anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
द्राक्ष

द्राक्ष खूब वर्सां जियेवपी बळिश्ट अशी वेल. पानांचो आकार सादारण मनशाच्या काळजाच्या आकाराभशेन. फुलां ल्हान पाचवीं, फळां पोपटी वा लेव पाचव्या कोराचीं. कांय जातींचीं द्राक्षां जांबळ्या कोराचींय आसतात. फळां घोसांनी जातात फळांनी 2 ते 5 बारीक बियो आसतात. कांय जातीच्या फळांनी बियो आसनात. ही वनस्पत मूळची अस्तंत आशियांतल्या कॅस्पियन दर्या वाठारांतली आसूं येता, अशें तज्ञाचें मत आसा. सुमार 6,000 हजार वर्सांपयलीं ही वेल इजिप्त देशांत लायतालें अशी नोंद मेळटा. नोआ हाणें लायिल्ल्या द्राक्षांच्या मळ्याचो उल्लेख बायबलांत आसा. इ. स. 1300 च्या सुमाराक इराण आनी अफगाणिस्तान ह्या देशांतल्यान द्राक्षां वेली भारतांत हाडल्यो अशे पुरावे मेळटात.
फ्रांस, इटली, स्पेन, तुर्कस्थान, रशिया, पुर्तुगाल ह्या देशांनी द्राक्षांची व्हड प्रमाणांत लागवड करतात. ते फाटोफाट अमेरिका, आल्जेरिया, रूमानिया, आर्जेंटिना, ग्रीस, इराण, अफगारिस्तान, दक्षिण आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया, भारत ह्या देशांनी द्राक्षांची लागवड जाता. देशांत सुमार 10,000 हॅक्टेर सुवातींत द्राक्षांची लागवड जाता. गोंयचें हवामान द्राक्षांचे लागवडीक योग्य ना. ताका लागून गोंयांत द्राक्षांची लागवड करिनात.
द्राक्षांच्यो सुमार धा हजार जाती आसात. ब्लॅक प्रिन्स, खंडारी डाक, थॉमसन सिडलॅस, सुलताना, खिशमीश व्हायट, बेंगळूर ब्लू, पंचद्राक्ष, अनाब - शाही, चीमा साहेबी ह्यो कांय जाती भारतांत वेपारी तत्वाचेर लायतात.
द्राक्षांच्या पिकाक सुक्या हवामानाची गरज आसता. हें पीक वालीचें आशिल्ल्यान ताका माटवाची गरज लागता. वालींची लागवड छाट कलमापसून करतात. द्राक्षां लावपाच्यो तरेकवार पद्दती आसात. तातूंतले 'हेड सिस्टीम' हे पद्दतींत चड करून द्राक्षांची लागवड करतात. हे पद्दतींत 2.5 ते 3.0 मि. अंतराचेर छाट कलमां लायतात. द्राक्षांची लागवड जानेवारी - फेब्रुवारी ह्या म्हयन्यांनी करतात. तेउपरांत वालीक नेमान उदक दितात. तशेंच दर वालीक नेमान उदक दितात. तशेंच दर वालीक 25 - 30 किग्रॅ. शेणखत घालतात. तेभायर दर वालीक 75 ग्रॅम नत्र, 50 ग्रॅम स्फुरद आनी 125 ग्रॅम पलाश दितात. ऑक्टोबर म्हयन्यांत वालीची छाटणी करतात. द्राक्षांचें उत्पन्न हें जातीचेर आनी लावपाचे पद्द्तीचेर आदारून आसता. एका हॅक्टेरापसून सरासरी 25-30 टन उत्पन्न मेळटा. पुसा सिडलॅस आनी थॉमसन सिडलॅस ह्या बियो नाशिल्ल्या द्राक्षांचें उत्पन्न हॅक्टेराक 15-20 टन मेळटा. द्राक्षांच्यो वाली 2-3 वर्सांनी फळां दिवपाक सुरू करतात. एकदां लायले उपरांत ती वाल 15-20 वर्सां उत्पन्न दिता.
द्राक्षांच्या पिकाक खूबशा किडींचो तशेंच रोगांचो त्रास जाता. फ्ली बीटल, थ्रिपस, चाकर बीटल, स्केलस्, वाळटी, ह्यो किडी आनी शेवणीं द्राक्षांचें लुकसाण करतात.
द्राक्षांचें फळ गोड आनी रोसाळ आसता. फळ पिकतकच खावपाखातीर वापरतात. फळापसून सोरो तयार करतात. द्राक्षां सुकोवन तांचेंपसून खिसमीस तयार करतात. द्राक्षासव आनी द्राक्षारिष्ट हीं द्राक्षांपसून तयार केल्लीं वखदां. सुकयल्लें द्राक्ष आंगाक थंडावो दिता, मूत लींप करता. तशेंच भूक वाडयता.
भगवतीचरण वर्मा

भगवतीचरण वर्मा. आधुनीक हिंदी कादंबरी कार, कथाकार आनी कवी.
जल्म.
तांचो जल्म जल्म उत्तर प्रदेशां तल्या उन्नाव जिल्ल्यांत शफीपूर ह्या ल्हानशा खेड्यांत जालो.
शिक्षण.
शिक्षक जगमोहन विकसित हांचे प्रेरणे नभग वतीचरण काव्याचो अभ्यास केलो. त्या प्रभावांतल्या नसातवेयत्ते पसुनूच ते स्वता कविताय रचपाक लागले. बिए (1926),एलएलबी(1928) जालेउपरांत 1935 मेरेन तांणी कलकत्यांत विचार साप्ताहिकाचे संपाद्क म्हणून(1940-42) तशेंच मुंबय चित्रपट सूष्टींत पटकथा कार म्हणून (1942-47) कामकेलें.
वावर.
1948 ते 1957 मरेन ते लखनौ हांगसर ल्यान वजीवन दैनिकाचे संपादक आसले. 1950 सावन तांची आकाश वाणीच्या दिल्ली केंद्राचेर हिंदी सल्लागार म्हूण नियुत्की जाला. उत्तरप्रदेशांतल्या 'भारत' ह्या साहित्यी कसंस्थे चेसंयोजक म्हूण तांणी काम केलें. वर्मांचे साहित्य सेवेचो प्रारंभ कवितांनीजालो. 
मधुण हो चोपयलो काव्यसंग्रह 1931 वर्सा उजवाडांत आयलो. ताचे उपरांत प्रेम-संगीत (1937)आनी मानव(1940) हे तांचे कविता संग्रह उजवाडले.
मरण.
5 ऑक्टोबर 1981
संदर्भ.
कोंकणी दिसाळें, सुनापरान्त, 5 ऑक्टोबर 2016
ನಾಹುಂ ಆಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್

Book of Nahum.
ನಾಹುಮಾಚೆಂ ಪುಸ್ತಕ್ ಎಕಾ ಸ್ತತ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಸುರು ಜಾತಾ. ಹ್ಯಾ ಸ್ತತ್ರಾಂತ್, ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ನಶ್ಟ್ಯಾಂಚೊ ಸೂಡ್ ಘೆತಾ ಆನಿ ಆಸ್ಸಿರಿಯೆಕ್ ಖಾಸ್ತ್ ಲಾವ್ನ್ ಜುದಾಕ್ ತಾರಣ್ ದಿತಾ ತೆಂ ದಾಖಯ್ಲಾಂ (1/2 ಲಾ 2/3). ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಚೊ ಮಾಥಾಳೊ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ ತಾಚೊ ಮುಖೆಲ್ ವಿಶಯ್ : ನಿನೆವ್ಯ್ಹ್ಚೆಂ ನಿಸಣ್ತನ್. ಹೆಂ ನಾಹುಂ ಪ್ರವಾದಿ ಭಾಕೀತ್ ಕರುನ್ ಎಕೆ ಕವಿತೆಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಸಾಂಗ್ತಾ ಆನಿ ಹ್ಯಾ ವರ್ವಿಂ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಂತ್ಲೊ ತೊ ಏಕ್ ವ್ಹಡ್ ಕವಿ ಮ್ಹಣ್ ಕಳುನ್ ಯೆತಾ (2/4-3/19).
ನಾಹುಮಾಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾ ವರ್ವಿಂ, ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಚೊ ಭರ್ವಾನ್ಸೊ ವಾಡ್ಲಾಚ್ ಆಸ್ತಲೊ. ಪುಣ್ ಹಿ ಭರ್ವಾನ್ಶಾಚಿ ಖುಶಾಲ್‌ಕಾಯ್ ಥೊಡೊಚ್ ಕಾಳ್ ಥಗ್ಲಿ. ನಿನೆವ್ಯ್ಹ್ಚ್ಯಾ ನಿಸಂತೊತನಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ರೊಕ್ಡೆಂಚ್ ಜೆರುಸಾಲ್ಯಾಚೆಂ ನಿಸಂಟನ್ ಜಾಲೆಂ. ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹ್ಯಾ ಸಂದೇಸ್‌ಹಾಚೊ ಖುಬ್ ವಿಸ್ತಾರ್ ಜಾತಾ. ಇಜಾಯಾಸ್ ಪ್ರವಾದಿ (ಇಜ್. 52/7) ಒತ್ಮಿಕ್ ತಾರಣ್ ದಾಖೊವ್ನ್, ನಾಹುಮಾಚ್ಯಾ (ನಾ.2/1) ಭಾಕೀತಾಚೊ ಉಪ್ಯೊಗ್ ಕರ್ತಾ.
राजाराम छत्रपती

राजाराम छत्रपतीः (जल्मः 2 मार्च 1670, रायगड; मरणः 15 मार्च 170, सिंहगड).
छत्रपती शिवाजीचो दाकलो पूत शिवाजी महाराजाक सोयराबाईपसून हो पूत जालल्लो. छत्रपती संभाजी हो ताचो भाव. ताचें लग्न 15 मार्च 1680 दिसा प्रतापराव गुजराची धूव जानकीबाई वांगडा जालें. तिच्या मरणा उपरांत ताराबाई. राजसबाई, बिकाबाई हामचे वामगडा ताचीं लग्नां जालीं. शिवाजीच्या मरणा उपरांत संभाजीन आपल्या हातांत सुत्रां घेतलीं, तेन्ना राजाराम नदर कैदेंत आशिल्लो. 1685 वर्सा मोगलांकडल्यान जहांगीर मेळोवपाखातीर राजारामान रायगडावयल्यान पळून वचपाचो अयशस्वी यत्नूय केल्लो.
संभाजीक मिगलांनी अटक केले उपरांत 9 फेब्रुवारी 1689 वर्सा चांगिजी काटकर आनी येसाजी कंक हांणि राजारामाक 12 फेब्रुवारी 1689 दिसा सत्तेर हाडलो. राजारामान प्रल्हाद निराजी, मनाजी मोरे हे मंडळीक बंदखणींतल्यान सोडोवन तांची आदल्या पदांचेर नेमणूक केली.
मोगलांनी रायगडाक घेराव घाल्ल्यान 25 मार्च 1689 दिसा राजाराम आनी ताचे कुटुंबीय, प्रल्हाद निराजी, खडो बल्लाळ हांणी रायगड सोडलो आनी जिंजाक गेले. ताणें महाराष्ट्रांतलीं अधिकार सुत्रां शंकराजी नारायण आनी रामच्रंदपंत हांचेकडेन दिवन धनाजी जाधव आनी संताजी घोरपड हांकां सेनापती मेनले. 1696 वर्सा दिगांयमदीं झगडीं जालीं. तेन्ना राजारामान संताजीचें सेनापतीपद काडून धनाजीक दिलें. 1697 त राजाराम जिंजी सोडून विशालगडार गेलो. 1698 – 99 च्या सुमाराक ताणें खंडेराव दाभाडे, परसोजी भोंसले, धनाजी जाधव हांचे वांगडा वऱ्हाड- खानदेशांत घुरी घाली. पूण तो जैत जोडूंक पावलो ना.
राजारामान स्वताचे हिमतीचेर कसलीय गजाल केल्ली नासली, तरी ताणें सरदार आनी मुत्सद्दी हांचो फावो तो उपेग करून घेतलो. तो स्वाभावाचो शांत आनी थीर बुध्दीचो आशिल्लो.
विष्णुदास भावे

विष्णुदास भावे (जल्म - १९१८; मरण - १ ऑगस्ट १९०१ सांगली) मराठी रंगमाचीयेचो जनक. ताचें पुराय नांव विष्णु अपृत भावे. सांगली संस्थानाचो अधिपती श्रीमंत चिंतामणराव ऊर्फ आप्पासाहेब. पटवर्धन हाचो तो नोकर आशिल्लो. ताका कथा-कविता बरोवपाचो नादाशिल्लो. १८४२ त कर्नाटकांतल्यान भागवत नांवची एक नाटक मंडळी सांगलीक पावली. हे कंपनीचे खेल पळयतकच तळच तरेचे नाट्यप्रयोग कांय सुदारणा करुन मराठींतल्यान केल्यार तांकां बरो येवकार मेळटलो असो विचार आप्पासायबाच्या मनांत आयलो आनी ताणें हें काम विष्णुदासाचेर सोंपयलें. तेन्ना विष्णुदासान १८४३त सीतास्वयंवर ह्या स्वताच रचिल्ल्या नाटकाचो यशस्वी प्रयोग करुन दाखयलो. रामायणांतल्ल्या विशयांचेर धा नाटकां बरोवन सांगली संस्थानांत सादर केल्ल्या प्रयोगांक बरीच नामना मेळ्ळी.
विष्षुदासाच्या नाट्यप्रयोगाची पद्दत अशी आशिल्ली. सुत्रधाराकडल्यान मंगलाचरण, उपरांत भिल्लभेस धारण केल्ल्या विदुशकाचो प्रवेश, ताचें आनी सुत्रधाराचें विनोदी उलोवप, गणपताचें आनी सरस्वतीचें स्तवन आनी उपरांत नाटकाची सुरवात. नाटकाचे सुर्वेक सावन अखेरमेरेन सुत्रधाराक काम आसतालें. सादर जावपी नाट्यप्रसंगाचें वर्णन पद्यांतल्यान करतकच, संबंदीत पात्रां रंगमाचयेचेर येवन आपआपलीं उलोवपां करतालीं, नाटकांतले सगळेच संवाद आदीं बरयल्ले नासताले. नट केन्ना केन्नाय आपलीं भाशणां थंयचेथंयच बरोवन उलयताले.
ह्या नाटकांत नाच-पदां हांकां बरोच वाव मेळटालो. नाटकांतल्या प्रवेशाक कचेरी हें नांव दिल्लें. फुडें ताणें महाभारतांतल्या कथानकाचेरुय नाटकां बरयलीं. ताच्या नाटकांत मुखेल करुन पखवाजाची साथ आसतालीं ह्या पखवाजाच्या आवाजावयल्यान ह्या नाटकांक ताडथोम नाटकां अशें म्हण्टाले. तशेंच, तातूंतल्या राक्षसांच्या अलल-डूर्र हें गर्जनेखातीर तांकां अलल-डूर्र नाटकां अशेंय म्हण्टाले. चिंतामणराव पटवर्धनाक मरण येतकच १८५१त विष्णूदासाक सांगली संस्थानाकडल्यान आदार मेळना जालो, देखून नाट्यप्रयोगा खातीर गांवांगांवांनी ताका दौरे काडचे पडले. नाटकाची पुराय जापसालदारकी ताचेरुच आसताली. १८६१ मेरेन तो नाट्य वेवसायांत आशिल्लो. वेवसायनिवृती ऊपरांतचें दीस ताणें सांगलीकूच घालयले. थंयच प्लेग येवन ताका मरण आयलें.
ताचीं नाटकां बरीचशीं पद्यमय आशिल्लीं आनी तातूंतले पद्यरचनेचें पुर्विल्ल्या मराठी आख्यान रचनेकडेन लागींचें नातें आशिल्लें. ताणें आपल्या नाटकांखातीर वेगवेगळ्या छंदांनी केल्ल्या पद्यरचनांक 'नाट्याख्यानां' अशेंय म्हण्टात. ताचीं पन्नासांवयर नाट्यख्यानां 'नाट्यकवितासंग्रह' (१८८५) ह्या नांवांन नामनेक पावल्यांत, ह्या नाट्याख्यानांक स्वरबद्द करताना विष्णुदासान वेगवेगळ्या रागरागिण्यांचो आनी ताच्या मिश्रणाचो प्रभाविपणान उपेग करुन घेतिल्लो. विष्णुदासा उपरांतच्या ५०-६० वर्सांमदीं मराठी पुराणीक नाटकां बरोवप्यांक विष्णुदासान तयार केल्लो पुराणीक नाटकांचो सांचो उपेगी पडलो. इतलेंच न्हय, जाल्यार कांय नाटककारांनी आपल्या नाटकात विष्णुदासाच्या पदांचोय उपेग केल्ल्याचें दिसता. नाट्यप्रयोगाची एक निश्र्चीत संकल्पना मुखार दवरुन नातक सादर करपी पयली मंडळी महाराष्ट्रांत विष्णुदासान काडली.
बदक

बदक
बदकः विभागः पृश्ठवंशी,
वर्ग.
एव्स् (Aves)
उपवर्ग.
न्यूओरनिथेस
गण.
अँसेरी फोर्मेस
कूळ.
अँनॅटिडे
उपकूळ.
अँनॅटिनी
अँनास आनी प्रजाती.
प्लेटिरींकोस.अँनॅटिनी ह्या उपकुलांत साबार जाती आसून संवसाराच्या विंगड विंगड भागांनी त्यो मेळटात.भारतांत काश्मीर,उत्तर प्रदेश,बिहार,आसाम,अस्तंत बंगाल,ओरिसा,मध्य प्रदेश,गुजरात आनी उत्तर महाराष्ट्रांत बदकां चडा प्रमाणांत मेळटात. दक्षिण भारतांत तांचे प्रमाण खूब उणें.रानवटी बदकांचें प्रमाण खूब उणें जालां.
सादारणपणान बदकाचो आकारमान कोंबडेभाशेनूच आसता.ताची लांबाय सुमार ६० सेंमी. इतली आसता. नर बदकाचें वजन ११३५ ते १९०० ग्राम. तर मादयेचें ७३५ ते ११९५ ग्राम आसता. बदक हें पृश्ठवंशी सवणें आसून तकली, मान आनी धड अशी ताचे कुडीची विभागणी केल्ली आसा. कुडीच्या मानान ताची मान आनी पांय चड मोटवे आसतात.बदकाचे पांय धडा परस खूब फाटीं आसतात.
ताचो ते उबे रावपाखातीर वा पेंवपाखातीर उपेग करतात. ताचे पांय हळदुवसार आसून ताका मुखार तीन आनी फाटल्यान तीन अशीं स बोटाम आसतात. मुखावयल्या बोटांमदीं पातळ कात आसता. हांचो ते उदकांत व्हडल्या भाशेन उपेग करतात. तोंच व्हड,पातळ आनी रूंद आसता.
कुडीवयलीं पांखां खूब दाट आसतात. पूण तांचो शेंपाडो
गजानन गोपीनाथ रायकर

गजानन गोपीनाथ रायकर (जल्म - 27 मे 1935, कवळें, फोंडें) सुटकेझुजारी. ताणें एम्. ए. मेरेन तेचपरी हिंदी साहित्या रत्न मेरेन शिक्षण घेतलें. वेवसायान तो शिक्षक आशिल्लो. तिसवाडी आनी फोंडां तालुक्यांत नॅशनल काँग्रेस गोवा संघचनेचे फांटे सुरु करपांत ताचो मोलादीक वांटो आसा. 1954 वर्सा पुलिसांनी ताका अटक केली आनी आल्तिनोवयले बंदखणींत दवरलो. 1955 त तो बंदखणींतल्यान पळून गेलो. ताचे गैरहाजेरेंत प्रदेशीक लश्करी न्यायालयान ताका 10 वर्सां बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. तशेंच ताका धरुन दितल्याक धा हजारांचें इनाम जाहीर केल्लें. उपरांतच्या काळांत तो शिक्षणाचो प्रसार करपाखातीर वावुरलो. हाचेभायर ताणें जमीन कसपी आनी तरणाटे हांचो चळवळींतूय सक्रिय वांटो घेतिल्लो. गोंय सुटके उपरांत पयले विधानसभा वेंचणुकेंत फोंडें मतदारसंघांतल्यान गोंयचे विधानसभेचो वांगडी म्हणू वेंचून आयलो. हाचेभायर एक कवी म्हणूनय ताची आगळीच नामना आसा. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केला.
थिओदोर रूझवेल्ट

थिओदोर रूझवेल्ट (जल्म - 27 ऑक्टोबर 1857, न्यूयॉर्क; मरण - 6 जानेवारी 1919, न्यूयॉर्क) अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांचे सव्विसावो राश्ट्रध्यक्ष आनी शांततायेच्या नोबॅल पुरस्काराचो मानकरी (1906).
एक सधन कुटुंबांत ताचो जल्म जालो. भुरगेपणांत तो खूब अशक्त तशेंच ताका दम्याचो त्रास जातालो. तेखातीर ताका घरांतूच सुरवेचें शिक्षण दिवन ताचें शालेय शिक्षण खाजगी रितिन जालें. पिरायेच्या अठराव्या वर्सा तो हार्व्हर्ड विद्यापिठांत आयलो. 1880 वर्सा ताणें पदवी घेतली 1881 वर्सा ताका कायद्याची पदवी मेळ्ळी. शिक्षणावांगडाच बापायन ताच्या व्यायाम आनी खेळाची जतनाय घेतली. 1879 वर्सा चॅस्टनट हिल्सांतले एलिस ली हे चलयेवांगडा ताचें लग्न जालें. पणू 1884 वर्सा ताचे आवयक आनी बायलेक मरण आयलें. 1886 वर्सा तो ताची बालमैत्रीण एडिथ कॅरो हिचेकडेन दुसरे खेपे लग्न जालो. आनी ताका तीन पूत आनी दोन धुवो जाल्यो.
मजगतीं 1881 वर्सा न्यूयॉर्क राज्य प्रतिनिधीसभेचेर तो पयले खेप वेंचून आयलो.1889 वर्सा अमेरिकेच्या लोकसेवा आयोगाचेर वांगडी म्हणून ताची नेमणूक जाली. पूण 1895 वर्सा ताणें ह्या पदाचो राजिनामो दिलो. उपरांत न्यूयॉर्क सिटी पुलीस बोर्डाचें अध्यक्षपद ताचेकडेन आयलें. परतून 1897 वर्सा ताणें ह्या पदाचो राजिनामो दिल्लो आनी नौदळाचें उपचिटणीसपद आपणायलें.
1898 वर्सा ताणें स्पॅनिश – अमेरिकेचो झुजांत रफ – रायडर्स हे लश्करी संघटनेचें फुडारपण केलें. 1900 वर्सा राश्ट्राध्यक्ष मॅकिन्ली हाचो खून जालो आनी ताका लागून थिओदोरान राश्ट्राध्यक्ष म्हणून वेंचून आयलो. राश्ट्राध्यक्षाचो आपले कारकिर्दींत ताणें बरेचशे उपेगी कायदे करून अमेरिकेची जागतिक प्रतिश्ठा वाडयली आनी अंतर्गत राजकारणांत कांय मोलादीक सुदारणा करून प्रशासन कार्यक्षम केलें. तेच भाशेन
रुशिया – जपानाभितर मध्यस्थी करून तणाव उणो केलो आनी दोगांय भितरलें झूज थांबोवपाच्या कामांत फुडाकार घेतलो (1905). तेखातीर गरजेचे ते सगळे करार ताणें घडोवन हाडले आनी शांतिकाय प्रस्थापित केली. हाका लागून 1906 वर्साचो शांततायेचो नोबॅल पुरस्कार ताका फावो जालो. राश्ट्राध्यक्ष म्हणून आपूण सगळ्या वर्गांचो प्रतिनिधी आसा हे धारणेन ताणें ‘स्कॅअर डील’ ही कार्यावळ आंखली आनी राश्ट्राध्यक्षाचे अधिकार विस्तारपाचें काम हातांत घेतलें. हेखातीर भौशिक उद्देगांचेरूय कांय प्रमाणांत मर्यादा पडली. सैमीक संपत्तीची राखण आनी लोककल्याणकारी येवजण हांची बसका घाली. 1912 वर्सा तो परतून राश्ट्राध्यक्षाच्या पदाखातीर वेंचणुकेंत तो उबो रावलो पूण ताका जैत मेळ्ळेंना आनी तो राजकारणापासून पयस रावलो.
रझिया सुलतान

रझिया सुलतानः (जल्मः?; मरणः १३ नोव्हेंबर १२४०, दिल्ली).
दिल्लीच्या तख्ताचेर राज्यकरपी तार्तर(इल्बारी)घराण्यांतली पयली राणी. तिचें चारित्र्य आनी कर्तृत्व हेविशीं इतिहासांत कितल्योशोच दंतकथा आनी कथा प्रचलीत आसात. रझियाविशींची म्हायती फिरिश्ता-खुसरौ ह्या त्या काळच्या लेखकांच्या ग्रंथातल्यान मेळटा ती अशीः रझिया ही अल्तमश(कारः १२११-३६)हाची धूव. तिका ताणें भुरगेपणांतूच धर्मीक आनी लश्करी शिक्षण दिल्लें. बापायच्या राज्य कारभारांतूय ती वांटो घेताली. व्हडलो राजपूत नासिरुद्दीन मुहम्मद हाच्या अकस्मात जाल्ल्या मरणाउपरांत १२२९ अल्तमशान भावी वारस म्हणून रझियाची निवड केली. ग्वाल्हेर मोहिमेच्या वेळार १२३१-३२ शासनाची सगळी जबाबदारी रझियान घेतली. तेन्ना तुर्की सरदारांक राजपूत जिते आसतना एके बायलेचें वर्चस्व अपमानास्पद दिसूंक लागलें. अल्तमशच्या मरणा उपरांत रुक्नुद्दीन फीरूझशाह हाका सरदारांनी मे १२३६ वर्सा गादयेर बसयलो. तो दुवर्यसनी आनी फोल्गां मारपी आशिल्ल्यान सगळी सत्ता ताची आवय शाह तुर्कान बेगम हिचेकडेन आसली. तेन्ना तिणें रझियासयत सगळ्या सवती भुरग्यांक नश्ट करपाचें कारस्थान रचलें. जेन्ना हें कारस्थान उकतें जालें, तेन्ना शम्सी सरदारांनी रझियाच्या आदारान रुक्नुद्दीनाआड बंड करून ७ नोव्हेंबर १२३६ दिसा रझियाक रझियतुधीन ह्या नांवान दिल्लीच्या तख्ताचेर बसयली. झुजा मळावयलें फुडारपण ती स्वता करताली. दर एका कामांत ती आपूण स्वता लक्ष घालताली. तिणें दरबारांतल्या मुखेल सरदारांक विश्वासांत घेवन हिंदूंवयलो जिझिया कर रद्द केलो. रस्त्यांची वेवस्था, इमारतींचीं बांदकामां आनी पियेवपाच्या उदकाची वेवस्था ह्या कामांनी तिणें म्हत्वाची सुदारणा केली. आपल्या प्रशासनांत शिस्त हाडून, आपल्या नांवाचीं नाणींय पाडलीं.
ती राज्यार आयली तेन्ना वझीर निजामुल्मुक मुहम्मद जुनैदी आनी बादाऊन मुलतान हांसी, लाहोर ह्या ठिकाणच्या राज्यपालान तिचेआड बंड केलें. पूण नुस्त्रतद्दीन तायसी, इज्जुद्दीन मुहम्मद सालारी, कबीरखान आयार हांच्या आदारान तिणें भेदनितीचो उपेग करून दुस्मानांक बुदद शिकयली. ग्वाल्हेरचो किल्लो घेतलो, आनी रणथंभोरांतल्या मुसलमान सैनिकांक मुक्त केले. तुर्की सरदारांचें वर्चस्व उणें करपाच्या उद्देशान जमालुद्दीन याकूत नांवाच्या अॅबिसिनियन गुलामाक शाही तबेल्याचो अमीर उल उम्र(मुखेली)नेमून, ताका कितलेशेच अधिकार दिले आनी विश्र्वासांतल्या सेवकांक उंचेलीं पदां दिलीं.
पूण शम्सी सरदारांक एके बायलेचें फुडारपण अपमानास्पद दिसूंक लागिल्ल्यान कांय विश्र्वासू अमीर आनी लाहोरचो कबीरखान आयार हांणी बंडाचें निशाण उबारलें. तेन्ना भतिंडचो मलिक आल्तुनियान हाणें तिच्या सम्राज्ञीपदाक आव्हान दिलें. तेन्ना रझियान तांकां मोटया धाडसान तोंड दिलें. त्यावेळार तुर्की सरदारांनी जमालुद्दीन याकूताक जितो मारलो. ताच्या मरणान ती दुखावली आनी तिची हार जावन तिका कादेयेंत घाली. तिच्या सवती भावाक दिल्लीचें सुलतानपद दिलें. आल्तुनियाकडेन एकचार करून ताचेकडेन ती लग्न जाली. उपरांत दोगांय गख्खर, जाट आनी भाडयाचें सैन्य घेवन दिल्लीक गेलीं. ह्या झुजांत जलालुद्दीन बल्वानान दिल्लीच्या कटेहर मार्गाचेर २४ ऑक्टोबर १२४० दिसा कैथलच्या झुजांत तिचेर हार घाली. तिचें थडें पोरने दिल्लींत बुलबुलखान नांवान प्रसिदद आसा.
Kantaar

Kantar (Inglixint Song) ek Bharoti film Konknni bhaxentlem jem veginch dakhovpachem asat tem Nieelesh Malkar hannem borovn digdorxit kelam ani tem Janet Noronhan nirmoilam. Tantunt Jackie Shroff, Noel Sean ani Ester Noronha mukhel patram nibhoitat. Film jivitacher adarit asa khas korun Goem ani Goenkarancher ani koxe porim soglleank ani soglleak ek hetu asta tacher asa. Inam jikhpi Soul Curry filma uprant , Malkar ani Jackie-chem hem dusrem Konknni film zavn asa.Hea songitachea filmant Lorna astolem jem thoddim jazz kantaram gaitolem. [1][2]
Nirmovp
Filmanchem chitrkoronn Agost 2018 vorsant zalem ani tem Goenchea bhitorlea ganvamni zoxe porim Rachol, Bannavlle, Kolva hea Goenchea dokxinnechea ganvamni chitrailam.  Ek  songitachem film asun, tantunt proiogachim Konknni kantaram astolint khas korun Lornan gailolim jazz kantaram. Mukhel kolakaram modlea don, Noel Sean ani Ester Noronha, him kantaranche fixlakaiek lagun nanvazlolim asat.Tannim  dogaimni sangatan Despacito kantaranchi Konknni avruti gailea. Noronhan adim ek kantar Nachom-ia Kumpasar filmant gailam Filmant nanvadik tiatrist zoxe porim Luis Bachan, Domnic, Comedian Sally ani Velrose Pereira aspavtat.Hea filmank  Entertainment Society of Goa (ESG) hachea Up-Iezman Rajendra Talak hacho palov mell’lla.[1]
माधवाचार्य

माधवाचार्य हाचो जल्म सु.१२९६, मरणःसु.१३८६ जालो.
एक महापंडित आनीन भाश्यकार.चवदाव्या शेंकड्यांत निर्माण जाल्ल्या विजयानगर राज्याचो प्रधानमंत्री, धर्मशास्त्रज्ञ आनी तत्वज्ञ. ताच्या बापायचें नांव मायण आनी आवयचें नांव श्रीमती. तशेंच ताका सायण आनी भोगनात हे दोन भाव आशिल्ले. तांचें गोत्र भारद्दाज . ही सगळी म्हायती स्वता माआवाचार्यान पराशर माधव म्हूण प्रसिध आशिल्ले पराशर स्मृतीचे टीकेंत सुरवातेक दिल्या. हातूंत बौधायन यजुर्वेद हांचोय उल्लेख मेळटा.
माधवाचार्य, विजयानगरच्या बुक्क राजाचो अमात्य आशिल्लो. विजयनगराच्या राज्यघराण्याची परंपरा सादारणपणान णव राज्यांची सांगूंक येता ची अशी- राजा संगम, हरिहर-१, कंप वा कंपण, संगम-२, बुक्क वा बुक्कम -१, हरिहर -२, मारप आनी मुद्दप. हांतुतल्या पयल्या चार पिळग्यांमेरेन , माधवाचार्यान थंय प्रधानमंत्री म्हूण कारभार पळयलो. विजयनगर हे राजधानीची स्तथापणूक माधवाचार्यान केली आसो उल्लेख मेळटा. हाचोय अर्थ तो प्रत्री आसतना ताच्या मार्गदर्शनाखाल विजयनगर उबारलें आनी माधवाचार्य हाणें नेमिल्ल्या आचार्यांच्या पुरोयतपणाखाला राज्यभिशेकूय जालो.
भारतीय संस्कृतीच्या इतिहासांतली म्हत्वाची घडणूक म्हळ्यार चारूय वेदांची म्हळ्यार संहिता आनी ब्राह्मण ह्या दोनूय प्रकाराच्या वेदग्रंथांची भाश्यां माधवाचार्यान आपलो धाकलो भाव सायण हाच्या संपादकत्वाखाला बरोवन घेतलीं.वेदभाश्यांचें हें कार्य विजयनगर राजांचें चवथे पिळगेंत बुक्क-१ हो राजा राज्य करतना जालें. तैतिरीय संहिता भाश्याच्या एका पाठांत अशें म्हळां, वीर बुक्क महिपतीन माधवाचार्याक वेदभाष्यां बरय म्हूण आदेश दिलो. तेन्ना माधवाचार्यान बुक्क राजाक सांगलें की म्हजो धाकटो भाव सायणाचार्य होय बरो विद्दान आसा. तेन्ना बुक्क राजान सायणाचार्याक वेदभाश्य बरोवपाक सांगलें. भाश्य निर्मितींत आदार करपी सगळ्या पंडितांक मानधन दिलें ,असोय उल्लेख मेळटा. ह्या कार्याक माधवाचार्याचो मुखेल आदार आशिल्लो. ताणें ह्या भाश्यांक माधवीये वेदार्थ प्रकाश अशें नांव दिलें.
भारतीतीर्थ, विधातीर्थ आनी श्रीकंठ अशें मादवाचार्याचे तीन गुरू आशिल्ले. ताच्या कालनिर्णय ह्या ग्रंथांत ह्या तीन गुरूंचो उल्लेख मेळटा.
माधवाचार्यान स्वता बरयल्ले आनी नांवाजिल्ले धर्मशास्त्राविशींचे ग्रंथ अशें आसात- परशस्मृतिभष्य,कालमाधव वा कालनिर्णय, जैमिनीय न्यायमालाविस्तर,वैयासिक न्यायमालाविस्तार , जीवन्मुक्तिविवेक , विवरण प्रमेयसंग्रह आनी पंचदशी.
माधवाचार्याचो सर्वदर्शनसंग्रह हो नामनेचो ग्रंथ आसून ताका भारतीय तत्वज्ञानांचो वा दर्शनाचो कोश असो मानला. ह्या ग्रंथांत आस्तिक आनी नास्तिक अशा 16 तत्वदर्शनांची थोडे भितर विस्कटावणी केल्या.
माधवाचार्याविशीं सर्वज्ञः स हि माधवः अशी उक्ती आसा. पूण तो फक्त विधेंतूच पारंगत आशिल्लो अशें न्हय, तर ताचें आचरणूय शुध्द आनी निर्मळ आशिल्लें. पिरायेच्या निमाणच्या कालखंडांत विधारण्य म्हूण शृंगेरी हांगाच्या शांकर मठाच्या पिठाचेर आचार्य म्हूण अधिश्ठित जालो.
कला अकादमी

कला अकादमी १९७० वर्सा गोंय सरकारान कला, संस्कृताय आनी साहित्याची पोसवण, सादरीकरण आनी संशोधन करपाखातीर कला अकादमी हे संस्थेची थापणूक केली. ही कला अकादमी मूर्त स्वरूपांत उबी जावंची म्हूण गोंयचो पयलो मुखेलमंत्री दयानंद बांदोडकार हाची कल्पक बुध्द आनी कलेविशींची आस्था कारणीभूत जाली. भारतीय आनी अस्तंत कलांचे शिक्षण आनी संवर्न करप हो मूळ उद्देशआस्था कारणीभूत जाली. भारतीय आनी अस्तंत कलांचे शिक्षण आनी संवर्न करप हो मूळ उद्देश मुखार दवरिल्ल्यान कला अकादमीच्या आलाशि-याखाला हिंदुस्थानी संगीत विभाग, अस्तंत संगीत विभाग आनी नाट्य विभाग कार्यरत आसा. हातूंतल्या हिंदुस्थानी संगीत विभागांत पदवी मेरेनचें शिक्षण दिवपाची वेवस्था आसा आनी तो गोंय विध्यापीठाक संलग्न केल्लो आसा.अस्तंत संगीत विभागांत गायन, पियानो, व्हायोलीन, चलो (cello), बांसरी, गितार हांचें शिकप दिवपाची वेवस्था आसा. हिंदुस्थानी संगीत विभागांत शास्त्रीय संगीत, वाध्य (सतार, तबला, हार्मोनियम), नाच (भरतनाट्यम, कथ्थक) हांचें शिक्षण दिवपाची वेवस्था आसा. सुर्वेक कला अकादमीच्या आलाशि-याखाला चित्रां आनी शिल्प हांचें शिक्षण दिवपी विभाग आसलो. उपरांत हो विभाग एकस्वतंत्र महाविध्यालयांत रूपांतरित जावन, आतां तो कला अकादमीच्या वेवस्थापनाभायर गोंय सरकाराच्या वेवस्थापनाखाल चलता. लोककला आनी खास करून गोंयची लोककला हांकां पोसवण दिवपाखातीर कला अकादमी लोककलाकारांचे मेळे घेता . तेभायर आंतरराज्य आनी आंतरराश्ट्रीय थराचेरूय लोककलेचें सादरीकरण करता. शास्त्रोक्त पध्दतीन कलेचें शिकप दिवपाभायर कलाकारांक उर्बा आनी उत्तेजन दिवपाच्या हेतान कला अकादमी कलेच्या वेगवेगळ्या मळार सर्ती घेता. तातूंतल्यो मुखेल सर्ती अश्यो: लोककला सर्त, भजनी सर्त, नाट्य सर्त (शालेय, महाविध्यालयीन आनी संस्था), किर्तनसर्त, साहित्य पुरस्कार, कला प्रदर्शनां. हांच्या वांगडाच सुरश्री केसरबाय केरकार हिच्या उगडासाखातीर दर वर्सा संगीत महोत्सव घडोवन हाडटा. ह्या महोत्सवांत भारतांतले नामनेचे संगीतकार वांटो घेतात. तशेंच राश्ट्रीय आनी आंतरराश्ट्रीय कलाकारांक आमंत्रित करून तांचे कलेचो लाभ घडोवन हाडटा. पणजी कांपाल ह्या वाठारांत कला अकादेमीची कलात्मक आनी भोव उद्देशी इमारत आसा. हे इमारतींत लागसारूच कला अकादेमीचें कार्यालय, उक्तें नाट्यघर,दीनानाथ मंगेशकार बंद नाटकघर, ब्लॅक बॉक्स सभाघर, कला प्रदर्शन गॅलरी, वाचपाघर, स्टुडिओ आसात. आंतरराश्ट्रीय नामनेचो स्थापत्यशास्त्रज्ञ चार्ल्स कुर्रे (*) हाचे कल्पक बुद्दींतल्यान निर्माण जाल्ली ही सोबीत अशी वास्तू गोंयचेंच न्हय तर भारतांतलें एक भूशण जावन आसा.
Filomena Braz

…. Page needs to be Edited.
Tiatrist filomenam hanchem purai namv filomenam brajh hem gamvan erolichem filomenam hem kataris ani vangddach ek famad notti filomenam hankam poilech fautt soglleani konknni tiatr machyer polloilem te mhollear alfredd rojh hanchea 'zhotkakxi dorji'hea tiatrant,ho tiatr 1963 hea vorsa prodrxit kel'lo.[1]toxench filomenam brajh hamnnem hea teatra uprant khub famad digodrxokam vagddam kam' kelem ani tanchea vangdda.Tancheach tiatrani khub torecheo bhumikam keleat kaim digodrxok mohllear saib rochha,je.Pi.Soujhlinam,si.Alvaris,kidd boksor, prem' kumar,zasint vajh,dodd de vernam,nelson afonoso,kamot de asolonam,ani adi, filomenam hamnni sasu-mai,zanntti pirayechi bail, sun,hea sarkileo bhumika keleat.Toxench tem borem kataris axilean tannem solo,dduyett,ani trios pasun kataram keleat. Toxench tannem aplim kataram ech.Em'.Vi,hacher rekordd keleat ani toxich el inddia reddiocher gaileant ani svota tannem apleo kesetti kaddleat,filomenamn ken'nanch tiatr boroilem nam punn tiatrachem digodrxon kelam "axechi doxa" ho tiatr entoni fernaddis hamnni boroilo hea tiatrachem digodrxon filomenam hamnnim kel'le asam. Filomenam ek tiatrist mhunn akhkhea tiatr prodexani khub famad asa
Parkovonnim ani Humannim

Parkovonnim ani Humannim.
Riddles
Wakes up in the morning, roams the house and sits in a corner
A. Zhaddu vo Sarun - "Broom"
Polleiat.
Riddle
विन्थ्रॉप रॉकफॅलर

विन्थ्रॉप रॉकफॅलर (जल्म 1 मे 1912, न्यूयॉर्क मरण 22 फेब्रुवारी 1973, पामस्प्रिंग, कॅलिफोर्निया).
जॉन डी. तिसरो हाचो चवथो पूत. 1934 वर्सा ताणें म्हाविद्यालयीन शिक्षण सोडून टॅक्सासच्या चेल खणींचेर, चेस नॅशनल बँक आदी वेगवेगळ्या संस्थांनी काम केलें. 1941 त तो अमेरिकेच्या भूंय दळांत आशिल्लो. 1953 त तो आकोन्सास राज्यांत गेलो आनी थंय ताणें व्हड प्रमाणांत प्रयोगीक शेती करपाक सुरवात केली. 1976-71 ह्या काळांत तो आकोन्सास राज्याचो गव्हर्नर आशिल्लो. त्या वेळार ताणें पयलो उण्यांत उणें वेतन कायदो संमत करुन घेलतो. बंदखणींत व्यापक प्रमाणांत सुदारणा करुन घेतल्यो, राज्यांतल्यो सगळ्यो शाळा सगळ्या जातींच्या चल्याचलयांखातीर उकत्यो करपाक यश मेळयलें.
स्तोत्रां आंचें पुस्तक

स्तोत्रां आंचें पुस्तक.
Psalms
प्रस्तावना
स्ततरांचेस पुस्तकार १५० स्त्त्रां आसात, आनी तीं रचून येवंक अगळींउणीं ४५० वर्सां लागलीं (सुमार १०१०-५३८ क्रिस्ती शका आदीं). जुदेव लोकाच्या खुद जिवितांतलीं आनी भक्तीपणांतलीं तीं उपजलीं.
ह्या भाशांतरान्त हेबरेव भाशेन पवित्र पुस्तकांतले आंकडे स्त्त्रांक वापरल्यात; ग्रीक आनी लातीन पवित्र पुस्तकांत तांचो आंकडो मातसो वेगळो जाता आनी चड करुन एका आंकड्याक पाटीं उरता (हो-१ आंकडो कोंवचां मदें दिला).
स्ततरांचे वर्ग
स्ततरांचो वेग-वेगळो आकार तपासल्यार, तांचे चड-करुन ३ साहित्या-आकार (लितेरार्य फर्मस्) मेळतात :
गीतां
८, १९, २९, ३३, ४६-४८, ७६, ८४, ८७, ९३, ९६-१००, १०३-१०६, ११३, ११३, ११७, १२२, १३५, १३६, १४५-१५०.
हीं गीतां देवाची तूस्त करूंक उलो मारतात आनी असले तुस्तेचीं कारणां सांगतात; देखीक, देवान केल्ली अजापांची रचणा आनी ताणेंच जाणवायेन आनी पदवेन चलयलोलो मनषाचो इतिहास आनी अदिक चड अपुर्बायेन केल्ली सोडवण.
ह्या गीतां मदें जेरुसाल्यांत रावतल्या देवाची आनी त्याच पवित्र शाराची वाखाण्णी करतलीं गीतां आसात, म्हणगे सियनाचीं आनी देवाच्या रायपणाचीं गीतां (४६, ४७, ४८, ७६, ८७, ९३, ९६-९८).
२. विनतीचीं स्त्त्रां :
असलीं स्त्त्रां मोन'अशांचें अदरुश्ट, बळ्ळीक, म्हातारी पिराय, खंत, पातक आनी तशेंच दुस्मानांची अनीत आनी पिडापीड इस्कुटायतात; देवाचो आदार, भगसणें आनी राखण मेळचे खातीर व्हड खालतिकायेन ताका उलो मारतात; आनी केदना केदना विस्वासान मेळची आस आते मदती खातीर आदीं-फुडें आर्गांय दितात.
असलीं विनतीचीं स्त्त्रां खासगी मोन'अशांचीं व आक्खे जावंक शकतात.
खासगी मोन'अशांचीं जाल्यार (स्त ३, ५-७, १३, १७, २२, २५, २६, २८, ३१, ३५, ३८, ४२-४३, ५१, ५४-५७, ५९, ६३, ६४, ६९-७१, ७७, ८६, १०२, १२०, १३०, १४०-१४३), तांचे कवी व स्त्त्रकार आप-आपल्यो गरजो देवा मुखार घालतात.
पळेइयात.
Psalms
Books_of_the_Bible
Bible
Agê Nari - Dekhni

Agê Nari.
Oh, you woman
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2, p. 11
Lyrics and Music:
Date:
Musical form: Ternary
Literary form: Dialogue, Ethnological aspects
Translated by Alfred Noronha, Panaji, Goa, 10.05.2005
Age nari tujea nakachi not(i) naka sori,
Oh, you woman, your nose ring, on your nose ,
Age nari tujea nakachi not(i) naka sori.
Oh, you woman, your nose ring, on your nose,
Ghe, ghe, ghe, ghe, ghe; ghe ga saiba.
Take, take, take, take,take, take please, Sir
Mhaka naka go, maka naka go.
I do not want it, my girl, I do not want.
Hi mhojea nakach(i), ghe ga saiba
Please take this, from my nose, Sir.
Mhaka naka go, mhaka naka go.
I do not want it, my girl, I do not want.
Polleiat.
Dekhnni
Reginald Fernandes

Reginald Fernandes zaun aslo ek Konknni romans ("novel") borovpi. Tannem sogleankin chod (100 voir) romans boroil'le, dekhun taka 'Romansicho Patxai' mhonn volkhotat. Reginald Fernandes ganvan Xivolecho.
http://www.goacom.com/biographies-of-goan-artists/826-reginald-fernandes-a-prodigious-konkani-writer
वि.स.पागे

वि.स.पागे
जल्म.
विठ्ठल सखाराम पागे हांचो जल्म 21 जुलय 1910 दिसा बागणी (ता. वाळवा, जि. सांगली) हे सुवातेर जालो.
शिक्षण.
मुळावें शिकप तासगांवां घेवन 5 वर्सानी ते सातवे यतेंत पयले आयले. विलिंग्डन महाविधालयांतल्यान तांणी संस्कत विषयांत बिए ओनर्स पदवी प्राप्त केली. 1929त देशांत यूथ लीगाची चळवळ सुरू आशिल्ली. तातूंत विधार्थी फुडारी ह्या नात्यान विलिंग्डन महाविघालयाचेर तिरंगो उबोवपांत ते येशस्वी जाले.
जिवीत.
1930त जंगल सत्याग्रह, 1931 चो मिठाचो सत्याग्रह हातूंत वाटो घेतिल्ले खातीर तांकां स म्हयने बंदखण आनी 100 रूपया फारीक करचो पडलो. 1935 ते 36 ह्या काळांत तांणी कोल्हापूरांतल्या विधी महाविधालयांतल्या कायधाची पदवी घेतलीं आनी कराडांत वकिलीच्या वेवसाया परस गरीब समाजाची वकिली करून तांचे प्रस्न, समस्या सोडोवपांत वेळ पासार करचो अशें दिसलें. ताका लागून ते आपल्या मूळ गांवांत परत आयले आनी काँग्रेसीचे पूर्ण वेळ कार्यकर्ते जाले.
वावर.
1952 ते 1978 मेरेन ते विधान परिशदेचे वांगडी आशिल्लो. तातूंतल्या 1960 ते 978 ह्या कालखंडांत ते विधान परिशदेचे अध्यक्ष आशिल्ले. 1979 ते 90 रोजगार हमी परिशदेचे अध्यक्ष आशिल्ले. 
ह्या काळांत सरकारान तांकां मंत्रिपदाचो दर्जो, सेवासुविधा, बंगलो, गाडी, भत्ते दिवपाचें थारायिल्लें. पण तांणी फकत म्हयन्याक एक रूपया इतल्याच मानधनाचेर काम केलें. बागणी ह्या मूळ गांवांतली 21 एकर जमीन आपल्या कुळांक दिली. घर, वाडो बागणी ग्रामपंचायतीक देणगी म्हणून दिलीं.
मनोहरबुवा शिरगांवकर

गणेश मुकुंद शिरगांवकर हाजो जल्म पिसुर्ल्यां जालो.
खाजगी जिवीत.
 गणेश मुकुंद शिरगांवकर हांका सुकडो ह्या नांवांनच वळखताले. पूण फुडें ताच्या मनोहरी गायनावयल्यान मा. दिनानाथ मंगेशकर हाणें ताका मनोहर हें नांव दिलें आनी तेञाच्यान ताका मनोहर ह्या नावांन वळखूंक लागले. ताच्या आवयचें नांव रूक्मीणी . पिरायेच्या सुमार 20 व्या वर्स ताचें लग्न सरस्वती नांवाचे चलयेकडेन जालें. ताका नारायण,शशिकांत आनी गुरूदास तशेंच विणाबिइ, वैजंयंती आनी लतीक अशो चलयो.
शिक्षण.
 मनोहरबुवान मराठी पांचवीमेरेन शिक्षण पुराय केंलें. तोंणें तबलावादनाचें शिक्षण ताणें वेरेंचो सखाराम हाचेकडेन घेतलें.
वावर.
शिरगांवांतल्या लईराई देवस्थानाची सेवा करप, काल्यांत मृदंगाची साथ शेनाय वादन करप हो ताच्या घराण्याचो वेवसाय. घरांतले संगीतकलेचे संस्कार मनोहरचेरय जाल्ले. ताका शेनाय,सूर्त, कांसाऴें, तासो आनी ढोल हीं पंचवाघां वाजोवपाक येतालीं. तो नाटकांनीय वांटो घेतालो. ताणें काम केल्लीं कांय नाटकां आनी तातुंतल्यो भुमिका अशो.(मेनका),नंदकुमार (राधा),उग्रमंगल (पद्रावती),नारदी (नारद),प्रणयी कांटक (शांताराम),पंताची सून (डॉक्टर आनी प्रभाकर).1935 वर्सा शिरगांवच्या कांय लोंकांनी एकठांय येवन एक नाटक कंपनी काडली.ते कंपनीत बसयिल्ल्या संत सखू ह्या नाटकांत सखूची भूमिका मनोहरबुवान केल्ली. ते भुमिकेंत विठ्ठल भत्तिचे अभंग गायतना ताका भजनाची आवड निर्माण जाली.कीर्तनकारांक सुरवेक तबलासाथ आनी मागीर हार्मोनियम साथ दिता आसतना ताणें जायते अंभग आनी ते गावपाची कला अवगत केली. वारकरी भजन पघतीन,मैफिलीच्या शास्त्रीय संगीताची जोड दिवन भजनाचो आपलो आसो खास बास निर्माण करून तो पुराय गोंयच्या वाठारांनी शिकयलो आनी भजन परंपरा ताणें निर्माण
गुरूनाथ नाईक

गुरूनाथ विष्णू नाईक हे गूढकाण्यो, कादंबरी बरवपी लेखक आनी पत्रकार.
जल्म.
गुरुनाथ विष्णू नाईक हांचो जल्म दि. 02 जून 1938 या दिसा गोयांत जालो.
संवसारीक जीण.
नाईक हांचे मूळ आडनाव राणें. हें घराणें अडवयचें. गुरूनाथाल्या आजान पुर्तुगेजांविरूध्द युध्द पुकारले. ताका 28वर्सांची बंदखण जाली आनी ताका तिमोर बेटार धाडपान आयलो. तेन्ना ताजी आजी गुरूवार आसली. आजाभशेन तीसुध्दा सुटके झुजारी आसली. पुर्तूगेज सुटके झुजार्यांजच्या फाटसून हात धूवन फाटसून लागल्याकारणान तांका भूमीगत जावन दिस काडचे पडटाले. त्यामजगती तांचे आडनाव राणे हे बदलून ताणी नाईक अशें दवरलें.
वावर.
ल्हान गुरूनाथाचेर हे स्वातंत्र्याचे, साहसाचे संस्कार ल्हानपणासावनच जाले. मनोहर माळगावकर हे भौमानेस्त लेखक गुरूनाथाल्या बापायले म्हळ्यार विष्णूले खासा इश्ट. तांच्या सहवासान गुरूनाथाक बरवपाची गोडी लागली. रहस्यकाणो बरवपापयलीं गुरूनाथ नाईक हांचे अनेक विशयांचेर बरवप सुरूच आसलें. अनेक मराठी मासिकांतल्यान ताणी हेमचंद्र साखळकर ह्या नावान बरयलें. 
आकाशवाणीच्या पुणे केंद्राखातीर कांय संगीतिका आनी गोवा केंद्राखातीर कांय श्रुतिका ताणी बरयल्यो. 1970 साली कामाखातीर पुण्यांत आयले आसताना तांची भेट सदानंद प्रकाशनाचे खाडिलकर हांच्या वांगडा जाली. ताणी नाईक हांका दोन रहस्यकाण्यो बरवन दिवपाची विनंती केली. नाईक हाणी हय म्हळे आनी ‘मृत्यूकडे नेणार चुंबन’ ही पयली रहस्यकाणी बरवन दिली. दुसर्याण दिसा ‘शास्र्तज्ञाच्या मृत्यूचे गूढ’ ही दुसरी रहस्यकाणी बरवन दिली. थोड्याच दिसानी खाडिलकराले पत्र आयले, आमी दोनुय कादंब-यो उजवाडायता. अशातरेन गुरूनाथ नाईक रहस्य कादंबरीकार जाले. इतलेंच न्हय तर सगल्यान चड म्हळ्यार 1211च्या वयर कादंबर्योन बरयल्ल्या कारणान तांचे नाव लिम्का बूक ऑफ रिकॉर्डस् हातून आयलां.
शततारका

शततारका नक्षत्रगणनेंतलें चोविसावें नखेत्र. हाका शतभिषकू वा शतभिषा अशें आनीक एक नांव आसा. हो एक शंबर तारकांचो मंडलाकृती चोंबो आसा. वरूण ही ह्या नखेत्राची देवता. ह्या नखेत्राचें शततारका हें नांव वेद काळा उपरांतचें आसा.
ह्या नखेत्राचेर जल्मल्ली व्यक्ती कोळी, मडवळ, सोऱ्याचो वा नस्तें विकपाचो धंदो करपी सत्यवचनी, कठोर उलोवपी, धाडशी, अविचारी, स्वतंत्र वृत्तीची, जुगारी, कुमीर्गी, स्त्रीलंपट, हुशार दस्मानाचो नाश करपी अशी आसता, अशें कोंष्ठप्रदीपांत आनी नाक्षत्र फल दिवपी ग्रंथांत म्हळां.
शततारका हें नखेत्र कल्याणप्रद, उर्ध्वमुख, मंदलोचन आसा.
रजनी अशोक भेंब्रे

रजनी अशोक भेंब्रे ही एक कथाकार आनी बाल साहित्यकार. ती जी ३ अत्रेय अर्पाटमेंटस, दुर्गानंद नगर, कुडचडे हांगासर रावता
वेवसाय.
कुडचडयावेल्या सर्वाेदय एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कुलांत वट्ट ३४ वर्सांची शिक्षणी पेशाची सेवा दिवन आपूण जावन निवृत्ती(व्ही,आर।एस). सद्या पुराय वेळ कोंकणी सेवेक ओंपून घेतलां.
प्रकाशीत साहित्य.
आयजवेर सतरा पुस्तका प्रकाशीत जाल्यांत.ती अशी आसात-
Twitter

Twitter "micro-blogging" suru korpi hi poili somajik networking websayt asa. Vaporpeank sondex dhaddunk vo gheunk ti mekllik dita - zaka "tweets" oxem mhonnttat. Twitter chem lhanponn tachea veglleponn asa (dekhik) eka sondexak choddaunt 140 kurvo asunk xoktat. Twitter hi "company" San Francisco, Amerikent sthit asa.
Khoinchoi vyokti vo songhttonn Twitter khatem nirmann korun tweeting suru korunk xokta. Tem ek uktem platform' axil'lean vapropi her vaporpeancho pattlav korunk xokta. Tori punn gupit'tayechi rakhnni korunk, Twitter kodden vaporpeache "tweets" rakhunk ek poryai asa. Vaporpeache "tweets" rakhnni kel'lean, Twitter khateachea dhonean tancho pattlav korpi dorek vaporpeak svota aplea hatamni dorekleak svikarpachi goroz astoli. Te "tweets" polloun khoinchyai vaporpeak addauche khatir vinchunk xoktat.
Kallantorant, Twitter an aplea vaporpeam vangdda vikas kela. Dusrea vaporpeachea tweetant aspavil'lo sondex khoinchyai vaporpeak avoddlo / zai zalear, te to porot-ttvitt korunk nivddottat. Survatek vaporpi to dusreacho ttvitt mhunn dakhounk tea ttvitta adim “RT” oxi khunna kortale, punn atam tem porot-ttvitt oxem dakhounk ek butaõachi purounn kelea.
Twitter-ak survatechea kallant, tanche kodden veparacho "model" naxil'lean khubxea ttikak fuddo korcho poddlo, punn sodache ogresor Bing ani Google an ek soudo soi kel'lean, Twitter ak yennaull zaunk lagli. Twitter an aplea sevanche purounnik vadd divunk halinch ek novi Twitter rochnnai bazarant haddlea.
संत गोरा कंभार

महाराष्ट्रांत जावन गेल्लो म्हान मराठी संत.ज्ञानेश्र्वर, नामदेव आदी संत ताका आदारान ‘गोराबाकाका’ म्हणटाले.
गांव.
तेरढोकी हो गोरा कुंभाराचो गांव.ह्याच गांवांन रावन मातयेचीं मडकींकरपाचो धंदो तो करतालो.मडकीं करपाखातीर हाडिल्ली माती मोव करता आसताना,ते मातयेंत तो विठ्ठलाचें भजन करीत नाचतालो.दीसभर मडकीं घडयतासतना विठ्ठलाचें भजन करीत नाचतालो.दीसभर मडकीं घडयतासतना विठ्ठलाच्या भजनांत गुंग जावन रावप, असो ताचो दीसपट्टो वावर आसतालो.
गोरा कुंभाराविशीं एक दंतकथा चलता, ती अशीं:गोरा कुंभाराक संती आनी रामी नांवाच्यो दोन बायलो आसल्यो.एक दीस मडक्याखातीर माती मोव करता आसतना, तो विठ्ठल भजनांत गुंग जावन गेल्लो.त्या भरांत भान नाशिल्लान,दिमकुर्यांसनी घश्टत थंय पाविल्ल्या.स्वताच्या भुरग्याकूच ताणें मस्तिलें.पाण्ट्यावेल्यान आयिल्ले ताचे बायलेन म्हळ्यार संतीन, स्वताचें मेल्लें भुरगें पळेलें तेन्ना तिणें आकांत केलो आनी गोराकुंभाराचे विठ्ठल भक्तिक दूशण दिलें.तें पळोवन गोरा कुंभार तिडकलो आनी बायलेक मारूंक धांवलो.तेन्ना तिणें ‘आपणाले कुडीक हात लायल्यार विठ्ठलाचो सोपूत आसा’ अशें म्हळें.तें आयकून गोरा कुंभार फाचल्यान सरलो आनी त्या दिसासावन ताणें बायलेक स्पर्श करपाचें सोडून दिलें.भुरगें मेल्ल्यान गोरा कुंभाराचो वंश खंडन जाल्लो.संतीक हें गजालीचें दुख्ख जातालें.तेखातीर तिणें आपणाल्या रामी नांवाचे भयणीचें लग्नूय गोरा कुंभाराकडेन लायलें.व्हंकल-पावणी भायर सरचे वेळार मांवान जांवयाक विनंती केली, ‘जशी तुवें पयले बयलेक वागयल्यात तेच रितीन दुसरेकूय वागय.तिका कांयच उणें पडूंक दिवं नाका.’गोरा कुंभीर उतराक जागपी देवमनास आसलो.मांवाच्या उतरांक पाळो दिवचे पासत ताणें रामीक लेगीत स्पर्श केलो ना.एक फावट गोरा कुंभार रातीकडेन न्हिदिल्लो आसतना त्या दोनूय भयणींनी ताचे दोनूय हात आपल्या हातांत घेतलें.जागो जातकच गोरा कुंभाराक दिसलें,आपणें विठ्ठलाचोसोपूत मोडलो.तेखातीर ताणें बेगोबेग आपले हात कातरून उडयले.फुडें पंढरपुराक संत नामदेवाच्या कीर्तनावेळार, ताळी वाजोवपाचो यत्न करता आसतना गोरा कुंभाराक पर्थून दोनूय हात फुटले आनी मेल्ले भुरगें दिमकुर्यां नी संतीमुखार आयलें.गोरा कुंभाराक सुमार 43 अभंग ‘सर्वसंग्रगगाथा’ ह्या ग्रंथांत आयल्यात.त्या अभंगांतल्या 21 अभंगांत गोरोबाचें चरीत्र आयलां.सर्वसंग्रहगाथांतल्या अभंगांनी सूरदास,कबीरदास सारक्या उत्तरकालीन संताचेय उल्लेख आयिल्ल्यान,विव्दानांमदीं हे अभंग गोरा कुंभाराचेच आसात कांय कितें ह्या संबंदान नतभद आसात.
आर. वी. पंडित

राघुनाथ विष्णु पंडित (१९१६ वो १९१७-१९९०) एक गोंयकार कवी आसलो. ताका बरो वळखपांत येतालो आनी ताचें चड गाजललें कवितेचें रचप कंकणिंत जावन आसा. गेंची सडवण १९६१ जाल्या उपरांत, पांदितबाबान एक म्हत्वाचो वावर पुर्तुगेज भाशेंत केला आनी ताणें मराठी भाशेंतूय वावरूय केला. चडशें ताचें बरवप एक नव्यावासतवाद शयलिंत आसा जांतुंत गेंच्या चिड्डिलल्या समाजा खातीर एक खुणायललो हुसको आसा. ताची चड फामाद प्राप्ती ताचीं पांच कवितेचीं पुसतकां, एका दिसा उज्वाडावप जावन आसा (२६ जानेर १९६३) आनी साहित्यो आकादेमीन एक तस्रीप ताच्या १९७५ वर्सांतल्या "दऱ्या गाजता" कवितेक दिला.
कवी राघुनाथ विसह्नू पांदीत हाचेर एक ल्हान निबंद द्र. स. म. तादकदकार, एक कंकणिमराठी
कवी, सद लावपी आनी आनी गोंय विद्यापीठाचे मराठे विभागाचो वाचक हाणे बरयला.गें विद्यापिठाच्या मराठी विभागाचो ऱ्यादेर हाणें बरयला. तो
सर्काराच्यासरकाराचें गा कंकणी आकादेंय , हाणीं २००६ वर्सा उज्वाडायला.
भायल्यो जुळवण्यो.
ताच्या पुर्तुगेजिंत बरयलल्या कवितेचीं उदाहरण घडियेक हांगा सांपडटलीं:
Cheddva Go Cheddva - Dulpod

Cheddva Go Cheddva.
Oh my girl ! Oh my girl !
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 36
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Chedva-go, ched(u)va,
Oh my girl! Oh my girl!
Horta kuxik kitem kortalem tinga?
What were you doing there in the corner of the garden.
Mãim-gê, mhojê maim,
Mother, my mother,
Hortantulim fulam punzaitalim hanv.
I have been collecting flowers from the garden.
Cheddva-go, chedd(u)va,
Oh my girl, oh my girl,
Bhakra cholo kiteak bhonvtalo tinga?
Why is the son of the landlord boy walking around there?
Mhaka mog(u) gê fulancho,
I only love flowers, I tell you,
Dubhav ghenakai lokalea choleancho.
Do not suspect the village boys.
Chedua Go Chedua.
Oh my girl, my girl!
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 111. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Chedua go chedua,
Oh my girl, my girl!
Hortant cuxic kitem cortalêim thinga.
What were you doing there at the corner of the garden.
Chedua gô chedua,
Oh my girl, my girl!
Horta (hortant) cuxic kitem cortalêim thinga.
What were you doing there at the corner of the garden.
Chusmo/ Refrain
Maca môgu guê fulancho,
I only love flowers,
Dubau dôr(i) naca localeã chedeancho.
Do not suspect anything bad about the village boys.
Maca môgu guê fulancho,
I only love flowers,
Dubau dóri naca localeã chedeãcho.
Do not suspect anything bad about the village boys.
Mãim guê moje mãim (mãi),
Mother, my mother,
Hortantulim fulam punzaitalim aum.
I had been collecting flowers from the garden.
Mãim guê moje Mãim (mãi),
Mother, my mother,
Hortantulim fulam punzaitalim aum.
I had been collecting flowers from the garden.
Polleiat.
Dulpod Goenche
प्रसाद सावकार

प्रसाद सावकार म्हळ्यार गोंयच्या संगीत रंगभुयें वयले भोवमानेस्त गायकनट.
खाजगी जिवीत.
संगीत रंगभुंये वयले नामनेच्या सावकार घराण्यांत बडोदे (गुजरात) हांगा जालो.तांचो बापूय रघुवीर सावकार हे बायल भूमिकां खातीर फामाद गायक-नट आशिल्ले. तांचो बापूय रघुवीर सावकार हे बायल भूमिकां खातीर फामाद गायक-नट आशिल्ले. ताका 'रंगदेवता' म्हूण वळखताले. बापायच्या 'रंगबोधेच्छु नाट्यसमाज' हे नाट्यसंस्थेत प्रसाद सावकारांचो वावर ल्हानपणा सानूच आशिल्ल्यान तांचे ल्हान पिरायेतूंच नाटकाचे आनी नाट्य संगिताचे संस्कार जाले. गायन-अभिनयाचे मुळावे धडे तांणी बापाय कडल्यानूच गिरयले. बापायच्या 'जिंजीहून सुटका' या नाटकांत बाल शिवाजीची भूमिका करून तांणी रंगभुंयेर पावल दवरलें.
शिक्षण.
तांच्या शिक्षणा खातीर तांचे बापाेयलये दत्ताराम सावकार हांचे लागीं म्हापशां धाडले. तांचो बापायलो बरे पैकीं हार्मो नियम वादक आशिल्ल्यान म्हापश्यांक बी संगिताचे वातावरण आनी संस्कार तांचेर जाले.
वावर.
'संशयकल्लोळ' नाटकांत कृत्तिका, साधू, जलशातील गायक आनी वैशाख शेठ अश्यो चार भूमिका एकाच वेळार करून एक विक्रमूच केलो. गोपीनाथ सावकारांच्या 'कलामंदीर' संस्थेच्या सौभद्र, मृच्छकटिक, विद्याहरण, मानापमान अशा नाटकांतल्यान तांणी सुरवातेक कांय भूमिका केल्यो. तशेंच हौशी रंगभुंयेर करीन ती पूर्व आनी जायत्या नाटकांतल्यान तांणी कामां केल्यांत.
Amani Gomani - Dulpod

Amani Gomani.
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 51
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspect
Amani gomani nach(i) baba,
Ho mando xiva rê,
Ho mando xiva xiva.
Lia, lia, lo!
Lia, lia, lo!
Ai lia, lia, lia lia, lia lia, lo!
Polleiat.
Dulpod Goenche
कोंकणी म्हणी

म्हणी.
Things which are evident don't need proof.
Hardwork leads to success.
Sometimes even the producer lacks the item he produces. 
Even when the things we want are present with us, we try to find it everywhere else.
Looking for things externally when they are present internally within us.
One should spend within one's limits.
One realizes one's losses even in bad circumstances.
One should get a object only after thoroughly checking its quality.
Nothing is perment in this temporary life; 2nd meaning: Anything that rises must experience fall someday.
Don't think of the future when the present is awaiting for you.
Many people contribute to complete any important job but only the leader gets the credit.
One must eat bland and nourishing foods during sickness. 
Giving someone a special treatment just beacause of somebody else's presence.
Blaming something/ someone else for one's own disability.
Major qualities of a person outshines his/her minor defects.
One doesn't shout at oneself for one's own mistakes.
A statement said to a person who talks vulgurly. 
For any guidance or help, approach a humble and experienced person rather than a inexperienced one who will be a snob.
Everything that glitters is not gold.
वेवसायीक तियात्र

वेवसायीक तियात्र हें अशें तियात्र जातूंतल्यान येणावळ मेळटा आनी येणावळीचींच मोख दवरून ते बसयल्ले आसतात. तियात्राचो दिग्दर्शक,कांतारिस्त,नायक तियात्र हो एक वेवसाय म्हण निवडटा.
जल्म.
१८९२ तियात्राची सुरवात जाल्ली. १०० वर्साचो काळ तियात्र हूपलो. हया मजगती लोकांच्या मनांत तियात्राविशीं मोग, आपूलकी निर्माण जाली. पयली तियात्र फक्त क्रिस्तांव समाजाक वेटाळो घालून आशिल्ले. तियात्र फक्त क्रिस्तांव समाजापुरतोच मर्यादींत आशिल्लो.हो प्रकार तांचोच असो लोकांचो समज आशिल्लो. पूण जसो-जसो काळ बदलत गेलो तसो समाजूय बदलत गेलो. हेर धर्मांचे लोकूय तियात्राकडेन ओडपाक लागले.हिंदू तशेंच हेर जातीचे लोक तियात्रांत दिसपाक लागले. आनी तियात्र सर्वधर्म समभाव जालो.
उदरगत.
ह्या सगळ्यांनी मेऴून तियात्राक एका उंचेल्या पांवड्यार पावयला.तशेंच वेवसायाच्या नदरेंतल्यान बळिश्ट केला. अशे कितलेशेंच तियात्रिस्त आसात जे आवड म्हण तियात्रांत काम करतात. पूण तेच बरोबर ते आपल्या पोटा-पाण्याचे साधन म्हण तियात्रांनी काम करतात.
सर्तीतले तियात्र आनी वेवसायीक तियात्र हांचे मदी खूब फरक आसा. सर्तील्या तियात्रांनी कांय नेम, बंदना आसतात. आनी सर्तींत वांटेकार जावप्यांनी ते पाळप खूूब गरजेचे आसता. पूण वेवसायीक तियात्रांनी अशें नासता हातूंत तांका कसलीच बंदना वा नेम आसना.
वेवसायीक तियात्र दिसानदीस चडूच अवास्तव, अडेचो आनी हिंदी फिल्मांवरी भडक जावंक लागला. हिंदी गल्लो भरू फिल्माकडेन गोंयचो तियात्र सर्त करूंक लागला हे नितळ बरें जाणवल्या बगर रावना.
आयज तियात्राच्यो "सी.डी, वि.सी.डी" बाजारान मेळटात. माचयेर शॉ जातातच त्याच बरोबर "सी.डी, वि.सी.डी" ची विक्री जाता तशी तांकां येणावळ मेळटा.
"प्रिन्स जाकोब,मारियो मिनेझिस, आनिल पेडणेकार" हे कांय नामनेचे वेवसायीक तियात्रिस्त.
आंबिल

आंबील नाचण्याचें पीठ आनी उदक वा शिताचो निवोळ वा ताक घालून केल्लो दाटसार जिनस.
हो पदार्थ करचे आदले दिसा थोडें नासण्याचें पीठ थंड उदकांत खिरोवन आंबोवपाक दवरतात. दुसऱ्या दिसा ताचें आमटें तयार जाता. तें मागीर आंबील करपाखातीर आदन सळसळावन तातूंत घालतात. हून उदकांत आमट्याचे गुळे जावपाची भिरांत आसता, देखून तें चाळीत रावचें पडटा. उपरांत तातूंत पीठ खिरोवन घालतात. रुचीक फावो तितलें मीठ धालून हें मिश्रण बरें खतखतायतात. हें मिश्रण दाट जातकच आंबील तयार जाता.
कांय कडेन नासण्याचें पीठ आदले दिसा उदकांत भिजोवन आंबोवचे बदला एक वा दोन दीस आदलो शिताचो निवळ घेवन तातूंत नासण्याचें पीठ धोळयतात आनी तें रांदनीर दवरून पांच मिनटां चाळीत रावन खतखतावन काडटात. फाव ती दाटसाण ये मेरेन हो निवळ धवळटात. कांय कडेन निवळाबदला ताकाचो उपेग जाता. रुचीक फावो तितलें मीठ घालून वेलें मिश्रण दाट जातकच आंबील तयार जाता. आंबिलाचे खास अशे प्रकार नात. धंय करचेखातीर जशें विरजण सांबाळचें पडटा, तशें आंबील करचेखातीर ‘आमटें’ सांबाळचें पडटा.
आंबील खाऱ्या नुस्त्यावांगडा खावपाक रूचीक लागता. रांदिल्लें जितें नुस्तें, आंबली (तोर) हांचे वांगडाय आंबील खातात. जायतेफावट आंबीलेंत शिताचे गोटे वा पेज भरसून पितात. आंबील हो पुश्टीक आनी घटाय दिवपी जिनस आसा. नासण्यांत ‘ बी ’ जीवनसत्त्व आसता. शेतकार,कश्ट करपी मानाय, वावर करपी लोक, सकाळचें खाण जातकच 2-3 वरांनी आंबील घेतात. हें खाण घेतकच बरोच वेळ भूक लागना. आदल्या काळांत कश्टकरी लोक सकाळची च्या पियेवचेबदला आंबील घेताले. गांवगिऱ्या वाठारांनी आयजूय ही पध्दत चलता. गावडे आनी कुणबी जमातींत हो प्रकार चड दिश्टी पडटा.
बाबासाहेब पुरंदरे

बाबासाहेब पुरंदरे
गांव.
बळवंत मोरेश्र्वर पुरंदरे हांचो मूळ गांव पूणे जिल्ल्यांतलों सासवड.
इतिहासा विशीं.
इतिहासा विशीं अभिमान सत्य तपासपाची संशोधक वती,संयम,चिकाटी,एक प्रकारचें पिशेपण,स्मरणशक्ती ह्या गुणांचो संगम बाबासाहेब पुंरदरे हांच्या व्यक्तिमत्वांत आसा.ह्या गुणां सयत खर बुद्दी,विशेशताय आनी लेखन-प्रतिभा आनी वक्तत्वकला हे गुणूय तांच्या व्यक्तिमत्वांत दिसतात.तशेंच सखोल अभ्यासा सयत,शिस्तबध्दताय,वक्तशीरपण हीं तांच्या सभावाचीं खाशेलीं तासां.बेलभंडारा ह्या नांवान बाबासाहेब पुरंदरेचें सचित्र चरित्र डॅ.सागर देशपांडे हांणी बरोवन प्रसिध्द केलां.बाबसाहेब पुरंदरे हांकां डिवाय पाटील अभिमत विह्यापिठान रडॅक्टर आफ लॅटर्स हे मनद पदवेन सन्मानीत केल्यात.तरणेपणा सावन पुण्यांतूच स्थायीय जाले आनी भरत इतिहास संशोधक मंडळ हे संस्थेंत काम करपाक लागले.
इतिहास संशोधक.
ह्या जाग्यारूच इतिहास संशोधक ग.ह खरे हे बाबासाहेबाक गुरुस्थानीं लाबले आनी इतिहास संशोधक म्हूण तांची वाटचाल सुरू जाली.इतिहासाचो ध्यास घेतिल्ले बाबासाहेब हे तरणेपणा सावन राष्टीय स्वयंसेवक संघाच्या संपकांत आशिल्ले.त्याच काळांत ते प्रल्याद केशव अत्रे हांच्या दिसाळ्यांत लेखन करताले.ते भायर आपलो मेवणो श्री ग. माजगांवकर हांचे वांगडा माणूस नेमाळ्यांतूच काम करताले.ज्येश्ठ इतिहासकार आनी कादंबरीकार गो.नी दांडेकरांची भेट जाली.मागीर ते दोगूय गडांचेर एकठांय भोंवताले.बाबासाहेब पुरंदरेन महाराष्टांतल्या गड किल्ल्यांचो आनी मराठा सामाज्यआनी शीवकालीन इतिहासीक दस्तवेजाचो खोलायेन अभ्यास केलो.भारताक स्वातंत्र्य मेळतकच पुतगेजांच्या ताब्यांतलो भारताचो उरिल्लो वाठार परत मेळोपाक लडिल्ल्या गोंय,दादरा नगर हवेली मुक्ती संग्रामांत बाबासाहेब पुरंदरे हे सुधीर फडके हांचे वांगडा वांटेकार जाल्ले.
आल्वारु पिन्टो फुर्तादु

आल्वारु पिन्टो फुर्तादु (जल्म - 23 मार्च 1920, कळंगूट, बार्देस; मरण - 8 डिसेंबर 1979) सुटकेझुजारी. ताणें लिसेंवामेरेन शिक्षण घेतलें. चिंचोणें (साश्ट) गांवांत आशिल्ल्या सेंत्रु रेजिओनाल हे संस्थेचो तो वांगडी आशिल्लो. फुडें 1946 वर्सा ती संस्था गोंयचे सुटके चळवळींत तेंको दिवपाखातीर बरखास्त केली. आदमिनिश्त्रादोर जुजे, फोर्तुन रांद आनी न्यायधीश डॉ. जुजे द क्वाद्रुश हांकां बॉंबस्फोट घडोवन हाडपाक बॉंबाचें बंडल धाडून दिल्ल्या संबंदान ताका पोलिकार्पु द सिल्वा हाचे वांगडा धरलो. बॉंब स्फोटांत जाल्ल हत्येंत ताचो हात आसा असो आरोप दवरुन ताका प्रदेशीक लश्करी न्यायालयामुखार उबो केलो. पूण थंयच्यान ताची निर्दोश सुटका जालीं. फुडें 1 जून 1953 ते जुलय 1958 ह्या काळाखातीर ताका बंदखणींत ख्यास्त भोगची पडली. तरीय राश्ट्रीय चळवळींत तो वांटो घेता देखून ताका पुर्तुगेज सरकारी नोकरेंतल्यान काडून उडयलो. ऑगस्ट 1972त भारत सरकारान तामर्पत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
सफरचंद

सफरचंद हे थंड हवामानांत जावपी फळ. Pyrus Malus L. हें ह्या फळझाडांचे शास्त्रीय नांव. हें झाड सुमार १५. मी उंचायेमेरेन वाडटा. पानां लंबगोल, ४-५ सेंमी. लांब, मोव आनी दात-यो कडो. मदीं मात्सो गुलाबी रंग आशिल्लीं धवीं फुलां घोंसांनी येतात, फळा मासाल, गोल आसता. पयलीं पोपटी रंग आसता, मागीर गुलाबी, तांबडो जाता.
सफरचंदाची लागवड खूह पयलींसावन करतात. सादारण १८ व्या शेंकड्यांत सफरचंदाची लागवड करपाक सुरवात जाली असो उल्लेख मेळटा.
भारतांत ह्या पिकाखाला सुमार १३,००० हेक्टर सुवात आसा. पंजाब, उत्तर प्रदेशचे कांय वाठार , काश्मीर दिमाचल प्रदेश ह्या राज्यांनी सफरचंदाची लागवड मोठ्या प्रमाणांत करतात. जगांत अमेरीका, जपान, ऑस्ट्रेलिया ह्या देशानी सफरचंदाची लागवड व्हड प्रमाणांत जाता. गोंयचें हवामान सफरचंदाचे लागवडीक योग्य नाशिल्ल्यान गोंयांत ह्या पिकाची लागवड जायना.
ह्या पिकाक ब-या निच-याची आनी लोनी प्रकारची जमीन मानवता. सफरचंदाचे दोन प्रकार आसात- ट्रीप्लॉयड (Triploid) आनी डीप्लॉयड (Diploid). डीप्लॉयड ह्या प्रकाराची चड प्रणांत लागवड करतात.
सफरचंदाच्यो खुबश्यो जाती आसतात. रेड डोलीशीयस, गोल्डन, वरेस्टर, पियरमेन, न्यूवटन वंडर, कींग ऑफ पीपीन, रॉयल डेलेशीयस, रीर्चाड, आम्ब्री, काश्मीरी, ब्लड रेड, व्हायट, डॉटेड रेड, बेन डेव्हीस, ग्रॅमी स्मीथ ह्यो कांय मुखेल जाती.
लागवड करपाखातीर पयलीं दोळो भरून कलम तयार करतात आनी उपरांत लागवड करपाखातीर वापरतात. लागवड खंयच्याच तेपार करपाक जाता आसलीतरी, फेब्रुवारी- मार्च ह्या म्हयन्यांनी चड करून लागवड करता. लागवड करताना दोन झाडांमदलें अतंर ७.५ x ७.५ सेंमी. इतके दवरतात. कलम लावपाखातीर ५० x ५० x ५० संमी. आकाराचे नेम काडटात. ह्या नेमांत पांच कायली कंपोस्ट आनी उरिल्ली माती घालून कलम लायतात. झाडाक वळण दिवपाक, फुलां तशेंच फळां येवपाक झाडाची छाठणी करातात. छाठणी करून झाडाचो मध्य भाग सदांच उक्तो दवरतात. ४-५ वर्सांनी झाडाक फळां योवपाक लागतात. १२-१८ वर्सानी भरपूर पिकावळ मेळटा.
सफरचंदाक ह-याच रोगांचो उपद्रव जाता. खोड काळें पडप (Stem Black) खोड तांबशे जावप (Stem Brown), स्कॅब, मीलड्यू, खोड खूज ह्या सारक्या रोगांचो उपद्रव जाता.किडींभितर खवळाची किड (Scales), मूळां पोखरपी किड ह्या किडींची लागण जाता.
फळां थोडी तांबशी जातकच अचळय काडटात. तीं लाकडी पेट्यांनी घालून देशाच्या हेर वाठारानी धाडटात. फळां खावपाखातीर वापरतात तशेंच तांचेपासून जाम, जेली करता. फळां सुकोवन तशेंच कॅनींग करून दवरतात. फळांच्या रोसा पासूम वायन, व्हीनेगर, ब्रॅन्डी तयार करतात. फळांत पेप्टीन हो पदार्थ चड आशिल्ल्यान पातळ परसाकडे जाता त्या मनशाक हें फळ वखदी गूण दिता. सालीचोय बरो वखदी उपेग जाता. - विश्राम गांवकार