জোনাকী (আলোচনী)

জোনাকী অসমীয়া আলোচনী সাহিত্যৰ পথ-প্ৰদৰ্শক। ১৮৮৯ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে এই আলোচনী চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ সম্পাদনাত কলিকতাৰপৰা প্ৰকাশ কৰা হয়। 'জোনাকী'ৰ মাধ্যমেৰেই পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে পশ্চিমীয়া সাহিত্যৰ আৰ্হিৰে অসমীয়া সাহিত্যৰ বিভিন্ন দিশ উন্মোচিত হৈ উঠে। জোনাকী আছিল ‘অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধনী সভা’ৰ মুখপত্ৰ। ইয়াৰ দ্বিতীয় সম্পাদক আছিল হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী। পাছলৈ সত্যনাথ বৰা আৰু কনকলাল বৰুৱাৰ সম্পাদনাত গুৱাহাটীৰপৰা জোনাকী প্ৰকাশ হয়। জোনাকীৰ পাততে চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ প্ৰথম ৰোমাণ্টিক কবিতা ‘বন কুঁৱৰী’, হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ প্ৰথম অসমীয়া চনেট ‘প্ৰিয়তমাৰ চিঠি’ প্ৰকাশ হয়। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই 'লিতিকাই' প্ৰহসনৰ মাধ্যমেৰে প্ৰথম সাহিত্য সৃষ্টি কৰে আৰু ‘কৃপাবৰ বৰুৱাৰ কাকতৰ টোপোলা’ শিতান আৰম্ভ কৰিছিল। অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিকাশত জোনাকীৰ অৰিহণা অনস্বীকাৰ্য। এই আলোচনীখন ১৮৮৯ চনৰপৰা ১৯০৩ চনলৈকে চলি আছিল, এই সময়ছোৱাক অসমীয়া সাহিত্যৰ জোনাকী যুগ বুলি কোৱা হয়।

ইতিহাস

১৮৮৮ চনত অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা গঠন হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে এখন মাহেকীয়া অসমীয়া আলোচনী উলিয়াবলৈ মন মেলে। কিন্তু সভাৰ সকলো সদস্য ছাত্ৰ হোৱা বাবে আৰ্থিক সমস্যায় দেখা দিয়ে। তেতিয়া ধনী ব্যৱসায়ী পৰিয়ালৰ ল'ৰা চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা পইচা-পাতিৰে সহায় কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে আৰু আলোচনীখনক "জোনাকী" নাম দিয়া হয়। আগৰৱালা সংগঠনটোৰ সদস্য হোৱাৰ লগতে প্ৰেচিডেন্সী কলেজৰ এফ. এ. ছাত্ৰ আছিল। তেখেতে আলোচনীখনৰ ছপা আৰু সম্পাদনাৰ বাবে দুটা চৰ্ত আগবঢ়ায়:
প্ৰতিজন সদস্যই "জোনাকী"ৰ দায়িত্ব ল'ব লাগিব;
প্ৰতিজন সদস্যই "জোনাকী"ৰ বাবে একোটাকৈ লেখা দিব লাগিব।

এই দুটা চৰ্ত পূৰণ নকৰা সদস্যক ১৫ টকা জৰিমনা বিহা হ'ব। সভাই চৰ্ত দুটা মানি লোৱাত আলোচনীখনৰ প্ৰথম সংখ্যা প্ৰকাশ পায়। প্ৰকাশৰ প্ৰকৃত তাৰিখ গম পোৱা নাযায় কাৰণ আলোচনীখনত কেৱল অসমীয়া মাহ 'মাঘ' আৰু ১৮৮৯ চন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। কিন্তু তাৰিখটো ৯ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮৮৯ চন বুলি ভবা হয়। আলোচনীখন ১৮৯৮ চনলৈকে প্ৰকাশ হৈ থাকে। গুৱাহাটী সংস্কৰণৰ সম্পাদক আছিল সত্যনাথ বৰা আৰু কনকলাল বৰুৱা।

লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য

আলোচনীখনৰ এটা বিশেষত্ব আছিল যে ইয়াত কোনো সম্পাদকীয় প্ৰকাশ নহৈছিল। তাৰ সলনি ইয়াত "আত্মকথা" নামৰ এটা নিয়মীয়া ওলাইছিল য'ত আলোচনীখনৰ তথা সমাজখনৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। আলোচনীখনৰ প্ৰথম সংখ্যাৰ সেই শিতানত প্ৰকাশ পোৱা লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য এনেধৰণৰ আছিল:[আলোচনা পৃষ্ঠা চাওক]

"জোনাকী" যুগ

"জোনাকী" আলোচনীয়ে অসমীয়া সাহিত্যত ৰোমাণ্টিকতাবাদৰ সূচনা কৰে। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই লিখা প্ৰথম অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা "বন কুঁৱৰী" আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ প্ৰথম অসমীয়া ছনেট "প্ৰিয়তমৰ চিঠি" জোনাকীতে প্ৰকাশ পাইছিল। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ "কাকো আৰু হিয়া নিবিলাওঁ" এটা অন্য সোৱাদৰ কবিতা আছিল। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই লিখা "কৃপাবৰ বৰুৱাৰ কাকতৰ টোপোলা" নামৰ এলানি খুহুতীয়া ৰচনাও নিয়মীয়াকৈ প্ৰকাশ পাইছিল। কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্যৰ "পাহৰণি" আৰু চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ "নিয়ৰ" আছিল প্ৰথম সংখ্যাত প্ৰকাশ পোৱা আন দুটা উল্লেখযোগ্য অসমীয়া কবিতা। এওঁলোকৰ সমূহীয়া প্ৰচেষ্টাত অসমীয়া সাহিত্যত "জোনাকী যুগ" বুলি এটা নতুন যুগৰ সৃষ্টি হয়। অৰুণোদইৰ লেখকসকলে প্ৰধানকৈ গদ্যৰ আশ্ৰয় লৈছিল, কিন্তু "জোনাকী"ৰ কবিসকল আৰু তেওঁলোকৰ সমসাময়িক কবিসকলৰ চেষ্টাত অসমীয়া সাহিত্যত কবিতাৰ গুৰুত্ব বাঢ়ি আহে।

আলোচনীখনৰ লগত জড়িত লোক

আলোচনীখনৰ লগত জড়িত উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল আছিল:
লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (১৮৬৪-১৯৩৮)
চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা (১৮৬৭-১৯৩৭)
দেৱকান্ত বৰুৱা
কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য (১৮৫৩-১৯৩৬)
হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (১৮৭২-১৯২৮)
পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা (১৮৭১-১৯৪৬)
সত্যনাথ বৰা (১৮৬০-১৯২৫)
কনকলাল বৰুৱা (১৮৭২-১৯৪০)
আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা (১৮৭৪-১৯৪০)
ধৰ্মেশ্বৰী দেৱী বৰুৱানী (১৮৯২-১৯৬০)
নলিনীবালা দেৱী (১৮৯৮-১৯৭৭)
ৰঘুনাথ চৌধাৰী (১৮৭৯-১৯৬৮)
অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী (১৮৮৫-১৯৬৭)
যতীন্দ্ৰ নাথ দুৱৰা (১৮৯২-১৯৬৪)

সংখ্যা

১৮৮৯-১৮৯৮ চনৰ ভিতৰত "জোনাকী"ৰ প্ৰকাশ হোৱা সংখ্যা আছিল ৬৯ খন।
প্ৰথম বছৰ: ১১টা সংখ্যা
দ্বিতীয় বছৰ: ১২টা সংখ্যা
তৃতীয় বছৰ: ১০টা সংখ্যা
চতুৰ্থ বছৰ: ১১টা সংখ্যা
পঞ্চম বছৰ: ৭টা সংখ্যা
ষষ্ঠ বছৰ: ১১টা সংখ্যা
সপ্তম বছৰ: ৬টা সংখ্যা
অষ্টম বছৰ: ১টা সংখ্যা

জোনাকী আলোচনীৰ অৱদান

ৰমন্যাসবাদৰ যোগেদি বিভিন্ন প্ৰকাশ গীত কবিতাৰ (প্ৰকৃত্ৰিমূলক, প্ৰেমবিষয়ক, ছনেট, শোক কবিতা, ব্যঙ্গ কবিতা আদি) সৃষ্টিয়ে অসমীয়া কাব্য সাহিত্যলৈ নতুন কবিতাৰ ধাৰা বোৱাই আনে।
চুটি গল্প, উপন্যাস আৰু বিবিধ শ্ৰেণীৰ প্ৰবন্ধ আমদানি কৰি গদ্য সাহিত্য বৈচিত্ৰ্যমজ় কৰি তোলে। পুৰণি সাহিত্যত কেৱল ধৰ্মমূলক গদ্যহে প্ৰচলিত আছিল। হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ দিনত গদ্যত বহতো নতুনত্ব আহিছিল যদিও চুটি গল্প আৰু উপন্যাস প্ৰকৃতাৰ্থত সৃষ্টি হোৱা নাছিল।
ইংৰাজী নাটৰ Tragedy, Comedy, Farce -ৰ আদৰ্শত অসমীয়াতো তেনে নাট ৰচনা কৰাৰ প্ৰয়াস আৰম্ভ হয়।
'জোনাকী', 'বিজুলী'য়ে বহুতো নতুন লেখক সৃষ্টি কৰে যিসকলে বিংশ শতাব্দীৰ কেবা দশকলৈ অসমীয়া সাহিত্যৰ বিভিন্ন দিশত পৰিপুষ্টি সাধন কৰি গৈছে।
অ. ভা. উ. সা. সভাই বিভিন্ন শাখাৰ যোগেদি আৰু মুখপত্ৰ 'জোনাকী'ৰ সহায়ত গোটেই অসমতে সাহিত্য তথা সাংস্কৃতিক প্ৰতি অনুৰাগৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
'জোনাকী' আৰু 'বিজুলী'ৰ সুস্থ প্ৰতিযোগিতাৰ ফলত দুয়োখন কাকতে দুদল লেখক সৃষ্টি কৰি পৰস্পৰে অবাটে যোৱাত বাধা দি সাহিত্যৰ এক সুস্থ বাতাৱৰণ গঢ়ি উঠাত সহায় কৰিছিল।
জোনাকীৰ পৰৱৰ্তী আলোচনী যেনে, বাঁহী (১৯১০-২৯, ১৯৩৪-৩৬), ১৯৩৮-৪০, উষা (১৯০৭-১২), আলোচনী (১৯১০-১৭), আৱাহন (১৯২৯-৬২?) আদিৰ জৰিয়তে, আনুষ্ঠানিক চেষ্টাৰ যোগেদি আৰু ব্যক্তিগত সাহিত্যিক চেষ্টাৰ মাজেদি অসমীয়া সাহিত্যৰ অগ্ৰগতি অব্যাহত ৰখাৰ এটা প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হৈছিল।

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ

Theatrical movement in Assam by Babul Tamuly, Editorial, The Assam Tribune.
Jonaki Era, Age of Romanticism in Assamese Literature at indianetzone.com.

শ্ৰেণী:অসমীয়া আলোচনী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিলুুপ্ত আলোচনী