anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
मेघाणी, झवेरचंद कालिदास

मेघाणी, झवेरचंद कालिदास
नामनेचो गुजराती कवी आनी लेखक.ताचे जल्मतिथीविशीं अभ्यासकांभितर कांय मतभेद आसात. कांय जाणांच्या मतान मेघाणीचो जल्म २८ ऑग्स्ट १८९६ दिसा जालो.सौराष्ट्रांतल्या एका जैन कुटुंबींत ताचो जल्म जालो. भुरगेपणांत काठियावाडच्या राजवाड्यांत ताचें येवप-वचप जातलें. त्या काळांत थंय सदांच चारण कवी जमताले. भुरगेपणांत ह्या कवींच्यो कविता आयकुपाची संद झवेरचंद हाका मेळ्ळी. ताकालागून ताच्या बालमनाचेर लोकसाहित्याचे संस्कार जाले.
अमरेली हांगासावन मॅट्रिकची परीक्षा पास जातकच १९१६ वर्सा ताणें भावनगरचे शामळदास कॉलेजींतल्यान संस्कृत आनी इंग्लीश हे विशय घेवन बी.ए. ची पदवी घेतली. उपरांत कलक्ता हांगा नोकरी केली, पूण सौराष्ट्राच्या खेड्यांचली जीण आनी थंयचें लोकसाहित्या हांचे गोडयेन ताणें नोकरी सोडली आनी परतून सौराष्ट्रांत आयलो.
लोककथा,लोकांगीतां आनी हेर लोकसाहित्य एकठआंय करपाखातीर एकठआंय करपाखातीर तो सौराष्ट्रांत खूब भोंवलो. सौराष्ट्रांतल्यो लोककथा संकलीच करून त्यो 'सौराष्ट्रानी रसधार' ह्या नांवान १९२३
ते १९४७ ह्या काळआंत चार खंडांनी उजवाडायल्यो. ह्या चार खंडांक लागून ताका लोकसाहित्याचो एक खांपो संशोधक आनी अभ्यासक म्हूण नामना मेळ्ळी. तशेंच १९२८ वर्सा गुजरातांतलो भोव मानादीक असो 'रणजितराम सुवर्णचंद्रक' दिवन ताचो भोवमान केलो. उपरांत ताणें सौराष्ट्रांतल्या डाकूंचेर दोन खंडांनी 'सोरठी बहाखटिया' (१९२७ आनी १९२८) हो ग्रंथ बरयलो. ताणें बरयल्ले हेर ग्रंथ अशे आसात-'चुंदडी' -दोन खंड, 'कंकावटी' दोन खंड,'जेसल जगनो चोरटो', 'पुरातन ज्योत', 'संत देवीदास', 'संत मेकरण' 'दादाजीवी वातो'(चार खंड).
मेघाणी हो एक बरो कवी. 'रढियाळी रात'(१९२५-२७) ह्या नांवान तीन खंडानी ताणें सौराष्ट्रांतलीं लोकगीतां उजवाडायलीं. 'युगवंदना' (१९३५) हो ताचो काव्यांझेलो तशेंच ताचीं हेर लोकगीतां अशीं आसात - 'लोकसाहित्यमां ऋतुगीतो','सोरठी संतवाणी'. मेघाणीच्या देशभक्तीच्या काव्यान प्रभावित जावन महात्मा गांधीन ताका 'राश्ट्रीय शायर' अशें नांव दिलें. मेघाणीन 'रवींद्रवीणा' (१९४४)
ह्या नांवान रवींद्रनाथाच्या कांय कवितांचो गुजराती भाशेंत अणकार केलो. 'एकतारो','मेघाणीना काव्यो','वेणीना फूल' हींय ताचीं कांय काव्यां आसात.
पत्रकार म्हणुनूय ताणें मोलादीक वावर केला. 'फूलछाब' ह्या सातोळ्याचो तो संपादक आशिल्लो. 'जन्मभूमी' ह्या नामनेच्या दिसाळ्यांत सुवातेसावन (१९३३) तें निमाणेमेरेन 'कलम अने किताब' 
नांवाचें सप्तकी सदर बरयलें.
ताची हेर बरपावळ.
नवलकथा.
‘अपराधी’,‘गुजरातनो जय’(दोन खंड ),‘तुलसी क्यारो’,‘निरंजन’,‘प्रभु पधार्या’,‘बीडेलां द्वार’,‘रा गंगाजळियो’,‘वेविशाळ’,‘सत्यानी शोधमां’,‘सोरठ तारां वहेतां पाणी’,‘वसुंधरानां व्हाला दवलां’.
कथां झेले.
‘चिताना अंगारा’, ‘जेल ऑफिसनी बारी’, ‘प्रभृति’, ‘मेघाणीनी नवलिकाओ, (दोन खंड).
लोकसाहित्या संशोधनः.
‘लोकसाहित्याः पगदंडीनो पंथ’,‘लोकसाहित्यनुं समालोचन,'परकम्मा’.
नवलिका.
‘कुरबानीनी कथाओ’ (चार खंड),‘ परकारा’‘प्रतिमाओ’, ‘मेघणिनी किशोरकथाओ’.
प्रकीर्ण.
मेघाणी स्मरणमूर्ति. मेघाणी ग्रंथ ( २ वांटे ), लि. हुं आवुं छुं.
आपजीणः.
मेघाणीचो, लोकसाहित्याचो व्यासंग पळोवन रवींद्रनाथ टागोरान शांतिनिकेतनांत ताका ह्या विशयाचेर व्याख्यान दिवपाखातीर आपयल्लो.आपले फक्त ५०वर्सांचो पुरायेंत ताणें हो लिखणाचो मोलादीक वावर केलो.ताणें केल्ल्या ह्या संशाधनाखातीर गुजराती साहित्याक हें लोकसाहित्याचें भांडार मेळ्ळें.
ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ

ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ,ಏಕ್ ಭಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಖೆಳ್ಗಡಿ.ತಿಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಬಾಂಗ್ಲದೇಶ್ ವಿರುದ್ದ್ ಖೆಳ್ಲಿ.[೯-ಮಾರ್ಚ್-೨೦೧೪]
ಜೀವನ್.
ಶಿಖಾ ಪಾಂಡೆ ೧೯೮೯ ಮೇ ೧೨ ತಾರೀಕೆರ್ ಜಲ್ಮಲಿ.ತಿಣೆಂ ಆಪ್ಲೆಂ ಪ್ರಾಥಾಮಿಕ್ ಶಿಕಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲಾಂತ್ ಕೆಲೆಂ.ತಿಣೆಂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕಪ್ ಗೋವಾ ಕೊಲೆಜ್ ಆಪ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹಾಂತುಂ ಕೆಲೆಂ ೨೦೧೧ ಏರ್ ಪೋರ್ಸಾಕ್ ಸೆರ್ವಾಲಿಂ.
ವೃತಿಜೀವನ್.
೧೫ ವರ್ಸಾಚೆಂ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಗೋವಾ ಟೀಮಾಕ್ ಕೆಳೊಂಕ್ ವಿಸುನ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಹಿಂ ಭಾರತೀಯ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಟೀಮಾಂತ್ ಖೆಳ್ಳಿ ಪಯ್ಲಿಂ ಗೋವಾಚಿ ಖೆಳ್ಗಡಿ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾ.ದಕ್ಶಿಣ್ ವಿಭಾಗಂತ್ ಕೋಚ್ ಜವ್ನಾಸ್ಲ್ಯಾ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾವ್ ಹಿಣಿಂ ಪ್ರೋತ್ಸವ್ ದಿಲ್ಯಾನ್ ತಿಕಾ ಭಾರತೀಯ್ ಟೀಮಾಂತ್ ಕೆಳೊಂಕ್ ಸಾದ್ಯ್ ಜಾಲೆಂ.೧೭ ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಪ್ರಾಯೆರ್ ಗೋವಾ ಸೀನಿಯರ್ ಮಹಿಳಾ ಟೀಮಾಂತ್ ಖೆಳ್ಲಿ.ಆಪ್ಲೆಂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕಾಪ್ ಎಕಾ ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಮಟ್ಟಕ್ ರಾವೊವ್ನ್ಂ ಇಂಗ್ಲೇಡ್ ಆನಿಂ ವೇಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟೀಮಾ ವಿರುದ್ಡ ಖೆಳೊಂಕ್ ೨೦೧೦ ಇಸ್ವೇಂತ್ ಬಯ್ರ್ ಸರ್ನ್ ಗೆಲಿಂ.೨೦೧೪ ವ್ಯಾ ವರ್ಸಾ ಟಿ-೨೦ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಬಾಗ್ಂತ್ ಖೆಳ್ಲಿ.ಆನಿಂ ೩ ಪಂದ್ಯಾಟ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಾ ವಿರುದ್ಡ್ ಖೆಳ್ಲಿ.
ನಮಾನ್ ರಾಣ್ಯೆ ಮಾಗ್ಣೆಂ

Hail Holy Queen.
&lt;poem&gt;
ನಮಾನ್ ರಾಣ್ಯೆ,
ಕಾಕೂತೀಚೆ ಮಾಯೆ,
ತುಂಚ್ ಘೆ ಆಮ್ಚೆಂ ಜಿವಿತ್,
ಆಂರೂತ್ ಆನಿ ಭರ್ವಾನಸೊ.
ಆಮಿ ಪರ್ದೆಶಿ ಎವೆಚಿಂ ಬಾಳ್ಕಾಂ ತುಕಾ ಉಲೊ ಮಾರ್ತಾಂವ್,
ಹ್ಯಾ ದುಖಾಂಚ್ಯಾ ಖಂಡಾಂತ್ ಸುಸ್ಕಾರ್ ಸೊಡುನ್, ರುದೋನ್ ಕರುನ್‌,
ಮಾಯೆ, ತುಕಾ ಪ್ರಾರ್ಥ್ತಾಂವ್, ಆಮ್ಚೆರ್, ದಯಾಳ್ ಶೆರಾತೀನಿ, ತುಜಿ
ಕಾಕೂತೀಚಿ ‌ನದರ್ ಘಾಲ್, ತುಂ ಕೊಣ್ವಾಳೆ ಆನಿ ಮೊಗಾಳ್,
ದುಲೊವ್ ಆಂಕ್ವಾರ್ ಮಾರ್ಯೆ, ಹ್ಯಾ ಪ್ರದೆಸಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ : ತುಜೊ ‌ಪುತ್ ಜೆಜು
ಆಮ್ಕಾಂ ದಾಖಯ್, ಭಾಗೆವಂತ್ ದೆವಾಚೆ ಮಾಯೆ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ‌ಖಾತಿರ್ ಮಾಗ್.
ಜೆಜುನ್ ಭಾಸಾಯ್ಲಾಂ ತೆಂ ಆಮ್ಕಾಂ ಫಾವೊ ಜಾವನ್ಚ್ಯಾ.
ಆಮೆನ್ 
&lt;/poem&gt;
The Salve Regina, also known as the Hail Holy Queen, is a Marian hymn and one of four Marian antiphons sung at different seasons within the Christian liturgical calendar of the Roman Catholic Church. The "Salve Regina" is traditionally sung at Compline in the time from the Saturday before Trinity Sunday until the Friday before the first Sunday of Advent. The "Hail Holy Queen" is also the final prayer of the Rosary.
Traditional English Translation (North America).
The Salve Regina was one of the Leonine Prayers, in which context the collect at the end was replaced by different text:
Latin text.
&lt;poem&gt;
Salve, Regina, Mater misericordiæ,
vita, dulcedo, et spes nostra, salve.
ad te clamamus exsules filii Hevæ,
ad te suspiramus, gementes et flentes
in hac lacrimarum valle.
Eia, ergo, advocata nostra, illos tuos
misericordes oculos ad nos converte;
et Iesum, benedictum fructum ventris tui,
nobis post hoc exsilium ostende.
O clemens, O pia, O dulcis Virgo Maria.
℣ Regina coeli, laetare, Alleluia
℟ Quia quem meruisti portare Alleluia
℣ Resurrexit, sicut dixit Alleluia.
℟ Ora pro nobis, Deo Alleluia
℣ Gaude et Laetare, Virgo Maria, Alleluia
℟ Quia surrexit Dominus vere Alleluia
&lt;/poem
In some cases, the following versicle, response, and collect are added:
ಪಳೆಯಾತ್.
Salve_Regina
श्रीकांत शंभू नागवेंकार

श्रीकांत शंभू नागवेंकार
जल्म.
२४ ऑक्टोबर १९४९ ह्या दिसा मडगांव-गोंय हांगा जालो. विज्ञान शिक्षक म्हणून फाटलीं ३० वर्सां काम करतात.
शिक्षण.
मुळावें शिक्षण मराठींत आनी माध्यमिक शिक्षण इंग्लीशींत जालें. बी एससी आनी बी.एड ह्यो पदवी परिक्षा पास केल्यात. भुरगेपणांत सावन विज्ञान नमुने करपाची आवड. राज्य आनी राष्ट्रीय पातळीचेर विज्ञान प्रदर्शनांनी भाग आनी इनामां मेळयल्यांत. गोंय राज्य पातळीवयल्या राष्ट्रीय बाल विज्ञान कॉंग्रेसीचें लागून पांच वर्सा यश्स्वी आयोजान केलां.
वावर.
पंचवीस वर्सा वयर विज्ञान लोकसंचार चळवळीचें कार्य करतात. सुनापरान्त आनी नवहिंद टाइम्स ह्या कोंकणी आनी इंग्लीश दिसाळ्यांत विज्ञान सदर फाटलीं तीन वर्सां सावन बरयतात. रेडियो आनी टी.व्ही चेर विज्ञान कार्यावळी सादर केल्यात.
खगोलशास्त्र इष्टमंडळ गोवा आनी गोवा अंधश्रध्दा निर्मुलन समीतीचे पदाधिकारी आसात. विंगड विंगड विज्ञान संस्थांचे वांगडी आसात.m शिक्षण पत्रिकांनी लिखाण आनी संमेलनांनी वांटो घेतला.
सायन्स स्टेजशो ह्या कार्यक्रमांचे शंबरां वयर प्रयोग केल्यात.
फानट्लेलें राज वपार

फानट्लेलें राज वपार.
Fanttlelem Raj Vopar - The Divided Realm ( Parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
फानट्लेलें राज वपार.
पवित्र पुसतक ː मार्क ३:२२-२७ (लुकास ११:१७-२०)
१७ तांचीं चिंत्नां वळखून जेजून अशें तांकां म्हळें: खोंिच्याय एका राज्या भितोर नाग्रिकांचे पंगड एकामेकाचेर उपरासून झूज करुंक लागले जाल्यार, तें राज पाड जातलें आनी घरार घर मडन पडतलें.
१८ म्हणतोच सयतानाच्या राज्यांत-ऊय एकामेकाचेर झुजतले पंगड आसात तोर, ताचें राज कशें म्हण उबें धòर्तलें? कित्याक बेेलजेबुलाचê पद्वेन हांव देवचार काडतां म्हण तुमी म्हणटात!
१९ हांव बेेलजेबुलाचê पद्वेन देवचार काडतां जाल्यार, तुंचीं भुर्गीं कणाचê पद्वेन काडतात तोर? म्हणटोच तिंच तुंची नीत कर्तलीं.
२० पूण हांव देवाचê पद्वेन देवचार काडतां जाल्यार, देवाचें राज तुंचê थांय खरेंच पावलें, अशें जालें.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
The Divided Realm, Commentary and Meditation
सौ.स्मिथा भांडारी कामत

सौ.स्मिथा भांडारी कामत हाणीं मास्टर्स पदवी परिक्षेत बिझनेस स्टडीज हे विशयांत पयले स्थान मेळयला।
माधव बोरकर

माधव बोरकर हे नामनेचें कवी जावन आसा.
जल्म आनी शिक्षणीक पात्रताय.
गोंयकारांची एक वेगळी वळख करूंन दिवपी अशें हे नांमनेचे कवी म्हळयार विनीमाधव बोरकर, जांकाआमी मोगान माधव बोरकर म्हणून वळखतांव. तांचो जल्म जून 4, 1954 ह्या वर्सा बोरीम, गोंय हांगा जालो. तांणी ऎम.ऐ. मेरेन आपलें मुळावें शिक्षण केले आसा.
तांचो वेवसाय.
तांचे पयले पुस्तक ते 15 वर्साचे आसताना उजवाडांक आयिल्ले आमकां मेळटा. ते 18 वर्साचे आसताना तांणी अध्यापक म्हूण काम केले आनी 12 वर्सा शिक्षणीक मळाचेर अध्यापनकेल्या उपरांत तांणी ओल इंडिया रेडियो (आकशवाणी, पणजी गोंय) हांगा तांणी कार्यावळीचो अधिकारी म्हणून तांणी वावर केलो आसा. त्या उपरांत तांका योजन संचालक हातूंत सहका-याच्या पदार तांणी काम केले. त्या उपरांत ते योजन संचालक ह्या पदार कोलापूर हांगा काम केले. ताच्यो कविता चडश्यो मनश्याचे जिणेंचेर आदारीत आसता आनी तांच्या कविता थोडयांच उतरांनी खुब कितें सागूंन वचपाची ताकीद धरता.
तांचे पुरस्कार आनी साहित्य संपदा.
आयजमेरेन तांचे स कोंकणी कविता संग्रह उजवाडा आयल्यात. ‘यमन’ (2001) ह्या कविता संग्रहाक साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार लाबिल्लो आसा. तांणी रवीन्द्रनाथ टागोरांच्या ‘एकशें एक’ (2004) कवितांचो साहित्य अकादेमी अणकारीत पुरस्कार ताका लाबिल्लो आसा.
चंवर (1969)
वताच्यो सांवळ्यो (1972)
उजवाडाचो रूख (1975)
पर्जळाचे दार (1986)
यमन (1999)
अव्य-त्काचीं गाणीं (2002)
सिंफनी (2012)
पुस्तक संपादन.
तशेंच ताचे ‘पांच दसकां कोंकणी कवितेची’ ह्या पुस्तका वरवी कोंकणी कवितेचो आयज मेरेन जाल्लो प्रवास कवितेच्या मोग्यांक आनी अभ्यासकांक कळचो असो यत्न ह्या तांच्या पुस्तकातल्यान तांणी दाखोवन दिल्ले आसा.
विचार आनी हेर वावर.
फकत कविता बरोवन आपलो वावर हांगाच सोपलो अशें ताचें मानप ना पूण आपल्याक जाता ते भाशेंन तें तरणाटयांक वेगवगळयां तरांचे बरोवप करपाक उंतेजीत करपाचो जायतो वावर ते करीत आसात अशें आमकां मेळटा. ताका चित्रकारी आनी संगीताची उमळशींकय आसा.
भास (संस्कृत नाटककार)

 भास सपनापयलीं चवथो शेंकडाचो एक संस्कृत नाटककार. ताचे जिणें विशींची पुराय म्हायती मेळना. भास हें ताचें नांव काय नांव काय कुळाचें नांव हेंय समजना. ताच्या नाटकांनी उत्तर भारतांतली नांवां आनी तंयच्याच चालीरितींचो उल्लेख चड आशिल्ल्यान भास हो उत्तर भारतांतलोच आसूं येता. भासाच्या काळा विशीं विव्दानाचें एकमत ना. कालीदासाच्या मालविकाग्निमित्रन, बाणाच्या हर्षचरीत आनी वाक्पतिराजाच्या गउडवहोत भासाचो उल्लेख आयला. कालिदासान बासाचो उल्लेख र्पथितयश असो करून अपल्याक नव हें विशेशण लायिल्ल्यान कालिदासा पयलींच भास हो नाटककार म्हणून नांवाजिल्लो हें दिसता.
एकदा ताचीं सगळीं नाटकां कोणें तरी लासून उडयलीं, पूण उज्यांत उडयल्ल्या सगळ्या नाटकांतलें 'स्वप्नवासवदत्त' मात लासनासतना उरलें. हाचेवयल्यान भासाक ज्वलनमित्र अशी उपाधी मेळ्ळी अशें म्हण्टात.
भासान सगळीं मेळून १३ नाटकां बरयलीं. भासानाटकचक्र असो ताच्या नाटकाचो उल्लेख मेळटा. भासान सगळीं मेळूंन १३ नाटकां बरयलीं. इ.स. १९०९ वर्सा टी. गणपतीशास्त्री ह्या संशोधकाक पद्द्यनाभपुरम लागींच्या मनलिक्कर मठांत ताडपत्र्यांचेर मल्याळ्म लिपींत बरयल्लें, १०५ पानांचें हातबरप मेळ्ळें. ह्या हातबरपांत १० नाटकां आनी तुटक स्वरुपांतलें एक नाटक अशीं ११ नाटकां आशिल्लीं. फुडें कैलासपुरम्, हरीपाद, चेंगान्नूराक हांगा दोन नवीं नाटकां आनी पयलीं मेळिल्ल्या ११ नाटकांच्यो प्रती अशीं तेरा नाटकां मेळ्ळीं. १९१२ ते १९१५ ह्या काळांत ताणें हीं तेरां नाटकां उजवाडायलीं. तांचीं नांवां अशीं आसात -
हीं नाटकां भासाचींच आसात हेविशीं जाणकारामदीं एकमत ना. तशेंच, हीं तेराय नाटकां एकाच मनशान बरयल्यांत अशेंय अभ्यासकांक दिसना.
त्रावणकोर विद्यापिठाचो प्रपाठक डॅा. उन्नी हाका भास नाटकांचीं हातबरपां केरळांत मेळ्ळीं. ताचेवयल्यान ह्या नाटकाचे थाय प्रयोग जाताले अशें दिसता.
भासाच्या नाटकांनी, न्हीद, सपनां, झूज, मरण, रातीची भोंवडी, घरा फोडप असले प्रसंग आसात. कंस, दुर्योधन, कैकेयी असल्या खलपात्रांचें चित्रण भासान आपल्या नाटकांत दाखलां.
भासाच्या नाटकांतले संवाद सादे, सोंपे भशेंत आसात. मदीं मदीं तो निसर्गाचेरुय चित्रण करता.
भासाच्या नाटकांत बरेच श्लेक दिश्टी पडटात. सुस्कृत जिणेविशीं कांय म्हत्वाचे सिध्दांत लेगीत ताच्या नाटकांनी आसात. ताच्या नाटकांत कथाभाग उणो आसत. पुण नाटकांची घडण मात सुव्यवस्थुत आसता. भासाचें काव्य सरळ, सोंपें आसता. कालिदासान भासाचे नाट्यनिर्मितीची तोखणाय करची हेंच हातूंत ताचें व्हडपण जाणवता.
धर्मशाय

धर्मशाय देवाची इत्सा होच कायदो ह्या सिध्दांताच्या आदाराचेर, तशेंच धर्मशास्त्र सांगपी पवित्र ग्रंथाच्या आदाराचें शासन चलोवपी राज्य, हाका धर्मसत्ताक वा धर्मशाय अशें म्हण्टात. ह्या राज्यांनी धर्मगुरूंचो शेक चलता. अधिकृत धर्म राखून दवरप आनी ताचो प्रसार करप हो त्या राज्याचो मुखेल वावर. सादारणपणान अशीं राज्यां आपलो धर्म होच खरो आनी श्रेश्ठ धर्म अशें मानतात आनी हेर धर्मांविशीं ती वायट वृत्ती आपणायतात. तांच्या मतांप्रमाण सगळे कायदे देवान रचल्यात आनी धर्मनेम मोडप म्हळ्यार गुन्यांव करप. हाका लागून कायदेभंग हें तांच्या मतान व्हड पाप. धर्माचो आदार घेवनूच धर्मगुरूक कायदे थरोवचे पडटात. धर्मसत्ताक विचारसरणेप्रमाण राज्यकर्तो हो ईश्वरान नेमिल्लो प्रतिनिधी आसता.
पुर्विल्ल्या काळांत जनतेक एकठांय हाडपाखातीर वा एकठांय दवरपाखातीर राजांक देवाचो वा धर्माचो आदार घेवचो पडटालो, तशेंच धर्मीक आनी राजकीय कार्यांचें वेगळेपण नासतालें वा तातूंत चड फरक नाशिल्लो. हाका लागून आदल्या राज्यांनी धर्मीक आनी राजकीय सत्तेची भरसण जाल्ली. त्या तेंपार राजा हो धर्मगुरू आसतालो वा ताचेर धर्मगुरूचो शेक आसतालो. पूण ही वेवस्था पुरायपणाव धर्मशाय वेवस्थेंत मोडनाशिल्ली. होमर हाच्या तेंपार राजा हांच्या ग्रीसी राज्यांत रूधी आनी परंपरा हांकां म्हत्व आशिल्लें. तशेंच धर्माचें नेम आनी कायदे हातूंत भेद नासतालो. इस्लामाचो उदय जाले उपरांत धर्मसत्ताक राज्यांची निर्मिती जाली. हे विचारसरणेप्रमाण धर्माचो प्रसार करप आनी ताका संरक्षण दिवप हेंच राज्याचें मुखेल ध्येय आशिल्लें. धर्मसुदारणेचे चळवळींत कॅल्व्हिन ह्या तत्त्ववेत्त्यान सोळाव्या शेंकड्यांत धर्मसत्तेचो पुरस्कार केल्लो. ताच्या मताप्रमाण धर्माची राखण पुरस्कार केल्लो. ताच्या मताप्रमाण धर्माची राखण ताचेखातीर जण एका क्रिस्तांव मनशान राज्याक फाटबळ दिवंक जाय, कायद्याक पाळो दिवप हें धर्मीक कर्तव्य मानूंक जाय. हाकालागून राज्याचो कायदो मोडप वा राज्याक विरोध करपाचो कोणाकूच हक्क ना. पूण राज्यांचे कायदे देवान इत्सेआड वा धर्माआड आसल्यार ते मोडून उडोवपाचे सगळ्यांक हक्क आसात, अशें ताणें मुखार सांगलें.
मध्ययुगांत युरोपांत पोप आनी राजा हांचेभितर सत्तेखातीर जाल्ले सर्तीक लागून ऐहिक आनी परलोकीक क्षेत्रांनी भेद करपाचे प्रवृत्तेक नेट आयलो. तशेंच हांगा प्रबोधन काळांत तशेंच हांगा प्रबोधन काळांत विज्ञानाच्या प्रसाराक लागून साबार धर्मीक श्रध्दांविशीं प्रस्न निर्माण जाले. धर्मसुदारणा चळवळींच्या तेंपार युरोपांत धर्मावयल्यान जाल्ल्या झुजाक लागून धर्म आनी राजकारण हांचेमदीं भेद घालपी प्रवृत्ती निर्माण जाली. आशिया आनी आफ्रिका खंडांनीय अस्तंती राश्ट्रांच्या प्रभावाक लागून धर्मसत्तेक देवती कळा लागली. पूण कांय देशांतलो राश्ट्रवाद हो धर्मभावनेचेर आदारिल्लो आसा (इझ्रायल, पाकिस्तान). ह्या राश्ट्रांनी धर्मीक प्रस्नाक राजकीय म्हत्व प्राप्त जालां. धर्मशायेंतले खूबशे घटक ह्या राज्यांनी आस्पावल्यात. आयजूय हांगा धर्मग्रंथातल्या तत्त्वावरवीं राज्य चलोवंचें असो आग्रो जाता. पूण ह्या राश्ट्रांक धर्मशायी राश्ट्रां म्हणूं नजो.
स्कॉटलंड

, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी एडिन्बरो नगर आसा। ते युनायटेड किंगडम भाग आहे।
Saibaba

saibaba he khub mahan sant ashille aaij tanche maharashtra rajyant Ahmadnagar sharant khub moto mandir aasa.sabka maalik ek ho tancho moladik sandesh aasa.sainaba Jenna shirdint aaiyle tenna te paile khandobachya devlaat saglyat paile palvopaak melle.thayche pujari ashille mhalsapati taanni taanka hindi bheshetlya 'aavo sai'msai'mhanjech'yeya sai'asai'aso oolo maarlo.mogan taanni tya fakirak yevkaar dilo.taaka laagun taanche naav saai ashe padle.pun taanche Khare naav kite?he taanni koonakooch saangle naa.tashech taanche aavay baapyache legit kaich saangle naa.mhun te ayonij mhanje manshachya poti jalmak yena,ashe taanche kai bhakta maantaat. Tashech taanni taanchya dharma jaatichi maahiti suddha Konak saangli naa.mhun kai bhakta taanka musalmaan tar kai hindu maantaat.kityak Allah maalik he utar taanchya mookhamalat Sadanch asle.tar jya mashidint raavtaale taatun te Sadanch paarshi lokan bhashen oojo patvun davartaale mhun kai taanka paarshi suddha mhantaat.
कारीट

कारीट (मराठी- कारीट, टकमकी; हिंन्दी- जंगली इंद्रायन, हिंसलांबी; गुजराती-कोठीबान; संस्कृत- विशाला; लॅटीन- कुकुमिस ट्रायगोनस; कूळ- कुकर्बिटेसी).
कारीट हें पावसाळ्यांत जावपी फळ. हें फळ वालीक जाता. काट्टाचे वालीक काट्टीण म्हण्टात. ही आपुणशीच जावपी वाल.भारताच्या सगळ्या भागांनी ही वाल दिश्टी पडटा. तेचपरी श्रीलंका, मलाया, उत्तर ऑस्ट्रेलिया, अफगाणीस्तान आनी इराण ह्या वाठारांनीय ही वाल दिश्टी पडटा.
पयलो पावस पडलो तशें काट्टाचें बीं किल्लता आनी तेचेपसून वाल जाता. काट्टीण चड करून शेणागायरेकडेन वा जंय शेण आसता, असल्या जाग्यांनी जाल्ली दिश्टी पडटा. हाचें कारण म्हळ्यार गोरवां काट्टां खातात, तांणी खाल्ल्या काट्टांच्यो बियो तांच्या शेणांतल्यान जमनीर पडटात आनी तश्योच उरतात पावसांत ह्या बियांक कोंब येवन ताच्यो वाली जातात. पावसभर गोरवां काट्टीणीक तोंड लायनात, मात पावस सोंपलो तशीं गोरवां काट्टां आनी काट्टीण दोनूय खातात.
काट्टाची वाल आनी पानां खरखरीत आसतात.. तिचीं पानां पांच कोनशांची (हाता आकाराचीं) आसतात. वालीच्या कांडापरस पानां कमी खरखरीत आसतात. ही खरखरसाण सुयेपरस बारीक आंगभर पातळिल्ल्या कांट्यांक लागून येता. पानां कणकणी ही वाल लांब हात (tendrils) सोडटा. ताका लागून ते वालीक झाडार चडपाक येना. ती जमनीरूच चड पातळता.
काट्टीणीक हळडुव्या रंगाचीं फूलां येतात. ह्या फुलाक एकामेकांक दशिल्ल्यो पांच पाकळ्यो आसतात. देखून फुलाचो आकार एकाद्र्या कोपासारको दिसता. फुला वांगडा तोरो आसता आनी त्या तोऱ्याचें उपरांत काट्ट जाता.
तोरो ल्हान आसतना, ताच्या आंगार सांसवां सारके दिसपी काळे कांटे आसतात. कारीट जून जालें म्हण्टकच हे कांटे झडून आंग सुळसुळीत जाता. कारीट आनी काट्टीण दोनूय पूराय कोडू आसतात. कारीट आकारान लांबट वाटकुळें आसता. सुरवातीजा ताचो रंग पाचवो आसता, उपरांत तें जून जाता आनी धवसार जायत वता. पिकतकच मात कारीट मोव जाता. वाल सुकतकच कारीट झडटा.
काट्टाभितर खूब बियो आसतात, त्यो आठ ते धा खणांनी गोरोपांत रचिल्ल्यो आसतात. बियो धव्या रंगाच्यो, मोटव्यो आनी चपट्यो आसतात. दिवाळेच्या अदमासाक काट्टां जून जावन तयार जातात.
हिंदू धर्माचे लोक काट्टाक नरकासुराचें प्रतीक मानतात. दिवाळे दिसा सकाळीं न्हावन, तुळशीकडेन दाव्या पांयान कारीट फोडटात आनी ताचो कुडको मोडून खातात. अशें हें कारीट फोडप म्हळ्यार नरकासुराक मारप असो लोकांमदीं समज आसा. दिवाळे दिसा कारीट उश्टायलेबगर कांयच खावंक जायना, अशें मानतात. दिवाळेच्या आदल्या दिसा म्हळ्यार आश्विन वध्य त्रतोदशी दिसा उदकाच्या आयदनांक फुलांवांगडा काट्टां गुंथून केल्ल्यो माळो बांदपाची चाल आसा. अश्यो माळो बांदून सजयल्ल्या उदकाच्या आयदनांनी त्या दिसा घरांत उदक हाडटात.
धेणलो पाडव्या दिसा कांय गांवांनी आंगणांत शेणाचो गोठो करपाची (गोठ्याची आकृती) चाल आसा. ह्या गोठ्यांत व्हीर तोंपून, व्हिरांच्यो पांय, शेंपड्यो लावन तीं गोरवां म्हूण दवरपाची चाल आसा. काट्टाचीं अर्दां भितल्ल्यो बियो काडून पोकीं करतात आनी तीं आयदनां मानून तातूंत गोठ्यांत दूद-धंय तापत दवरतात वा घालून दवरतात.
कारीट हें वखदी फळ. तें काडून दवरीत जाल्यार घरांत वर्सभर उरता, पूण तें तांदळाच्या कुंड्यांत घालून दवरचें पडटा. पांयार रगत पडून सुजत जाल्यार कारीट फोडून पांयार घालतकच सूज देंवता. हाता-पायांच्या बोटांक कॉर जायत जाल्यार काट्टाक बुराक मारून तें बोटाक लायतात. ह्या उपायान कोर भितल्ल्या भितर पोकी जाता, म्हळ्यारूच इन्फेक्शन काडून उडयता. कारीट खावप भलायकेक बरें, ल्हान पाडकांक दुदको जायत जाल्यार काट्टीणीचो पालो खावयतात.
ग्रामीण साहित्य

ग्रामीण साहित्य
स्वरूप आणि समस्या (१९७९), ग्रामीणताः साहित्य आणी वास्तव (१९८१ राज्यपुरस्कारप्राप्त) आनी मराठी साहित्य, समाज आणि संस्कृती (१९८५) हातुंतले ताचे समिक्षेंत परिसर आनी मनीस हांच्या अनुबंधांतल्यान साहित्याची निर्मणी कशी जाता हें ताचे समिक्षानदरेंतल्यान होलमता. एका सृजनशील लेखकान अणभवी नदरेन बरयल्ल्यान हे समिक्षक आगळें मोल आसा.
झोंबी, घरभिंती आनी काचवेल अशी आत्मचरित्रात्मक पुस्तकांची वळेरी ताणें बरयल्या.
'झोंबी' ह्या ताच्या पुस्तकाक साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार मेळ्ळा.
Brahmanand Sankhwalkar

…. Page needs to be Edited.
Zolm': 6march 1954 tallgamv tisvaddi purai namv bromhanond sogunn kamot xonkhvallokar, gõychea futtbol mollauyolo kampo khellgoddo. Ek boro golkipor mhunn taka antororaxttri-i kirt mell'llea.Tachem mullamvem xikop tallgamv zalem. Uprant fuddlem mettrik meremnochem xikxonn tannem progres haiskul,ponnji hanga ghetlem, tor dhempe kole ef arttos aendd sains,miramar hanga tanne puvechem xikxonn purai kelem.Bapaiche futtbol khellache daiz tachekoddlean mellil'lean taka bhurgempomasaun futtbol khellachi goddi axil'li.1970t ponvel sporttos klobachea votin poile khep khella sortint vantto ghetlo. Fuddem 1974t sallgamv sporttos klobakhatiruy to khell'llo. Hea vorsa sontox ttrofuikhatir to gõy pongddak khell'llo.1975t bhartachem protinidhitv korop exiyn yuthsosor tturnamenttant tannem heach pongddautin bonkokochi bhomvddi keli. Fuddarak tannem zambhiakuy namv melloilem. Yontanchi xikst korun somvrantoli uchemli suvat tannem aplea kollaxen hatasoli.Zambhiak tachi kuxallotai polloun kenkokonzan tacho 'lipardd ef inddia' mfonnun bhouman kelo. 1976- 77t ofgannistanantlea kabul hagam-i tannem utkrixtt khell kelo. Teach vorsa morddeka choxkakhatir kuvalamlopur hanga to khell'llo. 1977t dokxinn koria ani her kodden tannem aplem khellakrtritv dakhoilem. 1973 te 1977 meren to raxttri-i patllecher gõyche votin khellil'lean gõy sorkaran jivbadada korkar purskar divn tacho bhouman kelo. Tankicho khell korun tannem futtbolokhellachea itihasant aplem namv ojroumr kelam. Futtbolavangoddach krikett, tteblottenis, beddmintton, vholibol he khell ani pemvp taka bhovo auddotta.
Polleiat.
Brahmanand_Sankhwalkar
डॉ. बियात्रीस मीनेझीस ब्रागांझ

डॉ.बियात्रीस मीनेझीस ब्रागांझ हो एक सुटके झुजारी आशिल्लो.
जल्म आनी शिक्षण.
डॉ. बियात्रीस मीनेझीस ब्रागांझ हाचो जल्म नोव्हेबर 1916 दिसा साश्ट तालुक्यांतल्या चांदर गांवांत जालो. तांच्या बापायचॆ नांव लईस द मिनेझिस ब्रागांझ. गोंयचे फाकिवंत देशभक्त तशेच अन्याया विरूध्द परखङपणान आपले विचार मांङपी निभिङ पत्रकार. तांच्या बापायन पारतंत्र्याच्या काळखांतजीण सरपी गोयकार भावा भयणीक स्वतत्रतायेचो उजवाङ दाखोवपाचो यत्न करीन लोकशायेचो संदेश पावयल्लो. बियात्रीसांक सान पिरायेचेर आनी स्वातंत्र्य ह्या विचारांची भुजवण मेळ्ळी.
तांचे शिक्षण एम.एससी., पीएच.डी. मेरेन जाल्लें. पुतूगेज राजवटी विरूध्द लढो दिवपी सुटके झुजार- विशीं ताकां काळजांतल्यान अभिमान दिसतालो. गुलामगिरींतल्यन मुक्त जावचे परस आपले परीन त्यो ह्या सुटके झुजांत वांटेकार जावपाचो सातत्यात यत्न करताल्यो.
नोकरी आनी फुडलें खाशेलें शिकप करचे परस त्यो जेन्ना मोचें, मिरवणुको जाताल्यो तातुंत त्यो न चुकता वांटेकार जाताल्यो. गोंयचे सुटके पसत तांकां कळकळ आसताली.
वावर.
12 ऑगस्ट 1946 त मुंबयत बियात्रीसाच्या फुडारपणाखाला एक मोचौपुर्तुगेज व्हेल्लो. टी.बी. कुन्य हांकां धरून बंदखणींत घाल्ले, ताचो निशेध करचे परस ह्या मोचार्चांचें आयोजन केल्लें.
त्यो गोवन युथ लीग ह्या मुंबय स्थापन जाल्ला संस्थेच्यो संस्थापक आसल्यो. गोंय पुर्तुगेजांच्या गुलामगिरींतल्यान जाता तितलो बेगीन मेकळें जावचें म्ह्ण अँड. जोकीम डायस हांच्या सांगाताना तांणी दिल्लींत वचून पंडित जवाहरलाल नेहरूंची भेट घेतली आनी गोंयचो प्रस्न तांच्या मुखार मांडपाचो यत्न केलो आनी गोंयच्या प्रस्ना कडेन तांचें लक्ष आसचें अशी मागणी केली.
जरी त्यो मुंबय आसल्यो तरी नॅशनल काँग्रेस गोंय कडेन तांचो सातत्याक संपर्क आसलो. मदीं कांय तेंप तांकां मुखा वयलें शिकप करचे पसत कॅनेडाक राबितो करचो पडलो. त्यो परदेशांत रावल्यो तरी मांयभुंयेक दिसरल्यो नात. परत मुंबय पावना फुडें त्यो परत देशकार्याक, सुटके झुजाच्या वावराक लागल्यो.
बियात्रीसाच्या तेंपार गोंयची सुटका जावची म्हूण चोंय वाटेन वावर सुरू आसलो आनी त्याच खातीर गोवन पिपल्स पार्टीच्यो बियात्रीस सभासद आसल्यो. ही पार्टी गोंयचे स्वतंत्राये खातीर पोट तिडकीन वावुरताली. गोंय बेगिनांत बेगीन मेकळें जावचें होच हावेस आसलो.
मुंबयतलें फामाद हॉस्पिटल “टाटा मेमोरियल” हांका बियात्रीस शिर्वीस करताल्यो. त्या हॉस्पिटलांत एक बऱ्या पैकी शास्त्रज्ञ म्हूण तांणी नांव मेळयलें. “लेडी टाटा मेमोरियल ट्रस्टाचे” वतीन तांकां रिसर्च ( सोद) करचे खातीर शिश्यवृती फावो जाल्ली.
संशोधन करचे खातीर तांकां खुबदां, परदेशांत वच्चें पडटालें. जेन्ना जेन्ना तांकां संशोधन करतना संद मेळटाली तेन्ना तेन्ना त्यो गोंयची राजकी आनी समाजीक परिस्थितीची जाणीव परदेशंतल्या जाणकारां मुखार दवरपाची ती संद वगडाय नासली. जाणकारां कडेन भासाभास करून तांकां गोंयच्या प्रस्नाचेर विचार म्हूण विनयताली.
5 ऑक्टोबर 1959 त मुंबयत “पॉलिटिकल कनव्हेशन” नांवाची पार्टी जल्माक आयली. त्या पार्टीच्यो बियात्रीस वांगडी आसल्यो. त्यो नीज गोंयकार आशिल्ल्यो. तांचो एक ध्येय आसलें. गोंय जाता तितलें बेगीन पुर्तुगेजांच्या बंदपासांतल्यान मेकळें जावचें. म्हूण गोंय संबंदीत कसल्या गजालीची नीर्मणी जाली म्हणटकच त्यो ताच्यो वांगडी जाताल्यो आनी जाता तितलो आदार करताल्यो. गोंय मुक्त जावचें म्हूण वावुरताल्यो.
मरण.
गोंय मुक्ती खातीर त्यो ज्योकीम डायस, चंद्रकांत काकोडकार, दिवाकर काकोडकार, जॉर्ज वाझ, जे.एस्. सुखठणकार, बेर्ता मिनेझिस ब्रागांझ हांच्या सांगातान वावुरल्यो.
अश्या तळमळीच्या नीज गोंयकार आशिल्ल्या डॉ. बियात्रीस मीनेझीस ब्रागांझ हांकां 24 मे 1983 दिसा मरण आयलें.
रोज़ कारमेन लोबो

रोज़ कारमेन लोबो हिचो जल्म 8 मार्च
रोज़ कारमेन लोबो
रोज़ कारमेन लोबो हिचो जल्म 8 मार्च 1933 वर्सा लुईसदि सौज़ा आनारीतादि सौज़ा हांका मुंबईशा रांत ज़ल्मलें.
सी. आलवरेसहयामाहानतियात्रिस्ताच्यातीयात्रांनीतिणें१९६३हयावर्सापयलीचफावटतियात्राचेमाचयेरमीसरोज़ज़वनआपलेंपावलदवरलें. अनीउपरांततिकासरगेस्तअल्फ्रेडरोज़ानकारमेंनहेंनांवतिकादिलें.तीपांचभुरग्यांचीआवयजावनआनीजायतेकश्ट-त्रासकाडून 15 वर्सांकतियात्राचेमाचयेरफामादकलाकारांवांगडांआपलेंव्हडपणदाखयलेंजशेसी.आल्वारीज , एमबॉयर, कीडबॉकसर, जे. पी.सौजालीन, जासींतवाज , एंथोनीमेंड़ीस, सौज़ाफेरांवआदी.
कारमेंनरोज़ानज्यातियात्रांनीभागघेतलांत्योजावनआसात:आतम्याच्योसुनो , आंकवारवोकाजारी, बायलांचीरीत, कोर्तुबआवयचें , घरकानमांय, बायलदेतारवटी,गोंयचोमोग ,पातकीन्हयघातकी, डॉ.साइमन (सगलेसी.आल्वारीजहाचे) बेकारएमप्रेगाद , बेसांव(एम.बॉयर) आदी. तिणेंमर्चेंटऑफवेनीसहातूंतपासूनभागघेतलाजाचोडिरेक्टरआनीप्रोदुवसरजावनआसाडॉ.सायमोनफेर्नान्देस.
तिणेंतीयात्रानूचएक्टिंगन्हयपूणमानवोकुमपारआनीगुन्यांवकोणाचो ?ह्योदोनतियात्रबरयलेआनीडाइरेक्टकेल्यात.ओलइंडियारेडियोहाचेरतिणेआपल्यामधूरआवाजानजायत्यालोकांकखुशालकेले. ‘डॉकटरडॉकटरमाकाघुंवळयेता
Yemen

, Asiacho ek des zaun asa. Techi rajdhani Sana xar zaun asa.
डॉ .जु़जे पेरेइर

डॉ .जु़जे पेरेइर हे एक आंतरराष्ट्रीय किर्तीचे विद्वान।तांचो जल्म २२ जानेवारी १९३१ दिसा मुंबय शारांत जालो।गोंयच्या साश्टी तालुक्यांतलो कुडतरे हो तांचो मुळगांव।
शिक्षण.
मुंबयच्या सिध्दार्थ कॉलेजींतल्यान तांणी १९५१ वर्सा संस्कृत विशय घेवन बी ए ऑनर्स ही पदवी घेतली।उपरांत १९५१ वर्साच तांणी मुंबयच्यान सेंट झेवियर कॉलेजींतल्यान भारताचो पुर्विल्लो इतिहास आनी संस्कृताय ह्या विशयांत मुंबय विद्यापिठाची डॉक्टरेट घेतली।
१९७० सावन ते न्यूर्याक,शारांतल्या फोर्डहॅम विद्यापिठांत धर्मशास्त्र शिकयताले।१९७० ते १९७६ ह्या काळांत तें थंय पालवी प्रोफेसर आशिल्ले।१९७६ ते १९८६ मेरेन तांणी थंय असोसिएट प्रोफेसर म्हण काम केले।१९८६ वर्सां ते थंय प्रोफेसर जाले।
वावर.
धर्मशास्त्र,वास्तुशास्त्र,भासशास्त्र,शास्त्रीय संगीत,लोकसाहित्य,इतिहास ह्या सारक्या विशयांचेर तांचें प्रभुत्व आसा।ह्या विशयांत तांणी आजवेर जायतो सोदवावर केला।तांची ज्ञानसाधना तांणी खूब वर्सां निश्टेन चलयिल्ली आसा।अमेरिकन अॅकेडमी ऑफ बनारस,वाराणासी,तेच भाशेन लंडन विद्यापिठाच्या प्राच्यविद्या विभाग आनी लिज्बनचें इन्शिततूत सुपेरियोर दे इशतूदुश उल्त्रामरीनुश ह्या शिक्षण संस्थांनी तांणी संशोधनाचो वावर केला।
ते एक फिशाल चित्रकार आनी फ्रेस्को-पेंटरय जावन आसात। 
पुरस्कार.
कोंकणी भास आनी साहित्यीक आंतरराष्ट्रीय थराचेर प्रतिश्टा मेळोवन दिवंक तांणी केल्या कार्या खातीर गोंयच्या कुळागर प्रकाशनान २००० वर्सा कुळागर पुरस्कार भेटोवन तांचो गौरव केला।
Mapxencho sukraracho bazar

Mhapxencho Sukraracho bazar ek mukhel satolleacho bazar Mapxea hanga, Ut'tor Goeant ani ek mukhel bhonvddekaranchem akorxonn zavn asa. Ho Mhapxenchea Nogorpalikechea bhair urta. Sukraradis zaitech Bardezche ani Tisvaddiche vikpi hea gaddeanchern denvtat vikunk jinsamcheo thollaveo vostu xetkareamni haddlealeo toxeoch lhan veparanchea sogllea Goencheo nitt vikunk ghevpeanki. Bazar rokhddoch bond zata sanjer ani porot sogllem adle bhaxen zata.
Vepar.
Ho bazar Goencho sar dakhoita ani rongbhirongit  ani avazan asun kovtuk dista. Goenkar vepari aplea rongbhirongit nhespan ietat sorbhonvtichea ganvantlean apleo thollaveo vostu vikunk jeo te roitat vo utpon kortat zantunt mosalleachea vostuncho somavex asa, Tajim follam, chodd korun ganvtti sarem vaprun pikoileleo zaiteoch khoptat.. Bazar daginea, matie aidonak, mosaleank ani zom,khonna khatir famad zavn asa. Choddxe gadde bazarantle vostum pormonnem pongddavpant ietat kherit zagop asun xendrechea chepeank, Goenchea ghora kelelea chevrisank, mosaleachea chevrisank jeo hanga vikpant ietat.Bim naslelem ambott zoxem taka thollave mhonntat tacho vepar zata zaka chodd giraik asa.
ऊंटकमंड

ऊटी तमिळनडू राज्यांतल्या निलगिरी जिल्ह्याचें मुखेल ठाणें. शितळ हवेखातीर ह्या वाठाराची खूब नामना आसा. अस्तंत घाटाच्या दोडोबेट्ट फांट्यांनी तयार केल्ल्या पठाराचेर,समुद्रथरासावन २,२८७ मी. उंचायेचेर हें शार वसलां. भोंवतणी आशिल्ल्या दोंगरावेल्यान उटी शारांत उदकाचे व्हाळ व्हांवत यरतात, ताकालागून ह्या वाटाराक उदधिमंडल- उदकमंडल-ऊंटकमंड अशें नांव पडलें. हांगाचें तपमान चडांत चड २०° से. आनी उण्यात उणें ९° से. आसता. तशेंच हांगाचो वर्सुकी पावस ६०-७० सेंमी. आसता.
हें शार म्हैसूरसावन दक्षिणेक १६१ किमी. अंतराचेर आनी कोईमतूरसावन ८८ किमी.अंतराचेर वायव्येक रस्त्यान जोडलां. दक्षिण रेल्वेच्या मेटटुपलायम स्थानकासावन ऊटी मेरेन रेल्वे येरादारी आसा. १८१२ वर्सा दाट रानांच्या दोंगुल्ल्यांनी व्यापिल्ल्या ह्या पठाराचो सोद ब्रिटीश भूमापकांनी लायलो. ह्या शाराचो दक्षिणेकडलो भाग इंग्लंडांतल्या ससेक्स परगणांतल्या डाऊन्साभशेन आशिल्ल्यान ब्रिटिशांनी ह्या थळाक ‘दक्षिणेची राणी’ म्हळ्ळें. हांगा आशिल्लें तीन किमी. लांबायेचें तळें १८२३-१८२५ ह्या काळांत बांदलां.
ऊटी शारांत सेंट टॉमस आनी सेंट स्टीफन चर्च, राजभवन, गोल्फ आनी टेनिस खेळामळां,रेसकोर्स, वनस्पतिउध्यान, उदकावेली भोंवडी आनी हेर जायत्यो सुविधा आसात. १९५५ वर्सा
स्थापन जाल्लें महाविध्यालय हांगा आसा ह्या वाठारांत आशिल्ल्या कन्नर, केटी, कोटागिरी,आनी वेलिंग्टन ह्या शारांची थंड हवेखातीर नामना आसा. हांगाच्या निलगिरी वाठारांत आशिल्ल्या सिंकोना आनी निलगिरी झाडांखातीर ऊटी हें उध्येगकेंद्र जालां. निलगिरी तोडा जमातीची रावपाची सुवात अशें मानवशास्त्र म्हण्टात आनी तेय नदरेन ऊटी शाराक म्हत्व आसा.
भारत

भारत हो जगांतलो सगळ्यांत व्हड लोकशाय-प्रधान देश.
भारत जगांतलो दुसरो सगळ्यांत चड लोक आशिल्लो देश.
भारत, अधिकृतपणान भारत प्रजासत्ताक हो दक्षिण आशियांतलो एक देश. क्षेत्रफळाप्रमाण हो सातवो व्हडलो देश; जून २०२३ सावन सगळ्यांत चड लोकसंख्या आशिल्लो देश आनी १९४७ वर्सा स्वातंत्र्य मेळ्ळ्या उपरांत संवसारांतलो सगळ्यांत चड लोकसंख्या आशिल्लो देश. दक्षिणेक हिंदु म्हासागर, नैऋत्येक अरबी दर्या आनी आग्नेयेक बंगालाची खाडी अशी शिमो आशिल्ल्या ह्या शाराची अस्तंतेक पाकिस्तानाकडेन जमनीवयली शिमो आसात.उत्तरेक चीन, नेपाळ आनी भूतान; आनी उदेंतेवटेन बांगलादेश आनी म्यानमार. हिंदु म्हासागरांत भारत श्रीलंका आनी मालदीव हांचेलागीं आसा; ताचे अंडमान आनी निकोबार जुंवे थायलंड, म्यानमार आनी इंडोनेशिया हांचेकडेन दर्यावेले शिमो वांटून घेतात.
आर्विल्ले मनीस आफ्रिकेंतल्यान भारतीय उपखंडांत ५५,००० वर्सां आदीं पावले.मुखेलपणान शिकारी-संग्रहकर्ते म्हणून एकसुरेपणांत तांचो लांब वेवसाय आशिल्ल्यान हो वाठार खूब विविधतायेचो जाला आनी मनशाच्या आनुवंशिक विविधतायेन आफ्रिके उपरांत दुसरो क्रमांक मेळ्ळा. सिंधू न्हंयच्या देगणाच्या अस्तंत किनाऱ्या वाठारांत ९,००० वर्सां आदीं वसणुकेचें जिवीत निर्माण जालें आनी ल्हव ल्हव ताची उदरगत जावन इ.स.प. इ.स.प.१२०० मेरेन इंडो-युरोपीय भास आशिल्ल्या संस्कृताचें एक पुरातन रूप वायव्येकडल्यान भारतांत पातळ्ळें. ताच्या स्तोत्रांनी भारतांत हिंदू धर्माचो उदय जाल्लो.भारतांतल्या आदल्या द्रविड भासांचो उत्तरेकडल्या वाठारांनी सुवात मेळयली.इ.स.प.४०० मेरेन हिंदू धर्माभितर जातीचो उदय जाल्लो आनी बौध्द आनी जैन धर्म निर्माण जावन वंशपरंपरेन संबंदीत नाशिल्ल्या समाजीक वेवस्थेची घोशणा जाली. सुरवेच्या राजकीय एकवटांक लागून सुटसुटीत गुंथिल्लें मौर्य आनी गुप्त साम्राज्य निर्माण जालें.ह्या युगांत व्यापक सृजनशीलतेचो आस्पाव जालो, पूण बायलांचो दर्जो देंवलो आनी अस्पृश्यताय हो एक संघटीत समज जालो. दक्षिण भारतांत मध्य राज्यांनी द्रविड भाशेच्यो लिपी आनी धर्मीक संस्कृताय आग्नेय आशियांतल्या राज्यांनी निर्यात केली.
भूगोल.
प्रशासना खातीर भारताचें २८ राज्यां आनी ८ केंद्रशासीत प्रदेशांत विभाजन केलां.
सगळीं राज्यां आनी दिल्ली, जम्मू आनी कश्मीर आनी पॉँडिचेरी हे ३ केंद्रशासीत प्रदेशांत निर्वाचीत सरकारां आसात; बाकी केंद्रशासीत प्रदेशांत केंद्र शासन-नीयुक्त प्रशासनावरवीं राज्यकारभार चलयता.
समाजवेवस्था.
धर्म.
भारतात ६ मुखेल धर्म असात.
१) हिंदू - 
भारतांत हिंदुधर्मीयांची लोकसंख्या (अंदाजे) ८५% आसा.
२) इस्लाम - 
भारतात मुस्लीम धर्माचे लोक (अंदाजे) १२% आसा.
३) सिख - 
भारतात सिख धर्माची लोक संख्या (अंदाजे) २% आसा.
४) क्रिस्तांव - 
भारतात क्रिस्तांव धर्माची लोक संख्या १-२% (अंदाजे) आसा.
५) बौद्ध - 
भारताते बौद्ध धर्माची लोक संख्या १% (अंदाजे) आसा.
६) जैंन - 
भारतात जैंन धर्माची लोक संख्या ०.५% (अंदाजे) आसा.
Deu

Deu, zaka Isvôr vo Pormesvôr-ui mhonntta, brohmanddacho ani sonvsaracho rochnar. Devak zaiteam gunnanim vornnitam, zoxem mogall, mhoimevont, sorvsoktivont vo sorvbolixtt, nirontor, kaklutivont, ovinaxi bi.
Mandavôll
Devachi Veg Vegllim Kolponam.
Veg vegllea dhormanim, Devak veg vegllea ritimni man'ta. Judêu, Kristanv, Moir, Parxi ekuch Deu asa mhunn mantam.
Kristanvponnan.
Kristvponnan Devan teg zann asa, Deu Bap, Deu Put ani Povitr Otmo, punn Deu ekuch. Haka Povitr Tritvi vo Trinidad mhunnta. Kristanvam Jezuk, sonvsarant denvlolo, Devacho Put mhonn man'tam.
Judêv.
Judêu lok Devak char veonzonachea YHWH nanvan ollkhota. Judêu sevadhorman Adonai nanvan Devak ollkhita.
Konknne.
Konknne vo Hindu bhavanchi somoz, porom'porê pormonnem asta. Vêdam pormonnem Deu monxam bhitôr asa.
Parxi.
Parxi dhorman, Zorthuxtran Ohura Mozda mhunn rochounknaslolea ekleach Devak vakhannla. Ohura Mozda Avestan bhaxen asa, ani Sonskrutantleam Osur utrantlean Ohura som'bond dovorta ani Medh utrantlean Mozda som'bond dovorta. Medh mhunnchem zannvai.
Baha-i.
Baha-i Devak ovinaxi brohmanddacho rochnnar mhunn man'ta.
Islam'.
Moir, Deu ekuch mhonn manta.
Xikh.
Xikh dhorman Deu êk kolpounn nhui, punn êk khoro zann, ani jim Taka onnbhovunk sodta tim Taka onbhoutolim. Xikh dhorman Devak Vaheguru mhunnta. Tacho orth boro guru zo kallokh poisavunk uzvadd haddta.
कमलाकांत चारी

कमलाकांत चारी हो एक तियात्रीस्त.
भुरगेंपण.
भुरगेपणांतसून, कमलाकांत चारी हांणे चित्रकला,अभिनय,यंत्रासंबंदी कामांत आपली आवड दाखयली.ही यंत्रासंबंदी आवड निर्माण जावपाचे कारण ताच्या बापायचो वेवसाय ,हातूंत कायच दुबाब ना.चित्रकला,अभिनय,यंत्रासंबंदी कामांत आवड हे खाशेले गुण सहज कमलाकांत चारी भितर आशिल्ले.
वावर.
गांवांत जावपी मराठी नाटकांनी ताणें काम केलें. माचयेर येना फुडें आपल्या अभियनाची क्षमता सगळ्यांक दाखयली.जरी तो अमुख नाटकांत काम करतालो, तरी ताची माचयेची माडांवळ करपांत आवड स्पश्ट दिसताली कारण माचयेची माडांवळ करताना तो तांकां मोलादीक सुचोवणी दितालो.
कमलाकांत चारी फाटली चाळीस वर्सा सावन ह्या क्षेत्रात वावुरतात.ह्या काळांत कमलाकांत चारी हाणी माच्येच्या माडांवळीत नवी पद्दत हाडुन नाटकां आनी तियात्रांची माची तयार केली.सुरवातेक कमलाकांत चारी हांचे कडेन माचयेची मांडावळ करपाखातीर स्वताचे पड्डे नाशिल्ले. तर ताणे माचये खातीर लागपी पड्डे म्हापशेच्यान सायकलीन हाडले आनी दुसऱ्या दिसा कार्यक्रम जाल्या उपरांत सायकलीन ते परत थंय पावयले.ताच्या कश्टाच्या कामांक आनी प्रमाणिकपणाक लागून कमलाकांत चारी हाच्या दिसपट्टया जिवितात व्हड फायदो जालो. माचयेची माडांवळ करून ताणे चड पयशें जोडले ना ,पूण ताच्या ह्या पद्दतीक लागून मात स्वताखातीर ताणें सगळ्याच्या मनांत सुवात तयार केली. 
वेवसायीक तियात्र माचयेर पयलेच फावट माची माडांवळ ताणे एक नामनेचे विनोदी कलाकार सर्गेस्त जासींत वाजा खातीर घातिल्ली.ह्या तियात्रांत ताच्या माचयेची सोबीत माडांवळ जायत्या नामनेच्या तियात्रिस्तांनी पळयली. आनी ते नामनेचे कलाकार म्हणल्यार त्या वेळाचे एम.बॉयर, प्रेम कुमार, सि.आल्वारीस, बाब पीटर, मिकी मेहता, जॉन क्लारो फर्नाडीस, रोसारियो रॉड्रिग्ज ,रोसफनर्स, प्रिंस जैकब, पास्कोल, मारियो मेनेजेस, जॉन डिसिल्वा, ऑगोस्तिन्हो विनोदी डॉमनीक, पीटर रोशन ,फादर फ्रेडी जए.दा कोस्टा आदी. ह्या सगळ्यांनी ताका आपल्या तियात्रांखातीर माची मांडावळ करून विनंती केली.1970 वर्सा ताणे क्रिस पेरीच्या संगीत कार्यावळीखातीर नवीन पद्दत वापरुन माची तयार केली. कला अकादमीच्या वर्सुकी सर्तीनी पुरस्कार फावो जाल्या तियात्राक ताणी माचयेची माडांवळ केल्ली आसा.
कमलाकांत चारी हाणी मराठी माचयेर लक्षांत दवरपासारकें माची माडांवळीचे काम केल्ले आसा.
पुरस्कार.
माची माडांवळीखातीर ताका राज्य तशेंच राष्ट्रीय पांवड्यार लेगीत पुरस्कार फावो जाल्यात.माची माडांवळीखातीर राज्यपांवड्या सर्तीनी जायते पुरस्कार फावो जाल्यात.
हेर वावर.
एन.एस.डी न घडोवन हाडिल्ल्या ‘भारत रंग म्होत्सव’ रंगमाची उत्सवान गोंयचे प्रतिनिधीत्व ताणी केला. नवी दिल्ली आनी नेहरु केद्र, मुंबय राष्ट्रीय रंगमाची उत्सवा खातीर, राज्य पांवड्यार रंगमाची उत्सव मुंबय तशेंच दिल्ली,बंगलोर,पुणे,कोलापुर आदी उत्सवानी ते वांटेकार जाल्ले आसात.
जशें पयलीच सांगिल्ले आसा,ताका चित्रकलेची आवड आशिल्ली .चित्रकलेच्या शाळेत वा कॉलेजीत वचनासतना स्वता चित्रकलेत उदरगत केली. कमलाकांतचारी हाणी स्वता पड्डयाची चित्रकला केली. जुआंव आगोस्तीन फर्नांडीस,पाय तियात्रीस्त सभाघर रवीन्द्र भवन मडगांव माचयेर जे रस्तयाचे तशेंच पोरसूंचे सर्जनशील देखाव आसा ते ताणेच केला.
माची माडांवळीची तजवीज करपा वांगडा कमलाकांतचारी एक सामाजीक कार्यकर्ते आशिल्ले ही एक अजापाचीच गजाल. 1979 वर्सा पंचायत वेंचणूकेत वांटो घेतलो आनी पंच वांगडी म्हण लोकांनी ताची नेमणूक गांवची मेरशे पंचायत हागां 1979-1983 ह्या काळाखातीर केली.
कमलाकांत चारी अजून लेगीत वेपारी तशेंच वेपारी नाशिल्ल्या कलाकाराक तियात्र माची आनी माची माडांवळीची तजवीज करतात.
अँड्रियान, एडगर डग्लस

अँड्रियान, एडगर डग्लस (जल्मः ३० नोव्हेंबर १८८९, लंडन; मरणः ४ ऑगस्ट १९७७, लंडन). ब्रिटीश शरीरक्रियावैज्ञानिक.
१९१५ त ताणें ट्रिनिटी कॉलेज, केंब्रिज हातूंतल्यान वैजकी पदवी मेळयली. पयल्या म्हाझुजांत वैजकी सेवा करतकच ताणें आपलें सगळें कार्य ट्रिनिटी कॉलेज, केंब्रिज हांगाच केलें.१९२९-३७ ह्या काळांत रॉयल सोसायटींत फाउलरटन संशोधन प्राध्यापक आनी १९४७-५१ ह्या काळांत केंब्रिजांत शरीरक्रियाविज्ञानाचो प्राध्यापक. १९५१ त ट्रिनिटी कॉलेजचो मुखेल.
ताचें मुखेल संशोधन ‘ तंत्रिका (nerve) संवेदना आनी तंत्रिका कार्याची यंत्रणा ’ ह्या विशयांवेलें आसा. संवेदना तंत्रिका मार्गान वता आसतना तिचे विद्युत् स्थितींत फरक पडटा आनी ताचे वेल्यान तंत्रिका मार्गान वचपी संवेदना आनी प्रेरणा हांचो खास अभ्यास करुं येता, हें ताणें सिध्द केलें. ह्याच संशोधनाखातीर ताका १९३२ तलो शरीरक्रियाविज्ञान आनी वैजकी ह्या विशयांतलो नोबेल पुरस्कार सर चार्लस स्कॉट शेरिग्टन ह्या आनीक एका ब्रिटिश संशोधका वांगडा वांटून मेळ्ळो. एकोड्या संवेदी पोंतावयलो आनी एकोड्या प्रेरक तंत्रिका तंतुचे आवेग मेजून ताणें संवेदना आनी स्नायू नियमनाची यंत्रणा हाचो खोलायेन अभ्यास केलो. ताणें १९३४ सावन मेंदूतल्यान व्हांवपी विजे विशीं संशोधन केलें. ताका लागून अपस्मार आनी मेंदूचो अर्बुद (Brain Tumour) ह्या रोगांविशींचें फुडलें संशोधन करप सोपें जालें. १९४२ त Order of Merit ही उच्च पदवी ताका फाव जाली. १९५० त तो रॉयल सोसायटीचो अध्यक्ष जालो (१९०५-५५). १९५५ त ताका ‘ बॅरन ’ हो भोवमान फाव जालो. ताणें बरयल्लीं पुस्तकां अशीं: The Basis of Sensation (१९२७), The Mechanism of Nervous Action (१९३२) आनी The Physical Background of Perception (१९४७).
पालखी

पालखी देवदेवता, धर्मगुरू,गिरेस्त लोक, सरदार हांकां खांद्याचेर उबारून व्हरपाचें एक वाहन. संस्कृतांतल्यान पर्यंकिका पल्लंकिआ-पालखी अशे तरेन तो शब्द रूढ जाला. शिबिका, मेणा हे हाचेच वेगवेगळे प्रकार 'मेणा' हो शब्द मात खास करून भोवमानादीक व्यक्तींक उबारून व्हरपाच्या साधानाकूच वापरतात.
पुर्विल्ल्या काळासावन पालखेचे वेगवेगळे प्रकार रूढ आशिल्ले. नहुषान सप्तर्षींक पालखी व्हरपाक सांगले, आदी कथा पुराणांत मेळटात. हालींच्या काळांतखास करून देवतांच्यो मुर्त्यो उबारून व्हरपाखातीर पालखेचो उपेग करतात. खेड्यांतल्यान ग्रामदेवतांच्यो जात्रा भरतात. तेन्ना उत्सवमुर्तींक पालखेंत बसोवन तांची गांवांतल्यान मिरवणूक काडटात.
वारकरी संप्रदायांतले लोक आषाढी आनी कार्तिकी एकादशीक पंढरपुराक वतात.तेन्ना ते आपले वांगडा संतांच्या पादुकांच्यो पालख्यो व्हरतात. महाराष्ट्र आनी कर्नाटक ह्या प्रांतांनी पांडुरंगाचे कितलेशेच म्हान भक्त जावन गेले. त्या भक्तांचीं समाधी थळां वेगवेगळ्या सुवातींनी आसात. ह्या वेगवेगळ्या थळांकडल्यान ह्या संतांच्यो पादूका घेवन पालख्यो पंढरपुराक वतात.तांचेवांगडा भजन कुर्तन करीत हजारांनी वारकरी वतात. पालखेचो सुवाळो हें महाराष्ट्राचें एक खाशेलपण जालां.
पालखी लाकडाची आसता. तिका फाटीं आनी फुडें एक वा दोन दांडे आसतात. फाटीं आनी फुडें एकेक वा दोग दोग जाण खांद्यांचेर दोंडे घेवन पालखी व्हरतात.गरजेप्रमाण चड जाणूय पालखी व्हरतात. दांडेयांच्या तोंकांक हत्ती, वाघ, घोडे आदी जनावरांचीं लाकडाचेर कोरांतिल्लींवा धातुनिर्मीत तोंडां बसयल्लीं आसतात. कांयकडेन सबंद पालखीभर भांगराचो वा रुप्याचो पत्रो बसयल्लो आसता. पालखेक विलोदाचें पांखें आनी गोंड्यांची झालर लायिल्ली आसता. महाराष्ट्रांत पालखेक खांद मारपी लोकांक 'भोई' म्हणटात.
उत्तर महाराष्ट्रांत देवस्थानाचे पालखेक खाद मारपाचो खास मान भोई लोकांकडेन पिळगेन पिळगी चलत आयला. म्हातारे,अपंगूळ,पांयांनी चड वेळ चलूंक शक्य ना अशा लोकांक व्हरपाखातीर दोंगराळ वाठारांनी पालखेसारकी 'डोली'चो वा कावडीचो उपेग करतात. पयलींच्या काळांत लग्न - मुजीच्यो मिरवणुको पालखेंतल्यान काडटाले.मोगल काळांतल्यो राजपूत आनी मोगल बायलो मेण्यांतल्यान प्रवास करताल्यो.शंकराचार्य आनी हेर कांय म्हान व्यकती आयज लेगीत पालखेंत बसीन वतात. मुंडा आदिवासींतले गिरेस्त लोक व्हंकलेचे वरातींत आयज लेगीत पालखेचो उपेग करतात.
सद्याक गोंयांत पालखेचो वापर देवस्थानापुरतोच जाता. थरावीक दिसा देवाक पालखेंत बसोवन वाजत गाजयत, मिरवणूकेन पालखी देवळाच्या प्राकारांत फिरयतात. थरावीक अंतराचेर तिका थांबोवन तिच्या मुखार गायन-नर्तन जाता. पालखी खांद्यार घेवपी,तिचे मुखार मशाल,तोरण धरपी,गायन नर्तन करपी, पुजा अर्चा करपी आनी दंड, छामर धरपी हे समाजांतल्या थरावीक गटांतले लोक आसून तांच्या घराण्यांत गें काम परंपरेन चलत आयलां.
श्री व्यंकटेश देवस्थान,नानोडें

गोंयच्या दिवचल तालुक्यांतल्या नानोडें वाठारांतलें नामनेचें देवूळ.पुर्विल्ल्या काळांत श्रीमती बात्या नायकीण कळंगुटकरीण हे भावार्थी बायलेन आपले आस्पतींतल्यान ह्या देवळाची बांदणी केली
आनी त्या देवळांत श्री व्यंकटेश तशेंच श्री लक्ष्मीचे मूर्तींची विधियुक्त स्थापना करून त्या देवांचो सगळो दिसपट्टो खर्च,उत्सव आदीविशीं कायम वेवस्था करून दवरली.तशेंच ह्या देवस्थानाचे म्हाजन कोण,फुडें ह्या देवस्थानाची वेवस्थआ कशी जावंची हेविशीय सारकी तिणें करून दवरिल्ली.ह्या देवस्थानाची घटनात्मक नेमावळ इ.स.१९३० वर्सा तेन्नाच्या सरकारान मान्य केली.हे नेमावळीक वट्ट १५ कलमां आसून,तातूंत दादल्या वांगडा बायलांकय सगळे हक्क आनी अधिकार ह्या देवस्थानान दिल्ले आसात.
ह्या देवळांत चैत्र म्हयन्यांत वसंतपुजा आनी रामनम,आषाढ म्हयन्यांत वद्य द्वादशी दिसा देवळाचो वाडदीस मनयतात,श्रावण म्हयन्यांत दर शुक्रारा कीर्तन आनी श्री गोकुळ अश्टमी दिसा श्रीकृष्ण जल्म,आश्र्विन म्हयन्यांत नवरात्र, कार्तिक म्हयन्यांत आंवळी भोजन आनी मार्गशिर्ष म्हयन्यांत कालो हे म्हत्वाचे उत्सव मनयतात.
श्रीमती बात्या नायकीण नायकीण कळंगुटकरीण हिणें आपली पुराय आस्पत वेंकटेश देवस्थानाक ओंपल्ली.तातुंत देवस्थान आसिल्ली जमीन,बागायत,तशेंच श्रीमती बात्या नायकीण कळंगुटकरीण
हिणें स्वताचें घर त्या देवस्थानाच्या म्हाजनाखातीर वापरपाक दिलें.तशेंच त्या घराची वेळचेवेळार दुरूस्ती आदी खर्च त्या देवस्थआनाच्या भांडारांतल्यान म्हाजनांनी करचो अशेंय नमुद केलें.श्रीमती
बात्या नायकीण हिणें आपलें मृत्यू पत्र १० मार्च इ.स.१८१४त केल्लें.ताचेवयल्यान हें देवूळ आनी मूर्ती स्थापना ते तारखे आदीं जाली आसूंक जाय.
Aplea Dolleant Vanso Astanam, Dusreachea Dolleantlem Kiskutt Kaddchem Nhoi - Mhonni’ni

Aplea Dolleant Vanso Astanam, Dusreachea Dolleantlem Kiskutt Kaddchem Nhoi - Mhonni’ni.
Mhonnge - Meaning
We can see the mole in others but cannot see the beam in our own.
Bhaillo Adhar ani Guntn'ni.
Dinvas Edskantaram aka
यज्ञसंस्था

यज्ञसंस्था पुर्विल्ल्या कालापसून भारतांत अस्तित्वांत आशिल्ली एक धर्मीक आनी समाजीक संस्था. सर्ग, पुत्र पशू, भलायकी, संपत्ती, पापनाश सारकिल्या बऱ्या फळांचे प्राप्तीखातीर अग्नी, इंद्र ह्या देवतांक उद्देशून अग्नींत समंत्रक आहुती ओंपपाचें धर्मीक कर्मकांड अशें स्थूल मानान यज्ञाचें स्वरूप आसा. यज्ञ हें उतर यज् (यज्ञ करप) ह्या संस्कृत धातूपसून जाल्लें आसून त्याच धातूपसून जाल्ल्या यजन्, याग आनी इष्टी हीं उतरांय यज्ञ ह्या अर्थान वापरतात. यज्ञ कसो निर्माण जालो आनी ताचो कसो प्रसार जालो, हे संबंदीं जायत्यो गजाली वैदिक साहित्यांत सांगिल्ल्यो आसात. प्रजापतीन देव आनी राकेसांक उत्पन्न केलेउपरांत यज्ञ आनी छंद उत्पन्न केले. यज्ञ पयलीं राकेसांकडेन गेलो आनी छंदूय ताचे फाटोफाट थंय गेले अशें तैत्तिरीय संहितेंत म्हळां.
ताचेवयल्यान यज्ञ पयलीं राकेसांकडेन आशिल्लो म्हणपाचें कळटा. देव आनी राकेसांमदीं जावपी झुजांत सदांच देव जिखताले. देखून यज्ञ राकेसांक सोडून देवांकडेन गेले. मागीर देवांनी त्या यज्ञाचें विधिविधान खूब वाडयलें. फुडें यज्ञाविशीं राकेस देवांचें अनुकरण करपाक लागले. देवांकडेन आशिल्लो हो यज्ञ ऋषींनी मेळयलो आनी अशेतरेन देवांकडच्यान यज्ञविज्ञा मनशांमेरेन पावली. ब्राह्मण ग्रंथांतूय अशो जायत्यो आख्यायिका आसात. वैदिक काळांतूच यज्ञ नश्ट जालो. तो देवांनी यत्न करून परत मेळयलो. एके कडेन अशें म्हळां, यज्ञ देवांपसून पयस गेलो, तेन्ना देव ताका सोदपाक शकले नात.
तांणी हें काम अदितीक सांगलें. तिणें देवांपसून वर मेळयलो. तो म्हणजे 'यज्ञाचे सुरवेक आनी अखेरेक म्हाका आहुती मेळपाक जाय'. देवांनी तो वर दिलो. मागीर अदितीन यज्ञाक परत सोदून हाडलो. यज्ञाविशीं अशो वैदिक आख्यायिका प्रचलीत आसल्यो तरी तेविशीं वेव्हारीक आनी संभाव्य अशीं कांय अनुमानां पंडितांनी काडिल्लीं आसात. पुर्विल्ल्या काळांत मनशाक जेन्ना अग्नीचो सोद लागलो तेन्ना ताचे जिणेंत व्हड क्रांती जाली.
थंड प्रदेशांतल्या लोकांक, अग्नीक सदांच घरांत जागत दवरपाची गरज लागली आनी ताका लागून हीम प्रदेशांतूच यज्ञ ही संस्था उदभवली आसुंये. यज्ञ म्हणजेच यातुविधी अशें जायत्या विद्वानांनी मानलां. कांय जाण यज्ञ ही फकत यातुक्रिया न्हय, जल्यार यातू आनी धर्मीक आराधना हांचें संमिश्र थरता अशें मानतात. स्पश्ट पुरावे नासले स्पश्ट पुरावे नासले तरीय यज्ञाची मूळ कल्पना इंडो-युरोपियन काळाइतली पोरनी आसुंये. इंडो-इराणी काळांत यज्ञसंस्था बरीच विकसीत आशिल्ली इतलें खरें. वैदिकांचो अग्निष्टोम आनी पारशांचो होम.
अन्वेषा सिंगबाळ

अन्वेषा सिंगबाळ हे कोंकणींतले एक लेखक, संघटक आनी वावुरपी.
जल्म.
22 मार्च 1986
नामो.
गौरीश अपार्टमेंट, खडपाबांद, फोंडे गोंय
शिक्षणांत नियोजन

शिक्षणांत नियोजनाक खूब म्हत्व आसा. अध्यापन – अध्ययन प्रक्रिया योग्य दिशेन, वेवस्थीत स्वरूपांत जर मुखार व्हरतलो जाल्यार शिक्षकान अभ्यासक्रमाचें नियोजन करूंक जाय.
अभ्यासक्रमाचें नियोजन करतना कांय म्हत्वपूर्ण गजाली लक्षांत घेवंक जाय. अभ्यासक्रम पुराय करपाक कितल्यो तासिका लागतल्यो हें जाणां जावप गरजेचें. देखीक- दिनदर्शिकेच्या आदारान ताणें दर सप्तकांत कितल्यो तासिका मेळटल्यो हें पळोवंक जाय आनी सुटयेचे दीस वेगळावंक जाय. पुराय वर्साचो निर्दारीत अभ्यासक्रम ह्या तासिकांनी वांटून घालूंक जाय. घटक हो अभ्यासक्रमाचो व्हड भाग, जातूंत प्रत्येक घटकांत वेगवेगळे उपघटक आसतात. जशे – कांय गद्य, पद्य, कांय व्याकरण, कांय रचना पाठ हे उपघटक मेळून घटक तयार करतात. प्रत्येक घटकांत पांच ते स उपघटक आसूं येतात. घटक तयार करताना कांय कठीण तर कांय सोंपे पाठ घालचे तशेंच कठीण पाठांक चड तासिकां तर सोंप्या पाठांक कमी तासिका दवरच्यो. घटकांच्या उद्दिश्टांनुसार त्या त्या पाठाक म्हत्व दिवंचें. वर्सुकी नियोजन करतना आनी कांय गजाली लक्षांत धरच्यो. जशें की मुल्यांकन कशेतरेन करतले, घटकाची घोळोवणी करपाक कितल्यो तासिका लागतल्यो. परिक्षेक कितल्यो तासिका जाय पडटल्यो. कसल्या प्रकाराचीं शिक्षणीक साधनां वापरतले, स्वाध्याय, घरपाठ कसो आसतलो, पुराय घटक शिकोवन केन्ना सोंपतलो हें सगळें ह्या नियोजनांत येवंक जाय.
व्यंकटेश माडगूळकर

व्यंकश माडगूळकर
जल्म.
व्यकटेश दिगंबर माडगूळकर हांचो जल्म 06 जुलय 1927 दिसा माडगूळ गांवांत जालो तांचें मुळावें शिक्षण जालें उशें आसून लेगीत तांचें वाचन,अभ्यास खुब्ब आशिल्लो.
पोटापाणया खातीर तांणी पत्रकारिता कोली.त्याच वेळार तांचो ‘माणदेशी माणसे’ हो काणयांचो सग्रह खुब्ब गजलो.
जिवीत.
मागीर गावाकडल्या गोष्टी,हस्ताचा पाऊस,सीताराम एकनाथ, काळी आई,
जांभळीचे दिवस हे ताचें काणयांचे संग्रह प्रसिद्द जाले
1924 वसा व्यंकटेश माडगूळकर हांणी स्वतंत्रतायेच्या लडयांत उडी
घेतली
अणभव.
तांचे अणभव तांणी कोवळे दिवस हे कादंबरेंत बरयल्यात बनगरवाडी, वावटळ,पुढचं पाऊल,करूणाष्क,सत्तांतर
अशयो तंच्थो कांय फामाद कांदबयो तांणी बरियल्लया काणयांचो अणकार डॅनमाकीर जर्मनीयी, जपानी आनी रशियी भाशांनी जाल्यात
प्रवास एका लेखकाचा हें आत्मचरित्रूय तांणी बरयलां
तांकां जायते पुरस्कार फावो जाल्यात 28 ऑगस्ट 2001 दिसा ते भायर पडले.
तांब्यापटो

तांब्यापटो जाचेर लिखाण कोरांतिल्लें आसता तो तांब्यापटो. पुर्विल्ल्या काळासावन भारतांत कोरीव लेखांखातीर खुबशा प्रमाणांत तांबें हो धातू वापरांत हाडिल्लो दिसता. कोरीव ताम्रलेखांक ताम्र. ताम्रपट, ताम्रपत्र, ताम्रशासन अशीं नांवां आसून ताचे दोन ते पांच चौखण फुटांमेरेन वेगवेगळे आकार मेळटात. सादारणपणान तांब्यापटयाचेर राजाज्ञा वा दानपत्रां कोरांतून दवरपाची चाल आशिल्ली. पूण कांयकडेन व्हड व्हड ग्रंथ तांब्यापटयाचेर कोरांतिल्ले दिसतात. अशें सांगतात की, बौध्दांचे कांय धर्मग्रंथ आनी सायणभाश्य तांब्यापटयांचेर कोरांतिल्लें आशिल्लें. एक स्मारक वा यादस्तीक म्हणुनूय तांब्यापटयाची निर्मिती जाल्ली दिसता.
मौर्य काळांत राजाज्ञा तांब्यापटयांवरवी करपाची चाल आशिल्ली. हें सोहहगौर (जि. गोरखपूर) नगरांतल्या तांब्यापटयावयल्यान कळटा. तांब्यालेख एका पानाचे तेचपरी जायत्या पानांचेय आसतात. पानांची संख्या कोरांतपाचो जो मजकूर आसता ताच्या उण्याअदीक प्रमाणाचेर आदारुन आसता. इ. स. 740 तलो पल्लववंशी नंदिवर्मा हाचो लेख इकरा पानांचो आसा. लंडन विद्यापिठाच्या संग्रहालयांत दवरिल्लो राजराजेंद्र चोळाचो एक तांब्यापटो एकवीस पानांचो आसा. पानांची संख्या एकापरस आसल्यार तीं पानां एका गांचाक गुंथतात आनी गांचाचेर अधिकृतिदर्शक राजमुद्रेचो छाप आसता. हे राजमुद्रेचो ते ते राजवटीचें चिन्न वा लांछन (देखीक-शींव, वाग, गरुड, बैल, आदी) आसतालो. केन्ना केन्नाय लेखाचें अधिकृतपण राजाचे सयेन स्वह्तम असो शब्द कोरांतून दाखयतात. इ. स. 1272 तल्या पैठणच्या तांब्यापटयाच्या गांचाचेर एक गरुडमूर्त आसा. चडशे सगळे तांब्यापटे दानपत्रांच्या स्वरुपाचे आसून स्मारकपर तांब्यापटयाची संख्या उणी आसा. तांब्यापटो चड करुन धारेच्या शस्त्रान कोरांतिल्लो आसता. पूण केन्ना केन्ना तांब्यापटयाचेर तिंतान बरयल्लें लिखाणाय मेळटा. भोजराज शिलाहारान शेक 1113त गोविंदभट्ट लाखेच्या तिंतान बरयल्ली एक प्रतिकृती राजापूर (रत्नागिरी) गांवांत आसा. पुर्विल्ल्या इतिहासाचीं विस्वासाचीं साधना म्हणून तांब्यापटयाक चड म्हत्व आसा.