ভাঁৱৰী দেৱী

ভাঁৱৰী দেৱী বা বাহ্বেৰী দেৱী ৰাজস্থানৰ ভাটেৰীৰ এগৰাকী ভাৰতীয় সমাজকৰ্মী, যিগৰাকীক ১৯৯২ চনত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালত বাল্যবিবাহ ৰোধ কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত ক্ষুব্ধ পুৰুষে দলবদ্ধ ধৰ্ষণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আৰক্ষীৰ দ্বাৰা তেওঁৰ ব্যৱহাৰ আৰু অভিযুক্তক আদালতে দোষমুক্ত কৰাই ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমৰ ব্যাপক দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ নাৰী অধিকাৰ আন্দোলনৰ ই এক উল্লেখযোগ্য পৰিঘটনাত পৰিণত হৈছিল।

জীৱনী

ভাঁৱৰী দেৱী জাতত কুমাৰ(মৃৎশিল্পী) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত আৰু ৰাজ্যখনৰ ৰাজধানী জয়পুৰৰ পৰা ৫৫ কিলোমিটাৰ(৩৪ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ এখন গাঁও ভাটেৰীত বাস কৰিছিল। গাঁৱৰ অধিকাংশ লোকেই ভাঁৱৰীৰ তুলনাত জাতিগত স্তৰত উচ্চ স্থানত থকা গুৰ্জৰ সম্প্ৰদায়ৰ গোৱাল আছিল। নব্বৈৰ দশকত গাঁওখনত বাল্যবিবাহ সাধাৰণ কথা আছিল আৰু জাতি ব্যৱস্থাই প্ৰধান আছিল। ভাঁৱৰীৰ বিয়া হৈছিল মোহন লাল প্ৰজাপতৰ লগত প্ৰায় পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত আৰু স্বামীৰ বয়স আঠ-ন বছৰ। কিশোৰ বয়সৰ আৰম্ভণিতে ভাটেৰীত থাকিবলৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ একেলগে চাৰিটা সন্তান আছে; দুগৰাকী কন্যা আৰু দুজন পুত্ৰ। ডাঙৰ কন্যা অশিক্ষিত, তেওঁৰ দুজন পুত্ৰ জয়পুৰত থাকে আৰু কাম কৰে, আনহাতে সৰু কন্যা ৰামেশ্বৰীয়ে শিক্ষাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি এখন বিদ্যালয়ত ইংৰাজী ভাষা পঢ়ায়।

কৰ্মজীৱন

১৯৮৫ চনত ভাঁৱৰী দেৱী ৰাজস্থান চৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত মহিলা উন্নয়ন প্ৰকল্প (WDP)ৰ অংশ হিচাপে নিয়োজিত তৃণমূল পৰ্যায়ৰ শ্ৰমিক সাথী(অসমীয়া উচ্চাৰণ চাথী, বন্ধু) হয়। চাকৰিৰ অংশ হিচাপে তেওঁ মাটি, পানী, সাক্ষৰতা, স্বাস্থ্য, ৰাজহুৱা বিতৰণ ব্যৱস্থা আৰু দুৰ্ভিক্ষ সাহায্য আদি কামত নূন্যতম মজুৰি প্ৰদানৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহ চোৱাচিতা কৰিছিল। ১৯৮৭ চনত চুবুৰীয়া গাঁৱৰ এগৰাকী মহিলাক ধৰ্ষণৰ চেষ্টাৰ এটা ডাঙৰ বিষয় লৈছিল। এই সকলোবোৰ কামতে তেওঁ গাঁৱৰ সদস্যসকলৰ সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন পাইছিল। কিন্তু ১৯৯২ চনত ভাঁৱাৰীয়ে অকলশৰীয়া হৈ পৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ বাল্যবিবাহৰ বিষয়টো গ্ৰহণ কৰিছিল, ১৯৯২ চনত ৰাজস্থানৰ ৰাজ্য চৰকাৰে আখা তীজ উৎসৱৰ আগৰ পষেকত বাল্যবিবাহৰ বিৰুদ্ধে এক অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, যিটো দিন বিবাহৰ বাবে শুভ তাৰিখ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই উৎসৱৰ সময়ত বহুতো বাল্যবিবাহ হয়। ডব্লিউ ডি পিৰ সদস্যসকলৰ দ্বাৰা স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলক বাল্য বিবাহ নকৰাবলৈ পতিয়ন নিওৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল, যিটো কাম ভাঁৱৰীয়ে প্ৰচেতা আৰু জিলা মহিলা উন্নয়ন সংস্থাৰ (ডি ডব্লিউ ডি এ) সদস্যসকলৰ সৈতে গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিযানক গাঁওবাসীয়ে বহুলাংশে আওকাণ কৰিছিল আৰু গাঁওবুঢ়া বা প্ৰধানকে ধৰি স্থানীয় নেতাসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সম্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল।

বাল্য বিবাহৰ ব্যৱস্থা কৰা এটা পৰিয়ালৰ ৰাম কৰণ গুৰ্জাৰ, যিয়ে নিজৰ ন-মহীয়া ছোৱালীজনীক বিয়া দিবলৈ পৰিকল্পনা কৰিছিল। গুৰ্জৰ জাতিৰ অভিযুক্তসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি আদালতত বিচাৰ কৰা হৈছিল যদিও তেওঁলোকক সমৰ্থন কৰিছিল স্থানীয় বিধায়ক ধনৰাজ মীনাই। মীনাই অভিযুক্তৰ পক্ষ ল’বলৈ পুৰোহিত নামৰ এজন অধিবক্তা নিয়োগ কৰিছিল।

আৰক্ষী আৰু চিকিৎসকৰ কৰ্ম

ভাঁৱৰীয়ে এই বিষয়ে প্ৰচেতা (ব্লক পৰ্যায়ৰ কৰ্মী) ৰচিলা শৰ্মাক জনাইছিল, যিয়ে তেওঁক বাছি থানালৈ এফআইআৰ দাখিল কৰিবলৈ লৈ গৈছিল। প্ৰাথমিক অনুসন্ধানৰ পিছত আৰক্ষীয়ে এফআইআৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, যিটো পৰিঘটনাৰ সম্মুখীন হৈছে বিশ্বত কেইবাগৰাকীও ধৰ্ষণৰ অভিযোগকাৰী। পণ্ডিত সাবিত্ৰী গুনেচেকেৰে লক্ষ্য কৰিছে যে, সমগ্ৰ দক্ষিণ এছিয়াতে আৰক্ষীয়ে ধৰ্ষণৰ গোচৰ লিপিবদ্ধ কৰিবলৈ অনিচ্ছুক আৰু ধৰ্ষণৰ অভিযোগ থকা মহিলাসকলৰ প্ৰতি নিৰ্দয়তা আৰু উদাসীনতা প্ৰদৰ্শন কৰে। থানাত ভাঁৱৰীক প্ৰমাণ হিচাপে তেওঁৰ "লেহাংগা"(দীঘল স্কাৰ্ট)টো জমা দিবলৈ কোৱা হৈছিল। পিছত স্বামীৰ তেজৰ দাগ লগা ছাফা(পাগুৰি)ৰে নিজকে ঢাকি ৩কিলোমিটাৰ পথ খোজ কাঢ়ি ওচৰৰ সাথিনৰ গাঁও খেৰপুৰীয়ালৈ যাব লগা হৈছিল, ৰাতি প্ৰায় ১ বজাত।

জয়পুৰৰ মেডিকেল চিকিৎসকজনে দণ্ডাধীশৰ নিৰ্দেশ অবিহনে কোনো ধৰণৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল; দণ্ডাধীশে সেইদিনা আদেশ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি পিছদিনালৈ ৰাখিছিল, কাৰণ তেওঁৰ সেইদিনা কৰ্মৰ সময় পাৰ হৈ গৈছিল।তেওঁৰ শৰীৰৰ আঁচোৰ আৰু ঘাঁবোৰ লিপিবদ্ধ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁৰ শাৰীৰিক অস্বস্তিৰ অভিযোগবোৰক আওকাণ কৰা হৈছিল।

আদালতত

প্ৰমাণৰ সাৰাংশ

আদালতৰ গোচৰৰ প্ৰমাণৰ সাৰাংশত কোৱা হৈছে যে:

পাঁচজন ভিন্ন পুৰুষৰ বীৰ্য সঁচাকৈয়ে ভানৱাৰীৰ যোনিৰ ছোৱাবত আৰু তাইৰ লেহেংগাৰ ওপৰত পোৱা গৈছিল৷ তেওঁ আৰু লিখিছিল যে, ইমান বছৰৰ পিছত তাই "ক্লান্ত,তিক্ত আৰু বিৰক্ত" হৈ পৰিছে। ভাঁৱৰীয়ে ভাটেৰী এৰি যাব বিচাৰিছিল, কিন্তু তাৰ সামৰ্থ্য নাছিল বুলিও তেওঁ কৈছিল। তেওঁৰ উপাৰ্জনৰ একমাত্ৰ উৎস আছিল এটা ম'হ, কিয়নো তিনি বছৰৰ খৰাং পৰিস্থিতিৰ বাবে তেওঁৰ দুবিঘা মাটি অনুৎপাদনশীল হৈ পৰিছিল। ১৯৯৪ চনত নীৰ্জা ভানোট স্মৃতি বঁটাৰ অংশ হিচাপে লাভ কৰা ধনৰ অধিকাংশই মহিলাক সহায় কৰিবলৈ এটা ট্ৰাষ্টত জমা কৰি ৰখা হৈছিল।

সন্মান

ভাঁৱৰীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সন্মান লাভ কৰিছিল। বেইজিংত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ চতুৰ্থ বিশ্ব সন্মিলনত অংশ ল'বলৈ তেওঁক আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। ১৯৯৪ চনত তেওঁৰ "অসাধাৰণ সাহস, দৃঢ়তা আৰু দায়বদ্ধতাৰ" বাবে তেওঁক ১ লাখ নগদ ধন পুৰস্কাৰ হিচাপে থকা “নীৰ্জা ভানোট’’ স্মৃতি বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ২০০২ চনত তেতিয়াৰ ৰাজস্থানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, অশোক গেহলটে ভাঁৱৰী দেৱীক আৱাসিক মাটি আবণ্টন দিয়ে আৰু সেই মাটিত ঘৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ৪০,০০০ টকাৰ অনুদান ঘোষণা কৰে। লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ শিক্ষাৰ বাবে অতিৰিক্ত ধন ১০,০০০ টকা অনুমোদন জনায়।

তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ধৰ্ষণ
শ্ৰেণী:মহিলাৰ সমস্যা
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী