anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
आयतार

सप्तकाच्या सात वारांपैकी एक वार. हें उतर ‘ आदित्यवार ’ (आदित्य = सूर्य, वार = दीस) ह्या संस्कृत उतरावेल्यान आयलां. हाका मराठींत ‘ रविवार ’ अशें म्हणटात. हो सूर्यपूजेक बरो अशें मानलां. धन-संपत्ती, संतती, भलायकी बरी जावपाक, दोळ्यांचे विकार आशिल्ले आनी झुजांत जैत मेळोवपाची इत्सा धरपी लोक कसल्या ना कसल्या प्रकारान ह्या दिसा सूर्याची उपासना करतात. वांझ बायलो भुरगीं जावचीं म्हूण ह्या दिसा सूर्यव्रत करतात. सूर्याची पूजा करतना अष्टवल वा षट्कोन ह्यो आकृती काडटात. आयतारच्या दिसा खंयचीं कृत्यां केल्यार पुण्या मेळटा हेविशींचो बृहज्योतिषसारांतलो एक श्लोक असो-
राज्याभिषेकोत्सवयानसेवा गोवह्हिमन्त्रौषधशस्त्रकर्म।
सुवर्णताम्रौर्णिकचर्मकाष्ठसङ्ग्रामपण्यादि रवौ विदध्यात्।।
अर्थ- राज्याभिशेक, उत्सव, भोंवडी, राजसेवा, गोधनाची खरेदी-विक्री, होम, मंत्रोपदेश, वखदां-येवजण आनी शस्त्रक्रिया; भांगर, तांबें, लोकर, चामडें आनी लांकूड हांची खरेदी-विक्री, झुजाक वचप हीं कर्मां आयतारा करचीं.
मुसलमान लोक दरेक म्हयन्याच्या पयल्या आयतारा तंत्रमंत्र करतात. मशिदीची नितळसाण आनी आयदनां धुवन दवरप हीं कामां त्या दिसा करतात. ग्रीक आनी रोमन लोकांनी सुर्वेक सप्तकांतलो एक दीस उपासनेखातीर राखून दवरपाचें थारायल्लें. जेजूच्या पुनरुत्थानाचो दीस जाल्ल्यान, तांणी आयतार हो सप्तकाचो पयलो दीस प्रार्थनेखातीर निश्चित केलो.
रोमन साम्राज्यांत आयताराक ‘ सूर्याचो दीस ’ (सन-डे) अशें म्हणटाले. पूण किरिस्तांव लोकांनी ताका ‘ धनयाचो दीस ’ हें नांव दिलें. रोमन साम्राज्यांत किरिस्तांव धर्माची थापणूक जाली, तेन्ना ग्रीक आनी लॅटीन उलोवपी लोकांनी ‘ धनयाचो दीस ’ हेंच नांव मान्य केलें. पूण उत्तरेकडले इंग्लंड, स्वीडन, जर्मन हे देश सनातन पंशाचे आशिल्ल्या कारणान तांणी ‘ सन-डे ’ हें पोरनें नांव चालू दवरलें.
इ. स. दुसऱ्या आनी तिसऱ्या शेंकड्यांत आयतारा इगर्जींत जमप इतलीच खासा कार्यावळ आसताली. काळांतरान बायबल वाचप, प्रवचन, प्रार्थना ह्या गजालींचो तातूंत आस्पाव जावपाक लागलो. आयतार म्हळ्यार ‘ पवित्र दीस ’ जालो. पूण ज्यू लोकांच्या सब्बाथापरसूय रोमन लोकांच्या उत्सवासारको तो दीस पाळपाची वृत्ती किरिस्तांव लोकांत आशिल्ली. त्या दिसा दिसपट्टें काम चालू दवरप आनी देवाची प्रार्थना, उंचेले विचार, गिन्यान मेळोवप हातूंत वेळ सारचो अशी तांची पध्दत आशिल्ली. ल्हव-ल्हव आयतार म्हळ्यार ‘ विसव घेवपाचो दीस ’ (सब्बाथ) अशी कल्पना रुढ जाली. आयतारा सुटी आसची अशें मत तायार जालें. ताका लागून इ. स. 321 वर्सा काँस्टंटाइन बादशहान हुकूम काडून आयतार हो भौशीक सुटयेचो दीस अशें जाहीर केलें.1957-59 वर्सा इंग्लंडांत जण एकल्या किरिस्तांवान आययारा दिसा इगर्जींत वचूंकच जाय अशी कायद्याची सक्ती आशिल्ली. पूण 1846 वर्सा हो कायदो रद्द जालो.
गोंयांत तशेंच हेर भारतांत आयतार हो सुटयेचो दीस आसता. त्या दिसा दुकानां, पोस्ट कचेऱ्यो, बँक, कोर्ट-कचेऱ्यो आनी हेर कार्यालयां, शाळा कॉलेजां आदी बंद आसतात. किरिस्तांव धर्मीय त्या दिसा इगर्जींत मिसाक वतात. किरिस्तांव धर्मांत आयतारा कसलोच धंदो वा वावर करूंक जायना असो समज आसा.
तिळगुळ

तिळगुळ तीळ आनी गोड घालून केल्लें एक खाजें. भारताच्या महाराष्ट्र, कर्नाटक आनी गोंय राज्यांत हिंदू लोक मकर संक्रांतिच्या सणाक एकामेकांक तिळगुळ वांटतात. तीळ आनी गोड हांचो आस्पाव आशिल्ल्यान शिंयाळ्यांत तिळगुळ भलायकेक बरे अशें मानतात.
तिळगुळ हें मूळचें कोंकणी उतर, जें "तीळ" आनी "गुळ" (गोड) ह्या दोन उतारांचो मेळ जावन तयार जालां. मकर संक्रांतिक सांजे आपल्या सोयऱ्यांक तिळगुळ वांटून तिळगुळ घेयात, गोड-गोड उलयात म्हणपाची चाल-रीत आसा.
कांय वाठारांनी (खास करून गोंयांत) साखरेच्या पिठ्यापसून तयार केल्ल्या मोतयां आकाराच्या खाज्याक तिळगुळ म्हणटात, जाल्यार तीळ आनी गोड घालून केल्ल्या खाज्याक तिळाचे लाडू म्हणटात.
Zaitim Dukam Rê Goloilim - Mando

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”"
Zaitim Dukam Rê Goloilim.
I shed many tears
Type: Mando
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980).
Musical form: Ternary
Literary form: Monologue
Translated by Olivinho Gomes
"Zaitim dukam rê gôloilim,"
I shed many a tear,
Pixim zauncheac murê paulim.
I (female) almost went mad.
Zonelar bhosun tuka rautalim:
I would wait for you sitting at the window,
Tuje saullek rê choitalim.
Watching for your shadow.
Chusmo/ Refrain:
Atam tuka choilea rê vinem sukh nam maka,
Now I have no joy without seeing you,
Kedinch tum sandinaka.
Please do not leave me ever.
Bhurgueponant porean anjea,
Even in my childhood, my angel,
Tuzo môg assa maka.
I had treasured my love for you.
Inchan tinchan tum bonv naka,
Do not move around here and there,
Fiudar ugtench assa rê tuka.
The front door is always open for you.
Kazrachem utor dirê moga,
Give me your word of marriage, my love,
Kaliz mhojem dukoi naka,
Do not hurt my heart,
Ekvott zatoch amcho moga,
Once we are united, my love,
Dev feliz kortolo tuka.
God will make you happy.
The Mando
"The mando is a dance song from Goa in Konkani. Although it is popular among all the social stratas of the Konkani-speaking peoples and many of the composers have remained anonymous, it should not be classified as a folk song. It is an art song composed for particular occasions. There have been many attempts to explain the origin of the word mando. One of them refers to the mand which was traditionally an open space of about 100 sq.m. where religious ceremonies were held and folk dances were performed. The text form of the mando is based on that of the traditional Konkani song ovi, which was usually sung at weddings"
"Most of the the traditional mandos, which gained the term “classical”, were composed in the 19th century. The polka and the valsavina (Vienna Waltz) with its three-four rhythm seem to have found their way to Goa. The mando was originally composed and danced by the Brahmin aristocracy of Goa, mainly of Salcete, whose spacious mansions had a big hall for festive occasions. A memorable moment in the history of the family was the 
bridal mando. The mando reflects the tranquil and leisurely character of this aristocracy. The Goan woman in the mando reflects the ideals and virtues then ascribed to her, namely self-sacrifice, piety and motherhood."
"As a dance the mando is a square type (double file), men facing the women. When the partners come face to face in the centre, they retreat to the starting point, then move forward again crossing to the opposite side. The men then flick their handkerchiefs while the women open their fans. All in all, it is a stately and leisurely dance. The melody of the mando is slow in movement, with a soft and languishing atmosphere."
Polleiat.
Goemche Mandde
ನಾತಾಲ್

ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಕ್ರಿಸ್ತ್ ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ ದೀಸ್ ವಾ ನಾತಾಲಾಂ ಫೆಸ್ತ್. ಸಗ್ಳೊ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಹರ್ಯೆಕಾ ವರ್ಸಾಂ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ವೆರ್ ಜೆಜುಚೊ ಜಲ್ಮ ದಿವಸ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ತಾಂವ್. ದೆವಾಚಾ ಉತ್ರಾಂ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಜೆಜು ಮರಿ ಆನಿ ಜುಜೆಚೊ ಪೂತ್ ಜಾವ್ನ್ ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ. ನಜರೆಚ್ಯಾ ಬೆತ್ಲೆಹೆಮ್ ಶಹಾರಾಂತ್ ಜೆಜು ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ. ಮರಿ ಗರ್ಭೇಸ್ತ್ ಜಾಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ್ ಆತ್ಮ್ಯಾನ್. ಜುದೆವ್ ಲೊಕಾಕ್ ಜೆಜು ಯೆಂವ್ಚೊ ಆಸಾ ಮ್ಹಣ್ ಪಯ್ಲೆಚ್ ಕಳಿತ್ ಆಸ್‌ಲ್ಲೆ. ಜೆಜುಕ್ ಮೆಸ್ಸಾಯ, ಕ್ರಿಸ್ತ್, ಸೊಡ್ವೊದಾರ್, ಪಾರಾಕ್ಲಿತ್ ಮ್ಹಣೊನ್ ಉಲೊ ಕರ್ತಾತ್ ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಂತ್ ಜೆಜುಚೆ ನಾಂವಾಚೆ ಪಯ್ಲೆ ಆಕ್ಷರ್ ಇಂಗ್ಲೀಷಂತ್ "ಎಕ್ಸ್‌ಮಸ್" ಮ್ಹಣ್ ದಾಖಯ್ಲ್ಯಾನ್ ಥೊಡಿಂ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಮಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಬರೆಯ್ತಾತ್. ಹರ್ಯೆಕಾ ವರ್ಸಾಂ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಆಚರಣ್ ಸರ್ಕಾರಾಚೆಂ ರಜಾ ಆಸಾ. ಜೆಜು ಕ್ರಿಸ್ತ್ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ದುಸ್ರ್ಯಾ ಶತಮಾನ ಥಾವ್ನ್ ಸುರು ಜಾಲೆ. ತದಳಾ ಥಾವ್ನ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಲೋಕ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ತಾರಿಕೆರ್ ಕ್ರಿಸ್ತಾಚೊ ಜಲ್ಮ ದಿವಸ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ತಾಂವ್.
ಆಚರಣ್.
ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾಚೊ ಅದ್ಲೊ ದೀಸ್ ಕುಸ್ವಾರಾಚೊ ದೀಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ತಾಂವ್. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ನವೆಂ ವರಸ್ ಯೆತಾ ಜಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಸಾತ್ ದೀಸ್ ಭುರ್ಗಾಂಕ್ ತಶೆಂ ವ್ಹಡಾಂಕ್ ಸರ್ಕಾರಾಚೆಂ ರಜಾ ಆಸ್ತಾ ಆನಿ ಬರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಕಾಜಾರಾಂ ತ್ಯಾ ವೆಳಾ ಅಸ್ತಾತ್. ಜೆಜು ಬಾಳೊಕ್ ಲ್ಹಾನ್ಶಾ ಗರ್ದನಾಚಾ ಗೊಟ್ಯಾಂತ್ ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಮರಿಯೆಕ್ ಬಾಳಾಂತ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಖಂಯ್ ಜಾಗೊ ಮೆಳೊಂಕ್ ನಾ. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾಕ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರೂಕ್ ದವರುನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಕತ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಾರ್ಡಾಂ, ನೆಕೆತ್ರಾಂ, ಘಾಂಟಿ ಗಾಲ್ನ್ ಸೊಭಾಯ್ತಾಂವ್. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾಕ್ ಗೊಡ್ಶೆಂ ವಾಟ್ತಾಂವ್. ಗರ್ಜೆವಂತಾಕ್ ವಸ್ತುರ್ ವಾಟ್ತಾಂವ್. ಎಕಾಮೆಕಾ ಶಾಂತಿ ದಿತಾಂವ್. ಅಶೆಂ ಅಮಿ ಫೆಸ್ತಾಚೊ ಸಂಭ್ರಮ್ ಗರ್ದಳಾಯೆನ್ ಆಚರ್ಸಿತಾಂವ್.
ಕುಟ್ಮಾಂ.
ಜೆಜುಚಾ ಆವಯ್ಚೆ ನಾಂವ್ ಮರಿ, ಜೆಜುಚಾ ಬಾಪಾಯ್ಚೆ ನಾಂವ್ ಜುಜೆ, ಜೆಜುಚಾ ಅಬ್-ವಡ್ಲಿ ಮಾಂಯ್ಚೆ ನಾಂವ್ ಸಾಂತ್ ಜೊಕಿ ಆನಿ ಸಾಂತ್ ಆನ್ನಾ. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾಕ್ ಗರ್ದನಾಚೊ ಗೊಟೊ ಕರ್ತಾಂವ್. ತಾಂತು ಜೆಜು ಜಲ್ಮಲ್ಲೆ ಚಿತ್ರಣ್ ಆಮಿ ಸೊಬೊವ್ನ್ ದವರ್ತಾಂವ್.
ಸಾಂತಾಕ್ಲೊಸ್.
ವರ್ಸಾಂಕ್ ಎಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಹರ್ಯೆಕಾ ಘರಾ ಭುರ್ಗಾಕಕ್ ಚೊಕ್ಲೆಟಾಂ ಹಾಡ್ನ್ ಸಾಂತಾಕ್ಲೊಸ್ ಯೆತಾ. ಸಾಂತಾಕ್ಲೊಸ್ ಯೆತಾನಾ ಆಮ್ಕಾಂ ಮೊಸ್ತು ಸಂತೊಸ್ ಜಾತಾ.ಸಾಂತಾಕ್ಲೊಸ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆ ನಾಂವ್ ಸಂತ್ ನಿಕೋಲಸ್ ಮ್ಹಳ್ಳೊ ಪಾದ್ರ್ಯಾಬಾನ್ ಸುರು ಕೆಲ್ಲೆಂ. ಆನಿ ಆಮಿ ಘರಾ-ಘರಾ ವ್ಹಸೊನ್ ಸಾಂತಾಕ್ಲೊಸ್ ಸಾಗಾಂತಾ ನತಾಲಾಚಾಂ ಕತಾರಾಂ ಮ್ಹಣ್ತಾಂವ್. ಎಕಾಮೆಕಾ ಫೆಸ್ತಾಚಿ ಶುಭಾಶಯ್ ಪಾಟಾಯ್ತಾಂವ್.
ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಆಚರಣ್.
ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾಕ್ ತಯಾರಾಯ್ ಜಾವ್ನ್ ತೀನ್ ಹಪ್ತೊ "ಆಡ್ವೆಂತಾಚೊ ಕಾಳ್" ಸುರು ಕರ್ತಾಂವ್. ಆಡ್ವೆಂತಾಚೊ ಕಾಳ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಜೆಜುಚ್ಯಾ ಯೆಣ್ಯಾಕ್ ತಯಾರಾಯ್ ಡಿಸೆಂಬರಾಚ್ಯಾ ೨೪ ತಾರಿಕೆರ್ ರಾತಿಕ್ ನತಾಲಾಚಾ ರಾತಿಕ್ ಯಾಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಫೆಸ್ತಾ ದಿಸಾ ಯಾ ಜೆಜುಚ್ಯಾ ಜಲ್ಮಚ್ಯಾ ಫೆಸ್ತಾ ದಿಸಾ ಇಗರ್ಜೆಂತ್ ಸಂಭ್ರಮಿಕ್ ಫೆಸ್ತಾಚೆಂ ಮೀಸ್ ಆಮಿ ಭೆಟಯ್ತಾಂವ್.
ಮರಣ್.
ಜೆಜು ೩೩ ವರ್ಸಾಂ ಹ್ಯಾ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಜಿಯೆಲೊ. ತಾಕಾ ಮರ್ಣಾಚಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಫಾವೊ ಜಾಲಿ. ಆಮ್ಚೆ ಖಾತಿರ್ ತೊ ಖಾತಿರ್ ತೊ ಖುರ್ಸಾರ್ ಮೆಲೊ.
लँब, विलिस यूजीन

लँब, विलिस यूजीन
अमेरिकन भौतिकीविज्ञ.हायड्रोजन वर्णपटाचे सुक्ष्मसंरचनेसंबंदीं ताणें लायिल्ल्या सोदाखातीर लायिल्ल्या सोदाखातीर भौतिकीच्या नोबॅल पुरस्काराचो भोवमान पॉलिकार्प कूश ह्या अमेरिकन भौतिकीविज्ञानावांगडा मेळ्ळो.
लँब हाणें बर्कलीच्या कॅलिफोर्निया विद्यापिठांत शिक्षण घेवन 1934 वर्सा रसायनशास्त्राची बी. एस्. पदवी घेतली.त्याच विद्याविठांत जे. रोबर्ट ओपेनहायमर हाच्या मार्गदर्शनाखाल अणुकेंद्रीय प्रणालीच्या विद्युत् चुंबकीय अणुकेंद्रीय प्रणालीच्या विद्युत् चुंबकीय गुणधर्मांचेर संशोधन करून ताणें 1938 वर्सा भौतिकींतली पीएच्.डी. पदवी घेतली.त्याच वर्सा तो कोलंबिया विद्यापिठांत निदेशक म्हणून काम करूंक लागलो आनी 1948 वर्सा तो प्राध्यापक जालो.1943 – 51 ह्या काळांत ताणें कोलंबिया रेडिएशन लॅबोरेटरींतय काम केलें.
1951 वर्सा स्टॅनफर्ड विद्यापिठांत भौतिकीच्या प्राध्यापकपदाचेर ताची नेमणूक जाली.1953-54त तो हार्वर्ड विद्यापिठांत मॉरिस लोब अध्यापक आनी 1953-62 ह्या काळांत इंग्लंडांतल्या ऑक्सफर्ड विद्यापिठांत न्यू कॉलेजचो अधिछात्र आनी भौतिकीचो वायकॅम प्राध्यापक आशिल्लो . ते उपरांत यॅल विद्यापिठांत तो 1962 वर्सा भौतिकीचो हॅन्री फोर्ड प्राध्यापक आनी 1972 त गिब्ज प्राध्यापक जालो 1974 वर्सासावन तो ॲरिझोना विद्यापिठांत भौतिकी आनी प्रकाशकी विज्ञानाचो प्राध्यापक जालो दुसऱ्या म्हाझुजाउपरांत रोखडेंच लँब हाणें हायड्रोजनाच्यो ऊर्जा पातळ्यो आनी वर्णरेशा हेसंबंदी पॉल डिरॅक हाणें सांगिल्ल्या भाकितांची अचुकताय तपासपाचें कार्य सुरू केलें रेडिओ कंप्रता अनुस्पंदन तंत्राचो उपेग करून लँब हाणें 1947त केल्ल्या अचूक कार्यावयल्यान ह्या ऊर्जा पातळ्यांत सूक्ष्म फरक आशिल्ल्याचें समजलें. ह्या फरकाक लँब स्थानच्युती म्हण्टात. हाका लागून इलॅक्ट्रॉन आनी विद्युत् चुंबकी प्रारण हातुंतले आंतरक्रियेसंबंदींच्या सिध्दातांत सुदारणा
कुंकळ्ळे

गोंयच्या अकरा म्हालां भितरलो साश्टी हो म्हाल एक सुंदर,सोबीत असो म्हाल.हया सोबीत सुंदर म्हालांत साठ गांव आसात.देखूनच हया म्हालांक साश्टी अशें म्हणटात.साश्टी म्हालांतल्यान साठ गांवां भितरलो एक सुदंर गांव म्हळ्यार कुंकळळी. कुंकळळी गांव तसो पुर्विल्या काळासावन फामाद.हया गांवाक हेर गांवावरीच आपले अशें स्वताचें अस्तित्व आसा. गोंयच्या इतिहासांत कुंकळ्ळी गांवचे नांव सदांच अमर आसा.गोंयच्या सुटके झुजांत हया गांवान दिल्ले योगदान तोखणाय करपासारकें शुर विरांचो गांव म्हूण गांवाक दर एक गोंयकार पाचारतात.कुंकळळेचो गांव बारां गोत्रांनी वा कुंटूंबानी त्या वेळार वाटिल्लो.म्हाल,शेतकार,नायक,पोरोब,बांदेकार,शोब्रो,तोब्रो,सिदागली,शेवणी,लोकगाडी,आनी वेकलो अशी ही बारां गोत्रां कुंकळ्ळेत आशिल्ली.दर एका कुंटुंबातले लोक आपआपली धार्मीक आनी सांस्कुतिक दायज आयजमेरेन साबांळून दवरली दिसून येतात.
आयज कुंकळळे गांवात लोक सख्येन हिंदु इतलेच क्रिस्तांव लोक आसात. पुर्तुगेज मिशनरीक कुंकळ्ळेंत क्रिस्ती धर्म पातळायतना व्हड त्रास जालो म्हणपाचे आमकां इतिहास सांगता.
विजय सरदेसाय

श्री. विजय सरदेसाय हो फार्तोडा गांवचो आमदार.
बापायचें नांव.
तांच्या बापायचें नांव डॅा. जयवंत सरदेसाय
जल्म तारीख.
तांचो जल्म १४ जून १९७० ह्या दीसा जालो.
जल्म सुवात.
ब्युनूस आयरीस, आरजेंटिना हांगां ताचो जल्म जालो.
पत्तो.
घर नं.१/२५४३,
दावोंडें, फार्तोडा साश्ट, गोंय
मतदारसंघ.
फार्तोडा
शिक्षणीक पात्रताय.
बी.ए.सी (कोकण शेती)१९९२
दापोली जिल्लो रत्नागिरी, महाराष्ट्र.
खाशेली ओड.
पेनां, घडयाळी बी एकठांय करप.
आवड.
इतिहासीक आनी कृतात्मक चलचित्रां पळोवपाक तशेंच वाचपाची आवड.
देशाची फेरी.
यू.स.ए, यू.के, स्पेन, पुर्तुगाल, फ्रांस, ऑस्ट्रीया, यू.ए.इ, मलेशिया, चायना, हाॅगकॅाग, रशिया.
समाजीक आनी सांस्कृतीक कार्या.
वेवस्थापक (मेनेजिंग)ट्रस्टी ऑफ व्ही फोर फार्तोडा चेरिटी असोशियेशनाचो अध्यक्ष, 
उदरगत (प्रोग्रेसिव) गोवा रेस्टलीग असोशियेशनाचो अध्यक्ष.
खेळाखातीर केल्लो वावर.
फार्तोडा वाठारांत तांणी सोसर, क्रिकेट आनी वॉलिबॉल ह्या सारकेल्या खेळाखातीर पालव दिला.
गोवा डोजबॅाल असोशियेशनाचो ते अध्यक्ष.
दोना पोल

दोना पोल(डोना पाउला), हें भारताच्या गोंय राज्यांतले पणजे गोंयची राजधानी ताचो एक भाग।
दोना पोलचे आदले नांव ’ओड्डा वेळ’। हें गोंयचे एक मुख्य पर्यटन स्थळ।
हे जाग्याचें नांव दोना पोल एक पुर्तुगाली फ़िदाल्गो दोम अन्तोनियो दे सौटो मैयरची बायल आनी पुर्तुगाली गर्वनराची अमराल दे मिनेजसची धुव दोना पाउला अमराल ए सौटो मैयर चे वयर पडलां। दोना पाउलाचे पयलींचे घर सांत तोम अंन्त आसले। वार्डिक(कााजार) जाल्या उपरांत ते हांगा आयिले।
दोना पाउलाचे मराण २१ दिसाम्बर १६८२न्त झाले अनि तिजे बरियल राज भावन्चे चेपलन्त झाले।
दोना पाउलान्चे दोन पुतळे मि अनि मिसेस रोबेर्ट क्नोक्सन्चे पुर्व प्रायाणाचे सम्मानांत य्रर्सा फ़ोन लेइस्तनेरान बान्दिले। सुम्मार लोकान हे लेकला कि दोना पालचे नाव एक प्रेमी जोडीचे वैर पळ्ळा, जाल्यार हें सत्य न्हंय।
Kuxttoba

Kuxttoba zaun aslo ek Goenkar zo Portugez hanchea rajea viruddh aslo. To Rane familincho Salekar fanteantlo aslo. Kuxttobak 13 Jun 1871 farear jivexim marlo. Hech nanvachem deknni asa zantunt taka "Miraxi Indiecho, Terror Goencho" mhonnla. Hem kantar Remo Fernandesan aplea 1985 kantarancho "album" Old Goan Goldan gailolem.
Polleiat.
Kuxttoba
पीएन पॅनिकर

पुथुवायल नारायण पनिकर (१ मार्च १९०९ – १९ जून १९९५) हाका भारतीय केरळ राज्यांतल्या "ग्रंथालय चळवळीचो जनक" म्हूण वळखतात . ताणें सुरू केल्ल्या "केरळ ग्रांधसाळ संघाच्या" कार्यावळींक लागून केरळांत एक लोकप्रिय संस्कृतीक चळवळ सुरू जाली आनी ताका लागून १९९० च्या दशकांत राज्यांत सार्वत्रिक साक्षरता निर्माण जाली.
१९ जून ही ताची पुण्यतिस १९९६ सावन केरळांत "वायनादिनम" (वाचन दीस) म्हणून मनयतात केरळांतलें शिक्षण खातेंय १९ ते २५ जून ह्या सप्तकामेरेन "वायना वरम" (वाचन सप्तक) पाळटा 
2017 वर्सा भारतीय प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदीन 19 जून हो केरळाचो वाचन दीस भारतांत राष्ट्रीय वाचन दीस म्हूण जाहीर केल्लो. उपरांतचो म्हयनो भारतांत राश्ट्रीय वाचन म्हयनो म्हणूनय पाळटात. 
पीएन पॅनिकर हाचें सुरवातीचें जिवीत.
पनिकर हाचो जल्म 1909 वर्सा 1 मार्च दिसा गोविंदा पिल्लई आनी जानकी अम्मा हांच्या घरा नायर कुटुंबांत भारतांतल्या नीलम्पेरू हांगा जालो. १९२६ वर्सा ताणें आपल्या मूळ गांवांत शिक्षक म्हणून "सनादानधर्मम" ग्रंथालय सुरू केलो. तो एक शिक्षक आशिल्लो आनी समाजाचेर ताचो प्रभाव ताच्या जायत्या काळा परस खूब चड आशिल्लो. 
योगदान दिवप.
पॅनिकर हाणें १९४५ वर्सा "तिरुविथामकूर ग्रंथसाला संघम्" (त्रावणकोर लायब्ररी असोसिएशन) हे संस्थेची थापणूक केली आनी तातूंत ४७ गांवगिरे ग्रंथालयां आसात. संघटनेचो घोशणा आशिल्लो ' "वाचात आनी वाड"'. उपरांत १९५६ त केरळ राज्याची थापणूक जावन तें केरळ ग्रंथसाळ संघ (KGS) जालें. वाचनाचे मोल जाहीर करून तो केरळाच्या गांवांनी भोंवतालो. सुमार ६,००० ग्रंथालयां ह्या जाळयेंत हाडपाक ताका यश मेळ्ळें. ग्रांधसाला संघाक १९७५ वर्सा युनेस्कोचो ‘कृपसकाय पुरस्कार’ मेळ्ळो. पॅनिकर 32 वर्सां संघाचो सरचिटणीस आशिल्लो, ते उपरांत 1977 मेरेन संघमाचो ताबो राज्य सरकारान घेतलो. ताची लोकशाय रचणूक आनी निधी भितर बांदिल्ली केरल राज्य ग्रंथालय परिशद जाली. 
कानफेड (KANFED).
ताची संघटना राज्यान आपल्या हातांत घेतले उपरांत पॅनिकर हाका राजकीय हस्तक्षेपाक तोंड दिवचें पडलें. १९७७ वर्सा ताणें ताका जाप दितना केरळ असोसिएशन फॉर नॉन फॉर्मल एज्युकेशन अँड डेव्हलपमेंट (KANFED) हे संस्थेची थापणूक केली. केरळ राज्य साक्षरता मिशन सुरू करपाक कानफेडचो मुखेल वांटो आशिल्लो आनी ताका लागून केरळाक सार्वत्रिक साक्षरता चळवळ सुरू जाली. अशे तरेन केरळ हें पयलें राज्य जालें, जें सार्वत्रिक साक्षरता मेळयलें. 
पॅनिकरान एग्रीकल्चरल बुक्स कॉर्नर्स, द फ्रेंडशिप व्हिलेज मूवमेंट (सौहरुडाग्रामम), रीडिंग प्रोग्राम्स फॉर फॅमिलीज, ग्रांटस फॉर बुक्स आनी लायब्ररी बांदपाची आनी बेस्ट रीडर अॅवॉर्ड पीएन पॅनिकर फावंडेशन हांचो प्रचार करपाक व्हड रूची घेतली. 
दायज.
पॅनिकर हाका १९ जून १९९५ दिसा पिरायेच्या ८६ व्या वर्सा मरण आयलें केरळ सरकारान ताच्या योगदानाक मान्यताय दिली आनी साक्षरता, शिक्षण आनी वाचनालय चळवळीच्या कामा खातीर ताणें केल्ल्या योगदानाचो भोवमान करपा खातीर १९ जून दिसा, वर्सुकी, शाळा आनी भौशीक संस्थांनी सप्तकभर चलपी कार्यावळींची माळ "वायनदिनम" (वाचन दीस) म्हूण मनयपाचो आदेश दिलो हें.
टपाल खात्यान 21 जून 2004 दिसा यादस्तीक टपाल शिक्को जारी करून पॅनिकराचो भोवमान केलो.
ताचो जल्म शतमानी 2010 वर्सा पीएन पॅनिकर फावंडेशनाच्या आदारान मनयलो.
लुसियानो डायस

लुसियानो डायस हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
लुसियानो डायस हाचो जल्म 1 एप्रील 1933 ह्या दिसा आर्लें राय ह्या गांवांत जालो. ताच्या बापायचें नांव आंतोनियो डायस आनी आवयचें नांव रीटा डायस.
वावर.
ताणें आपल्या अभिनयाची सुरवात एके बायलेच्या भुमिकेंत “धोर्मांचो बावटो ”ह्या तियात्रांत केली.1960 वर्साचे सुरवातेक एलेक्सीनो दे कांदोलीं हाणें हो तियात्र बरयिल्लो आनी दिग्दर्शीत केल्लो.ताणें एरिस्तिदेस डायस, एम बॉयर, युवा मिनेझीस, सूजा फेर्रांव, जेपसीस हिटलर, प्रेम कुमार, अनील कुमार, ऍन्थनी सान, रेमी कुलासो, नेल्सन, कामत दे आसोलना, पैट्रिक दौरादो, ऍन्थनी मेंडीस, हे सारकिल्ल्या नामनेच्या दिग्दर्शकांनी दिग्दर्शीत केल्ल्या तियात्रांनी अभिनय केला.तो एक बरो हस्तलेख बरोवपी आनी ताणें आपलोच तियात्र दिग्दर्शीत केला आनी ताचो हस्त लेख बरयला आनी त्या तियात्रांची नांवा :- खोशयेभायर काजार, पातकाची सावळी, महापाप आनी सुनो.ताणेंफक्त गोंयांतूच न्हय जाल्यार मुंबय आनी कुवेट लेगीत आपले तियात्र सादर केल्यात.तो एक बरो गीतकार आनी गायक जावन आसा. ताणें 200 वयर गितां रचलीं आनी गायलीं.ताणें ‘सोमाज बोदोलता’ ह्या ऑडियो आल्बमाची निर्मिती केली.
पुरस्कार.
ताणें तियात्र माचयेक दिल्ल्या गिरेस्त योगदान मान्य करून ऑल इंडिया रेडियो, कला आनी संस्कृती विभाग, कुवेट कोंकणी केंद्र, आर्ले यूथ एसोसिएशन आनी अखील गोंय वळेरी जमात एक्शन कमिटी ह्या सारकिल्ल्या संस्थांनी ताचो भोवमान केला.
सिरिलो दुमिंगोस फेर्नांडीस

सिरिलो दुमिंगोस फेर्नांडीस हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म.
सिरिलो दुमिंगोस फेर्नांडीस हाका सिरिलो फेर्नांडीस म्हूण कोंकणी माचयेर वळखतात. ताचो जल्म बानावले गांवांत जाल्लो.
वावर.
१२ वर्सांचे पिरायेचो आसतना ताणें कविता बरोवपाक सुरू केलें. ताणें सुमार ५०० कविता आनी ९० कांतारां बरयल्यात. तशेंच ताणें कांय रोमी आनी नागरी कोंकणींत पुस्तकां बरयल्यांत. सिरिलो फेर्नांडीसाचो 'सोड्यार वोंपिल्ली जीण' आनी 'म्हज्या बानावले गांवांत' हे कवितेंचे झेले उजवाडाक आयल्यात.
'सुरक्षा', 'अबसुयेग', 'देखलें म्हूण चाखलें न्हय', 'तूं म्हजो पूत' आनी 'मामी... बरी खबर' अशा नांवानी एक-पत्री प्रकार ताणें खेळयल्यात.
'इमटो भाटकार', 'दुडवांक लागून', 'निराशी', 'दुसरेपणी काजार', फावोना तें मेळोना', 'दुर्दशा', 'इनोसेंत प्रिजांव' आनी 'हे जिणेंत कांटेच कांटे' हे तियात्र आनी तेचपरी 'विस्वासाचो हारसो', 'बाणशिरें', 'तो देश प्रेमी', 'मंत्री जालो', 'जिवीताची आशा', 'तुटलोलो घराबो', 'वेसन', 'निर्णय', 'तांचेर अन्याय कित्याक?' आनी 'नातालांची भेट' हीं एकांकी नाटकुलीं बरोवन माचयेर दाखयल्यात आनी तातूंत भूमिकाय केल्या.
नांवस्ते तियात्र बरोवपी सर्गेस्त एम. डोड दे वेरना, सर्गेस्त फादर फ्रेडी जे. द कोस्ता, जेस फेर्नांडीस, विन्सी परेरा, एलेक्स फेर्नांडीस आनी हेरांच्या तियात्रानी ताणें भूमिका केल्या.
ताचे कांय तियात्र, पुस्तक रूपानूय छापून आयल्यात.
पुरस्कार.
राज्यांच्या पांवड्यार घडोवन हाडिल्ल्या गावपाच्या आनी एकांकी नाटकांच्या स्पर्धानी सिरिलाक साबार इनामा फावो जाल्यांत. साहित्यीक मळार ताका दालगडो कोंकणी अकादेमीचो 'दालगडो साहित्यक पुरस्कार' तशेंच तियात्राच्या मळार ताका गोंय सरकाराचो 'कला गौरव पुरस्कार' आनी गोंय तियात्र अकादमीचो 'Lifetime Contribution to Tiatr Award 2016' फावो जाल्यात.
Ai Lia Lia Lo - Dulpod

Ai Lia Lia Lo.
Type: Dulpod
Source: A. da Gama/ C. Xavier. Goemchim Gitam. Mandde anim Dulpodam.Nr. 1, p. 19
Ai lia lia lo, Ai lia lia lia lo,
Ai lia lia lia lia lia lia lo.
Ai lia lia lo, Ai lia lia lia lo,
Ai lia lia lia lia lia lia lo.
Polleiat.
Dulpod Goenche
Dona Paula

…. Page needs to be Edited.
Dona Paula Praie.
Dona Paula is a former village, and tourist destination, in the suburbs of Panaji, Goa, India.
Dona pol(ddona paula), hem bhartachea gõy rajeantole ponnje gõychi rajdhani tacho ek bhag।
dona polche adle namv ’odd'dda vell’। hem gõyche ek mukhy poryotton stholl।
he zageachem namv dona pol ek purtugali fidalgo dom' ontonio de soutto moiyrochi bail ani purtugali gorvonorachi omral de minezosochi dhuv dona paula omral e soutto moiyr che voir poddlam। dona paulache poilinche ghor sant tom' omnt asle। varddik(kAazar) zalea uprant te hanga ayile।
dona paulache morann 21 disambor 1682nt zhale oni tije boriyl raz bhaunche chepolnt zhale।
dona paulanche don putlle mi oni mises robertt knoksonche purv prayannache som'manant yrorsa fon leistoneran bandile। sum'mar lokan he lekla ki dona palche navo ek premi zoddiche voir poll'lla, zalear hem soty nhoim।
मेरी कोम

मांगते चुंगनेजंग मेरी कोम तिचो जल्म २४ नोव्हेंबर १९८२ जाल्लो. ही एक भारतीय बॉक्सिंग चेंपियन. मेरी कोम हाणी "महिला जागतिक हौशी बॉक्सिंग अजिंक्यपद" जिंकली. २०१२ लंडन ऑलिंपिक स्पर्धेत फ्लायवेट प्रकारामध्ये तिने कांस्यपदक मिळवले. 
२०१३ रान मेरी कोमान अनब्रेकेबल नावाचे आत्मचरित्र घेत्ले. २०१४ हया वार्सान, तिच्या जीवितावयर आधारित मेरी कोम ह्याच नावाचें हिंदी चित्रपट प्रदर्शित जालें. त्या चित्रपटात मुखेल  अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा हिने मेरी कोमची भूमिका बेस बरे तरेन केल्या.
तिचो जलम मणापूरमधील दुर्गम खेड्यात, कांगथेईमध्ये एक गरीब कुटुंबात जाला. आनी गरिब कुतुंबान जाल्लान मेरी कॉम  खूब गरिब्सनिन वाडली व्हड जाली. तिणें आपल्या जिवीतांत खूब कश्ट दूख अभव केल्ल्यात. भूरग्या पणात रावन मेरी कोमाक बॉक्सीगान खूब रुची आशिल्ली, आनी मेरी कोंम तातून खूब बरै आशिल्ले.  मणिपुरी बॉक्सर “डिंको सिंग” (२०००) हाका पळोवन तिका बॉक्सीगान रूची आयली. त्याच वर्सा सावन तिणे आपली ट्रेनिंग "नारजित सिंग" जो मणिपुर राज्याचो बॉक्सींग कोच आशिल्लो, हाचें कडसून "खूमन लांमपक, इंमपाल" हांगा घेतलें. मेरी कोम हाणी "वर्ल्ड बॉक्सींग चेंम्पियनशीप" एके दिकेन फाटफाट जिकून घेतल्या. ती एक अशी बायल जावन आसा जाणी "मेडल आनी ट्रोफी" स पावटी वर्ल्ड चेंम्पियनशिपानसून जिकून घेतल्यात. तशेंच "लंडन ओल्म्पिक" हांगाय तिणें पावल मारुन क्वालीफाय जाल्लीं. मेरी कॉम हिणे सगिल्ले की २०१६ रियो ओल्म्पिक गेम्स उपरांत ती बोसिंग सोडतली म्हूण कित्याक ताची कुड आदले भाशेंत घटमूट नाशिल्ली.
मेरी कोम हाका जायते वडले वडले पुरस्कार मळिल्लें आसात. तांची नावा म्हळ्यार :-
मेरी कोम धाक्टे अस्तानाच पासुन तांनी खूब कश्ट, त्रा्स, दुख सोस्ले. आनी सगले कडेन एक नाव जोडून घेतले. आइस “मेरी कोंम” ह्या नावाक कोणुच वल्खाना आशे ना. आता पुराय संवसार तिका जाणा. दूसर्या बायला खातिर ती एक प्रेणा जावान आसा. दोन भुग्यांक जल्म दिवुन पासून तिणें  आपलें खेळपाचे सोडले ना. आपल्या जिवितांत ती मुखार वचात रावली आनी मुखावयलो पावडो, आपले कश्टावरवी हासिल केलो. आनी हे तरेन हे परी मेरी कॊमान आख्या संवसाराक  आपलें नांव जाहिर केले.
संदर्भ.
https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Kom
Bhuierantlo Munis

Bhuierantlo Munis zaun asli poili Konknni rongit cholchitr. Chris Perry anu Tony Coutinho hannim hi cholchitr bhair kaleli. Cholchitrachi kani Alexandre Dumasachi romans "The Count of Monte Cristo" cher adharit asa. Hea cholchitran C. Alvaresan kam kelem ani hantun Lornacheo kantaram Nokre ani Adeus asat.
Finland

Finland, Europacho ek des zaun asa. Helsinki xar hachi rajdhani zaun asa.
अस्तंतेकडले साहित्यसंप्रदाय

अस्तंतेकडले साहित्यसंप्रदाय अस्तंत देसानी निर्माण जालें ।ताका लागुनच तांका अस्तंत साहित्यसंप्रदाय हें नांव पडले।ते संपदेाय अशे-
क्लसिसिझम(अभिजातवाद).
हें उतर क्लासिक ह्या उतरावेल्यान घडला।क्लसिक हें उतर क्लास ह्या उतरावेल्यान तयार जालां।गिरेस्त लोकांच्या मनरिजवणे खातीर पवाडे,गीतां रचपी बरोवप्यांनी तयार केल्ले साहित्य म्हळ्यार अभिजात साहित्य अशें म्हणूं येता।ते भायर ग्रीस देशांत पुर्विल्ल्या काळांत ज्यो अकादेमी म्हळ्यार महाविदलयां सारक्यो संस्था निर्माण जाल्यो त्या संस्थांनी शिकपी विद्यार्थाक अभ्यास करपा खातीर जे साहित्य दिताले ताका क्लासिक अशें म्हण्टाले,चौदाव्या शेकडयासावन सोळाव्या शेंकडयामेरेन घोळणुकेंत आशिल्ल्या साहित्य संप्रदायांत पुर्विल्ल्या ग्रीक रोमन साहित्यीक क्लासिक म्हणपाची चाल आसा।पुर्विल्ल्या ग्रीक रोमन साहित्य सारकेंच जें हेर भाशाऩतलें साहित्य ताकाय क्लासिक म्हणपाची चाल आसा।ह्या साहित्यांतल्यान उंचेल्या पांवडयावेली सौंदर्यतत्वां आनी कलावादी दृश्टीकोन उक्ती जाता,सासणाचीं तत्वां उक्तीं जातात,तें साहित्य आर्विल्लें आसल्यारुय उपकारता।
रोमॅंटिसिझम(स्वच्छंदतावाद).
साहित्यांत खंयचोय संप्रदाय सासणाचो आसना।अभिजातवादाची प्रतिक्रिया म्हण जो संप्रदाय तयार जालो तो स्वच्छंदतावाद।फान्सेज भाशेंत ROMANESQUE अशें उतर आसा।ताचेवेल्यान रोमान्स वो रोमॅंटिक अशीं उतरां इंग्लेज भाशेंत आयल्यांत।हो संप्रदाय फक्त साहित्याकच लागना जाल्यार हेर ललित कलांकय लागता।मध्य युगांतल्या काळखंडांत रोमान्स ह्या नावान उजवाडाक आयिल्ल्या काल्पनिक,अवास्तव साहित्यांत काळजांतल्यो मोगाळ भावना,सदींच्या जिणेंत घडनाशिल्ल्यो घडणुको (ह्या साहित्यांत) दिश्टी पडतात।मोगी आनी मोगिका पळून गेली,जांव दळदिरो चारुदत्त गिरेस्त वसंतसेनेचेर मोग करता अशे तरेचीं वर्णनां स्वच्छंतावादी साहित्यामत मोडटात।एलिव्हिन ह्या साहित्यकारान रोमॅंटिक ह्या उतराचो पयल्यांत पयलीं उपेग केलो।आॅक्सफर्ड उतरावळींत रोमॅंटिक ह्या उतराचे अर्थ GIVEN TO ROAMNCE.IMAGINATIVE,VISIONARY,FANTASTIC,UNPRATICAL अशें दिल्यात।स्वच्छंदतावादांत बरोवपाचे विशय,काव्याचें बहिरंग ,भावना उकत्यो करपाची चाल,मनोवृती हे विशीं वेगळी रीत आपणायल्या।
रिअॅलिजम(वास्तवतावाद).
१९ व्या शेंकडयाच्या मध्याक फ्रांसातली स्वच्छंदतावादी पिळगी अस्ताक गेली आनी वास्तवतावादचो उदय जालो।युरोपांत वास्तवतादाची सुरवात जाली ती स्वच्छंतावादाची प्रतिक्रिया म्हण।निखळ क्लपना विलास,उत्कट भावना उक्तावप,स्वप्नरंजन,आलंकारीक भास ह्या सगल्या गजालींनी लोकांक वस्तुस्थितीची जाणविकाय जायना।
वस्तुनिष्ठपणां हेें वास्वतावादाचे खाशेकेपण।खंयच्याय घडणुकेचें दृश्याचें तटस्थ नदरेन चित्रण करप गरजेचें जावन आसा।मनशाचे रागव्देश,दुस्मानकाय,खंयचेय वर्णन करतना आडखळ जावंक फावना।इंग्लेज भाशेंत बरोवपी फ्लोबेर,यूत्स,कॅस्तरीन,वर्डस्वर्थ ह्या सारक्या बरोवप्यांच्या बरपांत वास्तवतावाद पडबिंबित जाला।
सररिअॅलिजम(अतिवास्तवतावाद).
अतिवास्तवतावाद म्हळ्यार बुध्दीच्या पलतडी आशिल्लें,दृश्य संसाराच्या पयल्यान आशिल्ल्या वर्णनाक म्हत्व दिवप।अतिवास्तवतावाद ह्य उतरान अति म्हळ्यार बुद्धीच्या फुडें आशिल्ले विशयाचें वर्णन करप।
आयडिअॅलिझम(आदर्शवाद).
ज्या कथानकांचो संवसारांतल्या लोकांच्या वागणुकेचेर बरो परिणाम जाता अशी कथानकां घेवन साहित्याची निर्माण करतना जीं तत्वां लेखक आपणायातात ताका आदर्शवाद म्हण्टात।राम सीता,हरिशचंद्र,युधिष्ठि अशे तरेचे पराक्रमी गुणसंपन्न मनशांचे वर्णन करतना लेखक आदर्शवादाचो पालव घेतात।
अयोध्या (थायलंड)

अयोध्या-2:.
थायलंडांत 1350 ते 1650 मेरेन राजधानी आनी सांस्कृतीक केंद्र म्हूण नामना आशिल्लें शार. सयामी नांव ‘अयुधदिया’ आनी पूर्विल्ले नांव ‘द्वारमती’. आग्नेय आशियांतल्या वेगवेगळ्या प्रदेशां कडेन भारताचो सांस्कृतीक संपर्क इसवी सनाच्या सुर्वेक सुरू जालो. इ. स. चवथ्या शेंकड्यांत पूर्विल्ल्या इंडोचायनांत हिंदू राज्यां स्थापन जावन तांणी संस्कृत ही अधिकृत भाशा म्हूण आपणायली. द्वारमती ह्या नांवान पूर्विल्ल्या काळांत नामना आशिल्लो सद्याचो सयामाचो (थायलंड) प्रदेश पूर्विल्ल्या कम्भुज (ख्मेर) साम्राज्याचो एक भादग आशिल्लो.
वझे, प्रभाकर विश्र्वनाथ

वझे, प्रभाकर विश्र्वनाथ : (जल्म: ७ ऑगस्ट १९३२, अस्नोडा - बारदेस).
सुटकेझुजारी. ताणें इंग्लिशींतल्यान माध्यमिक मेरेन शिक्षण घेतलें. तो आझाद गोमंतक दल संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. सुटके झुजाच्या काळांत लोकांक सुटके झुजाचें म्हत्व पटोवन दिवप, वण्टीपत्रकां लावप, तिरंगी बावटे लावप असलीं कामां तो करतालो. ८ फेब्रुवारी १९५५ ह्या दिसा अस्नोडा पोलिस ठाण्यार हल्लो करपांत ताचो हात आशिल्लो ह्या निमताखाल पोलिसांनी ताका अटक केलो. तशेंच कांय पत्रकां आनी तिगंगी बावटे ताचेकडल्यान जप्त केले. पोलिसांनी ताका धरून बरोच मार दिलो आनी प्रादेशिक लश्करी न्यायालयामुखार उबो करून दोन वर्सां बंदखणीची ख्यास्त दिली. बंदखणींतल्यान सुटका जाल्या उपरांतय तो राश्ट्रीय वाठारांनी वांटो घतालो. १९७२ वर्सा भारत सरकारान ताम्रपट दिवन सुटके झुजांतल्या ताच्या वावराचो भोवमान केलो.
Bhaskaracharya

Bhaskaracharya Ppurvil'lea bhartachea gonnit itihasant don bhaskorachary zaun gele.Tatuntolo dusro bhaskorachary ho bhortantolo ek budvont ani soglleant kolpok oso gonnitotgone zaun gelo.Poilea bhaskorachareavixim choddxi mhaiti mellna.Poilo bhaskorachary sumar i.So.475 hea kallant zaun gelo.Tannem gonnitavangoddach ovkax xastrantuy vaur kel'lo asa.Hem bhair tachevixim anik kainch mhaiti mellna.Dusro bhaskorachary ho i.So.1114 vorsa kornattokantlean bizapur lagsarchea bijzodabida hea gamvant zolmolo.Tachem ghor poilim saun huxar oxea vidhdananchem aslem.Taka tacho bapuy mohexrvor hache koddlean mullavem xikxonn mell'llem.Aplem xikop somptokoch bhaskorachary ujzoinik gelo,thoim tannem brohmoguptache ovkax xastrache proyog xallent sonxodhon vaur suru kelo.Brohmoguptacho vaur fuddem vhorpak tache fattlean bhaskorachary ho poilo goऩitotgone aslo.
Bhaskoracharyocho choddso vaur ovkaxoxastr,onkogonnit,mejmapoxastr ani bijgonnitacher asa.Tachem soglleant chodd gajil'lem pustok mhollear sidhdant xiromonni hem pustok tamem i.So.1150t boroil'lem.Tachea kaim her pustokam modim koronn kukuttol,soim' sidhdant xiromonni,golaidhyai rosgunn,suryosidhdant hancho aspavo zata. Punn hatuntolem ekuy pustok aiz upolbdh na.Fokot sidhdant xiromonniche char odhyai chhapi svorupant pollounk mellttat.Lilauti,bijgonnit,golaidhyai ani grohnnit oxe te char odhyai zaun asat,oxem mhonnttat,bhaskorachary haka lilauli namvachi ek hixar dhuv axil'li ani tika ghal'lim gonnitam lilautim hea odheayant aspaul'lim asat.
Onontacho (infinity)vichar fuddem haddpi bhaskorachary ho somvsarantolo poilo gonnitotgone.Xretrofoll ani ghontai kaddpacheo vegveglleo riti bhaskoracharyochea namvar asat.Jeo ozunuy khub kodden vaprotat.Tachea grohgonnit hea odheayant rolcho sidhdant(Rolles Theorem),pelchem somikoronn (Pells Equation)hanche sarke vixoi pollounk mellttat.Hache voileanom' oxem dista,ostontekoddlea dexampoilim bharot dexant gonnitachi poili udrogot zal'li.Trikonnomiticher bhaskoracharean moladik vaur kel'lo.Aiz gonnitant chalont axil'le kitlexech prosn sompe ritin soddoil'leachem bhaskoracharyoche borpaullint dixtti poddtta.
Dhortorecho akar vattkullo asa oso sidhdant bhaskoracharean golaidhyai hea gronthant manddla.Aiz soglleank khobor axil'lo nyuttnacho gurut'tvakrxonnacho nem' bhaskorachareachea borpamni dharnnikatmok xokti mhonnun dil'lo asa.Sury sidhdantant trikomnnomitintolem sainochem koxttok (sine table) dil'lem asa.Paithagorosachea sidhdantachem khoremponn (proof)trikonnache kuddke korun dakhoupachi rit (direction method)bhaskoracharean vapril'li asa.Tebhair torepovar somikoronnam,bhumitiche vedvegolle prosn,pai chem mol,oxa vingodd vingodd vixeancher bhaskoracharean borop kelam.Aryobhtt'tt,brohmogupt,xridhor,podmonath hanchesarkea bharti-i gonnitotgoneachem kary bhaskorachary-dusro hannem kelem.
Polleiat.
Bhāskara II
Līlāvatī
नीलम संजीव रेड्डी

(जल्म : 19 मे 1913 इल्लूरू अनंतपूर, आंध्र प्रदेश; मरण :1996). भारताचो सवो राश्ट्रपती. पिरायेच्या 14 व्या वर्सासावन ताणें भारताचे स्वातंत्र्य चळवळींत वांटो घेवपाक सुरवात केली. पिरायेच्या 16 व्या वर्सा तो गांधिजीक मेळ्ळो आनी थंयच्यान प्रभावित जावन तो उपरांत गांधीवादी म्हूण वावुरपाक लागलो. मद्रासचे थियोसॉफिकल कॉलेजींतल्यान ताणें उच्च शिक्षण घेतलां. 1931 त शिक्षण अर्द्यार सोडून ताणें आपल्याक पुरायपणान स्वतंत्रता आंदोलनांत ओंपून घेतलो. त्या वेळार गांवागांवांनी सभा घचोवन हाडप हो ताचो मुखेल वावर आसलो. 1936 त ताका आंध्र प्रदेश काँग्रेस समितीची मंत्री केलो. 1904 – 45 मेरेन आंदोलनांनी वांटो घेतिल्लो म्हूण ताका बंदखणीची ख्यास्त भोगची पडली.
भारत स्वतंत्र जाल्याउपरांत 1949 त आंध्राच्या श्रीकुमार स्वामीच्या राज्य मंत्रीमंडळांत ताका मंत्रीपद फावो जाल्लें. 1953 त ताका आंध्र प्रदेशाचो बिनविरोध नेतो म्हूण वेंचून काडलो.
राश्ट्रपतीचे सातवे वेंचणुकेंत निलम संजीव रेड्डी 25 जुलय 1977 दिसा बिनाविरोध राश्ट्रपती म्हूण वेंचून आयलो. उपरांत 25 जुसय 1977 दिसा बिनविरोध राश्ट्रपती म्हूण वेंचून आयलो. उपरांत 25 जुलय 1982 मेरेन ताणें हें पद भुसयलें. भारताचें राश्ट्रपती पद सांबाळपी तो सगळ्यांत ल्हान पिरायेचो. -कों. वि. सं. मं.
Mhojea Adarak Pav Magnnem (Gaion)

Mhojea Adarak Pav.
Jivitantlem vadoll marta,
Tednam mhojea adarak pav !
Doriar hoddem halta-dolta,
Toxem sonvsar mhak’ haloita,
Tednam mhojea adarak pav !
Jednam koxtt-dogd mhojer ietat,
Tednam mhojea adarak pav !
Lemkondd mhojer loddai manddta
Ani mhoji xokti denvta,
Tednam mhojea adarak pav !
Mhojea mathear guneanv poddtat,
Tednam mhojea adarak pav !
Mhoje proitn nirfoll zatat,
Mhoje ixtt-mitr mhaka soddtat,
Tednam mhojea adarak pav !
Mhojer mhatar’-pirai ieta,
Tednam mhojea adarak pav !
Mhojem jivit ek bhar zata
Tollunk xokti komi zata
Tednam mhojea adarak pav !
Polleiat.
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
पाद्रीं पासत मागणें

पाद्रीं पासत मागणें.
Prayer for Priests
देवा, तुज्या धबाजीक अनोदा पासत आनी मनश्याकुळाचे सोडवणे पासत,
तुज्या एकल्याच पुताक सासणाचो पासत, तुज्या एकल्याच पुताक सासणाचो
मुखी पाद्री जावनच्याक, तुनवें स्तापिलांय जावंक विंचून काडल्यात,
जें मुण्यारपण ताणीं घेतलां तें पाळूंक ते विस्वाशी रावूं.
त्याच क्रिस्ता आमच्या संया वरवीं.
"आमेन'
पळेयात.
Priesthood - Catholic Church
विश्वनाथ नारायण लवंदे

(जल्म: 20 एप्रिल 1923, व्हडलें गोंय; मरण: पर्वरी 1998).
गोंयचो सुटकेझुजारी. शिक्षण बीएससी; एलएलबी. ताचें उच्च शिक्षण कोल्हापुरांत जालें. कोल्हापूर शारांत शिकता आसतना ताणें भारत छोडो आंदोलनांत वांटो घेतिल्लो म्हणून ताका बंदखणीची ख्यास्त जाल्ली. उपरांत कोल्हापूर शारांत ताणें राष्ट्र सेवा दल फांटयाची स्थापना करून कांय तेंप ताचें फुडारपण चलयलें. उच्च शिक्षण सोंपल्या उपरांत गोंयांत येवन, नोव्हेंबर 1942 त ताणें मडगांवांत राष्ट्र सेवा दल फांटयाची स्थापन केली. 18 जून, 1946 दिसा डॉ. लोहियान मडगांव शारांत घडोवन हाडिल्ल्या सत्याग्रहांत ताणें वांटो घेतिल्लो म्हणून ताका आठ दिसांखातीर बंदखणींत दवरलो. उपरांत त्याच वर्सा 18 नोव्हेंबर दिसा व्हडल्या गोंयच्या, मायणा गांवांत सभा घडोवन हाचिल्ल्यान नारायण पालेकारा वांगडा ताका 45 दीस खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. 18 डिसेंबर दिसा हळदोण्यां सत्याग्रह घडोवन हाडिल्ल्यान पुर्तुगेज पुलिसांनी ताका आनी सूर्यकांत नायक हाका धरून खूब मार दिलो. उपरांत 23 एप्रिल 1947 दिसा तांकां खड्डे करून सोडून दिले.
विश्र्वनाथ राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय फांटयाचो वावुरपी वांगडी आशिल्लो. पूण तांचेभितर वाद निर्माण जाल्ल्यान तो काँग्रेसींतल्यान भायर सरून एप्रिल 1947 त आपल्या सांगात्यांच्या आदारन ताणंव कुंकळ्ळे आझाद गोमंतक दल फांटयाची स्थापना केली. उपरांत तांणी पुर्तुगेजांआड गोंय मुक्त जायमेरेन आपल्यो हिंसक हालचाली चालूच दवरल्यो. जुलय 1947त आपल्या कांय वेंचीक सांगात्यांच्या आदारान ताणें म्हापशेंचे भांडार (फाझेंद) लुटलें. तशेंच, डिसेंबर म्हयन्यांत विश्र्वनाथ आनी ताच्या सांगात्यांनी सरकारी पयसो घेवन वचपी वाहनाचेर घुरी घालून सगळो म्हालवज लुटलो. हाका लागून ताच्या कांय सांगात्यांक पुर्तुगेजांनी धरुन बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली पूण विश्र्वनाथ भूंयगत रावून आपल्यो हालचाली करपाक लागलो. उपरांत ह्या गुन्यांवाक लागून मे 1949 त पुर्तुगेजांनी ताचे गैरहजेरींत ताचेर खटलो चलोवन ताका 28 वर्सां तडीपार आनी एक वर्स बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. 1951 ते 1954 ह्या काळांत बेळगांव, मुबंय, बांदा आनी आरोंद्याक राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय संघटणा उबारपाक तो खूब वावुरलो. तशेंच, हे संघटणेवरवीं तो गोंयांत रा राश्ट्रवादी लिखाण धाडपाक लागलो. वझरें गांवांत आझाद गोमंतक दलाचो कॅम्प उबारून तो आपवावुरप्यांक गनिमी कावेबाजीचें शिक्षण दितालो. 29 जुलय 1954 दिसा पुणें आनी मुबंयच्या शंभर आपवावुरप्यांच्या आदारान नगर हवेलीचें राजपाटण सिल्वासाचेर घुरी घालून तें सुवादीन घेतलें. उपरांत धा दिसांनी सबंद नगर हवेलीचेर ताबो मेळयलो आनी 15 ऑगस्ट 1954 मेरेन तिचो कमांडो प्रशासक’ म्हणून वावुरलो. गोंयाक मुक्तताय मेळमेरेन ताणें आझाद गोमंतक दलाच्या वांगडयांनी संख्या 400 वयर वाडोवन पुर्तुगेजांआड गनिमी डावपेंच आनी हिंसक कृत्यां चालूच दवरिल्लीं. ताका लागून ताणें आनी ताच्या सांगात्यांनी खर ख्यास्तूय भोगली. सुटकेझुजांत ताणें केल्ल्या मोलादीक वावराक लागून दादरा आनी नगर हवेली सरकारान 1962 त ताचो भोवमान केलो. तशेंच, भारत सरकारनूय ताका ताम्रपत्र भेटोवन ताचो भोवमान केलो.
गोंय मुक्तताये उपरांत ताणें शिक्षण, कामगार, शेतकामती आनी शोफेरांचीं आंदोलनां घडोवन हाडून तांकां न्याय मेळोवन दिला.
स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांचें पुनर्वसन जाग्यार घालपाच्या उद्देशान ताणें स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांची संघटणा उबारपाक मेलाचें योगदान केलें. पणजेची नवजीवन सोसायटी आनी पर्वरीचें आझाद भवन ह्या स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांसंबंदीत दोन संस्थांचो कारभार ताचे देखरेखीखाला आनी हेर स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांच्या सहकार्यान ताणें वेवस्थीत सांबाळ्ळो. मराठी भाशेंत ताचीं दोन पुस्तकां उजवाडाक आसल्यांत.
-कों. वि. सं. मं.
आग्नेलो फर्नांडीस

आग्नेलो फर्नांडीस हांचे माचयेवेले नांव आग्नेलो दे बोरीं.ते वेवसायान एक सिविल इंजिनियर.ताचें खाशेलेंपण म्हळ्यार सुत्रसंचालन आनी निवेदन करप.
दिसपट्ती सांस्कारणी जेजूच्या पवित्र काळजाक

दिसपट्ती सांस्कारणी जेजूच्या पवित्र काळजाक.
Daily Consecration to The Sacred Heart of Jesus
एह काकळुत्सारा जेजू, आयज आनी सदानकाळ हांव म्हाकाच
तुज्या भव पवित्र काळजाक सांस्कारतां. भव दुलबा काळजा
जेजूच्या निर्मी हांवें अधिक आनी अधिक चड मोग करूंक तुजो
भव दुलबा काळजा जेजूच्या हांव तुजेर पातयेतां.
भव दुलबा काळजा जेजूच्या, कालकूत आमची कर.
भव दुलबा काळजा जेजूच्या, हांव सतमांदतां तुं
म्हजो मोग करताय म्हण. बळया आनी नेंतूवायेच्या
काळजा जेजूच्या कर म्हजे काळीज तुज्या काळजा सारखें.
पळेया.
Sacred Heart of Jesus
Prayer_of_Consecration_to_the_Sacred_Heart
सवाई गंधर्व

सवाई गंधर्वरामचंद्र गणेश कुंदगोळकर हांचो जल्म 19 जानेवरी 1886 दिसा धारवाडा लागी आशिल्ल्या कुंदगोळ गावांत जालो. ताच्या घरांत संगिताची विशेश अशी आवड नासली. ताजो बापूय गणेश सौशी हो स्थानीक जमीनदारा कडेन कारकून आशिल्लो.
जल्म.
रामचंद्र गणेश कुंदगोळकर हांचो जल्म 19 जानेवरी 1886 दिसा धारवाडा लागी आशिल्ल्या कुंदगोळ गावांत जालो. ताच्या घरांत संगिताची विशेश अशी आवड नासली. ताजो बापूय गणेश सौशी हो स्थानीक जमीनदारा कडेन कारकून आशिल्लो.
संगिता विशीं ओड.
रामचंद्राक ल्हानपणा सावन रामभाऊ म्हणून वळखताले. ताचें अभ्यासांत लक्ष केन्नाच लागलें ना. पूण संगिता विशीं ओड जबरदस्त आशिल्ली. गळोय बरो आसलो. देखून ताका शिक्षक कविता म्हणपाक सांगताले.
रंगभुमीचेर स्वताचें नांव.
रामभाऊन गाणें शिकपाक उस्ताद अब्दूल करीम खान हांच्या मार्गदर्शना खाला सुरवात केली. गायनांतलो अभ्यास पूर्ण केले उपरांत रामभाऊ एके एके नाटक कम्पनींत सामील जाले आनी रंगभुमीचेर तांणी स्वताचें नांव केंलें.
लोक तांकां सवाई गंधर्व म्हूणून वळखुपाक लागले. तांणी गायील्लीं मराठी नाटकांतलीं पदां अजरामर जाली
किराणा घराण्याची परंपरा सवाई गंधर्व हाणी आपल्या गुरु कडल्यान घेतली आनी शिश्यां गुरु कडल्यान ती फुडें व्हेली.
तांचे कांय शिश्य.
तांचे शिश्य गुरु परसूय चड फामाद जाले. पंडीत भीमसेन जोशी, बसवराज राजगुरु, गंगूबाई हांनगल हे तांचे कांय शिश्य.
पंडीत भीमसेन जोशी हांणी आपल्या गुरुचे यादी खातीर दर वर्सा सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव पुण्यांत सुरू केलो.
अंतरले.
तो 12 सप्टेंबर, 1952 दिसा अंतरले.
पंडीत भीमसेन जोशी हांणी आपल्या गुरुचे यादी खातीर दर वर्सा सवाई गंधर्व संगीत महोत्सव पुण्यांत सुरू केलो.
तांच्या जिणेंतल्यान आमकां खुब किदे शिंकपाक मेळटा. चड करून आपल्या स्वपनाचेर विसवास दवरपाची देख.
Joel achem Pustok

Joel achem Pustok.
Book of Joel
Hem pustok don vibhagamnim vanttlam. Poilea vibhagant toll akromonn korun Judacho ibadd kortat. Hea pasot magnnem ani vilap korunk ulo kela. Haka Sorvespor zobab dita ani sonkoxtt bond zaun subham’ponn porot ietolem mhonn bhas dita; (1/2-2/27). Dusro bhag raxttranchi mon’subi zatoli ani Israelachem ani Sorvesporachem zoit zatolem mhonn sangta (ov. 3-4). Sorvesporachea Disachi khobor ani 3-4 ovesvoracho vixoi hea donui bhagancho ekchar samballta (1/15; 2/1-2. 10-11). Toll zaun asat Sorvesporachi fouz, zankam sorvesporachem formonn vevharant ghalunk pattoileat. Hea vorvim Sorvesporacho Dis ietolo ani sogllim magnnem ani mon bodlop korun soddvonn onnbhovtolim.
Poilea ani dusrea ovesvorant prachitachea sevadhormachi kheritai asa ani deivik bhogsonneache bhasavnnem te somptat. Dekhunuch Joel provadi eka Mondirant aplem muniarponn choloitalo mhonn kollun ieta.
Devache porjecher, Atmeachem subham’dennem dhaddtolom (3/1-5). Zaun asa Moizesachea magnneank zobab (Lok. 11/29). Jedna Kristachea Xisancher Atmo denvta tedna hem bhakit Novea Korarant sakar zata. Pedru hea vixim ak’kho utaro vachun sangta : (D.I.2, 16/21), Joel, Pon’nasavea disacho provadi. To Mon bodolop korunk ulo martolo-i provadi. Toxench to upas ani magnnem korunkui ulo marta
Polleiat.
Book_of_Joel
Books_of_the_Bible
Bible
माको

माको लांबट पांनांची ही नाजूक अशी वनस्पत पावसाच्या दिसांनी रुजून येता. माक्याची वनस्पत पाणथळ जाग्यार जाल्ली दिश्टी पडटा. हे वनस्पतीच्या आंगार बारीक ल्हेंव आसता. फुलां बारीक आसून तांचो रंग धवो आसता. बियो बारीक काळ्यो आनी संख्येन चड आसतात. ह्या फुलांच्या रंगावेल्यान धवो, हळदुवो(Webella Chinensis) माको अशे दोन मुखेल प्रकार आसून वखदांत तांच्या सगळ्या भागांचो उपेग जाता. निळ्या जातीचो दुर्मीळ असो एक वेगळो माको आसता. हळडुव्या माक्याचीं पानां मोटीं आसून ताची वेल जमनीर अयस-पयस पसरता. माक्याचें कार्य पचन क्रियेचेर जााता. हाका लागून भूक उणी लागप, अजीर्ण जावप, पोटांत दुखप, अशा वेळार माक्याचो रोस काडून पोटांत घेतात. माको फिग्दाचें कार्य सुदारपाक मजत करता. हाका लागून कामीण सारक्या दुयेंसावेळार ताचो उपेग जाता. कफदोश इबाडून पोटांत दंत जातात. हो कफदोश कमी करचेखातीर आनी दंत भायर पडपाखातीर माक्याचो रोस एण्डेला वांगडा पोटांत घेवंक दितात.
 खोंकली मारून धांप लागल्यार हो रोस पोटांत घेवचो. पाण्डू (anemia) रोगांत रगत इबाडटा. रगत उणें जाता आनी आंगाक सूज येता अशा वेळार माक्याचो रोस उपेगी पडटा. कांय कातीच्या विकारांनी ज्या वेळार कातींतल्यान उदक तेंवता, तशेंच पितामी सारक्या विखारांत माक्याचो रोस पोटांत घेतल्यार बरोच फायदो जाता. पींत चाळून घुंवळ येत वा तकली दुखता आसत जाल्यार हो रोस पोटांत घेवचो वा माथ्यार लावचो. नदर कमी जाल्यार हो रेस घेतकच फायदो जाता. मुतपाक त्रास जायत जाल्यार हो रोस घेतकच मुत्रपिंडाची शक्त्त वाडटा आनी मुताच्या मार्गांतली आडखळ पयस जावन मुतपाक निवळ जाता.
केंसाच्या बऱ्याचश्या समस्यांचेर माको मुखेल वखद म्हूण आयुर्वेदांत वापरतात. हालींसराक जाण्ट्यांचेच न्हय तर ल्हान भुरगयांचे लेगीत केंस धवे जातात आनी गळपाक लागतात. अशा वेळार माक्याचो रोस काडून केंसांच्या मुळांक चोळीत जाल्यार वयली समस्या बरीच कमी जाता. ते भायर माक्यांचें तेल 'भृंगराज तेल' बाजारांत मेळटा तें केसांक लायत जाल्यार लेगीत बऱ्याक पडटा. कांय कातीच्या विकारांनी कातीचो रंग इबाडटा अशा वेळार माक्याचीं पानां वांटून तो लेप त्या भागार लावचो. कातीचो रंग सुदारपाक मजत जाता. माको पाणथळ जाग्यार सहजतायेन जाता म्हूण पोरसांत वा कुंडलेंत लायल्यार ताचो आमच्यांनी वखदी उपेग करूं येता.
रेनडियर

रेनडियर (कूळ : सर्व्हिडी, प्रजाती : रँगिफर, शास्त्रीय नांव रँगिफर टॅरँडस). उत्तर युरोप आनी उत्तर आशिया खंडांत मेळपी एक मृग (हरण). हेच जातीचें पूण आकारान मात्शें व्हड हरण उत्तर अमेरिकेंत मेळटा. ताका कॅरिबू अशे म्हण्टात. हरणाच्या हेर जातींनी रेनडियर हीच जात मनशाळिल्ली आसा. हे जातींत नर आनी मादी ह्या दोगांकूय शिंगां आसात.
रेनडियराची तकलेसकट लांबाय 1.2 ते 2.2 मीटर. ताचें वजन सुमार 90 ते 318 क्रिग्रॅ. इतलें आसता. ताच्या आंगार 2 ते 4 सेंमी. लांबायेचे दाट केंस आसतात. ताच्या मुळांत मोव केसांचो दाट थर आसता. शिंगां लांब पातळिल्लीं, वेगवेगळ्या आकारांचीं आसून तांचे फांटे तोंकाचे आसतात. भुंवयांवल्यान आयिल्ली शिंगां मुखार आयिल्लीं आसतात. दर वर्सा नोव्हेंबरांत (शिंयाळ्यांत) शिंगां गळून पडटात आनी उपरांत रोखडींच नवीं शिंगां येवंक सुरवात जाता. सुरवातीक येवपी शिंगां मोव आनी स्पंज्यावरीं बुराक आशिल्ली आसतात. तांकां रगताची पुरवणूय भरपूर प्रमाणांत जाता. कांय तेंपान रगताची पुरवण बंद जातकच शिंगां घट्ट जातात.
रेनडियराचो रंग चडसो तपकिरी वा करडो आसता. सकयलो भाग धवो वा फिकट रंगाचो आसता. शिंया दिसांनी तपकिरी रंगाचें रुपांतर धव्या रंगांत जाता. खूर रूंद, पसरट आनी व्हड खांच पडिल्ले आशिल्ल्यान मोव जमीन वा बर्फावयल्यान चलप ताका कठीण जायना. ते वराक 32 किमी. गतीन प्रवास करतात. बर्फाच्या वाठारांत तांकां गाडयेक जुंपतात.
रेनडियर हो कळपांनी भोंवपी प्राणी, दुस्मानाची सुलूस लागपी म्हण्टकच ते वाटकुळे उबे रावतात आनी शिस्तीन फुडें वतात. त्या वेळार तांचीं शिंगांय एके विशिश्ट पद्दतीन वाटकुळीं घुंवतना दिसतात. सप्टेंबराचे अखेरेक हजारांनी रेनडियर एकठांय येवन दाट रानांत रांवक वतात. पुराय शिंयाळो थंय काडून वसंत ऋतुचे सुरवातीक ल्हान टोळकीं करून परत येतात. झाडांची तरणीं पानां आनी तण हें ताचें खाण. शिंयाळ्यांत ते दगडफूल आनी शैवाल खातात.
अश्मयुगांत सुमार 25 ते 30 हजार वर्सांआदीं रेनडियर युरोपांत मेळटाले. पुर्विल्ल्या काळासावन हे प्राणी मनशाळिल्ले आसूंक जाय. उदेंत सायबेरियांतल्यो तुंगस आनी चुकची ह्यो जमाती रेनडियरचो उपेग ताचेर बसून तशेंच सामान पयस व्हरपाखातीर आनी बर्फानयल्यो चाकाबगर गाडयो ओडपाखातीर करताले. उत्तर युरोपांतल्या स्कॅडेनिव्हियन देशांतल्या हेडग्या जमातींचे लोक भार व्हरपाखातीर रेनडियरचो उपेग करताले. ह्या प्राण्यापसुनूच तांकां मांस आनी दूद मेळटालें. रेनडियराच्या दुदांतल्यान गायच्या दुदापरस चौपटीन लोणी येता आनी दुदाचो उपेग पियेवपाखातीर चीझ करपाखातिरूय करताले. ताच्या कातड्यापसून पोतयो तयार करताले.
तांचें नाक तिक्षण आसता. धोक्याची सुचोवणी करपाखातीर रेनडियर आपली शेंपडी वयर करता.
स्थलांतराच्या वेळार नर आनी मादी माजार येतात. ताचो गुरवारपणाचो काळ सुमार 240 दिसांचो आसता. मादी 1 ते 2 पिलां काडटा. 1 ते देड वर्सांनी पिलां पिरायेंत येतात. तांचें आयशु सुमार पंदरा वर्सांचे आसता.
Panama

, उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी पनामा सिटी नगर आसा।
फिलोमेना डिसोजा

फिलोमेना डिसोजा हीका चोडशे जाण फिलू दी पिलेरीन ह्या नावान वळखता
तीचो जल्म २ जनेवरी १९५०, ह्या दिसा बॅांमबेच्या शारांत मानिऐल आनी मारिया डिसोजा ह्या घराण्यांत जालो.
ल्हानपणासावन तीणे नठकांत आनी नाचपांत शाळेंत वता आसतनाच एक खूणा कशी दाखयली. १९७५. ह्या वर्सा तीणे पयलीच फावट आपल्या गांवच्या तियात्रांन भाग घेतलो ऍटोनी कोरिया पिनेकार हाणी बरयलो आनी तोमाजीन कार्दोजन दिशा दाखयली. ह्या तियात्रांन फिलू दि पिलेरीनान तियात्र पळयनारांची काळजां जिखून घेतली. 
पूण १९७७ ह्या वर्सा तीका कोकणी माचयेर येवपाक खूब मान म्हेळ्ळो जेन्ना नॅलसन आल्प्सोन तीका आपल्या तियात्रांन “दोगांच पूरो” ह्या तियात्रांन नाचपांक आपयले, जाचो मुद्दो यॉग ऑफ गोवा जातूंन आसलो. तीचे काम त्या तियात्रांन खूबच बरे आसलें ह्या करणाक लागून २ वर्सा खूब फामाद जालों. 
१९७९ ह्या वर्सा लिगोरीयो फॅनाडिस एक फामाद ‘खेळ’ तियात्रिइश्ट हाणे फिलूक नाटकाचे गूण बारीक साणेन पळोवन चितले की तिका अगत्या भुमिकां दिल्यार ती बरें भाशेंत करतली म्हण ह्या करणाक लागून ताणे तीका आपल्या नव्या तियात्रांन. “जासमिना” हातूंत अहेम किरदार दिलो फिलू. दि पिलेरीनाच्या नठांन लिगोरीयोच्या ‘खेळ’ तियात्रांक खूब नाना मेळयली, तिणें ४ वर्सा लिगोरीयो बारी तियात्रांच्या म्हळांत वावर केलो.
गोय बर तियात्र पळयनार तिच्या नाटकांचे गूण पळोवन पिशे जातालें ह्या करणाक लागून तिका “प्रेम कुमार” एक फामाद कोंकणी माचयेर नठ, हाणी तीका “ओर्दी बाखरी” ह्या तियात्रांन भुमिकां करूंक आपले, जाय तीची भुमिकां खूब बरी आसली.
पुर्तुगेज कोलवोंत- सगळ्यान फामाद तियात्र. जाचो बरयणार आनी छिरदशक जावन आसा जॅन कॉरो फर्नांडिस आनी तो तियात्रांन खूब वावुरपी ताणें फिलू दे पिलेरनाक हीका तियात्रांन नाटक करपाक आपयली ‘पुर्तुगेज कोलवोंत’ ह्या तियात्रांन १०० तियात्र परजळायले उपरांत जॅन कॉरो तीचे फुडें गेलो आनी तीका त्या तियात्रांन काम करपाक विनंती केली कारण एक कलाकार आपली भूमिका करूक पावनासली. हाका लागून तीची भुमिकां फिलोमेनांक दिली आनी ३५ “पुर्तुगेज कोलवोंत” तियात्र हुशारकायेन केले.
 तीणे पेट्रीक दौराडो, सर्गेस्त फा. फ्रेडी जे दा कोसता, सर्गेस्त वालेनट मासकारेनस आनी सर्गेस्त विलीयम दे कुरतोरी ह्या बरयणारांक आनी छिरदशका वागंडा काम केला. तीणे गोंया आनी गोंयांभायर तियात्र केल्यात.
तियात्रांभायर तीणे “ऑल इंडिया रेडियो”, पणजी हातूंत नाटका केल्यात तशेंच टिवीच्या नाटकांनी वावुरल्ल्या. 
“कला एकडेमी गोवा” तीच्या वावरा आनी तीणे तियात्रांन दिल्ल्या त्यागा खातीर तीका “तियात्रांच्या दीसा” १७ एप्रिल २००३, वर्सा तीचे संछान केलो. तशेंच तीणे हेरूय पुरस्कार फावो जाले. 
जेन्ना तीणे “जिवीत आमचे ओशे” ह्या पिच्चेरंत काम केले तेन्न फिलो दे पिलेरनान आपले नाव रुप्याच्या वण्टीर कातयल्ले जेन्ना तीणे तियात्रांन खास काम केलें तें म्हळ्यार कोलवोंत. आनी ताका लागून जायत्या लोकांचे मन तीणे जिकून घेतलें. “आंग म्होजे पोळे पूण हात लायनाका” हे कांतार तिच्या जिविताचेर पितारल्ले आसा आनी हे तीच्या हुशारकायेची कला दाखयता.
ಹಾಬಾಕುಕ್ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

ಹಬಕ್ಕೂಕಾಚೆ ಪುಸ್ತಕ್.
ಹಾಬಾಕುಕಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಎಕ್ದೊಂ ಚತ್ರಾಯೆನ್ ಆನಿ ಜತ್ನಾಯೆನ್ ಬರಯ್ಲಾಂ. ಸುರ್ವಾತೆಕುಚ್ ದೆವಾ ಆನಿ ಪ್ರವಾದ್ಯಾ ಮದೆಂ ಸಂ'ವಾದ್ ಜಾತಾ. ದೋನ್ ಪಾವ್ಟಿ ಹಾಬಾಕುಕ್ ತಕ್ರಾರ್ ಕರ್ತಾ. ಆನಿ ದೊನುಯ್ ಪಾವ್ಟಿ ತಾಕಾ ﻿ ಜಾಪ್ ಮೆಳ್ತಾ (1/2 ಲಾ 2/4). ದುಸ್ರೆ ಪಾವ್ಟಿ ತಕ್ರಾರ್ ಕರ್ತಾ ತೇದನಾ ಜುಲೂಂ ಕರ್ತಲ್ಯಾ ನಶ್ಟ್ಯಾಚೆರ್ ಪಾಂಚ್ ಶಿರಾಪ್ ದೆಂವ್ತಾತ್ (2/5 ಲಾ 20). ಮಾಗಿರ್ ಎಕಾ ಸ್ತತ್ರಾ ಉದೆಶಿಂ, ಪ್ರವಾದಿ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾಚ್ಯಾ ನಿಮಾಣ್ಯಾ ಜೈತಾಚಿ ಸಮಾರಂಬ್ಣಿ ಕರ್ತಾ (ಅವೆಸ್ವರ್ 3). ಪ್ರಮಾಣೀಕ್ ಮನಿಸ್ ಜೊ ದೆವಾಚೆರ್ ವಿಸ್ವಾಸ್ ದವರ್ತಾ ತಾಚೊ ದೇವ್ ಭಸ್ಂ ಕರ್ಚೊ ನಾ (2/4). ಭಾಗ್ಯವಂತ್ ಪಾವ್ಲು ಭಾವಾರ್ಥಾ ವಿಶಿಂ ಶಿಕಯ್ತಾ ತೇದನಾ ತಾಣೆಂ ಹಾಬಾಕುಕಾಚಿ ಹಿ ಮ್ಹತ್ವಾಚಿ ಮ್ಹಣೀಂನಿ (2/4) ವೆಂಚುನ್ ಕಾಡ್ಲ್ಯಾ (ಪಳೆ ರೊಂ. 1/17; ಗಾಲ್. 3/11; ಹೆಬ್. 10/38).