ৰামৰ হৰধনু ভঙ্গ

৩৯ অধ্যায়

ৰামৰ হৰধনু ভঙ্গ

দুলৰি ।

অনন্তৰে মহা,           ঋষি বিশ্বামিত্ৰ,

ৰাম লক্ষ্মণক লই ।

সহৰিষ মনে,           মধুৰ গমনে,

মিথিলা পাইলন্ত গই ॥১

ঋষিৰ পাচত,           হৰিষে মনত,

চলন্ত ৰাম লক্ষ্মণ ।

যেন শিশু সিংহ,          দেখিতে বিড়িঙ্গ,

গজৰ যেন গমন ॥২

মৃদু সুকোমল,           চৰণ যুগল,

চলাৱন্ত লয়লাসে ।

দিশ পাশ আতি,           কৰি প্ৰজ্বলিত,

ৰামৰ দেহা প্ৰকাশে ॥৩

পৰম মধুৰ,           লাৱণ্য প্ৰচুৰ,

সাক্ষাত যেন মদন ।

মহা মনোহৰ,          মূৰুতি সুন্দৰ,

দেখি চাৱে সৰ্ব্বজন ॥৪

ঈষত হসিত,           বৰিষে অমৃত,

দেখান্তা লোকৰ গাৱে ।

জুৰায় মন প্ৰাণ,           ন ভাসে নয়ন,

যেতেক ৰামৰ চাৱে ॥৫

লগত উভতি,           চলে সৰ্ব্বজন,

প্ৰশংসিয়া বহুভাৱে ।

ইতো পুৰুষক,          তুলিলে কোনে নো,

সুবৰ্ণ কুক্ষীয়া মাৱে ॥৬

যিটো ভাগ্যৱতী,           পাইলা আঙ্ক পুত্ৰ,

তাইৰ বিধি সুপ্ৰসন্ন ।

সি জনীৰ সম,           পুণ্য জানো আৰ,

নতো কৰে একো জন ॥৭

ৰামৰ সমান,           পুৰুষ উত্তম,

ই তিনি লোকত নাই ।

ত্ৰৈলোক্যৰ ৰূপ,           ইহান শৰীৰে,

থৈলা বিধি এক ঠাই ॥৮

সীতাৰ সদৃশ,           এহেন্তেসে বৰ,

বিধি নিৰ্মিলন্ত জানি ।

স্বয়ম্বৰ সম-           য়ত মিথিলাত,

দৈবে মিলাইলন্ত আনি ॥৯

জনক নৃপতি,           কি কাৰ্য্য কৰিলা,

অঙ্গীকাৰ বিপৰীত ।

কঠিন ধনুত,           কোমল শৰীৰে,

ন পাৰিবে গুণ দিত ॥১০

ইহেন বৰত,           আপোন ইচ্ছায়ে,

সীতাক দিবে ন পাইল ।

যেন কোন জনে,           হাতৰ অমৃত,

আপুনি ঠেলি পেলাইল ॥১১

যেন নৱনিধি,           পায়া হেৰুৱাৱে,

দৰিদ্ৰ আপোন দোষে ।

ৰামক দেখিয়া,           যত নৰ নাৰী,

এহি মতে সবে ঘোষে ॥১২

মুনিৰ পিচত,           পৰম হৰিষে,

চলন্ত ৰাম লক্ষ্মণ ।

বিশ্বামিত্ৰ মুনি,           স্বয়ম্বৰ শালা,

পাইল গৈয়া কতক্ষণ ॥১৩

জনক নৃপতি,           দেখি সচকিতি,

উঠিলন্ত চালি গাৱে ।

আপুনি আসন,           পাৰিয়া দিলন্ত,

বুলি আতি মৃদু ভাৱে ॥১৪

পাচে জানুশিৰে,           পৰশি সাদৰে,

কৰিলন্ত নমস্কাৰ ।

সঅৰ্ঘে ঋষিক,           কৰিলন্ত পূজা,

হৰিষৰ নাই পাৰ ॥১৫

সুখে আসনত,           বসিয়া আছন্ত,

বিশ্বামিত্ৰ মুনিবৰ ॥১৬

দক্ষিণত ৰাম,           ৰামত লক্ষ্মণ,

আৰো শিষ্য নিৰন্তৰ ।

গৌতমৰ পুত্ৰ,           নামে শতানন্দ,

পুৰোহিত জনকৰ ॥১৭

ৰাম লক্ষ্মণক,           দেখি শতানন্দ,

পুছিলা বিশ্বামিত্ৰত ।

কাহাৰ কুমাৰ,           ৰূপে মনোহৰ,

দেখি নতো হেন মত ॥১৮

শতানন্দ আগে,           ঋষি বিশ্বামিত্ৰে,

কহিলা কথা সকল ।

দশৰথ মহা,           ৰাজাৰ তনয়,

ৰাম এন্তে মহাবল ॥১৯

ৰামৰ কনিষ্ঠ,           এহেন্তে লক্ষ্মণ,

পৰম গুণে যুকুত ।

চৰণে পৰশি,           মাতৃক তোমাৰ,

কৰিলা ৰামে মুকুত ॥২০

ৰামৰ চৰণ,           প্ৰসাদে অহল্যা,

ঘোৰ শাপ নিস্তৰিলা ।

গৌতম আসিয়া,           ৰামক প্ৰশংসি,

অহল্যাক সম্বৰিলা ॥২১

শুনি শতানন্দে,           গৈলন্ত হৰিষ,

পাইলন্ত মাতৃ নিস্তাৰ ।

ৰামক প্ৰশংসি,           ঋষিক বোলন্ত,

প্ৰসাদ ইটো তোমাৰ ॥২২

নোহন্ত মানুষ,           পৰম পুৰুষ,

জানিলোঁ ৰাম নিশ্চয় ।

জগত নিস্তাৰ,           হেতু অৱতাৰ,

ভৈলা এন্তে মহাশয় ॥২৩

যিতো পদধূলি,           সদা আৰাধন্ত,

ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণে ।

যাক আশা কৰি,           সৰ্ব্ব পুৰুষাৰ্থ,

এৰে মহা মহাজনে ॥২৪

হেনয় পৰম,           দুৰ্ল্লভ ধূলাক,

পাইলা মাতৃ মোৰ লাগ ।

জানি লোক তৰা,           কোটি জনমৰ,

আছে তান মহাভাগ ॥২৫

আমিয়ো চক্ষুৰে,           দেখিলো ৰামক,

কত বা পুণ্যৰ ফলে ।

এহি বুলি শতা-           নন্দে ৰাঘৱক,

অৰ্চ্চিলন্ত কৌতুহলে ॥২৬

যত যত মহা,           মহাৰাজগণ,

আছয় বসি সভাত ।

ৰামক দেখিয়া,           সমস্তে ৰাজাৰ,

মুখত হৰিল মাত ॥২৭

ৰাঘৱৰ মহা,           তেজে ধৰষিল,

ভৈলন্ত আতি সঙ্কুচিত ।

প্ৰমত্ত সিংহক,           দেখি মৃগগণ,

হোৱে যেন ভয়ে ভীত ॥২৮

স্বয়ম্বৰ সম-           জ্যাত যত যত,

আছে নৰ নাৰীচয় ।

ৰামৰ অদ্ভুত,           ৰূপক দেখিয়া,

ভৈগৈলা মহা বিস্ময় ॥২৯

যাৰ যেহি অঙ্গে,           ৰামৰ ৰূপত,

পৰি গৈল দৃষ্টিপাত ।

পুনৰপি আৰ,           পালটি নাসয়,

বহিল তম্ভি তথাত ॥৩০

ৰামক দেখিতে,           নখণ্ডে তৃপিতি,

লাগি গৈল যেন ধ্যান ।

অমৃতক যেন,           পিৱন্তে পিৱন্তে,

জুৰায় তনু মন প্ৰাণ ॥৩১

জনক নন্দিনী,           দেখিলা ৰামক,

ৰূপ আতি বিপৰীত ।

ৰামৰ ৰূপত,           নিমজিল মন,

ভৈগৈল দেবী মোহিত ॥৩২

মনত বোলন্ত,           কোল লো বিধিয়ে,

স্ৰজিলা ৰূপ ৰামৰ ।

কোটি এক কাম,           দেৱো জানো আন,

নুহিবেক সমসৰ ॥৩৩

এহেন্তেসে মোৰ,           হৈবে নিজপতি,

কৰিলোঁ মনে নিশ্চয় ।

ইহান আগত,           দেখোঁ যেন মৰা,

আছে যত ৰাজাচয় ॥ ৩৪

ৰামত বিনাই,           আন পুৰুষক,

নবৰিবোঁ কদাচিত ।

কিবা কাজে মোৰ,           পিতৃ কৰিলন্ত,

অঙ্গীকৰ বিপৰীত ॥৩৫

তথাপি আনক,           নভজিবোঁ যদি,

ধনুত গুণ লগাৱে ।

পিতৃত বচন,           ছন্ন কৰি মই,

ভজিবোঁ ৰামৰ পাৱে ॥৩৬

ৰামৰ নখৰ,           সমান নাহিকে,

ইতিনি লোকৰ মাজে ।

ইহাঁঙ্ক এৰিয়া,           আন পুৰুষক,

ভজিবোঁ কমন কাজে ॥৩৭

মোহোৰ কৰ্ম্মৰ,           ফলে জানো আনি,

ৰামক মিলাইলা বিধি ।

অকস্মাত্ যেন,           দৰিদ্ৰৰ হাতে,

উপগত নৱ নিধি ॥৩৮

ৰামক এৰিয়া,           কোন অভাগিনী,

আনক ভজিবে যায় ।

হাতৰ অমৃত,           এৰি কোন জনী,

মৰিবেক বিষ খাই ॥৩৯

এহি মতে সীতা,           দেৱী কৰিলন্ত,

ৰামৰ চৰণ সাৰ ।

তেজি আন কাম,           বোলা ৰাম ৰাম,

যত লোক সমজ্যাৰ ॥৪০

৪০ অধ্যায়

পদ।