আহোম মুদ্ৰা

আহোমসকল বৃহত্তৰ টাই জাতিৰ এটা ঠাল। আহোমসকলৰ প্ৰথমজন ৰজা চুকাফা সেইসময়ৰ বৰ্ত্তমানৰ দক্ষিণ-পশ্চিম চীনদেশৰ মৌঙ মাও ৰাজ্যৰ পৰা ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত আহিছিল বুলি কোৱা হয়। যদিও বামুনি কোঁৱৰ অথবা চুডাংফা (১৩৯৭-১৪০৭ খ্ৰী.)ৰ শিঙৰীঘৰত উঠাৰ সময়ত প্ৰথম মুদ্ৰা মুদ্ৰণ কৰিছিল বুলি বুৰঞ্জীয়ে কয়, কিন্তু বামুণি কোঁৱৰৰ সময়ৰ পৰা প্ৰতাপসিংহ অথবা চুচেংফাৰ সময়লৈকে মুদ্ৰণ হোৱা কোনো মুদ্ৰা এতিয়ালৈকে আৱিষ্কৃত হোৱা নাই। চুকাফা আগমনৰ চাৰিশতিকাৰ পাছত ১৬৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বৰ্গদেও জয়ধ্বজৰ দিনত মোগলমুদ্ৰাৰ আৰ্হিৰে মুদ্ৰিত আহোম মুদ্ৰাই বৰ্ত্তমানলৈকে আৱিষ্কৃত আটাইতকৈ পুৰণি মুদ্ৰা। প্ৰথম আহোম মুদ্ৰাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়, যিন-বেষ্টিটি টভেৰনিয়াৰ (১৬০৫-১৬৮৯ খ্ৰী.)ৰ (Six Voyages, 1676) নামৰ গ্ৰন্থত অংকিত কৰা এটা আহোম মুদ্ৰাৰ পৰা। কাশীনাথ তামুলি ফুকনৰ অসম বুৰঞ্জীত আহোমমুদ্ৰা মুদ্ৰণৰ এক কাহিনী পোৱা যায়, স্বৰ্গদেও প্ৰতাপসিংহৰ দিনত সুন্দৰ গোঁহাই আৰু কিছুমানক কোঁচবিহাৰলৈ ধৰি কৰি লৈ যায় আৰু তেওঁলোকে তাত মুদ্ৰা কিদৰে মুদ্ৰণ কৰে তাক প্ৰত্যক্ষ কৰে, পাছত তেওঁলোকক মুকলি কৰি দিয়ে। প্ৰতাপসিংহই তেওঁলোকৰ পৰা এইবিষয়ে জানিব পাৰি অসমত মুদ্ৰা মুদ্ৰণ প্ৰযুক্তি আনে।
]] (১৬০৫-১৬৮৯ খ্ৰী.) তেওঁৰ (Six Voyages, 1676) নামৰ গ্ৰন্থত অংকিত কৰা প্ৰথম আহোম মুদ্ৰা।
alt=|

স্বৰ্গনাৰায়ণ

১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত স্বৰ্গনাৰায়ণ দ্বিতীয় অথবা স্বৰ্গদেও জয়ধ্বজ সিংহ অথবা চুতামলাই আহোম মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা (এটোলা ওজনৰ অৰ্থাৎ প্ৰায় ১১.৬ গ্ৰাম) অসমীয়া ভাষাত মুদ্ৰিত কৰা হৈছিল। এই মুদ্ৰাত হৰি-হৰ নামত উচৰ্গিত কৰা হৈছিল। মুদ্ৰিত ১৫৭০ শকাব্দ অৰ্থাৎ ১৬৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দ ৰজা জয়ধ্বজ সিংহৰ ৰাজভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বছৰ। তেওঁৰ দিনত চীনৰ লগত বাণিজ্য কৰিবৰ বাবে জিং-বাও উল্লেখ কৰি চীনা ভাষাটো মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল বুলি জনা যায়, পাছলৈ নেপাল আৰু তিব্বতৰ মাজত চুক্তি হোৱাত এই প্ৰকাৰৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰা হোৱা নাছিল। এই মুদ্ৰা আঁঠটা কোণ আহোম মুদ্ৰাৰ চিনাকী ৰূপ। যদিওবা আহোম মুদ্ৰাত হিন্দু দেৱদেৱীৰ নাম থাকে তথাপি আহোমৰ পৌৰাণিক ধৰ্মৰ আধাৰত অষ্টভোজাকৃতি আকৃতিৰ মুদ্ৰা আহোমসকলে গ্ৰহণ কৰা বুলি বহুতে কব খোজে। (RB#A)

চক্ৰধ্বজসিংহ / চুপুংমুঙ

জয়ধ্বজ সিংহৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ স্বৰ্গদেও চক্ৰধ্বজসিংহ অথবা চুপুংমুঙে মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰে। তেওঁ অসমীয়া ভাষাৰ লগতে প্ৰথম আহোম ভাষাৰ সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰে। অসমীয়া ভাষাৰ মুদ্ৰা শিৱ-ৰাম আৰু আহোম ভাষাৰ মুদ্ৰা ফা(দেৱী)-তাৰাৰ নামত উচৰ্গিত আৰু  মুদ্ৰিত ১৫৮৫ শকাব্দ (১৬৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) অথবা "লকনি প্লেক-ঙি" অৰ্থাৎ ১৫তম টাওচিঙা বৰ্ষ তেওঁৰ ৰাজভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বছৰ। তেওঁৰ দিনতে পাখি লগা সিংহ (বহুতৰ মতে ড্ৰেগন)টোলৈ প্ৰথম জীৱ-জন্তুৰ প্ৰতিকৃতি মুদ্ৰাত অংকিত হবলৈ লয়। প্ৰথম আধলি (½) মুদ্ৰা (প্ৰায় ৫ গ্ৰাম) আহোম ভাষাত চক্ৰধ্বজসিংহৰ দিনত মুদ্ৰিত হৈছিল। আধলি মুদ্ৰাৰ বিশেষত্ব আছিল ৰজাৰ নামৰ বাহিৰে কোনো সময়ৰ বিষয়ে উল্লেখ নাথাকে। চক্ৰধ্বজৰ দিনত ঘূৰণীয়া মুদ্ৰা অতি কম পৰিমাণে মুদ্ৰিত হৈছিল।(RB#B)

চুঞৎফা

চক্ৰধ্বজ সিংহৰ পাছত তেওঁৰ ভাতৃ স্বৰ্গদেও উদয়াদিত্যসিংহ অথবা চুঞৎফাই সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা (এটোলা ওজনৰ) মাত্ৰ আহোম ভাষাত মুদ্ৰিত কৰিছিল। এই মুদ্ৰাত আহোমসকলৰ মহান ফা(দেৱতা)-টুচিঙলৈ ৰূপৰ মুদ্ৰা (এটোলা ওজনৰ) মাত্ৰ আহোম ভাষাত মুদ্ৰিত কৰিছিল। এটা মুদ্ৰা ফা(দেৱী)-তাৰা আৰু আনটো ফা(দেৱতা)-টুচিঙলৈ উচৰ্গিত আৰু মুদ্ৰিত "লকনি খুট-নি" অৰ্থাৎ ২৭তম টাওচিঙা বৰ্ষ (১৬৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ ৰাজভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বছৰ। এতিয়ালৈকে দিহিঙিয়া ৰজাৰ মাত্ৰ দুইপ্ৰকাৰৰ তিনিটা মুদ্ৰা পোৱা গৈছে।(RB#D)

তেওঁৰ কাৰ্যকালৰ পাছত আৰু চাৰিগৰাকী ৰজাই ৰাজভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকে মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰা নাছিল।

চুপাটফা

দিহিঙীয়া ৰজাৰ পাছত স্বৰ্গদেও গদাধৰ সিংহ অথবা চুপাটফাই কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ৰ ৰূপৰ মুদ্ৰা (এটোলা ওজনৰ) মাত্ৰ আহোম ভাষাত মুদ্ৰিত কৰিছিল। এই মুদ্ৰা ফা(দেৱতা)-লেংডনৰ অৰ্থাৎ ১৭৮১-১৭৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে) হৰ-গৌৰীৰ নামত উচৰ্গিত আৰু কিছু মুদ্ৰাত সিংহাসন আৰোহন বৰ্ষসমূহ অংকিত কৰিছিল। গৌৰিনাথৰ কিছু মুদ্ৰাত দি, ন, হ, প, ৰ চিহ্নৰে ছপাশালৰ চিহ্ন পোৱা যায়। গৌৰিনাথ সিংহই অসমীয়া ভাষাত টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছৰতীয়া, তিনিৰতীয়া ওজনৰ সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল। গৌৰিনাথ সিংহই নিম্নতম আহোম মুদ্ৰা তিনিৰতীয়া (1/32) ওজনৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰণ আৰম্ভ কৰিছিল। (RB#R)

ভৰতসিংহ (বিদ্ৰোহী নেতা)

গৌৰিনাথসিংহ শেষৰ সময়ছোৱাত মোৱামৰীয়া মটক বিদ্ৰোহী ভৰতসিংহই ১৭১৩-১৯ শকাব্দলৈকে (১৭৯১-৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে) আহোম ৰাজ্যত অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰি ৰংপুৰ নিজৰ দখললৈ আনে আৰু আহোম মুদ্ৰা শৈলীত ৰংপুৰৰ পৰা সোণৰ আৰু ৰূপৰ টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছয়ৰতীয়া ওজনৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰে। ভৰতসিংহই অসমীয়া ভাষাত নিজকে ভগদত্তৰ উত্তৰাধীকাৰী বুলি লিখিছিল আৰু মুদ্ৰাসমূহ শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উচৰ্গিত। (RB#W)

সৰ্বানন্দসিংহ (বিদ্ৰোহী নেতা)

ভৰতসিংহৰ সমসাময়িক মোৱামৰীয়া মটক বিদ্ৰোহী সৰ্বানন্দ সিংহই বেংমৰা (তিনিচুকীয়া) দখল কৰি আহোমৰ অনুকৰণত ১৭১৫-১৭ শকাব্দলৈকে (১৭৯৩-৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে) তিনিবছৰত সোণৰ আৰু ৰূপৰ টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছয়ৰতিয়া ওজনৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল। তেওঁ স্বৰ্গদেওৰ উপাধী লগাইছিল। মুদ্ৰাসমূহ শ্ৰীকৃষ্ণৰ নামত উচৰ্গিত। (RB#X)

কমলেশ্বৰসিংহ

মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ছোৱাতে গৌৰিনাথ সিংহৰ মৃত্যু হয়, তেওঁৰ পাছত ৰুদ্ৰসিংহৰ ভতিজাক স্বৰ্গদেও কমলেশ্বৰসিংহ অথবা চুক্লিংফাই ৰাজসিংহাসন আৰোহন কৰি অসমীয়া ভাষাত টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া ওজনৰ সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল। মুদ্ৰাসমূহ হৰ-গৌৰীৰ নামত উচৰ্গিত আৰু মুদ্ৰিত ১৭২০ শকাব্দ অৰ্থাৎ ১৬৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দ তেওঁ ৰাজভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বছৰ। (RB#S)

ব্ৰজনাথসিংহ

কমলেশ্বৰসিংহৰ পাছত ৰাজেশ্বৰসিংহৰ আজোনাতি ব্ৰজনাথসিংহই (স্বৰ্গদেও পুৰন্দৰসিংহৰ অভিভাৱক) অসমীয়া ভাষাত সোণৰ, ৰূপৰ আৰু তামৰ টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছয়ৰতীয়া, তিনিৰতীয়া ওজনৰ মুদ্ৰা পোৱা যায়। মুদ্ৰাসমূহ ৰাধা-কৃষ্ণৰ নামত উচৰ্গিত আৰু মুদ্ৰিত ১৭৩৯-৪০ শকাব্দ অৰ্থাৎ ১৮১৭-১৮ খ্ৰীষ্টাব্দ তেওঁৰ শাসনাধিস্থ দুবছৰ। ব্ৰজনাথ সিংহৰ দিনত এপোন আৰু দুপোন মূল্যৰ টোলা আৰু আধলি ওজনৰ দুটা মুদ্ৰা আছে, যি ৰূপৰ আধমহীয়া আৰু ছয়ৰতীয়া ওজনৰ  আৰু  টকাৰ সমমূল্যৰ। ইয়াৰে দুপোন মূল্যৰ মুদ্ৰাটো অসমীয়া আৰু পাৰ্চী দোভাষী মুদ্ৰা, যি আহোম মুদ্ৰাৰ ভিতৰত এনেধৰণৰ একমাত্ৰ মুদ্ৰা। (RB#T)

চন্দ্ৰকান্তসিংহ

ব্ৰজনাথসিংহৰ পাছত স্বৰ্গদেও চন্দ্ৰকান্তসিংহ অথবা চু-ডিং-ফাই অসমীয়াভাষাত সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছয়ৰতীয়া, তিনিৰতীয়া ওজনৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল। মুদ্ৰাসমূহ হৰ-গৌৰীৰ নামত উচৰ্গিত আৰু মুদ্ৰিত ১৭৪১-৪২ শকাব্দ অৰ্থাৎ ১৮১৯-২০ খ্ৰীষ্টাব্দ তেওঁৰ শাসনাধিস্থ দুবছৰ। (RB#U)

যোগেশ্বৰসিংহ

চন্দ্ৰকান্তসিংহৰ পাছত স্বৰ্গদেও যোগেশ্বৰসিংহই অসমীয়াভাষাত সোণৰ আৰু ৰূপৰ মুদ্ৰা টোলা, আধলি, চিকি, আধমহীয়া, ছৰতীয়া ওজনৰ আহোম মুদ্ৰা শেষবাৰৰ বাবে মুদ্ৰিত কৰিছিল। তেওঁৰ মুদ্ৰাসমূহ হৰ-গৌৰীৰ নামত উচৰ্গিত আৰু মুদ্ৰিত ১৭৪৩ শকাব্দ অৰ্থাৎ ১৮২১ খ্ৰীষ্টাব্দ তেওঁৰ সিংহাসন আৰোহন কৰা দ্বিতীয় বছৰ। যোগেশ্বৰসিংহই সিংহাসন আৰোহন কৰাৰ সময়ত বাৰ্মাৰাজৰ অধীনত বাৰ্মিজ মুদ্ৰাশৈলীৰে মুদ্ৰা মুদ্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ এটা পিঠি চতুস্পতী প্ৰাণীৰ ছবি অংকণ থকাৰ বাবে ইয়াক গাহৰি ৰূপী বুলিও কয়। (RB#V)
[[

কম মূল্যৰ আদান-প্ৰদান

আহোম ৰাজ্যত পাইক প্ৰথা আৰু বিনিময় প্ৰথা বহু বছৰ কাল চলিছিল। পাছলৈ বাৰ্হিৰাজ্যৰ লগত সাময়িক আৰু সামাজিক আদান-প্ৰদানৰ আৱশ্যক হোৱাৰ মুদ্ৰিত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন হল। কম মূল্যৰ আৰ্থিক আদান-প্ৰদানৰ বাবে বিনিময় প্ৰথা ব্যৱহাৰৰ উপৰিও সেইসময়ৰ কৌৰী খোলা (একপ্ৰকাৰৰ সৰু সাগৰীয় শামুকৰ খোলা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল। উল্লেখনীয় যে, কৌৰী খোলাৰ অবাধ প্ৰচলনক কম কৰিবলৈ ৰাজেশ্বৰ সিংহই আধমহিয়া (⅛) (১৬০ টা কৌৰী খোলাৰ সমমূল্যৰ) আৰু ছৰতিয়া (1/16) মূল্য (৮০ টা কৌৰী খোলাৰ সমমূল্যৰ) আৰু গৌৰীনাথ সিংহই তিনিৰতীয়া (1/32) মুল্যৰ ৰূপৰ মুদ্ৰা মুদ্ৰণ আৰম্ভ কৰিছিল। পিতৃ বজ্ৰনাথ সিংহৰ নামত পুৰন্দৰ সিংহৰ প্ৰথম কাৰ্যকালৰ সময়ছোৱাত ১ পোন (৮০ টা কৌৰী খোলাৰ সমান) আৰু ২ পোন মূল্যৰ (১৬০ টা কৌৰী খোলাৰ সমমূল্যৰ) তামৰ মূদ্ৰাৰ মুদ্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল কিন্তু আহোম ৰাজ্য প্ৰথমে মানৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ গুচি যোৱাৰ বাবে এই মূল্যৰ মুদ্ৰা বহুল প্ৰচলন নহল। আহোম ৰাজ্যৰ আগত বা সমসায়িকভাৱে অসমত মুদ্ৰা প্ৰচলন নাছিল এনে নহয়। অসমৰ দাঁতিকাষৰীয়া ৰাজ্যবিলাকৰ মুদ্ৰাও অসমত প্ৰচলন আছিল।

সমসাময়িক মুদ্ৰা

আন্তঃৰাজ্যিক আৰ্থিক আদান-প্ৰদানৰ আহোম ৰাজমোহৰী মুদ্ৰাৰ সমসায়িক বহু ৰাজ্যৰ নিজস্ব মুদ্ৰা প্ৰচলন আছিল। যেনেঃ-

মনিপুৰী মুদ্ৰা
জয়ন্তীয়া মুদ্ৰা
ত্ৰিপুৰী মুদ্ৰা
বংগ মুদ্ৰা
মোগল মুদ্ৰা
ব্ৰিটিছ মুদ্ৰা
মাৰাঠা মুদ্ৰা
শিখ মুদ্ৰা
নেপালী মুদ্ৰা
ভূটিয়া মুদ্ৰা
বাৰ্মা মুদ্ৰা ইত্যাদি।

টোকা/প্ৰসঙ্গ

শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য
শ্ৰেণী:আহোম ৰাজবংশ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মুদ্ৰা
শ্ৰেণী:আহোম বৰ্ণমালা