অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞান

অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞান হৈছে মনোবিজ্ঞানৰ সেই শাখা যিয়ে আচৰণ, আৱেগ আৰু চিন্তাৰ অস্বাভাৱিক আৰ্হিৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰে, যিটোক সম্ভৱতঃ মানসিক বিকাৰ হিচাপে বুজিব পৰা যায়। যদিও বহুতো আচৰণক অস্বাভাৱিক বুলি ধৰিব পাৰি, মনোবিজ্ঞানৰ এই শাখাটোৱে সাধাৰণতে ক্লিনিকেল প্ৰসংগত আচৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।(পৰিসংখ্যাগতভাৱে, কাৰ্য্যকৰীভাৱে, নৈতিকভাৱে বা আন কোনো অৰ্থত), আৰু গ্ৰহণ কৰা পদ্ধতিত প্ৰায়ে সাংস্কৃতিক তাৰতম্য দেখা যায়। অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰখনে বিভিন্ন অৱস্থাৰ বাবে একাধিক কাৰণ চিনাক্ত কৰে, মনোবিজ্ঞানৰ সাধাৰণ ক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ঠাইৰ পৰা বিভিন্ন তত্ত্ব ব্যৱহাৰ কৰি, আৰু বহুখিনি এতিয়াও "অস্বাভাৱিক" বুলিলে সঠিকভাৱে কি বুজায় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। পৰম্পৰাগতভাৱে মানসিক আৰু জৈৱিক ব্যাখ্যাৰ মাজত বিভাজন ঘটি আহিছে, যিয়ে মন-শৰীৰৰ সমস্যাৰ সন্দৰ্ভত এক দাৰ্শনিক দ্বৈতবাদক প্ৰতিফলিত কৰিছে। মানসিক বিসংগতিৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ প্ৰয়াসতো বিভিন্ন পন্থা লোৱা হৈছে। অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞানত তিনিটা ভিন্ন শ্ৰেণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে: এইবোৰ হৈছে উপস্বাভাৱিক, অতিস্বাভাৱিক আৰু অস্বাভাৱিক (Subnormal, Supernormal and Paranormal)।

অস্বাভাৱিক মনোবিজ্ঞান বিজ্ঞানে দুবিধ আচৰণৰ অধ্যয়ন কৰে: অভিযোজিত আৰু অনুকূলনশীল আচৰণ। যিবোৰ আচৰণ অনুকূল নহয়, সেইবোৰে কিছুমান সমস্যা(সমূহ) আছে বুলি বুজায়, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ এইটোও হ’ব পাৰে যে ব্যক্তিজন দুৰ্বল আৰু পৰিৱেশৰ চাপৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিব নোৱাৰে, যিয়ে তেওঁলোকৰ আৱেগ, মানসিক চিন্তাধাৰা, শাৰীৰিক ক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত দৈনন্দিন জীৱনত কাৰ্য্যকৰী হোৱা সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰি আছে। অভিযোজিত আচৰণবোৰ হ’ল মানুহৰ প্ৰকৃতি, তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী আৰু চৌপাশৰ লগত, আৰু তেওঁলোকে যোগাযোগ কৰা মানুহৰ লগত ভালদৰে খাপ খোৱা আচৰণ, যাৰ ফলত তেওঁলোকে ইজনে সিজনক বুজিব পাৰে।

ইতিহাস

হাস্যৰস

হিপ’ক্ৰেটিছে (৪৬০-৩৭৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব), অনুমান কৰিছিল যে শৰীৰত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ তৰল পদাৰ্থবোৰ ভাৰসাম্যহীন হৈ পৰিলে শৰীৰ আৰু মন অসুস্থ হৈ পৰে। এই তৰল পদাৰ্থবোৰৰ ভিতৰত ক’লা পিত্ত, হালধীয়া পিত্ত, কফ, তেজ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। অত্যধিক কফ থাকিলে মানুহ ভাগৰুৱা হৈ পৰে, অত্যধিক ক’লা পিত্তৰ ফলত হতাশাৰ সৃষ্টি হয়, হালধীয়া পিত্তৰ ফলত দ্ৰুত খং উঠে, অত্যধিক তেজ থাকিলে আশাবাদ, আনন্দময়তা, আত্মবিশ্বাসৰ সৃষ্টি হয়।

আশ্ৰয়স্থল

মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিক আশ্ৰয় (Asylum) নামেৰে জনাজাত সুকীয়া সুবিধাত ৰখাৰ কাৰ্য্যটো ১৫৪৭ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল, যেতিয়া ইংলেণ্ডৰ ৰজা অষ্টম হেনৰীয়ে লণ্ডনত বেথলেহমৰ ছেইণ্ট মেৰী আশ্ৰয়স্থল স্থাপন কৰিছিল। বেডলাম নামৰ এই চিকিৎসালয়খনৰ দুখজনক অৱস্থাৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। সমগ্ৰ মধ্যযুগ আৰু ৰেনেছাঁ যুগত আশ্ৰয় শিবিৰ জনপ্ৰিয় হৈয়েই থাকিল। এই প্ৰাৰম্ভিক আশ্ৰয়সমূহ প্ৰায়ে দুৰ্বিষহ অৱস্থাত আছিল। ৰোগীক সমাজৰ বাবে "বোজা" হিচাপে দেখা গৈছিল, তলা লগোৱা হৈছিল আৰু প্ৰায় জন্তুৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে বহু ৰোগীয়ে সহায়ক চিকিৎসা লাভ কৰিছিল। অস্বাভাৱিক আচৰণৰ প্ৰতি বৈজ্ঞানিক কৌতুহল আছিল যদিও প্ৰাথমিক আশ্ৰয় শিবিৰবোৰত ইয়াৰ অনুসন্ধান খুব কমেইহে হৈছিল। এই আদিম আশ্ৰয় শিবিৰসমূহত থকা বন্দীসকলক প্ৰায়ে লাভৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, কিয়নো তেওঁলোকক মানুহতকৈ কম বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰাথমিক আশ্ৰয়সমূহ আছিল মূলতঃ বৰ্তমানৰ অপৰাধমূলক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পৰিৱৰ্তন।

১৯৩৯ চনলৈকে আমেৰিকাৰ ৰাজ্যিক মানসিক চিকিৎসালয়ত ৪ লাখৰো অধিক ৰোগী আছিল।

১৯৪৬ চনত কথাবোৰ সলনি হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে, যেতিয়া মেৰী জেন ৱাৰ্ডে দ্য স্নেক পিট শীৰ্ষক প্ৰভাৱশালী উপন্যাসখন প্ৰকাশ কৰে, যিখনক একে নামৰ জনপ্ৰিয় চিনেমা হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা হয়। গ্ৰন্থখনে মানসিক ৰোগীসকলে সন্মুখীন হোৱা অৱস্থাসমূহৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল, আৰু এই অতিমাত্ৰা ভিৰ কৰা চিকিৎসালয়সমূহত অধিক মানৱীয় মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা সৃষ্টিৰ বাবে সাধাৰণ জনতাৰ মাজত উদ্বেগ জগাই তোলাত সহায় কৰিছিল।

ইয়াৰ ফলত বৃহৎ সংখ্যক ৰোগীক মুকলি কৰি দিয়া হ’ল, আনহাতে তেওঁলোকক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা বিকাৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে আৰোগ্য লাভ কৰা নহ’ল। ই বিপ্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ (Deinstitutionalisation)পৰিঘটনা হিচাপে পৰিচিত হৈ পৰিল। এই আন্দোলনৰ উচ্চ লক্ষ্য আছিল বিচ্ছিন্ন মানসিক চিকিৎসালয়ৰ বাহিৰৰ ব্যক্তিসকলক সম্প্ৰদায় আৰু সমৰ্থন ব্যৱস্থাত স্থান দি চিকিৎসা কৰা। এই আন্দোলনৰ আন এটা লক্ষ্য আছিল দীৰ্ঘম্যাদী চিকিৎসালয়ত বন্দীত্বৰ সৈতে আহিব পৰা সম্ভাৱ্য নেতিবাচক অভিযোজনসমূহ এৰাই চলা।

অস্বাভাৱিক আচৰণৰ ব্যাখ্যা

হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মানুহে অস্বাভাৱিক আচৰণৰ ব্যাখ্যা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছে। ঐতিহাসিকভাৱে অস্বাভাৱিক আচৰণৰ তিনিটা মূল পদ্ধতি আছে: অতিপ্ৰাকৃতিক, জৈৱিক আৰু মানসিক পৰম্পৰা।

মনোবিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা

চিগমাণ্ড ফ্ৰয়েডৰ গাঁথনিগত আৰ্হি অনুসৰি Id, Ego আৰু Super-ego তিনিটা তাত্ত্বিক নিৰ্মাণ যিয়ে এজন ব্যক্তিয়ে বাহ্যিক জগতৰ সৈতে ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া কৰাৰ লগতে আভ্যন্তৰীণ শক্তিৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ ধৰণটো সংজ্ঞায়িত কৰে। Id য়ে এজন ব্যক্তিৰ প্ৰবৃত্তিগত ড্ৰাইভসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিবোৰ অচেতন হৈ থাকে। ছুপাৰ-ইগোৱে এজন ব্যক্তিৰ বিবেক আৰু তেওঁলোকৰ সমাজৰ নীতি-নিয়ম আৰু নৈতিকতাৰ আভ্যন্তৰীণকৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। শেষত, ইগোৱে ছুপাৰ-ইগোৰ নিষেধাজ্ঞাৰ সৈতে আইডিৰ ড্ৰাইভসমূহক বাস্তৱিকভাৱে একত্ৰিত কৰাৰ কাম কৰে। ছুপাৰইগোত বিকাশৰ অভাৱ বা ব্যক্তিৰ ভিতৰত অসংলগ্নভাৱে বিকশিত হোৱা ছুপাৰইগোৰ ফলত সমাজৰ নীতি-নিয়ম আৰু বিশ্বাসৰ বিপৰীতে অযুক্তিকৰ আৰু অস্বাভাৱিক চিন্তা আৰু কাৰ্য্যৰ সৃষ্টি হ’ব।

তথ্যসূত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:মনোবিজ্ঞান