কান্দ্যান নৃত্য

কান্দ্যান নৃত্য (Sinhala: උඩරට නැටුම්) হৈছে শ্ৰীলংকাৰ উদাৰতা নামেৰে জনাজাত চেণ্ট্ৰেল হিলছ অঞ্চলৰ কাণ্ডী নামৰ অঞ্চলটোৰ জনপ্ৰিয় আৰু স্থানীয় বিভিন্ন নৃত্যক সামৰি লোৱা একপ্ৰকাৰৰ নৃত্য। যি দেশৰখনৰ অন্যান্য প্ৰান্তলৈও বিয়পি পৰিছে।

ই শ্ৰীলংকাৰ সিংহলী সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন।

ইতিহাস

ভেচ নৃত্য

কিংবদন্তি অনুসৰি এই নৃত্যৰ উৎপত্তি কোহোম্বা কংকৰিয়া (কোহোম্বা দেৱতাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা) নামেৰে জনাজাত নৃত্যৰ অনুষ্ঠানত নিহিত হৈ আছে, যাক কোহোম্বা বা কংকৰিয়া বুলিও কোৱা হয়। পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ নিপুণসকলে বিশ্বাস কৰে যে "মলয়া ৰাতা" বুলি উল্লেখ কৰা ঠাইৰ ৰজাই আৰু তেওঁৰ দুজন ভাতৃয়ে প্ৰথম কোহোম্বা কংকৰিয়া পৰিবেশন কৰিছিল। কিছুমানৰ মতে এই "মলয়া ৰাতা" ভাৰতত অৱস্থিত আছিল।

প্ৰথমে কান্দ্যান সামন্তীয় ব্যৱস্থাৰ অধীনত পৃথক জাতি হিচাপে চিনাক্ত হোৱা নৃত্যশিল্পীসকলে ইয়াক পৰিবেশন কৰিছিল। ই দাঁতৰ মন্দিৰৰ লগত মিলি গৈছিল আৰু মন্দিৰৰ দ্বাৰা প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হোৱা দালাদা পেৰাহেৰা (শোভাযাত্ৰা)ত তেওঁলোকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল।

ইংৰাজৰ সময়ত কান্দ্যান ৰজাৰ পৰা নৃত্যশিল্পীসকলৰ প্ৰতি থকা সমৰ্থন শেষ হোৱাৰ লগে লগে এই নৃত্যৰ জনপ্ৰিয়তা কমি আহিল। এতিয়া ইয়াক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি মঞ্চৰ বাবে অভিযোজিত কৰা হৈছে আৰু ই শ্ৰীলংকাৰ প্ৰাথমিক সাংস্কৃতিক ৰপ্তানি স্বৰূপ।

আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ভেছ নৃত্যৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন শুদ্ধিকৰণ অনুষ্ঠান কোহোম্বা ইয়াকুমা বা কোহোম্বা কংকৰিয়াৰ পৰা হৈছিল। এই নৃত্যটো প্ৰায়শ্চিত্তমূলক আছিল, কেতিয়াও ধৰ্মনিৰপেক্ষ নাছিল আৰু কেৱল পুৰুষেহে নৃত্য কৰিছিল। বিশৃংখল ভেছৰ সাজ-পোছাক বিশেষকৈ মূৰৰ পোছাক পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াক কোহোম্বা দেৱতাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।

১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালেহে ভেছ নৃত্যশিল্পীসকলক প্ৰথমে বাৰ্ষিক কেণ্ডি পেৰাহেৰা উৎসৱত কংকৰিয়া মন্দিৰৰ চৌহদৰ বাহিৰত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। আজি বিশদ সাজ-পোছাক পৰিহিত ভেছ নৃত্যশিল্পীগৰাকীয়ে শ্ৰীলংকাৰ সংস্কৃতিক উজ্জ্বল কৰি তোলা কান্দ্যান নৃত্যৰ সাৰ্থক ৰূপ।

নৈয়ান্দি নৃত্য

কোহোম্বা কংকৰীয়া উৎসৱৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰস্তুতিৰ সময়ত, দীপ জ্বলোৱাৰ সময়ত আৰু অসুৰৰ বাবে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত নৃত্যশিল্পীসকলে নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। নৃত্যশিল্পীয়ে বগা কাপোৰ আৰু বগা পাগুৰি, বুকুত গুটিৰ কামৰ সজ্জা, কঁকালৰ বেণ্ড, ডিঙিত শাৰী শাৰীকৈ গুটি, ৰূপৰ মালা, কাঁহৰ কান্ধৰ প্লেট, ভৰিৰ গোৰোহা, জিংগল পিন্ধে; মূৰৰ পোছাকৰ বাহিৰে ভেছ নৃত্যশিল্পীৰ সাজ-পোছাকৰ দৰেই। এইটো এটা ৰূপৱতী নৃত্য, মহা বিষ্ণু (বিষ্ণু) আৰু কটাৰগামা দেৱালয় মন্দিৰতো আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত পৰিবেশন কৰা হয়।

সাজ-পোছাক

নৃত্যশিল্পীসকলে মূৰৰ পোছাককে ধৰি বিশৃংখল সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। নৃত্যশিল্পীগৰাকীৰ বুকুখন কেৱল সজ্জাগত মণিৰ জালেৰে ঢাকি ৰখা হয়। এই সাজ-পোছাকক ভেছ সাজ-পোছাক বুলি জনা যায়। মূৰৰ পোছাকটোত ধাতুৰ সন্মুখভাগ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে যাৰ ফলত নৃত্যশিল্পীগৰাকীক বেলেগতকৈ ওখ যেন লাগে। সম্পূৰ্ণ সাজ-পোছাকত গোৰোহাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যিয়ে প্ৰত্যেকেই এটা ধাতুৰ ৰেটল উৎপন্ন কৰে। নামৰ যমজ ঢোলৰ আন এটা প্ৰকাৰ।

আজিৰ কান্দ্যান নৃত্য

যদিও প্ৰথমে কেৱল পুৰুষকহে নৃত্যশিল্পী হিচাপে প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ দিয়া হৈছিল, তথাপিও এতিয়া কেইবাখনো বিদ্যালয় আছে যিয়ে মহিলাসকলকো কান্দ্যান নৃত্য ৰূপত প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। কিন্তু মহিলাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট ভেছৰ সাজ-পোছাক নাই, বহু মহিলা নৃত্যশিল্পীয়ে পুৰুষৰ সাজ-পোছাকক বিভিন্ন ধৰণে খাপ খুৱাই লৈছে।

সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক বহু কাৰণত এতিয়া কোহোম্বা কংকৰীয়াৰ পৰিবেশন মাত্ৰ কেইটামান। পৰম্পৰাগত ৰূপত এই নৃত্য এতিয়াও প্ৰতি বছৰে কেণ্ডীৰ দালাদা পেৰহাহেৰাত পৰিবেশন কৰা হয়।

১৯৭০ চনত চিত্ৰসেনা ডায়েছে মঞ্চৰ বাবে ৰূপায়ণ কৰিছিল কান্দ্যান নৃত্য । তেওঁ নৃত্য পৰিচালনা কৰা কেইবাটাও বেলেটত তেওঁ কান্দ্যান নৃত্যৰ গতি আৰু বৈশিষ্ট্য ব্যৱহাৰ কৰিছে। কিছুমান দিশত তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তাই নৃত্যটোক আগুৰি থকা জাতিগত বাধাসমূহো হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু নগৰীয়া, সমসাময়িক দৰ্শকৰ বাবে ইয়াক অধিক ৰুচিকৰ কৰি তুলিছিল। আজিলৈকে কান্দ্যান নৃত্যৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ বিদ্যালয় হৈছে চিত্ৰসেনা নৃত্য বিদ্যালয়। পৰম্পৰাগত আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰমূলক কান্দ্যান নৃত্য আজিও কিছুমান গাঁৱৰ নৃত্য বিদ্যালয় যেনে কাণ্ডী অঞ্চলৰ মধ্যম লংকা নৃত্য মণ্ডল, তিতাপজ্জলা কলায়তনয়ত পাঠদান কৰা হয়। প্ৰায় ১৯২০ চনৰ পৰা জৰ্জ কেইট, হেৰল্ড পেইৰিছ, লিয়নেল ৱেণ্ড্ট আৰুজন ডি চিলভা আদি শিল্পীয়েও আমুনুগামা সুৰম্বা, উক্কুৱা, গুনায়া, পুঞ্চি গুৰা আৰু শ্ৰীজয়নাৰ দৰে সমসাময়িক মাষ্টাৰসকলৰ সহযোগত নৃত্যৰ ৰূপটো জনপ্ৰিয় কৰাত সহায় কৰিছিল। আন কিছুমানৰ ভিতৰত আছে এ.এইচ.ই মোলামুৰে, পানী ভাৰত আৰু ভেন. ৰামবুকৱেলে সিদ্ধাৰ্থ।

শ্ৰীলংকাৰ বহু সমসাময়িক নৃত্যশিল্পীয়ে নিজৰ কামৰ বাবে কান্দ্যান ৰূপৰ পৰা ধাৰ লৈছে।

তথ্যসমূহ

বাহ্যিক সংযোগ

ভেচ নৃত্যৰ ভিডঅ’
ভিডিঅ’
সৃষ্টিশীল কান্দ্যান নৃত্য
কান্দ্যান
কেণ্ডি এছালা পেৰাহেৰা
কান্দ্যান নৃত্যশিল্পীৰ কিছু ফটো
උඩරට නැටුමේ වෙස්‌ තට්‌ටුව නව නිර්මාණයකි
ස්‌ත්‍රීන්ගේ මන දොළ සපුරන කඩවර යක්‌ කංකාරිය

শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ নৃত্যসমূহ
শ্ৰেণী:শ্ৰীলংকাৰ সংস্কৃতি