anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
आत्माराम तोपयो नायक जांभुळकार

आत्माराम तोपयो नायक जांभुळकार हे एक आत्माराम गोंयचो सुटके झुजारी.
जल्म.
आत्माराम तोपयो नायक जांभुऴकार हांचो जल्म जांभुऴव़डो-फोंडें हांगा जालो.
वावर.
‘’आझाद गोमंतक दंल संघनेच्या वावुरप्यांनी हल्लो केलो, बापायचें नांव तोपयो नायक जांभुऴकार.आशिल्लो. 19 ‘’आझाद गोमंतक दल ‘’सघंटनेचो तो वांगडी 54 वसा सावन तो मोहन रानडेच्या फुडांरपणाखाल वावर करूंक लागलो. बाणास्तारी पुलीस ठाण्याचेर ‘’आझाद गोमंतक दंल संघनेच्या वावुरप्यांनी हल्लो केलो,
पत्रकां.
 भूंयगत काय्कत्या मागदशन करप, पत्रकां वांटप अशीं कामां तो करतालो. सप्टेंबर 1995 त, पुलिसांनी तांका धरलो. पुतुगेज सरकाराच्या पादेशीक लंशकरी न्यायालया मुखार (TERRITIONAL MILITARY TRIBUNAL) चवकशे उपरांत तांका देड वस बंदखणीची ख्यास्त फमायली. ताचे फाटल्यान पुलिसांनी तांच्या घरच्यांक बरोच त्रास दिलो. 19972 वसा भारत सरकारान तामपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो 18 जुन 1985 दिसा सरकारान सुटके झुजांतल्या ताचो भोवमान केलो.
संदर्भ.
1 
आत्माराम तोपयो नायक जांभुऴकार हांचो जल्म जांभुऴव़डो-फोंडें हांगा जालो. आत्माराम गोंयचो सुटके झुजारी. बापायचें नांव तोपयो नायक जांभुऴकार.आशिल्लो. 19 ‘’आझाद गोमंतक दल ‘’सघंटनेचो तो वांगडी 54 वसा सावन तो मोहन रानडेच्या फुडांरपणाखाल वावर करूंक लागलो. बाणास्तारी पुलीस ठाण्याचेर ‘’आझाद गोमंतक दंल संघनेच्या वावुरप्यांनी हल्लो केलो, तेत्रा तांची रांवपाची आनी जेवपाची वेवस्था ताणें केल्ली. भूंयगत काय्कत्या मागदशन करप, पत्रकां वांटप अशीं कामां तो करतालो. सप्टेंबर 1995 त, पुलिसांनी तांका धरलो. पुतुगेज सरकाराच्या पादेशीक लंशकरी न्यायालया मुखार (TERRITIONAL MILITARY TRIBUNAL) चवकशे उपरांत तांका देड वस बंदखणीची ख्यास्त फमायली. ताचे फाटल्यान पुलिसांनी तांच्या घरच्यांक बरोच त्रास दिलो. 19972 वसा भारत सरकारान तामपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो 18 जुन 1985 दिसा सरकारान सुटके झुजांतल्या ताचो भोवमान केलो.
ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ ಮಾಗ್ಣೆಂ

Come to my help.
&lt;poem&gt;
ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ ಮಾಗ್ಣೆಂ ( ಗಾಯ್ನ್ )
ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್
ಜಿವಿತಾಂತ್ಲೆಂ ವಾದೊಳ್ ಮಾರ್ತಾ,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ದೊರ್ಯಾರ್ ಹಡೆಂ ಹಾಲ್ತಾ-ದಲ್ತಾ,
ತಶೆಂ ಸಂವ್ಸಾರ್ ಮ್ಹಾಕ್' ಹಾಲಯ್ತಾ,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಜೆದ್ನಾಂ ಕಶ್ಟ್-ದೊಗದ್ ಮ್ಹಜೆರ್ ಯೆತಾತ್,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಲೆಂಕಾಂಡ್ ಮ್ಹಜೆರ್ ಲಡಾಯ್ ಮಾಂಡ್ತಾ
ಆನಿ ಮ್ಹಜಿ ಶಕ್ತಿ ದೆಂವ್ತಾ,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಮಾಥ್ಯಾರ್ ಗುನ್ಯಾಂವ್ ಪಡ್ತಾತ್,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಮ್ಹಜೆ ಪ್ರಯ್ತ್ನ್ ನಿರ್ಫಳ್ ಜಾತಾತ್,
ಮ್ಹಜೆ ಇಶ್ಟ್-ಮಿತ್ರ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಸೊಡ್ತಾತ್,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಮ್ಹಜೆರ್ ಮ್ಹಾತಾರ್'-ಪಿರಾಯ್ ಯೆತಾ,
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
ಮ್ಹಜೆಂ ಜಿವಿತ್ ‌ಎಕ್ ‌ಭಾರ್ ಜಾತಾ
ತಳುಂಕ್ ಶಕ್ತಿ ಕೊಂಯ್ ಜಾತಾ
ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಆದಾರಾಕ್ ಪಾವ್ !
&lt;/poem&gt;
रगत तपासणी

रगत तपासणी: आधुनिक वैजकी शास्त्रांतली एक म्हत्वाची प्रक्रिया. रगत तपासणेंत १)रोगाचें निदान, २)रोगाची खरसाण, ३)वखदांचो रोगाचेर परिणाम, ४)रोग पळोवणी(Screening)मुखेलपणान करप जाता.
रगत तपासणेंत अ रगतपेशींची आनी ब रगतरसाची तपासणी जाता.
पेशीतपासणेंत मुखेलपणान ह्यो तपासण्यो जातात- १)हिमोग्लोबिनाचें प्रमाण आनी प्रकार २)पेशींची संख्या आनी ३)पेशींची घडण.
हिमोग्लोबीनाच्या प्रमाणावयल्यान पिडेस्ताक अॅनिमिया आसा वा ना हें कळटा. हिमोग्लोबिनाच्या प्रकाराचे तपासणेंत हिमोग्लोबीन घडणेच्या कांय अनुवंशीक रोगांचें निदान करपाक जाता. पेशींचे संख्येवयल्यान इंन्फेक्शनांच्या दुखण्याचें निदान, रगताच्या कॅन्सराचें निदान, ताची खरसाण आनी प्रकार कळटा.
रगतरस तपासणेंत ग्लुकोज(साखर), कोलेस्टेरोल, चरबी, लोखण, हार्मोन्स, प्रतिघटक हांची तपासणी जाता. तशेंच वैजकी कायद्याकय आदार करपाक हालीं रगत तपासणी करतात.
दासोपंत (प्रचंड कवी)

दासोपंत (प्रचंड कवी)
जल्म.
दिंगबरपंत आनी पार्वतीबाईंक मोठया नवसान शके 1473 म्हळ्यार 1551 वर्सा अदीक भाद्रपद वघ अश्टमीक दासोचो जल्म जालो. ल्हानपणासून तो हुशार आसलो.दासोन वरगात पांचव्या वर्षी मोज आसता चारूय वाटेन उकडप म्हणून दाखयले
भुरगेंपण.
15 व्या वर्सा शतकानंतर शिक्षण हिदुस्थानीं संगीत पदूधती उगदास आयले. शिक्षणेकडेन संगीत-मत आयज आधिक ‘सावेळ’ दिसला. संगीताच्या सक्रंमण काळात दासोपतांची पदनिर्मिती जाली. दक्षिण आनी उतर या दोन संगीत पदूधतीचे प्रतिव्बिब त्याच्या पद गायनपदधतीत दिसतात. ताणी अभिजात संगिताचो अभ्यास करून, त्या आदारान 86 राग आनी 11 ताल निर्माण करून संगीतशैली विकसीत केल्या.
दोन संगीत पदूधतीच्या पाया एकच असल्याक फार मोठी यवतार यात नाका. फुडें वयाच्या 16 व्या वर्सा गव्दालचया सावकाराची चली जानकी हिचे वांगडा लग्न जालें. राज्यात दुबाव पडला. लोकाची आन्नान्न दशा जाली आनी दिंगबरांपताच्या ठायी आसले भूतदया जागी.
काम.
बदेर परगण्यांतल्या नारायणपेठी दिगबरपंत अली हाच्या दरबारांत कामाविसदार अशिल्ले. दासोपंत नित्यकमा जाले उपरात थारनासतना बरयत रावतालो.तांका दर दिसा एक ढब्बूभर पयशंची शाय लागताली अशे सांगतात. दासोपंतच्या मदिरात कळस म्हणजे ताची पंचीकरण ‘पासोडी’ बरयली. 40 फूट लांब आनी चार फूट रूंद अशा कापडाचेर पंचीकरण, अध्यात्मज्ञानाचो विशय चित्राकृतींतून तांणी मांडलो. ही पासोडी मराठी सतवाडमयात अन्याय, अपूर्वत आनी एकमेवादूवितीय अशे म्हणीत लागले. प्राचारीय काळी फात्ल्यानघरण्यासाठी वापर येणा जाडया –भरडया कापडास पासोडी म्हणत आसा. ईश, केन आनी कठ उपनिषदांचेर संस्कृत टिका दासोपंताची बरयल्या. हिंदि, उर्दू, फारसी, मल्याळी, तेलुंगू आनी कत्रड भाशांनी ताज्यो रचना आसात. तांणी लागीलगी 48 व्हडले ग्रंथ, सवाय लाख पदां आनी ताचे बगर हेर भाशांनी मेळून प्रचंड लेखन केलें. म्हणून तांकां प्रचंड कवी म्हणटात.
गणेश दामोदर सावरकर

जल्म.
गणेश दामोदर सावरकर म्हळ्यार बाबाराव सावरकर हांचो जल्म दि.13जून 1879 या दिसा जालो
बाबाराव हे भारतीय स्वातंत्र्य लढयांतलो येक म्त्ोवपूर्ण सुटके झुजारी आसले. सावरकर घराणे मूळचें रत्नागिरी जिल्हांयातल्या चिपळूण तालुक्यांतल्या गुहागरालागी पालशेत हांगासल्ले आसले. थंया आशिल्लया सांवरीच्या झाडांवयल्यान कांय जणांक सावरवाडीकर म्हणपाक लागले. ताजेच फुडे वचून सावरकार जाले. बाबारावले ल्हानपण भगूर या गावांत गेलें. ल्हानपणासावन बाबाराव हुशार, अभ्यासू, संघटनकुशल, संदांच काम करीत रावपी आसलो. बुध्दिबळ, आटयापाटया, विटी-दांडू, धनुष्य-बाण चालवपाच्या खेळांत तो पटाइत आसलो. ल्हानपणांत बाबाक अनेक प्रकारच्या दुवेतांनी सतायले. तांतूतल्या तांतूत 20-21 दिसांचो जोर हो येतालोच. इतलेच न्हय तर लागी 200 फावटी ताका विचवाचो दंश जाल्लो. बाबा आपल्या बापायल्या हाताखाला बंदूक आनी तलवार चलवपाक शिकलो. घरच्या परिस्थितीक लागून बाबाचे शिक्षण मॅट्रिकमेरेंत उल्ले. पूण योगविद्धा, वैघकाचाघरच्यपरिस्थिती आणि कुटुंबाच्या जबाबदारीमुळे बाबारावांचे शालेय शिक्षण मॅटिरकच्या आतच उरकले पण योगविघा, वैजकाचो नाद आसल्याकारणात ताणी त्या विशयावयली सगली पुस्तकां वाचली. स्वता ओखदांय तयार करतालो. ताका कविता करपाची आवड नासली. पूण लेखनाची आवड आसली. ताणे खूब्ब पुस्तकां बरयली, लेख बरयले. ताणी बरयल्लें ख्रिस्त परिचय म्हूण पुस्तक खूब्ब गाजले. ताणी सुटके झुजार्या ची राष्ट्रभक्त्तसमूह नावाची गुप्त संस्था स्थापन केली. 16 मार्च 1945 या दिसा तांका मरण आयलें.
रामकष्णबुवा वझे

जल्म.
हांचो जल्म वझरे हांगा दि. 28 नोव्हेंबर 1874 ताच्या भुरगेपणांतूच ताच्या बापायक मरण आयलें देखुन ताचें आवयन ताका ल्हानाचो व्हड केलो. ताचें भुरगेपण खुब कश्टांत आनी हालअपश्टांत गेलें.
जीण.
ताचें मुळावें शिक्षण चवथी मेरेन मराठींतल्यान जालें. भुरगेपणासावन ताका गावपाचो नाद आशिल्लों. देखून कागलचो गोयक बळवंतराव पोहरे हाचेकडल्यान ताणें गेवपोचें मुळावें शिक्षण घतलें. उपरांत मालवणाक वचून वर्सभर विठोबा अण्णा हडप हाचे कडल्यान तालीम घेतली. वयाच्या बाराव्या वर्सा लग्न जाल्या उपरांत गायक जावपाचे इत्सेन ताणें घर सोडलें आनी पांयानी भोंवडी करीत तो पुण्याक गेलो. थंयच्यान तो इंदूराक गेलो. थंयचो नामनेचो पखवाज वादक नानासाहेब पानसेगेर तो रावलो. गायन शिकपाची रामकष्णबुवाची जिद्द जाणून पानसेन ताका ग्वाल्हेराक वचपाक सांगलें. तो ग्वाल्हेराक आयलो आनी ग्वाल्हेर घराण्याचो सुप्रसिध्द उस्ताद निसार हुसेनखाँकडे गायन शिकूंक लागल. सामकी कशटांनी आनी पोटाखतीर माधुकरी मागून ताणें गायनविधा सपांदन केली. कांय तेंप गोंयांत रावून ताणें गायन विधेचें शिक्षण दिलें. ताच्या शिश्यांचे वळेरंत ताचो चिरंजीव शिवरामबुवा वझे, हरिभाउ घांग्रेकर, केशवराव भोसले, मा. दीनानाथ बापूराव पेंढारकर, भालचंद्र पेंढारकर, दन्नीबाई, तानीबाई, कागलकर बुवा ह्या कलावंत मंडळीचो आस्पाव जाता. तो गाण्याच्यो शिकवण्योय करतालो. ‘बलवंत संगीत मंडळी’ आनी ‘ललितकलादर्श’ ह्या नाट्यमंडळांत ताणें संगीत गुरु म्हणू कांय तेंप काम केलां. ताच्या कांय चिजा ‘संगीत कलाप्रकाश’ (1938) ह्या पुस्तकांत ताच्या कांय चिजांचो आस्पाव आसून ताचें आत्मचरित्र थोडक्यांत दिल्लें आसा. ताचे गायकीन नराठी रंगभूंयेक संगीत दिवन नाट्य संगीतक्षेत्रांतलो गायक विव्दान आनी बहुरंगी कलावंत आसून ‘गायनाचार्य’ म्हण ताका नामना प्राप्त जाली.
मरण.
दि. 05 मे 1945 या दिसा तांका मरण आयले.
रत्नकांत रामनाथकार

रत्नकांत रामनाथकार (जल्म - रामनाथी) रघुवीर रामनाथकराचो पूत. बापायकडल्यान संगिताची देणगी मेळ्ळी. सुरवेचीं भुरगेपणांतली 14 वर्सां रामनाथीं गेलीं. 1981 त तो मुंबय गेलो, तेन्ना सावन ताच्या संगिताच्या शास्त्रीय शिक्षणाक सुरवात जाली आनी थोड्या काळाभितर बापायची पेटी वाजोवपाची कला आत्मसात करुन ते कलेंत बापायपरस पूत सरस अशी वचत थंय ताणें नामना जोडली. ताची पेटी वादनाची कीर्त मुंबय आनी मुंबय भायरुच पावली. बापायकडल्यान गायनवादनाचे सुरवेचे धडे चिरले उपरांत ताणें विलायत हुसेन खाँ, नन्हें, फैयाज खाँ, निसार हुसेन खाँ, खादिम हुसेन खाँ, वझेबुवा हाचेंकडल्यानूय विद्यार्जन केलें. ताणें मुंबय आकाशवणी केंद्राचेर पेटी वादक म्हणून चाकरी केली. नोकरेच्या काळांत व्हड व्हड दिग्गज कलाकारांक ताणें साथ केली. निवृत्तीउपरांतूय आकाशवाणीन ताका गायक कलाकार म्हणून नोकरेक दवरुन घेतलो. ताणें कांय राग, तशेंच स्वरचित चीजांचो आनी तराण्यांचो संग्रह केल्लो आसून आकाशवाणीवयल्यान ताणें रचलेल्यो स्वररचना आयकूंक मेळटात. पेटी वाजोवपावांगडाच तो सतार, सारंगी, जलतरंग हीं वाद्यांय बेस बरीं वाजयतालो. तंबोरो लावपाची ताची कळाशी अजापभरीत आसली. जितेंद्र अभिषेकी, कागलकरबुवा, जगन्नाथबुवा पुरोहित, मीनाक्षी मुडबिद्री, गंगाबार्इ हंगल, सरस्वती राणे हांकां तशेंच कितल्याशाच हेरांकय ताणें संगिताचे धडे शिकयल्यात. पिरायेच्या 65 व्या वर्सा कला अकादमी (गोंय) हांगा ताणें संगीतशिक्षक म्हणून काम केलां. ताणें संगीत शास्त्रावयलें पुस्तक बरयलां. ताचें यादस्तीक कशें ताच्या शिश्यांचे वतीन दर एक संगीत संमेलन गोंयांत जाता.
Daniel achem Pustok

Daniel achem Pustok.
Danielachem pustok don bhagamnim vanttum ieta.
Poilo bhag ovesvor 1-8 meren
Dusro bhag ovesvor 7-12 meren.
Poilo bhag mhollear ek kothon.
1. Daniel ani tache teg sangati Nebukadnezzar razachi seva kortat.
2. Vorixtt murti vixim Nebukadnezzarak sopon poddta.
3. Bhangarache murtichi bhozonn ani Danielache teg ixtt ujeachea khornnant.
4. Nebukadnezzar razachem pixeponn
5. Belshazar Razachem jevonn
6. Daniel xinvanche khonnint.
Hea sogllea sonkoxttam modem Daniel ani tache sangati zoitivont zatat; ani Devan tankam salvar kele tem polleun murti puza kortat te Devak vakhann’tat. Hem sogllem, Nebukadnezzar, tacho put Belshazar ani Darius hance razvottke kallar Babilonient ghoddta.
Dusrea bhagant Danielachem sopon vornnilam.
7. Char zonavoram
8. Menddro ani Bokddo
9. Sot’tor satollim
10-12. Vhoddlem dorxonn ani khasticho ani xevottacho kall
Hem sogllem Belshazar, Darius ani Persiechea Sirus razache razvotte kallar Babilonient ghoddlem.
Hea pustokacho haves mhollear; Antiokus Epifanes hannvm Judevank piddapidd dili tea somoiar Judevancho bhavarth ani bhorvanso samballunk. Hech porim Daniel ani tachea sangatiank, somurt soddun diunk tallnni ghatloli (Ov. 1) ani murtink bhozunk sanglolem (Ov. 3 &amp; 6). Te zoitivont zale ani tankam piddapidd ditale te khorea Devak vollkunk pavle. Piddapidd dita to thoddeach kallak zoitivont zata-so dista punn Devan nemlolea velar farikhponn diunk zai, (8/19; 11/36) ani xevottacho kall ietolo (8/17; 11/40) ani piddapidd ditoleacho bhosm zatolo (8/25; 11/45). Hea vorvim dukacho ani patkacho kall sompun, Devachem raj ietolem zoim ‘mon’xacho put’ sasnnachea sasnnank razvottki choloitolo (Ov. 7). Ak’khea pustokant Devachea rajacho bhorvanso dakhoila (2/44; 3/33 (100); 4/31; 7/14).
Polleiat.
Book_of_Daniel
Books_of_the_Bible
Bible
Vauraddeancho Ixtt

Vauraddeancho Ixtt Goyant dor sumanak prokaxit zaupi ek "magazine". Hen 1933 vorsak sun thambon-nastanam prokaxit zata, ani Goeant soglleavon adleo "publications"-antleo ek. Pri. Arsencio Fernandes ani Pri. Graciano Moraes hannim hem suru kel'lem, magir them dhormprantacheo padricheo hatantsun Pilaracheo padricheo hatant ailem. Vauraddeancho Ixtt Goenkarank mhotveanche vixoiavoir boroita. Hem dor vorsak Konknni borovpiank ek puroskar-ui ditat.
http://www.v-ixtt.com/client/main.asp
बीट

भाजी
आमी सदांच म्हण्टातकी आमच्य आहरांत भाजी ही आसपाकूच ‌जाय. आनी ते खातीर ‌‍हरव्या पानांची (पाले) भाजी आमी चडांत चड वापरतात. ते भायर बटाट, कोबी, चिटकी अशा भाजयांचो आसपाव करतात. बिटाचे भाजयेचो लेगीत आसपाव केल्यार भलायके खातीर ताचो फायदोच जातलो. कांय जाणांक बीट गोड आसता म्हूण वा हेर कांय कारणांक लागून आवडना. पूण तचे गूण वळखले जाल्यार व्हडा उमेदीन ताचें सेवन करूंक आवडटलें.
बिटाचे म्हत्व
बीट हो भडक गुलाबी‌-तांबडया रंगाचो आसता.बीट हें एक कंद-मूळ,सुरवेक बिटाचीं पानां भाजी करपाक वापरताले आनी कंदाचो वखदा खातीरच वार करताले. पूण काळांतरान कंदाचोय भाजये खातीर वापर जावंक लागलो.
बिटाचो रोस काडून घेतलो जाल्यार तातूंतल्यान बरीचशीं जिवनसत्वां,मिनरल्स,पोशक तत्वां आमकां मेळूंक शकतात.हाचो रोस फीट येता अशा.दुयेंतीक दिल्यार तातूंत बरोच फरक पडिल्लो दिसून येता.
बिटांत “सी” जिवनसत्वा वांगडाच लोह तत्व आसता. जे रत्काक अती गरजेचें आसता. वाडट्या वयावयल्या भुरग्यांक आनी बायलांनी एनिमियाची शक्यताय आसत म्हूण ताचो चडांत चड लाव करून घेवचो.वाडोवपाक ताचो मोटो हातभार लागता. बिटांत चडांत चड साकरीचें प‌रमाण आसता ,जें हेर खंयचेच भाजयेंत ना.
बिटाचे वापर
गोड्यामुताच्या दुयेंतीनी कमी परमाणांत ताचें सेवन करचे वा टाळचें .‌‌केन्सर दूयेंतीक बीट खावपाक बरें .तातूंत बीट केरोटीन बिटाची उकडिल्ली भाजी ही काळजाची किया सुदारता. तशेच बलड परेशण सामान्य करपाक मजत करता. बीट पचन सुधारून मलबध्दता कमी करता.बिटाचो रंग आयसकीम वा हेर पदाथा‌‌ रंग हाडपाक वापरतात.बिटांत केल्शियम आशिल्ल्यान हाडां मजबूत जाता. (बिटाच्या रंगाक लागून मुताचो वा मळाचो रंग गुलाबी जावंक शकता.पूण तातूंत कसलोच दोश आसना). बिटाचे वयले गूण लक्षांत घेतल्यार ताचो कितलो तरी लाव करून आमच्यांनी घेव येता.
श्री लक्ष्मी नारायण देवस्थान – कुंडय

 श्री महालक्ष्मी ऊर्फ आदोसकान्न (अदोशाकरीण) हें दैवत मूळचें गोंय, जुवें वा तिसवाडींतल्या आदोशी वा आजोशी ह्या गांवचें ग्रामदैवत. त्या दैवताचे मूळ संस्थापक महाजन ते ग्रामसंस्थेचे जाणकर वांगडी वा गांवकार हे आशिल्ले. पुर्विल्ल्या काळांत साश्ट म्हालांतल्या कोलवें, आदोशी गांवांतल्या श्रीमहालक्ष्मी देवीच्या कांय कुळावी म्हाजनांनी गावड्यांच्या आदांराम हो आदोशी गांव वसयलो. थंय तांणी आपली ग्रामसंस्था स्थापन करून श्री महालक्ष्मी देवीची मूर्त स्थापना केली आनी तिका ते ग्रामदेवी मानपाक लागले. आदेशी हे ग्रामसंस्थेंत मूळचे तीन वांगडा आशिल्ले आनी तांतूत ब्राह्मण वर्गी वांगडी आशिल्लें. पूण उपरांत इ.स. सोळाव्या शतमानांत पुर्तुगेजांनी केल्ले बाटाबाटी वेळार आनी धर्मछळाक लागून त्या तीन वांगडांतले पयलो आनी तिसरो हे दोन वांगड किरिस्तांव बामणांचे म्हळ्यार बाटोवन किरिस्तांव जाल्ल्या ब्रांह्मणांचे जाले. दुसरो वांगड आदलेवरी हिंदूधर्माय ब्राह्मणांचोच उरलो.
इ. स. 1540 वर्सा पुर्तुगेजांनी जमीनदोस्त केल्ल्या तिसवाडींतल्या आदेशी गांवांतल्या देवालयांत म्हालकुमी म्हळ्यार श्री म्हालक्ष्मी, सप्तमाथ, रवळनाथ, नारायण, तसी भूमीदेवता, वनदेवता, ग्रामपुरूस आनी ईश्र्वर ह्या दैवतांच्या देवालयांचो आस्पाव आशिल्लो. बाटाबाटी उपरांत हे ग्रामसंस्थेच्या दुसऱ्या वांगडांचे हिंदुघर्मीय ब्राह्मण ‘भांडारी’ उपनांवाचे. तांणी आपलें दैवत कुंडय गांवांत उबारून हाडलें आनी थंय ताची स्थापना केली.
हें देवस्थान कुंडय गांवांत दासोळ वाडयार आसून तें ऊंच आसा. ताचे दोन वटेन श्री रवळनाथाचें ल्हानशें देवूळ आसा. हांगाच्या मुखेल देवीची श्रीमहालक्ष्मीची मूर्त पंचलवी आसून ती गाभाऱ्यांत मुखासनाचेर बशिल्ली आसा. श्री नारायणाची ल्हान मूर्त महालक्ष्मी लागसारूच आसा.
दर एका म्हायन्याच्या शुक्ल आनी कृष्ण पक्षाची अश्टम हो सदचो पर्वणीचो दीस आसून ते रातीं पालखी उत्सव जाता. ह्या देवालयांत जावपी हेर इशे आसात – चैत्र शुक्ल अश्टमीक वसंपतपुजा, पालखी , उत्सव, फळाहार; आषाढ शुक्ल अश्टमीक वसंतपुजा नामसंकीर्तन; श्रावण म्हयन्यांतल्या दर एका शुक्राराक जायांच्या फुलांची पुजा; भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशीक श्री अनंतव्रतोत्सव; आश्र्विन शुक्ल पाडव्या सावन नमी मेरेन चंडीपाठ, पाडव्याक घटस्थापना, अश्टमी दिसा पालखी आनी नमीक जायांची पुजा, दसमी दिसा शिमोल्लंघन – दुसरो. सांजेच्या पांच वरांचेर श्रीची शिबिकारूढ स्वारी लव्याजम्यासयत शिमोलंघन करून उरांत देवळांत परत येता. आश्र्विन शुध्द पुनवेमेरेन काकड आरती, हरिजारग जाता. कार्तिक वद्य 10मी दिसा सकाळीं श्रीलक्ष्मी पालखेंत बसून स्थलभूंयेंतल्या पेडार येता. थंय तिची पुजा करून वनभोजन करतात. फाल्गून म्हयन्यांत हांगा होळिकापुजन आसता.
श्री लक्ष्मीनारायण दैवताचे म्हाजन भारव्दाज गोत्री गौड सारस्वत ब्राह्मण माध्य सांप्रदायी भांडीरी उपनांवाचे आसून तांची वसती चड करून कुंभारजुंवें, बांदोडें, कपिलेश्र्वरी, व्हडलें गोंय, पणजी, मडगांव, मुरगांव, आनी मुंबय आसा. मुंबयंत ह्या देवस्थानाचे ‘किनारे’ उपनांवाचें एक कौंडिण्य गोत्री म्हाजन घराणें मेळटा.
-कों. वि. सं. मं.
Tisreamchem Fest

Zaiti dhormik festa zata taka dhormik namva asnat zoxem kelleache fest,patolleache fest,zayachi zatra hi zatra fulacher adarun asa hem thoinchea vattaracher adarun asa.Ata amche kodden festak jeunn vantt'tat taka lagun amche kodden tis-yache fest asa.
Fest zaupi zago ani kopel sodpi lok.
Nerul gamvche ximer kandoli hea gamvat zata.Thoim ek pornni igrje asa ji frasiskon padrini sodun kaddlea te 1569 vorsat.Oxem mantat ki hi igrje lokakodden poixem ektthai korun ani khajgi duddu gheun badla.Fador gomos katamv sagta ki 1955 meren nerul hea gamvat fokot char kopela axil'li.Hea fadrachea sangnneat rostea kuxiche kuris,khajgi monxachean badil'le kopel je bixpachea porvagi naxil'lean badil'le asle.Toslem ek kopel mhollear sam atoniche.Poilichea tepar lhan aslem ata lokamni tem aplea kazarachea vorsa nimtan he kopel vhodd badla.Nimanne he 1992 vorsa ek zoddpean aplea 25 vorsachea umedin badil'le.Hea kopelant sam atonichi murti asa ani sekredd harth ef jizos ani sekredd harth ef meri.Hea kopelachi ek pomrpora asa ki lokank tis-yo vattpachi chal azun cholot asa.
Fest ken'na monoitat.
He fest me mhoineachea dus-ya aitarak zatat.Thoim kopelant lardin zata hatunt vatto gheupak gamvcho lok toxench her lok yeta. Lardinik tis-yo he ozap nhoi karonn lok tis-yachi xakhoti ani sambarache vatt'tat.[1]
tis-ya borobor kite vatt'tat.
Hea festak sambarachea tis-ya borobor abo ani ponnos festachea mukheleak ditat.Gõychi feni hea festak ditat zaka zai tamnne pivche.Punn halichea tepar heo nimanneo vostu kaddun uddoileat.
Tis-yo kiteak.
Nerul hea gamvant nhoinchi deg asa ani taka lagun tis-yo hanga khub mellttat ni sovai mellttat.Survatek tis-yachi matra chodd lagnaxil'li karonn zo lok lardinik yetalo to thoddoch astalo.Punn jen'na hi porompora ghott zali tatunt thoinche raupi lok,tanchi bhurgi,her lok vochpak lagle ani hacho porinnam' je lok kamak lagun gamv soddun gele te pasun hea festak yeupak lagle ani toxench tanchi kazar zali choli ani tanchi farmil yetali.
Dusri pomrpora.
Dusri pomrpora mhollear tis-yo korpachi pod'dot.Tea gamvacheo bailo ek zaun kortat.Hi ek porompora ji gõychea somazantlean na zalea. Poilichea tepar radpi naxil'le.Jen'na kosle fest astale ten'na ek randpin astali.Ti ghorakodden yetali ani kujnatole kam' polloitali.Magir dadle ani chole hea kamak zulle.Soglle xezari kamak adar korpak yetale.Ti soglli aple saman gheun yetali zoxem suri,koiti adi. Hi pomrpora fokot hea festa nimtan uril'li pollouk melltta.Sambaracho mosalo korpache kam' vajeunnenche ani he korpak chodd dis lagtat.Ani he chodd mosaledar asta.Zor ho mosalo bore toren saballo zalear khub dis va mhoine urta.
Festachi lardin.
Lardin poilichea kallar letin bhaxent mhonnttale.Ata ti lardin amche konknni bhaxent mhonnttat.Zo lok te lardinik hajir axil'le taka pananchea dhonneat ghalun tis-yo ditale.Hea gelea thoddea vorsa bhitor sambamracheo tis-yo korun silvor foilak ghalun lokank vantt'tat.
Nixkorx.
Zori hea festatolo panachea dhonno gelo tori azun pasun lok tis-yache fest kortat.Kallzak khuxalokai bhogta ki thoinche lok jem thoim rautat ani je konn kamak lagun thoinche bhair sorleat tem aple pamrparik fest korpak fudde yetat.
साइखोम मीराबाई चानू

आयुश्यक्रम.
08 1994 ह्या दिसा नोनपोग कोकचंग ह्या गांवान जाल्लो. तें ऐक भारतीय वजन उखलपी जावन आसा. तांणे 2020 वर्ष टोकिओ ऑलिंपिक्सात आमच्याच भारताक चंद्राची मेघाल हाडली. हो आमच्या भारताक एक व्हड अभिमान जावन आसा. ताचे हे उदरगती खातीर ताका जायते पुरस्कार फावो जाले. ताका पदमा त्री पुरस्कार आमच्याच भारतान दिलो आनी 2018 वर्ष ताका दयान चंद खेळ रतना पुरस्कार फावो जालो. 12 वरसाच्य पीरायेर ते आपल्या घरच्याक घरची काम करपिक हात घालताले. रानान वचुन जड जड झाडाचो खांदयो उखलीत घरची वाठ चलत वताले. ताच्या वडल्या भावाक लेगीतइतले जड वजन उखलपाक जायनाशीले पुण मीरा बाय ते काय नय करून उखलताले, ताचो बळ पळोवन ताच्या घरच्याक हे मोठे अजाप दीपक लागले.
ताचें जिवीत आनी शिक्षण.
ताच्या घरच्यानी ताचो हो वावर पारखीलो, आनी ताका व्हड तेको दीलो. ताणे आपले प्रशिक्षण मनीपुरच्या स्पोर्ट्स एकडमीतल्यान आपणायले. जायते फावट ते वाटे टक ड्रायवर कडल्यान लीफट मागुन ते घरा परतताले, ह्या चाली वरवी एक वेगळो संबंध ताणे जोडलो. ताणी सगळ्या डक डायवराक आपोवन आपली उदरगत विख्यावुन तांचो आशीर्वाद घेतलो. जेन्ना ते टोकियो ऑलिंपिक्स जीकून आयले तेदना ताका 1 करोड ईनाम ताका बायजु हाणी फावो केलो.
प्राप्ती.
50 लाखाचो ईनाम ताका भारतीय सरकारान फावो केलो, 1 लाख ताका मनीपुरच्या सरकारान कडल्यान मेळ्ळे. 2 करोड ताका भारतीय रेल्वेतल्यान फावो जालो. हेच नय पुण हेर काय व्हड व्हड पुरस्कार व्हडा उमेदीन ताका फावो केले. 2013 ह्या व्यसा ते रीयो ऑलिंपिक्सात योग उमेदवार जाले. पुण ते फुडे ते तीन फालट साडले. पुण ताणे हार मानली ना. फुडे ताणी विजय प्राप्त करून ताका जायते पुरस्कार प्राप्त करून घेतले. ताची देख जण एकल्यान आपणावप गरजेची, केदीच हार मानची नय. उठुन परीसतेतीक फुडो करचो.
संदर्भ.
https://en.wikipedia.org/wiki/Saikhom_Mirabai_Chanu
हॉब्जावरी जॉन लॉक

हॉब्जावरी जॉन लॉक (1632- 1704) समाजीक करार हें राज्यशासनाचें अधिश्टान मानता. ताणें राजकीय सत्तेची व्याख्या केली ती अशी – मरनाची शिक्षा धरून आनी ताच्यायपरस कमी खर शिक्षा दिवपामेरेनचे कायदे करपाचो अधिकार म्हळ्यार राजकीय सत्ता. हे कायदे चडकरून संपत्तीचे वेवस्थेखातीर आनी राखणे खातीर गरजेचे आसतात. स्वराज्याक परकी सत्तेपसून बादा येवची न्हय न्हय देकून राखण करपाक आनी केल्ले कायदे अंमलांत हाडपाक समाजाक अधिकार आसतात आनी ते फक्त समाजीक हिता खातीरच आसतात.
गजानन सिताराम भुर्तु

गजानन सिताराम भुर्तुगजानन सिताराम भुर्तु हाचो जल्म 22 सप्टेंबर 1923 दिसा म्हापश्यां जालो.गजानन हो गोंयच्या स्वातंत्र्यसंग्रामांतलो सुटकेझुजारी.ताणें मुळावें शिक्षण मराठीतल्यान घेतलें.
वावर.
सुरवातीक तो नॅशनल काँग्रेस गोवा हे संघटणेचो वांगडी आशिल्लो .1952 वर्सा सावन तो आझाद गोमंतक दल संघटणेचो वांगडी जालो.ऑक्टोबर 1946 दिसा म्हापश्या सत्याग्रहांत ताणे वाटो घेतलो .पुलिसानी ताका तीन फावटीं धरलो आनी मार दिलो .ताणे वट्ट स म्हयने बंदखण भोगली.बंदखणांतल्यान सुटका जाले उपरांत तो आझाद गोमंतक दल संघटणेच्या मुखेल्यांक पुलिसां विशीं माहिती दिवप ,भुंयगत क्रांतिविराक जेवण दिवप आनी वणटीपत्रकां लावप ,बी असलीं कामा करतालो.
येस.
भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केला.18 जून 1986 दिसा गोंय सरकारान ताचो भोवमान केला.
अमरावती- 1

अमरावती- 1.
पौराणीक साहित्यांत उल्लेखिल्ली स्वर्गांतली इंद्राची राजधानी. हे राजघानीचें नगर जंबू जुव्यांचेर, मेरु पर्वताच्या उदेंत वाठारांत मान तळ्याच्या देगेर वसलां.पौराणीक साहित्यांत ह्या नगराक ‘देवधानी’ , ‘वस्वौकसारा’ आनी ‘माहेंद्री’ अशीं तरेकवार नांवां मेळटात. भव्यता आनी सोबीतकाये खातीर ह्या नगराची नामना आसा. पुराणांत ह्या नगराविशीं अशें वर्णन आसा. ‘ह्या अमरावतींत सुधमी नांवाची देवसभा आसून नंदनवन नांवाचें उद्यान आसा. ह्या नगरांत अमृताचो सांठो आसा. कांय काळ ह्या नगराचेर बलि दैत्यान जात मेळयल्लें.थंय गंधर्व अप्सरा हांचो राबितो आसा आनी त्यो इंद्राची आनी हेर पुण्यवंताची सेवा करतात. हांगा पुण्यवंताक सगळे तरेंचें सूख भोगूंक मेळटा.
Prabhakar Karekar

Ponddit Prabhakar Karekar ek Hindustani xastrio gavpi, ek Jitendra Abhisheki ani C. R. Vyas, hancho xis zacho zolm Bharotachea Goeant zalo. Taka Tansen Sonman 2014 vorsa ani Songit Nattok Akademi Tosrip 2016 vorsa divpant ailam.
Fattbhuim.
Prabhakar Janardan Karekar hacho zolm 1944 vorsa[4], ten’nachea Purtugez Goeant zalo. Tachem Hindustani gavpachem songit proxikxonn Suresh Haldankar hachea koddlean ailem.[4] Taka utkruxtt kolakar ani xikovpi koso pachartat ani to ek voilea xrennicho Akaxvannicho ani Durdorxonacho kolakar zavn asa.[4]
Hindustani gavpacho provorto[sudar].
Karekar Swarprabha Trust hacho odheokx asa.[4] Karekar hannem sabar voir sortolea ani famad tornnattea songitkarank proxikxonn dilam. Tannem sabar mudronna keleant ani dakhovnneo, bhaxonna keleant ani sabar karioxallent zaitea desamnim bhag ghetla..[4]
Sumellachem songit.
Tannem sumellachea songitant Ornate Coleman (U.S.A.) ani Sultan Khan (Bharot) sangata proves kelo . Songit Natttok Akademi tosrip taka Hindustani gavpeachea songitachea yogdana khatir favo zalam[4]
कोंकणिंतुं पोर्तुगीज़ प्रभाव

ह भास शिकचॆं कष्टाप्रद इत्तॆक की हांतूं अमचॆं पोर्तुगीज़पशी च़ड अक्षर आस्सती!! Oriente Conquistado a Jesus Christoच़ॊ बरपी पाद्रॆ फ़्रांसिस्को दॆ'सौझा.
पोर्तुगीज़ अक्षरांतूं कॊंकणीक ढाळच़ॊ पयलॊ प्रयत्न पाद्रॆ थॊमस् स्टीवन्स् हांणी कॆलो. पोर्तुगीज़ अक्षरानॆं हगुरु-हगुरु शुद्ध कॊंकणी ध्वनियांक नुकसान कॆल्लॆं. १५५६आंतुं रमि लिपि मुद्रण सूरु ज़ाल्लेलॆनॆं नगर बरपालॆं जनांक गुरुतु मॆळचॆं बंद ज़ाल्लॆं. १७वॆं शतकालॆं कडेकालांतुं पोर्तुगीज़ ऊत्रांगॆलॆं ऊत्र-ऊत्र धरुनु अनुवाद सूरु ज़ाल्लॆं.
फिलोमेना ब्राज क्रास्तो

फिलोमेना ब्राज क्रास्तो ही एक तियात्रीस्त.
जल्म.
हिचो जल्म 24 सप्टेंबर 1933मुंबय ह्या शारांत जालो. ताच्या बापायचे नांवडॉ नाजारेत आनी आवयचें नांव कान्दीदा ब्राज. तिच्या घोवाचे नांव डॅनीस रिबेलो. तिच्या घोवाचें घर चिचोणें, साश्ट, गोंय.
वावर.
तिच्या भुरगेपणांत सावन तिका तियात्राचो खूब मोग आशिल्लो आनी ती सदांचशाळेंतल्या नाटकुल्यांनी वांटो घेताली.
अशेंच एका हॉली नेम हाय स्कूल,दाबूल हांगा आयोजीत केल्ल्या नाटकांत तीं वांटेकार जाल्ली तेन्ना तिका सर्गेस्त आल्फ्रेड रोज हाणें पळयली आनी उपरांत तिका पयलेच फावट ‘जोतकाक्षी दोरजी’ ह्या नाटकुल्यांत माचयेर हाडिल्ली.
तेन्ना सावन तिणें आनीक फाटी वळून पळोवंक ना.तिच्या काळावयले फामाद दिग्दर्शकां वांगडा तीं वावुरली देखीक जे.पी.सोझालीन,प्रेम कुमार,एम.बॉयर,सी.आलवारीस,रेमी कोलासो,टोनी मारटीनस, आदी.
ती चड करून कॉमेडी करताली पूण ताणीं हेरूय अभिनय तितल्याच नेटान केल्यात.
दूरदर्शनार सादर जावपी जायत्या नाटकांत तिचो आस्पाव जाल्लो आसा.तिची थोडीं नाटकां पुराय भारतांत रेडियोचेर सादर जाल्यांत.
तिणें आपले हात दिग्दर्शकाच्या कामांतूय घातले.’आशेची दोशा’ हो स्वता बरयिल्लो तियात्र तिणें दिग्दर्शीत केलो आनी तो मुंबय आनी पुणे हांगा सादर केलो.
तिणें मुंबय,पुणे,गोंय आनी दिल्ली जाल्ल्या कितल्याश्याच तियात्रांनी अभिनय केल्लो.तिची भलायकी बरी नाशिल्ल्या कारणाक लागून तिका अभिनय करपाचें सोडचें पडलें..
तिच्या वावराक लागून जायते फावटी तिच्या कार्यांनी बंदना येवपाक लागलीं. राष्ट्रीय टॅक्सटायल कॉर्पोरेशन मिल्स,दादर हांगा टेलीफोन ऑपरेटर म्हूण कामार आसली आनी विस्वाशीपणान तिणें आपलें काम केलें.
प्रतिभा

प्रतिभा काव्या निर्मिती फाटलें सगळ्यात म्हत्वाचे कारणा म्हण प्रतिभेचो उल्लेख येता.प्रतिभा म्हळ्यार मनशाक जल्मजात मेळिल्ली कलेची ईवरीय देणगी.ह्या ईश्वरीय देणगीच्या आधाराचेर तो व्यक्ती अलौकीक आनंदाचे खीण वाच्याप्याक भेटयता.प्रतिभा नासत जाल्यार काव्या निर्मणी अशक्य वा भोव कठीण अशें म्हण्टात.पूण विविध घटकांचो आधार घेवन प्रतिभेचे मुळाचे स्वरुप आमच्यानी उबें करुं येता.प्रतिभा म्हळ्यारुच काव्या रचपाची तांक वा कला.प्रतिभा ना त्या कविची गत पाखा झडिल्ल्या सवण्या भाशेन .एकाद्र्या सुवातीचे,मनशाचे,प्रसंगाचे चित्रण करपाचे बळगें जेम लेखका कडेन आसता ताकाच प्रतिभा म्हण्टा.प्रतिभा ही बौध्दीक शक्त जातूंत नव्या विचारांचो उन्मेश जाता.
प्रतिभा ही मनशाची जल्मजात दैवी शक्ती जाका लागुन कवीच्या भितर नव्या रचंनाची स्फुर्ती जागृतजाता.ताका लागुनच कवि सादारण मनशां परस चड संवेदनशील आसता आनी तो काव्याच्या रुपान आपले संवेदना व्यक्त करता.ती जल्मजात वा पुर्वजल्माच्या संस्कारा लागुन आसता प्रतिभेक निसर्गीक पद्दत मानप सभावीक जावन आसा.सफळ काव्या निर्मितीक प्रतिभा आसप चड गरजेची.अशें जायते कवी जावन गेले जाचे शास्त्रीयज्ञान चड नाशिल्ले पुण प्रतिभेच्या नांवार अमर काव्य रचून गेले.ताका लागुन इंगलीशीत म्हळा "POETS ARE BORN NOT MADE।"
तांबोळी

तांबोळी एक जात. तांबूल हया संस्कृत उतरावयल्यान तांबोळी हें उतर आयलां. हे लोक विडयाचीं पानां विकपाचो वेवसाय करतात. हे लोक भारतांत सगल्या वाठारांनी दिश्टी पडटात. महाराष्ट्रांतल्या तांबोळ्यांमदी लिंगायत, मराठा आणि मुसलमान अशे तीन पोटभेद आसात. अशें सांगतात की, शंबर सवायशें वर्सांआदीं हे लोक गुजरात आनी पंजाब ह्या महाराष्ट्रांत आयले. नागवेलीचीं पानां विकप आनी गोरवां पोसप हे तांचे मुखेल धंदे. तांचेमदीं कांय जाण अजुनूय गुजराती भास उलयतात आनी गजराती भेस करतात. ते आपलीं 
धर्मीक कृत्यां ब्राह्मण आनी जंगम पुरयताकडल्यान करतात.
राजस्थांतल्या तांबोळ्यांमदी चौरासी, पनगरिया, महोबिया, जैस्वार, गंगपारी आनी परदेसी अशे पोटभेद आसात. तांचेमदीं बालविवाहाची पद्दत आसा. जातींतल्या कोणाय तरणाटयान त्या लग्नाचो दंड म्हणून म्हालो ते चलयेच्या केंसांचो एक आगळ, खंयच्या तरी एका तळ्याचे देगेर कापता. चलयेक त्या दिसा उपास करचो पडटा. तिच्या कुटुंबाकडल्यान त्या दिसा ते जातीक मेजवानी मेळटा. हे जातींत भुरग्याचो बारसो सव्या वा बारव्या दिसा करतात. तांचेमदीं नागपंचमीक नागाचे पुजेक चड म्हत्व आसा. तेविशीं एक कथा प्रचलीत आसा ती अशी-पुर्विल्ल्या काळांत धर्तरेचेर विडयाचें पान नाशिल्लें. पान जाय आशिल्लें. देखून पांडवांनी तें हाडपाक आपलो दूत, वसुकीक, हे नागाचे राणयेकडेन पाताळांत धाडलो. तिणें आपले करंगखळीचो थोडो भाग कापून दिलो. धर्तरेचेर हाडून ताणें तो भुंयेत पुरलो, तेन्ना तातूंतल्यान नागवेल आयली. तेन्नाच्यान विडयांच्या पानांचे वेलीक नागवेल अशें नांव पडलें. बराई जातीचो असो समज आसा की तांबोळ्यांक नाग केन्नाच चाबना.
सदाफुली

सदाफुली हें सदांच फुलपी फूल ते खातीर ताका सदाफुली अशें म्हणटा. खंयच्या पुजेक नैवेद्द जाय तशें झाडार सदाच फूलांचो नैवेद्द दवरपी झाड म्हणजे सदाफुली. तशेंच औशधी गूण धर्मानी खूब फायद्याचे आसा. सदाफुलीचें पान वा झाड तोडले जाल्यार एके तरेचो कडवट वास येता. पूण औषधी गूणा खातीर सदाफुलीन झेडों फडकायल्लो आसा. लॅटीन भाशें ताका विन्का ह्या नावांन वळखतात. ती कांय प्रकारच्या कर्क रोगाचेर गुणकारी वखद म्हण वळखतात. सदाफुलीची पानां नाजूक लांब गोल आकार पानांचो रंग फिकट पूण तेजदार
डॉ. रामकृष्ण

डॉ. रामकृष्ण प्राचीन भारतीय इतिहासाचे आनी संस्कृतीचे व्यासंगी संशोधक आनी पुरातत्वज्ञ
शिक्षण.
डेक्कन कॉलेजीतल्यान 1896 वर्सा बी. ए. जाले उपरांत कायध्याचो अभ्यास करतना, मुंबई विध्यपीठा खातीर पूर्व मुसलमान ( इ. स 1000 पयर्त 0 महाराष्ट दोशांतील प्राचीन ग्रामांचे आणि नगराचे ताणी निबंध बरयतो. तातूत ताका भागवानलाल इंद्रजी पारितोशीक मेळ्ळे.ताचे उपरांत व्हडल्या भांडारकारांच्या आदेशा प्रमाण संस्कृत, प्राचीन भारतीय इतिहास आनी पुराभिलेख हे विशय घेवन एम् . ए.
वावर.
उपरांत भारताच्या जनगणना खात्यांत तणी काम केले. मूखार 1917 वर्सा कलकत्ता विध्यापीठांत प्राचीन भारतीय इतिहास आनी सस्कृतो ह्या विशयांचे प्राध्यापक म्हूण ताची नेमणूक जाली.
1936 वर्सा ते निवृत्त जाय मेंरेत हें पद ताणीं सांबाळ्ळें.अधिकार,पयशे हांचो लोभ नाशिल्लो हा विव्दान इतिहासान झपाटलेलो पुराभिलेख आनी नाणकशाश्त्र हांतूत निष्णांत अधिकारी आसलो.
Arunachal Pradesh

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2016-05-28T08:46:50Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;The Discoverer&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;The Discoverer हाणें Arunachal Pradesh पानाक Arunnachal Pradex हालयला: Spelling&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;140911&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
पेदरो बारबोसा

पेदरो बारबोसा हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म.
पेदरो सिरीयाको बारबोसा, तियात्रचे माचयेर पिटर बारबोसा ह्या नावांत वळखतात.ताचो जल्म 8 आगॅस्ट 1941 ह्या वर्सा, तालिगांव गावांत जालो. ताच्या मायचे नांव इजावरा गोनसालविस आनी पायचे नांव पेद्रुनोह बारबोसा.
हेर वावर.
तो लेखक, दिग्दर्शक, गीतकार आनी अभिनेता. तियात्राच्या उदरगती खातीर आनी विकासा खातीर पेद्रून 5 दशकां पसून वावर केला तो तोखणायेचो.
तियात्रांत वावर.
पिट्र बारबोसोचे पयलो तियात्र सादरिकरण 9 वर्साचे पिरायेचेर जालो.‘सोर्वोंडार’ हो तियात्र श्री.होरासियो रोड्रिगीसहाणे बरयल्लो आनी दिग्दर्शन केल्लो आनी नाताला दिसांनी आकशी हाका माचयेर प्रस्तुत केल्लो. पिटरान देवदुताचे नेसवण घालून तिचात्रांत ‘ग्लोरिया हें कांतार म्हणिल्लें जे आयज पासून लोकांच्या कानांनी गाजता.
श्री.होरासियो रोड्रिगीसान कोर्तुब मावशेचें ह्या तियात्रांत पेद्रूक पिसो चेड्याची भुमिका दिल्ली. हो अभिनय ताणे बरे तरेन केलो जाची लोकांनी खूब तोखणाय केली.
उपरांत पेद्रून आपूण जावन एक तियात्र बरयलो. 28 नोवेब्र1958 ह्या दिसा आपल्या गावांत कुजिरा, सांत क्रूज हांगा आपूण बरयल्लो पयलो तियात्र रोगताचे भाव माचयेर सादर केलो.तियात्र पळोवपाक सुमार600 ते 800लोक हाजीर आशिल्ले. शेंदरी घालून जमनीर बसून हो तियात्र लोकांनी पळयलो.
काय वर्सा आदिच्या काळांत 1962 ह्या वर्सा एक नामनेचो तियात्रीस्त सर्गेस्त म.डोड दवेर्ना हाणे बारबोसाची वळख ‘गोंयची माणकुलीं नखेत्रां’ त्या काळाचे एक फामाद आनी नामाचो तियात्र पंगडा कडेन केली. बोरबोसा थंय एक प्रोम्पटर आनी आदार करपी अभिनेता म्हण वावरूंक लागले. पूण तांच्या कलेक आनी मेहनतीन ताका यशस्वी केलो. रोखडोच ताच्या व्हडीलांनी ताका सगळे सांबांळपाची जबाबदारी दिली. ह्या खातीर ताका मुंबय आनी गोंयच्या हेर वाठारांनी तशेंच देशांत ताका भोंवपाची संद मेळ्ळी.
नामनेच्या दिग्दर्शकां खाला काम केलां. जशे नेलसन आफोंसो, एम.डॉड दे वेर्ना,अरिसझीस डॅयस, ग्रेग साबिना, रॉम टोनीआदी. ताणेंतोमासीन कार्दोजाचे कला मोगा कांदोळी खातीर सततपणी 6 वर्सा कला अकादमीच्या तियात्र उत्सवान आपल्या चलये बरोबर वांटो घेतला.
बारबोसोन 50 वयर तियात्र बरयल्यात.’रेस्पेरा दीस’, ‘वोत आनी सावळी’, ‘एक जेवोण’, ‘आधार’, ‘रुपकार’, ‘आसरो’, ‘मोर्याद नासलोलें’, ‘तिकलें’, ‘पोयलो पागार’ हे ताचे कांय वेंचीक तियात्र.
नाटकानी योगदान.
त्या भायर ताणे आपल्या गांवांत मोगाचेर तीन नाटकां बरयल्यात जाची नांवां ‘ऍके होमो’, ‘सोर्वोंडार’, ‘डोलोरोसा’. हीं नाटकां व्हडल्या माचयेर प्रस्तूत केल्ली. ह्या नाटकां खातीर बारबोसान गिताचे बोल, स्क्रिप्ट बरोवपाक आदार केल्लो तशेंच ह्या नाटकाचें दिग्दर्शन केलां. त्या भायर ताणें पास्कांत तियात्र बरयला जाचे नांव ‘भावार्थाचें पोयण’.
सांत क्रूज गांवचो हो पयलो तियात्रिस्त जाणे 50 वयर तियात्र बरयल्यात आनी 300 वयर कांतारां बरयल्यात. तांची खुबश्या कांतोरिस्तानी गायल्यात. त्या भायर ताणे आपल्या गांवांत 6 जमनीवेले खेल बरयल्यात, दिग्दर्शन केल्यात तशेंच गांवांत प्रस्तूत केल्यात.
पुरस्कार.
कला आनी संस्कृतीक खातें गोंय सरकारान पिटर बारबोसाचे योगदानाची दखल घेतल्. आनी कला गौरव पुस्कार दिवन 2007 वर्सा ताचो भोवमान केलो.
ಮ್ಹಣ್ಣ್ಯೊ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

Book of Proverbs.
ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಮ್ಹಣ್ಣ್ಯೊ ಮೆಳ್ತಾತ್, ಜಿ ಜಾಣ್ವಾಯ್ ಪರ್ಜೆ ಮದೆಂ ಆಸ್ಲಿ, ತಿ ಆಪ್ಲೆ ಫುಡ್ಲೆ ಪಿಳ್ಗೆಕ್ ಏಕ್ ಬಾಪುಯ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಪುತಾಕ್ ಕಸೊ ದಿತಾ. ಹಿ ಪರ್ಜೆಚಿ ಜಾಣ್ವಾಯ್ ಮ್ಹಣ್ಣ್ಯಾಂಚ್ಯಾ (ಹೆಬ್ರೆವ್ ಭಾಶೆನ್ ಮಾಸ್ಹಾಲ್) ರೂಪಾನ್ ಥಂಯ್ಸರ್ ಎಕ್ಠಾಂಯ್ ಕೆಲ್ಯಾ.
ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ದೋನ್ ಮುಖೆಲ್ ಸಲಮನ್ ಪಾತ್ಶಾಯ್ಚ್ಯಾ ಮ್ಹಣ್ಣ್ಯಾಚೆ ಜಮೆ ಎಕ್ಠಾಯ್ಲ್ಯಾತ್, ಆನಿ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹೆರ್ ಜಾಣಾರಾಂಚೆ, ಆನಿ ಆಗುರ್ ಆನಿ ﻿ ರಾಜಾಚೆ ಸ್ಲೊಕ್ ದಿಲ್ಯಾತ್. ಶೆವ್ಟಿಂ ಏಕ್ ಕವಿತಾ ಆಸಾ, ತಿ ಸುಗೂಣಿ ಅಸ್ತರೆಚಿ ವಾಖಾಣ್ಣಿ ಕರ್ತಾ, ಆನಿ ಲಿಪಿಯೆಚ್ಯಾ ಅಕ್ಷರಾಂನಿಂ ವಿಣ್ಲೊಲಿ ಆಸಾ (ಆಲ್ಪ್ಹಾಬೆಯ್‌ಚಾಲ್ ಪ್ ಎಂ).
ಮ್ಹಣ್ಣ್ಯೊ ಸಾಧ್ಯಾಯ್ಸುಧ್ಯಾ ಲೊಕಾಕ್ ಶಿಕ್ವಣ್ ದಿತಾ, ಅಕ್'ಕಲ್ ನಾಸ್ಲಲ್ಯಾಂಚೆಂ ಆಯ್ಕನಾ ಜಾಂವ್ಚ್ಯಾಜ್ ಶಿಟ್ಕಾವ್ಣಿ ದಿತಾ, ಪುಣ್ ಜಾಣಾರಾಂಚಿ ಬುದ್ಧ್ ಮಾನುನ್, ಏಕ್ ಸುಗೂಣಿ, ಪ್ರಮಾಣೀಕ್ ಜಿವೀತ್ ವ್ಹರುಂಕ್, ದೆವ್-ಭಿರಾಂತೀನ್ ಆನಿ ಭಕ್ತೀನ್, ದೆವಾಕ್ ರೆಸ್ಪೆತ್-ಮಾನ್ ದೀಂವ್ಕ್, ಉಲೊ ಮಾರ್ತಾ. ಖರೀ-ನೀಜ್ ಜಾಣ್ವಾಯ್-ಭಕ್ತಿ ಹೀಚ್. ಮನ್ಶಾಳ್ ಅಣ್ಭವಾನ್ ಆನಿ ಭಾವ್ಣಾಂನಿಂ ತ್ಯೊ ಭರ್ಲ್ಯಾತ್, ತ್ಯಾಚ್ ಬರಾಬರ್, ಖರೆಂ-ನೀಜ್ ಸುಚ್ ಆನಿ ﻿ ದಾರ್ಜಣೆಂ ಮೆಳ್ಚೆ ಖಾತೀರ್, ಧಾರ್ಮೀಕ್ ಪ್ರಭಾವ್ ಥಂಯ್ಸರ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಹೆ ಪರಿಂ ಸುಚ್ ಸೊದುನ್, ಟಿಕೆ-ಟೀಕೆ ಉಂಚ್ ಧಾರ್ಮೀಕ್ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾರ್, ದೆವಾಚ್ಯಾ ಉಜ್ವಾಡಾನ್, ಲೋಕ್ ಪಾವ್ತಲೊ.
ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಸಂಸ್ಕ್ರೂತಾಯ್ ಮೆಳ್ತಾ, ತಿ ಸಲಮನ್ ರಾಜಾಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಥಾವ್ನ್ ( ಧಾವ್ಯಾ ಶೆಂಕ್ಡ್ಯಾನ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾಚ್ಯಾ ಯುಗಾಂ ಆದಿಂ) ತೆಂ ಪಾಂಚ್ವ್ಯಾಯ್ಸವ್ಯಾ ಶೆಂಕ್ಡ್ಯಾ ಪರ್ಯಾನ್, ಏಕ್ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚೆ ಜಾಣ್ವಾಯೆಚೊ ಠ್ಹೆವ್ ಕಸೊ ಉರ್ಲಾ.
रामरक्षा

रामरक्षा एक नामनेचें स्तोत्र. हातूंत रामाची तूस्त केल्ली आसा आनी तें पठण केल्ल्यान रामाकडल्यान राखण जाता, असो भावार्थ आशिल्ल्यान हाका रामरक्षा हें नांव पडलां आसुयें. बुधकौशिक हो ताचो कर्तो आसा आनी सीता-राम हीं देवता आसात. भगवान शंकरान बुधकौशिक ऋषीच्या स्वप्नांत वचून ताका ही रामरक्षा सांगली आनी सकाळीं उठटकच बुधकौशिकान ती बरोवन काडली. हें स्तोत्र सादें, सोंपे संस्कृत भाशेंत आसून तातूंत पांच वृतां आसात. ह्या स्तोत्रांत वट्ट चाळीस श्र्लोक आसून तातूंत रामचंद्राची तुस्त केल्ले बारा श्र्लोक आसात. ह्या बारा श्र्लोकांतले पयले स श्र्लोक म्हळ्यार खरी रामरक्षा आनी दुसरे स म्हळ्यार रक्षाकार्याखातीर केल्ली सदिच्छा आसा. देखून ह्या भागाक कवच म्हणटा. कवचांत ते ते देवतेन आपल्या सगळ्या शरीरांअवयवाचें रक्षण करचें अशी प्रर्थाना आसात. रामरक्षेंतलें हें कवच अशें आसा. शिरो मे राघव पातु भालं दशरथात्मज: l कौसल्येयो दुशौ पातु विश्र्वमित्रप्रिय: श्रृती: l घ्राण पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सल: ll जिह्वां विद्यानिधी: पातु कण्ठं भरतवन्दित: l स्कन्धा दिव्यायुध: पातु भुजौ भग्नेशकार्मुक: ll करै सीतापति: पातु ह्रदयं जामदग्न्यजित् l मध्य पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रय: l सुग्रीवेश: कटिं पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभु: l ऊरु रघुत्तम: पातु रक्ष: कुलविनाशकृत् ll जानुनी सेतुकृत पातु जङघे दशामुखान्तक: l पादौ बिभिषणश्रीद: पातु रामडखिलं वपु : ll
अर्थ राघव म्हजे तकलेचं, दशरथात्मक कपलाचें, कौसल्यापूत दोळ्यांचें, विश्र्वमित्राप्रिय कानांचें, मखरक्षक नाकाचें, लक्ष्मणाविशीं वात्सल्य धारण करपी तोंडाचें, विद्यानिधी जिबेचें, भरतवंदित गळ्याचें, दिव्य आयुधां करपी तोंडाचें, विद्यानिधी जिबेचें, भरतवंदित गळ्याचें, सीतांपती हातांचें, परशुरामाक जिखपी काळजाचें, क्रुर राक्षसांक मारपी कटिभागाचें प्रभु जांघांचें, राक्षसांच्या कुळांचो संहार करपी रघकलांतल्या व्हड मांड्यांचें. सेत बांदपी धोंपरांचें, रावणाचोनाश करपी पोवट्यांचें आनी बिभीषणाक राज्यलक्ष्मी दिवपी पांयांचें रक्षण करुं. ह्या प्रमाण श्रीरामचंद्र हो सगळो रक्षामंत्रविभाग बरयता आसताना बुधकौशिकान रामायणांतल्या म्हत्वाच्या प्रसंगाचो कालक्रमान उल्लेख केल्लो आसा. हाचेभायर ह्या स्तोत्रांत रामचंद्राचें पुराय वर्णन, रामतूस्त, फलश्रुती, रामयणाची रुपरेखा, रामवंदन, रामभक्त तूस्त, पूर्वसुरींक वंदन आनी ताची तोखणाय आदी विशय घेतिल्ले आसात. रामरक्षेचें घरांत सदांच पठण केल्यार सगळ्यो पिडा आनी भूतबादा नश्ट जाता अशें सांगतात. जो ह्या स्तोत्राचें पठण करता तो दीर्घायुशी, सुखी, संततीवान, जैतीवंत आनी विजयसंपन्न जाता अशें फळ ह्या स्तोत्रांतच सांगलां.
बाकीबाब बोरकार

बाकीबाब बोरकर हो एक कवि.
जल्म.
बाळकृष्ण भगवंत बोरकार हांचो जल्म कुडचडयार 30 नोव्हेंबर 1910 दिसा जोलो.
वावर.
फांतोडेर सावन भुपाळ्यो, सतोत्रां, पदां, आरत्यो अशें सुरू आसतालें. सांजच्या वेळार अभंग, विराण्यो, गौळणी, भारूडां, भजनां अशे जायते काव्यप्रकार घरांत तालासुरांत महणटाले.
घराबो.
तांच्या घरांत कोंकणी उलयताले. तांचें घरुय मोटें आनी कुटुंबूय बी खूब व्हड आसलें. घरचें वातावरण आध्यात्मीक आसलें.
शिक्षण.
तांचें मराठी शिक्षण दुसरे यत्ते मेरेन आसलें. मुखा वयलें शिक्षण हें पुर्तगेजींतल्यान जालें. पुर्तुगेज टिचर्स ट्रेनींग प्रमाणपत्र परिक्षा ते उत्तीर्ण जाले.तांच्या घरांत कोंकणी उलयताले. मॅट्रिके उपरांतच्या शिक्षणाचो खर्च परवडपाचो नासलो म्हणून तांकां शिक्षण सोडचें पडलें टिचर्स डिप्लोमा घेतिल्ल्या कारणान तांकां पुर्तुगेज मराठी शाळेंत शिक्षकाची नोकरी मेळ्ळी.मागीरच्या काळांत ‘आमचा गोमंतक’ (1948), ‘पोर्जेचो आवाज’ (1955) ह्या पत्रांचें ते संपादक आशिल्ले. 1 नोव्हेंबर 1955 दिसा (पूणें-पणजी) आकाशवाणीचेर ‘स्पोकन वर्ड प्रोडयुसर’ म्हणून तांची नियुक्ति जाली. आकाशवाणीचेर 1970 मेरेन काम करून ते निवृत्त जाले. पिरायेच्या विसाव्या वर्सा तांचो ‘प्रतिमा’ हो काव्यसंग्रह प्रकाशीत जालो. ल्हानपणांत जाल्ल्या संस्कारांचो परिणाम तांचया कवितांचेर दिसता. मराठी कवी आसुनूय बी कोंकणींत तांणी उच्च दर्ज्याचो कविता बरयल्यो.
मरण.
बाकीबाबांक णव जुलय, 1984 दिसा मरण आयलें.
Imphal

Imfall adlea monnipur somsthanachi ani atanchea monnipur rajeachi hi rajdhani.Imfall ani nombul nhomyam'modlea eka sundor degnnant, somudrothorasaun sumar 800 mi. Unchayecher hem xar voslam.
Datt gamvgire vostichea modim axil'lea hea thollak namna mell'lli, ti thoinchea thollavea razachea kil'lean. Punn 1891 vorsa jen'na hanga brittixamni aple rajy vosoilem ten'nach tankam nograchem rup mell'llem. Vistar 240 50’ ut'tor 930 59 udent, loksonkhea: 10,0,366 (1971).Monnipur rajeachem hem ek somskritik ani vepari kendr. Hangachea kolakusorichea vostunk ani hatmagavelea kopddeank namna asa. Monnipuri nrityokolechem hem mullpitth somzotat. Toxench ‘polo’ khellachem hem mullsthan astolem soi somoz asa.
Ixany relvechea monnipuri rodd (dimapur) sthankachea 215 kimi. Dokxinnek hem xar asun hangachean sumar 107 kimi. Udentek brohmodexachi xim' lagta. Jilheantlea mukhel xarankodden hem xar rostean zoddlam. Dongrall vattharakhatir toxench rajeantlea kaim naga lokanchea ghatpat karvayank lagun techpori hem xar brohmodexache ximelagosar axil'lean hangachea vimanotollak khub khub mhotv ailam. Dusrea mhazhuzant subhaxochondr bos hachi azhad hind fouz imfall meren ayil'li.
Bailanchea obhuxonnam khatironamonek pavil'lo bhartantolo soglleant vhodd bazar ‘khovoiramobond’, xri govindojichem devull ani rajvaddo polloupa sarko asa. Hanga mohavidealoyam toxench khubxeo xalla asat.
Chitr Prodorxon.
Kangla Fort is on the banks of the Imphal River, and is also known as the Palace of Kangla. "Kangla" means "dry land" in the Meitei language. The fort was the palace of King Pakhangba, and also has religious significance. In the fort are a number of temples, and it is surrounded on three sides by a lake.
Polleiat.
Imphal
अँड्रिक आयव्हो

अँड्रिक, आयव्हो (जल्मः १० ऑक्टोबर १८९२ ट्रॅवनिक, युगोस्लाविया; मरणः १३ मार्च १९७५ बेलग्रेड).
कथा आनी कादंबऱ्यो बरोवपी नामनेचो लेखक. ताचें शिकप झाग्रेब, क्रॅको, व्हिएना आनी ग्रात्स हांगा जालें. दुसऱ्या म्हाझुजावेळार ताणें बर्लिनांत युगोस्लाव्ह राजदूत म्हूण काम पळेलें. युगोस्लाव्हचो राजदूत म्हूण ताणें आनीकूय कांय देसांनी काम केलें.
३७ वर्सांच्या पिरायेचेर ताणें बरयल्लें पद्यात्मक पुस्तक ‘ Ex Ponto ’ (१९१९) हाका लागून ताका उपाट नामना मेळ्ळी. युगोस्लाव्ह राश्ट्रा खातीर झगडिल्ल्यान अँड्रिक हाका ऑस्ट्रो-हंगेरियन सत्ताधिकाऱ्यांनी बंदखणीत घालो, तेन्ना ताणें ही रचणूक केली. ते उपरांत ताणें ‘ Nemiri ’ (Turbulences) हें पुस्तक बरयलें. १९२४ त, ताणें ‘Pripovetke’ (stories) ह्या माथाळ्याखाल कथांचे ३ खंड उजवाडायले. ही साहित्य कृती युगोस्लाव्हच्या साहित्यीक वर्तुळांत तोखणायेक पात्र थारली. ‘ Travinicka hronika ’ (१९४५, Bosnian story, १९५९), ‘ Na Drini cuprija ’ (१९४५, The Bridge on the Drina, १९५९) आनी ‘ Gospodjica ’ (The Woman from Sarajevo, १९४५) हया ताच्या पुस्तकांत बोस्नियाचो इतिहास आयला. आपल्या राश्ट्राच्या इतिहासांतल्यान पूर्विल्ल्या काळांतल्या घडणुकांचेर आदारीत मानवी दैवाची कथा बेस बरी बरयल्ल्यान अँड्रिक हाका १९६१ त साहित्या खातीर आशिल्लो नोबेल पुरस्कार फाव जालो.
रविंद्र कॆळॆकार

रविंद्र कॆळॆकार हॆ नामनॆचॆ कॊंकणी लॆखक. गॊंय मूक्ती आंदॊलन आनी भारत स्वातंत्राय संग्रामाचॆ एक म्हालगडी. कॊंकणी भास चळवळींलॆ मूखॆल फूडारी. कॊकणी भाशा मंडऴाची स्थापना करपाक तांचॊ खूप मॊलाचॊ वाटॊ आसा. तांणी कॊंकणींत १०० परस चड पूस्तकां बरयलात, तशॆच मराठी अनी हिंदीनय ताणीं लिखाण कॆला. ज्ञानपीठ, पद्मभूषण, साहित्य अकादमी आनी हॆर जायतॆ पूरस्कार तांका फावॊ जाल्यात.
जीण
कॆळॆकार हांचॊ जन्म ७ मार्च १९२५ ह्या दिसा कुकळॆ ह्या तांच्या आजॊळच्या गावान जालॊ. तांचॆ आजॆ लिंगू रघूवीर दळवी हॆ पॊर्तूगॆज सरकारच्या सॆवॆंत वकीलाची नॊकरी करतालॆ. तांचॆ बापूय राजाराम कॆळॆकार हॆ दॊतॊर आशिल्लॆ ताणी भगवद्गीतॆचॊ पॊर्तूगॆज भाशॆन अणकार कॆल्लॊ. तांचॆ मूळावॆ शिक्षण दीव हांगा गूजराती भाशॆन जालॆ. वयाच्या तॆराव्या वर्साक गॊयांत यॆवन फॊंडॆच्या उच्च माध्यमीक विद्द्यालयांत ताणीं आपलॆ माध्यमीक शिक्षण पूर्ण कॆलॆ. पयलीं एक लढाउ कार्यकर्तॊ आनी मागीर एक लॆखक अशी तांची धारणा आशिल्ली.
"स्वतंत्रताय आनी कॊंकणी चळवळ"
महात्मा गांधीच्या तत्वांचॊ कॆळॆकाराचॆर खूप मॊठॊ परीणाम अशीलॊ. काकासाहॆब कालॆलकर ह्या गांधीजी बरॊबर काम कॆल्या लॆखका बरॊबर काम करपाक तॆ वार्धा गॆल्लॆ. थंय ताणी कांय काळ गांधीचॆ यादस्तीक वाचनालय सांभाळपाचॆ काम कॆलॆ. रॊखडॆच एक वर्सांन परत गॊंय यॆवन ताणीं गॊंयच्या मूक्ती लढ्यांत भाग घॆतलॊ. राम मानॊहर लॊहीया सारख्या व्हड नॆत्यांचॊ सहवास तांका लाभलॊ. विस्कटिल्या गॊंयकारांक यॆकठावपाक तांणी गॊमन्त भारती (१९५६-६०) हॆं साप्ताहीक सुरू कॆलॆ. लॊकांक यॆकठावपाक थळाव्या भाशॆचॆ यॊगदान कितलॆ म्हत्वाचॆ आसता हॆ त्या वॆळार तांका समजलॆ. हॆच तांच्या मुखाल्या जीणॆचॆ कार्य थारलॆ. ह्या वॆळार तांका बंदखणीत वचचॆ पडलॆ. गॊंय मूक्त जायसर तॆ बंदखणींत उरलॆ . 
गॊंय मुक्ती उपरांत गॊंयक महाराष्ट्रांत विलीन करपाच्या धॊरणाक ताणीं खर वीरॊध कॆलॊ. गॊंयाक वॆगळॆ दवरपाकय ताणीं खूप मॊठॆ यॊगदान दिलॆं. ताचॆ उपरांत तांणी कॊंकणी भाशॆक स्वतंत्र भाशॆचॊ दर्जॊ मॆळचॊ म्हण काम चालू कॆलॆ. कॊंकणी ही मराठीची पॊटभास नासून ती एक स्वतंत्र भास हॆ तांचॆ ठाम मत आशिल्लॆ. ह्या वॆळार ताणिं ‘आमची भास कॊंकणीच’ (१९६२), ‘शाळॆंत कॊंकणी कित्याक’ (१९६२) अशी कांय म्हत्वाची पूस्तकां बरयली. १९८७ ह्या वर्साक शॆवटाक गॊंय वीधानसभॆन कॊंकणीक गॊंयची राजभास म्हुण जाहीर कॆलॊ. साल १९९२ वर्साक जॆन्ना कॊंकणी भाशॆक भारताच्या संवीधानाच्या आठव्या वळॆरॆत स्थान मॆळ्ळॆ तॆन्ना कॆळॆकाराच्या जिणॆचॆ ध्यॆय पूराय जालॆ आणी तांणी पूराय पणान आपलॆ लॆखन काम चालू कॆलॆ.
"साहित्य आनी पूरस्कार"
कॆळॆकार हांच्या ‘हिमालयांत’ (१९७७) ह्या पूस्तकाक साहित्य अकादमी पूरस्कार पावॊ जालॊ हॊ कॊंकणी खातीरचॊ पयलॊ साहित्य अकादमी पूरस्कार आशील्लॊ. अणकाराखातीरचॊ पयलॊ पुरस्कारय कॆळॆकार हाच्यां ‘आमी ताकां मसणात धाडलॆ’ (१९९०) ह्या तांच्या गूजराति निबंधलच्या अणकारीत पूस्तकाक मॆळ्ळा. कॊंकणीतलॊ पयलॊ जनपीठ पूरस्कारय रविन्द कॆळॆकार हाकां फावॊ जाला. तांच्या जीणॆतलॊ सगळ्यांत व्हड पूरस्कार हॊ साहीत्य सकादमी फॆलॊशीप पूरस्कार (२००७). तशॆच पद्मभूशण (२००८), काला अकादमीचॊ गॊमंत शारदा पूरस्कार, जनपीठ पूरस्कार (२०१०) हॆ तांका फावॊ जाल्लॆ आनीक कांय पूरस्कार.
कांय फ़ामाद पूस्तकां
°नवी शाळा
°सत्याग्रह
°मंगल प्रभात 
°महात्मा
°अशॆ आशिल्लॆ गांधीजी
°काथा आनी काणयॊ
°तूळशी
°वॆळॊवयलॊ घूलॊ
°भज गॊविंदम
°मूक्ति
°तीन ऎकॆ तीन
°लाल बाल
°ब्रम्हानंनदालॆ तांडव
°पंथस्त
°समिधा
°वॊथाम्बॆ
°र्सजकाची अंतर कथा
गेऑर्ख फोन बेकेसे

गेऑर्ख फोन बेकेसे गेऑर्ख फोन बेकेसे हो अमेरिकन (मूळ हंगेरीयन) भौतिकशास्त्रज्ञ.
शिश्रण ताचें सुरवातीचे शिक्षण म्युनीक कॉन्स्टँनोपल (इस्तांबूल) आनी बूडापॅस्टां आनी झुरीकांतले एके खाजगी शाळेंत जालें. स्वित्झर्लंडांतल्या बर्न विघापिठांत ताणें रसायनाशास्त्राचो अभ्यास केलो.
पुरूसकार 1923 त ताणें बुडापेस्ट विघापिठाची भौतिकशास्त्रांतली पिएच. डी. पदवी मेळयली आनी त्याच वर्सा हंगेरीयन 
टपाल खात्यावरवीं संशोधन प्रयोगशाळेंत तो काम करूंक लागलो. थंय ताणें 1946 मेरेन काम केलें. मदल्या कांय काळांत ताणें कांय म्हयने बर्लिनांतल्या सीमॅन्स आनी हालस्के ए. जी. हे दूरसंदेशवहन विशयांत संशोधन करतले कंपनीचे प्रयोगशळेंत काम केलें. टपाल खात्याचे प्रयोगशाळेंत तो लांब अंतर आशिल्ले दूरध्वनी यंत्रणेंतल्या इबाडांच्य कारणांविशीं संशोधन करतालो. तेखातीर ताणें मनशाच्या कानाचे रचणुकेचो आनी वावराचो खोलायेन अभ्यास केलो. कर्णशंबुकाचे (उलहश्रशर) कार्य ते मेरेन खबर नाशिल्लें. तें समजुपाच्या हेतान बेकेसे हाणें कर्णशंबुकाची एक प्रतिकृती तयार केली. ही प्रतिकृती प्लास्टिकाची उदक भरिल्ली नळी 30 सेंमी. लूबांयेची कला (पातळ पड्डो) हांचे पसून तयार केल्ली. हे प्रतिकृतीचो वापर करून कानांतल्या कर्णशंबुक तरंगांतली कंप्रता विश्र्लेशण तंत्रिक-यांत्रिकीय पद्दतीन हें ताणें दाखोवन दिलें. ताका लागून कितलेशेचल शेंकडे खबर नाशिल्लो कानाच्या कंप्रता विश्र्लेशणाचो गूढ प्रस्न सुटलो. बेकेसे हाच्या ह्या सोदाक लागून आयकुपाविशींच्या कितल्याशाच गजालींचें स्पश्टीकरण जानपाक मदत जावन श्रवणेंद्रियाच्या मूळ सिध्दांताचेर बरेत परिणाम जाले. टपाल खात्याचे प्रयोगशाळेंत 1939-46 ह्या काळांत काम करता आसतनाच बेकेसे बुडापॅस्ट विद्दापिठांत प्रयोगीक भौतिरशास्त्र ह्या विशयाचो प्रध्यापक आशिल्लो.
खाजगी जीवित 1946 त तो हंगेरी सोडून स्विडनाक गेलो आनी स्टॉकहोमांतल्या कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्युटांत ताणे संशोधन केलें. हांगा ताणे पिडेस्तांक वापरूंक येतलें अशा श्रवणमापकाचो सोद लायलो. 1947त बेकेसे अमेरिकेंक हार्वड विद्दापिठाच्या मनो-ध्वनीकीय प्रयोगशाळेंत संशोधन-सहाय्यक म्हणून काम करतकच थंयच ताची 1949त तो नॅशनल कॅडेमी ऑफ सायन्सीसचेर वेंचून आयलो. मनशाच्या कानाच्या भितरलो कान ह्या विभागांतल्या ध्वनीसंदेशवाहक यंत्रणेच्या मोलादीक सोदाखाती ताका 1961 वर्साचो शरीरक्रियाविज्ञान आनी वैजकीचो पदवीधर नासून लेगीत त्या शास्त्रांतल्या सोदाखातीर नोबॅल पुरस्कार मेळोवपी हो पयलोच भौतिकशास्त्रज्ञ.
बॅ. नाथ पै

बॅ. नाथ पै हांचो जल्म 25 सप्टेंबर 1924 ह्या दिसा वेंगुर्ल्या जालो. नामनेचो सुटके झुजारी आनी संसद सदस्य. ताचो बापूय भुरगेपणांत भायर पडलो. आवय तापी आनी व्हडलो भाव अनंत हांच्या संस्कारांचोच नाथाचे व्यक्तीमत्वाचे घडणेंत व्हड वांटो आशिल्लो. वेंगुर्ल्यांत ताचें मुळावें शिकप जालें. बेळगांवच्या लिंगराज कॉलेजींतल्यान अर्थशास्त्र घेवन तो बी.ए.(1947) जालो. उपरांत लंडनच्या लिंकन्स ईनांतल्यान बार ऍट लॉ (1955) मेरेन ताणें शिकप केलें. संस्कृत, मराठी, इंग्लीश ह्या भाशांचेर ताणें भुरगेपणांतूच प्रभुत्व मेळयलें. विल्यम शेक्सपियर, पर्सी शॅली, जॉर्ज बायरन हांच्या साहित्याचो तशेंच विदग्ध संस्कृत वाड्. मयाचो अभ्यास ताणें केल्लो. 1960त तो क्रिस्टल मिशॅल हे ऑस्ट्रेलियन चलये कडेन लग्न जालो.
म्हाविध्यालयांत आसतनाच ताणें स्वातंत्र्य चळवळींत वांटो घेवपाक सुरवात केली. भूंयगत चळवळींत ताचो वांटो आसलो. टपाल कचे-यो आनी पुलीस स्टेशनाचेर हल्लो केलो म्हणून जायतो खेपे ताचेर खटलो भरलो. 1946च्या मुळाव्या शिकोवप्याच्या संपांत तशेंच गोंय मुक्ती आंदोलनांत ताणें वांटो घेतलो. तो बेळगांवां ‘राष्ट्रीय सेवा दल’ ही संघटना चलयतालो. सोशलिस्ट यूथ इंटरनॅशनलाचो तो स वर्सां अध्यक्ष आसलो. ताणें 6 ते 7 मे 1955क आझाद गोमंतक दलची गुपीत बसका, बेळगांव लागीं कानबागींत घेवपाक मार्गदर्शन केलें. 15 ऑगस्ट दिसा गोंयांत भितर सरपी सत्यग्रहांक मार्गदर्शन करपाक हेर मुखेल्यां वांगडा तो सावंतवाडी शिमेर येवन रावलो. 1957 ते 1971 ह्या काळांत तो प्रजासमाजवादी पक्षाचो खासदार म्हणून लोकसभेंत गेलो. गोंयांक बेगीन स्वतंत्र्य मेळचें म्हणून तो आपल्या उलोवपांतल्यान संसदेंत तशेंच भायरूय लोकां मदीं गोंयची बाजू मांडटालो.
17 जानेवारी 1971 वर्सा हुतात्म्यांक आर्गां ओंपपाक बेळगांवां अय्यिल्लो तेन्ना सभेंत भाशण जातकच काळजाचो आताक येवन अचकीत मरण आयलें.
ಗಾಲಾಸಿಯೆಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್

Epistle to the Galatians.
ಗಾಲಾಸಿಯೆಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ಪತ್ರ್.
ಗಾಲಾಸೆಇಕಾರಾಂ ಧಾಕ್ಟೆ ಆಜಿಯೆಂತ್, ಕಾಪಾದಸಿಯಾ ಆನಿ ಫ್ರಿಜಿಯಾ ಗಾಂವಾಂ ಮದೆಂ, ಜಿಯೆತಾಲಿಂ. ತಿಂ ವಿದೆಶಿಯಾಂ ಮದ್ಲಿಂ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಭಾವಾರ್ಥಿ ಆನಿ 52ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಪಾವ್ಲುನ್ ತಾಂಕಾಂ ಜೆಜುಚೆರ್ ಭಾವಾರ್ಥ್ ದವ್ರುಂಕ್ ಅಡ್ಲಲಿಂ. ತಾಂಚೆ ಮದೆಂ ಪಾವ್ಲುಚೊ ವಾವ್ರ್ ಎಕ್ದಮ್ ಫಳಾದಿಕ್ ಜಾಲ್ಲೊ, ತಾಣಿಂ ಪವಿತ್ರ್-ಸ್ನಾನ್ ಘೆತ್ಲಲೆಂ ಆನ್ ತಾಂಚೆರ್ ಪವಿತ್ರ್ ಆತ್ಮೊ ಸುಭಾಮ್ಪಣಾನ್ ದೆಂವ್ಲಲೊ; ತಾಂಚೆ ಮದೆಂ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಅಜಾಪಾಂ ಉದೆಶಿಂ ತಾಂಚ್ಯಾ ಕಾಳ್ಜಾಂನಿಂ ಪವಿತ್ರ್ ಆತ್ಮೊ ಆಸಾ ಮ್ಹಣ್ ಠಾವೆಂ ಜಾತಾಲೆಂ.
ಪಾವ್ಲುನ್ ತಾಂಕಾಂ ದನ್ ಪಾವ್ಟಿ ಭೆಟ್ ಕೆಲಿ ಆನಿ, ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ದೆಸಾಂ ಆನಿ ಬುಧಿಂ ವರ್ವಿಂ, ತಾಂಕಾಂ ಭಾವಾರ್ಥಾಂತ್ ಥಿರ್ ಕೆಲ್ಲಿಂ. ಪುಣ್, ತಾಚೆ ದುಸ್ರೆ ಭಂವ್ಡೆ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಥಡೆ ಜುದೆವ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ತಾಂಕಾಂ, ನಿಗ್ತಿಂಚ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾಂಕ್, ಪಾವ್ಲುನ್ ಶಿಕವ್ಣ್ ದಿಲ್ಲಿ ತಿಚೆ ಪ್ರಸ್ ವೆಗ್ಳಿ ಆನಿ ವಿರುಧ್ ಶಿಕವ್ಣ್ ದಿತಾತ್ ಮ್ಹಣ್ ಕಣಾಕಣಾಚ್ಯಾ ಪತ್ರಾ ವೊ ಖೆರಿತ್ ನಿರಪಾ ವರ್ವಿಂ ತಾಕಾ ಖಬರ್ ಪಾವ್ಲಿ. ಆನಿ ವಿರುಧ್ ಶಿಕವ್ಣ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಹಿ : ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಭಾವಾರ್ಥ್ ಧರ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್-ಉಯ್, ಪ್ರಮಾಣಿಕ್ಪಣ್ ಆನಿ ತಾರಣ್ ಮೆಳ್ತಲೆಂ ಜಾಲ್ಯಾರ್, ಸುನತ್ ಕರುಂಕುಚ್ ಜಾಯ್ ಆನಿ ಮಯ್ಜೆಸಾನ್ ದಿಲ್ಲ್ಯೊ ಚಾಲಿರಿತಿ ಸಾಂಬಾಳುಂಕುಚ್ ಜಾಯ್. ತ್ಯಾ ಭಾಯ್ರ್, ಪಾವ್ಲುಕ್ ದೆವಾನ್ ಖೆರಿತ್ ವಾವ್ರ್ ದೀವಂಕ್ ನಾ ಮ್ಹಣ್ ಸಾಂಗುನ್, ಹೆ ಖಟೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ತಾಚೊ ಅಧಿಕಾರ್ ಕಾಡುನ್ ಉಡವಂಕ್ ಸದ್ತಾಲೆ.
ಎಫೆಜಾಂತ್ ಆಸ್ತಾನಾ ಹಿ ಖಬರ್ ಪಾವ್ಲುಚ್ಯಾ ಕಾನಾರ್ ಪಡ್ಲಿ; ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂಕ್ ಆಪುಣ್ ಭೆಟ್ ದೀವಂಕ್ ಪಾವನಾ ಮ್ಹಣುನ್, ಹೆ ಗಂಭಿರ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಕ್ ಫುಡೊ ಕರುಂಕ್ ಪಾವ್ಲುನ್ ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಂತ್ ತೊ ಆಪ್ಲಿಚ್ ಆನಿ ಆಪ್ಲೆ ಶಿಕವ್ಣೆಚಿ ರಾಖಣ್ ಕರ್ತಾ. ಆಪ್ಲೊ ಅಧಿಕಾರ್ ದೆವಾನ್ ದಿಲ್ಲೊ ಅಧಿಕಾರ್ ಆನಿ ಆಪ್ಣೆಂ ದಿಲ್ಲಿ ಶಿಕವ್ಣ್ ಖರಿ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ನೆಟಾನ್ ಸಾಂಗ್ತಾ. ತಾರಣ್ ಮಯ್ಜೆಸಾಚೆ ಸಮುರ್ತಿ ವರ್ವಿಂ ನ್ಹಯ್, ಪುಣ್ ಖುರ್ಸಾರ್ ಮರುನ್ ಪುನರ್ಜಿವಂತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಜೆಜು ಕ್ರಿಸ್ತಾಚೆರ್ ಭಾವಾರ್ಥ್ ದವ್ರುನ್ ಮೆಳ್ತಾ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ದಾಖಯ್ತಾ.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :.
ಪ್ರಸ್ತಾವ್ನಾ : 1 : 1-10
ಪಾವ್ಲುಚೊ ಧರಂದುತಾಚೊ ಅಧಿಕಾರ್ : 1 : 11- 2: 21
ದೆವಾಚೆ ದಯ್ಯಾಳಾಯ್ೆಚೆಂ ಶುಭ್ವರ್ತಮಾನ್ : 3 : 1-4 : 31
ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಸ್ವಂತಂತ್ರಾಯ್ ಆನಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ : 5 : 1-6 : 10
ಸಂಪಾದ್ಣಿ : 6 : 11-18
Polleiat.
Modern English to Konkani Dictionary - Isidore Dantas.pdf