গুৱাহাটী

গুৱাহাটী (; পূৰ্বতে গৌহাটী) হৈছে ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ এখন মহানগৰ। ইয়াক প্ৰাচীন কালত "প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ" নামেৰে জনা গৈছিল। ই উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বৃহত্তম মেট্ৰ'প'লিটান এলেকা আৰু কলকাতা, পাটনাৰ পিছত পূব ভাৰতৰ তৃতীয় বৃহৎ নগৰ। ইয়াক উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ 'প্ৰৱেশদ্বাৰ' বুলিও কোৱা হয়। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ৯,৬২,৩৩৪ জন। যোৱা দশককেইটাত গুৱাহাটীৰ যথেষ্ট ভৌগোলিক আৰু জনসংখ্যাৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে। প্ৰাচীন প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ আছিল কামৰূপ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী। বৰ্তমানেও ইয়াত বহুতো পুৰণি মঠ-মন্দিৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। কামাখ্যা দেৱালয়, উমানন্দ মন্দিৰ, নৱগ্ৰহ মন্দিৰ, শুক্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ, বশিষ্ঠাশ্ৰম, দৌল গোবিন্দ মন্দিৰ, উগ্ৰতাৰা দেৱালয় আদি এইবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম।

গুৱাহাটী মহানগৰৰ উত্তৰে আছে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, দক্ষিণে মেঘালয়ৰ পাহাৰ, পশ্চিমে লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু পূবত নাৰেঙ্গী অৱস্থিত। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰেও উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰূপত ইয়াৰ লাহে লাহে পৰিবৰ্ধন হৈছে। গুৱাহাটী পৌৰ নিগমৰ অধীনত থকা অঞ্চল হৈছে ২১৬ বৰ্গ কিঃমিঃ আৰু গুৱাহাটী মহানগৰ উন্নয়ন প্ৰাধিকৰণৰ অধীনত ৩৪০ বৰ্গ কিঃমিঃ এলেকা আছে।

গুৱাহাটী উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এক প্ৰধান বাণিজ্যিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ। ইয়াত ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটীৰ দৰে বিশ্বস্তৰৰ শিক্ষানুষ্ঠানৰ লগতে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু কটন মহাবিদ্যালয়ৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষানুষ্ঠান অৱস্থিত। গুৱাহাটী উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক, ৰাজনৈতিক, প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰো এক অন্যতম কেন্দ্ৰ। উত্তৰ পূব ভাৰতৰ অন্য স্থানসমূহলৈ যাবৰ বাবে গুৱাহাটী এক প্ৰধান বিকল্প। গুৱাহাটী আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ অঞ্চলসমূহ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰে ভৰপূৰ। গুৱাহাটীৰ চৌপাশৰ অৰণ্যত যথেষ্ট সংখ্যক হাতী, বাঘ, বান্দৰ আদি জীৱ-জন্তুৰ উপৰিও বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই-চিৰিকতি পোৱা যায়।

নামৰ উৎপত্তি

গুৱাহাটী নামটো অসমীয়া ভাষাৰ দুটা শব্দ 'গুৱা' (অৰ্থ-তামোল) আৰু 'হাট' (হাটৰ অৰ্থ-বজাৰ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ব্ৰিটিছ উপনিবেশৰ কালত এই নামটো "গৌহাটী" বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ১৯৮০ৰ দশকৰ শেষৰফালে ই বৰ্তমানৰ ৰূপ পায়। আন এক তথ্য অনুসৰি, এই নগৰৰ কেউফালে পাহাৰে আগুৰি থকাৰ কাৰণে ইয়াক গুহা যেন দেখি। এই গুহা নামৰ পৰাই গুৱাহাটী হৈছে বুলি অনুমান কৰা হয়।

ইতিহাস

গুৱাহাটীৰ কিংবদন্তী আৰু ইতিহাস কেইবাহাজাৰ বছৰৰ পুৰণি। নগৰখনৰ উৎপত্তিৰ কথা জনা নাযায় যদিও মহাকাব্য, পুৰাণ আৰু আন পৰম্পৰাগত ইতিহাসত উল্লেখ কৰা কাহিনীসমূহৰ পৰা ইয়াক এছিয়াৰ এখন অন্যতম পুৰণি নগৰ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।

ইতিহাসৰ মতে গুৱাহাটী কেইবাখনো প্ৰাচীন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। মহাভাৰতৰ মতে ই নৰকাসুৰ আৰু ভগদত্তৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। নীলাচল পাহাৰত অৱস্থিত শক্তিপীঠ কামাখ্যা মন্দিৰ, চিত্ৰাচল পাহাৰত অৱস্থিত প্ৰাচীন জ্যোতিষচৰ্চাৰ মন্দিৰ নৱগ্ৰহ, বশিষ্ঠৰ পুৰাতাত্বিক সম্পদ আৰু আন আন ঠায়ে নগৰখনৰ কিংবদন্তীমূলক ইতিহাসৰ কথাকে সমৰ্থন কৰিছে।

]]ৰ দৃশ্য।

আমবাৰীৰ খননকাৰ্যত ষষ্ঠ খ্ৰীষ্টাব্দত নগৰখনৰ অৱস্থিতিৰ কথা জানিব পৰা গৈছে। বেলেগ বেলেগ সময়ত নগৰখনক 'প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ' (পূবৰ পোহৰ) আৰু দুৰ্জয় বুলি জনা গৈছিল আৰু ই কামৰূপ ৰাজ্যৰ বৰ্মণ আৰু পাল ৰাজবংশৰ ৰাজধানী আছিল। হিউৱেন চাঙৰ লিখনিৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে বৰ্মন বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা ভাস্কৰবৰ্মণৰ (৭ম খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালত নগৰখনৰ বিস্তৃতি আছিল ১৯ কিঃমিঃ, লগতে সম্ভৱতঃ ই ৰজাৰ ৩০,০০০ যুঁজাৰু নাওসমৃদ্ধ জলবাহিনীৰ প্ৰধান ঘাটি আছিল। পাল বংশৰ শাসনকালত ই ১০ম-১১শ শতিকালৈকে অসমৰ ৰাজধানী আছিল। আমবাৰীৰ খননকাৰ্য তথা কটন মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰেক্ষাগৃহ সাজোতে কৰা খননত উদ্ধাৰ হোৱা ইটাৰ দেৱাল আৰু ঘৰবোৰৰ পৰা ইয়াক ৯ম-১১শ শতিকা সময়ছোৱাৰ এখন অৰ্থনৈতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ বৃহৎ নগৰ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।

১২শ-১৫শ শতিকাৰ মাজত মধ্যযুগৰ সময়ছোৱাত কমতা ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত নগৰখনে পূৰ্বৰ গৰিমা হেৰুৱায় আৰু প্ৰধানতঃ পশ্চিমৰ কোচ হাজো আৰু পূবৰ আহোম ৰাজ্যৰ কূটনৈতিক থলী হৈ পৰে। মোগলৰ হাতত কোচ ৰাজ্যৰ পশ্চিমভাগ (কোচ বিহাৰ)ৰ পতন হোৱাৰ পিছত পূবৰ ভাগটো (কোচ হাজো) আহোমৰ অধীন হৈ পৰে। আহোম আৰু মোগলৰ মাজৰ সীমা কৰতোৱা নদী (এতিয়াৰ উত্তৰ বঙ্গত) বা মানস নদী নিৰ্ধাৰণ হ'লেও গুৱাহাটী এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘাটি হৈ থাকিল।

নগৰখন আহোম ৰজাই পাতি দিয়া নামনি অসমৰ সেনা প্ৰধান বৰফুকনৰ ঘাটি আছিল। বৰ্তমানৰ ফাঁচী বজাৰৰ ঠাইত বৰফুকনত বাসগৃহ আছিল আৰু তেওঁৰ পাৰিষদ-গৃহ আছিল (দোপদাৰ) বৰ্তমান ভৰলুৰ ২৭৪ মিটাৰ পশ্চিমে। বৰফুকনৰ ব্যক্তিগত সচিব মজিন্দাৰ বৰুৱাৰ বাসগৃহ আছিল বৰ্তমানৰ উপায়ুক্তৰ বাসভৱনৰ ঠাইত।

মোগলে অসম জয় কৰিবলৈ ১৭বাৰ প্ৰচেষ্টা চলাইছিল যদিও প্ৰতিবাৰেই পৰাজিত হৈছিল। গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ শৰাইঘাটত হোৱা ১৬৭১ চনৰ যুদ্ধত লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম সেনাই মোগলক পৰাস্ত কৰিছিল। গুৱাহাটীৰ সমীপৱৰ্তী অঞ্চলত থকা "মোমাই-কটা গড়" (লাচিতে কামত গাফিলতি কৰা বাবে মোমায়েকৰ শিৰশ্ছেদ কৰা কাহিনীৰ পৰা হোৱা নাম) আহোমসকলৰ কঠোৰ শ্ৰম আৰু যুঁজাৰু মনোভাৱৰ পৰিচায়ক।

গুৱাহাটীত বহুতো বুৰঞ্জীমূলক স্থান আছে। চাৰিচুকীয়া দীঘলী পুখুৰীৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ লগত সংযোগ আছিল আৰু সম্ভৱতঃ ইয়াক মধ্যযুগত আহোমৰ দ্বাৰা নাৱৰ বন্দৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তদুপৰি বহুতো পুখুৰী, মন্দিৰ, গড় আদি দেখিবলৈ পোৱা যায়। সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পুৰাতাত্বিক স্থান হৈছে দীঘলী পুখুৰীৰ ওচৰৰ আমবাৰী।

জলবায়ু

নগৰৰ ৰূপ

কেন্দ্ৰৰ পৰা দক্ষিণ, পূব আৰু পশ্চিম দিশলৈ মহানগৰখনৰ বিস্তৃতি ঘটিছে। যোৱা কেইদশকমানত দক্ষিণ গুৱাহাটীৰ গণেশগুৰি, বেলতলা, পাঞ্জাবাৰী, জটীয়া, কাহিলীপাৰা আদি ঠায়ে ৰাজধানী দিশপুৰক আৱৰি এটা উপ-কেন্দ্ৰ গঢ়ি তুলিছে।

মুখ্য অঞ্চল পুৰণি নগৰখনৰ লগতে পাণ বজাৰ, পল্টন বজাৰ, ফাঁচী বজাৰ আৰু উজান বজাৰেৰে গঠিত। পল্টন বজাৰ যাতায়ত আৰু হোটেলৰ কেন্দ্ৰ, পাণ বজাৰত বিভিন্ন শৈক্ষিক আৰু প্ৰশাসনিক ভৱন আছে, ফাঁচী বজাৰ হৈছে পাইকাৰী আৰু খুচুৰা বস্তু বিক্ৰীৰ কেন্দ্ৰ আৰু উজান বজাৰ হৈছে মূলতঃ আবাসিক আৰু প্ৰশাসনিক অঞ্চল। এইবোৰৰ লগতে পিছলৈ লাচিত নগৰ, চান্দমাৰী, উলুবাৰী, জু ৰোড আদি অঞ্চল সংযোজিত হয়।

নগৰ সংযোগী পথসমূহৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈছে দক্ষিণৰফালে জি.এছ. ৰোড (নগৰৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিঃমিঃ)। অৰ্থনৈতিক দিশৰপৰা গুৰুত্বৰ উপৰিও ইয়াৰ আশে-পাশে বহুতো কাৰ্যালয়, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু আৰু বসতিস্থল আছে। জি এছ ৰোড এক ৰুচিপুৰ্ণ অভিজাত এলেকা। ইয়াত চাৰিতাৰকাযুক্ত ৰেষ্টোৰেণ্ট, মল, ব্ৰেণ্ডেড ষ্টোৰ, নাইট ক্লাব, বাৰ-ডিস্কো, বুটিক-হোটেলৰে ভৰপূৰ। এই অঞ্চলটো নৈশ জীৱন উদযাপনৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ। অসমৰ ৰাজধানী দিশপুৰো ইয়াতে অৱস্থিত। নগৰখনৰ দক্ষিণ অংশত ইয়াৰ ওচৰতে গণেশগুৰিৰ ৰূপত যোৱা কেইদশকমান ধৰি এটা উপ-কেন্দ্ৰ গঢ়ি উঠিছে।

পশ্চিম অংশত অৱস্থিত ক'ৰিডৰত (নগৰৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০ কিঃমিঃ) গুৱাহাটীৰ পৰা দেশৰ আন আন অঞ্চল সংযোগী ৰেলপথসমূহ অৱস্থিত। এই ক'ৰিড'ৰে ঐতিহাসিক আৰু আবাসিক দিশৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল যেনে নীলাচল পাহাৰ, পাণ্ডু, মালিগাঁও (উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ মুখ্য কাৰ্যালয়)ক সংযোগ কৰি দুটা ভাগ হৈছে। এটা পথ উত্তৰ গুৱাহাটীক আৰু আনটোৱে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় (জালুকবাৰী) হৈ লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰক সংযোগ কৰিছে।

পূবফালে থকা তৃতীয়টো প্ৰধান ক'ৰিড'ৰে (নগৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰায় ১৫ কিঃমিঃ) নুনমাটি আৰু নাৰেঙ্গীক সংযোগ কৰিছে।

৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে নগৰখনৰ দক্ষিণ অংশক আৱৰি ইয়াক পশ্চিম অংশৰ লগত সংযোগ কৰিছে।

পৰিচালনা

গুৱাহাটী পৌৰনিগম নামৰ সংস্থা নগৰখন পৰিচালনা, বিকাশ আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্বত আছে। পৌৰনিগমে নগৰখনক ৬০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰিছে। গুৱাহাটী মহানগৰ উন্নয়ন প্ৰাধিকৰণ (GMDA) নামৰ ৰাজ্যিক সংস্থা বৃহত্তৰ গুৱাহাটী মহানগৰ অঞ্চলৰ পৰিকল্পনা আৰু বিকাশৰ দায়িত্বত আছে। গুৱাহাটীৰ সামগ্ৰিক বিকাশা বাবে শেহতীয়াকৈ ৰাজ্য চৰকাৰে 'গুৱাহাটী উন্নয়ন বিভাগ' স্থাপন কৰিছে।

গুৱাহাটী চাৰিটা বিধান সভা সমষ্টিৰে গঠিত: জালুকবাৰী, দিশপুৰ, পূব গুৱাহাটী আৰু পশ্চিম গুৱাহাটী। এই গোটেইকেইটা গুৱাহাটী (লোকসভা সমষ্টি)ৰ অন্তৰ্গত।

জনগাঁথনি

গুৱাহাটীৰ ভাৰতৰ ভিতৰতে দ্ৰুত গতিত বৰ্ধিত এখন নগৰ। নগৰখনৰ জনসংখ্যা ১৯৭১ চনত ২ লাখৰ পৰা বাঢ়ি ১৯৯১ চনৰ ৫ লাখৰ বেছি হয় আৰু ২০০১ চনত এই সংখ্যা হয়গৈ ৮,০৮,০২১ জন। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গুৱাহাটী মহনগৰৰ জনসংখ্যা ৯,৬৩,৪২৯ জন। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ক্ৰমে ৫,০২,২২৫জন আৰু ৪,৬১,১৭৪ গৰাকী। জনসংখ্যাৰ ৯% ০-৬ বছৰীয়া শিশু। গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৩১.১১%। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ অনুপাত ১০০০:৯১৮। ই গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰায় ২০ কিঃমিঃ দূৰৈত অৱস্থিত।দেশৰ সকলোবোৰ ঘৰুৱা বিমান যেনে- ভিষ্টাৰা, স্পাইচ জেট, ইণ্ডিগ', গ' এয়াৰ, এয়াৰ এছিয়া, এয়াৰ ইণ্ডিয়া আদি গুৱাহাটীৰ বিমান বন্দৰৰ পৰা দৈনিক দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈ চলাচল কৰে। দেশৰ প্ৰায় আটাইকেইটা বিমান বন্দৰৰ সৈতে গুৱাহাটী সংযোগিত। নিয়মীয়া উৰণৰ লগতে টেক্সী সেৱাও উপলব্ধ।

ৰেল পৰিবহণ

উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱেৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীৰ মালিগাঁৱত অৱস্থিত। গুৱাহাটীৰ দুটা প্ৰধান ৰেল ষ্টেচন গুৱাহাটী ৰেল ষ্টেচন আৰু কামাখ্যা ৰেল ষ্টেচনে গুৱাহাটী তথা অসমক বহি:ৰাজ্যৰ লগত ৰেলসেৱা আগবঢ়াই আহিছে। গুৱাহাটী ৰেল ষ্টেচন উত্তৰ-পূবৰ বৃহত্তম ৰেলৱে ষ্টেচন। ই পল্টনবজাৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই দুই ষ্টেচন গুৱাহাটী-বাৰাউনী লাইনত অৱস্থিত আৰু উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱেৰ লামডিং ৰেলৱে ডিভিজনৰ গুৱাহাটী-লামডিং শাখাৰ অন্তৰ্গত। এই দুই ষ্টেচনৰ উপৰিও নুনমাটিস্থিত নিউ গুৱাহাটী ৰেলৱে ষ্টেচন মালবাহী ৰেলৰ বাবে ব্যৱহৃত।

পথ পৰিবহণ

৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথে গুৱাহাটী তথা অসমক বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু পশ্চিম বংগৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। আনহাতে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথ গোৱালপাৰাৰ পঞ্চৰত্নৰ পৰা আৰম্ভ হৈ গুৱাহাটীৰ মাজেদি গৈ উজনি অসমক সংযোগ কৰিছে। গড়চুক স্থিত আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ বাছ সেৱা আছে। গুৱাহাটীৰ চিটী বাছ সেৱা অতি সুবিধাজনক। ব্যক্তিগত আৰু অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ চিটী বাছৰ উপৰিও ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগমৰ শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰিত বৈদ্যুতিক চিটী বাছো উপলব্ধ।

গণ মাধ্যম

গুৱাহাটীৰ পৰা একাধিক সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰোপৰি ইয়াত কেইবাটাও ইলেকট্ৰনিক সংবাদ মাধ্যম তথা দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ আৰু ৰেডিঅ' ষ্টেশ্যন আছে। গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰকাশিত জনপ্ৰিয় দৈনিক অসমীয়া বাতৰিকাকতসমূহ হ'ল - অসমীয়া প্ৰতিদিন, দৈনিক অসম, আমাৰ অসম, দৈনিক অগ্ৰদূত, দৈনিক জনমভূমি, অসমীয়া খবৰ, নিয়মীয়া বাৰ্তা, গণ অধিকাৰ আৰু দৈনন্দিন বাৰ্তা। জনপ্ৰিয় ইংৰাজী দৈনিক বাতৰিকাকতসমূহ হ'ল - দ্যা আছাম ট্ৰিবিউন, দ্যা ছেণ্টিনেল, দ্যা টেলিগ্ৰাফ, দ্যা টাইমছ্ অব ইণ্ডিয়া ইত্যাদি।

উল্লেখযোগ্য পৰ্যটন স্থান

অসম ৰাজ্যিক চিৰিয়াখানা আৰু উদ্ভিদ উদ্যান
ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ
অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়
শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ
গুৱাহাটী তাৰকাগৃহ
দীঘলীপুখুৰী
নৰ্থব্ৰুক গেট
দীপৰ বিল

টোকা

তথ্য সংগ্ৰহ

Cities of ancient India By Baij Nath Puri
Early history of Kāmarupa By Kanak Lal Barua

বাহ্যিক সংযোগ

Online Information Portal | Yellowpages | Job Search | Classifieds
Guwahati Municipal Corporation
The District of Kamrup
The Government of Assam
Guwahati.com, The City's website
Guwahati Today.Com, A Guwahati city social netwok
A guwahati city portal
A Guwahati Web Hosting Company
Guwahati News Headlines
A Guwahati 4 Star Hotel Rajmahal

*
শ্ৰেণী:অসমৰ নগৰ-মহানগৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজধানী নগৰ