জৰৎকাৰু

জৰৎকাৰু হিন্দু ধৰ্মৰ এজন ঋষি। তেওঁ নাগ-দেৱী মনসাৰ স্বামী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আস্তিক মুনিৰ পিতৃ। মনসা আৰু আস্তিকৰ কাহিনীত তেওঁক গৌণ চৰিত্ৰ হিচাপে দেখা যায়।

জৰৎকাৰুক কঠোৰ তপস্যা কৰা মহান বিদ্বান ঋষি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যদিও তেওঁ অবিবাহিত হৈ থাকিব বিচাৰিছিল, তথাপি তেওঁৰ মৃত পূৰ্বপুৰুষৰ বুজনিত মনসাক বিয়া কৰায়, কাৰণ জৰৎকাৰুৱে সন্তান জন্ম নিদিলে পিতৃপুৰুষ নৰকত পৰিবলগীয়া হয়।
জৰৎকাৰুৰ সাংসাৰিক জীৱন বিফল হয়, দম্পতীহালৰ মাজত আৱেগিক বন্ধন প্ৰায়েই নাছিল। অৱশেষত জৰৎকাৰুৱে তেওঁক কেঁচা টোপনিতে জগাই দিয়াৰ বাবে ক্ৰোধিত হৈ মনসাক পৰিত্যাগ কৰে। অৱশ্যে যোৱাৰ আগতে তেওঁ মনসাক আশীৰ্বাদ দিয়ে, যাৰ ফলত তেওঁৰ অনুপস্থিতিত আস্তিকক জন্ম দিয়ে। মনসাক পৰিত্যাগ কৰাৰ পাছত মনসাক লগ পোৱাৰ আগৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন বা পিছৰ জীৱনৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়।

নামৰ উৎস

হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ আছে যে জৰৎকাৰুৰ জন্ম যযাৱৰা ব্ৰাহ্মণৰ বংশত হৈছিল আৰু তেওঁ সেই বংশৰ একমাত্ৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁৰ নামৰ ব্যুৎপত্তি মহাকাব্যখনত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। জাৰা মানে "শোষণ" আৰু কাৰু "দানৱীয়"; ঋষিৰ এটা বিশাল শৰীৰ আছিল, যিটো তেওঁ তপস্যাৰদ্বাৰা হ্ৰাস কৰিছিল(শুকুৱাইছিল)। এইদৰে তেওঁক জৰৎকাৰু বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁৰ পত্নী সাপদেৱীৰ পূজাৰ লগত জড়িত লোককথাৰ চৰিত্ৰও।

প্ৰথম, চুটি কথনত জৰৎকাৰুক প্ৰজাপতিৰ দৰে শক্তিশালী, কঠোৰ তপস্যা কৰা আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্য ব্ৰত ধাৰণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দ্বিতীয় সংস্কৰণত জৰৎকাৰুক বেদ আৰু ইয়াৰ শাখাসমূহৰ পণ্ডিত, "নিয়ন্ত্ৰিত, মহান মনোভাবৰ" আৰু মহান ব্ৰত আৰু তপ পালন কৰা বুলি কোৱা হৈছে।

দৰিদ্ৰ আৰু বৃদ্ধ ঋষিয়ে কইনাৰ সন্ধানত অসাৰভাৱে পৃথিৱীত বিচৰণ কৰে যদিও উপযুক্ত কইনা বিচাৰি নাপায়। এবাৰ হাবিত নিজৰ প্ৰতিজ্ঞাৰ কথা মনত পেলাই তেওঁ তিনিবাৰকৈ কইনাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে।

বাসুকীয়ে ওলাই আহি নিজৰ কনিষ্ঠ ভনীয়েক মনসাক ঋষিক আগবঢ়ায়, যিয়ে নিজৰ চৰ্তৰে কথা-বতৰা পতাৰ পিছত তাইক গ্ৰহণ কৰে। বাসুকিয়েও মনসাক সমৰ্থন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। বিয়াৰ পিছত জৰৎকাৰুৱে নতুন পত্নীৰ সৈতে নাগৰ বাসগৃহত থাকে।
জৰৎকাৰুৱে নতুন পত্নীক সঁকীয়াই দিয়ে যে, যদি তাই কেতিয়াবা তেওঁক অসন্তুষ্ট কৰে তেন্তে তেওঁ তাইক আৰু নিজৰ ঘৰখন এৰি দিব, গতিকে তেওঁ নিজৰ স্বামীক কৰ্তব্যপৰায়ণভাৱে সেৱা কৰে। সময়ত জৰৎকাৰুৰ মনসাৰ সৈতে মিলন হয় আৰু তাই গৰ্ভৱতী হয়।

পত্নীক পৰিত্যাগ

মহাভাৰতত দীঘলীয়াকৈ জৰৎকাৰুৰ কাহিনী আগবাঢ়িছে: জৰতকাৰুৱে পত্নীৰ সৈতে মিলনৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ক্লান্ত ঋষিয়ে পত্নীৰ কোলাত শুই পৰে। সূৰ্যাস্তৰ সময় ওচৰ চাপি অহাৰ লগে লগে, আৰু সন্ধিয়াৰ পূজাৰ সময় হোৱাৰ লগে লগে মনসাই এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ সন্মুখীন হয় যে স্বামীৰ শান্তিপূৰ্ণ টোপনি বিঘ্নিত কৰিব, নে তেওঁক শুবলৈ দিব। পিছত, তুলনা কৰি তেওঁ জগাই দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়।
তেওঁ জৰৎকাৰুৰ কাণত ফুচফুচাই তেওঁক জগাই তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাতে তেওঁ সান্ধ্যকৃত্য কৰি অগ্নিহোত্ৰৰ শিখা জ্বলায়। ঋষি ক্ৰোধিত হয়, আৰু অপমানিত অনুভৱ কৰে। তেওঁ কয় যে, তেওঁ নিজৰ ৰীতি-নীতি কৰাৰ আগতে সূৰ্য অস্ত যাবলৈ সাহস নকৰে।
"নিৰীহ" পত্নীয়ে তেওঁৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে আৰু নিজৰ সিদ্ধান্তক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰে যদিও তেওঁ পত্নীক এৰি দিয়ে। পত্নীয়ে তেওঁক তেওঁলোকৰ বিয়াৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য, তেওঁলোকৰ পুত্ৰৰ জন্ম – সাপৰ ত্ৰাণকৰ্তা – প্ৰকাশ কৰে আৰু সেই উদ্দেশ্য পূৰণ নোহোৱালৈকে অপেক্ষা কৰিবলৈ কয়। ঋষিয়ে পত্নীক আশ্বস্ত কৰে যে তেওঁৰ বীজ পত্নীৰ গৰ্ভত আছে, আৰু তাই এজন বিদ্বান পুত্ৰ জন্ম দিব।
জৰৎকাৰুৱে পুনৰ তপস্যা কৰিবলৈ গুচি যায়, আৰু কেতিয়াও পৰিয়ালৰ ওচৰলৈ ঘূৰি নাহে।

মনসাৰ জীৱনৰপৰা ওলাই অহাৰ পাছত ঋষিৰ বিষয়ে আৰু মূল কাহিনীটোৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে কোৱা হয়। যথা সময়ত এই দম্পতীহালৰপৰা আষ্টিকা নামৰ এজন পুত্ৰৰ জন্ম হয়। আস্তিকে জন্মেজয়ৰ সৰ্পযজ্ঞ বন্ধ কৰি নাগক উদ্ধাৰ কৰে। জৰৎকাৰুৱে সন্তান জন্ম দিয়াৰ দৰেই পূৰ্বপুৰুষসকলে স্বৰ্গত উপনীত হয়। মহাভাৰতৰ প্ৰথম কথনত কোৱা হৈছে যে দীৰ্ঘজীৱনৰ পিছত জৰৎকাৰুৰ মৃত্যু হয় আৰু স্বৰ্গও লাভ কৰে।

লগতে চাওক

বাসুকী
কদ্ৰু
আস্তিক মুনি

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ঋষি