১৯৫১-৫২ৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন

ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন, ১৯৫১-৫২ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম লোকসভাৰ সদস্যসকলক নিৰ্বাচন কৰিবলৈ অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ভোটগ্ৰহণ ২৫ অক্টোবৰ,১৯৫১ৰ পৰা ২১ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৫২লৈ চলিছিল। সৰ্বপ্ৰথম ভোটগ্ৰহণ হিমাচল প্ৰদেশৰ চিনি জিলাত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে ৪৮৯খন আসনৰ ভিতৰত ৩৬৪খন আসন আৰু মুঠ ভোটদান হোৱা ভোটৰ ৪৫% লাভ কৰি চমকপ্ৰদ বিজয় সাব্যস্ত কৰিছিল। এয়া দ্বিতীয় স্থানপ্ৰাপ্ত দলটোৱে লাভ কৰা ভোটতকৈ ৪ গুণৰো অধিক আছিল। জৱাহৰলাল নেহৰু গণতান্ত্ৰিক ভাবে নিৰ্বাচিত ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছিল। এই নিৰ্বাচন ৪৫.৭% ভোটাৰে ভোটদান কৰিছিল।

ৰাজনৈতিক দলসমূহ

পৰাধীন ভাৰতৰ নেহৰুৰ দুগৰাকী কেবিনেট সতীৰ্থই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ আধিপত্যক প্ৰত্যাহ্বান জনাই সুকীয়া ৰাজনৈতিক দল গঠন কৰিছিল। ১৯৫১ৰ অক্টোবৰত শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জীয়ে জনসংঘ গঠন কৰিছিল। আনহাতে দলিত নেতা ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰে অনুসূচীত জাতি সংঘৰ (পিছলৈ ৰিপাব্লিকান পাৰ্টি) জন্ম দিছিল। অন্য কেইটামান আগশাৰীৰ ৰাজনৈতিক দল আছিল ভাৰতীয় মাৰ্ক্সবাদী পাৰ্টি, আচাৰ্য কৃপালিনীৰ কিষাণ মজদুৰ প্ৰজা পৰিষদ, ৰামমনোহৰ লোহিয়া আৰু জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণে নেতৃত্ব দিয়া চোচিয়েলিষ্ট পাৰ্টি আদি। এই সৰু-সৰু দলবোৰে কিন্তু কংগ্ৰেছৰ বিপৰীতে খোপনি পুতিবলৈ বিশেষ সক্ষম হোৱা নাছিল।

লোকসভা সমষ্টি

প্ৰথমটো সাধাৰণ নিৰ্বাচন ভাৰতৰ ২৬খন প্ৰদেশৰ ৪০১টা লোকসভা সমষ্টিৰ ৪৮৯খন আসনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। সেইসময়ত দেশখনৰ ৩১৪টা লোকসভা সমষ্টিত ১খনকৈ আসন, ৮৬টা লোকসভা সমষ্টিত ২খনকৈ আসন আৰু ১টা লোকসভা সমষ্টিত ৩খন আসন আছিল। ১৯৬০ চনত বহু সংখ্যক আসনযুক্ত সমষ্টিৰ ব্যৱস্থাটো উঠাই দিয়া হয়। লোকসভাত ২জন মনোনীত ইঙ্গ-ভাৰতীয় সদস্যও আছিল।

ফলাফল

দল সংক্ষিপ্ত ৰূপ প্ৰাপ্ত ভোট শতাংশ প্ৰাপ্ত আসন
অখিল ভাৰতীয় হিন্দু মহাসভাABHM 0.954
ৰামৰাজ্য পৰিষদRRP 1.973
ভাৰতীয় জনসংঘBJS3,246,2883.063
ভাৰতৰ বলচেভিক পাৰ্টিBPI 0.020
ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিCPI3,484,4013.2916
ফৰৱাৰ্ড ব্লক (মাৰ্ক্সবাদী)FB(M) 0.911
ফৰৱাৰ্ড ব্লক (ৰুইকাৰ)FB(R) 0.130
ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছINC47,665,87544.99364
কৃষিকাৰ লোক পাৰ্টিKLP 1.411
কিষাণ মজদুৰ প্ৰজা পাৰ্টিKMPP6,156,5585.799
ভাৰতৰ ৰিভ'লুচনাৰী কমিউনিষ্ট পাৰ্টিRCPI 0.060
ৰিভ'লুচনাৰী সমাজবাদী পাৰ্টি (ভাৰত)RSP 0.443
অনুসূচীত জাতি ফেদাৰেচনSCF 2.382
সমাজবাদী পাৰ্টি (ভাৰত)SP11,266,77910.5912
অখিল ভাৰতীয় ৰিপাব্লিকান পাৰ্টি (১)REP 0.040
অখিল ভাৰতীয় ৰিপাব্লিকান পাৰ্টি (২)RPP 0.050
অখিল ভাৰতীয় সংযুক্ত কিষাণ সভাUKS 0.060
সদৌ মণিপুৰ নেচনেল ইউনিয়নAMNU 0.020
অল পিপ'লচ্ পাৰ্টি (অসম)APP 0.030
চোটা নাগপুৰ চাওঁতাল পৰগনা জনতা পাৰ্টিCNSPJP 0.221
কোচিন পাৰ্টিCP 0.010
কমনৱেলথ্ পাৰ্টিCWP 0.313
গণতন্ত্ৰ পৰিষদGP 0.916
গান্ধী সেৱক সেৱাGSS 0.010
হিল পিপ'লচ্ পাৰ্টিHPP 0.020
হিষ্টোৰিকেল ৰিচাৰ্চHR 0.000
হায়দৰাবাদ ষ্টেট প্ৰজা পাৰ্টিHSPP 0.010
ঝাৰখণ্ড পাৰ্টিJKP 0.713
জাষ্টিচ পাৰ্টি (ভাৰত)JP 0.060
কামগাৰ কিষাণ পক্ষKKP 0.130
কেৰালা সমাজবাদী পাৰ্টিKSP 0.10
খাচী জয়ন্তীয়া দৰবাৰKJD 0.030
কিষাণ জনতা সংযুক্ত পাৰ্টিKJSP 0.010
কিষাণ মজদুৰ মণ্ডlKMM 0.010
কুকি নেচনেল এচোচিয়েচনKNA 0.010
লোকসেৱক সংঘLSS 0.292
মাদ্ৰাজ ষ্টেট মুচলিম লিগ পাৰ্টিMSMLP 0.081
ভাৰতৰ নেচনেল পাৰ্টিNPI 0.000
ভাৰতৰ পিজেণ্টচ্ এণ্ড ৱাৰ্কাৰ্চ পাৰ্টিPWPI 0.942
পিপলচ্ ডেমোক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (হায়দৰাবাদ)PDF 1.297
প্ৰজা পাৰ্টিPP 0.020
পঞ্জাব ডিপ্ৰেছড্ ক্লাচ লিগPDCL 0.010
পুৰ্শৰথী পঞ্চায়তPURP 0.010
ৰিভ'লুচনাৰী চোচিয়েলিষ্ট পাৰ্টি (উত্তৰ প্ৰদেশ)RSP(UP) 0.020
শিৰোমণি আকালী দলSAD 0.994
এচ কে পাক্ষSKP 0.130
সৌৰাষ্ট্ৰ খেদুত সংঘSKS 0.030
তামিলনাডু টয়লাৰচ্ পাৰ্টিTNTP 0.844
তামিলনাডু কংগ্ৰেছ পাৰ্টিTNCP 0.030
ট্ৰাইবেল সংঘTS 0.110
ট্ৰিৱাংকুৰ তামিলনাডুু কংগ্ৰেছ পাৰ্টিTTNC 0.111
উত্তৰ প্ৰদেশ প্ৰজা পাৰ্টিUPP 0.20
জমিনদাৰ পাৰ্টিZP 0.270
নিৰ্দলীয়16,817,91015.937
মনোনীত ইঙ্গ-ভাৰতীয়--2
মুঠ105,944,495100489

লক্ষণীয় পৰাজয়

বোম্বে নৰ্থ চেণ্ট্ৰেল আসনত অনুসূচীত জাতিৰ নেতা তথা অন্যতম সংবিধান প্ৰণেতা বি আৰ আম্বেদকাৰ পৰাজিত হৈছিল। আম্বেদকাৰে লাভ কৰা ১২৩৫৭৬টা ভোটৰ বিপৰীতে ১৩৮১৩৭টা ভোট পাই বিশেষ পৰিচিতি নথকা প্ৰাৰ্থী নাৰায়ণ সাবোদা কাজৰ'লকাৰ সেই আসনখনত জয়ী হৈছিল।

চৰকাৰ গঠন

লোকসভাৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ আছিল গণেশ বাসুদেৱ মাৱলঙ্কাৰ। প্ৰথমখন লোকসভাই মুঠ ৬৭৭খন বৈঠকেৰে (৩,৭৮৪ ঘণ্টা) সৰ্বাধিক সংখ্যক বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰাৰ ৰেকৰ্ড স্থাপন কৰিছিল। এইখন লোকসভাৰ কাৰ্যকাল আছিল ১৭ এপ্ৰিল ১৯৫২ৰ পৰা ৪ এপ্ৰিল ১৯৫৭।

সময়সীমা

মূল নিৰ্বাচন ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৫২ত অনুষ্ঠিত হৈছিল যদিও হিমাচল প্ৰদেশক অক্টোবৰ, ১৯৫১ত নিৰ্বাচন পতাৰ সুবিধা দিয়া হৈছিল। কাৰণ প্ৰবল তুষাৰপাত, আদিম অৱস্থাৰ ৰাষ্টা-ঘাট আৰু দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চল হোৱাৰ বাবে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত অনুষ্ঠিত নিৰ্বাচনৰ বাবে ৰাজ্যখনৰ বহু ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰবোৰ দুৰ্গম হৈ পৰিছিল।

অধিক জানিবলৈ পঢ়ক

Guha, Ramachandra. "Democracy's Biggest Gamble," World Policy Journal, (Spring 2002) 19#1 pp95–103

তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন