anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
Nanv Mhojem Henriqueti - Dekhni

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”".
Nanv Mhojem Henriqueti
My name is Henriqueti
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspects
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Nanv mhojem Henriquet(i)
My name is Henriqueti.
Angak(o) gat(i)lea jaket(i)
I am wearing a jacket.
Alfiadak dilo nam feti
I did not pay the tailor his dues.
Kupar kon' gheunchi asa khoxi
Who is willing to be the godfather,
Bhurgem tuguer zat'rech, bhurguem tuguer zat'rech
When the infant is born, when the infant is born?
Diunchi mholla banket(i).
Let´s give a costly buffet.
Fulam gutun(u) kelem hanvem santem
By threadling flowers I made a garland.
Tintunt(u) falt(u) zata ek champem.
In that is missing one champak flower.
Nanv mhojem Henriquet(i)
My name is Henriqueti.
Angak(o) gat(i)lea jaket(i)
I am wearing a jacket.
Alfiadak dilo nam feti
I did not pay the tailor his dues.
Kupar kon' gheunchi asa khoxi
Who is willing to be the godfather,
Bhurgem tuguer zat'rech, bhurguem tuguer zat'rech
When the infant is born, when the infant is born?
Diuunchi mholla banket(i).
Let´s give a costly buffet.
Sorona rat(i) ravun(u) zaguem
By keeping awake the night does not end.
Noman kortam Dhevak tullxi bhonvtem.
I praise God, going around the Tulsi plant.
Nanv mhojem Henriquet(i)
My name is Henriqueti.
Angak(o) gat(i)lea jaket(i)
I am wearing a jacket.
Alfiadak dilo nam feti
I did not pay the tailor his dues.
Kupar kon' gheunchi asa khoxi
Who is willing to be the godfather,
Bhurgem tuguer zat'rech, bhurguem tuguer zat'rech
When the infant is born, when the infant is born?
Diunchi mholla banket(i).
Let´s give a costly buffet.
Dis(u) edetam puja tuji kortam
At sunrise I am praying to you,
Pav amkam Dheva Rama Raya.
Help us Oh God, Lord Rama.
Naum Muj'm Henriqueta.
My name is Henriqueta
Type: Deknni
Source: José Pereira/ Micael Martins. A Sheaf of Deknnis,
Musical form: Binary
Literary form: Monologue
Translated by José Pereira
Naum muj'm Henriqueta.
My name is Henriqueta.
Angako gatylea (gatilea = galea) jaqueti,
I have put on a jacket,
Alfiada' dilynam feti.
And have not paid the tailor's bill.
Burgim tuge' zatrich,
When you have children,
Burgim tuge' zatrich,
When you have children,
Diuchi mul-llea banqueti.
I have planned to give you a dinner party.
Polleiat.
Dekhnni
युवा कोंकणी साहित्य संमेलन

युवा कोंकणी साहित्य संमेलन हे युवा लेखकांक उर्बा दिवपी माची.
इतिहास.
गोवा कोंकणी अकादेमीन 1998 ह्या वर्सा युवा कोंकणी साहित्य संमेलनाक सुरवात केली. साहित्य संमेलनाक सुरवात करपा फाटलो उद्देश म्हळ्यार युवा लेखका मदीं कोंकणींतल्यान साहित्य निर्मान करपाची उमळशीक वादोवपा खातीर केली.
गोपाळ आपा कामत

गोपाळ आपा कामत हो सुटके झुजारी आशिल्लो.
जल्म आनी जीणे वळख :.
गोपाळआपा कामत हांचो जल्म 22 जुलाय 1917 दिसा जालौ.साडेचारशें वर्यांच्या गुलामगिरींतल्यान गोंयाक सोंपेपणी स्वतंञताय फावो जावंक ना. गोंयाक पुर्तगेजांच्या गुलामगिरींतल्यान मेकळें करचे पसत असंख्य सत्याग्रही आनी स्वातंञ्य झजारी पुर्तगेज सत्तेआड झुजले. कांय जाणांनी आपले मोलादीक प्राण वगडायले, कांय भुमिगत रावून वावुरले, थोड्यांनी भुमिगतांक आलाशिरो दिवन स्वतंञाताये खातीर झुजप्यांक आपले परिन आदार केलो. थोड्यांनी लेखणी हातांत घेवन पुर्तगेज सत्तेआड झुजचे पसत तरसाद कशी वापरली.
शिक्षण :.
गोपाळ कामत हांणी लिसेवाचें सातवें वर्स मेरेन शिक्षण घेतलें. ताचे उपरांत पुर्तगेज कायघाची पदविका घेतली. ते वकील आशिल्ले.
डिसेंबर 1946 वर्सा म्हत्वाच्या राजकी दर्जा विशीं (special Political status) उलोवणी करपाक एक कमिटी नेमिल्ली. गवर्नर जनरल बाँसान तांका नेमिल्लो. पूण तांचे राष्ट्रवादी विचारसरणेक लागून तांका दुबावीत नदरेन पळोवंक लागले. 1947 आनी 1952 वर्सा दोन खेपे तांची चवकशी जाली.
1 जून 1954 दिसा राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय (National congress Goa) संघटनेची सावंतवाडी वाठारांत बसक जाल्ली. तातूंत संघटनेचे कार्यकारी कमीटीचे वांगडी म्हूण तांकां वेंचून काडले. मार्च 1954 वर्सा राष्ट्रीय काँग्रेस गोंय संघटनेची मुखावेल्या कार्याची आंखणी करपाक बसका जाल्ली. तेन्ना संघटनेचे मध्यवर्ती कमीटीचे (central committee of NCG) अध्यछ महूण तांकां वेंचून काडले.
वावर :.
तांणी डॅ. टी. बी. कुन्य, पीटर आल्वारीस आनी पुंडलीक गायतोंडे ह्या सुटके झुजारांच्या मार्गदर्शन खाला सुटके झुजाचो वावर केलो. त्या काळांत तें राजकी कैधांच्यो केसी चलयताले. 30 जून 1954 दीसा चळवळींनी वांटो घेता, ह्या आरोपाखाला पुर्तगेज पुलिसांनी तांकां अटक केली.
उपरांत पुर्तगेज सरकाराच्या प्रादेशीक लशकरी न्यायालयांत (Territorial Military Tribunal) तांची चवकशी जाली. फुडें पांच जुलय 1955 दिसा न्यायालयान ताका धा वर्सां खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.
ते भायर दर दिसाक वीस इस्कूद हे प्रमाण दोन वर्सां तांकां दंड भरूंक लायलो आनी पंदरा वीस वर्सां खातीर तांचे राजकी हक्क काडून घेतले. इतलेंच न्हय तर न्यायालयांतय वचपाक बंदी केली. 15 ऑगस्ट 1959 दिसा बंदखणींतल्यान तांची सुटका जाली. गोंया खतीर स्वायत्तेचे मागणेची येवजण केल्ले खातीर 20 जून 1961 दिसा पुलिसांनी तांकां परते धरले.
तेन्ना तांचे वांगडी मुंबयच्या ‘ब्लिटूझ‘ (BLITZ) ह्या इंग्लिश नेमाळ्याचे पञकार श्रीधर तेलकर हांकाय अटक जाली. फुडें 9 ऑक्टोबर 1961 दिसा तांची बंदखणींतल्यान सुटका जाली. जुवानपणाचीं कितलींशींच वर्सां राजकी वातावरणाक लागुन बंदखणींत गेलीं. तांणी बुदवंतकायेच्या म्हालवजार पुर्तगेजां आड झुजपाचें मोलादीक काम करपांत धन्यताय मानली. 
गोंय सुटके उपरांत 1967 ते 1972 ह्या काळांत ते गोंय विधानसभेचे सभापती आशिल्ले.
भोवमान :.
1972 वर्सां भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन तांचो भोवमान केलो.
18 जून 1982 दिसा गोंय सरकारान सुटके झुजांतल्या तांच्या वावराची दखल घेवन तांचो भोवमान केला.
Nitya Vidyasagar

Nitya Vidyasagar (zolm Julh 11, 1985) ek Omani-zolmololi Bharoti-Ameriki notti tichea "Leela" obhinoiak chodd famad jem Sesame Street hantuntlem 2008 tem 2016 meren aslem.
Adlem jivit ani xikxonn.
Vidyasagar Muscat, Oman hanga Julh 11, 1985 zolmoli. Ti Bharotant ani Amerikent vaddli.Tika BFA with Honors nattkant Tisch School of the Arts ani ek Minor in Music from the College of Arts and Sciences, New York University .
Karkird.
Vidyasagar hi poili Bharoti-Ameriki Sesame Street hantuntli kolakar vangddi Leela ek laundromat Mr. Hooper's Store lagsor choloita. Sesame Street nirmovpi tannim Vidyasagarak ghevche adim eka Bharoti-Ameriki nottiechea sodant nasle.,[2] punn kotha borovpeanchi ievzonn Vidyasagarichi fattbhui omkea odhiaiant vaporpak aslo..[1] Leela "ek tornnatti Bharoti-Ameriki koxi dakhoilea ji tichem daiz ani sonskrutek vengoita"..
Vidyasagar ek pramukheamni nattkachi kolakar. Tika Stella Adler Studio of Acting.hantunt proxikxonn favo zalam.
Tichea nattkanchea xroiam modem hem aspavta:
Tichea podd’ddea velea ani durdorxonachea vavrant hacho somavex asa :
वाझ, जॅार्ज

( जल्म : १४ जुलय १९१९ मुंबय; मरण : जुलय १९९९ गोंय).
गोंयचो सुटके झुजारी. मुंबयच्या 'गोंय यूथ लीग' संघटनेचो तो वांगडी आसलो. उपरांत १९४६त तो गोंय काँग्रेस कमिटीचो कार्यकारी वांगडी जालो. ऑक्टोंबर १९४६त सांखळे गांवांत भरिल्ले सभेंत भाशण दितना पुर्तुगेज पोलिसांनी ताका धरून सुरवेक बंदखणीत घालो आनी उपरांत तडीपार केलो. पूण १५ डिसेंबर १९६४ दिसा परवानगेबगर गोंयांत रिगलो म्हूण पोलिसांनी ताका परत धरलो. १२ फेब्रुवारी १९४७ दिसा पुर्तुगेज सरकारच्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालयांत ताची चवकशी जावन ताका तीन म्हयने बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली. बंदखणीतल्यान सुटका जातकच मुंबयत ताणें परत गोंयचे सुटकेखातीर वावर केलो. १९४८-४९ ह्या काळांत ताणें नॅशनल काँग्रेस गोंय हे संघटनेचो सचिव म्हूण वावर केला. गोंय पिपल्स पार्टी हे संस्थेचो तो वांगडी आसलो. १९५४त जेन्ना ह्या पक्षाच्या वावुरफ्यांनी नगर हवेलींतले ६० गांव पुर्तुगेजांकडल्यान हातासले, तातूंत जॅार्जाचोय वांटो म्हत्वाचो आसलो. भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचो एक वावुरपी वांगडी. कामगार संघटनेचो एक नावाजतो कम्युनिस्ट मुखेली. कामगारांक फावा त्यो सवलती मेळच्यो म्हूण ताणें गोंयांत आनी मुंबयंत खूब कामगार आंदोलनां घडोवन हाडल्यात. १८ जून १९८५ दिसा गोंय, दमण आनी दीव सरकारान ताचो भोवमान केलो.
Arrê Veller Rampon - Dulpod

Arrê Veller Rampon.
Arrê! The fishing net on the shore
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 109. Bogtavaddo, Chorão
Musiical form: Binary
Literary form: Descriptive narrative
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Arrê! vellêr rampon dôvorléa cholleanim.
Arrê! A fishing net has been thrown near the shore by youngsters.
Arrê! vellêr rampon dôvorléa cholleanim.
Arrê! A fishing net has been thrown near the shore by youngsters.
Arrê! rãmpnim pod'leai, Xettucãm gantonim.
Arre! A small fish has been caught in the fishing net.
Arrê! rãmpnim pod'leai, Xettucãm gantonim.
Arre! A small fish has been caught in the fishing net.
Arrê! tantum assai perlanchim pillam.
Arrê! There are young pearls (in oysters) in it.
Arrê! tantum assai perlanchim pillam.
Arrê! There are young pearls (in oysters) in it.
Polleiat.
Dulpod Goenche
Gonsallem

Gonsallem.
Gonsallem
is a type of fibrous fruit called “towel gourds” because they were used as flesh rubbers
when having a bath. Gonsallem is the Luffa acutangula or Luffa amara. Its leaves have five to seven
lobes, and are softly hairy when young. Its flowers are middle-sized and bright yellow. The fruit has ten
sharp ridges, growing on a plant which is a steady climber, sometimes found in hedges. Its flowers open in
the afternoon.
Polleiat.
Gonsallem - Luffa_acutangula
Anju Munnum Tum Sorgintso - Mando

Anju Munnum Tum Sorgintso.
As you are an angel of heaven
Type: Mando
Source: Pereira, José/ Martins, Micael.
Lyrics and Music: Arnaldo de Menezes (1863-1917)
Date: Composed about 1895
Musical form: Ternary
Literary form: Monologue
Translated by José Pereira
Anju munnum tum sorgintso,
As you are an angel of heaven,
Uzvarh zalo noketrantso,
A glow of stars has dawned,
Amtso môgu ekttaim kortso,
Let us unite our love,
Cazrats' sacramentu geutso.
Let us receive the marriage sacrament.
Guttu sangylol' muzo tuka,
I confessed my devotion secretly to you,
Respondero kely'm nam maka.
Why did you not answer me?
Ya kallyzach' muja suka,
O my heart's happiness,
Tum sanddun mak' vosnaka.
Do not abondon me.
Tuzo môgu munnum maka,
That your love is really for me,
Soglea sonsra' porgottola.
Everyone knows.
Tuj' vinny'm konnom nam rê maka,
There is no one besides you,
Sonsram' foxal kortol' maka.
Who can make me happy in this world.
Dolleanch' mauli munnum muji,
You are the delight of my eyes,
Dimby' gal'n abraso keli,
So I knelt down and embraced you.
Gonnim' porim ubun geli,
But you soared away like an eagle,
Dukant galnum atmom-kurhi.
Steeping my soul and body in sorrow.
Nuzo nuzo rê mujan,
I cannot, oh, I cannot,
Tuje vinnem sonsar tanddum' nuzo.
Face life (lit. cross the world) without you.
Polleiat.
Goemche Mandde
मारवाडी

मारवाडी मारवाडीचें पुर्विल्लें नांव मरूभास. ही जोधपूर, बिकानेर, जैसलमेर तशेंच सिरोही राज्यांत प्रचलित आसा. अजमेर, मेरवाडा आनी तेचप्रमाण किशनगढ तशेंच पालणपुरच्या कांय वाठारांनीय, जयपूरच्या शेखावटी प्रदेशांत, सिंध प्रांताच्या कांय भागांनी आनी पंजाबच्या दक्षिण भागांत मारवाडी भाशेचो उपेग जाता. हे भाशेचीं प्रकृती ओजपूर्ण आसा आनी तिच्यांत साहित्याची रचनाय जाल्या हातूंत संस्कृत, प्राकृत आनी अपभ्रंशाची उतरावळ मेळटा. छंदा भितर ‘सोरठा’ छन्द आनी राग – रागिनी भितर रागीचे उदाहरण चड मेळटा.
सी. आल्वारीस

सी. आल्वारीस हो तियात्र माचयेचो एक युगपुरुश थारता. कारण जितल्या प्रामाणीकपणान सी. आल्वारीसान कोंकणी तियात्र माचयेर तियात्र प्रदर्शीत केले तितले आनीक कोणेंच करुंक नात. सात वर्सांचे पिरायेर ताणें कोंकणीचें काम सुरु केल्लें. चलपाक शिकतना आवयचें बोट धरुन चलतात ते परीं सी. आल्वारीसान कोंकणी तियात्रांत आनी सिनेमांत आपली गोडी दाखयली हांतूंत कांय दुबाव ना. भुरगो सी. आल्वारीसान पयल्याच खेपेक आपल्या बापायच्या गांवांतल्या खेळ तियात्रांत काम केल्लें. भुरग्याचें पयलें पावल मारिल्लें खंय सद्दांच चुकता पूण ह्या कोंकणीच्या भुरग्यान आपलें पयलेंच पावल मारलें आनी तें सारकें जालें जाका लागून आयच्या धांवत्या युगांत सी. आल्वारीस कोण हाची जाप प्रत्येक तियात्र मोगी मनशा कडेन आसा.
गोंय, मुंबय आनी गाल्फाक आपलें तियात्र सेगीत सादर करपी असो हो तियात्रिस्त गोंयचे भुयेंर फामाद जालो. तांच्या घराण्याक फकाणांगेर अशें म्हणटालें. जाल्यार आयज तांकां कोंकणी माचयेचे युगपुरूश मानतात. बरें सारें पडल्यारच रुखाक फळां येतात तशेंच जेन्ना सी. आल्वारीस हांचे बापुलभाव चॅंपीयन आल्वारीस हो संगीतकार आसून लेगीत सी. आल्वारीसाक तियात्रा खातीर संगीत बरोवन दिलें ना. जाल्यार दुसरे वटेन सी.आल्वारीसान मेनडीसाक (तियात्र बसोवपी) उतर दिल्या कारणान, स्वता सी. आल्वारीसान कांतारां रचून तीं स्वता गायलीं, तेन्नां तांकां आपली तांक दिसून आयली. ह्याच कारणाक लागून सी. आल्वारीस एक तियात्र बरोवपी, संगीतकार, एक बरो नट थारलो. ताणें शंबर(100) आंकड्या वयर तियात्र बरोवन ते माचयेर प्रदर्शीत केल्यात.
परंपरागत जात्रा

परंपरागत जात्रा हे परंपरागत जात्रेक रंगमाची, नेपथ्य वा पड्डो नासता. देवळाच्या ओट्यार, मेकळ्या प्रांगणांतले उंचायेचेर ह्या नाट्याचो प्रयोग जातालो. हाच्या तिनूय वाटांनी लोक बसताले. आमोरेचेर ही जात्रा सुरू जावन फांतोड मेरेन चलताली.‘अधिकारी’ ह्या मुखेल्याच्या संयोजनाखाल जात्रेचो खेळ चलतालो. होच स्वता खेळाचो नायक आसतालो. अठराव्या शेंकड्याचे अखेरेक बरभूमव हांगचो ‘परमानंद’ हो एक नांवजिल्लो अधिकारी आशिल्लो. ताचे उपरांत श्रीदाम सबळ हो एक अधिकारी आपल्या गितांखातीर प्रसिद्द आशिल्लो.
जात्रा हो प्रकार चडसो पदांचोच शिल्ल्यान तातूंत सुमार 50-60 पदां आसतालीं. मदीं मदीं नेटान संवाद आनी विनोद आसताले. खोल म्हळ्यार बंगाली धोल,मृदंग आनी झांजो,सारंगी हांच्या ताला-सुरार समुहगान जाताले.
हे जात्रेंत नाचापरस नाट्याचेर आनी प्रसंगीक धरून गायिल्लीं पदां हांचेर चड भर आसतालो. जात्रेची सुरवात नाटकांतले नांदेभाशेन 'गौरचंद्रिका' म्हणून जाताली. तातूंत चैतन्य प्रभूचें म्हळ्यार गौरांगांचें स्वतन आसतालें. ते उपरांत श्रीकृष्णनृत्य, राधा आनी तिच्या बारा इश्टिणींचीं पदां - नाच आनी उपरांत आख्यानांतलो अभिनय असो क्रम आसतालो. आख्यानाची सुरवात सदांच संघर्शमय प्रसंगान जाताली. हातूंतलो अभिनय भडक आनी कृत्रिम आसून बायलांच्यो भुमिका दादलेच करताले.
अशी ही जात्रा चडशी कृष्णालिलांचेर आदारिल्ली आसताली. 'कालियामर्दन' हें आख्यान चड लोकप्रिय आशिल्लें. ताका लागून मानभंग, नौकाविहार, कंसवध ह्या आख्यांनांकूय कालियामर्दन ह्या नांवानूच पाचारतले. ओलेगीत त्या कांळांत जागेचे खेळ चलताले.
Abbe Faria

Abbé Faria (Portuguese: Abade Faria), or Abbé (Abbot) José Custódio de Faria, (31 May 1756 – 20 September 1819), ek Gõycho Catholic Padri. Abbe Faria, mot muttint dhorchi vidhea vo xhastr ("hypnotism"), voigeanik pormonne xikop korpak, ek poilo fuddari aslo.
Polleiat.
Abbe Faria, Goemcho Putt
Sant Terez Lizieu-chi

Lizieu-chi Sant Terez Fransachi ek madr asli. Teka Balok Jezuchi Terez -ui mhonntat. Terez lokank khup avodta teche otmik jivitak sadhe ani upyogi sozmonnek lagon zaka "the little way" vo supurlem vatt mhonntat. Tenem madr koxem sadi jivit jieli, pun teche devosponak lagon, morna uprant teche vinovnen khup milagri ghoddonk lagleo ani ti, ani techem xikovnnem famad zalet.
Polleiat.
Thérèse of Lisieux
याह्याखान,आगामुहम्मद

याह्याखान,आगामुहम्मद (जल्मः ४ फेब्रुवारी १९१७,पेशावर; मरणः १० ऑगस्ट १९८०, रावळपिंडी).
पाकिस्तानाचो राश्ट्राध्यक्ष (१९६९-७१) आनी एक कुशळ सेनानी. नादिरशाहाच्या वंशजांतले लश्करी परंपरा आशिल्ल्या कुटुंबांत ताचो जल्म जालो.
पंजाब विद्यापिठांत उंचेलें शिक्षण घेवन डेहराडूनाचे लश्करी अकदमींतल्यान ताणें पदवी घेतली. उपरांत ब्रिटीश सैन्यांत सॅकंड लॅफ्टनंट ह्या पदाचेर ताची नेमणूक जाली.
दुसऱ्या म्हाझुजांत (१९३१-४५) ताणें इटली आनी मध्यउदेंत ब्रिटीश सैन्यांत बरी कामगिरी केली. भारत-पाकिस्तानाचे फाळणेउपरांत ताणें पाकिस्तानाच्या लश्करांत काम केलें. त्याच अदमासाक १९४७ वर्सा ताणें पाकिस्तानांत लश्करी सेवेखातीर स्टाफ कॉलेजीची स्थापणुक केली. भारताबरोबरच्या काश्मीर झुजांत ताणें बरें कर्तूब दाखयल्ल्यान लश्करांत ब्रिगेडियर ह्या उंचेल्या पदाचेर ताची नेमणूक जाली. हें पद मेळिल्लो स्वतंत्र पाकिस्तानाचो तो पयलो सैनीक. उपरांत तो जनरल जावन १९६६ वर्सा ताची सेनामुखेली म्हणून नेमणूक जाली.
आयूबखान हो पाकिस्तानाचो फिल्ड मार्शल आसतना ताणें पाकिस्तानांतलो राजकीय उठाव मोडपाचें म्हत्वाचें काम याह्याखानाकडेन सोंपयलें. तेन्ना परतून राजकीय परिस्थिती इबाडिल्ल्यान लश्करी कायदो लायलो आनी याह्याखानाची मुखेल प्रशासक म्हणून नेमणूक जाली. मार्च १९६९ वर्सा आयूबखानान राश्ट्राधेयक्षपदाचो राजिनामो दिलो आनी याह्याखानाची राश्ट्राध्यक्षपदाचेर नेमणूक जाली.पाकिस्तानांत अवामी लीग, भुट्टोची पीपल्स पार्टी हांचेमदीं सत्तेखातीर सर्त चालू आशिल्ली. शेख मुजीबूर रहमान हाणें उदेंत पाकिस्तानाक स्वायत अधिकार आसचे असो हट्ट धरलो आनी कायदेभंगाची चळवळ सुरू केली. याह्याखानान सैन्याच्या आदारान ही चळवळ मोडून काडपाचो यत्न केलो. मुजीबूराचे मुक्तिवाहिनीन प्रतिकार लडो चड खर केलो तेन्ना सैन्यान लोकांचेर खूब अत्याचार केले. भारतान ह्या लडयाक सक्रीय तेंको दिलो. पाकिस्तानाच्या लश्काराचेर जैत जोडून डिसेंबर १९७१ वर्सा बांगलादेशाची निर्मिती जाली.
ह्या यादवी झुजाउपरांत अस्तंत पाकिस्तानांत तिडकीचें वारें पातळ्ळें. हाका लागून याह्याखानाक राजिनामो दिवंचो पडलो (२० डिसेंबर १९७१). ताचे सुवातेर झुल्फिकार अली भुट्टोन सगळीं सुत्रां आपल्या हातांत घेवन याह्याखानाक बंदखणींत उडयलो. १९७४ वर्सा ताची सुटका जाली. बंदखणींतूच ताका अर्दांगवायुचो झटको आयिल्लो. तेन्नासावन तो राजकारणापसून पयस रावलो.
आळंदी

महाराष्ट्र राज्यांतलें एक नामनेचें तीर्थथळ. पुणे जिल्ह्यांच्या खेड तालुक्यांत, पुणे शाराचे उत्तर दिकेक २१ किमि. अंतराचेर हें तीर्थथळ आसा.पुर्विल्ल्या काळांत आळंदीक 'शिवपीठ' म्हूण वळखाताले. पुराणांत आळंदीक 'सिद्धक्षेत्र' म्हळां. इंद्रायणी न्हंयच्या पात्रांत आशिल्ले एके सुरवातीक आयजूय 'सिद्धबेट' म्हूण वळखतात.ह्या सिद्धबेटा कडेन जायत्या सिद्धपुरसांचो संबंद येता. स्कंद पुराणाच्या सह्याद्रि खंडांत आळंदीची आनंदविपिन, वारूण, कपिल, अलका, सिद्धक्षेत्र अशीं पांच नांवां मेळटात. संतांच्या अभंगांत अलंकापुरी, अलंकापूर, अलंकावती ह्या नांवान आळंदीचो उल्लेख येता. कृष्णराज राश्ट्रकुटाच्या शक ६९० च्या तळेगांव हांगाच्या तांब्यापट्यांत आळंदीचो 'अलंदिय' असो उल्लेख केला. हें उतर आळंदी नांवा कडेन लागींचें नातें दाखयता.
संत ज्ञानेश्वराक लागून आळंदीचें धर्मीक म्हत्व खूब वाडलें. आयज ताचेवेल्यान ह्या तीर्थथळाक वळखतात. शालिवाहन शके १२१८त, कार्तिक वद्य त्रयोदशीक, ज्ञानेश्वरान हांगा जिती जिवी समाधी घेतली. ही समाधी देवळावाड्यांत आसा. समाधीच्या फाटल्यान विट्ठल रुक्मिणीच्यो मूर्ती आसात. ज्ञानेश्वराचें समाधी मंदीर १५७०त, पुरंदराच्या आंबेकर देशपांड्यांनी बांदलें. १७६०त, भजनी मंडपाचें काम शिंद्याचो दिवाण, रामचंद्र मल्हार शेणवी हाणें केलें. हे समाधीच्या दिसपट्ट्या खर्चाची पुरवण पेशव्यांनी केली. १८५२त, देवस्थानाची वेवस्था पळोवपाक आळंदी संस्थान कमिटीची थापणूक जाली.
ज्ञानेश्वराची समाधी सोडून, गणपती, मुक्ताबाई, सिद्धेश्वर हांचीं मंदिरां, अनाजरूख, भांगराचो पिंपळ, केकरीनाथ, भोजलिंगकाका, लक्ष्मीनाथ, जोग महाराज, मल्लापा वासकर ह्या मनशांची समाधी थळां पळोवपा सारकीं आसात.
दर एकादशीक हांगा भक्त आनी वारकऱ्यांचो मेळो भरता कार्तिक वद्य एकादशीची जात्रा खूब व्हडली आसता.जात्रेक येवपी लोकांक रावपा खातीर हांगाचे धर्मशाळेंत खास वेवस्था केल्ली आसा. ४.२ चौ. किमी. आळंदीच्या वाठारांत, मुळाव्यो आनी माध्यमिक शाळा, ज्ञानेश्वरी विद्यापीठ, जायते मठ, धर्मशाळा, दवाखाले आनी ग्रंथालयां आसात.
जोएल आचें पुसतक

जोएल आचें पुसतक.
Book of Joel
हें पुसतक दन विभागांनीं वानट्लां. पयल्या विभागांत तळ आक्रमण करून जुदाचो इबाड कर्तात. ह्या पासत मागणें आनी विलाप करुंक उलो केला. हाका सर्वेस्पर जबाब दिता आनी संकश्ट बंद जावन सुभामपण परत येतलें म्हण भास दिता; (१/२-२/२७). दुस्रो भाग राश्ट्रांची मन्सुबी जातली आनी इस्राेलाचें आनी सर्वेस्पराचें जयत जातलें म्हण सांग्ता (अव. ३-४). सर्वेस्पराच्या दिसाची खबर आनी ३-४ अवेस्वराचो विशय ह्या दनूय भागांचो एकचार सांबाळता (१/१५; २/१-२. १०-११). तळ जावन आसात सर्वेस्पराची फवज, जांकां सर्वेस्पराचें फर्मण वेव्हारांत घालुंक पाटयल्यात. ह्या वर्वीं सर्वेस्पराचो दीस येतलो आनी सगळीं मागणें आनी मन बदलप करून सडवण अणभवतलीं.
पयल्या आनी दूसऱ्या अवेस्वरांत प्राचिताच्या सेवाधर्माची खेरिताय आसा आनी देइवीक भगसण्याचे भासावणें ते संप्तात. देखुनूच जेल प्रवादी एका मंदिरांत आपलें मुनियार्पण चलयतालो म्हण कळून येता.
देवाचे पर्जेचेर, आतंयाचें सुभामदेणें धाडतलं (३/१-५). जावन आसा मयजेसाच्या मागण्यांक जबाब (लक. ११/२९). जेदना क्रिसताच्या शिसांचेर आत्मो देंवता तेदना हें भाकीत नव्या करारांत साकार जाता. पेद्रू ह्या विशीं आक'खो उतारो वाचून सांग्ता : (द.ई.२, १६/२१), जोएल, पन्नासाव्या दिसाचो प्रवादी. तो मन बदलप करुंक उलो मार्तलोय प्रवादी. तशेंच तो उपास आनी मागणें करुंकूय उलो मार्ता
पळेइयात.
Book_of_Joel
Books_of_the_Bible
Bible
धुकें

धुकें
जातूंत नदरेची कक्षा (visibility) एक हजार मीटर अंतरापरस उणी आसता अशा जमनीच्या वा उदकाच्या वयल्या थराक स्पर्श करपी एक तरेचें कूप.नदरकक्षा एक हजार मीटरांपरस चड आसल्यार ह्याच कुपाक 'झकळ'(mist) अशें म्हण्टात.ध्रुवी वाठारांत वा दर्याचेर तयार जाल्ल्या धुक्यांत भौतेक करून द्रवरूप जाल्लें उदका बाश्पकप वा अतीसुक्षीम हिमस्फटीक आसतात.पूण भूंयतळाचेर जाल्ल्या धुक्यांत धुल्लाचे कण कार्बन कण, मिठा कण हे सारकिलीं आद्रताय आशिल्लीं द्रव्यां आसूं येतात.
दर्यादेगे लागसारच्या वाठारांत,दोंगरांचेर उपाट उदकाबाश्प आशिल्ल्या देगणांनी तशेंच पृश्ठभागावयलें उदक थंड आसता,अशा दर्याथराचेर धुकें तयार जाता.भुंयेवयल्या भागाचेर धुकें चड करून सकाळीं दिसता. लंडन,लॉस एंजलीस,टोकियो,पिटसबर्ग हेसारख्या उद्देगीक शारांतले हवेंत उदकां बाश्पाप्रमाणूच धुल्लाचे कण आनी धुम्रकण व्हडा प्रमामात आसतात.ताका लागून विखारी आनी अपायकारक धुक्याचो प्रसार जाता.लंडनांत डिसेंबर 1952त अशे तरेन उपराशिल्ल्या धुक्याच्या प्रदुशणाक लागून चार हजारांवयर लोकांक मरण आयिल्लें.
धुक्यांत सापेक्ष आद्रताय शंबर टक्के आसुकूंच जाय,अशें ना.ती 95 टक्क्यांपरस चड,म्हळ्यार संतृप्त अवस्थेंत आसता.शारांतले प्रदूशीत हवेंत जेन्ना धुकें पातळटा,तेन्ना अंधूकपण,धुंवरी,झाकळ आनी धुकें
असो क्रम दिश्टी पडटा.संद्रवीत कणांचो आकार आनी संख्या वाडिल्ल्यान झाकळीचें धुक्यांत रुपांतर जाता.
विंगड विंगड वाठारांनी जेन्ना धुकें पडटा,तेन्ना हवेंत उदकाचो अंश कितलो आसूं येता,हाचेविशीं कांय म्हत्वाचे निकश थरयल्यात.ध्रुवी वाठारांत,दर्याभागाचेर वा भूंयतळाचेर तयार जाल्या धुक्यांत हवेंतल्या उदकाचो अंश सारकोच आसलो,तरी धुक्यांतल्या घटक कणांच्या आकाराचो वा संख्येचो नदरकक्षेचेर परिणाम जाता.दर्यावयल्या धुक्यांत संद्रवीत कण संख्येन उणे पूण आकारान व्हड आसतात आनी शारांवयले प्रदुशीत हवेंत धुक्याचे कण संख्येन चड पूण आकारान ल्हान आसतात.ताका लागून दोनूय तरांच्या धुक्यांनी उदकाचो अंश आसलो,तरी दर्यावयल्या धुक्यांत शारी धुक्यापरस नदरकक्षा चड आसता.धुक्यांतलो उदकाचो अंश विस्तृत मर्यादांप्रमाण खूबदां बदलत आसता.
भूंयतळाचेर धुकें शरद ऋतूंत आनी शिंयाळ्यांत पडटा,दर्याभागाचेर तें वसंत ऋतूंत आनी गिमाळ्यांत पडटा.उंच कटिबंधीय वाटारांपरस मध्यमकटिबंधीय वाठारांत धुक्याची परत परत उपरासपाची शक्यताय
चड आसता.जमनीवयल्या धुक्याचो ऊर्ध्व विस्तार भूंयतळासावन 225 मी. मेरेन आसता,जाल्यार दर्यावयल्या धुक्याचो ऊर्ध्व विस्तार 150 मी.मेरेन आसता.
भूंयतळा लागसारची आर्द्र हवा थंड जावन तिचें तापमान दव अंकासकयल गेल्यार चड करून धुकें तयार जाता.खूबदां धर्तरेवयले उश्ण उदक बाश्पीभवन क्रियेन लागसल्ले शुश्क थंड हवेंत वचून हवा संतृप्त जाल्यारय धुकें आसता.अशे तरेन शीतलीकरण (तापमान उणें जावप) आनी बाश्पीभवन ह्या दोन क्रियांक लागून धुकें पडटा.जी परिस्थिती धुकें निर्माण करपाक अनुकूल आसता,तेप्रमाण धुक्याचे वेगवेगळे प्रकार थरयल्यात.
केशवसुत

जल्म.
कवी कृष्णाजी केशव दामले म्हणल्यार केशवसूत हांचो जल्म
15 मार्च 1866 दिसा रत्नागिरी जिल्ल्यांतल्या मालगुंड गांवांत जालो.
शिक्षण.
केशवसुतांनी बरोडा, वरधा, नागपूर, पूणे ह्यासारख्या चार वेगवेगळ्या शहरांनी शिक्षण घेतले. 1884 सालात तांणी इंग्लीश हायस्कूल पूणे हांगा दाखलो घेतलो.
काव्यरचना.
एकेच विशिश्ट पद्द्तीन रचताले ते कवीतेक स्वच्छंद आनी मुक्त रूपांत केशवसुतांनी पयले फावटीं सगल्यां मुखार दवरली. ते खातीर तांकां आधुनीक मराठी काव्याचे जनक अशें म्हणटात.
इंग्लीशींतल्या कवितांतल्यान दिसपी सौंदर्यवादी दृष्टीकोन केशवसुतांनी पयले फावटीं मराठींत हाडलो. कवीची प्रतिभा स्वतंत्र आसची. खंयच्याय प्रभावा बगर आसची अशें ते म्हणटाले. कवीचे प्रतिभेन हेंच प्रकारचें काव्य रच्चें, अशेंच रचप अशें तिंका कोंणें आदेश दिवचे न्हय, अशें तांचें म्हणणें आशिल्लें. वर्डस्वर्थ, शॅली, किटस् हांचे असल्या इंग्लीश कवींच्या कवितांचो तांचेंर खुब्ब मोटो प्रभाव आसलो. 
इंग्लीश काव्यांत चवदा वळींचो 'सॉनट' हो काव्यप्रकार 'सुनीत' ह्या नांवान तांणी मराठींत लोकप्रिय केलो. तांणी बरयिल्ल्या कवितां मदल्यो फक्त 135च कवितां आयज उपलब्ध आसात. पूण तांचें कविते मजगतीं जायतें विशय दिसा. अन्याय, विशमताय, अंधश्रध्दा, परस्पर स्नेहभाव, प्रेम, तेच बाराबर सामाजिक बंडखोरी, मानवतावाद, राष्ट्रीयत्व, गूढ अनूभवांचे प्रकटीकरण आनी निसर्ग अशें जायतें विशय तांणी सहज हाताळ्ळ्यात.
मरण.
तांणी आतापर्यत एकूण 132 कविता बरयल्यात. ताची निमाणी कविता 'हरपले श्रेय' ही मरण येवचे स म्हयने पयलीं बरयिल्ल्या. तांकां 7 नोव्हेंबर ह्या दिसा मरण आयले.
यमन(कविता झेलो)

यमन(कविता झेलो)
कवि.
माधव बोरकार
पयले खेप.
मे 1999
मुखचित्र.
दिगंबर शिंगबाळ
मोल.
100 रुपयां
छापपी.
मौज प्रिंटींग ब्युरो
खटाववाडी,गिरगांव
मुंबय 400 004
उजवाडावपी.
मनकर्णिका वेणिमाधव बोरकार
ए-एफ-2
ग्रीनपीस कॉ.
हाऊजींग सोसायटी
नागाळी ताळगांव
गोंय-403 002
मीना काकोडकार

मीना सुरेश काकोडकार ही एक नामनेची कोंकणी कथाकार. लग्ना आदले नांव मीना दुर्गा गायतोंडे.
जल्म.
२१ सप्टेंबर १९४४ हया वर्सा पाळोळें काणकोण- गोंय हांगा जाल्लो.
शिक्षण.
तिणें मुंबयच्या विल्सन कॉालेजांतल्यान बी. एससी. मेरेन शिक्षण घेतले.
साहित्य सेवा.
१९६७-६८ साहित्य उजवाडाक येवक लागलें.
उड्डमेथी

उड्डमेथी (वा उडदमेथी) कोंकणी हिंदू लोकांच्या शिवराक जेवणांतलें एक कालवण. उड्डमेथी चड करून आंबट रुचीचें फळ (जशें आमली, आंबाडे, बिंबलां वा करमलां) घालून करतात, आनी तातूंत नाल्लाची सोय, गोड, मिरसांगो हांचो आस्पाव आसता. उड्डमेथयेक फोण्ण मारपाक उडीद डाळ आनी मेथी हांचो उपेग करतात देखून ह्या कालवणाक "उड्डमेथी" ह्या नांवान वळखतात.
करपाची पद्धत.
पयलीं उडीद डाळ, मेथयेचे दाणे आनी मसाले (तांबड्यो मिरसांगो, मिरयां, सुकी कोथमीर) तेलांत तळसून घेतात आनी थंड जातकच नाल्लाचे सोये वांगडा दाट वांटून घेतात. वाटपांत हळदीचो पिठो घाल्यार जाता नाजाल्यार मागीर शिजयता आसतना घालतात.
दुसऱ्या आयदनांत तेल तापोवन तातूंत सासवां, उडीद डाळ, मेथयेचे दाणे आनी हिंग घालून फोण्णां मारतात. कांय कडेन फोण्णांत करबेल लेगीत वापरतात. मागीर तातूंत उड्डमेथयेचो मुखेल नग (आमली, आंबाडे, बिंबलां वा करमलां) गोड, मीठ आनी थोडेशें उदक घालून शिजयतात. उपरांत तयार केल्लें वांटप घालून खतखतो काडटात. जाय आसल्यार शेवटाक मीठ, हळदीचो पिठो आनी मिरसांगेचो पिठो हांचें प्रमाण सारकें करतात.
Sogott Sangata Mell'ia Konkani Gaion

Sogott Sangata Mell'ia.
Ch:
Sogott Sangata Mell'ia
Sogott lagim soria
Amche talle ek koria
Moriec Porkunddiu'ia
Hortam durgannim sodia
Fulam ekttaim koria
Tancho eil mukutt guntia
Ani Moriec diuia
Rpt Ch
Faleam bitor bautelim
Tim xiuntim Abolim
Fulam tor khuim meutelim
Moriec favo zal'lim
Rpt Ch
Tujem kalliz tika di
"Puta hem di " khuim di
Korta apurbai mai moji
Heam sobit fulamchi
Rpt Ch
Doriant Maie penn vetaum
Buddchea Kantant assaum
Mai! tuzo adar magtaum
Ani dhiran rautam
Rpt Ch
Tum Maie sucr sukhacho
Dadd tor uzvadd tuzo
Kallok pois daunddaumcho
Moddancho usko kaddcho
Rpt Ch
Vaddom choddom tujem nanv
Tuzo mog ud'dar zanv
Mellom mai, tujem bessanv
Bhagi-zaum amcho ganv
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
गोंयची जातीय वेवस्था

गोंयची जातीय वेवस्था, गोंयच्या हिंदू धर्मातल्यो वेगवेगळ्यो जाती आनी पोटजाती बदद्ल भाश्य करता. देखीक सारस्वत वा बामण, क्षत्रीय, ब्राह्मण वा भट, म्हार , खारवी, धनगर आदी.
शांताराम नांदगावकर

शांताराम नांदगावकरहे ज्येशट गितकार आशिल्ले.
जल्म.
ज्येश्ट गीतकार शांताराम नांदगांवकर हाचो जल्म 19 आँक्टोबर 1936 दिसा कणकवलीच्या नांदगावांत जालो.
शिक्षण.
ल्हानपणणांतूच तें मुबंय आयलेदादर शिरोडकर हायस्कूलांत तांचें मुऴावें शिक्षण जालें. ताचों लोकांक लांगी करंपाचो गूण, खुब्ब नम्र स्वभावा हाका लागून तांचो मित्रपरीवार खुब्ब व्हड आसलो.
वावर.
तें 1985 वर्सा शिवशेनेच्या तिकेटिचेर विधानपरिषदेचेर निवडून आयिल्ले. पूण , राजकाण हो कांय ह्या मनशाचो पिड नासलो . शब्दांतल्यान जग उबें करपाची ताकद तांचे कडेन आशिल्ली. तांच्या गितांनी फक्त जुन्या जाणट्यांकूच न्हय तर तंरणाटयाकूय मान दाखोवन आयल्ली .
गीता.
आयजूनय तांच्या भावगितांक रसीक विसरुंक ना. ह्रदयी वंसत फुलताना (अशी ही बनवाबनवी) , रुपेरी वाऴूत माडाच्या बनात,दाटून कंठ येतो (अष्टविनायका) ससा तो कसा , प्रथम तुला वदीतो , पहिलें न मनं तुला (गुपचुप) , धंदीत गंधीत होउन.
मरण.
तांकां मधुमेह आनी अल्झायमराच त्रास जातालो. तातूतूच दि. 11 जुलय 2009 दिस हो गीतकार काऴच्या पड्डयार काऴाच्या पड्डयार गेलो.
Andhra Pradesh

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2016-05-28T08:41:56Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;The Discoverer&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;The Discoverer हाणें Andhra Pradesh पानाक Andhra Pradex हालयला: Spelling&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;140884&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
शणै, कृष्ण

पुर्तुगेज काळांतली एक नामनती व्यक्ती. पुर्तुगेजांनी गोंय शार घेतलें त्यावेळार त्या शारांत रावपी एक गिरेस्त मनीस. गोंयांत ताचो घोडयांचो वेपार आसलो.
हिंदू धर्माचो ताका अभिमान आसलो. गोंय पुर्तुगेजांनी घेतलें उपरांत दुसऱ्या दिसा आल्बुकेर्कान मेळून नवे राजवटींत हिंदू धर्माक राखण मेळची अशी मागणी केली
आल्बुकेर्कान ती मान्य केली. त्या दिसा सावन कृष्ण शणै पुर्तुगेजांचो हितचिंतक, सहाय्यक आनी इश्ट जालो
हे इश्टागतीक लागून तो पुर्तुगेजांच्या हिंदी सैन्यांत गेलो. थंय ताका कॅप्टनाचो हुद्दो दिलो.
१५४२ वर्सा कांय राजकीय वाटाघाटीं खातीर गव्हर्नरान ताका विजापूराक धाडलो. थंय आदिलशहाक ताका कादयेंत घालो. स वर्सां बंदखणीची ख्यास्त भोगून २२ ऑगस्ट १५४८ वर्सा ताची सुटका जाली.
आल्बुकेर्काचे विनंती वयल्यान १५२० वर्सा तो पुर्तुगालाक गेलो. थंय पुर्तुगालच्या राजदरबारांत ताका वस्त्रां आनी अधिकारपदां दिवन आनी इ.स. १५३६ तल्या विजयापूरा वांगडा जाल्ल्या झुजांत केल्ल्या पराक्रमा खातीर ताका काव्हालेयर म्हळ्यार सरदार ही पदवी दिवन ताचो भौमान केलो.
कृष्ण शणैचो पूत दादाजी शणै होय पुर्तुगेजांच्या शासनांत दुभाशाचें काम करतालो.
-कों.वि.सं.मं
ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚೆಂ ಪುಣ್‌ಕ್ಷೇತ್ರ್ ಬೆಂಗಳೂರು

ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚಿ ಫಿರ್ಗಜ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಚ್ಯಾ "ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಭಾವಾರ್ಥ್ಯಾಂಕ್" ಸಮರ್ಪಿಲ್ಯಾ.೧೯೭೧ ಂತ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಚ್ಯಾ ವಿವೇಕನಗರ ಗಾಂವಾಂತ್ ಹಿ ಫಿರ್ಗಜ್ ಸ್ಥಾಪನ್ ಜಾಲ್ಯಾ. ಹ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಕ್ ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚೆ ಪುಣ್‌ಕ್ಷೇತ್ರ್ ಮ್ಹಣ್ ಆಪಯ್ತಾತ್ ಆನಿ ಇತಿಹಾಸಾಂತ್ ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಕ್ ಪ್ರಾಗಚೊ ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಮಣ್ ಮಣ್ತಾತ್.ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಮೊಸ್ತು ಅಜಪಾಂ ಹ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ ಜಾಲ್ಯಾಂತ್ ತಶೆಂ ಹೆಂ ಪೂಣ್‌ಕ್ಷೇತ್ರ್ ಮಾಗ್ಣಾಚೆಂ ಆನಿಂ ಮೊಗಾಚೆಂ ಜಾಂವ್ನ್ ಪಾವ್ಲಾಂ. ಪರ್ನ್ಯಾ ಇಗರ್ಜಿಚೆ ಬಾಂದಾಪ್ ಕಾಡ್ನ್ ಥಂಯ್ಸ್ ಲಾಗ್ಸರ್ ೨೦೦೫ ವೆರ್ ನವಿ ಇಗರ್ಜ್ ಸ್ಥಾಪನ್ ಜಾಲ್ಯಾ .
ಇತಿಹಾಸ.
ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚಿ ಇಗರ್ಜ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೮,೧೯೬೯ ವೆರ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಚ್ಯಾ ತವಳ್ಚೊ ಆರ್ಚ್ ಬಿಸ್ಪ್ ದೊತೊರ್ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಡುರೈಸ್ವಾಮಿ ಸೈಮನ್ ಲೊರ್ಡ್‌ಸ್ವಾಮಿಹಾಂಣಿಂ ಆಶೀರ್ವಚಾನ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ.ಉಪ್ರಾಂತ್ ೧೯೭೧ ಂತ್ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಎಲ್ ಪೀಟರ್ ವಿಗಾರ್ ಜಾವ್ನ್ ನೇಮಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಚ್ಯಾ "ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್" ಫಿರ್ಗಜೆ ಥಾವ್ನ್ ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚಿ ಇಮಾಜ್ ಹಾಡ್‍ಲ್ಲಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ.ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚಿ ಫಿರ್ಗಜ್ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ಆಟ್ ವರ್ಸಾಂನಿ ಲೊಕಾಚೊ ಸಂಖೊ ಚಡುನ್ಂಚ್ ಗೆಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಇಗರ್ಜ್ ವ್ಹಡ್ ಕರ್ನ್ ಬಾಂದ್ಲಿ. ಆನಿಂ ಜೂನ್ ೧೯೭೯ ಂತ್ ದೊತೊರ್ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಡುರೈಸ್ವಾಮಿ ಸೈಮನ್ ಲೊರ್ಡ್‌ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಪಾನ್ ಆಶೀರ್ವಚಾನ್ ಕೆಲಿ.ಉಪ್ರಾಂತ್ ಅತಾಂ ಅಸ್ಚಿ ಫಿರ್ಗಜಿಚೆಂ ಬಾಂದಾಪ್ ಜೂನ್ ೯,೨೦೦೫ ಂತ್ ಆರ್ಚ್ ಬಿಸ್ಪ್ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಡಾ. ಬರ್ನಾಡ್ ಮೊರಾಸ್ ಹಾಂಣಿಂ ಆಶೀರ್ವಚಾನ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ.ಉಪ್ರಾಂತ್ ಭಾರತಚೊ ಅಪೊಸ್ತಲಿಕ್ ನುನ್ಸಿಯೋದ ಬಿಸ್ಪ್ಮಾ|ಬಾಪ್ ಡಾ.ಪೆಡ್ರೊ ಲೋಪೆಜ್ ಕ್ವಿಂಟಾನಾ ಹಾಂಕಾ ಅರ್ಪಣ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ. ಹ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ ಪ್ಯಾನ್ ಆಕಾರರ್ ಹಾಲ್ ಅಸಾ. ಹ್ಯಾ ಹೊಲಾಂತ್ ೨೫೦೦ ಲೊಕಾನ್ ಬಸ್ಚೊ ಜಾಗೊ ಆಸಾ ಅನಿ ಕೆ.ಥೋಮಸ್ ಅನಿ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಚೊ ಅಸೋಸಿಯೆಟ್ಸ್ ಹಾಂಣಿಂ ಹೆಂ ಹೊಲ್ ಸೊಬಾಯ್ಲಾಂ.&lt;br&gt; 
ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ ಅಜಾಪಾಂ ಘಡ್‌ಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಲೊಕಾಚೊ ಸಂಖೊ ಚಡುನ್‌‍‍‍‌ಂಚ್ ವೆತಾಲೊ.ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚ್ಯಾ ನೊವೆನಾಂ ವರ್ವಿಂ ಅಮ್ಚೆ ಕಷ್ಟ್ ಪರಿಹಾರ್ ಜಾಲ್ಯಾತ್ ಮಣ್ತಾಲೆ. ಹ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಂತ್ ತಮಿಳು ಫಿಲ್ಮ್ "ಕುಳತೈಯಸು"೧೯೮೪ ಂತ್ ಪ್ರದರ್ಶನ್ ಕೆಲಾಂ. ಹ್ಯಾ ಫಿಲ್ಮಂತ್ ಸರಿತ,ರಾಜೇಶ್,ವಿಜಯಕಾಂತ್ ಅನಿ ಹಾಸ್ಯನಟ ಸೆಂಥಿಲ್ ಹಾಂಣಿಂ ಪ್ರಾತ್ರ್ ಘೆತ್ಲಾ. ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ಹರ್ಯೆಕಾ ಬ್ರೆಸ್ತಾರಾ ೭ ಭಾಷೆಂತ್ ೯ ಮೀಸ್ ಅನಿ ನೊವೆನಾಂ ಚಲ್ತತ್.&lt;br&gt;
ವಡ್ಲೆಂ ಫೆಸ್ತ್.
೧೯೭೧ ಥಾವ್ನ್ ಹರ್ಯೆಕಾ ವರ್ಸಾ ಜನವರಿ ೧೪ ತಾರಿಕೆರ್ ಫಿರ್ಗಜಿಚೆಂ ವಾರ್ಷಿಕ್ ಫೆಸ್ತ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ನ್ಂಚ್ ಆಯ್ಲಾಂತ್. ಹಾಜಾರೊಂ ಲೋಕ್ ಹ್ಯಾ ಫೆಸ್ತಾಂತ್ ಭಾಗ್ ಘೆತಾತ್ ಆನಿ ಮೊಸ್ತು ಕುಟ್ಮಾಂ ಹೆಂ ಫೆಸ್ತ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ತಾತ್.
ವಡ್ಲ್ಯಾ ಫೆಸ್ತಾಚಿಂ ಮೀಸಾಂ.
ಬಾಳೊಕ್ ಜೆಜುಚೆಂ ವಾರ್ಷಿಕ್ ಫೆಸ್ತಾಕ್ ತಯಾರಾಯ್ ಜಾವ್ನ್ ೧೦ ದಿಸಾ ಪಯ್ಲೆ ಮಣ್ಜೆ ಜನವರಿ ೪ ತಾರಿಕೆರ್ ಧ್ವಜರೋಹಣ ಕರ್ನ್ ೧೦ ದೀಸ್ ಮೀಸ್ ಆನಿಂ ನೊವೆನಾ ಕರ್ತಾತ್.ಜನವರಿ ೧೪ ತಾರಿಕೆರ್ ವಾರ್ಷಿಕ್ ಫೆಸ್ತ್ ಗರ್ದಾಳಾಯೆನ್ ಆಚರಣ್ ಕರ್ತಾತ್. ತ್ಯಾ ದೀಸ್ ಹರ್ಯೆಕಾ ಭಾಷೆಂತ್ ೧೨ ಮೀಸಾಂ ಭೆಟಯ್ತಾತ್.&lt;br&gt;
೨೦೧೮ ಂತ್ ಅತಾಂಚೊ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಸ್ಪ್ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಪೀಟರ್ ಮಚಾದೊ ಬೆಂಗಳೂರಾಂತ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಸ್ಪ್ ಜಾವ್ನ್ ಸೇವಾ ದೀವ್ನ್ ಆಸಾತ್ ಆನಿ ಫಿರ್ಗಜಿಚೊ ಮಾ|ಬಾಪ್ ಮೈಕಲ್ ಅಂತೊನಿ ಸೇವಾ ದೀವ್ನ್ ಆಸಾತ್.
कुर्रेय आफोंस पेद्रु पाउल ब्राज

कुर्रेय आफोंस पेद्रु पाउल ब्राज हो सुटके झुजारी आशिल्लो.
जिणें वळख.
कुर्रेय आफोंस पेद्रु पाउल ब्राज हे एक नामनेचे पत्रकार आसले. तांचो जल्म 29 जून 1982 दिसा जालो. तांच्या बापायचें नांव रॉक आनी आवयचें नांव क्लाऊन पाशेको आसले.
शिक्षणीक पात्रताय.
मार्च 1918 वर्सा तांणी मुंबय विद्यापिठाची, कृषी विज्ञानाची पदवी मेळयली. बरें गुण मेळिल्ल्यान पुण्याच्या शेतकी महाविद्यालयांत तांचें नांव मानादिकांचे वळेरेंत आसा.
वेवसाय.
1918 वर्सा गोंयच्या कृषी आनी रान खात्यांत तांकां नोकरी मेळ्ळी. 1918 ते 1931 वर्सा मेरेन तांणी असोळणें गांवचो शासक म्हूण वावर केलो.
उपरांत ते तेरसैरा सिरकूनश्क्रिसांव आग्रीकोला, मडगांव (Terceira Circunsericao Agricola) हे संस्थेचे मुखेली जाले. 30 वर्सा नोकरी केले उपरांत 1949 वर्सा ते निवृत्त जाले. 
1919 वर्सा तेन्नाच्या गोंयच्या कृषी आनी रान खात्याच्या निर्देशकान तांकां ‘ऊं गनेज सॅतिपश द सॅति काबे पाश’ (‘Hm Ganez de site pes e sete cabecas’) म्हूण तांचो भोवमान केल्लो.
हेर म्हत्वाचो वावर.
भारताची, पर्यायान गोंयची पीक वाडोवपाचे नदरेन कुर्रेयानी बरेच नवे नवे प्रयोग केले. असोळणें, वेळ्ळी आंबेली हांगा सरकारी जमनींत तांणी माडाच्या पिकाची उदरगत केली.
नाल्लाचे उदरगतीच्या संस्कृतीक, वेपारी आनी उद्देगीक आंगांचो अभ्यास करपा खातीर तांकां श्रीलंकेत धाडिल्लो. ह्या वेळार तांणी केल्ल्या अभ्यासाक लागून तेदेवेळच्या गोंयच्या गवर्नर जनरलान तांचो भोवमान केल्लो. तांणी बरयिल्ला प्रबंध पुस्तकरूपान उजवाडाक आयलो.
शेतवडीचीं उपकरणां, रसायनीक सारीं, कीटक नाशकां आनी शेतवडीच्या मळार नवीं नवीं यंत्रां वापरांत हाडून शेत कामत्यांक तांचो वापर कसो करचो आनी आपलीं शेतकामां सोपीं कशीं करचं हांची प्रात्यक्षिकां, यांत्रिकीकरणाच्या आदारान शेतकामत्यांक दाखोवन ताचें कडसून तांचो वापर (यंत्राचो) करपांत तांचो म्हत्वाचो वांटो आसा.
वेव्हारीक जिवीत.
1941 ते 1947 वर्सा मेरेन ते सालसेत नगरपालिकेचे अध्यक्ष आसले. त्या वेळार तांणी रेबड आनी कोयरापासून सारें करपाची पद्दत सुरू केल्ली. तांणी देवी, रॅबिज ह्या भिरांकूळ दुयेसां आड खर उपाय येवजण राबयिल्ली. तशेंच मडगांव शारांतले येरादारी वेवस्थेंत सुदारणा हाडपाचो मोलाचो यत्न केल्लो.
म्हत्वाच्या मुद्दांचेर भासाभास
मडगांव शाराची गटार वेवस्था हो कळीचो मुद्दो. कुर्रेयन समर्थपणान आपल्या अध्यक्षपणाचे कार्यकाळांत गटार वेवस्थेंतय सुदारणा हाडपाचो यत्न केला.
ते खर राष्ट्रवादी आसले. 1950 ते 1960 तांणी ‘अ व्हीद’ (A vida) ह्या पुर्तुगेज खबरां पत्राखातीर बरपावळ केल्या. 1961 वर्सा गोंय पुर्तुगेजांच्या बंदपासांतल्यान मेकळें जालें आनी मुक्त गोंयांत, मडगांव शारांत कोंकणीच्या विकासा पासत कोंकणी भाशा मंडळ ही संस्था स्थापन जाली. पेद्रू कुर्रेय ताचे संस्थापर अध्यक्ष आशिल्ले. ह्या मंडळावरवीं तांणी कोंकणी कार्यकर्त्यांचो एक पंगड तयार केल्लो.
ह्या कोंकणी कार्यकर्त्यांनी कोंकणी भास आनी साहित्य हांचे उदरगतीक मोलाचो हातभार लायलो आनी कुर्येयाचें ध्येय फुडें व्हेलें. जाचें कार्य आज मेरेन चालू आसा.
खाशेलो वावर.
1962 वर्सा मडगांव आठवे कोंकणी परिशदेचे ते येवकार अध्यक्ष आशिल्ले. 
14 फेब्रुवारी 1965 दिसा ते ह्या संवसांरातल्यान गेले.
गुलाब

गुलाब हो फुलांचो राजा. माथ्याक माळटकच तो अस्तुरेचें सौंदर्य फुलयता. मोगाचें प्रतीक म्हूण मानिल्ल्या ह्या गुलाबाच्यो वेगवेगळ्यो जाती आसता. तांबडे, हळडुवे, गुलाबी, धवें अशा विंगड विंगड रंगाचें गुलाब आमका मुखेलपणान पळोवपाक मेळटा.
गुलाबाचे उपेंग.
गुलाब हें फूल पळोवपाक बरें दिसलें वा मन प्रसन्न करपी आसलें तरी ताच्यांत वखदीय गूण आसात हें भोव थोडयांक खबर आसतलें. ह्या सोबीत सुंदर गुलाबाच्यो पाकळ्यो बारीक वांटून तें वांटण चमचो भर पोटांत घेतल्यार वात(GAS) कमी जाता. तशेंच पातळ परसाकडेन जाल्यार लेगीत आयलें वांटण उपेग पडटा. गुलाबाच्या पांकळ्याचें हें वांटण चड प्रमाणांत पोटांत घेतल्यार संडास पातळ करपाक मजत करता.हाका लागून जे व्यक्तीक सूको संडास जावन परसाकडेन त्र स जाता अशा वेळार वयल्या वांटपाचे‌ तीन चार चमचे पोटांत घेवचे. गुलाबाच्या पांकळ्यांचें वांटून केल्लें पातळ वखद घेतल्यार काळाची क्रिया सुदारपाक मजत जाता. कुडीतलें रगत इबाडून जावपी कांय दुयेंसांनी हें वखद घेतल्यार बेगीन गूण मेळटा. गुलाबाच्यो पाकळ्यो आनी खडी साखर हांचो एकाचेर एक थर करून कांचेच्या भरणेत वताक दवरत जाल्यार कांय दिसांनी एक लेह तयार जाता. ताका 'गुलकन्द ' म्हण्टात. हें मिश्रण रगत उणें आसल्यार ( Anaemia) तशेंच पिंताचो त्रास आसल्यार एक एक चमचो सदांच कांय तेप घेवचें. बरोच लाव मेळटा.
संडासांतल्यान रगत पडप वा आंगांत जळजळ पडल्यार गुलाबाचें वयलें वखद पोटांत घेवचें. आंगाक चड घाम येवन घामसाण मारीत जाल्यार होच प्रयोग करचो. तशेंच कुडींतल्या शुक्रधातूचें बळ कमी जाल्यार वयलें पातळ वखद घेवंचें.बळ मेळपाक मजत जाता. जोर आयल्यार बाजारांत मेळपी गुलाबपाणी थंड उदाकांत घालून त्या उदकांत कपडो बुडोवन आंग पुसून घेवचें. तशेंच ताच्यो घडयो कपलार दवरल्यार जोर देंवपाक मजत जाता. कातिचो रंग इबाडल्यार तशेंच घावो जावन सूज आयल्यार त्या भागार गुलाबाच्यो पाकळ्यो वांटून लावच्यो. कातीचो रंग सुदारता‌ आनी सूज कमी जावन घावो बेगीन ‌पेकपाक मजत जाता. गुलाबपाणी लावन मुखामळ धुल्यार मुखाक्मळार तिकतिटसाण येवन चेरयाचेर तेज झळकता. तांबड्या गुलाबाच्यो पाकळ्यो वांटून मुखामळार लायल्यार कातीचो रंग सुदारुन चमक येता. आमी आमच्या पोरसांनी वा कुंडल्यांनी गुलाबाचें झाड अपुरबायेन लायतात. तांकां गुलाबूय फुलतात. तांचो परमळ आमकां आवडटा. आमी जायते फावट वेगवेगळ्या कारणां खातीर गुलाब बाजारांतल्यान विकते हाडटात आनी ते बावतकच भायर उडयतात. पूण आमी जर ह्या गुलाबाच्यो पाकळ्यो काडून ‌वयर सांगिल्ले प्रयोग करीत जाल्यार घरा बशिल्लेकडेन वेगवेगळ्या दुयेंसांचेर आमच्यांनी उपाय करुं येता.
पॅाल रोमी

"पॅाल रोमी" हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
रॅामाल्ड डिसोझा एल्यास पॅाल रोमी हो हणजुना, गांवांतल्या बार्देस तालुक्यांतलो.पॅाल रोमी आपल्या कुंटूबा वांगडा ग्रेन्ट रोड,मुंबय हांगा रावता
वावर.
असल्या वातावरणाक लागून ताच्या भितर अभिनय करपाचोआनी कातारां गावपाची इत्सा निर्माण जाली.तो तियात्राची येसाय आनी बॅंड वाजोवप्यांक पळयतालो आनी केन्नाच एकूय तियात्र चूकय नाशिल्लो.जेन्ना इश्टान ताचेकडेन तियात्र बरोवपाची येवजण आनी कॅामेडी संहीता बरोवपाक विनती केलीतेन्ना सावन ताणें तियात्रांत काम करपाकसुरवात केली कारण पॅाल हांचो स्वभावूच कॅामेडी करप आशिल्लो.दोगयांनी मेळून तियात्राची सहींता बरोवन तयार केली आनी त्या तियात्राक 'गोरीबांक ओकमान' म्हूण नांव दिलेंतियात्राची माची 'इंदिरा भुवनाच्या 'वयल्या माळयेर आशिल्ली.जाचो विनोदी पात्र पॅाल रोमी आसलो.हो तियात्र खूब सफल जालो.
मागीर पॅाल रोमी हाणे 'कोडको मिलयनार' तियात्रांत लेगीत अभिनय केलो.ह्या तियात्राचे दिग्दर्शन सी.डायस हाणे केल्ले.त्याच बरोबर वेलेन्टे मास्कारेन्हस हांच्या इनाम रोगताचो ह्या तियात्रांत ताणें काम केला.ताणें'रोगताक तानेल्लो' हो आल्फेड रोजाच्या तियात्रांत विनोदी पात्राचो अभिनय केला. पॅाल रोमी हो एक कातारां गावपी आशिल्लो.ताणे तियात्राचे माचयेर तशेच ध्वानीफीतरार जायती कातारां गायला.
हाणे स्वता खूब तियात्र बरयला आनी तशेच ते तियात्र जायते फामाद जाला.'तुजी धूव म्हजी बायल' ,'माप भरुन ओतले 'आनी 'आखरेक तेंच'. 
हे तियात्र फामाद जाला .पॅाल रोमी हाणे 'भुंयारातलो मुनीस 'आनी' बोगलांट' .ह्या कोंकणी फिल्मांनी अभिनय केला.
मारिया प्लाटीलडा

मारिया प्लाटीलडा ही एक तियात्रीस्त.
जल्म.
मारिया प्लाटीलडा हांकांआमी कॉमेडीयन म्हूण वळखतात. तांकां तियात्राची कॉमेडीची राणी अशें म्हूण वळखतात. तांची कॉमेडी प्रेक्षकांक खूबआवडटा. लोकांक तांची कॉमेडी, उलोवपाची शैली आनी ताचो आवाज खूब आवडटा. तिचो जल्म 2 ऑगस्ट 1944 ह्या वर्सा जाल्लो. तिची पिराय 61 वर्सा. मारिया प्लाटीलडा रोबर्ट आफन्सो आनी अमांसिया आफन्सो हांची चली. तें बेताळा भाटीं साश्ट ह्या गांवात रावतालें.
वावर.
कॉमेडीयन मारिया प्लाटीलडान प्रीमेरीयो अनोदोलिसीयू पुराय केल्लें. तें 10 वर्सांचें आसतना तिणें तियात्राचे माचयेर आपलें पावल दवरलें. तिणें पुर्तूगेज पदान आपल्या भावावांगडा अभिनय केल्लो. ताच्या भावाचे नांव एरीस आनी तांणीं दोगांयनी अभिनय बेताळ भाटीं ह्या गांवात केल्लो. तिणें पयल्या तियात्रांत थिवोय थोमस हातूंत अभिनय केल्लो. तें खूब बरें कलाकार आनी कातारिस्त. तें जायत्या तियात्रांनी वांटेकार जालां. त्या तियात्रांचीं नांवां बायलेक लागून, अलमासदो ऑत्रोमुंडो,सांडलोलें तीक, धर्मांचो बावटो, सात-दुखी, एकूच काजार, घोराचें सूख, वावराडी, आदी.
तिणें आपल्या फुडल्या साडेपांच वर्सांत कलाकार आनी कांतारिस्त म्हूण जायत्या तियात्रांनी वावरली.तिणे मुंबयच्या फामाद दिग्दर्शकांच्या तियात्रांनी कामा केली. तांची नांवा प्रेमकुमार, सी.आलवारीस, रोबीन वाज, वीलमिक्स, पीटर ऑपेलीया, क्रिसपेरी,आदी. तिणे कांय गोंयच्या दिग्दर्शकां वांगडा तियात्रांनी कामां केल्यांत. तांचीं नांवां जे.पी.सौजालीन, अलेक्स जीनोदी कांदोलीं, यांग स्टार ऑफ गोवा, नॅलसन, एमबॉयर, स्टार ऑफ कूर्तोरीं, साहेब रोचा,आदी. त्या भायर तें कांय नामनेच्या दिग्दर्शकां वांगडा अभिनय करतालें जशें कीजाकोब, रोजफर्न्स, मिनी मारियो, रोजारियो रोड्रीगीस, क्रिसमिना, पाश्कोवाल, जॅकफेरी, मिलाग्रेस दे चांदोर,आदी.
तिणें तियात्रांनी कांतारां म्हणल्यांत जशे की तूं आनी आमी, रुदान, डॉयवस, बायलांचो पार्लामेंट, देव पोदवेदार, दिलोलो जुरामेंत, दोलोरोसा आनी केल्यार चूक काबार सूख.
पुरस्कार.
कॉमेडीयन प्लाटीलडाच्या नांवान स्वर्गवासी क्रिस पेरी हांचो एक ग्रामापोन रिकॉर्ड केला. तिणें सुमार 100 वयर ओडियो आनी व्हिडियो कॅसेट/डि.व्ही.डी’त कांतारां गायल्यांत.
तिणे फक्त तियात्रांनीच न्हय तर कोंकणीं फिल्मांनी लेगीत काम केलां जशे की म्हजी घरकान्न आनी गिरेस्तकाय. तिणें ऑल इंडिया रेडियो आनी दूर दर्शननाचेर फामाद कलाकार म्हूण नामना जाल्या.
2010 ह्या वर्सा तिका तियात्राक लागून राज्य सांस्कृतीक पुरस्कार फावो जाला.
मुसळानाच

गोंयांतलो एक इतिहासीक नाचाचो प्रकार. हातांत मुसळ घेवन हो नाच करतात. साश्ट म्हालांतल्या चांदर ह्या गांवांत हो प्रकार अस्तित्वांत आसा. आदल्या काळांत हो नाच शिगम्यावेळार जातालो पूण आतां फेब्रुवारी म्हयन्यांत कार्निवालाच्या दुसऱ्या दिसा जाता.
चांदर हें मूळचें चंद्रपूर. ही कदंबांची राजधानी आशिल्ली. विजयनगरचो राजा हरीहर (पयलो) हाणें चंद्रपूर किल्लो चोल राजाकडल्यान जिखलो. ो. तें जैत मनोवचेपासत हो नाच केल्लो (१३१०वर्सा) अशें कांय जाणांचें मत आसा. कांय जाणांच्या मताप्रमाण ह्या नाचांतलीं पदां सातवाहन काळांत रचल्यांत. सातवाहन काळांत रचिल्ल्या पदांक उपरांतच्या सत्ताधीशांची स्तुतिस्तोत्रां जोडल्यांत जावये.
ह्या नाचांतले कलाकार धोतर, लांब भुजांचो शर्ट, ताचेर काळ्या रंगाचें खाशेले तरेचें एक जाकीट, तकलेक पगडी असो भेस करतात.
मुखेल नाचप्याचो भेस हेरांपरस वेगळेपण दाखोवपी आसता. तांच्या हातांत एक मुसळ आसता.छन छन असो आवाज येवपाखातीर मुसळाक मदीं बुराक काडटात आनी पातीं बसयतात. ह्या नाचाचे साथीक घुमट ,कांसाळें वा झांज, , धोलकें हीं वाद्या आसतात.
देवळाच्या मुखार तशेंच गांवकार आनी क्षत्रिय हांच्या घरामुखार हो नाच करतात . बाटाबाटीवेळार चर्चिंत रूपांतर जाल्ल्या शिवमंदिराकडल्यान ह्य मुसळानाचाक सुरवात जाता. नाचपी दोन रांको करतात आनी हातांत मुसळां घेवन एका विशिश्ट थेक्यार पावली घालीत फुडें फुडें वतात. ताचे वांगडा एक अस्वलाचो भेस केल्लो मनीस आसता, आनी ताच्या गळ्यांतली दोरी एका मुखेल्याच्या हातांत आसता.
चर्चिंत रूपांतर जाल्ल्या शिव मंदिरामुखार नाचपी वर्तूळ करतात आनी हातातलें मुसाळ वर्तुळाभायर आनी भितर करीत मुसळान कांडिल्लेवरी एके खाशेले तरेन नाचतात. ताचे वांगडा आशिल्ले दिवटेकार आनी हेरू त्या तालार नाचतात.
चर्चिच्या मुखावयलो नाच सोंपतकच एक देवदासी चली नाचावेळीर जंय कांडलां ती सुवात सान्नीन झाडटा. थंय सावन नाचपी घरां-घरांनी वतात आनी थंय मुसळानाच करतात.
गोंय राज्यांतल्या हेर लोककला प्रकारापरस हो साप्प वेगळो असो प्रकार.मुसळानी यादव कुळाचो नाश केल्लो ताची याद करून दिवपी,कदंब काळाची याद करून दिवपी असो इतिहासीक नाचाचो प्रकार.
मुसळानाचा वेळार जीं पदां म्हण्टात ती लिखीत स्वरूपांत मेळनात. तांचो पुराय अर्थ लायतलो जाल्यार तांचेर अभ्यास जावंक जाय.
मुसळानाचा वेळा वयलीं कांय पदां अशीं आसात.
जिला जिला लोंकना साय वरारा
यदी यदी सांसकी सांबराची
तितून आसा सायबीण भांगराची
बोलोल शिदियाक मुखो ना माय मेल्यार सुनेक दुखोना
मुखार खेळ वता मुसळांचो फाटल्यान सोर सोर तिसऱ्याचो
ओ सिंहा, ओ वीरा बोस रे घरा
सातशी गाना हरिहराचो – ओ.
रामदासस्वामी

रामदासस्वामी (जल्म: 1608 जांबगांव – महाराष्ट्र; मरण 2 फेब्रवारी 1682). महाराष्ट्रांतलो संत कवी. ताच्या बापायचें नांव सूर्य़ाजीपंत ठोसर आनी आवयचें नांव राणूबार्इ. गंगाधर हो ताचो व्हडलो भाव. नारायण हें रामदासाचें पाळण्यांतलें नांव. पूण उपरांत तो रामदास आनी समर्थ ह्या नांवांनी नामनेक पावलो. भुरगेपणासावनूय रामदास खूब हुशार. पिरायेच्या बाराव्या वर्सामेरेन शब्दरुपावली, समासचक्र, अमरकोश, रुद्र, पवमान सारकिल्ल्या ग्रंथांचें ताणें पाठांतर केल्लें. ल्हान आसतानाच सुरवेक बापायकडल्यान आनी उपरांत भावाकडल्यान ताणें मंत्रोपदेश घेवपाचे खूब यत्न केले. पूण रामदासाची पिराय ल्हान आशिल्ल्यान तांणी ताका मंत्रोपदेश दिवपाक न्हयकार दिल्लो. हाका लागून रामदास तिडकीन गांवाभायल्या देवळांत वचून बसलो.
थंयच ताका रामान दर्शन दिवन श्रीराम जयराम जयजयराम हो त्रयोदशाक्षरी मंत्र दिलो अशें म्हणटात. रामदासाचे इत्सेआड ताचे आवयन आनी भावान ताचें लग्न थरयल्लें. पूण मंगलाश्टकां चालू आसतनाच तो मंटपांतल्यान पळून गेलो अशें सांगतात. उपरांत तो तपश्र्चर्येखातीर नासीक लागशिल्ल्या टाळकी गांवांत येवन रावलो. टाळकिच्या बारा वर्सांच्या काळांत ताणें रामंत्राचो तेरा कोटी जप, वेदशास्त्रां, वेदान्त, काव्यां आनी पुराणां हांचो अभ्यास, तशेंच संगीत साधनाय केली. बारा वर्सां तप केल्या उपरांत तो टाळकी सोडून तीर्थयात्रेक भायर सरलो.
सुरवेक काशी, प्रयाग, गया, अयोध्या, श्रीनगर, हिमालयांतल्या बद्रिनारायण आनी केदारनाथ ह्या प्रसिद्ध धर्मीक क्षेत्रांक ताणें भेट दिली. पंजाबाक वचून तो शीख धर्मगुरुंक मेळ्ळो. उपरांत दक्षिणेंतल्या मुखेल क्षेत्रांकूय ताणें भेट दिल्ली. हे भोंवडेंत तो कांय श्रेश्ठ साधुसंतांक मेळ्ळो आनी कांयकडेन राम – हनुमान हांची देवळां आनी मठ उबारले. आपल्या आयुश्याच्या निमाण्याक पर्वांत ताणें धर्मसंस्थापनाचें कार्य करपाचें थारायलें. तेखातीर तो कृष्णा न्हंयचे देगेर येवन रावलो. राजकारण होच राजाचो खरो धर्म हें आपले मत ताणें जाणीवपुर्वक अभ्यास करुन स्पश्ट केलां.
रामदासाच्या मतान राजा हो परमार्थसंस्थापक आनी सज्जनांचो राखणदार. अशा राजाचें राज्य तें ताचे नदरेन रामराज्य. परमार्थाचो अधिकार दादल्याप्रमाण बायलांकूय आसा अशें तो मानतालो. आपल्या धर्मप्रचाराखातीर ताणें इस्लामी राजवटींत मोडतोड जाल्लीं देवळां आनी मुर्ती हांची पुर्नस्थापना केली. पूण आपल्या धर्मविचारांत ताणें हिंदू – मुसलमान असो भेदभाव केलो ना. शिवाजी महाराजान रामदासाचो उपदेश घेतल्लो. पूण ताच्या स्वराज्य संस्थापनाच्या वावरांत रामदासान प्रत्यक्षपणा वांटो घेतलो ना. दासबोध आनी रामायण हे रामदासाचे मुखेल ग्रंथ. दासबोध हो ग्रंथ 7,751 ओव्यांचो आनी उपदेश स्वरुपी आसा. ताचो रामायण हो ग्रंथ सुंदर आनी युध्दा अशा दोन कांडांत 1,362 श्र्लोक आसात. तशेंच ताणें खूब अभंग, श्र्लोक आनी भूपाळ्यो रचल्यात. ताचें करुणाष्टक, मनाचे श्र्लोक आनी सुखकर्ता दुखहर्ता ही गणपतिची आरत खूब प्रसिद्ध आसा. रामदासाच्या लिखणांतले शिंवरुन पडिल्ले साहित्यविशयक विचार सोदून काडून रामदासांचे साहित्यशास्त्र (1973) हो ग्रंथ भा. श्री. परांजपे हाणें बरयला.
म्हाका नोकरी मेळ्ळीं(तियात्र)

म्हाका नोकरी मेळ्ळी
बरोवपी
मिनीनो मारीयो दे आरुजो
पुस्तकाची म्हाप्रकाशन अंक 2
उजवाडावपी:
माची मोगी सांता क्रुज ,गोंय
छाप्पी आनी चित्रावपी:
येडस प्रीणटर,पणजी
पयली आवुती: 2007
मोल-25
लेखकाची म्हयती
मिनीनो मारियो दे आरुजो हांचानी b.com केला.कोंकणीच्या मळार आयज मेरेन 12 तियात्रा बरयल्या. तातूतली खुबशी तियात्रांक सादरीकरण आनी लिखाणा खातीर साबार इनामा मेळ्ळ्या. म्हांका नोकरी मेळ्ळी हो तांचो तियात्र कला अकादमी गोंय हाणी घडोन हाडिल्या तियात्र उसव 1998-99 वर्सा भाग घेवन बरोवपाखातीर दुसरें इनाम जाल्यार सादरीकरणाखातीर तिसरें इनामा जोड्या .
•    हो तियात्र बरोवपाकखातीर  तांका दुसरें इनाम फावो जाल्लो.
पात्रां
•     क्रिस्तो –   एक अफिसर
•     आना-    ताची घरकान
•     इजलेडर-  तांचो  पुत
•     जोरमे-  तांचो नोकर
•     मोटूच्या-   शेजारी
•     विकी-  इजलेडराचो इश्ट
•     रोब्रेट-  इजलेडराची इश्ट
•     शेल्वा-  इजलेडराची इश्टीण
•     पावुल-  एक  धोदेकार
•     सेल्समेन-  वेपारी
पोस्टमेन- गावचो  पोस्टमेन
कथानक
म्हाका नोकरी मेळ्ळी हें तियात्र मिनीनों मारियो दे आरुजो हाणी बरयला. ह्या तियात्रान ऎकूण 11 पात्रां आसात. क्रिस्तो बापूय, आना आवय, इजलेडर तांचो पुत, जोरमे तांचो नोकर मुखेल पात्रां आसात. क्रिस्तो एक आफिसर आना घरचें काम साबाळटा.पुण तिका नोकरी करपाची आस आसता.
नोकरेक अर्ज  करता आनी तिका नोकरी मेळ्ळटा. तिका नेकरी मेळ्ळया कारणान ती चडसो वेळ भायर घालयता.इजलेडराक कमी वेळ दिता. आना ही एक बायल मोडन विचारांची आशिल्लया कारणान ती आपल्या घोवाच्या क्रुस्तार वा ताचांलागी दुडू मागपाक  तिका आवडना .  क्रिस्तो  आनाक सागता की तू नोकरी करू नाका  इजलेडराचो साबाळ कर . ती आयकना आनी क्रिस्तोक  डिवोस दिता .इजलेडर आपल्या आवयच्या मोगाक आशेता. पुण  क्रिस्तो ताकां आवय- बापायचो दोगांयचो मोग दिता.जोरमे इजलेडराक मायेन वाडयता पुण इजलेडर ताका शाणपणा सागता. एक दिस इजलेडर आनी मोटुच्या दोगुय मेळूम ब्लू- फिल्म पळयता.जोरमे ताका आडयता पुण ते आयकना. काय वर्सानी इजलेडर व्हडलो जाता . पुण तो वायट सगतीन पडटा .ड्रक्स ,  ड्रक्साचो धंदो  करता. तो आपले शिक्षण सारके घेना. मागीर बापाय आनी पुतामंदी वाद जाता.आनी ह्यात कारणाक लागून इजलेडराचे सगळे गुपीत भायर सरता बापायक ते कळटा. तेन्ना इजलेडर आपल्या काळजाचो भार, मोगाची तडफड भायर काडटा.  त्याच रागान तो घरातलो भायर सरता. आनी वाटेर ताच्या गाडयेचो अपघात जावन तो मरता. आनी अखिरेक ताचे मडे घरा हाडटा तेन्ना ताची आवय आना येता. ती आपली चूक मान्य करता.पूण आता खुप वेळ जावन गेल्लो आसता.
संघर्श
  क्रिस्तो आना मदी .क्रिस्ताे आनाचो माेगाचाे संघश्
इजलेडरचो आपल्या आवय बापायच्या मोदाखोतीर
   भास
भास सोपी आसा.
म्हाका वाचतना आडखळ आयली .
    काय कठीण उतरांचो वापर केलो
     म्हजें मत
      समाजाचेर  उजवाड घालपी.
     आयच्या काळार जावपी घटना.
संत एकनाथ

संत एकनाथ (जल्म - १५३३; मरण - १५९९) एक नामनेचो संत कवी. जल्म महाराष्ट्र राज्यांतल्या पैठण वाठारांत जालो. बापायचें नांव सूर्यनारायण आनी आवयचें नांव रूक्मिणी. तो ल्हान आसतनाच आवयबापायक मरण आयलें, देखून ताच्या आज्यान ताका ल्हानाचो व्हड केलो. वयाच्या सव्या वर्सा मूंज जातकच ताणें त्या काळांतले पध्दतीप्रमाण संस्कृत भाशेचें आनी हेर शिछण घेतलें. पिरायेच्या बाराव्या वर्सा तो देवगिरी हांगा रावपी जनार्दनस्वामीचो शिष्य जालो. स वर्सा थंय रावन ताणें संस्कृत शास्त्रपुराणांचो आनी ज्ञानेश्वरी सारक्या आध्यात्मिक ग्रंथांचो अभ्यास केलो. फुडें गुरूकृपेन ताका परमेश्र्वरी साक्षात्कार जातकच ताणैं सात वर्सा तीर्थयात्रा केली.
पिरायेच्या पंचवीसाव्या वर्सा जनार्दन स्वामीचे आज्ञेप्रमाण ताणें गृहस्थाश्रम आपणायलो.ताचे बायलेचें नांव गिरीजा. ताका हरिपंडित नांवाचो एक चलो आनी गोद आनी गंगा नांवाच्यो दोन चल्यो जाल्यो. एकनाथाच्या जिविताचेर कितल्योश्योच आख्यायिका आसात. तातूंतल्यो कांय अश्यो:अस्पृश्याच्या वाट चुकिल्ल्या भुरग्याक हाण्डीर घेवन म्हारवाड्यार पावोवप, श्राध्दाक ब्राह्मण येनात तें पळोवन शिजयल्लें अन्न अस्पृश्यांक दिवप, तानेल्ल्या गाढवाक गंगेचें उदक पाजप, हाच्यावेल्यान अव्दैत वेदान्ताचो व्यापक अर्थ ताच्या आंगांत खोलायेन आसा हें दिसून येता.
‘चुत:श्र्लोकी भागवत’ ही ताची पयली रचना. उपरांत ताणें ‘हस्तामलक’ , ‘शुकाष्टक’,स्वात्मसुख’, ‘आनंदलहरी’, ‘चिरंजीवपद’ , ‘गीतासार’ , ‘आनंदानुभव’ , ‘रूक्मिणी स्वयंवर’,
एकनाथी भागत्रत’ , ‘भावार्थ रामायण’ हे ग्रंथ बरयले. ताणें रोसाळ शैलींत बरयल्ल्यो तुळशीमाहात्म्य’ आनी ‘सीतामंदोदरीची एकात्मता’ ह्यो पुराणकथा; संवसारीक मनोवृत्तीचें दर्शन घडोवपी ‘हळदुली’ आनी ‘कृष्णदान’ हयो कृष्णकथा; कंजूस मनशाचें स्वभावचित्रण चितारपी ‘कदर्यु-आख्यान’ ; ध्रुव, प्रल्हाद, उपमन्यू आनी सुदामा हांच्यो लघुचरित्रकथा आनी
ज्ञानेश्वर सारक्या संताच् संक्षिप्त जिवीतकथा ह्यो ताच्यो हेर रचना जावन आसात. तशेच खास करून श्रीकृष्णाचेर आदारून आशिल्ल्या गेय पदांची रचना ताणें केल्या. ताची ‘वारियाने कुंडल हाले’, ‘असा कसा देवाचा देव बाई ठ्कडा’ आदी पदां अजून तोंडार घोळटात. ताणें १२५ विशयांचेर हाले’ , ‘असा कसा देवाचा देव बाई ठ्कडा’ आदी पदां अजून तोंडार घोळटात. ताणें १२५ विशयांचेर सुमार ३०० भारूडां रचल्यांत. एकनाथाची चडशी रचना साडेचार चरणी ओवी छंदांत आसा.गुरूभक्ती, पारमार्थिक अणभव आनी समाजीक स्थिती ह्या विशयांचेर ताणें अभंग रचल्यात.ताणें प्रपंच आनी परमार्थ, तशेंच संतत्व आनी समाजोध्दार हांचो आपले जिणेंत बरेतरेन मेळ सादतलो. तेराव्या शेंकड्यांत ज्ञानेश्वर-नामदेव ह्या संतांनी भौसाखातिर भक्तिमार्गाची थापणूक केल्ली. फुडल्या अडेचशें वर्सांत यवनांची सत्ता आयिल्लयान भक्तिमार्गाचो प्रभाव उणो जायत गेल्लो. तेन्ना एकनाथान भागवत पंथाचो पुनर्हल्म केलो. आपल्या भागवती बरपांत ताणें
भक्तिपंथाची शास्त्रोक्त थापणूक केली.