মাৰীচ বধ

৩১ অধ্যায়

  মাৰীচ বধ

অনন্তৰে ঋষি ৰাম লক্ষ্মণক লৈয়া ।

ৰঙ্গমনে তপোবনে প্ৰবেশিলা গৈয়া ॥১

বিশ্বামিত্ৰে বুলিলন্ত শুনিয়োক ৰাম ।

এহি তপোবনে মোৰ সিদ্ধাশ্ৰম নাম ॥২

মাৰীচ সুবাহু এহি বনৰ ভিতৰ ।

আছে দুইৰো লগে চৌধ কোটি নিশাচৰ ॥৩

ৰাখিয়া আমাৰ যজ্ঞ তাক মাৰি ৰণে ।

আনিলোঁ তোমাক মই এহিসে কাৰণে ॥৪

ৰাক্ষসক মাৰি দিয়ো আমাক নিৰ্ভয় ।

তোমাৰ প্ৰসাদে হৌক যজ্ঞৰ উদয় ॥৫

শুনি ৰামচন্দ্ৰে বুলিলন্ত এহি হৌক ।

মাৰিবোঁ ৰাক্ষস সুখে যজ্ঞ কৰিয়োক ॥৬

শুনি মুনিৰাজৰ হৰিষ ভৈল মনে ।

ৰামক দেখিলা আসি যত মুনিগণে ॥৭

ফলে মুলে দুয়ো ভাইক কৰাইলা ভোজন ।

পাচে তৃণশয্যাত শুতিলা দুয়ো জন ॥৮

ৰজনী প্ৰভাতে উঠি মুনিগণ যত ।

স্নান সন্ধ্যা তৰ্পণ কৰিয়া সমাপত ॥৯

যজ্ঞৰ সম্ভাৰ মানে একত্ৰ কৰিল ।

শুভক্ষণে মুনিগণ যজ্ঞ আৰম্ভিল ॥১০

ৰামক বুলিলা বিশ্বামিত্ৰ মুনিবৰ ।

স্নান কৰি নিয়মে ধৰিয়ো ধনুশৰ ॥১১

শুনি ৰাম লক্ষ্মণে কৰিলা গৈয়া স্নান ।

দুয়ো ভাই নিয়মে ধৰিলা ধনুৰ্ব্বাণ ॥১২

অনন্তৰে ঋষিৰাজে কৰিয়া সুবেশ ।

মন্ত্ৰে ৰাম লক্ষ্মণৰ বান্ধিলন্ত কেশ ॥১৩

মণিৰত্ন কণ্ঠা দিা দুয়ো ভাইৰো গলে ।

ঋষিক পুছিলা ৰামচন্দ্ৰ কৌতূহলে ॥১৪

কেতিক্ষণে আসিবেক ৰাক্ষস দুৰ্জ্জন ।

ঋষিয়ো বোলন্ত ৰাম শুনিয়া বচন ॥১৫

ৰাত্ৰি দিনে মৌন ব্ৰত দিন ছয় মানে ।

শৰ ধনু ধৰি দুয়ো থাকাঁ সাৱধানে ॥১৬

আসিব ৰাক্ষস ছয় দিন অনন্তৰে ।

দুয়ো ভাই শৰ কৰি মাৰিবা সত্বৰে ॥১৭

শুনি ধনু ধৰি ৰাক্ষসক বাট চাই ।

উজাগৰে ৰৈলা সাৱধানে দুয়ো ভাই ॥১৮

বিশ্বামিত্ৰ মুনি যজ্ঞ কৰিবাক লৈল ।

আচাৰ্য্য ব্ৰাহ্মণ তিনি সহস্ৰেক হৈল ॥১৯

মণ্ডল নিয়মে বেদ মন্ত্ৰ উচ্চাৰিলা ।

সাঙ্গোপাঙ্গে ঈশ্বৰক পূজিবৈ লাগিলা ॥২০

নিৰন্তৰে পূজিলেক ছয় দিনমান ।

অগ্নি থাপিলন্ত কুণ্ড কৰিয়া নিৰ্ম্মাণ ॥২১

দিলন্ত আহুতি আতি কৰে বেদধ্বনি ।

ঘৃতৰ সুৰভী ঘ্ৰাণ উঠি গৈল ছানি ॥২২

অৰণ্যৰ পৰা নিশাচৰ গন্ধ পাইল ।

মাৰীচ সুবাহু যজ্ঞ বিধ্বংসিব আইল ॥২৩

চৌধ কোটি নিশাচৰ আসিল লগত ।

মাৰীচ ৰাক্ষস আইল সবাৰো আগত ॥২৪

পিচত সুবাহু আসি ৰৈল মহাবল ।

আকাশ ব্যাপিল যেন ঘোৰ মেঘদল ॥২৫

যেন ব্ৰজ পৰে ৰাৱ তেজে ভয়ঙ্কৰ ।

দেখি নিৰন্তৰে ঋষি ভয় ভৈলা বৰ ॥২৬

পাচে ৰাম লক্ষ্মণে ঋষিৰ দেখি ডৰ ।

নাহি ভয় বুলি আশ্বাসিলা ৰঘুবৰ ॥২৭

মন্ত্ৰ পঢ়ি ৰামে শৰ যুৰিলা ধনুত ।

দেখিয়া ৰাক্ষস ভয় ভৈল অদভুত ॥২৮

বায়ু বেগে ৰামচন্দ্ৰে প্ৰহাৰন্ত শৰ ।

দাৰুণ সন্ধানে ফুটি মৰে নিশাচৰ ॥২৯

ব্ৰজতো অধিক আতি ৰামৰ সন্ধান ।

একছোটে ৰাক্ষস চলয় যমস্থান ॥৩০

লক্ষ্মণে ধৰিয়া ধনুশৰ প্ৰহাৰন্ত ।

যম যেন খেদি খেদি ৰাক্ষস মাৰন্ত ॥৩১

শাণত শনাইল শৰ যেন খুৰধাৰ ।

কৰন্ত লক্ষ্মণে ৰাক্ষসক বুন্দামাৰ ॥৩২

নিদাৰুণ ছোটে মৰি গৈল যমঘৰ ।

লক্ষ্মণে মাৰিলা আঠ কোটি নিশাচৰ ॥৩৩

ৰামৰ শৰত মৰি গৈল ছয় কোটি ।

দুই ভাই ৰাক্ষসক কৰিলা নিগুটি ॥৩৪

হেন দেখি সুবাহু ৰাক্ষস ভয়ঙ্কৰ ।

লক্ষ্মণক খেদি গৈল যম সমসৰ ॥৩৫

দেখি ভল্লশৰ যুৰি লক্ষ্মণে গুণত ।

সন্ধানে হানিলা সুবাহুৰ হৃদয়ত ॥৩৬

মহা ছোটে ফুটিয়া মৰিল দুৰাচাৰ ।

পৰিল ভূমিত সিটো পৰ্ব্বত আকাৰ ॥৩৭

দেখি মাৰীচৰ আতি ক্ৰোধ বৰ ভৈল ।

ভয়ঙ্কৰ আটাসে ৰামক খেদি গৈল ॥৩৮

হাসি ৰামে পঞ্চ শৰে ভেদি হৃদয়ক ।

বায়ুবাণ হানি উড়ুৱাইলা মাৰীচক ॥৩৯

উৰ্দ্ধমুখ কৰি চাহি আছে মুনিগণে ।

শুকান তৃণক যেন লৈ যান্ত পৱনে ॥৪০

ৰাম শৰে ৰাক্ষসক লৈ যান্ত আকাশে ।

দেখিয়া ত্ৰিদশ দেৱে খলখলি হাসে ॥৪১

মহাবেগে গৈয়া সিতো ছেৰায়া সাগৰ ।

হেট মাথে লঙ্কাত পৰিল নিশাচৰ ॥৪২

ভাঙ্গি গৈল ঘাৰ মূৰ ভৈল চিৰাচিৰ ।

ভৈল অচেতন বহে বোম্বালে ৰুধিৰ ॥৪৩

নপাৱে উশাস তেজ বহে নাকে মুখে ।

নমৰিল কথমপি জীল বৰ দুখে ॥৪৪

বাণ বিষে ক্ষণে ক্ষণে হোৱে শ্ৰুতিহত ।

ৰামময় মাত্ৰ দেখে সকলে জগত ॥৪৫

ৰামে পাইলে বুলি ভয় হোৱে স্বপনত ।

ৰাঘৱৰ শৰে লৈয়া ফুৰে আকাশত ॥৪৬

স্বপনে সচিতে সিটো ৰাম বিনে আন ।

নেদেখয় ৰামত লাগিল যেন ধ্যান ॥৪৭

নযায় নুপুহায় তাৰ ৰামৰ ভয়ত ।

এৰিলে মাৰীচে বিষয়ৰ ভোগ যত ॥৪৮

সেহি ধৰি বিদায় লইয়া ৰাৱণত ।

তপ হেতু চলি গৈয়া ৰহিল বনত ॥৪৯

ৰাম লক্ষ্মণৰ দেখি বিক্ৰম সাক্ষাত ।

পুষ্প বৰিষিলা দেৱে দুইৰো মাথাত ॥৫০

অদ্ভুত মহিমা দেখি ৰাম লক্ষ্মণৰ ।

ভৈলন্ত বিস্ময় মুনিগণ নিৰন্তৰ ॥৫১

দুই ভাইক প্ৰশংসা কৰিলা বহুতৰ ।

ধন্য ৰাম লক্ষ্মণ সাৰ্থক ধনুৰ্দ্ধৰ ॥৫২

ঈষত কটাক্ষে দুয়ো কৰি মহালীলা ।

চৌধ কোটি ৰাক্ষস ক্ষণেকে সংহৰিলা ॥৫৩

কৰ্ম্ম দেখি জানিলোঁহো নুহিকা মানুষ ।

ভৈলা অৱতাৰ হৰি পৰম পুৰুষ ॥৫৪

ৰাক্ষস মাৰিয়া ভাৰ কৰিবা নিৰ্যাণ ।

সাধিবাহা জগতৰ পৰম কল্যাণ ॥৫৫

যাৰ নামে সাঙ্গ হোৱে ধৰ্ম্ম কৰ্ম্ম হত ।

হেন তুমি ভৈলা আসি সহায় যজ্ঞত ॥৫৬

জানিলোঁহো আমাৰ ভাগ্যৰ নাহি সীমা ।

এহি মতে দুহান্তৰো বখানি মহিমা ॥৫৭

মুনিগণে সমে বিশ্বামিত্ৰ মহাঋষি ।

পূৰ্ণা দিয়া যজ্ঞ সাঙ্গ কৰিলা হৰিষি ॥৫৮

অগ্নি বিসৰ্জ্জিয়া পাচে দক্ষিণা কৰিলা ।

ৰাম লক্ষ্মণক সবে আশীৰ্ব্বাদ দিলা ॥৫৯

বিশ্বামিত্ৰ মুনিৰ হৰিষ আতি মন ।

পৰমানে ভোজন কৰাইলা মুনিগণ ॥৬০

দানে মানে সমস্তৰে মন সন্তোষিলা ।

সুবৰ্ণ ৰজত বস্ত্ৰ গায়ে গায়ে দিলা ॥৬১

ভৈলন্ত সন্তুষ্ট মুনিগণ নিৰন্তৰ ।

ৰঙ্গমনে চলি গৈলা আপোনাৰ ঘৰ ॥৬২

ৰামৰ প্ৰসাদে বিশ্বামিত্ৰ মুনিবৰ ।

যজ্ঞ সাঙ্গ কৰি ভৈলা হৰিষ বিস্তৰ ॥৬৩

হাতে লুণ্ডি ঘুণ্ডি আতি দুইহন্তৰ গাৱে ।

আশীৰ্ব্বাদ কৰি বুলিলন্ত বহু ভাৱে ॥৬৪

তুমি নাৰায়ণ দেৱ অনাদি অনন্ত ।

তুমি সে যজ্ঞৰ ফলদাতা ভগৱন্ত ॥৬৫

তুমিসে আপুনি ধৰ্ম্ম কৰ্ম্ম যজ্ঞ যত ।

জানি সমৰ্পিলোঁ যজ্ঞ তযু চৰণত ॥৬৬

তুমিসে কেৱল সত্য বোলোঁ পৰমাৰ্থ ।

তোমাৰ প্ৰসাদে ৰাম ভৈলোঁহো কৃতাৰ্থ ॥৬৭

তোমাত বিনাই আন সবে ব্যৱহাৰ ।

তাকে প্ৰবৰ্ত্তাইবে প্ৰতি ভৈলা অৱতাৰ ॥৬৮

আপুনি আচাৰাঁ ধৰ্ম্ম মনুষ্যৰ নয় ।

তোমাক ঈশ্বৰ বুলি কেহো নজানয় ॥৬৯

যোগবলে ছদ্ম হুয়া আছা মহাশয় ।

ব্যৱহাৰ পালিবাক আমাৰ লাগয় ॥৭০

যজ্ঞ ৰক্ষা কৰি হিত কৰিলা আমাক ।

উচিত প্ৰসাদ আবে কি দিবোঁ তোমাক ॥৭১