হনুমন্তই সীতাক বিচাৰি পায়

১৪ অধ্যায়

হনুমন্তই সীতাক বিচাৰি পায় ।

পদ

হনুমন্তে বোলন্ত জনক জীউ সীতা ।

হেনসে বিপত্তি ৰাঘৱৰ বিবাহিতা ॥১

জনক জীউৰ অঙ্গ ৰাৱণৰ গাৱে ।

বিপ্ৰৰ কপিলা যেন চণ্ডালৰ ঠাৱে ॥২

হৰি হৰি আই তোৰ হেন ভৈল গতি ।

ৰাঘৱৰ ভাৰ্য্যাৰ অধম ভৈল পতি ॥৩

হনুমন্তে কান্দে লোহ মলছন্তে হাতে ।

হেনসে বিপত্তি ভৈল বিধিৰ বিঘাতে ॥৪

উত্তম কুলৰ বধু ৰাঘৱৰ নাৰী ।

অশোধনে হেন থলে বুলিতে নোৱাৰি ॥৫

চিত্ত দৃঢ় কৰি বীৰে আলোচন্ত কায ।

জনক নন্দিনী হেন নুহিব নিলাজ ॥৬

পুনৰপি মনত গুণন্ত হনুমান ।

কদাচিতো নকৰিবা অমদ্যক পান ॥৭

আউঠ হাতৰ বেণী শুনিয়াছো ভাল ।

কেশ জুখি মুখ সুঙ্গি লৈবোঁহো প্ৰমাণ ॥৮

এহি বুলি কেশ তাৰ মেলিয়া জুখিল ।

আউঠ হাতৰো এক বিগতে নান্তিল ॥৯

কেশ জুখি প্ৰমাণ নপাইল হনুমন্ত ।

ওচৰ চাপিয়া মুখ গোট সুঙ্গিলন্ত ॥১০

মুখ সুঙ্গি চাহন্তে মদ্যৰ পাইল ঘ্ৰাণ ।

বোলন্ত জানকী নুহিব হেন থান ॥১১

ৰাঘৱৰ বল্লভা জানন্ত ধৰ্ম্মাধৰ্ম্ম ।

প্ৰাণ যাহন্তেও নকৰিবা হেন কৰ্ম্ম ॥১২

শুনিয়াছো ৰাৱণৰ প্ৰিয়া পটেশ্বৰী ।

ময়দানবৰ জীউ এহি মন্দোদৰী ॥১৩

চিত্ত থিৰ কৰিলন্ত বীৰ হনুমন্তে ।

সচকিতে বাজ ভৈলা ওৱাৰিৰ হন্তে ॥১৪

পুষ্পক বিমানে চাহিলন্ত নিৰন্তৰে ।

হাণ্ডি শালে চাহিলন্ত মন্দীৰাৰ ঘৰে ॥১৫

প্ৰবেশিলা মাৰুতি খুজিয়া বহু দূৰ ।

বিত্ত বিত্ত কৰিয়া চাহিলা অন্তেষপুৰ ॥১৬

দুনাই মাৰুতি গৈয়া প্ৰাঞ্চীত চড়িয়া ।

বিলাপ কৰন্ত কপি সষ্টাঙ্গে পৰিয়া ॥১৭

হা বিধি কি কৰ্ম্ম কৰিলোঁ হৰি হৰি ।

লঙ্কাত নাহিকা ৰামদেৱৰ সুন্দৰী ॥১৮

হেন মতে চাহিলো মোহৰ প্ৰতিবন্ধে ।

জানিলো নিজীয়ৈ আই দেখি দশস্কন্ধে ॥১৯

ৰাৱণৰ আতাস বিতাস ৰূপে ডৰি ।

চমত্কাৰ দেখি আকাশতে গৈলা মৰি ॥২০

নুহিতে বা আনন্তে বা পৰিল সাগৰে ।

গোঁসানীক ভুঞ্জিলেক মত্স্য যে মগৰে ॥২১

নুহি তেবে লঙ্কাতে বা স্বামীত ভকতে ।

মৰিলা গোঁসানী মাৱ নিৰাহাৰ ব্ৰতে ॥২২

আশা ভঙ্গে কিবা আদেশিলেক ৰাৱণে ।

গোঁসানীক ভুঞ্জিলেক ৰাক্ষসিনীগণে ॥২৩

মই লৰি গৈলে বৰ মিলিবে বৃতান্ত ।

সীতাৰ নপায়া বাৰ্ত্তা ৰামো নিজীৱন্ত ॥২৪

অনন্তৰে লক্ষ্মণেয়ো এৰিৱন্ত জীৱ ।

মিত্ৰৰ কাৰ্য্যত থাকি মৰিবা সুগ্ৰীৱ ॥২৫

ভৰতে শুনিবে প্ৰাণ সঙ্কলিল ৰামে ।

পানৈ শিৰে ধৰিয়া মৰিব নন্দিগ্ৰামে ॥২৬

বিকলে মৰিব সবে অযোধ্যাৰ লোকে ।

কৌশল্যা সুমিত্ৰা মৰিবন্ত পুত্ৰশোকে ॥২৭

স্বামীৰ সন্তাপে বিকলিত কৰি হিয় ।

তাৰা লোমা মৰিবন্ত সুষেনৰ জীৱ ॥২৮

মাৱৰ বাপৰ শোকে দগ্ধ কলেৱৰ ।

পাছে প্ৰাণ এৰিবন্ত অঙ্গদ কুমাৰ ॥২৯

ৰাজ্যত বাঢ়িব সবে লটক তস্কৰ ।

উপজিলো পৃথিবীত ভাৰ বিপৰীত ॥৩০

উপজিলো পৃথিবীত ভাৰ বিপৰীত ।

কিসক নযাই প্ৰাণ লঙ্কা নগৰীত ॥৩১

মই উপজিলোহোঁ অধম পাপাচাৰ ।

সদ্গতি নভৈল মোৰ জ্ঞাতি দ্ৰোহীয়াৰ ॥৩২

সাগৰ তীৰত নিয়া সঞ্জালোহোঁ বুলি ।

বহ্নিকুণ্ড জ্বালো মই মৰিবাক বুলি ॥৩৩

সাগৰত জাম্প দেওঁ খাউক জলজন্তু ।

বাৰ্ত্তাক নপায়া ৰাম আশা তেজিবন্তু ॥৩৪

এহি বুলি মাৰুতিয়ে মাথা তুলি চাইল ।

অশোকা বণিকা খান দৰশন পাইল ॥৩৫

সম্পাতিৰ বচনক পৰিল মনত ।

গোঁসানী আছন্ত এহি অশোকা বনত ॥৩৬

কৌতুকত মাৰুতি নাচন্ত ছেৱে ছেৱ ।

অশোকা বনক লাগি কৰিলন্ত ডেৱ ॥৩৭

মহাবেগে পৰিলা শবদ গৈল ঠাট ।

সাগৰ মাজত যেন পৰিল নিৰ্ঘাত ॥৩৮

ত্ৰাসত চটক সব বাস পৰিহৰি ।

চিওঁ চিওঁ ঢপ ঢপ কতো গৈলা মৰি ॥৩৯

বনজন্তু সবত লগিল কোলাহল ।

আই বাপু বুলিয়া পলাই বনপাল ॥৪০

বিশ্ৰুতি ভৈলেক লঙ্কাৰ যত জন ।

তবধ কৰিল চক্ষু ৰাক্ষসিনীগণ ॥৪১

কতো বৃক্ষ আগ ভাগি গুচিল আৰম্ভ ।

উঝৰা ভিঠিত যেন থাকি গৈল স্তম্ভ ॥৪২

কতো বৃক্ষ ভাগি গৈল শৰীৰৰ ৰাৱে ।

বিম্বা শবদ শুনি আকাশে উৰাৱে ॥৪৩

অশোক চম্পক পুষ্প নাগেশ্বৰ সিৰি ।

হনুমন্ত ভৈলা যেন পুষ্পময় গিৰি ॥৪৪

বনৰ কুসুম সব পৰৈ খসি খসি ।

ধূলি ধূসৰিত কপি সাক্ষাতে তপসি ॥৪৫

সুচকিত হুয়া চান্ত ধুমি ধুমি ।

বৃক্ষতলে দেখিলন্ত সুবৰ্ণৰ ভূমি ॥৪৬

সুবৰ্ণৰ ভূমি কতো কতোহো ৰূপাৰ ।

পোৱাল মুকুতা মণি জ্বলে জাতিকাৰ ॥৪৭

নন্দন বনত আছে সুবিচিত্ৰ কাম ।

অশোকা বনিকা খানো তাতো অনুপাম ॥৪৮

ৰাৱণৰ আদেশে নিৰ্ম্মিলা বিশ্বকৰ্ম্মে ।

ক্ৰীড়াৰ ভুবন মণি মুকুতাৰ কৰ্ম্মে ॥৪৯

শিংশপা বৃক্ষক দেখিলন্ত কতোক্ষণে ।

গুৰি গোট বেঢ়ি আছে ৰাক্ষসিনীগণে ॥৫০

বিকৃত বিভাস কতো পেচাৰ স্বভাৱ ।

ভেঙ্গুৰা স্বভাৱ কতো দেখিতে কুভাৱ ॥৫১

কতো উৰ্দ্ধনাসিকা হস্তীৰ যেন শুণ্ড ।

গাৱ গোট কৃশ দেখি টোলৰিয়া মুণ্ড ॥৫২

কতো নাক চেপেটা পতিলা গোটমান ।

গাৱত পৰয় হালি কুলা হেন কাণ ॥৫৩

অজমুখী গোমুখী শূকৰ স্বান মুখী ।

গোলৈপেটি উৰু হাতে নপাৱয় ঢুকি ॥৫৪

বিহৰিয়া আছয় হস্তীৰ যেন দান্ত ।

ছাগলৰ হেন মুখ সিংহৰ আক্ৰান্ত ॥৫৫

কেহোঁ জনীৰ মুণ্ড কেশাইল যেন দল ।

দুই তন লম্বিত সাক্ষাতে যেন ঢোল ॥৫৬

ওলমিল ওঁঠ যেন নেৱঠিনি শিল ।

ৰুধিৰ মাংসক খাই কৰে কিল কিল ॥৫৭

আলতাৰ বৰ্ণ কেহোঁ পিঙ্গলীয়া কালী ।

কতোহো কপিলী বগা হাণ্ডিযে চিঙ্গালী ॥৫৮

কতো কাণী কতো খুৰী কতোহো গলণ্ডী ।

কনৈয়াৰী গঞ্জকাৰী প্ৰচণ্ডী চামুণ্ডী ॥৫৯

আগ গুৰি সৰু যেন শিলিখাৰ ভাঞ্জ ।

হাসন্তে দেখিয় যেন দশনৰ মাঞ্জ ॥৬০

আলখনী পিশাচনী কুলক্ষনী ছাৰী ।

একৈক শোষতে পীয়ে মদ্য একো জাৰি ॥৬১

এক পাৱ দুই পাৱ তিনি পাৱ চাৰি ।

জিহ্বাখান মেলি থাকে শৰীৰ আবৰি ॥৬২

এক আখি দুই আখি কাৰো তিনি আখি ।

দুই কাণ হালৈ যেন চটকৰ পাখী ॥৬৩

তাসম্বাৰ মাজে দেৱী সংসাৰতে সাৰা ।

মেঘে যেন ঢাকি আছে সৰ্ব্বোত্তম তাৰা ॥৬৪

কেশে যেন ঢাকি আছে চম্পক মল্লিকা ।

ভস্মে যেন ঢাকি আছে অগনিৰ শিখা ॥৬৫

থূলন্তৰ মলিন বসন পৰিধানে ।

বৃক্ষৰ মূলত আছা স্বামীক ধিয়ানে ॥৬৬

এক গোটা চেলাৰি ভূমিত লুটি আছে ।

চকিতা হৰিণী যেন চান্ত আগে পাছে ॥৬৭

হনুমন্তে দেখিয়া চকিত ভৈল মন ।

মনে আলোচন্ত কিনো ৰূপ বিতোপন ॥৬৮

সীতা হৰি যেতিখন আনিল ৰাৱণে ।

ঋষ্যমুখে দেখিলোঁ বানৰ পাঞ্চজনে ॥৬৯

সেহি ঠান ৰূপ গুণ সেহিসি লক্ষণী ।

আউঠ হাতৰ কেশ এক গোটা বেণী ॥৭০

ইহাৰ কাৰণে মৰিলন্ত নিশাচৰ ।

বিৰাধ ত্ৰিশিৰা খৰ দূষণ অপৰ ॥৭১

কৱন্ধক মাৰিলেক বিকৃত পুৰুষেক ।

শূৰ্পণখাৰ নাক কাণ কাটিলা প্ৰত্যেক ॥৭২

বালী বধ কৰিলন্ত কৰি একশৰ ।

সুগ্ৰীৱক কৰিলন্ত ৰায় ৰাজেশ্বৰ ॥৭৩

অচলা লক্ষ্মীক দিলা কিষ্কিন্ধা নগৰী ।

আৰা লোমা মালা দিলা তিনি পটেশ্বৰী ॥৭৪

মইও লঙ্কা আসিলোঁ সাগৰ ভৈলোঁ পাৰ ।

ইহান কাৰণে ধন্য জীৱন আমাৰ ॥৭৫

কিনোটো অশক্য কৰ্ম্ম ৰাঘৱে কৰন্ত ।

সীতা ব্যতিৰেকে কেনে প্ৰাণক এৰন্ত ॥৭৬

কেন মতে ৰাঘৱৰ হিত পৰি যাওঁ ।

সীতা দেৱী শান্তী মই কেনে বাৰ্ত্তা পাওঁ ॥৭৭

পূৰ্ব্বদিকে ধৱল কোকিল কাক ৰড়ৈ ।

দিন গোটা বঞ্চোঁ কৈত কোন কাৰ্য্য পৰৈ ॥৭৮

হনুমন্ত আৰ ভৈলা পৰশিলা ঝাওঁ ।

ৰাৱণ প্ৰবোধ ওৱাৰিত বাজৈ চাওঁ ॥৭৯

পৰবাসী লোকে জাগি কৰে কোলাহল ।

হাত মুখ পখালি পন্থত পালে পাল ॥৮০

প্ৰাতঃকাল সঙ্কলিল ৰাৱণ ৰজাই ।

একোয়ে প্ৰকাৰে সীতা মনৰ নযাই ॥৮১

শৰীৰ ভেদিল দৃঢ়তৰ পঞ্চবাণে ।

সন্ধিত পঞ্চম বাণ হানিল পৱনে ॥৮২

সীতাক সুমৰি তাৰ মদন বিশাল ।

বিচিত্ৰ থানৰ হন্তে আসিল সকাল ॥৮৩

কৰ্পূৰ তাম্বুল খাইল মদন মাদক ।

সীতাক সুমৰি তাৰ মনত খলক ॥৮৪

জানেকীক স্মৰি তাৰ নসখয় মন ।

অশোকা বনক লাগি কৰিল গমন ॥৮৫

একেশ্বৰে ঠাৱ হন্তে লৰি সাতো আগ ।

কন্যা সহস্ৰেকে শীঘ্ৰে বেগে লৈল লাগ ॥৮৬

সুগন্ধ ধূপক ধৰি চাপিল সমীপ ।

কেহোজনী ধৰি যায় ৰত্নৰ প্ৰদীপ ॥৮৭

আগৰ কস্তুৰী লৈয়া কনক ভৃঙ্গাৰি ।

কৰ্পূৰ তাম্বুল যোগাৱয় কতো নাৰী ॥৮৮

তাৰাহেন ঝাকি পাৰে একৈক সুন্দৰী ।

কৰি হাত লোহাৰি চাপিল মন্দোদৰী ॥৮৯

সেৱা কৰি চলিল কামিনী কন্যাজন ।

অশোকা বনিকা গৈয়া পাইলা তেতিক্ষণ ॥৯০

অলঙ্কাৰ শবদ শুনিলা হনুমন্তে ।

মাথা তুলি দেখিলন্ত ৰাৱণ আসন্তে ॥৯১

লাম্ফ দিয়া উজাইলন্ত হ্ৰস্ব দেহা কৰি ।

শিংশপা বৃক্ষত থিত পত্ৰহি আবৰি ॥৯২

ৰাৱণ আসয় দেখি জানিল ইঙ্গিতে ।

বায়ু পায়া কদলী কাম্পয় যেন মতে ॥৯৩

ঢাকি উৰি উদৰ বসিলা তৰুতলে ।

স্তন দুই ঢাকিলন্ত বাহুযে যুগলে ॥৯৪

লাজে ভয়ে দেবীৰ চক্ষুৰ বহে লোহ ।

সীতাক দেখিয়া ৰাৱণৰ বিয়ামোহ ॥৯৫

জয় জয় ৰঘুবংশ তিলক ৰাঘৱ ।

যাৰ নাম লৈয়া তৰে ভৱ পৰাভৱ ॥৯৬

হেন ৰাম নাম যিটো সুমৰে সতত ।

কোনে কহিবেক পাৰে তাহাৰ মহত ॥৯৭

হেন ৰাম চৰণত পশিলোঁ শৰণে ।

বোলাঁ ৰাম ৰাম যত সভাসদগণে ॥৯৮