ৰামচন্দ্ৰ - গুহক সাক্ষাত্

১৮ অধ্যায়

ৰামচন্দ্ৰৰ গুহক সাক্ষাত্

উপায় বিশেষে প্ৰজাগণে পৰিহৰি ।

অবিলম্বে পাইলা আসি কোশল নগৰী ॥১

তাকো এৰাই গৈলা বেদশ্ৰুতি নদী তৰি ।

লক্ষ্মণ জানকী সমন্বিতে মন্যু কৰি ॥২

গোপকূল পাইলা গৈয়া ঘৃত দধি সাৰ ।

শীঘ্ৰ বেগে ভৈলা গৈয়া গোমতীৰ পাৰ ॥৩

ৰথনেমি সন্ধানে পৃথিবী তল ভেদি ।

শীঘ্ৰ বেগে তৰিলা সৰযু মহানদী ॥৪

মন্ত্ৰীক সম্বুধি ৰামে বুলিলা বচনে ।

বিষাদ থাকিল মোৰ সৰযুৰ বনে ॥৫

কোন কালে আসি মাৱ বাপ ভেট পাইবোঁ ।

সৰযুৰ বনে মৃগ মাৰিবাক যাইবোঁ ॥৬

হেনয় বিষাদে যেবে গৈলা বহু দূৰ ।

গোধূলিৰ বেলা পাইলা শৃঙ্গৱেৰ পুৰ ॥৭

দেৱনদী গঙ্গাক দেখিলা গৈয়া তথা ।

জগত পৱিত্ৰ কৰি বহন্ত সৰ্ব্বথা ॥৮

শত যোজনত থাকি সুমৰণ কৰে ।

তেতিক্ষণে দুৰ্ঘোৰ দুস্তৰ পাপ তৰে ॥৯

স্নানত দুষ্কৃত যত গুচয় নিশেষ ।

কল্যাণ লভিয়া পায় পুণ্য কথা শেষ ॥১০

দেখিলে পাতক হৰে একজনমৰ ।

পৰশিলে নষ্ট হোৱে জনম শতৰ ॥১১

স্নানিলতে সহস্ৰ জন্মৰ পাপ নাশ ।

স্নান দান জপে হোৱে ব্ৰহ্মৰ প্ৰকাশ ॥১২

অন্তকালে যিবা জনে গঙ্গাত মজয় ।

মুকুতি লভিয়া ঘোৰ সংসাৰ তৰয় ॥১৩

চাৰি মুখে ব্ৰহ্মা গুণ বৰ্ণাইতে নপাৰি ।

হেন গঙ্গাতীৰ পাইলা ৰাঘৱ মুৰাৰি ॥১৪

বায়ুৰ পৰশে ঢৌ উঠলন্তে আছে ।

ৰাম দৰশনে গঙ্গাদেৱী যেন নাচে ॥১৫

ফেনগণ হৈল যেন সচকিত হাস ।

জলৰ উল্লোল যেন দেখয় প্ৰকাশ ॥১৬

নিজাৱৰ্ত্ত হাতে গঙ্গা আহ্বান কৰিল ।

গঙ্গাক দেখিয়া ৰামে শোক পাসৰিল ॥১৭

কুম্ভীৰ কচ্ছপ মত্স্য শিশু ঘৰিয়াল ।

নানাবিধ জলজন্তু কৰয় আম্ফাল ॥১৮

হংস সাৰসৰ মধ্যে বক চক্ৰবাক ।

জলচৰ পক্ষীগণ লখি জাকে জাক ॥১৯

দুখতে হৰিষ কিছু ভৈল গঙ্গাকূলে ।

বসিলা ৰথৰ নামি ইঙ্গুদিৰ মূলে ॥২০

সুমন্ত্ৰ ৰথৰ ঘোঁড়া কৰিলা উদাস ।

জলপান কৰায়া ঘোঁৰাক দিলা ঘাস ॥২১

শৃঙ্গৱেৰ পুৰে বীৰ ইন্দ্ৰ সমসৰ ।

গুহ নামে ৰাজা বৰ সুহৃদ ৰামৰ ॥২২

চাণ্ডালৰ ৰাজা তেহো বাৰ্ত্তা পাচেপাইল ।

মুখ্য মুখ্য পাত্ৰ লৈয়া ৰাম পাশে আইল ॥২৩

দূৰতে ৰামক দেখি নমাইলেক মাথ ।

সাষ্টাঙ্গ প্ৰণামি যুৰিলেক যোৰহাত ॥২৪

কৰ্পূৰ তাম্বুল যত বিবিঘ ভক্ষণ ।

ৰামৰ আগত কৰিলেক উপসন ॥২৫

আইস আইস গুহ বুলি ৰামে দিলা ৰাৱ ।

সন্নিত চাপিলা গৈয়া বিনয় স্বভাৱ ॥২৬

দুই বাহু মেলি ৰামে সাবটি ধৰিলা ।

গ্ৰীৱাত ধৰিয়া মাথে চুম্বন কৰিলা ॥২৭

কিনো শুভদিন আজি দেখিলোঁহো তোক ।

এৰাইলোঁহো ক্ষণতেক হৃদয়ৰ শোক ॥২৮

কুশল বাৰ্তাক পুছি দিলন্ত সিদ্ধান্ত ।

আদি অন্তে কহিলন্ত আপোন বৃত্তান্ত ॥২৯

পৰিগ্ৰহ তেজিলোঁহো তাপসৰ ভাৱ ।

অন্ন পান দ্ৰব্য যত ঠাৱক পঠাক ॥৩০

বাকলি বসন ফল মূলে মোৰ আশ ।

পাইলোঁ তোৰ আদৰ ঘোঁৰাক দিয়ো ঘাস ॥৩১

সন্ধ্যা কৰিলন্ত ৰাম লখাই মহাবীৰে ।

তৃণ শয্যা নিৰ্ম্মিলা লক্ষ্মণ গঙ্গাতীৰে ॥৩২

তৃণৰ শয্যাত ৰামে ঘেলাইলন্ত গাৱ ।

সীতাও চাপিলা গৈয়া সলজ্জিত ভাৱ ॥৩৩

সুমন্ত্ৰ লক্ষ্মণ গুহ গঙ্গাৰ কূলত ।

তিনি জনে বিষাদিত বৃক্ষৰ মূলত ॥৩৪

গুহ ৰাজে বোলে লক্ষ্মণৰ মুখ চাই ।

তোমাক দিবাক আছে পত্ৰক বিছাই ॥৩৫

ইহাতে শুতিয়ো তুমি মন্যু পৰিহৰি ।

সসৈন্য পহৰা দিবোঁ হাতে ধনুধৰি ॥৩৬

লক্ষ্মণে বোলন্ত শুনা গুহ মহাবীৰ ।

কেনে নিদ্ৰা যাইবোঁ শোকে দহধ শৰীৰ ॥৩৭

কৌশল্যা সুমিত্ৰা মাৰ বাপ দশৰথ ।

ছট ফটাই মৰে দুইয়ো দহে অন্তৰ্গত ॥৩৮

যাহাৰ তুলত লৰে চতুৰঙ্গ দল ।

স্বৰ্গদ্বাৰ ভেদয় সৈন্যৰ কোলাহল ॥৩৯

হেন ৰাম সীতা শুতিলন্ত তৰুতল ।

নৰহয় প্ৰাণ মন কৰয় বিকল ॥৪০

যাহাৰ সেৱক হস্তী ঘোঁড়ে ৰথে চড়ি ।

আগে পাচে সেৱা কৰি চলে দৰদৰি ॥৪১

তাহান বিপতি হেন মিলিল আপায় ।

জীৱনতো ধিক মোৰ পৰাণ নযাই ॥৪২

শুনি গুহ নৃপতিৰ পৰাণ নসহে ।

দশৰথ বহ্নি জ্বলি অন্তৰ্গত দহে ॥৪৩

তিনিকো পীড়িলে শোক জ্বলিয়া প্ৰচণ্ড ।

কান্দন্তে পুহাইল ৰাত্ৰি উদিত মাৰ্ত্তণ্ড ॥৪৪

ৰাঘৱে বোলন্ত লখাই ঝাণ্টে চালগাৱ ।

পুহাইল ৰজনী কুলি তেজিলেক ৰাৱ ॥৪৫

ময়ূৰৰ নাদে শুন পূৰিলেক বন ।

ধনু কাণ্ড লৈয়ো ভাই কৰিয়ো গমন ॥৪৬

ৰামৰ বচন শুনি বিনীত লক্ষ্মণে ।

তূণ বাণ খৰ্গ সাজি লৈলা তেতিক্ষণে ॥৪৭

আগত লক্ষ্মণ সীতা পাচে ৰঘুনাথ ।

আগ বাঢ়ি সুমন্ত্ৰ যুৰিলা যোৰহাত ॥৪৮

লখিলোঁহো ভূমি পাৱে ধৰিলাহা দিশ ।

আজ্ঞা দিয়ো প্ৰভু মই কৰিবোহো কিস্ ॥৪৯

ৰাঘৱে বোলন্ত মন্ত্ৰী অযোধ্যাক চল ।

লোকত জনাইবে মোৰ বাৰ্ত্তাক কুশল ॥৫০

হেন শুনি মন্ত্ৰী ভৈল বিকল স্বভাৱ ।

মৰিলোঁহো বুলিয়া দিলেক দীৰ্ঘৰাৱ ॥৫১

আশেষ কান্দিয়া বোলে চৰণত ধৰি ।

দেশক নযাইবোঁ থাকোঁ তযু সেৱা কৰি ॥৫২

শ্ৰীৰামে বোলন্ত মন্ত্ৰী হেন নোহে যোগ ।

তিন দিন বাপৰ নাহিকে ৰাজভোগ ॥৫৩

জীৱন্তে কি দশৰথে তেজিলন্ত মোক ।

আশ্বাসিবি ভালে তাঙ্ক যেন পলাই শোক ॥৫৪

ৰামৰ চৰিত্ৰ কথা অমৃত পৰম ।

সংসাৰ তৰস ইটো উপায় সুগম ॥৫৫

জানিয়া ৰামৰ পাৱে থিৰ কৰি মন ।

বোলোঁ ৰাম ৰাম সবে সমাজিক জন ॥৫৬