চাইবেৰিয়ান আইবেক্স

চাইবেৰিয়ান আইবেক্স , আলটাই আইবেক্স, এছিয়ান আইবেক্স, মধ্য এছিয়ান আইবেক্স, গবি আইবেক্স, হিমালয়ান আইবেক্স, মংগোলিয়ান আইবেক্স বা টিয়ান শ্বান আইবেক্স আদি অঞ্চল ভেদে বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়।
ছাগলী আৰু ভেড়াৰ সকলো লক্ষণ সংমিশ্ৰিত এটা বনৰীয়া জন্তু। ইয়াৰ বাসস্থান মধ্য এছিয়া, আৰু ই কেপ্ৰা প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ বহুল ভাবে বিস্তৃত প্ৰজাতি। দিনে দিনে ইয়াৰ পৰিসংখ্যা কমি অহালৈ লক্ষ কৰি চাইবেৰিয়ান আইবেক্সক বৰ্তমান বিশ্বৰ বিলুত্তপ্ৰায় প্ৰাণী সমূহৰ তালিকাত স্থান দিয়া হৈছে,ইয়াৰ মুখ্য কাৰক হিচাপে মূলতঃ ধনী, বিদেশী চিকাৰীৰ দ্বাৰা জধে মধে হত্যা,সামগ্ৰিকভাৱে হ্ৰাসহৈ অহা বিচৰণ ভূমিৰ ঘনত্ব আৰু ইয়াৰ পৰিসৰ,ইয়াৰ উপৰিও প্ৰাণীবোৰৰ বিচৰণ ভূমি ইমান বৃস্তিত যে ইয়াৰ প্ৰকৃত সংখ্যাৰ সঠিক নিৰ্নয় কৰা কঠিন।চাইবেৰিয়ান আইবেক্সক পূৰ্বতে ইউৰেছিয়ান আলপাইন আইবেক্সৰ উপ প্ৰজাতি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ই একক প্ৰজাতি নে জিনগতভাৱে পৃথক (প্ৰজাতিৰ স্তৰত) স্বতন্ত্ৰ এককসমূহৰ এক জটিল গঠন, সেই বিষয়ে এতিয়াও সম্পূৰ্ণভাৱে স্পষ্ট নহয়। চাইবেৰিয়ান আইবেক্স কেপ্ৰা প্ৰজাতিৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু শক্তিশালি জন্তু যদিও ইয়াৰ কান্ধৰ উচ্চতা মাৰ্ক'ৰত কৈ অলপ বেছি।

আকৃতি

চাইবেৰিয়ান আইবেক্সৰ জাক
চাইবেৰিয়ান আইবেক্সবোৰ ডাঙৰ আৰু অধিক শক্তিশালি ছাগলী (বেঙুনা), যদিও ব্যক্তিগত আকাৰৰ বহু তাৰতম্য আছে। মতা বোৰৰ কান্ধৰ উচ্চতা ৮৮ৰ পৰা ১১০ চে.মি. মাইকী বোৰ লক্ষণীয়ভাৱে সৰু, উচ্চতা ৬৭ৰ পৰা ৯২ চে.মি. (২৬ আৰু ৩৬ ইঞ্চি) আৰু ওজন ৩৪ৰ পৰা ৫৬ কিলোগ্ৰাম (৭৫ আৰু ১২৩ পাউণ্ড)ৰ ভিতৰত। নাক প্ৰফাইলত পোন, ডিঙি চুটি আৰু পিঠি পোন। মতা বোৰৰ ডিঙিটো বিশেষভাৱে ডাঠ আৰু পেশীবহুল যদিও মাইকী বোৰৰ ক্ষেত্ৰত বহুত কম। দুয়োটা লিংগৰ দাড়ি থাকে যদিও মতাটোৰ দাড়ি বেছিকৈ দেখা যায় আৰু মাইকী বোৰৰ দাড়ি কম বা কেতিয়াবা একেবাৰে নেথাকে। দুয়োটা লিংগৰ নেজৰ তলত প্ৰায় ৩ চে.মি. (১.২ ইঞ্চি) ডাঙৰ ঘ্ৰাণ গ্ৰন্থি থাকে।

মাইকী বোৰৰ শিং তুলনামূলকভাৱে সৰু, আৰু ধূসৰ-বাদামী ৰঙৰ, গড়ে ২৭ চে.মি. (১১ ইঞ্চি) দীঘল। প্ৰাপ্ত বয়স্ক মতা বোৰ ক'লা আৰু সাধাৰণতে প্ৰায় ১১৫ চে.মি.। দুয়োটা লিংগৰে শিঙৰ চাৰিওফালে বৃত্তাকাৰ আঙুঠি থাকে যিয়ে বাৰ্ষিক বৃদ্ধিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, কিন্তু মতাবোৰৰ সন্মুখৰ পৃষ্ঠত ডাঙৰ ডাঙৰ অনুপ্ৰস্থ শিখৰও থাকে। জন্তু ভেদে শিঙৰ আকৃতি ডাঙৰ সৰু হয়। আন কিছুমানে ইয়াৰ শাৰীৰিক আকাৰ, শিংৰ আকাৰ আৰু গাৰ-নোমৰ ৰঙৰ পাৰ্থক্যৰ আধাৰত চাৰিটা বেলেগ বেলেগ উপপ্ৰজাতি বুলি চিনাক্ত কৰিছে:[6]) – সায়ান পৰ্বতমালা
C. s. alaiana (টিয়ান শ্বান আইবেক্সমিশ্ৰ লিংগৰ জাকবোৰ শীতকালত বৃদ্ধি পায়, কিন্তু গ্ৰীষ্মকালত কমি যায়। যিহেতু মাইকী আইবেক্সে নিজৰ সন্তানৰ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে, সেয়েহে ইহঁত পানীৰ উৎসৰ ওচৰত বেছিকৈ থাকে আৰু আটাইতকৈ পুষ্টিকৰ গছ-গছনি থকা উচ্চতাৰ চাৰিওফালে বিয়পি পৰে, লগতে সিহঁতৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও সতৰ্কতা বৃদ্ধি কৰে।
চাইবেৰিয়ান আইবেক্সৰ প্ৰধান শত্ৰু হ’ল হিমালয়ান কুকুৰ কুকুৰনেজীয়া বাঘ , ঢোল, তুষাৰ বাঘ, মূগা ৰংৰ ভালুক, বনৰীয়া মাকুৰি, শিয়াল আৰু ঈগলচৰাই আদি।

বাসস্থান আৰু বিতৰণ

চাইবেৰিয়ান আইবেক্সবোৰ বেছিভাগেই গছৰ শিপাৰ ওপৰত, পৰ্বতৰ ঠিয় ঢাল আৰু শিলেৰে আৱৃত অঞ্চলত বাস কৰে। ইহঁতৰ বাসস্থান উচ্চ উচ্চতাৰ শুকান ঘাঁহনি অঞ্চল, আলপাইন মেডো আৰু অৰ্ধমৰুভূমিৰ অঞ্চলৰ মিশ্ৰণেৰে গঠিত। গোবি মৰুভূমিত ইহঁত ৭০০ মিটাৰ (২৩০০ ফুট) পৰ্যন্ত নিম্ন পাহাৰত পোৱা যায়, কিন্তু গ্ৰীষ্মকালত প্ৰায় ২০০০ৰ পৰা ৫,০০০ মিটাৰ (৬,৬০০ আৰু ১৬,৪০০ ফুট) উচ্চতাত ইহঁতক বেছিকৈ পোৱা যায়, তললৈ নামি তললৈ নামি যায়, কেতিয়াবা কম বনাঞ্চল থকা, শীতকালত ঢালত পৰে। বেছিভাগ চাইবেৰিয়ান আইবেক্স মধ্য আৰু উত্তৰ এছিয়া, আফগানিস্তান, পশ্চিম আৰু উত্তৰ চীন (প্ৰধানকৈ শিনজিয়াং), উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত, দক্ষিণ-পূব কাজাখস্তান, কিৰ্গিস্তান, তাজিকিস্তান, পূব উজবেকিস্তান, মংগোলিয়া, উত্তৰ পাকিস্তান, আৰু দক্ষিণ-মধ্য ৰাছিয়াত দেখা যায়। ১৯৭৮ চনত আমেৰিকাৰ নিউ মেক্সিকোৰ কানাডিয়ান নদীৰ খাদত ৪০টা চাইবেৰিয়ান আইবেক্স প্ৰৱেশ কৰোৱা হৈছিল আৰু তাত এখন কম জনসংখ্যাৰ অঞ্চল সৃষ্টি কৰা হৈছে।

সাইবেৰিয়ান আইবেক্স সাধাৰণতে গছৰ সীমাৰ ওপৰত, উগ্ৰ ঢাল আৰু পাথৰেৰে আৱৃত অঞ্চলত বাস কৰে। তেওঁলোকৰ বাসস্থানত উচ্চ অৱস্থিত তৃণভূমি, পৰ্বতীয়া মৈদাম, আৰু আধা-মৰুভূমি অঞ্চলৰ মিশ্ৰণ থাকে। গবি মৰুভূমিত, সাইবেৰিয়ান আইবেক্স ৭০০ মিটাৰ (২,৩০০ ফুট) উচ্চতাৰ ওচৰ-পাচৰৰ পৰ্বতত দেখা পোৱা যায়। তথাপি, গ্ৰীষ্মকালত তেওঁলোকে সাধাৰণতে ২,০০০ মিটাৰৰ পৰা ৫,০০০ মিটাৰ (৬,৬০০-১৬,৪০০ ফুট) উচ্চতাৰ মাজত থাকে আৰু শীতকালত খাদ্যৰ সন্ধানত তলৰ, কেতিয়াবা পাতল জংগলীয়া ঢালৰ ফালে নামি আহে।

তথ্য সূত্ৰ