ভাৰতত মহিলাৰ স্বাস্থ্য

alt=A community health worker prepares a vaccine.|]]ত ভেকচিন প্ৰস্তুত কৰি থকা অৱস্থাত সামূহিক স্বাস্থ্যকৰ্মী
ভাৰতত মহিলাৰ স্বাস্থ্যক একাধিক সূচকৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিব পাৰি। যেনে: ভৌগোলিক, আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থান আৰু সাংস্কৃতিক ইত্যাদি। ভাৰতৰ মহিলাসকলৰ স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ সঠিক মাপাংকন কৰিবলৈ অথবা অৱস্থা উন্নীত কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ স্বাস্থ্যক বিশ্ব স্বাস্থ্যৰ গড় আৰু ভাৰতৰ পুৰুষৰ লগত তুলনা কৰিব লাগিব। স্বাস্থ্য হৈছে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক যিয়ে মানৱ কল্যাণ আৰু অৰ্থনৈতিক উত্তৰণত অৰিহণা যোগায়।

ভাৰতৰ মহিলাসকল বহু স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে; যাৰ প্ৰভাৱ সামগ্ৰিক অৰ্থনীতিত পৰিছে। স্বাস্থ্যসেৱাত দৃশ্যমান হোৱা লিংগ, শ্ৰেণী বা জাতিগত বৈষম্য সমাধান কৰাটো জৰুৰী। সমান্তৰালভাৱে স্বাস্থ্যৰ ফলাফল উন্নীতকৰণৰ দিশটোৰ লগত গুণগত মানৱ মূলধন সৃষ্টি, সঞ্চয় আৰু বিনিয়োগৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি জড়িত হৈ আছে। এইবোৰৰ সঠিক পৰ্যালোচনাই অৰ্থনৈতিক লাভত অৰিহণা যোগাব পাৰে।বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ তথ্যই ইংগিত দিয়ে যে লিংগ বৈষম্যৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত বিশ্বৰ অন্যতম দুৰ্বল দেশ। ২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ মানৱ উন্নয়ন প্ৰতিবেদনত লিংগ বৈষম্যৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতক ১৮৭ খনৰ ভিতৰত ১৩২ নম্বৰ স্থান দিয়া হৈছিল। এই বহুমাত্ৰিক সূচক লিংগ বৈষম্য সূচকাংক (GII)ৰ মূল্য মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ, কিশোৰ-কিশোৰীৰ উৰ্বৰতাৰ হাৰ, শৈক্ষিক কৃতিত্ব আৰু শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণৰ হাৰকে ধৰি বহুতো কাৰকৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়। ভাৰতত লিংগ বৈষম্যৰ কেইটামান দিশ হৈছে: মহিলাসকলৰ কম সাক্ষৰতা, শিক্ষা অব্যাহত ৰখা আৰু শ্ৰমিক শক্তিত অংশগ্ৰহণৰ কম সম্ভাৱনা। গতিকে ভাৰতত লিংগ বৈষম্যৰ উচ্চ মাত্ৰাই মহিলাসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়। অধ্যয়নসমূহে ইংগিত দিছে যে ছোৱালীৰ তুলনাত ল'ৰাসকলে স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধাৰ পৰা চিকিৎসা লাভৰ সম্ভাৱনা বেছি।

ঘৰুৱা আৰু ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত সম্পদ আবণ্টন পৰীক্ষা কৰি স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা লাভৰ ক্ষেত্ৰত লিংগই কি ভূমিকা পালন কৰে সেয়া নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি। লিংগ বৈষম্য জন্মৰ আগতেই আৰম্ভ হয়৷ ভাৰতত মহিলাৰ গৰ্ভপাত হোৱা যৌন সম্পৰ্ক আটাইতকৈ বেছি।যদি কোনো মাইকী ভ্ৰুণৰ গৰ্ভপাত নহয়, তেন্তে মাতৃৰ গৰ্ভাৱস্থা এটা মানসিক চাপৰ অভিজ্ঞতা হ'ব পাৰে, কাৰণ তেওঁৰ পৰিয়ালে পুত্ৰকহে পছন্দ কৰে। একাধিক কন্যা সন্তান থকা ঘৰত ছোৱালীক পুত্ৰতকৈ কমকৈ খুওৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে গ্ৰাম্য আৰু দৰিদ্ৰতা আক্ৰান্ত অঞ্চলত মহিলা আৰু ছোৱালীৰ নিম্ন মৰ্যাদাৰ পৰাই মহিলাসকলে সন্মুখীন হোৱা স্বাস্থ্যজনিত বহু কাৰক উদ্ভৱ হয়। এই সামাজিক গাঁথনিৰ উদাহৰণ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ আৰু শ্ৰমিক শক্তিৰ ভিতৰত মহিলাৰ কম অংশগ্ৰহণ । .

লিংগ বৈষম্যৰ লগত মহিলাসকলৰ স্বাস্থ্যৰ দুৰ্বলতাৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে। ভাৰতীয় মহিলাসকলে পুৰুষতকৈ ৰাজহুৱা স্থানত যাত্ৰা কৰাত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি, যাৰ ফলত সেৱা লাভ কৰাতো তেওঁলোক অধিক অসুবিধাৰ সমুখীন হয়।

ভাৰতৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ সমস্যা

একবিংশ শতিকাৰ প্ৰান্তত ভাৰতৰ স্বাস্থ্যসেৱা চিকিৎসক, নাৰ্ছ আৰু স্বাস্থ্যসেৱা পেছাদাৰীৰ সীমিত সংখ্যাৰ বাবে জটিল হৈ পৰিছে। স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যৱস্থা চহৰ অঞ্চলত অতিশয় কেন্দ্ৰীভূত। ইয়াৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ বহু ব্যক্তিয়ে অযোগ্যজনৰ পৰা যত্ন লয় আৰু ফলাফল বেলেগ বেলেগ হয়। ইয়াৰ উপৰি দেখা গৈছে যে নিজকে চিকিৎসক বুলি দাবী কৰা বহু ব্যক্তিৰ আচলতে আনুষ্ঠানিক প্ৰশিক্ষণৰ অভাৱ। এলোপেথিক (মূলসুঁতিৰ চিকিৎসা) প্ৰদানকাৰী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত প্ৰায় ২৫ শতাংশ চিকিৎসকৰ আচলতে কোনো চিকিৎসা প্ৰশিক্ষণ নাই; যি পৰিঘটনা ভৌগোলিকভাৱে ভিন্ন হয়।

ভাৰতত বৰ্তমানৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা ৰূপায়ণত দৃশ্যমান হোৱা ভৌগোলিক পক্ষপাতিত্বৰ ফলত মহিলাসকল নেতিবাচকভাৱে প্ৰভাৱিত হয়। দেশৰ সকলো স্বাস্থ্যকৰ্মীৰ ভিতৰত প্ৰায় দুই তৃতীয়াংশ পুৰুষ। বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰে, য’ত দেখা গৈছে যে চিকিৎসকৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৬ শতাংশহে মহিলা। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ প্ৰতি ১০,০০০ ব্যক্তিৰ বিপৰীতে প্ৰায় ০.৫ গৰাকী মহিলাহে এলোপেথিক চিকিৎসক। ভাৰত চৰকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য সমীক্ষা (NFHS II, 1998–1999) অনুসৰি গ্ৰাম্য অঞ্চলত মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ চহৰ অঞ্চলত মাতৃৰ মৃত্যুৰ সংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩২ শতাংশ।

২০০৫ চনত ভাৰতে ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য স্বাস্থ্য অভিযান (NRHM) প্ৰণয়ন কৰে। ইয়াৰ কিছু প্ৰধান লক্ষ্য আছিল শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ আৰু মাতৃৰ মৃত্যুৰ অনুপাত হ্ৰাস কৰা। ইয়াৰ উপৰি এই অভিযনাৰ লক্ষ্য আছিল জনস্বাস্থ্য সেৱাৰ সৰ্বজনীন প্ৰৱেশ সৃষ্টি কৰা আৰু লিংগ অনুপাতৰ মাজতো ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা। কিন্তু ২০১১ চনত নাইৰ আৰু পাণ্ডাই কৰা এক গৱেষণামূলক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে; ২০০৫ চনত এন এইচ আৰ এম প্ৰণয়নৰ পিছত ভাৰতে মাতৃৰ স্বাস্থ্যৰ কিছুমান পদক্ষেপ উন্নত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে যদিও দেশখন এতিয়াও বহু উদীয়মান অৰ্থনীতিতকৈ পিছ পৰি আছে।

পৰিণতি

জনজাতীয় মহিলাৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা

তেলেংগানাৰ আদিলাবাদৰ আদিবাসী মহিলাসকলৰ মাজত স্তনৰ গোটৰ উচ্চ প্ৰাদুৰ্ভাৱে অধিক গুৰুতৰ স্বাস্থ্যজনিত প্ৰভাৱৰ আশংকা সৃষ্টি কৰিছে। "স্তন কেন্সাৰ বা আন যিকোনো ধৰণৰ কাৰ্চিনোমা বাদ দিয়ক; গণ্ড, পৰধান, কোলাম আৰু থোট্টিৰ থলুৱা লোকসকলৰ মাজতো নিয়মীয়া স্তন সংক্ৰমণৰ বিষয়ে চৰ্চা বা আলোচনা হোৱা নাছিল।" জিলা প্ৰতিষেধক বিষয়া ডাঃ থোডছাম চাণ্ডুৱে আঙুলিয়াই দিয়ে, যি নিজেও গণ্ড আদিবাসী মূলৰ।

অপুষ্টি আৰু ৰোগজনিত অৱস্থা

]] আৰু পুষ্টিহীনতা ভাৰতীয় মহিলাসকলে সন্মুখীন হোৱা সাধাৰণ সমস্যা।
ব্যক্তিৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য আৰু স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত পুষ্টিয়ে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে৷ মানসিক আৰু শাৰীৰিক স্বাস্থ্যৰ ক্ষেত্ৰত অপুষ্টিৰ প্ৰভাৱ প্ৰায়ে নাটকীয়। বৰ্তমান ভাৰতত উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ ভিতৰত অপুষ্টিকৰ মহিলাৰ হাৰ সৰ্বাধিক। ২০০০ চনত কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে প্ৰায় ৭০ শতাংশ অগৰ্ভৱতী মহিলা আৰু ৭৫ শতাংশ গৰ্ভৱতী মহিলাই আইৰণৰ অভাৱত ৰক্তহীনতাত ভুগে। অপুষ্টিৰ অন্যতম মূল কাৰক হৈছে খাদ্য সম্পদৰ বিতৰণৰ ক্ষেত্ৰত দৃশ্যমান হোৱা লিংগ-নিৰ্দিষ্ট নিৰ্বাচন।

স্তন কেন্সাৰ ৰোগীৰ সংখ্যা হঠাৎ বৃদ্ধি পোৱাৰ আঁৰৰ কাৰণ হৈছে দেশখনত পশ্চিমীয়াকৰণৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি। ইয়াৰ ভিতৰত পশ্চিমীয়া খাদ্য, মহিলাৰ অধিক নগৰীয়া ঘনত্ব আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত সন্তান জন্ম দিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত যদিও সমস্যাবোৰ ইয়াৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়।২০১২ চনৰ হিচাপত ভাৰতত প্ৰশিক্ষিত কৰ্কট ৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু কৰ্কট কেন্দ্ৰৰ অভাৱ ঘটিছে, যাৰ ফলত স্বাস্থ্যসেৱাৰ ব্যৱস্থা অধিক জটিল হৈ পৰিছে। সেয়েহে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ মহিলাসকলৰ মাতৃ স্বাস্থ্যসেৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য স্বাস্থ্য অভিযান (এন আৰ এইচ এম) আৰু পৰিয়াল কল্যাণ কাৰ্যসূচীৰ দৰে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰা হৈছে। স্বায়ত্ত্বশাসন আৰু সৱলীকৰণৰ সৈতে যত্ন লোৱাৰ সিদ্ধান্তৰ সম্পৰ্ক আছে৷ যিসকল মহিলাই নিজৰ পৰিয়ালৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে অধিক সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত, তেওঁলোকে মাতৃৰ যত্নৰ সম্পদসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ফলত মুছলমান মহিলা আৰু যৌথ পৰিয়ালৰ মহিলাৰ বাবে এ এন চিৰ ব্যৱহাৰ কম হয়। প্ৰতিষ্ঠানিক যত্নৰ খৰচৰ বাবে মহিলাসকলে বিকল্প যত্ন ল'বও পাৰে, যেনে: প্ৰসৱৰ সময়ত ধাই (পৰম্পৰাগত জন্ম পৰিচাৰিকা) ব্যৱহাৰ কৰা। কম সম্পদৰ পৰিৱেশত যত্নৰ বাবে Dais বিশেষভাৱে উপযোগী বিকল্প। চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানত উপস্থিত হোৱাটো প্ৰায়ে দূৰত্বৰ বাবে বহুলাংশে জটিল হৈ পৰে। গ্ৰাম্য অঞ্চলত এই সম্পদৰ বিশেষ অভাৱ, যাৰ ফলত চহৰ অঞ্চলৰ তুলনাত এ এন চিৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট কম হয়।

সাংস্কৃতিক দিশসমূহেও এইচ আই ভি সংক্ৰমণৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৃদ্ধি কৰে। এগৰাকী মহিলাই পুৰুষে কণ্ডম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জোৰ দিয়াটোৱে তেওঁৰ ফালৰ পৰা যৌন সম্পৰ্ক স্থাপনৰ ইংগিত দিব পাৰে, আৰু এইদৰে যৌন সম্পৰ্কৰ সময়ত সুৰক্ষামূলক বাধাৰ ব্যৱহাৰত হেঙাৰৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। তদুপৰি মহিলাসকলৰ মাজত গৰ্ভনিৰোধৰ অন্যতম প্ৰধান পদ্ধতি ঐতিহাসিকভাৱে হৈছে বন্ধ্যাকৰণ, যিয়ে এইচ আই ভি সংক্ৰমণৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান নকৰে।

বৰ্তমান এইচ আই ভি/এইডছত মৃত্যুৰ হাৰ পুৰুষতকৈ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত বেছি।কিন্তু চহৰসমূহত ইয়াৰ প্ৰসাৰ সীমিত হৈয়েই আছে। ২০ শতাংশতকৈও কম স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰই গৰ্ভপাতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সেৱা আগবঢ়াবলৈ সক্ষম হয়। বৰ্তমানৰ অভাৱৰ ভিতৰত চিকিৎসক আৰু এই পদ্ধতি সম্পন্ন কৰিবলৈ সঁজুলিৰ অভাৱ অন্যতম। বিশ্বৰ হৃদৰোগৰ বোজা ৬০% ভাৰতীয়সকলে কঢ়িয়ায়। ভাৰতীয় মহিলাসকলৰ হৃদৰোগৰ ফলত মৃত্যুৰ হাৰ বিশেষভাৱে অধিক আৰু ভাৰতীয় হৃদযন্ত্ৰ সংস্থাৰ দৰে বেচৰকাৰী অনুষ্ঠানে এই বিষয়ত সজাগতা সৃষ্টি কৰি আহিছে। ভাৰতত পুৰুষতকৈ মহিলাৰ হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগৰ সৈতে জড়িত মৃত্যুৰ হাৰ বেছি-কাৰণ লিংগৰ মাজত স্বাস্থ্যসেৱাৰ পাৰ্থক্য আছে। দেখা গৈছে যে জন্মগত হৃদৰোগ থকা ৰোগীৰ মাজত পুৰুষতকৈ মহিলাৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সম্ভাৱনা কম কাৰণ পৰিয়ালসমূহে অনুভৱ কৰিছিল যে অস্ত্ৰোপচাৰৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দাগে মহিলাসকলৰ বিবাহযোগ্যতা কমাব।

তদুপৰি নেতিবাচক চিকিৎসা ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত অপবাদৰ ফলত পৰিয়ালসমূহে নিজৰ কন্যাৰ চিকিৎসা বিচৰাত ব্যৰ্থ হোৱা দেখা গৈছিল। ২০১১ চনত পেডনেকাৰ আৰু অন্যান্যসকলে কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গ'ল যে জন্মগত হৃদৰোগ থকা ১০০জন ল'ৰা আৰু ছোৱালীৰ ভিতৰত ৭০জন ল'ৰাৰ অস্ত্ৰোপচাৰ হ'ব৷ তাৰ পৰিৱৰ্তে মাত্ৰ ২২জন ছোৱালীয়েহে একেধৰণৰ চিকিৎসা লাভ কৰিব।

কম আয়ৰ দেশৰ মহিলাসকলক অসমতাপূৰ্ণভাৱে প্ৰভাৱিত কৰা অন্যতম সাধাৰণ বিকাৰ হ'ল হতাশা। ভাৰতীয় মহিলাসকল ভাৰতীয় পুৰুষতকৈ অধিক হাৰত হতাশাত ভুগিছে। অধিক মাত্ৰাত দৰিদ্ৰতা আৰু লিংগ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হোৱা ভাৰতীয় মহিলাসকলৰ মাজত হতাশাৰ হাৰ অধিক। কিন্তু মহিলা আৰু পুৰুষে সন্মুখীন হ'বলগীয়া সংশ্লিষ্ট অপবাদৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য বিৰাজমান। মহিলাৰ আত্মহত্যাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণসমূহ হতাশা, উদ্বেগ, লিংগ অসুবিধা আৰু ঘৰুৱা হিংসাৰ সৈতে জড়িত যন্ত্ৰণাৰ লগত প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত।

ভাৰতত ঘৰুৱা হিংসাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ পিতৃতন্ত্ৰ, স্তৰবৃত্ত আৰু বহুপ্ৰজন্মৰ পৰিয়ালৰ সাংস্কৃতিক নীতিৰ সৈতে জড়িত।

লগতে চাওক

ঘৰুৱা হিংসা
যৌতুক
নাৰীবাদ
লিংগ বৈষম্য আৰু ভাৰতীয় নাৰী
ধৰ্ষণ

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:স্বাস্থ্য
শ্ৰেণী:স্বাস্থ্যসেৱা
শ্ৰেণী:মহিলাৰ স্বাস্থ্যবিধি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী

বাহ্যিক সংযোগ

মহিলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ
Tathapi - মহিলাৰ স্বাস্থ্য-সমলৰ সংস্থা