দেউৰী ভাষা

দেউৰী ভাষা হৈছে উত্তৰ পূব ভাৰতৰ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অধিবাসী দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এটা মান-তিব্বতীয় ভাষা। দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত তিনিটা প্ৰধান বংশৰ ভিতৰত কেৱল দিবঙীয়া (Dibongya) নামৰ ঠালটোয়েহে দেউৰী ভাষা বৰ্তাই ৰাখিছে। অন্য দুটা ঠাল ক্ৰমে টেঙাপনীয়া (Tengaponia) আৰু বৰগঞা (Borgoyan)-ই অসমীয়া ভাষা গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে দিবঙীয়াসকলৰ মাজত দেউৰী ভাষাৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাত্মক। অতীজতে উজনি আৰু উত্তৰ অসমত দেউৰী ভাষাই মূল ভাষা আছিল।
ভাৰতৰ ভাষাগত সমীক্ষা (১৮৯৮-১৯২৮)-ৰ তথ্য অনুসৰি, দেউৰী ভাষা (চুতীয়া ভাষা হিচাপে চিহ্নিত) হৈছে বড়ো-কছাৰী ভাষাগোষ্ঠীৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকভাৱে সৰ্বপ্ৰাচীন ৰূপ। ডিমাছা ভাষাৰ সৈতে দেউৰী ভাষাৰ এক নিকট সম্পৰ্ক আছে, কিন্তু বৈয়াকৰণিক পদ্ধতিৰ ফালৰ পৰা দেউৰী ভাষা নিশ্চিতভাৱে অধিক আদিকালীন।

পি. আৰ. টি. গৰ্ডন (১৯০৩)-ৰ মত অনুসৰি, দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ অসমৰ মৰাণ ভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। বহুক্ষেত্ৰত এইভাৱেও কোৱা হয়, মৰাণ ভাষাটো প্ৰকৃতপক্ষে দেউৰী আৰু অসমীয়া ভাষাৰ মাজত সাঁকো হিচাপে কাম কৰা এক অনূদিত ভাষাহে।

দেউৰী ভাষা অৰুণাচল প্ৰদেশৰ লোহিত জিলা আৰু অসমৰ লখিমপুৰ জিলা, ধেমাজি জিলা, তিনিচুকীয়া জিলা, যোৰহাট জিলা আৰু মাজুলী জিলাৰ দেউৰী অধিবাসীসকলে ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰাচীন কালত দেউৰী ভাষাই উজনি আৰু উত্তৰ অসমৰ মৌলিক ভাষা আছিল।

দেউৰী অসমৰ প্ৰভাৱশালী ভাষাসমূহৰ অন্যতম আৰু উজনি অসমত অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ লগতে আন আন কছাৰী ভাষাত "দি" ("Di/Dji") শব্দৰ অৰ্থ হৈছে পানী। উল্লেখ্য যে, উজনি অসম আৰু উত্তৰ অসমৰ বেছিসংখ্যক মুখ্য নৈৰ নামৰ আদ্যাক্ষৰ "দি"। দিবাং, দিচাং, দিখৌ, ডিক্ৰং, ডিকৰাই, দিহিং, দিগাৰু, ডিফলু, ডিমৌ, দিচৈৰ দৰে নৈৰ নামসমূহৰ পৰা এই কথা অনুমান কৰা হয় যে, এই গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত লোকসকল এই সমগ্ৰ অঞ্চলত প্ৰভাৱশালী আৰু কৰ্তৃত্বপূৰ্ণ আছিল। ইতিহাসৰ তথ্য অনুসৰি চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ ৰাজনৈতিক শক্তি আৰু সভ্যতাৰ প্ৰাচীনতম পীঠ আছিল শদিয়া৷ অৱশ্যে, দেউৰী ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থকা চীনা-তিব্বতীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ শাল শাখাৰ আন কেইবাটাও ভাষাতো পানী বুজাবলৈ "দি" শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গতিকে, দেউৰীসকলেই এই অঞ্চলৰ সৰ্বপ্ৰথম অধিবাসী হিচাপে প্ৰতীয়মান কৰিবলৈ এয়া অকাট্য সাক্ষ্য নহয়।

শব্দভাণ্ডাৰ

দেউৰী ভাষা আৰু অসমীয়া ভাষাত সদৃশ কেইটামান শব্দ হৈছে:
দেউৰী শব্দ
অসমীয়া শব্দ
ইংৰাজী অৰ্থ
খাং
খং
Anger
আৰ্চিং
আৰ্চি
Mirror
আওঁজা
আওঁজা
Rest
আটিৰু
আটি
Highland
পুলুঙা
পুলুঙা
Straight
লাকিয়া
লেখিয়া
Similar
জোং
জোং
Spear
মিজিমা
মিহি
Smooth
অঁ
অঁ
Yes
নুমই
নুমলী
Little girl
নৰানি
নৰা
Straw
দোং
দোং
Irrigation Channel
ডেকাগু
ডেকা
Young man
কলাহাচ
কলাখাৰ
Alkaline prepared from banana stem
খৰিচা
খৰিচা
Bamboo Shoot
বিচু
বিহু
Folk Festival of Assam
এনালি

Troubles
টাংগোন
টাঙোন
Beating Stick
বৌতৰ
বতৰ
Weather
হাঁফলু
হাঁফলু
Out Hill
জখলা
জখলা
Ladder
হোজা
হোজা
Simple
জীয়ৰী
জীয়ৰী
Girl
উয়ুং
উঁই
Termite
ডোখৰ
ডোখৰ
Piece of cut off
মেনা
মেনা
Crooked
হেবাং
হেবাং
Silly
বোন্দা
বোন্দা
Male cat
চাং
চাং
Platform
সেও
সেও
Habit
মেলি
মেলি
Open
লফা
লফা
A type of green-leafy vegatable
খাউফি
উফি
Dandruff
আপা
আপা
Boys
মেদালি
মাদলি
A type of Assamese Jewellery
জাকৈ
জাকৈ
Fishing tool
খালৈ
খালৈ
Basket
দাঁতি
দাঁতি

দলং
দলং
Bridge
কেটেঙা
কেটেঙা
Thin/Feeble
চুটুগা
চুটি
Short
হিচৰি
হুঁচৰি
Bihu Carol/Husori
ঢেকী
ঢেঁকী
Grinding tool
হাটা
হেটা
Spatula
হাজিয়া
হাজিৰা
Labor
আগু
আঁঠু
Knee
কা
কাই
Brother
জিকু
জেকা
Wet
গিলা
ঘিলা
Knee cap
এৰী
এৰী
Eri silk
গাৰু
গাৰু
Pillow
গুমৰুৱা
গুবৰুৱা
Beetle
হাঁচু
হাঁচি
Sneeze
হামি
হামি
Yawn
সুগৰা
সুগৰী, সোগোৰা
A Deer species
কেৰা
কেৰা
Displaced eye
কেতুৰী
কেতুৰী
A kind of turmeric
কেকোঁৰা
কেকোঁৰা
Crooked
ককিৰি
কেকোঁৰা
Crab
মাগুৰ
মাগুৰ
Cat fish
চগুণ
শগুণ
Vulture
সৰু
সৰু
Small
টেমী
টেমী
Container
চুণ
চুণ
Lime
বৰলা
বৰলা
Widower
বেচনী
বিচনী
Handfan
জেং
জেং
Bush
পেই
পেহী
Aunty
জাবৰ
জাবৰ
Waste
কুচীয়া
কুচীয়া
Eel
কেৰ্কেটুৱা
কেৰ্কেটুৱা
Squirrel
ফচলা
পচলা
Banana stem
ঘৰালি
গৰাল
Cage
গচক
গচক
Step
উশাহ
উশাহ
Breath
ঢেকীয়া
ঢেকীয়া
Fern
আমটু
আমঠু
Heart
গুৱা
গুৱা
Areca nut
হিলৈ
হিলৈ
Gun
চুৰুকা
চুৰুকা
Clean
সেৰেকা
সেৰেকা
Tasteless
কুদুনা
খুন্দনা
Grind
টাকোন
টোকোন
Stick
জ'বুৰা

Vegetable curry
খাৰলি
খাৰলি
Mustard paste
লিকটা
লিকটা
Sticky
শাও
শাও
Curse
উমনি
উমনি
Incubate
উবিৰিবা
উবুৰি হোৱা
Lying chest down
চেৰেং-চেৰেং
চেৰেং-চেৰেং
Excessive heat of sun
ৰ'বজু
ৰ'ব/ৰ'বা
Wait

অধিক তথ্যৰ বাবে পঢ়ক

Acharyya, Prarthana & Shakuntala Mahanta. 2019. Language vitality assessment of Deori: An endangered language. Language Documentation & Conservation 13: 514-544.
Acharyya, Prarthana & Shakuntala Mahanta. (2018). Production and perception of lexical tone in Deori. Sixth International Symposium on Tonal Aspects of Languages (TAL), June 18–20, 2018, Berlin, Germany. 93–97. doi:10.21437/TAL.2018-19 .
Goswami, Upendranath. (1994). An introduction to the Deori language. Guwahati: Anundoram Borooah Institute of Language, Art, and Culture.
Jacquesson, François. (2005). Le Deuri: Langue Tibéto-Birmane d’Assam. Leuven: Peeters Publishers.
Mahanta, Shakuntala, Indranil Dutta, & Prarthana Acharyya. (2017). Lexical tone in Deori: loss, contrast, and word-based alignment. In Honeybone, Patrick, Julian Bradfield, Josef Fruehwald, Pavel Losad, Benjamin Ress Molin- eaux, & Michael Ramsammy (eds.), Papers in Historical Phonology 2. 51–87. doi:10.2218/pihph.2.2017.1906.
Nath, Arup Kumar. (2010). A lexico semantic study of Tiwa and Deori: Two endangered languages of the Tibeto Burman Family. New Delhi: Jawaharlal Nehru University (Doctoral dissertation).
Saikia, Sangeeta. (2012). A socio-linguistic survey of Deori speech community. Gauhati: Gauhati University (Doctoral dissertation).
Saikia, Sangeeta. (2013). Deuri Asomar Bhasha. In Devy, Ganesh Narayandas (ed.), Peoples Linguistic Survey of India 5(2). 3-15. India: Orient Blackswan Private Limited.

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি
শ্ৰেণী:দেউৰী জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা
শ্ৰেণী: ভাষা