर हा त्या त्या देशांच्या विकासाचा स्तर आणि तेथे उपलब्ध असणारे तंत्रज्ञान याप्रमाणे बदलताना दिसतो. ’ दि युनायटेड नेशन्स इकॉनॉमिक कमिशन फॉर युरोप ’ ने पाण्याचा वापर आणि जलप्रदूषण नियंत्रण या विषयावरील त्यांच्या १९८९ च्या अहवालात असे स्पष्टपणे म्हटले आहे की ’(युरोपमध्ये) भविष्यातील मूलभूत प्रश्न हा पाण्याची गुणवत्ता पूर्ववत करणे व त्या दिशेने जलसंस्थांचे पुनर्वसन करणे हा राहील. ’
म्हणून जागतिक पाणी परिस्थितीचा सरसकट एकाच प्रकारे विचार करण्यापेक्षा वातावरणीय दृष्टीने भिन्न असणात्या प्रदेशांच्या स्थानिक पाणी परिस्थितीला अनुसरुन त्याचा वेगळा विचार करण्याचा युनेस्कोचा प्रयत्न अत्यंत प्रशंसनीय आहे. युनेस्कोने ’ उष्णकटिबंधीय प्रदेशांमध्ये पाण्याची हाताळणी कशी करावी ’ यासाठी स्वतंत्र पुस्तिका या अगोदरच प्रकाशित केल्या आहेत. त्यांत त्यांनी असे निदर्शनास आणून दिले आहे की या उष्णकटिबंध भागातील पाण्यासाठी लागू करायची सूक्ष्म जीवशास्त्रीय मानके समशीतोष्ण प्रदेशांसारखीच ठेवणे चूक आहे. सूर्याच्या उष्णतेची तीव्रता आणि त्यामुळे जास्त गतीने होणारे प्रकाश संश्र्लेषण यामुळे उष्णकटिबंधीय प्रदेशांत पाण्याचा गढूळपणा वाढून त्यांत अनेक प्रकारच्या जीवाणूंची व रोग जंतूंची निर्मिती यांत वाढ होते. नापीक ओसाड असणारे वाळवंटी कोरडे प्रदेश आणि नद्यांच्या मुखांचे पाण्याच्या संपृक्ततेचे प्रदेश यांसाठीही अशाच स्वतंत्र पुस्तिका ते लवकरच प्रकाशित करतील असे दिसते.
पूर्वग्रहांवर आधारित विचारसरणी :
पाणी परिस्थितीच्या स्थानिक प्रभावामुळे तेथील माणसांचे अनुभव विश्व त्यांत बंदिस्त होऊन जागतिक जलप्रश्नांची व्यापक समज त्यांना येणे हे खूपच अवघड होते. जलवैज्ञानिक दृष्ट्या भिन्न भिन्न परिस्थितींची आणि त्यांतून उद्भवणार्‍या भिन्न भिन्न प्रश्नांची कल्पना करणे हेच पुष्कळांना अवघड जाते. यामुळे विविध प्रदेशांच्या आकलनात तफावत पडते. परिणामी त्याबाबतच्या आंतरराष्ट्रीय संवादात दर्‍या निर्माण होतात.
एखाद्या व्यक्तीचे मन, ती व्यक्ती जेथे राहाते व काम करते त्या समाजाची आर्थिक स्थिती व पाण्याच्या वापराची त्या ठिकाणची समाजाची पध्दत यामुळे प्रभावित झालेले असते व त्या अनुभवांमध्ये सीमित रहाते. पाण्याच्या संबंधातील निसर्गातील असमानता व त्यामुळे तेथील विकास स्तरांतील तफावत ही कारणे अशा व्यक्तीकडून साधारणत: दुर्लक्षिली जातात. त्यामुळे जलविकास व व्यवस्थापन याबाबतच्या एखाद्या ठिकाणी यशस्वी ठरलेल्या योजना अजाणतेपणे सार्वत्रिक उपयोगाच्या म्हणून प्रायोजित होऊ शकतात. वस्तुत: त्यांचा अन्य प्रदेशांच्या गरजांशी मेळ नसतो. अशा धोक्यांपासून सर्वांना सावधपणे दूर रहायला हवे.
विकसनशील देशांच्या आधुनिकीकरणाचा कार्यक्रम ठरवतांना पाणी उपलब्ध करण्याच्या आणि वापरण्याच्या तेथील पारंपारिक पध्दती पूर्णपणे दूर सारुन त्या जागी स्थानिक परिस्थितीशी मेळ न बसणार्‍या पध्दती आणि रचना बसविण्याऐवजी, तेथे अस्तित्वात असलेल्या कार्यपध्दतींतच नवीन शास्त्रीय ज्ञानावर आधारित सुधारणा टप्प्याटप्प्याने केल्या गेल्या पाहिजेत. जमीन, पाणी आणि समाज मिळून एक घट्ट विणीचा त्रिकोण असतो. त्या त्रिकोणाच्या तिन्ही बाजूंची इष्टतम जोडणी साधू शकणारे तंत्रज्ञानच स्थानिक स्थितीत मूळ धरुन फोफावू शकते. परंतु अजूनही अविकसित समाजासाठी पुरस्कृत केल्या जाणार्‍या योजना पुष्कळदा अती भांडवलप्रधान आणि औद्योगिक उत्पादनांचा अतिरिक्त वापर करण्याकडे झुकतात. शेतीत पर्णाच्छादन पध्दत (मल्चींग) पाणी बचतीसाठी स्थानिक साहित्य व मजुरांच्या सहाय्याने अनुसरण्यापूर्वी एकदम ठिबक यंत्रणा स्वीकारण्यासाठी सांगितले जाते आहे.
कालव्यांना अस्तर लावणे किंवा सिंचनाचे पाणी वितरण्यासाठी नलिकांचा वापर करणे या सारखी पाण्याच्या बचतीची तंत्रे यांच्या कार्यवाहीसाठी मोठ्या प्रमाणावर भांडवल, साधनसामुग्री व उर्जेचीही गरज असते. अशा रचनांमधून देखभाल आणि व्यवस्थापनातील जनतेचा व्यापक सहभाग जणूं अनावश्यक ठरवला जातो. भारतातील कोसी खोर्‍यात बांबूच्या कूपनलीकांचा व जागोजागी सहजपणे हलवता येणार्‍या छोट्या पंपांचा उपयोग करुन फार कमी खर्चात भूजलाच्या सिंचनाखालचे क्षेत्रफळ वेगाने वाढत गेल्याचे लक्षांत आले आहे. अशा पध्दती इतरत्रहि सहजपणे अनुकरण करता येण्यासारख्या असूनही, त्या रचना वित्तीय सहाय्य देणार्‍या बँकांच्या सध्याच्या नियमावलीत बसत नसल्याने त्यांना वित्तीय अनुदानांपसून वंचित रहावे लागते. स्थानिक स्वस्त साधने व श्रमिकांच्या पुनरावर्ती रोजगार सहभागितेपेक्षा एकदाच करावयाच्या भांडवलप्रधान मांडणीवर वित्तीय सहायता देण्यार्‍या कार्यक्रमांवर भर दिला जातो.
तंत्रज्ञानावर आधारित आधुनिक विकास प्रयत्नांमुळे विकसित जगाच्या तोडीचे व पुरेसे आकर्षक असे कांही नमुने विकसनशील देशांत निर्माण होतात. परंतु एकंदर लोकसंख्येचा व भूक्षेत्राचा मोठा भाग प्रत्यक्षांत मात्र अशा उपायांपासून दीर्घकाळ वंचित राहातो. त्यामुळे त्या समाजात अधिक तणाव निर्माण होतात. म्हणून विकासाच्या पथदर्शी योजनांना ’अनुकरणीयते’ च्या शक्यतेचा महत्त्वाचा निकष लावणे आवश्यक आहे. तसे झाले तरच मोठ्या लोकसंख्येला वा विस्तृत प्रदेशाला अल्प कालावधीत अपेक्षित फायदे उपलब्ध होतील. पण ’ अनुकरणीयते ’च्या निकषाला आजपर्यंतच्या विचारपध्दतीत महत्त्व दिले गेलेले नाही. उच्च कार्यक्षमतेच्या महागड्या योजना एका बाजूला तर तुलनेने स्वस्त व मोठ्या प्रमाणावर वापरता येऊ शकण्यासारख्या सर्वसाधारण पध्दतीच्या विकास योजना दुसर्‍या बाजूला यांमधील हे द्वंद आहे. केवळ तात्विकदृट्या इष्ट अशा कार्यपध्दतींची निवड न करता, प्रत्यक्षांत व्यवहारांतील व्यापक वापरासाठी शक्य व अनुकूल असतील अशा रचनांची निवड केली गेली पाहिजे. याचा अर्थ असा नव्हे की फक्त छोटेखानी, साध्या व सोप्या पध्दतीच उपयोगात आणाव्यात. पण उदिष्टे अशी ठरवायला हवीत की किमान काही फायदे अंशत: तरी मोठ्या जनसंख्येपर्यंत विनाविलंब पोहोचतील.
पीकपाणी व्यवस्थापनात हरितगृहे अत्यंत आदर्श आहेत. पण विकसनशील देशांतील ग्रामीण प्रदेशाचा सर्वदूर कायापालट होण्यापूर्वी ती केवळ काही प्रदर्शनीय स्थाने म्हणूनच विकासाच्या सुरुवातीच्या कालखंडात राहतील. अमेरिका व जपान यासारख्या धनाढ्य देशांत सुध्दा सांडपाणी शुध्दीकरणाच्या आधुनिक पध्दतींचा वापर करण्यासाठी एकमुखी पाठिंबा व आग्रह असूनही अशा आधुनिक तंत्रपध्दतींच्या सेवा त्यांच्या सर्व लोकसंख्येपर्यंत पोहोचू शकलेल्या नाहीत. त्यामुळेच असा प्रश्‍न निर्माण होतो की विकसनशील देशांना सांडपाणी व्यवस्थापनात त्यांच्यासारख्या पध्दती अंगिकारणे कितपत शक्य होईल. यादृष्टीने प्रो. हारमूस यांनी या वर्षीच्या स्टॉकहोम जल परिषदेत आयोजीलेल्या कार्यशाळेत जलशुध्दीकरणासाठी करावयाच्या रचनांना सुयोग्य अशी नवी दिशा देण्यात निश्चितच मदत झाली आहे.
आंतरराष्ट्रीय मदतीची सदोष पध्दत :
पिण्यास योग्य अशा पुरेशा पाण्याची उपलब्धता ही सर्व समाजांची आरोग्यदृष्ट्या प्राथमिक गरज म्हणून पूर्वीपासून मान्यता पावली आहे. अन्न आणि वस्त्राच्या वाढत्या गरजा भागविण्याकरिता लागणार्‍या आधुनिक उत्पादक शेतीसाठी सुध्दा ’ सिंचन ’ ही एक महत्त्वाची गरज झाली आहे. या सेवा पुरविण्यासाठी पाण्याबाबत भरवशाची अशी पायाभूत संरचना समाजाजवळ असल्याशिवाय शेतीवर आधारित व्यापारी उत्पादने व सेवा यांचे विश्वासार्ह नियोजन करता येणार नाही.
विकासासाठी तहानलेल्या समाजाच्या अशा प्रकारच्या पायाभूत गरजा निर्धारित वेळेत पुरविण्यासाठी कोणी पुढाकार घेतांना दिसत नाही. जल विकासासाठी व्यापक दीर्घकालिन कार्यशृंखला उभारण्याऐवजी मर्यादित काळासाठी व मर्यादित व्याप्तीचे तुटक तुटक कार्यक्रम ’ प्रकल्प ’ या नांवाखाली कार्यान्वित करणे सुरु आहे. अनेक ठिकाणी स्थानिक दृष्टीने व्यावहारिक हिताचे कार्यक्रम विकसित करण्याचे प्रयत्न होत नाहीयेत. वित्तीय मदतीच्या प्रस्तावांचे मूल्यांकन केवळ पारंपारिक, आर्थिक निकषांवर करण्याऐवजी त्यांच्यातील ’ मूलभूत मानवी गरजां ’ची पूर्ती करण्याची क्षमता हीच प्रमुख कसोटी असली पाहिजे. मागे राहिलेल्यांसाठी नव्याने वेगळा विचार व्हायला हवा. आजवरच्या दुर्लक्षित समाजाला व अडचणीतील प्रदेशांना प्राथमिकतेने मदत पोचवणे हा एक आंतरराष्ट्रीय नैतिकतेचा प्रश्र्न आहे.
याबाबतच्या ’ संकुचित दृष्टीकोना ’मुळे पायाभूत जलवैज्ञानिक माहितीच्या संकलनाचे नियोजन हे सुध्दा चालू ठेवण्याचा एक दीर्घकालीन आधारभूत कार्यक्रम म्हणून न होता केवळ ’ मर्यादित काळाचा कार्यक्रम ’ म्हणून होत रहाते. जगातील अनेक भागांबद्दलच्या जलविषयक प्राथमिक माहितीत, विशेषत: भूजलविषयक आंकडेवारीत बर्‍याच महत्त्वाच्या त्रुटी आहेत. अमेझॉनचे खोरे हे सुध्दा ह्यातलेच एक ठळक उदाहरण आहे. साहजिकच पाण्यासंबंधीच्या पर्यावरणशास्त्रीय निकषांबाबतची वस्तुस्थिती ही तर असमाधानाच्याही पलिकडची आहे. पर्यावरणीय घटकांसंबंधातील अपुर्‍या माहितीमुळे पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन हे पध्दतशीर पर्यावरणीय विश्लेषणावर आधारित न रहाता केवळ तर्काधिष्ठीत अंदाज म्हणून मांडण्यात येत आहे.
आफ्रिकेबाबतची माहिती तर फार तुटपुंजी आहे हे फार पूर्वीपासून स्पष्ट झाले आहे. आफ्रिकेतील देशांबाबतची माहिती पध्दतशीरपणे गोळा करण्याच्या कामाची व्यवस्था नीट उभी करण्यासाठी बाह्य मदतीची खूप गरज लागणार आहे. म्हणून जागतिक जलव्यवस्थापनाच्या कार्यक्रमांत अशा प्रकारची माहिती सातत्याने गोळा होत रहाणे व ती संग्रहित होऊन तिचे विश्लेषण केले जाणे यासाठी स्वतंत्र व विस्तृत व्यवस्था उभी करावी लागेल. अन्यथा, जे देश आर्थिकदृष्ट्या किंवा संस्थात्मक रचनेत दुर्बल आहेत आणि अशा कामांसाठी स्वत:चे अंतर्गत वित्तीय आधार उभे करावयास अनुत्सुक आहेत अशा देशांबाबतच्या पायाभूत माहितीमध्ये गंभीर उणीवा शिल्लक रहातील.
नैसर्गिक संपत्तीबाबतच्या १९९२-९३ च्या जागतिक अहवालात ’ वर्ल्ड रिसोर्सेस इन्स्टिट्युट ’ ने असे नमूद केले आहे की जगाच्या लोकसंख्येपैकी ४०% लोकसंख्या असलेल्या रखरखीत (रुक्ष) किंवा अर्ध रखरखीत (रुक्ष) भूप्रदेशांतील देशांना मधून मधून तीव्र दुष्काळाचा सामना करावा लागतो. या अडचणीचा सामना करण्यासाठी अशा देशांनी मोठ्या प्रमाणात जलसाठे निर्माण करण्याची गरज आहे. तसे न केल्यास, ते वाळवंटीकरणास बळी पडतील. तीव्र अवर्षणाच्या एखाद्या आपत्तीकाळात तेथील सगळी जैविकसृष्टी व माणसे आणि जनावरे सुध्दा उद्ध्वस्त होतील व त्या प्रदेशाच्या धारणाशक्तीला कायमचा तडा बसेल. पाण्याची उपलब्धी वाढवूनच तेथील जैविक धारण क्षमता चांगल्या प्रकारे सुधारु शकते. सर्वच खंडांमधील मोठमोठ्या प्रदेशांसमोर वाळवंटीकरणाचा धोका असल्याने या प्रदेशांना पाणी पुरविण्याकडे तांतडीने लक्ष देण्याची गरज आहे.
आफ्रिकेच्या साहेल भागातील दीर्घकालीन दुष्काळाच्या दुर्दैवी अनुभवानंतर ७० च्या दशकांत रुक्ष प्रदेशांच्या प्रश्‍नांकडे लक्ष वेधले गेले आहे. पावसाच्या एकांगी लहरीपणाचे फटके या रुक्ष प्रदेशांना सोसावे लागतात. पाण्यासंबंधातील कार्यक्रमांचे व्यवस्थापन तेथे अत्यंतिक अनिश्चितीतेच्या सावटाखालीच चालू रहाते. पाण्याच्या अचानक तुटवड्यामुळे तेथे वारंवार आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण होते. तेव्हा जगाने त्या प्रदेशात लक्ष घालण्याची गरज पुन्हा पुन्हा स्पष्ट होत रहाते.
अन्नाच्या गरजांचा जगभराचा आढावा असे दाखवतो की सिंचित शेतीतले उत्पादन दरवर्षी ३ ते ४ टक्के वाढणे आवश्यक आहे. पण ते एक अवघड उद्दिष्ट आहे. भविष्यातील अन्नाच्या गरजेची पूर्तता करण्यासाठी, सिंचित क्षेत्रात दरवर्षी ५ दशलक्ष हेक्टरची भर पडायला हवी आहे. शिवाय, सध्याच्या सिंचित क्षेत्रातहि यापुढे पूर्ण क्षमतेने उत्पादन घेतले जाणे आवश्यक आहे. ही उद्दिष्ट्ये साध्य करण्यासाठी आज तरी कोणताही जागतिक कार्यक्रम आपणासमोर नाही. उलटपक्षी, सिंचन क्षेत्राच्या विस्तारासाठी आवश्यक असणारा वित्तीय पुरवठा आक्रसत असून सिंचनाखालील क्षेत्राची वाढ कमी कमी होत चालली आहे.
सिंचनाच्या लाभक्षेत्राबाहेरील जनतेच्या आकांक्षांकडे कानाडोळा करत केवळ सिंचनामुळे विकसित होणार्‍या लाभक्षेत्राच्या व्यवस्थापनातील सुधारणांकडेच फक्त लक्ष केंद्रित करणे हे बरोबर नाही. सिंचनाचा उद्देश केवळ उत्पादन वाढविणे हा नसून अधिकाधिक कृषी क्षेत्र सुधारित उत्पादन पध्दतीखाली आणून त्याद्वारे स्थिर रोजगार आणि उपजिविकेची चांगली संधी शेतकरी कुटुंबांना मिळवून देणे हा आहे. पुष्कळदा अशा सामाजिक उद्दिष्टांकडे डोळेझाक होऊन केवळ अधिक उत्पादन हे एकमेव साध्य बनून राहाते तसे होणे हे योग्य नाही.
जागतिक मंचावर पाठपुरावा होत असलेल्या समस्यांच्या निवडीत अलिकडे स्पष्टपणे बदल झालेले दिसत आहेत. ६० आणि ७० च्या दशकांमध्ये दुष्काळी प्रदेशांकडे खूप लक्ष दिले गेले. पण ८० व ९० च्या दशकांत एकंदरीने प्रदूषण नियंत्रणाचा गवगवा इतका वाढला की जल व्यवस्थापनाचा संबंध जणू फक्त पाण्याची गुणवत्ता सांभाळण्यापुरताच सीमित समजला गेला. प्रतिदिनी होणारे मृत्यु जास्ती करुन पाण्यापासून होणार्‍या रोगांमुळे होतात या जागतिक आरोग्य संघटनेच्या निष्कर्षामुळे स्वच्छ पाणी आणि सुधारित आरोग्यदायी पर्यावरण यांची वाढती गरज अधोरेखित केली गेली. पण ज्यांच्याजवळ जगण्यापुरते सुध्दा पाणी नाही, त्यांची असहायता दुर्लक्षित होत गेली. वाढत्या लोकसंख्येसाठी निदान जगण्यापुरतीतरी पाण्याच्या उपलब्धतेमध्ये वाढ होत रहाणे ही पहिली गरज आहे. जागतिक मंचावर नवीन समस्यांना हात घालत असतांना अनवधनाने कां होईना पण आधीचे अग्रक्रम झाकोळले जाण्याचा धोका दिसतो आहे. पर्यावरणाची स्थिती उंचावणे आणि त्यासाठी पाण्याची गुणवत्ता जपणे ही नवी उद्दिष्ट्ये स्वीकारीत असतांना पूर्वीच्या प्रस्तावित कार्यक्रमांना डावलून ही नवी कामे हाती घ्यायची नसून त्याबरोबरची गरज म्हणून त्यांत भर घालून कार्यान्वित करावयाची असतात याचे भान सोडता येणार नाही.
प्रादेशिक विचारांचा अभाव :
रुक्ष प्रदेशांचे प्रश्न आणि पाण्याच्या साठवणुकीचे प्रश्न यांच्याकडे जगाचे थोडेफार तरी लक्ष गेलेले असले तरी पूरप्रवण प्रदेशांच्या प्रश्नांचे मात्र सखोल विश्लेषण अजूनही झालेले नाही. पूरप्रवण प्रदेश आणि पूरपरिस्थिती हाताळण्याच्या जगातील पध्दती या विषयीच्या माहितीचे तीन संग्रह, आंतरराष्ट्रीय सिंचन व नि:सारण मंडळाने १९७६ ते १९८३ या काळांत क्रमश: प्रसिध्द केले. पण त्या व्यतिरिक्त या विषयावर कोणतेही सर्वसमावेशक साहित्य प्रकाशित झालेले नाही. पूरप्रवण प्रदेशातील जीवन पूरपरिस्थितीतहि सुरक्षित व सुसह्य ठेवण्याकरीता अजून कोणताही जागतिक कार्यक्रम पुढे आलेला नाही.
विरोधाभास असा आहे की पूरप्रवण सपाट प्रदेश हे त्या खोर्‍यातले सर्वाधिक सुपिक भाग असतात. त्यामुळे अशा प्रदेशांत लोकसंख्या एकत्रित रहाते आणि पुराच्या वाढत्या धोक्यात जगू लागते. तेथे प्रत्यक्ष पूर धडकतो तेव्हा त्या क्षेत्रातील वाढत्या लोकसंख्येमुळे तेथे वाढत्या प्रमाणावर मृत्यु आणि नुकसान होते. जगात घडणार्‍या अनर्थकारी घटनांचा अभ्यास स्पष्टपणे दाखवतो की यापैकी ७५ टक्के घटना या महापूर आणि तीव्र अवर्षण अशा जलवैज्ञानिक घडामोडींशी संबंधित असून ५० टक्के घटना तर केवळ पूरप्रसंगांच्या असतात.
जागतिक मंचावर आपली सामुहिक जबाबदारी आहे की ज्या लोकांना अशा पुरांच्या भीतीखाली राहाण्याशिवाय पर्याय नाही, तेथे पुरेशी अन्न व्यवस्था, सुरक्षित निवारा, स्वच्छ पाणी आणि भरवशाची संपर्कयंत्रणा यासह पूरपरिस्थितीतही ते लोक नीट टिकून राहू शकतील अशी रचना उभी करणे. महापुरांच्या घटनेनंतर संकटकालीन मदत तांतडीने पाठविणे हा यावरील खरा उतारा नव्हे. टोकाच्या जलवैज्ञानिक आपत्तीच्या परिस्थितीतहि लोकांना तेथे टिकून रहाता येईल अशा कायमस्वरुपी सुधारणा घडवून आणणे असणे हे उद्दिष्ट असायला हवे.
जमिनीवरील वाढत्या विकास रचनांमुळे पूरप्रवणताहि वाढली आहे. रस्ते आणि रेल्वे यांच्या विस्तारामुळे अन्यथा जमिनीवरुन सहजपणे वाहून जाणारे पाणी अडवले जाऊन स्थानिक पुराची पातळी वाढते, पाणथळ क्षेत्रहि वाढते. पूरप्रवण प्रदेशात विकास कामे उभी राहिली की पूरकाळात होणारे तेथील आर्थिक नुकसानहि वाढण्याकडे कल असतो. म्हणूनच, आर्थिक आंकडेवारीनुसार विकसित देशांमध्ये पुरांमुळे होणारे नुकसान विकसनशील देशांत होणार्‍या नुकसानापेक्षा खूपच जास्त असते. पण अविकसित देशांतील मृत्युंचे प्रमाण मात्र जास्त असते.
निसर्गात कधीही पूर येऊ न देणे हे मानवी क्षमतेत नाही हे आता सर्वमान्य झालेले आहे. परंतु पूरपरिस्थितीत जिविताची व संपत्तीची हानी कमीत कमी होईल व पाणीपुरवठा, सांडपाणी व्यवस्था, दूरभाषिक दळणवळण यासारख्या नागरी सुविधा व सुखसोयी किंवा धान्य व दैनंदिन गरजेच्या वस्तूंचा पुरवठा हा अखंडित राहील हे मात्र योग्य तंत्रज्ञानाचा अवलंब करुन, निश्चितपणे शक्य होऊ शकते. कडाक्याची थंडी व हिमवर्षाव यासारख्या परिस्थितीतील जीवन सुसह्य व्हावे यासाठी जसे यशस्वी प्रयत्न शीत प्रदेशांमध्ये झाले आहेत, तसेच प्रयत्न पूर परिस्थितीतले जीवन क्लेशहीन आणि सुसह्य करण्यासाठी जाणीवपूर्वक व्हायला हवे आहेत.
कारणे काहीही असोत पण पूरप्रवण प्रदेशांच्या व्यवस्थापनाकडे बहुआयामी पध्दतीने बघण्याचे सार्वत्रिक प्रयत्न झालेले नाहीत एवढे मात्र खरे. आंतरराष्ट्रीय जल आणि नि:सारण मंडळसुध्दा या संबंधातील पूरनिवारक बांधकामांशी निगडित पैलूंकडेच लक्ष देते आहे. या प्रदेशांच्या सुयोग्य अशा सुधारित व्यवस्थापनास वाहून घेतलेली एकही आंतरराष्ट्रीय प्रातिनिधिक संस्था नाही. आपत्ती प्रतिबंधाला वाहिलेल्या वर्तमान आंतरराष्ट्रीय दशकात पूरप्रवण प्रदेशांच्या प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित करणारी एखादी आंतरराष्ट्रीय संस्था निर्माण होणे योग्य होईल.
विभक्त व्यवस्थापन पध्दती :
क्षेत्रीय विशेषतेचा विचार करणारी पध्दती उदयाला न येण्याचे एक प्रमुख कारण असे दिसते की विद्यमान तज्ज्ञ संस्थांनी पाणी या विषयाची हाताळणी त्यांच्या पारंपारिक कप्प्यापुरतीच मर्यादित केली.कोणी एकाने फक्त नदीप्रवाहाकडे लक्ष दिले तर दुसर्‍याने केवळ भूजलाचा विचार केला, तर तिसर्‍याने शेतीमध्ये उपयोगात आणावयाच्या पाणी वापराच्या तंत्रज्ञानाकडेच फक्त बघितले. या सर्वांतून वाहणारे पाणी एकच आहे. विविध आंतरराष्ट्रीय परिसंवादांतून आता हे मान्य झालेले आहे की अशा वेगवेगळ्या पाणी व्यवहारांची अखाद्या एकात्म व्यवस्थेच्या अंतर्गत समन्वित जोडणी झाल्याशिवाय उपलब्ध जलस्त्रोतांपासून पूर्ण फायदे मिळणार नाहीत.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरसुध्दा पाण्याच्या विविध अंगांची एकात्मिक हाताळणी करणारी एखादी यंत्रणा असल्याचे दिसत नाही. पाणी विषयात रस असलेल्या व्यक्ती आणि निरनिराळ्या संस्था यात वैचारिक आणि वैज्ञानिक समन्वय घडवून आणण्याचे महत्त्वाचे माध्यम म्हणून युनेस्कोच्या आंतरराष्ट्रीय जलविज्ञान कार्यक्रमाचा सध्या उपयोग होतो आहे. परंतु केवळ वैज्ञानिक विषयापुरते ते माध्यम मर्यादित असल्याने पाण्याबाबतच्या अर्थ शास्त्रीय, सामाजिक, तंत्रशास्त्रीय किंवा कायदे विषयक पैलूंचा त्यामध्ये सहभाग असत नाही. युएनडीपी (संयुक्त राष्ट्र संघाचा विकास कार्यक्रम) आणि त्याच्याशी संलग्न संस्था या तंत्रशास्त्रीय मुद्द्यांबरोबर इतर व्यावहारिक गरजांकडेहि लक्ष देतात. पण त्याहि संघटनात्मक व संस्थात्मक पैलू हाताळत नाहीत. वित्तीय व अर्थशास्त्रीय गोष्टींकडे जागतिक बँक लक्ष देते, पण कायदेशीर बाबींचा किंवा संस्थात्मक रचनांचा तपशील पूर्णपणे हाताळत नाहीत. परिणामी संयुक्त राष्ट्रसंघ यंत्रणेच्या विविध विभागांना वेगवेगळ्या देशांच्या संस्थांशी संबंधित विषयांवर स्वतंत्रपणे संपर्क ठेवावा लागतो. त्यामुळे बरेचदा समन्वयाचे प्रश्न अधिक गुंतागुंतीचे होतात.
युनेस्कोच्या ’ जलस्त्रोत समिती ’ने पाण्याच्या क्षेत्रातील अशासकीय स्वयंसेवी संघटनांना सार्वजनिक व्यासपीठ उपलब्ध करुन देणे अपेक्षित होते. परंतु तिला स्वत:लाच भक्कम सचिवालयीन पाया उपलब्ध नाही. त्यामुळे त्यांची कार्यपध्दती तितकीशी परिणामकारक झाली नाही. त्यामुळे पाण्यासंबंधीचे विषय अनेक आंतरराष्ट्रीय राजकीय व अ-राजकीय मंडळांच्या विषयसूचीवर प्राधान्यक्रमाने असूनही, सर्वसमावेशक समन्वय यंत्रणेच्या अभावामुळे त्या सर्वांचे कार्यक्रम वेगवेगळ्या पध्दतीने स्वतंत्रपणे होत राहातात. त्यांत होणार्‍या चर्चा आणि संवादांमध्ये भरपूर पुनरुक्ती असते. पण त्यांत प्रत्यक्ष कृतींसंबंधित मार्गदर्शक स्पष्टपणा नसतो. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या २१व्या शतकाच्या कार्यक्रमाच्या ग्रंथातील अठराव्या प्रकरणात यासाठी एक ’ जागतिक जलसल्लागार मंडळ ’ स्थापन करण्याची शिफारस केली गेलेली आहे. आपण आशा करुया की संयुक्त राष्ट्रसंघ यावर त्वरित कार्यवाही करेल व सध्याच्या जागतिक व्यवस्थेतील एक गंभीर उणीव दूर होईल.
परिवर्तनीय जल वाटप :
स्थानिक जीवनपध्दती, आर्थिक रचना आणि त्या व्यवहारांची व्यापकता यानुसार पाण्याची गरज प्रदेशश: वेगवेगळी असते. वेगाने बदलत जाणार्‍या सामाजिक व आर्थिक परिस्थितीला अनुसरुन पाण्याच्या वाटपात बदल करावा लागणे आवश्यक ठरते. पण तसे घडवून आणणे हे अतीशय अवघड जाते. ज्यांना मुबलक पाणी मिळते आहे ते तशा वाटपांतील पाण्यावर कायमचाच अधिकार सांगून वाटपाचे ते तपशील तसेच गोठविण्याची मागणी करतात. बदलत्या कालानुसार आवश्यक तसा बदल पाणी वाटपात घडवून आणण्याची समाधानकारक यंत्रणा अजून तरी अस्तित्वात आलेली नाही. कॅलिफोर्नीयामधल्या गेल्या दुष्काळात, तात्पुरती गरज म्हणून का होईना, पाण्याचे दर या माध्यमाचा उपयोग करुन पाणी वाटपात असा बदल करण्याचा एक धाडशी प्रयत्न प्रथमच झाला.
भूतकाळातल पाणी वाटपाचे अनेक करार हे जणू काही जमिनीच्या हद्दी पक्क्या करण्यासाठी ते व्हावेत त्याप्रमाणे केले गेले. परंतु इतर स्थावर मालमत्तेप्रमाणे पाण्याची स्थायी पक्की विभागणी करणे शक्य नाही. पाणी ही एक वाहणारी बदलती वस्तु आहे. त्याची उपलब्धता वर्षागणिक, ऋतुगणिक व दिवसागणिक बदलते. अपरिवर्तनीय अशा पक्क्या जल वाटप पध्दतीपेक्षा सामूहिक सहकाराच्या पध्दतीने पाण्याचे वाटप व वापर केल्यास सर्व समाजासाठी म्हणून पाण्याचा सर्वोत्तम लाभ मिळवणे शक्य होईल असे दिसते.
पाणीविषयक गरजांचे बदलते स्वरुप आणि हवामानातील वार्षिक चढउतार यानुसार पाणीवाटपात बदल करण्याची आवश्यकता भारतीय संविधानानुसार स्थापन झालेल्या आंतरराज्यीय जल लवादांनी त्यांच्या निकालात उचलून धरली आहे. त्यानुसार नर्मदेच्या पाण्यासंबंधीच्या वांटपाच्या निकालाचे (खोरे क्षेत्रफळ अंदाजे १०० ००० वर्ग कि.मी. ) ४५ वर्षांनी पुनर्निधारण होऊ शकणार आहे.
ज्या नदीच्या खोर्‍याचे क्षेत्रफळ नर्मदेच्या स्त्रवण क्षेत्राच्या दुपटीहूनही जास्त आहे, अशा कृष्णा नदीच्या पाण्याचा वापर खूप मोठ्या प्रमाणावर पूर्वीपासून रुढ झालेला असल्याने, कृष्णा नदी संबंधीचे निकाल केवळ २५ वर्षातच पुनर्परिक्षणास पात्र ठरणार आहेत. पाण्यासारख्या चल वस्तूंचा वापर करणार्‍यांचे हक्क, विशेषाधिकार व त्यांची कर्तव्ये यासाठी स्वतंत्र सविस्तर कायदे आवश्यक आहेत. विकसनशील देशांमधील न्याय व्यवस्थांनी पाण्याच्या बदलत्या सामाजिक भूमिकेशी सुसंगत असा आपला ताळमेळ ठेवलेला नाही. कायद्याचे क्षेत्र आणि जलवैज्ञानिक जलव्यवस्थापन यांत फार मर्यादित वैचारिक देवाण-घेवाण आहे. आंतरराष्ट्रीय जलस्त्रोत संघटना किंवा आंतरराष्ट्रीय सिंचन व जलनि:सारण मंडळ यासारख्या लब्ध प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय संघटनांमध्येसुध्दा पाणीवापराच्या कायदेशीर बाजूंविषयी क्वचितच गंभीर चर्चा होतात. त्यांच्या संमेलनातून क्चचितच कायदेतज्ज्ञ उपस्थित असतात. योग्य कायदेशीर आधाराशिवाय कोणत्याहि आर्थिक, सामाजिक किंवा तांत्रिक उपायांना व्यावहारिक जीवनांत परिणामकारकता लाभत नाही.
पाणी व्यवस्थापनातील प्रश्नांची हाताळणी करण्यार्‍या सगळ्याच मार्गदर्शक समित्यांनी बदलत्या सामाजिक गरजांची दखल घेत बहुआयामी व्यवस्थापन उभे करण्यासाठी नदीखोरे प्राधिकरणे स्थापन करण्याचा सल्ला दिला आहे. परंतु अशा रचना मोठ्या प्रमाणांत अजून निर्माण झाल्या नाहीत. नर्मदा खोरे प्राधिकरण सर्व हितसंबंधितांमध्ये कितपत समन्वय साधू शकते हे आता बघावे लागेल. नियामक संस्था म्हणून खोरे प्राधिकरणे इंग्लंडमध्ये रुढ झाली आहेत. परंतु त्यांच्याहि रचनेत तेथे कालानुसार वेगाने बदल करावे लागले आहेत.
नदीखोरे विकास आणि व्यवस्थापन यातील एक अतिशय यशस्वी प्रयोग म्हणून टेनेसी खोरे प्राधिकरणाचा जगभर बोलबाला झाला. पण खुद्द अमेरिकेतसुध्दा त्याचे अन्यत्र अनुकरण झालेले दिसत नाही. ऑस्ट्रेलियातील मुरे नदी प्राधिकरण हे त्यांतील सिंचन विषयक तरतुदींच्या वैशिष्ट्यांमुळे एक प्रगतीचे पाऊल ठरले आहे. टेनेसी खोरे प्राधिकरण प्राधान्याने जलविद्युत निर्मिती हाताळणारे आहे. नदी-खोर्‍यात पाणी हाताळणार्‍या इतर बलवान क्षेत्रीय संस्था त्या खोर्‍यांमध्ये मूळ धरण्याआधीच वरील दोन्ही मोठ्या संस्था अस्तित्वात आल्या. त्यामुळे त्या प्रभावी ठरल्या. वेगवेगळे जलशास्त्रीय विषय आणि वेगवेगळे भूप्रदेश यांच्याशी स्वतंत्रपणे बांधिलकी असलेल्या वेगवेगळ्या व्यक्ती आणि संघटना यांच्यामुळे सर्वसमावेशक विशाल एकरुपता निर्माण होण्यात बाधा येते. परिणामी, नदीखोरे आराखड्यांमधील सुधारणांसाठी भरपूर वैचारिक विश्लेषणे होऊनहि, असे समूचित आराखडे त्या त्या खोरे प्राधिकरणाने अंमलबजावणीसाठी स्वीकृत करुन त्यांचा पाठपुरावा केल्याची फारच थोडी उदाहरणे जगात आहेत. ’ आपला सर्वांचा भविष्यकाळ ’ असे शीर्षक असलेल्या ब्रुंटलँड अहवालात दु:खाने नमूद करण्यात आले आहे की, जगातील २०० प्रमुख नदीखोर्‍यांपैकी एकतृतियांशपेक्षा जास्त खोरी अजून कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय करारात आलेली नसून, प्रत्यक्षात फक्त तीसपेक्षाही कमी खोर्‍यांत काही सहकारी संस्थात्मक रचना अस्तित्वात आल्या आहेत.
पुष्कळशा नदी-खोर्‍यांमधील देशा देशांमधले पाण्यासंबंधातले सहकार्य अजूनहि चिंताजनक स्थितींतच आहे. आंतरराष्ट्रीय यंत्रणांचा सुयोग्य विकास हा देशांतर्गत नदीखोरे प्राधिकरणे प्रथमत: कशी काम करतात यावरच पुष्कळसा अवलंबून रहाणार आहे.
’ खोरे ’ या भौगोलिक घटकाच्या समन्वित कार्यक्रमास तेव्हाच बळ मिळते, जेव्हा सर्व खोरे सांभाळणार्‍या प्राधिकरणाच्या कामामध्ये एखादी सळसळणारी अंतर्गत चेतना व त्यास गती देणारा प्रमुख लाभार्थी घटक अस्तित्वात असतो. जितके खोरे माठे तितके अशा समन्वित प्रेरणेवर बहुसंख्यांची निष्ठा असणे अवघड. मोठाली खोरी जलविज्ञानाच्या दृष्टीने बहुआयामी असतात. त्यामुळे एकाच संघटनात्मक रचनेमध्ये त्या सर्वांना गुंफण्यात अनेक अडचणी असतात. समन्वित व्यवस्थापनाची संकल्पना कदाचित मूलत: लहान क्षेत्रांसाठीच अधिक परिणामकारकपणे राबविली जाऊ शकते. अगोदर खोर्‍यांच्या प्रत्येक घटकक्षेत्राचे म्हणजे उपखोर्‍याचे आपले आपले स्वतंत्र स्वायत्त प्राधिकरण असणे आणि नंतर अशा प्राधिकरणांची संघराज्याच्या धरतीवर समावेशक रचना करणे शक्य होऊ शकेल. मोठ्या खोर्‍यांतील एकत्रित कार्यवाहीसाठीचे केंद्रीकृत कार्यविषय आणि स्थानिक पातळीवरचे स्वायत्त विकेंद्रित व्यवहार यांच्यातील योग्य समतोल मात्र राखता यायला हवा.
गंगेच्या खोर्‍यांत जलवैज्ञानिक विविधते व्यतिरिक्त घटकप्रदेशांमध्ये औद्योगिक विकासातील असमानताहि आहे. जलप्रवाह आणि त्यावरील प्रदूषणाचा भार यांचे परिमाण भिन्न भिन्न उपखोरी व उपविभाग यांच्यामध्ये अगदी वेगळ्या प्रकारचे आहे. केवळ एखाद्या एकांगी संघटनेमार्फत अशा मोठ्या खोर्‍याचे बहुआयामी व्यवस्थापन व्यवहार्य ठरण्याची शक्यता नाही. अशा खोर्‍यांमध्ये भिन्न भिन्न प्रकारच्या कार्यक्रमांच्या एकसूत्रीकरणाची प्रक्रिया संथपणे व टप्प्या टप्प्यानेच घडवून आणावी लागेल.
एखादा छोटा प्रकल्प व त्याचे घटक हे सामान्य माणसाला सहजपणे समजू शकतात. त्या प्रकल्पाचे जे संकल्पित लाभार्थी असतात त्यांचा एक समूह तयार होतो. त्यांच्यात भौतिकदृष्ट्या एकजिनसी असलेल्या त्या प्रकल्पांच्या उद्दिष्टांबद्दल व कार्यवाहीबद्दल आपलेपणाची जाणीव व सामाईक अशी सामूहिक जबाबदारीची प्रेरणा दिसून येते. परंतु आपलेपणाची अशी जाणीव बहुउद्देशीय प्रकल्पांच्या कार्यवाहीत निर्माण करणे अवघड असते. त्याचप्रमाणे खोरे विकासात ’ प्रकल्प ’ हा केवळ एक घटक या प्राथमिक जाणिवेपासून खोरे व्यवस्थापनाच्या व्यापक कार्यपध्दतीपर्यंत पोचणे सामाजिकदृष्ट्या खूपच अवघड असते.
सामाजिक व्यवहारांच्या राजकीय सीमा व प्रशासकीय चौकटी समजणे आणि त्यांना मान देणे हे पिढ्यान पिढ्या लोकांच्या अंगी मुरले आहे. पण त्यांच्याशी संबंधित भूप्रदेशांच्या राजकीय किंवा प्रशासकीय सीमा या खोर्‍यांच्या नैसर्गिक सीमांशी अनेकदा जुळत नाहीत. शिवाय, मोठाल्या खोर्‍यांच्या व्यवस्थापनात तर एकापेक्षा जास्त राजकीय किंवा प्रशासकीय प्रदेश येतात. अशा भिन्न भिन्न प्रशासकीय रचनांच्या प्रदेशांमध्ये सहकाराची भावना निर्माण करुन बंधुत्वाच्या भावनेने तेथील आपत्तीत आणि संपत्तीत आपआपला वाटा उचलण्यास त्यांची संमती मिळविणे हे एक समाजशास्त्रीय आव्हान असते. नदीखोर्‍याच्या नैसर्गिक सीमा आपणहून, त्या नैसर्गिक प्रदेशांमध्ये आपलेपणाच्या भावनेला जन्म देत नाहीत. एकाच नदीखोर्‍यातील भिन्न प्रकारच्या राजकीय व प्रशासकीय व्यवस्थेतील लोकांना त्यांच्या मानसिक चौकटी ओलांडून प्रशासनिक व प्रादेशिक सीमांपलिकडच्या गरजांकडे बघण्यास कसे लावायचे हे एक मोठेच आव्हान असते. ’ राज्य आणि त्याचे हित ’ ही परंपरागत निष्ठा ओलांडून खोर्‍यातील सर्व समाजाच्या एकंदर भल्याचा विचार करण्यास लोकांना प्रयत्नपूर्वक शिकवावे लागते. अशा प्रकारच्या उदात्त सामाजिक भावनांचे पोषण करण्यात राजकीय रचना किती सहकार्य करतात यावरच खोरेनिहाय संस्थांचे व्यवस्थापकीय भवितव्य अवलंबून असते.
आपणास मानवीय समानता असणारी समाजव्यवस्था हवी असली तरी निसर्गाच्या मूलभूत रचनेंत समानता नाही. निसर्गातील पाण्याचे वाटप भौगोलिक दृष्टीने असमान असल्याने, जलसमृध्द प्रदेशांकडून तुटवड्याच्या प्रदेशांकडे जल स्थलांतरणाचा उपक्रम हाती घ्यावा लागतो. उत्तरवाही नद्यांचे पाणी दक्षिणवाही नद्यांकडे वळविण्याचा सोव्हिएत रशियाचा प्रकल्प त्या दिशेने केलेल्या साम्यवादी व्यवस्थेंतील एक महत्वकांक्षी प्रयत्न होता. जेव्हा मानवी व्यवहारांची पाण्याची गरज खोर्‍याच्या नैसर्गिक क्षमतेच्या पलिकडे वाढते, तेव्हा वाढीव मागणी पुरविण्यासाठी शेजारील खोर्‍यातील स्त्रोतही उपयोगात आणावे लागतात. टोकियोच्या पाण्याच्या गरजा अशाच आंतरखोरे स्थलांतराने पुरवल्या जात आहेत. जेव्हा अशा स्थलांतरातून होणारे फायदे ओळखता येण्यासारखे असतात व ज्या खोर्‍यातून पाणी उचलले जाते, तेथील लोकांनाहि प्रत्यक्षपणे किंवा अप्रत्यक्षपणे त्या लाभांत वाटा मिळणार असतो तेव्हा अशा स्थलांतरणाविरुध्द गंभीर प्रश्न उपस्थित केले जात नाहीत. पण इतर ठिकाणी पाण्याची स्थलांतरणे या सामाजिक व राजकीय दृष्टीने अतिशय अवघड प्रक्रिया ठरतात.
पाणी विषयावरच्या पुस्तकांच्या मालिकेत संमिलीत झालेल्या ’ लांब अंतरांवर जलस्थलांतरण ’ या नांवाच्या पुस्तकाच्या परिचय प्रकरणात डॉ. असित के. बिश्वास यांनी १९८३ मध्येच नोंदवले होते की कारणे काहीही असोत पण आपआपल्या प्रदेशांतून पाणी बाहेर पाठविण्याच्या विरोधात तीव्र लोकभावना असते आणि त्याचे प्रतिबिंब राजकीय प्रक्रियेत पडते. अशा प्रस्तावांना भावनिक अडसर असतात. पाणी देण्यार्‍या खोर्‍यातील जनतेला त्यांची निसर्गसंपत्ती हिरावून घेतली जाणार आहे असे वाटते. जलाशयाखाली बुडणारे प्रदेश व त्यामुळे होणार्‍या लोकांच्या विस्थापनाची झळ सोसावी लागणार असल्याने त्या खोर्‍यांच्या पाणी देणार्‍या उत्स्त्रोत भागांतून उघडपणे विरोध होतो. खूप मोठ्या लोकसंख्येला होऊ शकणारा लाभ व त्या तुलनेत कमी संख्येतील लोकांना सोसावी लागणारी गैरसोय व विस्थापन हे चित्र स्पष्ट असूनहि सर्वार्थाने आकर्षक असलेल्या प्रकल्पांच्या कार्यवाहीसहि प्रचंड विरोध होतो.
अगदी अलिकडेच, नर्मदेतील पाणी शेजारील साबरमती, बनास आणि लुणी या अतितुटीच्या खोर्‍यांमध्ये नेण्यासाठी कार्यवाहीत असलेल्या नर्मदा नदीवरील सरदार सरोवर प्रकल्पाला अशा प्रश्नांना तोंड द्यावे लागते आहे. फार मोठ्या क्षेत्रावरील जनतेला प्रत्यक्ष कार्यवाहीत एकत्रितपणे भावनिकदृष्ट्या संमिलित करण्याची सामाजिक, आर्थिक व राजकीय संस्थांमध्ये कुशलता असल्याशिवाय आंतरखोरे स्थलांतरणासाठीच्या अशा प्रकल्पांची कार्यवाही अवघड आहे.
विविध प्रकारच्या पाणी वापराची आंतरशाखीय कामे यशस्वी होण्यासाठी त्यांत सहभागी करावयाच्या सर्वांना जलवैज्ञानिक प्रक्रियेसंबंधी काही प्रमाणात तरी समज असणे आवश्यक आहे. पण जलविज्ञानाच्या शास्त्रीय बाजूंचा पुरेसा अंतर्भाव सर्वसामान्य शिक्षण पध्दतीत अजून झालेला नाही. परिणामी, शहरांची वाढ, जंगलवाढीचे कार्यक्रम किंवा औद्योगिक जागांची निवड याबाबतचे पाणीसंबंधीत निर्णय ज्यांना करावयाचे असतात अशा राजकारणी , अर्थतज्ज्ञ व प्रशासक लोकांना लोकानुकूलतेच्या अभावामुळे अशा प्रकल्पांची व्यावहारिक कार्यवाही खूप अडचणींची होते. स्टॉकहोम येथील १९९२ च्या ’ पाणी ’ या विषयावरील कार्यशाळेत नोंदवले गेले होते की राजकारण्यांच्या व जनसामान्यांच्या पाणी या विषयासंबंधित आपल्या जलस्त्रोतांशी संबंधित प्रश्नांच्या गांभीर्याची त्यांना नीट कल्पना येत नाही. पाण्याच्या संबंधातील निसर्गातील प्रक्रियांची त्यांची समज अपुरी असते. प्रमाणाबाहेरील बाष्पीभवन किंवा भूजलाच्या पुनर्भरणाची निसर्गत: मर्यादित क्षमता असे जलवैज्ञानिक स्थानिक पैलू लक्षात न घेता तयार केल्या गेलेल्या जलविकास आराखड्यांची परिणिती अखेर व्यावहारिक अपयशात होते.
पाण्याचा आरोग्यावरील प्रभाव आणि पाण्याचा पर्यावरणीय सहभाग या बद्दल समाजामध्ये वाढणारी जागरुकता, यामुळे पाण्याच्या गुणवत्तेविषयी पूर्वी कधीही झाले नसेल इतक्या मोठ्या प्रमाणात भविष्यात जलवैज्ञानिक प्रबोधनाचे काम करावे लागणार आहे. परंपरेने पाण्याच्या हाताळणीचे सारेच काम बांधकाम अभियंत्यांवर सोपवलेले असे, कारण जलविकासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात त्यातील बरेचसे काम हे केवळ यशस्वी बांधकामे उभी करणे एवढ्यापुरते सीमित असे. पाण्याचा सुयोग्य वापर आणि पाणी व्यवस्थांची कुशल देखभाल या नंतरच्या टप्प्यातील गरजा प्राथमिक नियोजनात उपेक्षित राहात असत. परंतु पर्यावरणाच्या नव्या संदर्भात सजीव सृष्टीसाठी आवश्यक असलेली पाण्याची गुणवत्ता आता खूप महत्त्वाची झाली आहे. जलवैज्ञानिक प्रक्रियांचे नीट आकलन झाले तरच हा संबंध उत्तम प्रकारे समजू शकेल. पाण्यावर अवलंबून असणार्‍या जीवसृष्टीसही अनुकूल अशी परिस्थिती खात्रीपूर्वक सांभाळणे ही यापुढे जलव्यवस्थापकांची महत्त्वाची जबाबदारी राहणार आहे. त्यासाठीही जलव्यवस्थापकांना जलवैज्ञानिक जाण चांगली असणे हे आवश्यक असणार आहे.
विकासाचे टप्पे जसजसे पुढे सरकतात तसे तसे जलस्त्रोतांबाबतच्या समस्यांचे नवे स्वरुप पुढे येते. शिवाय जलस्त्रोतांपासूनच्या अपेक्षांबाबतहि हळू हळू बदल होत जातात. प्रथमत: निखळ आर्थिक सेवांवर (जलविद्युत व जलवाहतुक) जलव्यवस्थापनांचा भर होता. नंतर जनकल्याणकारी योजना (पिण्याचे पाणी, सिंचन व आरोग्य) यांच्याकडे लक्ष जाऊ लागले. पण आता सजीव सृष्टीच्या व्यवस्थापनाकडेही बघावे लागते. शिवाय, पाण्याच्या नासाडीला प्रतिबंध घालणे हीसुध्दा एक वाढीव जबाबदारी झाली आहे. पण जलव्यवस्थापन सांभाळणार्‍या संस्थांच्या तांत्रिक व प्रशासकीय रचनांमध्ये त्यानुसार बदल झालेले नाहीत ही चिंतेची बाब आहे.
तंत्रवैज्ञानिक दृष्टीने केलेले नियोजन प्रत्यक्ष कृतीत आणतांना स्थानिक परिस्थितीच्या सामाजिक, कायदा विषयक आणि आर्थिक मर्यादा लक्षात घेतल्या पाहिजेत. त्यासाठी जलव्यवस्थापक हा चतुरस्र बहुआयामी समज असणारा आणि अनेक प्रकारची कौशल्ये अवगत असलेला हवा. स्थानिक दृष्टीने सूयोग्य तंत्रज्ञानाची निवड करण्यासाठीहि जलव्यवस्थापनाचा व्यापक समज हा निर्णायक ठरत असतो. ठिबक सिंचन यंत्रणा स्वाभाविकपणे जरी पाण्याच्या वापरात अधिक काटकसरी दिसत असली तरी विविध सिंचन पध्दतींच्या कार्यक्षमतेच्या मर्यादा जसे की ४० ते ८० टक्के ही प्रवाही वितरण व्यवस्थेची ७५ ते ८५ टक्के ही फिरत्या फवार्‍यांची, आणि ६० ते ९२ टक्के ही ठिबकची यांची दखल घेऊनच व्यवस्थापनाला अंतिम भूमिका ठरवावी लागते. उत्कृष्ठ व्यवस्थापन कौशल्य असल्यास कमी खर्चाची गुरत्वाकर्षण पध्दतही ठिबक पध्दतीइतकीच कार्यक्षम ठरु शकते.
पाणी क्षेत्रातील शास्त्रीय संशोधन आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षमता ज्या प्रकारे वाढल्या त्या प्रमाणांत त्यांच्या व्यवस्थापनातील क्षमतांमध्ये वाढ होऊ शकलेली नाही. व्यवस्थापनाच्या सिध्दांतांचा वापर प्रथमत: मुख्यत्वे करुन व्यापारी विक्रीच्या वस्तू आणि सेवा यांची निर्मिती करणार्‍या औद्योगिक संस्थांच्या व्यवस्थापनांमध्ये झाले. उपलब्धतेमध्ये ऋतुनिहाय चढ-उतार होणार्‍या पाण्यासारख्या नैसर्गिक साधनांच्या तुटवड्याची परिस्थिती हाताळण्यासाठी, किंवा खोर्‍याच्या बहुजिनसी रचनेत पाणीवापरासंबंधीत विविध प्रकारच्या कामांच्या एकसूत्रीकरणासाठी औद्योगिक व्यवस्थेपेक्षा अधिक उन्नत व तरल अशा व्यवस्थापन संकल्पनांचा वापर केला तरच भविष्यात नव्याने उद्भवणार्‍या गुंतागुंतीच्या परिस्थितीचा मुकाबला करणे शक्य होणार आहे. म्हणून पाणी क्षेत्रात तांतडीने व्यवस्थापन क्रांती होणे आवश्यक आहे. तंत्रज्ञान विषयक, भौगोलिक, आर्थिक अथवा संघटनात्मक कुंपणे विकासाच्या प्रत्येक टप्प्यावर व्यवस्थापनाला सामोरी येणार आहेत. प्रगती साधायची असेल तर ती ओलांडली गेली पाहिजेत. अशा कुंपणांचे स्वरुप विकासाच्या टप्प्यानुसार बदलते. ही कुंपणे पार करुन न अडखळता पुढे जात खोर्‍यातील जनतेच्या सहकार्याने सर्वंकष विकासाची उद्दिष्ट्ये साध्य करण्यांत जलव्यवस्थापकांचे कौशल्य पणास लागणार आहे. जलस्त्रोतांचे समन्वित बहुआयामी व्यवस्थापन साकार करण्यासाठी पाणीक्षेत्रात अशा कुशल व्यक्तिमत्वाचे व्यवस्थापक निर्माण करण्याकडे आपण यापुढे अधिक लक्ष देऊ या.
डॉ. माधवराव चितळे , औरंगाबाद, मो : ९८२३१६१९०९
यह सवाल इस परीक्षण के लिए है कि क्या आप एक इंसान हैं या मशीनी स्वचालित स्पैम प्रस्तुतियाँ डालने वाली चीज
इस सरल गणितीय समस्या का समाधान करें. जैसे- उदाहरण 1+ 3= 4 और अपना पोस्ट करें
आज भी खरे हैं तालाब (एक कालजयी पुस्तक)
गांव की एटीएम हैं तालाब
स्वच्छता अभियान पर सवाल
पाणीवापर संस्था शेतकऱ्यांना वरदान
जलगुणवत्ता तपासणी - एक काळाची गरज


Cinema, Poetry & Memoirs - Ranjeet Paradkar रणजित पराडकर (रसप): ध्यास गझल मुशायरा - औरंगाबाद

चित्रपट, कविता, गझला, क्रिकेट, आठवणी, काही थापा आणि बरंच काही
कविता - मात्रा वृत्त (104)
गझल - गण वृत्त (96)
कविता - गण वृत्त (56)
गझल - मात्रा वृत्त (56)
भावानुवाद - कविता (42)
ध्यास गझल मुशायरा - औरंगाबाद
औरंगाबादमध्ये ४ मार्चला झालेल्या मुशायऱ्यातलं माझं सादरीकरण. एकूण ३ गझला सादर केल्या होत्या. पूर्ण कार्यक्रमाच्या सलग रेकॉर्डिंगमधून तिन्ही गझला एकत्र करून, जोडून एक अतिशय व्यावसायिक, सफाईदार असं काम श्री. स्वप्नील उपाध्ये ह्यांनी केलेलं आहे. त्यांचं मनापासून अभिनंदन व त्यांना अनेक धन्यवादही
सादर केलेल्या गझला -
१. तू गेल्यावर मला स्वत:चे व्यसन लागले
२. आठवणींची तुडुंब गर्दी कधीच नव्हती
३. तसा मी स्वत:च्या घरी राहतो
हा माणूस स्वत: एक उत्तम गझलकार तर आहेच पण कवितेचा एक धडपड्या, मेहनती आणि अत्यंत श्रद्धाळू कार्यकर्तासुद्धा आहे. सदर मुशायरा आणि त्याआधी झालेली गझल कार्यशाळा, हे ह्याच्याच मेहनतीचं चीज. (गेल्या अनेक वर्षांत प्रथमच औरंगाबादमध्ये गझल कार्यशाळा घेतली गेली, हे विशेष.)
आपापले अभिप्राय अवश्य नोंदवा
आपला ब्लॉग उत्कृष्ट वाटला.मराठी साहित्यातील काही अप्रतिम कालसुसंगत लेख,कथा आणि इतर साहित्य शोधून ते आम्ही आमच्या #पुनश्च या पोर्टलवर प्रसिध्द करतो. त्यासाठी १०० ते १५० व्र्षांपुर्वीचेही साहित्य आम्ही वाचतो आणि उत्तम निवडून वाचकांना पोर्टलवर देतो. नुकतीच मराठी ब्लॉगर्स साठी आम्ही एक अभिनव स्पर्धा जाहीर केली आहे. कुठलेही प्रवेशमुल्य नसलेल्या या स्पर्धेत तुम्हाला भाग घ्यायचा असेल तर www.punashcha.com या आमच्या वेबसाईटला भेट द्या आणि स्पर्धेबद्दल सविस्तर जाणून घेऊन भाग घ्या.
आपलं नाव नक्की लिहा
उचलेगिरीस मनाई आहे. लेखकाची पूर्वपरवानगी बंधनकारक.
ध्यास गझल मुशायरा - औरंगाबाद
तसा मी स्वत:च्या घरी राहतो
तुला जायचे असेल तर, किमान इतके करून जा..
तुला जायचे असेल तर, किमान इतके करून जा घरासमोरील अंगणी, विषण्ण आकाशमोगरा तुला आवडायचे म्हणुन, झुले थरारून बावरा हरेक फांदीस पापणी, किती...
ताण.. जब तक हैं जान
'स.न.वि.वि. - एक उत्स्फूर्त अनौपचारिक संवादी मैफल'
थोड़ा ज़्यादा, थोड़ा कम - रुस्तम (Movie Review - Rustom)
मोहेंजोदडो - हिंमतीला दाद
जग्गा जासूस आणि 'पण..'
पहिलं प्रेम - चौथीमधलं
२५३: म्यानमा डायरी: २. तिंज्या (Thingyan)
निलेश पंडित - मराठी कविता
ध्यास गझल मुशायरा - औरंगाबाद
Unique Visitors (१ ऑगस्ट २०११ पासून आत्तापर्यंत)