হনুমান চালিছা

হনুমান চালিছা হৈছে ভগৱান হনুমানৰ প্ৰশংসাত ৰচিত হিন্দু ধৰ্মৰ এক ভক্তিমূলক স্তোত্ৰ। লাখ লাখ হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকে জনপ্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিদিনে ইয়াৰ আবৃত্তি কৰে। ই তুলসীদাসৰ দ্বাৰা ৰচিত অৱধী ভাষাৰ এখন গ্ৰন্থ, ‘চালিছা’ শব্দটো ‘চালিছ’ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে যাৰ অৰ্থ হিন্দী ভাষাত ‘চল্লিশ’ সংখ্যা, যিয়ে হনুমান চালিছাৰ পদৰ সংখ্যা বুজায়।

বিৱৰণ

খ্ৰীষ্টীয় ১৬ শতিকাৰ কবি তথা সন্ত তুলসীদাসক হনুমান চালিছাৰ ৰচনাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়। স্তোত্ৰটিৰ শেষৰ পদটিত কবিজনাই তেওঁৰ নাম উল্লেখ কৰিছে। হনুমান চালিছাৰ ৩৯তম পদত কোৱা হৈছে যে যিয়ে হনুমানৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে চালিছা জপ কৰিব, তেওঁ হনুমানৰ কৃপা লাভ কৰিব। সমগ্ৰ বিশ্বৰ হিন্দুসকলৰ মাজত এটা অতি জনপ্ৰিয় বিশ্বাস আছে যে চালিছা জপ কৰাৰ ফলত যিকোনো সমস্যাৰ পৰা হনুমান জীয়ে ৰক্ষা কৰে।

লেখক

up]]ৰ চিত্ৰটি
up
তুলসীদাস তুলসীদাসে মৃত্যুৰ আগলৈকে বাৰাণসী চহৰতেই বাস কৰিছিল। বাৰাণসীৰ তুলসী ঘাটৰ নাম তেওঁৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। তেওঁ বাৰাণসীৰ হনুমানক উৎসৰ্গিত সংকট মোচন হনুমান মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিখন ঠাইত তেওঁ হনুমানক দেখিছিল সেইখন ঠাইতে মন্দিৰটো অৱস্থিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তুলসীদাসে ৰামায়ণৰ লোক-নাট্য সংস্কৰণ, ৰামলীলা নাটকৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। তেওঁক হিন্দী সাহিত্য, ভাৰতীয় সাহিত্য আৰু বিশ্ব সাহিত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ভাৰতৰ কলা, সংস্কৃতি আৰু সমাজ জীৱনৰ ওপৰত তুলসীদাস আৰু তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ প্ৰভাৱ অতুলনীয় আৰু এতিয়াও সেয়া স্থানীয় ভাষা, ৰামলীলা নাটক, হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত, জনপ্ৰিয় সংগীত আৰু দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়।

দেৱতা

প্ৰাৰ্থনাটিত যিগৰাকী হিন্দু দেৱতাৰ উল্লেখ কৰা হৈছে তেওঁ হনুমান। তেওঁ আছিল ভগৱান ৰামৰ (বিষ্ণুৰ সপ্তম অবতাৰ) একনিষ্ঠ ভক্ত আৰু ৰামায়ণেৰ এক কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। হনুমান আছিল বানৰসকলৰ অন্যতম সেনাপতি আৰু ৰাক্ষসৰাজ ৰাৱণৰ বিৰুদ্ধে হোৱা যুদ্ধত ৰামৰ এগৰাকী যোদ্ধা। হনুমানৰ কীৰ্তিৰাজি বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যত, বিশেষকৈ হিন্দুধৰ্মত ব্যাপকভাবে উদযাপিত হয়, যিবোৰ প্ৰায়েই নিৰ্দিষ্ট ভক্তিমূলক ঐতিহ্য অনুসৰি উপাসনাৰ বিষয়। আৰু হনুমান মন্দিৰবোৰতো প্ৰধান দেবতা হিচাপে হনুমানৰ উপাসনা কৰা হয়

পাঠ্য

এই গ্ৰন্থখনত সৰ্বমুঠ তিয়াল্লিছটা শ্লোক আছে – দুটা পৰিচয়মূলক দোহা, চল্লিশটা চৌপাই, আৰু শেষত এটা দোহা। প্ৰথম দহটা চৌপাইত হনুমানৰ শুভ ৰূপ, জ্ঞান, গুণ, শক্তি আৰু বীৰত্বৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। একাদশ চৌপাই পৰা বিংশতম চৌপাইলৈ ৰাম সেৱাত হনুমানে কৰা কাৰ্য্যৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে, একাদশৰ পৰা পঞ্চদশ চৌপাইত লক্ষ্মণক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাত হনুমানৰ ভূমিকাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শেষত, তুলসীদাসে হনুমানক সূক্ষ্ম ভক্তিৰে সম্ভাষণ জনাই তেওঁৰ আৰু ভক্তসকলৰ হৃদয়ত বাস কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। সামৰণিৰ দোহাটিত তেওঁ পুনৰ হনুমানক ৰাম, লক্ষ্মণ আৰু সীতাৰ সৈতে হৃদয়ত বাস কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে।

হনুমান চালিছাৰ ৰচনা

তুলসীদাসে যেতিয়া প্ৰথম হনুমান চালিছা ৰচনা কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ হনুমানক পোনপটীয়াকৈ প্ৰশংসা কৰি আৰম্ভ কৰিছিল। অৱশ্যে, হনুমান, যি অতি নম্ৰ আছিল আৰু ৰামক সন্মানিত কৰাটো সদায় বিচাৰিছিল, এই কাৰ্যত সুখী নাছিল। সেই নিশা হনুমানে সপোনত আহি মূল শ্লোকবোৰ ধ্বংস কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। এই কথা উপলব্ধি কৰি তুলসীদাসে নিজৰ পন্থা সলনি কৰিলে। তেওঁ ভগৱান ৰামক প্ৰশংসা কৰি আৰু তেওঁৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি স্তোত্ৰৰ আৰম্ভণি কৰিলে, যদিও বাকী পদবোৰত হনুমানকে সন্মান জনাইছিল। এনেদৰে, তেওঁ ৰামৰ প্ৰশংসাৰ বাবে হনুমানৰ অগ্ৰাধিকাৰক সন্মান কৰিছিল আৰু হনুমানৰ নম্ৰ প্ৰকৃতিৰ সৈতে মিলা এটা স্তোত্ৰ ৰচনা কৰিছিল।

ভাষ্য

up]] আৰু ৰামৰ সাক্ষাৎকাৰৰ চিত্ৰায়ন। বাওঁফালৰ পৰা - হনুমান, ভৰত, ৰাম, সীতা আৰু লক্ষ্মণ

১৯৮০-ৰ দশকৰ আগতে, হনুমান চালিছাৰ ওপৰত কোনো ভাষ্য ৰচনা হোৱা নাছিল। ৰামভদ্ৰাচাৰ্যই তুলসীদাসৰ সংগৃহীত ৰচনাসমূহৰ মুদ্ৰিত সংস্কৰণত অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱা কামৰ বাবে ইয়াক দায়ী কৰে।

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত

প্ৰতিদিনে লাখ লাখ হিন্দুৱে হনুমান চালিছা পাঠ কৰে,

শাস্ত্ৰীয় আৰু লোক সংগীত

হনুমান চালিছা হৈছে সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা হিন্দু ধৰ্মীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত এটা আৰু ইয়াক বহুতো জনপ্ৰিয় ভজন কণ্ঠশিল্পী, শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠশিল্পী আৰু লোক কণ্ঠশিল্পীয়ে গাইছে। এই পৰিবেশনটো খামাজ ঠাটৰ অন্তৰ্গত ৰাগ মিশ্ৰ খামাজৰ পৰম্পৰাগত সুৰৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু হাৰমনিয়ামৰ দ্বিতীয় কʼলা চাবিত (কালি ডো) ভিত্তি টোকাটো লোৱা হৈছে।

পশ্চিমীয়া গায়কসকলৰ ভিতৰত কৃষ্ণ দাসে হনুমান চালিছাৰ ধীৰ আৰু দ্ৰুত দুয়ো ধৰণৰ পৰিৱেশন কৰিছে।

জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ

হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ১৯২০ত (বিক্ৰম ভট্টৰ দ্বাৰা পৰিচালিত), হনুমান চালিছাক সঘনাই বিভিন্ন দৃশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এটা দৃশ্যত নায়ক অৰ্জুন সিং ৰাথোড়ক (ৰজনীশ দুগ্গলৰ দ্বাৰা অভিনীত) হনুমান চালিছা সম্পূৰ্ণৰূপে আবৃত্তি কৰি থকা দেখুওৱা হৈছে। ইয়াক বজৰংগী ভাইজানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃশ্যতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেতিয়া নায়কজনে শিশু সৰবৰাহকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে পুনৰ যুঁজ দিয়ে আৰু তেওঁলোকৰ পৰা সৰু ছোৱালীজনীক উদ্ধাৰ কৰে।

চাৰুৱী আগৰৱালাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু চাৰুভি ডিজাইন লেবৰ দ্বাৰা পৰিকল্পিত, শ্ৰী হনুমান চালিছা নামৰ এনিমেচন চলচ্চিত্ৰখন; হনুমানৰ ওপৰত নিৰ্মিত এখন চলচ্চিত্ৰ।

জনপ্ৰিয় সংগীত

হনুমান চালিছা গোৱা জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত আছে কৰ্ণাটকী কণ্ঠশিল্পী এম এছ চুব্বালক্ষ্মী, লতা মংগেশকাৰ, মহেন্দ্ৰ কাপুৰ, এছ. পি. বালসুব্ৰমনিয়ম, শংকৰ মহাদেৱন, অনুৰাধা পৌডৱাল, কৈলাস খেৰ, সুখবিন্দৰ সিং, চনু নিগম, হৰিহৰণ, আৰু উদিত নাৰায়ণ।

হৰিহৰণে কণ্ঠ দিয়া হনুমান চালিছাৰ উপস্থাপনাটি, ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইউটিউবত ৩.৫ বিলিয়ন ভিউ অতিক্ৰম কৰা প্ৰথমটো ভক্তিমূলক গীত হিচাপে পৰিগণিত হয়।

লগতে চাওক

শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰ কৃপালু
ঠুমক চলত ৰাম চন্দ্ৰ

তথ্য সংগ্ৰহ

গ্ৰন্থপঞ্জী

শ্ৰেণী:হনুমান
শ্ৰেণী:হিন্দী কাব্যগ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:ভক্তি আন্দোলন
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:কবিতা