অহল্যাৰ শাপ - মুক্তি

৩৮ অধ্যায়

  অহল্যাৰ শাপ-মুক্তি

পাচে ৰাম লক্ষ্মণক লৈয়া ঋষিৰাজ ।

প্ৰবেশিলা গৈয়া পাচে আশ্ৰমৰ মাজ ॥১

গৌতম ঋষিৰ শাপ লভিয়া প্ৰচণ্ড ।

আছন্ত অহল্যা সতী হুয়া শিলাখণ্ড ॥২

বিশ্বামিত্ৰে ৰামক বুলিলা মৃদুভাবে ।

এহি শিলাখণ্ড ৰাম পৰশিয়ো পাৱে ॥৩

শুনি ৰামে শিলে মাত্ৰ পৰশিলা পাৱ ।

শাপ এৰাই অহল্যা ভৈলন্ত শুদ্ধ ভাৱ ॥৪

ঈশ্বৰৰ পদধূলা জগত দুৰ্ল্লভ ।

মহা মহা মহন্তৰ নুহিকো সুলভ ॥৫

হেনয় ধূলাক সুখে অহল্যা পাইলন্ত ।

তাহান ভাগ্যৰ কোনে কহিবেক অন্ত ॥৬

ঘোৰ ঋষি শাপ এৰাই প্ৰকাশন্ত জৌতি ।

দেখিয়া ঋষিত ৰামে পুছিলন্ত মাতি ॥৭

কিবা নাম আন এন্তে ভাৰ্য্যা বা কাহাৰ ।

পৰম সুন্দৰী আতি ৰূপ চমত্কাৰ ॥৮

শিলা হুয়া আছে কেনে শূন্য আশ্ৰমত ।

ইহাৰ কাৰণ কহিয়োক স্বৰূপত ॥৯

শুনি বিশ্বামিত্ৰে দিলা ৰামক উত্তৰ ।

ইহান অহল্যা নাম ভাৰ্য্যা গৌতমৰ ॥১০

মহাঋষি গৌতমক জগতে জানয় ।

তান তপ দেখি ইন্দ্ৰ ভৈল মহাভয় ॥১১

ৰাত্ৰি দিনে মানে তান সুখ শান্তি নাই ।

আন তপ ভঙ্গ কৰোঁ কমন উপায় ॥১২

ইতো ঋষি যেনে তপ কৰয় দুৰ্ঘোৰ ।

কোন দিন ইন্দ্ৰপদ কাঢ়ি লৈবে মোৰ ॥১৩

মদনক আনি পাঞ্চিলন্ত পুৰন্দৰ ।

যেনে তেনে তপ ভঙ্গ কৰাঁ গৌতমৰ ॥১৪

শুনিয়া মদনে বোলে নাপাওঁ আমি সাস ।

জাজ্বল্য বহ্নিত কোনে কৰিবেক ঝাস ॥১৫

জীৱন্ত যমৰ কোনে চাপিবেক পাশ ।

শুনি পুৰন্দৰে দীৰ্ঘ তেজিলা নিশ্বাস ॥১৬

দিগপাল সমস্তক বুলিলা সভাত ।

কৰাঁ সবে গৌতমৰ তপক বিঘাত ॥১৭

দেৱগণে বচন বুলিলা একে বাৰে ।

কালকূট খায়া কোনে মৰিবাক বাৰে ॥১৮

যদি স্বৰ্গপদ ঋষি লন্ত এতিক্ষণে ।

তথাপিতো আগ বাঢ়ি মৰিবোঁ কমনে ॥১৯

দেৱতা সবক ইন্দ্ৰে বুলিলেক বাণী ।

স্বৰ্গপদ লৈলে তোমাসাৰ কিবা হানি ॥২০

যেহি ইন্দ্ৰ হোৱে তুমি সব হৈবা তাৰ ।

মোৰে সে কেৱলে মাত্ৰ গুচে অধিকাৰ ॥২১

গৌতমৰ তপ ভঙ্গ মই কৰোঁ যাই ।

কিন্তু তুমি সব হৈবা পিচত সহায় ॥২২

এহি বুলি নিশ্চয় কৰিয়া দেৱৰাজ ।

আসিলন্ত গৌতমৰ তপোবন মাজ ॥২৩

ঋষিক দেখিয়া মহাভয়ে ভীত ভৈলা ।

মায়া কৰি গৃহৰ ওচৰ চাপি ৰৈলা ॥২৪

প্ৰভাতৰ কাৰ্য্য যত কৰি সমাপতি ।

ফলমূল আনিতে গৌতম মহামতি ॥২৫

প্ৰবেশিলা গৈয়া উপবনে আশ্ৰমৰ ।

পাচে অহল্যাক দেখিলন্ত পুৰন্দৰ ॥২৬

ত্ৰৈলোক্যো মোহিনী আতি পৰম সুন্দৰী ।

নুহিকে সমান বিদ্যাধৰী অপেচৰী ॥২৭

অহল্যাৰ ৰূপে বাসৱক পৰশিল ।

কামে বিমোহিত হুয়া বুলিতে লাগিল ॥২৮

গৌতমৰ তপ ভঙ্গ এখন আছোক ।

অহল্যাৰ ৰূপে আতি মোহিলেক মোক ॥২৯

মোক্ষ নুহিবেক আন সঙ্গমৰ সৰি ।

কোন ছাৰ স্বৰ্গ বিদ্যাধৰী অপেচৰী ॥৩০

আহান অধৰ মধু পিবে যেবে পায় ।

তেবে কোটি কোটি অমৃততো কাৰ্য্য নাই ॥৩১

আক এৰি স্বৰ্গে গৈয়া কি কাম কৰিবোঁ ।

প্ৰাণে যদি মৰোঁ আজি তথাপি হৰিবোঁ ॥৩২

এহি বুলি ইন্দ্ৰে মনে গুণিয়া অশেষ ।

গৌতম ঋষিৰ পাচে ধৰিলন্ত বেশ ॥৩৩

গৃহত প্ৰবেশ পাচে ভৈলা ছদ্ম কৰি ।

স্বামী আসিবাৰ দেখি অহল্যা সুন্দৰী ॥৩৪

আথবেথ কৰিয়া আসন আনি দিল ।

কৰণ্ডি পেলায়া থৈয়া আসনে বসিল ॥৩৫

অহল্যা মধুৰ বাণী পুছিলা সাদৰে ।

অৰণ্যক নগৈ কেনে উলটিলা ঘৰে ॥৩৬

ইন্দ্ৰে মনে বোলে বিধি সুপ্ৰসন্ন ভৈলা ।

ছদ্মৰূপে গৌতমে মাতিবে পাচে লৈলা ॥৩৭

কি পুছস সুন্দৰী বিপাক আজি মোৰ ।

ঘৰ হন্তে যাহন্তে দেখিলোঁ মুখ তোৰ ॥৩৮

শৰত কালৰ পূৰ্ণচন্দ্ৰ নুহি সৰি ।

কাম বাণে পীড়া মোক কৰে সেহি ধৰি ॥৩৯

বিহা কৰি আনিবাৰ পৰা কদাচিত ।

হেন মত ৰূপ নতো দেখোঁ বিপৰীত ॥৪০

আজি জানো বিধাতা কৰিল বিড়ম্বন ।

তোহোৰ নিমিত্তে পীড়া কৰয় মদন ॥৪১

চল যাওঁ শয্যাক পুছস আৰ কিক ।

শুনিয়া অহল্যা সতী বোলয় স্বামীক ॥৪২

আজি দেখোঁ তুমি প্ৰভু কেনমত ভৈলা ।

লাজ কাজ তপ ব্ৰত পাচ কৰি থৈলা ॥৪৩

ত্ৰিজগতে জানে তুমি মহা মুনিবৰ ।

তোমাৰ অকাৰ্য্যে হাসিবেক নিৰন্তৰ ॥৪৪

সমস্তে শাস্ত্ৰত তুমি আপুনি পাৰ্গত ।

কৰিব আলাপ স্ত্ৰীক ঋতু সময়ত ॥৪৫

ঋষি সকলৰ ধৰ্ম্ম এহিসে নিশ্চয় ।

ঋতু বাজে স্ত্ৰীক আলাপিলে পাপ হয় ॥৪৬

তুমি কেনে ঋতু বিনে কৰিবা আলাপ ।

নপাৰোঁহো বুজিবে তোমাৰ কিবা কাপ ॥৪৭

মোকেসে পৰীক্ষা কৰা জানিলোঁহো নিষ্ঠ ।

নুহি কেনে ইবোল বুলিলা তুমি শিষ্ট ॥৪৮

হেন শুনি কপট গৌতমে বোলে বাণী ।

ভাল তুমি অহল্যা বুলিলা ধৰ্ম্ম জানি ॥৪৯

কিন্তু মোৰ ধৰ্ম্ম তুমি কৰিলা বিঘাত ।

তোমাৰ ৰূপেসে কামে কৰে উতপাত ॥৫০

যিহেতু ভৈলাহা তুমি পৰম সুন্দৰী ।

ত্ৰৈলোক্যৰ ৰূপ থৈলে এক স্থান কৰি ॥৫১

যিকালত বিহা কৰি তোমাক আনিলোঁ ।

হৈবে মোৰ ধৰ্ম্ম নষ্ট তৈখনি জানিলোঁ ॥৫২

তোমাৰ ৰূপত যাৰ নিমজিল মন ।

ৰাখিবোক ধৰ্ম্ম হেন আছে কোন জন ॥৫৩

আজি যেবে প্ৰাণ ৰহে মদন অনলে ।

তবে তপ ধৰ্ম্ম কৰ্ম্ম পাইবোঁহো সকলে ॥৫৪

এখনে কামিনী মোৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰাঁ ।

চলিয়োক শয্যাক বিলম্ব পৰিহৰাঁ ॥৫৫

পুনৰপি বুলিলন্ত অহল্যা বচন ।

শুনিয়োক প্ৰভু তুমি থিৰ কৰা মন ॥৫৬

হৰিক সুমৰি ব্ৰহ্মমন্ত্ৰ কৰা জপ ।

কপট গৌতমে বোলে এৰাঁ কাপ কাপ ॥৫৭

বাৰম্বাৰ হৰি স্মৰি ধৰিলোঁ ধিয়ান ।

তোক বিনে সমাধিতো নেদেখিলোঁ আন ॥৫৮

কিবা মোক বুজাস নজানো কিবা মই ।

মোত কৰি অধিক পণ্ডিত ভৈলি তই ॥৫৯

কামবাণে ফুটি মোৰ প্ৰাণ সঙ্কলয় ।

কামাতুৰ ভৈলে পৰদাৰকো হৰয় ॥৬০

কৰিলন্ত ব্ৰহ্মা নিজ দুহিতা আলাপ ।

তথাপিতো তান্ত দেখোঁ নিসিজিল পাপ ॥৬১

নিজ ভাৰ্য্যা আলিপিবোঁ দোষ আত বৰ ।

মোৰ প্ৰাণ যায় তই পাতস জগৰ ॥৬২

অহল্যা গুণয় জানোঁ মিলয় অকাজ ।

আলাপ নাপায় শপিবেক ঋষিৰাজ ॥৬৩

জানিলোঁহো বিধাতা আমাক বিড়ম্বিল ।

মহাভয় হুয়া অতি বচন বুলিল ॥৬৪

শুনিয়োক মহাঋষি বচন আমাৰ ।

ধৰ্ম্মত থাকিয়া বুজাইলোঁহো বাৰ বাৰ ॥৬৫

স্ত্ৰীজাতি কিবা আমি জানো শাস্ত্ৰচয় ।

আন আত মহা ঋষি তোমাত পুছয় ॥৬৬

তথাপিতো কৰাঁ যদি ধৰ্ম্ম পৰিত্যাগ ।

দিবা গুচি আসি তেবে হৌক নিশা ভাগ ॥৬৭

দিনত শৃঙ্গাৰ ধৰ্ম্ম নুহিকে উচিত ।

সামান্য জনৰো ইতো আতি গৰহিত ॥৬৮

মায়াবী গৌতমে বোলে শুনা প্ৰাণেশ্বৰী ।

তই ধৰ্ম্ম চিনাস আছিলোঁ মই মৰি ॥৬৯

কামাতুৰ ভৈলে তাৰ ধৰ্ম্ম কৈত আছে ।

চল যাওঁ শয্যাক বুজাবি মোক পাচে ॥৭০

অহল্যা বোলয় যেনে লাগে কৰাঁ তাক ।

হাতে কোনে পাৰয় হস্তীক ঠেলিবাক ॥৭১

শুনি বাসৱৰ অতি ৰঙ্গ ভৈলা মনে ।

আথবেথ কৰিয়া উঠিল তেতিক্ষণে ॥৭২

শয্যাক নিলন্ত তাক ধৰিয়া হাতত ।

কৰিলা অনেক ক্ৰীড়া কামে হুয়া মত্ত ॥৭৩

মহাকামাতুৰ ইন্দ্ৰ ৰতিত কুশল ।

ষোড়শ শৃঙ্গাৰ ভাৱ দেখাইলা সকল ॥৭৪

দেখিয়া বিস্ময় মন ভৈল অহল্যাৰ ।

গৌতম ঋষিৰ নোহে ই মত শৃঙ্গাৰ ॥৭৫

জানিলোঁ নুহিকে ইতো বাসৱত পৰ ।

এহি বুলি ভৈলা দেবী শয্যাৰ অন্তৰ ॥৭৬

ভৈলোঁ সৰ্ব্বনাশ বুলি ভৈলা মহাভয় ।

থিৰ নোহে হাত ভৰি শৰীৰ কম্পয় ॥৭৭

মাতিলা অহল্যা পাচে কোপ কৰি মন ।

অৰে তই কহ কোন পৰম দুৰ্জ্জন ॥৭৮

শুনিয়া ইন্দ্ৰৰ ভয়ে গৰ্ব্ব গৈল গলি ।

প্ৰকম্পিত হুয়া মাতিলন্ত কৃতাঞ্জলি ॥৭৯

শুনিয়োক মহামতি মই দেৱৰাজ ।

আনে কোনে কৰিবেক ই মত অকাজ ॥৮০

অহল্যা বোলন্ত দূৰ গুচ দুৰাচাৰ ।

পতিব্ৰতা ধৰ্ম্ম নষ্ট কৰিলি আমাৰ ॥৮১

শপি তোক এখনে কৰিবে পাৰোঁ ছাই ।

তথাপিতো মোৰ আৰু পৰিক্ৰিয়া নাই ॥৮২

অৱশ্যকে মই ঘোৰ নৰকক যাইবোঁ ।

তোক শাপ দিয়া মই কোন ফল পাইবোঁ ॥৮৩

মই তোক কিবা কাজে কৰিবোঁহো দণ্ড ।

স্বামীৰ শাপত তোৰ হৈবে লণ্ড ভণ্ড ॥৮৪

যি ভৈল সি ভৈল মোৰ শুনৰে বৰ্ব্বৰ ।

তই মাত্ৰ আপোনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰ ॥৮৫

নতো পান্ত আসি তোক গৌতমে যাৱত ।

সত্বৰে এথাৰ পাপী অন্তৰ তাৱত ॥৮৬

হেন শুনি মহাভয় লাজে পুৰন্দৰ ।

তেখনে ধৰিলা বেশ বৃদ্ধ ব্ৰাহ্মণৰ ॥৮৭

সণ পাঞ্জি হেন কেশ ভোবোকাৰ দাড়ি ।

ভগা ছাতি খানি বাম কান্ধে আছে পাৰি ॥৮৮

হাতে গলে শিৰে মালা আছে ৰুদ্ৰাক্ষৰ ।

লৰ লৰ দান্ত ফোটা কৰে চৰচৰ ॥৮৯

কৰে কম্পকম্প হাত পাৱ নুহি থিৰ ।

কাখে ভগী জুলি লাখুটিত দিয়া ভিৰ ॥৯০

ভিক্ষুকৰ বেশে নঙলাৰ ভৈলা বাজ ।

সেহি বেলা আসিলা গৌতম ঋষিৰাজ ॥৯১

সাৰি যাওঁ বুলি আগে বেগ দিয়া গৈল ।

গৌতমক দেখি পাচে বেগ থিৰ ভৈল ॥৯২

কাসে ঢুলু ঢুলু কৰি থিৰ নুহি মন ।

গৌতম বোলন্ত ইতো যায় কোন জন ॥৯৩

কাহাকো নেদেখি আগে গৈল সৰসৰি ।

মোকে দেখি ইহাৰ কম্পয় হাত ভৰি ॥৯৪

নুহিকে ভিক্ষুক ইটো জানিলোঁ নিশ্চয় ।

কপট ব্ৰাহ্মণ বেশ ভৈল মোক ভয় ॥৯৫

আন কোন নোহে ইটোজন পুৰন্দৰ ।

ছদ্মৰূপে জানো বিধ্বংসিল মোৰ ঘৰ ॥৯৬

এহি বুলি গৌতমে কৰিয়া মনে হাস ।

মাতিলন্ত ৰহ আৰে কোন তই যাস ॥৯৭

শুনিয়া বাসৱে আতি ভৈলা ভয়ে ত্ৰাস ।

নিশ্বাস তেজিয়া বোলে ভৈলোঁ সৰ্ব্বনাশ ॥৯৮

হা কি কৰিলোঁ কোন সময়ে লৰিলোঁ ।

গৌতম স্বৰূপ মৃত্যু মুখত পৰিলোঁ ॥৯৯

নাই শ্ৰুতি জ্ঞান ভয়ে উৰি গৈল জীৱ ।

কপট এৰিয়া গৈয়া আগে ভৈলা থিৱ ॥১০০

যম যেন গৌতমক দেখন্ত সাক্ষাত ।

মৰা যেন ভৈল থিৰ নুহি ভৰি হাত ॥১০১

নাই মাত বোল আতি সেপকে নোঢোকে ।

বুঢ়া বানৰক যেন পাইল পুত্ৰ শোকে ॥১০২

হৃদয় শুকাইল মুখে ধূলা উড়ি যায় ।

কৃতাঞ্জলি ৰহিলা তলক লাগি চাই ॥১০৩

কোপে বাসৱক ঋষি মাতিলন্ত হাসি ।

মোহোৰ ঘৰক বেটা বিধ্বংসিলি আসি ॥১০৪

ছাগ যেন ভৈল একো নাই লাজ কাজ ।

এহিসে কৰ্ম্মক লাগি ভৈলি দেৱৰাজ ॥১০৫

নটত অগন তই ভৈলি দুৰাচাৰ ।

নিৰশঙ্ক হুয়া ভাৰ্য্যা হৰস আমাৰ ॥১০৬

মই ত্ৰৈলোক্যৰ ৰাজা বুলি গৰ্ব্ব তোৰ ।

একোকে নচাস কৰ্ম্ম কৰহ দুৰ্ঘোৰ ॥১০৭

বিশ্বৰূপ ব্ৰাহ্মণক কাটি পাইলি লাই ।

বান্টি দিয়া ব্ৰহ্মবধ পাপ কৈলি ছাই ॥১০৮

আমাৰ ভাৰ্য্যাক হৰি সেহি মত চাস ।

মোৰ হাত সাৰি আজি সেন্থৰে নযাস ॥১০৯

কোনে কি কৰিব মোক হেন মনে মান ।

গৌতম ঋষিৰ একো মহিমা নাজান ॥১১০

স্বৰ্গৰ যতেক নাৰী তোকে নুজুৰিল ।

গৌতমৰ স্ত্ৰীসে তোৰ মনক পূৰিল ॥১১১

পৰনাৰী হৰে যাৰ ঘৰে ভাৰ্য্যা নাই ।

তোৰ যত ভাৰ্য্যা তাৰ লেখাও নাপাই ॥১১২

তথাপিতো ব্ৰাহ্মণৰ ভাৰ্য্যাক হৰস ।

কৰোঁ শান্তি যেন হেন কৰ্ম্ম নকৰস ॥১১৩

এহি বুলি ক্ৰোধে জ্বলি ভৈলা বহ্নি সম ।

ইন্দ্ৰ বোলে নুহি ঋষি পাইলে মোক যম ॥১১৪

কোপে বাসৱক ঋষি বুলিলন্ত মাতি ।

শুন পুৰন্দৰ হেৰ বিহোঁ তোক শাস্তি ॥১১৫

সৰ্ব্বদাই তই যোনিতেসে মাত্ৰ ৰত ।

সহস্ৰ হওক যোনি তোৰ শৰীৰত ॥১১৬

যেন আন ক্ষণ নকৰস হেন দোষ ।

এতিক্ষণে ছিণ্ডিয়া পৰোক অণ্ডকোষ ॥১১৭

বিহিলোঁহো শাস্তি তোৰ যেহেন উচিত ।

ব্ৰাহ্মণক আৰু যেন নকৰ ইঙ্গিত ॥১১৮

হেন শাপ গৌতমে ইন্দ্ৰক যেবে দিল ।

পাতকৰ ফল আসি তেখনে মিলিল ॥১১৯

ইন্দ্ৰৰ শৰীৰ গোট যোনিময় ভৈল ।

দুই অণ্ডকোষ তেতিক্ষণে ছিণ্ডি গৈল ॥১২০

দেৱৰ ঈশ্বৰ আতি ভৈল লণ্ডভণ্ড ।

এৰাইতে শকতি নাহি ব্ৰাহ্মণৰ দণ্ড ॥১২১

মহাহিত উপদেশ শুনিয়োক সৰ্ব্ব ।

ব্ৰাহ্মণত অল্পো নকৰিবা অৱগৰ্ব্ব ॥১২২

এৰিয়ো বিপ্ৰত অৱহেলা সৰ্ব্বদাই ।

দেখাঁ কেনমত ভৈল দেৱৰ বিলাই ॥১২৩

হুয়া আতি বীভত্স শাপত গৌতমৰ ।

মহাতাপে মনত গুণন্ত পুৰন্দৰ ॥১২৪

যাইবোঁহো স্বৰ্গক আবে মই কোন লাজে ।

পূৰ্ব্বত দিলেক হাক দেৱতা সমাজে ॥১২৫

তথাপি আসিলোঁ তপ ভঙ্গ কৰিবাক ।

আছো তপ ভাঙ্গিবোঁ নাশিলোঁ আপোনাক ॥১২৬

কোনবা বিধিয়ে মোক ঠেকিলে বিপাক ।

জগতৰ লোকে আৱে হাসিবেক মোক ॥১২৭

হৰি হৰি বিধাতা নভৈলা মোৰ ফাল ।

ই লাজত কৰি জানা মৰণেসে ভাল ॥১২৮

শাপ দিয়া ভস্ম ঋষি নকৰিলা কিক ।

ভৈলোঁহো বীভত্স মই মৰণতো'ধিক ॥১২৯

কোন কৰ্ম্ম কৰোঁ আবে কৈক লাগি যাওঁ ।

ইতো লাজ অপমান কহিত এৰাওঁ ॥১৩০

এহি বুলি উত্তৰ দিশক লাগি যাই ।

পদ্মৰ তন্তুত গৈয়া থাকিলা লুকাই ॥১৩১

শাপ দিয়া ইন্দ্ৰক গৌতম মুনিবৰ ।

কোপমনে গৈয়া প্ৰবেশিলা নিজ ঘৰ ॥১৩২

অহল্যা আছন্ত মহা মনে তাপ কৰি ।

স্বামী আসিবাৰ পাচে দেখিলা সুন্দৰী ॥১৩৩

মহাত্ৰাসে স্বামীৰ নহন্ত সতী আগ ।

অহল্যাক মাতিলা গৌতম মহাভাগ ॥১৩৪

শুনা সতী অহল্যা কহিবি নিষ্ঠ কৰি ।

কিবা ভাল মন্দ কৰ্ম্ম আছস আচৰি ॥১৩৫

শুনি অহল্যাৰ হেন উড়ি গৈল জীৱ ।

যোৰহাতে গৌতমৰ আগৈ ভৈলা থিৱ ॥১৩৬

লাজে ভয়ে ধীৰে ধীৰে মাতন্ত স্বামীক ।

আপুনি সৰ্ব্বজ্ঞ তুমি মোত পুছাঁ কিক ॥১৩৭

তযু ৰূপ ধৰি ইন্দ্ৰ আইল ছলিবাক ।

নুহেকোঁ সৰ্ব্বজ্ঞ মই নজানিলোঁ তাক ॥১৩৮

তোমাকেসে জানিয়া কহিলোঁ ধৰ্ম্ম যত ।

কপট বাসৱে তাক নধৰি মনত ॥১৩৯

কামে মত্ত হুয়া ইন্দ্ৰে হৰিলেক মোক ।

শাপি ভস্ম কৰিয়োক প্ৰায়শ্চিত হৌক ॥১৪০

গৌতমে বোলন্ত মিছা নমাতিলি তই ।

শাপি তোক ভস্ম আৰু নকৰোঁহো মই ॥১৪১

অজ্ঞান দোষৰ তথাপিতো কৰোঁ দণ্ড ।

কতো কাল মানে হুয়া থাক শিলাখণ্ড ॥১৪২

ৰামৰূপে হৰি আসি হৈব অৱতাৰ ।

ৰাক্ষসক মাৰিয়া খণ্ডিব ভূমি ভাৰ ॥১৪৩

তান পদ ৰেণু পাইলে হৈবি পূৰ্ব্বৱত ।

নকৰিবি সংশয় কহিলোঁ স্বৰূপত ॥১৪৪

আজি হন্তে কোন প্ৰাণী তোক নেদেখোক ।

ইতো আশ্ৰমত আৰু লোক নাথাকোক ॥১৪৫

এহি বুলি গৌতম তেখনে চলি গৈলা ।

উত্তৰ দিশত গৈয়া তপ কৰি ৰৈলা ॥১৪৬

অহল্যা ভৈলন্ত শিলা স্বামীৰ শাপত ।

সেহি ধৰি নাহি একো জন আশ্ৰমত ॥১৪৭

তযু পদ পঙ্কজৰ ৰেণু প্ৰসাদত ।

এহেন্তে অহল্যা সতী ভৈলা পূৰ্ব্বৱত ॥১৪৮

গৌতমৰ ভাৰ্য্যা এন্তে জানিবাহা ৰাম ।

শুনি অহল্যাক ৰামে কৰিলা প্ৰণাম ॥১৪৯

বিশ্বামিত্ৰ মুনিত পুছিলা ৰঘুবৰ ।

কহিয়োক পাচে কেন ভৈল বাসৱৰ ॥১৫০

ঋষি বোলে শুনা ৰাম ৰঘুবংশধৰ ।

শচী একো থিতি নজানিয়া বাসৱৰ ॥১৫১

পাচে বৃহস্পতিত পুছিলা শচী সতী ।

স্বামী কিবা ভৈলা কহিয়োক বৃহস্পতি ॥১৫২

দেৱগুৰু বোলন্ত নজানোঁ মই তাক ।

তেবেসে স্বামীক পাইবা পূজিয়ো দুৰ্গাক ॥১৫৩

শুনি শচী দেবী তেবে দুৰ্গাক পূজিলা ।

তুষ্ট হুয়া দুৰ্গাও শচীক দেখা দিলা ॥১৫৪

শচীক বোলন্ত যেন লাগে লৈয়ো বৰ ।

শচী বোলে কৈয়ো কিবা ভৈল পুৰন্দৰ ॥১৫৫

ইন্দ্ৰৰ বৃত্তান্ত দুৰ্গা কহিল শচীত ।

পাইবাহা স্বামীক বুলি ভৈলা অন্তৰ্হিত ॥১৫৬

বৰ পায়া শচী আনন্দিত আতি ভৈলা ।

বৃহস্পতি সমে সৰোবৰ তীৰে গৈলা ॥১৫৭

পাচে পুৰন্দৰক মাতিলা বৃহস্পতি ।

হৈবেক কল্যাণ উঠিয়োক মহামতি ॥১৫৮

গুৰুৰ বচন শুনিলন্ত পুৰন্দৰ ।

পদ্মৰ তন্ত্তুত আছা সহ্স্ৰ বত্সৰ ॥১৫৯

তাৰ পৰা উঠিয়া তীৰক লাগি গৈলা ।

শচী বৃহস্পতি সমে এক থান ভৈলা ॥১৬০

শাপৰ বৃত্তান্ত কহিলন্ত পুৰন্দৰ ।

দেখাঁ গুৰু কেন মোৰ ভৈল অথন্তৰ ॥১৬১

কি কৰিবোঁ গুৰু আবে উপদেশ দিয়ো ।

বৃহস্পতি বোলন্ত দেৱীক আৰাধিয়ো ॥১৬২

পাচে পুৰন্দৰে শুনি গুৰুৰ বচন ।

এক চিত্তে কৰিলা দেৱীক আৰাধন ॥১৬৩

তুষ্ট হুয়া দেবী আসি ভৈলন্ত সাক্ষাত ।

দেখি পুৰন্দৰে প্ৰণামিলা নমাই মাথ ॥১৬৪

স্তুতি নতি ভকতি কৰিলা বহুত ।

পাৰ্ব্বতী বোলন্ত যেন লাগে লৈয়ো বৰ ॥১৬৫

বাসৱে বোলন্ত মাৱ বৰ দিবা মোক ।

মহাঋষি গৌতমৰ শাপ দূৰ হৌক ॥১৬৬

পাৰ্ব্বতী বোলন্ত ব্ৰহ্মশাপ আছা পাই ।

তাক গুচাইবোক লাগি মোৰ শক্তি নাই ॥১৬৭

তথাপিতো দিওঁ বৰ তাক শুনিয়োক ।

যোনি গুচি ইটো সহস্ৰেক চক্ষু হৌক ॥১৬৮

হৈবেক তোমাৰ নাম সহস্ৰলোচন ।

ভৈলা অন্তৰ্দ্ধান বুলি এতেক বচন ॥১৬৯

দেবীক আৰাধি বৰ পাইলন্ত প্ৰত্যেক ।

যোনি গুচি ক্ষেণে ভৈল চক্ষু সহস্ৰেক ॥১৭০

তেবেসে স্বৰ্গক লাগি গৈলা পুৰন্দৰ ।

দেখিয়া হৰিষ ভৈলা দেৱতা সবৰ ॥১৭১

শচীৰ আনন্দ স্বামী আসিলন্ত ঘৰে ।

অশ্বিনীকুমাৰ দুইক আনি পুৰন্দৰে ॥১৭২

অণ্ডকোষ নাহি মোৰ কথা কহিলন্ত ।

ছাগলৰ অণ্ড বৈদ্যে আনি জোৰাইলন্ত ॥১৭৩

তেবে ইন্দ্ৰ দেৱৰ সন্তুষ্ট ভৈলা মন ।

খাসিক দিলন্ত বৰ সহস্ৰ লোচন ॥১৭৪

হৌক খাসি ছাগল পবিত্ৰ সুকোমল ।

লাগিবোক দেৱ পিতৃ কাৰ্য্যত সকল ॥১৭৫

ভৈল আসি পবিত্ৰ ইন্দ্ৰৰ পায়া বৰ ।

খাসি কৰিলাত বীৰ্য্য বাঢ়য় ইন্দ্ৰৰ ॥১৭৬

কহিলোঁ তোমাত ৰাম কথা নিৰন্তৰ ।

এহি মতে শাপমুক্ত ভৈলা পুৰন্দৰ ॥১৭৭

অনন্তৰে জানিলন্ত গৌতমে ধ্যানত ।

ভৈলন্ত অহল্যা সতী মুকুত শাপত ॥১৭৮

পৰম হৰিষে মনে ঋষি সৰ্ব্বজান ।

ভাৰ্য্যায়ে সহিতে আসি ভৈলা এক থান ॥১৭৯

ৰাম লক্ষ্মণক ঋষি আশীৰ্ব্বাদ দিলা ।

দুয়ো ভাই গৌতম ঋষিক প্ৰণামিলা ॥১৮০

বিশ্বামিত্ৰ মুনিক গৌতম মুনিবৰ ।

পৰম গৌৰৱে প্ৰশংসিলা বহুতৰ ॥১৮১

সাধিলা আমাৰ কিনো বৰ উপকাৰ ।

অহল্যা মুকুত ভৈলা প্ৰসাদে তোমাৰ ॥১৮২

তযু উপকাৰ নপাৰিবোঁ শুজিবাক ।

নিজ গুণে কিনি যেন থৈলাহা আমাক ॥১৮৩

পাচে ঋষি গৌতমে ৰামক মাতিলন্ত ।

শুনিয়োক ৰাম তুমি পুৰুষ মহন্ত ॥১৮৪

অনাদি ঈশ্বৰ তুমি দেৱতাৰো দেৱ ।

অনাথৰ গতি তুমি বনে নাই কেৱ ॥১৮৫

তযু পদ ধূলাৰ মহিমা অদভুত ।

যাহাৰ পৰশে ভৈলা অহল্যা মুকুত ॥১৮৬

ভালেসে তোমাৰ পদধূলা আশা কৰি ।

মহা মহা মহন্তে সমস্ত পৰিহৰি ॥১৮৭

তোমাৰ চৰণ সেৱা সদাই কৰন্ত ।

তযু মহা প্ৰসাদে মোক্ষকো নাদৰন্ত ॥১৮৮

এহি মতে কৰি স্ত্ততি ৰামক বিস্তৰ ।

অহল্যা সহিতে চলি গৈলা মুনিবৰ ॥১৮৯

শুনা সভাসদ পদ ৰামৰ চৰিত্ৰ ।

শুনন্তে কৰ্ণত যেন বৰিষে অমৃত ॥১৯০

অনায়াসে গুচিবেক সংসাৰৰ দুখ ।

বোলাঁ ৰাম লভিবা পৰমানন্দ সুখ ॥১৯১