পিত্তথলী

পিত্তথলী বা যাক ইংৰাজীত আৰু জনপ্ৰিয়ভাৱে গলব্লাডাৰ বুলি কোৱা হয়, মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ দেহত থকা দেখা যায়। ইয়াক কলেচিষ্ট বুলিও কোৱা হয়। ই এটা সৰু ফোঁপোলা অংগ, য’ত পিত্ত ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰলৈ মুক্ত হোৱাৰ আগতেই জমা কৰি ঘনীভূত কৰা হয়। মানুহৰ ক্ষেত্ৰত নাচপতি আকৃতিৰ পিত্তথলী যকৃতৰ তলত থাকে যদিও প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ মাজত পিত্তথলীৰ গঠন আৰু অৱস্থানৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। ই যকৃতৰ দ্বাৰা উৎপন্ন হোৱা পিত্ত সাধাৰণ যকৃতৰ নলীৰ জৰিয়তে লাভ কৰি জমা কৰি ৰাখে। তাৰ পিছত সাধাৰণ পিত্তনলীৰ যোগেদি পিত্ত ডুঅ’ডেনামলৈ নিৰ্গত হয়, য’ত পিত্তই চৰ্বি হজম কৰাত সহায় কৰে।

পিত্তথলীত দ্ৰৱীভূত হ’ব নোৱৰা পদাৰ্থেৰে গঠিত পিত্তৰ পাথৰো হ’ব পাৰে – সাধাৰণতে কলেষ্টেৰল বা বিলিৰুবিন, হিম’গ্লবিন বিভাজনৰ ফলত। এইবোৰৰ ফলত বিশেষকৈ পেটৰ ওপৰৰ সোঁফালৰ চুকত যথেষ্ট বিষ হ’ব পাৰে আৰু প্ৰায়ে পিত্তথলী আঁতৰাই ইয়াৰ চিকিৎসা কৰা হয় (যাক কলেচিষ্টেক্টমী বুলি কোৱা হয়)। কলেচিষ্টাইটিছ, পিত্তথলীৰ প্ৰদাহ, পিত্তৰ পাথৰৰ প্ৰভাৱ, সংক্ৰমণ, আৰু অটোইম্যুন ৰোগ আদিৰ বহুল কাৰণ আছে।

গঠন

মানুহৰ পিত্তথলী হৈছে যকৃতৰ সোঁফালৰ লতিৰ তলত থকা অগভীৰ নিস্তেজ এটা ফোঁপোলা ধূসৰ-নীলা অংগ। প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ক্ষেত্ৰত পিত্তথলী সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰসাৰিত হ’লে প্ৰায় ৭ৰ পৰা ১০ চেণ্টিমিটাৰ (২.৮ৰ পৰা ৩.৯ ইঞ্চি) দৈৰ্ঘ্য আৰু ৪ চেণ্টিমিটাৰ (১.৬ ইঞ্চি) ব্যাসৰ হয়। পিত্তথলীৰ ধাৰণ ক্ষমতা প্ৰায় ৫০ মিলিলিটাৰ (১.৮ ইম্পেৰিয়েল ফ্লুইড আউন্স)।

পিত্তথলীৰ আকৃতি নাচপতিৰ দৰে, ইয়াৰ ডগা চিষ্টিক নলীত মুকলি হয়। পিত্তথলীক তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়: ফাণ্ডাছ, শৰীৰ আৰু ডিঙি। ফাণ্ডাছ হৈছে ঘূৰণীয়া ভিত্তি, কোণযুক্ত যাতে ই পেটৰ বেৰৰ ফালে মুখ কৰে। শৰীৰটো তলৰ যকৃতৰ পৃষ্ঠত এটা নিস্তেজ হৈ পৰি থাকে। ডিঙিটো ক্ষীণ হৈ পৰে আৰু পিত্ত বৃক্ষৰ অংশ চিষ্টিক নলীৰ সৈতে অবিৰতভাৱে থাকে। পিত্তথলীৰ ফোছা, যাৰ বিপৰীতে পিত্তথলীৰ ফাণ্ডাছ আৰু শৰীৰ পৰি থাকে, যকৃতৰ অংশ IVB আৰু V ৰ সংযোগস্থলৰ তলত পোৱা যায়। চিষ্টিক নলী সাধাৰণ যকৃতৰ নলীৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ সাধাৰণ পিত্ত নলীত পৰিণত হয়। পিত্তথলীৰ ডিঙি আৰু চিষ্টিক নলীৰ সংযোগস্থলত পিত্তথলীৰ বেৰৰ আউট-পাউচিং হৈ "হাৰ্টমেনৰ পাউচ" নামেৰে জনাজাত এটা শ্লেষ্মাৰ ভাঁজ গঠন কৰে।

পিত্তথলীৰ লিম্ফেটিক নিষ্কাশনে চিষ্টিক ন’ড অনুসৰণ কৰে, যিটো চিষ্টিক নলী আৰু সাধাৰণ যকৃতৰ নলীৰ মাজত অৱস্থিত। অংগটোৰ তলৰ অংশৰ পৰা লিম্ফেটিক নিম্ন যকৃতৰ লিম্ফ ন’ডলৈ নিষ্কাশন হয়। অৱশেষত সকলো লিম্ফ চিলিয়াক লিম্ফ ন’ডলৈ নিষ্কাশন হয়।

মাইক্ৰ’এনাটমী

]]
পিত্তথলীৰ বেৰখন কেইবাটাও তৰপেৰে গঠিত। পিত্তথলীৰ বেৰৰ ভিতৰৰ পৃষ্ঠভাগ অন্ত্ৰৰ শোষক কোষৰ সৈতে একেধৰণৰ মাইক্ৰ'ভিলিৰ ব্ৰাছ সীমাৰেখাৰ সৈতে স্তম্ভৰ দৰে কোষৰ একক স্তৰেৰে আবৃত। এপিথেলিয়ামৰ তলত এটা অন্তৰ্নিহিত লেমিনা প্ৰপ্ৰিয়া, এটা পেশীৰ স্তৰ, এটা বাহিৰৰ পেৰিমাস্কুলাৰ স্তৰ আৰু চেৰ’ছা থাকে। অন্ত্ৰৰ অন্য ঠাইৰ দৰে পিত্তথলীত মাস্কুলাৰিছ শ্লেষ্মা নাথাকে আৰু পেশীৰ আঁহবোৰ সুকীয়া স্তৰত সজোৱা নহয়।

পিত্তথলীৰ বেৰৰ ভিতৰৰ অংশ শ্লেষ্মা স্তম্ভৰ দৰে কোষৰ একক স্তৰৰ আৱৰণেৰে গঠিত, কোষবোৰত মাইক্ৰ'ভিলি নামৰ সৰু সৰু চুলিৰ দৰে সংলগ্নতা থাকে। ই সংযোগী কলাৰ এটা পাতল তৰপ, লেমিনা প্ৰ’প্ৰিয়াত বহি থাকে। পেশীৰ স্তৰটো সংযোগী আৰু চৰ্বিৰ কলাৰ এটা স্তৰেৰে আগুৰি থাকে।

পিত্তথলীৰ ফাণ্ডাছৰ বাহিৰৰ স্তৰ আৰু যকৃতৰ সংস্পৰ্শত নথকা পৃষ্ঠভাগ ডাঠ চেৰ’জাৰ দ্বাৰা আবৃত হয়, যিটো পেৰিটনিয়ামৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে। চেৰ’ছাত ৰক্তবাহী নলী আৰু লিম্ফেটিক থাকে।

যকৃতৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পিত্তথলীৰ অৱস্থানও ভিন্ন হ’ব পাৰে, নথিভুক্ত ভিন্নতাসমূহ হ’ল, যকৃতৰ ভিতৰত, ওপৰত, বাওঁফালে, পিছফালে আৰু যকৃতৰ পৰা বিচ্ছিন্ন বা ওলমি থকা পিত্তথলী। এনে ভিন্নতা অতি বিৰল: ১৮৮৬ চনৰ পৰা ১৯৯৮ চনলৈকে বৈজ্ঞানিক লিখিত সমলত বাওঁফালে থকা যকৃতৰ মাত্ৰ ১১০ টা বা বছৰি এটাতকৈ কম ৰোগীৰ ৰিপৰ্ট পোৱা গৈছিল।

শাৰীৰিক তাৰতম্য হ’ব পাৰে, যাক ফ্ৰিজিয়ান কেপ বুলি জনা যায়, যিটো ফাণ্ডাছৰ এটা নিৰাপদ ভাঁজ, যাৰ নাম ফ্ৰিজিয়ান কেপৰ সৈতে ইয়াৰ সাদৃশ্যৰ বাবে দিয়া হৈছে।

বিকাশ

ভ্ৰূণৰ আন্ত্ৰিক নলীৰ এণ্ড’ডাৰ্মাল আউটপাউচিঙৰ পৰা পিত্তথলীৰ বিকাশ হয়।

কাৰ্য

পিত্তথলীৰ মূল কাম হ’ল খাদ্যত থকা চৰ্বি হজমৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পিত্ত জমা কৰি ঘনীভূত কৰা। যকৃতৰ দ্বাৰা উৎপন্ন হোৱা পিত্ত সৰু সৰু নাড়ীৰ মাজেৰে ডাঙৰ যকৃতৰ নলীলৈ আৰু শেষত চিষ্টিক নলীৰ মাজেৰে (পিত্তগছৰ কিছু অংশ) পিত্তথলীলৈ বৈ যায়, য’ত ই জমা হয়। যিকোনো সময়তে পিত্তথলীৰ ভিতৰত ৩০ৰ পৰা ৬০ মিলিলিটাৰ (১.০ৰ পৰা ২.০ ইউ এছ ফ্ল'জ) পিত্ত জমা হয়। ইয়াৰ ফলত ছডিয়াম আৰু ক্লৰাইড আয়নৰ সক্ৰিয় পৰিবহণৰ দ্বাৰা পিত্তথলীৰ এপিথেলিয়ামৰ ওপৰেৰে, যিয়ে এটা অস্মোটিক চাপৰ সৃষ্টি কৰে যিয়ে পানী আৰু অন্যান্য ইলেক্ট্ৰ’লাইটসমূহো পুনৰ শোষণ কৰে।

পিত্তথলীৰ এটা কাৰ্য কাৰ্চিনোজেনেছিছৰ পৰা সুৰক্ষা যেন লাগে যিটো পিত্তথলী আঁতৰাই পেলালে (কলেচিষ্টেক্টমী) পৰৱৰ্তী কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে বুলি কৰা পৰ্যবেক্ষণে ইংগিত দিয়ে। উদাহৰণস্বৰূপে, আঠাইশটা অধ্যয়নৰ পদ্ধতিগত পৰ্যালোচনা আৰু মেটা বিশ্লেষণে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে কলেচিষ্টেক্টমীয়ে সোঁফালৰ কলন কেন্সাৰৰ আশংকাৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পেলায়। শেহতীয়াকৈ কৰা আন এটা অধ্যয়নত কলেচিষ্টেক্টমীৰ পিছত কেইবাটাও ভিন্ন ধৰণৰ কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পোৱাকে ধৰি মুঠ কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।

ক্লিনিকেল তাৎপৰ্য

পিত্ত পাথৰ

সাধাৰণতে কলেষ্টেৰল বা বিলিৰুবিনৰ সৈতে সম্পৃক্ত হৈ পিত্তৰ পাথৰ সৃষ্টি হয়। বেছিভাগ পিত্তৰ পাথৰে লক্ষণৰ সৃষ্টি নকৰে, পাথৰ হয় পিত্তথলীত থাকে নহয় পিত্ততন্ত্ৰৰ কাষেৰে পাৰ হৈ যায়।

পিত্তথলী আঁতৰোৱা

কলেচিষ্টেক্টমী হৈছে পিত্তথলী আঁতৰোৱা পদ্ধতি। পুনৰাবৃত্তিমূলক পিত্তপাথৰৰ বাবে ইয়াক আঁতৰাই পেলাব পাৰি আৰু ইয়াক ঐচ্ছিক পদ্ধতি বুলি গণ্য কৰা হয়। কলেচিষ্টেক্টমী এটা মুকলি পদ্ধতি হ’ব পাৰে, বা লেপাৰ’স্কপিক পদ্ধতি হ’ব পাৰে। অস্ত্ৰোপচাৰত পিত্তথলী ডিঙিৰ পৰা ফাণ্ডাছলৈ আঁতৰাই পেলোৱা হয়, আৰু সেয়েহে পিত্ত যকৃতৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ পিত্তবৃক্ষলৈ ওলাই যাব। এই পদ্ধতিৰ পিছত প্ৰায় ৩০ শতাংশ ৰোগীয়ে কিছু পৰিমাণে বদহজমৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে যদিও গুৰুতৰ জটিলতা বহুত বিৰল।

জটিলতা

পিত্তৰ আঘাত (পিত্তনলীৰ আঘাত) হৈছে পিত্তনলীৰ আঘাতজনক ক্ষতি। ই সাধাৰণতে কলেচিষ্টেক্টমীৰ এটা ইয়াট্ৰ’জেনিক জটিলতা — অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা পিত্তথলী আঁতৰোৱা, কিন্তু অন্য অস্ত্ৰোপচাৰ বা ডাঙৰ আঘাতৰ ফলতো হ’ব পাৰে। মুকলি কলেচিষ্টেক্টমীতকৈ লেপাৰ’স্কপিক কলেচিষ্টেক্টমীৰ সময়ত পিত্তৰ আঘাতৰ আশংকা বেছি। পিত্তৰ আঘাতৰ ফলত কেইবাটাও জটিলতা আহিব পাৰে আৰু সময়মতে ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু সঠিকভাৱে পৰিচালনা নকৰিলে মৃত্যুও হ’ব পাৰে। আদৰ্শগতভাৱে পিত্তৰ আঘাত এণ্ড’স্কপি, ৰেডিঅ’লজি আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সুবিধা আৰু বিশেষজ্ঞতা থকা কেন্দ্ৰত পৰিচালনা কৰিব লাগে।

বাইলোমা হ’ল পেটৰ গহ্বৰৰ ভিতৰত পিত্ত সংগ্ৰহ। উদাহৰণস্বৰূপে পিত্তথলী আঁতৰোৱাৰ বাবে অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত (লেপাৰ’স্কপিক কলেচিষ্টেক্টমী) পিত্ত লিক হ’লে ইয়াৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ০.৩–২% হয়। আন কাৰণ হ'ল পিত্তৰ অস্ত্ৰোপচাৰ, যকৃতৰ বায়’প্সি, পেটৰ আঘাত আৰু খুব কমেইহে স্বতঃস্ফূৰ্ত ছিদ্ৰ হোৱা।

কৰ্কট

পিত্তথলীৰ কৰ্কট ৰোগ অস্বাভাৱিক আৰু বেছিভাগেই পিছৰ জীৱনত দেখা দিয়ে। যেতিয়া কেন্সাৰ হয়, তেতিয়া ই বেছিভাগেই পিত্তথলীৰ পৃষ্ঠত থকা গ্ৰন্থিৰ (এডিনোকাৰ্চিনোমা) হয়। আৰু ইয়াৰ আকাৰ ডাঙৰ (>১ চে.মি.) হ’লেহে কেন্সাৰৰ সৈতে জড়িত।), প্ৰায়ে কোনো লক্ষণৰ সৃষ্টি নকৰে আৰু সেয়েহে প্ৰায়ে এইদৰে ধৰা পৰে।

অন্য জীৱ-জন্তু

বেছিভাগ মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ পিত্তথলী থাকে যদিও পিত্তনলীৰ আকৃতি আৰু ব্যৱস্থা যথেষ্ট বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে বহু প্ৰজাতিত মানুহৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা একক সাধাৰণ পিত্তনলীৰ পৰিৱৰ্তে অন্ত্ৰলৈ যোৱা কেইবাটাও পৃথক নলী থাকে। কেইবাটাও প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী (ঘোঁৰা, হৰিণ, ৰোডেন্ট আৰু লেমিনোইডকে ধৰি), কেইবাটাও প্ৰজাতিৰ চৰাই (যেনে পাৰ চৰাই আৰু কিছুমান চিটাচিন প্ৰজাতি), লেম্প্ৰে আৰু সকলো অকৃমিৰ পিত্তথলী নাথাকে।

ভালুকৰ কেইবাবিধো প্ৰজাতিৰ পিত্ত চীনৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়; পিত্ত থকা ভালুকৰ পিত্ত নিষ্কাশন কৰাৰ সময়ত বন্দী অৱস্থাত জীয়াই ৰখা হয়, যি ব্যৱস্থাত পশুৰ প্ৰতি নিষ্ঠুৰতাৰ বৈশিষ্ট্য আছে।

ইতিহাস

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০০ চনৰ পৰা পোৱা বেবিলনীয় আৰ্হিত আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ পৰা পোৱা প্ৰাচীন ইট্ৰুস্কান আৰ্হিত পিত্তথলী আৰু পিত্ত বৃক্ষৰ চিত্ৰ পোৱা যায়, য’ত ঈশ্বৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত আৰ্হি থকা দেখা যায়। কিছুমান ইতিহাসবিদৰ মতে মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ মৃত্যু কলেচিষ্টাইটিছৰ তীব্ৰ পৰিঘটনাৰ সৈতে জড়িত হ'ব পাৰে। ১৫০৬ চনত এন্থনিয়াছ বেনেভিনিয়াছে প্ৰথমে লক্ষণ আৰু পিত্তৰ পাথৰৰ উপস্থিতিৰ মাজত সম্পৰ্ক আঁকিছিল।

১৬৭৬ চনত চিকিৎসক জ’নিচিয়াছে প্ৰথম অস্ত্ৰোপচাৰৰ দ্বাৰা পিত্তৰ পাথৰ আঁতৰাই পেলায় আৰু তেওঁ স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে হোৱা পিত্তৰ ফিষ্টুলাৰ পৰা পাথৰ আঁতৰাই পেলায়।

তথ্যসূত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:ৰোগ
শ্ৰেণী:শৰীৰতত্ত্ব