বদ্ৰীনাথ মন্দিৰ

বদ্ৰীনাথ বা বদ্ৰীনাৰায়ণ মন্দিৰ হৈছে বিষ্ণুৰ উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ। ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ডৰ বদ্ৰীনাথ চহৰত অৱস্থিত। এই মন্দিৰটো বিষ্ণুৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত ১০৮খন দিব্য দেশৰ ভিতৰত অন্যতম—বৈষ্ণৱসকলৰ বাবে পবিত্ৰ থান, যিজনক বদ্ৰীনাথ হিচাপে পূজা কৰা হয়। প্ৰতি বছৰে ছমাহৰ বাবে (এপ্ৰিল মাহৰ শেষৰ পৰা নৱেম্বৰৰ আৰম্ভণিৰ ভিতৰত) খোলা থাকে, কাৰণ হিমালয় অঞ্চলৰ বতৰৰ চৰম অৱস্থা। এই মন্দিৰটো চামোলী জিলাৰ গড়োৱাল পাহাৰৰ ট্ৰেকত অলকানন্দ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। ই ভাৰতৰ অন্যতম তীৰ্থযাত্ৰা কেন্দ্ৰ, ২০২২ চনত মাত্ৰ ২ মাহত ২৮ লাখ (২৮ লাখ) লোকৰ দৰ্শন ঘটিছে। ই চৰ ধামৰ অন্যতম তীৰ্থস্থান।

মন্দিৰত পূজা কৰা দেৱতাৰ প্ৰতিমূৰ্তিটো হৈছে বদ্ৰীনাৰায়ণ ৰূপত বিষ্ণুৰ ১ ফুট (০.৩০ মিটাৰ) ক'লা গ্ৰেনাইটৰ মূৰ্তি। বহুতো হিন্দুৱে এই দেৱতাক বিষ্ণুৰ আঠটা স্ব-প্ৰকাশিত গোলক বা স্ব-প্ৰকাশিত দেৱতাৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰে।

গংগা নদীৰ পৃথিৱীলৈ অৱতৰণৰ স্মৃতিত মাতা মূৰ্তিৰ মেলা বদ্ৰীনাথ মন্দিৰত পালন কৰা আটাইতকৈ বিশিষ্ট উৎসৱ। যদিও বদ্ৰীনাথ উত্তৰ ভাৰতত অৱস্থিত, তথাপিও প্ৰধান পুৰোহিত বা ৰাৱাল পৰম্পৰাগতভাৱে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ পৰা নিৰ্বাচিত নামবুদিৰি।
উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্য চৰকাৰৰ আইন নং ৩০/১৯৪৮ক আইন নং. ১৬,১৯৩৯, যিটো পিছলৈ "শ্ৰী বদৰীনাথ আৰু শ্ৰী কেদাৰনাথ মন্দিৰ আইন" নামেৰে জনাজাত হয়। এই সমিতিখন দুয়োটা মন্দিৰৰ ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰশাসকে মনোনীত কৰে আৰু ইয়াৰ ব'ৰ্ডত সোতৰজন সদস্য আছে।

বিষ্ণু পুৰাণ আৰু স্কন্ধ পুৰাণ আদি প্ৰাচীন ধৰ্মীয় গ্ৰন্থত এই মন্দিৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠ–নৱ শতিকাৰ আলভাৰ সন্তসকলৰ আৰম্ভণিৰ মধ্যযুগীয় তামিল নীতি নলয়ীৰা দিব্য প্ৰবন্ধমত ইয়াক মহিমামণ্ডিত কৰা হৈছে।

স্থান, স্থাপত্য, আৰু মন্দিৰ

উত্তৰাখণ্ডৰ চামোলী জিলাৰ আলাকনন্দ নদী পাৰৰ গড়োৱাল পাহাৰীয়া অঞ্চলত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত। পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ গড় সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৩,১৩৩ মিটাৰ (১০,২৭৯ ফুট) ওপৰত অৱস্থিত। মন্দিৰৰ বিপৰীতে নৰপৰ্বত পৰ্বত, নীলকান্ত শৃংগৰ পিছফালে নাৰায়ণ পৰ্বত।

আদি শংকৰ নৱম শতিকাত বদ্ৰীনাথক তীৰ্থস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মন্দিৰৰ তিনিটা গঠন আছে: গৰ্ভগ্ৰহ (অভয়াৰণ্য), দৰ্শন মণ্ডপ (পূজাঘৰ), আৰু সভা মণ্ডপ (অধিৱেশন হল)। অভয়াৰণ্যখনৰ শংকু আকৃতিৰ চাল গৰ্ভগৃহ প্ৰায় ১৫মিটাৰ ওখ, তাৰ ওপৰত সোণৰ ছাদেৰে আবৃত এটা সৰু গম্বুজ।
ইয়াৰ মুখাৱয়ব শিলৰ আৰু খিলানযুক্ত খিৰিকী আছে। বহল চিৰি এটাৰে মূল প্ৰৱেশদ্বাৰলৈ উঠি যায়, ওখ, খোলাযুক্ত প্ৰৱেশদ্বাৰ। ঠিক ভিতৰতে এটা মণ্ডপ, গৰ্ভগ্ৰীহা বা মূল মন্দিৰ এলেকালৈ যোৱা এটা বৃহৎ, খুঁটাযুক্ত হল। হলঘৰৰ দেৱাল আৰু খুঁটাবোৰ জটিল খোদিত শিল্পকৰ্মৰে আবৃত।

ইতিহাস

মন্দিৰৰ বিষয়ে কোনো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায় যদিও বৈদিক গ্ৰন্থত (প্ৰায় ১৭৫০–৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) দেৱতা বদ্ৰিনাথৰ কথা উল্লেখ আছে।
মন্দিৰটোৰ স্থাপত্য বৌদ্ধ বিহাৰ (মন্দিৰ)ৰ সৈতে মিল আছে আৰু বৌদ্ধ মন্দিৰৰ বাবে অস্বাভাৱিক উজ্জ্বল ৰঙৰ মুখাৱয়বটোৱে এই যুক্তিৰ জন্ম দিয়ে।
এটা পৰম্পৰাগত কাহিনীত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে আদি শংকৰে পৰমাৰ শাসক ৰজা কনক পালৰ সহায়ত অঞ্চলটোৰ সকলো বৌদ্ধক বহিষ্কাৰ কৰিছিল। ৰজাৰ বংশগত উত্তৰাধিকাৰীসকলে মন্দিৰটো শাসন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ খৰচ পূৰণৰ বাবে গাঁওসমূহক দান কৰিছিল। মন্দিৰলৈ যোৱা পথত থকা গাঁৱৰ এটা গোটৰ পৰা পোৱা উপাৰ্জন তীৰ্থযাত্ৰীক খুৱাই-বুৱাই ৰখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰমাৰ শাসকসকলে "বলন্দা বদ্ৰিনাথ" উপাধি ধাৰণ কৰিছিল, অৰ্থাৎ ভাষী বদ্ৰিনাথ। তেওঁলোকৰ আন উপাধি আছিল, য'ত আছিল শ্ৰী ১০৮ বাসদৃশচৰ্য্যপৰায়ণ গড়ৰাজ মহিমেহেন্দ্ৰ, ধৰ্মবিভাব, ধৰ্মৰাক্ষক ছিগামণি।

মন্দিৰৰ মূল দেৱতাৰ নামেৰে বদ্ৰীনাথৰ সিংহাসনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল; ৰজাই মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ভক্তসকলে আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰি পূজা-অৰ্চনা উপভোগ কৰিছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে এই প্ৰথা চলি আছিল।

কিংবদন্তী

]]
হিন্দু কিংবদন্তি অনুসৰি বিষ্ণু এই স্থানত ধ্যানত বহিছিল। ধ্যান-ধাৰণৰ সময়ত বিষ্ণু ঠাণ্ডা বতৰৰ বিষয়ে অজ্ঞাত আছিল। তেওঁৰ পত্নী লক্ষ্মীয়ে তেওঁক বদৰি গছৰ ৰূপত (জুজুবে বা ভাৰতীয় খেজুৰ, হিন্দীত ‘বেৰ’ বুলি কোৱা হয়) ৰক্ষা কৰিছিল। লক্ষ্মীৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ বিষ্ণুৱে সেই স্থানৰ নাম বদ্ৰিকা আশ্ৰম ৰাখিলে। এটকিনছন (১৯৭৯)ৰ মতে আগতে সেই ঠাইখন আছিল জুজুব বন,যি আজিকালি তাত পোৱা নাযায়। মন্দিৰত পদ্মাসন ভংগিমাত বহি বদ্ৰীনাথ ৰূপত বিষ্ণুক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। কিংবদন্তি অনুসৰি বিষ্ণুৰ পত্নী লক্ষ্মী তেওঁক ভৰিৰ মালিচ কৰা দেখি নাৰদ ঋষিয়ে বিষ্ণুৰ শাস্তি দিছিল। বিষ্ণু বদ্ৰিনাথলৈ তপস্যা কৰিবলৈ গৈছিল আৰু বহু সময় পদ্মাসনত ধ্যান কৰিছিল।

বিষ্ণু পুৰাণত বদ্ৰীনাথৰ উৎপত্তিৰ আন এটা সংস্কৰণ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পৰম্পৰা অনুসৰি যমৰ দুজন পুত্ৰ নৰ আৰু নাৰায়ণ আছিল— এই দুয়োজনেই হিমালয়ৰ পৰ্বতৰ আধুনিক নাম। তেওঁলোকে নিজৰ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে ঠাই বাছি লৈছিল আৰু প্ৰত্যেকেই হিমালয়ৰ বিশাল উপত্যকা বাছি লৈছিল। আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ আদৰ্শ স্থানৰ সন্ধানত তেওঁলোকে পঞ্চ বদ্ৰীৰ আন চাৰিটা বদ্ৰী ক্ৰমে আদিবাদ্ৰী, বৃধা বদ্ৰী, যোগ-ধ্যান বদ্ৰী আৰু ভৱিষ বদ্ৰীৰ সন্মুখীন হ'ল।
অৱশেষত তেওঁ আলাকনন্দ নদীৰ পিছফালে এটা গৰম আৰু ঠাণ্ডা জলাধাৰ বিচাৰি পায় আৰু তাৰ নাম ৰাখিলে "বদ্ৰী বিশাল।"

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় স্থান