কাৰ্বি জনগোষ্ঠী

কাৰ্বি জনগোষ্ঠী বা মিকিৰ লোকসকল অসমৰ অন্যতম আদিম অধিবাসী চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ভাষা কাৰ্বি ভাষা আৰু পৰম্পৰাগত ধৰ্ম হেমফু মুক্ৰঙ। আগেয়ে তেওঁলোক মিকিৰ বুলি জনাজাত আছিল আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা পৰ্বতীয়া জিলাখন মিকিৰ পাহাৰ নামেৰে জনা গৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁলোকক কাৰ্বি বুলিহে জনা যায় আৰু জিলাখনৰ নামো কাৰ্বি আংলং জিলা নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। কাৰ্বিসকল বিভিন্ন জিলাত সিঁচৰতি হৈ আছে যদিও কাৰ্বি আংলং মিকিৰ পাহাৰতে সংখ্যা গৰিষ্ঠ কাৰ্বি লোক থূপ খাই থকাতো ঐতিহাসিক প্ৰমাণ থকাত, এই জিলা কাৰ্বিসকলৰ স্বায়ত্ত্ব শাসিত জিলা হিচাবে পৰিগণিত হয়। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে কাৰ্বি সকলে সংগঠিত ৰূপত যুঁজ দিব লগা হৈছিল। ১৯৫২ চনৰ আগলৈকে সংযুক্ত মিকিৰ পাহাৰ জিলা নামেৰে নগাঁও জিলাৰ লগত সংযুক্ত আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ শিৱসাগৰ জিলা আৰু খাচীয়া জয়ন্তীয়া জিলাৰ সৈতেও সংলগ্ন আছিল। বৰ্তমান কাবি আংলং জিলাখনেই কাৰ্বিসকলৰ মূল কৰ্মস্থলী। কাৰ্বিসকলৰ কৃষ্ট আৰু জীৱন দৰ্শনত খাছী ছিনটেং দৰ্শনৰ উপৰিও ভাৰতীয় হিন্দু দৰ্শনৰ প্ৰবাহ বিদ্যমান। 'ছাবিন আলুন'(কাৰ্বি ৰামায়ণ), 'হাঈ'মু আলুন', বনগীত, সাধুকথা, ফকৰা-যোজনা আদি বিভিন্ন লোক সাহিত্যৰ সমলেৰে পোত খাই থকা কাৰ্বি সমাজখন সমগ্ৰ অসমৰ মাটিৰ সৈতে মিলি থকাতো এক অমূল্য সম্পদ।
কাৰ্বিসকলৰ বাসস্থান হ'ল অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, মেঘালয়, চীন, বাংলাদেশ, আৰু থাইলেণ্ড।

কাৰ্বিসকলৰ মূলগোষ্ঠী ৫ টা-
ইংহি,
ইংতি,
টেৰাং,
টেৰণ আৰু
তিমুং।

ইতিহাস

কাৰ্বিসকল অসমৰ অতি প্ৰাচীন জাতি। এওঁলোকক মিকিৰ বুলিও কোৱা হয়। অসমৰ উত্তৰ-পূব সীমান্তৰ পৰ্বতমালাৰ কোনোবা এটা, যাক কাৰ্বিসকলৰ আদি পুৰুষসকলে 'নং পিলাৰ' বুলিছিল- সেই নং পিলাৰ পাহাৰৰ পৰাই তেওঁলোকৰ উপৰিপুৰুষসকল অসমলৈ আহিছিল বুলি কাৰ্বিসকলে বিশ্বাস কৰে। তেওঁলোকে অসমত প্ৰথমে ডিমাপুৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডিফুলৈকে এই অঞ্চলৰ এটা পাহাৰত বসবাস বুলি সেইসময়ৰ ঘটনাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি। কছাৰী ৰজাৰ ৰাজ্যৰ ভিতৰত এই কাৰ্বি বা মিকিৰসকল থকা পাহাৰখন পৰিছিল বাবে কছাৰী ৰজাই তেওঁলোকক দাস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উপৰি নানান অত্যাচাৰ কৰিছিল। অসমত আহোমৰ শাসন হোৱাৰ পাছৰ পৰাহে কাৰ্বিসকল ভৈয়ামলৈ নামি আহে আৰু কালক্ৰমত আন আন জাতিসমূহৰ মাজত সোমাই পৰে।

কাৰ্বিসকলে জুইক 'মে' আৰু পানীক 'লাং' বুলি কয়। এওঁলোকৰ বিশ্বাস, এজন আদিম কাৰ্বিয়ে নিজৰ ঘৰৰ ভিতৰত জুই একুৰা ধৰি অহাত পত্নীয়ে সুধিছিল, "মে আকাৰ চ্ছংহয় বি কাং কক?" অৰ্থাৎ, "জ্বলা জুই কিয় নুনুমুৱাকৈ এৰি আহিছে?" সেই আদিম কাৰ্বি পুৰুষে 'মে আকাৰ বি' কৰাৰ কাৰণেই পাছলৈ তেওঁৰ বংশধৰসকলক কাৰ্বি বোলা হয়।

ভাষা

সাধাৰণতে একোটা জাতিৰ নাম অনুসৰি তেওঁলোকৰ ভাষাটো নামাকৰণ কৰা হয়।ঠিক তেনেদৰে কাৰ্বিসকলে ব্যৱহাৰ কৰা ভাষাটো তেওঁলোকৰ জাতিটোৰ নাম অনুসৰি কাৰ্বি ভাষা বুলি কোৱা হয়। কাৰ্বি ভাষাটো চীন তিব্বতীয় মহাগোটৰ তিব্বত বৰ্মাৰ কুকি চীন গোটৰ এটা ভাষা। কাৰ্বি ভাষাৰ বিভিন্ন উপভাষা বিভিন্ন ঠাইত দেখা যায় যদিও মূলত দুটা উপভাষা দেখা যায়। সেয়া হল কাৰ্বি আৰু ডিমৰীয়া কাৰ্বি। ডিমৰীয়া ৰাজ্য প্ৰাচীন কালৰে পৰা ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু ভৌগোলিক ভাৱে পৃথক হোৱাৰ কাৰণে ডিমৰীয়া কাৰ্বি উপভাষাটো কিছু পৃথক হোৱা দেখা যায়।কাৰ্বি ভাষাৰ নিজা লিপি নাই। তেওঁলোকৰ বিভিন্ন গীত-মাত,সাধুকথা,ফকৰা-যোজনা আদি অসমীয়া লিপিতেই ব্যৱহৃত।তেওঁলোকে নিজৰ মাজত হোৱা কথা-বতৰাত অৰ্থাৎ ঘৰুৱা জীৱনত কাৰ্বি ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে কিন্তু শিক্ষা-দীক্ষা,ব্যৱসায়-বাণিজ্য বা অন্যান্য কাৰ্য্যত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।

জনসংখ্যা

ভৌগোলিক বিতৰণ

কাৰ্বিসকল মূলত অসমৰ কাৰ্বি আংলং জিলাত সংখ্যা গৰিষ্ঠতা দেখা যায়। কাৰ্বি আংলং জিলাৰ বাদেও অসমৰ কামৰূপ (ম), মৰিগাঁও, নগাঁও, শোণিতপুৰ, গোলাঘাট, ডিমা হাচাও, কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ আদি জিলাত এওঁলোকৰ বসতি দেখা যায়। অসমৰ বাদেও অৰুণাচল, মেঘালয় আৰু নগালেণ্ডটো কাৰ্বি সকলৰ বসতি আছে। ভাৰতবৰ্ষৰ বাদেও বাংলাদেশ আৰু ম্যানমাৰত কাৰ্বি মানুহৰ উপস্থিতিৰ উমান পোৱা যায়। ভৌগোলিক ভাবে প্ৰায় ৯১ পূবৰ পৰা ৯৪ পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ২৪ উত্তৰৰ পৰা ২৭ উত্তৰ অক্ষাংশৰ মাজত বিস্তাৰিত দেখা যায়।

খাদ্যাভ্যাস

কাৰ্বি লোকসকলৰ প্ৰধান আহাৰ হৈছে ভাত। কুকুৰা চৰাই,গাহৰি,ছাগলী আদিৰ মঙহ কাৰ্বি লোকসকলৰ প্ৰিয় খাদ্য। এড়ীপলুৰ লেটা,শুকান মাছ আৰু শুকতি আদিও খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পূজা-পাৰ্বণ আদিত হৰ(মদ) নিতান্তই প্ৰয়োজনীয় আৰু সন্মানীয়।

ধৰ্ম

কাৰ্বিসকল সাধাৰণতে ধৰ্মভীৰু।তেওঁলোকৰ কোনো নিৰ্দ্দিষ্ট ধৰ্ম আৰু মূৰ্ত্তি নাই,অসংখ্য দেৱ-দেৱতা তেওঁলোকে মানে।সেই দেৱতাসকলক সময় আৰু ঠাই অনুসৰি পৃথক পৃথকভাৱে পূজা কৰে।কাৰ্বিসকলে পূজা কৰা কেইজনমান দেৱতা হৈছে-আৰনাম কেঠে(ডাঙৰ ঈশ্বৰ),পেঙ(ঘৰ দেউতি),মুক্ৰাং(মানুহক ৰক্ষা কৰা দেৱতা)আদি।তেওঁলোকৰ দেৱতাসকলৰ ভিতৰত নীলাচল কামাখ্যা দেৱীও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।কাৰ্বিসকলৰ মাজত আদিম (animism), হিন্দু আৰু খ্ৰীষ্টান দুইবিধ ধৰ্মৰ মানুহ আছে। হিন্দুসকল বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ উপাসক। তেওঁলোক পুনৰ্জন্মত বিশ্বাসী বাবেই মৃত ব্যক্তি, যেনে: ককাকৰ নামেৰে নাতিৰ নাম আদি ৰাখে আৰু সেই মৃত ব্যক্তিজনে পুনৰ জন্ম লোৱা বুলি ভাৱে।

পূজা-পাতল

কাৰ্বি সকলে হেম্ফু দেৱতাক তেওঁলোকৰ পৰম আৰাধ্য দেৱতা হিচাপে গণ্য কৰে। হেম্ফু দেৱতাৰ বাহিৰেও আন দুগৰাকী দেৱ-দেৱী হৈছে মুক্ৰাং আৰু ৰাছিনজা। ৰাছিনজা হেম্ফুৰ ভনীয়েক তথা শক্তি অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আৰু শান্তি প্ৰদায়িনী মাতৃ। কাৰ্বি সমাজত পালিত বিভিন্নধৰণৰ পূজাৰ ভিতৰত ৰংবোৰ , আৰনাম কেথে বা চ'জুন আৰু ৱলকেতেৰ পূজা প্ৰধান।

ৰংকেৰ

এয়া হৈছে এক কৃষিভিত্তিক সমূহীয়া পূজা। জুম খেতিৰ আগমুহূৰ্তত এই পূজা কৰা হয়। অপায়-অমংগল , বেমাৰ আজাৰ, দুৰ্ভিক্ষৰ সময়তো গাৱৰ 'হাবে' বা গাঁওবুঢ়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাজহুৱাভাৱে এই পূজা কৰা হয়। ৰংকেৰ পূজা মূলতে দুবিধ। পিৰ্দা ৰংকেৰ আৰু ৰাতিৰ বা আজ ৰংকেৰ। ইয়াৰ বাহিৰেও অঞ্চলভেদে আন কেইবাপ্ৰকাৰৰ ৰংকেৰ পূজা পালন কৰা হয়। ৰংকেৰ পূজাৰ ভিতৰুৱা এবিধ উল্লেখযোগ্য ৰংকেৰ হৈছে ৰেক্পি বা দেংজা ৰংকেৰ। য'ত অতীজত নৰবলি দিয়া হৈছিল। গৰু-ম'হ পালক সকলে পোহনীয়া জন্তু বোৰ অপায়-অমংগলৰ পৰা বচাবলৈ 'ছকং' ৰংকেৰ পালন কৰে। আজ' ৰংকেৰ পূজা ৰাতি পতা হয়। 'পিদা' ৰংকেৰ গাঁৱৰ পৰা দূৰত পতা হয়, য'ত তিৰোতাৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ।

আৰনাম কেথে বা চ'জুন

ই হৈছে কাৰ্বিসকলৰ ব্যক্তিগত পূজা। এই পূজাৰ মূল দেৱতা হৈছে 'বাৰিথে'(ইন্দ্ৰ), আৰপি(ৰুদ্ৰ), আৰু বীৰনে(অগ্নি)। এই পূজা তিনিদিনীয়াকৈ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পূজাত গাহৰি আৰু কুকুৰা চৰাই বলি দিয়া হয়। পূজাৰ অন্তত বিশেষ বিশেষ ব্যক্তি সকলক সসন্মানে মদ আৰু মাংস আগবঢ়োৱা হয়।

ৱ'লকেতেৰ

এই পূজা বছৰেকত এবাৰ পতা হয়। সাধাৰণতে ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ মাহৰ কোনো এটা শুক্ল পক্ষত অনুষ্ঠিত হয়। এই পূজা সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ হৈ পিন্প সকলে অৰ্থাৎ কাৰ্বি ৰজা আৰু ৰাজ পাৰিষদবৰ্গইহে কৰে। ৰাজ পুৰোহিত 'কাথাৰবুৰা'ই এই পূজা সম্পন্ন কৰে। ৱ'লকেতেৰ পূজাত হেম্ফু ,মুক্ৰাং আৰু ৰাছিনজাক একেলগে পূজা দিয়া হয়।

সাজ-পাৰ আৰু আ-অলংকাৰ

কাৰ্বিসকলে এড়ী মুগা পুহি তাৰ পৰা সূতা উলিয়াই আৰু কপাহৰ পৰা সূতা উলিয়াই নিজেই কাপোৰ তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে তাঁতশাল 'পে থেৰাং'খনৰ সা-সঁজুলিবোৰ যোগেদি প্ৰয়োজনীয় সাজ-পোছাক তৈয়াৰ কৰি উলিয়াই। কাৰ্বি লোকসকলে মেখেলাখনক 'পিনী' বুলি কয়। কাৰ্বি নাৰীসকলৰ মাজত 'মাৰবং হমক্ৰি আপিনী'ৰ আদৰ বেছি। পিনীখন আটকৈ ৰাখিবৰ কাৰণে কঁকালত 'ৱামকক' নামৰ এক ডেৰ আঙুল বহলৰ ফিতা বন্ধা হয়। দেখাত সৰু হ'লেও এই ৱামকক কাপোৰত বিভিন্ন ফুলৰ চানেকি পোৱা যায়। তেওঁলোকে 'জী পীবা' নামৰ এখন প্ৰায় এক ডেৰ হাত প্ৰস্থ আৰু আঠ সাত দৈৰ্ঘ্যৰ কলা সূতাৰ দীঘেৰে বোৱা এখন কাপোৰ সকলোৱে ব্যৱহাৰ কৰে-কেচুঁৱাক বোকোচাত বান্ধি ল'বৰ বাবে,গাভৰু আৰু মহিলাই বুকুত বান্ধি ল'বৰ বাবে,চমাংকান অসমীয়া 'দহা' আৰু 'নিমছ ফেৰুং' নাচত ছোৱালীয়ে মুখঢকা আৱৰণ হিচাপে আৰু মৃতকৰ অস্থি কঢ়িয়াই নিয়াত এই পীবা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কাৰ্বি নাৰীসকলে পৰিধান কৰা অন্যান্য উল্লেখযোগ্য সাজ-পাৰ হ'ল- পে-ছাৰপী, খন-জাৰী, পে-ছেলেং, দুকফিৰ্‌ছ' ইত্যাদি। আনহাতে, কাৰবি পুৰুষে পৰিধান কৰা ৰিকং (চুৰিয়া), আৰু চই-(চোলা) আৰু পাগুৰি লোকসকলৰ অন্যতম নিদৰ্শন। বিচিত্ৰ ৰঙৰ কাপোৰ পিন্ধি ভাল পোৱাৰ দৰে কাৰ্বি নাৰীয়ে ডিঙিত লেক (মণি), কাণত ন'থেংপি (কাণ থুৰিয়া), হাতত ৰয় (খাৰু) আৰু আঙুলিত আৰনান (আঙুঠি) পিন্ধা দেখা যায়। ।

পে আম (PEUM):

পে আম হৈছে গৰম কাপোৰ। পে আমক ৰঙ আৰু মতিফৰ সমাহাৰ বুলিব পাৰি। ইয়াত ব্যৱহাৰ হোৱা মতিফবোৰ হৈছে- পে খনজাৰী, পে চাৰপি আৰজন, পে খিৰৱাং আৰু ৰিনদিথ'।

চুই (CHUI):

চুই হৈছে কাৰ্বি নাৰীয়ে ব্যৱহাৰ কৰা এটি সৰু বেগ। যাক অসমীয়া সমাজৰ হাঁচতিখনৰ লগত ৰিজাব পাৰি। বেগটো ঊণেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয় যদিও বেগসমূহ ৰূপৰ পইচাৰে সজোৱা হয়। কাৰ্বি নাৰীৰ সাজপাৰ সাধাৰণতে ঊণেৰে (ফলা) প্ৰস্তুত কৰা হয়।

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ

Karbi-Anglong district information
Ethnography of Karbis
Ethnologue profile, old profile
MEETING THE THREAT OF CONVERSION: The Emerging Healthy Trends
Indian Catholic, Christian leaders gather warring ethnic groups for peace

শ্ৰেণী:অসমৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:কাৰ্বি জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অনুসূচিত জনজাতি