ৰাৱণৰ তপস্বী বেশ

১১ অধ্যায় ।

সীতা হৰণ মন্ত্ৰণা

মাৰীচৰ মৃগৰূপ ধাৰণ

ৰাৱণৰ তপস্বী বেশ

পদ ।

মাৰীচৰ বচনত কুপিত ৰাৱণ ।

আতি বৰ ক্ৰোধে পাছে বুলিলা বচন ॥১

হাওঁৰে পাপিষ্ঠ মই কৰিলোঁহো কিস ।

কি কাৰণে মোক বৰিষস বাক্য বিষ ॥২

নিষ্ঠুৰ বচন কিয় বোল এত মান ।

ভূমিত ৰৈলেক যেন বীৰ্য্য হীন বান ॥৩

লখিলোঁ পাপিষ্ঠ ৰাঘৱৰ ভাৰি খাইলে ।

সি কাৰণে মোক অপমান কৰাইলে ॥৪

ঘূৰি ঘূৰি বোলস নিষ্ঠুৰ মোক বাণী ।

দুৰ্ব্বাৰ ৰাৱণ মোৰ কথাক নজানি ॥৫

খাণ্ডে হানি তোক আজি কৰিবোঁ দোহাৰ ।

ৰাঘৱে কৰোক আসি তোক প্ৰতিকাৰ ॥৬

তোৰ বচনক মই কৰিলোঁহোঁ লক্ষ ।

মোক এৰি বোল ৰাঘৱৰ হিতপক্ষ ॥৭

প্ৰাণে যেৱে বৰ্ত্তিবি মোহোৰ বাক্য কৰ ।

নুহি এতিক্ষণে পেষাইবোহোঁ যমঘৰ ॥৮

ৰাম পাশে গৈলে তোৰ জীৱন সংশয় ।

মোহোৰ হাতত এতিক্ষণে হুইবি ক্ষয় ॥৯

যাবি বা নযাবি ঝাণ্টে বোল কেন মন ।

যাবে নতো পেশোঁ আজি যমৰ কৰণ ॥১০

হেন শুনি মাৰীচৰ ত্ৰাস বৰ ভৈল ।

সক্ৰোধ বচনে তাক মাতিবাক লৈল ॥১১

মৰিবাৰ কালে আচন্দিয়োঁ অসদৃশ ।

সুহৃদৰ বচনক দেখ যেন বিষ ॥১২

ৰামৰ হাতত পৰি স্বৰ্গে চলি যাইবোঁ ।

তোৰ দুখ শোক কিছু দেখিতে নপাইবোঁ ॥১৩

সীতাক হৰিলে তোৰ হুইবে গলপাশ ।

ৰামৰ হাতত ঝাণ্টে হুইবে বিনাশ ॥১৪

অনিষ্ট কৰিয়া আছ যত দেৱাসুৰ ।

ৰামৰ হাতত আটি মুটি হুইবে চূৰ ॥১৫

ত্ৰিদশৰ শাপে তোৰ আয়ু ভৈল ক্ষীণ ।

জগতৰ মন্যুয়ে জীৱন্ত কত দিন ॥১৬

ৰামতো মৰিবোঁ মৰিবোহোঁ ৰাৱণত ।

জীৱন নাহিকে হেন গুণিলোঁ মনত ॥১৭

তোমাৰ হাতত কিয় প্ৰাণক সুঝাওঁ ।

ৰামৰ হাতত পৰি স্বৰ্গে চলি যাওঁ ॥১৮

হেন শুনি ৰাৱণ হৰিষ বৰ পাইল ।

আশেষ প্ৰশংসি তাক ৰথত চড়াইল ॥১৯

ৰামক সুমৰি তাৰ মনে ভয় ঘোৰ ।

কাটিবাক লাগি যেন লৈয়া যাই চোৰ ॥২০

শীঘ্ৰ বেগে গৈয়া ৰাঘৱৰ থান পাইল ।

মাৰীচক ৰাৱণে বচন পুৰুজাইল ॥২১

দেখিয়ো কদলীবন ৰাঘৱৰ থান ।

মৃগৰূপ ধৰি মোৰ সাধাঁ বহু মান ॥২২

ৰথে চড়ি ৰাৱণ লুকায়া ভৈল থিত ।

মাৰীচ ৰাক্ষস তেবে নামিল ভূমিত ॥২৩

ধীৰে ধীৰে যাই ভৰি ন বাঢ়য় আগ ।

কাটিবাক নেই যেন অষ্টমীৰ ছাগ ॥২৪

বিমৰিষ কৰয় মাৰীচ মহাবীৰ ।

হৰি হৰি হৰুৱাইলোঁ সুন্দৰ শৰীৰ ॥২৫

ৰাৱণ ৰাজাৰ আজি হিত পথ চাওঁ ।

ৰামৰ হাতত পৰি স্বৰ্গে চলি যাওঁ ॥২৬

হেন বুলি মাৰীচে ধৰিল মৃগমায়া ।

মনোহৰ বেশ শুদ্ধ সুৱৰ্ণৰ কায়া ॥২৭

ৰজতৰ অৰ্দ্ধ চন্দ্ৰ দুই পাৱে বলয় ।

তাৰা সম থানে থানে মাণিক জ্বলয় ॥২৮

জাজ্বল্য সমান জ্বলে ৰত্নময় বুক ।

থানে থানে প্ৰকাশয় সোণৰ ভুমুক ॥২৯

তৰঙ্গ বৰঙ্গ কৰি চতুৰ্দ্দিশে যায় ।

সীতাদেৱী দেখন্ত কোমল ঘাঁস খায় ॥৩০

সুৱৰ্ণৰ মৃগক দেখিয়া ৰঙ্গ মন ।

ৰামক সম্বুধি সীতা বুলিলা বচন ॥৩১

আশ্চৰ্য্য মৃগক প্ৰভু দেখিয়োক ৰাম ।

মাণিক খচিত শুদ্ধ সুৱৰ্ণৰ কাম ॥৩২

তিনিয়ো ভুৱনে সাৰ দণ্ডকাৰ বন ।

হেন সব মৃগ যত হোৱে উতপন ॥৩৩

এতেক কাৰ্য্যক প্ৰভু তোমাত মেলাও ।

ইহাৰ চালত যেৱে বসিবাক পাওঁ ॥৩৪

এহি মৃগ মাৰি চাল আনি দিয়া মোক ।

অযোধ্যাক গৈয়া কথা কহিবাক হৌক ॥৩৫

এহি ছাল আনি নগৰক লৈয়া যাও ।

অন্তেষ পুৰত কথা কহিবাক পাও ॥৩৬

টীকৰ সুস্বামী প্ৰভু চৰণত লাগোঁ ।

কৌতূহল মনে ইটো মৃগগুটি মাগোঁ ॥৩৭

আতি বৰ আশা মোৰ ন কৰিয়ো ভঙ্গ ।

আক পাইলে প্ৰভু তেৱে হোৱে মহাৰঙ্গ ॥৩৮

ধৰিবাক পাৰা যেৱে আতি বৰ ভাল ।

নোহে মৃগ মাৰি মোক আনি দিয়া চাল ॥৩৯

তুমি আমি দুইহন্তে থাকিবোহোঁ বসি ।

ৰোহিনী সহিতে যেন আকাশত শশী ॥৪০

সীতাৰ বচন পাছে ৰাঘৱে আকলি ।

নিশ্চয়ে জানিলোঁ সীতা তুমিসে আজলী ॥৪১

কৈত শুনি আছা মৃগ সুৱৰ্ণৰ কায়া ।

নিষ্ট কৰি জানা ইটো ৰাক্ষসৰ মায়া ॥৪২

পুনৰপি সীতাদেৱী বুলিলা উত্তৰ ।

নিশ্চয়ে জানিলোঁ আৱে ভাণ্ডিলি বৰ্ব্বৰ ॥৪৩

তাহাক ভাণ্ডাহা যাক দেখিলোঁ সাক্ষাত ।

আন কিবা বস্তু প্ৰভু খুজিলোঁ তোমাত ॥৪৪

পতিব্ৰতা ধৰ্ম্ম ৰাখি তোমাৰ লগত ।

ৰাজ্য সুখ এৰি ফুৰোঁ ঘোৰ অৰণ্যত ॥৪৫

কোন বস্তু ছাৰ খুজিলোহোঁ পশুছাল ।

ইহাক নিদিয়া পাতিলাহা আল জাল ॥৪৬

পশু নুই যদি হুই ৰাক্ষস নিশ্চয় ।

তথাপি মাৰিতে প্ৰভু তোমাৰ লাগয় ॥৪৭

এহি হেতু তুমি আসি আছা বন মাজ ।

ইহাক মাৰিয়া সাধিয়োক দেৱ কায ॥৪৮

সীতাৰ বচন ৰাম শুনি ৰঙ্গ মন ।

সম্বুধি বোলয় শুন ভৈয়াই লক্ষ্মণ ॥৪৯

জনক জীউৰ বাপ শুনিলি বচন ।

এহি মৃগ চঁৱৰিত বসিবাক মন ॥৫০

অৱশ্যে পূৰিবোঁ জানকীৰ মনোৰথ ।

আঙ্ক অপমান দিবোঁ কমন মহত ॥৫১

সুৱৰ্ণৰ মৃগছালে বসি থাকিবেক ।

নেত কমলৰ সুখ ইহাতে পাইবেক ॥৫২

মই চলি গৈলোঁ হেৰা মৃগ মাৰিবাক ।

যাৱে নাসোঁ তাৱত সীতাক ৰাখিয়োক ॥৫৩

লক্ষ্মণে বোলন্ত দাদা দেখোঁ অসদৃশ ।

মৃগ হেন বেশ নোহে কৰা বিমৰিষ ॥৫৪

ঋষিগণে কহিয়া আছন্ত মোত কায ।

মাৰীচ ৰাক্ষস আছে দণ্ডকাৰ মাজ ॥৫৫

ৰাজাগণ যত মৃগ মাৰিবাক যাই ।

সুৱৰ্ণৰ মৃগহুয়া সবাহাঙ্কো খাই ॥৫৬

কহিত দেখিলা মৃগ সুৱৰ্ণৰ বৰ্ণ ।

মাণিক কাঞ্চন দেখাঁ ৰত্নৰ পৱাল ॥৫৭

হিত পক্ষ চিন্তিয়োক বিমৰিষ কৰি ।

মাৰীচ ৰাক্ষস আইল মায়াৰূপ ধৰি ॥৫৮

ৰাঘৱে বোলন্ত যেবে মাৰীচেসে আইল ।

ঋষিৰ যতেক কোপ সুজিবাক পাইল ॥৫৯

দণ্ডকা বনৰ আজি গুচাই এৰো জাল ।

সীতাক আনিয়া দিবোঁ সুৱৰ্ণৰ ছাল ॥৬০

সকলে গাৱত দেখোঁ ৰাজ যোগ্য ৰত্ন ।

অবশ্য ইহাক লাগি কৰিবোহোঁ যত্ন ॥৬১

তাৰা মৃগগোট আৰো স্বৰ্গত আছয় ।

তাহাৰ সদৃশ ইটো বনত নাচয় ॥৬২

যি সৱ আছিল ৰত্ন আমসাৰ থাৱে ।

তাতো অতিৰেক দেখোঁ হৰিণৰ গাৱে ॥৬৩

এতিক্ষণে আমি মৃগ মাৰিবাক যাইব ।

সাৱহিত ৰূপে তুমি জানকীক চাইব ॥৬৪

এহি বুলি ৰামে মৃগ মাৰিবাক মনে ।

সুসম্ভৃত হুয়া চলি গৈলা তেতিক্ষণে ॥৬৫

ধনুৰ্ব্বান সাজি গৈলা থান পৰিহৰি ।

লক্ষ্মণ থাকিলা জানেকীক ৰক্ষা কৰি ॥৬৬

১২ অধ্যায় - শ্লোক ।

কৰ্ম্মনা বাধ্যতে বুদ্ধিৰ্ন্নবুধ্যা কৰ্ম্ম বাধ্যতে ।

সুবুদ্ধিৰপি ৰামোহয়ং হৈমং হৰিণমন্বগাত্ ॥

পদ ।

ৰামক দেখিয়া তাৰ হৃদয় কম্পিল ।

গহন বনক লাগি গমন কৰিল ॥১

দেখ নেদেখ বেগে হৰিণ পলাই ।

দাৰুণ ৰাক্ষসী মায়া কৰন্তেহি যাই ॥২

তেতিক্ষণে দেখি তেতিক্ষণে দেই লুকি ।

জুই আঙনীৰ মতে দিৱয় ভুমুকি ॥৩

আধা মুণ্ডী যেন নিশাচৰ মায়া ধৰে ।

দণ্ড দুইৰ পথে গাণ্ডি দেখাৱ নকৰে ॥৪

খণ্ড খণ্ড মেঘে যেন চন্দ্ৰক ঢাকিল ।

খনো খনো দেখি খনো লুকায়া থাকিল ॥৫

শ্ৰান্ত ভৈল ৰাম বৰ ৰাক্ষসক চাই ।

বৃক্ষৰ গোৰত লুকাইলন্ত ছায়া পাই ॥৬

ৰামো থাকিলন্ত যেৱে ভ্ৰম পৰিহৰি ।

মৃগগণ মাজে পশি চৰৈ মায়া ধৰি ॥৭

দূৰত মাৰীচ চৰে হেনয় জানিল ।

আকৰ্ণ পূৰিয়া তাক শৰ প্ৰহাৰিল ॥৮

হিয়াত পৰিল যেবে ৰাঘৱৰ বাণ ।

তেন্তিক্ষণে মাৰীচৰ ছাৰি গৈল প্ৰাণ ॥৯

ৰাৱণৰ হিতপক্ষ মৰন্তে বুলিল ।

লক্ষ্মণক সম্বুধিয়া আটাসেক দিল ॥১০

হাহা লখাই মোৰ সুভাষিত ভাই ।

ঝাণ্টে লাগ লৱ মোৰ প্ৰাণ খানি যাই ॥১১

আটাস শুনিয়া হিয়া ঋষিৰ লৰিল ।

পৰ্ব্বত আকাৰ হুয়া ৰাক্ষস পৰিল ॥১২

শুনিলন্ত সীতায়ে ৰামৰ থানে ৰাৱ ।

স্বামীৰ মৰণ শুনি কাম্পে হাত পাৱ ॥১৩

তৰন নয়ন কৰি চতুৰ্ভিতি চান্ত ।

লক্ষ্মণক সম্বুধিয়া শীঘ্ৰে বুলিলন্ত ॥১৪

শুনিলাকি লখাই তুমি ৰাঘৱৰ বাণী ।

কমন বিধিয়ে মৃগ মিলাইলেক আনি ॥১৫

হা হা প্ৰভু কিনো মই অকাৰ্য্য কৰিলোঁ ।

দণ্ডকা বনত আনি স্বামীক মাৰিলোঁ ॥১৬

ঝাণ্টে কৰি চলাঁ লখাই শুনাঁ মোৰ বাক ।

সত্বৰে ৰামৰ গৈয়া প্ৰাণ খানি ৰাখ ॥১৭

তুমি সখা ভৈলে নযাইৱন্ত যমপুৰ ।

ঝাণ্টে চল ৰাখা মোৰ শিখৰ সিন্দুৰ ॥১৮

ভ্ৰাতৃত ভকত তুমি লক্ষ্মণ কুমাৰ ।

ৰামক মাৰয় হেৰা ঘোৰ নিশাচৰ ॥১৯

আপদ কালত সৱে হিতাহিত জানি ।

স্বামী ভিক্ষা মাগোঁ বাপু মোক দিয়া আনি ॥২০

ভয়ে তমকিলা যেবে জনকৰ জীউ ।

হাত যোৰে লক্ষ্মণ আগত ভৈলা থিউ ॥২১

ভয় পৰিহৰি দেৱী কৰিয়োক ৰঙ্গ ।

ইটো ৰবি তলত ৰামৰ নাই ভঙ্গ ॥২২

সমৰ কৰন্ত যেৱে দেৱাসুৰ নৰে ।

সবাকো ৰাঘৱে জিনিৱন্ত একেশ্বৰে ॥২৩

পৰম দুৰ্জ্জয় ৰাম ত্ৰিভুৱনে বীৰ ।

ভয় পৰিহৰি দৃঢ় কৰিয়ো শৰীৰ ॥২৪

যিবা ৰাৱ শুনি দেৱী পঠোৱা আমাক ।

কদাচিতো নুহিবে ৰামৰ হেন বাক ॥২৫

স্ত্ৰীজাতি কাৰণে তোমাৰ হেন ভয় ।

মৃগমাৰি আসিৱন্ত নাহিকে সংশয় ॥২৬

হেন শুনি সীতা দেৱী কোপমান ভৈলা ।

নিষ্ঠুৰ বচন তাঙ্ক বুলিবাক লৈলা ॥২৭

হাওঁৰে পাপিষ্ঠ দুৰাচাৰ দুৰচিত্ত ।

আজিসি জানিলোঁ ৰাঘৱৰ যেন হিত ॥২৮

ৰামৰ মৰণে তোৰ আতিবৰ সুখ ।

গাৱ গুটি বাঘ তোৰ হৰিণৰ মুখ ॥২৯

মুখত অমৃত তোৰ চিত্ত বিষঘট ।

কাৰ্য্য পায়া আৱে হেৰ পাতিলি কপট ॥৩০

মোক ভাণ্ডি বোলস ৰামৰ নুহি ৰাৱ ।

আজিসি আছোহোঁ মই ৰাঘৱৰ ঠাৱ ॥৩১

হাওঁৰে চণ্ডাল ভৰতৰ ভাৰি খাইলি ।

চাটু বাটু কৰিয়া ৰামৰ লগে আইলি ॥৩২

সতিনীৰ পুত্ৰ কদাচিত নোহে হিত ।

নজানিয়া ৰামে তোক চপাইলে সন্নিত ॥৩৩

লখিলোঁহোঁ পাপিষ্ঠ তোহোৰ যেন আশ ।

ৰামৰ মৰণে মোক ভজিবাক চাস ॥৩৪

স্বামী অবিহনে অগণিত ঝাস দিবোঁ ।

গলত কটাৰ হানি তেখনে মৰিবোঁ ॥৩৫

চৰণে নুচুইবোঁ পৰ পুৰুষক আন ।

কি কাৰণে পাপিষ্ঠ কৰস অপমান ॥৩৬

আপুনি ইতৰ হুয়া বাঞ্ছা কৰ মোক ।

ৰাম মত্তগজ আগে মৃগ দেখোঁ তোক ॥৩৭

হেন বুলি সীতা হৃদয়ত মুষ্টি হানি ।

কেশ আজুৰিয়া বৰে কান্দন্ত গোসাঁনী ॥৩৮

সীতাৰ দুৰ্ব্বাৰ বাক্য শুনিয়া লক্ষ্মণে ।

ভূমিকাণ পৰশি বুলিলা তেতিক্ষণে ॥৩৯

তুমি মোৰ দেৱী ৰামচন্দ্ৰ আদিদেৱ ।

দুইহান চৰণ চাৰি আন নাহি কেৱ ॥৪০

হেনয় স্বভাৱ নিদাৰুণ স্ত্ৰীজাতি ।

ভাই ভাই বেলগাৱে মাঝে দিয়া কাটি ॥৪১

অযুগুত বোল মোক বুলিলাহা কিক ।

ক্ষিপ্ৰবাদী দাৰুণী তোমাক আছো ধিক ॥৪২

চন্দ্ৰ সূৰ্য্য বায়ু বসুমতী হুইবা সাখি ।

সীতা পৰিহৰি চলোঁ আপোনাক ৰাখি ॥৪৩

বাসনায়ে বুলিলন্ত বিয়াকুল মনে ।

কেনে একেশ্বৰে থিত হুইবা ঘোৰ বনে ॥৪৪

বিমঙ্গলোঁ দেখাঁহোঁ অনেক বিপৰীত ।

কত ভাগ্যে পাইয়া তুমি ৰামৰ সন্নিত ॥৪৫

আপুনি জানাহা এথা ৰাক্ষস আশেষ ।

যাইবোকি নযাইবো ঝাণ্টে কৰিয়ো আদেশ ॥৪৬

সীতায়ে বোলন্ত ঝাণ্টে চল লখাই বীৰ ।

ৰাম ৰাৱ শুনি মোৰ নসহে শৰীৰ ॥৪৭

স্বামী অবিহনত গৰল বিষ খাইবোঁ ।

নুহি গোদাৱৰী জলে প্ৰাণক সুঝাইবোঁ ॥৪৮

লক্ষ্মণে সীতাক গৈয়া প্ৰদক্ষিণ কৰি ।

চৰণে প্ৰণামি হাতে ধনুৰ্ব্বাণ ধৰি ॥৪৯

ৰামৰ পাশক লাগি চলিলা বিমনে ।

সীতাৰ লিখিত তাক বাধিব কমনে ॥৫০

ৰাঘৱৰ পাশক লক্ষ্মণ যেবে যান্ত ।

সীতাৰ স্নেহত পুনু উলটিয়া চান্ত ॥৫১

লক্ষ্মণে গৈলন্ত যেবে ৰাঘৱৰ ভিতা ।

ঘোৰ অৰণ্যত একেশ্বৰী ভৈলা সীতা ॥৫২

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ যেবে নাইকন্ত পাশে ।

কান্দন্তে আছন্ত স্বামী মৰণ তৰাসে ॥৫৩

ধূলি ধূসৰিত আতি চান্ত চাৰি দিশা ।

চন্দ্ৰ অবিহনে যেন অন্ধকাৰ নিশা ॥৫৪

লক্ষ্মণ গৈলন্ত জানকীক দিয়া পিঠি ।

বৰশীয়া ৰাৱণৰ পুঙাতেসে দৃষ্টি ॥৫৫

বসিয়া আছন্ত সীতা সুনিৰ্ম্মল দেশে ।

সন্নিত চাপিল গৈয়া ভিক্ষুকৰ বেশে ॥৫৬

মেৰাইলেক গাৱত কপিন এক বস্ত্ৰ ।

পানৈত চৰিল সিটো কান্ধে এক ছত্ৰ ॥৫৭

কাখে ঝুলি কন্থা কমণ্ডলু ধৰি হাতে ।

মাথাত ৰুদ্ৰাক্ষ মালা তপসী সাক্ষাতে ॥৫৮

শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণ দুই চন্দ্ৰ সূৰ্য্য ভৈলা ।

সীতা সন্ধ্যা এৰিয়া বহুত দূৰ গৈলা ॥৫৯

অন্ধকাৰ ৰাৱণ চাপিল গৈয়া কোল ।

সীতাৰ ৰূপক দেখি হুয়া গৈল ভোল ॥৬০

মদনে দগধ দেহ শৰীৰ নসহে ।

সীতাক পাইলেক যেন শনৈশ্চৰ গ্ৰহে ॥৬১

সীতাক দেখিয়া চক্ষু ন ভাৱয় আৰ ।

মনে মনে গুণে কন্যা জগতৰ সাৰ ॥৬২

ৰাৱণক ডৰে পক্ষী নকাঢ়য় ৰাৱ ।

মাৰিবাক ডৰে ধীৰে ধীৰে বহে বাৱ ॥৬৩

সূৰ্য্যে এৰিলন্ত নিজ প্ৰচণ্ড প্ৰভাৱ ।

অনুকূল হুয়া যোগাৱন্ত তাৰ গাৱ ॥৬৪

দুৰ্ব্বাৰ ৰাক্ষসে ভিক্ষুবেশক ধৰিল ।

কতোহোঁ দূৰত থাকি আশংসা কৰিল ॥৬৫

বেদধ্বনি উচ্চৰিল দীৰ্ঘ কৰি ৰাৱে ।

সীতাক বুলিবে লৈল বিনয় স্বভাৱ ॥৬৬

কাহাঁৰ ৰমণী তই কহিয়োক কায ।

কি কাৰণে আসি ভৈল ঘোৰ বনমাঝ ॥৬৭

শৰীৰৰ কান্তি দেখিবাক অনুপাম ।

কৈৰহন্তে আসিলা তোমাৰ কিবা নাম ॥৬৮

তোহোৰ বদন পূৰ্ণচন্দ্ৰৰ উদয় ।

চামৰক জিনিয়া প্ৰকাশৈ কেশচয় ॥৬৯

ভ্ৰুব যুগ জ্বলৈ যেন চাপ মদনৰ ।

মনোহৰ কটাক্ষ কামৰ পঞ্চশৰ ॥৭০

কুণ্ডল লৰয় দেখি মিলিল তৰাস ।

তোৰ মুখ দেখি ৰাহু গৈল সমীপাশ ॥৭১

যুৱত মোহন কিনো অধৰৰ কান্তি ।

সুপক্ক দাড়িম বীজ দশনৰ পান্তি ॥৭২

বদন উপৰে দুই নয়ন জ্বলয় ।

খঞ্জন যুগল যেন কমনে চৰয় ॥৭৩

ললিত বলিত নিৰন্তৰ তনভাৰ ।

উপৰত পৰি জ্বলৈ গজমতি হাৰ ॥৭৪

গগনত যেন চন্দ্ৰ ৰেখা দ্বিতীয়াৰ ।

আতিশয় ৰঞ্জয় গঞ্জয় যত তাৰ ॥৭৫

ৰাতুল কমল যেন পদতল তোৰ ।

বলিত অঙ্গুলী যেন চন্তকৰ কোৰ ॥৭৬

ত্ৰিবলিত উদৰ কঙ্কাল আতি সৰু ।

সাক্ষাতে দেখিয় যেন হৰৰ ডম্বৰু ॥৭৭

সুবলিত ৰাহু পীন নিতম্ব জঘন ।

ৰাতুল চৰণ যুগে মোহে মুনিগণ ॥৭৮

দেখি তোৰ লীলা গতি আতিবৰ লাজে ।

মত্তগজ গুচি গৈল সৰোবৰ মাঝে ॥৭৯

ৰত্নকাঞ্চি কঙ্কণ নূপুৰ ৰুণু ঝুণু ।

জলে পশি থাকিল সকলে হংসগণ ॥৮০

তোৰ ৰূপ অলঙ্কাৰ শোভে আতিশয় ।

কমল প্ৰকাশে যেন ৰবিৰ উদয় ॥৮১

শঙ্কৰৰ ভাৰ্য্যা কিবা তুমি মহামায়া ।

মাধৱৰ লক্ষ্মী কিবা আদিত্যৰ ছায়াঁ ॥৮২

বাসৱৰ ভাৰ্য্যা কিবা ৰম্ভা অপেশ্বৰা ।

দেৱ গুৰু ভাৰ্য্যা কিবা তুমি সতী তাৰা ॥৮৩

জগতৰ ৰূপগুণ একত্ৰ কৰিল ।

অনেক প্ৰৱন্ধে তোক বিধিয়ে গঢ়িল ॥৮৪

ত্ৰৈলোক্য জিনিতে মদনৰ পঞ্চ বান ।

বেশ দেখি কমন মুগুধে ধৰে প্ৰাণ ॥৮৫

ৰাজ ৰাজেশ্বৰ পটেশ্বৰীক উচিত ।

হেন তোৰ বনবাস কিনো বিপৰীত ॥৮৬

দণ্ডকাৰ বন এথা ৰাক্ষস বহুত ।

কোথা হন্তে আসি ভৈলা কহিয়ো প্ৰস্তুত ॥৮৭

হেন শুনি সীতা বৰ বিস্ময়ক পাইল ।

ঋষি বেশ দেখি তাক মাত পুৰুজাইল ॥৮৮

জনকৰ জীউ আমি নাম মোৰ সীতা ।

দশৰথ শ্বশুৰ ৰামৰ বিবাহিতা ॥৮৯

বাপৰ আদেশে ৰাম আসি ভৈলা বন ।

তুলত আসিল মোৰ দেৱৰ লক্ষ্মণ ॥৯০

বনবাস দুখে আতি তিনিৰো নিকাৰ ।

পঞ্চিশ বৰিষ আবে স্বামীৰ আমাৰ ॥৯১

ৰূপে গুণে ত্ৰিভুৱনে ধনুৰ্দ্ধৰ সাৰ ।

ষোড়শ বৰিষ আৱে সম্পূৰ্ণ আমাৰ ॥৯২

শুনিয়োক মুনিৰাজ কৌতূহল মনে ।

নিশাচৰ বল মাৰিলন্ত এহি থানে ॥৯৩

ত্ৰিশিৰা দূষণ খৰ পৰম দুৰ্জ্জয় ।

ৰামৰ হাতত গৈল যমৰ নিলয় ॥৯৪

চৌধয় সহস্ৰ আসিলেক নিশাচৰ ।

ৰামৰ হাতত পৰি গৈলা যম ঘৰ ॥৯৫

দুৰ্ব্বাৰ ৰাক্ষস ৰামে যত যত পাইল ।

ৰাঘৱৰ বানে সবে খেদি খেদি খাইল ॥৯৬

ৰাৱণে বোলয় সীতা তোৰ ৰূপ সাৰ ।

হেন ৰূপৱতী ত্ৰিভুৱনে নাহি আৰ ॥৯৭