anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
ताराबाई

ताराबाई (जल्म - 1675; मरण - 9 डिसेंबर 1761) कोल्हापूरच्या छत्रपतीचे गादयेची संस्थापिका आनी शिवाजी महाराजाची सून. तिच्या बापायचें नांव हंबीरराव मोहिते. 1683-84 च्या सुमाराक ती राजारामाकडेन लग्न जाली. मोगलांनी रायगडाल घेराव घालतक च 5 एप्रिल 1689 दिसा तिणें राजारामावांगडा रायगड किल्लो सोडलो. फुडें रामचंद्र नीलकंठाचे येवजणेप्रमाण मोगलांक चुकयत विशालगड आनी हेर गडांचेर ती कांय वर्सां रावली.
थंय रामचंद्राकडल्यान तिका मुलकी आनी लस्करी वेव्हाराची म्हायती मेळ्ळी. 1694 त ताराबाई, मेळ्ळी. 1694 त ताराबाई, राजसबाई आनी अबिकाबाई हांचे सयत जिंजीक पावली. 9 जून 1696 दिसा ताराबाईक चलो जालो आनी ताचें नांव शिवाजी दवरलें. राजाराम जिंजीच्यान सुट्टकच तारबाई आनी तिचे सोयरे जुल्फिकारखानाच्या हातांत सापडले. ताणे तांकां मोगली सैन्यांतल्या शिर्के आनी मोहिते ह्या सरदारां सुवादीन केलीं. ताणीं ताराबाई आनी तिच्या सोयऱ्यांक महाराष्ट्रांत पावयलीं. 2 मार्च 1700 दिसा राजारामाक मरण आयलें. ताचे उपरांत ताराबाईचे राजकीयकारकिर्दीक सुरवात जाली. तेन्नाच शाहू मुसलमानांचे कैदेंत आशिल्लो. हाचो फायदो घेवन ताराबाई छत्रपतीचे गादयेर आपल्या चल्याचो हक्क सांगूंक लागली. पूण रामचंद्रपंत शाहूवटेन आशिल्लो. अशावेळार तिणें परशुराम त्रिंबक आनी शंकराजी नारायण हांकां आपलेवटेन ओडून शिवाजीची मूजकरुन घेतली आनी विशाळगडार ताचो राज्याभिशेक केलो. ती आपल्या चल्याच्या नांवान राज्यकारभार पळेताली.
सैन्यधिकारी नेमून तिणें औरंगजेबाकडेन झूज दिंवक सुरवात केली. 1905 त मराठयांनी पन्हाळा मुसलमानांकडल्यान घेतली आनी तिणें फुडें तीच आपली राजधानी केली. मदल्या काळांत तिणें औरंगजेबाकडेन उलोवणीं करुन चल्याखातीर मनसब आनी दक्षिणेचे देशमुखीखातीर मागणी केली. पूण हातूंत तिका येस मेळ्ळें ना. तेन्ना तिणें मुसलमानांकडेन आपलें झूज चालूदवरलें. दर एका गडाचेर वचून ती स्वता आपूण सगळी पळोवणी करताली. 1700-07 मेरेन मुसलमानांनी घेतिल्ले चडशे गड ताराबाईच्या सैन्यान परत मेळयले. फुडें औरंगजेबाच्या मरणाउपरांत शाहूची सुटका जातकच शाहू आनी ताराबाई हांचेमदीं वारसाहक्का खातीर वाद सुरु जालो. 12 ऑक्टोबर 1707 ह्या दिसा खडे-कड्साक तांचेमदी झूज जालें. ताराबाईच्या ताब्यांत आशिल्ले गड शाहून घेतले. तशेंच बाळाजी विश्वनाथान ताराबाईच्या पक्षांतले चंद्रसेन जाधव, उदाजी चव्हाण, कोन्होजी आंग्रे खटाकवर आपले वटेन ओडले. 1714त राजसबाई हिणें आपलो चलो संभाजी हाका पन्हाळ्याक छत्रपतीचे गादयेर बसोवन ताराबाई आनी तिचो चलो शिवाजी हांका बंदी केली.
1727 शिवाजी बंदखणींतच मेलो. उपरांत ताराबाई पेशव्यांचे मध्यस्थीन शाहूक वचून मेळळी. 1949 मेरेन तिचे आनी शाहूचे संबंद बरें आशिल्ले. शाहूच्या मरणांउपरांत बाळाजी बाजीरावान रामराजाक सातारचे गादयेर बसयलो. तेन्ना ताका आपल्या हाताखाला दवरुन सगळी सत्ता तिणें आपल्या हातांत घेवपाचो यत्न केलो. पूण रामराजा पेशव्याच्या मताप्रमाण वागता तें पळोवन तो खरो वारस न्हय अशें जाहीर करुन ताका त्रास दिवंक लागली आनी 1750 त ताका तिणें बंदी केलो. दामाजी गायकवाड आनी नासिरजंग निजाम हांच्या आदारान तिणें साताऱ्याचो कारभार आपल्या हातांत घेवन पेशव्याकडेन झूज सुरु केलें. निमाणें तिका पेश्व्याक शरण वचचें पडलें. 1761त तिका मरण आयलें. तारबाई हुशार, राजकारणी आनी कारस्थानी आशिल्ली. स्वताचे हेर दवरुन ती आपले आड पक्षांतली म्हायती काडटाली. तिचे खरें कर्तूप 1700-07 ह्या काळांत दिसून येता.
ಸಾಂತ್ ಜುಜೆಕ್ ಮಾಗ್ಣೆಂ

Prayer to Saint Joseph.
ಎಹ್ ಭಾಗೆವಂತ್ ಭಕ್ತಾ ಸಾಂತ್ ಜುಜೆ, ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಸೊಡ್ವಂಡಾರಾಚ್ಯಾ ವಿಸ್ವಾಶಿ ರಾಖ್ಣ್ಯಾ, ಆನಿ ದೆವಾಚೆ ಮಾಯೆಚ್ಯಾ ನಿರ್ಮಳ್ ‌ಪತಿ, ಆಯಜ್ಚ್ಯಾ ದಿಸಾ ಹಾಂವ್‌ ತುಕಾ ವಿಂಚುನ್ ಕಾಡ್ತಾಂ, ಮ್ಹಜೊ ‌ಎಕ್ ಖೆರೀತ್ ಆಸ್ಕಾರಿ ಆನಿ ಶೆರಾತಿ ಕಸೊ, ಆನಿ ಘಟ್‌ ನಿಚೆವ್ ಕರ್ತಾಂ ಆಯ್ಜ್ ಥಾವ್ನ್ ಸದಾನ್ಕಾಳ್ ಅಸೊ ತುಕಾ ‌ಮಾನ್ ದಿಂವ್ಕ್. ಹ್ಯಾ ಪಾಸ್‌ತ್ ಹಾಂವ್‌ ತುಕಾ ವಿನಯ್ತಾಂ, ತುಜೊ ‌ಎಕ್ ಚಾಕರ್ ಕಸೊ ಮ್ಹಾಕಾ ಘೆ ಮ್ಹಣ್, ಸಗ್ಳ್ಯಾಂ ಮ್ಹಜ್ಯಾಂ ದುಖೀಂನಿಂ ಮ್ಹಾಕಾ ಭುಜ್ವಣ್ ದಿ ಮ್ಹಣ್ ಆನಿ ಆಕ್ರೆಕ್, ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಮರ್ಣಾಚ್ಯಾ ‌ವೆಳಾರ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಸಾಂಬ್ಹಾಳ್ ಆನಿ ರಾಖ್ ಮ್ಹಣ್.
ಆಮೆನ್
म्होंवाचो गुणो

सत्तरी म्हाल हो पाचव्याचार झाडांनी भरिल्लो आसा तशेंच हांगाचे दोंगर ताची सुंदरताय वाडयतात. ह्या म्हालांत जायत्यो पर्यटक सुवातो आसात देखीक भिरोंडा फार्म - भिरोंडा, रिस्ट्रीक फार्म - गोळावली, पावसादिसांनी सैमान दिल्ली देणगी म्हळ्यार वझरे. फामाद वझरे - हिवरें, नानोडा, ब्रह्म करमळी, सालेली, म्होंवाचो गुणो आदी. तशेंच वोटर राफटींग - उस्तें ह्या गांवात जाता. जांका शितळ वारें आनी शांतताय जाय ताणें सत्तरी सारक्या म्हालांत मुजरत वचचें. ज्या सुवातेर चड पर्यटक येतात ती सुवात म्हळ्यार म्होंवाचो गुणो ही सुवात गोंयच्या सत्तरीं म्हालांतल्या सोनाळ ह्या गांवांत आसा.हो जागो सैमीक नदरेन खुबूच सुंदर आनी ओडलायणो आसा. ह्या थळार मोठ्या प्रमाणांत पिकनीको येतात.मात पावसादिसांनी म्हादयक उदक भरता देखून वचपाक मेळना नाजाल्यार पर्यटकांची गर्दी चालूच आसता. ह्या वाठांरांत आलत़डी सपाट जाग्यार दाट रूखावळ आसा जाल्यार तडीर रेंवेचे उंचवटे आसात तशेंच चाळचे सुळसुळीत फातर. हया चाळच्या फातरावेल्यान खळखळत उदक व्हांवता आनी सकयल मोठे मोठे काळे गुंड्याची खडपाची रास. म्होंवाच्या मुसांक लागून ते कोंडी कडेन वचपाचे कोण धाडस करना.
इतिहास.
गोंचये पयले मुख्यमंत्री सर्गेस्त भाउसाहेब बांदोडकारांचें हे आवडटे थळ आशिल्ले. भाउ वर्साक एक फावट तरी ह्या सुवातेर आपल्या कार्यकर्त्या वांगडा येताले. राजकीय चर्चा करताले.तशेंच वेगळे कार्यक्रम जाताले अशें थळावे लोक सांगतात. गोंयचेर जायत्या जाणांनी राज्य केला देखीक पुर्तूगीज, मराठा, अदिलशाह आदी. आनी ताचो इतिहास बरोच व्हड आसा. जशे दर एके सुवातेचे खाशेलेपण आसता तेचभशेन ताचो इतिहास आसता. म्होंवाचो गुणो हाकाय इतिहास आसा जो कोणाक खबर ना. पर्यटक येतात न्हातात, मजा करतात आनी वतात. ह्या सुवातेक म्होंवाचो गुणो कित्याक म्हणटात हे खबर आसतले पूण हांगा घडिल्ली इतिहासीक घडणूक कोणाक खबर आसचीना.
आख्यायीका.
अशें म्हणटात हांगासर जे मस्ती करून म्हळ्यार सोरो पिवन मस्ती करतात तांचेर भूत बसता कारण हांगासर जायते जाण जांका पेवपाक येना आनी जे सोरो पीवन उदकात देंवतात ते बुडून मरतात. हालीच घडिल्ली गजाल तीय बी म्हज्या एका लागीच्या इश्टा बरोबर जेवतना एक सुणो आयलो ह्या भुरग्यांनी ताका आपयलो आनी ताचेर फातर शेवटीले.
अशे दो तीन फावट केले. मजा करून जेन्ना हे घरा गेले तेन्ना त्याच भुरग्याक कोण तरी म्होंवाच्या गुण्यार आपयता सो भास जावपाक लागलो. ताका कोण तरी ओडून व्हरताशे दिसपाक लागले.राती न्हिदिल्लेकडेन कोणेतरी ताका उठयलो आनी घरा भायर व्हेलो ताका मात लेगीत साबुद्दी नासली. सगल्या इश्टानी ताका त्या गुण्यार व्हेलो आनी देवाक गाराणी घालून केळी दवरली आनी चूक मागली तेन्ना तो भुरगो सारके जाला.
नावाचो उगम.
हाका म्होंवाचो गुणो म्हणटात कारण हांगा न्हंये पलतडी आशिल्ल्या व्हडल्या गुण्याक ( ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌‍‌‍‍‍‍‌खडपाक ) कोनगे म्होंव लागता.त्या गुड्यांक लोंबकळपी असंख्य कोनग्या म्होंवाचेयो पोळ्यो आसातात आनी ह्या खडपा सकयल कोंड आसा म्हळ्यार जय खोल आनी खूब उदक आसता.म्होंवाच्या मुसांक लागून ते कोंडी कडेन वचपाचे कोण धाडस करना.सगळे जाण भितात हाका आनी एक कारण म्हळ्यार हे कोंडीत आयजवेर जायतेजाण लोक बुडून मेल्यात. ताका लागून म्होंवाचो गुणो हें नांव पडलें.
पर्यटन स्थळ.
हो गुणो म्हादय न्हंयेच्या देगेर आशिल्ल्यान हांगा जायतें पर्यटक न्हांवपाक येतात. आनी हे स्थळ न्हांवपाखातीर चड फामाद आसा.
संदर्भ.
म्हादय काळजांतल्यान कागदार - प्रकाश पर्येकार.
Malvani bhas

Vingod-vingod rupam.
Konknni bhaxechi vingod-vingod rupam pollounk melltat. Konknnicheo khubxeo boli bhaso asat. Tantutli ek mhonnge Malvani. Census Board of India ani ISO-n he bhaxek Konknnichi uloupachi bhas mhonn manyatai dilea.
Sindhudurg, Dokxinn Ratnagiri.
Malvani bhas Konkanatle Sindhudurg, Dokxinn Ratnagiri (Lanja,Rajapur) che vatthara meren uloitat. Pan he bhaxecho mukhel vapor Sindhudurgat, mukhel korun Malvan,Vengurla,Kudal ani Sawantwadi (jaka Wadi mhan ulaytat) avathat jata.
Namuno.
Sakayl kaym Malvani vakya boraylyat. Tancho Konkani ankaar legit dillo asa.
Tech sabd.
Sakayl kaaym kaaym Malvani sabd dille asat je samake Konkanit ani Malvanit sarake asat: Khay, Thay, Jay, Maka,Tuka, Amaka, Tumaka, Vangad, Begin, Somato, Samako, raav, bhitar, bhayr,gajali,fakanda,Oogi, Chedu, Bayal, Gho etc. Kaaym kaaym aprachalit sabd je konkanit ani malvanit sarkech asat: nhay(nadi),yedul(hodal),sakayl,deg, vhad, nistyak.
Tashi vayar delli valeri khub vodali asa. He puray barpat ti dene shakya javache naa. Pun janka Konkaniche he bhasecho abhyas korinso dista tani hacher ayjun sansodhan korche.
Valentine's Day

Vhelenttain dde ho mogeancho dis (sentt vhelenttain dde). 14 februvari ho dis purai somvsarobhor vhelenttain dde mhunn monoitat. Hea disa mogi ekamekank 'bi mai velenttain' (mhojench mogi tum) oxem boroil'lem kardd dhaddttat.[1]
sentt vhelenttain
Zanchea namvamn ho dis monoita to sentt vhelenttain kiristamv dhormacho romnacho raza klaiddiyon- 2 hannem vhelenttainachi kiristamv dhorma addchi xikounn polloun taka bondkhonnint ghalo. Ten'nachea kallant soinik bhorti khatir lognacher bondi ghal'li. Tori astana to aplea mogi cholyevangodda logn zalo. Tannem hem kloddiyrosachea hukmaadd kel'lean tannem taka 14 februvari disa mornnachi kheast formaili.[2]
Vhelenttain zom-i kheast bhogtalo tachea zonela bhair vhailottachim khub zhaddam axil'lim. Tea zhaddanchem ek pan kaddun tacher tujea vhelenttainachi yad dour he xobd boroilem ani te pan bondkhonnichea efisorache kudd'dde cholyekodden dhaddlem. Hachem foll mhunn hachem foll mhunn mogachea xrodhdecher aesttoriache kudd'ddeponn drixttint bodlolem ani tika dispak laglem. Hi khobor soglleak patll'lli ani ten'nachean mogi tornatte chole- choleo ho dis 'lyuprkos' hea namvan monounk lagle. Fuddem 496t vorsa pop hannem somazache kudd'dde vicharosoronnek lagun tea utsovacher bondi haddli.[3]
protha
Oxem mhonnttat, frebruvari mhoineant vosont ritunt tea kallant romi tornatte aplea mogi premikank magnni ghaltale oxi protha axil'li tamnni boroil'li mogachi chitt 14 februvarik dhaddttale. Hech prothek magir lhou lhou 'vhelenttain chitt' mhonnpak lagle. Fuddem hacho prochar vaddot gelo. Uprant vhelenttain karddom dhaddpachi protha soglleat poilim oxem torechem kardd jyuno februatt hannem boroilem oxem mhonnttat.
Kaim zannkaranchea motapromann he prothecho ani vhelemnottain hea namvan zaun gel'lea don sontancho toso kainch sombond na. Romon purann kothentoli mogeachi devi vhinos hicho cholo kyupiddochem chitr karddacher asta.Vhelenttainchea karddacher asta.
Sollavea xekddeant svitzhorolonddant sentt fransis ddi sels ef jineuha haka oxem dislem, kiristamv lok borech modeleat tanka xist laupa khatir tannem ten'na ostit'tvant axil'li lottri pod'dot bond keli. He lottri pod'dotin romon lok lAettri tiketticher sontanchi namvam ghaltale. Tornatte chole choleo chitteo kaddttali ani tea lAettrichea ddro promann vorsobhor tacheborobor somvsar korcho poddttalo.
Otthravea xenkddeant framsantleo tornatteo choleo aplea mogea choleachem namv kagdar boroun to kagod va chitt tachem fattir dosoitalim. Toxench modhy yugant choleo hollduvea rongache kopdde ghaltalim. Tachea motan hollduvo rong ho pun'nirmiticho, sukhi somvsaracho.
Vhelenttain dde hi protha londdon,inglondd, omerika,ittli hea dexant khub procharant asa. Bhartat hi protha brittix lokampasun aili. Aiz hi protha xarampasun gamvgireavatthara meren paulea. Poilichea kallant hea disa karddam dhaddttale. Sodeachea kallant kardda vangdda mogacho sondex axil'lim podam, sttof ttoiz va ugddasak urpasarkeo vosti ekamekank bhett dhaddttat.
Polleiat.
Valentine's_Day
भास्कर रामचंद्र तांबे

भास्कर रामचंद्र तांबे (जल्म - ऑक्टोबर 1873 मुगावली, ग्वाल्हेर; मरण - 7 डिसेंबर 1941) नामनेचो मराठी कवी. ताचो मूळ गांव रत्नागिरी जिल्ह्यांतलो खेटकुई ताचे पुर्वज पेशवाईंत गोविंदपंत बुंदेले हाचेवागंडा उत्तर हिंदुस्थानांत गेले. तांच्या कुढाण हो गांव तांका जहागीर म्हणून फावो जालो. ताचें शिक्षण मुगावली, झांशी आनी देवास नगरांनी जालें. 1893त तो अहमादाबाद विश्र्वविद्यालय मॅट्रिकेचे परिक्षेंत पयल्या वर्गांत पास जालो. घरचे गरीब परिस्थितीक लागून ताका उंचेलें शिक्षण घेवंक मेळ्ळें ना. पूण आपल्या मराठींतलो एक व्हड कवी म्हणून ताणें नामना जोडली 1909 ते 1991 मेरेन तेन्नाच्या मध्य भारतांतल्या ल्हान-व्हड संस्थानांनी ताणें खुबशीं जापसालदारकेचीं केलीं.
1911 ते 1914 मेरेन पिपलेदा नगरात दिवाण म्हणून ताणें काम पळेलें. प्रतापगंडाक तो पोलीस सुपरिटँडॅन्ट आणि न्यायादीश आशिल्लो. प्रतापगडाक आसतनाच, 1920 वर्सा ताचो पयलो कवितांझेलो उजवाडाक आयलो. 1921 वर्सा ताणें अजमेराक ग्वाल्हेरच्या, सरदारांच्या भुरग्यांचो पालक म्हणून काम केलें. थंय तो दोन वर्सां उरलो. ह्या काळांत ताचे प्रतिभेक नवो चंवर आयलो.
1923 वर्सा तो श्योपुर अधिकार पादचेर आशिल्लो. थंयसावन ग्वाल्हेराक registrar of Examination ह्या पदाचेर ताची नेमणूक जाली. 1926 वर्सा इंदूराक पयलें मध्यभारतीय मराठी कवीसंमेलन जालें, ताची येजमानकी तांबेन चलयली. 1932 वर्सा कोल्हापूराक भरिल्ल्या साहित्य संमेलनाखाला जाल्ल्या कवी संमेलनाचें येजमानपद तांबेक फावो जालें. 1934 वर्सा तांबेचो साठी सुवाळो महाराष्ट्रांत आनी महाराष्ट्राभायर व्हड दबाज्यान मनयलो. 1935 वर्सा तांबें वाडदीस मंडळा’न तांबें –व्यक्ती आणि कला हें पुस्तक उजवाडा हाडलें. 1937 वर्सा तांबे निवृत्त जालो. ग्वाल्हेरच्या संस्थानिकांनी ताका राजकवी ही पदवी दिली. तांबें हाची सम्रग कविता वा, गो. मायदेव (1920), दि. ग. केळकर (अज्ञातवासी - 1927) आनी डॉ. माधवराव पटवर्धन (1935) हाणी संपादीत केली. समिक्षा आनी तत्त्वगिन्यान हांचें ताणें वाचन, मनन आणि चिंतन केलें. विद्यार्थी दशेंत आसतना, भगवद गितां ताच्या नित्याच्या पठणांत आसताली. कपिलाच्या सांख्यदर्शनाचो ताणें अभ्यास केलो. तशेंच ताणें मिल, कांट शॉपेन हॉवर ह्या अस्तंती तत्त्वचिंतकांचो आनी स्पॅन्सर, डार्विन हांच्या ग्रंथाचो अभ्यास केलो. अजमेराक आसतना ताणें उपनिषदांचोय अभ्यास केलो.
तांबेन 1891 ते 1941 ह्या पन्नास वर्सांच्या काळांत सुमार 225 कविता बरयल्यो. तातूंत प्रेमकविता, सैमाच्यो कविता, चिंतनशील कविता, बालगितां हांचो आस्पाव जाता. ताची काव्य रचणूक गीतकाव्यात्मक आसा. ताचें प्रेम-कवितेंत, प्रियकर आनि प्रियेसी हांचे भावजिणेचो विकास दिसता. ताचे जिणेचे संगतीन ही कविता उपारासली आनी वाडली. हे कवितेंत आपल्या प्रपंचांतले मोगाळ सहचारिणीच्या सांगातांतले खीण ताणें शब्दरुपाक हाडले. ताणें प्रेमकवितेंत मोगी मनशाच्या अंतस्करणातले सगल्या तरांचे उमाळे आनी भावावस्था रंगयल्यात. आत्मतृप्ती आणि उदात्त भावना आशिल्ल्यो प्रेमकविता बरोवन ताणें मराठी प्रेमकवितेंत आपलें खाशेलपण दाखयलां. भा. रा. तांबें हाच्या कवितांचेर ताचे जीवनदृशटीचो परिणाम जाल्लो दिसता. भारतीय तत्त्वगिन्यान आनि साहित्यशास्त्र हांचोय ताचेर प्रभाव आशिल्लो, जिवीत आनंदान भरलां. ह्या तत्त्वाचेर ताची श्रध्दा आशिल्ली. परमेश्वराच्या शक्तीचो आस्पाव आसता अशें ताका दिसता. ताणें कांय नाटयगितांय बरयल्यांत. मराठी कवितेच्या संवसारांत ताच्या सहज तुझी हालचाल, रिकामे मधुघट, घट भरे प्रवाही बुडबुडनी मरणात खरोखर जग जगते नववधू प्रिया मी बावरते जन पळभर म्हणतील हाय हाय ह्या कवितांक म्हत्वाची सुवात आसा. ताणें चालीक लायिल्लो गीतसंप्रदाय हाका तांबें संप्रदाय म्हणुनूय वळखतात.
धम्मपद

धम्मपद बुध्दाची शिकवण दिवपी गाथासंग्रह. पाली भाशेंतल्या ह्या संग्रहांत 26 वग्गांमदीं वांटिल्ल्या 423 गाथांनी बौध्द धर्माची आटीव अशी शिकवण दिल्या. बुद्द धम्म वा बुध्दतत्त्वज्ञान सांगपी ग्रंथराशीक त्रिपीटक अशें म्हण्टात. पयलें सुत्त पीटक, दुसरें विनय पीटक आनी तिसरें अभिधम्मपीटक. सुत्तपीटकाचे दीघनिकाय, मज्जीमनिकाय आनी खुद्यनिकाय अशे तीन वांटे आसात. हातूंतल्या खुद्यनिकाय वांट्यातल्या पंदरा ग्रंथातल्या चोम्यातलो धम्मपद हो दुसरो ग्रंथ.
भगवान बुध्दान आपणाक जाल्ल्या बुध्दत्व प्राप्तीच्या खीणापसून ताच्या निर्वाणामेरेनच्या काळामेरेन ह्या ग्रंथातली दर एक गाथा खंय ना खंय, कोणाक ना कोणाक, केन्ना ना केन्ना खंयच्या तरी संदर्भांत उपदेशाच्या रुपांत सांगिल्ली आसा. ह्या गाथांची कथा सांगपी धम्मपद्टठकथा (धर्मपदार्थकथा) नांवाचो (गाथांनी कथात्मक स्रश्टीकरण दिवपी) ग्रंथ सिंहली भाशेंत मेळटा. फुडें ताचो पाली अणकार अर्थकथाचार्य भदंतबुध्दघोष महास्थविर हाणें केलो.
ह्या ग्रंथांत बुध्द विचारांचें सारसर्वस्व ग्रंथीत जाल्लें आसून, तातूंत आचारसंहितेचें म्हत्व सांगून तिका जिवीत येसाचें श्रेय दिल्लें आसा. ह्या संवसारांत सगळ्यो गजाली खीणयाळ्यो आसून त्या सगळ्यांमदीं दुख्खाचे अंश भरिल्ले आसात. तृष्णेचो म्हळ्यार आसक्ती नश्ट केल्यारूच दुख्खाचो अंत जातलो ह्या सुखी जिणेच्या तत्त्वाचो ह्या ग्रंथांत पुरस्कार केल्लो आसा. मनशाचो फुडार हो मनशाच्या हातांत आसून मनशाक तो स्वता सोडून हेर कोणूच येसप्राप्ती करून दिवपाक आदार दिवंचोना. खासा बुध्दलेगीत सुखी जिविताचो फकत मार्ग दाखोवंक शकता. ह्या जिवनादर्शाचे वरवीं बुध्दान मनशामदीं आत्मविस्वास निर्माण करपाचो यत्न केला.
धम्मपदांतल्यो कांय गाथा अश्यो आसात -
सब्बपापस्स अकरणं कुसलस्य उपसंपदा ।
सचित्तपरियोदपनं एतं बुध्दान सासनं ।।
धम्मपद-183) अर्थ - सगळ्या पापांपसून पयस रावप, सगळ्या बऱ्या गजालींची गजालींची जतनाय करप आनी स्वताचें मन शुध्द दवरप - हीच बुध्दाची शिकवण आसा.
मनो पूब्बङ्गमा धम्मा मनो सेट्ठा मनोमया ।
मनसा चे पसन्नेन भासति वा करोति वा ।
ततो नं सुखमन्वेति छाया व अनपायिनी ।। (धम्मपद - 2)
अर्थ - मन हें सगळ्या प्रवृतींचें पुरोगामी आसा. तांच्यांत मनच श्रेश्ठ आसा. सगऴ्यो प्रवृत्ती मनातल्यान उत्पन्न जातात. जर कोणेंय प्रसन्न मनान भाशण केलें वा कार्य केलें जाल्यार केन्नाच साथ ना सोडपी सावळेप्रमाण सूख ताचे फाटल्यान येता.
यो दुक्खस्स पजानाति इधेव खयमत्तनो ।
पन्नभारं विसञ्ञत्तं तमह ब्रूमि ब्राह्मण ।।
धम्मपद -402)
अर्थ - जो ह्याच जल्मांत आपल्या दुख्खविनाशाचो मार्ग जाणटा, तो आपलो सगऴो भार उतरावन उडयता आनी जो आसत्की विरयत आसता, ताकाच हांव ब्राह्मण म्हण्टां. तत्त्त्वगिन्यानासारख्या क्लिश्ट विशयाची फोडणिशी करपी ह्या ग्रंथाच्या लिखाणाची शैली आकर्शक आसा. समर्पक उपमा, दृष्टांत दिवपी अलंकारांनी युक्त अशीं वाक्यां हीं ह्या ग्रंथाचीं साहित्यीक खाशेलपणां आसात.
धम्मपदांतलें लिखाण बौध्द धर्मियांमदीं आदरणीय आसाच, पूण तातूंतल्या वैश्र्वीक आनी शाश्वत विचारांक लागून बौध्द धर्माभायरूय ह्या ग्रंथाक आदर्श ग्रंथ अशी मान्यताय प्राप्त जाल्या. बऱ्याच प्रगत भाशांनी धम्मपदाचो अणकार जाल्ले आसात. मॅक्स म्यूलर, डॉ. राधाकृष्णन, राहूल सांकृतायन, पु. म. लाड हे धम्मपदाचे कांय अणकारपी आसात. सुरेश आमोणकार हाणें धम्मपदाचो कोंकणी अणकार करपाचो वावर हातांत घेतला.
अश्विनी

अश्विनी मेष राशींतलें आनी नखेत्रमाळेंतलें पयलें नखेत्र. हें क्रांतिवृत्ताच्या मात्शें उत्तरेक आसा. हातूंत अस्तंत्या नखेत्र- पध्दतींतली ‘एरिस’ हातूंतली आल्फा (हॅमलः भोग 10°77’; शर 8°30’) बीटा आनी गॅमा हीं तीन नखेत्रां येतात. हातूंतलें उत्तरेकडले आल्फा हें नखेत्र दुर्बिणींतल्यान निरीक्षण केल्लें पयलेंच तारकायुग्म जावन आसा. तिगांय भितर तें चड तेजीश्ट जावन आसा. ह्या तीनय नखेत्रांचो मेळून दिसपी आकार अश्वमुखासारको (अश्व= घोडो, मुख=तोंड) म्हळ्यार घोड्याच्या तोंडासारको दिसता म्हूण ‘अश्विनी’ हें नांव पडलें. कांय जाणकार हाचीं दोनूच नखेत्रां मानतात. देखीक- ऋग्वेद आनी हेर संहिता हातूंत ‘अश्वयुजौ’ असो द्विवचनी उल्लेख आयला. भारतांत मात अश्विनी असोच उल्लेख आसा. 13 एप्रिलाक सुमार ह्या नखेत्राचो सुर्यप्रवेश जाता.
ह्या नखेत्राचें ध्यान अशें सांगलाः
तत्रादावश्विना ज्ञेया पद्मपत्रनिभा शुभा।
अश्वक्त्राम्बुजारुढा द्विभूजा च सिताम्बरा।
दक्षे दिव्यौषधीपात्रं बिभ्रती पुस्तकं करे।।
अर्थः कमलपात्रा सारक्या कांतीची, कमळाचेर बशिल्ली, शुभ, घोड्याचें तोंड आशिल्ली, धवें लुगट न्हेशिल्ली, दोन भूजां आशिल्ली, उजव्या हातांत दिव्य वखदांचें पात्र आनी दाव्या हातांत पुस्तक अशी अश्विनीची मूर्त करची.
लोलयेंकार, पेरु जिवा

लोलयेंकार, पेरु जिवा :(जल्म : १३ एप्रिल १९१५, आगस, लोलयें).
सुटकेझुजारी. तो नॅशनल काँग्रेस गोवा हे संघटनेचो वांगडी आशिल्लो. बसकांनी वांटो घेवप, भूंयगत कार्यकर्त्यांक आदार दिवप, तांकां मार्गदर्शन करप असलीं कामां तो करतालो. आगस माशें हांगाच्या पुलाचेर स्फोट घडोवन हाडपाचो ताणें यत्न केल्लो. पुर्तुगेज पुलिसांनी ताका धरपाचें फर्मान काडिल्लें. फुडें पुलिसांनी ताका अटक केली आनी देड वर्स बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. पूण उपरांत ९ म्हयन्यांनीच ताची सुटका जाली. भारत सरकारान तामपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
रोकी आंतोनियो डायस

रोकी आंतोनियो डायस हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
रोकी डायस हांचो जल्म 1952, बार्देझ तालुक्यांतल्या बास्तोरा गांवात जालो.
वावर.
ताच्या तियात्राच्या जिवीताचो प्रवास 1963 ह्या वर्सा बोमोयकान – जाचो लेखक जो पेरी हांच्या तियात्रांत जालो. पयली ताणीं हळदोणा जमनीवयल्या खेळांनी आनी कलंगूटच्या जागरांनी आपली कला दाखयली.1961 ते 2018 हया वर्सांनी ताणें 102 तियात्र दिग्दर्शकांबरोबर अभिनय केले जशें की सी.आल्वारीस, आल्फ्रेड रोझ,प्रेम कुमार, जासिंतो वाज, एरिस्टायडस डायस, लिगोरयो फेर्नांदीस, रोसारयो डायेस, प्रेमानंद सांगोडकार, जॉ रोझ, अनील कुमार, सी.दिसिल्वा, सेम्यएल कार्वालो, फा.फ्लँन्थन फारिया, रॉबीन वाझ, ऍम बोयर.
अभिनय करून लेगीत ताणें तियात्र बरयल्यात आनी माचयेर सादर केल्यात जशें की ‘केन्ना पूण सांपोडटलो’(1970), ‘जुरामेंत’ (1973), ‘हांव एकलोच’ (1974), ‘तुका लागोन’(1977), ‘चेडो आनी चेडूं’ (1979), ‘गोवाय ना’(1984), ‘तूं म्होज्या जिवितांत एक नागीन’ (2001).
ताचे कडेन आपल्यो 6 ओडियो कॅसेट आनी डी.वी.डी आसा जशें की ‘उगडास फलोरयन वाझाचो’(1987), ‘रोख स्टार’ (1988), ‘म्हाका नीत जाय’ (1991), ‘जायनाका फोटकिरो’ (2001), ‘फलोरयन वाझ पयलो मातियेर’ वी.सी.डी (2010), ‘तुमचो उपकारी हांव’ (2014).
ताणें गोंयभर संगीताचे कार्यक्रम प्रदर्शीत केल्यात. तो आयज पासून तितलेच उमेदीन तियात्रांत अभिनय करता आनी गितां लेगीत गायता.
पुरस्कार.
कला अकादेमीन आयोजीत केल्ल्या तियात्राचे सर्तींत तो सदांच वांटेकार आसलो आनी ताका जायतीं इनामां फावो जाल्यांत.
मार्टीन ल्युथर किंग ज्युनिअर

जल्म.
"'मार्टीन ल्युथर किंग ज्युनिअर"
 हांचो ज्लम दि. 15 जानेवारी 1929 हया दिसा मार्टीन ल्युथर किंग सिनियर आनी अल्बर्टा विलियम्स किंग ह्या दांपत्याक जालो. ताचें खरें नाव मायकल किंग मायकलाक व्हडली भयण विली आनी धाकलो भाव आल्फेड आसलो.
आवड.
किंग हाका ल्हानपणासावन गायनाची खूब्ब आवड आसली.ताची आवयलेगीत इगर्जेंत गायन करताली.ल्हान आसताना किंगालो एक इश्ट गौरवर्णीय आसली.
घडणूक.
 पूण ताज्या बापायक आपल्या चल्यान किंगावांगडा खेळिल्ले नाका आसलें. देखून ताणें आपल्या चल्याक फकस्त गौरवर्णीयांकूच शिकपाक मेळटाले. किंगाक खूब्ब वायट दिसलें. इतलें-तो निराश जालो. पूण तेन्ना ताका खबर नाशिल्लें की, हेंच ताका आयुश्यभर भोगचें पडटलें. वांशिक वर्णभेदाचे वायट परिणाम किंग हाका भोगचे पडलें. र्माच 1955 या म्हयन्यांत एक घटना घडली जाका लागून सगल्या जगाक मार्टिन ल्युथर किंग ज्युनिअर हाजी वळख जाली. क्लोडेटे केल्व्हिन या पंदरा वर्सा पिरायेच्या गुरवार चलयेन बशींत बसलेल्या जाग्या वयल्यान उठपाक न्हयकार दिलो. जे तेन्नाच्या जिम क्रो कायद्याच्या विरूदद आशिल्लें. तशीच गजाल रोजा पार्कस् हाणेंय बी केल्ली म्हूण तिका अटक केली. हाका लागून सगल्या कष्णवर्णियांनी मॉन्टगोमेरी बशींचेर बहिश्कार घालो. हो बहिश्कार 385 दीस चल्लो.हांतूंत किंग हाचो वाटो मोठो आसलो. ताणें फुडाकार घेवन हया वर्णविव्देशाचो धिकार केलो.ताज्या भाशणांनी लोक जागे जाले. पूण ह्या सगल्या मजगती ताचें घर बाँब घालून उडयलें,ताचो मानसीक छळ करपाचो यत्न जालो. ताका अटक जाली.पूण किंग फाटी सरलो ना.ताणें आंदोलन चालूच दवरलें.अखेर , हो वर्णव्देश करपी कायदो मॉन्टगोमेरी बस सेवेंतल्यान काडून उडयलो. मार्टीन ल्युथर किंग ज्युनिअर म्हणल्यार किदें हें ह्या वेळार अख्ख्या जगाक कळून आयलें.
== ०४ अप्रैल, २०१७
संर्दभ भांगार भूंय ==
हागगाय आचें पुस्तक

हागगाय आचें पुस्तक.
Book of Haggai
ह्या पुस्तकांत ल्हान-ल्हान शिटकावण्य आसात. बाबिलनयेंत थावन परतलले पयले जुदेव देव-मंदीर बांदूंक सोदतात, तांची हुमेद मोडतात. मागीर हाग'गाय आनी जाकारीया हे दोनूय प्रवादी तांकां नवो नेट दितात आनी जेरुब्बाबेल, जुदाच्या राजपालाक तशेंच परम् यादनीक , देव-मंदीर बांदपाचो वावर सुरू करूंक विनंती करतात. ह्या विशीं ह्या पुस्तकांत वाचूंक मेळता.
जेधा मंदीर घर्टान जावन आसलें तेदना सर्वेस्पर शेतकारांचे कश्ट निर्फळ करता. जेदना ते मंदीर बांदूंक सुरू करतात तेदना सर्वेस्पर तांकां उदरगत भासायता.
हें नवें मंदीर आदल्या परस अदिक पर्जळतलें: आनी जेरुब्बाबेलाक देवान वेंचून काडून ताका सगळी पदवी भासायल्या.
पळेइयात.
Book_of_Haggai
Books_of_the_Bible
Bible
ದುಖೀಚಿ ಉಚಾರ್ಣಿ ಮಾಗ್ಣೆಂ

Act of contrition.
&lt;poem&gt;
ದೆವಾ ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಬಾಪಾ,
ತುಂ ‌ಚಡ್ ಬರೊ ಆನಿ ಮೊಗಾಳ್ ಆಸ್ತಾನಾಂ
ತುಜೆರ್ ಆನಿ ಮ್ಹಜ್ಯಾಂ ಭಾವಾಂ-ಭಯ್ಣೀಂಚೆರ್ ಹಾವೆಂ ಚುಕ್ ಕೆಲಿ.
ದೆಖುನ್ ಮ್ಹಾಕಾ ‌ವ್ಹಡ್ ಖಂತ್ ಭಗ್ತಾ ಆನಿ ಖಾಲ್ತ್ಯಾ
ಕಾಳ್ಜಾನ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಭೊಗೊಸ್ ಮ್ಹುಣ್ ಮಾಗ್ತಾಂ. ತುಜ್ಯಾಚ್ ಆಧಾರಾಚೆರ್ ಪಾತ್ಯೆವ್ನ್ ನವ್ಯಾನ್‌ ಪಾತಕ್
ಕರಿನಾಂ ಜಾವನ್ಚ್ಯಾಕ್ ವಾವ್ರುಂಕ್ ಹಾಂವ್‌ ‌ಭಾಸ್ ದಿತಾಂ.
 ಆಮೆನ್ 
&lt;/poem&gt;
An act of contrition is a Catholic prayer that expresses sorrow for sins. It may be used in a liturgical service or be used privately, especially in connection with an examination of conscience.
Latin text.
&lt;poem&gt;
Deus meus, ex toto corde paenitet me omnium meorum peccatorum,
eaque detestor, quia peccando,
non solum poenas a te iuste statutas promeritus sum,
sed praesertim quia offendi te,
summum bonum, ac dignum qui super omnia diligaris.
Ideo firmiter propono,
adiuvante gratia tua,
de cetero me non peccaturum peccandique occasiones proximas fugiturum.
Amen.
&lt;/poem&gt;
Popular American English version.
&lt;poem&gt;
O my God, I am heartily sorry for having offended You,
and I detest all my sins, because of my just punishment, 
but most of all because I have offended You, my God, 
who are all good and deserving of all my love. 
I firmly resolve, with the help of Your grace, 
to sin no more and to avoid the near occasions of sin.
Amen
&lt;/poem&gt;
ಪಳೆಯಾತ್.
https://en.wikipedia.org/wiki/Act_of_Contrition
Portugal

, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी लिस्बोन नगर आसा।
Portugal zaun asa Eropacho ek des. Portugalan Gõycher 450 vorsank raj choloilem. Hachem tim vatanim Atlantic mha-doriya asa ani udentek Spain des asa.
Polleiat.
Portugal
Dusri Somurt Pustok

Dusri Somurt Pustok.
Deuteronomy
Pentateukachem hem nimannem, panchvem pustok, Dusri Somurt (Greg bhaxen deuteronomion, “dusrem pustok”), kiteak hem pustok Korarachea Grontha (“Covenant Code”, polle Sutt. 20/23 -23/19) boldek razak dilolem. Judev poromporent hea pustokacho mathallo mhollear “sobd, utram” (devarim), poilea slokachem utor hem. Moizes hea pustokacho sompadpi, oxem porampora mhonnot ailea, punn nimanno ovesvor Moizesachea mornnachi khobor korta, mhonttoch ho ovesvor dusrea hatacho aila. Tachim bhaxonnam amkam hem pustok dita. Hem pustok aronneant dil’lea kaideanchi ani Somurtechi khobor korta. Khub kallan hem pustok akarun ailam. Somurt dita. Korarachi khobor korta, nitichi kariavoll pallunk, durbollanchi sevachakri korunk, bhovkorn onathanchi, vidvanchi, ani videxeanchi, ulo marta. Nimannea vantteant Moizesachea nimannea vorsanchim khobor korta, Joshuak novem misanv dita, uprant Moizesachem git, tacho axirvad ani moron. Moizesachea bhaxonnamnim vhodd suttkechea ghodditanchi khobor amkam mellta, Sinai porvotar Somurt dilea, ani bhasailolo des jikhun ghetla, hem sogllem iskuttaun hea pustokant mellta. Mornna adim Moizes Devachea mogacho ugddas korta, oronneantlim ghodditam hoch mog dakhol kortat, dekhun Korarak visvaxi ravunk ani Devacho mog sogllea monan, kallzan ani bollan korunk to ulo marta.
Dev Israelak apoita, taka ek kherit apovnnem dita, Somurt dita, dekhunuch novea jivitacho rosto dakhoita. Devan he porjek des dila, tacho mog ani opurbai ti korta. Israel povitr porza, Israelan Devak visvaxi ravunk zai, hem “ Aik, O Israela” (Shema), sanjechea prarthonant mellta. Korar, hem bhov mhotvachem Utor hea pustokant, thoim tacho khol-khol somoz mellta. Ek Dev, ek Porza, ek Mondir, hea utramnim Dusre Somurtichea pustokacho sonkxep mellta. Hem pustok Kristi jivitant bhov mhotvachem.
Polleiat.
Book_of_Deuteronomy
Books_of_the_Bible
Bible
ललियेंपलें

ललियेंपलेम हो गांव भारताच्या गेंच्या राजियाचो काणकणच्या एकदं दक्षिणेक उर्ताय, जाची शीम कर्नाटक राज्याच्या कार्वार तालुकेंत आसा..
स्थळ.
ललियेंपलें भंवतणी दक्षिणेक कार्वार तालुकास, उत्तरेक केपें तालुका, आनी उत्तरेक साश्टी तालुंका आसात.
इतिहास.
ललियें, आदीं बानावासी च्या कदं राजा खाल आसलें आनी ताका खरेपणी लहाहाळी (एक कणड उतर) म्हण वळखताले कित्याक त्या गांवांक मीन सदपाचे कारागीर आसले जे हिंदू देवांच्यो आनी देवतेंच्यो मुर्ती तय्यार कर्ताले जाका ते लखण आनी आलुमिनीवं वापर्ताले, चानारा राजपत्रा पर्मणें. उपरांत तो पुर्तुगेज वासाहतेंत आयलो आनी ललियें नांवांत ताचें बदलप जालें..
ललियेंपलें हांगासर पुर्तुगेज इमिग्रेशन तपासणेचें थाणें आसलें मार्गांतल्यान य्योवच कर्प्यानाचेर नदर दवरुंक जाचे सेवक वर्ग १९६१ वर्सा मेरेन एवरपी आसले, जेन्ना तें भारतांत प्रवेस कर्पांत आयलें.न.
भुगल.
ललियें हाका सात वाडे आसात -- जांचीं नांवां, इडार, काराय, काजाल्केर, स्हेळी, पलें, पेडें आनी माशें. कार्भारा खातीर, स्हेळी आनी पेडें दन भागांत विभागलां, ज्या वर्वीं सगळे मेळून णव वाडे आसात..
बडे गुलाम अली खान

उस्ताद बडे गुलाम अली खां हांचो जल्म दि. 2 एप्रिल 1902 या दिसा लाहोराच्या लागी आशिल्ल्या कसूर या गावांत जालो. तांच्या घराण्यांतूच गाणे आशिल्ले. तांचे सांगितिक शिक्षण तांचे पिता उस्ताद अलि बक्श खां साहिब हांच्यालागी जालो. पिरायेच्या पाचव्या वर्सासावन ताणी तांचो चुलते कसूर घराण्याचे भौमानेस्त गायक उस्ताद काले खां साहिब हांच्यालागसून कसूर घराण्याची गायकी शिकून घेतली.पतियाळा आणि कसूर घराण्याचो अप्रतिम मिलाफ तांच्या गायकींत आसलो. तांचे पिता हे काश्मीरच्या महाराजांचे दरबारी गायक आशिल्ले. म्हूण कसूरींत तांच्या गायकीक काश्मिरी घराणे म्हण्टाले.
मागीर पटियाला रावपाक लागले. तेन्नाचान ते घराणे पटियाला घराणे म्हूण वळखले वाचपाक लागले. बडे गुलाम अली खां हांची सुवात सारंगी वादक म्हूण जाली. 1999 या वर्सा लाहोर संगीत संमेलनांत तांच्या गायकीची पयल्या फावट वळख रसिकांक जाली.
हांच्याउपरांत जाल्ल्या कलकत्ता आनी अलाहबाद हांगासल्ल्या संगीत संमेलनांनी तांची वळख सगल्या देशाक जाली. ताणी गायील्ल्या राधेश्याम बोल हें भजन आयकून महात्मा गांधी खूब्ब प्रभावित जाल्ले.
भारत सरकारान 1962 या वर्सा पद्मभूशण या पदवीन तांका सन्मानीत केल्ले. याद पिया की आए ही ठुमरी खंयसूर कानार पडली जाल्यार याद येता ती उस्ताद बडे गुलाम अली खां हांची. 23 एप्रिल 1968 या दिसा हो उस्ताद अल्लाक प्यारो जालो.
Nehemias achem Pustok

Nehemias achem Pustok.
Book of Nehemiah
Nehemiasachem Pustok char bhagamnim vanttum ieta ː
1. Nehemiasachem Jerusaleak portonnem. Persiechea razan Judacher razvottki cholounk taka thoim dhaddlolo.
2. Jerusaleachim durgam novean bandtat.
3. Ezra Devachi Somurt vhoddlean ani dobajean porjek vachta ani porza aplem patok vollkhun gheta
4. Judacho rajpak koso Nehemiasacho fuddlo vavr.
Hea pustokachi kheritai mhollear Nehemiasacho khol bhavarth vacher ani portun-portun Devak kel'lem tachem magnnem.
Hea pustokacho attap ː
Nehemias Jerusaleak portotat 1/1 - 2/20
Jerusaleachim durgam novean bandtat 3/1 - 7/73
Somurt vachtat ani Korar novsortat 8/1 - 10/39
Nehemiasacheo fuddleo kariavolli 11/1 - 13/31
Polleiat.
Book_of_Nehemiah
Books_of_the_Bible
Bible
अनील कुमार (अनील चं. देऊळकार)

अनील कुमार ( अनील चं. देऊळकार)गांवान मूळचो चांदरचो. सधा फातोड्ड्या रावता. नामनेची नटी फातिमा डिसोझा हिचो घरकार . बरोवपी, बसोवपी, गीतकार, गावपी आनी नट तसोच निर्मातो.
1967 त तियात्राचे माचयेर पयले पावल घालें. सोर्ग , आत्मो जबाब आनी काळजाची भावना हे तियात्र स्वता बरोवन बसोवन सादर केल्यात आनी तातूंत कामांय केल्यात. अम्बिका फिल्म्स् च्या गिरेस्तकाय ह्या कोंकणी फिल्माक संवाद बरोवन दिल्यात आनी पालवी खलनायकाची भूमिका केल्या. तेच प्रमाण जबाबदारी ह्या विडियो फिल्माचे संवाद आनी पटकता बरयल्यात. भिरांत , नांवाचो नवो तियात्र माचयेर येवपाचो आसा, स्वताचें अशें एक कोंकणी फिल्म काडपाचें थारायलां.
शिकप एस्. एस्. सी. मेरेन. उपरांत शिवकाशीक वचून मुद्रणकलेचो डिप्लोमा घेतलो. मागीर मडगांवां श्री मळयो हांच्या नूतन प्रिंटिंग प्रेसांत थोचो तेंप काम केलें. घरचो धंदो आसा.
वेवसायीक माचयेर 1963 सावन वावुरता. आयच्या नामनेच्या सागींसागसार सगल्या तियात्रिश्तांबराबर माचयेर विॆगडविंगड तरांचे रोल केल्यात. पॅट्रिक दौरादाच्या तीन थेंबे ह्या खेळान अनिलपुमाराक नामना मेळोवन दिली. उपरांत रुझारियु रॉड्रीक्स, लिगोरियु फेर्नादिश, सी. डिसिल्वा आदी लोकांनी भरपूर वाव दिलो. वेवसायीक माचयेर थीर जावपाक नामनेच्या प्रेमकुमारान आदार दिलो अशें तो म्हणटा. प्रेमकुमाराचो अर्दी भाकर ह्या तियात्रांत ताणें खुब नामना जोडली. ताच्या उपरांत सी. अल्वारीश, जासींत वाझ , रेमी कुलास, मायक मेहता, ज्यो रोझ रॉबिन वाझ, जॉन क्लार, विल्मिक्स हांणी मुखार म्हेलो.
1980 त चांदरच्या लायन्स क्लबा न त्या वर्साचो सगल्यांत बरो कलाकार म्हूण इनाम दिवन ताचो भौमान केलो. 1986 त मुबंयत तेन्नाच्या कासदार मुरली देवरा हाचे हस्तुकीं इनामासयत सत्कार केलो. पा. प्लानटन फारिया हाच्या जेजू ख्रिस्त ह्या धर्मीक ति.ात्रांत जेझूचो मुखेल पार्ट केलो आनी समस्त किरिस्तांव समाचान ताची तोखणाय केली.
अनिलकुमारान गोंयच्या दूरदर्शनाचेर एकूच रंग निमाणी इत्सा हीं नाटकुलीं बरोवन सादर केल्यांत आनी तातूंय वांटोय घेतला. मुभबंयच्या दूरदर्शनाचेर, रोमियो मेडिसाच्या दिवो पालवलो ह्या नाटकुल्यांत काम केलां. हालींच आनिफा नावांची कॅसेट उजवाडायल्या . अनीक एक कॅसेट रोखडीच उजवाडा येवपाची आसा .
कॅनेथ नांवाचो एक चलो आनी बायल फातिमा हांचेवांगडा सुखी संवसार चलयता. तोंकमी माचयेर नवेनवे प्रयोग करुन लोकांक कितेंय पूण नवें दिवपाचो हावेस बाळगून वावुरपी धडपडो कलाकार असें अनिलकुमाराचे बाबतींत म्हूण येता तियात्री रंगमाचयेचो दर्जो सुदारचो हे मुखेल ध्येय सदांच नदरेमुखार दवरपी भौरुपी कलाकार अशीताची नामना आसा .
पिळर्णकार,दत्ताराम रवळू

पिळर्णकार,दत्ताराम रवळू हांचो जल्मजानेवरी १९१९,मेर्शी-तिसवाडी हांगा जालो.
वावर.
सुटकेझुजारी.१९५५ ते १९६० काळांत तो आझाद गोमंतक दलाचो वांगडी आशिल्लो.बातम्यो पावोवप,दिवचल,बारदेस,तिसवाडी,फोंडें,साश्ट ह्या वाठारांनी दल संघनेच्या वावूरप्यांक रावपाक आदार दिवप,तांकां लिपचोरयां थरयल्ल्या जाग्यार पावपाक पालव दिवप असलीं कामां तो करतालो फेब्रुवारी १०६०त ताका पोलिसांनी धरलो,खूब मार दिलो आनी प्रदेशीक लस्करी न्यायालयामुखार उबो करून स म्हने बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.१९७४त बारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
संदर्भ.
https://wikisource.org/wiki/Page:Konkani_Viswakosh_Vol2.pdf/763
लाफाॅतेन, आंरी

लाफाॅतेन, आंरी - मरी (जल्मः २२ एप्रिल १८५४, ब्रूसेल्स मरणः १४ मे १९४३, ब्रूसेल्स). बेल्जियम संसदपटू. आंतरराश्ट्रीय कायद्दयाचो नामनेचो विधिज्ञ आनी संवसारीक शांततायेच्या नोबॅल पुरस्काराचो मानकरी.
ब्रुसेल्स विद्यापिठांतल्यान कायद्याची पदवी घेवन - १८७७ वर्सा ताणें वकिलीक सुरवात केली। ह्या वेवसायांत ताका खूब नामना आनी पयसो मेळ्ळो.
१८९३ वर्सा ताची ब्रुसेल्स विद्यापिठांत आंतरराश्ट्रीर विधीचो प्राध्यापक म्हणुन नेमणुक जाली. दोन वर्सां उपरांत तो समाजवादी पक्षावतीन सिनेटाचेर वेंचून आयलो (१८९५). फुडें १९१९ - १९३२ ह्या काळांत ताणें सिनेटाच्या उपाध्यक्षपदाचेर काम केले. ते उपरांत लवाद मंडळाखातीर नेमिल्ल्या बेल्जियमी संघाचेर ताची सरचिटणीसपदाचेर नेमणूक जाली. रोकडोच ताणें आंतरसंसदीय संघटनेंत सक्रीय वांटो घेतलो. फुडें ताची लवाद मंडळाच्या अध्यक्षपदाचेर नेमणुक जाली. शांतताय संघाकडेन ताचे बरे संबंद आशिल्ले. ताणें द हेगाक १८९९ आनी १९०७ वर्सा दोन शांतताय परिशदो भरयल्यो. १९०७ - ४३ ह्या काळांत बर्नच्या आंरराश्ट्रीय शांतताय संघाच्या अध्यक्षपदाचेर फ्रिद्रिक बायराउपरांत लाफॉंंतेनाची नेमणुक जाली. निमाणेमेरेन तो ह्या पदाचेर आशिल्लो. ताणें पॅरिस शांतताय कबलातींत (१९१९) आनी राश्ट्रसंघाचे समितीचेर (१९२० - ३१) बेल्जियमाचो प्रतिनिधी म्हणून काम केलें. आंतरराश्ट्रीय सामंजस्याखातीर ताणें सेत्रु इन्तॅलॅक्तुआल भोंदियालय नांवाची संस्था स्थापन केली. उपरांत ती राश्ट्रसंघांत विलीन जाली. हे संस्थेची धर्तेचेर इंटरनॅशनल कोर्ट आॅफ जस्टिस, वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी, युनिव्हर्सल लायब्ररी अशो बर्योचशो संस्था चालीक लागच्यो अशी ताची कल्पना आशिल्ली.
इंतेनॅसिओनाल द बिब्लिआॅग्राफी (ब्रेुसेल्स) ही संस्था म्हाळ्यार ताच्या कामाचें यादस्तीक नेमाळी आनी उजवाडा आयिल्ले ग्रंथ हांची संदर्भसुची करून तें साहित्य जनसामान्यांकडेन पावोवप हो हे संस्थेचो हेत आशिल्लो. हेखातीर ताणें पॅसिक्रीसी इंटरनॅशनल हो ग्रंथ बरोवन ह्या क्षेत्रांत मोलादीक भर घाली (१९०२). ह्या पुस्तकांत १७९४ ते १९०० मेरेनच्या आंतरराश्ट्रीय लवाड मंडळामुखार आयिल्ल्या खटल्यांचें इतिवृत्त ताणें संगतवार उजवाडायलें. फुडें ताणें हवाई झुजावागडा जनमत घडोवपाची मोहीम काडली. ताच्या ह्या यत्नांक लागून ताका संवसारीक शांततायेचो नोबॅल पुरस्कार (१९१३) दिवन ताचो भोवमान केलो.
ताणें ग्रेट सोलुशन (१९१६) आनी बिब्लिआॅग्राफी पीस अॅड आर्बिट्रेशन हीं आनीकय म्हतवाचीं पुस्तकां बरयलीं. दुसमानकाय आशिल्ली फ्रांस आनी जर्मनी ह्या दोन देशांभितर ताणें इश्टागतीचे संबंद प्रस्थापित करपाचे यत्न केले. ताची चडशी सगळी जीण शांततायेचे चळवळीचो प्रसार आनी प्रचार करपाक सोंपलीं
Tujea Gopant Maie - Gaion

Tujea Gopant Maie - Gaion.
Tujea gopant Maiê
"In your embrace, oh Mother"
Type: Hymn
Source: Gaionacho Jhelo, 1995 edition, T-56, p. 227
Lyrics: Vasco do Rego, Panaji, Ilhas, Goa
Version 1: Angelo Mendes
Version 2: Rosario Fernandes, Candolim, Bardez, Goa
Translated by: Alfred Noronha, Pandavaddo, Chorão, Goa 403 102. August 2005
Refrain:
Tujea gopant, Maiê,
in Your embrace, Oh Mother!
amkam ballgun dovor!
Keep us tenderly
Bhurgim, tornnim zanntim
All children, young people and the elderly,
sogllo visvas dhorun,
implore You,
eka tallean, Maiê,
in one voice, Oh Mother,
ulo martat prarthun.
we call out to you.
Puskoll amche huske,
Many are our worries,
zaiteô dukhi amkam,
plenty are our woes,
khub-khub amcheô tallnniô
abundant our temptations
map nam patkank amcheam!
there is no limit for our sins!
Tujê-osli Avoi
If a Mother like You
amkam rakhnam zalear,
does not look after us,
soglleank amkam gillun
khuxi zat´lo devchar!
the devil will be happy to swallow us, up!
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
डॉ. अनंत राम भट

डॉ.अनंत राम भट हो एक कोंकणी लेखक.
जल्म.
11 एप्रिल 1933 दिसा, म्हाड्डोळ, गोंय हांगा.
दंग्राच्या माथ्यार बांदलेलें शार वपार

दंग्राच्या माथ्यार बांदलेलें शार वपार.
Dongrachea Mathear Bandlelem Xar Vopar - The City Set on a Hill ( Parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
दंग्राच्या माथ्यार बांदलेलें शार वपार.
पवित्र पुसतक ː मातेव ५ ː १४-१६; मार्क ४ ː २१; लुकास ८ ː १६, ११ ː ३१
१४ तुमी संवसाराचो उज्वाड. दंग्राच्या माथ्यार बांदललें शार लिपन उरना.
१५ पायलê पंदाक धांपून दवरुंक कणूच पणटी लायना; घरांत आसत्या सगळ्यांक तिचो उज्वाड पडुंक, ती एका पेडार दवर्तात.
१६ तêच परीं तुंचेो बरेो कर्णीो पळेवन सर्गार आसत्या तुंच्या बापाक मनशांनीं वाखाणचê खातीर, तुंचो उज्वाड तांचê मुखार पर्जळुंदी.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
The City Set on a Hill, Commentary and Meditation
राजा रामण्णा

राजा रामण्णा (जल्म - 28 जानेवारी, 1925) भारतीय शास्त्रज्ञ. भारतीय अणुउर्जा आयोगाचो चवथो अध्यक्ष. ताणें भारतांत अणुकेंद्रीय तंत्रविद्येचो विकास करपांत म्हत्वाचें कार्य केलां. रामण्ण हाचो जल्म म्हैसूरांत जालो. मुळावं शिक्षण बेंगलोराक जालें. ताणें मद्रास विद्यापिठाची बी. एस्. सी. आनी लंडन विद्यापिठाची पी. एच्. डी. ह्यो पदव्यो जोडल्यो. 1949 वर्सा तो टाटा इन्स्टिटयूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च, मुंबय हांगा रुज जालो. 1953 वर्सा तो भाभा अणुसंशोधन केंद्र (पयलींचें अणुऊर्जा आस्थापन) हांगा अणुकेंद्रीय भौतिकी विभागाचो मुखेली जालो. जून 1972 सावन, जून 1978 मेरेन तो भाभा अणुसंशोधन केंद्राचो संचालक आनी अणुऊर्जा आयोगाच्या संशोधन आनी विकास फांट्याचो वांगडी जालो.
जुलय 1978 त तो केंद्रीय संरक्षण (राखणे) मंत्र्याचो विज्ञानिक सल्लागार आनी संरक्षण, संशोधन आनी विकास संघटनेचो महासंचालका आनी भारत सरकाराच्या संरक्षण संशोधन खात्याचो सचिव जालो. जानेवारी 1981 त तो परत भाभा अणुसंशोधन केंद्राचो संचालक, भारत सरकाराच्या अणुखात्याचो आनी अणुउर्जा आयोगाच्या संशोधन आनी शिक्षण विभागाचो वांगडी जालो. सप्टेंबर 1983 ते फेब्रुवारी 1987 ह्या काळांत तो अणउर्जा आयोगाचो अध्यक्ष आशिल्लो. रामण्णा हाचें संशोधन कार्य अणुकेंद्रीय वक्रिया आनी न्यूट्रॉन करण आविश्कार चड करुन स्पंदित न्यूट्रॉन तंत्राचो विकास हें आसा. ताणें अणुकेंद्रिय भंजन (अणुकेंद्राचें कुडके करपाखातीर) भौतिकीचो वेगवेगळे नदरेंतल्यान अभ्यास केलो आनी एक नवो सिध्दांत मांडलो.
अप्सरा, सायटस आनी पुर्णिमा ह्या संशोधन विक्रियकांचो, कलकत्याच्या चलऊर्जा सायक्लोट्रॉन ह्या कणवेग वर्धकाचो तशेंच कल्पकम हांगासरल्या शीघ्र प्रजनक चांचणी विक्रियकाचो अणुकेंद्रीय अभियांत्रिकी आराखडो तयार करप, प्रतिश्ठाना करप आनी कार्यान्वित करप हांचेविशी रामण्ण हाणें मोलादीक वावर केला. 1974 वर्सा पोखरण हांगा शांततायेखातीर अणुचांचणी घडोवन हाडपी शास्त्राज्ञाच्या पंगडातलो तो मुखेली आसलो. अणुऊर्जेचे शांततामय उपेग ह्या विशयावयल्या एकवटीत राश्ट्रीच्या घेवपांत आयिल्ल्या बऱ्याच आंतरराश्ट्रीय परिशदांत ताणें वांटो घेतलो आनी बऱ्याच राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय म्हत्वाच्या समित्याच्या अध्यक्ष म्हणून काम केलां. 1961 त तो नॉर्वे देशाच्या नारो ह्या नव्या अणुकेंद्रिय विक्रियकाच्या वेवस्थापकीय समितीचो अध्यक्ष, इंटरनॅशनल अँटॉमिक एनर्जी एजन्सीच्या महासंचालकाच्या वैज्ञानिक सल्लागार समितीचो तो वांगडी जावन आसा. 1986 त अँटॉमिक एनर्जी एजन्सीच्या व्हिएन्न हांगा जाल्ले विसावे असादारण परिशदेचो तो अध्यक्ष आशिल्लो.
रामण्णा इंडियन फिजिक्सन अँसोसिएशनाचो अध्यक्ष, भारतीय विज्ञान परिशदेच्या भांगरामहोत्सवी भौतिकी विभागाचो अध्यक्ष, इंडियन नॅशनल सायन्स अँकडेमीचो अध्यक्ष (1976) आनी अँकॅडेमी ऑफ सायन्सेस हे संस्थेचो उपाध्यक्ष आशिल्लो.ताका पद्मश्री (1968), पद्मभूषण (1973) आनी पद्मविभूषण (1975) हें तशेंच केंद्रिय शांतिस्वरुप भटनागर पुरस्कार (1963), मध्य प्रदेश सरकाराचो पंडित जवाहरलाल नेहरु पुरस्कार (1983), इंडियन नॅशनल सायन्स अँकॅडेमीचें मेघनाद साहा पदक (1984), ओम प्रकाश भसीन पुरस्कार (1985)आनी बऱ्याच विद्यापिठाच्यो सन्माननीय डॉक्टरेट पदव्या हे भोवमान ताका मेळ्ळ्यात. रामण्णा हाका संगिताची आवड आसून तो बरो पियानोवादक आसा. ताका रॉयल स्कूल ऑफ म्युझिकाचें प्रमाणपत्रय फावो जालां.
भद्रकाली

भद्रकाली हें हिंदू धर्मान देवीचें एक रुप. भद्र म्हळ्यार मंगलप्रद अशें जे कालीचें रुप, ती भद्रकाली अशी तिची व्याख्या आसा. तिचे उत्पत्तीविशीं खूब कथा आसात त्यो अशो.
१. एकदां पार्वतीन शंकराचो अपमान केलो देखून शंकरान तिका शाप दिवन भुंयेर धाडली. तीच ही भद्रकाली. शिवान दैत्यांच्या बंदोबस्ताचें काम तिका दिलें.
२. आश्र्विन शुध्द अश्टमीक भद्रकाली कोट्यांनी योगिनींसयत दक्षयज्ञाच्या विध्वंसाखातीर उत्पन्न जाली.
३. रावणाचे भक्तीक भुलून शिवान ताका आत्मलिंगावांगडा पार्वतीय दिली. रावण पार्वतीक घेवन लंकेक वता आसतना तिणें विष्णुचो धावो केलो आनी विष्णुन ब्राह्मणाचें रुप घेवन रावणाची वाट आडायली. ताणें रावणाक विचारलें. 'ही काळीकिट्ट आनी भयानक बायल घेवन तूं खंय वता? तेन्ना रावणावन ताका ती त्रिभुवनसुंदरी पार्वती आशिल्ल्याचें सांगलें. पूण जेन्ना ब्राह्मणान ताका, खांद्यावयल्यान देंवोवन पळोवपाक सांगलें तेन्ना रावणाक ती ख-यांनीच काळी कुरुप दिसली. ताणें ताका थंयच उडयली आनी तो शिवाकडेन झगडपाखातीर कैलासाचेर गेलो. ती बायल जंय उबी रावली थंयच भद्रकाली ह्या नांवान नामनेक पावली. ती सुवात म्हळ्यार गोकर्ण-महाबळेश्र्वर.
सुंदर रुप, अठरा भुजांची, तीन दोळ्यांची, चार शींवांच्या रथांत बशिल्ली, अक्षमाला, त्रिशूळ, खड्ग, चंद्र, बाण, धोणू, शंख, पद्म, स्त्रुक्, स्त्रुव, कमंडलू, दंड, शक्ती, अग्नी, कृष्णाजिन, जलआनी रत्नापात्र ह्यो वल्तू धारण केल्ली आनी एक हात अभय मुद्रेंत, अशेम तिचें वर्णन विष्णुधर्मोत्तर पुराणआंत सांगलां.
कांयकडेन ती सोळा भुजांची जाल्यार कांयकडेन धा भुजांचीय आसा, अशें सांगलां.
दक्षिणेंतल्या गांवगि-या वाठारांनी तिका कालीयम्मा वा कालम्मा म्हणून वळखतात. दक्षिणेंत सदांच तिची नृत्यमूर्त करतात. ते मूर्तीचें ध्यान अशएं सांगलां. सोरपाचें वेटाळें आशिल्लो ज्वालीयुक्त मुकूट, सगळ्या आंगांतल्यान उज्याच्यो ज्वालो, कपलाचेर भस्म, दोन व्हड भायर आयिल्ले दांत, धा भुजांची, चार हात रिते आसून हेर स हातांनी पाश, शुक, भालो, डमरु, शूळ आनी अग्नी आसता. तिचे भोंवतणीं विघ्नेश्र्वर, वीरभद्र, अघोर हे तीन देव आसतात.
सगळ्याक भद्रकालीचीं देवळां आसात. महाराष्ट्रांत तिका ग्रामदेवता मानतात. नासिक हांगा तिचें देवूळ आसा. थंय तिची मूर्त आठ भुजांची आसून ती वागाचेर बशिल्ली आसा. वरंगळ हांगा भद्रकालीची णव फूट उंचायेची मूर्त आसा. तिचो एक पांय मड्याचेर आसा. काकतीय राजवंशआची ती कुलदेवता आशिल्ली अशें म्हण्टात.
चिदंबरमाक नाचाचे सर्तींत शिवान तिका हारयली, देखून ती माथ्यार शिवलींग धारण करता, अशी कथा आसा. महिषासुराक भद्रकालीनूच मारला, अशेंय कांयकडेन म्हळां.
भास्करबुवा बखले

भास्करबुवा बखले हो एक नामनेचो संगीतकार.
जल्म.
भास्करबुवा बखले म्हणल्यार भास्कर रघुनाथ बखले हांचो जल्म 17 ऑक्टोबर 1869 दिसा जालो.तांचो जल्म सुरतांतल्या कठोर ह्या गांवांत जालो.
शिक्षण.
बडोध्यांत किर्तनकार पिंगळेबुवा हांचे लागी तांणी गायनकलेचो श्रीगणेशा केलो. फुडें ख्यातनाम बीनकार बंदे अली खाँ हांचे लागी बखलेंची शिकवणी जाली.
फेज महंमद खाँ, नथ्थन खाँ आग्रेवाले हांचे लागीं भास्करबुवांचे मुखा वयलें शिक्षण जालें. सगले अथक मेहनती उपरांत भास्करबुवा बखले हांणी ग्वाल्हेर, आगरा, जयपूर घराणयांच्या गायकींचेर प्रभुत्व मेळयलें. नाट्यगीत, ठुमरी, भजन, टप्पो, पंजाबी लोकसंगीत, लावणी, गझल, ध्रुपद धमार, आनी ख्याल गायन ह्या सगळ्यांचेर भास्करबुवांची विसक्षण हुकमत आसली.
वावर.
भास्करबुवा बखले हे हिंदुस्तानी संगीत परंपरेंतले गायक, संगीतकार आसले.शास्त्रीय संगिताचेर आधारीत चिजांच्यो चाली मराठींत हाडून भास्करबुवान मराठी नाट्यगितां संगीतबद्ध केली. किर्लोस्कर आनी गंधर्व नाटक कंपनींत तांणी संगीत विशयाचे प्रमुख गुरू म्हणून काम केलें.
बालगंधर्व, मास्टर कृष्णराव, गोविंदराव टेंबे ह्या व्हड गायकांक भास्करबुवा बखले हांच्या मार्गदर्शनाचो लाब जालो. जालंधर, सियालकोट, कराची, म्हैसूर ह्या सुवातां वयल्यो मैफली भास्करबुवांनी गाजयल्यो. 1911 वर्सा भास्करबुवांनी भारत गायन समाज ही संस्था हिंदुस्तानी संगीत पद्दतीचो प्रसार करपाक स्थापली.संगीतकले वयलें तांचें प्रभुत्व पळोवन लोक तांकां देवगंधर्व म्हणपाक लागले.
माहादेव नायक

महादेव नारायण नाईक हे भारतीय जनता पक्षाचे मंत्री। ते शिरोडे मतदार संघाचे आमदार आनी राज्याचे उद्देग मंत्री।
खाजगी जिवीत।.
तांचो जल्म १४ फॅब्रुवारी १९५८ ह्या दिसा जालो। ते गांवान परताल शिरोडेचे। तांच्या बापायचे नांव नारायण म। नाईक आनी आवयचें गोकुल न। नाईक।तांणी १९७४ वर्सा मडगांवचे श्रीमती पारवतीबाय चौगुले म्हाविद्यालयेंत कला शाकेंतल्यान पयलें वर्स शिक्षण घेतलें। योगिनी नाईक हिचे कडेन ताचे लग्न जालें आनी तांकां दोन भुरगीं आसात।
समाजीक आनी सांस्क्रुतीक वावर।.
फोंडा तालुक्यांतल्या वेगवेगळया समाजीक आनी सांस्क्रुतीक संघटनें कडेन संघटीत आसा।
यमन(राग)

यमन (राग).
हिंदुस्थानी संगितांतलो एक राग. हाचे आरोह-अवरोह सात स्वरांनी जातात. हाचो वादी स्वर ऋषभ आसून ताका गंधार वा पंचमूय मानतात.हाचो संवादी स्वर निषाद. ताची प्रकृती गंभीर आनी श्रध्दाशील. ताका नर्मशृंगारय मानवता. ह्या रागाचो गायनाचो वेळ रातीचो पयलो प्रहर. हातूंत कांय प्रमाणांत कोमल मध्यमाचो प्रयोग केल्यार तो यमनकल्याण जाता. स्वरक्रमांत वक्रता नाशिल्ल्यान हो राग रंजक दिसता.
ङँ।.लक्ष्र्मी सहरल

ङँ।.लक्ष्र्मी सहरल. 1942 वर्सा ती झुजात जखमी जाल्ल्सेनिकांचेर उपचार करपाचें काम करताली.
जल्म.
लक्ष्र्मी सहगल हांचो जल्म मद्रस प्रेसिङेसीतल्या मलबारात 24 ऑक्टोबर 1914 दिसा स्वामीनाथन हांच्या घराण्यांत जालो.
शिशण.
1938 वर्सा लक्ष्मीन मद्रास मॅडिकल कॉलेजींतल्यान एमबिबीएम पदवी घेतली. ताचे उपरांत गायनेकॉलॉजींत तिणें पदविका मेळयली. गव्हर्नमँण्ट कस्तुरबा गांधी हांस्पिटलांत तिणेंकांय काऴ दोतोरकी केली.
वावर.
तांचो बापूय एस स्वामीनाथन हो मद्रास उच्च न्यायालयांत त्या वेळा वयलो क्रिमीनल लॉयर आशिल्लो आनी आवय एब्ही अम्मुकूट्टी म्हणल्यार अम्मू. स्वामीनाथन ही रामाज कार्यकर्ती आनी सुटके झुजारी आशिल्ली. गव्हर्नमँण्ट कस्तुरबा गांधी हांस्पिटलांत तिणेंकांय काऴ दोतोरकी केली. तिजें लग्र पायलट पिकेएन राव हाचे वांगडा जाले. पूण हें लग्र वड काऴ तिगलें ना. 1940 वर्सा राव हांचे कङेन घटस्फोट जाले उपरांत लक्ष्मी सिंगापूराक गेली. सिंगापूरांत लक्ष्मीन एक ल्हानशी क्लिनीक उकतो केली. हे क्लिनिकेंत दयेंत आशिल्ले गरीब. भारतीय कामगार येताले. हांगासरूच लक्ष्मीचो परिचय आज्ञाद हिंद सेनेंतल्या कांय वांगड्यां कडेन जालो आनी लक्ष्मी सुटके झुजारी जाली. ह्याच वसानी ती आझाद हिंद सेनें सामील जाली. 1942 वर्सा ती झुजात जखमी जाल्ल्सेनिकांचेर उपचार करपाचें काम करताली. 1943 वर्सा आझाद हिंद सरकारच्या कॉबिनेटांत पयली अस्तुरी वांगडी जावपाचो मान तांकां मेऴो. आझाद हिंद सेनेच्या गणी झांशी राजमंण्टांत लक्ष्मी रादिंच सक्रीय रावली. तांचे वनर्मागरी खातीर तांका कर्नल हेपददिले. 1945 वर्सा आझाद हिंद सेना अत्यंत वायट परिस्थितींत इंफाऴ शिमे वयल्यान फाटिं सरताना इंग्रजांननी तांका केद करून हिंदुस्तानांत हाडल्यो. 
1946 वर्सा फामाद जाल्ले सेहगल. धिल्लां, शाहनवाज म्हणल्यार आजाद हिंद आड ईग्रज सरकार ह्या अभियोगांतल्यान तांची मुकत जाली. मार्च 1947 वर्सा तांचें लग्न कप्टन प्रेम कुमार सहगल हांचे लागीं जालें. स्वतंत्रताये उपरांत लक्ष्मी सहगल हांणी समाज कार्यांत स्वताक झोंकून दिलें.
मरण.
23 जुलय 2012 दिसा कानपूरांत तांकां मरण आयलें.
संदर्भ.
भागंरभूय, 19 ऑक्टौबर 2017
करबील

(मराठी-कढिलिंब, गंधला, पुष्पला; हिंदी-कटनिंब, मिठानिंब; गुजराती-कढिलिंबडो; संस्कृत-सुरभिनिंब, कैष्णानिंब, कैटर्य;कन्नड-करीबेवू; इंग्लीश- करी लीफ ट्री; लॅटीन-मुराया कोनिजी; कूळ-रूटसी).
करबील हें पोरसांलें एक झाड. करबीलाक कांय लोक ‘करपील’ अशेंय म्हण्टात. करबीलाचें झाड ६ मी. मेरेन वाडटा. झाडाचें कांड बारीक आसलें, तरी तें घड आसता. ताचीं पानां सुंयुक्त
रूपांत आसतात, एकोडीं केन्नाच नासतात. पानांक बरो वास येता आनी तीं मात्शीं मिरमिरीत आनी तिखट आसतात, तांचेय गोंड जातात. फुलां बारीक आनी धवशा रंगाचीं आसतात. फळां
बारीक आसतात, तांचेय घोंस जातात. पिकल्या उपरांत फळ जांभळ्या रंगाचें दिसता आनी तातूंत भितर एक वा दोन बियो आसतात. करबीलाची लागवड व्हड प्रमाणांत केल्ली दिसना. गोंयांतम करबील फकत घरगुती वापराखातीर आपल्या घराच्या पोरसापुरतो रोयिल्लो दिश्टी पडटा. खाद धंध्याखातीर कोणूच रोयनात.
करबीलाक खास तरची जमीन अशें ना. ताका सारें वा उदकूय घालीनासतना. रेब्यामत-खातोडांत तो व्हड जाता. सांवटांतय तो जियेता. मात ज्या जाग्यार वत कमी आनी झाडां चड
आसतात, ते सुवातेर तो ऊंव गेल्लो दिश्टी पडटा.
करबीलाच्या खास अश्यो जाती नात. हालींच पुणेच्या शेती महाविध्यांतल्या शास्त्रज्ञांनी करबीलाचो बरो वास येता तसली खाशेली जात विकसीत केल्या. करबीलाची लागवड बियांपसून
करबीलाचो बरो वास येता तसली खाशेली जात विकसीत केल्या. करबीलाची लागवड बियांपसून करपाक जाता,पूण अशीं झाडां बरीं वाडनात. बरे लागवडीखातीर पाळांक जे कोंब यात, ते काडून
रोयतात. ४५X४५X४५ सेंमी. लांब, रूंद आनी खोल आकाराचीं फोंडकुलां खणून ३X३ मी. अंतराचेर जून म्हयन्यांतपावसाक सुरवात जातकच हे कोंब काडून रोवपाचे आसतात.
करबीलाचें झाड ३ ते ५ वर्सांचे जातकच पानां काडपाक सुरवात करतात. झाड ल्हान आसतना पानां काडलीं जाल्यार झाडाचे वाडीचेर परिणाम जाता. घरांत वापरपाखातीर गरजेपुरतीं
झाडांचीं पानां काडू येतात, पूण विकपाखातीर चड प्रमाणांत काडपाचीं आसत जाल्यार वर्सांतल्यान सादारणपणान २ ते ३ खेपे तेगशेवयलीं पानां काडटात. ब-या वाडिल्ल्या झाडांपसून
सरसकट १०० किग्रॅ. पानां मेळपाक शकतात. करबीलाचें उत्पन्न २० ते २५ वर्सां मेळटा.
करबीलाच्या पानांक बाजारांत वर्सूयभर मागणी आसता. ह्या पानांचो चड करून जेवणाच्या पदार्थांक फोण्ण दिवपाक वापर करतात. सार, ताकाची कडी, चेटणी, चिवडो ह्या पदार्थांत
वासाखातीर करबील वापरतात. हागवणीचे धामीआड उपाय म्हूण करबीलाचीं ताजीं पानां खातात.
कोच्चि

कोच्चि(कोचिन) हें भारतांतलें केरळ राज्यातलें एक शार. हें भारताचें प्रामूख समुद्री बंदर आनी हें एर्नाकुलम जिल्यांत आसा. हाची आबादी ६००,०० लागीं आसा. हें थिरुवनथपुराम नन्तर केरळ्चें दुसरें व्हडलें शार.
इतिहास.
११०२ वर्साक कोच्चि शार कोच्चि राज्याची राज्धानी आशिल्लें. हें एक प्रमूख स्पाइस(मसाला)चें व्यापार सेंटर आशिल्लें. कोच्चि वयर पुर्तागाली शासन १५०३ वर्सा जालें,आनी १५३० थंय हे पुर्तागाली भारतची राज्धानी आशिल्लें . पुर्तागाली नन्तर हाचे वयर डच्च, मेसुर आनी ब्रिटेन्चो राज्य झालें.
नांवाची काणी.
कोच्ची नांवा फ़ाटल्यान मस्त काणी आसा. केलव लोक सांगतात की हाचें नांव पोर्ने मळयालमचे ’कोच अज़ि’(सान लगून) दकून आयलें. केलव लोक सांगतात की हचे नांव संसकृत ’गो श्री’दकून आयिलें. आनी केलव लोक सांगतात की हाचें नांव चीनी व्यापाऱ्यानी दवरलें. हाचें नांव बाइबलचें नांव कोचा(कोहेन) दकून आयिलें म्हण लोक सांगतात आनी हें नांव काचि(बंदर) दकून आयिलां अशी केलव लोक सांगतात . १९९६न्त हाचें नाव सर्कारान कोचिन दकून कोच्चि केलें.
भुगोल.
कोच्चि भारतन्चे दक्षिण तटार अस्स अनि हे ९°५८’उ अनि ७६°१३ पू अस्सा. हचे पश्चिमान्त अरबी महासमुद्र अनि पूर्वन्त सुमार नोदि अस्सन्चि. हो शार ९४.८८ वर्ग कि मि होड अस्सा. हन्गा वर्शान्त ३५०० मि मि पाउस पोडता अनि १३२ दिवस पाउस अस्ता.
जन अनि शिक्वण.
२००१न्चि कनिशमरिन्चे प्रकार कोच्चिची आबादि ५९६,४७३ अशिलि अनि हन्गन्चि शिक्षण दर ९४.३%. हन्गचे बाइलमन्शचे-दर्ल्मन्शन्चे रेश्यो १०२४:१००० अनि हे भारतन्चे रेश्यो पशि सुम्मार चढ. हन्गा हिन्दु(४७%),क्रैस्त(३५%), मुस्लिम, जैन, ज्यू, सिख़ अनि बोद्य धर्म पालन कोर्तले लोक अस्सन्चि.