ৰাগ কাফী

কাফী হৈছে হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এটা ৰাগ। ই কৰ্ণাটকী সংগীতত খৰহাৰপ্ৰিয়া আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতত ডৰিয়ান মোডৰ সৈতে সমপৰিমাণ।
বিষ্ণু নাৰায়ণ ভাটখাণ্ডেই অধিকাংশ ৰাগক দহটা ঠাটত শ্ৰেণীবিভাগ কৰিছিল। কাফী ঠাট ইয়াৰ ভিতৰৰ এটা। ৰাগ কাফী হৈছে ইয়াৰ ঠাটৰ মুখ্য ৰাগ। ভাটখাণ্ডেৰ অনুসৰি, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে লোচন পণ্ডিতৰ ৰাগ তৰঙ্গিণীত প্ৰকাশ পাইছিল, যি ১৫শ শতিকাত মিথিলা জিলাত বাস কৰিছিল।
কাফীৰ ভাৰতীয় লোকসংগীতৰ সৈতে সঠিক বংশপৰম্পৰা আছে। টপ্পা, হৰি, দাদৰা, কীৰ্তন আৰু ভজনসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অংশৰ পৰা এই ৰাগত ৰচিত হৈছে।
কাফীৰ বহুতো প্ৰকাৰ আছে। বিবাদী স্বৰসমূহৰ সৈতে দূষণ সাধাৰণ। এই মিশ্ৰণে মিশ্ৰ কাফীৰ জন্ম দিছে। সেয়েহে, কাফীৰ খাঁটি ৰূপ খুব কম শুনা যায়।

বিৱৰণ

বৰ্ণ

কাফী হৈছে এটা সম্পূৰ্ণ-সম্পূৰ্ণ বা সপ্তকীয় ৰাগ, য’ত কোমল (এটা স্বৰৰ অৰ্ধেক তল) গান্ধাৰ (গ) আৰু নিষাদ (ন)। ইয়াক ৰাতিৰ ৰাগ ভৈৰৱী বুলিও কোৱা হয়। শুদ্ধ নিষাদ আৰু গান্ধাৰ মাজে মাজে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সৃষ্ট বায়ুমণ্ডল শৃঙ্গাৰৰ (বিচ্ছেদ আৰু মিলন) দুয়োটা প্ৰকাৰৰ বাবে সৰ্বাধিক উপযুক্ত, আৰু সেয়েহে বহুতো ঠুমৰী আৰু হৰি ৰচনা এই ৰাগত গোৱা হয়।

আৰোহ]

সা ৰে গ ম প ধ ন ষা
(গ আৰু ন হৈছে কোমল স্বৰসমূহ). ওপৰৰ বিন্দুত উচ্চ সপ্তক, তলৰ বিন্দুত নিম্ন সপ্তক বুজায়।

অৱৰোহণ

ষা ন ধ প ম গ ৰে সা
(গ আৰু ন হৈছে কোমল স্বৰসমূহ).

বাদী আৰু সমবাদী

পঞ্চম (প) হৈছে বাদী স্বৰ আৰু ঋষভ (ৰে) হৈছে সমবাদী (সংগীত) স্বৰ।

পকড়

কাফীৰ এটা সাধাৰণ আলাপ নি ম প ধ প ম গ ৰে, গ ৰে সা, ন. ধ. সাৰে আৰম্ভ হয়।
তলত দিয়া বাক্যাংশ আৰু ৰেত শেষ হোৱাটো বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ।
সা ৰে গ ম প ধ ন
সা, ৰে গ ম প, ম প ধ (ম) গ

চলন

সাধাৰণ চলনক তলত দিয়া হৈছে:
সা সা ৰে ৰে গ গ ম ম
প - - ধ ম প গ ৰে
ৰে ন ধ ন প ধ ম প
সা ন ধ প ম গ ৰে সা.
ম প ধ ধ ন ষা - ষা
ৰে গ ৰে সা ন ধ সা -
সা ৰে সা ন ধ ন ধ প
ম প ধ প গ - ৰে -
ৰে ন ধ ন প ধ ম প
সা ন ধ প ম গ ৰে সা

প্ৰকাৰ

শুদ্ধ কাফী
সিন্ধুৰা কাফী
জিলাফ কাফী
কাফী কানাড়া

সংগঠন আৰু সম্পৰ্ক

বিভিন্ন ৰাগসমূহ, যেনে ৰাগ ভীমপলাশী, ৰাগ বাগেশ্ৰী, ৰাগ কাফী কানাড়া, ৰাগ বাহাৰ, আৰু ৰাগ বৃন্দাবনী সাৰংগ এই ৰাগৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই ৰাগৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদীসমূহ হৈছে সিন্ধুৰা, ৰাগ বৰৱা, ৰাগ দেশী, ৰাগ নীলাম্বৰী আৰু পিলু।
পশ্চিমী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত, কাফী আধুনিক ডৰিয়ান মোডৰ সৈতে সমপৰিমাণ।

আচৰণ

সময়

ৰাতিৰ দ্বিতীয় প্ৰহৰ বা চৰাই ৯-১২

ঋতুসংক্ৰান্তি

ৰাগটো যিকোনো ঋতুত পৰিবেশিত হয়।

ৰস

এই ৰাগৰ মুখ্য ৰস হৈছে শৃঙ্গাৰ।

গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেকৰ্ডিং

উলহাছ কাশলকাৰ, ৰাগ কাফী (কনচাৰ্ট), ২০০১;
শোভা গুৰ্তু, ঠুমৰী, ৰাগ কাফী, ১৯৮৭;
সিদ্ধেশ্বৰী দেবী, ঠুমৰী, ৰাগ কাফী, ১৯৮৩;
দেবাশিছ ভট্টাচাৰ্য, ৰাগ মিশ্ৰ কাফী, ১৯৯৬;
উস্তাদ বহাদুৰ খাঁ, ৰাগ কাফী, ১৯৮৭;

চলচ্চিত্ৰৰ গীত

ভাষা:হিন্দী

গীত
চলচ্চিত্ৰ
বছৰ
সুৰকাৰ
গায়ক
চুপকে চুপকে ৰাত দিন
(পৰম্পৰাগত গজল)
নিকাহ (চলচ্চিত্ৰ)
১৯৮২
ৰাভী
ওস্তাদ গোলাম আলী
ইয়ে প্যাৰ কিয়া হৈ
গুপ্ত (চলচ্চিত্ৰ)
১৯৯৭
বিজু শ্বাহ
কুমাৰ চানু, আলকা য়াগ্নিক, কৱিতা কৃষ্ণমূৰ্তি
চব কুছ ভুলা দিয়া
হাম তুমহাৰে হে চানম
২০০২
বালী ব্ৰহ্মভট্ট
চনু নিগম, স্বপ্না অৱস্থি
চাথিয়া
(পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা "পচ্চাই নিৰামে"ৰ পৰা)
চাথিয়া (চলচ্চিত্ৰ)
এ আৰ ৰহমান
চনু নিগম, ক্লিন্টন চেৰেজো
তিতলী
(ৰাগ ৰাগ দেশত কৰ্ণাটকী গীতৰে আৰম্ভ)
চেন্নাই এক্সপ্ৰেছ (চলচ্চিত্ৰ)
২০১৩
বিশাল-শেখৰ
চিন্ময়ী শ্ৰীপদা, গোপী সুন্দৰ
জিয়া
(কাফী আৰু ভীমপলাশীৰ মিশ্ৰণ)
গুণ্ডে (চলচ্চিত্ৰ)
২০১৪
চোহেল সেন
অৰিজিত সিং
মাৰ্দ মাৰাঠা
(পানিপতৰ পৰা)
পানিপত (চলচ্চিত্ৰ)
২০১৯
অজয়-অতুল
অজয়–অতুল, সুদেশ ভোঁচলে, কুনাল গাঞ্জাৱালা, স্বপ্নিল বান্ডোদকৰ, পদ্মনাভ গাইকোৱাড, প্ৰিয়াঙ্কা বৰ্বে

তথ্যসূত্ৰ

হিন্দুস্থানী সংগীত পদ্ধতি আৰু তেওঁৰ সংক্ষিপ্ত ভাষ্য, ১৫শ, ১৬ষ্ঠ, ১৭তম, আৰু ১৮শ শতিকাৰ কিছুমান প্ৰধান সংগীত ব্যৱস্থাৰ তুলনামূলক অধ্যয়ন বিষ্ণু নাৰায়ণ ভাটখাণ্ডেৰ দ্বাৰা।

Category:হিন্দুস্থানী ৰাগ