anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
पुताची विनवनी वपार

पुताची विनवनी वपार.
Putachi Vinovni Vopar - The Son's Request ( Parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
पुताची विनवनी वपार.
पवित्र पुसतक ː लुकास ११:५-१३ (मातेव ७:९-११)
५ आनी ताणें तांकां सांगलें: तुंचê मदें कण-एकल्याक êक इश्ट आसा म्हण संजात; आनी हो मदियानीर ताचê-शीं वचून ताका अशें म्हणटा: इश्टा, म्हाका तीन उनडे उश्णे दी;
६ म्हजो êक इश्ट वाटेचो पावून सरला आनी ताका वाडुंक म्हजê लागीं कांयच ना.
७ आनी त्या मनशान भितोर थावन अशी जाप दिली: म्हाका त्रास दीवं नाका; आतां दाराक खीळ घाली आनी म्हजीं भुर्गीं आनी हांव न्हिदुंक गेल्यांव; म्हज्यान उठून तुका दीवंक जायना.
८ आनी तो दारार मारितूच रावत जाल्यार, हांव तुंकां सांग्तां, तो मनीस इश्टागतीक लागून उठून दिना जाल्यार-ऊय, ताचê करांदाय्ेक लागून ताका गरज तें काडून दितलो.
९ तशेंच हांव तुंकां सांग्तां: मागात आनी देव तुंकां दितलो, सोदात आनी तुंकां मेळतलें, दारार मारात आनी तें तुंकां ऊगòड्तलें;
१० कित्याक माग्तात तीं घेतात, सोदतात तांकां मेळता, आनी दारार मार्तात तांकां तें ऊगòड्तलें.
११ मासळी माग्तल्या आपल्या पुताक मासळेचê स्वातेर êक सरोप दिीत तसलो तुंचê मदें कण बापूय आसा जायत?
१२ वो तांतीं मागीत जाल्यार, बापूय ताका विंचू काडून दिीत?
१३ तुमी वायटवीं जावन-ऊय, तुंच्या भुर्ग्यांक बरेो वसतू दीवंक तुमी जाणंत जाल्यार, त्यावोन कितलो अदीक तुंचो सर्गिंचो बाप आपणा लागीं माग्तल्यांक पवित्र आत्मो दीवंचो ना?
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
The Son's Request, Commentary &amp; Meditation
श्री.आवॆर्तानो फुर्ताडो

श्री.आवेर्तानो फुर्ताडो हो नावेलीचो आमदार
नांव.
श्री आवेर्तानो फुर्ताडो
बापायचें नांव.
श्री जुझे बेन्तो फुर्ताडो
मतदारसंघ.
नावेली
जल्म तारीख.
२८ फेब्रुवारी १९६६
जल्म सुवात.
मडगांव
खाशेली ओड.
प्रवास करप,वाचन करप तशेंच नाणें आनी शिक्के एकठांय करप
आवड.
कातारां आयकप,फुटबाॅल,वाॅलिबाॅल आनी बेडमिन्टन खेळप
खेळाखातीर केल्लो वावर आनी कल्बाचो वागडी.
एनफेरमोस स्पोट्स क्लबाचो अध्यक्ष,गोंय वेटरन्स असोसियेशनाचो उपअध्यक्ष,नावेली स्पोट्स क्लबाचो वागडी,भारतीय फुटबाॅल पगंडाचो गोलकी म्हणून प्रतिनिधी आसलो.
देशांची फेरी.
मालदिव्स आनी य्.ए.इ
शिक्षणीक पात्रताय.
एस.एस.सी
समाजीक आनी संस्कृतीक कार्यां.
उपाध्यक्ष गोंय सुरक्षा मडळांचो वागंडी,आनी आवर लॅडी आॅफ एनफरमोस चॅपल कमिटी.
Sokann' Fuddem Uttun(u) - Dekhni

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”"
Sokann' Fuddem Uttun(u)
Getting up early in the morning
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: Narrative
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Sokann' fuddem uttun(u)
Rising early in the morning,
Cheddun mhum rê vattlleo ganxtalem
The girl was scrubbing plates.
Tem mhaka dekna fuddem, vattlent(u) lipolem.
No sooner she saw me, she hid behind the plates.
Cheddum, cheddum, cheddum kuparilem
The girl, the girl, the girl of the godfather,
Cheddum, cheddum kurparilem
The girl, the girl of the godfather.
Chintlolem kamum, chintolem kamum
Whatever I thought, whatever I thought,
Zal're moguelem.
I succeeded.
Sokann' fuddem uttun(u)
Rising early in the morning,
Cheddum mhum rê tambio ganxtalem
The girl was scrubbing a potlet.
Tem mhaka dekna fuddem tambiant(u) lipolem.
No sooner she saw me, she hid behind a potlet.
Cheddum, cheddum, cheddum kuparilem
The girl, the girl, the girl of the godfathe,r
Cheddum, cheddum kurparilem
The girl, the girl of the godfather.
Chintlolem kamum, chintolem kamum
Whatever I thought, whatever I thought,
Zal're moguelem.
I succeeded.
Sokann' fuddem uttun(u)
Rising early in the morning,
Cheddum mhum rê san(i) mat'talem
The girl was sweeping.
Tem mhaka dekna fuddem san'nint(u) lipolem.
No sooner she saw me, she hid behind the broom.
Cheddum, cheddum, cheddum kuparilem
The girl, the girl, the girl of the godfather,
Cheddum, cheddum kurparilem
The girl, the girl of the godfather.
Chintlolem kamum, chintolem kamum
Whatever I thought, whatever I thought,
Zal're moguelem.
I succeeded.
Polleiat.
Dekhnni
Portugalak Thaunu Aila Ek Firngui - Dekhni

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”".
Portugalak Thaunu(u) Aila Ek Firngui
One white man came from Portugal
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Literary form: Political agitation
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Portugalak thaun(u) aila ek firngui
One white man has come from Portugal,
Bollsant ghalun(u) dada ottra rupoi.
Putting eighteen rupees in his pocket, daddy.
Nakak not(i) golleant diamant(i)
Pendant in her nose, diamond on her neck.
Nakak not(i) golleant diamant(i).
Pendant in her nose, diamond on her neck.
Portugalak thaun(u) aila ek firngui
One white man has come from Portugal,
Bollsant ghalun(u) dada ottra rupoi.
Putting eighteen Rupees in his pocket, daddy.
Seda kapodd, cholliek chita lugott
Silk saree, chintz cloth for blouse.
Seda kapodd, cholliek chita lugott
Silk saree, chintz cloth for blouse.
Portugalak thaun(u) aila ek firngui
One white man has come from Portugal,
Bollsant ghalun(u) dada ottra rupoi.
Putting 18 rupees in his pocket, daddy.
Tambdde ontt(u), tonddant pipirmitt(u)
Red lips, peppermint peppermint in mouth.
Tambdde ontt(u), tonddant pipirmitt(u).
Red lips, peppermint peppermint in mouth.
Polleiat.
Dekhnni
दत्तू तुकाराम बांदेकर

दत्तू तुकाराम बांदेकर हे एक विनोदी मराठी लेखक आसलें.
जल्म.
कदत्तू तुकाराम बांदेकर हांचो जल्म कारावारा 1909 वर्सा जालो.
शिक्षण.
बांदेकर हे कानडी भाशेंत फकत सात ‘बुकां’ शिकून मराठी भाशेचेर प्रभुत्व मेळोवपी एक हुशार, विनोदी मराठी लेखक आसलें.
वावर.
तांचें सगलें जिवीत कश्टांनी गेलें, पूण तांच्या स्वभावांत ताचें कोडपण केन्नाच येवंक पावलें ना. व्हडव्हडल्या विव्दानां पसून ते थोडेशें शिकलेल्या सगल्यांकूच तांचें लिखाण आवडटालें.1934 वर्सा आचार्य अत्रे, दत्तू बांदेकर, सुंदर मानकर आनी कॅप्टन मा. कृ. शिदे हांणी ‘साहित्य झब्बूशाही विध्वंसक मंडळ’ नावांचें साहित्याचेर चर्चा करपी मंडळ काडलें. मंडळाची पयलीच सभा विभावरी शिरुरकर हांच्या वाङ्मयाचेर मुंबयच्या रॉयल ऑपेरा हावसांत जाली.तेन्नाच्यान अत्रेची आनी बांदेकरांची इश्टागत सुरु जाली.जुलय 1940 सावन बांदेकर आचार्य अत्र्यांच्या साप्ताहीक नवयुगांत ‘रविवारचा मोरावऴा’ नावांचें सदर बरयतालें.चित्रपट विशयाक समर्पीत ‘चित्रा’ मासिकांत ‘सख्या हरी’ ह्या टोपणनांवान प्रकाशीत जावपी बांदेकरांच्या सदरा खातीर ते सगल्यांचे लाडके लेखक जाले.दत्तू बांदेकर स्वता प्रसिध्दी पसून पयस रावतालो. तो इल्लो लजतालो की केन्ना भाशण करपाक उबो रावलो ना, जावं ताणें आपली मुलाखत लेगीत कोणाक दिली ना.
मरण.
सगल्यांचो हो ‘सख्यहरी’ 3 ऑक्टोबर 1959 दिसा त्या ‘हरी’ क प्रीय जालो.
हमीद दलवाई

हमीद दलवाई शाऴेंत आसतनाच तो राष्ट्र सेवा दलाचो कार्यकर्तो जालो. समाजवादी पक्षाचे पुढारी, डाँ.राममनोहर लोहिया हाच्या विचारांचे दलवाई चे खूप प्रभाव पडलो. ताका लागून दलवाई समाजवादी पक्षाचोय कार्यकर्तो जालो. पूण राजकी क्षेत्रांत ताका राजकी फुडाराचो वायट अणभव आयिल्यान ताणें राजकी क्षेत्र सोडले आनी 1967 वर्सा सावन ताणें समाजीक कार्यांक आरंभ केलो. 1970 वर्सा ताणें मुस्लीम सत्यशोधक मंडळाची स्थापणूक केली. ह्या मंडळाचे दोन हेत आशिल्ले. 
1. स्वातंत्र्य, व्यक्तिची प्रतिश्ठा आनी समाजिक समता हांच्या आदारान मुसलमान समाजाची पुनर्घटना करप आनी 2. मुसलमान आनी हेर लोकांमदीं धर्मनिरपेक्ष राज्याचे चौकटींत समतेच्या आदाराचेर सुसंवाद घडोवन हाडप. सुरवातीक हें कार्य फकत महाराष्ट्रांतल्या कांय मुखेल शारांनीच चलताले. पूण वर्सभरांत ह्या मंडळांक तरणाट्यांचे बळगें मेळ्ळें. मुसलमान समाजांतले लग्नपद्दतीक लागून मुसलमान बायलांचेर जो अन्याय जाता, ताची जाणविकाय कांय तरणाट्यांक जाली. हमीद दलवाई हांचो जल्म एका गरिब, मध्यमवर्गीय मुसलमान कुटुंबांत 28 सप्टेंबर 1932 दिसा चिपळुणांत जालो.ताचो बापूय मुस्लीम लीग पक्षाचो थळावो फुडारी आशिल्लो. दलवाईंचे माध्यमीक शिक्षण ताच्या गावातूंच जाले. अर्थिक परिस्थितीक लागून म्हाविध्यालयाचो अभ्यासक्रमं ताका पुराय करूंक मेळ्ळो ना. पूण इतिहास आनी समाजशास्त्र ह्या विशय़ांचो तांणे खोलायेन अभ्यास केलो. संवसारीक जापसालदारकेक लागून मुंबयंत ताका कितल्योश्योच नोकरी करच्यो पडल्य़ो. विसाव्या शेंकड्यांतल्या मुसलमान प्रबोधनाचो प्रतिनिधी. 
मुसलमान समाजान फाटसारिल्ल्यो समाजीक आनी धर्मीक कल्पना सोडून दिवन आपली उदरगत करून घेवची म्हणून जीणभर “एकला चलो रे” पद्दतीन झगडपी सुधारक.
महंमद पैगंबराचे जीवन, तशेच कुराण-हदिस,याबद्दल मोकळी, सविस्तर चर्चा मुस्लिम समाजांत जावची अशी ताची इच्छा आसली. अशे चर्चेकारणान मुस्लिम समाजातील साचेलपण पयस जावचे, अचार विचारांत उदरगत जावची तशेच प्रबोधनाचो प्रवास सुरू जावचो ह्याखातीर हमीद दलवाईन आपली सगली जीण घालयली. ताच्या शेवटाच्या काळान सुध्दा ताणेन राष्ट्रीय एकात्मता आनी भारतीय मुसलमान नावाचे पुस्तक बरयले.
रामनाथ – (2)

रामनाथ (इ. स. 1864-1930) एक राजस्थानी भक्तकवी. हो बुंदी हांगा रावपी. ताच्या बापायचें नांव रावगुलाबाजी आशिल्लें. हो बहुश्रृत, विद्वान आनी व्रजाभाशेचो पाटांगडो कवी आशिल्लो. ताणें समस्यासार, सतीचरित्र, राजनीती, नितीसार, शंभशतक, परमेश्र्वराश्टाक, गणेशाश्टक, सूर्याश्टक, दुर्गाश्टक, शिवाश्टक, नीतिशतक आदी इकरा ल्हान व्हड ग्रंथ रचल्यात. तातूंत मुखेलपणान भक्तिगीतांच आसून तांची रचना सरळ आनी सोबीत अशी आसा. ह्या कवितांनी चड करुन बोध दिवपी वचनां आसात.
नयना आडारकार

जल्म.
नयना आडारकार हांकां पयलीं नयना सुर्लकार म्हूण वळखताले. हांचो जल्म वास्को शारांत 28 जुलई, 1959 वर्सा जालो.
शिक्षण.
तांचें प्राथमीक शिक्षण वास्को चवथीमेरेन मराठी भाशेंत माता सेकंड्री शाळेंत जातकच तिणें सेंट जोझफ इश्कोलांतलयान एस्.एस्.सी. केली. उपरांत तिणें वास्कोच्या एम्.ई.एस् कॉलेजींतल्यान बी.कॉम्. डिग्री घेतली. हेरांवरीं डिग्री घेतकूच नोकरेफाटल्यान लागनासतना ताणीं झेरोक्स मशीन घेवन आपलो ल्हानसो धंदो सुरू केलो.
साहित्यीक वावर.
हें सगळें करतनांच तिणें वास्को शाराची, थंयच्या लोकांची चलपी परवड पळेली आनी थंय घडपी गजालीनीं तांकां जावपी दुख्ख ताणी कवितेरूपान लोकांसामकार हाडलें. कांयजाणांक तांच्यो कविता बडखोर कविता कशो दिसल्यो. त्यो कविता ‘प्रतिमा’ झेल्यारूपान उजवाडाक आयल्या. प्रतिमांत आमचे भोंवतणी घडपी गजालींचो रूपकार एका समर्थ लिखणेन उखलून धरला. नयनान पोटतिडकेन बरयिल्ल्या ह्या प्रतिमांचो उपयोग जालो. सुदारलीं जाल्यारूच ह्या प्रतिमाचें सार्थक जालें म्हणपाचें. पूण अशें खरेंलेंच घडत काय वा ह्यो फक्त कविता म्हूण वाचून आमीं वोगी रावतले काय अशें ती विचार करता.
नयना ही कोंकणी मांयची एक सेवक जावन आसा. कोंकणीचे समिधेंत तिणें आपले तांकी प्रमाण योगदान दिलां. कविता, कथा, ललित, लेख, नाटकुलीं, बालसाहित्याच्या मळार थोडो भोव वावर केला. तिचीं आतांमेरेन उजवाडाक आयिल्ली साहित्य संपदा म्हळ्यार
कविता झेले- प्रतिमा, मनसांवर.
बालसाहित्य – सोंशाची मावशी, हिरन आनी वांस्वेल, पिटकुल्यो काण्यो, चिटूर- पिटूर काण्यो कुटूर, कांसवाचें घर, मस्तूल, टिटू- मिटू- पिटू.
ललित निबंद संग्रह – पोवनां.
अणकार – “सुनो कहानी” हया मूळ हिंदी काण्यांचो “आयकात काणी” ह्या नांवान केंद्रीय साहित्य अकादमी खातीर अणकार केला. तिच्या मनसांवर कविता झेल्याचो श्री. राज मेहेर हाणीं हिंदीत अणकार केला. तिच्या कथा-कवितांचो इंगलीश, कन्नड, मणिपुरी, उडिया भासानीं अणकार जाला. ‘सगळें आतां इतिहासजमां’ कवितेचो हायर सेकेंड्रीच्या अभ्यासक्रमांत आसपाव आसा. हे कवितेचो 18 भासानीं अणकार जाला. “त्रिवेणी” हे कार्यावळींत काव्य सादरिकरणाचे कार्यावळीचें गोंयभर सुमार 38 प्रयोग सादर केल्यात.
पुरस्कार.
तिच्या मनसांवर कविता झेल्याक फावो जाल्ले पुरस्कार म्हळ्यार – डॉ. टी.एम.पै फांवडेशन पुरस्कार मेळ्ळा. तशेंच अखिल भारतीय कवयत्री सम्मेलनाचो पुरस्कार, डॉ. चमपाप्रसाद पुरस्कार, कोंकणी भाशा मंडळाचो साहित्य पुरस्कार फावो जाला.
संदर्भ.
आडारकार नयना;प्रतिमा
बोरये

बोरये हो फोंडे म्हालांतलो एक ल्हानसो गांव.हाका बोरी आनी बोरीम अशेंय म्हणटात. फोंडा- मडगांव ह्या महामार्गाचेर आनी फोंडा शारा सावन 5 कि.मी. अंतराचेर आसा.
सुवात.
बोरये पणजेच्यान 29 कि.मी. पयस आसा. तळावली, कुरका, बांबोळी, शिरोडा, हे गांव बोरयेक लागीं आसात. तशेंच मडगांव, कुडचडें, फोंडा, हीं शारां लागीं आसात. ह्या गांवचें क्षेत्रफळ 1443.6 जावन आसा. हो गांव उत्तर गोंय जिल्हो आनी दक्षिण गोंय जिल्ल्याच्या शिमेंचेर आसा.
इतिहास.
आदल्या काळार ह्या गांवांक बदरी ह्या नांवांन वळखताले. झाडांच्या नांवां वयल्यान गांवांक नांवां दिवपाची परंपरा आशिल्ल्यान, बोरये गांवांक बोरीच्या झाडाक लागून बोरये हें नांव पडलां आसूं येता.
भूगोल.
जुवारी न्हंयच्या उजव्या काठार आशिल्लो हो गांव सोबीत देण्यांनी भरला.बोरये हो गांव 15°21'42" उत्तर अक्षांश आनी 73°59'58" पूर्व रेक्षांश मदें आसा. सैमीक सोबीतकायेन नटयिल्ल्या ह्या गांवांत दोंगरांचेर खळखळपी झरे व्हांवतात. हांगां माड, माडयो, आंबे, पणस आनी वेगवेगळ्या मसाल्याच्या पिकान समृद्ध आशिल्ली कुळागरां आनी शेतां हांगां आसात.
शिक्षणीक संस्था.
सरकारी माधयमीक शाळा
पळयात.
Goy Wikivoyage
Nepal

, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी काठमांडू नगर आसा।
Polleait.
Nepal
तागडी

तागडी पदार्थांचें वजन जोखपाचें साधन. वजन दाखोवपी दर्शकाचो आकार कांटयासारको आशिल्ल्यान तागडेक कांटो अशेंय म्हण्टात. तागडेंत एके घट्ट धातूचे दांडयेक बरोबर मदीं हातानधरपाची वा हुमकळावन दवरपाची वेवस्था आसता. दांडयेच्या मध्यासावन सारक्या अंतराचेर आशिल्ल्या दोनूय तोंकांक दोन सारक्या वजनाचीं दालीं लायिल्लीं आसतात. जे वस्तूचें वजनकरपाचें आसता ती एका दाल्यामत घालून दुसऱ्या दाल्यांत प्रमाणीत वजनां घालतात आनी तागडेची दांडी क्षितीजसमांतर (बरोबर आडवी) जायमेरेन (वा दांडयेच्या मध्यार एक धातूचो ल्हान कांटो तिका काटकोनांत आसल्यार, म्हळ्यार बरोबर उबो जायमेरेन) ती वस्त उणी करतात. तुळाभार ह्या धर्मीक विधींत, मनशाक एका दाल्यांत आनी सम प्रमाणांतले आंगयल्ले जिन्न्स दुसऱ्या दाल्यांत घालून मनशाचें वजन करतात. एक दालें आशिल्लयो तागडयोय वेव्हारांत आसात. देखीक-स्प्रींग कांटो. दांडयेचे तागडेचे समभूज आनी विशमभूज अशे दोन प्रकार आसून दुकानां. बाजारांतल्यान सदच्या वेव्हारांत समभूज जातीची तागडी वापरतात. दुसरे तरेची तागडी म्हालगाडयेन, बोटीन धाडपाच्या व्हडल्या वज्याच्या वजनाखातीर वापरतात.
इतिहास.
तागडी ही पुर्विल्ल्या काळासावन प्रचारांत आसा. इ. स .प. 7000ते 5000 वर्सांसावन ती इजिप्तांत वापरांत आशिल्ली, असो आदार मेळटा. मोहेंजोदाडो, हडप्पा ह्या संस्कृतायांच्या काळांत तशेंच वेदीक काळांतले कांय शेंकडे ती जगांतल्या चडशा देशांनी वापरांत आशिल्ली, अशें म्हण्टात. पुर्विल्ल्या काळासावन चलत आयिल्ले समभूज तागडेंत म्हत्वाच्यो अशो सुदारणा पयलीं अठराव्या शेंकडयांत जोझेफ ब्लॅक ह्या रसायनशास्त्रज्ञान केल्यो. इ. स. प. 400 वर्सांपयलीं विशमभूज तागडी तयार केल्ली ताका बिस्मार अशें म्हण्टालट. हाकाच फुडें डॅनीश स्टील यार्ड अशें म्हणूंक लागलो.ह्या तागडयांची चित्रां भारतांतल्या इ. स. प. 300 वर्सां ह्या काळांतल्या नाण्यांचेर सांपडल्यांत विसाव्या शतमानाचे सुरवातीच्या काळामेरेन ती भारतांत वापरताले; पूण हे तागडेसावन व्हडलीशीं बिनचूक वजना करप जायनासलें.
पदार्थांचीं वजनां 1 मायक्रोग्राम (10-6 ग्रा) मेरेन चुकनासतना करपी तागडेक सूक्ष्मपणाक तागडी अशें म्हण्टात. गुरुत्वाकर्शण आनी तागडी अशें म्हण्टात. गुरुत्वाकर्शण आनी चुंबकीय क्षेत्र हांचें मापन करपाखातीर खास परिपिडन तागडयो वापरतात. आदल्यातेंपार धान्याचे जीनस पडी-पायल्यांनी (लांकडी मापां) जाल्यार तेला सारकिले पातळ जिनस शेरांनी (धातुचीं मापां) मापताले-जोखताले. सद्याच्या काळांत सगलेच तरेचे जिनस तागडेर जोखप जाता. वेव्हारांत आणि वेपारांत वेगवेगळ्या सुवातींनी विंगड विंगड प दार्थांचीं वजनां करचीम पडटात. भांगर-रुप्या सारकिल्या मोलादीक वस्तूंच्या वजनाखातीर चड सारकिल्या मोलादीक वस्तूंच्या वजनाखातीर चड बिनचूक आनी संवेदनशील तागडयो वापरप गरजेचें आसता. जळवाचें लांकूड, कोळसो हांचेसारकिल्या पदार्थांच्या वजनाखातीर चड वजन तोलूंक शकपी पूण कमी संवेदनशील तागडी वापरची, हें चडश्या सगल्या देशांनी कायद्यान निशचीत करुन दिल्लें आसा. तागडी आनी वजनाचें मूल्य निश्चीत करपाची आनी ताचेर देखरेख दवरपाची सरकारी यंत्रणा आसता.
डेलायला लोबो

डेलायला मायकल लोबो (जल्म: १९७८) ही गोंयची भारतीय राजकारणी आनी वेवसायीक. ती सध्या गोंय विधानसभेची वांगडी, सिओलीम विधानसभा मतदारसंघाचें प्रतिनिधित्व करता. 2022 वर्सा गोंय विधानसभेचे वेंचणुकेंत लोबो भारतीय नॅशनल काँग्रेसीचे तिकेटीन सिओलीम मतदारसंघ जिखलो. भारतीय जनता पक्षाचे चार फावटीं आमदार दयानंद मांद्रेकार हांकां तिणें 1727 मतांच्या अंतरान हारयलो.
सुरवातीचें आनी वैयक्तीक जिवीत.
डेलायला मायकल लोबो हिचो जल्म मेल्कियादेस व्हिन्सेंट लोबो आनी आल्मिरा लोबो हांच्या घरा जालो. राजकारणी आनी वेवसायीक मायकल लोबो हाचे कडेन तिचें लग्न जालां. तिणें उच्च माध्यमीक शाळेचें प्रमाणपत्र पुराय केलें आनी १९९८ वर्सा ज्ञानप्रस्सरक मंडळाच्या कॉलेजींतल्यान वाणिज्य पदवी मेळयली.
राजकीय कारकिर्द.
गोंय विधानसभेची वेंचणूक लढोवचे पयलीं लोबो पांच वर्सांचो पंच आशिल्लो. तशेंच धा वर्सांचो आदलो सरपंच आनी भाजपा महिला मोर्चाचो आदलो राज्य उपाध्यक्ष आसून तिणें 11 जानेवारी 2022 दिसा आपल्या घोवा मायकल लोबो वांगडा इंडियन नॅशनल काँग्रेस पक्षांत सामील जावपा खातीर पद सोडलें.
14 सप्टेंबर 2022 दिसा लोबोन आपल्या घोवा वांगडा आनी भारतीय नॅशनल काँग्रेस पक्षाच्या हेर स आमदारांक घेवन भारतीय जनता पक्षांत प्रवेश घेतलो.
वाद.
५ मे २०२२ दिसा मापुसा पुलिसांनी गोंयच्या पर्रा हांगा बेकायदेशीर जमीन भरपा खातीर लोबो आनी तिच्या घोवा आड एफआयआर नोंद केलो. कागाळदार, उत्तर गोंय नियोजन आनी उदरगत प्राधिकरण (एनजीपीडीए) हांणी टीसीपी मंत्री विश्वजीत राणे हांच्या सांगण्या प्रमाण एफआयआर दाखल केला.
नागेश करमली

नागेश करमली चो जल्म ५ फेब्रुवारी १९३३ वर्सा काकोडें,केपें हांगा जालो. तांच्या बापायचें नांव रामदास माधव नायक करमली.तांणी मुळावें शिक्षण मराठी आनी पुर्तुगेज भाशेंतल्यान घेतलें. ते खण उद्योगांत नोकरी करताले।उपरांत १९६२ वर्सा तांणी कामगार चळवळींत वांटो घेतलो. १९६६ वर्सा सावन आकाशवाणीच्या पणजी केंद्राचेर स्टाफ आ्रर्टिस्ट म्हूण नोकरी केली आनी १९९१ वर्सा ते आकाशवाणीचे सेवेंतल्यान निवृत जाले।
तांकां भुरगेपणांतच शिकता आसतना साहित्याची गोडी लागली।कविवर्स बाकीबाब बोरकार हांचें मार्गदर्शन तांकां मेळळें. तेच परीं शणै गोंयबाबांची बरपावळ वाचून तांकां कोंकणी भक्तीचो दिश्टावो जालो. १९५२ वर्सा कोंकणीच्या वावरा कडेन तांचो संबंद आयलो।तातुंतल्यानच फुडें तांणी गोंयचें सुटके चळवळींत वांटो घेतलो.
राष्ट्रीय कॅाग्रेस-गोंय हे संघटने वरवीं दक्षिण गोंयांत सुटके चळवळीचो प्रचार करपांत तांचो म्हत्वाचो वांटो आसा. सुटके झुजारी अॅन्थनी ऊर्फ टॉनी द सौझा हांच्या मार्गदर्शना खाला तांणी १९५२ वर्सा सावन लोकांच्या मनांत पुर्तुगेज राजवटी आड जाग हाडपाक जायतो वावर केलो.
१६ सप्टेंबर १९५४ दिसा गोंयांत तेरेखोल दीस मनोवपाचें थारायल्ले. ह्या निमतान १५ सप्टेंबर दिसा रिवण हया वाठारांत भूंयगत वावर करता आसतना पोलिसानी तांकां धरले. लश्करी कोर्टोन तांकां धा वर्सां खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. ते भायर १५ वर्सां खातीर तांचे राजकी हक्क काडून घेतले.
म्हयने आनी दोन दीस ख्यास्त भोगतकच १७ मे १९५९ दिसा ख्यास्त सोंपचे आदीच तांची आग्वादाचे बंदखणींतल्यान सुटका जाली. उपरांत गोंय सुटके मेरेन तांणी वेगवेगळ्या रुपांत मुक्ती चळवळीचो वावर केला.
तांणी फाटल्या चाळीस वर्सां वयर कोंकणीचे उदरगती खातीर बरोवपी,वावुरपी आनी संघटक म्हूण वावर केला. ते कोंकणी भाशा मंडळाचे एक संस्थापक वांगडी जावन आसा.
गोंयांतल्या लळीतक ह्या साहित्य दर्शनाचे कार्यावळीचे ते प्रवर्तक आसात. तांकां कोंकणी भाशे वांगडाच मराठी,हिंदी,इंग्लिश आनी पुर्तुगेज ह्यो भासो येतात.
कोंकणी पाठय पुस्तकां तयार करपाचे नदरेन गोंय माध्यमीक आनी उच्च् माध्यमीक शिक्षण मंडळ,तेच परी गोंय राज्य शिक्षण संस्थेच्या वावरांत तांणी वांटो घेतलो. गोंय सरकाराच्या गॅझटेियर संपादक मंडळाचे ते वांगडी आसात. गोंयच्या स्वातंत्र्य सैनीक चरित्र कोशाच्या संपादन वावरांत तांचो वांटो आसा.
तांणी कोंकणी आनी मराठी भासांतल्यान वेगवेगळ्या त﻿रेचें बरोवप केलां. तातूंत काव्य हो प्रकार मुखेलपणान केलां. आकशवाणी खातीर तरेकवार बरपावळ रचल्या.
अणकार.
तांणी आद्य रंगाचार्य हांच्या केळु जनमेजया नाटकाचो आनी ,मोहन राकेश हांच्या आधेअधुरे नाटकाचो कोंकणी अणकार केला.
टिपू सुलतान

टिपू सुलतान म्हैसूरचो एक नामनेचो पराक्रमी राजा.
भुरगेपण.
ताचें पुराय नांव शाह बहाद्दर फत्ते अलीखान.टिपू म्हळ्यार कन्नड भाशेंत वाघ्य.टिपूच्या स्वभावा वयल्यान ताका हें नांव मेळ्ळें आसूंक जाय.हैदर अलीचो हो पयलो चलो.ताच्या भुरगेपणांतली व्हडलीशी म्हायती मेळना.
शिक्षण.
ताणें मौलवी कडल्यान पारंपरीक शिक्षण घेतलें.तशेंच गाझीखाला ह्या अधिका-याच्या मार्गदर्शना खाल लश्करी शिक्षण घेतलें.
झुजांत ताचे योगदान.
1771 त ताणें मराठ्यांचे सेने वांगडा झूज केलें.1781 त सेनापती कर्नल ब्रथवेट हे दोनूय ताचेर चाल करून आयिल्ले आसतना ताणें दोगांकय हारोवन तांकां बंदी केले.
राजपद.
1782 त हैदर अलीक मरण येतकच तो म्हैसूरचे गादयेर आयलो.पयलीं सावन ताची फ्रँचां कडेन इश्टागत आशिल्ली.तांच्या आदारान ताणें आपले सेनेक आर्विल्लें रूप दिवपाचो यत्न केल्लो.जेन्ना इंग्रज सेनापती ऍर कूट हाणें टिपूचेर हल्लो केलो तेन्ना फ्रँच सेनापती बुसी हाणें टिपूक पालव दिलो.सालबायचे कबलाती प्रमाण हैदर अलीन इंग्लिशांचो जो वाठार घेल्लो तो परत करचो अशें थारायल्लें.पूण टिपूक ही गजाल मान्य नाशिल्ल्यान ताणीं टिपूचो बिदनूर हो वाठार घेतलो.तें पळोवन टिपून जनरल मॅथ्यूक धरलो.तेन्ना 1784 त इंग्लिशांक मंगळूरची शांततायेची कबलात करची पडली.त्याच वर्सा टिपून नरगूंद आनी कित्तूर ह्या संस्थानांचेर हल्लो करून ताचीं जायतीं ठाणीं हस्तगत केलीं.सावनेर गावांत ताचें व्हड झूज जालें.तातूंत येस मेळपाक नानान मॅलेठ हाका मेळून इंग्लिशांचो पालव मागपाचें थारायलें.तेन्ना 1787त टिपून मराठ्यां वांगडा कबलात करून ताका 48 रूपया खंडणी आनी गजेंद्रगड, बादामी, नरगुंद, कित्तूर हे किल्ले मराठ्यांक दिवप, अदवानी संस्थान निजामाक दिवप आनी सावनेकरांचो वाठार ताका परत करप हें थारलें.फुडें मराठ्यांचें सैन्य कर्नाटकांतल्यान वतकच टिपून कित्तूरचो किल्लो परतो हस्गत केलो.कॉर्नवालिसान मराठे आनी निजाम हांचे कडेन इश्टागतीची कबलात करून 1790त टिपूचेर घुरी घाली.टिपून व्हड धिरान ह्या झुजाक तोंड दिवपाचो यत्न केलो.पूण तातूंत ताका व्हडलेंशें येस मेळ्ळें ना.तेन्ना ताणें 23 फेब्रुवारी 1792 ह्या दिसा श्रीरंगपट्टणांत कबलात केली.ते प्रमाण ताचो अर्दो वाठार आनी तीन कोटी रुपया लुकसाण भरपाय दिवपाचें थारलें.तशेंच ही भरपाय जाय मेरेन ताचे दोन भुरगे इंग्लिशां कडेन ओलिस दवरचे पडले.ह्या अपमानास्पद कबलातीक लागून ताका खुबूच तिडक आयली आनी ते तिडकीन ताणें इराण, तुर्कस्तान आनी नेपोलियन हांचे कडेन मेळ घडोवन आपलें दालें घटमूट करपाचो यत्न केलो.
लॉरॅन्स स्पेलमन रॉकफॅलर

लॉरॅन्स स्पेलमन रॉकफॅलर (जल्म - 26 मे 1910 न्यूयॉर्क) जॉन डी. तिसरो हाचो पूत. ताणें प्रिन्सटन विद्यापिठांतल्यान तत्वगिन्यानाची पदवी मेळयली (1932). ताणें 1938 वर्सा इस्टर्न अँरलायन्स ही विमान कंपनी स्थापन केली. दुसऱ्या महाझुजाच्या काळांत तो अमेरिकन नौदलांत आशिल्लो. ताणें हॉटेल वेवसाय, अण्वीक उपकरणां आनी संगणक ह्या उद्देगांनी गुंतवणूक केल्ली. हाचेभायर जायत्यो पर्यावरणाविशींच्यो समित्यो, आयोग, संस्था, जायतीं प्रतिश्ठानां, धर्मादाय संस्था हांच्या अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, सल्लागार अशा वेगवेगळ्या पदांचेर ताणें काम केलें. 1973 वर्सा सावन तो रीडर्स डायजेस्ट असोसिएशनचो संचालक आशिल्लो. रॉकफॅलर ब्रदर्स फंड हे संस्थेचो पयलीं उपाध्यक्ष म्हणून आनी उपरांत अध्यक्ष म्हणून ताणें काम पळयलें.
कपो आनी बुरल्यांची वपार

कपो आनी बुरल्यांची वपार.
Kopo ani Burleanchi Vopar - The Patch and the Wineskins ( Parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
कपो आनी बुरल्यांची वपार.
पवित्र पुसतक ː मातेव ९:१४-१७ (मार्क २:२१ फ.; लुकास ५:३६-३९)
१४ जुांवाचे शीस जेजू सरशें आयले आनी ताणीं विचारलें: आमी आनी फारीजेव उपास करतांव, पूण तुजे शिस उपास करिनांत तें कशें? १५ आनी जेजून तांकां सांगलें: आपणां बराबर नवरो आससोर, नवऱ्याचे पावणे दुखांत आसूंक जाता जायत? पूण नवऱ्याक तांचे सरशीलो काडून व्हरचो वेळ पावतलो आनी तेदनां ते उपास करतले. १६ पोरण्या वस्त्राक कोणूच आंवळ्वक नासलोल्या नव्या लुगटाचो कोपो मारीना, कित्याक तो वस्त्रा थावन अडन भायर सरता आनी फाळो अदिक व्हडलो जाता. १७ न्हय म्हण नवो सरो पोरण्या दाब्यांनीं भरिनांत; भरलो जाल्यार, दाबे फुतटात, सरो व्हांवून वेता आनी दाब्यांचोय इबाड जाता. ना, नवो सरो नव्या दाब्यांनीं ब भरतात आनी दोन-उय बरे उरतात.
“वपारिंनीं उलयता, संवसार रचलल्याक गुपीत आसलेल्यो वसतू उक्त्यो करतलो”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेयात न्याळ.
The Patch and the Wineskins, Commentary &amp; Meditation
Deknni

Deknni zaun asa Goencho nach. Sogleavon famad deknniantli ek zaun asa Hanv Saiba Poltodi Vetam zaka Carlos Eugenio Ferreiran (1860–1926) rochlelem. Anik ek deknni zaun asa Kuxttoba.
व

व : देवनागरी वर्णमाळेंतलें एकोणतिसावें व्यंजन. ताचो विकासक्रम पांच अवस्थांतल्यान जाला. हाची पयली अवस्था अशोकाच्या गिरनार हांगाच्या शिलालेखांत, दुसरी आनी तिसरी मथुरा हांगाच्या चार जैन लेखांत (सनाआदीं सुमार पयलें शतमान), चवथी अवस्था प्रतीहार बाहुकाच्या जोधपूर लेखांत (इ.स. ८३७) आनी शेवटची अवस्था राजा जैइंकदेवाच्या दानपत्रांत (इ.स. ९०४) मेळटा. 'व' च्या रुपाचो विकासक्रम असो -
Devnagri Wordnet
ह्या वर्णाचें स्वरूप कामधेनुतंत्रांत अशें सांगला: वकारं चञ्चलापाड्गि कुण्डली मोक्षमव्ययम्| पञ्चप्राणमयं दणं त्रिशक्तिसहितं सदा| त्रिबिन्दुसहितं वर्ण आत्मदितत्त्वसंयुतमं| पञ्चदेवमसं वर्णं पीताविद्दयुल्लतामयम्| चतुवर्गप्रदं वर्ण सर्वसिध्दिप्रदायकम्|
अर्थ: हे चंचलपांगी पार्वती, वकार हो कुंडली, मोक्षदायक, पंचप्राणयम त्रिशक्तिसहित, त्रिबिंदुसहित आत्मतत्त्वयुक्त, पंचदेवमय, पीतवुद्दयुल्लतामय, चतुर्वर्गप्रद आनी सर्वसिध्दिदायक आसा. दांत आनी ओंठ हें हाचें उच्चारस्थान.
खतखतें

खतखतें कोंकणी हिंदू जेवणांतलें एक खाशेलें पक्वान्न. खतखतें नाल्लाची सोय आनी गोड घालून तयार केल्ल्या मिश्रणांत मोसमी भाज्यो शिजोवन करतात. हिंदू धार्मिक सुवाळ्यांच्या शिवराक जेवणांतलो खतखतें मुखेल भाग जावन आसता.
Dako

Drakx khub vorsam jieupi bollixtt oxi vel. Panancho akar sadaronn monxachea kallzachea akarabhoxen. Fulam lhan pachvim, follam poptti va levo pachvea korachim. Kaim zatinchim drakxam zambllea korachim-i astat. Follam ghosamni zatat follamni 2 te 5 barik bio astat. Kaim zatichea follamni bio asnat. Hi vonspot mullchi ostont axiantlea kespiyon dorea vattharantoli asum yeta, oxem togoneachem mot asa. Sumar 6,000 hozar vorsampoilim hi vel ijipt dexant laitalem oxi nond melltta. Noa hannem layil'lea drakxanchea molleacho ul'lekh baibolant asa. I. So. 1300 chea sumarak irann ani ofgannistan hea dexantlean drakxam veli bhartant haddleo oxe purave mellttat.
Frams, ittli, spen, turkosthan, roxia, purtugal hea dexamni drakxanchi vhodd promannant lagoudd kortat. Te fattofatt omerika, aljeria, rumania, arjenttina, gris, irann, ofgaristan, dokxinn afrika, esttrelia, bharot hea dexamni drakxanchi lagoudd zata. Dexant sumar 10,000 hektter suvatint drakxanchi lagoudd zata. Gõychem hovaman drakxanche lagouddik yogy na. Taka lagun gõyant drakxanchi lagoudd korinat.
Drakxancheo sumar dha hozar zati asat. Blek prins, khonddari ddak, thomson siddles, sultana, khixmix vhaitt, bengllur blu, ponchdrakx, onab - xahi, chima sahebi heo kaim zati bhartant vepari totvacher laitat.
Drakxanchea pikak sukea hovamanachi goroz asta. Hem pik valichem axil'lean taka mattvachi goroz lagta. Valinchi lagoudd chhatt kolmaposun kortat. Drakxam laupacheo torekovar pod'doti asat. Tatuntole 'hedd sisttim" he pod'dotint chodd korun drakxanchi lagoudd kortat. He pod'dotint 2.5 te 3.0 mi. Ontracher chhatt kolmam laitat. Drakxanchi lagoudd zanevari - februvari hea mhoineamni kortat. Teuporant valik neman udok ditat. Toxench dor valik neman udok ditat. Toxench dor valik 25 - 30 kigre. Xennkhot ghaltat. Tebhair dor valik 75 grem' notr, 50 grem' sfurod ani 125 grem' polax ditat. Ekttobor mhoineant valichi chhattnni kortat. Drakxanchem utpon'n hem zaticher ani laupache pod'dticher adarun asta. Eka hektteraposun sorasori 25-30 tton utpon'n melltta. Pusa siddles ani thomson siddles hea bio naxil'lea drakxanchem utpon'n hektterak 15-20 tton melltta. Drakxancheo vali 2-3 vorsamni follam divpak suru kortat. Ekdam laile uprant ti val 15-20 vorsam utpon'n dita.
Drakxanchea pikak khubxa kiddincho toxench rogancho tras zata. Fli bittol, thripos, chakor bittol, skelos, valltti, heo kiddi ani xeunnim drakxanchem luksann kortat.
Drakxanchem foll godd ani rosall asta. Foll piktokoch khaupakhatir vaprotat. Follaposun soro toyar kortat. Drakxam sukoun tanchemposun khismis toyar kortat. Drakxasou ani drakxarixtt him drakxamposun toyar kel'lim vokhdam. Sukoil'lem drakx angak thonddavo dita, mut limp korta. Toxench bhuk vaddoita.
Polleiat.
Grape
Cyprus

, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी निकोसिया नगर आसा।
Polleait.
Cyprus
मराठे, पुना जागा

(जल्मः 20 जून 1919, अमळनेर, महाराष्ट्र). सुटकेझुजारी. 1935 – 1944 ह्या काळांत तो ‘इंडियन नॅशनल काँग्रेस’ संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. 1945-1988 ह्या काळांत तो भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीचो वांगडी आशिल्लो. 1942 तल्या ‘छोडो भारत’ आंदोलनांत ताणें वांटो घेतिल्लो. 18 मे 1955 ह्या दिसा 21 सत्याग्रहींचो पंगड घेवन अस्नोडा मार्गान दिवनल गेलो आनी थंय ताणें सत्याग्रह केल्लो. थंय पुर्तुगेज पोलिसांकडल्यान ताका खूब मार पडलो. 1957- 61 ह्या काळांत तो अमळनेर नगरपालिकेचो वांगडी आशिल्लो. 27 नोव्हेंबर 1987 ह्या दिसा महाराष्ट्र सरकारान सन्मानपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
Kallke Ratintli - Gaion

Kallke Ratintli - Gaion.
Kallkê ratintli
"From the dark night"
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-20, p. 212
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music:
Version 1: Maurelio Cotta, Margão, Salcete, Goa
Version 2: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa
Version 3: Rosario N. Fernandes
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Kallkê ratintli
fantea porim tum,
Like the dawn
which follows the dark night,
Mariê, udetai!
You rise, O Mary!
Akhê prithvecher
suria vori tum,
You are like the sun of all creation,
Ranniê, pozolltai!
You are dazzling beauty, Oh Queen!
Dhumpa vori tum
Like the incense
tujeam gunnancho
domdom ximpddaitai!
you spread the scent of your virtues, all over!
Tujeam pãiam-xim
At your feet
pormôll zaiancho
the scent of Jasmin flowers,
soglleak pavoitai!
it spread all over!
Choli Bapachi,
Father´s daughter,
Avoi Putachi,
Mother of the Son,
Potinn Atmeachi!
Bride of the Holy Spirit!
Ankvar Mai amchi,
our Virgin Mother,
patkiam mon´xanchi,
of us sinners,
Somia Jezuchi!
and Jesus, our Lord!
Doiall Xeratinn,
Compassionate, submissive,
bollixtt Askarinn,
strong Protector,
amchi Saibinn Tum!
You are, Our Lady!
Dulob Sangatinn,
Pious companion,
mogall Adarinn,
loving helper,
amchi ranni Tum!
You are our Queen!
Deva-bagentlem
From God´s garden,
vichitr rongachem
you are a rare coloured,
sundor chomoll tum!
beautiful lotus!
sorga-rajeantlem
prithver denvlolem
ut´tom´ Dennem tum!
You are the precious gift which descended from Heaven!
Zoga-xetantlem
From the earthly farm,
borfa-von dhovem
whiter than snow,
konel pormollit!
fragrant oleander,
chikla-tolleantlem
from the pond of loam.
nirmoll upzol´lem
komol bhov sobit!
emerged such a pure, beautiful lotus!
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
तेंडली

गांवगि‍‌रया वाठारांत 'तेडली' हे वनसनपतीची वेल साबार जाणांच्या पोरसांत दिशटी पडटा. पोरसांत ल्हान माटोव करून तडलेची वेल ताचेर चडयतात. हे वेलीक धवीं फुलां फुलतात . ती फुलां सोबीत दिसतात . तांची लांबट , वाटकुळी फळां (तेंडली) पिकतकच तेंडली तांबडी भडक जातात . हरव्या तेंडलयांची आमी भाजी करून खातात. ही बाजारांत व्हडा प्रमाणांत मेळटा .गोड आनी कोडू तेंडली अशे तेंडलयांच्यो दोन जाती आसात . कोडू तेंडलें रानात मेळटा . ताचीं पानां ,  फळां तशेंच पुराय वनस्पत कोडू आसता. तेंडलेच्या फळा बरोबर ताचीं पानां तशेंच मुळां लगीत वखदी आसून कुडीतल्या फग्दाच्या तशेंच पोटाच्या साबार दुयेंसांवेळार ताचो उपेग जाता. कांय दुयेंसांक लागून भूक उणावप तशेंच पचन वेवस्था इबाडून कोठो (संडास) साफ जायना. अशा वेळार तेंडल्यांची भाजी करून खावंपी तातूंत भूक तर वाडटाच . ते भायर पोट साफ जाता . तशेंच धांप लगात वा खोकली मारत जाल्यार ही भाजी बरीच उपेगी आसा.
तेंडल्यांचो वखदि उपेग.
कामिणी सारख्या फिग्दाच्या दुयेंसांत फिग्दाचें कार्य सुदारूक वयल्या दुयेसांत तेंडली उपेगी पडटात. तशेंच तेंडलेच्या मुळांचो रस लेगीत वयल्या दुयेंसांत उपेगी आसा. कुडीतलें रगय साफ करपाक लेगीत तेंडलेचो उपेग करूं येता . गोडयामुताचे बरेच प्रकार आयुवैदांत सांगिल्ले आसात . तातूंतले पुयमेह (मुतांतल्यान पूं तशेंच द्रव वचप)
अशा तरेच्या साबार प्रकारांनी तेंडलेचो उपेग जाता . तेंडलेचीं मुळां वांटून तो रस पोटांत घेतल्यार वा सुकिल्ल्या मुळांचो चूर्ण पोटांत घेतल्यार वयल्या दुयेसांत ताचो बरोच लाव जाता . शिबां सारख्या कांय कातीच्या विकारांत पिकिल्ल्या तेंडल्यांचो चूर्ण  लावपाक उपेग करतात.
Matarea Mojea Pai - Dulpod

Mataréa Mojea Pai.
"My dear old father"
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes (1884-1980). Album Cantarancho. Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Chorão, July 1981
Mataréa mojea Pai,
My dear old father,
Tuca demand kiteac zai. (bis)
Why do you need the (demand?)
Mataro dékunum,
Because I am old,
Demand maca aila tenkunum. (bis)
The (demand have?) come close to me.
Dusman amigo zaunum,
Friend having become enemy,
Puta maca gaila tentessavanum. (bis)
My son, he has put me into temptation.
Demananco lagunum,
On account of the (demananco?)
Puta zôtim guelim zôrunum. (bis)
My son, my slippers got worn out.
Polleiat.
Dulpod Goenche
मानवतावाद

मानवतावादा ची एक विचारप्रणाली. हे विचारप्रणालेंत मनशाक मध्यवर्ती सुवात दिवन ताच्या सर्वांगी स्वातंत्र्याचो भौमान करून ताचे प्रज्ञेचेर विश्र्वास दाखयला. मानवी सामर्थ्य आनी त्या सामर्थ्यावरवीं जावपी ताचे सर्जन शक्तीचें दर्शन, मानवी कुळयेचें कल्याण करपी तांचें बुध्दीप्रामाण्य ह्या मानवा- अंतर्गत घटकांचेर भर दिवपी हें तत्त्वगिन्यान. चवदा ते सोळाव्या शतमानांत, विशेश करून युरोपांत, मानवी एहिक जिवन पद्दतीचेर सुमाराभायर भर दिवपी प्रबोधनाची क्रांतिकारी वैचारीक चळवळ सगळ्याच मळांचेर सुरू जाली. मनशाचे जिणेचो मानवीपरिघाभायलो संबंद पयस करून मनीस कुळयेचो उध्दार मनशाच्याच स्वताच्या सामर्थ्याचेर आनी कृतीचेर आदारून दवरपी प्रबोधन काळांतलो विचार मानवतावादाक प्रेरणा दिवपी जालो.
कला, साहित्य, भास, धर्म ह्या मानव संबंदीत अशा सगळ्याच घटकांचो पुनर्विचार जावन ह्या घटकांवरवीं मनशाच्या ऐहिक जिवितांत ताच्या कर्तुत्वाक, कार्यक्षमतेक आनी स्वतंत्र वृत्तीक चालना मेळची हें ध्येय मानवतावादान दवरलें. हें घडटना ह्या सगळ्या घटकांनी एक व्हड क्रांती जावन मानवता वादाक पोशक अशीं हांगा निर्मिती जाली. वेगवेगळ्या मळांचेर जाल्ली वैचारीक तशी आविश्काराची क्रांती जशी मानवतावादाक पोशक थरली तशें मानवतावादाचे चळवळीनय ते क्रांतीक वैचारीक बळगें दिलें.
शास्त्रीय बुन्यादीचेर आदारीत आनी वित्रानीक नदर दवरून दर एके संकल्पनेचो स्वातंत्रपणान विचार करप हें मानवतावादाचें मुखेल सूत्र. ह्या सुत्राक लागून मानवी जिविताचें अशास्त्रीयरितीन नियंत्रण करपी राज्य, धर्म सारक्या संस्थांचेर नियंत्रण पयसावन स्वतंत्र, प्रज्ञेचो आनी प्रतिभेचो आविश्कार मानवतावादाक अभिप्रेत जालो. धर्म प्रमाण्याची सुवात बुध्दिप्रमाण्यान घेतली. ताचेवरवीं व्यक्तीची आत्मप्रतिश्ठा राखप जाली. मानवतावाद आनी विज्ञान हांचो सामको लागींचो संबंद आशिल्ल्यान ह्या दोगांयच्या एकत्रिकरणांतल्यान एकामेकांक पूरक असो आदार मेळ्ळो. हातुंतल्यानच फुडें तंत्रज्ञानाचे विकास जावंक पावसो. ह्या विकासावरवीं उद्देगीक क्रांती जाली आनी साम्यवादी विचारसरणीची चळवळ जाली.
अँटिगा आणि बार्बुडा

, उत्तर अमेरिकेंतलो देस आसा। ताची राजधानी सेंट जॉन नगर आसा।
राम शेवाळकर

राम शेवाळकर हांचो जल्म 2 मार्च 1931 दिसा महाराष्टांतल्या अमरावती जिल्ल्यांतल्या अचलपूर
गांवांत जालो.
राम शेवाळकर हांचो जल्म 2 मार्च 1931 दिसा महाराष्टांतल्या अमरावती जिल्ल्यांतल्या अचलपूर
गांवांत जालो. फुडें तांणी नागपूर विघापिठांत्यान संस्कृत आनी मराठी भाशांनी एमए केले उपरांत
शिक्षकि पेशो स्विकारलो.वाशींतलो सारकारी शाळोंत ते शिक्षक आशिल्ले.फुडें यवतमाळ माहविधालय,
नांदेडच्या पिपल्स कॉलेज, वणीच्या लोकमान्य टिळक महाविधालयांत तांणी प्राध्यापक म्हणून 
काम पळयलें.एके वटेन शिकोवपाचें काम सुरू आसतना ताणीं साहित्य क्षेत्रांतूय बरेंच मोलादीक 
काम केलें.1199 वर्सा पणजे भरिल्ल्या अखील भारती मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष 
आशिल्ले. मराठी साहित्य महामंडळ, विश्रकोष निर्मिती मंडळ,अखील भारतीय सानेगुरूजी कथामाला,
महाराष्ट राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती आनी अभ्यासक्र्म संशोधन मंडळ, अखील भारतीय सानेगुरूजी
कथामाला, महाराष्ट साहित्य परिषद, साहित्य अकादेमी,नाटय परीक्षण मंडळ,महाराष्ट राज्य साहित्य
संस्कृती मंडळ, कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विघापीठ अशा संथांच्या कामांत शेवाळकरांचो सहाभाग
आशिल्ली. कयघु न्हंयेच्या काठार शेवाळ हो हो राम शेवाळकरांचो मूळ गांव.तांचे मूळचे आडनांव धर्माधिकारी. कालांतरांन अचलपुराक रावपाक आयले उपरांत तें शेवाळकर ही तांची आवय. वेदशाससंपऋ रामशासी शेवाळकर हो राम शेवाळकरांचो पणजो, बाळकृष्ण काशीनाथ शेवाळकर हो राम शेवाळकरालो. बापूय .ताणी लागी लागी केले .ताका लागून राम शेवाळकरांक ल्हानपणां सावन संतसाहित्य आनी संस्कृत हांगा गोडी निर्माण जाली.
मानसिंह

मानसिंह हाचो जल्म सु. 1483 ह्या दिसा जालो आनी ताचे उपरांत मरण - सु. 1526 जालें.
मध्ययुगीन हिमदुस्थानी संगीतांतलो गायक, संगीतज्ञ आनी संगीतरचनाकार. ग्वाल्हेरच्या तोमर वा तंवर वंशांतलो हो राजा आशिल्लो. हाणेंच आपली गुजरी राणी मृगनयना हिच्या नांवान गुजरी, बहुलगुजरी मालगुजरी आनी मंगलगुजरी हे राग तयार केले. मानकुतूहल हो संगीतशास्त्राचेर बरयल्लो हातबरपाचो ग्रंथ मानसिंहहाचे प्रेरणेनूच निर्माण जालो. धृपद गानपद्दतीचो जल्म आनी उदरगत मानसिंहानूच घडोवन हाडली अशें मानतात.
मानसिंहान निर्माण केल्ले राग हालीं प्रचारांत नात पूण ताची गुजरी तोडी मात आयजूय गायतात.
Arso Dantonim Gueunum - Dulpod

Arso Dantonim Gueunum.
Taking a mirror and a comb
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 110. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Arso dantonim gueunum,
Taking a mirror and a comb,
Jonelaru (jonelari, zonelari) ugoitam kensu.
I comb my hair sitting at the window.
Arso dantonim gueunum,
Taking a mirror and a comb,
Jonelaru (jonelari, zonelari) ugoitam kensu.
I comb my hair sitting at the window.
Mainco apôunc dad gô,
Call for my mother,
Panttianim banduncheaco kensu.
To tie my hair in pleaths.
Mainco apôunc dad gô,
Call for my mother,
Panttianim banduncheaco kensu.
To tie my hair in pleaths.
Mananco apôunc dada gô,
Call for my elder sister,
Panttuéanco banduncheac lanço.
To tie a cloth/ handkerchief for my hair.
Mananco apôunc dada gô,
Call for my elder sister,
Panttuéanco banduncheac lanço.
To tie a cloth/ handkerchief for my hair.
Arso Dantonnin Gheunu.
Taking a mirror and a comb
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 44
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Arso dantonni gheunu,
Taking a mirror and a comb,
Zonelar ugoitam kensu.
I comb my hair sitting on the window.
Maimk(u) apounk dhadd(i) gô,
Send for your mother,
Pantianim bandunko kenso.
To pleat the hair.
Manank(u) apounk dadd(i) gô,
Send for your elder sister,
Pantiank bhandunko lanso (lenso).
To tie a cloth (kerchief) for the hair.
Titivak(u) appôunk dadd(i) gô,
Send someone to call your (titivak?),
Lansanko laucheako gancho.
To tie a knot (?) for the cloth.
Polleiat.
Dulpod Goenche
बाबर

बाबराचो जल्म १४ फेब्रुवरी १४८६, फर्घाना, कझाकस्तान हांगा जालो. ताका २६ डिसेंबर १५३० मरण आयलें.
जीण.
हिंदुस्थानांतले मोगल सत्तेचो संस्थापक आनी दिल्लीचो पयलो मोगल बादशहा.ताचें पुराय नांव जहीररूद्दीन मुहम्मद बाबर. तांच्या बापायचें नांव उमरशेख मिर्झा आनी नांव कुल्लघ निगार खानम.
इकरा वर्साचो आसतनाच ताचो बापूय मेलो आनी बाबर फर्घाना प्रांंताचो राजा जालो. १४९४ ते १५०२ मेरेन बाबरान हांगा राज्य केलें. १४९४ ते १५०२ मेरेन बाबरान हांगा राज्य केलें. परांत मध्य आशियेंत स्वराज्य स्थापपाचे इत्सेन दोन फावटीं ताणें समरकंद राजधानी जिखली, पूण दोनूय खेपे ताका ती वगडावंची पडली. इतलेंच न्हय, जाल्यार फर्घाना शार लेगीत सोडचें पडलें. १५०४ वर्सा बाबरान काबूल हातासलें. १५११ वर्सा इराणचोशाह हाच्या आदारान समरकंद आनी फर्घाना घेतलें, पूण उझबॅकाचो फुडारी उबैल्लाखान हाणें १५१२ वर्सा दोनूय शारां बाबराकडल्यान परत घेतलीं. १५२६ वर्सा बाबर काबुलाक आसतना शाह बेग अर्घुनाकडल्यान ताणें कंदाहार जिखलें. १५१९-२४ ह्या काळांत बाबरान हिंदुस्थानाचेर चार घुरयो घाल्यो, पूण त्यो अपेशी थरल्यो. १५२६ वर्सा पानिपताक दिल्लीचो तेन्नाचो सुलतान इब्राहिमखान लोदी हाचेवांगडा जाल्ल्या झुजांत ताका जैत मेळटकच बाबरान दिल्ली आनी आग्रा घेतलें. दिल्लीचे सुलतानाशायेचो शेवट जावन थंय मोगल बादशाही सुरू जाली आनी उपरांत बाबरान मध्य हिंदुस्थानांतले रापडी, इटावा, कनौज, जोनपूर, गाझीपूर, ग्वाल्हेर हे प्रदेश हातासले.
१५२७ वर्सा, बाबर हिंदुस्थानांत सासणाचो रावतालो, अशें कळटकच भेवाडाचो राणा संग्रामसिंह हाणें आग्राचे अस्तंतेक सुमार ६० किमी. अंतराचेर खानुवच्या मळार बाबरावांगडा झूज केलें. तातुंतूय बाबराक जैत मेळ्ळें. उपरांत ताणें चंदेरीच्या मैदिनीरायाक शरण हाडलो, अयोध्येचो इफगाण उमराव बिब्बनाक हारायलो आनी १५२९ वर्सा गंगा आनी गोग्रा हांच्या संगमालागीं घाग्रा हांगा नुसरतशाहाच्या बावच्याखाला एकठांय आयिल्ल्या अफगानांक हारयले.
ताणें स्वताक ‘गाझी’ हें बिरूद लायलें. ताच्या राज्याचो विस्तार उदेंतेक आसाम -बिहारासावन अस्तंतेक अमूदर्या न्हंयेमेरेन आनी दक्षिणेक माळवा-राजस्थान ते उत्तरेक हिमालयामेरेन जालो.
बाबरान वट्ट ३६ वर्सां राज्य केलें. तो विद्वान आनी रसीक आशिल्लो. ताका सैमीक सोबितकायेची खूब आवड आशिल्ली. तुर्की भाशेंत ‘दीवान’ हो काव्यांझेलो ताणें बरयलो, तशेंच मुबय्यिन ह्या नांवान ‘मसनवी’ हें उपदेशात्मक खंडकाव्य बरयलें. तशेंच ताणें ‘तुझक-इ-बाबरी’ हें तुर्की भाशेंत आत्मचरित्र बरोवन दवरलां.
Atmean, Sotan, Bapa - Gaion

Atmean, Sotan, Bapa.
With a faithful heart, O Father
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, A-5, p. 3
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Music:
Version 1: Joe Rodrigues, Merces, Ilhas, Goa
Version 2: Bernardo Cota, Santa Cruz, Ilhas, Goa
Version 3: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Publisher: Goychi Sevadhormik Somoti (Pastoral Institute), Old Goa, Goa 403 402
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Bhurgea-bhoktin zomleanv,
We are born innocent children,
gaion korun ietanv,
we are coming, singing a song,
visvas dhorun ietanv,
we come with full faith,
Bapa mukhar ietanv.
we are coming to our Father.
Refrain:
Atmean, sotan, Bapa,
With a true trusting spirit, O Father,
bhozunk ietanv Tuka!
coming to worship You!
Jezuk modem dovrun,
With Jesus in our midst,
Jezuk mukhar ghalun,
by having Jesus before us,
Jezuk chikttun ravun,
by keeping Jesus in mind,
Bapa mukhar ietanv.
we come before our Father.
Tachem Utor aikunk,
To hear His word,
Taka orponn korunk,
to praise Him,
Tachea jevnnak bosunk
to sit at His table,
kuxalkaien ietanv.
we come full of happiness.
Bhavam-bhoinnim vangdda
In the company of our brothers and sisters,
kuxal ami asanv,
we are happy,
anond amcho gaitanv,
we get together in prayer,
mogan odik vaddtanv.
we grow in love.
Kedem amkam dennem
What a privilege for us,
Bapa mukhar ieunchem,
to stand before our Father,
bhavam-bhoinnim modem
with our brothers and sisters,
Jezu sarkim zaunchem!
let us become like Jesus.
Polleiat.
Gaionnam
नरसिंहसरस्वती

नरसिंहसरस्वती दत्तात्रयाचो अवतार समजतात.हाका दत्तात्रयाचो दुसरो अवतार आनी श्रीपाद श्रीवल्लभाचो निमाणो अवतार मानतात.दत्तात्रयाचो पयलो अवतारी पुरूस श्रीपाद श्रीवल्लभ आशिल्लो. दत्तात्रयस्वरूप अवधुताचे कृपेन श्रीपाद श्रीवल्लभाचो जल्म जालो आनी होच फुडल्या जल्मांत नरसिंहसरस्वती म्हणून जल्मलो.नरसिंहसरस्वतीचो जल्म काळे नांवाच्या वसिष्ठगोत्री वाजसनेयी ब्राह्मण घराण्यांत जालो.
आर्चबिशप

किरिस्तांव धर्मांत पाद्री आनी बिशप आसात. पाद्री म्हळ्यार पुरोयत. ते धर्माची सेवा करतात. पूण ते दुसऱ्यांक पाद्रीपणाची ‘ माखणी ’ (दीक्षा) दिवंक शकनात. ही ‘ माखणी ’दिवपाचो अधिकार फकत बिशपाकूच आसता. किरिस्तांव धर्मांत पाद्रींची ऑर्द (लॅटीन भाशेंत ऑर्दो - ordo) आनी बिशपाची ऑर्द आसा.
जेन्ना इगर्ज एक व्हडली संस्था जावन आसता, तेन्ना ती जायत्या प्रांतांनी (डायोसीजीनी –diocese) वांटिल्ली आसता. एका-एका प्रांतांत एक बिशप आसता. थोड्या प्रांतांचो जमो एक ‘महाप्रांत ’ वा ‘ आर्किडायोसीज (Arkidiocese) ’ जाता. ह्या महाप्रांताच्या वडिलाक ‘ आर्चबिशप ’ म्हणटात. पयल्याच शेंकड्यांनी जे जमे जेजूच्या आपोस्तलांनी (apostle) सुरू केल्ले, त्या जम्यांच्या बिशपांक ‘ पात्रियार्क ’ म्हणटाले. तांकां आतांमेरेन ‘ पात्रियार्क ’ हें मानाचें नांव दितात. बिशपांचे ऑर्दींत पांवडे आसनात, सगळे एक सारके. पाप सायब लेगीत एक बिशप. पूण मानाच्या आनी पदवेच्या वर्गांत बिशप अशे तरेन वांटिल्ले आसातः- बिशप, आर्चबिशप, पात्रियार्क. हातूंतल्या थोड्यांक पाप सायब ‘ कार्दिनाल ’ करता.
गोंयच्या आर्किडायोसीजीच्या बिशपाक, आर्चबिशप आनी पात्रियार्काचें मानाचें नांव दिल्लें आसा. सगळे आर्चबिशप महाप्रांताचे वडील न्हय. जायत्यो आर्किडायोसीजीय फकत नांवापुरत्यो आसात. डायोसीजीचो जमो आसना, म्हळ्यार एक महाडायोसीज आनी ताच्या सकयल हेर डायोसीज अशें ना. तरीलेगीत त्या डायोसीजीक मानाचें नांव ‘ आर्किडायोसीज ’ आसा आनी बिशपाक ‘ आर्चबिशप ’ म्हणटात. जायते खेपे आर्चबिशप हें मानाचें नांव कशें एका बिशपाक दिता. तो एके डायोसीजीचो बिशप, पूण ताका आर्चबिशपाचो मान आसता.
खंयचेच डायोसीजीचे बिशप जायनासतना, जायते आर्चबिशप आसात. पाप सायबान देसांदेसांनी आपले दूत धाडिल्ले आसात. तांकां आपोस्तोलिक, (spostolik), नून्चियो (nuncio)पाप सायबाचे कचेरेंत जायत्या 
तरेचे धर्मवांटे (Congregations) आसात. एकेका वांट्याचो वडील चड करून एक ‘ कार्डिनाल ’ आसा आनी चिटणीस एक वा दोन आर्चबिशप.
महाप्रांताचे जे आर्चबिशप आसात, तांच्या गळ्यांत पाप सायब ‘ पाल्लियूम ’ (pallium- एक खाशेलो भेस) घालता. Pallium ही तांचे पदवेची कुरू आसा. (Canon 437. New Code- C.Law). तांकां ‘ मेट्रोपोलिटन ’ अशें म्हणटात आनी तांणी आपल्या खाला आशिल्ल्या डायोसीजींत किदें करूं येता तें Can. 436 हातूंत सांगिल्लें आसा. हो Pallium ते आपल्या मिसाच्या वा हेर धर्मीक दबाज्यांच्या खाशेल्या न्हेसणाचेर आपले डायोसीजींत वा आपले सकयल आशिल्ले डायोसीजींत घालतात. हेर आर्चबिशपांक असलो Pallium मेळना.
कटक

कटक हें ओरिसा राज्यांतले नामनेचें शार. आदल्या काळासावन १९५२ मेरेन हें शार ओरिसा राज्याची राजधानी आशिल्लें.आतां हे शार कटक जिल्ह्याचें मुखेल थळ जालां. ओरिसाची सध्याची राजधानी भुवनेश्वर जाल्ल्यान कटक शाराचें प्रशासकीय म्हत्व उणें जालां.हें शार महानदी न्हंयच्या त्रिभुज वाठाराच्या तेमकार बसलां. लोकसंख्या २,६९,९५० (१९८१).सरभोंवतणी उदक आशिल्ल्यान ह्या शाराक तेराव्या शेंकड्यांत अनंगभीमदेव राजान राखणेखातीर दुरीग बांदले आनी नामनेचो ‘बारामती’ नांवाचो किल्लो बांदलो.
हो किल्लो णव माळ्यांचो आशिल्लो. सध्या तो मोडिल्ले अवस्थेंत आसा.तरीयपूण ताचें मुखेल दार पळोवपासरकें आसा.मुसलमानांच्या काळांत लालबागेची निर्मणी जातकच आनी ओरिसा राज्याचें शासन-संचलन लाल बागेच्यान जांवन लाहतकच ह्या किल्ल्याचें म्हत्व उणें जायत गेलें. १८०३ वर्सा बारामती किल्लो ब्रिटिशांनी भोसल्यांकडल्यान घेतलो.कटक शारांत लालबाग, राजप्रसाद, जामा मशीद,अमरेश्वर देवूळ, जैनांचें देवूळ, चर्च,बारामती स्टेडियम आनी शहीद भवन हीं थळां पळोवपासारकीं आसात. तशेंच हांगा विध्यापीठ,१८६३ त थापणूक जाल्ले १८६३ त थापणूक जाल्ले नामनेचें रेव्हनशा महाविध्यालय,वैजकी, अभियांत्रिकी अश्यो जायत्यो शिक्षणीक संस्था आशिल्ल्यान कटक शाराक शिक्षणीक केंद्र समजतात.ओरिसाचें उच्च न्यायालय ह्या शारांत आसा. रेल्वेमार्गान कटक शार मद्रास आनी कलकत्ता ह्या दोन नगरांक जोडलां. कटक शारांत आशिल्ले महानदीचेर व्हड पूल आसा. तेचपरी हें शार उदलामार्गान वांदबाली आनी फॉल्स पॉइट ह्या बंदरांकडेन जोडलां.
ह्या शारांत भरपूर भात पिकता. देखून, तांदळाच्या वेपाराखातीर ह्या शाराक बरीच नामना मेळ्ळ्या. हांगा भात संशोधन केंद्रांय आसात.. कटक शाराचे उत्तरेकडल्या चौद्वार वाठारांत कपडे, कागद आनी लोखणी नळ्यांचे कारखाने आसात.तशेंच दक्षिणेकडल्या बारांग ह्या वाठारांत कंवचेचो कारखानि आसा. कटक शारांत कितलेशेच ल्हान ल्हान उध्येग चलतात हांगाच्या भांगर, चांदीच्या जाळीदार नक्षीकामाक आनी लाख आनी हाड हांच्यापसून तयार केल्ल्या वस्तूंक बरेंच खाशेलपण आसा.- कों. वि. सं. मं.
Goan Review

The Goan Review hem Mumbointlean uzvaddak yevpi ek du-masik. Dor don mhoyneamni tem uzvaddak yeta ani Konknni ani Inglix bhasamni tantunt borvpam asat. Hem masik Gõyche voir asa ani Gõy ani Gõykaram voir tacher khobro ani lekh uzvaddak yetat. Hea masikacho som'padok Fausto V. da Costa zaun asa. Fuddlea vorsant, mhonnje 2014, hem du-masik 25vea vorsant ttanch marta.
Dezembrachê 20ver hea masikacho Rupea Utsovacho vixex ank bhair sorcho asa.
रामलिंग स्वामिगळ

रामलिंग स्वामिगळ (जल्म: इ. स. 1823, मरुदर – चिदंबरम्; मरण: इ. स. 1874) तमिळनाडुंतलो एक शैव कवी आनी संत. ताच्या बापायचें नांव रामय्या पिल्लै आनी आवयचें नांव चिन्नमय्यार. तांच्या घराब्यांत रामलिंग हो सगळ्यांत धाकटो. तो ल्हान आसतनाच ताच्या बापायक मरण आयिल्ल्यान ताच्या व्हडत्या भावानच ताचो सांबाळ केलो. ताच्या शिक्षणाची वेवस्थाय ताणेंच केली. भुरग्यापणांतसावन तो शिटूक. ल्हान पिरायेचेरच तो भगवद् भक्तीच्यो कविता रचतालो. तो स्कंदाचो उपासक आशिल्लो. ताका संवसाराविशीं मातय आस्था नाशिल्ली तरी आवयचे सांगणेन तो लग्न जालो, पूण घरसंवसारांत मात रमलोना. ताणें आपलें चडशें आयुश्य चेन्नर्इ आनी तिरुवायूर हांगा सारलें.
तो संदाच भक्ती साधनेंत गुल्ल आसतालो. साधना करता करता तो सिध्द जालो. फुडें जायते भक्त आनी विद्वान ताचे शिश्य जालें. आवयक मरण येतकच तो चिदंबरम् लागसारच्या वडलूर गांवांत गेलो थंय तो जे कुटींत रावतालो, ते कुटींत एक दिव्य ज्योतीचें अवतरण जालें. ताणें ते दिव्य ज्योतीक भगवती मानून सुमार 1500 छंदांत तिचें स्तोत्र केलें. ह्या स्तोत्रसंग्रहाक अरुळपा ह्या नांवान वळखतात, तशेंच रामलिंगमची ती एक अमर कृती मानतात. हे घडणुकेची याद म्हणून थंय एक कायमचो दिवो लावन दवरला. हे ज्योतीक लागून रामलिंगभाकडे जायते साधक एकठांय आयले. ताणें तांकां र्इश्र्वरी अनुग्रहाचो आनी ज्योतीच्या दर्शनाचो मार्ग उपदेश केलो. ह्या मार्गाक ताणें षडन्तसमरस सन्मार्ग अशें नांव दिलें. योगान्त, कलान्त, नादान्त, बोधान्त, वेदान्ता आनी सिध्दान्त अशें हे स अन्त आसात. साधकभक्त योगान्तापसून सिध्दान्ता मेरेन पावतकच ताका निर्विकल्प अनिर्वचनीय अशी शिवानंदाची प्राप्ती जाता.
वडलूर गांवालागसरच्या मेलकुप्पमांत रामलिंगस्वामीन सत्यज्ञामसभेची स्थापणूक करुंक लागलो. आपलीं पदां आनी स्तोत्रां हांचें अध्ययन आनी अध्यापन करपाखातीर समरसवेदपाठशाळा निर्माण केली. शिवगूणसंकीर्तनाखातीर एक भजनमठ तयार केलो. दीन आनी धर्मीक मनशांक जेवण मेळचें देखून सत्यधर्मशाळा उगडली. मेलकुप्पमाक ताणें उत्तरज्ञानचिदंबरम अशें नांव दिलें.