শৰাই

শৰাই আৰু বটা অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া আৰু আহোম সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা।

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়।

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

ইতিহাস

প্ৰাচীন চীনা উৎস

শৰাই আৰু বটাৰ শিকড় চীন জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। "Dou " (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰপৰা হৈছিল। যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰপৰাই অসমৰ বড়ো-কছাৰী মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ঝৌ সাম্ৰাজ্যৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

চীনৰপৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ

কালক্ৰমত চীনৰপৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ, তিব্বত, নেপাল, অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক মূলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মূলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়।

তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ

তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী stemmed offering bowls ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। মন্দলা (mandala offering set বা mandala plate) তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে serkyem পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত serkyem প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা torma জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।

তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।

বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ

বাৰ্মিজ ban (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ langpan (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ *baːn বা ban আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।

বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (kalat) বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত kalat-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।

"কলত"ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ। Hsun-ok সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।

বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত Phan Hsun ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়।
Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল। অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত hsun-ok-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ hsun-ok বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।

ফান পাত্ৰ

কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক "পান/বান" আৰু "ফান" কোৱা হয়।

খমেৰসকলৰ বান/পান

ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা বান/পান শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ *baːn অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ phian অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ piːan অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ phɨan অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ kǝbíǝn অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা *bˤan অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা ("plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।

থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত "pedestalled dishes and bowls" অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে। এংকৰ বছৰেই স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে। একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে। থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল।

টাইসকলৰ ফান

খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক "ফান" কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ "ফান" শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা *bˤan শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে। টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)। টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়। থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন। টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।

অন্যান্য শৰাই জাতীয় পাত্ৰ

খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।

দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।

অসমত শৰাই আৰু বটাৰ প্ৰচলন

চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ চুতীয়া ৰাজ্য আৰু টাই মূলৰ আহোম ৰাজ্য দুয়োতে বটা বা শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। যোৰহাট জিলাৰ তিতাবৰ অঞ্চলৰ চুতীয়া লোক এঘৰত পুৰণি বাকচ এটাত ভৰাই সংৰক্ষিত কৰি থোৱা চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনীয়া বটা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। বটাতোত অসমীয়া লিপিত খোদিত আছে "১৩১৭ সন ছাৰি শাবন মাশ।" অৰ্থাৎ ১৩৯৫ চনৰ(১৩১৭ শক) চাৰি শাওণত এই বঁটাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

চুতীয়াসকলৰ দৰে ডিমাছাসকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক "শৰাই" বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত হ'ৰাইমিন নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।

আহোম ভাষাত শৰাইখনক "ফোন" বুলি কোৱা হয়। একেইটা শব্দয়েই মাইহাং থালখনকো বুজায়। এই শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা "পান" শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক "ফান" কোৱা হয়। যিহেতু অসমত শৰাই বুজাবলৈ "ফোন" শব্দৰ সলনি পুৰণি "শৰাই" শব্দয়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, গতিকে ধৰিব পাৰি যে খমেৰসকলে ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰ দৰে অসমৰ শৰাই খনও প্ৰাগ-আহোম যুগৰপৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। অসমলৈ আহি শৰাই আৰু মাইহাং—এই দুয়োবিধ পাত্ৰৰ সাদৃশ্য দেখা পাই আহোমসকলে হয়তো দুয়োবিধকে ব্যাখ্যা কৰিবলৈ “ফোন” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। যিহেতু ঢাকনিযুক্ত শৰাইখন বাৰ্মিজসকলৰ মাজত পোৱা যায়, গতিকে এইখন পাছৰ কালত আহোম ৰাজ্যৰ দিনত বাৰ্মাৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হ'ব পাৰে। পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ।

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত kwai বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। Shikyntien kwai নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক kwai আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি।

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে। সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য

পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।

ঐতিহ্য

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে।

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।

চাওক

অসমীয়া সংস্কৃতি
তামোল-পাণ
নামঘৰ

তথ্য সংগ্ৰহ