ত্ৰিপুৰা

ত্ৰিপুৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এখন ৰাজ্য। ই ভাৰতৰ সাতভনী ৰাজ্যৰ মাজত মাটিকালিৰ ফালৰপৰা তৃতীয়তম সৰু ৰাজ্য। ইয়াৰ মাটিকালি হৈছে ৪০৫১ বৰ্গ কিঃমিঃ। ইয়াক উত্তৰ, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম দিশৰপৰা বাংলাদেশে আগুৰি আছে। অসম আৰু মিজোৰাম ইয়াৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। ইয়াৰ ৰাজধানী হৈছে আগৰতলা।

আধুনিক কালৰ ত্ৰিপুৰা স্বাধীন ত্ৰিপুৰী সাম্ৰাজ্যৰ এক অংশহে। ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ সময়ত ইয়াক "পাৰ্বত্য ত্ৰিপুৰা" (Hill Tippera) নামেৰে জনা গৈছিল। ১৯৪৯ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত হোৱা Tripura Merger Agreementৰ ফলত এই সাম্ৰাজ্যখন স্বাধীন ভাৰতৰ লগত মিলি যায়।

ইতিহাস

মহাভাৰতত আছুৰাৰ মায়া কাৰিকৰৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত তিনিখন চহৰক ত্ৰিপুৰা বুলি উল্লেখ কৰা আছে। অশোক ৰজাৰ ৰাজত্ব কালৰ পুৰাণা আৰু স্তম্ভ সমূহতো ত্ৰিপুৰাৰ নাম খোদিত থকা পোৱা যায়। ত্ৰিপুৰাৰ পুৰণি নাম কিৰাত দেশ বুলিও বিশ্বাস কৰা হয় আৰু ই কিৰাত সাম্ৰাজ্যৰ কথাকে বুজায়।

ত্ৰিপুৰী ৰজা (বুবাগ্ৰা) সকলে মাণিক্যৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰি প্ৰায় ৩০০০ বছৰ ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁলোকে ইয়াত ভাৰতবৰ্ষৰ লগত মিলিত হোৱাৰ আগলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল। বৰ্তমানৰ দক্ষিণ ত্ৰিপুৰা জিলাৰ উদয়পুৰ সেই সময়ৰ ৰাজধানী আছিল। ১৮শ শতিকাত ৰজা কৃষ্ণ মাণিক্যই ৰাজধানী পুৰণি আগৰতলা লৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯শ শতিকাত বৰ্তমানৰ আগৰতলালৈ স্থানান্তৰত কৰিছিল। ১৯শ শতিকাত ৰজা বীৰ চন্দ্ৰ মাণিক্য বাহাদুৰ দেৱবৰ্মাই "বিটিছ ইণ্ডিয়া"ৰ দৰে ৰাজ্যখনৰ শাসন পদ্ধতিত বিভিন্ন সংস্কাৰ কৰিছিল। ইয়াৰপৰাই আধুনিক ত্ৰিপুৰাৰ আৰম্ভণি বুলি ধৰা যায়।

ভূগোল

ত্ৰিপুৰা ভাৰতৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ এখন ৰাজ্য। ইয়াৰ মাটিকালি হৈছে ১০,৪৯১.৬৯ বৰ্গ কিঃমিঃ (৪০৫০.৮৬ বৰ্গ মাইল)। ই ভাৰতবৰ্ষৰ (মাটিকালিৰ ফালৰপৰা) তৃতীয় ক্ষুদ্ৰতম ৰাজ্য। ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যখন উত্তৰ পৰা দক্ষিণলৈ ১৮৪ কিঃমিঃ (১১৪ মাইল) আৰু পূৱৰ পৰা পশ্চিমলৈ ১১৩ (৭০ মাইল) কিঃমিঃ বহল। ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যখন অক্ষাংশ ২২°৫৬' উঃ পৰা ২৪°৩২' উঃলৈ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ ৯০°০৯' পূঃ ৰপৰা ৯২°১০' পূঃলৈ পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াক উত্তৰ, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম দিশৰপৰা বাংলাদেশে আগুৰি আছে। ইয়াৰ পূৱ দিশত মিজোৰাম ৰাজ্য আৰু উত্তৰ-পূৱত অসম অৱস্থিত।

ত্ৰিপুৰা হ'ল অসমৰ পিছতেই উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ দ্বিতীয় জনবহুল ৰাজ্য। ২০০১ চনৰ জনগণনা অনুসৰি ৰাজ্যৰ মুঠ জনসংখ্যা হৈছে ৩,৬৭১,০৩২। ইয়াৰে ১,৮৭১,৮৬৭ জন পুৰুষ আৰু ১,৭৯৯,১৬৫ গৰাকী মহিলা। জনঘনত্ব হৈছে প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩৫০ জন। সমগ্ৰ দেশৰ জনসংখ্যাৰ ফালৰপৰা ত্ৰিপুৰাৰ স্থান ২২ তম। সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩%। ত্ৰিপুৰাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৮৭.৭৫%
titlebar=#E6E6FA
1=ধৰ্ম
1=শতকৰা হাৰ
float=
bars=

ত্ৰিপুৰাৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠই হৈছে হিন্দু ধৰ্ম (৮৫.৬% )। ইয়াৰ বাহিৰেও মুছলিম (৭.৯%), খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম (৩.২%) আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ (৩.১%) লোক ৰাজ্যখনত আছে। ৰাজ্যখনৰ প্ৰায়বিলাক জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকেই হিন্দু। মগ আৰু চাকমা জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে হৈছে বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক। লুছাই, কুকি আৰু গাৰো জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে হৈছে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মাৱলম্বী লোক।

শিক্ষা

ত্ৰিপুৰাৰ বিদ্যালয় সমূহ ৰাজ্য চৰকাৰ অথবা ব্যক্তিগত আৰু ধৰ্মীয় সংস্থান সমূহে পৰিচালনা কৰে। বিদ্যালয় সমূহ সাধাৰণতে ইংৰাজী আৰু বেংগলী মাধ্যমৰ। তথাপি ইয়াত কাকবৰক ভাষা আৰু স্থানীয় জনজাতিসকলৰ ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিদ্যালয় সমূহ চি. আই. এছ. চি. ই. (CISCE), চি. বি. এছ. ই. (CBSE), এন. আই. অ'. এছ. (NIOS) অথবা ত্ৰিপুৰা বৰ্ড অফ চেকেণ্ডেৰী এডুকেশ্বন অধীনৰ।

কেইখনমান উল্লেখযোগ্য শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হৈছে হলি ক্ৰ'ছ কলেজ, এম বি বি কলেজ, এন আই টি আগৰতলা, ত্ৰিপুৰা ইনষ্টিটিউট অফ টেকন'লজী, আগৰতলা গভৰ্ণমেণ্ট মেডিকেল কলেজ, ত্ৰিপুৰা মেডিকেল কলেজ, ত্ৰিপুৰা ইনষ্টিটিউট অফ পাৰামেডিকেল চায়েঞ্চ, ত্ৰিপুৰা ইউনিভাৰ্চিটি, ইন্দিৰা গান্ধী নেচনেল অপেন ইউনিভাৰ্চিটি আৰু আই চি এফ এ আই ইউনিভাৰ্চিটি। এই সকলো শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান আগৰতলা অথবা ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চলত অৱস্থিত।

চিত্ৰ ভঁৰাল

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ

Tripura in the 1911 Encyclopædia Britannica
Tripuraindia.com
Tripuri.org.in

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য
শ্ৰেণী:উত্তৰ পূব ভাৰত
শ্ৰেণী:সাতভনী ৰাজ্যসমূহ
*