Từ năm 1776 đến năm 1783, nghĩa quân Tây Sơn 5 lần tiến công vào Gia Định, vùng đất này thành nơi giao tranh giữa quân Tây Sơn và chúa Nguyễn. Năm 1788, Nguyễn Ánh thu phục lại Gia Định; năm 1790 ông cho đặt Gia Định kinh, xây dựng thành Bát Quái và nhiều công trình bên ngoài thành gồm có: xưởng Chu sư (còn gọi là xưởng Thủy, tiền thân của xưởng đóng tàu Ba Son sau này), xưởng Voi, Trường thuốc súng, Khám đường và Ngục sở, Sứ quán. Nguyễn Ánh đưa ra nhiều chính sách để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, giao thương hàng hóa giúp cho Sài Gòn – Gia Định phục hồi và phát triển kinh tế, trở thành hậu phương vững chắc để đánh lại nhà Tây Sơn.