শংকৰদেৱ

]] অংকন কৰা শংকৰদেৱৰ চিত্ৰ।
[[
যৈত থাকে মোৰ ভক্ত উদাৰ চৰিত্ৰ। কীট পতঙ্গকো তথা কৰয় পৱিত্ৰ॥ নকৰে প্ৰাণীক হিংসা নাহি একো স্পৃহা। আমাত অৰ্পণা কৰৈ আপোনাৰ দেহা॥(প্ৰহ্লাদ চৰিত)
কুক্কুৰ শৃগাল গৰ্দ্দভৰো আত্মাৰাম। জানিয়া সবাকো পৰি কৰিবা প্ৰণাম॥................ সকল প্ৰাণীক দেখিবেক আত্মাসম। উপায় মধ্যত ইটো আতি মুখ্যতম॥ (শ্ৰীকৃষ্ণৰ বৈকুণ্ঠ প্ৰয়াণ)
ব্ৰাহ্মণৰ চাণ্ডালৰ নিবিচাৰি কুল। দাতাত চোৰত যাৰ দৃষ্টি একতুল॥ নীচত সাধুত যাৰ ভৈল একজ্ঞান। তাহাকেসে পণ্ডিত বোলয় সৰ্ব্বজান॥ (শ্ৰীকৃষ্ণৰ বৈকুণ্ঠ প্ৰয়াণ)
ক্ষণিক সংসাৰ বিলম্বত কাৰ্য্য নাই। চিন্তামণি জন্ম হেৰা হাততে হৰাই॥ নাহিকে চেতন কাল অজগৰে গিলে। ধনজন জীৱন যাইবেক এক তিলে॥ যত দেখা ভাৰ্য্যা পুত্ৰ সবে অকাৰণ। চাই মাত্ৰ ধৰে থাকে কালে ধৰে তেতিক্ষণ॥ বিষয়ত সুখ একে তিলে কৰি চুৰ। যমৰ কিঙ্কৰে ধৰি নিব যমপুৰ। (১০৬৯৫ আদি দশম)
সৃষ্টিৰ অন্তত তুমি মাত্ৰ থাকাসমতাক প্ৰৱৰ্তাই।তোমাৰ চৰণে পশিলোঁ শৰণেতুমি বিনে গতি নাই॥প্ৰকৃতি আশ্ৰয় আছে আদি বৃক্ষসুখ-দুখ দুই ফল।তিনি গুণে মূল অৰ্থ চাৰিি ৰসশিপায়ে ইন্দ্ৰিয় বল॥ছয় উৰ্ম্মি আত্মা সাত ধাতু ছালশাখায়ে অষ্ট প্ৰকৃতি।দশ বায়ু পাত ঈশ জীৱ দুইপক্ষী থাকৈ আত নিতি॥ (আদি দশম ১০৭১২)
যিটো শৰীৰৰ অৰ্থে অনেক প্ৰবন্ধ কৰিইয়ো মহা আপদৰ ঘৰ।যতেক বাঢ়য় ধন ততেক মৃত্যুসে বাঢ়েআপদ নাহিকে আতপৰ।যতেক আছয় লোক সবাৰো আগত শোক দুখময় সকলো সংসাৰ।যতেক সুন্দৰী নাৰী পৰম অনৰ্থকাৰী আতপৰে নাহিকৈ বিকাৰ। ( ১০৭৭৮, আদি দশম)
জীৱন চঞ্চল পদ্মপত্ৰ জলপৰি যেন থিৰ নুই।তিলেকে সংযোগে তিলেকে বিয়োগ যেন আদু মুৰি জুই। (১০৮৬৮, আদি দশম)
যিটো দেৱ ভগৱন্ত নাই যাৰ আদি অন্তবেদেয়ো নপান্ত যাৰ সীমা।তেন্তে বৈশ্য ভকতিত হেনসে ভকতি হিতভকতিৰ কি কৈবো মহিমা॥জানি এৰা আন মতি ভকতিত কৰা ৰতিভকতিসে সাধিব কল্যাণ।ভকতিত দিয়া মন ভকতিসে মহাধননাহি আন ভকতি সাধন॥ (১০৯২৫, আদি দশম)
ক্ষণে ক্ষণে আয়ু যায় তথাপি চেতন নাইকিনো বিপৰীত ভৈল মায়া।একেতিলে মৰি যায় এই আছে এই নাইসম্যকে মেঘৰ যেন কায়া॥ জানিয়া একান্ত মতি ভকতিত কৰা ৰতিছাৰা চাৰ ভাষভুষ কাম।সমস্তে দুখক বঞ্চা অক্ষয় পুণ্যক সাঞ্চানিৰন্তৰে বোলা ৰাম ৰাম॥ (১১০০৪, আদি দশম)
মাধৱক মধ্য কৰি কৰে সবে খেড়ি।পদ্মৰ চকাক যেন পত্ৰে আছৈ বেঢ়ি।পদ্মৰ কৰ্ণিকা ভৈল নন্দৰ তনয়।গোপশিশুগণ পদ্মপত্ৰৰ আন্বয়॥(১১০৪৮, আদি দশম)
সত্য যুগে যেন ফল পাৱৈ ধ্যান কৰি।মহা মহা যজ্ঞে ত্ৰেতা যুগে যজি হৰি॥যেন ফল পাৱৈ পূজা কৰি দ্বাপৰত।পাৱে সব ফল কলিযুগে কীৰ্তনত॥ (১১০৬৩, আদি দশম)
কৃষ্ণৰ কিঙ্কৰে কহে শুনা সৰ্বজন।জল বুদ্ বুদ্ যেন অথিৰ জীৱন॥ধনজন বন্ধু যত সবে অকাৰণ।এই আছে, এই নাই সম্যকে সপোন॥আৰ অৰ্থে নৰতনু নকৰিয়ো বৃথা।একচিত্ত মনে শুনা মাধবৰ কথা॥লভি আছা জন্ম যিটো ব্ৰহ্মাৰ বাঞ্ছনী।নিবিকা কাচৰ মোলে মৃত্যু সঞ্জীৱনী॥(১১১৩৩, আদি দশম)
উদ্ধৱৰ আগে মাধৱে বোলন্ত আতি শ্ৰেষ্ঠ নৰতনু। দেৱৰ বাঞ্ছনী পৰম দুৰ্লভ নপায় জানা আক পুনু।
নৰদেহা বিনে জ্ঞান ভক্তি দুইকো সাধিবাক নপাৰয়। এতেকে নাৰকী স্বৰ্গীয়ো ইহাক সদায় বাঞ্ছা কৰয়॥

নাৰদ-- হা হা হে মাৱ, কি কহব? এসব কথা কহিতে দোষ। হামু দেৱদুৰ্লভ পাৰিজাত পুষ্প স্বৰ্গ হন্তে আনি কৃষ্ণক হাতে দেলো। সে পাৰিজাত যে কুমাৰী পৰিধান কৰে যে পুষ্পক মহিমায়ে পৰম সৌভাগিনী হয়। ইহা জানি হামু বোলল, ওহি পাৰিজাতক যোগ্য সত্যভামা। তথি কৃষ্ণে কয়লি কি? তোহাক কটাক্ষ কৰিয়ে আপুন হাতে প্ৰিয়া ৰুক্মিণীক মাথে পৰম সাদৰে সে দিব্য পাৰিজাত পিন্ধাৱল। আঃ তোহাক জীৱন ধিক ধিক! সতিনীক অভ্যুদয় দেখি কি নিমিত্ত প্ৰাণ ধৰহ? মাৱ, তুহু জীৱন্তে মৰল! হা হা বিস্তৰ কি কহব?(পাৰিজাত হৰণ নাট)

সূত্ৰ॥ পৰশুৰাম মহা কোপে দণ্ড ধৰল বিশ্বামিত্ৰো দণ্ড ধাৱলঃ দুহুঁ দণ্ড প্ৰাহৰক চোটে চূৰ ভেল। তদনন্তৰ চয়ড়ি ধৰিয়ে যুদ্ধ কয়ল। প্ৰাহৰ চোটে দুহুঁ চয়ড়ি চিৰি পৰলঃ তদনন্তৰ বাহু যুদ্ধ কয়ল। দুহুঁ দোহাক ধৰিয়ে পৰি বাগৰয়। দুহুঁ ঋষিক পৰিধান চৰ্ম খসি পৰিল। বিষ্ণুক অংশ অজয় বীৰ্য পৰশুৰাম, তাহেৰ পৰাক্ৰম সহিতে নাপাৰি, বিশ্বামিত্ৰ ভঙ্গ মানি, প্ৰাণৰক্ষা কৰি পলাৱলঃ পৰশুৰাম পুনৰ্বাৰ কুঠাৰ তুলি শ্ৰীৰামক গৰ্জয়॥ (ৰাম বিজয় নাট)

সূত্ৰ- ঐছন লীলা কৌতুক নৃত্য কৰিতে, গোপাল সহিতে শিশুসৱ কালি হ্ৰদক সমীপ পাৱল। সে বিষময় পানী নজানি পৰম পিপাসে পীড়িত হুয়া সবহু হ্ৰদক জল উদৰভৰি পাণ কৰল। ততকলে দুৰ্ঘোৰ বিষজ্বালা লাগিএ চেতন হৰল, শৰীৰ কম্পি কম্পি প্ৰাণ ছাড়ি, বৎস বৎসপালসৱ, কালিন্দী তীৰে পৰল। (কালীয় দমন)

ধন্য ধন্য কলিকাল ধন্য নৰতনু ভালধন্য ধন্য ভাৰতবৰিষে।তপ জপ যজ্ঞ ত্যজি তোমাৰ চৰণ ভজিতুৱা নাম ঘুষিয়ো হৰিষে॥ (বৰগীত)
নাৰায়ণ, কাহে ভকতি কৰোঁ তেৰা, যত জীৱ জংগম, কীট পতঙ্গম, অগ-নগ-জগ তেৰি কায়া। (বৰগীত)
হাট ঘাট বহু বাট বিয়পি চৌগড়ে বেঢ়লি লঙ্কা। গুৰু ঘন ঘন ঘোষ ঘৰিষণ গৰ্জ্জন শ্ৰৱণে জনময় শঙ্কা॥ ধীৰ বীৰ শূৰ শেখৰ ৰাঘৱ ৰাৱণ তুৱা পৰি ঝম্পে॥ সুৰ নৰ কিন্নৰ ফণধৰ থৰ থৰ মহীধৰ তৰসি প্ৰকম্পে॥
“পৰৰ ধৰ্মক নিহিংসিবা কদাচিত।কৰিবা ভূতক দায়। সকৰুণ চিত্ত॥হুইবা শান্ত চিত্ত সৰ্ব ধৰ্মত বৎসল।এহি ভাগৱত ধৰ্ম জানা মহাবল॥’’( ভক্তি-প্ৰদীপ )
জাতি কুল বিচাৰিয়া বৈৰীও নিন্দয়। পঞ্চম পাতকি হুয়া নৰকে পৰয়॥ (ভক্তি-প্ৰদীপ)
যথা তৰুৰ্মূলনিষেচনেন তৃপ্যন্তি তৎস্কন্ধ ভূজোপশাখাঃ
ব্ৰাহ্মণৰ চাণ্ডালৰ নিবিচাৰি কুল, দাতাত চোৰত দৃষ্টি সমতুল। নীচত সাধুত যাৰ ভৈল এক জ্ঞান, তাহাকেসে পণ্ডিত বোলয় সৰ্বজান। (কীৰ্ত্তনঘোষা)
নামাৰিবে পশুক এৰিবে মাংস আশা। দেৱকো উদ্দেশ্যি পশু নকৰিবে হিংসা।
হৰিনাম প্ৰেমৰসে অমৃত নিৰিক বান্ধিগুপ্ত কুৰি থৈলা দেৱগণে।দয়ালু শঙ্কৰে পাই তুলি মুদ ভাঙ্গি দিলাসুখে পান কৰা সৰ্ব্বজনে॥১০১ (নামঘোষা)
তীৰ্থ-ব্ৰত, তপ-জপ, যাগ-যোগ, মন্ত্ৰ একোৱেই মুক্তি দিব নোৱাৰে৷ সেইকাৰণে, বিষয় বাসনাৰ পৰা দূৰত থাকি ৰামৰ চৰণত শৰণ লৈ সততে গোবিন্দৰ নাম জপ কৰিব লাগে৷ (বৰগীত: নাহি নাহি ৰময়া.....)
ঘোৰ আপদীয়া মৰণ ওচৰতে আছে৷ নৰকৰ নিকাৰ শুনিলেই ধাতু যায়৷ দিনে দিনে কেনেকৈ আয়ুস টুটি আহিব৷ কেতিয়া যমদূতে ধৰিবহি, তাক কোনেও গমেই নাপাব৷ সেয়ে পাপ সাগৰৰ পৰা উদ্ধাৰ পাবলৈ ৰাম-নাম লোৱাটোৱেই একমাত্ৰ উপায়৷
(অনাদি পাতন, ৬০—৭১)
কৃষ্ণত হন্তে মহামান পায়া।বুলিলা গৰ্বে সৰ্ব্ব গোপজায়া॥আমাৰ সম সুভাগিনী নাই।ভৈলন্ত অধীন যাদৱ ৰাই॥(কীৰ্ত্তন, ৮৪৭)
যেন ফল পাৱে যত যজ্ঞ তুলা-দানে।যেন ফল পাৱে কোটি তীৰ্থ-স্নানে॥পৰম সন্ন্যাসে সাধে যি গতি মৰণে।পাৱে সৱ ফল এক নাম সুমৰণে॥(ভক্তিপ্ৰদীপ, ১৬৩)

শংকৰদেৱৰ বিষয়ে বিভিন্নজনে দিয়া মন্তব্য

বুদ্ধৰে সৈতেহে আমাৰ শংকৰদেৱৰ তুলনা হয়।
লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
জগজন তাৰণ দেৱ নাৰায়ণ শঙ্কৰ তাকেৰি অংশ৷
মাধৱদেৱ৷
শংকৰদেৱ অক্ষৰ জগতেৰ অব্যয় পুৰুষ, দিব্য জীবনেৰ প্ৰমূৰ্ত্ত বিগ্ৰহ.....। পৃথিৱীৰ মৃত্তিকা তাৰ চৰণ স্পৰ্শে পবিত্ৰ হয়েছে এক তাৰ মৃত্যুঞ্জয়ী জীবন মানুষকে মনুষ্যতেৰ পৰিপন্থী শক্তিৰ সবলথেকে আলোকিত জগতে নিয়ে এসেছে।
বঙ্গ সাহিত্যিক আৰু চিন্তাবিদ সুবোধ চন্দ্ৰ দাস
ষোল্ল শতিকাত গঢ়ি তোলা এক মহৎ বৈষ্ণৱ পুনৰুত্থানৰ মাজেৰে শংকৰদেৱে অসমীয়া জনসাধাৰণক দয়াশীল, সহনশীল আৰু মানৱতাবাদী কৰি গঢ়ি তুলিছিল। মই ভাৰতবৰ্ষত ৰামৰাজ্য সৃষ্টিৰ বাবে দেশৰ চুকে-কোণে ঘূৰি ফুৰি যি বাণী বিলাই ফুৰিছোঁ, সেই কাম মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে আজিৰে পৰা প্ৰায় চাৰিশ বছৰ পূৰ্বতে সমাপন কৰি থৈ গৈছে। গতিকে, আজি মোৰ অসমত কৰিবলগীয়া একো নাই।
মহাত্মা গান্ধী
শংকৰদেৱৰ সাহিত্য প্ৰকৃত জনসাহিত্য। এই সাহিত্যই অজ্ঞলোকক যিদৰে আকৃষ্ট কৰে মহা পণ্ডিত লোককো সেইদৰে আকৃষ্ট কৰে।
ড° উপেন্দ্ৰ চন্দ্ৰ লেখাৰু
বিশ্বৰ পণ্ডিত মণ্ডলীয়ে শংকৰদেৱৰ বিচিত্ৰ ৰচনাৱলী অধ্যয়ন কৰা উচিত। তাৰ বাবে তেৰাৰ সমগ্ৰ ৰচনাৰাজি ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হোৱা বাঞ্ছনীয়। বিশ্বতহে নালাগে, ভাৰতৰ ভিতৰতে এইগৰাকী মহান মনিষীৰ বিষয়ে এতিয়াও ভালদৰে প্ৰচাৰ হোৱা নাই।
ড° উইলিয়াম নিয়নাৰ্ড স্মিথ।
মহাপুৰুষীয়া ধৰ্ম, মহাপুৰুষীয়া সমাজ ব্যৱস্থা আৰু নামঘোষাৰ দৰে শাস্ত্ৰ পৃথিৱীত বিৰল। পৃথিৱীৰ সাহিত্যত নৱৰসৰ সমাৱেশ, কিন্তু শঙ্কৰ-মাধবৰ সাহিত্যত আৰু এটি ৰস আৱিষ্কৃত হ’ল, - “সেৱা ৰস’’।
আচাৰ্য বিনোৱা ভাৱে।
তেৰাই কিনো নাজানিছিল, কিনো নিলিখিছিল। অসমীয়াক তেৰাই সকলো দি গৈছিল। অসমীয়াৰ গীত, বাদ্য, নৃত্য, সুৰ, সঞ্চৰাগ, সাহিত্য, ভাৱনা, নাম-কীৰ্তন, ঘোষা, বৰগীত, অংক, নাট, নামঘৰ, খোল, মৃদংগ, তাল, ভাঁজঘৰ, দৌলযাত্ৰা, হাটী, ধনপূঁজি, সমাজ, ধৰ্ম, বিচাৰনীতি, আইন, নৈতিক আন্দোলন, অহিংসা, ত্যাগ, ভোগ, বৈৰাগ্যম সমাধি সকলো শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱেহে অসমীয়াক দি গৈছিল। কেৱল অসমীয়াইহে সেইবিলাক ভালদৰে আয়ত্ত কৰিব পৰা নাই।
বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা
অসমীয়া সমাজৰ প্ৰকৃত বুৰঞ্জী, অসমীয়া জাতীয়তাৰ স্বৰূপ ইতিহাস, বাস্তৱতে শঙ্কৰদেৱৰ জীৱনী মাত্ৰ৷..... অকল অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনতে নহয়, অসমীয়া জাতিৰ বহুমুখী কৰ্মপ্ৰতিভা আৰু কাৰ্যশক্তিৰ অন্ত নপৰা একোটি উহ মাত্ৰ শঙ্কৰদেৱ; জাতীয় প্ৰাণ স্পন্দনৰ একেটি কম্পন কেন্দ্ৰ কেৱল শঙ্কৰদেৱ৷ (যুগনায়ক শঙ্কৰদেৱ)
ডিম্বেশ্বৰ নেওগ৷
শঙ্কৰদেৱক বাদ দি শঙ্কৰ-প্ৰেমী আৰু শঙ্কৰ-বিদ্বেষী কাৰো কোনো পৰিচয় নাই -- এই সত্যটো অসমীয়া মানুহে যিমান সোনকালে বুজিব পাৰে সিমানেই মংগল৷
ড° নগেন শইকীয়া৷
শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱৰ যিকোনো কৃষ্টি বা সাহিত্যক বাদ দিলে অসমীয়াৰ মৃত্যু হ’ব৷ শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱ নাথাকিলে অসমীয়াৰ একোৱেই নাথাকে৷
বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভা৷
সমাজত সৃষ্টি হোৱা অনাহূত পৰিৱেশ আঁতৰ কৰিবলৈ মহাপুৰুষগৰাকীয়ে আধ্যাত্মিকতাৰ আশ্ৰয় লৈছিল আৰু সমাজৰ পৰা জাতিভেদ, উচ্চ-নীচ আদি দূৰ কৰিবলৈ এক আধ্যাত্মিক জাগৰণৰ সূচনা কৰিছিল
জগদীশ মুখী
মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ অৱদান অসমীয়া ৰাইজলৈ ইমান বেছি যে তেৰাক বাদ দি আমি অন্য কথা ভাবিব নোৱাৰোঁ। সেয়ে তেৰাক সৰ্বগুণাকৰ বুলি কোৱা হয়। সেইবুলি বাকী গুৰুকেইজনাৰ অৱদান নাই বুলি কোৱা নাই।তেৰাসৱে ধৰ্মৰ যোগেদি সমাজ সংস্কাৰো কৰিছিল। তেৰাসৱে মানৱ সেৱাৰ মনোবৃত্তিকে লৈ ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।
(ৰাধা বৰা, হৰিদেৱ সংঘৰ প্ৰাক্তন সভাপতি)
শংকৰদেৱক অৱতাৰী পুৰুষ বুলি নধৰি এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে ধৰিলেহে তেখেতৰ ব্যক্তিত্বৰ মাহাত্ম্য অনুভৱ হয়।
ড°হীৰেন গোঁহাই
জগতৰ আগত মূৰ ডাঙি থিয় হ’বলৈ, বুকু ফিন্দাই ক’বলৈ আমাৰ এটা পৰিচয় আছে। আমি শংকৰদেৱৰ দেশৰ মানুহ, তেওঁৰেই সতি-সন্ততি, তেওঁৰেই অনুগামী। হিন্দু-মুছলমান, বৈষ্ণৱ-শাক্ত নিৰ্বিশেষে এই চিনাকিৰে প্ৰতিজনে গৰ্ব অনুভৱ কৰিব পাৰে।
চৈয়দ আব্দুল মালিক

উৎস

বাহ্যিক সংযোগ

Category:ধৰ্ম প্ৰচাৰক
শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি