জ্যোতি বসু

জ্যোতি বসু (জন্ম নাম জ্যোতিৰিন্দ্ৰ বসু; জন্ম: ৮ জুলাই ১৯১৪ – মৃত্যু: ১৭ জানুৱাৰী ২০১০) এজন ভাৰতীয় তাত্ত্বিক মাৰ্ক্সবাদী, কমিউনিষ্ট কৰ্মী আৰু ৰাজনীতিবিদ আছিল। তেওঁ ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ অন্যতম বিশিষ্ট নেতা আছিল। ১৯৭৭ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈকে তেওঁ পশ্চিম বংগৰ ৬ষ্ঠবাৰ আৰু মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দীৰ্ঘতম কাললৈ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল। ১৯৬৪ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে তেওঁ দল গঠনৰ পলিটব্যুৰ’ৰ সদস্য আছিল। তেওঁ ১১ বাৰ পশ্চিম বংগ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল। সাত দশকৰো অধিক সময়ৰ ৰাজনৈতিক জীৱনত তেওঁ পদত্যাগ কৰাৰ সময়লৈ ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীৰ্ঘদিনীয়া মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ বাবে চাৰিবাৰ তেওঁৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল।

জন্ম আৰু শিক্ষা

[[

১৯২০ চনত কলিকতাৰ ধৰ্মতলাৰ লৰেটো কিণ্ডাৰগাৰ্টেন স্কুলত বসুৰ স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কলিকতাৰ হিন্দু কলেজৰ (পিছলৈ প্ৰেচিডেন্সী কলেজ নামে পৰিচিত) পৰা ইংৰাজী বিষয়ত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ লণ্ডনৰ ইউনিভাৰ্চিটি কলেজত(UCL) আইন অধ্যয়নৰ বাবে নামভৰ্তি লাভ কৰে আৰু ১৯৪০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত মিডল টেম্পলত বেৰিষ্টাৰ হয়। কিন্তু বেৰিষ্টেৰিয়েল ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ সময়লৈ তেওঁ ভাৰতলৈ গুচি আহিছিল। যাৰ বাবে তেওঁক এল-এছ-ইৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ হিচাপেও কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁ ৰাজনৈতিক তত্ত্ববিদ আৰু অৰ্থনীতিবিদ হেৰল্ড লাস্কিৰ বক্তৃতাত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তেওঁ ফেচিবাদ বিৰোধী মতবাদৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। বসুৱে কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত বেৰিষ্টাৰ হিচাপে যোগদান কৰে, ১৯২৯ চনত মীৰাটৰ ষড়যন্ত্ৰৰ পিছত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই কমিউনিষ্ট পাৰ্টিকো অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰিছিল, ফলস্বৰূপে বসুৱে প্ৰথম অৱস্থাত স্বাধীনতা আন্দোলনত আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড কমিউনিষ্ট নেতাসকলৰ বাবে যোগাযোগ আৰু তেওঁলোকৰ নিৰাপদ বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ কামত জড়িত হৈ পৰিছিল।

১৯৪১ চনত বসুক অসম-বংগ ৰেলৱে (বৰ্তমান বাংলাদেশ ৰেলৱে আৰু উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে)ৰ দলীয় সম্পাদক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু শ্ৰমিক সংঘ গঠনৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। আনহাতে তেওঁৰ অধীনত অসম-বংগ ৰে'লৱে শ্ৰমিক সংঘৰ সদস্য সংখ্যা ৪,০০০ তকৈ অধিকলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইউনিয়নৰ সদস্যসকল আছিল ডাক্কা, কলিকতা, কাঞ্চ্ৰাপাৰা, মইমনসিং, ৰংপুৰ আৰু অসমৰ।

১৯৪৩ চনৰ বংগ দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত বসুকে ধৰি কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সদস্যসকল দুৰ্ভিক্ষ পীড়িতৰ সাহায্যৰ কামত জড়িত হৈ পৰে। দলটোৱে "জনতাৰ খাদ্য সমিতি"ও আয়োজন কৰিছিল, যিয়ে খাদ্য মজুতকাৰীসকলক তেওঁলোকৰ ষ্টক বিতৰণৰ বাবে মুকলি কৰিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল; বসুৱে কলিকতা আৰু মিদনাপুৰত এনে সমিতি গঠনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সেই বছৰতে বসু কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ বংগ প্ৰাদেশিক সমিতিলৈ নিৰ্বাচিত হয়।

১৯৪৪ চনৰ ভিতৰত বসুৱে কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ ট্ৰেড ইউনিয়ন কাৰ্যকলাপৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভাৰতীয় শ্ৰমিকৰ স্বাৰ্থ আগুৱাই নিয়াৰ স্বাৰ্থত ইষ্ট ইণ্ডিয়ান ৰেলৱে কোম্পানী (বৰ্তমান ইষ্টাৰ্ণ ৰেলৱে আৰু ইষ্ট চেণ্ট্ৰেল ৰেলৱে)ত কৰ্মৰত শ্ৰমিকসকলক সংগঠিত কৰাৰ বাবে তেওঁক পুনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল আৰু বংগ নাগপুৰ ৰেলৱে শ্ৰমিক ইউনিয়ন গঠনত তেওঁৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ তেওঁ সাধাৰণ সম্পাদক নিযুক্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ হুমায়ুন কবীৰক পৰাস্ত কৰি বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ বংগ বিধানসভাৰ অধিৱেশনত খাদ্য সংকটৰ ওপৰত দিয়া খাদ্য সংকটৰ ওপৰত "বুকু কঁপাই দিয়া ভাষণ"টো এটা উল্লেখযোগ্য ভাষণ; ১৯৪৬ চনৰ ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভিৰ ৰেটিং বিদ্ৰোহৰ সমৰ্থনত বসুৱেও নিৰন্তৰ ৰেলৱে ধৰ্মঘটৰ আয়োজন কৰিছিল, আৰু পিছলৈ ১৯৪৬ চনৰ ২৪ জুলাইত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক বন্দীক মুক্তি নিশ্চিত কৰিছিল।
​

তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি