ল’গ’থেৰাপী

ল’গ’থেৰাপী হৈছে  স্নায়ুবিজ্ঞানী আৰু মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ভিক্টৰ ফ্ৰাঙ্কলে বিকাশ কৰা একপ্ৰকাৰৰ অস্তিত্ববাদী মনোচিকিৎসা-পদ্ধতি। ইয়াৰ মৌলিক ধাৰণা হৈছে—মানুহৰ জীৱনত প্ৰধান প্ৰেৰণাদায়ী শক্তি হ’ল অৰ্থৰ অনুসন্ধান।

ল’গ’থেৰাপী অস্তিত্বমূলক বিশ্লেষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, য’ত কিয়াৰ্কেগাৰ্ডে উত্থাপন কৰা “অৰ্থৰ ইচ্ছা” (will to meaning)ক কেন্দ্ৰস্থলত ৰখা হৈছে। ই এডলাৰৰ “ক্ষমতাৰ ইচ্ছা” (will to power) বা ফ্ৰয়েডৰ “সুখৰ ইচ্ছা” (will to pleasure)ৰ বিপৰীতে অৱস্থিত। অৰ্থাৎ, ক্ষমতা বা সুখ নহয়, জীৱনত অৰ্থ বিচাৰি পোৱাৰ প্ৰচেষ্টাই মানুহৰ আটাইতকৈ গভীৰ আৰু শক্তিশালী প্ৰেৰণা শক্তি বুলি ল’গ’থেৰাপীয়ে প্ৰতিপন্ন কৰে।

এই পদ্ধতিৰ এক সংক্ষিপ্ত অথচ গভীৰ পৰিচয় ফ্ৰাঙ্কলৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ মেনচ চাৰ্ছ ফৰ মিনিং (Man’s Search for Meaning) ত পোৱা যায়। এই গ্ৰন্থত তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছে কেনেকৈ তেওঁৰ তাত্ত্বিক ধাৰণাসমূহে তেওঁক ইহুদী গণহত্যাৰ ভয়াবহ অভিজ্ঞতাৰ মাজতো জীয়াই থাকিবলৈ সহায় কৰিছিল, আৰু কেনেকৈ সেই অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ চিন্তাধাৰাক অধিক গভীৰ আৰু সুসংহত কৰি তুলিছিল। বৰ্তমান বিশ্বজুৰি গঢ় লৈ উঠা বহুতো ল’গ’থেৰাপী প্ৰতিষ্ঠানে এই পদ্ধতিৰ অধ্যয়ন আৰু প্ৰয়োগ আগবঢ়াই নিছে।

মূলনীতি

“ল’গ’থেৰাপী” শব্দটো গ্ৰীক logos (“অৰ্থ”) শব্দৰপৰা উদ্ভৱ। ভিক্টৰ ফ্ৰাঙ্কলৰ মূল প্ৰতিপাদ্য হৈছে—মানুহৰ প্ৰধান চালিকা শক্তি হ’ল জীৱনত অৰ্থৰ সন্ধান কৰা। এই পদ্ধতিৰ কেইটামান কেন্দ্ৰীয় নীতি তলত সন্নিৱিষ্ট কৰা হ’ল :

জীৱনৰ সকলো পৰিস্থিতিত অৰ্থ নিহিত থাকে—আনকি সৰ্বাধিক বেদনাদায়ক আৰু অসহনীয় অৱস্থাতো।

জীৱন-ধাৰণৰ মূল প্ৰেৰণা হৈছে “অৰ্থ বিচাৰি পোৱাৰ ইচ্ছা” (will to meaning)।
মানুহে নিজৰ কৰ্ম, অভিজ্ঞতা, আৰু বিশেষকৈ অপৰিৱৰ্তনীয় যন্ত্ৰণাৰ সন্মুখীন হ’লে গ্ৰহণ কৰা মনোভাবৰ মাজতো অৰ্থ আৱিষ্কাৰ কৰাৰ স্বাধীনতা লাভ কৰে।

“জীৱনৰ উদ্দেশ্য” আৰু “জীৱনৰ অৰ্থ”- এই ধাৰণা দুটা ফ্ৰাঙ্কলৰ লেখাত “অস্তিত্বগত শূন্যতা” (existential vacuum) আৰু “অৰ্থৰ ইচ্ছা”ৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে সম্পৃক্ত। তেওঁ লক্ষ্য কৰিছিল যে, যদি মানুহৰ অৰ্থ সন্ধানৰ প্ৰচেষ্টা অৱৰুদ্ধ হয়, তেন্তে ইয়াৰ ফলত মানসিক সংকট আৰু ক্ষতিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। বিপৰীতে, জীৱনৰ ইতিবাচক উদ্দেশ্য আৰু অৰ্থ সাধাৰণতে দৃঢ় ধৰ্মীয় বিশ্বাস, সামাজিক গোটত অংশগ্ৰহণ, কোনো উদ্দেশ্যৰ প্ৰতি অংগীকাৰ, সুসংহত মূল্যবোধ, আৰু স্পষ্ট লক্ষ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। প্ৰাপ্তবয়স্ক বিকাশ আৰু পৰিপক্বতাৰ তত্ত্বসমূহতো “জীৱনৰ উদ্দেশ্য” এক কেন্দ্ৰীয় উপাদান; পৰিপক্বতা মানে জীৱনৰ লক্ষ্য সম্বন্ধে স্পষ্ট বোধ, দিশনিৰ্দেশিত জীৱন-চৰ্যা, আৰু সচেতন উদ্দেশ্যবোধ—যিয়ে জীৱনক অৰ্থপূৰ্ণ বুলি অনুভৱ কৰাত সহায় কৰে।

ফ্ৰাঙ্কলৰ (২০০৬) তত্ত্ব অনুসাৰে, ল’গ’থেৰাপীয়ে ব্যক্তিক নিজৰ জীৱনৰ অৰ্থ উদ্ঘাটন কৰিবলৈ সহায় কৰে আৰু তাৰ ফলস্বৰূপে আত্ম-বিশ্বাস আৰু সন্তুষ্টি বৃদ্ধি পায়। তেওঁ বিশেষকৈ জীৱনৰ উদ্দেশ্যৰ ব্যক্তিগত স্বাতন্ত্ৰ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, “প্ৰতিজন মানুহৰ জীৱনত এটা বিশেষ কৰ্তব্য বা আহ্বান থাকে… যাক তেওঁ সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব; আৰু এই কৰ্তব্য যেনে অনন্য, তেনেদৰে ইয়াক বাস্তৱায়ন কৰাৰ সুযোগো অনন্য।” এইদৰে ল’গ’থেৰাপীয়ে ব্যক্তিক নিজৰ নিজা অৰ্থ চিনাক্ত কৰি সেইদিশে সক্ৰিয়ভাৱে আগবাঢ়িবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে।

ফ্ৰাঙ্কলৰ তত্ত্বসমূহক ক্ৰামবাফ আৰু মেহ'লিক-(Crumbaugh আৰু Maholick)এ “ পাৰপাছ ইন লাইফ(Purpose in Life (PIL))" পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে প্ৰয়োগযোগ্য ৰূপ দিছিল। এই পৰীক্ষাত ব্যক্তিৰ জীৱনত অৰ্থ আৰু উদ্দেশ্যৰ উপস্থিতি পৰিমাপ কৰা হয়। নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰা মানসিক চাপ আৰু নিচাগ্ৰস্ত আচৰণ, বিষণ্ণতা আৰু আত্ম-অৱমূল্যায়নৰ মাজত এক মধ্যস্থতাকাৰী উপাদান হিচাপে কাম কৰে। ইয়াৰ লগতে ক্ৰামবাফ-এ চিকিং অব নোৱেটিক গ'লচ টেষ্ট ("Seeking of Noetic Goals Test (SONG))” নামৰ এটা সম্পূৰক মাপকাঠিও প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। PIL-এ অৰ্থৰ উপস্থিতি সূচায়, আনহাতে SONG-এ অৰ্থৰ প্ৰতি অভিমুখিতা পৰিমাপ কৰে। PIL-ত নিম্ন স্ক’ৰ কিন্তু SONG-ত উচ্চ স্ক’ৰ থকা ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ল’গ’থেৰাপীৰ প্ৰয়োগ অধিক ফলপ্ৰসূ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

অৰ্থৰ সন্ধান

ফ্ৰেংকলৰ মতে, “আমি জীৱনৰ অৰ্থ তিনিটা ভিন্ন উপায়েৰে আৱিষ্কাৰ কৰিব পাৰোঁ: (১) কোনো কাম সৃষ্টি কৰি বা কোনো কৰ্ম সম্পাদন কৰি; (২) কিবা এটা অনুভৱ কৰি বা কাৰোবাৰ সৈতে মুখা-মুখি হৈ; আৰু (৩) অনিবাৰ্য কষ্টৰ প্ৰতি আমি গ্ৰহণ কৰা মনোভাবৰ মাধ্যমত।” তেওঁ লগতে কৈছে যে “এজন মানুহৰপৰা সকলো বস্তু কাঢ়ি ল’ব পাৰি, কিন্তু এটা বস্তু কেতিয়াও নোহোৱা কৰিব নোৱাৰি—সেইটো হৈছে মানুহৰ অন্তিম স্বাধীনতা, অৰ্থাৎ যিকোনো পৰিস্থিতিত নিজৰ মনোভাব বাছি লোৱাৰ স্বাধীনতা।”

ল’গ’থেৰাপীৰ দাৰ্শনিক ভিত্তি

ভিক্টৰ ফ্ৰাংকল‌‌‌ (Viktor Frankl)-এ তেওঁৰ গ্ৰন্থ দি উইল টু মিনিং (The Will to Meaning)-ত ল’গ’থেৰাপীৰ মেটা-ক্লিনিকেল তাৎপৰ্য বিস্তৃতভাৱে ব্যাখ্যা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, ব্যক্তি-সম্বন্ধীয় তত্ত্বক বাদ দি কোনো মনঃচিকিৎসা সম্ভৱ নহয়; অৰ্থাৎ, প্ৰতিটো মনঃচিকিৎসা পদ্ধতি মানুহৰ স্বৰূপ সম্পৰ্কে থকা কোনো এক মৌলিক দাৰ্শনিক ধাৰণাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।

এজন অস্তিত্ববাদী মনোবিজ্ঞানী হিচাপে, ফ্ৰেংক্লে তথাকথিত “যন্ত্ৰ-মডেল” অথবা “নিগনি-মডেল”ক মৌলিকভাৱে অস্বীকাৰ কৰে, কাৰণ এই ধৰণৰ সংকোচনবাদী দৃষ্টিভংগীয়ে মানুহক কেৱল যান্ত্ৰিক বা আচৰণ-নিয়ন্ত্ৰিত সত্তা হিচাপে ব্যাখ্যা কৰি তেওঁৰ অন্তৰ্নিহিত মানৱীয় গুণসমূহ—বিশেষকৈ স্বাধীনতা, দায়িত্ববোধ আৰু অৰ্থ-অন্বেষণৰ ক্ষমতাৰ—অৱমূল্যায়ন কৰে।
এজন স্নায়ুবিজ্ঞানী আৰু মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ হিচাপে, তেওঁ নিৰ্ধাৰণবাদৰ এক সুসমন্বিত ধাৰণা বিকাশ কৰে, যি ল’গ’থেৰাপীৰ তিনিটা মুখ্য স্তম্ভ—ইচ্ছাৰ স্বাধীনতা, অৰ্থ-অন্বেষণৰ ইচ্ছা, আৰু জীৱনৰ অৰ্থৰ সৈতে সহাৱস্থান কৰিব পাৰে। ফ্ৰেংক্লে স্বীকাৰ কৰে যে মানুহ কেতিয়াও জৈৱিক, সমাজতাত্ত্বিক বা মানসিক নিৰ্ধাৰকসমূহৰপৰা সম্পূৰ্ণভাৱে মুক্ত নহয়; তথাপি, নাজী নিৰ্যাতন শিবিৰত তেওঁৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ আধাৰত তেওঁ এই কথা দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিপন্ন কৰে যে মানুহে “অত্যন্ত দুঃসহ পৰিস্থিতিকো প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰে আৰু সাহসেৰে তাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে”।
এইধৰণৰ মানসিক অৱস্থানৰ জৰিয়তে, এজন ব্যক্তিয়ে পৰিস্থিতিৰ পৰা—আৰু আনকি নিজৰ পৰাও—এটা সজাগ দূৰত্ব স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ ফলত, তেওঁ নিজৰ প্ৰতি গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া মনোভাব সচেতনভাৱে নিৰ্বাচন কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ জীৱন-নিয়ন্ত্ৰণকাৰী নিৰ্ধাৰকসমূহক নিজেই নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে, মানুহে নিজৰ চৰিত্ৰ গঢ়ি তোলে আৰু নিজৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি নৈতিকভাৱে দায়িত্বশীল সত্তা হিচাপে আত্মপ্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।

ল’গ’থেৰাপী সম্পৰ্কীয় দৃষ্টিভংগী আৰু চিকিৎসা

উদ্বেগক জয় কৰা

নিজ নিজ পৰিস্থিতিৰ অন্তৰ্নিহিত উদ্দেশ্য উপলব্ধি কৰাৰ জৰিয়তে মানুহে নিজৰ উদ্বেগক পৰাভূত কৰিব পাৰে। নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ লেখক টিম চেণ্ডাৰ্চ (Tim Sanders)এ এই পদ্ধতিৰ এক ব্যাৱহাৰিক দৃষ্টান্ত আগবঢ়াইছে। তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে বিমানযাত্ৰাৰ সময়ত সহযাত্ৰীৰ মানসিক চাপ লাঘৱ কৰিবলৈ তেওঁ কেৱল তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ যাত্ৰাৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে সোধে। এই সহজ প্ৰশ্নটোৱে প্ৰায়েই উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আনে— তেওঁলোক যিমানেই বিষণ্ণ বা অস্বস্তিত নাথাকক কিয়, তেওঁলোকৰ মানসিক অৱস্থা তৎক্ষণাৎ সলনি হয় আৰু সমগ্ৰ উৰণকালত তেওঁলোকে অধিক প্ৰফুল্ল মনোভাবেৰে থাকিব পাৰে।

সামগ্ৰিকভাৱে, ভিক্টৰ ফ্ৰাংকল‌‌‌ (Viktor Frankl)ৰ মতে, উদ্বিগ্ন ব্যক্তিয়ে সাধাৰণতে উপলব্ধি নকৰে যে তেওঁলোকৰ উদ্বেগ মূলতঃ “অপূৰ্ণ দায়িত্ববোধ”ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, যাৰ গভীৰতাত আছে জীৱনৰ অৰ্থৰ অভাৱ।

নিউৰ’ছিছৰ চিকিৎসা

ফ্ৰেংকল-এ নিউৰ’ছিছৰ দুটা মুখ্য কাৰণ (pathogenic mechanisms) চিনাক্ত কৰিছে—

হাইপাৰ-ইনটেনচন অৰ্থাৎ লক্ষ্য সাধনৰ অতিমাত্ৰা চেষ্টা (hyper-intention): কোনো লক্ষ্য লাভ কৰাৰ বাবে অত্যধিক জোৰ বা আপ্ৰাণ চেষ্টা, যাৰ ফলত সেই লক্ষ্যটো অধিক দূৰৱৰ্তী হৈ পৰে।

হাইপাৰ-ৰিফ্লেকচন বা মাত্ৰাধিক চিন্তা (hyper-reflection): নিজৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা মনোযোগ আৰোপ, যিয়ে নিউৰ’ছিছ পৰিহাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টাকো ব্যাহত কৰে।

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ “পূৰ্ব-আশংকাজনিত উদ্বেগ” (anticipatory anxiety)ৰ ধাৰণাটোও প্ৰস্তাৱ কৰে—অৰ্থাৎ, কোনো এটা অনাকাঙ্ক্ষিত ফলাফলৰ ভয় যিয়ে ওলোটাকৈ সেই ফলাফল ঘটাৰ সম্ভাৱনাকেই বৃদ্ধি কৰে।
এই ধৰণৰ উদ্বেগ হ্ৰাস কৰি নিউৰ’ছিছৰ চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত ল’গ’থেৰাপীয়ে পেৰাডক্সিকেল ইনটেনচন (paradoxical intention) বা বিৰোধাভাসমূলক উদ্দেশ্য নামৰ এক বিশেষ কৌশল ব্যৱহাৰ কৰে। এই পদ্ধতিত অতিমাত্ৰাত কামনা কৰা লক্ষ্যৰ বিপৰীত দিশে সচেতনভাৱে আগবাঢ়িবলৈ ৰোগীক উৎসাহিত কৰা হয়।

উদাহৰণস্বৰূপে, যিজন ব্যক্তিয়ে ভালকৈ টোপনি নহ’ব বুলি ভয় কৰে (অৰ্থাৎ পূৰ্ব-আশংকাজনিত উদ্বেগ অনুভৱ কৰে), তেওঁ সচৰাচৰ অত্যধিক চেষ্টা কৰে সোনকালে নিদ্ৰালু হ’বলৈ—এইটোৱেই “হাইপাৰ-ইনটেনচন”ৰ উদাহৰণ, যি শেষত নিদ্ৰালু হোৱাৰ ক্ষমতাক ব্যাহত কৰে।

এনেক্ষেত্ৰত, এজন ল’গ’থেৰাপীষ্টে তেওঁক পৰামৰ্শ দিব পাৰে যে তেওঁ শুই থাকি ইচ্ছাকৃতভাৱে টোপনি নাহিবলৈ চেষ্টা কৰক। এই বিপৰীতমুখী মনোভাবৰ ফলত পূৰ্ব-আশংকাজনিত উদ্বেগ হ্ৰাস পায় আৰু যি উদ্বেগে তেওঁক আগতে জগাই ৰাখিছিল, সেয়া দূৰ হোৱাত তেওঁ স্বাভাৱিক সময়সীমাৰ ভিতৰতে সহজে টোপনি যাব পাৰে। তেওঁ প্ৰায়েই ফ্ৰেডৰিক নীৎসেৰ এই উক্তিটো উল্লেখ কৰে—
“যদি আমাৰ জীৱনত নিজা ‘কিয়’ থাকে, তেন্তে আমি প্ৰায় যিকোনো ‘কিদৰে’ সহ্য কৰিব পাৰোঁ।”
ফ্ৰেংকলৰ দৃষ্টিত দুখ-কষ্ট আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত নেতিবাচক অনুভূতিসমূহ মানৱ অভিজ্ঞতাৰ স্বাভাৱিক আৰু অবিচ্ছেদ্য অংশ আৰু ইয়াক পাবলৈ আশাহে কৰিব লাগে।

ল’গ’থেৰাপীৰ অনুগামী মনোবিজ্ঞানী এডিথ ৱেইছকপ জোৱেলচন(Edith Weisskopf-Joelson)ৰ মতে, বৰ্তমানৰ মানসিক-স্বাস্থ্য দৰ্শনে মানুহ সদায় সুখী থকা উচিত আৰু অসুখী অৱস্থা অসামঞ্জস্যৰ লক্ষণ বুলি গণ্য কৰাটো ভুল। এনে মূল্যব্যৱস্থাই অনিবাৰ্য অসুখৰ ওপৰত “অসুখী হোৱাৰ বাবে পুনৰ অসুখী হোৱা” বোজা অধিক বৃদ্ধি কৰে

আৱেশিক অনুকৰ্ষী ব্যাধি (Obsessive–Compulsive Disorder)

ফ্ৰেংকলৰ মতে, এই ব্যাধিত ভোগা ব্যক্তিসকলৰ মাজত সাধাৰণ লোকৰ ক্ষেত্ৰত দেখা পোৱা সম্পূৰ্ণতাৰ অনুভূতি দেখা পোৱা নাযায়।

চিকিৎসাৰ পদ্ধতিসমূহ

এচ্চে হোমো (Ecce Homo) হৈছে ল’গ’থেৰাপীত ব্যৱহাৰ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদ্ধতি।
এই পদ্ধতিত থেৰাপিষ্টে ৰোগীৰ জন্মগত শক্তি চিহ্নিত কৰে আৰু জীৱনত সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিকূলতা, দুখ-কষ্ট আৰু বিপদৰ সৈতে কেনেকৈ মোকাবিলা কৰিছে সেয়া বিশেষভাৱে লক্ষ্য কৰে। এজন ব্যক্তিয়ে জীৱনত পোৱা সমস্ত দুখ-কষ্ট আৰু প্ৰতিকূলতাৰ কেনেকৈ সৰ্বোত্তম ব্যৱহাৰ কৰিছে সেয়া চিন্তা কৰিবলৈ ৰোগীক উৎসাহিত কৰা হয় ।

এই পদ্ধতিটোৰ নাম “এচ্চে হোমো” (লেটিন ভাষাত “চোৱা, মানুহজন” বা “Behold the Man”)। ইয়াত আন মানুহে কেনেকৈ তেওঁলোকৰ দুখ-কষ্টৰ মাজতো সৰ্বোত্তম দিশ বিচাৰি পাইছে সেয়া থেৰাপিষ্ট আৰু ৰোগীয়ে একেলগে লক্ষ্য কৰে।

সমালোচনা

স্বৈৰাচাৰিতা

১৯৬১ চনত ৰল্লো মে’(Rollo May)ই যুক্তি দিছিল যে ল’গ’থেৰাপী মূলত: স্বৈৰাচাৰী। তেওঁৰ মতে, ভিক্টৰ ফ্ৰেংকলৰ এই চিকিৎসা পদ্ধতিয়ে মানৱ জীৱনৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ এটা সহজ আৰু স্পষ্ট সমাধান আগবঢ়ায়। এনে কৰিবলৈ যাওঁতে মানৱ জীৱনৰ জটিলতা আৰু বহুমাত্ৰিক স্বৰূপক উপেক্ষা কৰি যোৱা হৈছে।
মে’ই দাবী কৰিছিল যে, যদি কোনো ৰোগীয়ে নিজে জীৱনৰ কোনো অৰ্থ বা উদ্দেশ্য বিচাৰি নাপায়, তেন্তে ফ্ৰেংকলে তেওঁৰ বাবে এটা লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি দিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত ৰোগীৰ ব্যক্তিগত দায়িত্ববোধ নষ্ট হয় আৰু “ স্বাধীন ব্যক্তি হিচাপে ৰোগীৰ মৰ্যাদা হ্ৰাস পায়”।

ৰব্বি ৰেউভেন বুলকাৰ প্ৰবন্ধ " ইজ ল'গ'থেৰাপি অথৰিটেৰিয়ান?"(Is Logotherapy Authoritarian?) প্ৰকাশিত হোৱাৰ পিছত ফ্ৰেংকলে ৰল্লো মে’ৰ এই সমালোচনাৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিছিল। লিখিত সংলাপৰ জৰিয়তে ফ্ৰেংকলে কৈছিল যে তেওঁ প্ৰয়োজন অনুসৰি ল’গ’থেৰাপীৰ সৈতে ঔষধীয় চিকিৎসাও সংযুক্ত কৰে, যাতে ৰোগীয়ে নিজৰ মানসিক আৰু আৱেগিক প্ৰতিক্ৰিয়া সুস্থৰূপে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। তেওঁ স্বাধীনতা আৰু দায়িত্বৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল—য’ত ব্যক্তিজনে সম্পূৰ্ণ স্বাধীনভাৱে নিজৰ জীৱনৰ অৰ্থ অনুসন্ধান আৰু আৱিষ্কাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰে।

ধৰ্মীয়তা

ল’গ’থেৰাপীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ভিক্টৰ ফ্ৰাংকলৰ জীৱন, চিন্তা আৰু ৰচনাৰ সমালোচনামূলক মূল্যায়নত কোৱা হয় যে তেওঁৰ ধৰ্মীয় পটভূমি আৰু গভীৰ দুঃখভোগৰ অভিজ্ঞতাই “অৰ্থ” (meaning)-ৰ ধাৰণাটোক ব্যক্তিৰ অন্তৰ্জগতৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰতে গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰিছিল। সেইকাৰণে ল’গ’থেৰাপী মূলতঃ ফ্ৰাংকলৰ ব্যক্তিগত বিশ্বদৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্মিত।
কিছুমান গৱেষকে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ল’গ’থেৰাপী পৰম্পৰাগত অৰ্থত “বৈজ্ঞানিক” মানসিক চিকিৎসা-পদ্ধতি নহয়; বৰঞ্চ ই এক জীৱন-দৰ্শন, মূল্যবোধৰ এক সংগঠিত প্ৰণালী, অথবা এক ধৰ্ম-নিৰপেক্ষ ধৰ্ম (secular religion)। তেওঁলোকৰ মতে, এই পদ্ধতিটো সম্পূৰ্ণৰূপে সুসংগত নহয় আৰু কিছুমান সন্দেহজনক অতিভৌতিক (মেটাফিজিক্যাল) ধাৰণাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।

ফ্ৰাংকলে নিজৰ সমগ্ৰ জীৱনজুৰি ধৰ্ম আৰু মনোৰোগ-বিজ্ঞান (psychiatry) বিষয়ত মুকলিকৈ আলোচনা কৰিছিল, বিশেষকৈ তেওঁৰ অন্তিম গ্ৰন্থ মেনছ চাৰ্ছ ফৰ আল্টিমেট মিনিং(Man's Search for Ultimate Meaning)ত। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে প্ৰতিজন মানুহৰ মাজত এক “আধ্যাত্মিক অৱচেতন” (spiritual unconscious) থাকে, যি ধৰ্মীয় বিশ্বাস বা মতামতৰ পৰা স্বাধীন। কিন্তু, ফ্ৰাংকলৰ এই ধাৰণাই অৱশ্যেই ধৰ্মীয়তা সূচায় নে নাই, সেই কথা স্পষ্ট নহয়।
ফ্ৰাংকলৰ ভাষাত: “সঁচা কথা ক'বলৈ হ'লে ল’গ’থেৰাপী ‘লোগ’ছ’ বা 'অৰ্থ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইয়াৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হ’ল মানুহক নিজৰ জীৱনৰ অৰ্থ অনুধাৱন কৰিবলৈ সহায় কৰা। কিন্তু আমি আন কাৰোবাৰ জীৱনলৈ অৰ্থ ‘প্ৰদান’ কৰিব নোৱাৰো। যদি সাধাৰণ অৰ্থৰ ক্ষেত্ৰতো এইটো সত্য হয়, তেন্তে ‘চূড়ান্ত অৰ্থ’ (Ultimate Meaning)-ৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰাসংগিকতা আৰু অধিক গভীৰ।” আমেৰিকান চাইকিয়াত্ৰিক এছছিয়েছনে
(American Psychiatric Association)-এ ১৯৮৫ চনত ভিক্টৰ ফ্ৰাংকলক ধৰ্ম আৰু মনোৰোগ-বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানৰ বাবে অস্কাৰ ফিষ্টাৰ এৱাৰ্ড (Oskar Pfister Award)প্ৰদান কৰিছিল। গ্ৰহণ আৰু প্ৰতিশ্ৰুতি থেৰাপি (ACT), আৰু বাৰ্নআউট প্ৰতিৰোধ (burnout prevention).

ল’গ’থেৰাপিৰ ন’জেনিক নিউৰ’চিছ (noogenic neurosis) আৰু অস্তিত্বগত সংকটৰ ধাৰণাসমূহ ICD-11 ত ডিম’ৰেলাইজেচন ক্ৰাইচিছ (demoralisation crisis) নামেৰে সংযোজিত কৰা হৈছে।ফ্ৰেংকেলে ১৯৫০ চনত প্ৰথম বৰ্ণনা কৰা এই
গঠনত হতাশা,
অৰ্থহীনতা আৰু অস্তিত্বগত যন্ত্ৰণাক সামৰি লোৱা হৈছে ।

ল’গ’থেৰাপিক মনোদৈহিক (psychosomatic) আৰু শাৰীৰিক স্বাস্থ্যৰ উন্নতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। ল’গ’থেৰাপিৰ উপৰিও, অৰ্থ-কেন্দ্ৰিক মনো-চিকিৎসাৰ অন্যান্য পদ্ধতি, যেনে পজিটিভ চাইক’লজী আৰু মিনিং থেৰাপি উদ্ভৱ হৈছে।
পল ৱংৰ মিনিং থেৰাপিয়ে ল’গ’থেৰাপিক মনোবৈজ্ঞানিক পদ্ধতিলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, য’ত জ্ঞানমূলক আচৰণগত থেৰাপি, পজিটিভ চাইক’থেৰাপি আৰু অৰ্থৰ ওপৰত পজিটিভ চাইক’লজিৰ গৱেষণাক একত্ৰিত কৰা হৈছে।
ল’গ’থেৰাপী অংক’লজী (oncology) আৰু পেলিয়েটিভ কেয়াৰ (palliative care) ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে (উইলিয়াম ব্ৰেইটবাৰ্ট)।
এই সাম্প্ৰতিক বিকাশসমূহে ভিক্টৰ ফ্ৰেংকেলৰ ল’গ’থেৰাপিক নতুন প্ৰজন্মৰ বাবে পৰিচয় কৰাই দিছে আৰু গৱেষণাৰ নতুন ক্ষেত্ৰলৈ ইয়াৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰিত কৰিছে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:মানসিক স্বাস্থ্য
শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান