হনুমন্তৰ লঙ্কা যাত্ৰা

৫ অধ্যায়

হনুমন্তৰ লঙ্কা - যাত্ৰা ।

পদ ।

অঙ্গদ জাম্বৱ মৈন্দ্য গৱাক্ষ গবয় ।

কেশৰী পনস নল নীল সমস্তয় ॥১

সবেহন্তে বোলে বাপু তুমি নাসা যেৱে ।

আমি ব্ৰত কৰিয়া থাকিবো একে পাৱে ॥২

বিচিত্ৰ পুষ্পৰ মালা এক দিল গঢ়ি ।

আশীৰ্ব্বাদ কৰিলন্ত সুমঙ্গল পঢ়ি ॥৩

দুই হাত পাতি হনুমন্তে তাক লৈল ।

লঙ্কাক যাইবাক হনুমন্ত সাজ ভৈল ॥৪

৬ অধ্যায়

দুলৰি ।

ৰাম লক্ষ্মণক,       সুগ্ৰীৱ বীৰক,

কৰিয়া যেন সতকাৰ ।

বায়ুযে বাপক,       অঞ্জনা মাৱক,

প্ৰণামিলা সাতবাৰ ॥১

কেশৰী চৰণ,       শিৰোগত কৰি,

ত্ৰিদশ দেৱ ধিয়ায়া ।

মহেন্দ্ৰ শিখৰে,       জন্তায়া বসিলা,

লঙ্কাৰ দিশক চায়া ॥২

জাজ্জ্বল্য সমান,       দুই চক্ষু জ্বলয়,

মঙ্গল বুধৰ বৰ্ণ ।

পাছ দুই পাৱ,       সম্ভৰ কৰিয়া,

সঙ্কোচিত দুই কৰ্ণ ॥৩

সাগৰ লঙ্ঘিয়া,       ডেৱ কৰিলন্ত,

আপোন গাৱৰ বলে ।

সকলে গিৰিয়ে,       টলবল কৰে,

যেন দেখি যাই তলে ॥৪

বৃক্ষ সব যত,       বায়ুৰ বেগত,

লৰিল বীৰৰ তুলে ।

নক্ষত্ৰৰ পথ,       জিকমিক কৰে,

নানান বিচিত্ৰ ফুলে ॥৫

টাব টুব কৰি,       সাগৰ মাজত,

বৃক্ষ সব পৰে শিল ।

জীয়া জন্তু মানে,       ত্ৰাসে পলাই,

প্ৰলয় কাল মিলিল ॥৬

মত্স্য মগৰ,       নাগে হুল স্থূল,

হেৰাসি পাইলে গৰুড়ে ।

গহীন গভীৰ,       জলত পশিল,

পাতালক গৈল বুৰে ॥৭

হনুমন্ত বীৰ,       শৰীৰ বেগত,

সাগৰ জল উল্লাল ।

পৰ্ব্বত সদৃশ,       ঢৌ উপলয়,

নিৰ্ঘাত সম আম্ফাল ॥৮

হনুমন্ত বীৰ,       লঙ্কাক যাহান্তে,

মৰুত পথ আকাশে ।

দীঘল যে ত্ৰিশ,       যোজন চলিয়া,

দশ যোজনৰ পাশে ॥৯

হেন অদভুত,       জনক দেখিয়া,

বিস্ময় সকল জনে ।

গগনে মেঘযে,       খণ্ড খণ্ড ভৈল,

শৰীৰ বেগে পৱনে ॥১০

ত্ৰিদশে বোলন্ত,       কহিবা সুৰসা,

শুনিয়ো নাগৰ মাতা ।

হনুমন্ত বীৰ,       লঙ্কাক যাহন্তে,

পথত বিঘিনি পাতা ॥১১

তোমাৰ মায়াত,       কমন বুদ্ধিয়ে,

কিমতে এৰায়া যান্ত ।

তেবেসে জানিয়,       বায়ুৰ নন্দন,

ৰাম কাৰ্য্য সাধিবন্ত ॥১২

এতেক বচন,       শুনিয়া সুৰসা,

পাতিলে ৰাক্ষসী মায়া ।

সাগৰ মধ্যত,       দুই পাৱ থাপিল,

গগন মণ্ডল কায়া ॥১৩

মাৰুতিৰ দেখি,       সুৰসা বোলয়,

কৈক যাইবে তই আৰ ।

বিস্তৰ কালেসে,       আধাৰ মিলিল,

বদন কৈল বিস্তাৰ ॥১৪

হনুয়ে বোলন্ত,       দক্ষৰ নন্দিনী,

আমাক তুমি নিচিনি ।

ৰামদূত হুয়া,       লঙ্কাক যাহাওঁ,

কিসক পাতা বিঘিনি ॥১৫

মাৱে পু্ত্ৰ বিহা-       ইলে বানৰা,

মুখৰ যাস এৰায়া ।

পাছে ৰামে তোৰ,       প্ৰতিকাৰ কৰোক,

ক্ষুধা বঞ্চোঁ তোক খায়া ॥১৬

এতেক বচন,       শুনি হনুমন্ত,

ক্ৰোধত জ্বলি অপাৰ ।

কেন মতে তই,       মোক গিলিবেক,

বদন কৰ বিস্তাৰ ॥১৭

শুনিয়া সুৰসা,       মুখ প্ৰকাশিল,

দশ যোজনক যুৰি ।

হনুমন্ত বীৰ,       শৰীৰ বঢ়াইল,

হুই ভৈল যোজন কুৰি ॥১৮

সুৰসা ৰাক্ষসী,       মুখ প্ৰকাশিল,

ভৈগৈল যোজন ত্ৰিশ ।

হনুমন্ত বীৰে,       কায়া বঢ়াইলন্ত,

যোজন ভৈল চল্লিশ ॥১৯

পঞ্চাশ যোজন,       যুৰিয়া সুৰসা,

বানৰ ভুঞ্জিত মন ।

হনুমন্ত বীৰে,       শৰীৰ বঢ়াইল,

বহলে ষাঠি যোজন ॥২০

সত্তৰি যোজন,       যুৰিয়া সুৰসা,

থাকিল মুখ প্ৰকাশি ।

হনুমন্ত বীৰে,       শৰীৰ বঢ়াইল,

ভৈগৈল যোজন আশী ॥২১

নব্বৈ যোজনক,       যুৰিয়া সুৰসা,

বানৰ ভুঞ্জিত মন ।

হনুমন্ত বীৰ,       কায়া বঢ়াইলন্ত,

হুই গৈল শত যোজন ॥২২

বিস্ময় স্বৰূপে,       সুৰসা বোলয়,

কিনো বীৰ অতিৰেক ।

এতেক বুলিয়া,       মুখ প্ৰকাশিল,

যোজনহধিক শতেক ॥২৩

বিস্তাৰ বদন,       দেখি হনুমন্তে,

আঙ্গুষ্ঠ প্ৰমাণ হুয়া ।

পৱন সঞ্চাৰ,       বেগ ধৰি আতি,

গৰ্ভত পশিল গৈয়া ॥২৪

সুৰসা দেখিয়া,       দশন জপাইল,

জান্তিল বৰ সন্ধানে ।

বায়ুৰ তনয়,       অঞ্জনাৰ সুত,

বাজ হুয়া গৈল কাণে ॥২৫

উৰ্দ্ধত থাকিয়া,       বুলিলন্ত দেবি,

পালিলো বাক্য তোমাৰ ।

ৰামদূত হুয়া,       চলিলোঁ লঙ্কাক,

হেৰা মোৰ নমস্কাৰ ॥২৬

সুৰসা বোলয়,       মই তুষ্টা ভৈলো,

লঙ্কাক চলিয়া যাইবো ।

অব্যাহতে তুমি,       সীতাৰ বাৰ্ত্তাক,

ৰামত আসি জনায়ো ॥২৭

ত্ৰিদশ দেৱৰ,       বচন পালিলোঁ,

জানিলো বল অপাৰ ।

তিনিয়ো ভুবনে,       তোমাৰ সদৃশ,

নাহি বীৰ বলীয়াৰ ॥২৮

জয় ৰঘুকুল,       কমল প্ৰকাশ,

দিনকৰ সীতাপতি ।

তোমাৰ চৰণ,       পঙ্কজত মন,

মজোক মোৰ সম্প্ৰতি ॥২৯

তযু গুণ যশ,       শ্ৰবণে থাকোক,

মুখে নাছাৰোক নাম ।

দিয়া প্ৰভু মোক,       সমাজিক লোক,

ডাকি বোলাঁ ৰাম ৰাম ॥৩০

৭ অধ্যায়

পদ ।

এহি বুলি গৈল তাই আকাশৰ পথে ।

স্বৰ্গত দেৱৰ আগে কহিল সমস্তে ॥১

সীতাক দেখিবে কিছু নাহিকে সংশয় ।

ত্ৰিদশৰ শুনিয়া কৌতুক জয় জয় ॥২

সাগৰে বোলন্ত শুনাঁ মৈনাক পৰ্ব্বত ।

সখীত্ব ভাৱত কিছু কৰিয়ো মহত ॥৩

হেৰা বায়ু তনয় লঙ্কাক লাগি যান্ত ।

গাৱ তোলা খানিতেকো কৰন্ত বিশ্ৰান্ত ॥৪

সাগৰৰ বাণী শুনি পৰ্ব্বতৰ ৰাজ ।

সমুদ্ৰক ভেদিয়া তেখনে ভৈল বাজ ॥৫

হনুমন্তে বোলে কিনো বিঘিনি মিলিল ।

একবাৰ এৰাইলোহোঁ সুৰসা গিলিল ॥৬

কিনো বেলা লৰিলোঁ কি মোৰ ললাট ।

পৰ্ব্বতে ভেটিল আসি মাৰুতৰ বাট ॥৭

লাঞ্জ বাৰি মাৰিলন্ত আকাশক গৈয়া ।

শিখৰ পৰিল গৈয়া চূৰ্ণীকৃত হুয়া ॥৮

মাৰুতিক সম্বুধিয়া বোলন্ত মৈনাক ।

বায়ুপুত্ৰে কিসক আমাক দিলা চাঙ্ক ॥৯

পঠাইলন্ত সাগৰে তোমাক উপকাৰে ।

পূৰ্ব্বত সম্বন্ধ আছে তোমাৰে আমাৰে ॥১০

গিৰিসৰ যৈসানি আছিল পক্ষধৰ ।

যৈত উৰি পৰে ছন্ন কৰয় নগৰ ॥১১

পুৰন্দৰে বজ্ৰহানি কাটিলন্ত পখা ।

সিকালত বায়ু ৰাজ মোৰ ভৈল সখা ॥১২

উৰুৱাই পেলাই আনি সাগৰৰ জলে ।

উপকাৰ থাকিল নগৈলো ৰসাতলে ॥১৩

সেহি হিত চিন্তিলোহোঁ খানিক জিৰোৱা ।

ফল মূল ভুঞ্জিয়া লঙ্কাক লাগি যোয়া ॥১৪

হনুমন্ত বদতি শুনিয়ো গিৰিবৰ ।

তোমাৰ কাহিনী শুনি আছো বহুতৰ ॥১৫

হেমৱন্ত সুত তুমি গৌৰীৰ সোদৰ ।

মৈনাক তোমাৰ নাম শাল শঙ্কৰৰ ॥১৬

নজানি তোমাক মই কৰিলো প্ৰহাৰ ।

অজ্ঞান দোষক তুমি ক্ষেমিয়ো আমাৰ ॥১৭

অনেক কাহিনী কথা কহিয়ো বিচিত্ৰ ।

হনুমন্ত সহিতে ভৈলন্ত মহামিত্ৰ ॥১৮

দুইকো দুই কাহিনী কহিল মনতুষ্টে ।

হনুমন্তে পৰশিলা বৃদ্ধ যে আঙ্গুষ্ঠে ॥১৯

হনুমন্তে ৰাম কাৰ্য্যে আকুলিত হুয়া ।

ছুটিল নৰাচ যেন নিকলিল গৈয়া ॥২০

হনুমন্তে যাহন্তে পৱন সম জোৰ ।

বেগ থিৰ ভৈল পৰৈ পাচাত আজোৰ ॥২১

বেগ থিৰ ভৈল মোৰ কিনো বিপৰীত ।

পেলাইল কাঙ্কৰ যেন সাগৰে চুহিত ॥২২

চতুৰ্দ্দিশে চাহিলন্ত উদ্ধৰ প্ৰদেশ ।

কিছু নেদেখিল তৈত বিঘিনিৰ লেশ ॥২৩

বিস্ময়ে গুণন্ত কপি সাগৰৰ মাজ ।

পূৰ্ব্বে কথা কহিল সুগ্ৰীৱ কপিৰাজ ॥২৪

হেট মাথা কৰি দেখে সাগৰক চাহি ।

ছায়াত ধৰিয়া টানি নেই ছায়াগ্ৰাহী ॥২৫

ছায়াত ধৰিয়া মোক নেস গিলিবাক ।

আপোনাৰ প্ৰতিকাৰ কৰোঁ থাক থাক ॥২৬

পৰ্ব্বত সমান কৰি শৰীৰ বঢ়াইল ।

দেখি আষাৰিকা কৌতুক বৰ পাইল ॥২৭

তোক দেখি আজি মই ভৈলোঁ মহাতুষ্ট ।

চিৰকালে আহাৰ মিলিল হৃষ্ট পুষ্ট ॥২৮

এহি বুলি আষাৰিকা গগনে উধাইল ।

পাতাল সদৃশ কৰি বেণ্ট গোট বাইল ॥২৯

পৰ্ব্বত সমান জিহ্বা বদনে লৰয় ।

বিকট দশন যেন শূলৰ আলয় ॥৩০

সামৰ সামৰ আষাৰিকা নিশাচৰী ।

এহি বুলি হনুমন্ত হ্ৰস্ব দেহা কৰি ॥৩১

গৰ্ভত পশিলা গৈয়া আতি বৰ ওগে ।

উসসিল পেট যেন জলন্ধৰ ৰোগে ॥৩২

গৰ্ভত পশিয়া বীৰে কৰি মহাকোপে ।

নাৰিচয় চিৰিয়া গলত দিলা শোপ ॥৩৩

কৰে চট্ পট্ তাই নপাৱে উশ্বাশ ।

চক্ষু উলটায়া ঘোৰ তেজিলে আটাস ॥৩৪

নখ দুই ফুলিলন্ত হৃদয়ৰ মাজ ।

মৰ্ম্মথান ভেদি কপিৰাজ ভৈল বাজ ॥৩৫

প্ৰলয়ত যেন মেৰু পৰ্ব্বত টলিল ।

আষাৰিকা কতো দূৰ যুৰিয়া পৰিল ॥৩৬

হনুমন্ত বীৰৰ দেখিয়া পৰাক্ৰম ।

দেৱ মুনি গন্ধৰ্ব্বে সুমৰে ধৰ্ম্ম ধৰ্ম্ম ॥৩৭

মাৰিল যতেক তাই নাই আদি অন্ত ।

কল্যাণে আসন্তো বীৰসিংহ হনুমন্ত ॥৩৮

ইন্দ্ৰ আদি কৰি যাক ত্ৰিদশে ডৰান্ত ।

অনেক দূৰৰ পথ পবনো নযান্ত ॥৩৯

হেন জগতৰ বৈৰ মাৰিল বানৰে ।

কীৰ্ত্তি থাকিলেক যাৱে চন্দ্ৰ দিবাকৰে ॥৪০

আকাশত শুনিলন্ত কাহিনী কহন্তে ।

ত্ৰিদশৰ বৈৰক মাৰিলা হনুমন্তে ॥৪১

দেৱতাৰ প্ৰসঙ্গতে কৌতুকক পাইল ।

আকাশ গমনে কপি সমুদ্ৰ ছেৰাইল ॥৪২