anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
मेथी

मेथयेचो रंग सगळ्यांकूच आवडटा.चलयो तसेच बायलां हे मेथयेन आपले हात सोबीत सुंदर अशा चित्रांनी रंगयतात.लग्नकार्यांत व्हंकलेच्या हाता पांयांक मेथी चडटा.मेथयेच्या उठून दिसपी रंगाक लागून आयच्या काळात देशविदेशांतले पर्यटक लेगीत आपल्या हाता-पायांक मेथी घालून घेतात.
मेथयेक लांबट वाटकुळीं बारीक पानां आसतात.ऑक्टोबर-नोव्हेंबर म्हयन्यांतमेथयेक फुलां फुलतात.ताच्या उपरांत फळां येतात.ह्या सगळ्यांचो घरगुती वखद म्हुण उपेगकरतात.मेथयेंक थंडाय आशिल्यान आंगाची उष्णताय कमी जावची म्हुण गरमेच्या दिसांनी हाता पायाक मेथी घालपाची चाल पयलीं साकून आसा.
हाता-पांयांक जळजळ पडल्यार मेथयेचीं पानां वांटुन ताचो लेप काडचो.गरमेक लागुन तोंड येवप,गळ्याची दुयेंसां जावप अशा वेळार पानांचो काढो करून घळघळो घेवचो.तकली दुखता जाल्यार पानां वांटून माथ्याक लेप लावचो.ते भायर कातीक घावो जायत जाल्यार वा कातीच्या दुयेंसांत जळजळ पडल्यार हो पानांचो लेप उपेगी पडटा.पातल परसाकडेन जावन रगत पडटाआसत जाल्यार मेतयेच्या पाळांच्यो बीयो वांटून तांचो रोस पोटांत घेवचो.कामीण जाल्यार मेथयेचीं पानां वांटून ताचो रोस काडचो आनी पोटांत घेवचो.तशेंच मुतपाक कमी जायत वा त्रास जायत जाल्यार ह्या पानांच्या रोसांत साखर घालून तो पियेवचो.जाका न्हीद येना वा कमी येता जाल्यार मेथयेचीं फुलां थोडोवन गरम उदकांत घालुन तें उदक पियेवंक दिवचें.
हालीसारात जाण्ट्यांचे आनी भुरग्यांचे लेगीत माथ्यावयले केंस पिकतात.तशेंच केंस गळप,लिस्तेज जावप अश्योय जायत्यो कागाळी सतात.ह्या सगळ्यांचेर मेथी हें म्हत्वाचें वखद.अशा वेळार मेथयेचीं पानां हारीक वांटून वा पानांचो चूर्ण उदकांत घालून लोखणाच्या आयदलांत रातभर दवरचें.सकालीं तातूंन लींबू पीळून तो पातळ लेप माथ्याक लावचो आनी अध्या वरान केंस धुवन घेवचे.अशें कांय काळ केल्यार केंस काळे जाताच तेभायर केंस गळप,खरड पडपा सारक्यो समस्या कमी जातात आनी केंसांक वेगळीच चमक येवपाक मदत जाता.
शारांत तशेंच गांवगीर्या वाठारांतले लोक मेथयेची लागवड करतात.आयच्या मेथयेचे मागणेक लागुन मेतयेची पावडर वा पेश्ट बाजारांत विकती मेळटा.घरा भोंवतणी मेकळी सुवात आसली जाल्यार मेतयेचें एखादें झाड मुजरतच लावचे...
ತೊಬೀತ್ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

Book of Tobit.
ತೊಬೀತಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಎಕಾ ಘರಾಬ್ಯಾಚೆರ್ ಆಠಾಪ್ಲೊಲಿ ಕಾಣಿ. ನಿನೆವೇಹ್ ಶಾರಾಂತ್ ತೊಬೀತ್ ನಾಂವಾಂಚೊ ಏಕ್ ಮಯ್ಸ್ ಜಿಯೆತಾಲೊ. ತಾಚ್ಯಾ ನಾಫ್ತಾಲಿ ಕುಳಾ ಸಯ್ತ್ ತಾಕಾ ನಿರ್ವಾಶೀತ್ ಕೆಲೊಲೊ. ತೊಬೀತ್ ಏಕ್ ದೇವ್‌ಭಿರಾಂತೀಚೊ ಮನಿಸ್ ಆಸ್ಲೊಲ್ಯಾನ್ ಸಮೂರ್ತ್ ಪಾಳ್ತಾಲೊ, ಗರ್ಜೆವಂತಾಂಕ್ ಪಾವ್ತಾಲೊ ಆನಿ ಆತಾಂ ತೊ ಕುಡ್ಡೊ ಜಾಲೊಲೊ. ಏಕ್‌ಬಾತಾನಾ ಗಾಂವಾಂತ್ ತಾಚೊ ಸೊಯ್ರೊ ರಾಗ್ವೆಲ್ ರಾವ್ತಾಲೊ. ಸಾರಾ, ರಾಗ್ವೆಲಾಚೆ ಧುವೆಚೆ ಸಾತುಯ್ ನ್ಹವ್ರೆ ಎಕಾ ಫಾಟ್ಲ್ಯಾನ್ ಏಕ್ ಕರುನ್ ಲಗ್ನಾನಾಂಚೆ ರಾತೀಚ್ ಆಸ್ಮದ್ಯೂಸ್ ದೆವ್ಚಾರಾನ್ ಜಿವೆಶಿಂ ಮಾರ್ಲಲೆ. ಆತಾಂ ತೊಬೀತ್ ಆನಿ ಸಾರಾ ಆಪ್ಣಾಂಚೆರ್ ಮರಣ್ ಧಾಡ್ ಮ್ಹಣ್ ದೆವಾ ಲಾಗಿಂ ಮಾಗ್ತಾತ್ ಪುಣ್ ದೇವ್ ತಾಂಚೆಂ ಮಾಗ್ಣೆಂ ಆಯ್ಕತಾ ಆನಿ ಆಪ್ಣಾಂಕ್ ಜಾಯ್ ತೆ ಪರಿಂ ಜಾಪ್ ದಿತಾ. ದೇವ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ದುತಾ ರಾಫಾಯ್ಲಾಕ್ ಧಾಡ್ಟಾ ಜೊ ತಬಿಯಾಸ್ ಹ್ಯಾ ತಬಿತಾಚ್ಯಾ ಪುತಾಕ್ ರಾಗ್ವೆಲಾಯ್ಶಿಂ ಸುರಕ್ಷಿತ್‌ಪಣಿಂ ಹಾಡ್ಟಾ, ತಾಕೆ ಸಾರಾ ಲಾಗಿಂ ಲಗ್ನ್ ಕರ್ತಾ ನಿ ತಾಚ್ಯಾ ಬಾಪಾಯ್‌ಚೆಹ್ಂ ಕುಡ್ಡೆಪಣ್ ಬರೆಂ ಕರುಂಕ್ ವಖದ್ ದಿತಾ. ಹಿ ಏಕ್ ದೆಖೀವಂತ್ ಕಾಣಿ, ಜಂಯ್ ಭೀಕ್ ದ್ಯುಪಾಂತ್ ಆನಿಮೆಲಲ್ಯಾಂ ಸವೆ ಕಾರ್ಯಾ ಪಾಳ್ಪಾಂತ್ ಖೂನ್ ನೆಟ್ ಘಾತ್ಲಾ. ನ್ಯಾ ಫ್ಹರಾಬ್ಯಾಚೆಂ ಜಿವೀತ್ ಹಾಂತುಂತ್ ಭೇಸ್ ಬರೆ ತರೆಂ ವರ್ಣಿಲಾಂ. ಲಗ್ನಾಂಚಿ ಪೂರ್ಣ್ತಾಯ್, ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಶಿಕೊವ್ಣೆಂತ್ ಆಸಾ ಮ್ಹಣ್ ದಾಖಯ್ಲಾಂ. ﻿ ಬರೆಪಣಾಂಚಿ ಪ್ರಕಾಸ್ಣಿ ರಾಫಾಯ್ಲ್ ದುತಾ ವರ್ವಿಂ ದೇವ್ ಕಳೀತ್ ಕರ್ತಾ. ದರ್ ದಿಸಾ ಹಿ ದೆವಾಚಿ ಕುರ್ಪಾ ಆಮ್ಚೆ ಥಾಯಿಂ ಆಸಾ ಮ್ಹಣ್ ತೊಬೀತಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಶಿಕಯ್ತಾ. ತೊಬೀತಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಸುಮಾರ್ 200 ವರ್ಸಾಂ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಶಕಾ ಆದಿಂ ಬರಯ್ಲೊಲೆಂ-ಶೆಂ ದಿಸ್ತಾ, ಚಡ್ ಕರುನ್ ಪಾಲೆಸ್ತೀನಾ ದೆಸಾಂತ್ ಆನಿ ಘಡ್ಯೆ ಆರಾಮಾಯಕ್ ಭಾಶೆನ್.
श्रीपाद वामन भावे

श्रीपाद वामन भावे (जल्म - १३ ऑगस्ट १९२२, आंवडें-सत्तरी) सुटकेझुजारी. तो नॅशनल काँग्रेस गोवा हे संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. उपरांत तो इंजियन नॅशनल काँग्रेस संघटनेचो वांगडी जालो. २६ जानेवारी १९५५ ह्या दिसा ताणें सत्याग्रहांत वांटो घेतलो. तेन्ना पुलीसांनी ताका धरलो आनी स म्हयने खर बंदखणींत दवरलो. सत्तरी वाठारात लोकांमदीं शिक्षणीक नदरेन समाजीक जागृताय हाडपाचो तो यत्न करतालो. गोंयचे सुटकेखातीर जेन्ना भारतीय सैन्य गोंयांत आयलें, तेन्ना तांकां ताणें आदार दिलों. १५ ऑगस्ट १९७२ ह्या दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
रिकार्डो रॉड्रीगीज

रिकार्डो रॉड्रीगीज हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
तो साश्ट तालुक्यांतल्यांत शिरलीं,चिंचोणेंह्या गांवांत रावतालो
शिक्षण.
रिको रॉड हांचे मुळावें शिक्षण गोंयांत जालें आनी फुडलें शिकप पुराय करपाक तो मुंबय गेलो.
वावर.
रिको रॉडान आपली पयली सुरवात 1943 ह्या वर्सा खेळ हातूंत केली.हो ‘खेळ’ रचून हाडपी ताच्या गांवचे तरणाटे चले आसले.जेन्ना इगर्जेच्या फेस्ताक जी कार्यावळ गांवांनी जाताली तेन्ना तो गांवांतल्या संगीत मेळ्यांनी कातारां गायतालो.रिको रॉड हांकां पयली संद आपल्या भावाच्या तियात्रांत मुंबय मेळ्ळी.हातूंत ताका एके बायलेचो अभिनय करचो पडलो पूण जेन्ना त्या तियात्रांतल्या विनोदी पात्राक अचकीत गोंयांत येवचो पडलो तेन्ना रिको रॉडा बगर विनोदी अभिनय करपाक कोणूच नाशिल्लो.ह्या वेळार सगळ्यांक दिसलें की रिको रॉड हो अभिनय करुंक शकतलो आनी ताणीं ताका हो विनोदी अभिनय करपाक प्रोत्साहन दिलें. रिको रॉडान ही भुमिका इतली बरी केली की रिकोचो विनोद करपाचो गूण पळोवन प्रेक्षकांचे दोळे दिपकावले.त्या उपरांत ताणें खूब वेग-वेगळ्या तियात्रांनी अभिनय केले जाचे दिग्दर्शक सेबी कुतिन्हो,आल्वारीस चॅम्पीयन,आल्फ्रेडरोजाच्या तियात्रांतले दोन अभिनय ‘पेसांवकार’ आनी ‘दोतोर आदवोगाद’ हेंलोकांक चड आवडले देखून ताणें ताची खूब तोखणाय केली.
रिको रॉड हाणें जायते तियात्र बरयले जशे ‘नांव नासलोलो, पांयचे व्हडपण,तोरूय कित्याक सोतायताय?आनी बेकार पात्राव.
रिको रॉड हाणें आपलीं खुबशीं कांतारां एच.एम.वी रिकोर्ड्स आनी ऑलइंडिया रेडियो हाचेर रिकोर्ड करून दवरल्यात.
तशेंच ताणें आपल्या गितांच्यो 3 ध्वनीफीत तयार केल्यात.
रिको रॉड हाणें तीन कोंकणी फिल्मांनी अभिनय केल्यात जशे सुखाचें सोपोन,कर्तुबांचो सोंवसार आनी म्होजी घोरकान्न. रिको रॉड हाणें भार घेवन यंग मिनेझीस,कीड बाक्सरआनी आल्फ्रेड रोज हांच्या तियात्रांनी कामां केल्यांत.
Judasachem Potr

Epistle of Jude
Apunn Jakobacho bhav mhonn sangun, hea Potracho boroinnar vachpiank apli vollokh korun dita. Mhonnttoch ho Jakob Potrachea vachpiam modem bhov vollkhicho ani bhovman zoddlolo monis zaunk zai. Konn to ? Polea xenkddeant Jerusaleache povitr- sobhent Jakob nanvacho dusro konn xrextt monis naslo, bogor Jakob Dhormudut, Jerusaleache povitr- sobhecho Vhoddil vo Gonglli-Bap. Ho Dhormdut mhollear “Dhaktto Jakob”, “Jezuchea bhavam” modlo eklo. Judas, hea Potracho boroinnar, tea Jakobacho khaxa bhav vo laxilo soiro zait kai? Kiteack mhollear Matev(13/55) ani Marku (6/13) somiachea bhavam modem eka Judasachem-I nanv ditat. Luk, aplea Xubhvortomanant ani Dhormdutanchea Itihasant, dhormdutanchim nanvam ditana, donim-I vollerimnim Judasak “ Jakobacho put” mhonntta; mhonnttoch tachea bapaichem-I nanv Jakob aslem astolem (Lk 6/16, D. I. 1/13 polle). Heram Xubhvortomananche boroinnar hea Dhormdutak “Tadev” mhonnttat ( Mt 10/1-4; Mk. 3/13-19). Ho “Somiacho bhav” ani Dhormdut Judas ekuch zait kai ? Ani veglle zatit zalear-ui, hea Potracho boroinnar khorench tanche modlo eklo zait kai? Hea prosnank Povitr Pustokachea xastriam modem veg-vegllim motam asat.
Konn-ui zaum to boroinnar, ho “Judas” ekach ganvche povitr-sobhek aplem Potr dhaddina: tem veg-vegllea sobham modem bhonvddaun vachpachem mhonn gomta. Aplea vachpiank Adlea Korarachi ani Judevanche poromporechi bori vollokh asa mhonn ho lekhok somzota. Tori
Tem fokot Judevam modlim Kristanv zal’lim tankam hem Potr tannem boroilem mhonn sangunk zaina. Portench zalear, zaun tankam zaum videxiam modlim Kristanv zal’leank, Palestinant vo Dhaktte Aziechea ganvamnim aslolea povitr-sobhank, hea Potrachi xikovnn ani xiddkavnni to diunk sodta.
Hem Potr mottvem khorem, punn tea Kristanvam modem upraslolea prosnanchi khobor korta ani hankam nitt zobab dita. Povitr-Sobhent thodde xastr-virodhi upzol’le ani tanchea khottea xikovnnank lagun hea Potrachi goroz zali dista. Jezuchem khorem mon’xasoimb te manun ghenasle, ani Jezu ekloch Dhoni ani Somi mhonn tea plea khottea jivitan nakartale. Kristi sot’tiechim nib gheun, te kamcharak lobhdol’le. Moriadik jivitachea sogllea kaideanchi te vat laitale.
ಕಷ್ಟಾಂಚ್ಯಾ ‌ವೆಳಾರ್ ಮಾಗ್ಣೆಂ

Prayer during sufferings.
ಜೆಜು, ಮ್ಹಾಕಾ ಯೆಕ್ಸುರಿ ಸರುಂಕ್ ದವರ್ನಾಕಾ. ಧನ್ಯಾ, ಹಾಂವ್‌ ಇತ್ಲಿ ಅಸ್ಕತ್ ತೆಂ ತುಂ ಜಾಣಾಂಯ್. ಹಾಂವ್‌ ದೊಲ್ದೀರಾಚೊ ‌ಸಾಗರ್, ಹಾಂವ್‌ ಕುಸ್ಕುಟ್ ನ್ಹಯ್‌, ತುವೆಂ ಮ್ಹಾಕಾ ಸೊಡ್ಲ್ಯಾರ್ ಆನಿ ಹಾಂವ್‌ ಪೊಡ್ಲ್ಯಾರ್ ಆತ್ವೆಂ ಜಾವ್ನಚೊಂ ನಾ. ಧನ್ಯಾ, ಹಾಂವ್‌ ‌ಎಕ್ ಬಾಯ್ಲ್, ಮ್ಹಜ್ಯಾನ್ ಯೆಕ್ಸುರಿ ಚಲುಂಕ್ ಜಾಯ್ನಾ. ತೊರ್ಯಾಸತಾನಾಂ, ಹಾಂವ್‌ ಯೆಕ್ಸುರಪಣ್ ಭಗ್ತಾ ಆಸ್ತಾನಾಂಯ್, ತುಜೆರ್ ಪಾತ್ಯೆತಾಂ. ಹಾಂವ್‌ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಭಾವ್ಣಾಂ ಆಡ್‌ ತುಕಾ ಸತ್ಮಾಂತಾಂ, ಹಾಂವ್‌ ಪುರ್ಯಾ ವಿಸ್ವಾಸಾಂತ್ ಬದ್ಲತಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಭಾವ್ನಾಂ ಭಾಯ್ರ್ ಬದ್ಲತಾಂ. ಮ್ಹಜೆ ಕಶ್ಟ್ ಲೊಬು ಕರಿನಾಕಾ, ಮ್ಹಾಕಾ ಬಳ್ಮಾತ್ ದಿ. ಧನ್ಯಾ, ತುಕಾ ಜಾಯ್ ತಶೆಂ ಕರ್, ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಘೊಡೀತಾಂನಿಂ ಆನಿ ಒಟ್ತೀಂನಿಂ ತುಜೊ ಮೋಗ್ ಪಾಪ್ ಕರುಂಕ್ ದಿ. ಸರ್ಗ್ ಆನಿ ಸಂವ್ಸಾರ್ ಬದ್ಲತ್, ಪುಣ್ ದೆವಾಚಿ ಕಾಕೂತ್ ಕೆದ್ನಾಂಚ್ ಸೊಂಪ್ಚಿ ನಾ. ಅಹ್ ಜೆಜು, ತುಜೆಂ ಅಗ್ನೀತ್ ಭಲೆಪಣ್ ಧ್ಯಾಂತಾಂ ತೆದ್ನಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಕಾಳ್ಜಾಂತ್ ಕೆದಿ ವ್ಹಡ್ಲಿ ಕಶ್ಯಾಲ್ಕಾಯ್ ಲಾಸ್ತಾ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಪಾತ್ಕ್ಯಾಂಕ್ ತುಜ್ಯಾ ಪಾಯಾನ್ಶಿಂ ಹಾಡುಂಕ್ ಹಾಂವ್‌ ಆಂವ್ಡೆತಾಂ. ತಾಣಿಂ ತುಜಿ ಕಾಕೂತ್ ಸಾಸ್ಣಾಚ್ಯಾ ಸಾಸ್ನಾಕ್ ವಾಖಾಣುಂ-ದಿ.
ಆಮೆನ್
चवथ

चवथ भाद्रपद म्हयन्यात येवपी सगल्यांत व्हडली परब. भाद्रपद शुध्द चतुर्थीक ही परब मनयतात. ह्या दिसा गणपतीची मूर्त हाडून पुजेक लायतात, देखून ह्या चतुर्थीक ‘गणेश चतुर्थी’ अशें म्हणटात. दर एका पक्षाच्या चतुर्थेक वेगवेगळीं नांवां आसात. शुक्ल पक्षातले चतुर्थीक ‘विनायकी’ म्हणटात, कृष्ण पक्षातले चतुर्थीक ‘संकश्टी’ म्हणटात, आनी जर ही संकश्टी मंगळाराक आयली जाल्यार ‘अंगारकी’ म्हणटात, जाल्यार भाद्रपद आनी माघ म्हयन्यातल्या चतुर्थीक ‘विशेष पुण्यप्रद’ म्हणटात.
चतुर्थीचे वा चवथीच्या परबेचे बाबतीत आमकां काणी मेळटात ती अशी-
- महादेव कसल्या तरी कामाची समाप्ती करपा खातीर कैलासाच्या भायर गेल्ले. ह्या वेळार, पार्वतान आपलें एकलेंपण घालोवपा खातीर श्री लक्ष्मीन सुचयल्ले प्रमाण आपल्या आंगाचो मळ काडून ताचो एक चलो तयार करून ताच्या भितर जीव घालता. आनी ताका ‘विनायक’ हें नांव दवरता. अशींच एक दीस पार्वती न्हांवक वच्चे आदी विनायकाक मुखेल दारार दवरून आपल्या परवानगे शिवाय कोणाकूच भितर ना सोडपाचो आदेश दिता. पूण, अकस्मात ऐन वेळार महादेव परत येता. साबार फावटी भितर वचपाची विनंती करून लेगीत विनायक ताका तशीं मान्यताय दिना. निमणो आपल्या आदेशाचें पालन तो करना तें पळोवन, महादेवाक राग येवन तो आपल्या त्रिशूलान ताचें शिर धडा सावन वेगळें करता. पार्वती न्हावन परतता तेन्ना चलो नाशिल्ल्यान ती एकच आकांत करता. आनी आपलो जर चलो परतो मेळ्ळोना तर पुराय संवसाराचो सर्वनाश करपाची धमकी दिता. तेन्ना महादेव आपल्या गणांक, तांच्या नदरेक जो कोण पयलीं पडटलो ताचें शिर कापून हाडपाचो आदेश दिता. खूब वेळ सोदल्या उपरांत गणांच्या नदरेक ‘गजासूर’ नांवाचो हत्ती पडटा. आनी महादेवाच्या आज्ञेप्रमाण गण ताका गजासूराची शिर हाडून दितात. महादेव ती विनायकाक लावन ताका परत जिवनदान दिता आनी ‘गणेश’ हें नांव ताका दवरता. आनी होच दीस, भाद्रपद म्हयन्यातलो चतुर्थीचो आशिल्लो. आयज ह्या घडणूकेची याद म्हण ह्या श्री गणेशाक मान दिवन ताचो उत्सव ‘गणेश चतुर्थी’ वा ‘चवथी’ ची परब म्हण मनयतात.
ही गोंयच्या हिन्दू समाजांतल्या लोकांची मुखेल परब. ती शंकर आनी पार्वती हांचो पूत गणपतीच्या जल्माच्या निमतान मनयतात. अशें मानतात की चवथी दिसा गणपती पृथ्वीचेर येवन आपल्या भक्तांक आर्शिवाद दिता. ह्या दिसा शंकरान गणपतीक सगळ्या देवापरस श्रेश्ट मानिल्लो. गणपती हो सगळ्या संकटांक पयस करपी देव अशें मानततात आनी खंयचीय पूजा करच्या पयलीं गणपतीची पूजा करप गरजेची आसता. हिन्दू पंचांगा प्रमाण प्रत्येक म्हयन्याक पुनव जावून चवथ्या दिसा विनायकी येता आनी अमास जावून चवथ्या दीसा संकश्टी येता .भाद्रपद म्हयन्यांत शुक्ल चतुर्थेच्या सुरवेक भाद्रपदाच्या चवथ्या दिसा म्हणजे ऑगस्ट आनी सप्टेंबर हाच्या मदीं चवथ येता. चवथीची परब १० दिसांची आसता आनी ती अनंत चर्तुदशी दिसा सोपता. हो सण गोयांत तसोच म्हाराष्ट्र ,कर्नाटक, तमील नाडू ह्या राज्यांनी मनयतात. चवथीची उमळशीक सगळ्या भुरग्यांक तशीच जाणट्यांक आसता. लोक आठ दीस पयलींच चवथीचे तयारेक लागतात. वेगवेगळे तरेचीं मकरां करतात. घर निवळ करून फोलींच्या बोनेरांनी सजयतात. वेगवेगळ्या तरेचीं सुकीं खाणां करतात जशीं नेव-यो ,लाडू ,शेव आदी. चवथी दिसा गणपतीची म्ह्र्रर्ती हाडून ताची पूजा करतात. एकवीस हरयाळीच्यो चूडयो घालतात. गणपतीच्या मथ्यावयर माटोळी बांदतात दनपारच्या वेळार आनी रातचें घरांतले सगळें लोक एकठांय येवन वाद्याच्या तालार गणपतीची आरती करतात आनी गणपतीक पांच खाज्याचो आनी जेवणाचो नेवेद दाखयतात. कांय जाणागेर देड दीस.
पांडुरंग सातू नाईक

पांडुरंग सातू नाईक हांचो जल्म दि.13 डिसेंबर 1899 या दिसा म्हाड्डोळा जालो.
पांडुरंग सातू नाईक हांचो जल्म दि.13 डिसेंबर 1899 या दिसा म्हाड्डोळा जालो. तांचे मुळावे शिक्षण मराठींतल्यान यत्ता तिसरेमेरेंत जालें. 1915 या वर्सा ते मुंबय गेले. थंय दादासाहेब फाळके हांच्या चित्रपटसंस्थेत प्रवेश करून छायाचित्रणातले धडे फाळके हांच्या हाताखाला गिरयले.
फुडें साहायक छायाचित्रकार म्हूण ताणी कोहिनूर फिल्म कंपनी,लक्ष्मी प्रोडक्शन्स आनी रणजित फिसल्म कंपनी अशा संस्थांमार्फत कामां केली. 1934 या वर्सा छायाचित्रणाचे मुखावयलें शिक्षण घेवपाखातीर ते जर्मनी, फ्रांस, इटली, इंग्लंड या देशांत गेले. परदेशांतल्यान परत आयल्याउपरांत ते इंपिरिअल फिल्म कंपनींत कामाक लागले. थंय आसतानाच 1934 या वर्सा इंदिरा एम. ए. या बोलपटावेळार फाळ्यो बांदून थंयसल्लयान प्रकाशयाजना करपाचो यशस्वी प्रयोग ताणी केलो. 1936 या वर्सा मास्टर विनायक आनी बाबूराव पेंढरकर हांच्यावांगडा भागीदारींत हंस पिक्चर्सची स्थापणूक केली आनी छाया (1936), धर्मवीर, प्रेमवीर (1937), ब्रह्मचारी, ज्वाला (1938), ब्रँडीची बाटली, देवता, सुखाचा शोध (1939), अर्धांगी (1940) या चित्रपटांचे बरें छायाचित्रण केले. 1940 या वर्सा आचार्य अत्रे, बाबूराव पेंढारकर, मा. विनायक व राजगुरू हांच्या नवयुग फिल्म कंपनीचो लग्न पहावं करून (1940) हो चित्रपट पांडुरंग नाईक हाणी चित्रित केला. दूर की आवाज हो ताणी चित्रीत केल्लो पयला रंगीत चित्रपट आसलो. पिरायेच्या 76व्या वर्सा मुंबय हांगा दि. 21 ऑगस्ट 1976 या दिसा तांका ह्रदयविकारान मरण आयलें.
जल्म.
पांडुरंग सातू नाईक हांचो जल्म दि.13 डिसेंबर 1899 या दिसा म्हाड्डोळा जालो.
शिक्षण.
तांचे मुळावे शिक्षण मराठींतल्यान यत्ता तिसरेमेरेंत जालें.
वावर.
1915 या वर्सा ते मुंबय गेले.थंय दादासाहेब फाळके हांच्या चित्रपटसंस्थेत प्रवेश करून छायाचित्रणातले धडे फाळके हांच्या हाताखाला गिरयले.
फुडें साहायक छायाचित्रकार म्हूण ताणी कोहिनूर फिल्म कंपनी,लक्ष्मी प्रोडक्शन्स आनी रणजित फिसल्म कंपनी अशा संस्थांमार्फत कामां केली. 1934 या वर्सा छायाचित्रणाचे मुखावयलें शिक्षण घेवपाखातीर ते जर्मनी, फ्रांस, इटली, इंग्लंड या देशांत गेले. परदेशांतल्यान परत आयल्याउपरांत ते इंपिरिअल फिल्म कंपनींत कामाक लागले. थंय आसतानाच 1934 या वर्सा इंदिरा एम. ए. या बोलपटावेळार फाळ्यो बांदून थंयसल्लयान प्रकाशयाजना करपाचो यशस्वी प्रयोग ताणी केलो. 1936 या वर्सा मास्टर विनायक आनी बाबूराव पेंढरकर हांच्यावांगडा भागीदारींत हंस पिक्चर्सची स्थापणूक केली आनी छाया (1936), धर्मवीर, प्रेमवीर (1937), ब्रह्मचारी, ज्वाला (1938), ब्रँडीची बाटली, देवता, सुखाचा शोध (1939), अर्धांगी (1940) या चित्रपटांचे बरें छायाचित्रण केले. 1940 या वर्सा आचार्य अत्रे, बाबूराव पेंढारकर, मा. विनायक व राजगुरू हांच्या नवयुग फिल्म कंपनीचो लग्न पहावं करून (1940) हो चित्रपट पांडुरंग नाईक हाणी चित्रित केला. दूर की आवाज हो ताणी चित्रीत केल्लो पयला रंगीत चित्रपट आसलो.
मरण.
पिरायेच्या 76व्या वर्सा मुंबय हांगा दि.21 ऑगस्ट 1976 या दिसा तांका ह्रदयविकारान मरण आयलें.
Costa Rica

, उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी सण जोसे नगर आसा।
अय्यनार

अय्यनारः.
दक्षिण भारतांतलो, खास करून तमिळनाडू राज्यांतलो एक थळावो देव. त्या देवाक अय्यप्प अशेंय म्हूण पाचरतात. केरळांत ताका शास्ता म्हणटात. द्रविड आदिवासी ताका आपलो नियमाक वा नेम थारावपी मानतात. तमिळनाडूंतल्या दरेका गांवांत ह्या देवाक खाशेलो जागो आसता. पाण्ट्यांचेर वा ऊंच रूखाचे सांवळेंत ताच्या नांवान फातर बसयिल्लो आसता. कांय गांवानी चावडेर ताच्यो मूर्ती बसयिल्ल्यो आसतात. ह्या देवाक भुताखेतांचो मुखेली समजतात. तो मध्यानरातीक घोड्याचेर बसून आपल्या भूतगणां बरोबर भोंवपाक भायर सरता. ताच्या हातांत तरसाद आसता. ताची वाट जो आडायता, ताका जिवो मारता. दुयेंसांतल्यान बरे जावपा खातीर लोक ताका आंगवण करतात आनी चिकणमातयेचे हत्ती, घोडे, रेडे, सुणीं तयार करून देवाक ओंपतात. वयल्या प्रमाण आंगवण पावयतात. दुकळ पडटा तेन्ना ताची घोड्याचेर बसयिल्ली मूर्त तयार करतात आनी मिरवणूक काडटात. घरांघरांतल्यान शीत जमोवन देवाक निवेद्य करतात रातीच्या वेळार लोक ताच्या जाग्या म्हऱ्यामंत वचनात. हाचें स्वरुप, अधिकार आनी कार्य पळेल्यार महाराश्ट्रांतल्या खंडोबा आनी ब्रह्मभूत ह्या दैवतां लागीं ताचें लागींचें नातें
दिसता. केरळांत ताका वनदेव म्हणटात. ह्या वनदेवाची वा रानाच्या राजाची मुखेल सुवात साबरीमेलै (शबरीमैल) जावन आसा.
गोंयच्या सिध्द, पायक, बेताळ, देंवचार ह्या देवांच्या वर्णना कडेन आनी तांच्या पूजाविधीचे चालीरिती कडेन अय्यनाराचें खूब सारकेंपण दिसता. चड करून पायक देवाकडे ताचो लागींचो संबंद आसुंये.
पायकदेव रातचो घोड्यार बसून गांव राखता. ताच्या वांगडा रातचो भुतां-खेतांचो मेळ आसता. जर कोणूय ह्या मेळाच्या आड येत, ताका तो श्राप दिता अशी आख्यायिका चलता.जेन्ना गोरवांक कसल्याय वायट रोगाची लागण बादता वा गांवांत दुकळ पडटा, तेन्ना गांवचो लोक संकश्टांतल्यान सोडयल्यार मातयेचे घोडे करून देवाक घालता अशी आंगवण करतात. गूण पडटकच ही आंगवण पावयतात. वर्सांतल्यान एक फावट घरांघरांतल्यान भात जमोवन पुजारी गांवाक जेवण घालता. एक खासा उल्लेख करपा सारकी गजाल म्हळ्यार सिध्दापाकाच्यो देवळ्यो अय्यनारा भशेन उदकाच्या पाण्ट्यालागीं, वडाच्या रुखा पोंदा वा व्हड झाडाच्या मुळांत,दोंगुल्ल्यांच्या माथ्यार दिश्टी पडटात. गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांनी सिध्द- पायकाच्यो बऱ्योच देवळ्यो दिश्टी पडटा.
Nirmolle Kunvornni - Gaion

Nirmolle Kunvornni - Gaion.
Nirmollê Kunvornni
Pure Princess
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-31, p. 217
Lyrics: Annonymus
Music: Annonymus
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Nirmollê Kunvornni, noman tuka kortanv,
Pure Princess, I pay you my respects,
aik amkam je Tuka prarthtanv
listen to us, who are beseeching you,
Ami ektthãi zatanv zoit-zoit soglle
We are all gathered here praising you,
tuje put, Maiê mogachê.
Mother, we, your loving sons (and daughters).
Bara noketrancho
Placing a crown of twelve stars
mukutt mathear ghalunu,
on your head,
Ê Ranniê, koxi porzolltai tum!
how you sparkle (shine), Oh Queen!
Soglli prithum´, Maiê,
The whole universe, Oh Mother,
tujeam pãiam lagim
lies at your feet,
Pav gê amkam at´ani mornna-kallim.
come to our aid, now and at the hour of our death.
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
जॉशुआ आचें पुस्तक

जॉशुआ आचें पुस्तक.
Book of Joshua
जॉशुआ पुस्तक
जॉशुआ पुस्तक तीन भागांनीं वांटून येता :
पयलो भाग :
भासायलोलो गांव जिखून घेतात ﻿अवेस्वर १ -﻿ १२
दुसरो भाग :
कुळां मदें देस वांटतात अवेस्वर १३- २१
तिसरो भाग :
जॉशुआ जिविताची वात सोंपता अवेस्वर 22- 24
जुदेवांचे परंपरे परमाणें हें पुस्तक जॉशुआ﻿ बरोंवक ना. मयजेसाच्या मरणा उपरांत जसहुयाच्या फुडारीपणा खाल ﻿, ﻿ देसाचेर आक्रमण केलें तें ह्या पुस्तकाची खेरिताय जावन आसा. ह्या पुस्तकांत वर्णिलल्यो कांय म्हत्वाच्यो घडण्यो हे परीं आसात :
हांतली एक म्हत्वाची वळ म्हळ्यार, "पुण सर्वेस्पोराची सेवा करूंक तुमी तयार नांत जाल्यार, कोणाची करतल्यात तें आयजूच वेंचून ﻿. पूण हांव आनी म्हजें कुटूंब सर्वेस्पोराची सेवा करतल्यांव." (२४/१५).
श्रमण

श्रमण बौध्द आनी जैन साधूंक तशेंच चड करून जैन मुनींक श्रमण ही संज्ञा आसा. मोक्ष मेळोवपा खातीर कठीण तप आनी कठोर व्रत परिश्रमान आचरणांत हाडपी तो श्रमण. वर्धमान महावीराक श्रमणभगवान अशी पदवी आसा. कारण ताणें आपले जिणेंत कठीण तप आनी व्रतां करून श्रमण धर्माचो आदर्श घालून दिल्लो. श्रमण हे वितरागी आनी संन्यासी आसतात. कांय बौध्द श्रमण वैखास नेमांक पाळो दिताले, त्या नेमांक धुतंग अशें नांव आसा.वृक्षमूलनिकेतन अरण्यनिवास, स्मशानवास, अभ्यवकासवास, पांशुकूलधारणा, आदी आदी गजाली धुतंगांत येता.संन्याशाक परिव्राजक, मस्करी, मुनी, यती आनी भिक्षू हींय नांवां आसात. हातूंतलीं फुडलीं तीन बौध्द आनी जैनांत सामकीं चालंत आसात.बुध्दाच्या काळांत लोकांचें धर्मीक नेतृत्व ऋषी, याज्ञिक आनी कर्मकांडां करपी ब्राम्हण हांच्या हातांतलें वचून तें मुनी, श्रमण आनी भिक्षू हांच्या हातांत गेलें.
श्रमण हे अवैदिक आशिल्ले. ते यज्ञ यागाक बी हिणसायताले. तशेंच यज्ञासावन मेळपी फळांकय ते तुच्छ लेखताले. श्रमणांतले कांय संप्रदाय तपाचेर भर दिताले पूण ईश्र्वर नांवाचो कोणय तरी ह्या संवसाराचो कर्तो-धर्तो आसा हाचेर तांचो विश्वास नासतालो. बुध्द काळांतले अवैदिक अर्थांत नास्तिक अशा श्रमणधर्मी दादल्यांमदीं अजित केशकंबल, पूरणकस्सप, पकुध कच्चायन, संजय वेलट्टिपुत्त,उद्दक रामपुत्त, आळारकालम आनी मंखली गोसाल हे चड प्रसिद्दीक पावले. वेद बाह्य अशा समाजांत तांकां आदराची सुवात आशिल्ली. हे सगळे श्रमण धर्मी आशिल्ले. त्यावेळावयले निगंठ, आजीवक, परिव्राजक, जटिलक, मुंडधाक्क, ते दंडिक आदी संप्रदाय श्रमणांचेच आशिल्ले.
पूण श्रमणधर्माची खरी वाड मात जैन धर्मा वांगडाच जाली. जैनांच्या आगम ग्रंथांतल्या सूत्रकृतांग, स्थानांग आनी औपपातिक ह्या सुत्रांमदीं त्यावेळावयल्या श्रमणसंस्थेविशीं बरीच म्हायती मेळटा. सूत्रकृतांग ह्या ग्रंथांत सुमार 363 विंगड विंगड श्रमण पंथांचो उल्लेख आसा. स्थानांग सुत्रांत निर्गंथ, शाक्य, तापस, गेरुय आनी आजीव अशा पांच श्रमणभेदांचो उल्लेख आसा. त्या वेळावयल्या श्रमणपंथाची म्हायती बौध्दांच्या अंगुत्तरनिकाय, संयुक्तनिकाय आदी ग्रंथांतय मेळटा. ह्या सगळ्या पंथांचे शिश्य संवसाराचो त्याग करून संन्यस्त जीण जगताले आनी सदांच फिरत रावताले. कुडीच्या सुखाची ओड नाशिल्ल्याने भिक्षेन मेळटा तितल्या अन्नाचेर ते उपजीविका करून दिसांतलो आपलो चडसो वेळ ते तप आनी अभ्यास हातूंत सारताले.
श्रमणसंस्थेची उत्पत्ती कशी आनी कित्याक जाली हे विशीं खुबशा विद्वानांचीं वेगवेगळीं मतां आसात. जैनांचे अंग आनी मूलसूत्र हे ग्रंथ पोन्ने म्हणूं येतात. अंगग्रथांत आचारांग आनी सूत्रकृतांग हे ग्रंथ सगळ्यापरस चड पोन्ने मानचे हाचेविशीं चडशा विद्वानांचीं मतां अनुकूल आसात. तांचो अभ्यास केल्यार अशें दिसता, ह्या ग्रंथांत.
गणेश दैमज्ञ

गणेश दैमज्ञ (जल्म: १४९८, नांदगांव; मरण: १५७८).
एक नामनेचो भारतीय ज्योतीशशास्त्रज्ञ. हाचो बापूय केशव दैवज्ञ नामनेचो ज्योतीशी आसलो.
ताचे ‘ग्रहलाघव’, ‘लघतिथीचिंतामणि’, ‘बृहत्तिथीचिंतामणि’, ‘सिध्दान्तशिरोमणि-टिका’, ‘लीलावती-टीका’, ‘विवाहवृंदावन-टीका’, ‘मुहूर्ततंत्र-टीका’, ‘श्राध्दनिर्णय’, ‘धंदोर्णव-टीका’ हे ग्रंथ उजवाडाक आयिल्ले आसून ‘ग्रहलाघव’ ह्या ग्रंथाक लागून तो नामनेक पावलो.
ताचो चलो बल्लाळ, नातू केशव, भाव अनंत, पुतणयो नृसिंह हांणीय ज्योतीशशास्त्राचेर ग्रंथ बरयल्यात.
Vaixakh Mhoino

Voixakh ho chandr vorsacho dusro mhoino. Hea mhoineache punvek va tichea fattifuddem vixakha nokxotr asta,mhonnun hea mhoineak voixakh hem namv mell'llam.Hea mhoineachem purvil'lem namv madhou axil'lem.Choitr ani voixakh he don vosont rituche mhoine mantat.Punn voixakh mhoineant gormi axil'lean hea mhoineantolim sogllim dhormik kaream,vrotam - voikleam gimak yogy oxinch sangleant.[1]
voixakh mhoineantolim dhormik kriteam oxim asat- hea mhoineantoleo toi,choturdos anni punou heo titi chodd povitr mantat.Toyek okxoi tritiya mhonnttat karonn tea disa kel'lem dan,houn him' kriteam okxoiy zatat.Hech tithik porxuramozointi-i asta.Choturdoxik norsimhozointi asta.Punvek danodhrm' kelear chodd punny melltta. Toxench voixakh xudhd soptomik gongechi puza korchi oxem-i sanglam.Karonn,he tithik zonhun gillil'li gonga aplea ujvea kanantlean bhair soddli.Oxttomik durgechi oprajita hea namvan puza korchi.Voixakh xudhd nomik bongalant sita nom' mhonnttat,karonn tea disa zonok razak zomin nangrotana sita mellil'li.Teach disa zomin dan dilear punny melltta oso bhavarth asa. Dosmik ady xonkrachareachi zointi asta.Voixakh punvek budhdozointi asta.[2]
voixakh mhoineant udkodan korchem, devak udkacho obhixek korcho,paitonnam,sotreo,ponkhe,tolom' vostram,chondon,udkachim patram,fulam,xitol peyam, drakxam,bokellim hanchem dan korchem,oxem skondpurannant sanglam.,purai mhoinobhor fantodder nhaupak zomna chozalear tirodos,choturdos ani punou[3]
hea tin nhamvchem.Toxem kel'lean papantlean mukti melltta. Hea mhoineant fantodder nhaup khub punnyoprod asa,tull,mokor ani mex hea raximni sury asta ten'na povitr nhomyamni nhalear mohapatokancho nax zata.Hea mhoineant fantodder nhalear oxrvomedhachem foll melltta.Hea mhoineant kallea anni dhovea tullxichea konnsamni bhogvontachi puza korpi monis narainnsvorup zata.Sokallimfuddem nhaun oxrvothachea mullank udok ghalun prodkxinna ghatlear pitor,devo ani sogllea zogachem torponn kel'leabhoxen zata.Ek jeunn jeulear,nokt mhollear ratichem ek jeunn jeulear va oyachit jeunn ghetlear sogllem' monoroth purnn zata.[4]
voixakh ho molmas aslear,tea mhoineant kamy kormosomapticho nixedh sangla.Tekhatir uprant chodon vomhoine nhauchem punn mhoineacho upas anni chandrainna sarkea vrotanchem' hea mhoineant udeapon korchem.
मींगेल डायस

मींगेल डायस चड करुन 'मींगलु दे मेरसेस' ह्या नावान वळखळो वता। ताचो जल्म ष्री 'मारीयो सेबेस्तीआंव डायस' आनी 'सेराफिना डायस' हांकां १० जुलय १९२९ वर्सा मेरसे गावांत जालो। ताणे १० वर्सांचो आसतना पयले पावट तीयात्राचे माचयेर पांय दवरलो। ताका हसया अभीनेताची खुब आवड आशील्ली। तो भुरगेपणांत अभीनेती कांतारा बरयतालो आनी गायतालो। तो शेजारच्या भुरग्यांक एकथालो आनी दारा दारांनी वचोन गायतालो। ताची आवय ताका मोगान मींगलु म्हणताली जें फुडाराक ताका माचये् नांव पडलें।
मींगलु स्वता आपली आपलीं गीतां घडतालो तीं सुद्दां कागज आनी लापीस वापरीनास्तना। ताणें केन्नाच आपलीं गीतां बरवन दवरली ना तो तांका घट मनान ढरून रावतालो। आयज मेरेन मींगलुन १०० कांतारां घडल्यान तीं तो आनी बाकिचे कांतारीस्त गायतात। जशे तरेन कीशोर कुमार हिंदी गीतां गायतालो ते तरेन गावपाची कला मींग्ललुकडेन आसली। मींगलु ताच्या न्हू गो वोय, केस गेले आनी सुपांत वारो ह्या कांतारांक लागुन आपणांल्या आंकवारपणांत सालसेट गावांत खुब फामाद जाल्लो। तांणें 'एमीसोरा दे गोवा' आतां 'ओल ईंडिया रेडीओ' हाचेर ३ महिने गायपाचें कांम केलां। थोडे दीस पयली की मींगलु पुर्ण वेळ हांगां काम करचो आसलो ते म्हणसर गोंयचेर बोम्ब पडलो आनीं गोंय स्वतंत्र जालें।
मिंग्लुचो आनी एक् गुड ताचे बायलांचे भाग लोकांक खूब अवडत्ताले। गांवच्या तीयात्रीस्ता वांगडा कांम करून सुद्दा ताणें मींगेल रोड, आंतोनी मेंडीस, जेसींथ वाझ, मीस जुली, एंम बोयर अश्या जायत्या तीयात्रीस्ता वांगडा काम केलां। 
मिंग्ल् अश्या तीयात्रांनी काम केलां ज्या वेळार बीजली नाशील्ली, मांयक नाशिल्ले, आनी केन्ना केन्ना सामकि मांची देखुन नाशिल्ली। ताचे भायर मींग्लुन "नोवरो कुवेटकार, गुन्यांव कोनाचो आनी गुन्यांव मुनशाचो" हे तियात्र बरोवन दिर्गदशिक केल्यात।
४३ वर्सांचे पीरायेर काळजाचो धोको येवन पासुन ताका अभीनेता आनी गावपाक खुब आवडता।
Kurpebhorit Saibinni - Gaion

Kurpebhorit Saibinni.
Our Lady Full of Grace.
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-21, p. 213
Lyrics: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa
Music: Lino de Sa, Betalbatim, Salcete, Goa
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (P
astoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Kurpebhorit Saibinni ǃ
"Our Lady full of grace"
amim tujim oskot bhurgim,
"we are your weak children,"
ghottai di gê, Maiê, amkam,
"give us strength, Oh Mother,"
tujea dhiran samball sodam.
"always protect us in Your strength."
Zogant amchi adarinn Tum
"In this world you are our Helper,"
"(You are the protector of our home-country)"
soglleank amkam dov ́r samballun.
"keep us all safe."
Besanv ghal gê dor ghorabear,
"Bless all our homes,"
sonkoxttantlim sodanch nivar.
"always save us from harm."
Kallkê jinnent ami sanddlear
"We are lost in the dark paths of life,"
dakhoi amkam tuzo uzvadd,
"shine your light on us,"
patka-tallnnent ami poddlear
"if we succumb to sinful temptation,"
tujea hatan amkam ubar.
"lift us with Your hands"
Polleiat.
Gaionnam
Dudhsagar Falls

Dudhsagor Dhobdhobo (utrapormonnem dudacho sagor) ek char-pattlicho dhobdhobo Bharotachea Goem Rajiacho Mandovi nhoimcher asa, Ponnje savn margantlean to  60 km asa ani to Moddganv-Belgavu reli margar sumar 46 km Moddganvchea udentik ani 80 km Belgavichea dokxinnek urta. Dudhsagor Dhobdhobo Bharotachea unchlea dhobdhobeam modlo asun tachi unchai 310 m (1017 ft) ani sorasorichi rundai  30 metr (100 ft)asa.
Dhobdhobo Bhogvan Mhavir obhiaronnio ani Molem Raxttrio Udhean hanche modem Ostompt Ghanttant urta.Dhobdhobo Kornatok ani Goem rajiam modli xim' zavn asa..Ho zago  panam gollovpi ranacho asun taka ek girest jivitvivdhta asa.Dhobdhobo chodd korun gimant titlo sobit disna punn pavsalleant taka pavsachi purvonn zavn to ek vixall udkachem boll ghoddovnk pavta. 
Dhobdhobeak Proves.
Lagimchem relisthan jea vorvim dhobdhobea kodden pavunk zata tem Castle Rock zavn asa.Bhett divpeanchean hanga gaddi dhorun Dudhsagar thannear denvpachem. Dudhsagor relisthanacher provaxeamni sopeachi opekxa korchi  nhoi. Provaxeank ani bhett divpeank ek denvtechi xiddi aplea ddhobeant savn denvunk poddtta tenvui ek mottvea 1-2 minutachea tharainaslolea thambpant. Dhobdhobea kodden pavunk, hea reli thambpa pasun bhett divpeank ek kilometr relimargacher cholchem poddtta.Hem cholop eka famad poriottonachea thikanneank onopekxit asa, ani fuddem ek 200 m aggaddiechem bogd jem purem kallokhachem asa zoim cholop matxe avghodd zavnk pavta. Halinch Bharoti Relimargan lokak Dudsagor relisthanacher choddpak/denvpak provaseank bondi ghatlea. Nitoll pivpachea udkachi soi thoim na ani boglek ravpachi ba soi na, relisthan dhorun. Vijecho vo sellular signalui mellna zoxe porim marogui na.T. 
Zonn ekleachean Dudhsagor Dhobdhobea kodden vochunk Bhogvan Mhavir Ranantlea Prannjivitachea Obhearonniochi tteksicho adar ghenv ieta eka Goenchea Molem ganvam koddlean. Hem tuka datt hirvea ranantlean ani zoran vhanvpi vhallantlean tuka tea zagear pavoitolem. Sodheak, hich vatt tea dhobdhobea kodden vochunk asa.. . Voilea sonsthe koddlean hanga vochpacho ek faido mhonnche Dudhsagoracho puro dekhavo pollovnk zata na tor Bharoti relimargan gelear fokot ordo Dudhsagoracho dekhavo dixtti poddtta.
Dudhsagor Koxttancho  Provas.
Sadhea bhousak Dudhsagor koxttancho provas bond kela dekhun boroch bovall chol'la.T Dudhsagor relve koxttancho provas odhikrutponni bhousak bond korpant aila punn Dudhsagor dhobdhobeacho sokoilo koxttancho provas ozun soglleank  ugto asa. .
Thoim pavpak don marg asat. Poilo koxttancho provas Kullem savn zacho pattlav  jipichea bhonvddent dhobdhobeachea sokoil poriant.Dusro poriai relimargantlean asa. Tujean koxttancho provas Sonavli relisthan poriant korunk zata ani uprant matiecho marg dhorunk zata. To tumkam 2 km mottvo marg korta.
Wadi Talaulim

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;176479&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-02-21T07:40:51Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;ಮಲ್ನಾಡಾಚ್ ಕೊಂಕ್ಣೊ&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Added वर्ग:Romi panam, category and blank line cleanup using &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;200197&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Wadi-Talaulim Bharotachea Goenchea Fonddem talukeantlo ek ganv asa. 2018 vorsantlea lokgontte pormonnem tachi lokvosti 3,800 asa.[1]
Itihas.
Wadi ani Talaulim adim don veglle ganv asle, kiteak te vegllea komunidiche asle.1961 vorsa, Goenchea soddvonn zalea thoddea vorsam uprant, tancho karbhar ekuch ponchaiot korpak lagli.
'Talaulim' mhonnche Konknnint  ‘ tin dongram ani eka nhoimche modlo zago’. Dusre vatten 'Wadi', ganvant xetkamti ani her ganvkar ravtat...'.
Donui ganvamni, Wadi ani Talaulim zaitinch devllam asat, jim Hindu devtank zoxe porim Narayan Dev, Hanuman, Ganpati, Krishna, Shree Bhutnath, Mahalaxmi ani Sateri Ladbai hankam orpon keleant,
Choddxe Wadi-Talaulim ravpi os’sol Saxttichea ganvche  zoxe porim Lottle, Kolva, adi.   Talaulimchea sumarak 80% ravpeamchean aplim mullam fokot Kolvak dakhovnk zatat. Purtugezanche Goenche jikhe uprantchea survatechea kallant choddxe Saxttiche ( zo bhag Vhoddlea Kabizadacho aslo) lok dhormik chholl ani chodd promannant chol’lolea Kristanv korpantle vattavnk Talaulim stholantor zale. Wadi-Talaulim hantunt Kankonnchei ravpi asat je zaiteach karonnank lagun Vhoddlea Kabizada uprant usram aile.
करमळकार, आत्माराम (आपा) नरसिंह

(जल्म: २४ जून १९१६,पणजी).
गोंयचो सुटके झुजारी. ताणें लिसेवमेरेन शिक्षण घेतलें. १९३४ वर्सा भारतीय राश्ट्रीय कॉंग्रेस (Indian National Congress) हे संघटनेचो तो वांगडी जालो. ‘छोडो भारत’ मागणी करूंक ताणें कँसलराँक हांगा मोर्चा व्हलो.1954 वर्साताणें दादरा नगर हवेलीचे सुटके चळवळीक वावरपी धाडिल्ले. आझाद गोसंतक दल संघटनेच्या पालवान नगरहवेलीची सुटका करपांत ताचो वांटो आसा. दादरा आनी नगर हवेलीचो प्रशासक म्हूण ताका एकमतान वेंचून काडलो. फुडें ताणें कश्टकरी आदिवासींक आदार दिवपाखातीर पंचायत राज्य आनी भूंय कायदो काडलो आनी प्रांताच्या प्रशासनांत लोकशाय राज्यपध्दत सहजतायेन हाडपाखातीर मोलादीक वावर केलो. तो गोंयच्या आनी गोंयाभायल्या कांय सुटके झुजार्यांक अर्थीक पालव दितालो. गोंय सुटके मेरेन ताणें मुंबय रावन सुटके झुजाची वावर केला. गोंय सुटके उपरांत तो जायतीं वर्सा भारतीय राश्ट्रीय काँग्रेस संघटनेचो पदाधिकारी आनी चिटणीस आशिल्लो.1972 वर्साभारत सरकारान ताका ताम्रपत्र दिवन ,मुबंय प्रदेश काँग्रेस समितीन पदक दिवन आनी दादरा आनी नगर हवेलीच्या प्रशासकान ताका मानपत्र दिवन ताचो भोवमान केला.
Krist-yenneacho kall ( Advent )

Natalam ho ek chodd umedicho sonn (dobajik porob ). Kristi Povitr Sobhent hi porob mottea bhoktiponnam somarombhche khatir tiche adim char satollim Kristanvank toyari korchi lagta. He toyarek Krist-yenneacho kall (Advent) mhonnttat. To choddso Novembrachea nimannea satolleant Krist Raiache Porbe uprantlea Aitara thavn suru zata.
Hea kallant mote umollxiken ani othrekan Kristachea yenneak Kristanv lok apli kalliz-monachi toyari korta. Toch Juanv Batistacho tallo aikun mon-bodolnecho nirop apnnaita. Borea ani khorea aitemonan Balka Jezuk gheunk aplea jivitachi novsornni korun toyarent ravta. Izaias provadiachim utram ani subhaxitam hea dosamni aikunk mellttat. Tancho probhav tanchea jivitak ek novem vollon diunk koxta.
Krist-yenneacho kall - ek toyarecho kall. Hea kallant Povitr Sobha aplea Kristi bhavartianchea kallzamni ek opekxa utthaita. Hi opekxa Deva pasot. Jenna Sorvespor Dev ietolo tenna tim Taka mellunk toyar asunk ani zagrut asunk. Hem sonvsari jivit, khinniallem. Hem jivit sorlea uprant fuddlem ek jivit asa mhonnpachem ek zhollok Kristanvamni gheunk ho kall tankam ek soeg. Hea jivita uprant Deva borabor tim astolim ho bhorvanso tankam asunk zai.
Krist-yenneacho kall - novsornnecho kall. Kristak mellunk monstap (repentance) korcho kall. Sorvespor tumkam sosnnikayen vagoita, kiteak konnachench nisontonn zallem Taka naka. Soglleamni aplem jivit bodollolem Taka zai (2Pedru3,9). Hea kallant sogllea Kristanvamni gombhirtayen aplem jivit sarunk ani favo tie toren toyar zavun Somiak mellunk goroz.
Kristachem poilem yennem provadiamni xekdde adim vitrailolem. Jenna To khoreanich ailo tenna jim konn toyar atolim tim salvar zalim. Zuanv Baptist, Messiasachea yennea pasot lokak toyar korunk ailo. Lokamni aplem jivit bodlunk tannem ulo marlo(Mk. 1,4). Tacho sondexgom-bhirtayen ghetloleamni ani aplim patkam soddun dilleamni taronn zoddlem.
ॲड. पांडुरंग मुळगांवकर

ॲड. पांडुरंग मुळगांवकर गोंयचो सुटकेझुजारी.
जल्म.
पांडुरंग जगन्नाथ सिनाय मुळगांवकार गोंयचो सुटकेझुजारी. लिसेंवाचें सातवें वर्स मेरेन शिक्षण घेतकच पुर्तगेज कायघाची सनद आनी पदविका घतली. सुटकेझुजा-यांचो बचाव केल्लया आरोपाखाल 18 जून 1946 ह्या दिसा ताका अटक जाली. 1948 वर्सा गोंय, दमण आनी दीवचे राजकी घटनेचे कमिटीचेर लोकप्रतिनीधी म्हूण ताची नीवड जाली. 1953 त तो ‘नॅशनल काँग्रेस गोवा’ संघटनेचो वांगडी जालो. 1953-54 ह्या वर्सा खातीर हे संघटनेचे गोंयचे वावुरपी समितीचो तो एक वांगडी जालो. तेन्ना ताणें गोंयच्या लोकांनी पुर्तुगेज कायध्याआड आनी न्यायालयीन बंदीक विरोध करचो म्हूण प्रचार करपाक सुरवात केली. राजकीय चळनळीक तेंका दिवपाखातीर तो गोंयांत आनी गोंयाभायर जाल्ले दर राजकीय बसकेंत वांटो घेतालो. अशा वेळार 30 जून 1954 ह्या दिसा ताका अटक करून आग्वाद बंदखणींत दवरलो. फुडें प्रादेशीक लश्करी न्यायालयामुखार उबो करून ताका 5 जुलय 1955 ह्या दिसा 8 वर्सांखातीर खर बंदखणीची ख्यास्त जाली. हाचे भायर दर दिसा 20 इश्कुद हे प्रमाण दोन वर्सां दंड आनी 15 वर्सां खातीर ताचे राजकीय हक्क काडून घेतले. फुडें 17 मे 1959 दिसा ताची सुटका जाली. सुटका जाले उपरांत ताच्या वांगडा बंदखणींत आशिल्लया राश्ट्रवादी फुडा-यांच्या सहवासांत तो रावंक लागलो आनी गोंय मुक्ती चळवळीक नेट येवंचो म्हूण तो खूब वावुरलो. गोंय सुटके उपरांत जेन्ना पणजी हांगा जानेवारी 1962 त सुटके झुजा-यांची बसका जाल्ली, तेन्ना ताका नॅशनल काँग्रेस गोवा संघटनेचो अध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो. उपरांत मे 1962 ते 1963 ह्या काळांत इंडियन नॅशनल काँग्रेस चे गोंय दमण आनी दीव ड हॉक प्रदेश काँग्रेस कमिटीचो तो खजीनदार आशिल्लो. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो. 18 जून 1983 ह्या दिसा गोंय, दमण आनी दीव सरकारान ताचो भोवमान केलो. पणजी हांगा जाल्लया इंडियन नॅशनल काँग्रेसच्या शताब्दी सुवाळ्यांतूय ताचो भोवमान जालो. डॉ. सखाराम गुडे ट्रस्टाचो (शिरोडें- गोंय) गोमंतक भुशण हो मानाचो पुरस्कार ताका फाव जाला(1999).
सोहिरोबा आंबिये

सोहिरोबा आंबिये हो एक संतकवी.
जल्म.
सोहिरोबा आंबिये हो एक संतकवी, हो जातीन सारस्वत ब्राह्मण अशिल्लो. हाचे दाययजी गोंयच्यान सावंतवाडी संस्थानच्या बांदा गांवांत येवन राविल्ले. बांदा गांवचें कुलकर्णीपण सुमार 20 वर्सा तांचे कडेन आशिल्लें. प्रामाणिकपणान तें काम करतना लेगीत तांची ओड परमार्थी कडेन आसली. ताचे विशीं अशीं दंतकथा सांगतात की एक दिस सावंतवाडीच्या राजान तांकां कांय म्हत्वाच्या काम खातीर आपोनणें धाडलें. देवपूजा करून जेवीनासतनाच ते बांदा सावन वाडीक वचूंक भायर सरले. वाटेर फराळाक म्हूण तांणी एक पणसूल बरोबर घेतलें. इन्सुली गांवत्या व्हाळार हात-पांय धुवन ते पणस फोडून गरे खावपाक बसले. इतल्यांत एक तेजस्व दिव्य पुरुश थंय अवतरलो. ताणें सोहिरोबा कडेन पणसूल मागलें आनी खावन जातकच प्रसाद म्हूण कांय गरे सोहीरोबाक दिले. सोयरोबाच्या माथ्यार वरदहस्त दवरून तो दिव्य पुरूश नाच्च जालो.
तो मनीस अंतर्धान पावतकच सोहिरोबाची ब्रह्मानंद समाधी लागली. समाधींतल्यान भानार येतकच सावंतवडी वचून तांणी लेखणी आनी दप्तर राजा म्ह-यांत दवरलें आनी नोकरेचो राजिनामो दिलो. तो दिव्य पुरूश म्हळ्यार मच्छिंद्रनाथाचो शिष्य गैबीनाथ अशें सोहिरोबान फुडें आपले एके कवितेंत बरयलां. अशे तरेन दीक्षा घेतले उपरांत वीस-पंचवीस वर्सा सोहिरोबा घराच रावलो. भजन, पूजा, ग्रंथवाचन, ग्रंथलेखन, निरुपण हो ताचो सदचो कार्यक्रम आशिल्लों. गैबीनाथाचे कृपेन ताका कवित्व-स्फूर्त प्राप्त जाली आनी ताणें खूब कविता रचल्यो. ताणें कुलकर्णीपदाचो राजिनामो दितना लेखणी सकयल दवरिल्ली ती परत हातांत धरलीना. ताका लागुन ताणें आपल्यो कविता भयणी कडल्यान आनी भुरग्यांकडल्यान बरोवन घेतल्यो. पिरायेच्या चाळीसाव्या वर्सामेरेन तांणी संवसार केलो. प्रपंचांत आसून लेगीत संवसारापसून अलिप्त रावन मोक्षमार्गाचे दिकेन माधना करपाचे तांचे यत्न चालूच आशिल्लें हें तांच्या कांय कवितां वेल्यान स्पशट जाता. ताचें गिन्यान शुध्द, पवित्र आनी वैराग्य कडक आशिल्लें. तो योगी आनी पुराय वेदान्ती आसून एकेकदां चार-चार दीस समाधी अवस्थेंत उरताली. सगुण भक्तीपरस निर्गुण भक्ती कडेन ताका चड ओड आशिल्ली. ताणें पांच ग्रंथ बरयल्यात ते अशे: अक्षयबोध, महदनुभवेश्वरी, पूर्णाय़क्षरी, अंव्दयानंद, सिध्दान्तसंहिता हातूंतलो महदनुभवेश्वरी हो ग्रंथ सगळ्यांत व्हडलो आसा.
Kombiachi Dori - Dekhni

Kombiachi Dori.
Rope from Kumbio
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Kombiachi dori, tutt(o) mhollear tutt(o)na
Kumbio's rope is difficult to break.
Nourea sorim okol boslea, utth mhollear utthona.
Bride is sitting near bridegroom, she is adamant to move.
Utth ghe okle, utth ghe okle,
Get up Bride, get up Bride,
Noureak konn(u) chorina;
Nobody will rob your groom.
Utth ghe okle, utth ghe okle,
Get up Bride, get up Bride,
Noureak konn(u) chorina.
Nobody will rob your groom.
Nouro babddo aila, oklek tekun bosla
Obedient bridegroom came and sat touching the bride.
Okol apleak zap dina mhunn boch'che fulounk lagla.
Because she is not talking he sat down with a grimace.
Utth ghe okle, utth ghe okle,
Get up Bride, get up Bride,
Noureak konn(u) chorina;
Nobody will rob your groom.
Utth ghe okle, utth ghe okle,
Get up Bride, get up Bride,
Noureak konn(u) chorina.
Nobody will rob your groom.
Tonddar dhorun lens(u) okol amurchich' hansta
The bride is covering face with an handkerchief. She smiles blushingly,
Ek(u) dollo ugtto korun noureak tirxi choita.
Opening one eye,s he looks at her groom squint eyed.
Utth ghe okle, utth ghe okle,
Get up Bride, get up Bride,
Noureak konn(u) chorina.
Nobody will rob your groom.
Polleiat.
Dekhnni
गोरखपुरी, फिराक

(जल्म: २८ ऑगस्ट १८९६, गोरखपूर – उत्तर प्रदेश).
भारतीय ज्ञानपीठ पुरस्कार फाव जाल्लो एक म्हान उर्दू कवी. ताचें मूळ नांव रघुपतिसहाय, पूण फिराक गोरखपुरी ह्याच नांवान ताची चड नामना आसा. गोरखप्रसाद ‘इबरत’ होय एक कवीच आशिल्लो. ताणें घरा तज्ञ शिक्षक दवरून, तांचेवरवीं ताका घरचेघराच मुळावें शिक्षण दिलें. गोरखप्रसाद ‘इबरत’ होय एक कवीच आशिल्लो. ताणें घरा तज्ञ शिक्षक दवरून, तांचेवरवीं ताका घरचेघराच मुळावें शिक्षण दिलें. १९१३ वर्सा तो गोरखपुर शारांतल्या सरकारी ज्युबिली हायस्कुलांत मॅट्रीक जालो. उपरांत अलाहाबाद शारांतल्या न्यूर सेंट्रल कॉलेजींतल्यान ताणें इंग्लीश साहित्य, इतिहास, पर्शियन भास-साहित्य आनी तत्वगिन्यान हे विशय घेवन बी. ए. ची. पदवी घेतली. उपरांत ताणें राष्ट्रीय चळवळींत वांटो घेतलो. १९२० वर्सा तो आग्रा बंदखणींत आसतना ‘निगार’ हें उर्दू नेमाळें वाचून तातूंतल्या ‘फानी’ ह्या कवीच्या काव्याचो ताचेर प्रभाव पडलो. फुडें १९२१ वर्सा तो कांय काळ लखनौ बंदखणींत आशिल्लो. १९२३-२७ वर्सा मेरेन तो अलाहबादचे अखिल भारतीय काँग्रेस समितीचो उपसचिव आशिल्लो. उपरांत अलाहाबाद विद्यापीठांत तो इंग्लीश ह्या विशयाचो प्राध्यापक आशिल्लो. १९६० वर्सा तो ह्या विद्यापीठांतल्यान निवृत सजालो.
इंग्लीश कवी वर्डस्वर्थ आनी उर्दू कवी मीर, मुसहफी आनी गालिब हांचो ताचेर प्रभाव पडिल्लो. ९१६ वर्सा ताणें काव्य रचना करूंक सुरवात केली. रूहे काईनात’ (१९४५) हो ताचो पयलो कवितांझेलो. ‘गुले नग्मा’ (१९५९) ह्या ताच्या गझल, रुबाया आनी हेर कवितांच्या झेल्याक ज्ञानपीठ पुरस्कार फाव जालो.
ताका इंग्लीश आनी हिंदी साहित्याचो खोलायेन अभ्यास आशिल्लो. आपले खर कल्पनाशक्तीवरवीं ताणें मोग आनी जीण हेविशींचो आगळो दिस्टावो आपल्या काव्याअंतल्यान उक्तायलो. खास करून काव्यांतल्यो पारंपरीक कल्पना बदलपाकडेन ताणें चड लक्ष दिलें. भारतीय दायज आनी संस्कृतायेचो प्रभाव ताच्या काव्याचेर पडिल्लो दिसता. ताच्या ‘रुप’ (१९५७) ह्या रुबाया झेल्यांत तें चड करून जाणवता. ‘गझल’ ह्या काव्यारचनेच्या प्रकारांत ताचो वावर म्हत्वाचो आसा. वॉल्टर पेटर, कोलरिज आनी रस्किन ह्या कलासमीक्षकांचे परंपरेंतल्यान ताणें उर्दू काव्याचें समीक्षण केलां. ‘अंदाजे’ (१९४४), ‘उर्दू की इष्किया शायरी’ (१९४५), ‘हाशिये’ (सुमार १९४७) हे ताचे कांय समीक्षात्मक ग्रंथ आसात. लाहोर शारांतल्यान उजवाडाक येवपी ‘नकश’ ह्या नेमाळ्यांतल्यान ‘मनआनम’ ह्या सदराखाला ताणें साहित्य, मोग, लैंगिकता आदी विशयांचेर आपले विचार मांडल्यात.
टागोराच्या गीतांजलीचे आनी एकशे एक कवितांचे ताणें उर्दूंत अणकार केल्यात. ते भायर ताचे हिंदींत पांच आनी इंग्लीशींत सात ग्रंथ आसात. ‘शुल-ए-साझ’, ‘गजलिसआन’ (१९६५), ‘शब्नमिस्तान’ (१९६५), ‘शिरीस्तान’ (१९६६), ‘चिरागाँ’ (१९६६) आनी ‘गुल्बांग’ (१९६७) हे ताचे कांय म्हत्वाचे कवितांझेले. ‘पिछली रात’ (१९६९) हो ताणें आपल्या स्वताच्याच वेंचीक कवितांचो झेलो उजवाडाक हाडलो.
कारे, दामोदर अच्युत

दामोदर अच्युत कारे (जल्म: ४ मार्च १९०९, काकोडें - गोंय; मरण: २३ सप्टेंबर, १९८५) नामनेचो गोंयकार मराठी कवी. मुळावें शिक्षण कवळें आनी मडगांवच्या दामोदर विद्यालयांत घेतलें. उपरांत सेगुंदग्राव आनी लिसावाचें पोर्तुगेज शिकप पुराय केलें. १९२५ वर्सा तो दामोदर विद्यालयांत शिकोवपाची नोकरी करूंक लागलो. उपरांत १९२४ वर्सा, पुरुषोत्तम श्रीनिवास सुकेरकार हाणें उजवाडाक हाडिल्ल्या ’हिंदू’ ह्या नेमाळ्यांत, संपादक दत्तात्रय व्यंकटेश पै हाचो सहाय्यक म्हूण तो काम करूंक लागलो. १९२७ वर्सा सावन तो थंयचें पुराय वेवस्थापनाचें काम पळेतालो थंयच तो साहित्य समालोचनात्मक लेखनूय करतालो फ़ुडें मडगांव वाठारांत ताणें आपलो ’गोमंतक’ छापखानो सुरू केलो.
भुरगेपणासावन ताका वाचपाची आवड आशिल्ली. तरणेपणांत बाकीबाब बोरकाराकडेन वळख जाल्ल्यान काव्य आनी साहित्य हाचेकडेन ताचो दाट संबंद आयलो १९२५ वर्सा म्हळ्यार पिरायेच्या सोळाव्या वर्सा ताणें बरयल्ल्या ’ह्ह्दय मंदिर’ हे कवितेक लागून ताका बरीच नामना मेळ्ळी. १९३० वर्सा सावन सां. घ. कंटक हाच्या ’सुबोध’ ह्या म्हयन्याळ्यांत ताचे काव्य समीक्षेचेर लेख उजवाडाक येताले. गोंयाभायल्या ’रत्नाकर’, ’प्रतिभा’, ’यशवंत’, ‘बागीश्वरी’, ‘जोत्स्ना’, ‘पारिजात’ ह्या नेमाळ्यांनी ताच्यो कविता उजवाडाक आयल्यात. १९३४ वर्सा ताचो ’नंदादीप’ हो कवितां झेलो उजवाडाक आयलो.
हाचे उपरांत ताणें जायत्यो कविता रचल्यो पूण त्यो पुस्तकरुपान लोकांमेरेन पावल्यो नात. बारीकसाणेन केल्लें नियाळ सैम, गिन्यानी कल्पकतेचो अप्रूप आविश्कार, शांत आनी सात्विक भावांचें पडबींब ताचे कवितेंत दिसून येता. ताची ’स्मरूनी गोमन्त देवी’ ही कवीता खूब गाजली साहित्या वांगडाच ताणें तरणेंपणात हेर मळारूय वावर केला. समाज सेवा संघ आनी गोमंत विद्यानिकेतन ह्या संस्थांनी ताणें तळमळीन वावर केला. पद्य लेखना वांगडाच ताणें गद्य आनी टीकात्मक लेखन, तांणी केलां.
कारे हांचो 1934 सालान उजवाडाक आयिल्लो नन्दादीप हो काव्यसंग्रह सोबीत रूपांत गोवा मराठी अकादमीन 2019 वर्सां 92 व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्यो अध्यक्षा अरुणा ढेरे हांचे हस्तुकी मडगावां प्रकाशित केला. ह्या ग्रंथाचे संपादन नवप्रभेचे संपादक परेश प्रभू हांणी केलां. गोवा मराठी अकादमीन हो 224 पानी संग्रह प्रकाशित केला. तातूंत मूळ नन्दादीप कविता संग्रहासांगाताक कारे हांचेविशींचे संदर्भ लेख आसात. हो ग्रंथ गोवा मराठी अकादमीन मेळपाक शकता.
चंदन

चंदन
चंदन महणटकच आमचया नाकात रिगता तो मधूर असो  चंदनाचो परमळ . धार्मीक  वा  हेर कायांत आमी चंदनाचो वापर करतात. वास हो चंदनाचें खासशेलेंपण आसलें तरी ताथच्या वखदी गूणधमूय भरिलले आसात. वखदी चंदनाचे हें  सूवादीक झाड दाट रानात जाता. कनाटक आनी तामीळनाडू राज्याच्या कांय गरमेच्या भागात मेळपी चंदनाच्या झाडांत सुगंध चड प्रमाणात आसुन तातुंत तेलाचो अंशूय चड आसा. झाडाचीं पानां , फुलां वा सालीक वास नासता . चंदनाचें झाड कातरतकच भितरलया खोडाक सुगंध येता . ताचो रंग हळदुवो धवसो आसता . आयुर्वेदात ह्या खोडाचो आनी त्या पासून तयार केललया तेलाचो उपेग साबार दुयेंसांखातीर सांगला.
धवो चंदन आनी तांबडो चंदन (Pterocarpur santatinis) अशे चंदनाचे दोन मुखेल प्रकार आसात. तांबड्या चंदनाचो रंग तांबूस आसता. गरमेच्या दिसांनी तशेंच पित्त वा रगत इबाडून जावपी दुयेसां वेळार हो चूर्ण गरम उडक पियेंलयार वयलीं दुयेंसां पयसावतात . रगत इबाडून कातीक फोड येवप, जळजळ पडप खाज  सुटप ,अशया तरेच्या कातिच्या विकारांत चंदनाच्या चुर्णाचो लेप करुन लावचो . ते भातर किरायत्याच्या, चंदनाच्या चूर्णात म्होंव आनी तूप घालून ताचें मिश्रण पोटांत घेवचें .अशें केलयार कुडितलया रत्ताची शुध्दी जावन वयलया दुयेंसांनी गूण मेळटा.
कांय कातिच्या विकारांनी कातीर खाज सुटलया चंदनाचें तेल त्या भागाक लावचें आनी ते पोटांतुय घेवचें.रगतातलया दोशांची शुध्दी जावन रगत पसारण ( blood circulation ) जावपाक  मजत जाता . कातिचो रंगूय सुदारता . कातिच्या विकारात उदक तेंवता जालयार चंदनाचो चुर्ण त्या भगाक लावचो .कडितलें पित्त इबाडून आंगांक जळजळ पडलयार चंदनाचो चर्ण आनी वाळ्याचो चूर्ण आंगांक काडचो आनी कपाळार चंदनाचो लोप लावचो.
पित्ताक लागून तकली दुखता जालयार कपाळार जंदनाचो लोप काडचो .पिंताचो त्रास जायत जालयार वा पोटांत जळजळ पडलयार चंदनाचो चूर्ण उदका वांगडा घेवचो . उलटी जालयार चंदन आनी  आंवाळ्याचो चूर्ण म्होंवा वांगडा घेवचो. आंगातले गरमेक लागून वा पित्ताक लागून चड घाम येत वा घामसाण मारत जालयार चंदनाचें तेल  दोन थेंबे कानांत घालचें . चंदनाची कांडी दुदांत झरोवन मुखामळार लायलयार काती वयले दाना वचून मुखामळावयले कातीचो रंग सुदारपाक मजत जाता आनी तिकितसाण येता. साबणान वा सौंदर्यप्रसाधनानी चंदनाचो वापर बय्राच प्रमाणात करतना दिशटी पडटा. तो ताच्या ह्याच मुखेल गाणाक लागून . कामणी  साररक्या कांय फिग्दाच्या दुयेंसावेळार चंदनाचो चूर्ण पोटांत घेवचो . कामणींत वाडिललों पींत भातर काडून फिग्दाचें कार्य सुदारता आनी दुयेंस बरें जावपाक मदत करता. पातळ परसाकडेन जाता वा संडासांतल्यान रगत पडटा आसत जालयार हो चंदनाचो चुर्ण पोटांत, घेवचो.जायते फावट आमचे कुडींतलो कणदोश इबाडिललया कफाचें शोशण जाता आनी दंत  जावपाक पावनात  पित्ताक लागून तान लागता जालयार चंदनाचो चूर्ण पोटांत घेवचो . तातूंत इबाडिललया कफाचें शोशण जाता आनी दंत जावपाक पावनात . पित्ताक लगून तान लागून तान लागता जालयार चंदनाचो चूर्ण घालून दवरिललें उदक साकर घालून पियेवंचें . पूण ताळो सुकून आयलयार चंदनाचो उपेग मात करचो न्हय.
मौसलपर्व

मौसलपर्व श्रीकृष्ण हो व्दापर युगांतलो विषणुदेवाचो आठवो अवतार. कौरव-पांडवांचें झूज काबार जाले उपरांत श्रीकृष्ण परत व्दारकेक गेलो. व्दापर युगाचे निमाणेकडेन ताणें आपल्या अवतारांतल्यान मुक्त जावपाचें थारायल्लें. पूण अवतार समाप्ती आदीं ताका गांधीरीचो शाप खरो जावपाखातीर पुराय यादव कुळाचो नाश करूंक जाय आसलो. श्रीकृष्णाक असो योग घडोवन व्हड झगडीं जावन तांणी एकामेकांक मारून उडयले. उपरांत श्रीकृष्ण संवसाराचो त्याग करून रानांत समाधी लावन बशिल्लेकडेन एका भिल्लान हरणाचेर सोडिल्लो बाण चुकून कृष्णाच्या पांयांक लागलो. अशे रितीन कृष्णाचो अवतार सोंपलो.
काळ पार्कुंक वपार

काळ पार्कुंक वपार.
Kall Parkunk Vopar - The Weather Signs ( parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
काळ पार्कुंक वपार.
पवित्र पुसतक ː लुकास १२ː ५४-५९
५४ ताणें लोकाक आनींक-उय म्हळें: "अस्तमते थावन एक कुप चडन मांडता तें पळेवन, तुमी रोकडींच पावस येता म्हणटात, आनी तशेंच घडता; ५५ आनी दखिणे थावन वारें मारतोच तुमी म्हणटात: बरीच गर्मी जातली, आनी तशेंच घडता. ५६ आरे ढंगयांनो, पृथुमेचें आनी मळबाचें तोंड कशें पारकूंचें तें तुमी जाणंत; हो काळ पारकुंक ﻿ लागीं कशें जायना तर?" ५७ निट-सारकें कितें तें तुमचींच तुमी कित्याक थारायनांत? ५८ देखीक: तुज्या वादीया बराबर अधिकारीया-शीं वेतासताना, तुमचो तंटो सोंपोंवक वाटेरूच जाता तितलेंय कर; ना जाल्यार, तीं तुका नितीदारा-शीं ओडून व्हरतीत, आनी नितीदार तुका कसाबाच्या हातांत दियत, आनी कसाब तुका बंदखणींत घालीत. ५९ हांव तुका सांगतां, तुजो निमाणो लेपतन ए तुनवें फारिक करी-सोर थैसरली तुका सुटका मेळचीच ना."
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
The Weather Signs, Commentary and Meditation
इतिहासाचीं पुस्तकां

इतिहासाचीं पुस्तकां.
Book of Chronicles 1 and 2
इतिहासाचीं दोनूय पुस्तकां इसरायेलाच्या इतिहासाविशीं चडश्यो नव्यो वस्तु शिखयनांत. जी खबर राजांच्या आनी सामुयेलाच्या पुस्तकांनीं मेळता तीच खबर मातशी वेगळे नदरेंतल्यान बरोवप्यान दिल्या. म्हळ्यार आपणांक जाय त्योच घडन्य वेंचून काडल्यात आनी एकदों बरे तरेन बरयल्यात. तशेंच सुरवातेच्यो वनशावळी, उत्पती आनी लोकगंटी ह्या पुस्तकांच्या आदारान बरयल्यात.
देवाक विस्वाशी रावून, म्हळ्यार मयजेसान दिलली समूर्त पाळून आनी खऱ्या मनान देवाची भक्ती केल्यार जुदेव लोकांचो फुडार पर्जळीत जातलो म्हण बरोवपी दाखोंवक सोदता.
इतिहासाच्या पुस्तकाचो बरोवपी जावन आसा जेरुसाल्यांतलो एक लेवीत, तो देवमंदीराची बारीकसाणेन खबर दिता. ताच्या बरोवपांत जायत्या यादनिकांची तशेंच गावपी आनी दार राखणे मुखेली जागो घेतात. दाविदाच्या फुडारीपना खाल, बारा कुळां एकठांय येवंक ताचे अत्रेक. सगळीं म्हळ्यार अनभावार्थी लेगून देवाच्या मंदीरांत येवन मागणें करूंक जाय म्हण तो बरयता. ताका 'इसरायेल' म्हळ्यार देवाच्या भावार्थ्यांचो समुदाय. ह्या देवान जायतीं वर्सां पयलीं हे परजे लागीं करार केलोलो आनी दाविदा उदेशीं तो पवित्र करार नवसरलोलो. आक्ख्या देसांत जर सगळ्यांनीं फक्त एकूच दीस देवाची समूर्त आसा तशी पाळ्ळी जाल्यार 'मेस्सीयास' येतलो म्हण लोक म्हणटालो
वंशावळी - १लत्. १- ९
सावलूचें मरण -१लत्. १०/१-१४
दाविदाची राजवटकी-१लत्. ११
पळेयात.
Books_of_Chronicles
Books_of_the_Bible
Bible