ওম পুৰী

ওম প্ৰকাশ পুৰী ; ১৮ অক্টোবৰ ১৯৫০ – ৬ জানুৱাৰী ২০১৭) আছিল এজন ভাৰতীয় অভিনেতা যিয়ে মূলসুঁতিৰ বাণিজ্যিক হিন্দী ছবিৰ লগতে উৰ্দু, মালয়ালম, বাংলা, কানাড়া, ইংৰাজী, পাঞ্জাবী, গুজৰাটী, তেলেগু, আৰু মাৰাঠী ছবিৰ লগতে স্বতন্ত্ৰ আৰু কলাত্মক ছবিত অভিনয় কৰিছিল আৰু কেইবাখনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিনেমাতো অভিনয় কৰিছিল। তেওঁক বিশ্ব চিনেমাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা হিচাপে বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ১৯৯০ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, দুটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰে। ২০০৪ চনত তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰৰ সন্মানীয় অফিচাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।

আক্ৰোশ (১৯৮০), আৰোহন (১৯৮২), অৰ্ধ সত্য (১৯৮৩),ডিস্কো ডান্সাৰ (১৯৮২) আদি ছবিত লেখক সমৰ্থিত চৰিত্ৰ, টেলিভিছন ছবি যেনে সদ্গতি (১৯৮১) আৰু তমস (১৯৮৭), জানে ভি দো ইয়াৰো (১৯৮৩), চাচি ৪২০ (১৯৯৭), হেৰা ফেৰী (২০০০), চুপ চুপ কে (২০০৬) আৰু ঢোল (২০০৭)ত লঘু হৃদয়ৰ চৰিত্ৰ আৰু তেওঁৰ সমগ্ৰ কেৰিয়াৰৰ কেইবাখনো মূলসুঁতিৰ বাণিজ্যিক ছবিৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত। পৰিচালক শ্যাম বেনেগাল আৰু গোবিন্দ নিহালানীৰ সৈতে তেওঁ বিভিন্ন সহযোগিতামূলক কাম কৰি‍ছিল। পুৰীয়ে আমেৰিকা, পাকিস্তান আৰু ব্ৰিটেইনতো অভাৰতীয় প্ৰডাকচনত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯০ চনত তেওঁ মাই ছন দ্য ফেনেটিক (১৯৯৭) আৰু কমেডী নাটক ইষ্ট ইজ ইষ্ট (১৯৯৯) ছবিত অভিনয় কৰে, তেখেতে মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে বাফটা বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

ওম পুৰীৰ জন্ম হৈছিল হাৰিয়ানাৰ আম্বালাত। তেওঁৰ পিতৃ টেক চান্দ পুৰীয়ে ৰেলৱে আৰু ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কাম কৰিছিল। পুৰীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে কোনো জন্মৰ প্ৰমাণ পত্ৰ পোৱা নাছিল আৰু কোনো তথ্য নাছিল, সেয়ে তেওঁৰ জন্ম তাৰিখৰ বিষয়ে পৰিয়াল নিশ্চিত নাছিল। কিন্তু মাকে তেওঁক হিন্দু উৎসৱ দশেৰাৰ দুদিন পাছত জন্ম হোৱা বুলি কৈছিল৷ যেতিয়া তেওঁ স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ খুড়াকে ১৯৫০ চনৰ ৯ মাৰ্চ তাৰিখটোকে‍ তেওঁৰ "অফিচিয়েল" জন্মদিন হিচাপে বাছি লৈছিল। অৱশ্যে প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ পাছত তেওঁ যেতিয়া মুম্বাইলৈ গুচি আহিছিল, পুৰীয়ে ১৯৫০ চনত দশেৰা কেতিয়া উদযাপন কৰা হৈছিল সেয়া বিচাৰি উলিয়াইছিল আৰু ১৮ অক্টোবৰ তেওঁৰ জন্ম তাৰিখ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।

পুৰী আহিছিল এক সামাজিকভাৱে অৱহেলিত পৃষ্ঠভূমিৰ পৰা। যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ছবছৰ আছিল, চিমেণ্ট চুৰিৰ অভিযোগত তেওঁৰ ৰেলৱে কৰ্মচাৰী পিতৃক কাৰাগাৰত থোৱা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো গৃহহীন হৈ পৰিল। জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে পুৰীৰ ভাতৃ বেদ প্ৰকাশ পুৰীয়ে কুলি (ৰেলৱে পৰ্টাৰ) আৰু পুৰীয়ে স্থানীয় চাহৰ দোকানত কাম কৰিছিল আৰু পৰিয়ালৰ পোহপাল দিবলৈ ওচৰৰ ৰেলপথৰ পৰা কয়লা সংগ্ৰহ কৰিছিল। পাছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃৰ সন্তানসকলক শান্তি নামৰ এগৰাকী দাসীয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰে।

কাম কৰি থকাৰ মাজতেই পুৰীয়ে পঢ়া-শুনা চলাই নিছিল৷ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ পাছত তেওঁ দিল্লীৰ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাত যোগদান কৰি নাট্য অভিনয় অধ্যয়ন কৰে। দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধু আৰু এন এছ ডিৰ এজন সহপাঠী নাছিৰুদ্দিন শ্বাহে তেওঁক অনুসৰণ কৰি পুৰীক পুনা (বৰ্তমানৰ পুনে)ৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন প্ৰতিষ্ঠানলৈ যাবলৈ উৎসাহিত কৰে। পাছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত পুৰীয়ে কৈছিল যে তেওঁৰ পৰিয়ালটো ইমানেই দুখীয়া আছিল যে এফ টি আই আইত যোগদান কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ হাতত পিন্ধিবলৈ এটা ভাল কামিজো নাছিল। শ্বাহৰ মতে, পুৰী এফ টি আই আইৰ শিক্ষাত হতাশ হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁ যেতিয়া সুপৰিচিত হৈছিল - তেওঁ টিউচন মাচুল দিব পৰা নাছিল, তেতিয়া প্ৰতিষ্ঠানটোৱে তেওঁক ২৮০ টকা মাচুল ঋণ দিবলৈ কৈছিল যিটো পুৰীয়ে তেওঁলোকৰ ওপৰত হোৱা "ইম্পিছ থ্ৰিল"ৰ বাবে দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।

কেৰিয়াৰ

পুৰীৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল চোৰ চোৰ চুপ জা নামৰ শিশু চলচ্চিত্ৰ। এই সময়ছোৱাত জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে তেওঁ অভিনেতা ষ্টুডিঅ'ত কাম কৰিছিল য'ত ভৱিষ্যতৰ অভিনেতা যেনে গুলচন গ্ৰভাৰ আৰু অনিল কাপুৰ তেওঁৰ ছাত্ৰ আছিল।

১৯৭৬ চনত বিজয় টেণ্ডুলকাৰৰ একে নামৰ মাৰাঠী নাটকৰ আধাৰত নিৰ্মিত মাৰাঠী ছবি ঘাশীৰাম কোটৱালৰ যোগেদি‍ পুৰীৰ মূলসুঁতিৰ চলচ্চিত্ৰ ধাৰাত অভিষেক ঘটে। তেওঁ দাবী কৰিছে যে তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ কামৰ বাবে তেওঁক "বাদাম" দিয়া হৈছিল। অমৰীশ পুৰী, নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ, শ্বাবানা আজমী আৰু স্মিতা পাটিলৰ লগতে‍ তেতিয়াৰ আৰ্ট ফিল্ম যেনে ভৱানী ভৱৈ (১৯৮০), সদগতি (১৯৮১), অৰ্ধ সত্য (১৯৮২), মিৰ্চ মচলা (১৯৮৬) আৰু ধাৰাৱী (১৯৯২)ত অভিনয় কৰা মূল অভিনেতাসকলৰ ভিতৰত তেৱোঁ আছিল।

তেওঁ বহুতো অগতানুগতিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে যেনে আক্ৰোশ (১৯৮০)ত এজন বলি হোৱা জনজাতীয়ৰ চৰিত্ৰত; অৰ্ধ সত্যৰ এজন আৰক্ষী পৰিদৰ্শক (১৯৮২), ছিপিয়ান (১৯৮৪)ত এজন নম্ৰ স্বামী, নব্বৈৰ দশকৰ মাজভাগত তেওঁ মূলসুঁতিৰ হিন্দী চিনেমাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ বৈচিত্ৰ্যতা আনে, য’ত তেওঁৰ চৰিত্ৰসমূহ চলচ্চিত্ৰ সমালোচকতকৈ দৰ্শকৰ প্ৰতি দৃষ্টি ৰাখি‍ সৃষ্টি কৰা হৈছিল৷ মাই ছন দ্য ফেনেটিক (১৯৯৭), ইষ্ট ইজ ইষ্ট (১৯৯৯)

কক্কাজী কাহেন (১৯৮৮) (সাধাৰণ অৰ্থ "খুড়াই কয়")ৰ দৰে হিন্দী টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত ৰাজনীতিবিদৰ পেৰ'ডি হিচাপে পৰিগণিত হোৱা পান চোবাই থকা 'কক্কাজী' আৰু নায়কৰ ভৰি চুই ভাল পোৱা মিষ্টাৰ যোগী (১৯৮৯)ৰ দৰে বিনয়ী 'সূত্ৰধাৰ' হিচাপে কাম কৰিছে। এই ধাৰাবাহিক দুখনে কমেডিয়ান হিচাপে ওম পুৰীৰ বহুমুখী ক্ষমতাক চিনাক্ত কৰিছিল। একে নামৰ হিন্দী উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত গোবিন্দ নিহালানীৰ টেলিভিছন ছবি তমস (১৯৮৮)

২০১৪ চনত তেওঁ হেলেন মিৰেনৰ বিপৰীতে কমেডী-নাটক দ্য হাণ্ড্ৰেড-ফুট জাৰ্নিত অভিনয় কৰে।

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত মুক্তি পোৱা কেইবাখনো সম্পূৰ্ণ ছবিৰ ভিতৰত আছে ভাইচৰয় হাউচ আৰু টিউবলাইট আদি‍।

ব্যক্তিগত জীৱন

১৯৯১ চনত পুৰীয়ে অভিনেতা অনু কাপুৰৰ ভগ্নী পৰিচালক/লেখিকা সীমা কাপুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় যদিও আঠ মাহৰ পাছত তেওঁলোকৰ বৈবাহিক জীৱনৰ অন্ত পৰে।

১৯৯৩ চনত তেওঁ সাংবাদিক নন্দিতা পুৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু তেওঁলোকৰ এটি পুত্ৰ সন্তান জন্ম হয়। ২০০৯ চনত নন্দিতাই স্বামীৰ জীৱনী আনলাইকলি হিৰো: দ্য ষ্ট’ৰী অৱ ওম পুৰী লিখিছিল৷ কিতাপখন প্ৰকাশৰ লগে লগে পুৰীয়ে তেওঁৰ পূৰ্বৰ সম্পৰ্কৰ স্পষ্ট বিৱৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত তেওঁৰ ক্ষোভৰ কথা ব্যক্ত কৰে‍। ২০১৩ চনত নন্দিতাই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ঘৰুৱা হিংসাৰ অভিযোগ দাখিল কৰে আৰু ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পাছতে দুয়োজনে ন্যায়িক পৃথকীকৰণৰ পথ বাছি লয়।

তেওঁৰ দ্বিতীয় পত্নীয়ে প্ৰকাশ কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ এখন "ধৰ্মনিৰপেক্ষ ঘৰ" আছিল, কিন্তু "যদিও ওম আচাৰ-অনুষ্ঠানিক নহয়, তেওঁ আনৰ তেনেকুৱা হোৱাত আপত্তি নকৰিছিল"।

বিতৰ্ক

২০১১ চনত আন্না হাজাৰে আৰম্ভ কৰা ভাৰতীয় দুৰ্নীতি বিৰোধী আন্দোলনৰ সময়ত পুৰীয়ে ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীটোক লক্ষ্য কৰি আনপঢ় (অৰ্থ অশিক্ষিত), নালায়ক (অৰ্থ অযোগ্য), আৰু ‘গৱাৰ’ (পিছপৰা আৰু নিৰক্ষৰক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ) লগতে দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীটোক লক্ষ্য কৰি লৈছিল। পুৰীৰ বিৰুদ্ধে বিশেষাধিকাৰ জাননী প্ৰেৰণ কৰা লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা উভয় সংসদৰ সদস্যই পুৰীৰ এই মন্তব্য ভাল নাপালে৷ তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ মন্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিছিল আৰু কৈছিল যে সে‍ই মুহূৰ্তত তেওঁ আৱেগিক হোৱাৰ বাবেই সে‍ই মন্তব্য ওলাইছিল।

২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পুৰী এটা নিউজ চেনেলত উৰি আক্ৰমণৰ পাছত এজন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাই পাকিস্তানী অভিনেতাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা সন্দৰ্ভত বিতৰ্কৰ কৰাৰ বাবে উপস্থিত হৈছিল। বিতৰ্কৰ সময়ত তেওঁ ভাৰতীয় জোৱানক লৈ অপমানজনক মন্তব্য কৰিছিল যাৰ ফলত ছ’চিয়েল মিডিয়াত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। কিন্তু পাছত পুৰীয়ে তেওঁৰ মন্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিলে।

মৃত্যু

২০১৭ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত মুম্বাইৰ আন্ধেৰীত থকা বাসগৃহত হৃদক্ৰিয়া বন্ধ হৈ ৬৬ বছৰ বয়সত পুৰীৰ মৃত্যু হয়। বিশ্ব চিনেমালৈ‍ আগ বঢে়াৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক ৮৯ সংখ্যক একাডেমী বঁটা প্ৰদানৰ স্মৃতি শাখাত সন্মানিত কৰা হয়।

ফিল্মগ্ৰাফী

চলচ্চিত্ৰ

বৰ্ষ শিৰোনাম ভূমিকা টোকা
১৯৭৫ কল্লা কল্লা বাচিতকো
চোৰ চোৰ চুপজা
১৯৭৬ ঘাশীৰাম কোটৱাল ঘাশীৰাম মাৰাঠী ছবি
১৯৭৭ Smothered Voices
ভূমিকা
গোধূলি য়েংটা হিন্দীত দ্বিভাষিক-কানাড়া ভাষা (তব্বালিউ নীনাদে মগানে)
1978 Arvind Desai Ki Ajeeb Dastaan Rajesh
Bhookh Colonel
1979 Shaayad Nandlal
Saanch Ko Aanch Nahin
1980 Sparsh Dubey
Chann Pardesi Tulsi Punjabi film
Bhavni Bhavai Maanav Bhagat Gujarati film
Albert Pinto Ko Gussa Kyoon Aata Hai Madhu (mechanic)
Aakrosh Lahanya Bhiku Won – Filmfare Award for Best Supporting Actor
1981 Hari Hondal Bargadar : Share Cropper
Kalyug Bhavani Pandey
Shodh Surendra
1982 Gandhi Nahari
Disco Dancer David Brown
Waqt-Waqt Ki Baat
Raaste Pyar Ke Suldev
Vijeta Arvind
Naseeb Ni Balihari Gujarati film
1983 Gumnaam Hai Koi
Chokh Jadunath Bengali film
Jaane Bhi Do Yaaro Ahuja
Arohan Hari Mondal Won – National Film Award for Best Actor
Ardh Satya Anant Velankar Won – National Film Award for Best ActorNominated – Filmfare Award for Best Actor
Mandi Ram Gopal
Bekaraar
Ashray
1984 Party Avinash
Maati Maangey Khoon Durjan Singh
Duniya Vasudev
Shrant
Raavan Samant
Paar Ram Naresh
Ram Ki Ganga Laalu / Lal Dandhwani
Tarang Namdev
Sheeshay Ka Ghar
Giddh Bhashya
1985 Paththar Resham Singh
Zamana Shyamlal
Bahu Ki Awaaz Advocate Jaswant Srivastav
Holi Principal Pandey
Nasoor Dr Sunil
Sanjhi Bhikhu
Aghaat Trade Unionist
Debshishu Poor Labourer
1986 Antaheen
Genesis The weaver
New Delhi Times Ajay Singh
Long Da Lishkara Dittu Punjabi film
1987 Debshishu
Mirch Masala Abu Mian
Goraa
Susman Ramulu
Marte Dam Tak Daulat / D.K.
1988 Achanak
Hum Farishte Nahin Gopi / Tala Master / Murlidhar
Ek Hi Maqsad Ram Kumar Verma
Puravrutham Raman Malayalam film
1989 Shagun
Sava Ser Gehu
Darshana
Ilaaka Bheema (Raja's Foster Father)
1990 Sankranti
Kayedi
Halaat
Ghayal ACP Joe D'Souza Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
Disha Parshuram 'Pagal Parsa' Sarpat
1991 Irada Shankar
Sam & Me Chetan Parikh English film
Narsimha Suraj Narayan Singh 'Baapji'
Meena Bazar
Antarnaad
1992 Karm Yodha Sub-Inspector Patwardhan
Raat Sharji
Raatri Sharji Telugu film
Current Velu
City of Joy Hazari Pal English film
Ankuram Parvez Hussain Telugu film
Dharavi Rajkaran
1993 Aakanksha
Maya Memsaab
The Burning Season Rajiv Sharma
Patang Mathura
In Custody Deven
1994 Ankuram Satyam
Wolf Dr. Vijay Alezias English film
Drohkaal DCP Abhay Singh
Purush
Triyacharitra Billar
1995 Ek Ka Jawab Do
Beparoa
Zakhmi Sipahi Om Chaudhary
Aatank Hi Aatank Sharad Joshi
Brothers in Trouble Hussein Shah English film
Target Rambharosa
Tarpan Jassu
Kartavya Ghulam Rasul
1996 PremGranth Baliram
Krishna Minister Amar Prabhakar
The Ghost and the Darkness Abdullah English film
Maachis Sanatan Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
Ghatak: Lethal Sachdev
Ram Aur Shyam D.I.G. Suryapratap Thakur
Talaashi Inspector Puri
1997 Zameer: The Awakening of a Soul Jaichand Marwah
Gupt: The Hidden Truth Inspector Udham Singh Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
My Son the Fanatic Parvez English film
Bhai Advocate Satyaprakash
Chachi 420 Banwari lal-Secy
Mrityudand Rambaran Mahto
Nirnayak Inspector Nanak
Chupp Keshav Narang
Aastha Amar
1998 Vinashak  – Destroyer Inspector Khan
Zor: Never Underestimate the Force Shah Alam
Pyaar To Hona Hi Tha Inspector Khan Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
Such a Long Journey Ghulam Mohamed English film
China Gate Krishnakant Puri
1999 East Is East George Khan English filmNominated – BAFTA Award for Best Actor in a Leading Role
A.K.47 Commissioner Yashwant Sinha Kannada-Telugu film
Khoobsurat Dilip Chaudhary
Mon petit diable TomFrench-Hindi Bilingual
2000 Dulhan Hum Le Jayenge Bhola Nath
Pukar Colonel Hussein
Hey Ram Subhash Goel
Hera Pheri Khadak Singh
Kunwara Balraj Singh
Kurukshetra Baburao Deshmukh
Ghaath Ajay Pandey
Zindagi Zindabad
Bas Yaari Rakho Tom
2001 Farz ACP Arjun Singh
Zahreela Arun Dev
Gadar: Ek Prem Katha Narrator
The Parole Officer George English film
Happy Now? Tin Man English film
The Zookeeper the Vet English film
The Mystic Masseur Ramlogan English film
Indian Joginder Singh
Deewaanapan Prakash Saxena - Suraj's dad
Bollywood Calling Subramaniam English film
Is Pyaar Ko Kya Naam Doon
2002 Pitaah Thakur Avadh Narayan Singh
Maa Tujhhe Salaam Narrator voice
Kranti Col. Krishnakanth
Ansh: The Deadly Part Bhagat Pandey
Pyaar Diwana Hota Hai S. Puri
Awara Paagal Deewana Ballu Bolbachan
Shararat DCP Bhosle
Chor Machaaye Shor DCP Pandey
Guru Mahaaguru Crocodile
Ghaav: The Wound Inspector Gautam
Dhruva Pratap Singh Kannada film
2003 Aapko Pehle Bhi Kahin Dekha Hai Sam
Kash Aap Hamare Hote Yashwant Raj Mankotia
Ek Aur Ek Gyarah: By Hook or by Crook Narrator Uncredited
Code 46 Bahkland English film
Miss India: The Mystery Inspector Yograj
Maqbool Inspector Pandit
Chupke Se Qasim Khan Qayamat
Kagaar: Life on the Edge Sub-Inspector Gokhale
Dhoop Father of Dead Military Man
Pyaar Kiya Nahin Jaata Om Prakash Khurana
2004 Yuva Prosonjit Bhatacharya
Aan: Men at Work Police Commissioner Khurana
Dev Special Commissioner Tejinder Khosla
Lakshya Subedar Maj. Pritam Singh
Kyun! Ho Gaya Na... Amit Khanna
King of Bollywood Karan Kumar
AK-47 Commissioner Yashwant Sinha
Stop! Anand Mehra
2005 Zinda Dil
Kisna: The Warrior Poet Jumman Miya
Mumbai Xpress ACP S.P. Rao
Mangal Pandey: The Rising Narrator
Amar Joshi Shahid Ho Gaya Writer
Kyon Ki Dr. Khurana
Deewane Huye Paagal Mehboob / Scientist Khurana
The Hangman Shiva Sathe
2006 Rang De Basanti Amanullah Khan
Baghi Haakam Singh
Malamaal Weekly Balwant 'Balu'
Chup Chup Ke Prabhat Singh Chauhan
Baabul Balwant Kapoor
Don: The Chase Begins Again CBI Officer Vishal Malik
2007 Khallas: The Beginning of End A.C.P. Akhlaq Khan
Delhii Heights Timmy Kohli
Panga Naa Lo Kartar Singh
Fool & Final Father of Rahul / Raja
Buddha Mar Gaya Vidyut Baba / Vidya
Victoria No. 203 Rana
Dhol Tripathi
Dum Kaata Ranade / Aabu
Charlie Wilson's War Muhammad Zia-ul-Haq English film
Shoot on Sight Junaid
Welcome Narrator
2008 Yaariyan Jagpal Bir 'J.B.' Singh
Lovesongs: Yesterday, Today & Tomorrow Aftab Jaffrey
Mere Baap Pehle Aap Madhav Mathur
Kismat Konnection Sanjeev Gill
Money Hai Toh Honey Hai Narrator
Singh Is Kinng Rangeela
Mukhbiir SP Intelligence  — Rathod
Maharathi ACP Gokhale
2009 Chal Chala Chal Omkar Nath
Billu Sahukaar Daamchand
Delhi-6 Madan Gopal Sharma
Baabarr Daroga Chaturvedi
London Dreams Arjun's uncle
Life Goes On Alok
Kurbaan Bhaijaan
Bolo Raam Inspector Indrajeet Singh Rathi
2010 Road to Sangam Mohammad Ali Kasuri
Na Ghar Ke Na Ghaat Ke Sankata Prasad Tripathi
Kushti Jiten Singh
Dabangg Inspector Kasturilal Vishkarma
West Is West George Khan English film
Action Replayy Rai Bhahadur
2011 Teen Thay Bhai Chixie Gill
Kucch Luv Jaisaa Madhu's Father
Love Express Khadak Singh Bakshi
Bin Bulaye Baraati Sub Inspector Pralay Pratap Singh
Khap Sarpanch
Don 2: The King is Back CBI Officer Vishal Malik
Society Kaam Se Gayi
2012 Agneepath Additional Commissioner Gaitonde
Tere Naal Love Ho Gaya Chaudhary
Chaar Din Ki Chandni Fatoor Singh
Mere Dost Picture Abhi Baaki Hai Baig Saab
Krishna Aur Kans Kans Voice
Son of Flower Munshi Pyare Lal Suman
The Reluctant Fundamentalist Abu English film
Kamaal Dhamaal Malamaal David
OMG: Oh My God! Hanif Qureshi
Chakravyuh Govind Suryavanshi
2013 Policegiri Commissioner
Jatt Boys Putt Jattan De Jora Vailly Punjabi film
Bhaji in Problem Mr. Dhingra Punjabi film
The Lovers Uncredited
2014 Heartless Sanjay Trehan
Bazaar E Husn Kishan Chand
The Hundred-Foot Journey Papa Kadam English
Aa Gaye Munde U.K. De Daleep Singh Dhillon
Little Terrors Abdul-Wadood Kamil
Chaar Sahibzaade Narrator Punjabi filmVoice
2015 Jai Jawaan Jai Kisaan Dr. Rajendra Prasad
Dirty Politics Laddu Babu aka Sai Kumar Konakandla
Leather Life Punjabi film
Jai Ho Democracy Pandeyji
Uvaa Hukum Pratap Choudhary
Miss Tanakpur Haazir Ho Matang Singh
Bajrangi Bhaijaan Moulana Sahab
Welcome Back Narrator Voice
Buniyaad Bapuji Punjabi film
Hogaya Dimaagh Ka Dahi Mirza Kishan Singh Joseph
Trafficker Supreme Court Judge English language Singaporean Thai film
2016 Ghayal Once Again ACP Joe D'Souza
A Million Rivers Shiv English
Aadupuliyattam Muni Malayalam filmNominated – IIFA Utsavam for Performance in a Supporting Role – Male
Project Marathwada Tukaram
Waarrior Savitri Yamraj
Actor In Law Rafaqat Mirza Pakistani film
A Death in the Gunj O.P Bakshi
Mirzya Munna (Lauhar)
Gandhigiri Rai Saheb
Yeh Hai Lollipop Masoom
Chaar Sahibzaade: Rise of Banda Singh Bahadur Narrator
Chapekar Brothers Bal Gangadhar Tilak
2017 Prakash Electronic Narrator
Viceroy's House Ali Rahim Noor Posthumous releaseEnglish film
The Ghazi Attack Admiral V.S. Nanda Posthumous release
Tiger Posthumous release (Kannada film)
Tubelight Banne Chacha Posthumous release
Mr. Kabaadi Channulal Surmewala Posthumous release
2018 Lashtam Pashtam Saleem Posthumous release
Load Wedding Raja's Father Posthumous release, Pakistani film
2019 The Gandhi Murder T.G., Director General of Police Posthumous release
2020 Gul Makai General Ashfaq Parvez Kayani Posthumous release
Omprakash Zindabaad Rambhajjan Posthumous release
2023 Khela Hobe Fareek Bhai Posthumous release
TBA
2006 Varanasi – The Untold Posthumous release; Completed; Unreleased

Television

Year
Title
Role
Notes
1981 Sadgati Dukhi Television film
1984 The Jewel in the Crown Mr De Souza British series
Kakaji Kahin Kakaji
1994 Woh Chokri Television film
1997 Aahat Randhir magician 1 episode
Sea Hawks Uncle Sam
1999 Antaral Shreevee
2001 CID Joe Santose episodes: The Case of Counterfeit Cop Part I and II
2002 Achanak 37 Saal Baad Narrator episode 1 opening scene narration
White Teeth Samad Miah Iqbal British TV serial
2002–2003 Jasoos Vijay Presenter
2003 Second Generation Sharma Television film
The Canterbury Tales Jetender British series
2013 Hum Ne Li Hai... Shapath ACP Vishvanath Cameo

বঁটা আৰু মনোনয়ন

অসামৰিক বঁটা

১৯৯০: পদ্মশ্ৰী – ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা।

চলচ্চিত্ৰ বঁটা

বৰ্ষ
শ্ৰেণী
মনোনীত কাম
ফলাফল

১৯৮২
শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
আৰোহন

১৯৮৪
অৰ্ধ সত্য

১৯৮১
শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা
আক্ৰোশ

১৯৮৪
শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
অৰ্ধ সত্য

১৯৯১
শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা
ঘায়েল

১৯৯২
ঋণাত্মক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন
নৰসিংহ

১৯৯৭
শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা
মাচিছ

১৯৯৮
কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়
চাচি ৪২০

শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা
গুপ্ত : দা হিডেন ট্ৰুথ

১৯৯৯
পিয়াৰ তো হোনা হি থা

২০০৯
জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা

২০০০
মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
ইষ্ট ইজ ইষ্ট

১৯৮৪
শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
অৰ্ধ সত্য

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী
শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় টেলিভিছন অভিনেতা
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:মালায়লম চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী