ৱেঞ্জবুৰী পৰীক্ষা

ৱেঞ্জবুৰী পৰীক্ষা , ইংৰাজীত Wednesbury unreasonableness test , আইনপ্ৰদত্ত কোনো স্বেচ্ছাধীন (Discretionary) ক্ষমতাৰে সিদ্ধান্ত লওঁতে কাৰ্য্যবাহকে তেনে সিদ্ধান্তত সেই ক্ষমতাৰ অপপ্ৰয়োগ কৰিছে নেকি তাক বিচাৰ কৰি চাবৰ বাবে বিচাৰকে প্ৰয়োগ কৰা এক পৰীক্ষা য'ত ধনাত্মক পৰিণাম পালে তেনে সিদ্ধান্তত বিচাৰকৰ আদালতে হস্তক্ষেপ কৰাৰ অধিকাৰ বিচাৰি পায় আৰু তেনে সিদ্ধান্তক বেআইনী ঘোষণা, বাতিল অথবা আইনসংগত ৰূপলৈ সলনি কৰাৰ আদেশ কৰিব পাৰে।

এছছিয়েটেদ প্ৰভিন্সিয়েল পিক্সাৰ হাউছেছ লিমিটেড বনাম ৱেঞ্জবুৰী কৰ্পৰেছন (১৯৪৮) মোকৰ্দমাত বিচাৰক লৰ্ড গ্ৰীনৰ দ্বাৰা কৰা তেনে এক পৰীক্ষান্ত দিয়া এক দৃষ্টান্তমূলক ৰায়ৰ উদ্ধৃতি দি পাচলৈ বহু দেশ-বিদেশৰ আদালতে এই ধৰণৰ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা একেধৰণৰ বিভিন্ন মোকৰ্দমাত বিচাৰ কৰিছিল আৰু কালক্ৰমত আইনশাস্ত্ৰত এই পৰীক্ষা এক ধ্ৰুপদী তত্ত্বলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।

সংবিধান বা সাংবিধানিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গৃহীত কিছুমান আইনে কাৰ্য্যপালিকাক বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছাধীন হৈ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা দিয়ে। এনে সিদ্ধান্ত সমূহত ন্যায়পালিকাই সচৰাচৰ হস্তক্ষেপ নকৰে। লৰ্ড গ্ৰীনৰ সেই দৃষ্টান্তমূলক ৰায়ত কোৱা হয় যে,

চিনেমাটোগ্ৰাফী আইন-১৯০৯ ৰ অধীনত ইংলেণ্ডৰ ষ্টেফৰ্ডশ্বায়াৰৰ স্থানীয়নিকায় ৱেঞ্জবুৰী কৰ্পৰেছনে সেই অঞ্চলৰ চলচ্চিত্ৰ গৃহ সমূহক অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ স্বেচ্ছাধীন কাৰ্য্যবাহী ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ গৃহ সমূহ সপ্তাহৰ সোমৰ পৰা শনিবাৰলৈকে খোলাৰ বাবে অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ ব্যৱস্থা আছিল। আনহাতে দেওবৰীয়া মনোৰঞ্জন আইন-১৯৩২ (Sunday Entertainments Act)ৰ অধীনত পাচলৈ চিনেমাটোগ্ৰাফী আইন-১৯০৯ ৰ অধীনত অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ স্বেচ্ছাধীন কাৰ্য্যবাহী ক্ষমতা থকা স্থানীয়নিকায় সমূহক অনুজ্ঞাপত্ৰ থকা চলচ্চিত্ৰ গৃহ সমূহক দেওবাৰেও খোলা ৰাখাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ কাৰ্য্যবাহী ক্ষমতা দিয়া হ‍য়। দেওবৰীয়া মনোৰঞ্জন আইন-১৯৩২ ত উল্লেখ থাকে যে দেওবাৰে খোলা ৰাখাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ সময়ত স্থানীয়নিকায় সমূহে অনুজ্ঞাপত্ৰত প্ৰয়োজন বুলি ভবা যিকোনো চৰ্ত আৰোপ কৰিব পাৰিব।

এই দুই আইনৰ অধীনত ৱেঞ্জবুৰী কৰ্পৰেছনে উক্ত মোকৰ্দমাৰ ফৰিয়াদী এছছিয়েটেদ প্ৰভিন্সিয়েল পিক্সাৰ হাউছেছ লিমিটেডৰ চলচ্চিত্ৰ গৃহক দিয়া অনুজ্ঞাপত্ৰত ১৫ বছৰৰ তলৰ ল'ৰা-ছোৱালীক অকলে বা প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকৰ সৈতেও চলচ্চিত্ৰ গৃহত প্ৰবেশ-নিষেধ চৰ্ত আৰোপ কৰিছিল।

ফৰিয়াদী এছছিয়েটেদ প্ৰভিন্সিয়েল পিক্সাৰ হাউছেছ লিমিটেডে এই চৰ্তক প্ৰত্যাহ্বান জনাই কৈছিল যে মূলতঃ চিনেমাটোগ্ৰাফী আইন-১৯০৯ ৰ অধীনত প্ৰদান কৰা অনুজ্ঞাপত্ৰত চৰ্ত আৰোপ কৰাতো সমীচীন নহয় কিয়নো সেই আইনত চৰ্ত আৰোপ কৰাৰ কোনো নিয়ম নাই আৰু যদিহে দেওবৰীয়া মনোৰঞ্জন আইন-১৯৩২ অনুসৰি অনুজ্ঞাপত্ৰত চৰ্ত আৰোপ কৰা হৈছে তেন্তে দেওবাৰৰ বাদে বাকী দিনবোৰত অন্ততঃ পিতৃ-মাতৃ, অভিভাৱক বা অন্য প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকৰ সৈতে অহা সৰু ল'ৰা-ছোৱালী বোৰক চলচ্চিত্ৰ গৃহত প্ৰবেশ কৰাৰ অনুমতি দিব লাগে।

আদালতে দিয়া ৰায় অনুসৰি অনুজ্ঞাপত্ৰ দিয়াৰ স্বেচ্ছাধীন ক্ষমতা থকা ৱেঞ্জবুৰী কৰ্পৰেছনৰ অনুজ্ঞাপত্ৰত ১৫ বছৰৰ তলৰ ল'ৰা-ছোৱালীক চলচ্চিত্ৰ গৃহত প্ৰবেশ-নিষেধ কৰাৰ চৰ্তটোত কোনো আইন লংঘন হৈছে বুলি ফৰিয়াদীয়ে প্ৰতিপন্ন কৰা নাছিল। এই অৱস্থাত তেনে চৰ্ত আৰোপ কৰাৰ সময়ত স্বেচ্ছাধীন কাৰ্য্যবাহীয়ে ধ্যান দিবলগীয়া কোনো বিষয়ত ধ্যান নিদিলে বা ধ্যান নিদিবলগীয়া কোনো বিষয়ত অনাহক ধ্যান দিলে বুলিও স্পষ্ট কৰি ফৰিয়াদীয়ে প্ৰতিকাৰ বিচৰা নাছিল। গতিকে শেষত আদালতে তৃতীয় পৰীক্ষা অৰ্থাৎ সিদ্ধান্তৰ যুক্তিহীনতা পৰীক্ষা কৰি চৰ্তটো একেবাৰে যুক্তিহীন, অপ্ৰাসংগিক, অদ্ভুত বা অনৰ্থক বুলিও পতীয়ন যাব নোৱাৰি, লাগিলে আদালত চৰ্তটোত একমত হওক বা নহওক কিয়, আপীলতো খাৰিজ কৰিছিল কিয়নো কাৰ্য্যবাহীৰ সেই স্বেচ্ছাধীন সিদ্ধান্তত হস্তক্ষেপ কৰি চৰ্তটোক বেআইনী ঘোষনা কৰাৰ কোনো অৱকাশ নাছিল।

তথ্য সংগ্ৰহ

বহিঃসংযোগ

এছছিয়েটেদ প্ৰভিন্সিয়েল পিক্সাৰ হাউছেছ লিমিটেড বনাম ৱেঞ্জবুৰী কৰ্পৰেছন

শ্ৰেণী:আইন