এ পি জে আব্দুল কালাম

আবুল পাকিৰ জয়নুল আবেদিন আব্দুল কালাম (, ; ; ১৫ অক্টোবৰ ১৯৩১- ২৭ জুলাই ২০১৫) সৰ্বপৰিচিত নাম ড॰ এ পি জে আব্দুল কালাম, হৈছে এজন ভাৰতীয় বিজ্ঞানী, ৰাজনীতিবিদ আৰু ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি। কালামৰ জন্ম আৰু শৈশৱ তামিলনাডুৰ ৰামেশ্বৰম নামে ঠাইত হৈছিল। তিৰুচিৰাপল্লীৰ চেইণ্ট যোচেফ কলেজৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু চেন্নাইৰ মাদ্ৰাছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ পৰা এৰ'স্পেছ ইঞ্জিনিয়াৰিং বিষয় হিচাপে লৈ উত্তীৰ্ণ হয়।

ৰাষ্ট্ৰপতি পদত অধিষ্ঠিত হোৱাৰ আগেয়ে তেখেত এজন এৰ'স্পেছ অভিযন্তা হিচাপে প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ সংগঠন (ডি আৰ ডি অ') আৰু ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাত (ইছৰো) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৭৪ চনৰ প্ৰথম নিউক্লীয় পৰীক্ষাৰ পাছত ১৯৯৮ চনত হোৱা ভাৰতৰ "পোখৰান-২" পাৰমাণৱিক পৰীক্ষণত কালামে কাৰিকৰী দিশৰ উপৰিও ৰাজনৈতিক আৰু সাংগঠনিক দিশত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। তথাপিও কোনো কোনো বিজ্ঞান বিশেষজ্ঞই ক'ব বিচাৰে যে কালামে কোনো কৃতিত্ব নোহোৱাকৈয়ে হোমি জাহাংগীৰ ভাবা আৰু বিক্ৰম সাৰাভাইয়ে কৰি থৈ যোৱা কামখিনি আগবঢ়াই নিছিল।

২০০২ চনত কালামে লক্ষ্মী চেহগলক নিৰ্বাচনত পৰাস্ত কৰি ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হয়। তেখেতলৈ ভাৰতৰ দুই মুখ্য ৰাজনৈতিক দল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিয়ে সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ পাছত তেখেতে ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আহমেদাবাদ আৰু ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান ইণ্ডোৰৰ অতিথি প্ৰাধ্যাপক; থিৰুঅনন্তপুৰমৰ ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (Indian Institute of Space Science and Technology Thiruvananthapuram)-ৰ চেঞ্চেলৰ, চেন্নাইৰ আন্না বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এৰ'স্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰঙৰ প্ৰাধ্যাপকৰ উপৰিও মহীশূৰৰ JSS বিশ্ববিদ্যলয়ৰ লগতে আন কেইবাখনো শিক্ষা আৰু গৱে‍ষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সহযোগী অধ্যাপক বা অতিথি অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

২০২০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতবৰ্ষক উন্নয়নশীলৰ পৰা উন্নত দেশৰ মৰ্য্যাদালৈ লৈ যাবৰ বাবে কালামে তেখেতৰ ইণ্ডিয়া ২০২০ নামৰ পুথিখনৰ যোগেদি নিজৰ পৰিকল্পনাসমূহ জনগণৰ মাজলৈ আগবঢ়াইছিল। অনূদিত ৰূপত তেখেতৰ দ্বাৰা ৰচিত পুথিসমূহে দক্ষিণ কোৰিয়াকে ধৰি নানান দেশত অভূতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছে। জীৱনকালত তেখেতে বিভিন্ন সন্মানীয় পুৰস্কাৰৰ লগতে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰেও বিভূষিত হৈছে। বি‍শেষকৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ প্ৰতি তেখেতৰ উৎসাহমূলক বক্তৃতা আৰু আলোচনা সমূহৰ বাবে তেখেত যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজতো অতি জনপ্ৰিয় আছিল। যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে তেখেতে ২০১১ চনত "মই কি দিব পাৰোঁ" (What Can I Give Movement) নামেৰে এক আন্দোলনৰ সূচনা কৰে, যাৰ মূল লক্ষ্য আছিল দুৰ্নীতি নিৰ্মূলকৰণ। তথাপিও ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ থকা কালছোৱাত ক্ষমাদানৰ আবেদন আৰু শাস্তিপ্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত পলম কৰাৰ বাবে কালাম সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল।

২০১৫ চনৰ ২৭ জুলাইত শ্বিলঙৰ ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানত এক বক্তৃতা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ মাজতে অসুস্থ হৈ পৰি বেথানী চিকিৎসালয়ত কালামৰ মৃত্যু হয়।

শৈশৱ আৰু শিক্ষা

১৯৩১ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত তামিলনাডুৰ ৰামেশ্বৰমত জন্ম হয়। তেখেতৰ পিতৃ জয়নাল আবদিন এগৰাকী নাৱৰীয়া আৰু মাতৃ অসীমা এগৰাকী গৃহিনী আছিল। তেওঁলোকৰ আৰ্থিক অৱস্থা ভাল নাছিল আৰু সেয়ে তেখেতে কম বয়সৰ পৰাই পৰিয়াললৈ আৰ্থিক অৱদান আগবঢ়াবৰ বাবে কাম কৰা আৰম্ভ কৰে।

ভিন্ন ভিন্ন ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত ডাঙৰ হ'লেও কালামে এক নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মীয় নিয়মাৱলী পালন কৰি চলিছিল। পাঠ্যক্ৰমৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিষয়টোত আগ্ৰহ হেৰুৱায় আৰু পাছত এই বিষয় পঢ়াৰ বাবে অনুতাপো কৰে। পাছত তেওঁ মাদ্ৰাজলৈ গৈ মাদ্ৰাজ ইন্সটিটিউট অৱ টেকন'ল'জীৰ পৰা এৰ'স্পেচ ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ডক্টৰেট নকৰিলেও পৰৱৰ্তীকালত তেখেতে কেইবাটাও সন্মানসূচক ডক্টৰেট লাভ কৰে।

শ্ৰুতিকথা (Anecdote)
কালামে এবাৰ এটা ছিনিয়'ৰ ক্লাচ প্ৰজেক্টত কাম কৰি আছিল। কিন্তু ডীন তেওঁৰ কামৰ অগ্ৰগতি লেহেমীয়া হোৱা দেখি অসন্তুষ্ট হৈ আৰু দুদিনৰ ভিতৰতে কাম সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ আদেশ দিলে আৰু নহ'লে তেওঁৰ জলপানি বন্ধ কৰি দিব বুলি ভাবুলি দিলে। কালামে অমানুষিক পৰিশ্ৰমেৰে সময়মতে প্ৰজেক্ট শেষ কৰিলে। সন্তুষ্ট ডীনে কালামক কৈছিল, "মই তোমাক ইমান কঠিন সময়সীমা দি মানসিক কষ্ট দিলোঁ"।

বৈজ্ঞানিক জীৱন

১৯৬০ চনত মাদ্ৰাজ ইন্সটিটিউট অৱ টেকন'ল'জীৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত কালামে প্ৰতিৰক্ষা গৱেষণা আৰু বিকাশ সংগঠনৰ (ডি আৰ ডি অ') এৰ'নৌটিকেল ডেভেল'পমেণ্ট এষ্টাব্লিশ্বমেণ্টত মুখ্য বিজ্ঞানী হিচাবে যোগদান কৰে। কালামে ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ বাবে এখন সৰু হেলিকপ্টাৰ ডিজাইনেৰে তেওঁৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে যদিও ডিআৰডিঅ'ত নিজৰ চাকৰিৰ পছন্দ সম্পৰ্কে তেওঁ "সুখী নাছিল"।

কালাম ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ গৱেষণা কমিটি (Indian National Committee for Space Research)-ৰ সদস্য আছিল। ইয়াত তেওঁ বিখ্যাত ভাৰতীয় বৈজ্ঞানিক বিক্ৰম সাৰাভাইৰ তত্ত্বাবধানত কাম কৰিছিল। ১৯৬৯ চনত কালামে আৰু বেছি অভিযন্তাৰ অংশগ্ৰহণেৰে উক্ত প্ৰকল্প বহলাই নিবলৈ ভাৰত চৰকাৰৰ সেউজ সংকেত লাভ কৰে। ১৯৭০ ৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ এই কালছোৱাত কালামে ধ্ৰুৱীয় উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ যান (পিএছএলভি) আৰু এছএলভি-৩, এই দুয়োটা প্ৰকল্পতে মনোনিবেশ কৰে, আৰু এই দুয়োটাই অৱশেষত সফলতাৰ মুখ দেখা পায়।

ভাৰতৰ প্ৰথম পাৰমাণৱিক পৰীক্ষণ "স্মাইলিং বুদ্ধ"ৰ সময়ত TBRL-ৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে প্ৰত্যক্ষদৰ্শী হবলৈ কালামে ৰাজা ৰমান্নাৰ পৰা নিমন্ত্ৰণ লাভ কৰে, যদিও তেখেতে ইয়াৰ বিকাশ, ক্ষেত্ৰ প্ৰস্তুতি বা অস্ত্ৰ পৰিকল্পনাত অংশগ্ৰহণ কৰা নাছিল। ১৯৭০ চনত থলুৱা প্ৰযুক্তিৰে নিৰ্মিত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ ৰোহিণী-১ক এছ এল ভি ৰকেটৰ সহায়ত কক্ষপথত স্থাপন কৰি ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাই ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি বিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰখনত এক নতুন দিগন্তৰ সূচনা কৰে।

কালামৰ গৱেষণা আৰু শৈক্ষিক নেতৃত্ব সেই সময়ত তেখেতক অতি জনপ্ৰিয় আৰু সন্মানীয় আসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু তাৰ বাবেই ১৯৮০ চনত চৰকাৰে তেখেতৰ নিৰ্দেশনাত এক উচ্চাকাংক্ষী ক্ষেপনাস্ত্ৰ কাৰ্যসূচী হাতত লৈছিল। প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী ভেংকটৰমণে কালামক এই "সংহত দিকনিৰ্দেশিত ক্ষেপনাস্ত্ৰ বিকাশ পৰিযোজনা" (IGMDP) আৰু ব্যক্তিগত প্ৰচেষ্টাৰে এই পৰিযোজনাৰ বাবে ৩৮৮ কোটি টকা মন্ত্ৰীসভাৰ পৰা অনুমোদন কৰাইছিল। ১৯৯২ চন জুলাই মাহৰ পৰা ১৯৯৯ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে কালামে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ মুখ্য বিজ্ঞান উপদেষ্টা আৰু ডি আৰ ডি অ'ৰ সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। এই সময়ছোৱাতে পোখৰান-২ (Pokhran-II) নিউক্লীয় পৰীক্ষা লানি সম্পন্ন হয় আৰু এই ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ কাৰিকৰী আৰু ৰাজনৈতিক অবদান অত্যন্ত মহত্ত্বপূৰ্ণ। এই পৰীক্ষণত কালামে আৰ. চিদাম্বৰমৰ সৈতে মুখ্য প্ৰকল্প সমন্বয়ৰক্ষী (Chief Project Co-ordinator)-ৰ দ্বায়িত্ব পালন কৰে। সংবাদ মাধ্যমৰ যোগেদি প্ৰকাশ হোৱা আলোকচিত্ৰ আৰু খবৰ বিলাকে কালামক দেশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আনৱিক বিজ্ঞানীৰ ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

১৯৯৮ চনত হৃদৰোগ বিশেষজ্ঞ ড॰ সোমা ৰাজুৰ সৈতে লগ লাগি কালামে এক কম খৰচী "কৰনেৰী ষ্টেণ্ট" নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়। বিজ্ঞানী দুজনৰ সন্মানত এই ‍ষ্টেণ্টটোক "কালাম-ৰাজু ষ্টেণ্ট" নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। ২০১২ চন দুয়োজনা বিজ্ঞানীয়ে গ্ৰাম্যাঞ্চলত স্বাস্থ্য সেৱাত ব্যৱহাৰ কৰাত সুবিধা হোৱাকৈ "কালাম-ৰাজু টেবলেট" নামেৰে এটা শক্তিশালী টেবলেট কম্পিউটাৰ সাজি উলিয়ায়।

ৰাষ্ট্ৰপতিত্ব

আব্দুল কালাম ভাৰতৰ একাদশ ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল। তেওঁৰ আগৰজন ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল কে আৰ নাৰায়ণন। ২০০২ চনৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী লক্ষ্মী চেহগলক ১,০৭,৩৬৬ ভোটৰ বিপৰিতে ৯,২২,৮৮৪টা ভোটত হৰুৱাই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদলৈ নিৰ্বাচিত হয়।

২০০২ চনত ১০ জুনত সেই সময়ত ক্ষমতাত থকা ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মৰ্চাই বিপক্ষ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ নেতা ছোনিয়া গান্ধীক জানিবলৈ দিয়ে যে তেওঁলোকে কালামক ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ বাবে মনোনীত কৰিব পাৰে। সমাজবাদী দল আৰু ৰাষ্ট্ৰবাদী কংগ্ৰেছ দলেও ইয়াক সমৰ্থন কৰে আৰু লগতে তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নাৰায়ণনেও দ্বিতীয়বাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বিতা কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে। তথাক্ৰমে কালাম ভাৰতৰ একাদশ ৰাষ্ট্ৰপতিৰূপে নিৰ্বাচিত হয়।

১৮ জুন তাৰিখে বাজপায়ী আৰু তেওঁৰ কেবিনেটৰ সতীৰ্থসকলৰ লগত গৈ কালামে ভাৰতীয় সংসদত মনোনয়ন পত্ৰ দাখিল কৰে। ২০০২ চনৰ ১৫ জুলাইত দেশৰ সংসদ আৰু ৰাজ্য বিধানসভা সমূহত ভোটগ্ৰহণ আৰম্ভ হয় আৰু ১৮ জুলাই তাৰিখে গণনা আৰম্ভ হয়। সংবাদ মাধ্যমসমূহ ইতিমধ্যেই এই প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বিতা একতৰফীয়া হ'ব বুলি ধৰি লৈছিল আৰু প্ৰকৃততেও কালামে তেওঁৰ প্ৰতিদ্বন্দ্ব্বী লক্ষ্মী চেহগলক ১,০৭,৩৬৬ ভোটৰ বিপৰীতে ৯,২২,৮৮৪টা ভোটত হৰুৱাই ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ২৫ জুলাইত শপত গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত প্ৰৱেশ কৰে।

]] আৰু মনমোহন সিঙৰ সৈতে এখন চিত্ৰ
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কাৰ্য্যকালত কালামক আদৰতে "জনগণৰ ৰাষ্ট্ৰপতি" (people's president) বুলি কোৱা হৈছিল। কালাম ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰে বিভূষিত তৃতীয়জন ৰাষ্ট্ৰপতি। আগৰ দুজন আছিল সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ (১৯৫৪) আৰু জাকিৰ হুছেইন (১৯৬৩)। কালাম প্ৰথম ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, যি চিৰকুমাৰ আৰু পেছাত এজন বিজ্ঞানী। কালামৰ মতে অফিচ অৱ প্ৰফিট বিধেয়কখন চহী কৰাটোৱেই তেখেতৰ কৰ্মকালত ল'বলগীয়া হোৱা সকলোতকৈ কঠিন নিৰ্ণয় আছিল।

২০ জুন ২০০৭ চনত হ'বলগা ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ আগে আগে কালামে জয়ৰ নিশ্চয়তা থাকিলে দ্বিতীয়বাৰৰ প্ৰাৰ্থীত্বৰ বাবে বিবেচনা কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু দুদিন পাচতে তেওঁ কয় যে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনক ৰাজনীতিত জড়িত কৰিব নোখোজে আৰু নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা নকৰিবলৈ থিৰাং কৰে। তেওঁ পুনৰ্নিৰ্বাচনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ভোট পাবৰ কাৰণে প্ৰয়োজনীয় বামপন্থী দলসমূহ, শিৱসেনা আৰু সংযুক্ত প্ৰগতিকামী মৰ্চাৰ সমৰ্থন নাছিল।

২০১২ চনৰ ২৮ জুলাইত দ্বাদশ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰতিভা পাটিলৰ কাৰ্য্যকালৰ সমাপ্তি আগবাঢ়ি অহাৰ লগে লগে প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ খবৰে কালাম দ্বিতীয়বাৰৰ প্ৰাৰ্থীত্বৰ বাবে মনোনীত হ'ব পাৰে বুলি প্ৰচাৰ কৰে। খবৰটো বিয়পি পৰাৰ লগে লগে ছচিয়েল নেটৱৰ্কিং ৱেবছাইটবিলাক (যেনে: ফেইচবুক, টুইটাৰ আদি) কালামৰ সমৰ্থনেৰে ভৰি পৰে। ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিয়ে কয় যে যদিহে সমাজবাদী পাৰ্টি আৰু কংগ্ৰেছে সমৰ্থন কৰে তেন্তে তেওঁলোকেও কালামলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াব। নিৰ্বাচনৰ এমাহৰ আগতে মুলায়ম সিং যাদৱ (সমাজবাদী পাৰ্টি) আৰু মমতা বন্দ্যোপাধ্যায়ে (তৃণমূল কংগ্ৰেছ) তেওঁলোকৰ সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে। কেইদিনমানৰ পাছতে মুলায়মে তেওঁ সমৰ্থন উঠায় লয়।

ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ থাকোঁতে বা তাৰ পৰবৰ্তী সময়তো তেখেতে ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ লগত যোগাযোগ অব্যাহত ৰাখিছিল। তেখেত ৰচনা কৰা গ্ৰন্থ সমূহৰ অনূদিত ৰূপ দক্ষিণ কোৰিয়াত অতীৱ জনপ্ৰিয়।

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি

২০১১ চনৰ মে' মাহত কালামে দেশৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে "মই কি দিব পাৰোঁ আন্দোলন" (What Can I Give Movement) নামেৰে এক মিশ্যন আৰম্ভ কৰে, যাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে দুৰ্নীতি নিৰ্মূলকৰণ। ইয়াৰ উপৰিও কালামে তামিল ভাষাত কবিতা লিখিছিল আৰু বীণা বজাই ভাল পাইছিল।

২০০৩আৰু ২০০৬ চনত তেখেতক এম টি ভি-য়ে "বছৰতোৰ যুৱ আদৰ্শ" (MTV Youth Icon of the Year) খিতাপ প্ৰদান কৰে।

২০১১ চনৰ আই এম কালাম নামৰ এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰত কালামক ছটু নামৰ এক দুখীয়া অথচ তীক্ষ্ণধী ৰাজস্থানী ল'ৰাৰ ওপৰত এক অসাধাৰণ যোগাত্মক প্ৰভাৱ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। চলচ্চিত্ৰ খনত ছটুৱে এই মহান ব্যক্তিজনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ নিজৰ নামটোকে সলাই কালাম কৰি লয়।

পুৰস্কাৰ আৰু সন্মানসমূহ

২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘই তেওঁৰ জম্মদিন ১৫ অক্টোবৰক "বিশ্ব শিক্ষাৰ্থী দিৱস" হিচাপে পালন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ৪০খন বিশ্ববিদ্যালয়ে তেখেতক সন্মানসূচক ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ভাৰত চৰকাৰেও ডি আৰ ডি অ' আৰু ইছৰোৰ লগতে চৰকাৰৰ বিজ্ঞান উপদেষ্টাৰ ৰূপত তেখেতৰ অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ১৯৮১ চনত পদ্মভূষণ আৰু ১৯৯০ চনত পদ্মবিভূষণ উপাধিৰে কালামক সন্মানিত কৰে। ১৯৯৭ চনত, ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ বিজ্ঞানসন্মত গৱেষণাৰ আৰু আধুনিকীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত কালামৰ যুগান্তকাৰী অৱদানৰ বাবে তেখেতক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান ভাৰত ৰত্নৰে বিভূষিত কৰা হয়।

{| class="wikitable"
-
! বৰ্ষ!! সন্মান বা বঁটা!! বঁটা প্ৰদানকাৰী
-
২০১৪
Doctor of Science
Edinburgh University, UK
-
২০১৩
ভন ব্ৰাউন বঁটা
National Space Society
-
২০১২
Doctor of Laws (Honoris Causa)
Simon Fraser University
-
২০১১
IEEE Honorary Membership
IEEE
-
২০১০
Doctor of Engineering
University of Waterloo
-
২০০৯
হুভাৰ মেডেল (Hoover Medal)
ASME Foundation, USA
-
২০০৯
International von Kármán Wings Award
California Institute of Technology, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
-
২০০৮
Doctor of Engineering (Honoris Causa)
Nanyang Technological University, Singapore
-
২০০৭
King Charles II Medal
ৰয়েল ছ'ছাইটি (Royal Society), U.K
-
২০০৭
Honorary Doctorate of Science
University of Wolverhampton, U.K
-
২০০০
ৰামানুজন বঁটা
Alwars Research Centre, Chennai
-
১৯৯৮
Veer Savarkar Award
ভাৰত চৰকাৰ
-
১৯৯০
পদ্মবিভূষণ
ভাৰত চৰকাৰ
-
১৯৮১
পদ্মভূষণ
ভাৰত চৰকাৰ
অগ্নিৰ ডেউকা (Wings of Fire): এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত, Arun Tiwari; Universities Press, 1999.
The Luminous Sparks: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত, by; Punya Publishing Pvt Ltd., 2004.
Mission India: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত, Paintings by Manav Gupta; Penguin Books, 2005
Inspiring Thoughts: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত; Rajpal & Sons, 2007
অদম্য শক্তি (Indomitable Spirit): এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত; Rajpal and Sons Publishing
Envisioning an Empowered Nation: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত with A Sivathanu Pillai; Tata McGraw-Hill, New Delhi
চিৰ জ্যোতিষ্মান হোৱা (You Are Born To Blossom: Take My Journey Beyond): এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত and Arun Tiwari; Ocean Books, 2011.
টাৰ্নিং পইণ্ট্‌ছ: প্ৰত্যাহ্বান ভৰা এক যাত্ৰা (Turning Points: A journey through challenges): এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত; Harper Collins India, 2012.
Target 3 Billion: এ পি জে আব্দুল কালাম আৰু শ্ৰীজন পাল সিঙৰ দ্বাৰা ৰচিত; December 2011 | Publisher Penguin Books.
My Journey: Transforming Dreams into Actions: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত; August 2013 by the Rupa Publication.
A Manifesto for Change: A Sequel to India 2020: এ পি জে আব্দুল কালাম আৰু ভি পুনৰাজৰ দ্বাৰা ৰচিত; July 2014 by Harper Collins.
Forge your Future: Candid, Forth, Inspiring: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত; by Rajpal and Sons, 29 October 2014.
Reignited: Scientific Pathways to a Ber Future: এ পি জে আব্দুল কালাম আৰু শ্ৰীজন পাল সিঙৰ দ্বাৰা ৰচিত; by Penguin India, 14 May 2015.
Transcendence: My Spiritual Experiences with Pramukh Swamiji: এ পি জে আব্দুল কালামৰ দ্বাৰা ৰচিত with Arun Tiwari; HarperCollins Publishers, June 2015
Advantage India: From Challenge to Opportunity: এ পি জে আব্দুল কালাম আৰু শ্ৰীজন পাল সিঙৰ দ্বাৰা ৰচিত; HarperCollins Publishers,15 Oct 2015.

জীৱনীমূলক গ্ৰন্থ
Eternal Quest: Life and Times of Dr Kalam by S Chandra; Pentagon Publishers, 2002.
President A P J Abdul Kalam by R K Pruthi; Anmol Publications, 2002.
A P J Abdul Kalam: The Visionary of India by K Bhushan, G Katyal; A P H Pub Corp, 2002.
A Little Dream (documentary film) by P. Dhanapal; Minveli Media Works Private Limited, 2008.
The Kalam Effect: My Years with the President by P M Nair; Harper Collins, 2008.
My Days With Mahatma Abdul Kalam by Fr A K George; Novel Corporation, 2009.

জীৱন বৃত্ত

১৫ অক্টোবৰ ১৯৩১ : তামিলনাডুৰ ৰামেশ্বৰম মছজিদ পথত জন্ম
১৯৩৯ : ৰামেশ্বৰম প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত যোগদান
১৯৪৪ : হাইস্কুলত যোগদান কৰিবলৈ ৰামনাথপুৰমলৈ যাত্ৰা
১৯৫০ : ছেইণ্ট জ'ছেফ মহাবিদ্যালয় (তিৰুবিনাপল্লী)ত শিক্ষা আৰম্ভ
১৯৫৪ : পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰসহ বি এছ ছিত উত্তীৰ্ণ হৈ মাদ্ৰাজ ইন্ষ্টিটিউট অৱ টেক্নলজিত যোগদান
১৯৫৫-৫৬ : ভনীয়েক জোহাৰাৰ সোণৰ অলংকাৰ বন্ধকত দি ডি এম আই টিত যোগদান
১৯৫৮ : দিল্লীৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ত মাহিলী ২৫০/- টকা বেতনত জ্যেষ্ট বিজ্ঞানীৰ সহায়কৰ পদ লাভ
১৯৬১ : বাংগাল'ৰৰ বৈমাণিক বিকাশ প্ৰতিষ্ঠানত এ ডি ই
১৯৬২ : থুম্বাত ইকুৱেট'ৰিয়েল ৰকেট লঞ্চিং ষ্টেচন স্থাপিত হ'ল INCOSPACৰ দ্বাৰা
২১ নৱেম্বৰ ১৯৬৩ : ভাৰতৰ প্ৰথম ৰকেট নাইক এপেক (Nike Apache) উৎক্ষেপন
১৯৬৪ : ৰোহিণী ৭৫ ৰকেট উৎক্ষেপণ
১৯৬৭ : মেনকা ৰকেট উৎক্ষেপণ
১৯৬৮ : ইণ্ডিয়ান ৰকেট ছ'চাইটিৰ গঠন
৮ অক্টোবৰ ১৯৭২ : উত্তৰ প্ৰদেশৰ বেৰেলী এয়াৰ ফট্ ষ্টেচনত RATO প্ৰণালী পৰীক্ষণ
১৯৭৪ : ভনী-জোঁৱাই, ঘনিষ্ঠ জালালুদ্দিনৰ মৃত্যু
১৯৭৬ : ১০২ বছৰ বয়সত দেউতাক জৈনুলাবদিনৰ মৃত্যু। মাকৰো কেইদিনমানৰ পাছতে মৃত্যু
১৯৭৯ : কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ যান SLV-3ৰ পৰীক্ষামূলক উৰণ
১৭ জুলাই ১৯৮০ : কালামৰ সঞ্চালনাত ভাৰতৰ প্ৰথম কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ
১৯৮১ : গণতন্ত্ৰ দিৱসত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা পদ্মভূষণ বঁটা গ্ৰহণ
ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮২ : ডি আৰু ডি এলৰ সঞ্চালকৰ পদত নিযুক্তি
১৯৮৩ : ক্ষেপণাস্ত্ৰ বিকাশ কাৰ্যক্ৰমৰ আৰম্ভণি
২৬ জুন ১৯৮৪ : ভাৰতৰ প্ৰথম ক্ষেপণাস্ত্ৰ গাইডেন্সৰ পৰীক্ষণ
১৯৮৭ : ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পৰা পদ্মবিভূষণ বঁটা গ্ৰহণ
২৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৮ : স্বদেশী ক্ষেপণাস্ত্ৰ 'পৃথ্বী' উৎক্ষেপিত

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ

আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট
ড॰ এ. পি. জে. আব্দুল কালাম: ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি
ড॰ এ. পি. জে. আব্দুল কালামৰ উক্তিসমূহ
ড॰ এ. পি. জে. আব্দুল কালামৰ প্ৰফাইল

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ লগত জড়িত ব্যক্তি