অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ

'অন দ্য অৰিজিন অৱ স্পিচিজ হৈছে চাৰ্লছ ডাৰ‌উইনৰ বৈজ্ঞানিক সাহিত্যৰ এখন গ্ৰন্থ, যাক বিৱৰ্তনমূলক বিজ্ঞানৰ ভিত্তি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

উক্তি

ভূমিকা

এইচ.এম.এছ. বিগল নামৰ জাহাজত প্ৰকৃতিবিদ হিচাপে থকাৰ সময়ত দক্ষিণ আমেৰিকাৰ বাসিন্দাসকলৰ বিতৰণ আৰু সেই মহাদেশৰ বৰ্তমানৰ বাসিন্দাসকলৰ সৈতে অতীতৰ বাসিন্দাসকলৰ ভূতাত্ত্বিক সম্পৰ্ক সম্বন্ধীয় কিছুমান তথ্যই মোক গভীৰভাৱে আকৃষ্ট কৰিছিল। এই তথ্যসমূহে প্ৰজাতিৰ উৎপত্তি, যাক আমাৰ অন্যতম মহান দাৰ্শনিকে ৰহস্যৰো ৰহস্য বুলি অভিহিত কৰিছে, তাৰ ওপৰত কিছু পোহৰ পেলোৱা যেন লাগিছিল।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ১

প্ৰত্যেক প্ৰজাতিৰ যিমান ব্যক্তি জীয়াই থাকিব পাৰে, তাৰ তুলনাত বহুত বেছি ব্যক্তি জন্মগ্ৰহণ কৰে; আৰু ফলস্বৰূপে অস্তিত্বৰ বাবে সঘনাই পুনৰাবৃত্ত হোৱা সংগ্ৰাম চলে। সেয়েহে জীৱনৰ জটিল আৰু কেতিয়াবা পৰিৱৰ্তনশীল পৰিস্থিতিত, কোনো জীৱ যদি নিজ লাভজনক কোনো দিশত অতি সামান্যভাৱে হলেও পৰিৱৰ্তিত হয়, তেন্তে তাৰ বাচি থকাৰ সম্ভাৱনা বেছি হয়, আৰু এইদৰে সি প্ৰাকৃতিকভাৱে বাছনি হয়। বংশগত শক্তিশালী নীতিৰ ফলত, বাছনি হোৱা যিকোনো ভিন্নতাই নিজৰ নতুন আৰু পৰিৱৰ্তিত ৰূপ প্ৰসাৰিত কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱাব।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৫

যদিও বহু কথা এতিয়াও অস্পষ্ট হৈ আছে, আৰু বহুদিনলৈ অস্পষ্ট হৈ থাকিব, ... তথাপি মই নিশ্চিত যে প্ৰাকৃতিক বাছনি পৰিৱৰ্তনৰ মুখ্য, যদিও একমাত্ৰ উপায় নহয়।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৬

I. পোহনীয়া অৱস্থাত ভিন্নতা

যেতিয়া আমি আমাৰ পুৰণি কৃষিকৃত উদ্ভিদ আৰু পোহনীয়া প্ৰাণীৰ একে জাত বা উপ-জাতিৰ ব্যক্তিসকললৈ চাওঁ, তেতিয়া প্ৰথমে আমাৰ দৃষ্টিত পৰা কথাবোৰৰ ভিতৰত এটা হ’ল যে সিহঁতে সাধাৰণতে প্ৰকৃতিৰ অৱস্থাত থকা যিকোনো এক প্ৰজাতি বা জাতিৰ ব্যক্তিসকলতকৈ বহুত বেছি পৰস্পৰৰ পৰা পৃথক হয়। যেতিয়া আমি সেই উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বিশাল বৈচিত্ৰ্যৰ কথা ভাবোঁ, যিবোৰ খেতি বা পোহনীয়াকৰণ কৰা হৈছে আৰু যুগে যুগে অতি ভিন্ন জলবায়ু আৰু পৰিচৰ্যাৰ অধীনত পৰিৱৰ্তিত হৈছে, তেতিয়া মোৰ মতে আমি এই সিদ্ধান্তলৈ আহিবলৈ বাধ্য হওঁ যে এই অধিক পৰিৱৰ্তনশীলতা কেৱল এই কাৰণেই হৈছে যে আমাৰ গৃহপালিত উৎপাদনসমূহক এনে জীৱন-অৱস্থাত পালন কৰা হৈছে, যিবোৰ প্ৰকৃতিৰ অধীনত পিতৃ-প্ৰজাতিয়ে সন্মুখীন হোৱা অৱস্থাৰ দৰে ইমান একৰূপ নহয় আৰু কিছু পৃথক।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৭

পাৰবোৰক জীৱনজুৰি যোৰা লগাই ৰাখিব পাৰি, আৰু এইটো পাৰ পালকসকলৰ বাবে ডাঙৰ সুবিধা; কাৰণ এইদৰে একেখন পক্ষীশালাত মিহলি হৈ থাকিলেও বহু জাত শুদ্ধ ৰূপত ৰক্ষা কৰিব পাৰি। এই পৰিস্থিতিয়ে নতুন জাতৰ উন্নতি আৰু গঠনত বহুলাংশে সহায় কৰিছিল।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৪২

II. প্ৰকৃতিৰ অধীনত ভিন্নতা

]

দেখা যাব যে মই “প্ৰজাতি” শব্দটোক সুবিধাৰ বাবে পৰস্পৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সদৃশ ব্যক্তিসকলৰ এটা গোটক দিয়া এক স্বেচ্ছাচাৰী নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰোঁ। ই মূলত “বৈচিত্ৰ্য” শব্দটোৰ পৰা পৃথক নহয়; “বৈচিত্ৰ্য” শব্দটো কম স্পষ্ট আৰু অধিক পৰিৱৰ্তনশীল ৰূপসমূহৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পুনৰ, “বৈচিত্ৰ্য” শব্দটোও কেৱল ব্যক্তিগত পাৰ্থক্যৰ তুলনাত স্বেচ্ছাচাৰীভাৱে আৰু সুবিধাৰ বাবেহে প্ৰয়োগ কৰা হয়।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৫২

আৰু এইদৰে, সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ জীৱৰ ৰূপসমূহ দলৰ অধীনত উপদলত বিভক্ত হৈ পৰে।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৫৯

III. অস্তিত্বৰ বাবে সংগ্ৰাম

এই জীৱন-সংগ্ৰামৰ ফলত, যিকোনো ভিন্নতা, সেয়া যিমানেই সামান্য নহওক আৰু যি কাৰণতেই নহওক, যদি কোনো প্ৰজাতিৰ কোনো ব্যক্তিৰ বাবে কিঞ্চিৎ পৰিমাণেও লাভজনক হয়, তেন্তে সেই ভিন্নতাই সেই ব্যক্তিৰ সংৰক্ষণত সহায় কৰাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱাব, আৰু তেওঁৰ সন্তানেও বংশগতভাৱে সেই ভিন্নতা গ্ৰহণ কৰিব।সন্তানেও এইদৰে বাচি থকাৰ অধিক সুযোগ লাভ কৰিব; কাৰণ যিকোনো প্ৰজাতিৰ যিমান বহু ব্যক্তি সময়ে সময়ে জন্মে, তাৰ ভিতৰত মাত্ৰ অলপসংখ্যকেহে বাচি থাকিব পাৰে। মই এই নীতিক, যাৰ দ্বাৰা প্ৰতিটো সামান্য ভিন্নতা, যদি উপযোগী হয়, সংৰক্ষিত হয়, মানুহৰ বাছনি-ক্ষমতাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক সূচাবলৈ “প্ৰাকৃতিক বাছনি” বুলি অভিহিত কৰিছোঁ।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৬১

এতিয়া আমি অস্তিত্বৰ বাবে সংগ্ৰামৰ বিষয়ে অলপ অধিক বিশদভাৱে আলোচনা কৰিম।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৬২
তুলনা কৰক: “স্থান আৰু খাদ্যৰ বাবে এই চিৰন্তন সংগ্ৰাম”—থমাছ মাল্থাছ, An Essay on the Principle of Population (১৭৯৮), অধ্যায় III, অনুচ্ছেদ ৭

আমি প্ৰকৃতিৰ মুখখন আনন্দেৰে উজ্জ্বল দেখি থাকোঁ, প্ৰায়ে খাদ্যৰ প্ৰাচুৰ্য্য দেখোঁ; কিন্তু আমি নেদেখোঁ, বা পাহৰি যাওঁ, যে আমাৰ চাৰিওফালে অলস ভাৱে গান গোৱা চৰাইবোৰৰ অধিকাংশই পোক-পৰুৱা বা বীজ খাই জীয়াই থাকে, আৰু এইদৰে সদায় জীৱন ধ্বংস কৰি থাকে। অথবা আমি পাহৰি যাওঁ যে এই গায়ক চৰাইবোৰ, বা সিহঁতৰ কণী, বা সিহঁতৰ পোৱালিবোৰ কিমান পৰিমাণে শিকাৰী চৰাই আৰু জন্তুৰ দ্বাৰা ধ্বংস হয়। আমি সদায় মনত নাৰাখোঁ যে খাদ্য এতিয়া প্ৰচুৰ হ’লেও, প্ৰতিবছৰৰ সকলো ঋতুত ই তেনে নাথাকে।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৬২

মই আগতে কৈ থোৱা উচিত যে “অস্তিত্বৰ বাবে সংগ্ৰাম” শব্দটো মই বহল আৰু ৰূপক অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ। ইয়াৰ ভিতৰত এটা জীৱৰ আন এটা জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা অন্তৰ্ভুক্ত, আৰু অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, কেৱল ব্যক্তিৰ জীৱন নহয়, সন্তান এৰি যোৱাত সফলতাও অন্তৰ্ভুক্ত।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৬২

মি. হাৰ্বাৰ্ট স্পেন্সাৰে সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা Survival of the Fittest বা “যোগ্যতমৰ স্থিতি” বাক্যাংশটো অধিক সঠিক, আৰু কেতিয়াবা সমানেই সুবিধাজনক।
৫ম আৰু ৬ষ্ঠ সংস্কৰণ (১৮৬৯; ১৮৭২), পৃ. ৭২
তুলনা কৰক: “এই যোগ্যতমৰ স্থিতি, যাক মই ইয়াত যান্ত্ৰিক শব্দত প্ৰকাশ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ, সেয়াই মি. ডাৰউইনে ‘প্ৰাকৃতিক বাছনি, অথবা জীৱন-সংগ্ৰামত অনুকূল জাতিসমূহৰ সংৰক্ষণ’ বুলি অভিহিত কৰিছে।”—হাৰ্বাৰ্ট স্পেন্সাৰ, The Principles of Biology (১৮৬৪), খণ্ড ১, অংশ ৩, অধ্যায় ১২, পৃ. ৪৪৪f

IV. প্ৰাকৃতিক বাছনি

অনুকূল ভিন্নতাৰ সংৰক্ষণ আৰু ক্ষতিকাৰক ভিন্নতাৰ বৰ্জনক মই প্ৰাকৃতিক বাছনি বুলি কওঁ।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৮১

ক’ব পাৰি যে প্ৰাকৃতিক বাছনিয়ে সমগ্ৰ পৃথিৱীত দৈনিক আৰু প্ৰতি ঘণ্টাই প্ৰতিটো ভিন্নতা, আনকি অতি সামান্য ভিন্নতাকো, সূক্ষ্মভাৱে পৰীক্ষা কৰি থাকে; যি বেয়া তাক বৰ্জন কৰে, যি ভাল তাক সংৰক্ষণ কৰে আৰু সঞ্চয় কৰি ৰাখে। জীৱনৰ জৈৱিক আৰু অজৈৱিক পৰিস্থিতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক ৰাখি প্ৰতিটো জৈৱিক সত্তাৰ উন্নতিৰ বাবে সুযোগ পোৱা যিকোনো সময়ত আৰু যিকোনো স্থানত ই নীৰৱে আৰু অজ্ঞাতসাৰে কাম কৰি থাকে।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ৮৪

শেষত, পৃথকীকৰণে প্ৰব্ৰজন আৰু তাৰ ফলস্বৰূপে প্ৰতিযোগিতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰি কোনো নতুন জাতক লাহে লাহে উন্নত হ’বলৈ সময় দিয়ে; আৰু নতুন প্ৰজাতিৰ উৎপত্তিৰ ক্ষেত্ৰত এই কথা কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে। কিন্তু যদি কোনো পৃথক অঞ্চল অতি সৰু হয়, সেয়া বাধাৰে আগুৰা হোৱাৰ বাবে হওক বা অতি বিশেষ ভৌতিক পৰিস্থিতি থকাৰ বাবে হওক, তেন্তে সেই অঞ্চলত বাস কৰিব পৰা ব্যক্তিৰ মুঠ সংখ্যা অৱশ্যে অতি কম হ’ব। ব্যক্তিৰ সংখ্যা কম হ’লে অনুকূল ভিন্নতা দেখা দিয়াৰ সম্ভাৱনা কমি যায়, আৰু তাৰ ফলত প্ৰাকৃতিক বাছনিৰ জৰিয়তে নতুন প্ৰজাতিৰ উৎপত্তি বহুত বিলম্বিত হয়।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ১০৫
এই অংশটোক “পাংচুৱেটেড ইকুইলিব্ৰিয়াম” ধাৰণাৰ এক আগতীয়া ইঙ্গিত হিচাপে উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

কেৱল আকস্মিকতা ... একেখন প্ৰজাতিৰ জাতসমূহৰ মাজত থকা ইমান নিয়মিত আৰু বৃহৎ পাৰ্থক্যৰ ব্যাখ্যা কেতিয়াও দিব নোৱাৰিব।
১ম সংস্কৰণ (১৮৫৯), পৃ. ১১১

উৎস

Category:Biology books
Category:চাৰ্লছ ডাৰ‌উইন