লক্ষণৰ ক্ৰোধ আৰু ৰামৰ প্ৰবোধ

১০ অধ্যায়

লক্ষ্মণৰ ক্ৰোধ আৰু ৰামৰ প্ৰবোধ

শুনিয়া লক্ষ্মণে হেন বুলিলন্ত বাণী ।

উত্তম বুলিলা মাৱ জগত গোসাঁনী ॥১

স্ত্ৰীজিত বৃদ্ধ বাপ কপট চৰিত ।

তান বোলে বন যাইবা কিনো বিপৰীত ॥২

কৈকেয়ী পাপিষ্ঠী নৃপতিত ৰাজ্য মাগে ।

বৈৰিনীৰ বোলত মৰিতে কেন লাগে ॥৩

হেন বুলি ক্ৰোধিলন্ত লক্ষ্মণ প্ৰচণ্ড ।

বুঢ়াৰে আগতে কাটি কৰোঁ খণ্ড খণ্ড ॥৪

ভৰতক সাৰাইল তোমাক পৰিহৰি ।

নিৰ্ম্মল কৰিবো আজি অযোধ্যা নগৰী ॥৫

সমদলে সাজি আসন্তোক মহীপাল ।

লক্ষ্মণৰ হাতত সবাৰো হৈব কাল ॥৬

অশ্বদল গজদল নৰদল ছেদি ।

আজি মই শোণিতে বোৱাইবোঁ একনদী ॥৭

মাতুলে সহিতে যদি সাজিয়া আসয় ।

লক্ষক ভৰতো মোৰ লাহাৰি নসয় ॥৮

দেবগণ সমে ভৰতত অনুবলে ।

ইন্দ্ৰ দেৱো ধাৱ যদি কৰে সমদলে ॥৯

তাহাঙ্কো জিনিবোঁ আজি সমৰৰ মাজ ।

মই আজি তোমাক কৰিবোঁ যুবৰাজ ॥১০

ভৰতৰ পক্ষ যক্ষ ৰাক্ষস অসুৰ ।

ৰণমাজে সবাৰে কৰিবোঁ দৰ্পচূৰ ॥১১

নন্দী মহাকলক জিনিবোঁ গণপতি ।

কাৰ্ত্তিকক জিনিবোঁ দেৱৰ সেনাপতি ॥১২

তোমাৰ চৰণ ভালে কৰিবোহোঁ সেৱ ।

ৰণে সমসৰ মোৰ নুহিকয় কেৱ ॥১৩

কাম বশ বাপৰ বচন পৰিহৰি ।

ৰাজ্য ভাৰ লৈয়ো ঝাণ্টে অযোধ্যানগৰী ॥১৪

হেন শুনি কৌশল্যায়ো বুলিলা বচন ।

হিত উপদেশ বোলে সুমিত্ৰা নন্দন ॥১৫

অনুদিলে লখাই ভকতি তোত কৰে ।

তোমাৰ অনিষ্ট দেখি অনুশোচ কৰে ॥১৬

আন বোল কৰিয়োক জীৱন উপাই ।

আমাৰ বচন ভালে কৰিতে যুৱাই ॥১৭

মাৱত ভকতি আবে কৰি নিতে নিত ।

সিকাৰণে কাশ্যপৰ কৈলাসত থিত ॥১৮

মোৰ জীৱনক যেবে আছে অভিপ্ৰায় ।

বাপৰ বচনে বনে যাইতে নুযুৱাই ॥১৯

সাপত্ন্য ভাতৃক জিনি মাতৃৰ বচনে ।

ইন্দ্ৰে কাঢ়ি লৈলা অম্ৰাৱতী ৰঙ্গমনে ॥২০

হেন বুলি থাকিলা কৌশল ৰাজীঝৰ ।

হাত যোৰে ৰামচন্দ্ৰ আগে ভৈল থিৰ ॥২১

অনুজ্ঞা দিয়োক মাৱ চৰণত ধৰোঁ ।

বাপৰ আদেশ মই কেনে পৰিহৰোঁ ॥২২

বিনয়ে কাতৰ কৰোঁ কুখিধৰ মাৱ ।

আজ্ঞা দিয়ো চলোঁবনে তেজি নিজ ঠাই ॥২৩

কৈকেয়ীৰ বোলে বন আদেশিলা ৰাই ।

সমত দিয়োক বাধিবাক নুযুৱাই ॥২৪

যামদগ্নি ৰামে যত বুলিলন্ত গৰ্ব্ব ।

মোৰ বাহুবলে তাক হৰিলেক সৰ্ব্ব ॥২৫

আমি হেন মহা বীৰ পিতৃক ভকত ।

আজ্ঞা ভৈল ত্ৰিভুবন জিনিবে শকত ॥২৬

সত্য পাশে কৈকেয়ী ৰাজাক বন্দী কৈলা ।

পলৱৰ চাবত দিগ্গজ বন্দী ভৈলা ॥২৭

অনুমতি দিয়োক বাধিতে নুযুৱাই ।

এহিসে কৰিতে আদেশিলা মহাৰাই ॥২৮

মোৰ বিধি লিখিতক বাধিতে নোৱাৰি ।

ৰাজ্য শ্ৰী এৰিলোহোঁ আপোন ওৱাৰি ॥২৯

মোৰ শোকে দগধ বাপক ভালে চাহাঁ ।

তাহাক নিষ্ঠুৰ বোলাঁ মোৰ মাথা খাবাঁ ॥৩০

পৰশু ৰামক কোপে বাপে আদেশিল ।

কাটিয়া মাৱৰ মাথা পিতৃ আগে দিল ॥৩১

গণ্ডু নামে ঋষি পিতৃ আজ্ঞাক ধৰিল ।

অদভুত কৰ্ম্ম তেবে গোবধ কৰিল ॥৩২

স্বৰূপ বুলিলি বাপ লখাই মহাবীৰ ।

তোহোৰ আগত কোনে হৈবে পাৰে থিৰ ॥৩৩

অসাৰ জীৱন ৰাজ্য দিন কতিপয় ।

তাকে লাগি চিন্তিবোহোঁ গোত্ৰৰ প্ৰলয় ॥৩৪

ভালে জানোঁ লখাই তোৰ আমাত ভকতি ।

মোৰ অৰ্থে প্ৰাণ দিতে আছয় শকতি ॥৩৫

শুন শুন বোলোহোঁ লক্ষ্মণ বিদ্যমান ।

পিতৃশোকে মৰোঁ হৃদয়ত দেস হান ॥৩৬

তই জান কৈকেয়ীৰ নিকৰুণ কায়া ।

ভৰতত অতিষেক মোত বৰ দায়া ॥৩৭

মোৰ দৈবে চিত পৰিৱৰ্ত্ত ভৈল তান ।

অন্যথা নুহিকে বাপ সত্যে সত্যে জান ॥৩৮

ৰাজবংশে উতপতি স্বভাৱে কল্যাণী ।

দৈব বশে তান চিত হৈল হেন জানি ॥৩৯

মোৰ কৰ্ম্মে অভিষেকে মিলিল বিঘাত ।

মন পৰিতাপ পৰিহৰিয়ো ইহাত ॥৪০

সুখ দুখ দুই ভুঞ্জিলেহে যাই ক্ষয় ।

তুলা ধৰিয়াছে বিধি ভাগ্যেসে মিলয় ॥৪১

দৈবে সমে যুজে কোলে কহতো কাহিনী ।

কৈকেয়ীক দোষ কেন দিয়স নজানি ॥৪২

হেন শুনি ক্ৰোধিলন্ত লক্ষ্মণ প্ৰধান ।

খাণ্ডাক ঝঙ্কাৰি কম্পে তৰতৰি মান ॥৪৩

তাৰা যেন ৰকত নয়ন দুই ফুৰে ।

অবিৰল ধাৰে যেন মেঘজল ঝুৰে ॥৪৪

আকাশ নিৰ্ম্মল যেন খাণ্ডা তুলি লৈলা ।

কৈকেয়ীক ধাৱে যমদূত সাজ ভৈলা ॥৪৫

ভ্ৰুকুটি কুটিল আখি ভৈগৈল বদন ।

ৰামক বুলিলা মহা কোপ কৰি মন ॥৪৬

ক্ষত্ৰ কুলে উপজিলা ভৈলা বুদ্ধিনাশ ।

প্ৰিয় বাক্য বুলিয়া বৈৰক দিলা আশ ॥৪৭

পৌৰুষ এৰিয়া দৈব কৰিলাহা সাৰ ।

নপুংসক বৃত্তি সব ভৈগৈল তোমাৰ ॥৪৮

ভৈল দৈৱ তোমাৰ কুঞ্জৰ ময়মত্ত ।

পৌৰুষ অঙ্কুশে আজি কৰোঁ পৰিৱৰ্ত্ত ॥৪৯

তুমি ৰাজা হৈবাক যাহাৰ নাহি মন ।

মাৰিয়া পঠাইবোঁ তাক যমৰ কৰণ ॥৫০

ৰাজ ধৰ্ম্ম এৰি হৈবা তাপসৰ বেশ ।

কেমন মুগুধে হেন দিল উপদেশ ॥৫১

কিনো পাপ কৰিলোঁ বচন নুশুনাহা ।

মাৱৰ সতিনী বোলে মৰিবাক যাহা ॥৫২

কিসক তোমাৰ ভৈল হেন বুদ্ধি মোস ।

সকলো লোকক কৰাইলাহা অসন্তোষ ॥৫৩

লোকৰ বিদ্বেষ কৰিবাক নুযুৱাই ।

ৰাজ্য ধৰ্ম্ম ধৰি দৃঢ় কৰিয়োক কায় ॥৫৪

দাব সুহায়ন মোৰ নোহে চন্দ্ৰহাস ।

টোন হাত সুহায়ন নোহে বনবাস ॥৫৫

শৰীৰ শোভন মোৰ নোহে দুই বাহু ।

জিনিবোঁহো শত্ৰুক চন্দ্ৰক যেন ৰাহু ॥৫৬

খৰতৰ লক্ষ্মণক ত্ৰিভুবনে জানি ।

বীৰগণে তাত তযু পাচত বখানি ॥৫৭

কদলী বনক যেন গুৰিত ছেদিবোঁ ।

বিপক্ষক মাৰি যম সদন পূৰিবোঁ ॥৫৮

কৈকেয়ীক নৃপতিক কোপ কৰি মনে ।

মেলানি দিয়োক বুলি ধৰিলা চৰণে ॥৫৯

সত্যে সত্যে পালিবোহোঁ তোমাৰ আদেশ ।

আজ্ঞা দিয়ো পৰিৱত্ত কৰিবোঁ নিশেষ ॥৬০

সকল ৰাজ্যৰ লোক ভৈলোহোঁ অসাৰ ।

বাপকৰ গোসাঁনীক কৰিলেক সাৰ ॥৬১

আজ্ঞা দিয়ো প্ৰভু মোক বোলোঁ বাৰেবাৰ ।

বুঢ়াৰে আগতে কাটি কৰিবোঁ দোহাৰ ॥৬২

বাপক কৰন্ত কোপ লখাই মহাবীৰ ।

নিৰন্তৰে কম্পে আতি সকল শৰীৰ ॥৬৩

ক্ৰোধ দেখি ৰামে লক্ষ্মণৰ হাতে ধৰি ।

বিনয় বচন জনে চিত্ত শান্ত কৰি ॥৬৪

ভালে জানোঁ লখাই মোত ভকতি কৰস ।

ব্যসনে মগন ভৈলোঁ তাৰিতে পাৰস ॥৬৫

যদি স্নেহ আছে কৰাঁ আমাৰ সন্মত ।

পৰিহৰ বাপ ইটো ক্ৰোধ ভাৰ যত ॥৬৬

যদি প্ৰিয় হৱ মোৰ বাক্য কৰ হিত ।

বাপৰ চৰণ সেৱা কৰ নিতে নিত ॥৬৭

মই বন গৈলে পালাঁ মাতৃক সকলে ।

ৰাজ্য ভাৰ বহিবে ভৰত অনুবলে ॥৬৮

শুনি লক্ষ্মণৰ কোপ উপশাম ভৈল ।

হস্তীমদ যেহেন হস্তীতে অন্ত গৈল ॥৬৯

যেহেন সৰ্পৰ বিষ শিখাগ্ৰক গৈল ।

নমাই আনি গাৰুড়ি নিষ্প্ৰভ কৰি থৈল ॥৭০

একো পক্ষে ৰাঘৱৰ চিত্ত নলৰিল ।

হাত যোৰে লখাই গৈয়া চৰণে পৰিল ॥৭১

শুনিয়োক দদাদেৱ কৃপাময় মতি ।

ৰাজ্য ভোগ শতেক তোমাৰ পাৱে গতি ॥৭২

দুখৰ সহায় হৈবোঁ যোগাইবোহোঁ ফল ।

সেৱা কৰি থাকিবোহোঁ চৰণ যুগল ॥৭৩

তোমাৰ সঙ্গতি হৈবোঁ মোৰ এহি সাৰ ।

বনবাসে পৰিচৰ্য্যা কৰিবোঁ তোমাৰ ॥৭৪

ৰাঘৱে বোলন্ত শুন সুমিত্ৰা নন্দন ।

বন্ধু জন এৰি তুমি নজাইবাহাঁ বন ॥৭৫

কৌশল্যা মাৱৰ শোক হৈব অনুপাম ।

তোৰ দৰশনে কিছু হৈব উপশাম ॥৭৬

একুটীৰ পুত্ৰ মই বনবাসে যাইবোঁ ।

সি কাৰণে মাৱ মোৰ বৰ দুখ পাইব ॥৭৭

আশ্বাসিবি ইহাঙ্ক সুমিত্ৰা আৰ তই ।

কেন বনে যাইবে তই লক্ষ্মণ ভৈয়াই ॥৭৮

বনবাসে গৈলে বৰ নিকাৰ পাইব ।

চৌধ বৰিষক লাগি অন্নকে নখাইব ॥৭৯

ফল মূল এৰিয়া ভণ নাহি আন ।

বৃক্ষৰ বাকলি মাত্ৰ হৈবে পৰিধান ॥৮০

বাপৰ আজ্ঞাক আমি শিৰোগত কৰি ।

চলি যাইবো আজি অযোধ্যাক পৰিহৰি ॥৮১

ৰাজ্যৰ ভোগত আমি ভৈলোহোঁ নৈৰাশ ।

আতি বৰ দুখে খপিবোহোঁ বনবাস ॥৮২

জটাৰ ভিতৰে পশি ওকনিয়ে খাইব ।

হাতৰ পাৱৰ নখ বাঢ়ি বাঢ়ি যাইব ॥৮৩

বৰিষা কালত আমি বৰ দুখ পাইব ।

একো একো ৰজনী বৰিষ সম যাইব ॥৮৪

কিশলয় সম তোৰ কুশল স্বভাৱ ।

আদিত্যৰ ৰশ্মি ভালে নসহয় গাৱ ॥৮৫

বাহুৰিয়া চল ভৈয়াই আপোনাৰ ঠাৱ ।

মৰিবন্ত কান্দিয়া সুমিত্ৰা তোৰ মাৱ ॥৮৬

আগবাঢ়ি লক্ষ্মণে যুৰিলা দুই হাত ।

প্ৰাণদাদা ৰাম বুলি নমিলন্ত মাথ ॥৮৭

তুমি এৰি গৈলে মই যাইবো দেশান্তৰ ।

নুহি আজি কটাৰত কৰিবোহোঁ ভৰ ॥৮৮

হেন শুনি ৰামৰ কৌতুক বৰ ভৈল ।

বনক যাইবাক লক্ষ্মণক লগে লৈল ॥৮৯

শুন শুন বোলোঁ তোক ভৈয়াই লক্ষ্মণ ।

আমাৰ লগত বাপ তই যাইবি বন ॥৯০

আদি অন্ত কথা শুনি আপোনাৰ ঠাৱে ।

আথে বেথে আসিলা সুমিত্ৰা নিজমাৱে ॥৯১

দুই বাহু মেলি দোহান্তৰ গলে ধৰি ।

দীৰ্ঘ ৰাৱে কান্দিলা অনেক মন্যু কৰি ॥৯২

কিনো পাপ কৰিলোহো কৌশল্যায়ে বাই ।

দুই আন্ধলীৰ লাটি কহি লাগি যাই ॥৯৩

এত হন্তে তান দুই চৰণত ধৰি ।

আগে সবিনয়ে কোপ উপশাম কৰি ॥৯৪

হেন দেবি কৌশল্যা হৃদয়ে মুঠি হানি ।

মুথ চাই ৰামক বুলিলা দেৱী বাণী ॥৯৫

জপে তপে পাইলোহোঁ তোমাক গৰ্ভে ধৰি ।

পৰম আশায়ে তুলিলোহোঁ বৰ কৰি ॥৯৬

কৈকেয়ী প্ৰচণ্ড সূৰ্য্য জনিল তৰাস ।

পুত্ৰ তৰু ছায়াত কৰিলোঁ বৰ আশ ॥৯৭

ফল ধৰিবাৰ যেবে হৈগৈল সময় ।

মোৰ কৰ্ম্ম বায়ু উৰে বিধি বিৰম্বয় ॥৯৮

সতিনীৰ পৰাভৱ কতক সহিবোঁ ।

সত্যে সত্যে কহিলোহোঁ জীৱন ত্যজিবোঁ ॥৯৯

বৈৰিণীৰ বোলে ৰাম দেশৰ বজাস ।

ৰাজ ধৰ্ম্ম দেখ বাপু নজা বনবাস ॥১০০

নুশুনিলি বাপু তই মনুৰ বচন ।

আমি কহোঁ শুন ৰাম ভালে দিয়া মন ॥১০১

কাম কাৰ্য্য নুবুজস বাতুল চৰিত ।

হেন গুৰু বচন বাধিব নিতে নিত ॥১০২

দশ বিপ্ৰ অধিক গৌৰৱ উপাধ্যায় ।

তাতো দশগুণ পিতা দেখিতে যুৱাই ॥১০৩

বাপত অধিক দশগুণ হোৱে মাৱ ।

পৃথিবীত গুৰুতৰ দেখিব সুভাৱ ॥১০৪

হেন মনু বাক্য তুমি নকৰিবা বাধা ।

পাপ এৰি বাপু তুমি ধৰ্ম্ম পথা সাধা ॥১০৫

মোত পৰে তোৰ আৰ নাই গুৰুতৰ ।

কাম বশ বাপৰ বচন পৰিহৰ ॥১০৬

হৰি হৰি ৰাম তই দহিবাক ভৈলে ।

নিৰ্বাণ কালৰ বাতি জ্বালিয়া নিভাইলে ॥১০৭

দুই পুত্ৰ হৰুয়াইলোঁ কি কাম কৰিলোঁ ।

এবেসে জানিলোঁ মই জীৱন্তে মৰিলোঁ ॥১০৮

প্ৰাণ প্ৰভু স্বামী দশৰথ মহীপাল ।

জানিলোহোঁ এবেসে তোমাৰ ভৈল কাল ॥১০৯

কৈক যাইবে ৰাম মোৰ একুটীৰ পো ।

তোক সুমৰন্তে সদা ঝৰিবেক লো ॥১১০

নৃপতিৰ বাক্য বাধি কৰ মোক মত্ত ।

ৰাজাৰো হৰিষ হৈব জানিয়োক তত্ত্ব ॥১১১

কৈকেয়ীক বাক্য বুলিবন্ত মহাৰাজ ।

বুলিলোহোঁ ৰামক যাইবাক বনমাজ ॥১১২

বচন নকৰে পুত্ৰ আবচন কৰ ।

যেন অভিমত আবে লৈয়ো আন বৰ ॥১১৩

মোৰ বাক্য কৰিলো সবাৰো হোৱেহিত ।

জ্যেষ্ঠ পুত্ৰক ৰাজ্য দিবাক উচিত ॥১১৪

কাম বশ বাপৰ বচন পৰিহৰ ।

লখাই সমে বিমৰিষ কৰি ৰাজ্য কৰ ॥১১৫

তুমি এৰি গৈলে শূন্য দেখোঁ দশোদিশ ।

অগনিত প্ৰবেশোঁ নুহিবা খাওঁ বিষ ॥১১৬

যদি বন যাইবে বাপু মোকো লইয়া চল ।

তোহোৰ লগতে মইও খাইবোঁ বনফল ॥১১৭

শ্ৰীৰাম বোলন্ত মাৱ কোশল জীয়াৰী ।

তোমাৰ আমাৰ নৃপতিসে অধিকাৰী ॥১১৮

তাহাৰ বচন বাধি কত ফল পাইব ।

গৃহ এৰা ত্ৰিভুবনে কুখিয়াতি যাইব ॥১১৯

নাৰীৰ পতিসে গতি আন দেৱ নাই ।

তান বোল হেলা কৰি পাপকেসে পাই ॥১২০

ব্ৰতে দানে তুষিলা দেৱতা ব্ৰাহ্মণ ।

মোহোৰ দায়াত তাক বিনাশিবে মন ॥১২১

কৈকেয়ীক দেখিবা ভগিনী সম হিত ।

প্ৰবলে সহিতে দ্বন্দ্ব নুহিকে উচিত ॥১২২

যাবত তোমাৰ আছা স্বামী দৃঢ়কায় ।

আমাৰ তুলত বন যাইবে নুযুৱাই ॥১২৩

ৰাজা বৰ দিলা লৈলা কৈকেয়ী সাদৰি ।

তান অপৰাধ আচৰিবোঁ কেন কৰি ॥১২৪

কৈকেয়ীক নৃপতি পূৰ্ব্বত দিলা বৰ ।

আত কিছু দোষ মই নেদেখোঁ বাপৰ ॥১২৫

তোমাৰ স্বামীসে দেৱ শুশ্ৰুষা কৰিবা ।

তাহান বচন মাৱ শিৰত ধৰিবা ॥১২৬

পতিব্ৰতা ধৰ্ম্মে আই স্বৰ্গ চলি যাইবা ।

তান বাক্য হেলা কৰি অধৰ্ম্মক পাইবা ॥১২৭

দশৰথ বাপ মোৰ তুমি নিজ মাৱ ।

জগতে বিদিত ৰঘুকুলে যাৰ ঠাৱ ॥১২৮

ৰামৰ বচন শুনি কৌশল্যা কান্দত ।

পুত্ৰশোকে দুখৰ কমনে পাইবোঁ অন্ত ॥১২৯

যাহাৰ কিঙ্কৰে সবে হস্তী ৰথ ৰাই ।

বিধিৰ বিপাকে ৰাম বন চলি যাই ॥১৩০

ওৱাৰ শ্মশানশাল চিন্তা আম গাণ্ডি ।

কৈকেয়ীৰ বচনে খোচনি ভৈল দাণ্ডি ॥১৩১

শোক বহ্নি শ্বাস ধুম বিয়োগ তোমাৰ ।

নিৰন্তৰে শৱ দাহ কৰিবে আমাৰ ॥১৩২

তুমি এৰিলেতো মই শোক দুঃখ পাইবোঁ ।

নিহৰে নলিনী যেন ঠাৰতে শুকাইবোঁ ॥১৩৩

ধেনু যেন বত্সৰ পাচত কৰে গতি ।

তোমাৰ লগতে যাইবোঁ হেন মোৰ মতি ॥১৩৪

কৈকেয়ীক দেখিয়া শৰীৰ মোৰ কম্পে ।

হৰিণীক নিতে যেন বাঘিনীয়ে জাম্পে ॥১৩৫

সৰ্পিনীৰ আগে যেন মণ্ডুকীৰ গতি ।

সেনীৰ আগত যেন কম্পে কপোৱতী ॥১৩৬

কৈকেয়ীৰ দাস ৰাজা মই যাইবোঁ বন ।

তুমি এৰি গৈলে মোৰ নাহিকে জীৱন ॥১৩৭

ৰাঘবে বোলন্ত মাৱ শোক এৰিয়োক ।

চলিবোঁহো বনক মাঙ্গল্য কৰিয়োক ॥১৩৮

ত্ৰিভুবনে বিদিত নৃপতি দশৰথ ।

সত্যক এৰিবা কেনে তেজি ধৰ্ম্মপথ ॥১৩৯

মোৰ কৰ্ম্মে আসিলা ভৈলন্ত উদভাৱ ।

চৰণত ধৰোঁ মোক আজ্ঞা দিয়ো মাৱ ॥১৪০

যুগুত বচনে ৰামে মাৱক জুৰাইল ।

অনিচ্ছায়ে মাৱৰ অনুজ্ঞা ৰামে পাইলা ॥১৪১

আখি মুখ পখালিলা ৰামে দিলা জল ।

শিশিৰে প্ৰকাশে যেন ৰকত কমল ॥১৪২

দেৱতা পূজিয়া দেবী কৰি সমাপতি ।

মঙ্গল কৰিলা মন্ত্ৰ জপিয়া সম্প্ৰতি ॥১৪৩

ৰক্ষা বান্ধিলন্ত মাথে ৰাম লক্ষ্মণৰ ।

ৰক্ষা কৰন্তোক পথে দেৱ নিৰন্তৰ ॥১৪৪

ৰক্ষা ঔষধক পিন্ধাইলন্ত দুইৰো হাতে ।

দেৱেৰ নিৰ্ম্মাল্য পিন্ধাইলন্ত দুইৰো মাথে ॥১৪৫

ধৃতি স্মৃতি কীৰ্ত্তি সতী সৰস্বতী ।

গতি মতি শান্তী আদি কৰি তুতি নতি ॥১৪৬

অসংখ্য ৰহস্য শাস্ত্ৰ নিগম পুৰাণ ।

ইতিহাস আদি কৰি কৰন্তো কল্যাণ ॥১৪৭

সিংহ বাঘ ঘোঙ আদি কুঞ্জৰ মহিষ ।

ৰাক্ষস পিশাচ সৰ্পগণ মহাবিষ ॥১৪৮

বৰাহ ভালুক গণ্ড গৱয় সকল ।

ঋষভ প্ৰভুতি কৰি কৰন্ত মঙ্গল ॥১৪৯

ধাতা বিধাতাক আদি ইন্দ্ৰ দেৱৰাজ ।

কুবেৰ বৰুণ আদি দেৱতা সমাজ ॥১৫০

স্বৰ্গ মৰ্ত্ত্য ৰসাতল অনিল অনল ।

চন্দ্ৰ সূৰ্য্য দিন ৰাতি নক্ষত্ৰ সকল ॥১৫১

জলচৰ থলচৰ বনচৰ জন্তু ।

ত্ৰিভুবনে থিত যত মঙ্গল কৰন্ত ॥১৫২

পুত্ৰ দুইকো কৌশল্যা কোলাক লাগি নিলা ।

আপোন পাৱৰ ধূলি দুইৰো মাথে দিলা ॥১৫৩

চৌধয় বৰিষ সুখে বনে যাওক কাল ।

অবিৰোধে তৰিবাহা বিপিন বিশাল ॥১৫৪

আকাশ পৱন যেন থাকে নিৰন্তৰে ।

এক প্ৰাণে দুয়ো ভাই বঞ্চিবা দুস্তৰে ॥১৫৫

দুয়ো ভাই মাৱ দুইকো প্ৰদক্ষিণ কৰি ।

মাৱ দুইৰো পদধূলি শিৰে আনি ধৰি ॥১৫৬

জনমন হৰন্তে চলিলা দুই ভাই ।

লীলাগতি পাইলা গৈয়া আপোনাৰ ঠাই ॥১৫৭

নমোঁ নমোঁ ৰঘুকুল কমল দীনেশ ।

ব্ৰহ্মা হৰ আদি পালে যাহাৰ আদেশ ॥১৫৮

ভৱ দুথ দূৰ হোৱে যাৰ লৈলে নাম ।

তান কৈত দুঃখ আছে জানি বোলোঁ ৰাম ॥১৫৯