লু

]] আৰু পাকিস্তানৰ ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ দিশে আৰু তাৰ মাজেৰে ভাৰত উপমহাদেশৰ মৰুভূমিৰ পৰা লু (কমলা ৰঙৰ কাঁড়)ৰ পথ
উত্তৰ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ ভাৰত-গংগা সমভূমি অঞ্চলৰ ওপৰেৰে পশ্চিম দিশৰপৰা বৈ অহা প্ৰবল, ধূলিময়, ধুমুহাময়, গৰম আৰু শুকান গ্ৰীষ্মকালীন বতাহেই লু নামে জনাজাত। ই বিশেষকৈ মে’ আৰু জুন মাহত প্ৰবল হয়। ইয়াৰ অতি উচ্চ উষ্ণতাৰ বাবে (৪৫ °C–৫০ °C বা ১১৫ °F–১২০ °F) লুৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে প্ৰায়ে প্ৰাণঘাতী গৰমৰ সৃষ্টি হয়।

উৎপত্তি আৰু অন্ত

লু প্ৰধানকৈ উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত উপমহাদেশৰ গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান ডেজাৰ্ট, চোলিস্তান ডেজাৰ্ট আৰু দক্ষিণ বেলুচিস্তানৰ মৰুভূমি অঞ্চলৰ এলেকাত উৎপত্তি হয়।

ভাৰতীয় বাৰিষাৰ আগমনৰ লগে লগে গ্ৰীষ্মৰ শেষৰফালে লু শেষ হয়। উত্তৰ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ কিছুমান অঞ্চলত বাৰিষা শেষ হোৱাৰ আগতে চমু, কিন্তু হিংস্ৰ ধূলিৰ ধুমুহা কালি আন্ধী (বা ক'লা ধুমুহা) নামেৰে জনাজাত হয়। যিকোনো স্থানত বাৰিষাৰ ডাৱৰৰ আগমনৰ লগে লগে সঘনাই ডাৱৰ বিস্ফোৰণ ঘটে, আৰু চলি থকা জলপ্লাৱন আৰু লুৰ হঠাতে বন্ধ হোৱাৰ ফলত ভূ-প্ৰকৃতিৰ হঠাতে বাদামীৰপৰা সেউজীয়ালৈ ৰূপান্তৰ হোৱাটো "আচৰিত" যেন লাগিব পাৰে।

বাসস্থানৰ অভিযোজন

যিহেতু উত্তৰ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ সমভূমি এই বতৰত অতি গৰম আৰু অত্যন্ত শুকান, গতিকে পানী যথেষ্ট সহজে বাষ্পীভৱন হয়। যদিও ইয়াৰ ফলত বহু পুখুৰী আৰু হ্ৰদ শুকাই যায়, তথাপি বায়ুৰ চৰম শুকানতা সহজেই শোষণ কৰি বাষ্পীভৱন ভিত্তিক শীতল ব্যৱস্থা সৃষ্টি কৰা হয়। সৰল পানী পাম্পিং ব্যৱস্থাৰে ভিজা কৰি ৰখা সুগন্ধি খাছ (খছ/খস বা ভেটিভাৰ) শুকান ঘাঁহৰ আঁহ-পৰ্দাৰে ৰক্ষা কৰা খিৰিকীবোৰ এয়াৰ কণ্ডিচনাৰৰ সস্তা ৰূপ হিচাপে যথেষ্ট ফলপ্ৰসূ আৰু উত্তৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সমগ্ৰ সমতল অংশত শতিকাজুৰি সাধাৰণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। যিহেতু অতি শুকান অৱস্থাত বাষ্পীভৱন অতি দ্ৰুত হাৰত হয়, সেয়েহে শীতল প্ৰভাৱ যথেষ্ট নাটকীয় হ’ব পাৰে আৰু ফলত বাসস্থানৰ ভিতৰৰ অংশত ঠাণ্ডা অনুভৱ কৰা হয়। এনে পৰিৱেশত পানী অৱশ্যে অতি দ্ৰুতগতিত বাষ্পীভৱন হয়, গতিকে ইয়াক অহৰহ উঠা টেংকৰপৰা বা পাম্পৰপৰা (যিটো কেতিয়াবা লুৰ কাৰণেই হয়) পুনৰ ভৰাই ল’ব লাগে। ব্যৱহৃত যিকোনো পানীৰ জলাশয়কো লু আৰু ৰ’দৰপৰা ৰক্ষা কৰিব লাগিব, নহ’লে ই দ্ৰুতগতিত ক্ষয় হ’ব পাৰে।

পৰিৱেশগত প্ৰভাৱ

গ্ৰীষ্মকালত বহুতো চৰাই আৰু জীৱ-জন্তুৱে লুৰ বলি হয়, বিশেষকৈ বনাঞ্চল ধ্বংস কৰা অঞ্চলত য’ত লুৱে বাধাহীনভাৱে বতাহ বলি থাকে আৰু আশ্ৰয়ৰ ব্যৱস্থা নোহোৱা কৰে। কিছুমান পোক-পৰুৱাৰদ্বাৰা সংক্ৰমিত ৰোগ, যেনে মেলেৰিয়া, ঐতিহাসিকভাৱে লু বতৰৰ ফলতেই হয় বুলি পঞ্জীয়ন কৰিছে কাৰণ এই ঋতুত পোক-পৰুৱাৰ সংখ্যাও যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। ১৮৯৭ চনত মহে মেলেৰিয়া সংক্ৰমিত কৰে বুলি আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ আগতেই এছিয়াৰ বিষয়াসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে অতি উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি অঞ্চলত প্ৰচণ্ড বতাহে স্বাভাৱিকতে এই অঞ্চলটোক তুলনামূলকভাৱে এই ৰোগৰপৰা মুক্ত কৰি তুলিছিল।

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত

গছ-গছনি, মানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত লুৰ বিপজ্জনক আৰু সম্ভাৱ্য মাৰাত্মক প্ৰভাৱৰ বাবেজনপ্ৰিয় ভাৰত-পাকিস্তানী সংস্কৃতিত ইয়াক কেতিয়াবা দুষ্ট বতাহ বুলিও কোৱা হয়। শিশু আৰু বৃদ্ধৰ লগতে পোহনীয়া জন্তুৰ বাবেও লুৰ সংস্পৰ্শ এৰাই চলাটো অতিশয় বাঞ্ছনীয়। লু আক্ৰান্ত মাহত বেছিভাগ মানুহেই দুপৰীয়াৰ সময়ত যিমান পাৰি ঘৰৰ ভিতৰত থাকিবলৈ চেষ্টা কৰে। লুৰ তাপৰদ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাক সাধাৰণতে লু লাগনা বুলি কোৱা হয়। কিছুমান চৰ্বত, যিবোৰে শৰীৰত শীতল প্ৰভাৱ পেলায় আৰু লুৰ ফলত হোৱা গৰমৰপৰা কিছু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে বুলি জনপ্ৰিয়ভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়, লু-ঋতুত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত গোলাপ, খুছ-খুছ, শ্বাহটুট, বেল আৰু ফালছাৰ চৰ্বত আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
ৰুহ আফজা নামৰ এটা নিৰ্দিষ্ট ইউনানী ৰেচিপিত এই জনপ্ৰিয়ভাৱে বিশ্বাস কৰা কেইবাটাও শীতল পদাৰ্থৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে আৰু ইয়াক ব্যাৱসায়িকভাৱে চৰ্বত, ঠাণ্ডা গাখীৰৰ পানীয়, বৰফ আৰু ঠাণ্ডা ডেজাৰ্টৰ সোৱাদ দিবলৈ চিৰাপ হিচাপে জনপ্ৰিয় ফালুডা বিক্ৰী কৰা হয়। উত্তৰ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ দৈ ভিত্তিক পানীয় লচ্ছিও অত্যন্ত জনপ্ৰিয় আৰু ই লুৰপৰা কিছু সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি ৰাজস্থানৰ মৰুভূমি ৰাজ্যত আম পান্না (কেঁচা/অপকা আমৰ পানীয়) লুৰ সময়ত শীতল আৰু স্থিতিস্থাপক হৈ থকাৰ এক অতি জনপ্ৰিয় উপায় হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বতাহ