লম্বক

লম্বক ইণ্ডোনেছিয়াৰ পশ্চিম নুছা টেংগাৰা প্ৰদেশৰ এটা দ্বীপ। ই লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ শৃংখলৰ অংশ, পশ্চিমে বালিৰপৰা লম্বক জলদ্বীপ আৰু পূবে ইয়াৰ আৰু চুম্বাৱাৰ মাজত আলাছ জলদ্বীপক পৃথক কৰে। ই মোটামুটি বৃত্তাকাৰ, দক্ষিণ-পশ্চিমে এটা "ঠেং" (চেকোটং উপদ্বীপ), প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ (৪৩ মাইল) বহল আৰু সৰু সৰু অফশ্ব'ৰ দ্বীপসমূহকে ধৰি মুঠ মাটি-কালি প্ৰায় ৪,৫৬৬.৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১,৭৬৩.১৫ বৰ্গমাইল)। প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু দ্বীপটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ মাতাৰাম।

লম্বক আকাৰ আৰু ঘনত্বৰফালৰপৰা পশ্চিমে ইয়াৰ চুবুৰীয়া দ্বীপ বালিৰ সৈতে কিছু মিল আছে, আৰু ইয়াৰ সৈতে কিছু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশীদাৰ। কিন্তু ই প্ৰশাসনিকভাৱে পশ্চিম নুছা টেংগাৰাৰ অংশ, লগতে পূব দিশত বৃহৎ কিন্তু কম ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দ্বীপ চুম্বাৱা। লম্বকক স্থানীয়ভাৱে গিলি নামেৰে জনাজাত কেইবাটাও সৰু সৰু দ্বীপেৰে আগুৰি আছে।

২০১০ চনৰ লোকপিয়লত লিপিবদ্ধ কৰা অনুসৰি এই দ্বীপটোত প্ৰায় ৩,১৬৮,৬৯২ জন লোকৰ বাসস্থান আছিল ২০২৪ চনৰ আনুষ্ঠানিক অনুমান ৪,০৫৬,৬২১ জন।
লম্বক মানে ছাছাকত "পোনে পোনে আগবাঢ়ি যোৱা।"

প্ৰশাসন

লম্বক পশ্চিম নুছা টেংগাৰা (নুছা টেংগাৰা বাৰাট) প্ৰদেশৰ ৰাজ্যপালৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত। পশ্চিম লম্বকৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাতাৰামৰপৰা এই প্ৰদেশখন প্ৰশাসন কৰা হয়।

দ্বীপটোক প্ৰশাসনিকভাৱে চাৰিটা কাবুপাটেন (ৰিজেন্সি) আৰু এটা কোটা (চহৰ)ত বিভক্ত। ২০১০ চনৰ লোকপিয়লত আৰু ২০২০ চনৰ লোকপিয়লত ২০১৪ চনৰ অনুমাণিক হিচাপ
-
৫২.০১ | পশ্চিম লম্বক ৰিজেন্সি (লম্বক বাৰাট) | গেৰুং | align="" | ৯২২.৯১ | align="" | ৫,৯৯,৯৮৬ | align="" | ৭,২১,৪৮১ | align="" | ৭,৬৩,৭৫৭ | ০.৬৩৫ (মধ্যম)
-
৫২.০২ | চেণ্ট্ৰেল লম্বক ৰিজেন্সি (লম্বক টেংগাহ) | প্ৰায়া | align="" | ১,১৬৮.১৩ | align="" | |align=""| ১০,৩৪,৮৫৯ | align="" | ১১,২৮,৭১৬ | ০.৬১৮ (মধ্যম)
-
৫২.০৩ | ইষ্ট লম্বক ৰিজেন্সি (লম্বক টাইমুৰ) | চেলং | align="" | ১,৬০৫.৫৫ | align="" | ১১,০৫,৫৮২ | align="" | ১৩,২৫,২৪০ | align="" | ১৪,৫৭,৫৯১ | ০.৬২০ (মধ্যম)
-
৫২.০৮ | উত্তৰ লম্বক ৰিজেন্সি (লম্বক উত্তৰা) | তাঞ্জুং |align=""| ৮০৯.৫৩ | align="" | ২,০০,০৭২ | align="" | ২,৪৭,৪০০ | align="" | ২,৬১,৫৫৭ | ০.৬০১ (মধ্যম)
-
৫২.৭২ | মাতাৰাম চহৰ | |align=""| ৬০.৪০ | align="" | ৪,০২,৮৪৩ | align="" | ৪,২৯,৬৫১ | align="" | ৪,৪৫,০০০ | ০.৭৫৯ (উচ্চ)
-
| মুঠ লম্বক | |align=""| ৪,৫৬৬.৫৪ |align=""| |align=""| ৩৭,৫৮,৬৩১ |align=""| ৪০,৫৬,৬২১ |
}

ইতিহাস

চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত পাণ্ডুলিপি নাৰাক্ৰেতাগামা কেণ্টো ১৪ ত "লম্বক মিৰা"ক মাজাপাহিতৰ আধিপত্যৰ অধীনত চিনাক্ত কৰা দ্বীপসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
১২৫৭ চনৰ সমলাছ বিস্ফোৰণৰ লিপিবদ্ধ বাবাদ লম্বক নথিখনৰ বাহিৰে সোতৰ শতিকাৰ আগতে লম্বকৰ বিষয়ে বহুত কমেইহে জনা যায়। এই সময়ৰ আগতে ই অসংখ্য প্ৰতিযোগী আৰু কাজিয়াপূৰ্ণ ক্ষুদ্ৰ ৰাজ্যৰে গঠিত আছিল, যাৰ প্ৰত্যেকৰে সভাপতিত্ব কৰিছিল এজন ছাছাক ‘ৰাজকুমাৰ’। এই অমিলৰ সুযোগ লৈছিল চুবুৰীয়া বালিবাসীয়ে আৰু সোতৰ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পশ্চিম লম্বক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।

সেই সময়তে মাকাছাৰীসকলে চুবুৰীয়া চুম্বাৱাত থকা তেওঁলোকৰ উপনিৱেশসমূহৰপৰা পূব লম্বক আক্ৰমণ কৰিছিল। ওলন্দাজসকলে ১৬৭৪ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে লম্বক ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে লম্বকৰ চাছাক ৰাজকুমাৰীৰ সৈতে প্ৰথমখন চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছিল। ১৭৫০ চনৰ ভিতৰত বালিনীজসকলে সমগ্ৰ দ্বীপটো নিজৰ দখললৈ আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল, কিন্তু বালিনীজসকলৰ মাজত হোৱা অন্তৰ্ন্দন্দ্বৰ ফলত দ্বীপটো চাৰিখন বিবদমান বালিনীজ ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। ১৮৩৮ চনত মাতাৰাম ৰাজ্যই ইয়াৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলক নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল।

পশ্চিম লম্বকত চাছাক আৰু বালিনীজসকলৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বহু পৰিমাণে সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত আন্তঃবিবাহৰ প্ৰথাও প্ৰচলিত আছিল। অৱশ্যে দ্বীপটোৰ পূব দিশত এই সম্পৰ্ক সিমান মধুৰ নাছিল আৰু বালিনীজসকলে সামৰিক দুৰ্গসমূহৰ জৰিয়তেহে তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখিছিল। যদিও চাছাক গাঁও প্ৰশাসন-ব্যৱস্থা বাহাল আছিল, গাঁৱৰ মুৰব্বীসকল মাত্ৰ বালিনীজসকলৰ বাবে কৰ সংগ্ৰহকাৰীহে হৈ পৰিছিল। গাঁওবাসীসকল এজন দাস বা ভূমিদাসৰ দৰে হৈ পৰিছিল আৰু চাছাক অভিজাত শ্ৰেণীয়ে তেওঁলোকৰ বহু ক্ষমতা আৰু ভূমি সম্পত্তি হেৰুৱাইছিল।

বালিনীজসকলৰ বিৰুদ্ধে চাছাক কৃষকসকলে কৰা বহুতো বিদ্ৰোহৰ ভিতৰত এটাৰ সময়ত, চাছাক মুৰব্বীসকলে বালিত থকা ওলন্দাজসকলৰ ওচৰলৈ প্ৰতিনিধি পঠিয়াই লম্বক শাসন কৰিবলৈ তেওঁলোকক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ১৮৯৪ চনৰ জুন মাহত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিজৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল ভেন ডাচ উইকে (Van der Wijck) পূব লম্বকৰ চাছাক বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈতে এখন চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। তেওঁ লম্বকলৈ এটা বিশাল সৈন্যবাহিনী প্ৰেৰণ কৰে আৰু বালিনীজ ৰজাই ওলন্দাজৰ চৰ্তসমূহ মানি লৈ আত্মসমৰ্পণ কৰে।

অৱশ্যে, কম বয়সীয়াকৈ ৰাজকুমাৰসকলে ৰজাৰ সিদ্ধান্ত অগ্ৰাহ্য কৰি ওলন্দাজসকলক আক্ৰমণ কৰে আৰু তেওঁলোকক পিছুৱাই যাবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ওলন্দাজসকলে পুনৰ আক্ৰমণ কৰি মাতাৰাম দখল কৰে আৰু ৰজাই আত্মসমৰ্পণ কৰে। ১৮৯৫ চনত গোটেই দ্বীপটো নেদাৰলেণ্ড ইষ্ট ইণ্ডিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ওলন্দাজসকলে বালিনীজ আৰু চাছাক অভিজাত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থন লাভ কৰি মাত্ৰ ২৫০ জনীয়া এটা বাহিনীৰ সহায়ত লম্বকৰ ৫,০০,০০০ লোকৰ ওপৰত শাসন চলাইছিল। লম্বকৰ ইতিহাসত ওলন্দাজসকলক বালিনীজ আধিপত্যৰপৰা মুক্তিদাতা হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়।

প্ৰথম অৱস্থাত, ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা বৰ্ডে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহায্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে "এই ভূমিকম্পসমূহ কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় জৰুৰীকালীন অৱস্থা নহয়" আৰু স্থানীয় লোকসকল সহায় নোহোৱাকৈয়ে ইয়াৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ যথেষ্ট সক্ষম। অৱশ্যে, লম্বক আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা আৰু সাহায্যৰ বাবে পৰ্যাপ্ত আন্তঃগাঁথনি নাছিল; সেয়েহে, দুৰ্যোগৰ সময়ত সঁহাৰি জনোৱা প্ৰথমটো দল আছিল অতিৰিক্ত কামৰ বোজা থকা স্থানীয় চৰকাৰী সংস্থা যেনে আৰক্ষী আৰু সামৰিক বাহিনীৰ লোক, দেশী-বিদেশী স্বেচ্ছাসেৱক আৰু লম্বকৰ তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাবিত অঞ্চলসমূহৰ (গিলি দ্বীপপুঞ্জকে ধৰি) ব্যৱসায়ীসকল। খাদ্য আৰু বিশুদ্ধ পানীৰ দৰে মৌলিক সম্পদসমূহ যোগাৰ কৰিবলৈ আৰু অস্থায়ী তথা স্থায়ী আশ্ৰয়গৃহ নিৰ্মাণত সহায় কৰিবলৈ ছচিয়েল মিডিয়া আৰু ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে সৰু পৰিসৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুঁজি সংগ্ৰহৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চৰকাৰী বৃহৎ পৰিসৰৰ সাহায্য আহি পোৱাৰ পূৰ্বে দুৰ্যোগৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত এই প্ৰচেষ্টাসমূহ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।

ভৌগোলিক পৰিৱেশ

এই দ্বীপটো লম্বক প্ৰণালীৰ ঠিক পূবে অৱস্থিত, যি ইণ্ডোমালয়ান অঞ্চলৰ প্ৰাণীকুল আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ স্পষ্টভাৱে পৃথক প্ৰাণীকুলৰ মাজত জৈৱ-ভৌগোলিক বিভাজন চিহ্নিত কৰে; এই পাৰ্থক্যটোক "ৱালেছ ৰেখা" (বা "ৱালেছৰ ৰেখা") বুলি জনা যায়। ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছে আলফ্ৰেড ৰাসেল ৱালেছৰ (১৮২৩–১৯১৩) নামেৰে, যি পোনপ্ৰথমে এই দুয়োটা অঞ্চলৰ বিভাজনৰ লগতে দুয়োটা বায়’মৰ (biome) মাজৰ আকস্মিক সীমাৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছিল। লম্বক 'লেছাৰ সুন্দা পৰ্ণপাতী অৰণ্য' ইক’ৰিজিয়নৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

লম্বকৰ পূব দিশত আলাছ প্ৰণালী অৱস্থিত, যিটো এটা ঠেক জলভাগ আৰু ই লম্বক দ্বীপক চুবুৰীয়া সুম্বাৱা দ্বীপৰপৰা পৃথক কৰে।

এই দ্বীপটোৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল ইয়াৰ মাজভাগত অৱস্থিত ষ্ট্ৰেটোভলকানো মাউণ্ট ৰিঞ্জানী। ৩,৭২৬ মিটাৰ (১২,২২৪ ফুট) উচ্চতাৰে ই ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ আগ্নেয়গিৰি, যাৰ ফলত লম্বক পৃথিৱীৰ অষ্টম সৰ্বোচ্চ দ্বীপ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ৰিঞ্জানীৰ শেহতীয়া অগ্নুৎপাত ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ অন্যতম শৃংগ গুণুং বাৰুজাৰীত সংঘটিত হৈছিল। ২০১০ চনৰ এটা অগ্নুৎপাতত ৰিঞ্জানীৰ কালডেৰা হ্ৰদ 'ছেগাৰা আনাক'ৰ বাৰুজাৰী শংকুৰপৰা বায়ুমণ্ডললৈ প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ (১.২ মাইল) উচ্চতালৈ ছাই নিৰ্গত হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল। লাভা বৈ গৈ কালডেৰা হ্ৰদটোৰ পানীৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ছাই পৰি ৰিঞ্জানীৰ ঢালত থকা শস্যৰ ক্ষতিসাধন কৰিছিল। এই আগ্নেয়গিৰি আৰু ইয়াৰ ক্ৰেটাৰ হ্ৰদ ছেগাৰা আনাক (অৰ্থাৎ সাগৰৰ সন্তান) ১৯৯৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা গুণুং ৰিঞ্জানী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰদ্বাৰা সুৰক্ষিত কৰা হৈছে। শেহতীয়া প্ৰমাণ অনুসৰি, এটা প্ৰাচীন আগ্নেয়গিৰি মাউণ্ট চামালাছ,যাৰ বৰ্তমান কেৱল এটা কালডেৰাহে অৱশিষ্ট আছে—১২৫৭ চনৰ চামালাছ অগ্নুৎপাতৰ উৎস আছিল। এই অগ্নুৎপাত আছিল লিপিৱদ্ধ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আগ্নেয়গিৰি অগ্নুৎপাতসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, যিয়ে সমগ্ৰ বিশ্বৰ বতৰত পৰিৱৰ্তন আনিছিল।

লম্বকৰ হাইলেণ্ড বনাঞ্চলৰে আবৃত আৰু বেছিভাগেই অবিকশিত। নিম্নভূমিত অধিক খেতি কৰা হয়। দ্বীপটোৰ উৰ্বৰ মাটিত ধান, সৰিয়হ, কফি, ধঁপাত, কপাহ, ডালচেনি, কেক’, লৱণ, কচু, কুঁহিয়াৰ, নাৰিকল, ক’প্ৰা, কল আৰু ভেনিলা আদি প্ৰধান শস্য। দ্বীপটোৰ দক্ষিণ অংশ উৰ্বৰ যদিও বিশেষকৈ দক্ষিণ উপকূলৰফালে শুকান।

দ্বীপসমূহৰ তালিকা

লম্বকক বহুতো দ্বীপপুঞ্জৰে আগুৰি আছে, য'ত আছে:

উত্তৰ-পশ্চিম: কথিতভাৱে গিলি দ্বীপপুঞ্জ (উত্তৰ লম্বক ৰিজেন্সি)
গিলি ট্ৰাৱাংগান
গিলি মেনো
গিলি মেনো
উত্তৰ-পূব (পূব লম্বক ৰিজেন্সি)
গিলি লাৱাং
গিলি চুলাত
গিলি পেটাগান
গিলি বিদাৰা (পাছৰ)
গিলি লামপু
গিলি পুয়ু
গিলি কণ্ডো
নুছা টেংগাৰাৰ পূব উপকূল
গিলি পুয়ুহ
গিলি চুলাত
দক্ষিণ-পূব (পূব লম্বক ৰিজেন্সি)
গিলি ইন্দাহ
গিলি মেৰেংকে
গিলি বেলেক
গিলি উলাৰ
দক্ষিণ উপকূল (পশ্চিম লম্বক ৰিজেন্সি)
গিলি ছলেট
গিলি সাৰং বুৰুং
গিলি কাউ
গিলি পুয়ুহ
দক্ষিণ-পশ্চিম (চেকোটং উপদ্বীপ, পশ্চিম লম্বক ৰিজেন্সি)
গিলি নাংগু
গিলি সুদাক
গিলি টাংকং
গিলি কেডিছ
গিলি পহ
গিলি গেণ্টিং
গিলি লণ্টাৰ
গিলি লয়াৰ
গিলি আম্বেন
গিলি গেদে
গিলি অনয়ৰণ
গিলি লয়াৰ
গিলি আছাহান

পানীৰ সমস্যা

লম্বকত পানী যোগানৰ ক্ষেত্ৰত মানসিক চাপ পৰিছে আৰু ইয়াৰ ফলত প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাতাৰামৰ পানী যোগান আৰু সাধাৰণতে দ্বীপটোৰ পানী যোগান দুয়োটাতে হেঁচা পৰে। দক্ষিণ আৰু মধ্য অঞ্চলত আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। সাধাৰণতে পশ্চিম নুছা টেংগাৰা প্ৰদেশত বনাঞ্চল আৰু জলস্তৰৰ ক্ষতি আৰু অৱক্ষয় বৃদ্ধি, আৰু মানৱ জনসংখ্যাৰ চাহিদা বৃদ্ধিৰ ফলত জল সংকটৰ ভাবুকি আহিছে। মুঠ ১৯৬০ হাজাৰ হেক্টৰৰ ১৬০ হাজাৰ হেক্টৰ ভূমি ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা বুলি ভবা হৈছে। নিৰ্মিত পৰিৱেশ আৰু নিৰাপত্তা বন সেৱাৰ মুৰব্বী বন পশ্চিম নুছা টেংগাৰা আৰু প্ৰমাৰীয়ে ২০০৯ চনৰ ৬ মে' বুধবাৰে মাতাৰামত কয় যে, "যদি এই পৰিস্থিতিৰ সমাধান কৰা নহয় তেন্তে আশা কৰিব পাৰি যে পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত এনটিবিৰ (পশ্চিম নুছা টেংগাৰা) এই অংশত মানুহে পানী লাভ কৰাটো কঠিন হ'ব পাৰে। কেৱল সেয়াই নহয়, মূল্য সংযোজিত কৃষিৰ উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস পাব, আৰু... বাসিন্দাসকলে নিজৰ কূপত পানীৰ অভাৱ অনুভৱ কৰিছে।" এন টি বি অঞ্চলত কাঠ চুৰিৰ উচ্চ গোচৰে এই সমস্যাত অৰিহণা যোগাইছে।

২০১০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত চেণ্ট্ৰেল লম্বকত গাঁৱৰ একাংশ লোকে কেইবাঘণ্টা ধৰি খোজ কাঢ়ি এটা বাটি পানী আনিছিল বুলি কোৱা হৈছে। প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাতাৰামৰপৰা প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ উপকূলীয় সৰু গাঁও নিলিয়াণ্ডোত বছৰ বছৰ ধৰি শুকান কূপ দেখা গৈছে। মাজে মাজে এই সমস্যাটো যথেষ্ট বৃদ্ধি পায় যাতে গাঁৱৰ মানুহৰ মাজত বিবাদ আৰু কাজিয়াৰ সৃষ্টি হয়। জংগাট, জনপ্ৰিয়া, প্ৰয়া টাইমুৰ, প্ৰয়া বাৰাট, প্ৰয়া বৰাট দয়া আৰু পুজুত জিলাত এই সমস্যাৰ অধিক সূত্ৰপাত হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ২০১০ চনত প্ৰাদেশিক কৰ্তৃপক্ষই ছয়খন জিলাকে খৰাং অঞ্চল ঘোষণা কৰে। প্ৰদেশখনৰ আনটো মূল দ্বীপ ছুম্বাৱাতো ২০১০ চনত তীব্ৰ খৰাং পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয়, যাৰ ফলত ই প্ৰদেশব্যাপী সমস্যা হৈ পৰে।

দক্ষিণ লম্বক দ্বীপৰ অঞ্চলসমূহক কম বৰষুণ আৰু পানীৰ উৎসৰ অভাৱৰ বাবে শুষ্ক আৰু পানীৰ নাটনিৰ প্ৰৱণ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল। ২০১১ চনৰ মে’ মাহত পাণ্ডাণ্ডুৰী বান্ধ নিৰ্মাণৰ ভূমিস্খলন আৰম্ভ হয়, যিটো প্ৰায় ৪৩০ হেক্টৰ ভূমিত বিস্তৃত হ’ব আৰু অনুমাণিক ৮০০ বিলিয়ন টকা (৯২.৮ মিলিয়ন ডলাৰ) ব্যয় হ’ব। এই বান্ধটো শেষ হ’লে প্ৰায় ২ কোটি ৫৭ লাখ ঘনমিটাৰ পানী ৰখাৰ লগতে ১০,৩৫০ হেক্টৰ কৃষিভূমিত জলসিঞ্চন কৰিব পৰা যাব। প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ কাম পাঁচ বছৰ ধৰি চলিব বুলি আশা কৰা হৈছিল।

জনগাঁথনি

এই দ্বীপটোৰ বাসিন্দাসকলৰ ৮৫% হৈছে 'চাচাক' (Sasak) জনগোষ্ঠীৰ, যাৰ পূৰ্বপুৰুষসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দত জাভাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অন্যান্য বাসিন্দাৰ ভিতৰত অনুমাণিক ১০–১৫% বালিনীজ লোক আছে আৰু বাকী ক্ষুদ্ৰ অংশটো চীনা-পেৰানাকান ইণ্ডোনেছিয়ান, জাভানীজ, সুম্বাৱা আৰু আৰব ইণ্ডোনেছিয়ান লোকৰদ্বাৰা গঠিত।

চাচাক জনসংখ্যা সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিকভাৱে বালিনীজসকলৰ সৈতে ওচৰ সম্পৰ্কীয়, কিন্তু হিন্দু ধৰ্মী বালিনীজসকলৰ দৰে নহৈ তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই মুছলমান আৰু সেয়েহে দ্বীপটোৰ পৰিৱেশ মছজিদ তথা মিনাৰেৰে পৰিপূৰ্ণ। ইছলামীয় পৰম্পৰা আৰু উৎসৱসমূহে দ্বীপটোৰ দৈনন্দিন কাম-কাজত প্ৰভাৱ পেলায়।

২০০৮ চনত লম্বক দ্বীপত ৮,৬৬,৮৩৮টা পৰিয়াল আছিল আৰু প্ৰতিটো পৰিয়ালত গড়ে ৩.৬৩৫ গৰাকী ব্যক্তি আছিল। ২০২০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি এন.টি.বি. প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ৫৩,২০,০৯২ জন; ২০২২ চনৰ মাজভাগৰ চৰকাৰী হিচাপ অনুসৰি এই সংখ্যা আছিল ৫৫,৯০,৩৫৯ জন, যাৰ ভিতৰত ৭০.৯% তকৈও অধিক লোক লম্বকত বাস কৰে। সেই অনুসৰি উক্ত তাৰিখত লম্বকৰ জনসংখ্যা আছিল ৩৯,৬৩,৮৪২ জন।

ধৰ্ম

দ্বীপটোৰ খিলঞ্জীয়া ছাছাক লোকসকল প্ৰধানকৈ মুছলমান। কিন্তু ইছলামৰ আগমনৰ পূৰ্বে লম্বকত হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ দীৰ্ঘকালীন হৈছিল যি জাভাৰ মাজেৰে দ্বীপটোলৈ গৈছিল। লম্বকত সংখ্যালঘু বালি হিন্দু সংস্কৃতি অব্যাহত আছে। ইছলাম হয়তো প্ৰথমে ১৭ শতিকাত চুম্বাৱাৰপৰা অহা ব্যৱসায়ীসকলে লম্বকলৈ আনিছিল আৰু তাৰ পিছত পূব লম্বকত অনুগামী প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আন কিছুমান বিৱৰণীত ষোড়শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত প্ৰথম প্ৰভাৱৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। লম্বকৰ ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট কলপাতৰ পাণ্ডুলিপি বাবাদ লম্বকত বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে কেনেকৈ জনসাধাৰণক ধৰ্মান্তৰিত কৰি নতুন ধৰ্মৰ প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে তেওঁৰ পিতৃ গিৰিৰ চুছুহুনান ৰাতুই লম্বক আৰু চুম্বাৱালৈ সামৰিক অভিযানত সুনন প্ৰপেনক পঠিয়াইছিল। কিন্তু নতুন ধৰ্মই এক অতি সমন্বয়বাদী চৰিত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে, সঘনাই ইছলামৰ লগত এনিমিষ্ট আৰু হিন্দু-বৌদ্ধ বিশ্বাস আৰু প্ৰথা মিহলি কৰিলে।

বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইছলামৰ অধিক গতানুগতিক সংস্কৰণৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পায়। ১৯৬৭ আৰু ১৯৬৮ চনৰ ভিতৰত লম্বকত ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰৰ ধৰ্মীয়কৰণ কাৰ্যসূচী (এটা ধৰ্ম অধিগ্ৰহণ)ৰ ফলত ধৰ্মীয় আনুগত্য আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰত কিছু পৰিমাণে বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয়। এই ধৰ্মীয়কৰণ কাৰ্যসূচীৰ ফলত পিছলৈ লম্বকত ধৰ্মীয় পদ্ধতিত অধিক সামঞ্জস্যৰ উত্থান ঘটিছিল। বৰ্তমানেও সংখ্যাগৰিষ্ঠ মুছলমান ধৰ্মৰ সমান্তৰালকৈ লম্বকত হিন্দু সংখ্যালঘু ধৰ্ম পালন কৰা হয়।

লম্বকত পোৱা চতুৰ্দশ শতিকাৰ কলপাতৰ কবিতা নাগাৰকেৰটাগামাত এই দ্বীপটোক মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম অধীনস্থ হিচাপে স্থান দিয়া হৈছে। এই পাণ্ডুলিপিত মাজাপাহিত ৰাজ্যৰ বিশদ বিৱৰণ পোৱা গৈছিল আৰু লগতে মন্দিৰ, ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু কেইবাটাও আনুষ্ঠানিক পালনৰ বৰ্ণনা কৰি মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যত হিন্দু-বৌদ্ধ ধৰ্মৰ গুৰুত্বৰ কথাও দৃঢ় কৰা হৈছিল।

কিছুমান জনগোষ্ঠীয় চীনা আৰু বালি আৰু পূব নুছা টেংগাৰাৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীকে ধৰি সৰু সংখ্যালঘু লোকে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম পালন কৰে। আম্পেনান, মাতাৰাম, প্ৰয়া আৰু তাঞ্জুঙত ৰোমান কেথলিক গীৰ্জা আৰু পেৰিছ আছে। মাতাৰামতো এখন কেথলিক চিকিৎসালয় আছে। প্ৰায় ৮০০ বৌদ্ধ লোক বাস কৰা তাঞ্জুং আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে দুটা বৌদ্ধ মন্দিৰ চাব পাৰি।

লম্বকৰ এটা সৰু আৰব সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ ইতিহাস আছে য়েমেনৰ ব্যৱসায়ীসকলে আৰম্ভণিতে বসতি স্থাপন কৰাৰপৰাই। এতিয়াও এই সম্প্ৰদায়টো মূলতঃ মাতাৰামৰ পুৰণি বন্দৰ আম্পেনানত স্পষ্ট হৈ পৰিছে। লম্বকত ইউএনএইচচিআৰৰ শৰণাৰ্থী কেন্দ্ৰ স্থাপনৰ বাবে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশৰ কিছুমান শৰণাৰ্থীয়ে লম্বক মানুহৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰিছে।

কেৱল লম্বকত পোৱা এটা অগতানুগতিক ইছলামিক গোট হ'ল ৱেকটু তেলু ("তিনিবাৰ"), যিয়ে অন্য ঠাইত গৰিষ্ঠসংখ্যক মুছলমানে পালন কৰা পাঁচটাৰ পৰিৱৰ্তে তিনিটা ফৰজ দৈনিক নামাজ (ছালাহ) কৰিছিল।[b] ৱাকটু তেলুৰ বিশ্বাসসমূহ জীৱবাদৰ সৈতে জড়িত, আৰু ই কেৱল ইছলাম ধৰ্মই নহয়, হিন্দু ধৰ্ম আৰু প্যান্থেষ্টিক বিশ্বাসৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত। বোডাৰ অৱশিষ্টও আছে যিয়ে থলুৱা ছাছাক বিশ্বাস বজাই ৰাখে আৰু পিছৰ ইছলামিক প্ৰভাৱৰদ্বাৰা পাতল নোহোৱা এটা মৌলিক ছাছাক সংস্কৃতিৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক হ'ব পাৰে।

অধিক তথ্য: মেৰাৰিক

অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনীতি

লম্বকৰ বহুতো পৰ্যটক আৰু দ্বীপটোৰ বেছিভাগ পণ্য সামগ্ৰী বালিৰপৰা সমুদ্ৰ বা বিমান পথেৰে লম্বক প্ৰণালী অতিক্ৰম কৰি আহে। এই দুয়োটা দ্বীপৰ মাজত মাত্ৰ ৪০ কিলোমিটাৰ (২৫ মাইল) দূৰত্বৰ ব্যৱধান আছে। লম্বকক প্ৰায়েই "অক্ষত বালি" বা "বালিৰ ভগ্নী দ্বীপ" বুলি প্ৰচাৰ কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সহযোগত লম্বক আৰু সুম্বাৱাক ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ঘৰুৱা পৰ্যটনৰ বাবে দ্বিতীয়টো মুখ্য গন্তব্যস্থান হিচাপে বিকশিত কৰি থকা হৈছে। লম্বকে ইয়াৰ অধিক প্ৰাকৃতিক, জনশূন্য আৰু অপৰিৱৰ্তিত পৰিৱেশ আজিও অটুট ৰাখিছে, যিয়ে দ্বীপটোৰ শান্ত পৰিৱেশ উপভোগ কৰিবলৈ আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য অন্বেষণ কৰিবলৈ পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষিত কৰে। লম্বক/সুম্বাৱাৰ শেহতীয়া বিপণন অভিযানসমূহে ইয়াক বালিৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ আৰু লম্বক দ্বীপটোক এটা স্বতন্ত্ৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ২০১১ চনৰ ১ অক্টোবৰত লম্বক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ মুকলি কৰা কাৰ্যই এই প্ৰচেষ্টাত যথেষ্ট সহায় কৰিছে।

প্ৰথম বিশ্বৰ মানদণ্ড অনুসৰি পশ্চিম নুছা টেংগাৰা আৰু লম্বকক অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা বুলি গণ্য কৰিব পাৰি আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশই দৰিদ্ৰতাৰ মাজত বাস কৰে। তথাপি, দ্বীপটো উৰ্বৰ, বেছিভাগ অঞ্চলতে কৃষিৰ বাবে পৰ্যাপ্ত বৰষুণ হয় আৰু ইয়াত বিভিন্ন জলবায়ু মণ্ডল বিৰাজমান। ফলস্বৰূপে, স্থানীয় কৃষকৰ বজাৰসমূহত প্ৰচুৰ পৰিমাণৰ আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য অতি কম খৰচতে পোৱা যায়, যদিও খৰাং আৰু কেৱল জীৱন-ধাৰণৰ বাবে কৰা কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱাৰ বাবে স্থানীয় লোকসকল আজিও দুৰ্ভিক্ষৰ সন্মুখীন হয়। ৪ জনীয়া এটা পৰিয়ালে মাত্ৰ ০.৫০ মাৰ্কিন ডলাৰতে ভাত, শাক-পাচলি আৰু ফল-মূল খাব পাৰে। যদিও মাছ ধৰা বা খেতি কৰি এটা পৰিয়ালৰ দৈনিক আয় মাত্ৰ ১.০০ মাৰ্কিন ডলাৰমানহে হ’ব পাৰে, তথাপি বহুতো পৰিয়ালে কম উপাৰ্জনৰেই এটা সন্তোষজনক আৰু উৎপাদনশীল জীৱন-যাপন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। অৱশ্যে, খাদ্য আৰু ইন্ধনৰ বৰ্ধিত মূল্যৰ বাবে লম্বকৰ জনসাধাৰণ বৰ্ধিত চাপৰ সন্মুখীন হৈছে। যদিও সমগ্ৰ প্ৰদেশখনতে চৰকাৰী শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু অতি দুৰ্গম অঞ্চলতো প্ৰাথমিক বিদ্যালয় যোগান ধৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে, তথাপি দ্বীপটোৰ বহু খিলঞ্জীয়া লোকৰ বাবে আৱাস, শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য সেৱা লাভ কৰাটো আজিও কঠিন হৈ আছে।

২০০৮ চনত পশ্চিম নুছা টেংগাৰাৰ চহৰীয়া অঞ্চলত দৰিদ্ৰতাৰ মাজত বাস কৰা জনসংখ্যাৰ শতাংশ আছিল ২৯.৪৭% আৰু ২০০৯ চনত ই আছিল ২৮.৮৪%। আনহাতে, গ্ৰামাঞ্চলত বাস কৰা লোকসকলৰ বাবে ২০০৮ চনত এই হাৰ আছিল ১৯.৭৩% আৰু ২০০৯ চনত ই সামান্য পৰিমাণে হ্ৰাস পাই ১৮.৪০% হৈছিল। চহৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য—উভয় অঞ্চল মিলাই দৰিদ্ৰতাৰ এই পৰিসংখ্যা ২০০৮ চনত আছিল ২৩.৮১% আৰু ২০০৯ চনত ই সামান্য হ্ৰাস পাই ২২.৭৮% হয়।

২০০৮ চনত মাতাৰামত অবিবাহিত জনসংখ্যাৰ শতকৰা হাৰ আছিল ৪০.৭৪%, বিবাহিত ৫২.০১%, বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা ২.৫১% আৰু বিধৱা ৪.৭৫%।

মাতাৰাম চহৰত সঁজাৰ চৰাইৰ অবৈধ ব্যৱসায় পৰিলক্ষিত হৈছে। ২০১৮ আৰু ২০১৯ চনৰ ভিতৰত পাঁচবাৰ বজাৰ ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত ১০৮টা প্ৰজাতিৰ মুঠ ১০,৩২৬টা চৰাই দেখা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰে ১৮টা প্ৰজাতি ৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে সংৰক্ষিত আৰু আন বহুতো চৰাই ৰাষ্ট্ৰীয় চিকাৰ তথা ব্যাৱসায়িক কোটা উলংঘা কৰি বনাঞ্চলৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।

পৰ্যটন

১৯৯৭ চনৰ পূৰ্বৰ সময়ছোৱা

১৯৮০-ৰ দশকৰ মাজভাগত লম্বকক বালিৰ এক 'অক্ষত' বিকল্প হিচাপে গণ্য কৰাৰ লগে লগে ইয়াত পৰ্যটনৰ বিকাশ আৰম্ভ হৈছিল। আৰম্ভণিতে, গিলি দ্বীপপুঞ্জ আৰু লম্বকৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত কুটাৰ দৰে ঠাইত কম খৰচী বঙলাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছিল। এই পৰ্যটন আৱাসসমূহৰ বেছিভাগৰে মালিকীস্বত্ব আৰু পৰিচালনা স্থানীয় ব্যৱসায়ীসকলৰ হাতত আছিল। বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ চেংগিগিৰ দৰে অঞ্চলসমূহত লম্বকৰ বাহিৰৰ ডাঙৰ ডাঙৰ ব্যাৱসায়িক গোষ্ঠীয়ে সাগৰৰ পাৰৰ প্ৰধান ভূমি দখলৰ বাবে ব্যাপক 'মাটিৰ ফটকা ব্যৱসায়' চলাইছিল।

১৯৯০ চনত জাকাৰ্টাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰে লম্বকৰ পৰ্যটনৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় ভূমিকা ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে। বালি পৰ্যটন উন্নয়ন নিগম (বিটিডিচি) আৰু লম্বক পৰ্যটন উন্নয়ন নিগম (এলটিডিচি)ৰ দৰে ব্যক্তিগত সংস্থা গঠন কৰা হয়। এল টি ডি চিয়ে মানচিত্ৰ আৰু পৰ্যটনৰ সুবিধাৰ বাবে জ’ন কৰা অঞ্চলৰ সৈতে বিশদ ভূমি ব্যৱহাৰৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিছিল। বৃহৎ হোটেলসমূহে স্থানীয় জনসাধাৰণৰ বাবে প্ৰাথমিক কৰ্মসংস্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰে। ৰেষ্টুৰেণ্টৰপৰা আৰম্ভ কৰি কলাৰ দোকানলৈকে আনুষংগিক ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিছে স্থানীয় ব্যৱসায়ীসকলে। এই ব্যৱসায়সমূহে স্থানীয় বাসিন্দাসকলক গৌণ কৰ্মসংস্থাপন প্ৰদান কৰে।

১৯৯৭ চনৰপৰা ২০০৭ চনলৈকে

১৯৯৭ চনত এছিয়াৰ বিত্তীয় সংকট আৰু ১৯৯৮ চনত চুহাৰ্ট’ শাসনৰ পতনে পৰ্যটনৰ বাবে এক দশকৰ বিপৰ্যয়ৰ সূচনা কৰে। মুদ্ৰাৰ দ্ৰুত বিমুদ্ৰাকৰণ আৰু প্ৰকৃত গণতন্ত্ৰলৈ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সমগ্ৰ ইণ্ডোনেছিয়াই ঘৰুৱা অশান্তিৰ সময়ছোৱাৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হয়। ইণ্ডোনেছিয়াৰ বহু প্ৰদেশে ইণ্ডোনেছিয়া গণৰাজ্যৰপৰা স্বায়ত্তশাসন বা স্বাধীনতা বিচৰা জনসাধাৰণৰ উপাদানসমূহৰ সৈতে যুঁজিছিল। একে সময়তে ইণ্ডোনেছিয়াত ধৰ্মান্ধ ইছলামিক সন্ত্ৰাসবাদে সমগ্ৰ দ্বীপপুঞ্জটোত ঘৰুৱা অশান্তি আৰু অধিক ভয়াবহ কৰি তুলিছিল।

২০০০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নৱগঠিত জেমাহ ইছলামিয়াৰপৰা উগ্ৰ ইছলামিক আন্দোলনকাৰীয়ে মাতাৰামৰ আম্পেনান অঞ্চল আৰু চেংগিগিৰ দক্ষিণ অঞ্চলত ধৰ্মীয় আৰু জাতিগত হিংসাৰ সৃষ্টি কৰে। বহু বিদেশী প্ৰবাসী আৰু পৰ্যটকক সাময়িকভাৱে বালিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইণ্ডোনেছিয়ালৈ যোৱাৰ সম্ভাৱ্য বিপদৰ বিষয়ে পৰামৰ্শ দি অসংখ্য বিদেশী দূতাবাসে ভ্ৰমণ সতৰ্কবাণী জাৰি কৰে।

ইয়াৰ পিছত ২০০২ চনৰ বালি বোমা বিস্ফোৰণ, ২০০৫ চনৰ বালি বোমা বিস্ফোৰণ আৰু এছিয়াত ছাৰ্ছৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ অগ্ৰগতি এই সকলোবোৰেই লম্বকৰ পৰ্যটন কাৰ্যকলাপত নাটকীয়ভাৱে প্ৰভাৱ পেলায়। পৰ্যটন লম্বকলৈ ঘূৰি অহাত লেহেমীয়া হৈছিল, যিটো আংশিকভাৱে উচটনি দিছিল বিশ্বব্যাপী উত্তেজনাৰ বাবে বিশ্বজুৰি ভ্ৰমণ কৰিবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰা। ২০০৭–২০০৮ চনৰ পৰাহে, যেতিয়া বেছিভাগ উন্নত দেশেই নিজৰ ভ্ৰমণ সতৰ্কবাণী উঠাই লৈছিল, তেতিয়াহে পৰ্যটন ২০০০ চনৰ পূৰ্বৰ স্তৰলৈ উভতি আহিছে।

বৰ্তমান

২০১০ চনৰ আগৰ বছৰবোৰত পৰ্যটন উদ্যোগত পৰ্যটনৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ দ্ৰুত পুনৰুজ্জীৱন আৰু প্ৰসাৰ ঘটিছিল। দৰ্শনাৰ্থীৰ সংখ্যায় ২০০০ চনৰ পূৰ্বৰ স্তৰক বহুখিনি অতিক্ৰম কৰিছিল।

ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে লম্বক আৰু চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ চুম্বাৱা দুয়োখন দেশকে বালিৰ পিছত ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বিতীয় নম্বৰ পৰ্যটন স্থলী হিচাপে সক্ৰিয়ভাৱে প্ৰচাৰ কৰিছে। ২০০৯ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ তেতিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি চুচিলো বাম্বাং ইউধোয়োনো, সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰ্যালয় আৰু আঞ্চলিক গৱৰ্ণৰে লম্বকক পৰ্যটন স্থলী হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সমৰ্থনত ৰাজহুৱা বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে আৰু ২০১২ চনৰ ভিতৰত লম্বক আৰু চুম্বাৱাৰ সংযুক্ত গন্তব্যস্থানৰ বাবে বছৰি ১০ লাখ দৰ্শনাৰ্থীৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ ফলত দ্বীপটোৰ আন্তঃগাঁথনিৰ উন্নতি ঘটিছে য'ত পথ উন্নীতকৰণ আৰু দক্ষিণ দ্বীপসমূহত বহু পলমকৈ নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। বালি পৰ্যটন উন্নয়ন নিগমক দ্বীপটোৰ দক্ষিণ অংশত কুটাৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ (৫.০ মাইল) বালিচহীয়া বিলৰ মাজেৰে বিস্তৃত মণ্ডলিকা ৰিজ’ৰ্ট এলেকা উন্নয়নৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে।

লম্বকৰ বাবে পৰ্যটন আয়ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস। দ্বীপটোৰ আটাইতকৈ উন্নত পৰ্যটন অঞ্চলটো পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত আৰু ই চেংগিগি চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। এই চহৰখনৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলবোৰত আটাইতকৈ উন্নত পৰ্যটন সুবিধাসমূহ পোৱা যায়। পশ্চিম উপকূলীয় পৰ্যটন অঞ্চলটো মাতাৰাম আৰু আম্পেনানৰ পুৰণি বিমানবন্দৰৰপৰা উত্তৰ দিশলৈ উপকূলীয় পথটো অনুসৰণ কৰি এটা ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) জোৰা অঞ্চলত বিস্তৃত হৈ আছে। প্ৰধান পৰ্যটন এলেকাটো উত্তৰ-পশ্চিমৰ মাউণ্ট ৰিনজানিৰ পাদদেশত থকা টানজুঙলৈকে বিস্তৃত আৰু ইয়াত চাইৰ আৰু মেডানা উপদ্বীপৰ লগতে উপকূলৰ নিচেই ওচৰতে থকা অতি জনপ্ৰিয় গিলি দ্বীপপুঞ্জও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই তিনিটা সৰু দ্বীপলৈ সাধাৰণতে পেমানঙৰ ওচৰৰ বাংছাল, ইয়াৰ অলপ দক্ষিণত থকা তেলুক নাৰে, অথবা অধিক দক্ষিণৰ চেংগিগি আৰু মাংছিট সাগৰীয় পাৰৰপৰা নাওৰ জৰিয়তে যাতায়াত কৰা হয়। বহুতো হোটেল আৰু ৰিজৰ্টে কম খৰচীৰপৰা আৰম্ভ কৰি অতি বিলাসপূৰ্ণ আৱাসৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। শেহতীয়াকৈ বালিৰপৰা পোনে পোনে গিলি দ্বীপপুঞ্জলৈ সংযোগ স্থাপন কৰি দ্ৰুতবেগী নাও সেৱা আৰম্ভ কৰা হৈছে। যদিও ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছে, তথাপি গিলি দ্বীপপুঞ্জই আজিও একেলগে কম খৰচী পৰ্যটকসকলৰ বাবে জিৰণিৰ থলী আৰু এক উচ্চমানৰ ৰিজৰ্ট গন্তব্যস্থান হিচাপে পৰিচিত হৈ আছে।

অন্যান্য পৰ্যটনস্থলসমূহৰ ভিতৰত মাউণ্ট ৰিনজানি, গিলি বিদাৰা, গিলি লাৱাং, নৰ্মদা পাৰ্ক, ময়ূৰা পাৰ্ক আৰু কুটা (যি বালিৰ কুটাৰপৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক) উল্লেখযোগ্য। লম্বকৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত অৱস্থিত চেকটং ইয়াৰ অসংখ্য আৰু বৈচিত্ৰ্যময় স্কুবা ডাইভিং স্থানসমূহৰ বাবে জনপ্ৰিয়।

কুটা অঞ্চল ইয়াৰ প্ৰায় জনশূন্য আৰু বগা বালিৰ সাগৰীয় পাৰবোৰৰ বাবেও বিখ্যাত। প্ৰায়াত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ মুকলি হোৱাৰ পিছৰেপৰা এই সৰু চহৰখন দ্ৰুতগতিৰে বিকশিত হৈছে। নিখুঁত চাৰ্ফিং আৰু লম্বকৰ মন্থৰ তথা গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ সন্ধানত সমগ্ৰ বিশ্বৰপৰা ক্ৰমান্বয়ে অধিকসংখ্যক চাৰ্ফাৰ ইয়ালৈ আহিবলৈ ধৰিছে। দক্ষিণ লম্বকৰ চাৰ্ফিঙক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰা হয়। মাৰ্চ মাহৰ শেষৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ বা তাৰ পিছলৈকে, বিশাল মেৰুদেশীয় নিম্নচাপে ভাৰত মহাসাগৰেদি দক্ষিণৰ হাৰ্ড আইলেণ্ডৰ দৰে দূৰৈৰপৰা দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ আৰু উচ্চ তৰংগৰ ঢৌ কঢ়িয়াই আনে। এই সময়ছোৱা শুকান ঋতু আৰু ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দৰে নিয়মীয়াকৈ বলি থকা দক্ষিণ-পূব বাণিজ্য বায়ুৰ সৈতে মিলি যায়। লম্বক ইয়াৰ বৈচিত্ৰ্যময় চাৰ্ফিং পইণ্ট বা 'ব্ৰেক' সমূহৰ বাবে বিখ্যাত, যিবোৰৰ ভিতৰত দ্বীপটোৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত থকা বাঙ্কো বাঙ্কোৰ বিশ্ববিখ্যাত 'ডেজাৰ্ট পইণ্ট' অন্যতম।

টানজুঙৰ ওচৰৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলত, গিলি দ্বীপপুঞ্জৰ সমীপৱৰ্তী চাইৰ আৰু মেডানা উপদ্বীপক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো নতুন অভিজাত হোটেল আৰু ভিলাৰ প্ৰকল্প গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ লগতে মেডানা বে-ত এটা নতুন ব’টিং মেৰিনাও স্থাপন কৰা হৈছে। এই নতুন উন্নয়নসমূহে তাত ইতিমধ্যে থকা পাঁচতৰা ৰিজৰ্ট আৰু এটা বিশাল গল্ফ ক'ৰ্ছৰ পৰিপূৰক হিচাপে কাম কৰিছে।

হালাল পৰ্যটনক প্ৰসাৰিত কৰা

২০১৯ চনত পৰ্যটন মন্ত্ৰ্যালয়ে চলোৱা এক অধ্যয়নত ইণ্ডোনেছিয়াৰ মূল্যায়ন কৰা ১০খন শীৰ্ষ হালাল পৰ্যটনস্থলীৰ ভিতৰত লম্বকে ৭০ স্কোৰ লাভ কৰিছিল, যিটো আছিল আটাইতকৈ বেছি। ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ২০২৬ চনত সমগ্ৰ বিশ্বৰ প্ৰায় ২৩০ নিযুত মুছলমান ভ্ৰমণকাৰীৰ এটা অংশক আকৰ্ষণ কৰাৰ আশা কৰিছিল, যাৰ সম্ভাৱ্য ব্যয় ৩০০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰলৈকে হ’ব পাৰে।

ইছলামিক সহযোগিতা সংস্থাৰ মতে, হালাল (বা ইছলামিক) পৰ্যটনৰ উপাদানসমূহ হ’ল হালাল হোটেল (সুৰা, জুয়া আদি নিষিদ্ধ; প্ৰতিটো কোঠাতে কোৰান, প্ৰাৰ্থনা কৰা দলিচা আৰু মক্কাৰ দিশ নিৰ্দেশ কৰা কাঁড়ৰ চিন), হালাল পৰিবহণ (পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা; সুৰামুক্ত পানীয়; ইছলামৰ সৈতে সংগতি থকা প্ৰকাশন), হালাল খাদ্য কেন্দ্ৰ, হালাল (ইছলামিক বিষয়-বস্তুৰ) ভ্ৰমণ পেকেজ আৰু হালাল বিত্ত (হোটেল, ৰেষ্টুৰেণ্ট, ভ্ৰমণ সংস্থা আৰু বিমান সংস্থাৰ আৰ্থিক সম্পদসমূহ ইছলামিক নীতিৰ সৈতে খাপ খাব লাগিব)।

পৰিবহণ

লম্বক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ (বান্দাৰা ইণ্টাৰনেশ্যনেল লম্বক) দক্ষিণ মধ্য লম্বকৰ সৰু আঞ্চলিক চহৰ প্ৰায়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত অৱস্থিত। ই ২০১১ চনৰ ১ অক্টোবৰৰপৰা কাৰ্যক্ষম হৈছিল। ই আম্পেনানৰ ওচৰৰ চেলাপৰাং বিমানবন্দৰৰ স্থান লৈছিল। পশ্চিম নুছা টেংগাৰা (নুছা টেংগাৰা বাৰাট) প্ৰদেশৰ ভিতৰত এইটোৱেই একমাত্ৰ সক্ৰিয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ।

আম্পেনানৰ চেলাপৰাং বিমানবন্দৰটো ২০১১ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰ সন্ধিয়াৰপৰা বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। ই আগতে জাভা, বালি আৰু সুম্বাৱালৈ ঘৰুৱা সেৱা আৰু ছুৰাবায়া তথা জাকাৰ্টা হৈ ছিংগাপুৰ আৰু কুৱালালামপুৰলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সেৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল। এইটো দ্বীপটোৰ মূল বিমানবন্দৰ আছিল আৰু ই মাতাৰামৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত জালান আদি সুচিপ্টোত অৱস্থিত। টাৰ্মিনেল আৰু বিমানবন্দৰৰ মৌলিক আন্তঃগাঁথনিসমূহ অটুট আছে যদিও এয়া সকলো অসামৰিক বিমান যাতায়াতৰ বাবে বন্ধ।

দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লেম্বাৰ হাৰ্বাৰ বন্দৰত জাহাজ চলোৱাৰ সুবিধা আৰু পথ পৰিবহণৰ বাহন তথা যাত্ৰী সেৱাৰ বাবে ফেৰীৰ ব্যৱস্থা আছে। ২০১৩ চনত ইয়াৰ মুঠ ওজন ৪.৩ নিযুত গ্ৰছ টনেজ আছিল, যি ২০১২ চনৰ তথ্যতকৈ ৭২ শতাংশ অধিক— ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল লম্বক আৰু পশ্চিম নুছা টেংগাৰাৰ অৰ্থনীতিয়ে উল্লেখনীয়ভাৱে উন্নতি কৰিছে।

পূব উপকূলত থকা লাবুহান লম্বক ফেৰী বন্দৰে সুম্বাৱাৰ পোটো টানো (Poto Tano) লৈ পথ পৰিবহণৰ বাহন আৰু যাত্ৰী সেৱাৰ বাবে ফেৰীৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে।

বালি আৰু লম্বকৰ মাজত পৰিবহণ

ঙুৰাহ ৰায় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ (IATA: DPS) পৰা লম্বক "জৈনুদ্দিন আব্দুল মজিদ" আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰলৈ (IATA: LOP) বিমান যাত্ৰাত প্ৰায় ৪০ মিনিট সময় লাগে। লম্বক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ দক্ষিণ-পশ্চিম লম্বকত অৱস্থিত, ইয়াৰপৰা পশ্চিম লম্বকৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী চেংগিগিলৈ গাড়ীৰে ১.৫ ঘণ্টাৰ বাট, গিলি দ্বীপপুঞ্জলৈ পাৰ হোৱাৰ পূৰ্বে তেলুক নাৰাৰ জেটিলৈ ২ ঘণ্টাৰ বাট আৰু দক্ষিণ লম্বকৰ কুটালৈ প্ৰায় ৩০ মিনিটৰ বাট।

চৰকাৰী ফেৰীসমূহ প্ৰতি ঘণ্টাত পাদং বাই (দক্ষিণ-পূব বালি) আৰু লেম্বাৰ (দক্ষিণ-পশ্চিম লম্বক) পৰা যাত্ৰা কৰে আৰু যিকোনো দিশৰপৰা পাৰ হওঁতে নিম্নতম ৪-৫ ঘণ্টা সময় লয়।

বালিৰ বিভিন্ন স্থানৰপৰা দ্ৰুতবেগী নাও (Fast boat) সেৱা উপলব্ধ আৰু এইসমূহে প্ৰধানকৈ গিলি দ্বীপপুঞ্জলৈ সেৱা আগবঢ়ায়, যাৰ জৰিয়তে বহুতো যাত্ৰী লম্বকৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ দিশেও আগবাঢ়ে। লম্বকত উপস্থিত হোৱাৰ স্থানসমূহ অপাৰেটৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি তেলুক নাৰে/তেলুক কোডেক, বাংছাল বন্দৰ অথবা চেংগিগি চহৰত হ’ব পাৰে, যিবোৰ সকলো উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত। এই সেৱাসমূহৰ পৰিচালনাৰ মানদণ্ড ভিন্ন ভিন্ন হোৱা দেখা যায়।

উৎসৱ-পাৰ্বণ

নিয়ালে মহোৎসৱ বা বাউ নিয়ালে (যাৰ অৰ্থ হ’ল "সাগৰীয় কৃমি ধৰা") নামৰ এটা পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান ফেব্ৰুৱাৰী আৰু মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত অনুষ্ঠিত হয়। এই অনুষ্ঠানটোত 'পালোলা ভিৰিডিচ'ৰ (Palola viridis) বংশবৃদ্ধি কৰা অংশবোৰ ধৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়, যিবোৰক নিয়ালে বা ৱাৱো বুলি জনা যায়। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, নিয়ালেবোৰক ধুনীয়া ৰাজকুমাৰী মণ্ডালিকাৰ পুনৰ্জন্ম বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। মণ্ডালিকাৰ দেউতাকে তেওঁক বিবাহ কৰিব বিচৰা প্ৰাৰ্থীসকলৰ মাজত এজন বিজয়ী বাছনি কৰিবলৈ ইজনে সিজনৰ লগত যুঁজ দিয়াৰ এখন প্ৰতিযোগিতা আয়োজন কৰাৰ পাছত, ৰাজকুমাৰীয়ে ছেগাৰ (Seger) সাগৰীয় পাৰৰপৰা পানীত জঁপিয়াই আত্মজাহ দিছিল।

লগতে চাওক

ইণ্ডোনেছিয়া পৰ্টেল

টোকা

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:দ্বীপ
শ্ৰেণী:এছিয়া
শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া