anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
तुळजाभवानी

तुळजाभवानी नामनेची देवी भवानी हिचें एक रुप.हिका त्वरीता,त्वरजा,तुरजा,तुकाई अशीं आनीकय नांवां आसात.त्वरजा वा तुरजा ह्या संस्कृतत नांवापसून तुळजा हें नांव जालां आसुये. सुक्रार हो देवीचे उपासनेंतलो म्हत्वाचो वार.तुकाई हें नांव तुक्क म्हळ्यार शुक्र ह्या द्रवीड उतरापसून तयार जालां. देखून ‘सुक्राराची देवी’ ह्या अर्थान तुकाई हें उतर आयिल्लें दिसता.
तुळजाभवानीचें मुखेल थळ महाराष्ट्रांतल्या उस्मानाबाद जिल्ह्यांतल्या तुळजापूर ह्या गांवांत आसा. ह्या देवळांतली तुळजाभवानीची मूर्त काळ्या पाशाणाचेर उंच शींवासनाचेर उबी आसा. माथ्यार मुकुटाचेर सयोनिलंग आसून मुकुटापोंदच्यान केसांचे आगळ भायर आयल्यात. ही अश्टभुजादेवी आसून तिच्या हातांत बाण,चक्र,शंख,धणू,पानपत्र आनी राकेसाची शेंडी आदी वस्तू आसात.फाटीर बाणांचो भातो आसा. तिचो उजवो पांय महिषासुराचेर आसून ताचे उजवेकडेन शींव आनी ताचेसकयल मार्कंडेय ऋषी आसा. ही मुर्त सतराव्या अठाव्या शतमानांतली आसतली अशें अभ्यासकांचें मत आसा.
भारतांत महिषमर्दिनी अष्टभुजेची उपासना पुर्विल्ली आसली तरी तुळजाभवानी ह्या नांवान महाराष्ट्रंत तिची उपासना नेमकी केन्ना सुरु जाली हाची खबर मेळना.इ.स.च्या इकराव्या शतमानांत परमार उपनांवाचें एक राजघराणें कर्नाटकांतल्यान मिथिलेंत गेलें. त्या घराण्यांतल्या हरिसिंहदेव नांवाच्या राजान इ.स.1324 त आपली कुलदेवता म्हणून तुळजाभवानीचीं देवळां बांदलीं अशी म्हायती मेळटा.भागांव आनी काठमांडूक तुळजाभवानीचीं देवळां आसात. गुरुचरित्र आनी शिवभारत आदी ग्रंथांनी आनी इतिहासीक कागदपत्रांनी तुळजाभवानी आनी तुळजापूरचे इ.स.1300 च्या उपरांतचे उल्लेख मेळटात.
रावणाचें पारिपत्य करुंक गेल्ल्या रामाक हिणें जैताचो वर दिल्लो देखून हिका रामवरदायिनी अशेंय नांव पडलां अशी एक कथा एकनाथान भावार्थ रामायणांत दिल्ली आसा.
रामवरदायिनी ही मोरे हांची कुलदेवता.तिचे थळ प्रतापगडाच्या मुळसांत आशिल्ल्या पार ह्या गांवांत आसा. फुडें मोरे हाका हारयतकच शिवाजी महाराजान प्रतापगडाचेर हे देवीची स्थापना केली.अफजलखानाक मारतकच ताणें थंय तिचें देवूळ बांदलें आनी नेपाळाळतल्यान गंडकी शिळेची मूर्त हाडून तिची नव्यान प्रतिश्ठापना केली. पुण्यालागसार सिंहगडाच्या मुळसांत कोंढणपूराकय तुकाईचें एक देवूळ आसा.
तुळजाभवानी ही समर्थ रामदाससाचीय कुळदेवता आशिल्ली.ताणें तिचेर जायतीं स्तोत्रां रचल्यांत. प्रतापगडाचेर तिची स्थापना रामदासाचेच हस्तूकीं जाली अशें म्हण्टात. महाराष्ट्रांतल्या जायत्या घराण्यांची ही कुलदेवता.महाराष्ट्राचे संस्कृतीक जिणेंत एक प्रेरक शक्त म्हणून तिची नामना आसा.
ಜೊನಾಸ್ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

Book of Jonah.
ದುಸ್ರ್ಯಾ ಪ್ರವಾದ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಪರಸ್, ಜನಾಸಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಏಕ್ ಕಥನ್. ಹುಕುಂ ಮೊಡ್ತಾ ತಸಲ್ಯಾ ಪ್ರವಾದೀಯಾಚಿ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಕಾಣಿ ಆಸಾ. ಪೈಲ್ಯಾಂಪಯ್ಲಿಂ ತೊ ಆಪ್ಲೆಂ ﻿ ಕಾರ್ಯಾ ಚುಕೊಂವ್ಕ್ ಪ್ರಯತ್ನ್ ಕರ್ತಾ ಆನಿ ಮಾಗಿರ್ ಆಪ್ಲೆ ಅಪೆಕ್ಷೆ ಆಡ್ ಆಪ್ಲೆಂ ಕಾರ್ಯಾ ಯೆಸೆಸ್ವಿ ಜಾಲಾಂ ಮ್ಹಣ್ ದೊ ದೆವಾಕ್ ತಕ್ರಾರ್ ಕರ್ತಾ. ಹ್ಯಾ ಧಾಡ್ಸಾಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಂತ್ಲೊ ವೀರ್ ಮನಿಸ್ ರಾಜಾಂಚ್ಯಾ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಆಸಾ (2ರಾಜ್. 14/25) ಜೊ ಯ್ ಹಾಚೆ ರಾಜ್‌ವಟ್ಕೆ ಕಾಳಾರ್ ಜಿಯೆಲೊ. ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಚೊ ಹೇತು ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ವಾಚ್ತಲ್ಯಾಕ್ ಮೌಜಾ ಹಾಡುಂಕ್ ಆನಿ ಬರಾಬರ್ ಶಿಕೊಂವ್ಕ್. ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾನ್ ತಾಕಾ ನಿವೇನೆಹ್ ಶಾರಾಂತ್ ವಚುಂಕ್ ಸಾಂಗ್ಲೊಲೆಂ. ನಿನೆವೇಹ್ ಶಾರ್ ಹೆಂ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚ್ಯಾ ದುಸ್ಮಾನಾ, ಆಸ್ಸಿರ್ಯೆಚೆಂ ಮುಖೆಲ್ ಶಾರ್ ಆಸ್ಲೆಂ. ಪುಣ್ ಹೊ ಸಂದೆಶ್ ಘೆವ್ನ್ ಜನಾಸಾಕ್ ಥಂಯ್ ವಚುಂಕ್ ನಾಕಾ ಆಸ್ಲೆಂ. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ದೇವ್ ನಿನೆವ್ಯ್ಹ್ಚೊ ಕೇದನಾಂಚ್ ಭಸ್ಂ ಕರ್ಚೊ ನಾ ಮ್ಹಣ್ ತಾಕಾ ಖಾತ್ರಿ ಆಸ್ಲಿ. ತರಿ ಪುಣ್ ಆಪ್ಲೆ ಖುಶೆ ಆಡ್ ತಾಣೆಂ ದೆವಾಚ್ಯಾ ಉತ್ರಾಕ್ ಪಾಳೊ ದಿಲೊ. ಪುಣ್ ಶೆವಟಾಕ್ ತಾಕಾ ಎಕ್ದಂ ದೂಖ್ ಭೊಗ್ಲಿ ಕಿತ್ಯಾಕ್, ತಾಣೆಂ ಭಸ್ಂ ಜಾತಲೊ ಹೊ ಜೊ ಸಂದೆಶ್ ದಿಲಲೊ ತ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಘಡ್ಲೆಂ ನಾ.
ದೆವಾಕ್ ಆಪ್ಲೆ ರಚ್ಣೆಚೊ ಖೂನ್ ಮೋಗ್ ಆಸಾ ಹೆಂ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ದಿಸುನ್ ಯೆತಾ. ಪುಣ್ ತ್ಯಾ ವನ್ ಚಡ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ದೇವ್ ಇತ್ಲೊ ದಯಾಳ್ ಆನಿ ಮೊವಾಳ್ ಕಿ ತೊ ಆಪ್ಲೆ ಪರ್ಜೆಚೆ ಜೆ ದುಸ್ಮಾನ್ ಆಸಾತ್ ತಾಂಚೊ ಪರ್ಯಾನ್ ಭಸ್ಂ ಕರುಂಕ್ ಫಾಟಿಂ ರಾವ್ತಾ. ಪರ್ತೆಂಚ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ತಾಂಕಾಂ ಭೊಗ್ಶಿತಾ, ತಾಂಕಾಂ ನವ್ಯ್ನಾ ಸುಟ್ಕಾ ದಿತಾ, ಹೆಂ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ದಿಸುನ್ ಯೆತಾ.
मिताली राज

मिताली दोराय राज हया चलयेचो जल्म ३ दिसंबर १९८२ वर्सा जोधपुर हया गावांत जाल्लो. मिताली एक भारतीय क्रिकेट खेळदु आनी तेस्त अेंड ओ. दी. आयचे महिला राष्टी्य क्रिकेट टिमचे कफतान जावन आसा. ते एक उजव्या हातिय ओपनिंग बेटस वुमन आनी मदी मदी उजव्या पायी बोलर जावन आसा. मिताली राज एक सवोरच्च रन काडपी एक अतराष्टी्य महिला मितालीची उचाय ५’४ इन्च (१६३मी). ते आमाच्या भारतीय क्रिकेट टीमीक खेळटा. मितालीची आखेर टेस्त ३० सेतेम्ब २०२१ भारत v/s ऑस्टे् लिया १९९९ हया वर्सा सावन ओ. दी. आय खेळपाक सुरवात कला.
मिताली राज एकुलतेी महिला अषराष्टीय क्रिकेटर जाणे सर्वोच्च रन काडलया आनी ताणे ७००० रन महिलाच्या एक दिसाच्या अतराष्टी्य मेचीन काडल्या. ते WODIS चे खुबे हाक सतक काडपी महिला २०१९ हया वर्सा ते एकुलते क्रिकेटर २००० WT२०१ चे रनस काडला.
२००५ हया वर्सा ते ककतान जाले. ते एकुलते एक भारतीय महिला जिणे एका परस चड ICC ODI वर्ल्ड कप फायनल चे कफतान आसले २००५ आनी २०१७ सतेम्ब्र २०१९ तिणे आपणालो T20IS चे रिटायरमेंट घोशित केले ODI क्रिकटचेर सारके लक्ष दिवपाक २०१९ हया वर्सा ते पटिले अतराष्टी्य महिला क्रिकेटर २० वर्सा पुराय करपी महिला जाले. विसदन लिडींग वुमन क्रिकेटर इन ड वलडे २०१७. अजुना पुरस्कार २००३ आनी पडँमाश्री २०१७ हया वर्सा भारतीय सरकाराकडल्यान फावो जाला.
जुलाय २०२१ तिसरी WODI मेचीन भारत v/s इंग्लंड मिताली राज मुखेल रन काडपी थरले.
संदर्भ.
https://en.wikipedia.org/wiki/Mithali_Raj
वखदी झाडां

वखदी झाडांची वळख.
रानांतली वा घरगुती खंयचीय वनस्पत वा द्रव्य हांचो वखद म्हूण उपेग जाता ताका वखदीं झाडां अशें म्हणटात.आदल्या काऴार आमचे पुर्वज रोग बरे करपा खातीर झाडां -पाल्याचो मोट्या प्रमाणांत उपेग करताले.ज्या जाग्यार वैजकीय सेवेची तात्काऴ सोय ना अश्या गरजेच्या वेऴार ह्या झाडाचो वापर करतालें.
वखदी झाडां आनी तांचो वापर.
तुऴस:तुऴशीक पुराण काऴासावन धार्मिक स्थान प्राप्त जाला. धवी आनी काऴी अशें तुऴशीचे दोन प्रकार आसात.ह्या झाडान खुपशे वखदी गूण आसात.तुऴशीचे झाड आमच्या घरा सामकार आशिल्यान आमकां तिचो घरगुती वखदांनी मोट्या प्रमाणांत उपेग करपाक मेऴटा.थंडी - खोंकली जाल्यार तुऴशीची केसरां कसायान घालून घेतल्यार थंडी बरी जाता.तकली दुखल्यार तुऴशीच्या पानांच्या रोसाचे दोन थेंबे नाकांत घालतात.कान दुखल्यार हो रोस कानांत घातल्यार कानदुखप थांबता.पेकूंनाशिल्ल्या घाव्यार तुऴशीचो रोस घातल्यार घावो बेगीन बरो जाता.सदां सकाऴी तुऴशींची चार - पांच पांना चाबून खाल्ल्यार आंगातले रक्तभिसरण सुदारता तशेंच रक्तांतले दोश कमी जावपाक मदत जाता आनी पचनक्रिया वाडून भूक बरी लागता.
अडुऴसो.
सादारण तीन मिटर उंचायेच्या ह्या झाडाक धवीं फुलां आनी बारीक सांगो जातात.काऴ्या पानांची,धव्या पुलांची आनी तांबड्या फुलांची अशें हे झाडाचे तीन प्रकार मेऴटात.
ಪೆದ್ರುಚೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಪತ್ರ್

First Epistle of Peter.
ಪೆದ್ರುಕ್ ಸಿಮಾಂವ್ ಮ್ಹಣ್ ನಾಂವ್ ಆಸ್ಲೆಂ. ತೊ ಗಾಲಿಲೆಇಯಾಚ್ಯಾ ಬೆಥ್ಸಾಯ್ದಾ ನಗ್ರಾಂತ್ಲೊ, ಪುನ್ ಕಾಪೆರ್ನಾವಂ ನಗ್ರಾಂತ್ ತಾಚೆಂ ಘರ್ ಆಸ್ಲೆಂ; ತಾಚ್ಯಾ ಬಾಪಾಯ್ಚೆಂ ನಾಂವ್ ಜುಾಂವ್; ಧಂದ್ಯಾನ್ ತೊ ಖಾರ್ವಿ ಆಲ್ಸೊ. ಆಂದ್ರೆನ್, ತಾಚ್ಯಾ ಭಾವಾನ್, ತಾಕೆ ಜೆಜುಶಿಂ ವ್ಹೆಲೊ ಆನಿ ತ್ಯಾಚ್ ಪಯ್ಲ್ಯಾ ದಿಸಾ ಜೆಜುನ್ ತಾಕಾ ಕೆಫಾಸ್ ವೊ ಖಡಪ್ ಮ್ಹಣ್ ನಾಂವ್ ದವರ್ಲೆಂ. ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಜೆಜುಚ್ಯಾ ಆಪವ್ಣ್ಯಾಕ್ ಪಾಳೊ ದೀವ್ನ್, ತಾಣೆಂ ಜೆಜುಚೊ ಪಾಟ್ಲಾವ್ ಕೆಲೊ, ಆನಿ, ಜೆಜುನ್ ಬಾರಾ ಧರಂದುತ್ ವಿಂಚುನ್ ಕಾಡ್ಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ತಾಣೆಂ ಪೆದ್ರುಕ್ ಧರಂದುತಾಂಚೊ ಫುಡಾರಿ ಕೆಲೊ. ಆನಿ ಎಕ್ ದಿಸ್, ಜೆಜು ಖರೊ ಕ್ರಿಸ್ತ್ ಆನಿ ಜಿವ್ಯಾ ದೆವಾಚೊ ಪುತ್ ಮ್ಹಣ್ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಧರಂದುತಾಂಚ್ಯಾ ನಾಂವಾನ್ ಪೆದ್ರುನ್ ಆಪ್ಲೊ ಭಾವಾರ್ಥ್ ಸ್ಪಶ್ಟ್ ಉಚಾರ್ತಚ್, ಪೆದ್ರುಚೆರ್ ಆಪುಣ್ ಆಪ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ್-ಸಭಾ ಬಾಂದ್ತಲೊ ಮ್ಹಣ್ ಜೆಜುನ್ ಭಾಸಾಯ್ಲೆಂ. ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಪುನರ್ಜಿವಂತ್ಪಣಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಪೆದ್ರುಚ್ಯಾ ಹಾತಾಂತ್ ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಶೆಳಿಯಾಂಮೆನ್ಡ್ರಾಂಚಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ ಗಾಹ್ಲುನ್, ತಾಕಾ ಸಗ್ಳ್ಯಾಂಚೆರ್ ಆಪ್ಲಚ್ ಮಗಾಚೊ ಆನಿ ಖಾಲ್ತೆ ಸೆವೆಚಾಕ್ರೆಚೊ ಅಧಿಕಾರ್ ದಿತಾ ಮ್ಹಣ್ ಜೆಜುನ್ ಮಂಜುರ್ ಕೆಲೆಂ. ಸಮಿಯಾಚ್ಯಾ ಸರ್ಗ್-ಪ್ರವೆಸಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಪೆದ್ರುನ್ ಆಪ್ಲಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ ಪಾಳುಂಕ್ ಸುರು ಕೆಲೆಂ. ಪವಿತ್ರ್ ಆತಂಯಾಚ್ಯಾ ಯೆಣ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ ತಾಣೆಂ ಅದಿಕುಚ್ ನೆಟಾನ್ ಆನಿ ಧಿರಾನ್ ಚಲಯ್ಲಿ. ಜೆಜುಚ್ಯಾ ನಾಂವಾ ಪಾಸತ್ ತಾಕಾ ಅನೆಕ್ದಾಂ ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್-ಉಯ್ ಘಾಲೊ.
ಬಂದ್ಖಣಿಂತ್ಲಿ ಸುಟ್ಕಾ ಮೆಳ್ಳ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ (ದ್.ಇ. 12/17 ಪಳೆ), ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಂತ್ ಆನಿ ಪಾಲೆಸ್ತಿನಾಂತ್ ಜೆಜುಚೆಂ ಶುಭ್ವರ್ತಮಾನ್ ತಾಣೆಂ ಪರ್ಗಟ್ಲೆಂ. ಪಾಲೆಸ್ತಿನಾ ಭಾಯ್ರ್ ಆನಿಕ್ ಖಯ್ ತೊ ಪಾವ್ಲೊ ಮ್ಹಣ್ ಸಾರ್ಕಿ ಖಾತ್ರೆಚಿ ಖಬರ್ ನಾ. ಥಡ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಪಯ್ಲೆ ವಿಶ್ವ್-ಸಭೆಂತ್ ವಾನ್ಟೊ ಘೆವಂಕ್ ತೊ ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಕ್ ಗೆಲೊ (ದ್.ಇ. 15/6 ಪಳೆ). ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಶಕಾಚ್ಯಾ ಪಯ್ಲ್ಯಾಂ ಶೆಂಕ್ಡ್ಯಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಖಬರ್ ಆಯ್ಲ್ಯಾ ತ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ, 67ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ, ರಮಾ ಶಾರಾಂತ್, ಜೆಜು ಪಾಸತ್ ತಾಕಾ ಖುರ್ಸಾರ್ ಜಿವೆಶಿಂ ಮಾರ್ಲೊ : ಅಶಿ ಜೆಜುನ್ ಹ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ಕೆಲ್ಲಿ ಭಾಸಾವ್ಣಿ ಪಾಳನ್ ಆಯ್ಲಿ ( ಜು. 21/18-19).
ಹೆಂ ಪತ್ರ್ ಪೆದ್ರುನ್ ಧಾಕ್ಟೆ ಆಜಿಯೆಚ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಸಭಾಂಕ್ ಬರಯ್ಲೆಂ. ಅನ್ಭಾವಾರ್ಥಿ ಲಕಾಂಚೆ ದುಸ್ಮಾನ್ಕಾಯ್ೆಕ್ ಲಾಗನ್, ತ್ಯಾ ಸಭಾಂಕ್ ತ್ರಾಸ್ ಜಾತಾಲೆ. ತಾಂಕಾಂ ಕಶ್ಟ್ ಸಸ್ಚೆ ಪದ್ತಾತ್, ತರಿ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಧರಂ ಎಕ್ ಖರೊ ಧರಂ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಭಾವಾಂಭಯ್ಣಿಂಕ್ ಸಾಂಗ್ತಾ ಆನಿ ಜೆಜುಚ್ಯಾ ಪಾಟ್ಲಾವ್ದಾರಾಂಕ್ ಸಬ್ತಾ ತಸ್ಲೆಂ ಜಿವಿತ್ ಜಿಯೆವಂಕ್ ಪೆದ್ರು ತಾಂಕಾಂ ಉಲೊ ಕರ್ತಾ ಆನಿ ಧಿರ್ ದಿತಾ. ಜೆಜು ಮೆಲೊ, ಪುನರ್ಜಿವಂತ್ ಜಾಲಾ ಆನಿ ನವೆನಾ ಯೆತಲೊ : ಹೆಂ ಸತ್ ಆಂಕಾಂ ಭರ್ವಾನ್ಸೊ ಹಾಡ್ತಾ. ಹ್ಯಾ ಉಜ್ವಾಡಾನ್ ಕಶ್ಟಾಂತ್ರಾಸಾಂ ಧುಮಾಳ್ಯಾಂ ಮದೆಂ ತಾಂಚ್ಯಾ ಭಾವಾರ್ತಾಚಿ ಪರಿಕ್ಶಾ ಜಾಲ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ಜೆಜು ಕ್ರಿಸ್ತಾಚ್ಯಾ ದರ್ಶನಾಚ್ಯಾ ದಿಸಾ ತಾಂಕಾಂ ಸಾಸ್ಣಾಚೆಂ ಇನಾಮ್ ಮೆಳ್ತಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ ಖಾತ್ರಿ ದೀವ್ನ್ ಪೆದ್ರು ಹ್ಯಾ ಲಕಾಕ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಜಿವಿತಾಂತ್ ಥಿರ್ ಕರುಂಕ್ ವಾವುರ್ತಾ.
आंगारो

आंगारो ह्या उतराचो मूळ अर्थ म्हळ्यार, पेटिल्लो तांबडोगुंज जाल्लो कोळसो. पूण सद्या बिभूत, धूप, हुंवाळून उरिल्ल्या पेटिल्ल्या कोळशाचेर उदक घालून पालयल्लो गोबर वा कोळसो, वा पवित्र थळां आनी होमांचे सुवाते वयली बिभूत वा गोबर हाका ‘ आंगारो ’ म्हणटात.
चड करून दत्तात्रयाच्या, म्हादेवाच्या देवळांत आंगारो/बिभूत दवरपाची बरीच पोरनी प्रथा आसा. हो आंगारो भाविक आपल्या कपलाक वा हेर अवयवांचेर लायतात. आंगऱ्याक लागून भायली कसलीच पीडा वा बादा जायना हो ताचे फाटलो समज आसा.
हिंदू धर्माच्या बऱ्याचशा ग्रंथांनी आंगाऱ्या विशीं म्हत्वाची बरपावळ सांपडटा. बरेच कडेन आयज पसून कसलीय पीडा वा बादा जाल्ल्या मनशाक सुशेग मेळचो हे खातीर रामरक्षा,शिवकवच, मारुती स्तोत्र वा ‘ ब्रह्मकर्मसमुच्चय ’ हातूंतलो ‘ शांतिपाठ ’ म्हणून आंगारो मंत्रावन दिवपाची प्रथा आसा. बऱ्याच ग्रंथांनी कशे तरेन आंगाऱ्याचें महात्म्य आसता हाचेरय हरपावळ आसा. देखीकः
1. गुरूचरित्रः इहलोकीं अखिल सुख। होय आपण शतायुष। व्याधि न होय शरीरास। भस्म लाविता परियेसा ।।33।। पूर्वजन्मसहस्त्रांती। आणिकही बहुत। भस्मधारणे पापे जाती। बेचाळीस वंशादि ।।34।। (29 वो अध्याय)
2. रामरक्षाः एतां राम बलो पेतां रक्षां यः सृकृती पठेत् स चिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत्।। (बुधकौशिकविरचित रामरक्षा, श्र्लोक 10)
3. शिवकवचः पुनश्च भस्म संमंन्त्र्य तदंगंपरितोƧ स्पृशत्। गजानां षट्सहस्नस्थ व्दिगुणस्यबल देही ।।37।। भस्मप्रभावात्संप्राप्त बलैश्वर्य धृतिस्मृतिः। स राजपुत्रः शुशुभे शरदर्क इव श्रिया ।।38।। भस्मधारण सामर्थ्यात् शत्रुसैन्यं विजेष्यसि ।।44।। (स्कंदपुराण ब्रह्मोत्तर खण्ड, शिवकवच)
4. वैष्णव पंथः तुझा दास शेषशायी। म्हणून लावी अंगारा।।
5. तुकाराम गाथाः तुका म्हणे पाहता घडि। जगा जोडी अंगारा।।(3976)
कांय पुराणांनीलेगीत आंगाऱ्याचें म्हत्व देखींसयत स्पश्ट केलां. अरुंधती ही एका ऋषिची बायल अग्रिहोत्राच्या कुंडांतल्यान आंगारो काडुन एका मेल्ल्या ब्राह्मणाच्या कपलाक लायता आनी तो ब्राम्हण जिवो जाता.(पदˎमपुराण अध्याय 106)
हिंदू-मुसलमान धर्मांक एकठांय हाडपी नवनाथ संप्रदायांत भस्माविशींचें बरेंच वर्णन आसा.
गोरक्षनाथाचो जल्म गोबरांतल्यान जालो अशें मानतात. हाकाच लागून ताका गोरक्षनाथ म्हणटाले. रोग वा पीडा पयस जावचे खातीर ताचो मंत्र आसा तो असोः
उँ नमः वज्रका कोठा जिसमे पिंड हमारा बैठा। ईश्वर कुंजी ब्रह्मा टाळा, मेरे आढो याम का यति हनुमंत रखवाला। हो मंत्र म्हणून उपरांत आंगारो दितात.
कर्नाटकांत वीरशैव पंथाचे लोक सदांच आपल्या कपलाक भस्म-आंगारो लायतात. तांच्यो बायलो कपलाक पयलीं भस्म-आंगारो लावन वयर कुकूम लायतात.
कांय देवस्थानांतल्यान भाविकांक प्रसादा वांगडा आंगारोय दितात. गोंयांतल्या देवस्थानांनी आंगारो सर्रास सांपडटा. कांय कडेन देवाचे भगत हो आंगारो भाविकांक दितात.
आयर्विन, लॉर्ड एडवर्ड फ्रेड्रिक लिंडले वूड

(जल्मः 16 एप्रिल 1881; मरणः 23 डिसेंबर, 1959).
भारताचो 1925 ते 1931 ह्या काळांतलो गव्हर्नर-जनरल. ताका लॉर्ड हॅलिफॅक्स म्हणूनय वळखतात. ताणें ऑक्सफर्ड शारांत आपलें शिक्षण पुराय केलें. 1910 वर्सा हुजूर पक्षावटेन पार्लमेंटाचेर ताची वेंचणूक जाल्ली. पयल्या म्हाझुजाच्या काळांत ‘ यॉर्कशर ड्रॅगन्स ’ ह्या सैन्य विभागाचो मेजर आसतना ताणें भोव बरी कामगिरी केल्ली. 1921 वर्सा वसाहती खात्याचो अंडर सेक्रेटरी ऑफ स्टेट म्हूण तांची नेमणूक जाली. 1922 ते 1924 ह्या काळांत तो ब्रिटीश शिक्षण मंडळाचो अध्यक्ष आशिल्लो.
1925 वर्सा हिंदुस्थानाचो गव्हर्नर जनरल (1925-1931) म्हूण ताची नेमणूक जाली. 1926 वर्सा तो भारतांत आयलो. ह्या काळांत भारतांत हिंदू आनी मुसलमान हांच्यात जातीय झगडीं जातालीं. तेन्ना जातीय ताण वाडचो न्हय ह्या हेतान ताणें हिंदू-मुसलमानांक एकठांय बसोवन एकचार घडोवन हाडपाचो उपाट यत्न केलो.
1914 तलो ‘ इंडियन रिलीफ अॅक्ट ’ मान्य जावनय दक्षिण आफ्रिकेंत गेल्ल्या भारतीय कामगारांचेर अन्याय जाता हें पळोवन गांधीजीन चळवळ सुरू केली. तेन्ना आयर्विन हाणें केप टाऊन हांगा हिंदुस्थान आनी आफ्रिका सरकार हांच्या प्रतिनिधींची परिशद घेतली. हे परिशदेंत मान्य जाल्ल्या प्रमाण ताणें श्रीनिवास शास्त्री आनी गांधी हाका हिंदुस्थानाचो प्रतिनिधी म्हूण आफ्रिकेंत धाडलो.
काँग्रेसीचे वाडटें चळवळीचेर नियंत्रण दवरपाखातीर 30 ऑक्टोबर 1929 ह्या दिसा ताणें हिंदुस्थानाक वसाहतीचें स्वराज्य दिवपाचो पार्लमेंटाचो हेत जाहीर केलो.
1929 वर्सा लखनौ शारांत जाल्ल्या अधिवेशनांत काँग्रेसीन पुराय स्वातंत्र्याचें ध्येय जाहीर करून महात्मा गांधीच्या हाताखाला सविनय कायदेभंगाची चळवळ सुरू केली. ही चळवळ बंद करूंक ब्रिटीश सरकारान काँग्रेसीच्या फुडाऱ्यांक धरले. ह्या वेळार आयर्विनान सर तेजबहाद्दर सपु आनी बॅरिस्टर जयकर हांचे मध्यस्थीन गांधीकडेन उलोवणी केलीं.
5 मार्च 1931 दिसा गांधी आनी आयर्विन कबलात जाली. हे कबलातीवेल्यान महात्मा गांधीन सविनय कायदेभंगाची चळवळ फाटीं घेतली आनी ब्रिटीश सरकारान राजकी कैद्यांची सुटका केली.
लॉर्ड आयर्विनाचे कारकिर्दीत शेतीविशींच्यो आनी हेर समाजीक सुदारणां जाल्यो. 1926 वर्सा बायलांक मतदानाचो हक्क मेळ्ळो. आयर्विनाच्या पालवाक लागून, लिनलिथगोचे अध्यक्षतेखाला नेमिल्ल्या शेतकी आयोगाचो अहवाल 1928 वर्सा उजवाडाक आयलो. 1929 वर्सा, शेतकामांत उदरगत करचेपासत ‘ इम्पीरियल काउन्सिल ऑफ अॅग्रिकल्चर ’ ह्या मंडळाची थापणूक जाली. सारडा (शारदा) ह्या कायद्याकय ताणें मान्यताय दिली. ह्या कायद्याप्रमाण चलयांची पिराय लग्नाच्या वेळार 18 वर्सांसकल आसूंक फावना, हें थारलें.
भारतांतल्यान परत ऑक्सफर्डाक वतकच 1933 वर्सा, ताची ऑक्सफर्ड विद्यापीठाचो कुलगुरू म्हूण नेमणूक जाली. 1935 वर्सा झुजाखात्याचो सचिव आनी 1937 ‘ लॉर्ड प्रझिडेंट ऑफ काउन्सिल ’ ह्या पदार ताणें कामां केलीं.
संयमशील राज्यअधिकारी म्हूण भारताच्या इतिहासांत ताणें नांव जोडलां.
डॉ .विनायक नारायण मयेंकार

डॉ.विनायक नारायण मयेंकार हो सुटके झुजारी आशिल्लो.
जल्म.
डॉ. विनायक नारायण मयेंकारांचो जल्म 8 जून 1913 दिसा फोंडें – गोंय हांगा जालो. ताणें वैजकी पदवी घेतिल्ली आनी तोच वेवसाय आपणायल्लो .तांचे व्हडले भाव आना हांचे कडल्यान तांकां राष्ट्रवादाची आनी समाजसेवेची दिक्षा मेळिल्ली.आनाचो राबितो मुंबय आशिल्लान तांचो राष्ट्रीय चळवळी कडेन लागशिल्लो संबंद आशिल्लो.
वावर.
गोंयात आयिल्ल्या वेळार आना मुंबयत चलपी स्वतंत्रताये चळवळी विशीं डॉ. मयेंकारांक सांगताले आनी ताचो खोल परिणाम डॉ. मयेंकारांचेर जातालो .आनाचो राजकारणातल्ल्यो गजाली तांका स्फुर्त दितालो.टिऴक,गांधी,नेहरुंच्या वाढीक लागलो.
डॉ.मयेंकारांच्या घरांतल्या जाण्टया मनशांचो पुरक नाशिल्लो .तांच्या बापायचे पिरायचे लोकां कडल्यान लेगित खर विरोध जरी खादी वावरपी आऩा तांचे आदर्श जावन आसले.ताणीच
डॉ.मयेंकाराक लाठी कशी चलोवशी हाचें शिक्षस दिल्ले .
ख्यास्त.
गोंयचे राष्ट्रवादी लोकांक एकठंय हाडपी संघटनेचो ऩवे कार्यकारी समितीचे ते वागडी आसले .पक्षां भितरले भेद पयस करपा खातीर तांणी नॅशल कॉंग्रेस गोय चे वतीन ज्ञान प्रकाश ह्या दिसाळयांतल्यान लेक बरयल्लो.हो लेक पुतुगेज अघिकाप्यांच्या हाताक लागलो.ताका आनी ताच्या वांगडयांक धरून आग्वाद बंदखण दवरले. धा म्हयन्यां उपरांत प्रा देशीक लश्करी न्यायालयांत तांची चवकशी जावन तांका 15 वर्सा खर बदखणीत ख्यास्त फर्मायले .सुरवेच्या पांच वर्सां ताकां आग्वाद बंदखणीत दवरिल्ले.उपरांत 1जून 1952 दिसा, पांडुरग शिरोडकर, गिल यार्म डिसौजा ,नारायण नायक , मुकुद कामत आनी जयवंत कुंदे हाचे वांगडा तांका 
आंगोला हांगा बंदखणीत दवरले.
मरण.
जुलय 1960 त ते आगोला हांगाच्यान लिस्बन हांगा आयले .उपरांत 6 मार्च 1961 दिसा ते मुंबय परत आयले .इतले मजगतीं पुर्तुगेजाच्या बंदपासातल्यान मुक्त जाल्ले .उपरांत इंडियन नॅशनल काँग्रेसीचे हिता खातीर ते खूब वावुरले.भारत सरकार तशेंच गोंय मुक्तताये खातीर तांणी केल्ल्या वावराचो भोवमान केला.गोंय पुर्तुगेजेंच्या गुलामगिरीतल्यान मेकळें जावचें म्हूण देशभक्तीचें व्रत बाळगिल्ले हे सुटके झुजारी 2005 वर्सा ह्या संवसाराक अंतरले.
अणवेकार, केदार विनायक

अणवेकार, केदार विनायक( जल्मः 1920, चिंचणी- सालसेत, मरणः 5 जुलै 1955).
गोंयचो सुटके झुजारी. बांबोळी-पणजी हांगासर आशिल्ल्या गोंय आकाशवाणीचेर तो मॅकानीक म्हूण काम करतालो. तो आझाद गोमंतक दल ह्या संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. भुमीगत कार्यकर्त्यांक रावपाक आदार दिवप आनी पोर्तुगेज सत्तेआड राजकीय वावर करप असलीं कामां तो करतालो. बॉंम्ब घालून गोंयचें आकाशवाणी केंद्र उडोवपाचो बेत ताणें आंखिल्लो. पूण 5 जुलै 1955 ह्या दिसा बॉंम्ब आपशींच फुटलो आनी ताका मरण आयलें. 18 जून 1984 ह्या दिसा गोंय सरकारान ताचो मरणोत्तर भोवमान केलो.
अणुबॉंम्बः प्लुटोनियम(239) वा युरेनियम (235) ह्या सारक्या समस्थानिकांचें अणुकेंद्र भंजन (फुटप - fission) वा संघटन (एकठावप- fusion) करून ह्या अणुकेंद्रीय विक्रियांवरवीं स्फोटक ऊर्जा (energy) तयार जाता. ह्या स्फोटक ऊर्जेचो सांठो आशिल्ल्या अण्वस्त्राक अणुबॉंम्ब अशें म्हणटात. युरेनियम(235), युरेनियम (233), प्लुटोनियम (239) हातूंतली भंजन- विक्रियांची सांखळी स्वयंचलीत आसता. पूण युरेनियम (238), थोरियम (232) हांचे भंजन भायल्या साधनांनी, म्हळ्यार बळिश्ट न्यूट्रॉनांची एकसारकी पुरवण करून सांबाळचें पडटा.पयल्या प्रकाराक फकत ‘भंजन’ असें म्हणटात आनी दुसऱ्याक ‘बहिःपोषित भंडन’ अशें म्हणटात. ह्या दोनूय प्रकाराच्या स्फोटांत वस्तुमानाचें (mass) ऊर्जेंत (energy) रुपांतर जाता.
दादाभाई नौरोजी

दादाभाई नौरोजी दादाभाई नौरोजी हांचो जल्म दि. 4 सप्टेंबर 1825 दिसा मुंबय एका गुजराती उलोवपी पारसी घराब्यांत जालो. दादाभाई हे पारशी विचारवंत, शिक्षणतज्ज्ञ, कापसाचे व्यापारी आनी भारतीय स्वातंत्र्य लडयांतल्या राजकारण्यांच्या पयल्या पिळगेंतले भोवमानेस्त नेते आशिल्ले. तांणी बरयिल्ल्या पॉव्हर्टी अँड अन-ब्रिटिश रुल इन इंडिया पुस्तकांत भारतांतलो संपत्तीचो ओग ब्रिटना कडेन कसो वेता हाजे कडेन लक्ष वेधलें. 1892 ते 1895 कालखंडांत ते ब्रिटिश संसदेच्या कनिष्ठ गृहांत संसद सदस्य आसले. ब्रिटिश संसदेंत निवडून गेल्ले ते पयलेच आशियाई व्यक्ती आसले. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे स्थापनेचें स्रय एओ ह्यूम आनी दिनशा एडलजी वाच्छा हांचे वांगडा दादाभाई नौरोजी हांकांय दितात. 
दादाभाई नौरोजी हांकां भारताचे पितामह म्हणून वळखतात. ते भारतीय राष्ट्रवादाचे प्रणेते आशिल्ले. भारतीय अर्थशास्त्राचे जनक. जहाग आनी मवाळ हांचे मजगतीं भांगरामध्य साधपी नेते आसले. भारतीय स्वराज्याचे पयले उदघोशके. इंग्रजांच्या मतदारसंघांतल्यान निवडून येवन हावस ऑफ कॉमन्सचे सभासद जावपी ते पयले भारतीय. भारताच्या लुटीच्या सिध्दान्ताचे जनक. 1883 वर्सा ब्रिटिशां कडल्यान तांकां जस्टीस ऑफ पीस हो भोवमान दिलो. 30 जून 1917 दिसा तांकां मर्ण आयलें. तेन्ना ताची पिराय 91 वर्साची आसली.
आपल्या पुराय जिणेन दादाभाई नौरोजीन देशाच्या सेवेखातीर जे किते केला ताचे मोलमाप करप सोपे ना पुण अखिल भारतीय काँग्रेसच्या कोलकत्ता अधिवेशनान ताणेन केल्ल्या मागण्याची भासाभास करप गरजेचे आसा. तो आपल्या भाशणानी स्वतंत्रतायेक चड महत्व दितालो. अशातरेन भारतांतल्या ह्या जाणट्या पिरायेच्या नेत्यान दादाभाई नौरोजीन ज्यो मागण्यो केल्ल्यो त्या मागण्यांची अखेर ताका प्राप्ती मेवळी.
तियात्र अकादेमी ऑफ गोवा

तियात्र अकादेमी ऑफ गोवा ही तियात्राक पोसवण आनी गोंयच्या खाशेल्या लोकनाट्यप्रकाराक तिगोवन दवरपाचो एक प्रयत्न आसा. गोंयांत तियात्र वा तियात्राच्या मळार वावुरपी कलाकरांक आनी लोकांक वाव आनी प्रोत्साहन मेळचे म्हण ही संस्था वावुरता.
वळख.
6 जानेवारी 2009 वर्सा Tiatr Academy of Goa वा तियात्र अकादमी गोंया हाची स्थापना जाली. तियात्र गोंयच्या लोकवेदाचो एक म्हत्वाचो भाग आसा. आनी देखून गोंयांत तियात्र वा तियात्राच्या मळार वावुरपी कलाकरांक आनी लोकांक वाव आनी प्रोत्साहन मेळचे म्हण ही संस्था वावुरता. आयज ह्या संस्थेक ६ वर्सा जालीं. ‘TAG’ म्हण हे संस्थेक वळखतात. तांचे मुख्यालय पणजे शारांत आसा. ह्या अकादेमीचो पयलो अध्यक्ष आशिल्लो भौ. तोमाझीन कार्दोझ आनी सद्याचे अध्यक्ष आसात भौ. प्रिन्स जाकोब.
सवलती.
ह्या संस्थेखाला खुबश्यो सवलती आसात. तियात्राची परंपरा, ताची उदरगत, संगीत आनी कातारां सांबांळून दवरचीं हो उद्देश ह्या सवलतीं फाटल्यान आस्पावता. सुमार 36 सवलती ह्या संस्थेखाला आसात. हातुंतल्यो कांय सवलती अश्यो आसात.
‘Documentation of Tiatr through Research Work’ː ही सवलत तियात्राच्या मळार संशोधनाक वाव दिता. तियात्राच्या सगळ्या आंगाचो अभ्यास करपाक ही सवलत. नव्या संशोधनकाक 15,000 हजार जाल्यार 20,000 हजार दितात.
‘Oral Documentation of History of Tiatr’ ही सवलत तियात्राचो इतिहास सांबाळून दवरपाखातीर आसा. काळांतरान जावन गेल्ल्या म्हान तियात्रीस्तांचे अणभव तशेंच तांचे योगदान जाणून घेवचें म्हण ही सवलत आसा.
ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್

Second Epistle to the Corinthians.
ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಪಾವ್ಲುಚೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್.
ಆಪ್ಲೆ ಧರಂಪರ್ಗಟ್ಣೆಚೆ ತಿಸ್ರೆ ಭಂವ್ಡೆಚ್ಯಾ ಶೆವಟಾಕ್, ಮಾಸೆದನಿಯೆ ಥಾವ್ನ್, ಪಾವ್ಲುನ್ ಕರಿಂತಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂಕ್, ಚಡ್ ಕರುನ್ 57ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಜಾಯ್ತ್, ಹೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ. ಎಫೆಜಾಂತ್ ದನ್ ವರ್ಸಾಂ ರಾವುನ್, 
ಪಾವ್ಲು ಕರಿಂತಾಚೆ ವಾಟೆರ್ ಆಲ್ಸೊ. ಥಡೊ ಕಾಳ್ ಆದಿಂ, ಕರಿಂತಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂಕ್ ಎಕ್ ಖರ್ ಪತ್ರ್ಯ್ ತಾಣೆಂ ಬರಯ್ಲ್ಲೆಂ. ತಾಚೊ ಭಾವಾರ್ಥಿಯಾಂಚೆರ್ ಕಸ್ಲೊ ಪರಿಣಾಂ ಜಾಲಾ ತೊ ಪಳೆವಂಕ್, ಹೆ ನವೆ ಕ್ರಿಸ್ತಿ ಸಭೆಕ್ ಭೆಟ್ ಕರುಂಕ್ ತಾಣೆಂ ತಿತಾಕ್ ಕರಿಂತಾಕ್ ಧಾಡ್ಲಲೊ. ಹೆ ವಿಶಿಂ ತಿತಾನ್, ಪರತ್ ಯೆವ್ನ್, ಪಾವ್ಲುಕ್ ಸಗ್ಳಿ ಖಬರ್ ದಿಲಿ, ತಿಕಾ ಲಾಗುನ್ ತಾಣೆಂ ಕರಿಂತ್ಕಾರಾಂಕ್ ಹೆಂ ದುಸ್ರೆಂ ಪತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆಂ.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಂತ್ ಪಾವ್ಲು ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಜಿವಿತಾಚಿ ಆನಿ ಮುನಿಯಾರ್ಪಣಾಚಿ ರಾಖಣ್ ಕರ್ತಾ; ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಚ್ಯಾ ಗರಿಬ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂ ಖಾತಿರ್ ಪಟಿ ಎಕ್ಠಾಂಯ್ ಕರ್ಚಿ ಮ್ಹಣ್ ಮಾಗ್ತಾ; ಆನಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರುರ್ ವಿರಧಿಯಾಂಕ್ ಫಾವೊ ತೊ ಜಬಾಬ್ ದಿತಾ. ಆಪುಣ್ ಜೆಜು ಕ್ರಿಸ್ತಾಚೊ ಖರೊ ಧರಂದುತ್ ಮ್ಹಣ್ ಆಪ್ಲಿ ಟಿಕಾ ಕರ್ತಲ್ಯಾ ದುಸ್ಮಾನಾಂನಿಂ ವಳ್ಖುಂಕ್ ಜಾಯ್ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ಸಾಂಗ್ತಾ ಆನಿ ಆಪ್ಲೆಂ ಸಾದೆಪಣ್ ಆನಿ ಆಪ್ಲೊ ಅಧಿಕಾರ್ ಸರ್ಗಿಂಚ್ಯಾ ಖೆರಿತ್ ಆನಿ ವಿಶೆಶ್ ದರ್ಶನಾಂ ವರ್ವಿಂ, ತಶೆಂಚ್ ಜೆಜುಚ್ಯಾ ಶುಭ್ವರ್ತಮಾನಾ ಖಾತಿರ್ ಆಪ್ಣೆಂ ಸಸ್ಲಲ್ಯಾ ಕಶ್ಟಾಂದಗ್ದಾಂ ವರ್ವಿಂ, ಠಾವೆಂ ಜಾತಾ ಮ್ಹಣ್ ಪಾವ್ಲು ದಾಖವಂಕ್ ಸದ್ತಾ.
ಹ್ಯಾ ಪತ್ರಾಚಿ ಮಾನ್ಡಾವಳ್ ಅಶಿ :.
ಪ್ರಸ್ತಾವ್ನಾ : 1 : 1-11
ಪಾವ್ಲು ಆನಿ ಕರಿಂತಾಚಿ ಪವಿತ್ರ್-ಸಭಾ : 1: 12-7 : 16
ಜುದೆಇಯಾಚ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂ ಖಾತಿರ್ ಧರಂದಾನಾಂಚಿ ವರ್ಗಣಿ : 8 : 1- 9 : 15
ಪಾವ್ಲು ಆಪುಣ್ ಧರಂದುತ್ ಮ್ಹಣ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಅಧಿಕಾರಾಚಿ ರಾಖಣ್ ಕರ್ತಾ : 10: 1-13:10
ಸಂಪಾದ್ಣಿ : 13 : 11-14
Polleiat.
Modern English to Konkani Dictionary - Isidore Dantas.pdf
जॉनक्लारो फर्नांडीस

जॉनक्लारो फर्नांडीस हो कोंकणी तियात्र माचयेचो फकिवंत कलाकार.
जल्म.
जॉनक्लारो फर्नांडीस, 5 डिसेंबर 19—ह्या दिसा जल्मलो.
वावर.
फाटल्या 60 वर्सा पसून तियात्राची परंपरा राखून दवरपा खातीर तशेंच तियात्राच्या प्रगती खातीर ताणे योगदान दिलां. ते एक अशे तियात्रिस्त जाणे तियात्राचो इतिहास समाजा मुखार खूब वावुरले. कोंकणीचो पयलो तियात्र ‘इटालियान भुरगो’ हो 17 एप्रील 1892 वर्सा माचयेर हाडिल्लो म्हण ताणे सोद केल्लो.हो पयलो तियात्र न्यू आल्फ्रेड थिएटर, मुंबय हांगां सादर जाल्लो. आयज त्या जाग्यार पुलीस कमीशनराचे मुखेल ऑफीस आसा.
२५ डिसेंबर १९५३ रोजी 'कामील बॉटलेर' नांवाच्या तियात्रांत काम करून आपल्या वावराची सुरवात केली. आजपर्यंत, ताणे १५ तियात्र बरयल्या जाची नांवांरिणकारी जांवोय, निर्मिलोलीसून, गुपीत कारण, घराब्याची दुर्दोशा, उतराचीमुदी, पुर्तुगेज कोलवोंत, त्रेवीस वोर्सां, कोंकणी आदवोगाद, इंग्लेज मॅडम, तांबडीमाती, रोस्तादाकओस्ताद, विंगळीनाचपीण, सिव्हिलकाझर आनी अमेरिकन डॉलर.
ताचो तियात्र पुर्तुगेज कोलवोंत हो फामाद जाल्लो तियात्र तशेंच 100 वयर प्रस्तुती करपी पयलो तियात्र.पुर्तुगेज कोलवोंत हो सगल्यात लोकप्रीय आसून लेगीत ताका आपल्या ‘23 वोर्सां’ ह्या तियात्राची संहिता आवडटा.
ल्हानपणापासून कोंकणींतल्यान तो बरयतालो. ताचे पयलें लेखन 'चाबूक' रोमीं लिपीयेंतल्या नेमाळ्याचेर छापून आयलें. खरे म्हणल्यार ते चाबूक ह्या नेमाळ्याचेर सततपणी बरोवपी आशिल्ले. ताचो चडशे बरोवप ल्हान कथा आशिल्ल्यो. सोपूत, बिरमोत. हें कोण जायत? आनी तें कोण जायत? ह्यो तांच्यो लोकप्रीय जाल्ल्यो काय कथा.
गोवा टाइम्स,सोत उलोय, गोवाएक्सप्रेस,नवीगोवा,गोंयचोआवाज,गुलाब,गोवन रिवीवह्या नेमाळ्यांनी तशेंच म्हयन्याळांनी तो बरयतालो.
गोंय स्वतंत्र जाल्या उपरांत ते गोंयां आयलें आनी आपलें लिखाण चालूच दवरलें. नवीन टायम्स्, हेराल्ड आनी गोमंतक टायम्स् सारक्या दिसाळ्यांनी ताचे लिखाण छापून आयलां. तियात्राचेर, ताच्या रक्षणाचेर, प्रगतीचेर आनी गोंयच्या समाजांत तियात्राचें म्हत्व दाखोवन दिवपाचो श्रेय फक्त ह्या म्हान मनशाक वता जाचे नांव जॉन क्लारो फेर्नांडीस.
ते एक कादंबरीकार आनी तांच्यानी आपली पयली कादंबरी नोर्सीचो मोग 1966 वर्स छापून हाडली. तशेंच तांचो तियात्र 23 वोर्सां कला अकादमीन प्रकाशीत केल्ल्या तियात्राचो जेलो ह्या पुस्तकांत आस्पावला.
गोंय मुक्ती पयली ऑल इंडिया रेडियो, मुंबय हांगां आपलीं नाटकां सादर करून कोंकणी तियात्राक म्हत्वाचें योगदान दिलां. तांकां जायत्या पुरस्कारानी सम्मानीत केल्लो आसा.
Ag’y Aga Sonar Xetti - Dekhni

Ag’y Aga Sonar Xetti.
Goldsmith, Sir
Type: Deknni
Source: José Pereira/ Micael Martins. A Sheaf of Deknnis, p. 21, Song No. 1
Lyrics and Music:
Date:
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by José Pereira
Ag’ y aga sonar xetti,
Goldsmith, Sir,
Pettoi tujem y agttem.
Light your brazier.
Ful zaundi zogtem dada,
Let the flower sparkle,
Rumborhachem (rumboddachem).
The forest fig flower of gold.
Fulo rumborachem dada,
The forest fig flower,
Derhxam pakolleanchem.
Has a hundred and fifty petals.
Bavanum kon-num y aple,
A brother should make it,
Boinnim’ diuchem.
And give it to his sister.
Arhy (addi) forem kudolly bava,
Get your axe and pickaxe brother,
Karhy (kaddi) y eku depo,
Unearth a clod,
Tajery dovory rompo bava,
And on it place a sapling,
Rumborhatso.
Of the forest fig tree.
Cazucha mullant bava,
At the foot of the cashew tree,
Y asai tego kole.
There are three foxes brother.
Tantul’ dog don-num y arhxi (addxi),
At least two of them,
Zalea’ polle.
See if you can catch.
Papa mamam Xerole,
Your father and your mother are at Xerole,
Cherh’m (cheddum) y aum binam binam.
I am not afraid, you girl.
Dekhṇi (also spelled Dekni, Dekni, Dekhṇi) is a semi classical Goan (Indian) dance form. The plural of dekṇi in Konkani remains the same.
One of the most famous Deknni songs is "Hanv Saiba Poltodi Vetam" by Carlos Eugenio Ferreira (1860–1926) first published in Paris in 1895 and then in Goa in 1926. The song was adapted by Raj Kapoor as "Na mangoon sona chandi" in his Hindi movie Bobby. The story that is depicted in this song is about two temple dancers who want to go for Damu's wedding and they approach the boatman to ferry them across the river. The boatman says, "No! The river is rough!" The dancers offer the boatman their gold jewellery; but the boatman is still firm. "No!" he says. So the dancers dance for the boatman and this time he ferries them across the river.
One of the earliest deknnis which may be dated around 1869 is "Kuxttoba" in which he is called “heir to India and terror of Goa”, implying resistance to Portuguese rule. Kuxttoba was a member of the Salekar branch of the Rane family. Information about his birth, the reason and the course of his rebellion and the manner of his end are vague. He did rebel as an individual against the rule of the Portuguese in Goa but he presented no concept for a free Goa.
Other deknni songs are:
Polleiat.
Dekhnni
हेन्रिक इब्सेन

हेन्रिक इब्सेन (जल्म - 20 मार्च 1828, शेएन; मरण - 23 मे 1906, ऑस्लो) आर्विल्ल्या वास्ताववादी नाटकाचें मुळावण घालपी आंतरराश्ट्रीय कीर्तीचो नॉर्वेजियन नाटककार. एका गिरेस्त वेपाऱ्याचो इब्सेन हो दुसरो चलो आशिल्लो. पूण मुखार वेपारांत अपेस आयिल्ल्यान ताच्या कुटुबांक गांव सोडून वचचें पडलें. आपले उमेदीचीं कांय वर्सां ताका गरिबींत काडचीं पडलीं. हाचो खोल परिणाम ताच्या मनाचेर जालो. ह्या काळांतलें पडबिंब ताच्या नाटकांचेर पडिल्लें दिसता.
पिरायेच्या पंदराव्या वर्सा तो ग्रिम्स्टा ह्या शारांत आयलो आनी थंय एका वखदां विकप्याच्या हातासकयल काम करपाक लागलो. मुखार 1850 वर्सा ऑस्लो शारांत आयलो. एका वर्सा भितर बर्गेनचे ‘द नॉर्वेजियन थिएटर’ हे संस्थेखातीर दर वर्सा एक नवे नाटक बरोवपाची जापसालदारकी ताचेर आयली. ह्या कामा निमतान ताणें जर्मनी आनी डेन्मार्क देशांक भेट दिवन थंयचे रंगमाचयेचो आनी नाटकांचो खोलायेन अभ्यास केलो. 26 सप्टेंबर 1850 दिसा ताच्या ‘The Burial Mound’ ह्या नाटकाचो पयलो प्रयोग जालो. पूण इतिहासिक फाटभूंय आशिल्लें हें
नाटक रंगमाचयेर पडलें आनी ताका लागून नाटकां बरोवन पोट भरपाचो हावेस ताका सोडचो पडलो. आपली चडशी जीण ताका पत्रकाराचो वेवसाय करून सारची पडली.
1857 वर्सा तो ‘नॉर्वेजियन थिएटर’ हे नाट्यसंस्थेचो दिग्दर्शक दालो. 1858 त, सुझान थोरेसन हे चलयेकडेन तो लग्न जालो. आपले पिरायेचीं सत्तावीस वर्सां ताणें रोम, ड्रेझडेन आनी
म्युनिक हांगा काडलीं. 1891 वर्सा तो नॉर्वेक परत आयलो आनी उरिल्ली जीण ताणें ऑस्लो हांगा सारली.
इब्सेनान पंचवीस नाटकां बरयलीं. तातूंतलीं कांय नांवाजिल्ली नाटकां अशीं आसात: Love Comedy (1862), Brand (1866), Peer Gynt (1867), Pillars of Society (), A Dill’s House (1879), Ghosts (1881), An Enemy of the people (1822), The Wild Duck (1884), Hedda Gabler (1890) आनी The Master Builder (1892). नाटकांभायर ताच्यो कविता आनी लेख उजवाडाक आयल्यात.
युरोपियन रंगमाचयेर क्रांती घडोवन हाडपी नाटककार म्हूण इब्सेनाक सगळो संवसार वळखता. अभिजात ग्रीक नाटकांची बांदावळ आनी तातूंतल्यान प्रगट जावपी मनीसजीणेंतलो संघर्श हें इब्सेनाच्या नाटकांचें खाशेलपण जावन आसा. आनीक एक म्हत्वाचो गूण म्हळ्यार ताच्या नाट्यविकासाचो क्रम शेक्सपियराच्या नाट्यविकासासारकोच आसा. शेक्सपियराच्या नाटकांभशेन ताचींय सुरवेचीं नाटकां परिकथा आनी इतिहासांतल्या घडणुकांचेर रचिल्लीं आसात.शोकांतिकांकडेन ताची चड ओड दिसता. ‘A doll’s House’ ह्या नाटकांतली नायिका नोरा हिणें सबंद युरोपांत क्रांती केली. आयज जी स्त्री-मुक्तीची चळवळ संवसारभर चलता तिचें मुळावण नोरान घालें, अशें कांय जाणकारांचें मत आसा. इब्सेनाच्या नाटककार जॉर्ज बर्नाड शॉ हाणें ताका आपलो गुरू नामला. आर्विल्ल्या भारतीय भासांतल्या नाटककारांनीय ताचे पसून स्फूर्त घेवन नाटकां बरयल्यांत.
Paili bail Vakil(advocate)

carnoliya sorabji (1866-1954)hi ashilli PailiP mhila (bail) Vakil.ti khoob sobit distaali.buddhvant ashilli.pun tiche Kalij khoob halve ashille.
carnoliya sorabji hi kharsetji aani fransina sorabji ya paarshi damptyachya saat chalitlyan panchvi chali (dhuv)ashilli.tika ek lhan bhau suddha ashillo.tichya bapayaan khristav dharma angikarlo (swikarlo).avai hindu ashilli,pun tika legit british ketholic damptyan dattak ghettlyan ti khristav zaali ashilli.pun taaka laagun paileche paarshi jo tichya baapuyacho dharma,ooprant aapnaylelo christian dharma,aani ti Jay ravtaali tya Naashikmadlyo hindu aani muslimuslim dharmatlyo baryo gajalincho saunskar ticher jalo aslo.
पर्ल बक

पर्ल बक ही नोबॅल पुरस्कार मेळोवपी नामनेची लेखिका.
भुरगेपण आनी शिक्षण.
तिच्या बापायचें नांव एबसलोम सिडेंस्ट्रीकर आनी आवयचें नांव कॅरलिन आशिल्लें.तिचो बापूय चीनांत पंथोपदेशक आशिल्ल्यान पर्ल हिचें भुरगेपण थयंच गेलें.सुरवातीचें शिक्षण तिणें शांघाय शारांत घेतलें.उपरांत अमेरिकेंत येवन लिंचबर्ग, वॅस्ट व्हर्जिनियाच्या रँडोल्फ-मॅकन विमॅन्स कॉलेज हातूंत 1914 वर्सा ती पदवीधर जाली.
जिविताची वाट.
 1917 वर्सा ती जॉन ती लॉसिंग बक ह्या पंथोपदेशकावांगडा लग्न जाली.पूण 1934 वर्सा ताका घटस्फोट दिलो.1935 वर्सा ती न्युयॉर्कांतलो एक प्रकाशक रिचर्ड जे. वॉल्श हाचेकडेन लग्न जाली. पूण आपलें बरप मात पर्ल बक ह्या नांवानूच चालू दवरलें. 1921 ते 1931 ह्या काळांत नानकिंग विध्यापिठांत शिक्षिका म्हणून तिणें काम केलें.
बरपावळ.
1923 त अमेरिकेच्या म्हयनाळ्यांनी, चीनी जिविताचेर आदारीत तिच्यो काणयो आनी हेर बरपावळ उजवाडायली. तिची पयली कादंबरी ‘इस्ट विंड, वॅस्ट विंड’ ही 1930 त उजवाडायली. पूण 1931 त उजवाडाक हाडिल्ले ‘द गूड अर्थ’ हे कादंबरीन तिका आंतरराष्ट्रीय कीर्त मेळोवन दिली. हे कादंबरीत तिणें भुंयेचेर जिवापाड मोग करपी वांग लुंग ह्या कश्टी शेतकामती आनी ताचे बायलेचें चित्रण केलां. हेच कादंबरीक तिका 1932 त ‘पुलित्झर पुरस्कार’ फावो जालो. हे कादंबरी उपरांत ‘सन्स’ (1932) आनी ‘ए हावस डिव्हायडेड’ (1935) ह्यो कादंब-यो बरयल्यो. एकाच विशयाचेर बरयल्लो कथांझेलो ‘द हावस ऑफ अर्थ’ (1935) ह्या नांवान प्रकाशीत जालो. ‘द फायटिंग एंजल’ (1936) हें आपल्या बापायचें चरित्र तशेंच ‘द एक्झायल’ (1936) आपले आवयचें चरित्रूय तिणें बरयलां. ‘द पॅट्रियट’ (1939) ‘अदर गॉड्स’ (1940), ‘ड्रॅगन सीड’ (1942) आनी ‘इम्पेरियल वुमन’ (1956), ह्यो कादंबर्यो ‘द फस्ट वायफ’ (1933), ‘फार अँड नियर’ (1947), कथा ‘द चायल्ड हू नॅवर ग्रू’ (1950), ‘माय सॅव्हरल वल्डर्स’ (1954) आनी ‘ब्रिज फॉर पासिंग’ (1962) हीं तिचीं आपजिणेचेर बरयल्लीं पुस्तकां.
Old Goan Gold

Old Goan Gold zaun asa Remo Fernandesachem 1985 vorsak bhair kadlelem ek kantarancho "album". Hantunt Konknni ani Portuguez bhasani kantaram asat. Alisha Chinain-ui hea albuman gailam.
Ho albuman kantaram asat jeo Remo vadtana radvocher ani aplem paiche "gramophone-ar" aikotalo. Ho album poilo "cassette"-ancher bhair kadlolo, hacho ek "side" Konknnint asli, zalear dusri side Portuguezint.
Hea albumant adleo kantaram asat ani char noveo kantaram asleot, tin Konknnint ani ek Portuguezint. Noveo kantaram asat: mando 'Panch Vorsam' (Alisha ani Remon gailolem ani Remon rochlelem "Trikaal", hem Hindi cholchitrak, 'Soiri', 'Konknni' (Konkani language agitation hachem gaion), ani ' "Fado Goa" '. 'Soiri' zaun aslem Dr. Manohar Rai Sardesain boroil'li kovita.
Hea albuman Remon soglleo "instrument" vazoile ani soglle avanchim kantaram-ui svotaun kelem (Alishan gailele kantaram sodun). Muzk ani utram-ui Remonuch boroilim ani "recording"-ui tenen uch kelem. Albumacho kovor legun Remonuch rochle.
Kantaranchi suchi.
Konknni
Portuguez
Konknni cinem

Konknni cinem vo Konknni chitrodyom, Bharot chitrodyomacho ek ang zaun asa. Konknni bhaxent pinturam vo chitram Goa, Karnataka, Kerala ani Maharasthra rajyanim toyar zatat. 2013 poryant 45 pinturam riliz zaleant.
Sorvprothom, Koddial xohorant aitem zal'lem "Sukhi Konn" (1949) pinturak riliz zaum-chem bhag favo zalem na. Tya uprant 1950 vorsant, Portugez xason kallat aitem zal'lelya "Mogacho Anvddo" chitrak hem bhag favo zalem. Hea pinturachi riliz ddett zaun asa 24 Oprel. Ani hea karonnakch hi tarik mhonnje 24 Oprelak "Konknni chitrodyamacho dis" mhonn apoitat.
Sukhachem Sopon, Amchem Noxib, Nirmonn, Mhoji Ghorkarn, Kortubancho Sonvsar, Jivit Amchem Oxem, Mog ani Moipas, Bhuierantlo Munis, Suzanne, Boglantt, Padri, Bhogsonne ani Ujwaddu, him thoddim prokhyat chitram zaun asat.
Konknni pintur "Nachom-ia Kumpasar" haka khub proxonsa ani puroskar lableat.
आनतोन्यो झेवियर फ्रानसिस्को डायस

नांव: आनतोन्यो झेवियर फ्रानसिस्को डायस.
माचयेवयलेंनांव: कमेडीयन डायस भूत जाकी.
नामो: कोलवा,सालसेट गोंय.
जल्म: १४डिसेंबर १९२८.
जल्म थळ:कोलवा, सालसेट गोंय.
बापायचें नांव:ऐडर्वड कन्सेसांव डायस.
आवयचें नांव: ऐना मारिया डायस.
अल्बानिया

, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी टिरना नगर आसा।
Polleiat.
Albania
डेव्हिड वुडार्ड

डेव्हिड जेम्स वुडार्ड (अंग्रेजी: David James Woodard, उच्चारित ; जल्म: ६ एप्रिल १९६४, सांता बार्बरा, कॅलिफोर्निया) हो अमेरिकन वाद्यवृंद संचालक आनी उत्तर आधुनिक लेखक. १९९० च्या दशकांत ताणें "प्रीक्विएम" ही संज्ञा तयार केली, "प्रीएम्प्टीव्ह" (preemptive) आनी "रिक्वीम" (requiem) हांचो पोर्टमॅन्टेउ, ताच्या विशयाच्या मरणा वेळार वा ताचे पयलीं सादर करपाच्या संगीत रचपाच्या ताच्या प्रथेचें वर्णन करपा खातीर.
पॅराग्वायांतल्या युटोपियन वसणुकेच्या नुएवा जर्मनिया हे वसणुके वतीन मानवतावादी यत्नांक लागूनय वुडार्डाची नामना आसा.
शिक्षण.
वुडार्डाचे शिक्षण न्यूयॉर्कांत न्यू स्कूल फॉर सोशल रिसर्च हांगा जालें.
अजित लक्षमण

अजित लक्ष्मण वाडेकर हांचो जल्म दी.1 एप्रिल 1941 या दिसा मुंबयंत जालो. अजित वाडेकर हो आक्रमक फलंदाज म्हूण वळखलो वतालो. ल्हानपणांत ताका क्रिकेटचे खूब्ब पिशें आसलें.
खाजगी जिवीत.
ताज्या बापायक ताणे गणित शिकून अभियांत्रिकी शाखेंतल्यान पदवीधर जावचें अशें दिसतालें. पूण अजिताक क्रिकेटचें इतलें पिशें आसलें की ताणे बापायली इत्सा मनार घेतली ना. ताणे क्रिकेट खेळपाचो खूब्ब ध्यास घेतिलेलो. हाजो परिणाम म्हूण 1958-59 या वर्सा ताणे प्रथम श्रेणी क्रिकेटांत पावला दवल्लें
वावर.
1966 या वर्सा ताणे टेस्ट क्रिकेटींत आपले पयले पावल दवल्लें ब्रेबन स्टेडियमाचेर वेस्ट इंडिजाविरूद्द तो पयली टेस्ट खेळ्ळो. चडसो तो तिसर्या पांवड्यांर खेळपाक वतालो. वाडेकर पयली मुंबयचो कप्तान आशिल्लो. 1971 या वर्सा तो भारताचो कप्तान जालो. ताच्या कप्तानपदाखाला भारतान पयल्या फावट वेस्ट इंडीज आनी इंग्लंडच्या दौर्यालर आसताना मॅच जिकपाची हॅटट्रीकूय बी भारतान ताज्या कप्तानदाखाला केली. निवृत्त जाल्याउपरांत अजित वाडेकर हाणी भारतीय क्रिकेट टीमचो व्यवस्थापक म्हूण काम पळेलें.
पुरस्कार.
तांका 1964 ह्या वर्सा अर्जुन पुरस्कार मेळ्ळो. 1972 या वर्सा पद्मश्री या पुरस्कारान अजित वाडेकरालो सन्मान जालो.
श्रीरंगपट्टण

श्रीरंगपट्टण कर्नाटकांतलें एक नामनेचें तीर्थस्थळ ही सुवात म्हैसूरसावन 9 मैलांचेर कावेरी न्हंयेच्या दोन फांट्यां मदल्या जुंव्याचेर आसा.जुंव्याची लांबाय सुमार 3 मैल आनी रुदांय 1 मैल इतली आसा.
जुंव्याच्या तोंकाक श्रीरंगनाथाचें अस्तंत तोंकाक श्रीरंगनाथाचें व्हड देवूळ आसा. श्रीरंगनाथाची सुवात म्हूण हाका श्रीरंगपट्टण हें नांव मेळ्ळें.पुर्विल्ल्या काळांत हांगा गौतम ऋषीचो आश्रम आशिल्लो. गौतमान कावेरी न्हंयेच्या एका व्हड तळपार उबो रावन तप केलें.श्री विष्णु ताचेर खूश जालो आनी गौतमाचे विनवणे प्रमाण ताणें हांगा राबितो केलो, अशी पुराण कथा आसा.इ.स. च्या 9 व्या शेंकड्यांत गंगवंशाचे राजवटींत हांगा श्रीरंगनाथस्वामीचें देवूळ बांदपांत आयलें अशें म्हणटात.इ.स. 1200 त म्हैसूराचेर राज्य करपी होयसळ राजा वीर बल्लाळ(दुसरो) हाणें रंगनाथाचे पुजेखातीर थोडी जमीन दान दिली, अशें देवळांतल्या एका फातरपट्या वयल्यान समजता.विजयनगरच्या राजांनी ह्या देवळाचो विस्तार केलो आनी वोडेयार राजांनी ताची गिरेस्तकाय वाडयली. देवळाचे गर्भकुडींत शेशशायी विष्णुची व्हड न्हीदिली मूर्त आसा. तिचे तकलेचेर शेशनागान घरिल्लें दिसता. विष्णुच्यासात फणाचें छत्र माथ्यार उंच मुकूट आनी आंगभर तरातरांचे अलंकार आसात. ताच्या पांयाकडेन साळीक घेवन बशिल्ली कावेरी देवीची ल्हानशीच मूर्त आनी पावलां कडेन गौतमाची मूर्त आसा. गर्भकुडींत वण्टींचेर खूब महिरपी आसून तातूंत सोबीत मूर्ती कोरांतिल्यो आसात.गर्भगारामुखार नवरंग मंटप आसून, तातूंत प्रदक्षिणा घालपाचो रस्तो आसा. नवरंग मंटपाक बरे गोल खांबे आसात. त्या मंटपाचे प्रवेश दारा लागीं दोन व्हड द्वारपाल आसात आनी तांचे मुखार एक व्हड आंगण आसा. त्या आंगणांत होयसळ पद्दतीचे खूब खांबे आसात. ह्या आंगणांच्या चारय कोनशांनी चार ल्हान देवळां आसात.आंगणाच्या भितर सरपाच्या दरवट्याकडेनच हनुमान आनी गरूड हांचीं देवळां आसात. लागसारच विजयनगर शैलीचे चार खांबे आसून ताचेर विष्णुच्या केशवादी चौवीस नांवांच्यो प्रतिमा कोरांतिल्यो आसात. आंगणाचे उदते कडेन व्हड मुखमंटप आसा. ताच्या मध्यार उंचेलो गरुडध्वज आसा. आंगणाचे भोंवतणी
एन्. शिवदास

एन्. शिवदास हो लेखक.
वळख.
एन्. शिवदास हाचो जल्म 17 र्माच 1949 दीसा जालो ताचो गांव नागेशी बान्दोडा,फोडा-गोंय हांगा जालो.तांचे प्राथमीक शिक्षण मराठी जाला. एस.एस.सी आल्मेदा हायस्कुलांत जालें .फूडले शिक्षण तानी इंग्लिशितल्यान केले एम.ए तांच्यानी इंग्लीश साहित्य घेवन केला. पञकारितेचो कोर्सय केला.1974तांका कला अकादमी लेखनाक पुरस्कार दीलो,बरोवपा वांगङाच वेगवेगळे तरेच्यो चळवळीत भाग घेता. तें स्वता शिक्षक जी व्हङ जापसालदाराची नोकरी तें आपलो वेळ कशेतरान आपल्या कांमाक दीता ही खरी अजापाची गजाल.
एन्.शीवदास ताच्यांनी कवीता बरोपाक थांबयलो.नाटका ताणें चङ बरोक ना पुण ते चङ कथाचें लेखन करता.
साहत्याचो वावर.
एन शिवदास हे एक मह्तवाचे अशे गोयचें लेखक.फाटलीं तिशेक वर्सां तें वरयता तांच्यानी विविधांगी लेखन केलां.सुरवातीक ताणें कविता बरयल्यात. कथा बरयल्यात नवलिका बरयल्यात,नाटका-नाटकुलीं बरयल्यांत आकाशवाणीखातीर बरयलां, दूरदर्शनावयल्यान ङोक्युमेंतरी,मुलाखती,टेलिफील्म हांचे प्रसारण केला. हे लेखन करून तांच्यानी बालसाहित्यय उजवाङाक आयलां.तागेल्या बाबू क राष्ट्रीय थरावयलो पुरस्कार फावो जाला. ते वेगवेगळ्या नेमाळानी आपले लेख बरयता,मराठी,हिंदी,इंग्लीश भाशेंतल्यान कथा अणकारीत जावन उजवाङाक आयल्यात. तांच्या कथांचो शालेय तशेंच महाविघालयीन पाठ्यपुस्तकांत आस्पाव जाला.ताची आयजमेरेन 12 पुस्तकां प्रकाशीत जाल्यात.
पुरस्कार.
ताणें जोङिल्ले पुरस्कार भोमान –‘गळसरी’ 1982 आनी ‘भांगरसाळ’ 2003 (कथा संग्रह) हांकां गोंय कला अकादमी पुरस्कार फावो जाला. तांचो ‘महारूख’( कथा संग्रह) हांका कोंकणी भाशा मंङळ जनगंगा साहित्य पुरस्कार फावो जाला. ‘बाबू’ (बालनवलिका) हांका एन.सी.आर टी1999 नवी दिल्लीचो राष्ट्रीय पुरस्कार फावो जाला. ‘नकलामी’कादंबरी1988 अशी ही मह्तवाची कादंबरी हांका कोंकणी भाशा मंङळ पुरस्कार मेळला, तांची मराठी कादंबरी ‘भगदाङ’2006 “हाका तुका म्हणे साहित्य पुरस्कार”-महाराष्ट्र फावो जाला, ‘द प्रिन्स’ नाटक हाका कला अकादमीचो नाट्य लेखन पुरस्कार फावो जाला, ‘पिसांट’ (नाटक) 1974 ताका कला अकादमीचो नाट्य लेखन पुरस्कार फावो जाला. दोन मह्तवाची नाटका ‘फाँरेन जांवय’ 1980 ,’बंङ’1985, काय बाल साहित्य ‘झरो जालो म्हासागर’ आनी ‘हांव पाचवी पास’.
हेंर वावर.
तें कोकणी भाशा मंङळ,कोंकणी अकादमीचो दोन फावटी उपाध्यक्ष,जाले.उप्रांत अध्यक्ष,कोंकणी लेखक संघाचो संस्थापक अध्यक्ष तशेंच दशीण सेंट्रल रेल्वे, वेस्ट झोन कल्तरल सेंटर,उदपुर,साहित्य अकादमी,नवी दिल्ली (कोंकणी सल्लागार मंङळ,2002-2007), गोंय राज्य संस्कृतीक उदरगत संस्था,राजभास संचालनालय,फोंङेच्या राजीव गांधी कला मंदिराचें साहित्यीक मंङळ आनी शिक्षण कल्याण मंङळ अशा साबार संस्थाचो वांगङी म्हणुन काम केलां.कोंकणी लघुकथा, कोंकणी साहित्यांक समाजिक आनी ग्रामीण जिणेचें पडबिंब भुरग्यांचे साहित्य अशा विविध विशयाचेर पेपर बरोवन बेंगळुर,कोचीन, मंगळूर,आनी गोंय अशा वाठारांनी आयोजीत केल्लाया राष्ट्रीय परिसंवादानी ते सादर केल्यात.1969 सावन काँग्रेस पक्षाकडेन तांचो संबंद आसलो.
संदर्भ.
एन् .शिवदास,भांगरसाळ.डाँ.हरिश्र्चंद्र नागवेंकार;जानेवारी 2003.
बखर

बखर हो दक्षिण आशियातलो, चड करून मराठी साहित्यातलो, इतिहासिक साहित्यातलो एक प्रकार आसा. इतिहासिक घडणुको, झुजां, व्हड मनशांचीं चरित्रां हे विशिचें बरोवप बखरीन वाचपाक मेळटा. आता मेरेन २०० बखरी बरयल्या आसतल्यो. चडान चड बखरी इ. स १७६० आनी १८५० च्या मजगतीं बरयल्ल्यो आसा.
विध्याधर गोखले

विध्याधर गोखले
जल्म.
 हांचो जल्म 4 जानेवारी 1924 ह्या दिसा अमरावती हांगा जालो.
शिक्षण.
ल्हानपणांत घरांतल्यान मेळिल्ल्या संस्कारांचो विध्याधर गोखले हांचेर खूब्ब प्रभाव आसलो. अमरावती हांगा पदवी मेरेन शिक्षण घेतले उपरांत 1944 वर्सा ते मुंबयंत आयले. जनरल एज्युकेशन सोसायटीच्या कुर्ला हांगासरल्या शाळेंत इंग्रजी, मराठी आनी संस्कृत विशयाचे तांणी अध्यापन केलें.
वळख.
ताचो बापूय संभाजीराव गोखले हो मध्यप्रदेशांतल्या काँग्रेस प्रशासनात मंत्री आशिल्लो. एक विध्यार्थीप्रिय शिक्षक म्हणून तांची वळख आसली. ते उपरांत विध्याधर गोखले हाणी दैनिक लोकसत्तात बरीच वर्सा पत्रकारिता केली. ते उपरांत पांच वर्सा तांणी संपादक म्हणून काम पळयलें.
 पत्रकारिता करीत आसताना वृत्तपत्रा बरोबरच तांची लेखणी नाट्यलेखन करपाक लागली. संगीत नाटकांच्या परंपरा तांणी फुडें चलयली.
वावर.
गोखले हांणी एकूण 18 नाटकां बरयलीं. ते पैकीं कांय इतिहासीक, पौराणीक तर सामाजीक विशयांचेर आधारीत आसता.तांची संगीत नाटकां तर लोकप्रिय जालींच ते भायर तांतूतलीं पदां लेगीत आयज मेरेन लोकांच्या वठार आसात. सुवर्णतुला, पंडितराज जगन्नाथ, मंदारमाला, जावयाचे बंड, चमकला ध्रुवाचा तारा, जयजय गौरीशंकर हीं संगीत नाटकां लोकप्रिय जालींच पूण साक्षीदार, अमृत झाले जहराचे, मदनाची मंजिरी, स्वरसम्राज्ञी ही तांची पाश्चात्य कृतीचेर आधारीत आसलेली संगीत नाटकांय खूब्ब गजाली.
मरण.
26 सप्टेंबर 1996 ह्या दिसा तांकां मरण आयलें.
अष्टभोग

अष्टभोगः.
अष्टभोग म्हळ्यार आठ भोग. सोमेश्वराच्या ‘मानसोल्लास’ ह्या ग्रंथांत आठ भोगांची वर्णनां आयल्यांत. हे आठ भोग फुडल्या प्रमाण आसात.
1. वास वा सुगंधभोग. 2. बायल वा स्त्री भोग 3. भेस वा वस्त्रभोग 4. संगीत भोग 5. सुपारी वा तांबूल भोग 6. हातरुण वा शव्या भोग 7. जेवण वा भोजन भोग 8. फुल वा पुष्प भोग.
1. सुगंधभोग (वास)- घामाचो वास वचपाखातीर वेगवेगळीं उटीं वा उटणीं लावप.
2. स्त्रीभोग (बायल)- ह्या भोगांत राजान खंयचे बायले कडेन लग्न जावंचे, तिच्या आंगांत कसले गूण आसचे हें वर्णिला.
3. वस्त्रभोग (भेस)- हातूंत राजान खंयच्या ऋतुत कसलो भेस करचो. ऋतुमाना प्रमाण तांचे रंग कशे आसचे. कपडो जाड पातळ कितलो आसचो हांचें वर्णन केलां.
4. संगीत भोग- मानसोल्लासांत संगीत भोग कसो घेवचो हे खूब सुंदर रितीन सांगलां.
5. तांबूलभोग(सुपारी)- हातूंत सुपाऱ्यो खंयच्यान हाडच्यो, कश्यो सुकोवच्यो, कश्यो कातरच्यो, तें सांगलां. खास राजतांबूल (राजसुपारी) पिकिल्ल्या 52 पानांची आसची. तातूंत मोतयांचो चुनो लावचो आनी त्या चुन्यांत कापूर, कस्तुरी आनी हेर सुगंधी (सुवासीक) द्रव्यां घालचीं अशें म्हळां.
शय्याभोग- हातूंत सात तरेचीं हांथरुणां आनी आठ तरेचे पलंग हांचे प्रकार सांगल्यात. तोयशय्या म्हळ्यार भितर उदक भरिल्ली चामड्याची गादी, हंसजा म्हळ्यार हांयसाच्या पिसाची गादी त्या भायर पुष्पशय्या (फुलांची गादी), कमलतंतूची शय्या (कमळाच्या सुताची गादी), साद्या कापडाची शय्या अश्यो वेगवेगळ्यो शय्या आनी तांचे भोग ह्या प्रकरणांत वर्णिल्ल्यात.
अन्नभोग- हातूंत ऋतुमाना प्रमाण, शिवराक जेवण, मांसा जेवण, आनी पंचपक्वान्नां कश्यीं तयार करचीं तें सांगलां. मानसोल्लासांतलें अन्नभोग प्रकरण भारतीय जेवणावळ शास्त्रांतलें म्हत्वाचें पान जावन आसा.
पुष्पभोग(फुल)- हातूंत राजान कसल्या फुलांच्यो माळो घालच्यो हाचो उल्लेख आसून चंपक, मल्लिका, उत्पल, पाटल आनी हेर फुलांचीं नांवां तातूंत दिल्यात.
आगोस्तिनो डीकोस्ता

आगोस्तिनो डीकोस्ता हाो एक फामाद तियात्रिस्त।
जल्म.
मोरियल ट्रस्ट शिरोडाहाणीं तांचो तियात्राखातीर दिल्ल्या योगदानालागून सतकारकेला. आगोस्तिनोडीकोस्ता हांचो जल्म १७मार्च१९४१ दिसा जालो.
वावर.
माणकें शिरोडा हांगा रावपी.ताणें आपल्या भुरगेपणांत ल्हान काणयो बरवपाक सुरवात केली. "सीनताईमस", "वावराड्यांचोईश्ट","गोंयचोमोग", “डेली उजवाड" ह्यां नेमाळ्यांक तांचें बरप जालें. १९७८ह्या वर्सा ताणें तियात्रांत आपलो वेवसाय चालू केलो.संगीत खेळ "तुंचतो?" जोऑलइंडियारेडियोकोंकणीपणजी हाचेर प्रसारीत केलो.ताचेंउपरांतताणेंआपलोपयलोतियात्र" चुरचुरे" सांत ऐनतोनी ईर्गजेंतपंचवाडीइशटराच्याआयतारा१५ऐप्रील१९७९ दिसा सादर केलो. तेजाफाटोफाट "समाजाचीकीड"-(१९९१) "चिंतूक ना"-(२००९) "उजवाड"-(२०१०) आनी "तोन्हिदोंकना"-(२०१२) सादरकेले.
आगोस्तिनान संगीत खेल बरोवपाचेचालूचदवरलेंजेऑलइंडियारेडियोचेरवितरायले."सगलेंचबंद"-(१९८२) "बांयलाचीसंगां"-(१९८६) "जिवोदेवचार"-(१९८५) "उंड्याकलागोन"-(१९८७) हेकांयसंगीतखेळ.समाजाचीकीड"-(१९९१) ह्यावर्साऑलइंडियारेडियोचेरवितरायलो.
गोंयसरकाराचेंउदकसंचालयखातेंहांतुतल्यान तो निवृत्त जाला. शिरोडापंचायतआनीसर्गेस्तक्षीअंकुशनायकमे
आंजेल (राल्फ लेन)

आंजेल (राल्फ लेन), सर नॉर्मन:.
(जल्मः 1874).
एक ब्रिटीश पत्रकार. ताणें अमेरिकेंत कांय वर्सां घालयलीं. थंय अमेरिकेची इंग्लंडाविशीं व्देशभावना वाडत आशिल्ली ताचो आंजेलाचेर परिणाम जालो. तेन्ना सावन आपल्या आनी हेर राश्ट्रांत लोक जागृताय घडोवन हाडप हें ध्येय आंजेल हाणें आपणामुखार दवरलें. ताणें राश्ट्रवादी प्रभावाविशीं आपलें खाशेलें अशें स्पश्ट विश्लेशण सामान्य मनशाक लेगीत समजुपाक सोपें जातलें अशे तरेन लोकांमुखार मांडलें. 1905 सावन पॉरीसच्या Daily Mail पत्राचे संवसारीक आवृत्तीचो संपादक म्हूण ताणें काम पळेलें.
1909 त ताणें Europe’s Optical Illusion ही पुस्तिका उजवाडायली. हातूंतल्याच मुळाव्या कल्पनांची विस्तारान फोडणिशी करून 1910 त, The Great Illusion हें पुस्तक बरयलें. थोड्याच काळांत ह्या पुस्तकाच्यो कितल्योश्योच आवृत्त्यो उजवाडाक आयल्यो आनी कितल्याशाच भाशांनी ह्या पुस्तकाचे अणकारूय जाले. ह्या पुस्तकांत आंजेलान झुजापसून कसले फायदे जातले हाचेविशीं आपले विचार उक्तायल्यात. उदाहरणा खातीर इंग्लंड आनी जर्मनी हांच्यामजगतीं जावपाच्या झुजाची शक्यताय परगटावन ताणें आपलें मत मांडलें.संवसारांतल्या देशांनी एकामेकांचेर आदारून रावन एकामेकांक पालव दिवपाच्या वावरांतल्यान तांच्यामदली व्देशभावना पयसावतली अशें ताचें मत आशिल्लें. एके खाशेले दिकेन परगटायल्लीं ताचीं कांय मतां वास्तवतेंत खरीं थारली आनी झूज-काळांतल्यो समस्या सोडोवपाक ताचे कांय विचार लागू पडले. ताच्या ह्या वावरा खातीर 1933 त शांततायेचो नोबेल पुरस्कार ताका फाव जालो.
Kumbio

Kumbio.
Kumbiothe botanical name of which is kareya arborea
is a tree with knotted trunk and big scented flowers and green fruits as big as cannon balls. Its bark yields a strong fiber for ropes.
Polleiat.
Careya_arborea
Zekaria achem Pustok

Zekaria achem Pustok.
Book of Zechariah
Zekariachem pustok don bhagamnim vantt’lam. Ovesvor 1-8 ani ovesvor 9-14. Hag’gai Provadian bhakit kortoch, don mhoineam uprant hea pustokachem prostavon boroilolem (Otubr – Novembr 520). Poilea bhagant, Provadiachim atth disnnim asant (1/7-6/8). Tea uprant Joshua Porom’ iadnikacher mokutt ghaltat (6/9-14 Joshua Porom’iadnik adim Zerubbabel aslo). Satvea ovesvorant Israelacho itihas asa. Atthvo ovesvor, ieunchem asa tea taronnachem vornnon korta. Haggai porim, Zekaria-I Devmondir bandunk harpit zatolo.
Dusro bhag (ov. 9-14) ekdom’ vegllo. Hea bhagachea vibhagank tarikh nhoi mhonn nanv na. hea bhagant Zekaria, Joshua, Zerubbabel vo Dev-mondir bandpachi kainch khobor na. Hea bhagache don vibhag korum ietat te mhollear : ovesvor 9-11 ani ovesvor 12-14. Poilo vibhag kovite rupan asa ani dusro vibhag kothon rupan asa.
Polleiat.
Book_of_Zechariah
Books_of_the_Bible
Bible
डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार

डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार
जल्म.
डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकार हांचो जल्म 30 मे 1894 दिसा सत्तरेंतल्या पिसुर्ल्यां जालो. डॉ. पिसुर्लेकार म्हणल्यार गोंयचो नामनेचो इतिहासकार आनी आर्किविश्त. ताचे आवयलें नांव कृष्णाबाय. पिरायेच्या सातव्या वर्सा ताणे लिसेंवाची परीक्षा दिली.
शिक्षण.
 उपरांत तीन वर्सांची शिक्षक सनद मेळटकच तो दिवचले एका स्कुलांत शिकोवंक लागलो. 1920 वर्सा ताणें दिवचल, सांखळी, वाळपय, पोरण्या गोंयांतल्या शाळांनी पुर्तुगेज आनी गणीत शिकयलें.
लग्नी जिवित.
पिरायेच्या 19 वर्सांचेर बोरकार घराण्यांतली रमाबाय हांचे कडेन ताचें लग्न जालें. आपल्या पिरायेची चवदा वर्सां ताणी शिक्षकी पेशांत घालयली. ताका पुर्तुगेज, इंग्लीश, फ्रेंच, कोंकणी, संस्कृत आनी मराठी भाशांचें बेस बरें गिन्यान आशिल्लें. मोडी लिपीय तांकां कळटाली.
बरपावळ.
 1918 वर्सा तांचो पयलो लेख विविधज्ञान विस्तारांत उजवाडाक आयलो. 1819 सावन ताका पणजे सरकारी दुकुमेंत पळोवपाचें काम मेळ्ळें जाच्या आदारान ताणें खूबशीं पुस्तकां तयार केलीं. दप्तरखान्यांतले चडशे सरकारी दस्तऐवज राशींनी पडिल्ले, कांय वायटींनी खाल्ले, अक्षरां गेल्ले आनी कांय इबाडपाक लागिल्ले. हे सगळे दस्तऐवज पिसुर्लेकारान बरे तरेन हाताळ्ळे. तातूंतलीं कागदपत्रां वर्गवार लायलीं, ते विशीं सुची आनी मार्गदर्शिका तयार केल्यो. खुब्ब पुस्तकां बरयलीं. ताचें चडशें बरप पुर्तुगेज भाशेंत आसून ताचे मराठी आनी इंग्लीश भाशांनी अणकार जाल्यात. अ आन्तीग ईन्दिय ई ऊ मुन्दु इश्तेर्नु (1922), आश्पॅक्तुश दा सिव्हिलिझासांव दा ईन्दिय आन्तीग (1924), पुर्तुगेझिश ई मारातश् (1926-39), रेजिमॅन्तश् दश् फोर्तालेझस् दा ईन्दिय् (1951), आजॅन्तिश् दा दिप्लोमासीय पुर्तुगेझ ना ईन्दिय् (952), आस्सेन्तुश् दु कोंसेल्यु दु इश्तादु ईन्दिय् (1953-57), अशे ग्रंथ ताणी बरयले. हाचे भायर तांणी जायतीं पुर्तुगीज कागदपत्रां प्रसिद्द केली. अ आन्तिगिदादि दु क्रिश्र्नाईज्मु ह्या पुस्तकांत कृष्णसंप्रदाय हो इसवी सना पयलीं सावन हे सिद्द करपाचो येत्न तांणी केला. 
पुर्तुगेज आनी मराठे हांच्या संबंदाविशिचें ‘पोर्तुगेजांच्या दप्तरांतील मराठ्यांच्या इतिहास (1967)’ हे पुस्तक खुब्ब म्हत्वाचें आसून ह्या पुस्तकांतल्यान मराठ्यांच्या इतिहासाचेर विंगड म्हायती मेळटा.
मरण.
ह्या भौमानेस्त गोंयकाराक 10 जुलय 1969 ह्या दिसा पणजे मरण आयलें.
देखणी

देखणी ह्या नाचाक गोंयच्या लोकवेदांत म्हत्व आसा.ह्या लोकवेदा वरवी लोकांच्या मानसीक जिविताचें दर्शन घडटा आनी लोककले कडेन तांचो संबंद स्पश्ट जाता .देखणी हो वेगळ्या तरेचो नाच,जो गोंयकारांनी पाश्चात्या कडल्यान घेतला.
हो नाच किरिस्तांव समाजांतल्यो चल्यो करतात.देखणी ह्या उतराचो कोंकणीन अर्थ बायलेची सुंदरकाय असो जाता.देखणी नाच घुमटाच्या तालार वाजता.ह्या नाचातल्यान आमकां भारतीय संगिताचो हारसो दिसून येता.
ह्या नाचाची मुखेल कल्पना म्हळयार देविदासी चलयो न्हंयेकडेन येतात आनी तारव्याक आलतडी सावन पलतडी व्हरपाची विनवणी करतात कारण चलयांक घराकडेन बेगीन पावपाक जाय आसता.
Modganv

Modganv zaun asa Goenche dusrem vhodd xar. Hem dokxin goem zillyache ani saxtti talukyachem xaskiya mukhyalay.
एम. बॉयर

पुरस्कार आनी भोवमान
गोंय मुक्तिच्या अमृत म्होत्सवच्या वेळार 1986 तांकां तरेतरेच्या चाक्रित सम्मनीत केलो. हो सम्मान तांकां माद्यी राष्ट्रपती गीआनी जैल सिंग हाणीं भेटयलो.
· 1984-85 वर्सा तांकां गोंच्या राज्यान संस्कूती खातीर पुरस्कार दिलो. हो पुरस्कार तांकां गोंय सरकार दनमान आनी दियु हांणी नेमलो.
· 1994-1995 वर्सा, संगीन नाटक अकाडेमी पुरस्कार नेमलो. हो पुरस्कार तांकां भारताच्या राष्ट्रपती श्री शंकर दयाल शर्मा हांचे हस्तुकी भेटयलो. हो पुरस्कार फावो जावपी तो कोंकणीचो पयलो तियात्रीस.
· 2005 वर्सा, तांकां पदमश्रीचो पुरस्कर तांकां डॉ. अबदूल कलम आमचे मानन्यी पुर्व राष्टपती हाणी भेटयलो.