গৱেষণা

গৱেষণা মানে সত্যক আৱিষ্কাৰ কৰা আৰু সত্যৰ অনুসন্ধান কৰা। গৱেষণা মানে একপ্ৰকাৰৰ বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধান বা কোনো এটা বিষয় বা সমস্যাৰ অনুসন্ধান। গৱেষণা হৈছে "জ্ঞান ভাণ্ডাৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ কৰা সৃষ্টিশীল আৰু প্ৰণালীবদ্ধ কাম।" ইয়াত প্ৰমাণ সংগ্ৰহ, সত্যতা, অনুসন্ধান, বিচাৰ-বিশ্লেষণ আদি দিশসমূহ জড়িত হৈ থাকে। 'গৱেষণা' শব্দটোৰ আভিধানিক অৰ্থ হ'ল 'জ্ঞানান্বেষণ'। 'গৱেষণা' শব্দটোৰ গুৰিতে আছে সংস্কৃত 'গো', 'গব' শব্দ, নাইবা 'গবেষ' ধাতু। 'গম' ধাতুৰ উত্তৰ 'ডো'-প্ৰত্যয় যুক্ত হৈ 'গো' শব্দটো নিষ্পন্ন হৈছে। 'গো' শব্দৰ অৰ্থ, 'গম্যতে অনেন' অৰ্থাৎ যাৰদ্বাৰা যোৱা হয়। ইয়াৰ আৰু বেলেগ বেলেগ অৰ্থ আছে। যেনে- জ্ঞান, গৰু, পৃথিৱী, বাক্য, সৰস্বতী দেবী, মা, জল, চকু ইত্যাদি। সংস্কৃত ব্যাকৰণ অনুযায়ী গমনাৰ্থক ধাতু জ্ঞানাৰ্থত ব্যৱহাৰ হয়। যেনে- অনুধাৱন, অধিগত, অধিগম্য, দুৰধিগম্য শব্দবিলাকৰ অৰ্থ যথাক্ৰমে পৰ্যালোচনা, জ্ঞাত, জ্ঞেয় আৰু দুৰ্জেয়। আমাৰ অসমীয়াত একেটা অৰ্থত অৰ্থাৎ জ্ঞানাৰ্থত 'গম' শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ আছে। 'গম পোৱা' অৰ্থ, 'বুজি পোৱা', 'জান পোৱা'। সংস্কৃত 'এষণ' শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে, 'অন্বেষণ'। গতিকে 'গৱেষণা' শব্দটোৰ অৰ্থ হ'ল, 'জ্ঞানান্বেষণ'। এই একেটা অৰ্থতে শব্দটো ইংৰাজীতো ব্যৱহাৰ হয়।

গৱেষণাৰ সংজ্ঞা

গৱেষণা শব্দটোৰ অৰ্থ হ’ল বিচৰা বা অনুসন্ধান কৰা। এই অৰ্থত এই সংস্কৃত শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ ‘ঋকবেদ’ৰ সময়ৰপৰা পোৱা গৈছে। শব্দটো গৱ (গৌ শব্দৰপৰা হোৱা গো- শব্দৰ লগত যুক্ত) শব্দৰপৰা উদ্ভূত।
গৱেষণা হ’ল জ্ঞানৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে কৰা পদ্ধতিগত অনুসন্ধান।
ডি শ্লাৰিংগাৰ আৰু এম্ ষ্টিফেনচনৰ মতে- ‘‘ গৱেষণা হ’ল জ্ঞানৰ শুদ্ধতা অথবা জ্ঞান বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে হোৱা বিষয়, বস্তু অথবা প্ৰতীক আদিৰ এনে প্ৰয়োগ, য’ত গৱেষণাই কোনো নতুন তত্ত্ব প্ৰণয়ন কৰে অথবা নতুন কলাৰ অনুশীলন কৰে।
জে. ফ্ৰেন্সিছ ৰুমেলৰ মতে গৱেষণা হ’ল এনে একপ্ৰকাৰৰ প্ৰচেষ্টা, যাৰ জৰিয়তে জ্ঞানৰ আৱিষ্কাৰ, জ্ঞানৰ বিকাশ আৰু জ্ঞানৰ সত্য প্ৰতিপন্ন কৰা হয়। উদ্দেশ্য আৰু গঠনৰ দিশৰপৰা গৱেষণাৰ গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই হ’ল সত্যান্বেষণৰ প্ৰক্ৰিয়া।

গৱেষণাৰ লক্ষ্য/উদ্দেশ্য

গৱেষণাৰ লক্ষ্য হ’ল কোনো এটা বিষয় সম্পৰ্কে গভীৰভাৱে অধ্যয়ন কৰি নতুন তথ্য উদ্ঘাটন কৰা, পূৰ্বৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰা আৰু কোনো সমস্যা বা প্ৰশ্নৰ যথাযথ উত্তৰ বিচৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে জ্ঞানৰ বিস্তাৰ ঘটে আৰু বিষয়টোৰ বিষয়ে স্পষ্ট ধাৰণা লাভ কৰা যায়। গৱেষণাৰ প্ৰাথমিক উদ্দেশ্যবোৰ হৈছে মানৱ জ্ঞানৰ উন্নতিৰ বাবে পদ্ধতি আৰু প্ৰণালীৰ নথি-পত্ৰ, আৱিষ্কাৰ, ব্যাখ্যা, আৰু বিকাশ। বহুতো গৱেষক সন্মত যে বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ লক্ষ্যবোৰ হৈছে: বিৱৰণ, পূৰ্বানুমান, ব্যাখ্যা, আৰু প্ৰয়োগ। এয়াই হৈছে গৱেষণাৰ মূল সংজ্ঞা। কিছুমান ব্যক্তিয়ে লক্ষ্যৰ তালিকাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰয়োগো যোগ দিয়ে।
নগেন শইকীয়াই ‘গৱেষণা-পদ্ধতি-পৰিচয়’ গ্ৰন্থত গৱেষণা কাৰ্যৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে উল্লেখ কৰিছে এনেদৰে-
গৃহীত বিষয়টো সম্পৰ্কে কোনো অনুসন্ধান হোৱা নাই।
বিষয়টো সম্পৰ্কে ব্যৱহৃত তথ্য-পাতিখিনি পৰ্যাপ্ত বা শুদ্ধ নহয়।
বিষয়টো সম্পৰ্কে গৃহীত বা প্ৰচলিত সিদ্ধান্ত শুদ্ধ নহয়।
পূৰ্ৱৱতীসকলে কৰা কাম আৰু গ্ৰহণ কৰা দৃষ্ঠিভঙ্গী দোষমুক্ত নহয়।
যিহেতু বিষয়টো সম্পৰ্কে এতিয়ালৈকে গ্ৰহণ কৰা তত্ত্ব, তথ্য, আৰু সিদ্ধান্ত শুদ্ধ আৰু সত্য বুলি প্ৰত্যয় যাব পৰা নাই।
বিষয়টোৱে নতুন অন্বেষণ বা অনুসন্ধানৰ দাবী কৰে।

গৱেষণাৰ প্ৰকাৰ

মূল গৱেষণা, যাক প্ৰাথমিক গৱেষণা বুলিও কোৱা হয়, হৈছে গৱেষণা যি কেৱল গৱেষণাৰ বিষয়ত আগৰ প্ৰকাশনৰ সাৰাংশ, সমীক্ষা বা সংশ্লেষণৰ ওপৰত আধাৰিত নহয়। এই সামগ্ৰীটো প্ৰাথমিক-উৎস চৰিত্ৰৰ। মূল গৱেষণাৰ উদ্দেশ্য হৈছে চলিত জ্ঞানক এক নতুন ৰূপত উপস্থাপন কৰাৰ সলনি নতুন জ্ঞান প্ৰস্তুত কৰা।
মূল গৱেষণাই কেইবাটাও ৰূপ ল'ব পাৰে, ই বিষয় বা ক্ষেত্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। পৰীক্ষামূলক কামত সাধাৰণতে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ পৰ্যৱেক্ষণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। যেনে পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষা বা পৰীক্ষাৰ সংহতিৰ পদ্ধতি, ফলাফল, আৰু উপসংহাৰ নথিভুক্ত কৰে, বা পূৰ্বৱৰ্তী ফলাফলবোৰৰ এক নতুন ব্যাখ্যা প্ৰদান কৰে। বিশ্লেষণাত্মক কামত, সাধাৰণতে কিছুমান নতুন (উদাহৰণ স্বৰূপে) গাণিতিক ফলাফল উৎপন্ন হয়, বা চলিত সমস্যা এটাৰ সমাধান বিচাৰিবলৈ এক নতুন উপায় ওলিওৱা হয়॥ কিছুমান বিষয়ত যʼত এনে ধৰণৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা বা বিশ্লেষণ নাথাকে,এজন গৱেষকৰ কামৰ ফলাফলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিক পুনৰ ব্যাখ্যা কৰা হয়। এটা গৱেষণাৰ মৌলিকতাৰ পৰিমাণ আৰু সাধাৰণতে সহকৰ্মী সমীক্ষাৰ (peer review) জৰিয়তে বৈজ্ঞানিক আলোচনীত প্ৰবন্ধবোৰৰ প্ৰকাশ হয়।

বৈজ্ঞানিক গৱেষণা হৈছে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা আৰু কৌতূহল গুছোৱাৰ এক প্ৰণালীবদ্ধ উপায়। এই গৱেষণাই পৃথিৱীত ঘটি থকাকিছু প্ৰকৃতি আৰু গুণাগুণৰ ব্যাখ্যাৰ বাবে বৈজ্ঞানিক তথ্য আৰু তত্ত্ব প্ৰদান কৰে। বৈজ্ঞানিক গৱেষণা ৰাজহুৱা কৰ্তৃপক্ষ বা সংগঠন বা আৰু ব্যক্তিগত গোটৰদ্বাৰা পুঁজি যোগান ধৰা হয়, যাৰ ভিতৰত আছে বহুতো কোম্পানী। বৈজ্ঞানিক গৱেষণাক তেওঁলোকৰ শৈক্ষিক আৰু প্ৰয়োগ শাখা অনুসৰি বিভিন্ন শ্ৰেণীবিভাজনত বিভক্ত কৰিব পাৰি।
নগেন শইকীয়াৰ মতে গৱেষণাৰ প্ৰকাৰভেদ এনেধৰণৰ- ‘গৱেষক’ শব্দটো “গৱেষণা”ৰপৰা আহিছে। গৱেষণা মানে হৈছে নতুন জ্ঞান সন্ধান কৰা, সত্য উদ্ঘাটন কৰা, বা ইতিমধ্যে থকা জ্ঞানক গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰা। সেই অনুসাৰে গৱেষক হ’ল সেই ব্যক্তি যিয়ে কোনো বিষয়ৰ ওপৰত পদ্ধতিগতভাৱে অধ্যয়ন, অনুসন্ধান আৰু বিশ্লেষণ কৰি নতুন তথ্য, ধাৰণা বা সত্য উন্মোচন কৰে। গৱেষক হ'বলৈ গ'লে তেওঁৰ কেইবাটাও গুণ থাকিব লাগিব। গৱেষক মানে— নতুন জ্ঞানৰ সন্ধান কৰা ব্যক্তি বা বৈজ্ঞানিক বা পদ্ধতিগতভাৱে তথ্য সংগ্ৰহ কৰি বিশ্লেষণ কৰা ব্যক্তি বা সমাজ, সাহিত্য, বিজ্ঞান, ইতিহাস আদি ক্ষেত্ৰত নতুন চিন্তা আগবঢ়োৱা ব্যক্তি। গৱেষকসকলে বিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয়, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, বা ব্যক্তিগতভাৱেও কাম কৰিব পাৰে।

গৱেষক এজন নিষ্ঠাৱান কৰ্মযোগী হ'ব লাগিব। গৱেষকজনৰ ভিতৰত গভীৰ একাগ্ৰতা, ধৈৰ্য আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰাৰ মানসিকতা থাকিব লাগিব। গৱেষণা কোনো সৰল কাম নহয়; ইয়াত বহু সময় ব্যয়, পুনঃপুন চেষ্টা, ব্যৰ্থতা আৰু সংশোধনৰ মাজেৰে আগবাঢ়িব লাগে।

গৱেষণা-আঁচনিসাৰ এখনত প্ৰতিফলিত হ'বলগীয়া মূল কথাকেইটা হ'ল-
বিষয়-বস্তু উপস্থাপন বা আলোচ্য সমস্যা
গৱেষণাৰ লক্ষ্য
পূৰ্বকৃত অধ্যয়নৰ সমীক্ষা
প্ৰমেয়
অধ্যায় বিভাজন (সম্ভাৱ্য)/সম্ভাৱ্য অধ্যায় বিভাজন
ক্ষেত্ৰ অধ্যয়নৰ পৰিকল্পনা/পূৰ্বাভাস
পদ্ধতি
উৎস
সংশ্লিষ্ট গৱেষণা গ্ৰন্থৰ সম্ভাৱ্য তালিকা

অসমীয়া ভাষাত প্ৰাপ্ত গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ

মহেন্দ্ৰ বৰাৰ 'গৱেষণাৰ প্ৰণালী তত্ত্ব', বনলতা, ১৯৯২
নগেন শইকীয়াৰ 'গৱেষণা পদ্ধতি পৰিচয়' কৌস্তুভ প্ৰকাশন, ১৯৯৬
নিখিলেশ পুৰুকাইত আৰু হীৰেন গোহাঁইৰ ‘প্ৰবন্ধ সাহিত্য আৰু গৱেষণা গ্ৰন্থৰ ৰচনা পদ্ধতি, জিজ্ঞাস প্ৰকাশন,অক্টোবৰ, ২০০৪
দিলীপ বৰাৰ ‘গৱেষণা পদ্ধতিঃ সিদ্ধান্ত আৰু বিতৰ্ক, ৰেখা প্ৰকাশন, ২০১৭
পল্লৱী ডেকা বুজৰবৰুৱাৰ 'গৱেষণাৰ পদ্ধতিবিজ্ঞান' বনলতা, ২০১৭
ৰঞ্জন কলিতাৰ 'গৱেষকৰ হাতপুথি’, বান্ধৱ, ২০১৪

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি

External links