anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
रिचर्ड्स, थिओडोर विल्यम

रिचर्ड्स, थिओडोर विल्यम : (जल्म 31 जानेवारी 1868, जर्मनटाऊन, पेनसिल्वेनिया मरण 2 एप्रिल 1928, केंब्रिज)
अमेरिकन भौतिकीय रसायनाशास्त्रज्ञज्. ताका 1914 च्या रसायानशास्त्राचो नोबॅल पुरस्कार मेळ्ळो. अणुभार, ऊष्मा रसायनशास्त्र, विद्युत् रसायनशास्त्र ह्या विशयांवयलें ताचें संशोधन म्हत्वाचें आसा.
ताचें सुरवेचें शिक्षण घराच जालें. उपरांत हॅव्हरफर्ड महाविद्यालयांतल्यान ताणें 1885 वर्सा बी. एससी. पदवी घेतली आनी त्याच वर्सा पारसन्स कूंक हाच्या हाताखाल काम करपाखातीर तो हार्व्डर्ड विद्यापिठांत गेलो. थंय ताणें 1886 वर्सा पदवी घेतली. कूक हाणें हायड्रोजन आनी ऑक्सिजन हांचे अणुभार नक्की करपाचें काम ताचेकडेन सोंपयलें. ऑक्सिजनाचो अणुभार ह्या विशयाचेर रिचर्ड्सान निबंद बरोवन 1888 वर्सा पीएच्. डी. पदवी घेतली. उपरांत रोखडेंच ताणें बाष्पीय घनतेच्या अभ्यासाक सुरवात केली. ताका एका वर्साची हार्व्हर्ड प्रवासी शिस्यवृत्ती मेळ्ळा. त्या काळांत जर्मनींत संशोधनाचो अणभव घेवन तो हार्व्हर्ड परतलो आनी 1901 वर्सा तो अध्यापक जालो. 1913 वर्सा तो वृलकट गिब्ज मेमोरियल ह्या जागतिक नामनेचे प्रयोगशाळेचो मुखेल जालो.
मुलद्रव्यांचे अणुभार निश्र्चीत करप हें ताचें मुखेल संशोधन कार्य आशिल्लें. तेखातीर लागपी उपकरणां ताणें तयार केलीं. नेफेलोमीटर हें उपकरण ताणें तयार केल्ल्यान अचूक वजनां घेवंक मेळपाक लागलीं. ताणें ऑक्सिजन, तांबें, लोखण, कोबाल्ट, जस्त, बेरियम, स्ट्राँशियम अशा सुमार पन्नास मूलद्रव्यांचे अणुभार निश्र्चीत केले. ह्या अचूक अणुभारांक हार्व्हर्ड व्हॅल्यू हें नांव मेळ्ळें. ह्याच संदर्भांत ताचें दुसरें म्हत्वाचें काम म्हळ्यार किरणोत्सर्गी मूलद्रव्यांचे अणभार काडप. 1914 वर्सा ताणें सिध्द केलें, किरणोत्सर्गी खानिजांसावन मेळपी शिंशांचो अणुभार 207.2 इतलो आसा म्हळ्यार एकाच मूलद्रव्याचे अणुभार वेगवेगळे आसूं येतात अशें सिद्द केलें. तातुंतल्यानूच समस्थानिकाँचे कल्पनेक मूर्त स्वरुप प्राप्त जालें. ह्या संशोधना भायर ताणें ऊष्मारसायनशास्त्र, विद्यूत रसायनशास्त्र अशा भौतिकी गुणाधर्मांचेर रसायनशास्त्राचे नदरेन संशोधन केलें. रासायनीक मूलद्रव्याच्या अणुभारांचें अचूक निश्र्चितीकरण केल्लेखातीर ताका 1914 वर्सा रसायनाशास्त्राचो नोबॅल पुरस्कार मेळ्ळो. ताका युरोप आनी अमेरिकेंतल्या मुखेल विद्यापिठांनी सन्माननीय पदव्यो दिल्यो. 1910 वर्सा डेव्ही, 1911 वर्सा फॅराडे, 1912 वर्सा विलर्ड गिब्ज आनी 1914 वंर्सा फ्रँक्लिन अशीं विंगड विंगड पदकां ताका मेळ्ळीं. -कों. वि. सं. मं.
Aga Tarya - Dekhni

Aga Tarya.
Oh Boatman
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2, p. 9
Lyrics and Music:
Date:
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Aga tarya, tarya mama[1],
Oh boatman, Uncle boatman,
Mhaka voron pavoi Xirodde,
Peddle me to Shiroda by boat,
Oi! Xirodde.
Yes! Shiroda.
Agê nari, choi kedi rat(i) zali,
Hey damsel, look it is late night,
Agê nari, poltoddi vochona voddi.
Hey damsel, the boat does not go across.
Polleiat.
Dekhnni
शंकर भट्ट (धर्मशास्त्रकार)

शंकर भट्ट- (2): (इ.स..चो 17 वो शेंकडो).
एक धर्मशास्त्रकार आनी मीमांसक. ताच्या बापायचें नांव नीलकंठ. बापायच्या संस्कारमयूरव नांवाच्या ग्रंथसंकलनांत शंकरान खूब आदार केलो आनी आपणेय ग्रंथ रचले. ताणें रचिल्ल्या ग्रंथाचीं नांवा अशी- कुंडभास्कर, व्रतार्क, कुंडार्क, कर्मविपार्क, सदाचार संग्रह आनी एकादशीनिर्णय. कुंडभास्कर ही ताच्या बापायच्या कुंडोद्योतावयली टिका. ह्या ग्रंथाक कुंडोद्योतद्रशन म्हणूय वळखतात. हाची भट्टभास्कर नांवाची जैमिनीसुत्रावयली टीका उजवाडावंक ना. व्रतकौमुदी नांवाचो एक ग्रंथ शंकरभट्टाच्या नांवाचेर मेळटा. पूण तो कोण शक्कर भट्ट ते क
श्रीनिवास खळे

श्रीनिवास खळे
जल्म.
श्रीनिवास विनायक खळे हांचो जल्म 30 एप्रील 1926 दिसा बडोदा गुजरात जालो. श्रीनिवास खळे हे संगीतकार आशिल्ले. 
शिक्षण.
9 सयाजीराव गायकवाड संगीत महाविघालयांतल्या मधुसूदन जोशी हांचे कडल्यान तांणी संगिताचें मुळावें शिक्षण घेतलें.फुडें अता हुसेन खां, निसार हुसेन खां आनी फय्याज हुसेन खां हांचे खां कडल्यान तांचें फुडलें शिक्षण जालें. बडोदा आकाशवाणी केंद्राचेर कांय वर्सा नोकरी केले उपरांत खळे मुबंय आयले.
ताचो वावर.
पूण सुरवातीक तांकां खंयच काम मेळ्ळें ना. दता कोरगांवकर हांचे लागीं साहाय्यक संगीतकार म्हूण तांणी कांय काळ काम केलें. पूण येश मेळूंक ना. एक वेळ असो आयलो, बाज्याची पेटी विकची आनी दुसरो किदें तरी धंदो करवो पूण संगीत नाका. अशा वायट आनी कठीण वेळार तांचे बायलेन तांकां धीर दिलो.तांची संगिता विशीं आशिल्ली उर्मी तिगोवन दवरली.खुब्ब हाल काडले उपरांत 1952 वर्सा गदिमा हांणी बरयिल्ल्या दोन गितांक चाल लावपाची संद तांकां चलून आयली. ही दोन गितां आशिल्ली, गोरी गोरी पान आनी एका तळ्यांत होती बदके पिले सुरेख. ही दोन गितां इतलीं फामाद जाली, श्रीनिवास खळे हें नांव सगळे कडेन जालें. मागीर जो इतिहास ह्या मनशान रचलो, रसिकां खातीर संगीत दिलें, आयज दरेक आयकुपी खळे हांचें गीत आयकले बगर रावना 02 सप्टेंबर 2011 ह्या दिसा तांकां मुंबय मरण आयलें.
भगवती चरण वर्मा

भगवती चरण वर्मा वो भगवतीचरण
जल्म.
जल्म 30 अगस्त 1903 ऊन्नाव जिल्ल्यांत ऊत्तर प्रदेश, शफीपूर ह्या ल्हानशा खेड्यांत जालो. कार्यक्षेत्रः रचनाकार, साहित्यकार आधुनीक हिंदी कांदबरीकार, कथाकार आनी कवी
शिक्षण.
शिक्षक जगमोहन विकसित हांचे प्ररणेन भगवती चरण हांणी मैथिलीशरणांचे भारतभारती ह्या काव्याचो अभ्यास केलो. त्या प्रभावांतल्यान सातवे यत्ते पसुनूच ते स्वता कविताय रचपाक लागले. बिए (1926), एलएलबी (1928) उपरांत 1935 मेरेन तांणी वकिला केली
वावर.
कांय काळ भगवती चरण वरर्मा भदरी संस्थानाधिपतींच्या दरबारांत आसले. फुडें तांणी कलकत्त्यांत विचार साप्ताहिकाचे संपादक म्हणून (1940-42) तशेंच मुंबय चित्रपटसृष्टींत पटकथाकार म्हणून (1942-47) काम केलें. 1948 ते 1957 मेरेन ते लखनौ हांगसरल्या नवजीवन दैनिकाचे संपादक आसले. 1950 सावन ताची आकाशवाणीच्या दिल्ली केंद्राचेर हिंदी सल्लागार म्हूण नियुत्त्की जाली. उत्तर प्रदेशांतल्या भारती ह्या साहित्यीक संस्थेचे संयोजक म्हणू तांणी काम केलें .वर्माचे साहित्यसेवेचो प्रारंभ कवितांनी जालो
उजवाडणी.
 मधुकण हो तांचो पयलो काव्यसंग्रह1931 वर्सा उजवाडपाक आयलो. ताचे उपरांत प्रम-सगीत 1937 आनी मानव 1940 हे ताचे कविता संग्रह उजवाडले.
पुरस्कार.
भूले बिसरे चित्र साहित्य अकादमी पूरस्कार फावो जालो, पद्मभूषण ताच्या उपरांत राज्य भासाचो मानद तानी मिळयलो. सहित्य आनी शिक्षाचा क्षेत्रान भारत सरकार 1918 वर्सा पद्मभूषण पुरस्कार फावो जालो
पुस्तक.
ताचे प्रकाशित पुस्तके उपन्यास पतन 1928, चित्रलेखा 1934, तीन वर्ष, टेढे मेढे रास्ते 1946, अपने खिलौने 1957. भूले बिसरे चित्र 1959, वह फिर नही आई, सामथर्य 1962, थके पाव रेखा, सीधी सच्ची बाते, युवराज चुण्डा, धूप्पल, चाणक्य. ताचे कहानी संग्रह मोर्चाबदीं,नाटक वसीहत, रूपया तुम्हे खा गया.हाचाखातीर भारतान प्रगती हळूहळु जावपाक लागली.इग्रजी आनी पाश्चचे शिक्षा साधनेन बदल घडपाक लागलो. ताचाउपरांत देवाक आऩी मनशाक समान महत्व दिवपाक लागले.
मरण.
भगवती चरण वर्मा हे 5 अक्टूबर 1981 ह्या वर्सा ‘हरी’ क प्रीय जालो.
Lab Doni - Dulpod

Lab Doni.
"One two"
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchi Gitam. Mandde anim Dulpodam. Nr. 1
Musical form: ?
Literary form: ?
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 27.05.2005
Lab, doni, char, panch, sou, pondra sola (bis)
One, two, four, five, six, fifteen sixteen (bis)
Polleiat.
Dulpod Goenche
यती

यतीः.
बौध्द संन्यांशांचो एक पंथ. ‘यतते चेष्टते मोक्षार्थमिति′= मोक्षाखातीर यत्न करता तो यती अशी ताची व्याख्या. जे लोक तांबडे कपडे वापरतात,भीक मागून पोट भरतात,घरदार करिनासतना सतत भोंवत रावपी आनी वैराग्यशील अशे आसताले तांकां वेदकाळांत यती म्हण्टाले. यती हें उतर मुनींचे जोडयेन वापरतात.
ऋग्वेदांत जायतेकडेन यतींचो उल्लेख आसा.तशेंच इंद्र यतींचो दुस्मान अशेंय म्हळां. ताणें यतींक लांडग्यांचे भकीक खावपाक घाले असो उल्लेख तैत्तिरीय संहितेंत आसा. अखेरेक हातूंतल्यान फकत पृथुरश्मी,बृहद्गिरी आनी रायोवाज हे तितले उरले.पंथ सोडून इंद्राक ते शरण आयले आसुंये,कारण इंद्रान तांकां अभय आनी क्षत्र,ब्रह्म आनी वैश्य हयो विद्या दिल्यो अशें म्हळां. म्हणजेच,वैदिक आर्यांनी यतींतल्या कांय जाणांक त्रैवर्णिकांत दाखल करून ग्रहस्थाश्रमांत हाडले असो ताचो अर्थ दिसता.
हे आर्येतर समाजांतले लोक आसुंये. वैदिक आर्य प्रवृत्तिमार्गी आशिल्लयान तांकां संन्यासमार्गी यतीविशी दुस्वास दिसतालो. पूण वैदिक आर्यानी विरोध करूनय यतींची संन्यासमार्गी विचारसरणी बदलली ना. यतिमुनींचो वर्ग समाजांत तांकां मान मेळतूच उरलो.अखेरेक आश्रमवेवस्था निर्माण करतना तांकां यतींच्या पंथाचो संन्यास हो चवथो आश्रम म्हणून आपणावंचो पडलो.बौध्द आनी जैन हे दोनूय पंथ यतीमुनींची विचारसरणी आपणावन उत्पन्न जाले आनी वाडले. तांची प्रवृत्ती आनी गृहस्थाश्रम हांकां निवृत्ती आनी संन्यास हांचेइतलो केन्नाच मान फावे जांवक ना. जैनांच्या आध्यत्मिक गुरूंक यती म्हणटात. ते धर्मप्रसार करतात,तशेंच पुरयताचेंय काम करतात.तांचे ८४ गच्छ आसात.
Raknno

1938 isvechea Dezembrant, tovollcho Mongllur dhormprantacho Bispo Victor Fernandes hannem Mungllurant chol'lolea poilea Evkaristik Kongresachea ugddasak "Raknno" potr survat kelem. Fr. Silvester Menezes "Raknno" potracho poilo sompadok aslo. "Sot uloi dhorm' choloi" potracho dhiey asa.
Mhalokponn.
"Raknno" potr Mougllur dhormprantachem odhikrit satallem asun, Dipti visvostachea mhalokponnar potr cholta mhonnon potrachea imprinttar chhaplam. "Raknno" potr dhormprantacho odhikrit chhapkhano Coddialboil chhapkhanneant chhaptat.
Ontorzallear Raknno.
Prostut Raknno satallem ontorzallear [2] vachunk mellta. Isyu.Kam mhazallear Raknno [3] potrachem p.d.fghalun, thoim savun embedd korun Raknno potrachea mhazallear vochunk zata.
राजांचीं पुस्तकां

राजांचीं पुस्तकां.
Book of Kings 1 and 2
राजांचीं पुस्तकां (पयलें आनी दुसरें) तशेंच सामुयेलाचीं पुस्तकां (पयलें आनी दुसरें), हेबरेव पवित्र पुस्तकांत एकूच पुस्तक कशें आसलें.
सामुयेलाच्या पुस्तकांत शेवटाक येता तें राजांच्या पुस्तकांत चालू उरता. देखीक : १ राज. १-२ हे अवेस्वर २सां. ९-२० हाचे शेवोटाचे अवेस्वर जावन आसात. सलमन हाचे कारकीर्दीचो भाग (१राज. ३-११), ताचे जाणवायेची, ताचे गिरेस्तकायेची, तांच्या बांदकामाच्या वावराची अदिक करुन जेरुसाल्याच्या मंदीराच्या बांदकामाची बारीकसाणेन खबर दिता. सलमन ९३१ वर्सा मरता नी राजकी आनी धर्मिक फुट पडता (१राज. १२-१३). १राज १४ तें २ राज. १७ हांतुंत, इसरायेल आनी जुदाह ह्या दोनूय राजवटक्यांचो इतिहास दिला एजीप्त, जुदाचेर आक्रमण करता; सिरियेकार उत्तरेच्या कुळांचेर आक्रमण करतात. पूण जेदना आससिरियेची फौज भितर सरता तेदना आकांत वाडता, पयलीं णव्या शेंकड्यांत आनी मागीर आठव्या शेंकड्यांत जेदना ७२१ वरसांत सामारयाचो भस्म जाता. जुदाची कथा चालू उरता (२राज. १८-२५/२१) आनी ५८७ वर्सा जुदाचें निसंटन जावं मेरेन चलता. ह्या पुस्तकांत दोन राजवटक्यांचो उल्लेख आसा: हेजेकयाची राजवटकी (२राज. १८-२०) आनी जसयाची राजवटकी (२राज. २२-२३). ह्या काळांतल्यो मुखेल घडण्य म्हळ्यार हेजेकीया राजा आसताना, ७०१ वरसांत, सेणाकेरीब भितर सरता, आनी जसीयाच्या काळार, आससिरियेचो भस्म जावन, कालदयेकारांचें राज्या उंच सरता. ह्या पुस्तकाच्या शेवटाक दोन ल्हान पुर्वणां आसांत ( २राज. २५/२२-३०).
राजांचीं पुस्तकां बरयल्यांत तशीं वाचूंक जाय: सोडवणेचो इतिहास, वेंचून काडलले पर्जेचें अनुपकारपण आनी राष्ट्रांचो भस्म जाता तें पळेवन देवाची येवजण पुरी जावनची ना म्हण भिरांत आसता. पूण थोडे भावार्थी, ' दिंबी मोडिनांत', हें खूब भरवानश्याचें जाता. आनी देवाची येवजण कोणाच्यान आडावंक जायना म्हण कळोन येता.
पळेयात.
Books_of_Kings
Books_of_the_Bible
Bible
खेमचंदर प्रकाश

खेमचंद प्रकाश
जल्म.
खेमचंद हांचो जल्म सुजनगड राजस्थ हांगासर 12 डिसेंबर 1907 ह्या दिसा जालो. ताचो बापूय ध्रुपद गायक आनी कथ्थक न्रत्यविशारद आशिल्लो.
गायक.
खेमचंद सुरवातीक महाराज बिकानेर हांच्या राज महालांत गायक आसले . मागीर ते नेपाळच्या राजघराण्यांत गायक आसले .1939 ह्या वर्सा ते मुंबयंत आयले. अवघ्या 10 -12 वर्सांत तांणी 47 चित्रपटांक संगीत दिलें . तांचे पयले दोन चित्रपट म्हणल्यार सुप्रीम पिक्वचर्स चे गाजी सलाऊद्दीन आनी ‘ मेरी आँखे ‘ . त्या वेळार रणजीत मव्हीटोनच्या चंदुलाल शांह हांणी त्या कंपनीच्या संगिताची जबाबदारी ज्ञान द-त आनी खेमचंद प्रकाश हांचे लागीं दिली आनी ते उपरांतच्या पांच वर्सा भितर ह्या दोगांयनी सिने संगिताच्या इतिहासांत कायम मानाची नोंद जावपी अशें संगीत दिले . खेमचंदजींची कांय पदां तांच्या मरणा उपरांत प्रदशींत जाल्ल्या चित्रपटांत आयकूंक मेळटात . ‘स्ट्रीट सिंगर’ ह्या चित्रपटांत ‘ लो खा लो मॅडम खाना ‘ हें विनोदी पद खेमचंदजींच्या आवाजांत आसा . इतलेंच न्हय तर ते तांचेरच चित्रीत केलां . सैगल , खुर्शीद हे त्या काळांर फामाद आशिल्ल्या गायकां कडल्यान तर तांणी पदां गावन घेतलीच , पूण फुडे लता मंगेशकार आनी किशोर कुमार हे कलाकार नवे आसताना तांकांय गावपाची संद दिली .
अनंत काकबा प्रियोळकार

अनंत काकबा प्रियोळकार हांचो जल्म दि. 5 सप्टेंबर 1895 या दिसा प्रियोळ हांगा जालो.
जल्म.
अनंत काकबा प्रियोळकार हांचो जल्म दि. 5 सप्टेंबर 1895 या दिसा प्रियोळ हांगा जालो. ताणें घरांतूच मराठी चवथी मेरेन माशेलांत पुर्तुगेजीन प्रिमैर ग्राव मेरेन आनी फोंड्या इंग्लीसींतल्यान शिक्षण घेतकच तो गोंयाभायर गेलो. ताचे बी. ए. मेरेनचे शिक्षण धारवाडाक (कर्नाटक) आनी सांगलीक (महाराष्ट्रा) जालें. सांगलीच्या विलिंग्डन म्हाविद्यालांत बी. ए. चें शिक्षण घेता आसताना नामनेचो भाशाविद डॉ. पांडुरंग दामोदर गुणे हाचेकडेन प्रियोळकराचे खूबूच लागीचें संबंद आयलें ताका लागून डॉ. गुण्याच्या प्रभावान भाशाशास्त्र आनी पाणचिकित्साशास्त्र ह्या विशयाचें खोलायेन आनी व्यापकपणान अभ्यास करुन फुडें कांय मराठी काव्याची संपादनां उजवाडाक हाडली. 1929त बी. ए. जातकच ताणें कांय तेंप अध्यापनय केलें. फुडें रामचंद्र भिकाजी गुंजीकर ह्या गोंयकारान मुंबय चलयल्ल्या विविधज्ञानविस्तार नेमाळ्यांत 1925 सावन संपादकी वावर करुंक लागलो. तशेंच ‘ विविधवृत ’ ह्याय नेमाळ्याचो तो संपादक आशिल्लो.
ताणें मुंबय नगरपालीकेंत 1926 ते 1849 मेरेन नोकरी केली. उपरांत मुंबय मराठी ग्रंथसंग्रहालयात एक फेब्रुवारी 1948 ह्या दिसा प्रा. प्रियोळकराचे प्रेरणेन स्थापन जाल्ले मराठी संशोधनाचे मंडळाच्या ‘ मराठी संशोधन पत्रिका ’ ह्या संशोधन विसयाक ओंपिल्लया तीन म्हयन्याळी नेमाळ्याचें ताणे संपादन केलें. 1966त तो मंडळांतल्यान निवृत्त जालो.
प्रा. प्रियोळकराच्या नांवार 54 पुस्तकां आसात. तातूंत रघुनाथ पंडित विरचीत दयमंती स्वयंवर (1935) मुक्तेश्वरकृत महाभारत आदीपर्व (चार खंड 1951 – 1959). श्री मुक्तेश्वराचा शोध ह्या संशोधन निबंधाची जोड दिवन आनी अमृतानंद विरचीत योगराज टिळक (1956) हे ग्रंथ म्हळ्यार आधुनीक पाणचिकित्साशास्त्राचे बसकेचेर दारिल्लो संपादनाचो आदर्श. त्या निमतान ताणीं आर्विल्ल्या पाणचिकित्साशास्त्राचें स्वरुप आनी प्रस्न हांच्या संदर्भात खोलायेन चर्चा केली.
तेलुगू चित्रपट

तेलुगू चित्रपट तमिळ चित्रपटांसारकेच तेलुगू चित्रपट सुर्वेक मुंबय आनी कलकता हांगा तयार जाताले. भारत मुव्हिटोन संस्थेन 'भक्त प्रल्हाद' हो पयलो तेलुगू बोलपट १९३१ त मुंबयत सादर केलो. एच्. एम्. रेड्डी हाणे दिग्दर्शित केल्ल्या ह्या बोलपटांत व्ही. व्ही. सुब्बाराव आनी सुरभी कमलाबाई हांणी मुखेल भूमिका केल्ल्यो. १९३२ त, ‘पादुका मुंबयच्या सागर मुव्हिटोन संस्थेन केल्ली. १९३३ त, वट्ट पांच तेलुगू बोलपट तयार जाले, सरस्वती सिनेटोनचो 'पृथ्वीपुत्र' हो। बोलपट चित्रपट तेलुगू बोलपटांची निर्मिती १९३४ सावन मद्रासांत सुरू जाली. व्हेल पेिक्चर्सचो पी. व्ही. दास निर्मित 'सीता कल्याणम्’ हो मद्रासांतलो पयलो तेलुगू बोलपट. हातूंत राम तिलकम्, माधव पेड्डी, वेंकटरामय्यान, मा. कल्याणी, टी. वेंकटेश्वरलु आनी राजरत्नम् हे मुखेल कलाकार आशिल्ले. १९३४ त, पायोनिअर पिक्चर्सचो ‘अहल्या' आनी ईस्ट इंडिया कंपनीची ‘लवकुश' हे चित्रपट कलकत्त्याक तयार जाले. १९३५ त, ७ तेलुगू बोलपटांतले दोन भद्रासांत आनी पांच कलकत्त्याक तयार जाले. १९४२ पसून तेलुगू चित्रपटांची निर्मिती मात्शी कमी जाली, पूण १९५० सावन मात परत तिका नेट आयली. १९३० च्या सुमाराक म्हळ्यार बोलपट सुरू जावंचेआदी तेलुगू रंगमाचयेची भरभराट जाल्ली. त्या काळांत कोंडा वेंकटाप्पा, के. नागेश्वरराव, बी. कृष्णराज राजू हे राजकी फुडारी दादल्यांची भूमिका करताले आनी आंध्र केसरी टी. प्रकाशम्, कलेश्वराव हे बायलांची भूमिका करताले. एम्. टी. राजन् हाच्या मार्गदर्शनाखाल सुरू जाल्लो व्हेल पिक्चर्सची 'सीता कल्याणम् हो मद्रासांतलो पयलो बोलपट. .१९३५ त, बालाजी हाणे सादर केल्ल्या स्टार फिल्म कॉर्पोरशनची ওxং नागराजराव कन्नम्बा आनी पुलीपती वेंकटेरश्वलु ह्या कलाकारांनी काम केल्लें. (१९३८) हो पयलो यशस्वी समाजीक बोलपट. जी. रामब्रह्मम् हार्णे दिग्दर्शित केल्ल्या ह्या चित्रपटांत कांचनमाला, भानुमती, अनुसूया वाय्. सत्यम् ह्या कलाकारांनी वांटो घेतिल्लो. तेलुगू चित्रपटाचे उदरगतीत एच्. एम्. रेड्डीचो वावर खूब मोलादीक आसा. बी. एन्. रेड्डी हाचे 'सुमंगली’, ‘स्वर्गसीमा' आनी 'मल्लेश्वरी' हे चित्रपट खूब गाजले. सोसायटी पिक्चर्सखातीर १९५३ त एम्. एच्. एम्. मुनास हाणे सादर केल्ल्या 'प्रपंचम्' (तेलुगू) आनी ‘उलगम्' (तमिळ) ह्या चित्रपटांनी एकाच वेळा १०१ चित्रपटघरांनी प्रदर्शित जावपाची विक्रम केल्लो. आर्टसचो ‘तोडू डोंगलू' (१९५४) आनी भरणी पिक्चर्सची ‘विप्रनारायण'(१९५५) हेय चित्रपट बरेच चलले. तेलुगू चित्रपटसृश्टीत सी. पुलया, बी. नागी रेड्डी, के. व्ही. रेड्डी, पी. एस्. रामाकृष्णराव बी. आर्. पंथुलु ह्या कलाकारांनी नामना जोडल्या. एम्. सी. राघवन, जी. व्ही. सुब्बाराव, पी. कन्नम्बा, सरला, रोहिणी, अंजली देवी, एम्. के. राधा, कुमारी नागय्या, मालती, वीरचारी ह्याय कलाकारांनी चित्रपटसृश्टीत काम केलां. ‘अर्धागिनी' (१९५५), 'तेन्नाली रामकृष्ण' (१९५६), ‘पेल्लीनाटी प्रमाणलू' (१९५८), 'नम्मीन बंतु' (१९५९), ‘महाकवि कालिदास' (१९६०), ‘भार्या भरतलु' (१९६१), 'महामंत्री तिम्मरासु (१९६२), ‘डॉ. चक्रवर्ती' (१९६४) ह्या चित्रपटांक राश्ट्रपतिरूप्यापदकां आनी गुणवत्ता प्रशस्तिपत्रां मेळ्ळ्यांत. बी. एन्. रेड्डी हाचो 'थोडु नीदा' (१९६५) आनी ए. सुब्बाराव हाचो 'सुडी गुंडलु' (१९६७) हे दोन तेलुगू चित्रपट गाजले. एन्. टी. रामाराव, ए. तमिळ आनी तेलुगू ह्या दोनूय भासांतल्या चित्रपटांत सोबीत काम करतात.
सुरवातीक सावन आयजमेरेन सुमार ३३०२ तेलुगू चित्रपट तयार जाले.
एम्.बॉयर

एम्.बॉयर एम्. बॉयराचे पुराय नांव मानुयेल सांतान आगियार जो मूळ फोंडेचो पूण रावतालो राय साश्टी वाठारांत.ताचो जल्म ११ ऑक्टोबर १९३० जालो आनी ३० में २००९ वर्सा तो सोंपलो.ताणे शाळेंतलें शिकप मुंबयंत ‘कॅथलिक एज्युकेशनल इंस्टिट्यूटां’त घेतलें.१८ वर्सांचेर ताणे ‘रिणकारी’ हें आपलें पयलें नाटक बरोवन सादर केल्लें.ल्हानूच आसतना अभिन्य करपाची ताची आवड आशिल्ल्यान शाळेंत आसतना जुआंव आगोस्तीन फेर्नादीश हांच्या ‘कुणबी जाकी ह्या तियात्रांत वांटो घेतलो.सौझा फेरांव आनी अ‍ॅन्टनी मॅडीस हांकां ते जिणेंत आदर्श मानताले.
तियात्र मळार येतना सुरवातेक ताणे एम्.टेलर हें टोपण नांव घेतलें पूण उपरांत चार्लस बॉयराचें आडनांव घेवन एम्. बॉयर ह्याच नांवान फामाद जाले.ताणें सौझा फेर्रांवाच्या ‘जोत काशी’ ह्या तियात्रावरवीं वेवसायीक माचेर पयलें पावल दवरलें.तो एक नामनेचो गीतकार,बरोवपी,बसोवपी,नट आनी गावपी.ताणें ३५ वयर तियात्र बरोवन सादर केले तशेंच
५००० वयर performance दिल्लें आनी १००० वयर कांतारां गायलीं.ताच्या मता प्रमाण तियात्र म्हळ्यार फकत प्रेक्षकांचे मनोरंजन करप न्हय पूण समाजाक बोध करपी आसपाक जाय.ताणें बरयले कांय तियात्र म्हळ्यार ‘चितना जाली सोपना’, ‘संवसार सुदोरलो’, ‘भुरगीं आनी भांगार’, ‘आदीं तें आतां हें’, ‘घोर दुखी गांव सुखी’, ‘मोग,’ ‘काजार,’ ‘डायवस,’ ‘काजारी पूत,’ ‘शेजारी,’ ‘पोसको इर्मांव,’ ‘बुटपॉलीश,’ आदी.‘एकूच रोस्तो’ हो ताचो फामाद तियात्र.ह्या तियात्राचे कितलेशेच प्रयोग जाले.
तियात्र बरोवपा भायर एक गावपी म्हणून ताणे प्रेक्षका मदीं खाशेली सुवात मेळ्यल्ली.विनोदी तशेंच दुखी कांतारां ते तितलेच प्रभावी रितीन गायताले.कितलेशेच विशय ते कांतारांनी हाताळटाले, चड करून समाजीक विशयांचेर ते आपल्या कांतारांतल्यान व्यंग करताले.समाजवादी विचारांचे तियात्रिस्त म्हूण लोक ताका वळखताले.
ताणें कांय काळ गोवा कोंकणी अकादेमीचेर वावुरपी समितीचे वांगडी म्हूण काम केलें.ताच्या वावरा खातीर तांकां कुळागर पुरस्कार (गोंय), गुलाब पुरस्कार, सिने टायम्स पुरस्कार (Cine Times Award), १९८४-८५ वर्सा राज्य संस्कृती पुरस्कार, १९९४-९५ वर्सा संगीत नाटक अकादेमी पुरस्कार, २००५ वर्सा भारत सरकाराचो पद्मश्री पुरस्कार फावो जालो.
अमृतसर

अमृतसरः.
पंजाब राज्यांतलें नामनेचें सुंदर शार आनी शीखाचें पवित्र धर्मस्थळ. बियास (व्यास) न्हंयचे देगेर हें शार वसलां. लोकसंख्या 5,89,229 (1981).शीखां खातीर एक देवूळ तयार करचें अशें शीकांचो चवथो गुरू रामदास हाका दिसलें, देखून 1577 वर्सा ताणें अकबरा कडसून हो जागो विकतो घेतलो. सगळ्या आदीं ताणें तळी खणली आनी ताका अमृतसरोवर अशें नांव दिलें. ह्या नांवा वेल्यान एक आख्यायिका आसा ती अशीः अयोध्येचो राजा राम हाणें अश्वमेध यज्ञ करपाचें थारावन जैताचो घोडो सोडलो. लव आनी कुश हांणी तो आडायलो. घोड्या खातीर राम, लक्ष्मण, भरत, शत्रुघ्न आनी लव आनी कूश हांचे मदीं झूज जालें. तातूंत राम आनी ताच्या हेर भावांक लव आनी कूसान बेशुध्द केले. उपरांत तांकां साबुद्दीर हाडपाक स्वर्गांतल्यान अमृत हाडले. त्या अमृतान तांणी त्या चौगांय भावांक साबुद्दीर हाडले. आनी उरिल्लें अमृत थंयच पुरलें. ह्याच जाग्यार गुरू रामदासान तळी खणली अशें सांगतात. हें तळें 475 फूट लांब आसा आनी ताचे चोंयवशीन संगमरवरी फातरांचो घाट बांदला. ह्या तळ्याच्या मदीं शीखांचें पवित्र थळ आसा. गुरू रामदास हाका मर्ण येतकच ताचो पूत आनी शीखांचो पांचवो गुरू अर्जुनदेव हाणें तळ्याच्या मदीं देवूळ बांदले. फुडें हें थळ शीख लोकांचें सत्ताकेंद्र जालें.
मोगलांनी ह्या शाराचो नाश करपाचो खूब यत्न केलो. 1761 त अहमदशहा दुर्रानीन सगळ्या अमृतसर शाराचो विध्वंस केलो. पूण राजा रणजितसिंग हाचे राजवटींत ह्या शाराची गिरेस्तकाय खूब वाडली. ह्याच काळांत शीखांच्या देवळाचो कळस भांगराचो केलो आनी ताका सुवर्णमंदीर हें नांव दिलें. उपरांत ब्रिटिशांच्या कालखंडांत हें शार वेपारी सांस्कृतीक आनी ब्रिटिश विरोधी चळवळीचें केंद्र आशिल्लें. सुवर्णमंदिराच्या लागसारूच इतिहासीक नामना मेळिल्ली जालियनवाला बाग आसा. हें बागेंत 13 एप्रिल 1919 ह्या दिसा ब्रिटिश अधिकारी जनरल डायर हाणें, भरिल्ले सभेचेर फारपेट केल्लो. हातूंत सुमार देड हजार लोकांक मरण आयिल्लें. 1947तल्या भारत-पाकिस्तान फाळणे वेळार शीमेवेलें शार म्हूण अमृतसराक खूब म्हत्व मेळिल्लें. 1965 त जाल्ल्या भारत-पाकिस्तानाच्या झुजा वेळार हें शार एक म्हत्वाचें केंद्र आशिल्लें. ह्या वेळार ह्या शाराक खूब लुकसाण सोंसचें पडलें.
ह्या शारांत सुती, रेशमी आनी गरम कपड्याच्यो गिरणी आसात. वनस्पती तूप, वखदां, पितळेचीं आयदनां, विजेचीं उपकरणां, रसायनां, दुदाचे पदार्थ करपाचे आनी हेर कारखाने हांगा आसात. जमखनां आनी ‘पश्मिना’ शालीं खातीर ह्या शाराक खूब नांव मेळ्ळां. हांगाच्या बाजारपेटेंत भरतकामाचे आनी लगदाकामाचे जायते नमुने पळोवंक मेळटात. 1893 वर्सा थापणूक जाल्लें खालसा कॉलेज हांगा आसा. ह्या शारांत विमानतळूय आसा.
ह्या शारांत शीखांची सुमार 12 गुरूव्दारा आसात. तातूंतलें सुवर्णमंदीर हें तांचें मुखेल गुरूद्वारा. सुवर्णमंदीराक दरबार मंदीर वा हरि मंदीर अशेंय म्हणटात. अमृतसर, संतोषसर,रायसर, विवेकसर आनी कमळसर (कौलसर) असीं पांच तीर्थां हांगा आसात. हे भायर जालियनवाला बागेंतली स्वतंत्र ज्योत, बाबा अटरायाचो मनोरो, दुर्गामंदिर , रामबाग, कैसरबाग,गोविंदगढ आदी थलां पळोवपा सारकीं आसात. शीखांच्या चार तख्तांतलो ‘अकाल तख्त साहबी’ हो तख्त (मठ) अमृतसरह शारांत आसा.
पळेयात.
Amritsar
तीळ

तीळ हे वनस्पतीची उंचाय सादारण मिटरभर आसून ताच्य दांड्यार
बारीक ल्हेंव आसता . वेगवेगळ्या प्रकारच्या तिळाच्या झोपांक धवीं,
निळसर, वा तांबूस अशीं वेगवेगळ्या रंगांचीं नाजूक फूलां फूलतात.
ताची शेंग लांबट आसून तातूंत धव्यो, ताबूस वा काळ्यो रंगच्यो
बिंयो आसतात. भारतात बर्याच भागांत तीळाची लागवट करतात.तीळाच्या
बिंयांच्या रंगावयल्यान धवे, तांबडे आनी काळे तीळ अशे ताचे मुखेल
प्रकार आसात.तातूतल्या काळ्या तिळांत चड प्रमाणांत वखदी गुणधर्म
आसल्या कारणान साबार दुयेसांत तांचो उपेग जाता. तशेंच धव्या तिळांत
तीळाचे फायदे.
भूक उणी जायत वा पचन क्रिया बिघडत जाल्यर तीळ खांवचे.
तशेच दांत दुखत वा दांत हालत जाल्यार तीळ चाबून खांवचे.तातूत
दांत आनी दांताच्यो मावो बळकट जातात.तीळ 'मेध्य' आसल्या
कारणान मेंदवाची क्रिया सुदारपाक मजत करता.
जाचे वजन वाडना अश्या मनश्यांनी तीळ खावपाक जाय. बिकाच्य
दुयेसांत तीळ आनी लोणी एकठांय करून घेतात.उचकी येत वा धांप
लागत जाल्यार तीळ खांवपाक वापरचे. हड्ड्याक आनी फाटिक
चोळून गरम कपड्यान शेक दिवचो. वयले लक्षण बरेंच कमी जाता.
                           तीळाचे उपाय
तीळ बारीक वांटून घाव्यार ताचो लेप लायत जाल्यार घावो
बेगीन पेखता.केस काळे, लांब, दाट आनी मोव जावन लकाकी येवंचे
खातीर केसांच्या मुळांक  तीळ तेलान मसाज करचो. तशेंच तिळाचें मूळ
धाडावन उकडचें आनी त्या काड्यान केंस धुंवचे. बायलांक म्हयन्याचे
पाळये वेळार त्रास जायत जाल्यार तीळ खावंचें तशेंच हातपाय दुखत
वा लचक भरत जाल्यार तीळ तेल लावन हलक्या हातान मसाज करचो
आनी उपरांत शेकचें. वातदोश इबाडून कांय वेळा कातिची लकाकीं वचून कांत
खरखरीत जाता आनी काळपट पडटा. सदांच तीळ तेल आंगांक लावन
जर मसाज करीत जाल्यार कांय दिसानी कात मोव जावन तिका एक
तेज येता आनी ती कांय दिसांनी कांत उजळपाक मजत जाता. आयुर्वेदांत  जीं तेलां
वापरतात तीं तीळतेल वापरून केल्लीं आसता. निकतेच जल्मल्ल्या
भुरग्यापासून ते जाण्टेल्या मेरेन तीळ तेलाचो वापर करतात. अशा तरेन
तरूणपणा तिगोवपाक मसाज करपाक ताचो बरोच उपेग जात. तशेंच
अर्धांगी सारक्या दुयेंसापसून तें मल्लूक मारून येवंपासारके वातदोश वा
पित्तदोश ईबाडून जावंपी  दुयेंसावेळार तीळतेलाचो वापर करून केल्ल्या
आयुर्वेदीक तेलांचो उपेग करतात.
झेविराचो निरोप

झेविराचो निरोप ही एक बहुभाषी म्हयन्याळी पुस्तिका रोमन कोंकणी आनी इंग्लीश भाशेंतल्यान उजवाडाक येता. वेलीमांतल्या सेंट फ्रांसिस झेवियर इगर्जेन वेलीम गांवांतल्या आपल्या पॅरिशियनांक वांटून दितात. इगर्जेच्या मिस आनी ऑफिसाची घोशणा, थळावे वेळ, म्हत्वाच्यो कार्यावळी, जायराती आनी कॅथलिक धर्म आनी सामान्य गिन्यानाचेर लक्ष केंद्रीत करपी लेखक प्रकाशनां विशीं म्हायती ह्या पुस्तिकांत आसपावीत केल्या.
मरतेल्यां पासत मागणें

मरतेल्यां पासत मागणें.
Prayer for those about to die
भव काकूतसारा जेजू, आत्म्यांचो मोग करणारा;
पवित्र काळजाच्या मरणाच्यां निमाण्यां
हाल-उपोदऱ्यांच्यां पुण्यां वरवीं आनी तुजे
खताविण मायेच्यां दुखी पासून संवसारांतल्यां
सगळ्यां पातक्यांक तुज्या रगतान धून काड;
तीं ह्या वेळार आपल्यां निमाण्यां घरींनीं आसात
आनी आजच्या दिसा मरतेलीं तांकां.
जेजूच्या काळजा, एक पावट मरणाच्यां घरींनीं आसलेल्या,
मरणांत आसलेल्यांचे चुरचुरे कर.
आमेन
गोंयची पारंपारीक लोकवाद्यां

गोंयची पारंपारीक लोकवाद्यां चडकरून गोंयच्या पारंपारीक उत्सवानी तशेच गोंयच्या धार्मीक मळांचेर वापरतात.लोकवाद्यांभितर ढोलकें, कासाळें, घुमट, शेमेळ, तासो,ढोल, दवलिमांड
म्हैसूर

कर्नाटक राज्यांतलें इतिहास प्रसिध्द शार. कर्नाटक राज्याक १ नोव्हेंबर १९७३ मेरेन म्हैसूर नांवान वळखताले.
कावेरी आनी कब्बनी न्हंयांलागसार दख्खन पठाराचेर म्हैसूर वशिल्लें आसा. ताचे आग्नेयेक सु. १३ किमी. अंतराचेर फामाद चामुंडी दोंगुल्ली आसा. बेंगलोरचे नेऋत्येक १३७ किमी. आनी मुंबयचे दक्षिण आग्नेयेक ८५० किमी. अंतराचेर हें शार आसा.
पयलींच्या काळांत महिषक, महामंडळ महिषराष्ट्र ह्यासारक्या नांवांनी ह्या शाराक वळखताले. म्हैसूरची लोकसंख्या ३१,५५,९१५ (१९९३), क्षेत्रफळः ११,९५४ आसा.
इतिहास.
म्हैसुराचेर एकाफाटल्यान एक अशा व्हड राज्यांनी राज्य केलें. मौर्य, सातवाहन, कदंब, गंग बदामीचे चालुक्य, मालखेडचे राशट्रकूट, कल्याणचे चालूक्य, विजयनगरचे होयसाल आनी राया तशेंच वाडीयार, हैदर अली तशेंच टिपू सुलतानाचें म्हैसूर राजपाटण आशिल्लें.
राज्यवेवस्था.
विसाव्या शेंकड्यांत संस्थानी राजधानी म्हूण ह्या शाराचो नियोजन करून विकास केल्लो. हांगाचें नगरपालिकाप्रशासन हे नदरेन चड कार्यक्षम आसा. उदका पुरवण, आरोग्य सेवा, शिकपाची सुविधा, इतिहासीक वास्तू, बागो, हांचेबाबतींत शारान सुदारणा केल्यात. विसाव्या शेंकड्याचे हांगा फोर्ट, लश्कर, देवराज, कृष्णराज, मंडी, चामराज आनी नझराबाद अशे सात मोहल्ले वा विभाग आसले. वैभवसंपन्न शार घडोवपाक हांगाच्या संस्थानिकांची कलाभिरूची आनी सींदर्यदृश्टी दिसून येता.
अर्थीक स्थिती.
म्हैसूर शारांत सुती आनी रेशमी कपडे, भाताच्यो आनी तेलाच्यो गिरण्यो, चंदनाचें तेल, रसायनां, कातड्याच्यो वस्ती तयार करपाचें उद्योगधंदे विकसीत जाल्यात.
बेलागुला ह्या उपनगरांत रंग आनी रसायनीक सारीं हांचे कारखाने आसात. उदेंतेक शिवसमुद्रम जुंव्यालागसरच्या जलविद्युत् निर्मिती केंद्रांतल्यान शाराक वीजपुरवण करतात. हातमाग, तंबाखू, कॉफी, विडयो असले कुटरी उद्योग शारांत विकसीत जाल्यात. म्हैसूरच्या हस्तिदंती आनी चंदनी कलाकामाची खूब नामना आसा.
मुखेल उत्सव.
म्हैसूरच्या दसऱ्याचो इतिहास पुराणाकडेन संबंदीत आसा. चामुंडी दोंगरावयल्या चामुंडेश्र्वरी देवीन, दुश्ट महिषासूर राक्षसाक जिवेशी मारलो. तिच्या जैताची महिमा गायत हो उत्सव मनयतात. णव दीस हो उत्सव चलता. धाव्या दिसा सजयल्ले हत्ती, हत्ती सुंवारी, शिस्तबध्द कपडे घातिल्ले सैनीक, तरेतरेचीं वाजपां वाजोवपी वाजंत्री देवी चामुंडेश्र्वरीच्या नांवाचो गजर करीत व्हड मिरवणूक काडटात.
म्हत्वाचीं स्थळा.
म्हैसूर शार आपल्या सैमीक सोबीतकायेक आनी नितळकायेक लागून प्रसिध्द आसा. ह्या शारांत जायत्यो सोबीत बागो आसात. शारा लागीं कृष्ण राजसागर घरण, वृंदावन बाग, चामुंडी दोंगुली, वडीयार राजमहाल तशेंच सोमनाथपूर देवूळ आसा. म्हैसूरच्यान ६५ मैल अंतराचेर श्रावणबेळगोळ बाहुबली (गोमटेश्र्वर) ह्या जैन संताचो २,००० वर्सां पयलींचो फातारन कोरांतिल्लो भव्य पुतळो आसा. म्हैसूरचें म्हैसूर विश्र्वविद्यालय खूब प्रसिध्द आसा.
–सूर्यनाथ कामत
Timotak Pauluchem Poilem Potr

Timotak Pauluchem Poilem Potr.
First Epistle to Timothy
Timotak Pauluchem Poilem Potr.
Paulun Timotak boroil’lea don Potrank ani Titak boroil’lea Potrak “Gonvllik Potram” mhonnttat, kiteak tannem tim eke povitr-sobhek nhoi, punn tichea vhoddilak vo gonvlliak boroilim; hannem ti bore bhaxen cholounk taka uzvadd ani vat dakhounk Paulun tim boroilim. Him tinui potram rupan toxem vixoiamnim ekamekak khub lagim asat.
Timot Likaoniechea Listrantlo aslo; tacho bapui Grik ani tachi avoi Judev. Povitr Pustok vachunk taka xikxonn dil’lem. Paulu poile pavtti Listrant ailo tedna, Timotan toxench Eunike tache avoin ani Loixen tache xamain Jezuk Devan bhasailolo Krist Soddvonnar mhonn bhavarthan manun ghetlo. Tea somoiar Kristanvamnim Pauluk Timotachi bori khobor sangloli, ani aplea dhormporgottnnechea vavrant Paulun taka aplo sangati zaunk vinchun kaddlo. Timotachi sunot korunk nasli; punn atam, Frijiechea Judevamnim Timotachea tonddantli Kristi dhormachi porgottnni sompeponnim manun gheunche khatir, Paulun tachi sunot keli. Hea uprant, khub pavtti, Timot Paulu sorxilo pois aslo. Ani avghodd ani chodd molachim kamam Paulun ozun tornnea Timotachea hatant sompoilim. Pauluk poile pavtti Romak bondkhonnint ghalo tedna, Timot aplea guru borabor aslo.
He bondkhonni uprant, Pauluche nimanne dhormporgottneche bhonvdder, Timot tache borabor gelo ani Efezache povitr-sobhecho karbhar cholounk Paulun taka thoi dovorlo.
Hea Potrant don chintnam amkam melltat : Timotan kalljidarponnan khottea guruncher zhuzunk zai, ani povitr-sobha bore manddavollin sthapun haddpachem kam’ xitaben korunk zai. Pauluchem mon hea don-ui vostuncher ghunvta, karonn thoi khub sonkoxtt asle mhonn taka onnbhov aslo.
Hea Potrachi manddavoll oxi :.
Prostavna : 1 : 1-2
Povitr-Sobhe ani tichea odhikariam vixim xikovnn : 1:3-3:16
Tachea vavra vixim Timotak xikovnn : 4 : 1-6:21
Polleiat.
First_Epistle_to_Timothy
Books_of_the_Bible
Bible
कुळीद

कुळीद ह्या कडधान्याचो उपोग वेगवेगळे पदार्थ करपाक वापरतात.
पावसाच्या दिसांनी कुळीदाचे वेलीक सांगो जातात. धवें, तांबडे आनी काळे अशे कुळीदाचे मुखेल प्रकार आसून गांवठी आनी रानटी अशो ताच्या दोन जाती आसात. गांवठीा आनी रानटी कुळीदाचे (cassia absus) वखदी उपेग आयुर्वेदांत वेगवेगेळे सांगल्यात. गांवठी कुळीद गरम जाल्यार रानटी कुळीद थंड गुणाचे म्हूण वळखतात. आमी आमच्या सदांच्या वापरांत गांवठी कुळीदाचो पदार्थ करपाथतीर चड पप्रमाञांत वापर करतात.
कुळीदाचो फायदो.
पोटांत वात जावप.पोटांत दुखप. दंत जावप. फिग्दाक सूज येवप अशी लक्षणां आसल्यार कुळीदाचो वापर करतात. कफ इबाडून खोकली मारप. उपयोग धांप लागप. उचकी येवप अशा कांय लक्षनां वेळार कुळीदाो उपेग जाता. मुतखो जालयार कुळीदाचें कढण घेवचें. घाम येवन जोर देंवचे खातीर कुळीदाचें गरम कदण उपेगी पडटा. बायलांक म्हयन्याची पाळी वेळार येना वा त्रास जाता जाल्यार कुळीदाचेा उपेग करचो. पित्ताच्या दुयेंसांनी तशेंच गरमेच्या दिसांनी कुळीदाचो चड उपेग करचो नेहय. कारण तातूंन शुक्रधातूचेर वायट परीणैम जाता. तशेच रगत आनी पीत इबाडून दुयेंसां जावपाची शक्यताय आसंता. कान दुखल्यार कुळीदाचो लेप भोवतवयणी लवचो. सूज आयल्यार कुशीदाच्या काढ्यान तो भाग शेकचो.
कुळीद मसालो.
नकुळीद काळे चेपटे आसतात .पातळ परसाकडेन जायत वा संडासातल्यांन रगत पडत जाल्यार रान कुळीद वापारचो. मुतपा लेळार त्रास जाता जाल्यार कुळीदाचो चूण( पीठो) पोटांत घेवचो. दाेळे आयल्यार ह्या चुर्णाचो लेप मसयलप्यांचेर लावचो. घावो जाल्यार हो चूर्ण त्या घाव्यार लावचो. चरत्या सारक्या कातच्या विकाराचेर कुळीदाचो चूर्ण लायल्यार गूण मेळटा.
संत अँड्र्यूची इगर्ज वास्को दा गामा

म्हायति
गोयंतल्या वास्को दा गामा हंगच्य धाडलो आंद्रयू दा आपोस्टल इगर्जेका पोर्तुगेजा भशेनता संतो आंद्रे इग्रेजा अशेम म्हुंतत. गोयंतल्या वास्को दा गामा हंगच्य संत अँड्र्यू द अपोस्टल इगार्जेकाय गोयंता थलव्य लोकान्नी वास्को इगर्गे अशेम म्हंताता. वास्को इगर्गे जेजुइतान्नी १५७० वर्सा स्थापन केली.१५७० वर्सा एप्रिलच्य ५ तराखेका उक्तावना मिस व्हाडा गंभीरतायेना मनायालो.साद्याची धाडलो आंद्रू दा आपोस्टल इगर्गे वास्को दा गामा हि इमरता १५९४ वर्सा बंदली, वर्षं वर्सम कन्या व्हाडा बादल जाले. धाडलो आंद्रू दा अपोस्टल इगाजेचेम पारोशियल रेसिडेन्सी वास्को दा गामा हेम 1989 वर्सा खुबा वडायालेम, तेन्नाच्या पॅरिश पाद्री ,स्वर्गीय पाद्री. आंतोनियो हन्नी केला. एफ कौटो हन्नी केला.
गोएंचेआ वास्को दा गामा हंगच्य धाडले आंद्रू दा आपोस्टल इगर्जेच्य परिशान्तल्या पार्टियानची सांख्य सुमार २०,००० आसा.वास्को इगर्जेच्य संरक्षक संताची परबा दारा वर्सा ३० नोवेम्बरक मनायत.
रामनम

रामनम चैत्र शुध्द नमीक रामनम अशें म्हणटात. ह्या दिसा प्रभु रामचंद्राचो जल्म जाल्लो. ह्या दिसा रामाचें व्रत करतात. अश्टमी दिसा व्रताचो संकल्प करुन, नमी दिसा सकाळीं पुजा करपाच्या जाग्यार फुलांनी सजोवन ल्हान माटोव तयार करतात. ताचे चार वटेन चार दारां दवरुन उदेंत दाराचेर शंख, चक्र आनी हनुमान; अस्तंत दाराचेर गदा, खड्ग आनी अंगद दक्षिण दाराचेर धोणू, बाण आनी गरुड आनी उत्तर दाराचेर पद्म, स्वस्तिक आनी नील हांच्यो प्रतिमा दवरुन तो माटोव सजयतात.
ताचे मदीं वेदी तयार करुन ताचेर उदकान भरिल्लो कलश आनी कलशाचेर पडगो दवरुन तातूंत राम – सीतेची भांगरा मुर्ती दवरतात. हे प्रतिमेची षोडशोपचार पुजा करतात आनी हो मंत्र म्हणटात ॊ:दशाननवधार्थाय धर्मसंस्थापनाय च l दानवानां विनाशाय दैत्यानां निधनाय च ll परित्राणाय साधूनां जातो राम स्वयं हरि :l गृह्णात्वघ्रर्य मया दत्तं भ्रातृभि सहितो विभु :ll हो मंत्र म्हणून अध्रर्य दितात आनी प्रार्थना करतात. रामाचो जल्म दनपरां जाल्लो देखून त्या वेळार वाध्यां वाजोवन फुलां ओंपतात.
हाचेभायर ह्या दिसा राममंत्राचो जप आनी पुराय दिस उपास करप जाता. रातचें भजन, कथा – कीर्तन आदी करतात. दसमी दिसा रामाची पुजा करुन आज्य आनी पायस हांचें दर एकी 108 आहुतींचें हवन करतात. उपरांत भटाची पुजा करुन ताका ती प्रतिमा दान दितात. उपरांत उत्तर पुजा करुन ब्राह्राणांक जेवण दितात.हें व्रत केल्यान सगळीं व्रतां केल्ल्याचें फळ मेळटा अशी समजूत आसा. ह्या दिसा कांयकडेन रामाच्या देवळांत चैत्र शुध्द प्रतिपदेसावन णव दीस हो उत्सव चलता. रामायणाचें पारायण, कथाकीर्तन करुन हो उत्सव मनयतात. नमी दिसा दनपरां रामजल्माचें कीर्तन जाता आनी उपरांत कुंची घाल्लो राम पाळण्यांत दवरुन पाळणो हालयतात. भक्त लोक ताचेर गुलाल आनी फुलां घालतात. उपरांत सगळे सुवाळे जातकच हो उत्सव सोंपता.नीसिक,अयोध्या, तिरुपती, रामेश्र्वर हांगा हो उत्सव व्हड प्रमाणांत मनोवप जाता.
गोंयांत जायत्या देवस्थानांनी हो उत्सव मनयतात. ह्या दिसा सकाळीं 10 वरांचेर कीर्तन सुरु करुन दनपरां रामजल्मोत्सव जाता.फुलांनी सजयल्ल्या ल्हानशा पाळण्यांत घालतात. उपरांत पुरोयत पाळण्यात धोलयता. पर्तगाळ हांगाच्या जिवोत्तम मठांत रामनमीचो उत्सव व्हड प्रमाणांत मनयतात. त्या दिसा रामाची मूर्त रथार बसोवन भक्तलोक रथ ओडटात. कांय देवळांनी ह्या दिसा पालखी काडटात.
बेळगांव

कर्नाटक राज्यांतल्या बेळगांव जिल्ह्याचें आनी प्रशासकीय विभागाचें मुखेल ठिकाण.
वेळुग्राम (कोंडे-वेळुचो प्रदेश) ह्या मूळ नांवावयल्यान बेळगांव हें नांव वापरांत आयलें अशें म्हणप
Kavllea Kiteak Rodtai Darant - Mando

Kavllea Kiteak Rodtai Darant - Mando.
Why are you crowing, O Crow
Type: Mando 
Source: Sukhthanker, Vinayak Sadashiw. 
Literary form: Monologue / Narrative
Translated by: Sukhthanker, Vinayak Sadashiw
Polleiat.
Goemche Mandde
पी वी नरसिंह राव

पामुलपती वेंकट नरसिंह राव वो पी वी नरसिंह राव (जल्म - 28 जून 1921, करीमनगर, आंध्र प्रदेश) भारताचो माजी प्रधानमंत्री.
एक कुशळ आनी अणभवी प्रशासक, प्रधानमंत्री राजीव गांधीचे हत्ये उपरांत धावे लोकसभा वेंचणुकेंत इंदिरा काँग्रेस पक्षाक घसघशीत यश मेळ्ळें. तेन्ना पी.वी. नरसिंह रावाक इंदिरा काँग्रेस पक्षाचो मुखेली म्हणून वेंचून काडलो (1991). उपरांत तोच प्रधानमंत्री जालो. ह्या पदाचेर पावपी तो भारताचो पयलो नेता. ताणें उस्मानिया, मुंबय आनी नागपूर विद्यापिठांतलो उच्च शिक्षण घेतलें. ताणें बी. एससी. आनी एल्एल्. बी. पदवी घेतल्या. तशेंच ताणें साहित्यरत्न ही उपाधीय मेळयली.
पी. व्ही. नरसिंह रावान आपली जीण एक शेतकामती म्हणून सुरु केली. पूण उपरांत ताणें वकालत सुरु केली. प्रधानमंत्री जावचे पयलीं ताणें केंद्र सरकारांत सुरक्षा, विदेश, मानव संसाधन, विधी, आरोग्य आनी शिक्षण मंत्री म्हणून वावर केला. ताका भारताचो एक बरो विदेश मंत्री म्हणू गौरव प्राप्त जाला. तो पयलीं 1962 त आंध्राचो मंत्री आनी उपरांत मुखेलमंत्री जालो.विध्यार्थी दशेंत आसतनाच ताचे राजनितीक जिणेक प्रतिबंध जाली. निजाम सरकारान ‘वन्दे मातरम्’ पद म्हणपाचेर प्रतिबंध लायिल्ले, तेन्ना 1938 त सुरु जाल्या आंदोलनांत ताचो म्हत्वाचो वांटो आसलो. 1942 त सुरु जाल्या ‘भारत छोडो’ आंदोलनांत ताणें सक्रिय वांटो घेतिल्लो. तेखातीर ताणें आपली वकालत सोडून दिल्ली. भारताक स्वातंत्र मेळ्ळ्या उपरांत 1957 सावन तो 20 वर्सा मेरेन आंध्र प्रदेश विधामसभेचो वांगडी आसलो. 1962 त तो पयलो खेप संजीव रेड्डी मंत्रीमंडळांत मंत्री जालो. उपरांत ब्रह्मानंद रेड्डी सरकारांतय ताका मंत्रीपद फावो जाल्लें.
1971 ते 1973 मेरेन तो आंध्र राज्याचो मुखेलमंत्री आसलो. श्रीमती इंदिरा गांधीच्या शासन काळांत 1975 त तो काँग्रेस पक्षाचो महासचीव जालो. 1980 त तो विदेशमंत्री जालो. 1988 त परतून तेंच पद ताका फावो जालें.1984 त तो सुरक्षा मंत्री जालो. उपरांत तो मानवसंसाधन विकास मंत्री जालो. राजीव गांधीची हत्या जाल्या उपरांत ताका पक्षाचो अध्यक्ष केलो. 1991 त जाल्ले वेंचणूकेंत इंदिरा काँग्रेस संसदीयय दलाचो नेता म्हणू वेंचून काडलो. अशे तरेन तो भारताचो णवो प्रधानमंत्री जालो. उपरांत 10 मे 1996 मेरेन तो त्या पदाचेर आसलो.
हिंदी, इंग्लीश, संस्कृत, तेलगू, कन्नड, मराठी फारसी, अरबी, स्पेनीश आनी फ्रेंच ह्या भाशांचेर ताचें प्रभुत्व आसा. ताका विश्वनाथ सत्यनारायणाच्या वेई पडारालू हाचो हिंदींत अणकार केल्लेखातीर साहित्य अकादमीचो पुरस्कार मेळ्ळा. तो स वर्सांमेरेन ज्ञानपीठ पुरस्कार चयनसमितीचो अध्यक्ष आसलो.
वंश साहित्य

वंश साहित्य : पाली साहित्याचें एक मुखेल आंग. वंशसाहित्यांत मुखेलपणान राजांचे वंशावळीचें वर्णन केल्लें आसा. ह्या साहित्याची परंपरा खूब पुर्विल्ली आसून, ती बुध्दघोश युगाच्या आदीं सावन सुरू जाता आनी १९ व्या शतमानामेरेन येवन पुराय जाता. पाली भाशेंतले मुखेल वंशग्रंथ अशे आसात - दीपवंश,महावंश, चूलवंश, बुध्दघोसुप्पत्ती, सध्दम्मसंग्रह, महाबोधिवंस, थूपवंस, अत्तनगलुविहारवंस, दाठ, छकेसधा तुवंस, गंधवंस आनी सासनवंस.
दीपवंस हो वंशसाहित्यांतलो पयलो ग्रंथ आसा. हातूंत लंकाव्दीपाचो इतिहास आसा. महावंस ह्याय ग्रंथांत लंकेचो इतिहास आसा. ह्या ग्रंथाची शैली महाकाव्याक पुरक अशी आसा. महावंस हो ग्रंथ ३७ व्या परिच्छेदांतल्या ५० वे गाथेचेर सोंपता. हातूंत महासेनाच्या शासनकाळाचें (इ.स. ३२५ - ३५२) वर्णन आयिल्लें आसा. तेउपरांतचो आधुनिक काळामेरेनचो इतिहास त्या ग्रंथाक जोडिल्लो आसून ताका चूलवंश अशें नांव आसा. हो इतिहास पांच मनशांनी वेगवेगळ्या काळांत बरयला.
बुध्दघोसुप्पत्ती (बुध्दघोषोत्पत्ती) हो महामंगल नांवाच्या एका सिंहली भिक्षून (इ.स. चें १४ वें शतमान) बरयल्लो आसून ह्या ग्रंथांत बुध्दघोषाचें चरित्र वर्णिल्लें आसा. सध्दम्मसंग्रह हो ग्रंथ गद्दपद्दमिश्रीत आसून, धर्मकीर्ती महास्वामी (इ.स. चें १४ वें शतमान) नांवाच्या एका भिक्षून तो रचला. हातूंत बुध्दाच्यो आज्ञा आनी सुरवेच्या काळापसून इ.स. च्या १३ व्या शतमाना मेरेनच्या भिक्षुसंघाचो इतिहास दिल्लो आसा. महाबोधिवंस वा बोधिवंस हो ग्रंथ गद्द आसून, सिंहली भिक्षू उपतिष्य हाणें तो रचला. हातूंत अनुराधपूर हांगा लायिल्ल्या बोधिवृक्षाची कथा सांगिल्ली आसा. थूपवंस हो ग्रंथ सिंहली भिक्षू वाचिस्सर हाणें रचिल्लो आसून ह्या ग्रंथांत तीन मुखेल भाग आसात. पयल्या भागांत गौतम बुध्दा आदीं जावन गेल्ल्या २४ बोधिसत्त्वाचें वर्णन आसा. दुस-या भागांत गौतम बुध्दाचें चरित्र आसा आनी तिस-या भागांत बुध्दाच्या शारिरीक अवशेशांचेर निर्माण केल्ल्या स्तुपाचें आनी ताच्या उत्तरकालीन इतिहासाचें वर्णन आसा. अत्तनगलु विहारवंस वा हत्तवनगल्लविहारवंस हो ग्रंथ गद्द पद्द मिश्रीत आसून इ.स. च्या १३ व्या शतमानांत रचिल्लो आसा. ह्या ग्रंथांत लंकाधिपती सिरिसंबोधी आनी ताणें निर्माण केल्ले विहार हेविशीं म्हायती आसा. अत्तनगलु नांवाचे सुवातीचेर निर्मिल्ल्या विहारांचीं नामना आशिल्ल्यान ह्या ग्रंथाक हें नांव दिल्लें आसा. दाठवंस ह्या ग्रंथाची रचणूक सिंहली भिक्षू महास्थविर धर्मकीर्ती हाणें इ.स. च्या १३ व्या शतमानांत केली. कलिंगाचो राजकुमार बुध्द हाचे दांत लंकेंत व्हेले आनी लंकेंतलो राजा, भिक्षू आनी लोक हांणी ताची पुजा केली, आदी विशय हातूंत वर्णिल्ले आसात. छकेसंधातुवंस हो ग्रंथ एका ब्रह्मी भिक्षून बरयल्लो आसून तातूंत बुध्दाच्या स केंसांचेर बांदिल्ल्या स्तुपाचें वर्णन आसा. इ.स. च्या १८ व्या शतमानांत ह्या ग्रंथाची रचना जाली. गंधवंस (ग्रंथवंश) ह्या ग्रंथाची रचना इ.स. च्या १९ व्या शतमानांत ब्रह्मदेशांत जाली. पाली भाशेंतल्या ग्रंथकारांचें आनी ग्रंथांचें विवरण हातूंत दिल्लें आसा. सासनवंस (शासनवंश) हो ग्रंथ ब्रह्मी भिक्षू पञ्ञसामी (प्रज्ञास्वामी) हाणें इ.स. च्या १९ व्या शतमानांत बरयला. बुध्दकाळापसून इ.स. च्या १९ व्या शतमानामेरेन बौध्द धर्माचो विकास कसो जालो, हाचें वर्णन हातूंत आसा. ब्रह्मदेशांत बौध्द धर्माचो प्रसार कसो जालो आनी ब्रह्मी राजा तेचपरी भिक्षुसंघ हांचे संबंद कशे आशिल्ले ही तातुंतली म्हत्वाची म्हायती आसा.
ಒಬಾದ್ಯಾ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

Book of Obadiah.
ಪ್ರವಾದಾಂಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಮದೆಂ, ಅಬಾದ್ಯಾ ಹೆಂ ಸಗ್ಳ್ಯಾಂ ಪರಸ್ ಲ್ಹಾನ್ ಪುಸ್ತಕ್ ಆನಿ ತಶೆಂಚ್ ತೆಂ ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕರಾರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಮದೆಂ ಲ್ಹಾನ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ. ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಫಕತ್ ಎಕ್ವೀಸ್ ಸ್ಲೊಕ್ ಆಸಾತ್. ಅಬಾದ್ಯಾ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ 'ಸರ್ವೆಸ್ಪೊರಾಚೊ ಚಾಕರ್'.
ಪವಿತ್ರ್ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್, ಎದಂ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್ ಹಾಂಚೆ ಮದೆಂ ಜಾಲಲ್ಯಾ ಪರಂಪರೀಕ್ ದುಸ್ಮಾನ್ಕಾಯೆಚಿ ಖಬರ್ ಕೆಲ್ಯಾ. ಹಿ ದುಸ್ಮಾನ್‌ಕಾಯ್ ಖುಬ್ ಆದ್ಲಿ, ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಎಸಾವ್ ಆನಿ ಜಾಕೊಬ್ ಹ್ಯಾ ಇಜಾಕಾಚ್ಯಾ ಪುತಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಸುರು ಜಾಲೊಲಿ. ಇತ್ಲೆಂಚ್ ನ್ಹಂಯ್ ಹಿ ದುಸ್ಮಾನ್‌ಕಾಯ್ ಉತ್ಪತೀಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ (25:23) ಭಾಕೀತ್ ಕೆಲಾಂ ತ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ರೆಬ್ಯ್ಕಾಚ್ಯಾ ಕುಸ್ವ್ಯಾಂತ್ ಥಾವ್ನ್ ಸುರು ಜಾಲೊಲಿ. "ದೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂ ತುಜ್ಯಾ ಕುಸ್ವ್ಯಾಂತ್ ಆಸಾಂ ಆನಿ ತುಜೆ ಥಾವ್ನ್ ಜಲ್ಮತಲಿಂ ದೋನ್ ಕುಳಾಂ ದೊಶಿಂ ಜಾತಲಿಂ."
ಎದಮಿತ್ಕಾರ್, ಎಸಾವಾಚ್ಯಾ ವವನ್ಶಾಂತ್ಲೆ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಇಸ್ರಾಯ್ಲಿತ್ಕಾರ್ ಜಾಕೊಬಾಚ್ಯಾ ವವನ್ಶಾಂತ್ಲೆ ಮ್ಹಣ್ ಮಾಂದುನ್ ಘೆತಾತ್. ಸುಟ್ಕೆಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಎದಮಾನ್ ಇಸ್ರಾಯ್ಲಿತಾಂಕ್ ಭಾಯ್ರ್ ಸರ್ಪಾಚೊ ರಸ್ತೊ ಬಂದ್ ಕೆಲೊ ( ಲೋಕ್. 20 : 14-21). ಎದಂ ಆನಿ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾ ಮದೆಂ ಝುಜಾಂ ಜಾಲ್ಯಾಂತ್ ತಾಚಿ ಖಬರ್ ದುಸ್ರಿ ಸಮೂರ್ತ್, 2ಸಾಂವೆಲ್, 1ಇತಿಹಾಸ್, 1 ರಾಜಾ, 2ರಾಜಾ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂನಿಂ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ವಿಲಾಪಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಎದಮಾ ಆಡ್ ಆರೋಪ್ ಮಾಂಡ್ಟಾ. ಹೊ ಫಾಟ್ಲೊ ಇತಿಹಾಸ್ ಮನಾಂತ್ ಧರುನ್ ಹೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ವಾಚುಂಕ್ ಜಾಯ್. ಹೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಖುಬ್ ಪ್ರಸ್ನಾಂನಿಂ ಭರ್ಲೊಲೆಂ ಆಸಾ. ಅಬಾದೀಯಾಚ್ಯಾ ಭಾಕೀತಾಂತ್ ದೋನ್ ವಿಶಯ್ ಆಸಾತ್ :
ತುಜ್ಯಾ ಗರ್ವಿಶ್ಟ್ ಕಾಳ್ಜಾನ್ ತುಕಾ ಫಸಯ್ಲೊ. ತುಂ ಖಡ್ಪಾಚ್ಯಾ ಖಾಂಚೀಂನಿಂ ಜಿಯೆತಾಯ್, ಉಂಚ್ ಜಾಗ್ಯಾರ್ ಠ್ಹಿಕಾಣ್ ಕರುನ್ ಆಸಾಯ್, ತುಜ್ಯಾಚ್ ಮನಾಂತ್ ಮ್ಹಂಟಾಯ್ : 'ಕೊಣಾಚ್ಯಾನ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಖಾಲಾ ಜಮ್ನೀರ್ ಉಡೊಂವ್ಕ್ ಜಾತಾ ?' ಜರುಯ್ ಘೊಣಿ ಭಾಶೆನ್ ತುಂ ಉಂಚ್-ಉಂಚ್ ಉಡ್ತಾಯ್, ಜರುಯ್ ನೊಕೆತ್ರಾಂ ಮದೆಂ ತುಂವೆಂ ತುಜೊ ಘೊಂಟೆರ್ ಕೆಲಾಯ್, ತರುಯ್ ಥಂಯ್ ಥಾವ್ನ್ ಹಾಂವ್ ತುಕಾ ಖಾಲಾ ಹಾಡ್ತಲೊಂ! ಲಾ ಉಲಯ್ತಾ ತೊ ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ! (1/3, 4).
ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್, ಭಾವ್-ಭಯ್ಣಿಂ ಕಶಿಂ ಮೊಗಾಚ್ಯಾ ಸಂಬಂದಾನ್ ಜಿಯೆಂವ್ಕ್ ಗರ್ಜೆಚೆಂ ತಾಚೆಂ ಮಹತ್ವ್ ದಾಖಯ್ಲಾಂ. ಎದಂ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಭಾವಾ ಜಾಕೊಬಾ ಸವೆ ಕ್ರೂರ್ತಾಯೆನ್ ವಾಗ್ಲೊ ಆನಿ ಜೇದನಾ ಜಾಕೊಬಾಚೆಂ ಲುಟುನ್ ವ್ಹರ್ತಾಲೆ ತೇದನಾ ತಾಣೆಂ ತಾಚಿ ಪರ್ವಾ ಕೆಲಿ ನಾ ಪುಣ್ ಪರ್ತೆಂಚ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ತೊ ತ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ಖುಶಾಲ್ ಜಾಲೊ. ದೆಖುನ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾನ್ ತಾಕಾ ಖಾಸ್ತ್ ಲಾಯ್ಲಿ.
ಜ್ಯಾ ದಿಸಾ ಪರ್ಕ್ಯಾ ಮನ್ಶಾಂನಿಂ ತಾಚಿ ಗಿರೆಸ್ತಕಾಯ್ ಕಾಡುನ್ ವ್ಹೆಲಿ, ಆನಿ ತಾಚ್ಯಾ ದಾರ್ವಂಟ್ಯಾಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಭಿತರ್ ಸರುನ್ ವಿದೇಶಿಯಾಂನಿಂ ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ಸರ್ತಿ ಘಾಲ್ಯೊ, ತ್ಯಾ ದಿಸಾ ತುಂ ಪಯ್ಸ್ ಉಬೊ ರಾವ್ಲೊಯ್ ದೆಖುನ್ ತೂಂಯ್ ತಾಂಚೆ ಸಾರ್ಕೊಚ್ ವಾಯ್ಟವೊ ಜಾಲಯ್. ತುಜ್ಯಾ ಭಾವಾಚ್ಯಾ ದುರ್ದೈವಾಚ್ಯಾ ದಿಸಾ ತಾಚೆರ್ ನದರ್ ಘಾಲುನ್ ತುಜೆ ದೊಳೆ ಧಾದೊಶಿ ಕರಿ ನಾಕಾ. ಜುದಾಚ್ಯಾ ಪುತಾಂ-ಧುವಾಂಚ್ಯಾ ನಿಸಂಟನಾಚ್ಯಾ ದಿಸಾ ತಾಂಚೆ ವಿಶಿಂ ತುಂವೆಂ ಬಡಾಯ್ ಉಲೊಂವ್ಕ್ ಫಾವೊ ನಾಸ್ಲೆಂ. ಹಾಲ್-ಉಪದ್ರ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ದಿಸಾ ತುಂವೆಂ ಸುಕಿ ಬಡಾಯ್ ಉಲೊಂವ್ಕ್ ಫಾವೊ ನಾಸ್ಲೆಂ. (1/11, 12). ಕಾರಣ್ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂಕ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪೊರಾಚೊ ದೀಸ್ ಲಾಗಿಂ ಪಾವ್ಲಾ. ತುವೆಂ ಕೆಲಾಯ್ ತಶೆಂ ತುಕಾ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಮೆಳ್ತ್ ಲೆಂ; ತುಜಿಂ ಕರ್ತುಬಾಂ ತುಜ್ಯಾ ಮಾಥ್ಯಾರ್ ಪಡ್ತಲಿಂ. (1/15).
मदर तेरेझा

मदर तेरेझा हांचे पुराय नांव आञेझा गोंजे बोयाजिउ. तिच्या बापायचें नांव निकोला बोजाशियु आनी आवयचें द्रानाफिले (द्रोनडा) बेरनाय. अेग्नेस ऑग्सताच्या २६वेर १९१० वर्सा युगोसलाविया आलबानियाच्या स्कोपजी खेडयांत जल्माक आयली. दुस-या दिसा तिका बावतिज्म दिलो. तीं सगळीं मेळून पाँच भांवडा. अेगनेस मोदलेंताचो व्हडलो भाव लाजार फौजेंत रिगलो. ताची उपरांतली भयण अेज शिकपाक खूब हुशार आसली. तिणें अर्थशास्रताचो अभ्यास केलो. अेगनेसा उपरांतच्यो दोग भयणी ल्हानूच आसताना संवसाराक अंतरल्यो. अेगनेसा आत वर्सांचें आसतना ताचो बापूय सोंपलो. शिवोन सुत आनी हातान केल्यो वस्तु विकुन तांचे आवयन कुटुंबाचें उदारपोसोन केलें. पुण त्याच बरोबर तिणे आपलें धर्मिकपण सोडले ना.
ईगोर्जेच्या गावप्या पंगडांत वांटो घेवन तशेंच पिडेवंतांक आनी गर्जेवंतांक पावुंक ति पयली आसली. तिचें घर एक धर्मिक केंद्र जाल्लें. हो तिच्या शेगुनी जिविताचो प्रभाव आपल्या धुवांचेरुय जालो. एगनेस आनी एज देवा पेल्याच्यामोगान वाडलीं.
भुरगेंपण.
एग्नेसान आपलें भुरगेपण हेरां भुरग्यां भशेन सामान्य रितीन सारलें. पादविगाराच्या तशेंच आपल्या शिक्षकांच्या मार्गदर्शना खाल तें नित आनी थिर शिक्षन घेतालें. दुसरया पासत ताका एक व्हड हुसको आसलो.
एग्नेस बारा वर्सांचे जाले तेन्ना आपल्या आपोवन्या विशीं निर्णय घेवपाचो आसलो. एग्नेस आपल्या ईगर्जेंत सोडेलीती आँफ द ब्लेसद वर्जन मेरी हे सौंस्थेची एक हुर्बेवंत वांगडी आसली. तांचो पादविगार आपल्या स्फु्र्त दिवपी आदेशावरवीं ती संस्था चलयतालो आनी वांगड्यांक मार्गदर्शन दितालो. ह्या स्फुर्त दिवपी उलौवपां वरवीं एग्नेसाच्या दुबळ्यां पासत मोग निर्मान जालो. तें आपल्या काळजांत एक मिश्योनारीन जावपाची आंवडो पोसोवुंक लागली।जेन्न तिणें आपलो निर्णय आपले आवयक कळयलो तेन्न सुरवातेक तिका आपली धुव घर सोडुन गेल्ली नाका आसली. पूण त्याच बरोबर देवाचे खोशे आडुय तें गेल्लें तिका नाका आसलें. गंभीरतायेन विचार करुन आवयन आपले धुवेक तिचो हात देवाच्या हातांत घालूंक ताच्या सांगाताक चलुंक बुध्द दिली. एग्नेसान अठरा वर्सांचे पिरायेर देवाच्या आपोवणया खातीर आपणाचें आत्मसमर्पण केलें. एग्नेसाचेर थोडया तोरनात्या जेझुईत मिशीयोनारांचो प्रभाव बसलो. ते बेंगोलांत काम करताले ते सुटयेंक आपल्या गांवघरा परतल्ले कडेन ताणी एग्नेसाक, कलकट्टांत आनी हेर सुवातेर लॉरेटो माद्री ज्यो मिशियोनारी वावर करताल्यो ते विशीं सगळें बारीकसाणेन सांगलें. ह्या वेळार एग्नेसाच्या काळजांत ते संस्थेंत रिगपाचो आंवडौ रूजलो. नोव्हेंबराच्या २९वेर १९२८ वर्सा एग्नेस लॉरेटो वर्गांत भितर सरली. एग्नेसान आयलेंडाच्या राथफारन्हाम हांगासर लॉरेटो वर्गांत धर्मीक खाशेल्या शिक्षणाचें एक वर्स सपयलें. उपरांत ताका बेंगालचे विशिश्ट धर्मकार्या खातीर वेंचुन काडली. तुंय तें १९२९आंत जानेराच्या ६वेर गेलें.
शेवटीं
बॅटी फर्न्स

बॅटी फर्न्स ही एक तयात्र कलाकार.
जल्म.
मारीया विटल फर्नांदीश जी 'बॅटी फर्न्स' ह्या नांवान फामाद आसात, ही मुंबय शारांत 4 नोव्हेंबर, 1946 ह्या दिसा लुईस मानुयेल फर्नांदीश आनी जोसफीन फर्नांदीश हांकां जल्माक आयली. तांच्या बापायचो मूळ गांव म्हळ्यार बार्देस तालुक्यातलो सांगोल्डा वाठार.
वावर.
1968 वर्सा एन्थनी फर्नांदीश (प्रोम्पटर)हांणी लिखाण आनी दिग्दर्शन केल्ल्या 'नशीब स्ट्रायक वाल्यांचें', ह्या तियात्रांत कुशळटाय आशिल्ले बॅटीक पयलेच फावट अभिनय करपाक एक संद मेळ्ळी. तिच्या पंचवीस वर्सांच्या अभिनय प्रवासांत तिणें तियात्र माचये वेल्या कांय फामाद तियात्रिसांच्या तियात्रांनी अभिनय केला. देखीक सी.आल्वारीसाचे 'भरवंसो' आनी 'खंयचो साक्रामेंत', कीड बॉक्सराचो 'पबरे फिदल', प्रेम कुमारचे 'जिवीत एक सपन', 'दुबाव', 'वावराडी', 'नो टायम्', 'रीण', आनी मॅन्डीस ब्रदर्सांचे 'उपकार नासललो', 'गुटाची बाटली' आनी 'बॉम्बेचो दादा'. तशेंच रॅमी कोलासोचो 'घराचें सूख' (भाग 1 आनी भाग 2), एम्. बॉयराचे ‘मोग काजार डायव्होर्स' आनी 'आदीं तें आतां हें', क्रीस पॅरीचे 'नवरो म्हजो देंवचार' आनी 'तूं आनी हांव', रिको रॉडाचो 'झगझगता तें भांगर न्हय', मायक मेहताचो 'ग्रांत रोड' आनी ज्यो रोझाचे ‘एकूच रगत’ आनी 'देव कोणाचो' आदी.
तियात्रांत अभिनय करपा वांगडाच तिणें, सी. आल्वारीस, प्रेम कुमार, बाब पीटर, साल फर्न्स, कापुसीनो आल्वारीस, ज्यो रोझ आदी हांणी निर्मिती केल्ल्या श्राव्य आल्बमांनी आपलो सुंदर आवाज दिला. त्या भायर अंबिका फिल्म्स ह्या संस्थेन दुरदर्शीत केल्ल्या क्रिस पॅरीच्या 'भुंयेरांतलो मनीस' आनी 'गिरेस्तकाय' ह्या चलचित्रां खातीरूय तिणें अभिनय केला. उपरांत 1979 वर्सा 'मांय कोणांक जाय' ह्या तियात्राचें लिखाण आनी दिग्दर्शन तिणें केलें.
पुरस्कार.
माचये वेली येसस्वी कलाकार म्हूण जैत मेळयल्या उपरांत, बॅटी फर्नांदीश मुंबय शारांत राबितो करून आपली जीण सारता.
शरच्चंद्र रॉय

शरच्चंद्र रॉय (जल्म - 4 नोव्हेंबर 1871 करपाडा, बंगाल; मरण - 30 एप्रिल 1942 रांची) भारतांतलो एक नामनेचो मानवशास्त्रज्ञ. ताचो जल्म सधन बंगाली कायस्थ कुटुंबांत जालो. ताचो बापूय पूर्णचंद्र रॉय हो मुन्सीफ आसलो. तेखातीर बापायचे बदलेक लागून शरच्चंद्राचें मुळावें आनी सुरवातीचें माध्यमिक शिक्षण वेगवेगळ्या सुवातांनी जालें. कलकत्यांतल्या कॉलीजिएट हायस्कुलांतल्यान 1888 वर्सा तो मॅट्रिक जालो. कलकत्ता विद्यापिठांतल्यान ताणें 1892 वर्सा बी. ए., 1893 वर्सा एम. ए. आनी 1895 वर्सा बी. एल्. ह्यो पदव्यो संपादन केल्यो. 1895 वर्सा तो मैमनसिंग हांगाच्या धल्ला विद्यालयांत मुख्याध्यापक म्हणून कामाक लागलो. उपरांत रांचीक तो मिशन स्कुलाचो मुख्याध्यापक जालो. 1898 वर्सा ताणें अध्यापन वेवसाय सोडून वकिलीक सुरवात केली आनी रांचीक तो स्थायीक जालो. वेवसायाच्या निमतान ताचो आदिवासींच्या मुंडा जमातीच्यो चालीरिती, रुढी हांचेकडेन संबंद आयलो आनी ताचें लक्ष अस्तंती अभ्यास करतात तें पळोवन आपुणूय तांचे खातीर किदेंय करपाक जाय अशें ताका दिसलें. तेन्ना ताणें मुंडाची भास, चालीरिती आनी रुढी हांच्या अभ्यासाक सुरवात केली. 1912 ते 1939 ह्या काळांत ताणें ओरिसा – बिहारांतल्या वेगवेगळ्या आदीम जमातींचो आभ्यास करून खूब लिखाण केलें. तातूंत शंबरांपरस चड सोदानिबंद आसीन सुमार सात अभ्यासपूर्ण ग्रंथ आसात. ताणें मुंडासंबंदीं अभ्यास करुन द मुंडास अँड दॅअर कंट्री हो संशोधनात्मक ग्रंथ 1912 वर्सा उजवाडायलो. हे उपरांत द ओराओंस ऑफ छोटा नागपूर (1915) द प्रिन्सिपल्स अँड मॅथड्स ऑफ फिजिकल अँन्थॉपॉलॉजी (1921) द बिऱ्होर्स (1925), ओराओं रिलिजन अँड कस्टम्स (1928), द हिल भुइयास ऑफ ओरिसा (1915) द खरियास (1937) हे ग्रंथ बरयले. हाका लागून मानवशास्त्रज्ञ म्हणून ताका मान्यताय मेळ्ळी. मानवशास्त्राच्या अभ्यासाखातीर ताणें मॅन इन इंडिया हें त्रैमासिक 1921 वर्सा सुरु केलें.
1919 – 21 ह्या काळांत ताणें पाटणा विद्यापिठांत प्रपाठक म्हणून काम केलें. 1920 वर्सा भारतीय विज्ञान परिशदेंत तो मानवशास्त्र विभागाचो अध्यक्ष आशिल्लो. बिहार आनी ओरिसा कायदेमंडळाचेर वांगडी म्हणून तो वेंचून आयलो. ताच्या मानवशास्त्राच्या विद्वत्तायपूर्ण लिखाणाखातीर ब्रिटीश शसनान ताका कैसर-इ-हिंद हें रुप्यापदक 1913 वर्सा आनी रायबहादूर हो किताब 1919 वर्सा फावो जालो. राश्ट्रीय एकवटाचें म्हत्वपूर्ण कार्य ताणें भारतीय आदिवासींच्या अभ्यासावतीन केलें. रॉयनी मुंडा, भुईया बिऱ्होर आदी जमातींचो पुराय अभ्यास करून तांचे खाशेले संस्कृतायेचें पयलें दर्शन आपल्या ग्रंथातल्यान ताणें घडयलें.
ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर

ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर हो बंगाली साहित्यिक आनी कवि. ज्योतिरिंद्रनाथ टागोर हांचो जल्म दि. 4 मे 1849 या दिसा कलकत्त्याच्या भौमानेस्त टागोर (ठाकूर) घराण्यांत जालो. महर्षी देवेंद्रनाथ टागोरांचो हो पाचवो चलो आनी रवींद्रनाथाचा व्हडलो भाव. कलकत्त्याच्या प्रेसिडीन्सी महाविघालयांत तांचे शिक्षण जाले. तांची बुध बहुमुखी आसली. लहानपणापासावनूच ज्योतिरिंद्रनाथ साहित्य, संगीत, चित्रकला, अभिनय या विशयांचो अब्यास करपांत दंग रावातालो. व्हड जाल्यउपरांत या सगल्या विशयांतली तांची असामान्य बुध परगटली. बंगाली नाटयसाहित्य आनी नाटयाभिनय हांचो टागोर घराण्यान जो सांबाळ केलो, तातूंत ज्योतिरिंद्रनाथ हांचो वाटो खूब्ब मोठो आसलो.
तांनी कांय प्रहसनां बरयली. चडशी संस्कत आनी कांय फ्रेंच नाटकांचो अणकार ताणी बंगालींत केलो. किंचित जलयोग (1872), परुविक्रम नाटक (1874), सरोजिनी(1875), एमन कर्म आर करबना बाबू (1877), अक्षुमती नाटक (य़1879) ही तांची कांय नावां घेवपासारखी नाटकां. मानमयी (1880) आणि पुनर्वसंत (1899) ही तांची संगीत नाटकां.
ज्योतिरिंद्रनाथ येक बरो नट, संगीत जाणा जावपी आसल्याकारणान जायत्या नाटकांनी ताणी भूमिका केल्यो आनी गाणी बरयली. भारती ह्या नियतकालिकाचे ते संस्थापक आससे. तत्वबोधिनी आनी संगती प्रकाशिका या नियत नियतकालिकांचे ते कांय काळ संपादक आसले. रांची हांगासर 4 मार्च 1925 या दिसा तांचे मरण जाले.
म्हणी फाटली काणी (खंड दुसरें प सावन ह मेरेन)

म्हणी फाटली काणी
लेखक.
कमलादेवी रावद देशपांडे
प्रकाशन क्र.
7
उजवाडावपी.
प्रा.हरिशचंद्र नागवेंकार
सचिव,अस्मिताय प्रतिष्ठान
10,कॉमर्स हाउस,लुईश मिरांडा मार्ग
मडगांव –गोंय