কুৰ্দিছ জনগোষ্ঠী

কুৰ্দিছ জনগোষ্ঠী বা কুৰ্দ জনগোষ্ঠী হৈছে পশ্চিম এছিয়াৰ স্থানীয় ইৰাণী জনগোষ্ঠী। দক্ষিণ-পূব তুৰস্ক, উত্তৰ-পশ্চিম ইৰাণ, উত্তৰ ইৰাক আৰু উত্তৰ-পূব ছিৰিয়াত বিস্তৃত ভৌগোলিক অঞ্চল কুৰ্দিস্তানৰ স্থানীয় লোক। ৩০–৪৫ মিলিয়ন লোকৰ বিশ্বব্যাপী থকা কুৰ্দিছ সম্প্ৰদায় মূলতঃ কুৰ্দিস্তানত কেন্দ্ৰীভূত যদিও কুৰ্দিস্তানৰ বাহিৰে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ কিছু অংশত কুৰ্দিছ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বৃহৎ সম্প্ৰদায় বিদ্যমান। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য যে তুৰস্কৰ মধ্য আনাতোলিয়ান কুৰ্দসকল (যিসকলে ১৯২৩ চনৰ আৰ্মেনিয়ান গণহত্যাৰ পিছত পূব আনাতোলিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল, সেই সময়ত পশ্চিম আৰ্মেনিয়া বুলি কোৱা হৈছিল), লগতে ইস্তানবুলৰ কুৰ্দসকল; ইৰাণৰ খোৰাছানী কুৰ্দসকল; ককেছাছৰ কুৰ্দসকল (যিসকল মূলতঃ আজাৰবাইজান আৰু আৰ্মেনিয়াত আছে); আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন দেশত — বিশেষকৈ জাৰ্মানী, ফ্ৰান্স, ছুইডেন আৰু নেদাৰলেণ্ডত বাস কৰে।

ভাষা

কুৰ্দি (কুৰ্দি: কুৰ্দি বা কুৰ্দি) হৈছে কুৰ্দি জনসাধাৰণে কোৱা আন্তঃসংযোগী উপভাষাৰ এটা গোট। ইয়াক প্ৰধানকৈ ইৰাণ, ইৰাক, ছিৰিয়া আৰু তুৰস্কৰ কুৰ্দিস্তান গঠন কৰা অংশত কোৱা হয়। ইৰাকত আৰবী ভাষাৰ সমান্তৰালভাৱে কুৰ্দিছ ভাষা জাতীয় ভাষা হিচাপে আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা আছে; ইৰাণত ইয়াক আঞ্চলিক ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে আৰু আৰ্মেনিয়াত ইয়াক সংখ্যালঘু ভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়। দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আল-মাছৌদিৰ দৰে আৰব ভূগোলবিদসকলে কুৰ্দিছ জনসাধাৰণক এক সুকীয়া ভাষা সম্প্ৰদায় হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।

বহুতো কুৰ্দ দ্বিভাষিক বা বহুভাষিক; তেওঁলোকে নিজৰ মাতৃভাষা কুৰ্দি ভাষাৰ লগতে নিজৰ গৃহভূমিৰ ভাষাসমূহ—যেনে আৰবী, পাৰ্চী আৰু তুৰ্কী—দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে কয়, আনহাতে কুৰ্দি প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সদস্যসকলে প্ৰায়ে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক ভাষা কয়। তুৰ্কীকৃত আৰু আৰবীকৃত কুৰ্দসকলে প্ৰায়ে কুৰ্দি ভাষা কম ব্যৱহাৰ কৰে বা একেবাৰেই ব্যৱহাৰ নকৰে।

মেকেঞ্জীৰ মতে কুৰ্দি ভাষাৰ সকলো উপভাষাই কেইটামান ভাষিক বৈশিষ্ট্য ভাগ কৰে যিবোৰ অন্যান্য ইৰাণী ভাষাত নাই।

ধৰ্ম

ইছলাম

কুৰ্দিছসকলৰ অধিকাংশই চুন্নী মুছলমান। এওঁলোকে শ্বাফী পন্থা অনুসৰণ কৰে যদিও এক উল্লেখযোগ্য সংখ্যালঘুৱে হানাফী পন্থা আৰু আলেভিছ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি বহুতো শ্বাফী কুৰ্দে দুটা চুফী আদেশৰ ভিতৰত এটা আদেশ অনুসৰণ কৰে। সেয়া হ'ল নাকচবন্দী আৰু কাদ্ৰিয়াহ।

চুন্নী ইছলামৰ উপৰি আলেভিছ আৰু ছিয়া ইছলামকো অনুসৰণ কৰে লাখ লাখ কুৰ্দিছলোকে।

য়াজিদবাদ

ইয়াজিদী ধৰ্ম হ'ল ইৰাণী প্ৰাক-জোৰ’ষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মৰ পশ্চিমীয়া শাখাত শিপা থকা এক ঈশ্বৰবাদী জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম। জগতখন সৃষ্টি কৰি সাতটা পৱিত্ৰ সত্তাৰ তত্ত্বাৱধানত অৰ্পণ কৰা এজন ঈশ্বৰৰ বিশ্বাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। এই সাতটা সত্তাৰ নেতা হৈছে টাউছ-ই-মালেক, যাক এটা ময়ূৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ইয়াৰ অনুগামীৰ সংখ্যা বিশ্বজুৰি ৭ লাখৰপৰা ১০ লাখলৈকে আছে। ইৰাক, ছিৰিয়া আৰু তুৰস্কৰ কুৰ্দি অঞ্চলত এওঁলোক খিলঞ্জীয়া। ৰাছিয়া, জৰ্জিয়া আৰু আৰ্মেনিয়াতো য়াজিদীসকলৰ অৱস্থিতি আছে। শেহতীয়া য়াজিদী সম্প্ৰদায় অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মুছলমানসকলৰ নিৰ্যাতনৰপৰা পলায়ন কৰা শৰণাৰ্থীসকলে স্থাপন কৰিছে।

য়াৰছানিবাদ

য়াৰছানিবাদক আহল-ই-হাক, আহলে-হাগ বা কাকাই বুলিও জনা যায়। কুৰ্দিস্তানৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত এই ধৰ্মও অন্যতম।

যদিও অধিকাংশ য়াৰছানী শাস্ত্ৰ গোৰাণী ভাষাত আৰু সকলো য়াৰছানী পৱিত্ৰ স্থান কুৰ্দিস্তানত অৱস্থিত, তথাপি এই ধৰ্ম অনুগামী আন অঞ্চলতো পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, ইৰাকৰ কুৰ্দিস্তানত ৩ লাখতকৈ অধিক ইয়াৰছানী আছে, আনহাতে ইৰাণত ২০ লাখতকৈ অধিক ইয়াৰছানী আছে। অৱশ্যে দুয়োখন দেশতে য়াৰছানীৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ নাই।

জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্ম

ইৰাণী ধৰ্ম জৰোষ্ট্ৰিয়ানে ইৰাণী সংস্কৃতিৰ ওপৰত গভীৰভাৱে প্ৰভাৱ পেলাইছে। কিয়নো জৰোষ্ট্ৰিয়ানৰ এটা অংশ কুৰ্দিছ জনসাধাৰণ আৰু ইয়াৰ কিছু প্ৰভাৱ মধ্যযুগত ধৰ্মটোৰ অৱনতি ঘটাৰ পিছতো প্ৰচলিত আছে। ইৰাণী দাৰ্শনিক ছুহৰাৱাৰ্ডিয়ে জৰদস্তিৰ ধৰ্মৰপৰা বহুখিনি শিক্ষা আহৰণ কৰিছিল। নবী জৰোষ্ট্ৰিয়ান শিক্ষাৰ ভিত্তিত এই ধৰ্মৰ দেৱতা আহুৰা মাজদা। ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত যেনে মচীহবাদ, সোণালী নিয়ম, স্বৰ্গ আৰু নৰকৰ ধাৰণা আৰু মুক্ত ইচ্ছাই দ্বিতীয় মন্দিৰ ইহুদী ধৰ্ম, নষ্টিচিজম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু ইছলামকে ধৰি অন্যান্য ধৰ্মীয় ব্যৱস্থাসমূহক প্ৰভাবিত কৰিছে।

২০১৬ চনত ইৰাকৰ কুৰ্দিস্তানত প্ৰথমটো আনুষ্ঠানিক জৰোষ্ট্ৰিয়ান অগ্নি মন্দিৰ চুলেমানিয়াত মুকলি কৰা হয়। উপস্থিতসকলে ধৰ্মীয় জুই জ্বলাই ফ্ৰেম ড্ৰাম (বা ডাফ) বজাই এই অনুষ্ঠানটো উদ্‌যাপন কৰে। কুৰ্দিস্তান অঞ্চলৰ জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মৰ মুৰব্বী আৱাত তায়িবৰ দাবী যে বহুতে জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মলৈ ঘূৰি আহিছে যদিও ইছলামিক মৌলবাদীৰপৰা সম্ভাৱ্য প্ৰতিশোধৰ ভয়ত ইয়াৰে কিছুমানে ইয়াক গোপন কৰি ৰাখিছে।

খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম

যদিও কুৰ্দি খ্ৰীষ্টানসকলৰ অসংখ্য ঐতিহাসিক বিৱৰণ আছে, তথাপি ইয়াৰে অধিকাংশই ব্যক্তি বিশেষৰহে, কোনো বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। কিন্তু ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ কেইবাটাও ভ্ৰমণ-কাহিনীত কুৰ্দি খ্ৰীষ্টান জনগোষ্ঠীৰ লগতে উল্লেখযোগ্য খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা থকা কুৰ্দি মুছলমান জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ এটা বৃহৎ অংশ আৰ্মেনিয়ান বা অচূৰীয় মূলৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, আৰু কিছুমান খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰা এতিয়াও আছে বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। পূৰ্বৰ শতিকাৰ কুৰ্দি ভাষাত লিখা কেইবাটাও খ্ৰীষ্টান প্ৰাৰ্থনাও আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শেহতীয়া বছৰবোৰত মুছলমান পটভূমিৰ কিছুমান কুৰ্দে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে।

বাইবেলৰ কিছু অংশ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কুৰ্মানজী উপভাষাত ১৮৫৬ চনত উপলব্ধ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান বাইবেল ছ'চাইটিৰ আৰ্মেনিয়ান কৰ্মচাৰী ষ্টেপানে গছপেল(Gospel)সমূহ অনুবাদ কৰিছিল আৰু ১৮৫৭ চনত প্ৰকাশ কৰিছিল। ঐতিহাসিকভাৱে বিখ্যাত কুৰ্দি খ্ৰীষ্টানসকলৰ ভিতৰত জাকাৰে আৰু ইভানে মাখাৰগ্ৰাডজেলি নামৰ দুজন ভাতৃও আছে।

জনসংখ্যা

পশ্চিম এছিয়াত বাস কৰা কুৰ্দৰ সংখ্যা ৩ৰপৰা ৪.৫ কোটিৰ ভিতৰত বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আনহাতে এক বা ২০ লাখ কুৰ্দ প্ৰব্ৰজনকাৰীত বাস কৰে। তুৰস্কৰ জনসংখ্যাৰ ১৮ৰপৰা ২৫%, ইৰাকত ১৫ৰপৰা ২০% ইৰাণৰ ১০% আৰু ছিৰিয়াৰ জনসংখ্যাৰ ৯% কুৰ্দসকলৰ সংখ্যা। চাৰিওখন দেশতে কুৰ্দসকল আঞ্চলিক সংখ্যাগৰিষ্ঠ, যেনে তুৰ্কী কুৰ্দিস্তান, ইৰাকী কুৰ্দিস্তান, ইৰাণৰ কুৰ্দিস্তান, ছিৰিয়াৰ কুৰ্দিস্তান। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ আৰব, পাৰ্চী আৰু তুৰ্কৰ পিছত কুৰ্দসকল চতুৰ্থ বৃহত্তম জনগোষ্ঠী।

১৯৯১ চনত কুৰ্দৰ মুঠ সংখ্যা ২ কোটি ২৫ লাখ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল; ইয়াৰে ৪৮% তুৰস্কত, ২৪% ইৰাণত, ১৮% ইৰাকত আৰু ৪% ছিৰিয়াত বাস কৰিছিল ।

শেহতীয়াকৈ প্ৰব্ৰজনৰ ফলত পশ্চিমীয়া দেশসমূহত কুৰ্দিছ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫ লাখ হৈছে, ইয়াৰে প্ৰায় আধা জাৰ্মানীত বাস কৰে।

ট্ৰেন্সককাছাছ আৰু মধ্য এছিয়াত বাস কৰা কুৰ্দসকলৰ ক্ষেত্ৰখন অনন্য। এই লোকসকলে বেছিভাগেই ৰাছিয়া সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত তালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত বাস কৰাৰ এশ বছৰৰো অধিক সময় তেওঁলোকে স্বতন্ত্ৰভাৱে বিকশিত হৈছে আৰু এক সুকীয়া জাতিগত পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে। ১৯৯০ চনত এই গোটৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ০৪ লাখ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।

চিত্ৰসমূহ

তথ্যৰ উৎস

কিতাপৰ উদ্ধৃতিৰ উৎস

Barth, F. 1953. Principles of Social Organization in Southern Kurdistan. Bulletin of the University Ethnographic Museum 7. Oslo.
Hansen, H.H. 1961. The Kurdish Woman's Life. Copenhagen. Ethnographic Museum Record 7:1–213.

Leach, E.R. 1938. Social and Economic Organization of the Rowanduz Kurds. London School of Economics Monographs on Social Anthropology 3:1–74.
Longrigg, S.H. 1953. Iraq, 1900–1950. London.
Masters, W.M. 1953. Rowanduz. Ph.D. dissertation, University of Michigan.
McKiernan, Kevin. 2006. The Kurds, a People in Search of Their Homeland. New York: St. Martin's Press.

টোকা

অধিক পঢ়ক

ইতিহাস তালিকা

বাহ্যিক সংযোগ

The Kurdish Institute of Paris Kurdish language, history, books and latest news articles.
The Encyclopaedia of Kurdistan
Istanbul Kurdish Institute
The Kurdish of International Pen
Kurdish Library, supported by the Swedish Government.
Ethnic Cleansing and the Kurds
The Kurds in the Ottoman Hungary by Zurab Aloian
"The Other Iraq" Kurdish Information Website

The Kurdish issue in Turkey

A report on Kurdish IDPs – 2005
A German newspaper's take on the Kurdish issue – 2005
The Guardian – What's in a name? Too much in Turkey – 2001

শ্ৰেণী:ইৰান
শ্ৰেণী:জনগোষ্ঠী