তাৰাৰ অভিশাপ

১৬ অধ্যায়

তাৰাৰ অভিশাপ ।

পদ ।

তাৰা বোলে চাহা ৰাম পৰম সাত্বিক ।

বিমুখ সমৰে স্বামী মাৰিলাহা কিক ॥১

জাজ্বল্য সমান ভৈলো স্বামীৰ সন্তাপে ।

তোমাক দহিতে পাৰো পতিব্ৰতা শাপে ॥২

তোমাক শপিলে যেবে জীৱে মোৰ স্বামী ।

তেবেসে তোমাক শপি ভস্ম কৰো আমি ॥৩

যেন আন বেলা নকৰাহা হেন পাপ ।

সীমা দণ্ড থৈয়া আনুৰূপে দিও শাপ ॥৪

বাহুৰ প্ৰতাপে তুমি সীতাক লভিবা ।

অগনিত পৰীক্ষিয়া অযোধ্যাক নিবা ॥৫

তযু জায়া সীতা দেবী হন্ত মহাশান্তী ।

তোমাক কিছুই অল্পকালে এৰিবন্তি ॥৬

মই যেন মৰো হেৰা স্বামীৰ বিয়োগে ।

তোমাক বঞ্চিত সীতা দেবীৰ সম্ভোগে ॥৭

বিচোহ লগাইয়া হৃদয়ত দিয়া শাল ।

কৰিবা কাতৰ তভো যাইবন্ত পাতাল ॥৮

পাছে কতোক্ষণে সন্ধুক্ষণ ভৈলা বালী ।

চক্ষু মেলি কুটুম্বক চাহিলা নিহালি ॥৯

দেখন্ত অঙ্গদ চৰণত পৰি আছে ।

সব বন্ধুজনে বেঢ়ি কান্দে আগে পাছে ॥১০

ডাইন হাতে অঙ্গদকো আলিঙ্গি ধৰিলা ।

বামহাতে ধৰিয়া তাৰাক বোধ দিলা ॥১১

পৰিচ্ছেদ কৰিয়া দেখোহোঁ ভাৰ্য্যাপোক ।

যম পুৰে গৈলে মোক নেৰিবেক শোক ॥১২

হৰি হৰি পুত্ৰ মোৰে তাৰা পটেশ্বৰী ।

বিচোহ লগায়া হেৰা মই যাওঁ মৰি ॥১৩

সন্তানক এৰিলো এৰিলো হৃদি খেদ ।

তোমাৰ আমাৰ ভৈল দৃষ্টি পৰিচ্ছেদ ॥১৪

ভৈয়াই সুগ্ৰীৱ তই মোৰ বাক্য শুন ।

মৃতক ভ্ৰাতৃৰ নধৰিবি দোষ গুণ ॥১৫

যুৱৰাজ কৰি অঙ্গদক ভালে ৰাখাঁ ।

মোৰ বল বীৰ্য্যে পুত্ৰ হৈব তোৰ সখা ॥১৬

খুৰতে ভাতিজা আদিত্যকো দিবি ধাৰ ।

ইন্দ্ৰ দেৱতাতো ভয় নুহিবে তোমাৰ ॥১৭

তোমাৰ বিপুল বলে কিছু নুহিবেক ।

মোৰ পুত্ৰে অনেক ৰাক্ষস মাৰিবেক ॥১৮

সুগ্ৰীৱক গ্ৰীৱে ধৰি মুখে চুমা দিল ।

অঙ্গদ পুত্ৰক হাতে হাতে সমৰ্পিল ॥১৯

মোৰ পুত্ৰ নোহে বাপ তোমাৰ তনয় ।

ভাল মতে অঙ্গদক পালিতে লাগয় ॥২০

কুলত থাকয় যদি একোদৰ ভাই ।

একৰ তনয় আছে আৰু কাৰো নাই ॥২১

সেহি পুত্ৰ গুটি সবাহাৰে হোৱে সাৰ ।

জল পিণ্ড দানে কৰে বংশক উদ্ধাৰ ॥২২

শুন বোলোঁ প্ৰাণ বাপ তনয় অঙ্গদ ।

তোহোৰ থুৰাত পাইলি সকলে সম্পদ ॥২৩

আতি সেৱা এৰি ধৰ্ম্মে কৰিবি সেৱলি ।

আতি সেৱা কৰিয়া পাতালে গৈলা বলি ॥২৪

প্ৰণামোহো ৰামচন্দ্ৰ কৰি হাত যোৰ ।

অল্পমতি তৰল বানৰ মুখপোৰ ॥২৫

শৰবিষে যতেক কৰিলো খিলিঙ্কাৰ ।

ইসব দোষক প্ৰভু ক্ষেমিবা আমাৰ ॥২৬

সুবৰ্ণৰ পঙ্কজ যতেক পদ্মমালা ।

যাক পৰিধানে শ্ৰীধৰ সমকালা ॥২৭

বাসৱে দিলন্ত মোক মাণিকে উজ্জ্বলা ।

গ্ৰীৱহন্তে কাঢ়িয়া দিলন্ত সেহিমালা ॥২৮

লক্ষ্মণক দিয়া বা আপুনি গ্ৰীৱে ধৰা ।

নুহি সুগ্ৰীৱক দিয়া ৰাজ্যক জোকাৰা ॥২৯

অঙ্গদ কুমাৰ মোৰ তাৰা পটেশ্বৰী ।

দুই হন্তকো প্ৰভু পালিবাহাঁ ভাল কৰি ॥৩০

বালীক প্ৰবোধি পাছে মাতিলন্ত ৰাম ।

ভাৰ্য্যাৰ পুত্ৰৰ শোক কৰাঁ উপশাম ॥৩১

তোমাত অধিক কৰি সুগ্ৰীৱে পালিব ।

অভিনন্দা ভাৱে ৰাজভোগে কাল নিব ॥৩২

শুনিয়ো সুগ্ৰীৱ মিত্ৰ মোৰ বোল কৰাঁ ।

বালী দেন্ত মালা আপোনাৰ গ্ৰীৱে ধৰা ॥৩৩

শ্ৰেষ্ঠ ভাইক লাগি কিছু নকৰিবা শোক ।

পুষ্প ৰথে চৰি যান্ত বালী স্বৰ্গ লোক ॥৩৪

লৈয়ো প্ৰাণ ভাই বুলি বালী মালা দিল ।

হৰিষ বিষাদ মনে সুগ্ৰীৱ পিন্ধিল ॥৩৫

আতিশয় শোভাকৰে দশগুণে কলা ।

দেখি যেন মেৰুৰ শিখৰে সূৰ্য্য জ্বালা ॥৩৬

ভৈয়াই সুগ্ৰীৱ মোৰ হেৰ প্ৰাণ যান্তি ।

আখৰেক মাতোহোঁ শুনিয়ো তাৰা শান্তি ॥৩৭

বিপাঙ্গে মৰিলো তোৰ বচন নুশুনি ।

পুত্ৰক পালিবি মোৰ দোষক নুগুনি ॥৩৮

আপদ কালত তোৰ একু বুধি তৰি ।

মই যমঘৰে যাওঁ বচন নকৰি ॥৩৯

এহি বুলি বালী ৰাজা ভৈলা নিশবদ ।

শৰ বিষে দুই চক্ষু ভৈলন্ত তবধ ॥৪০

থৰ মৰ ভৈল বালী ৰাইৰ হাত ভৰি ।

অচেতন ভাৱে থাকিলন্ত দান্ত তৰি ॥৪১

মুখ ভৈলা নিৰ্ব্বাণ নাসাত শ্বাস নাই ।

পালটিল চক্ষু দুই আদিত্যক চাই ॥৪২

নীলে দেখিলন্ত বালী ৰাজাৰ নিৰ্যান ।

আজুৰিয়া কাঢ়িলন্ত ৰাঘৱৰ বাণ ॥৪৩

ৰুধিৰে পুৰিত শৰ গৱৰ বজান্তি ।

চিকি মিকি কৰে যেন আদিত্যৰ কান্তি ॥৪৪

সাগৰত স্নান কৰি ৰুধিৰ গুচাই ।

ৰামৰ তূণত আসি পশিল দুনাই ॥৪৫

শৰীৰৰ বোম্বালে ৰুধিৰ বহি যান্তি ।

বিজুলী চটক যেন দেথি তাৰ কান্তি ॥৪৬

স্বামীক বেঢ়িয়া কান্দে পটেশ্বৰী লোকে ।

সুগ্ৰীৱ কাদন্ত আতি জ্যেষ্ঠভাইৰ শোকে ॥৪৭

ৰামচন্দ্ৰ লক্ষ্মণ কান্দন্ত হনুমন্ত ।

সৈন্যে সমে চাৰি পাত্ৰ আৰু জাম্বুৱন্ত ॥৪৮

তাৰা বোলে স্বামী তুমি গৈলা পৰলোক ।

যমৰ পুৰত প্ৰভু সুমৰিবা মোক ॥৪৯

যাৰ মুঠি প্ৰহাৰে মেদিনী মেলে চিৰ ।

হেন স্বামী ধৰণীত ত্যজিলা শৰীৰ ॥৫০

হা স্বামী তুমি কোন কাৰ্য্যক সাধিলা ।

সুগ্ৰীৱক ডাকি ভ্ৰাতৃবধু সম্বৰিলা ॥৫১

ধৰ্ম্ম পথ এৰি পাপ কৰিলা সকল ।

অবিলম্বে পাইলা সেই অধৰ্ম্মৰ ফল ॥৫২

অঙ্গদ কান্দন্ত আতি বিয়াকুল চিত্ত ।

হৃদয়ত মুঠি হানি পৰিলা ভূমিত ॥৫৩

হা বাপ কি কৰি কৰিলা নিমাখিতি ।

মহা শান্তীমাৱ মোৰ ভৈলা অনাথিতি ॥৫৪

ৰাজাৰ কুমাৰ কান্দে ধৰণীত লুটি ।

হা বাপ বোলন্তে পৰাণ যাই ফুটি ॥৫৫

দীঘল গহন পথে চলিলা আপোনে ।

তযু ভাৰ্য্যা পুত্ৰ আবে পালিবেক কোনে ॥৫৬

ৰাঘৱে বোলন্ত মিত্ৰ শুনিয়ো উচিত ।

বিস্তৰ ক্ৰন্দন নুহি মৃতকক হিত ॥৫৭

ঝাণ্টে চিতা সাজিয়োক বহল বিস্তাৰ ।

তাতে তুলি কৰায়োক বালীক সংস্কাৰ ॥৫৮

ৰামৰ বচন যেবে ভৈলা অবসান ।

পাছে বীৰ লক্ষ্মণে দিলন্ত সমিধান ॥৫৯

শোক এৰি সুগ্ৰীৱ প্ৰেতৰ কাৰ্য্য চাহা ।

কৈৰা তাৰা দেবী তুমি কিষ্কিন্ধাক যাহা ॥৬০

চতুৰ্দ্দোল যানত বালীক নিয়া তোলা ।

গিৰি নদী সমীপত শীঘ্ৰে নিয়া পোৰা ॥৬১

অঙ্গদে পিতৃৰ দিবা পিণ্ড জলাঞ্জলি ।

হনুমন্ত আদি সবে কাৰ্য্যক সঙ্কলি ॥৬২

শিৰোগত কৰিলন্ত লক্ষ্মণৰ বোল ।

তেতিক্ষণে তাৰা আনাইলন্ত চতুৰ্দ্দোল ॥৬৩

অঙ্গদে সুগ্ৰীৱ দোলা তুলিয়া ধৰিল ।

খুৰতে ভাতিজে গিৰিনদী তীৰ নিল ॥৬৪

আনো বৰ বৰ বীৰ পৰ্ব্বত আকাৰ ।

হাতে কান্ধে বহিলন্ত মৃতকৰ ভাৰ ॥৬৫

কান্দন্তে কাটন্তে লৈয়া গৈয়া চতুৰ্দ্দোলে ।

বালীক পড়িলা গৈয়া গিৰি নদী কোলে ॥৬৬

দন্ত কাষ্ঠ কাকবলি আৰু স্নান বলি ।

অঙ্গদে পিতৃৰ দিলা পিণ্ড জলাঞ্জলি ॥৬৭

নিজ গুৰু ব্ৰাহ্মণে দিলন্ত স্বাহি পাহি ।

অঙ্গদে কৰিলা কৰ্ম্ম বিধিৱতে চাহি ॥৬৮

নানাবিধ দান কৰিলন্ত বৃষোত্সৰ্গ ।

হনুমন্ত সুগ্ৰীৱ সমস্তে জ্ঞাতিবৰ্গ ॥৬৯

দানে মানে সব জ্ঞাতি লোক তুষ্ট ভৈলা ।

পুষ্পৰথে চৰি বালী স্বৰ্গে চলি গৈয়া ॥৭০

সমস্তে বানৰগণে কাৰ্য্যক সঙ্কলি ।

ৰামৰ চৰণে আসি কৰিলা সেৱলি ॥৭১

হনুমন্তে ৰাম কৰিলা বহু স্তুতি ।

তোমাৰ প্ৰসাদে ভৈল বালীৰ মুকুতি ॥৭২

আসাৰেক বোলাঁ বুলিবাক লাগে ডৰ ।

ভৰি চাৰি পাঞ্চ যাইও কিষ্কিন্ধা নগৰ ॥৭৩

ৰাজ্য় ঝঙ্কাৰিয়ো সুগ্ৰীৱক তযু মিত্ৰ ।

ভূমি পৰশিলে হৈব আনৰ পৱিত্ৰ ॥৭৪

ৰামচন্দ্ৰে বোলন্ত শুনিয়ো বায়ুপুত্ৰ ।

আমাৰ মিত্ৰৰ অকল্যাণে আছে কৈত ॥৭৫

বনবাস খাটো পালি পিতৃৰ আদেশ ।

চৌধয় বত্সৰ নাহি নগৰে প্ৰবেশ ॥৭৬

শুনিয়োক হনুমন্ত গৱাক্ষ গৱয় ।

মন্দ দ্বিবিদ শুনা বীৰ সমস্তয় ॥৭৭

নল গন্ধ মাদন সুযেন নৰহৰি ।

ব্ৰহ্মাৰ তনয় ওৰা শুনিয়ো কেশৰী ॥৭৮

তাৰবীৰ পনস শুনিয়ো জম্বুৱন্ত ।

দধিমুখ যুথপতি আৱৰ আছন্ত ॥৭৯

ইন্দ্ৰ জানু সুজানু শুনিয়ো বীৰ নীল ।

ঋষভ শৰভ আৰু শুনিয়ো সুশীল ॥৮০

সতানু সম্পাতি সৰ্ব্বভক্ষ শুনিয়োক ।

গোলাঙ্গুল জাতি কপি আছ যত লোক ॥৮১

সবে মহাবীৰ যেন দেৱৰ সমাজ ।

সবে মিলি সুগ্ৰীৱক জোকাৰিয়ো ৰাজ ॥৮২

বালী সুত মহাবীৰ আছন্ত অঙ্গদ ।

সবে মিলি দিবা তাঙ্ক যুবৰাজ পদ ॥৮৩

আমাৰ বচনে সবে হেলা পৰিহৰি ।

সমস্তে বানৰে যাইও কিষ্কিন্ধা নগৰী ॥৮৪

চলিয়ো সুগ্ৰীৱ মিত্ৰ লোৱা দণ্ডপাট ।

প্ৰজাপতি পালি আজ্ঞা কৰিবাহা ছাট ॥৮৫

নটে ভাটে ব্ৰাহ্মণে মঙ্গল কৰন্তোক ।

সম্পিলো তোমাতে তাৰাদেবী আতন্তোক ॥৮৬

শ্ৰাৱণাদি মাস মুখ্য বাৰিষাৰ কাল ।

দিনতে আন্ধাৰ মহা মেঘৰ ঘঞ্চাল ॥৮৭

বানৰ লোকৰ আতো কিছু নাহি কায ।

ইটো চাৰি মাস মহা সুখে কৰাঁ ৰাজ ॥৮৮

আমি থিত হৈবো প্ৰশ্ৰৱণ গিৰিবৰে ।

সীতাৰ নিমিত্তে চিত্ত উত্ৰাৱল কৰে ॥৮৯

কাৰ্ত্তিক নিবৃত্তি গৈলে আগ্ৰহণ মাসা ।

সীতাক খুজিবে যেন নমাতিলে আসা ॥৯০

সুগ্ৰীৱে বোলন্ত আবে ভৈল প্ৰতিকাৰ ।

ভাৰ্য্যাক লভিলোঁ অকণ্টক ৰাজ্যভাৰ ॥৯১

সীতাক খুজিবোঁ আমি চাৰি মাস পাছে ।

ধাৰ লাগি মিত্ৰৰ আমাৰ গাৱে আছে ॥৯২

ৰামক প্ৰণাম কৰি ভালুক বানৰে ।

নগৰীত প্ৰবেশ ভৈগৈল চপ কৰে ॥৯৩

চতুৰ্দ্দোলে সুগ্ৰীব ওৱাৰি পয়োসাৰ ।

সুগ্ৰীৱে বোলন্ত বিধি প্ৰসন্ন আমাৰ ॥৯৪

ওৱাৰি ভিতৰে পাঞ্চ ৰত্নৰ ভাণ্ডাৰ ।

শুভ শুভ জয় জয় ভৈগৈল জোকাৰ ॥৯৫

দণ্ড ছত্ৰ পতাকা বিচিত্ৰ নৃত্য গীত ।

সুগন্ধ শীতল ৰাতে প্ৰসোদিত চিত ॥৯৬

নানাবিধ চিত্ৰ খান আতি বিতোপন ।

দেখি সুগ্ৰীৱৰ উল্লসিয়া গৈল মন ॥৯৭

পদূলী পদূলী সবে পুতিলা তোৰণ ।

সুবৰ্ণৰ দীপ ঘট সুগন্ধ চন্দন ॥৯৮

দূৰ্ব্বাক্ষত পঞ্চৰত্ন থৈলা নিৰন্তৰে ।

পশিলন্ত সুগ্ৰীৱ শ্ৰীমন্ত বাস ঘৰে ॥৯৯

শুনাঁ ৰামায়ণ পদ যত সভাসদ ।

শুনন্তে মঙ্গল মিলে গুচয় আপদ ॥১০০

যাৰ যেন মনৰ বাঞ্ছিত পূৰে কাম ।

নিৰন্তৰে নৰে ডাকি বোলাঁ ৰাম ৰাম ॥১০১