অসমত লোণ উৎপাদন

লোণ উৎপাদন অতীজৰ অসম বা উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন পাহাৰীয়া ঠাইৰ প্ৰধান ব্যৱসায়বোৰৰ ভিতৰৰ লোণৰ ব্যৱসায় অন্যতম আছিল৷ পাটকাই পৰ্বতমালাৰ অনেক ঠাইত পানীৰ সৈতে মিহলি হৈ থকা অৱস্থাত লোণ পোৱা গৈছিল আৰু সেই পানীৰ পৰা বিশেষ ব্যয়সাধ্য-কষ্টসাধ্য উপায়েৰে লোণ আহৰণ কৰি অসমত লোণৰ চাহিদা পূৰণ কৰা হৈছিল৷ এই লোণৰ দ্বাৰাই সমগ্ৰ ভূখণ্ডৰ জনগোষ্ঠীয় লোকসকলৰ মাজত ব্যৱসায়িক আদান-প্ৰদান চলিছিল৷ পৰৱৰ্তীকালত লোণ উৎপাদনৰ বাবে আহোম স্বৰ্গদেৱে পাইক নিযুক্ত কৰিছিল৷ লোণ ক্ষেত্ৰ অধিকাৰ কৰিবলৈ ৰজাসকলৰ মাজত যুঁজ-বাগৰ পৰ্যন্তও হৈছিল৷

লোণ ক্ষেত্ৰ

পাটকাই পৰ্বতমালাৰ বিশেষ কিছুমান ঠাইত লোণ পোৱা গৈছিল৷ তাৰ ভিতৰত মহং নামৰ অঞ্চলটি লোণৰ বাবে বিখ্যাত আছিল৷ এই মহং অঞ্চল নগালেণ্ডৰ টুৱেনচাং জিলাৰ সীমাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অৰুণাচলৰ টিৰাপ সীমান্তইদি নামচাইলৈকে বিস্তৃত আছিল৷ বৰ্তমান অসমৰ শদিয়া আৰু বৰাইল পৰ্বতমালাৰ অন্তৰ্গত ডিমা হাচাও জিলাৰ চেমখৰ গাঁৱত লোণ পোৱা গৈছিল৷ এই লোণ-ক্ষেত্ৰসমুহৰ কিছুমান ক্ষেত্ৰ বৰ্তমানো সক্ৰিয় হৈ আছে৷ টিৰাপ জিলাৰ ফুলুং লোণ পুং, খেলা লোণ পুং আৰু ডিমা হাচাও জিলাৰ চেমখৰ গাওঁৰ লোণ পুং বৰ্তমানো সক্ৰিয় অৱস্থাত আছে৷

লোণ উৎপাদনত জড়িত লোক

ভৈয়ামৰ মহং কছাৰীসকল, চেমখৰ গাঁওৰ চেমচাসকল, লোণপুৰীয়া বা লোণপুঙীয়াসকল, নগা, নক্টে, নামচঙীয়া, টুটচা, টাংচা, টাকাম নগা আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় লোক লোণ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত হৈ আছিল৷ এইসকলৰ ভিতৰত লোণপুৰীয়া বা লোণপুঙীয়াসকলক বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয় লোকৰ মাজৰ পৰা আহোম ৰজাই লোণ উৎপাদনত নিযুক্ত কৰিছিল আৰু পাছলৈ তেওঁলোক সেই নামেৰে জনাজাত হৈছিল৷ মংগোলীয় মূলৰ খেৰেমীয়ালসকলে লোণ উৎপাদনত ব্যৱহৃত খৰি যোগাৰ কৰিছিল আৰু লোণপুৰীয়াসকলৰ লংপতীয়া নামৰ খেলে লোণ বান্ধিবলৈ কৌপাত (Phrynum pubinerve)ৰ যোগান ধৰিছিল৷ লোণ পানীৰ পৰা লোণ উলিয়াবলৈ কাকবাঁহৰ চুঙাত পানী সুমুৱাই জুইত পুৰি পানীভাগ শুকুৱাই লোণ প্ৰস্তুত পৰা হৈছিল৷ বাঁহৰ চুঙাবোৰত প্ৰথমে মাটিৰ লেও দিয়া হৈছিল যাতে জুইৰ স্পৰ্শত চুঙাবোৰ পুৰি নাযায়৷ তাৰপিছত লোণশালত চুঙাবোৰ উঠাই দি জুই দিয়া হয়৷ লোণশালবোৰ ১৬-১৮ ফুট দীঘল আৰু ৩-৪ ফুট বহল আৰু মাটিৰ পৰা প্ৰায় ৩ ফুটমান ওখ ভাতী৷ জুইত চুঙাবোৰ পুৰি থকাৰ সময়ত সঘনাই পানী ভৰাই থকা হয় যাতে ভাপ হৈ উৰি গৈ চুঙাটো খালী হৈ নপৰে৷

লোণৰ প্ৰকাৰ

পুঙৰ পৰা উৎপাদিত লোণ সাধাৰণতে সমাজৰ উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকে ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দুটা বিশেষ পদ্ধতিত কৃত্ৰিম লোণ প্ৰস্তুত কৰি লৈছিল৷ সোঁত বন্ধ পানীত ভাঁহি থকা পুনি গোটাই শুকুৱাই পোৰা হৈছিল৷ তাৰপিছত সেই ছাই কাপোৰত টোপোলা কৰি পানীত উতলাই দিয়াৰ পাছত বাচনটোৰ তলত যি গেদ পৰে, সেয়ে লোণ হয়৷ আন এক পদ্ধতি হ’ল, ডিমৰু গছৰ পাত শুকুৱাই পোৰা হয় আৰু তাৰ ছাই টোপোলা কৰি পানীত উতলোৱা হয়৷ এইদৰে কৰাৰ পিছত বাচনটোৰ তলত যি গেদ জমা হয়, সেয়ে লোণ হয়৷ কিন্তু এই লোণৰ চোকটো বৰ বেছি৷ চোক কমাবলৈ ছাইবোৰ পানীত কিছুপৰ ঘুটি থাকি কাপোৰ এখনেৰে তিনিবাৰ চেকি লৈ সেই পানী উতলোৱা হয়৷ পানীভাগ ভাপ হৈ উৰি গ’লে বাচনটোৰ তলিত যি গেদ পৰে, সেয়ে লোণ৷ অসমৰ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকসকলে এনেকৈ প্ৰস্তুত কৰা লোণহে খাবলৈ পাইছিল৷ আন কথাত আহোম শাসনৰ এটা যুগৰ অৰ্থনীতিত লোণে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰিছিল৷ আনফালে, গোৱালপাৰাত মোগল শাসনৰ যুগত ভাৰতীয় আৰু ইউৰোপীয় ব্যৱসায়ীয়ে আহোম ৰজাৰ লগত লোণৰ এক বৃহৎ ব্যৱসায় গঢ়ি তুলিছিল৷ বংগ নবাবসকলে লোণৰ ব্যৱসায় নিলাম কৰি উচ্চহাৰত ডাক দিয়াজনক গতাই দিছিল আৰু এইদৰে শাসকপক্ষই লোণৰ পৰাই অধিক ধন সংগ্ৰহ কৰিছিল৷ পিছলৈ এই ব্যৱসায় ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়৷ ১৯৩৫ চনত নগাসকলক হৰুৱাই মহঙৰ লোণ পুং অধিকাৰ কৰাৰ পিছত ১৯৩৬ চনত ৰাজকোঁৱৰ চুক্লেন আৰু চেংলুঙে টাবলুঙীয়া, জাকতুং আৰু নামচঙীয়া নগাৰ ৰণ কৰি হৰুৱায়৷ গদাধৰ সিংহৰ দিনত ১৬৮১-৯৬ খৃঃত নামচঙীয়া নগাই লোণ পুঙত অসমীয়া মানুহ কাটি উপদ্ৰৱ কৰাত আহোম ৰজাই তাঞ্চেং আৰু লালিং ফুকনক পঠিয়াই সেইসকলক বশ কৰে৷ ১৬৯০ আৰু ১৬৯২ খৃঃত নক্টেসকলে দুবাৰকৈ আহোমে অধিকাৰ কৰা লোণ পুং দখল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি উপদ্ৰৱ কৰাত গদাধৰ সিংহই সৈন্য পঠিয়াই নক্টেসকলক দমন কৰিছিল আৰু খুনবাওক হত্যা কৰিছিল৷ পুৰন্দৰ সিংহৰ দিনত লোণপুৰীয়াসকল ছেদেলিভেদেলি হৈ পৰাত বলপুৰ্বকভাৱে নক্টেসকলক লোণ উৎপাদনৰ কামত লগোৱা হৈছিল৷ এই কামৰ তদাৰকীৰ দায়িত্ব দিছিল মণিৰাম বৰভাণ্ডাৰ বৰুৱাক৷

তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:পুৰণি আৰু মধ্যযুগীয় অসম