মু'ঙ মাও

মু'ঙ মাও (; টাই-নোৱা: ᥛᥫᥒᥰ ᥛᥣᥝᥰ; চীনা: 勐卯;ছান: မိူင်းမၢဝ်း;মান ভাষা: မိုင်းမော; ) এখন জনগোষ্ঠীয় টাই ৰাষ্ট্ৰ আছিল যিয়ে কেইবাখনো সৰু টাই ৰাজ্য বা মুখীয়াল পদ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, যি বৰ্তমানৰ ম্যানমাৰ, চীন, অসমত পৰে। মূলতঃ চীনৰ য়ুনানৰ দেহং অঞ্চলত অৱস্থিত, ইয়াৰ ৰাজধানী অধিকাংশ সময়ত নাম মাও নদীৰ সীমান্ত (আধুনিক ৰুইলি/মেং মাওত) পৰিছিল। ৰাজধানী অঞ্চলৰ মূল নদীৰ নাম মাও, যাক শ্বেলি নদী বুলিও কোৱা হয়।

নামকৰণ

মুঙ মাও হৈছে টাই নুৱা আৰু ছান ভাষাৰ এটা নাম, যাক মুঙ মাও লুঙ (টাই নুৱা:ᥛᥫᥒᥰ ᥛᥣᥝᥰ ᥘᥨᥒᥴ; ছান:မိူင်းမၢဝ်းလူင်) বুলিও কোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ "মহান মুঙ মাও"। "মুঙ" মানে দেশ বা ঠাই আৰু "মাও" মানে "মূৰ ঘূৰোৱা"। আজিকালি চৰকাৰী ভাবে চীনত ৰুইলি চহৰৰ চৰকাৰী নাম টাই নুৱা ভাষাত মুঙ মাও আৰু মান দেশৰ এখন চহৰৰ নাম মুঙ-মাও চহৰ।

চীনা সাহিত্যত মুঙ মাওক লু-ছান (চীনা ভাষা: 麓川) বুলি কোৱা হৈছিল, প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইউয়ানছিত প্ৰশাসনিক বিভাগৰ নাম "লুচুয়ান প্ৰশাসন" (চীনা ভাষা: 麓川路)হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। কিছু চীনা সাহিত্যত মুঙ মাওক বাইয়ি (চীনা ভাষা: 百夷) বুলিও কোৱা হৈছিল কিন্তু বেছিভাগ সময়তে বাইয়ি শব্দই য়ুনানৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ সকলো টাই জনগোষ্ঠীক সামূহিকভাৱ, বা বিশেষভাৱে দাই লোকসকলক বুজায়।মণিপুৰী সাহিত্যৰ চেথাৰল কুম্বাবা ত মু'ঙ মাওক পঙ নামে বুজায়।

বুৰঞ্জী

এই অঞ্চলৰ বুৰঞ্জী, মং মাও বুৰঞ্জী, বহু পিছত লিখা হৈছিল। কিছুমান পণ্ডিতে মং মাওক পং ৰাজ্য আৰু চীনা বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা লু শ্বৱান ৰাজ্যৰ সৈতে একে বুলি দাবী কৰে। ১২৫৪ চনৰ আশে-পাশে য়ুনানৰ ডালি ৰাজ্য মংগোল ইউয়ান বংশৰ হাতত পৰাজিত হোৱাৰ পাছত মং মাওৰ উত্থান হয়।
এই ক্ষুদ্ৰ টাই ৰাজ্যসমূহৰ মাজত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰটো সঘনাই সলনি হৈছিল।। কেতিয়াবা এজন চাওফাৰ অধীনত একত্ৰিত হৈছিল, কেতিয়াবা পৃথক ৰাজ্য হিচাপে আছিল। শান পণ্ডিত ছাই কাম ম'ঙে কোৱাৰ দৰে: "কেতিয়াবা এই সৰু টাইৰাজ্যবোৰৰ ইখনে আনতকৈ আগুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল আৰু কেতিয়াবা সকলোবোৰ মিলি একত্ৰিত হৈছিল..." কিছু টাই ঠাল আন স্থানলৈ গুচি গৈছিল, কিন্তু ইয়াৰে বেছিভাগেই মাও নদীৰ উপত্যকাত ঠন ধৰি উঠিছিল যি বৰ্তমান চীনৰ "শ্বেলি" নদী বুলি জনাজাত।
মু'ঙ মাও বংশাৱলীৰ বিভিন্ন সংস্কৰণত মু'ঙ মাও শাসকসকলৰ বংশাৱলী প্ৰদান কৰা হৈছে।।ইলিয়াছে (১৮৭৬) বহু আগতে লিপিবদ্ধ কৰা শ্বান বংশাৱলী পৰম্পৰাত এখন দীঘলীয়া তালিকা দিয়া হৈছে য’ত প্ৰথমজন শাসক আছিল ৫৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ। পিছে মু'ঙ মাওৰ পিছৰ শাসকসকলৰ বাবে ইলিয়াছে দিয়া তাৰিখবোৰ বৰ ভালদৰে মিল নাখাই।

টাই আহোম বংশধৰ

চাওলুং চ্যু-কা-ফা মূলতঃ মু'ঙ মাওৰ টাই ৰাজকোঁৱৰ আছিল, ১২২৮ চনত অসমৰ বৰ্তমানৰ চৰাইদেউ অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই ৰাজ্যখন প্ৰায় ছশ বছৰ ধৰি অস্তিত্ব লাভ কৰিছিল, সন্মানীয় চাওলুং (শান: ၸဝ်ႈလူင်) হিচাপে তেঁও অসমৰ বুৰঞ্জীত সংলগ্ন হৈ আছে।

লগতে চাওক

আহোম ৰাজ্য
চীন
মানদেশ

তথ্য সংগ্ৰহ

উৎস প্ৰসংগ

Century," 14th Conference of the International Association of Historians of Asia (IAHA), Chulalongkorn University, Bangkok, Thailand [Includes a complete translation and introduction to the Ming travelogue "Bai-yi Zhuan", a copy can be found at the Thailand Information at Chulalongkorn Central Library
Wade, Geoff. tr. (2005) Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore,
Witthayasakphan, Sompong and Zhao Hongyun (translators and editors) (2001) Phongsawadan Muang Tai (Khreua Muang ku muang), Chiang Mai: Silkworm. (Translation of Mong Mao chronicle into the Thai language)
尤中 (You Zhong) (1987). "明朝"三征麓川"叙论" [Introduction of Three Conquests Luchuan by Ming]. 思想战线 (Thinking) (in Chinese) (4): 58-64+57.

Phukan, J. N. (1992), "Chapter III The Tai-Ahom Power in Assam", in Barpujari, H. K. (ed.), The Comprehensive History of Assam, vol. II, Guwahati: Assam Publication Board, pp. 49–60
শ্ৰেণী:টাই-আহোম