জগন্নাথ হল

ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জগন্নাথ হল বৌদ্ধ, খ্ৰীষ্টান, হিন্দুকে ধৰি ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে নিৰ্মিত এটা আৱাসগৃহ। ১৯২১ চনত বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰপৰাই নিৰ্মিত তিনিটা মূল আৱাসগৃহৰ ভিতৰত ই অন্যতম, আৰু ইয়াক অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজসমূহৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই আৱাসগৃহ, সভাকক্ষ, ডাইনিং ৰুম, এটা প্ৰাৰ্থনা হল, বাগিছা, আৰু ক্ৰীড়াৰ সুবিধাসমূহকে ধৰি অট্টালিকাৰ এটা জটিল বিন্যাস। হলটোৰ প্ৰায় ২০০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ভিতৰত আধা বাসগৃহত থাকে, আৰু আধা কলেজৰ সৈতে জড়িত অ-আৱাসিক ছাত্ৰ। বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কেইবাজনো অধ্যাপকে হলটোত হাউচ টিউটৰ আৰু প্ৰভষ্টৰ পদত অধিষ্ঠিত।

১৯৭১ চনত পাকিস্তান সেনাই এই ছাত্ৰাবাসৰ হিন্দু সংখ্যাগৰিষ্ঠ ৩০০ৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক হত্যা কৰিছিল।

গঠনসমূহ

হলটোত চাৰিটা আৱাসিক ভৱন আছে:

গোবিন্দ চন্দ্ৰ দেৱ ভৱন
ৰবীন্দ্ৰ ভৱন
সোণতোষ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য ভৱন (নতুন ভৱন)
অক্টোবৰ স্মৃতিসৌধ (অক্টোবৰ স্মৃতি ভৱন)
জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰ্তা ভৱন

ইতিহাস

প্ৰতিষ্ঠা

পূৰ্বতে পিতৃ জগন্নাথ সাহাৰ নামেৰে জগন্নাথ মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰা মাণিকগঞ্জৰ সতুৰীয়াত বলিয়াটীৰ জমিদাৰ কিসোৰিলাল ৰয় চৌধুৰীয়েও ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এই হলটো প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে জড়িত আছিল।

সেই সময়ত চহৰখনত থকা উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান দুখন ঢাকা কলেজ, চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিগত পুঁজিৰে চলি থকা জগন্নাথ কলেজৰ একত্ৰীকৰণ হিচাপে ১৯২১ চনত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ভাৰতীয় বিধান পৰিষদৰ জগন্নাথ মহাবিদ্যালয় আইন (১৯২০ চনৰ ষোড়শ নং আইন)ৰদ্বাৰা সেই মহাবিদ্যালয়খনৰ নাম সলনি কৰি জগন্নাথ ইণ্টাৰমিডিয়েট কলেজ বুলি ৰখা হয় আৰু পিছৰ বছৰত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বৰ্ষৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী (মুঠ ৩০৩)সকলক ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়লৈ বদলি কৰা হয়, লগতে বহুতো শিক্ষক আৰু সা-সঁজুলি যেনে পুথিভঁৰালৰ কিতাপ আদিও স্থানান্তৰিত কতা হয়। তাৰ পিছত ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দুটা আৱাসগৃহৰ নামকৰণ কৰা হয় অৰিহণা যোগোৱা মহাবিদ্যালয়সমূহৰ নামেৰে: জগন্নাথ হল আৰু ঢাকা হল। কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল অধ্যাপক জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰ্তা।

বিধানসভা ভৱন

১৯৪৭ চনৰ ২০ জুনত বংগ বিধানসভাৰ ১৪১ গৰাকী পূব বঙালী বিধায়কে বংগ বিভাজনৰ সন্দৰ্ভত ভোটদান কৰে, ১০৭ জন বিধায়কে বংগ বিভাজন হ’লে পাকিস্তানৰ সংবিধান সভাত যোগদান কৰাৰ সমৰ্থন কৰে। অসমৰ চিলেট অঞ্চলে পূব বংগত যোগদান কৰিবলৈ গণভোটত ভোটদান কৰে। পাকিস্তানৰ ডমিনিয়ন গঠনৰ পিছত সেই ১৪১ জন বিধায়কে অসম বিধানসভাৰ চিলেটৰ বিধায়কৰ উপৰি পূব বংগ বিধানসভা গঠন কৰে। মুছলিম লীগৰ ছাৰ খোৱাজা নাজিমুদ্দিন প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। তেওঁৰ পিছত ১৯৪৮ চনত নুৰুল আমিন ৰাজপাটত বহে। এই সভাখন জগন্নাথ প্ৰেক্ষাগৃহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।

অপাৰেচন চাৰ্চলাইটৰ সময়ত গণহত্যা

১৯৭১ চনৰ ২৫ মাৰ্চৰ মাজনিশাৰ পিছত পাকিস্তানী সেনাই বুদ্ধিজীৱীৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ অভিযান (অপাৰেচন চাৰ্চলাইট) ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয় এলেকাত সংঘটিত হয়। এই কাৰ্য্যৰ বিৰুদ্ধে জগন্নাথ হলটোক ৰক্ষা কৰিব পৰা নগ’ল। সেই নিশা বহু আৱাসিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু কৰ্মচাৰী আততায়ীৰ হাতত নিহত হয়। প্ৰাক্তন আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰভষ্ট অধ্যাপক জ্যোতিৰ্ময় গুহাঠাকুৰা আৰু অধ্যাপক গোবিন্দ চন্দ্ৰ দেৱকো সচিবালয় পথত থকা তেওঁলোকৰ এপাৰ্টমেণ্টত হত্যা কৰা হয়। পাকিস্তানী সেনাই হলটো ঘেৰি ধৰি জ্বলাই দি নিৰ্বিচাৰে গুলীচালনা কৰাৰ ফলত ৩০০ৰো অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মৃত্যু হয়।

১৯৮৫ চনত জগন্নাথ হলৰ ট্ৰেজেডী

১৯৮৫ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত জগন্নাথ হলৰ প্ৰাচীন সমাৱেশ ভৱনৰ চাল ভাঙি এক মৰ্মান্তিক দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হয়। ইয়াৰ ফলত ৩৯ জন লোক, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, কৰ্মচাৰী আৰু অতিথিৰ মৃত্যু হয়। তেতিয়াৰপৰাই এই দিনটো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাবে শোকৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়। ১৯৮৮ চনত এই ভৱনটোক আৱাসিক ভৱন হিচাপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ নাম ৰখা হয় অক্টোবৰৰ স্মৃতিসৌধ।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

অধিক পঢ়া

শতবাৰ্ষী জগীত হলেৰে সংগ্ৰামী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান