ৰামচন্দ্ৰই প্ৰজাক শান্ত্বনা দিয়ে

১৭ অধ্যায়

ৰামচন্দ্ৰই প্ৰজাক শান্ত্বনা দিয়ে

পদ ।

অযোধ্যা তেজিয়া ৰাম গৈলা যেতিক্ষণ ।

নগৰীয়া লোক নথাকিল একোজন ॥১

নিজ প্ৰাণ তিনি জন বন চলি যাই ।

মৃতক শৰীৰে থাকিবোহো কাক চাই ॥২

এহি বুলি প্ৰজা ৰাঘৱৰ লাগ লৈলা ।

যাইবে কতো নপাবি পথতে পৰি ৰৈলা ॥৩

ৰাঘৱে বোলন্ত শুনা অযোধ্যাৰ জন ।

যদি দায়া খাকে মোৰ কৰিয়ো বচন ॥৪

মোহোৰ বাসনা এৰি অযোধ্যাক যাহা ।

ভৰতক ৰাজা পাতি ধৰ্ম্মপথ চাহা ॥৫

মোহোৰ শোকতে দগ্ধ ৰাজা দশৰথ ।

তাঙ্ক যেবে আশ্বাসিয়ো মোৰ হিতপথ ॥৬

প্ৰজা বোলে ৰাম প্ৰভু ধৰ্ম্ম চাহিয়োক ।

বাহুৰায়া মন অযোধ্যাক চলিয়োক ॥৭

নোহে আমি তেজিলোঁহো পুত্ৰ পৰিবাৰ ।

তোমাৰ তুলত বন কৰিলোঁহো সাৰ ॥৮

কৈকেয়ীৰ বচনক দৃঢ় মনে ধৰি ।

কোথা চলি যাহা আমাসাক পৰিহৰি ॥৯

ৰাগ ৰোষ সকলো আমাত ক্ষমা কৰি ।

প্ৰতিপাল কৰিয়োক অযোধ্যা নগৰী ॥১০

পিঠি দিয়া প্ৰজাক নিৰ্দ্দয় ৰাম বীৰ ।

শীঘ্ৰবেগে পাইলেক তমসা নদীতীৰ ॥১১

ৰাঘৱে বোলন্ত শুনাঁ লক্ষ্মণ বিনীত ।

প্ৰথম প্ৰবাসে আমি ভৈলোঁ উপস্থিত ॥১২

অসুখ নকৰ বাপু মন্যু পৰিহৰি ।

ৰাত্ৰি গোট বঞ্চিয়ো প্ৰজাক ৰক্ষা কৰি ॥১৩

কেন মতে ফলমূল ভুঞ্জিবোঁহো আজি ।

ঝাণ্ট কৰি তৃণ শয্যা দিয়ো মোক সাজি ॥১৪

ৰামৰ বচন শুনি লথাই মহা বীৰে ।

তৃণ শয্যা নিৰ্ম্মলা তমসা নদী তীৰে ॥১৫

ৰাম সীতা পাচে তথা শয়ন কৰিলা ।

নিদ্ৰা গৈলা দুয়ো দুখ শোক পাসৰিলা ॥১৬

চতুৰ্ভিতি বেঢ়ি শুইলা অযোধ্যাৰ লোকে ।

নিচেষ্টে গৈলন্ত নিদ্ৰা পীড়িলেক শোকে ॥১৭

ৰামৰ বিবিধগুণ কথা আতি কহি ।

সুমন্ত্ৰ লক্ষ্মণ জাগি থাকিলন্ত বহি ॥১৮

সমধিকে গৈল যেবে নিশা দুই পৰ ।

পাইলন্ত চেতন নিদ্ৰা ভাঙ্গিল ৰামৰ ॥১৯

ৰাঘৱে বোলন্ত লথাই প্ৰজাৰ বিপত্তি ।

পুত্ৰ দাৰা গৃহ তেজি আমাত ভকতি ॥২০

দাৰুণ বনত আসি তমসা কুলত ।

মোত অনুৰাগে শুইল বৃক্ষৰ মূলত ॥২১

প্ৰজাক আমাৰ দুখ দিতে নুযুৱাই ।

সবাহাঙ্কো পৰিহৰোঁ চিন্তাহা উপায় ॥২২

শুনাঁ বোলোঁ বচন সুমন্ত্ৰ সদভাৱ ।

অযোধ্যাক লাগি মোৰ ৰথ বাহুৰাৱ ॥২৩

কতো দূৰ গৈয়া পাচে আন পন্থা ধৰি ।

অন্তৰীক্ষ ভাৱে ৰথ আন ঝাণ্ট কৰি ॥২৪

শ্ৰীৰামৰ বচন সুমন্ত্ৰে পৰিমাণি ।

সেহিমত কৰি ৰথ যোগাইলন্ত আনি ॥২৫

ৰাঘৱে সীতায়ে সেহি ৰথত চড়িয়া ।

তমসাৰ পাৰ ভৈলা প্ৰজাক এৰিয়া ॥২৬

পাৰ হয়া ৰাম যেবে বহু দূৰ গৈলা ।

প্ৰভাতত আদিত্য উদয় আসি ভৈলা ॥২৭

জাগি প্ৰজা সবে বোলে হৰি হৰি বিধি ।

খুজি ফুৰে হাতৰ হৰাইল যেন নিধি ॥২৮

অযোধ্যাক গৈল ৰাম দেখি ৰথ চিন ।

জানি নিৰন্তৰে প্ৰজা ভৈল শোক হীন ॥৩৯

ক্ষমাশীল ৰাম কোপ উপশাম ভৈল ।

হেন বুলি প্ৰজা সব অযোধ্যাক গৈল ॥৩০

পাচে প্ৰজা দেখে ৰাম নাহি অযোধ্যাত ।

সূৰ্য্য অস্ত গৈলে পদ্ম সঙ্কোচ সাক্ষাত ॥৩১

ভূমিত পৰিয়া প্ৰজা আপোনাৰ ঠাৱে ।

পুত্ৰ পৰিবাৰ সমে কান্দে দীৰ্ঘ ৰাৱে ॥৩২

নাৰীগণে স্বামীক বোলয় অনুত্তৰ ।

ৰাম গুণ পাসৰিয়া আসি লৈলে ঘৰ ॥৩৩

দিনেকৰো গুণ তান সুজিতে নপাৰি ।

স্বামী সকলক গালি পাৰে যত নাৰী ॥৩৪

স্বামীৰ মাথাত কেহো দেয় মাৰঘোৰ ।

এৰি আইলি ৰামক টেন্টন যেন চোৰ ॥৩৫

এভো হেন কৰহ ৰামৰ পাশে যাহা ।

সেৱা কৰি বিনয় ৰামক মনৱাহা ॥৩৬

ফল মূল গোটাই আনি ৰামক তুষিব ।

তোমাক আমাক ৰাম সীতায়ে পুষিব ॥৩৭

স্ত্ৰী মুখ চাইতে আইলি ৰামক তেজিয়া ।

পাপী মোক্ষ তেজি মৰে নৰকে মজিয়া ॥৩৮

এহিমতে প্ৰজায়ে ৰামক কৰে মৰ্ম্ম ।

তেজিল সমস্তে লোকে যাৰ যেন কৰ্ম্ম ॥৩৯

দেৱৰীয়ে দেব পূজা কৰিলে বিচ্ছেদ ।

ব্ৰাহ্মণ সকলে নপঢ়য় আৰু বেদ ॥৪০

ক্ষত্ৰে এৰিলেক অস্ত্ৰ শস্ত্ৰ কৰ্ম্ম ধৰ্ম্ম ।

বৈশ্যে এৰিলেক কৃষি বাণিজ্যৰ কৰ্ম্ম ॥৪১

শূদ্ৰে এৰিলেক সেৱা বিষাদিত লোক ।

পুত্ৰে মাতৃ এৰিলে তেজিল মাৱে পোক ॥৪২

সকলে প্ৰজাৰ ভৈল অসুখ আধূতি ।

ছতিশ জাতিয়ে তেজিলেক নিজ বৃত্তি ॥৪৩

দেশে দেশে প্ৰজা সবে কান্দে মন্যু কৰি ।

সকলে নগৰী ছানি শুনি হৰি হৰি ॥৪৪

দশৰথ কৈকেয়ীক প্জা বোলে ধিক ।

বিনা দোষে ৰামক পঠাইলা বনে কিক ॥৪৫

কতো দিন প্ৰজা সবে খাইলে অন্ন পানী ।

শুনিয়ো পথত যেন ৰামৰ কাহিনী ॥৪৬