anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
सुधा चंद्रन

सुधा चंद्रन ही एक भरतनाट्यम नृत्यांगना, फिल्म आनी टी व्ही अभिनेत्री. आपल्या जिवितांत खूब कश्ट करून सगळ्यांमुखार आपली वळख तिणें घडयल्या.
सुरवेचे जिवीत आनी शिक्षण.
सुधा चंद्रनाचो जल्म 21 सप्टेंबर 1964 वर्सा केरळाच्या कन्नूर गांवच्या एका ब्राह्मण कुटूंबात जालो. मुंबयच्या मिथीबाई महाविद्यालयांतल्यान तिणें बी.ए ची पदवी जोडली. त्याच महाविद्यालयांतल्यान तिणें अर्थशास्त्र ह्या विशयांतल्यान पदव्युत्तराचें शिक्षण घेतलें. 5 जून 1981 वर्सा मुंबयच्यान तामिळनाडू येतना एका भिरांकुळ अपघातांत ती जखमी जाली. दोतोरांनी तिच्या पांयाच्या वाटयेचो घाय साफ केलो आनी प्लास्टर केलो.
Divakar Kakoddkar

Divakor kakoddokar hancho zolm' 29 sopttembor 1918 vorsa kakoddem gamvant zalo.Lokmany ttillkamni svatontreacho het nodre mukhar dourun suru kel'lo bhouxik gonnexotsou toxench xivzointi utsou tea kallar jen'na gõycher purtugez sot'ta asli ten'na kakoddem gamvant nirbhiddoponnan choltale. Xivzointichea vellar zaupi dexobhkti zagoupachea bhaxnnancho kollot nokllot mannkulea divakorachea monacher porinnam' zaun apnnem-i dexa khatir kitem tori korchem hi bhauna zagrit zali.
Lhan'noponnantleanoch cholloulli vrit'ti oxil'lean ghorcheank tachi chinta ani mhonnunoch gõyam posun toddun tankam'mumboi bhava mhoreant dhaddle.Punn mojechi gozal mhollear horve sodil'leak pikil'lem mell'llem mannkulea divakorache xallechem vatauronn dex bhoktichem axil'lem.Songit xikxok tor tol'lin zaun dexobhktichim ginta songitachea talar xikoitalo
gantthikoi zai ani dotoranoi formailem toxi ovstha mumboi astona divkorachi zali.Somajik ,samskritik,rajki-i ani kamgar cholloulli tamnni laginchean polloileo. Punn khorea orthan tacheant rajki-i bodol,bhavache ixtt komredd chondrokant kakoddokar hankam lagun ghoddpak paulo.Girnni kamgaranche somp,loddhe,nidrxona ,cholloulli,goribancher zaupi oteachar,onyai,xoxonn hentamnni laginchean polloun adinch axil'li dexobhktichi kitt pettun utthli.Gandhijinche prernnen bara vorsanchea divakoran cholloullint vantto gheun soput ghetlo,brittixa vorich gõyantlean purtugezank zata title begin dhamvddaup.
Sutti poddna fuddem divakor gõyant yetale ani ixtta sangatan raxttri-i cholloullichim potrokam vanttun zagritikoropachi yotn kortale.Gõy svotontr korpak lagun divakoran ixttanchea adaran tornnattea pongddachi thapnnuk keli.Gamvantole lok nhidle uprant ratchea vellar saudd'ddem-kuddchoddem saun vochpi relve ddobeancher mottea okxoramni purtugez cholunk lagat,do.Kunhak meklle korat,salazharoxai noxtt korat oxeo ghoxnna rongoitale ani gupchup vochun nhidtale.Relve gaddeo moratthi,inglix,purtugez bhaxentlean ghoxnna gheun moddgamv,mazodd'ddem,kamsaule vasko sttexnar papauleo mhonnttokoch lok utsukotayen vachtale.Jen'na gouhornorachea kanar hi gozal pauna fuddem gaddeanchi topasonni suru zali.
Gõy mukti khatir divakoran ixttanchea sangatan kola pothkam vorvim zatramni kranti gitam gaun dexobhkti zagoupacho yotn kelo.1947 vorsa bharot dex svotontr zalo.Punn gõy purtugezanchea xekatollach aslem jen'na lohian cholloullichea kitticher funk marli ten'na divakor tatunt sokri-i vanttekar zale ani tankam bondkhonnichi khast bhogchi poddli.Korun salazharoxayeche oteacharachem kallazak pivoll ghalpi chitr ubem kelem tatunt tanka
survek agvad ani magir kallea pannear ani nimannem lisbonak atth vorsamsuttoka zale uprant divakoran nexnol kempne komitti for di librexon ef gova,domonn ani divo namvachea somsthe vorvim bhartobhor bhomvddi gõycher zaupi gõy mukt zaun aplea dhyechea purti zal'li hem polloupachem bhagy tankam lablem.Gõychea svotantry loddheant uddi gheun svorajeachem sopon tamnni pollyil'lem tem protyokxant ailem.Tatunt tanka vhodd somadhan mell'llem
धर्मानंद कोसंबी

धर्मानंद कोसंबी एक म्हान गोंयकार पंडीत आशिल्ले.
जल्म.
धर्मानंद कोसंबी म्हणल्यार बोध्द पंथाची बारीकसाणीन अभ्यास करून संवसारीक कीर्ती जोडपी एक म्हान गोंयकार पंडीत धर्मानंद कोसंबी हांचो जल्म णव (9) आँक्टोबर 1876 दिसा सांकवाळे जालो. बापायचें नांव दामोदर. आवयचें आनंदीबाय आज्याचें नांव रामचंद्र कोसंबी. आजी सीताबाय मडगांवच्या नायक शंखवाळकार घराण्यांतली आसली. ताका एक भावआनी पांच भयणी आसल्यो. भावंडां मदीं तो सगळ्यांत ल्यान आसलो. धर्मानंदाचो जल्म जालो तेन्ना ताची आवय खूब दुयेंत पडिल्ली. देखून ताका नांव दवरपाचे भानगडींत कोणूच पडलो ना. ताका पियेवपाक भायलें दूद दिवचें पडटालें. फुडें दूद दिवप म्हणल्यारूच धर्म असो अर्थ करून ताका धर्माचो (दानाचो) अशें म्हणपाक लागलें. फुडें हेंच नांव धर्मानंद अशें बदल्लें. धर्मानंद भुरगेपणांत अशक्त आनी दुबळो आसलो. आठ-णव वर्सांचो जाय मेरेन ताका धड जेवपाक लेगीत कळनासले.
शिक्षण.
जून 1892 वर्सा तो बाळाबाय लाड हाचे कडेन लग्न जालो. 1907 वर्सा तांकां चलो जालो, ताचें नांव दामोदर, चलयांची नांवा माणिक आनी मरोरमा आसलीं. ताच्या शिक्षणा विशीं ताच्या बापायक खूब आस्थ आसली. सुरवातीक घरांत, माती सारयिल्ले पाटयेर तो अक्षरां शिकलो. फुडें ताका मडगांवां आनी चिखले भयणीच्या घरा शिकपाक दवरलो. 1888 वर्सा शहापूर-बेळगांवा भयणीगेर यत्ता दुसरे खातीर, मराठी सरकारी शाळेंत ताचें नांव घालें. थंय ताची हुशारकाय नदरेंत भरताली. तालीम सोडून हेर सगळ्या विशयांनी ताचो क्रमांक पयलो आसतालो. ते खातीर ताका एकदम मराठी पांजवे यतेंत बसयलो. थंयूय ताचो पयलो क्रमांक चुकलो ना पूण भलायकी बरी नाशिल्ल्यान ताका गोंयांत परतुचें पडलें. 1899 वर्सा तो मंगळूरां गेलो. पुण्याक 1900 वर्सा पावतकच ताणें संस्क्रतांचे शिक्षण घेवपाक सुरवात केली. त्याच वर्साच्या आक्टोबर म्हयन्यांत तो काशीक गेलो. थंय ताणें एक वर्स चार म्हयने अभ्यास केलो.
मरण.
कोलंबोक श्रीसुमंगलचार्याक गुरू मानून ताणें पाली भाशेचो अभ्यास केलो. हो म्हान आनी भोवमानेस्त गोंयकार 4 जून 1947 ह्या दिसा सेवाग्रामांत काळाच्या पड्ड्या आड गेलो.
Kuddicho Uzvadd Vopar

Voparincho hetu.
Tednam xisamnim lagim sorun Taka vicharlem: “Voparimnim tanchê kodde kiteak uloitai?” Tannem portipall kelo: “Kiteak Sorginchea Rajeache gutt vollkhunchem dennem tumkam dil’lem asa; tankam herank na. Asa tankam Dev anink-ui ditolo ani tanchem map bhoron òt’tolem; punn na tankam, asa tem porian tanchê koddlem Dev kaddun ghetolo. Dekhun Hanv voparimnim tanchê kodde uloitam, kiteak polleun-ui tankam disona, ani aikun-ui tankam aikona ani somzo-i na.
Izaiasan oxem adinch sanglolem tem tanchê sovem pallon ieta:
‘Aikun-aikun tumkam kãi, somzochem na; polleun-polleun tumkam kãi dischem na. Kiteak hea lokachem kalliz zodd-nibor zalam, tanche kan bhere zaleat, tanche dolle dhamplole asat; na tôr dolleamnim tankam disunk lagtolem, kanamnim tankam sarkem aikunk melltolem, monan tankam somzotolem, ani, tim Mhojê-xim portun ieun, Hanv tankam borim korin.’
Kuddicho Uzvadd Vopar.
Povitr Pustok ː Matev 6 ː 22-23; Lukas 11 ː 34-36
22 Kuddicho divo dollo. Mhonnttôch tuzo dollo nivôll asot zalear, soglli tuji kudd uzvaddik zatoli.
23 Punn tuzo dollo nivôll nasot tôr, soglli tuji kudd kallokhant buddtoli. Hea pasot, tujê bhitôr asa to uzvadduch kallôkh zalo zalear, to kallôkh kedo vhoddlo zauncho na!
“Voparimnim uloitolom, sonvsar rochloleak gupit asloleô vostu ukteô kortolom”, hem provadiachem utor oxem khorem zalem. (Matev 13:35)
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरून ताका विचारलें: “वपारिंनीं तांचê कडे कित्याक उलयताय?” ताणें पर्तिपाळ केलो: “कित्याक सर्गिंच्या राज्याचे गूट वळखुंचें देणें तुंकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनिंक-ऊय दितलो आनी तांचें माप भरन òत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें परियान तांचê कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारिंनीं तांचê कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-ऊय तांकां दिसना, आनी आयकून-ऊय तांकां आयकना आनी संजोय ना.
इजाय्ासान अशें आदिंच सांगललें तें तांचê सवें पाळन येता:
‘आयकून-आयकून तुंकां कांय, संजचें ना; पळेवन-पळेवन तुंकां कांय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दळे धांपलले आसात; ना तोर दळ्यांनीं तांकां दिसुंक लाग्तलें, कानांनीं तांकां सार्कें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां संजतलें, आनी, तीं म्हजê-शीं पर्तून येवन, हांव तांकां बरीं करीन .'
कुडिचो उज्वाड वपार.
पवित्र पुसतक ː मातेव ६ ː २२-23; लुकास ११ ː ३४-३६
२२ कुडिचो दिवो दळो. म्हणटोच तुजो दळो निवोळ आसत जाल्यार, सगळी तुजी कूड उज्वाडीक जातली.
२३ पूण तुजो दळो निवोळ नासत तोर, सगळी तुजी कूड काळखांत बुडतली. ह्या पासत, तूजê भितोर आसा तो उज्वाडूच काळोख जालो जाल्यार, तो काळोख केदो व्हडलो जावंचो ना!
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
Polleiat Niall.
The Body's Lamp, Commentary &amp; Meditation
नखेत्र

नखेत्र रातच्या वेळात मळबांत दिसपी बिंदुतल्या चड लुकलुकपी वस्तूंक नखेत्र वा तारो म्हणटात. हे लुकलुकता आसतना प्रकाश दिसपी गिऱ्यां परस वेगळे वळखूंक येतात. सुर्य हेंय एक नखेत्र.
हीं नखेत्रां 2000 वर्सां पयलीं सावन एके धर्तरे पसून पयस आशिल्ले खगोलाचेर दसयल्ले दैवी प्रकाश बिंदू मानपाची पद्दत आशिल्ली. इ.स.पू. 130 ह्या वर्सां हिपार्कस ह्या ग्रीसी ज्योतीशवेत्त्यान नखेत्रांची पयली वळेरी तयार केली. ताचे उपरांत टॉलेमी आनी हेर अरबी इ.स. 1838
बहिणाबाई चौधरी

बहिणाबई चौधरी हांचो ती एक महाराष्ट्रांतली नामनेची कवियित्री.
जल्म.
बहिणाबई हांचो जल्म जळगांवां 24 आँगस्ट 1880 दिसा जालो.
वावर.
ती एक महाराष्ट्रांतली नामनेची कवियित्री.कवी सेपानजेवा चौधरी हो बहिणाबाइचो चलो.बहिणाबईचो जल्म जणगांव जालो.त्यो निरक्षर आसल्यो.पुण तिचे कडेन जिव्यो काव्यरचना करपाची सैमान दिल्ली प्रतिभा आसली.जातूंत तिची सगली जीण गेली.ती शेतकाम आनी घरांतलें काम करता आसताना उत्सउफूर्तपणान ओवयो रचून गायताली.सोपानदेव चौधरी आनी ताचो मावशेभाव ती ओवयो म्हणटा आसतना बरोवन घेतलो.
ताची काय रचना.
बहिणाबाईच्या मरणा उपरांत ह्यो कविता आचार्य अत्रे हांकां मेऴ्ऴयो.ताणी मेऴिल्ल्यो सगल्यो कवीता परगटायल्यो.अत्रे हांच्या पुराय प्रस्तावे बराबर बहिणाबईची गाणी 1952 ह्या वर्सा उजवाङाक आयली.धरत्रीच्या आरशामधी सरग पऴोवपी ह्या कवयित्रीची आख्ख्या जगाक वऴख जाली.ह्या काव्यसंग्रहात बहिणाबाईच्यो फकत 35 कविता आसात.पुण कवित्वाची खंयचीच जाणीव मनांत दवरिनासताना फकत सहजधर्म म्हणून रचिल्ल्यो तांच्यो खुबश्यो कविता त्यावेऴार बरोवन घेवंक नाशिल्ल्यान काऴाच्या पड्ड्या आड गेल्यो. ज्यो कितें चल्यान आनी भयणीच्या चल्यान बरोवन दवरिल्ल्यो तितल्योच आयज वाचपाक मेऴटा.
मरण.
तांकां 3 डिसेंबर 1951.वर्सा मरण आयलें.
वनस्पत आनी मोनजात

वनस्पत आनी मोनजात
देशांतल्या दोंगराळ वाठारांत आनी न्हंयांच्या देगांनी तेचपरी दर्यावेळेवयल्या रेबकोंडांत व्हड प्रमाणांत वनस्पत दिश्टी पडटा. कांटयाळी वनस्पत हांगा व्हड प्रमाणांत दिश्टी पडटा. खाजूर, सीताफळ आनी युफेर्बिया हीं फळझाडां हांगा जातात. हांगा मेळपी ६०० तरांच्या झाडांमदीं आल्पायन रोज, तेरडा, तुळस, एल्डर, जुडास हांचो मुखेलपणान आस्पाव जाता. दोंगराळ वाठारांत बबून, कुरंग, बिबटो आनी सोंसो ही मोनजात जाल्यार विंचू आनी मिलिपॅड हे कीड-जीव देशाच्या साबार वाठारांनी मेळटात. हांगा सोरपांचें प्रमाण खूब उणें. ससाणें,गीद,डोमकावळे,कीर,हनीसकर,बीव्हर,फिंच हीं सवणीं हांगा चड प्रमाणांत आसात.कीड, मूय सारकिल्या वर्गांत मोडपी २७,००० जीव हांगा मेळटात.
Ago Chedduva - Dulpod

Ago Chedduva.
"Oh! You girl!"
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 1, p. 42
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by Lourenço de Noronha, Vienna, June 2005
Male:
Ago chedd(u)va,
Oh! You girl!
Katea laun uzo dhi go mhaka. (bis)
Give me a torch of coconut fibre (husk).
Uzo dilear tuka,
If I give you fire (torch),
Mogeli maim martoli mhaka. (bis)
My mother will beat me.
Main(u) marlear tuka,
If your mother beats you,
Cheddva tum kainch bhieumnaka. (bis)
You need not be afraid at all, my girl.
Rupan gunnan sobhit,
You look pretty and are endowed with virtues,
Amguer raunk io go soddsoddit. (bis)
Come without delay and live with us (in comfort) .
Female:
Tumguer ieunchi axea,
The thought of my coming to your house,
Motintuli soddun dhi rê pixea. (bis)
Get it out of your mind, you fool (idiot).
Ago Chedua.
Oh you girl
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980). Album Cantarancho. Song No. 105. Bogtavaddo, Chorão
Musical form: Binary
Literary form: Dialogue
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Pandavaddo, Chorão, July 1981
Ago chedua,
Oh you girl!
Cattea laun uzó di gô maca. (bis)
Give me a torch of coconut husk/fibre.
Uzó dilear tuca,
If I give you a torch,
Môguéli mãim martôli maca. (bis)
My mother will punish me.
Mãin marlear tuca,
If your mother punishes you,
Chedua tum cainch bieunaca. (bis)
Do not be afraid, my girl.
Itulem borem dista,
You are so pretty,
Amguêr aum possunc vortolom tuca. (bis)
I shall adopt you and care for you.
Polleiat.
Dulpod Goenche
गंगाधर मनमोहन महांबर

गंगाधर मनमोहन महांबर भावगीतकार आनी चित्रपटगीतकार.
जल्म.
गंगाधर मनमोहन महांबर हांचो जल्म 31 जानेवारी 1931 ह्या दिसा मालवणांत जालो.
शिक्षण.
गंगाधर हांचे मुळावे आनी माध्यमीक शिक्षण टोपीवाला हायस्कुलांत जालें.
वावर.
ते ‘ पश्र्चिमा ’ पुणे नियतरालिकाचे कार्यकारी संपादक जाले.मालवणच्या ‘ बालसन्मित्र ‘ या पारुजी नारायण मिसाळ हांच्या पक्षिकांत त्यांच्यो ल्हान भुरग्यांच्यो काण्यो,कविता आनी लेख प्रसिद्द जाताले.पुण्या आयले बराबर तांणी वृत्तपत्र व्यवसायाक सुरवात केली.फुडें भावगीतकार आनी चित्रपटगीतकार म्हूण तांका खासा नामना मेळ्ळी.महांबरे हाणी ‘ कंठातच रुतल्या ताना’ निळा सावळा नाथ,बोलून प्रेमबोल,’ संधीकाली या अशा ‘ ‘नयनात तुझ्या सखि सावन का ?’ अशो कितल्योशोच कविता आनी पदां बरयलीं.तांची चित्रपटगितां आशिल्ले चित्रपट म्हणल्यार ‘ युगे युगे मी वाट पाहिली ’ ‘सौभाग्यकांक्षिणी ‘ ‘ एकटी ‘ ‘ प्रीत तुझी माझी ‘ अशे जाय ते आसात.गंगाधर महांबरे हांची गाजिल्लीं चित्रपटगितां म्हणल्यार ‘ तूच खरा आधार ‘ , ‘ जादुगारा तुला मी ‘ , ‘देवाघरच्या फुला ‘ , ‘ पाण्यातले पहाता प्रतिबिंब हासणारे ‘ , ‘ हळदीकुंकवाला हळदीकुंकवाला बाई सुवसिनी झाल्या दंग ‘. तांच्या गितांक आशा भोसले ,लता मंगेशकर ,सुधीर फडके ह्या सारकील्ल्या भोवमानेस्त गायक-गायिकांनी गायल्यात.
मरण.
पुण्यांत दि.23 डिसेंबर 2008 ह्या दिसा तांकां मरण आयलें.
Aleesha

Aleesha 2004 vorsan bhair kadlelem ek Konknni cholchitr. Hachi kanniecho vixoi zaun aslem Gõyant chol'lelem "mining". Hea cholchitracho nirdexok ani nirmato zaun asa Rajendra Talak, ani hantunt Priyanka Bidye, Prince Jacob ani Lorna hannim kam keleant. Hea cholchitrak raxtriya puroskar favo zalem.
फ्रांसीस झेवयर मेंडीस

फ्रांसीस झेवयर मेंडीसाचो हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
फ्रांसीस झेवयर मेंडीसाचो जल्म 16 मे 1950 ह्या वर्सा जालो. ताका कोंकणी माचयेर लोक झेवियर म्हण वळखतात.
शिक्षण.
स्वताचो त्रियो घडयल्या उपरांत, शिंकोप हें तांचे पयलें बरयल्लें कांतार जावन आसले. तांच्या सुमार 100 वयर कांतारा बरयल्यात आनी गायल्यात जातूंत झेवियराक संगीत मांडूंक चड आवडटाले.
‘मांड्डोना’, ‘कॅबरेट’, ‘कसायवाला’, ‘लिखर आंटी’, ‘खापुर्लें’, ‘इजडो’, ‘आमची माय’ हीं कांतांरां मेंडीस त्रियोचीं कांय फामाद कांतारां. झेवियर दुसऱ्याची नक्कल करूंक उत्तम आसलो जाची लोकांनी खूब तोखणाय केली. ट्रपेट हें वाद्या नासतना फक्त तोंडांत ट्रपेटाचो आवाज काडपाक तो शकतालो तशेंच चलयांच्या आवाजाची नक्कल करतालो.
कांय तेंपान, ताच्या भयणीन तेरेझान क्रिस पेरीचो तियात्र ‘नोवरो म्होजो देंवचार’ हातूंत ‘घेवून नाचोता’ हें कांतांर म्हणपाक सांगांत दिलो.
वावर.
ह्या घडणेन, आरोसीच्या नखेत्रान झेवियराक 1956 वर्सा ‘कुणबी आंतोन’ ह्या तियात्रांत भुरग्याचो भाग दिलो. लोकांक ताच्या अभिनयाची तोखणाय दिसली. त्याच तियात्रांत ताणें ‘रॉक ऍड रोल’ हे गीत एका चेडवा वांगडा नाचून गायलें जें खूब फामाद जालें. ह्या तियात्राचे आनीक खूब शॉ जावपाचे आसले पूण ताच्या बापायन ताका बंद केलो कारण तो आजून स्कुलांत आसलो.
ताच्या बापायच्या मरण उपरांत कांय तेपान, सर्गेस्त मी. सी आल्वारीसान ‘फामिलीची सोवोस्काय’ हो तियात्र दिग्दर्शन करूंक आदार दिलो. हो तियात्र ताच्या सर्गेस्त बापायन ऍथंनी मेंडीसान बरयल्लो. ह्या तियात्रांत ताणें आपल्या बापायचो कॉमिडीयनाचो भाग घेतिल्लो.
उपरांत, झेवियराचो भाव, डेरीकान झेवियराक ‘रॉक ऍड रोल’ हो दुयो गावंक सांगांत दिलो जें खूब फामाद आनी लोकप्रीय जालें. कांय तेंपान, व्हडलो भाव फेलीक्स आयलो आनी तांच्यानी मेंडीस ब्रो नांवांचो त्रियो सुरू केलो.
कॉमिडी अभिनय.
झेवियराचे चडशे अभिनय कॉमिडी आसले. पूण ताका आपूण अभिनय केल्ल्या तियात्रांची नांवां तितली याद नात. प्रेम कुमाराचो तियात्र ‘फुलां आनी कांटे’ हातूंत ताणे लेजात मनशाचो अभिनय केल्लो जाका बेस्ट सपोर्टींग एक्टर म्हण पुरस्कार फावो जाल्लो; जो रोजाचो – एकूच रोगोत, एम. जे द लिमाचो सोर्वोडार, रिको रोडाचो झोगझोगता तें भांगार न्हय, बाब पिटराचो कोण न्हंय कोणाचो, आरीस्तेदाचो डिवोर्स, रोबीज वाजाचो डॉमनीक सावयो. ताणे सी आल्वारीसाच्या तियात्रांत लेगीत काम केला पूण ताका याद तियात्रांची नांवां याद नात.
झेवियर आपल्याक दिल्ल्या देण्याखातीर देवाक दिनवासता कारण आपल्या देणी कोंकणी माचयेर ताका वापरूंक मेळ्ळी आनी आपले आवय भाशेची सेवा करूंक मेळ्ळे.
Amli

Amli.
Amli - Green mango preserved in salt and water eaten with a rice soup-type gruel called "kanji" or
"conji" or "pez."
जॅक सूझा फॅरांव

जॅक सूझा फॅरांव हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
हाचो जल्म १५ मार्च १९३७ फार्तोडा, मडगांव मारिया कॉन्सेसांव मास्कारेन्स आनी आंतोनियो फ्रांसीस्को सूझा फॅरांव हांकां जालो.
वावर.
जॅक सूझा फॅरांव हाणें तियात्राच्या मळार आपली सुरवात सात वर्सांच्या पिरायेर 'कुणबी जाकी' ह्या ताच्या बापायन निर्माण केल्ल्या तियात्रांत केली. एक वेवसायीक कलाकार कसो ताणें आतोनीयो मोरिस फेर्नांदीस देसा कृज, टोणी सेक्स, टोणी डायस, जॅक दे वार्का, रेमी कुलासो, रूजारीयो डायस, मायक मेहता, अनील कुमार, फेफ्सीतेस हिटलर, आदी.
आबोली कोंकणी मांडो

आबोली
एक दीस भागींत आवं गेलोलीं,
थंयचीं आडुंक दोन तीन आबोलीं,
तीं घेवून, घारा आवं वयतालीं,
वाटेर एका चल्यान मागन घेतलीं
आबोलीं आवं सदांच आडतलीं
तुकाच दितलीं,
तुमघे घारा कोण आसाय रे फुळां माळ्थलीं
आबोलीं दितानां धुकानीं आवं रडलीं
माका माळूंक जाय म्हुण आडललीं
काजाराचे आटे-विटे काडतालीं,
तेदनां आंकार आवं आसललीं.
आबोलीं आवं सदांच आडतलीं
तुकाच दितलीं,
तुमघे घारा कोण आसाय रे फुळां माळ्थलीं.
देवा तुज्या लागीं मागतां
फेलीज ﻿ म्हुण तूं माका आतां
काजाराचे आंवडे विते कादतां
﻿ दुकां गळोवन ﻿.
आबोलीं आवं सदांच आडतलीं
तुकाच दितलीं,
तुमघे घारा कोण आसाय रे फुलां माळ्थलीं
पळेइयात.
Goemche Mandde
अच्युतानंद स्वामी

 अच्युतानंद स्वामी योगसाधना करपी एक संतपुरूश. ताचे पयलींचे जिणेविशीं निश्चित म्हायती मेळना. तो 1914 च्या मार्च म्हयन्यांत दनपारच्या तीन वरांचेर कायसूव गांवांत अकस्मात प्रगट जालो असें म्हणटात. तो गोडाढेपीच्या साकाची लंगोटी करून न्हेसतालो. गोरो वर्ण, ऊंच, धिप्पाड असो ताचो आंगलोट आशिल्लो. कायसूव गांवांत स्वामी आयला ही खबर गांवभर रोखडीच पातळ्ळी. शेजारच्या आनी पयसुल्ल्या गांवांतसून कितलेशेच भाविक भक्त ताच्या दर्शनाक येवपाक लागले. कांय भक्तानी स्वामी खातीर एक पर्णकुटी बांदली. ताचो एक भक्त पणजेचो वेपारी राया कामत घाणेकार हाणें स्वामी खातीर दर्या देगेर एक मठ बांदलो. स्वामीक मल्याळम, इंग्लीश, हिन्दी ह्यो भासो येताल्यो आनी शिवलिलामृत पाठ आशिल्लें अशें म्हणटात. पूण तो चडसो केन्नाच उलयनासलो. उलयलोच जाल्यार केन्नाच एकाद्रो अस्पश्ट शब्द उच्चारतालो. तो पयशांक केन्नाच आफडी नासलो. लोकांनी दिल्ल्यो वस्तू तो लोकांकूय प्रसाद म्हूण परत दितालो.
पुर्तुगेज राजवटीच्या त्या काळांत गोंयांत एकदां ग्रीप जोराची साथ आयली. प्रभावी उपचार नाशिल्ल्यान लोक रोखड्या रोखडे मरूंक लागले. ही साथ कायसूव गांवांत पावली. लोक भियेले आनी मठांत आयले. त्या वेळार स्वामी समाधी अवस्थेंत आशिल्लो. समाधींतल्यान उठतकूच गांवार आयिल्ल्या संकश्टाची खबर स्वामीक समजली. गंभीर नदरेन ताणें थोडो वेळ मळबा कडेन पळेलें आनी अकस्मात ‘हर हर महादेव’ अशी गर्जना केली. लोकांक भियोवपाची गरज ना अशें सांगलें. धुनींतली बिबूत घेवन तो दुयेंत लोकांच्या घरा गेलो. जोर आयिल्ल्या जण एकल्या पिडेस्ताक ताणें बिबूत लायली. स्वामीच्या ह्या आध्यात्मिक उपचाराक लागून सगळे पीडेस्त रोगमुक्त जाले आनी त्या दिसा सावन गांवां वयलें संकश्ट पयस जालें, अशें म्हणटात.
फाल्गुन कृष्ण अष्टम (13 मार्च 1938) ह्या दिसा रातीच्या 9 वरांचेर स्वामीन श्रीसिद्धेश्वर मंडपांत कूड दवरली. आपल्या निवार्णाआदीं स्वामीन आपल्या निमण्या संस्कारांविशीं भक्तांक सांगिल्ल्या प्रमाण समाधी सुवाळ्याची तयारी सुरू जाली. दसमी दिसा (15 मार्च 1938) सकाळच्या साडेणव वरांचेर स्वामीचे कुडीची श्रीसिद्धेश्वर मंडपा भोंवतणी मिरवणूक काडली. स्वामीच्या ह्या समाधी सुवाळ्याक कितलेशेच भक्त हाजीर आशिल्ले. हेर संतां प्रमाण अच्युतानंद स्वामीन अभंग, होंवयो, भारडां, बोधपर ग्रंथ बरयले नात. आपलो शिस्यपरिवार चड वाडयलोना, कोणाकूच दीक्षा दिलीना. फकत आपल्या मूक गरीबांची सेवा केला. ताचो मठ आयज लेगीत कायसूव गांवांत आसा आनी थंय दर वर्सा उत्सव जातात.
जुआंव तेरतुलियानो कारवाल्हो

जुआंव तेरतुलियानो कारवाल्हो, तियात्र माचयेर ताका जॉन दे नुवेम ह्या नांवान वळखतात.
जल्म.
ताचो जल्म २४ नोव्हेंबर १९२८ ह्या दिसा जालो.
शिक्षण.
ताणें ताचें सुरवातेचें शिक्षण पुर्तूगेजांत केलें. ताणें त्या वेळार सातवी म्हळ्यार आतांची धावी मडगांवच्या युवनियन स्कूलांत केल्ली. हें स्कूल मागीर सेंट पोल्स सोसायटीन आपल्या नांवार करून ताचें नांव लोयोला हाय स्कूल दवरलें आनी १९४८ ह्या वर्सा ताचें उजगाटन केलें. तो ५ वर्साचो आसतना ताच्या बापायन ताका माडेलच्या एलॅक्स मेस्त्री कडेन वायोलीन शिकपाक धाडलो. मागीर ताणे ताचे कडल्यान ट्रमपेट सुद्दां शिकून घेतलें आनी ताच्या बँन्डांत रुजू जालो जो त्या वेळार पुराय गोंयात लग्नाक आनी नाचपा खातीर खूब न एलेक्स मेस्त्री आनी तो सोडून ताचे बाकीचे वांगडी कुरतोरींचो रोझारीयो (सेक्साफोन आनी क्लेरीनेट ),जोकीम आंतोनियो(बॅन्जो) आनी माडेलचो फ्रांसिसको आंतिनयो (ड्रम) हे ह्या बॅन्डांत आशिल्ले.
वावर.
१९७६ ह्या वर्साच्यान एलेक्स आनी ताच्या वांगड्यानी लग्नाचो आनी नाचाचो बॅन्ड सोडलो आनी तियात्रांतले संगीत वाजोवपाचें थारायलें.ताच्या ह्या बँन्डाचो एक नवो पंगड तयार जालो 'यॅग स्टार्स ऑफ गोवा' तातूंन डोड दे वेरना, त्रियो ऑफ कोनसेपशन-नेलसन एन्थोनी, अरिसटीडस डायस, लुसियानो डायस आनीक हेर जाण आसले.
वऱ्हाडी बोली

 मराठी भाशेची एक बोली. बुलढाण्याचो उदेंत वाठार, एलिचपूर, बैतूल सिवनी आनी बालाघाट ह्या वाठारांचो दक्षिण भाग तशेंच भंडारा, चांदा, वणी आनी वाशीम ह्या वाठारांत ही बोली चलता. हे बोलयेचे प्रांत, जात आनी धंदो हांचेवयल्यान कांय उपभेद जाल्ले आसात. घाटावयली वऱ्हाडी आनी घाटासकयली वऱ्हाडी अशे तिचे दोन भेद आसून नागपुरी, बालाघाटी, चांदा हे तिचे वाठारा प्रमाण उपभेद आसात. झारपी, घनगरी, कतिया, कुणबी, कुंभारी, महारी आनी गोवरी हे तिचे जातीवयल्यान पडिल्ले उपभेद आसात. केवठी आनी हळवी हे तिचे आनीक दोन भेद आसात.
 
वऱ्हाडी बोलीचें मूळ स्वरूप अशें :
१) दीर्घ स्वर - हातूंत दीर्घ स्वर आनी चड करून अंत्यदीर्घ स्वर ऱ्हस्व उच्चारतात.
देखीक : मी वा मि. माही वा माहि.
२) प्रमाण मराठी भाशेंत जंय ए हो अंत्य स्वर येता थंय वऱ्हाडी भाशेंत अ घालतात. देखीक : सांगितले हाच्या जाग्यार सांगितल, त्याने जाग्यार त्यान.
३) इ आनी व ह्या बदला वऱ्हाडी बोलिंत ए आनी य हे वर्ण येतात. देखीक : देल्ल, वेळ - येळ.
४) आद्य ए चो उच्चार वऱ्हाडींत ये असो करतात.
देखीक : एक - येळ.
५) अ आनी अवि ह्या दोगांयबदला ओ हो स्वर उच्चारतात.
देखीक : जवळ - जोळ, उडविला - उडोला.
६) अनुनासिकांचो उच्चार प्रमाण मराठीवरी अर्दो करीनासतना स्पश्ट करतात.
देखीक : तूं - तून्, देवाशीं - देवाशींन्.
७) भविश्यकाळी रुपांत न बदला ल येता.
देखीक : मी मारीन- मी मारील.
८) प्रमाण मराठींतसीं नपुंसक लिंगी एकवचनी आनी अनेक वचनी एँ कारान्त रूप वऱ्हाडींत जायतेफावट अकारान्त जाता. देखीक : पोरगें - पोरग, माणसें - माणस. ह्या नामांचें विशेशण मात नपुंसकलिंगी अनेक वचनांत उरनासतना पुंल्लिंगी अनेक वचनांत उरता. देखीक : चांगली माणसें - चांगले माणस.
९) मराठींतल्या चतुर्थीच्या ला प्रत्ययाबद्दल वऱ्हाडींत ले प्रत्यय येता. देखीक : बापाला - बापाले.
१०) अनेकवचनांच्या प्रत्ययाआदीं वऱ्हाडींत ही वा ई हो आगम येता. देखीक : बापांस - बापाईस, बापाहीस; माणसांना - माणसाइले.
११) 'काय' ह्या प्रश्र्नार्थक सर्वनामांचीं पंचमीचीं रुपां काव्हून, काहून, काम्हून अशीं जातात.
१२) व्दितीय पुरुष आनी तृतीय पुरुष हांचीं एक वचनी रुपां सारकींच जातात. देखीक : तू आहे, तू गेला.
१३) आज्ञार्थ व्दितीय पुरुषी एकवचनी रुपां यकारान्त जातात.
देखीक : जाय , खाय पाह्य.
Galasiekarank Pauluchem Potr

Epistle to the Galatians
Galaseikaram Dhaktte Azient, Kapadosia ani Frijia ganvam modem, jietalim. Tim videxiam modlim kristanv bhavarthi ani 52vea vorsa Paulun tankam Jezucher bhavarth dovrunk oddlolim. Tanche modem Paulucho vavr ekdom’ folladik zal’lo, tannim Povitr-Snan ghetlolem an tancher Povitr Atmo subham’ponnan denvlolo; tanche modem zal’lea ojapam udexim tanchea kallzamnim Povitr Atmo asa mhonn tthavem zatalem.
Paulun tankam don pavtti bhett keli ani, aplea updesam ani budhim vorvim, tankam bhavarthant thir kel’lim. Punn, tache dusre bhonvdde uprant, thodde Judev xastri tankam, nigtinch kristanv zal’leank, Paulun xikovnn dil’li tiche pros veglli ani virudh xikovnn ditat mhonn konna-konnachea potra vo kherit niropa vorvim taka khobor pavli. Ani virudh xikovnn mhollear hi : Kristi bhavarth dhorlea uprant-ui, promannikponn ani taronn melltolem zalear, sunot korunkuch zai ani Moizesan dil’leo chali-riti samballunkuch zai. tea bhair, Pauluk Devan kherit vavr diunk na mhonn sangun, he khotte xastri tacho odhikar kaddun uddounk sodtale.
Efezant astana hi khobor Pauluchea kanar poddli; punn hea aplea novea Kristanvank apunn bhett diunk pavona mhonnun, he gombhir poristhitik fuddo korunk Paulun hem potr boroilem. Hea potrant to aplich ani aple xikovnnechi rakhonn korta. Aplo odhikar Devan dil’lo odhikar ani apnnem dil’li xikovnn khori mhonn to nettan sangta. Taronn Moizesache Somurti vorvim nhoi, punn khursar morun punorjivont zal’lea Jezu Kristacher bhavarth dovrun mellta mhonn to dakhoita.
Hea Potrachi manddavoll oxi :.
Prostavna : 1 : 1-10
Paulucho Dhormdutacho odhikar : 1 : 11- 2: 21
Devache doiallaiechem Xubhvortoman : 3 : 1-4 : 31
Kristi svontontrai ani zobabdari : 5 : 1-6 : 10
Sompadnni : 6 : 11-18
रोज फर्न्स

रोज फर्न्स हो एक नामनेचो तियात्रीस्त.
जल्म.
ताचो जल्म २१ सपटेंबर १९५४ वर्सा मङगांव गावात जालो.
तियात्र.
रोज फर्न्स हाका शेकडयाचो राजा म्हूण वळखता. ते गोंयचे फामाद तियात्रीस्त थापोट तियात्राचे २३० प्रयोग केला.
तियात्राच्या इतीहासांत ताचो व्हडलो वावर आसा. ताची वाटचाल तियात्र, लेखक, दिगदर्शक ,कलाकार म्हूण एकोण सत्तर shots आसात.
रंगभुमी सोडून ताणी ५ आलबमांची निर्मणी केला [VCD’S].
रोज फर्न्स म्हणटा की ताच्या लिखणाच्या काणयेन ४० टकके विनोद आसता.
ल्हानपणासावन ताची आवय-बापूय,क्षिक्षक ताका भुरग्यांचो दीस आनी क्षिक्षकाचो दीसा ताका कार्यक्रमानी वाटो घेवपाक मुखार काहटाले.
समाजीक आनी राजकीय ताचे विशय आसता. समाजीक आनी राजकीय तियात्राचे विशय निवडपाचे कारण म्हळ्यार समाजीक विशय जशें की आवय – बापायचेर बीन संस्कार ताच्या एका तियात्रान बावली न्हय भुरगी हातून ताणी आवय – बापायच्या संस्काराचेर भर दिला.
ते मुखार सांगता की खूबशा तियात्रान काम करपाखातीर जायते तरणाटे कलाकार ताचेकडेन येतात आनी ते ताका तशें भुमिकाय बीन दिता पूण ताका वायट दिसता हया गजालीचे ते त्या भुमिकेतल्या भावना संवदेना समजपाक कमी पडतात.
त्याखातीर ते ताका ताच्या तियात्रा भितर वाटेकार जावच्या पयली स्वताचे अशें कश्ट घेवन अभिनयाचे अविश्कार दाखोवंक लायता आनी मागीरुत ताची योग्यताय पळोवनूच ताका तियात्राच्या पंगडान सुवात दिता.
रोज फन्स म्हणटा की ताणे सदांच वेगळे कितें तरी तियात्रान हाडपाचो यत्न केला . वर्साक ३ तियात्र लोकामेरेन सादर करता.
पुरस्कार.
ताका तीन फावट गुलाब पुरस्कार फावो जालो
बरो दिग्दर्शक म्हूण कोंकण रीजन पुरस्कार सिंधुदूर्गा कोंकणी असोसीयेशन २००० हया वर्सा रोज फन्साक फावो जालो.
Fatorda

Fatorda ho ganv Moddganv xarache ut'torek asa. Ho ganv adim Moddganv xarant also punn atam to Moddganv xara pasun vegllo asa mhollear zata. Torui astana, ho ganv Moddganv Nogorpalike khalach asa. Fatorda aiz ek vegllo Motdarsongh zal'lo asa. Aiz hea ganvchem nanv sonvsarbhor pavlam mhollear otitai zaunchi na. Hea ganvant khellam moidan aslolean, ani odik korun Krikett khellak lagun, hem zaunk pavlam.
Fatorda ganvant aiz vhodd-vhodd imaroti ubeo zaloleo distat. Hanga igorz, devull, mosjid aslolean veg-vegllea dhormacho lok hanga aiz rabito korun asa. 'Ravindra Bhavan' hanga ubem zalolean sonskrutik mollar vavurtoleank apli kola dakhounk hanga vav nirmann zala.
बाबा पदमनजी

बाबा पदमनजीचो जल्म मे १८३१,बेळगांव हांगा जाल्लो.मरण:२९ ऑगस्ट १९०६, मुंबय) नामनेचो मराठी ग्रंथकार आनी मराठींतल्या किरिस्तांव सांहित्याचो जनक.
जीण.
ताचें पुराय नांव बाब पदमनजी मुळे. ताचें शिक्षण बेळगांव आनी मुंबय जालें. बेळगांवच्या मिशन स्कुलांत शिकता आसतना ताका किरिस्तांव धर्माचे गिन्यान मेळ्ळें. तेन्नाच ताणें बायबल तशेंच अब्राहम, इझाक आदींच्यो कथा वाचल्यो. मुंबयच्यो फ्री चर्च विद्यालयांत बैबल मास्तर म्हणून काम मेळ्ळें. ल्हव ल्हव करून ताका क्रिस्तांव धर्माकडेन ओड जाली.
कांय काळ तो परमहंस मंडळी हे प्रागतिक विचारांचे गुपीत संघटनेंत आशिल्लो. पूण फुडें हे संघटनेचे कांय विचार ताका पटनाशिल्ल्यान ताणें हे संघटनेकडलो संबंद तोडलो. तेन्नाच ताका क्रिस्तांव धर्म आपणावपाची खर इत्सा जाली. निमाणें ३ सप्टेंबर १८५४ ह्या दिसा ताणें बाप्तिझम घेतलें. क्रिस्तांव जातकच तो पुम्याक गेलो. थंय तो सोळा वर्सा रावलो. पुण्याक आसतना ताणें जायतीं वर्सां फ्री चर्च मिशनाचे शाळेंत काम केलें.
ह्याच मिशनांत १८६७ त ताची मंडळाचो पालक म्हणून नेमणूक जाली. फुडें १८७३ त ताणें ह्या कामाक सोडचीट दिली आनी तो लिखाण करूंक लागलो. पूण १८७३ वर्सा आदी ताची कांय पुस्तकां उजवाडाक आयिल्लीं. 'स्त्रीविद्याभ्यास निबंध' (१८५२), 'व्यभिचारनिषेधक' (१८५४), 'यमुनापर्यटन' (१८५७), 'सर्वसंग्रही उर्फ निबंधमाला' (१८६०) हे ताचे सुरवातीचे कांय ग्रंथ आसात.
यमुनापर्यटन.
यमुनापर्यटन कादंबरी ही मराठींतली पयली स्वतंत्र कादंबरी म्हणून उल्लेख करतात. ताचे हे कादंबरींत यमुना हे नायिकेचे भोवडेचे वर्णन आसा. मिशनऱ्यांचे शाळेंत शिकपी आनी किरिस्तांव धर्माविशीं आपलेपण आशिल्ली यमुना आपलो घोव विनायका वांगडा भोंवडेक वता. वाटेंत तिका कांय विधवा बायलो मेळटात. त्यो बायलो वायट मार्गाक कशो लागतात हाचोय तिका अणभव येता. ती तांकां जेजूचो उपदेश सांगता. वाटेंत विनायकाक अपघाती मरण येता. यमुना विधवा जाल्ल्यान तिका बोडकी करपाचो यत्न जाता. पूण यमुना तशें करूंक दिना. फुडें ती एका किरिस्तांव मनशाकडेन लग्न जाता आनी स्वता किरिस्तांव धर्म आपणायता.
हेर साहित्य.
बाबा पदमनजीच्यो हेर साहित्यनिर्मिती अशो आसात-शब्दरलावली (१८६०), महाराष्ट्र देशाच्या संक्षिप्त इतिहास (१८६६), सिध्दान्तरत्नमाला (१८६६), स्त्रीकंठभूषण (१८६८), ए काँप्रेहॅन्सिव्ह डिक्शनरी ऑफ इंग्लीश अँड मराठी, कृष्ण आणि ख्रिस्त यांची तुलना, नव्या करारावर टीका (१८७७), उध्दारमर्गविज्ञान (१८७८) हाचेभायर 'अरुणोदय' ह्या नांवान ताणें आपली आपजीण बरयल्या.
१८७७ सावन २५ वर्सांमेरन 'बायबल सोसायटी'आनी 'ट्रॅक्ट सोसायटी' ह्या संस्थांनी संपादक म्हूण ताणें काम केलें. उदयप्रभा, कुटुंबमित्र, सत्यदीपिका अशा कांय नेमाळ्यांचेय ताणें संपादन केलां.
FC Goa

FC Goa Indian Super Leagueant Goenche protinidhitv korta. Poilich pavti hea spordhent bhag ghetana, hannem dusro zago jinklo.
‘Indian Super League’ anchi ek franchise zaun asa Forca Goa ( FC Goa). Hea club ache dhoni zaun asai Udeoghi Shri Venugopal Dhoot, Criketer Shri Virat Kohli, Goenche Udeoghi Shri Dattaraj Salgaocar ani Shrinivas Dempo. Bhov namnnecho, Futboll khellgaddi Arthur Antunes Coimbra zo ‘Zico’ mhun famadh asa, ho hea futboll mondollacho poilo Mukhel Karbhari (Head Coach). Hea mondollacho ghorcho Khelpacho Moidan Fatorda Stadium, Modganv, Goem asa.
Polleiat.
FC Goa
Football_clubs_in_India
महेश चंद्रकांत नाईक

महेश चंद्रकांत नाईक हे गोंयच्या भुयेंर जल्मले एक नामनेचे नाटककार.
नामो.
घर नं. 293, गणेश देवळा मुखार,सांतिनेज, पणजी-गोंय
रामकृष्णबुवा वझे

रामकृष्णबुवा वझे हांचो जल्म वझरे हांगा दि.28 नोव्हेंबर 1874 .ताच्या भुरगेपणांतूच ताच्या बापायक मरण आयलें देखून ताचे आवयन ताका ल्हानाचो व्हड केलो.ताचें भुरगेपणांत खूब कशटांत आनी हालअपेश्टांत गेलें.ताचें मुऴावे शिक्षण चवथी मेरेन मराठींतल्यान जालें.भुरगेपणासावन ताका गावपाचो नाद आशिल्लो.दोखून कागलचो गायक बळवंतराव पोहरे हाचेकडल्यान ताणें गावपाचें मुळावें शिक्षण घेतले. उपरांत वचून वर्सभर विठोबा अण्णा हडप हाचे कडल्यान तालीम घेतली.वयाच्या बाराव्या वर्सा लग्न जाल्या उपरांत गायक जावपाचे इत्सेन घर सोडलें आनी पांयानी भोंवडी करीत तो पुण्याक गेलो.थंयच्यान तो इंदूराक गेलो.थंयचो नामनेचो पखवाज वादक नानासाहेब पानसेगेर तो रावलो.गायन शिकपाची रामकृष्णाबुवाची जिद जाणून पानसेन ताका ग्वाल्हेराक वचपाक सांगले.तो ग्वाल्हेराक आयलो आनी ग्वाल्हेर घराण्याचो सुप्रसिध्द उस्ताद निसार हुसेनखाँकडे गायन शिकूंक लागले.सामकी कश्टांनी आनी पोटाखातीर माधुकरी मागून ताणें गायनविध्या संपादन केली.कांय तेंप गोंयांत रावून ताणें गायन विध्येचें शिक्षण दिलें.ताच्या शिश्यांचे वळेरेंत ताचो चिरंजीव शिवरामबुवा वझे,हरिभाउ घांग्रेकर,केशवराव भोसले,मा.दीनेनाथ बापूराव पेंढारकर,भालचंद्र पेंढारकर,दन्नीबाई,तानीबाई कागलकर बुवा ह्या कलावंत मंडळीचो आस्पाव जाता.तो गाण्याचो शिकवण्योय करतालो.बलवंत संगीत मंडळी आनी ललितकलादश् ह्या नाट्यमंडळांत ताणें संगीत गुरु म्हूण कांय तेंप काम केलां.ताच्या संगीत कलाप्रकाश(1938)ह्या पुस्तकांत ताच्या कांय चिजांचो आस्पाव आसून,ताचें आत्मचरित्रय थोडक्यांत दिल्लें आसा.ताचे गायकीन मराठी रंगभूंयेक संगीत दिवन नाटय संगितांत भर घाल्या.तो संगीतक्षेत्रांतलो गायक,विव्दान आनी बहुरंगी कलावंत आसून,गायनाचार्य म्हण ताका नामना प्राप्त जाली.दि.05 मे 1945 या दिसा तांका मरण आयलें.
Kinnori - Harp

Kinnori - Harp.
 Kinnori - mhonnge Inglez bhaxen ' Harp ' ani Portuguez bhaxen Harpa 
"Harp" also commonly refers to a style of harmonica.
The harp is a stringed musical instrument which has a number of individual strings running at an angle to its soundboard, which are plucked with the fingers. Harps have been known since antiquity in Asia, Africa, and Europe, dating back at least as early as 3500 BCE. The instrument had great popularity in Europe during the Middle Ages and Renaissance, where it evolved into a wide variety of variants with new technologies, and was disseminated to Europe's colonies, finding particular popularity in Latin America.
महावाक्यां

म्हावाक्यां आरण्यकांतल्या आनी उपनिषदांतल्या सारगर्भ तत्वगिन्यान सांगपी चार वाक्यांक म्हावाक्यां अशी संज्ञा आसा . त्या चार वाक्यांची नांवा अशीं आसात-प्रज्ञानं ब्रह्म, तत्त्वमसि आनी अहं ब्रह्मा स्मि, ह्या चारूय वाक्यांनी आत्मो आनी ब्रह्म हांचें एक्य आसा, अशें सांगलां.
प्रज्ञानं ब्रह्म.
ऋग्वेदाच्या एतरेय आरण्यकांत हें वाक्य आयलां. दोळ्यांवटेन भायर पडून अंत-करणवृत्तींत प्रतिबिंबीत जाल्यार चिदाभासान मनीस रूपादिकांक पळयता, कानावटेन भायर पडिल्ल्या अंतःकरणवृत्युपाधीक चिदाभासन उतरां आयकता,नाकावटेन वास घेता, वागिंद्रियावच्छिन्न चैतन्यान उलयता आनी जिबेर मधूर-अमधूर रस जाणटा.अशें तरेन सगळी इंद्रियां आनी अंत-करणाच्यो विंगड विंगड वृत्ती हांच्या योगान उपलक्षीत जावपी जें चैतन्य, तेंच प्रज्ञानं ब्रह्म ह्या वाक्यांतलें प्रज्ञान आसा. तशेंच देव ,मनीस आनी जनावरां ह्या उ्त्तम, मध्यम आनी अधम देहांक धारण करपी जिवांभितर आनी आकाशांतल्या भुतांभितर , जगाच्या जल्मस्थितीलयाचें कारण अशें जें एक चैतन्य आसा,तोंच ब्रह्म आसा. म्हळ्यार दर एका शरिरांत शरिराच्या इंद्रियांपरस आगळें अशें जें साक्षिचैतन्या प्रज्ञान ,तेंच सगळ्या भूतभौतिक जगाचें उपादनकारणभूत आशिल्लें चैतन्य ब्रह्म आसा. ज्या अर्थान सगळ्यांक आशिल्लें प्रज्ञाम हें ब्रह्म आसा , त्या अर्थान म्हज्यांत आशिल्लें प्रज्ञानूय ब्रह्म आसा, असो ताचो भावार्त आसा.
अहं ब्रह्मास्मि.
यजुर्वेद्च्या बृहदारण्यकोपनिषदांत हें वाक्य आयलां. देशादिपरिच्छेदशून्य असो जो परमात्मो ह्या मायाकल्पित जगांतल्या गिन्यानाचे अधिकारी आशिल्ल्यांच्या बारीक शरिराचो साक्षी ह्या रुपान स्थित असो अणभावाक येता. तोच ह्या वाक्यांलो अहं शब्दाचो लाक्षणीक अर्थ आसा. देशादिपरिच्छेदरहीत परमात्मो हो ह्या वाक्यांत्लो ब्रह्म शब्दाचो लक्ष्यार्थ आसा. अस्मि हें साक्षी आनी परमात्मो हांचो मेळ दाखयता.
तत्वमसि.
सामदेवाच्या छान्दोग्य उपनिषदांत हें वाक्य आयलां. सैमाचे पयलीं स्वगतादिभेदशून्य नामरूपरहीत अशी जी सद्वस्तू सांगल्या , ती सैम उत्पन्न जाल्यार तशीच आसा. हो तत् ह्या पदाचो लक्ष्यार्थ आसा. श्रवणादिकाचें अनुश्ठान करून म्हावाक्याच्या अर्थाचो विश्र्चय करपी जो अधिकारी जीव, ताच्या सूक्ष्ल आनी कारण ह्या तीन देहांचो साक्षी आनी तेखातीर तांच्यापरस आगळो असो जो सद्रूप आत्मो, तो ह्या वाक्यांतलो त्वं पदाचो लक्ष्यार्थ आसा. ह्याच वाक्यांतल्या असी ह्या पदान त्या दोनूय पदार्थांचें लक्ष्यार्थांचें एकय सांगलां.
अयमात्मा ब्रह्म.
अथर्ववेदाच्या माण्डूक्योपनिषदांत हें वाक्य आयलां. तातुंतल्या अयम् ह्या पदान आत्म्याचें स्वप्रकाशकत्व आनी अपरोक्षत्व उक्तायलां. तो स्वप्रकाश आशिल्ल्यान अपरोक्ष आसा. अहंकारापसून देहामेरेन आत्मो ह्या शब्दाक पात्र आशिल्ले जे पदार्थ आसात, त्या सगळ्याचें अधिश्ठान आनी साक्षी ह्या रुपान तांचे भितर आनी तांचेपरस आगळें आशिल्लें जे चैतन्य तोच ह्या म्हावाक्यांतलो आत्मो आसा. ह्या सगळ्या आकाशा सारकिल्या मिथ्याभूत जगाचें जें अधिश्ठान, तेंच ब्रह्म आसा. सगळ्या जगाचो बाध जातकच अवशिश्ट रावपी परमार्थीक सच्चिादानंदलक्षण स्वरूपाकच ब्रहम अशें हांगा म्हळां . एवंगुणविशिश्ट जब्रह्म तेंच स्वप्रकाश आत्मरूप आसा.
अशे तरेन ह्या चारूय वाक्यांचो आपरोस ब्रह्मात्म्यैक्यांत आसा. संन्यास घेवपावेळाऱहांतुंतल्या एका म्हावाक्याचो उपदेश करतात. 
-कों .वि. सं.मं.
लिओ टॉलस्टॉय

लिओ टॉलस्टॉय हाजो जल्म दि. 28 ऑगस्ट 1828या दिसा यास्नया पल्याना-तूला या प्रातांता येका गिरेस्त सरदर घराण्यांत जालो. ताच्या बापायचें नांव निकोलस इल्यीच आनी आवयचें नांव मेरी वॉलॉनस्की आशिल्लें. पांच भावांतलो लिओ चवथो भुरगो. लिओचे बायलेचें नांव सोफी बर्स.
कॅझन विद्दापिठांत 1844ते 1847 मेरेन शिश्रण जातकच ताणें कॉकेशस नगरांत सैन्यांत नोकरी धरली. क्रिमियन झुजांत सिव्हॅस्तपोलाच्या झगड्यांत वांटो घेतलो. शिकप आनी शिश्रणशास्त्र हाचेवयलीं आपलीं मतां प्रत्यश्रांत हाडपाखातीर टॉलस्टॉयान यास्नया पॉल्याना गांवांत 1849 वर्साअ शेतकामत्यांच्या भुरग्यांखातीर शाळा काडली. तशेंच, ’यास्नया पॉल्याना ’ ह्या नेमाळ्यांत बरेच लेख बरयले. ताचे आपजिणेच्या ग्रंथत्रयीचे पयलो वांटो घेत्सत्व(चायल्डहूड) ही 1852त उजवाडायल्ली टॉलस्टॉयाची पयली लेखनकृती. उपरांत 1854त ओत्रोचिस्त्व(बॉयहूड) आनी 1856त यूनस्त् (यश) असो दुसरो आनी तिसरो वांटो उजवायलो. तशेंच उत्रो पमेश्शिका (मॉर्निंग ऑफ ए लॅडलॉर्ड) ह्या पयलींच्या बरपांतूय ताणें चड करून साध्या मनशाची जीण आनी सरदार-जमीनदार हांचेकडेन जावपी ताचो संघर्श चितारपाचेरूय चड ब्भर दिला. क्रिमियन झुजांत ताणें वांटो घेतिल्ल्यान आपल्या सिवास्तोपल्सकीये रस्काझी(सिव्हॅस्तपोल स्टोरीस) हातूंत त्या झुजाचें वर्णन बरोवपाक ताका चड आदार मेळ्ळो. 1863 वर्सा बरयल्ले ताच कझाकी (कॉलेक्स) हे कादंबरींतूय हेंच खाशेलेपण दिसता.1863 ते 1869 ह्या काळांत टॉलस्टॉयान, नेपोलियनाकडेन जाल्यार झुजाचे फाटभुंयेवयली आपली राश्ट्रिय म्हत्वाची कादंबरी व्हय्ना इ मीर् (वॉर अँड पीस) बरयली. हातूंत 1805 ते 1825 ह्या इतिहासीक नदरेन म्हत्वाच्या काळांतल्या रशियन मनशाचें चित्र पितारला. उचेंल्या लिकांचो अहम् ,सुवार्थ ,नीच वृती आनी सामान्य जनतेचो देशाभिमान खर पणान जाणवता. 1875 ते 1877 ह्या काळांत ताणें टॉलस्टॉय अँना केरनिना ही कादंबरी बरयली. सरदार घराण्यांत जल्मल्ल्या पूण महत्वाकांश्री आनी वैयक्तिक अहंभावना पोकरिल्ल्या उच्चभ्रू समाजाच्या ढोंगी नीतीमत्तेआड,झूजपी अँना हे रशियन बायलेची काणी हे कादंबरेंत आसा. एक आवय आनी एक मोगिका ह्या नात्यांक लागून तिच्या मनांत जावपी झुजाचें मन हालोवपीचित्र ताणें तशें पितारलां. ताची तिसरी म्हत्वाची कादंबरी वस्क्रिसेनिये (रॅझरॅक्शन) ही 1899 वर्सा उजवाडा आयली. हातूंत विचरीक गोंदळ आसलो तरी वास्तव चितारपी ती एक अप्रतीम नमुनो जावन रावल्या. कठोर आनी नैतिक न्यायपद्दतीकडेन जोडिल्ल्या मुळाव्या प्रस्तांक हातूंत सुटावे करपाचो यत्न टॉलस्टॉयान केला.
मेजर ध्यानचंद

मेजर ध्यानचंद 1945 ध्यानचंद आमीतल्या मेजर हो रँक मळोवन निवत जाले. भारत सरकारान तांका पदाभूषण पदान गौरवायले. 3 डसेंबर 1979 ह्या दिला दिलीक तांकां मण आयले.
जल्म.
मेजर ध्यानचंद हाचो जल्म 26 आँगस् 1905 दिसा अलाहाबादेक जालो.
खेळ.
ल्हानपणांत तांका खेळ विशी व्हडलो भाव रूची नाशिल्ली. ताचो व्हडलो भाव रूपसिंग हो मात हाँकी खाँकी खेळगचडी आशिल्लो. ताज्या बापायचें नांव समेश्र्वर सिंग आशिल्लि आवयचें नांव शारदा सिंग. वयाच्या सोळाव्या वर्सा तो आर्मीन दाखल जालो.थंय तो ख-या अर्थान हाँकी शिकलो. तातूंत भितर तो इतलो तरबेज जालो की आंतरराष्टीय करियरांत ताका हाँकीचो जादुगार म्हणतात. ताजी बाँल फुडें व्हरपाची आनी गोल करपाचें तंत्र विलभण आशिल्ले हाँकि सिटका पसुन बाँल फकत गोला वेळरूच पयस वतालो. ताजी हॉकी सिटकी भितर मॅग्गेट बी बसयलां काय कितें हें लेगीत पळयलें. कांयच मेळ्ळें ना. कारण, तो जादू ताज्या घेतलेल्या कश्टांनी आशिल्लो, हॉकी सिटकींत न्हय. ताज्या वाडदिसाक नँशनल स्पोरटस डे मनयतात. गोल ह्या नावाचें ताजें आत्मचरित्रूय पसिदूद आसा.
ಸಾಮ್ವೆಲ್ ಆಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ

ಸಾಮುಯೆಲಾಚಿ /ಸಾಮ್ವೆಲಾಚಿ ಪುಸ್ತಕಾಂ.
ಫುಡಾರ್ಯಾಂಚೊ ಕಾಳ್ ಸೊಂಪುನ್, ಇಸ್ರಾಯೆಲಾಂತ್ ರಾಜಾಶಾಯೆಚೊ ಕಾಳ್ ಸುರು ಜಾಲೊ. ಹ್ಯಾ ಕಾಳಾಂತ್ಲಿ ಖಬರ್ ಸಮ್ವೆಲಾಚ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಬರಯ್ಲಲಿ ಮೆಳ್ತಾ. ಅಸೊ ಹೊ ಬದಲ್ ಘಡುನ್ ಯೆಂವ್ಕ್ ತೇಗ್ ಮುಖೆಲಿ ಮನಿಸ್ ಆಸಾತ್. ಪಯ್ಲೊ ಜಾವ್ನಾಸಾ ಸಾಮ್ವೆಲ್, ಜೊ ನಿಮಾಣೊ ಮ್ಹಾನ್ ಮನ್ಸುಬಿದಾರ್ ಆಸ್ಲೊ. ದುಸ್ರೊ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಸಾವ್ಲ್ ಹೊ ಇಸ್ರಾಯೆಲ್ ದೇಶಾಚೊ ಪಯ್ಲೊ ರಾಜಾ ಆಸ್ಲೊ. ಆನಿ ತಿಸ್ರೊ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ದಾವಿದ್. ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಸಾಮ್ವೆಲ್, ಸಾವ್ಲ್ ಆನಿ ದಾವಿದ್ ಹಾಂಚ್ಯಾ ಜಿವಿತಾಚೊ ಇತಿಹಾಸ್ ಆನಿ ತಾಂಚೆ ರಾಜ್ವಟ್ಕೆಚಿ ಖಬರ್ ಬರಯ್ಲಲಿ ಆಸಾ.
ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಚೆ ಪಾಂಚ್ ವಿಭಾಗ್ ಕೆಲ್ಯಾತ್. ತೆಂ ಅಶೆಂ ಆಸಾತ್ :
ಪುಸ್ತಕಾಚೆ ಕಾಣ್ಯೆಚೊ ವಿಶಯ್ ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕರಾರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಹೆರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ್ ಬರ್ಪಾ ಪರಿಂ ಮ್ಹಣ್ಜೆಂ ದೆವಾಕ್ ವಿಶ್ವಾಸಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಜಾಯ್ತ್ ಆನಿ ತಾಚ್ಯಾ ಉತ್ರಾಕ್ ಆಡ್ ವೆತಾಲ್ಯಾಕ್ ಖ್ಯಾಸ್ತಿಚೆ ಫರ್ಮಣ್. ಮ್ಹಾಯಾದ್ನೀಕ್ ಎಲೀ-ಕ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರಾಚೊ ಸಂದೇಶ್ ಉಗ್ತೆಂಪಣಿ ಸಾಂಗ್ತಾ : "ಜೊ ಕೊಣ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಮಾನ್ ದಿತಾ, ತಾಕಾ ಹಾಂವ್ ಮಾನಾನ್ ಲೆಖ್ತಲೊಂ. ಆನಿ ಜೊ ಕೊಣ್ ಮ್ಹಾಕಾ ಉಣಾಕ್ ಲೆಖ್ತಾ, ತಾಕಾ ಅಕ್ಮಾನಾಯ್ತಲೊಂ. " 1 ಸಾಮು. 2/30.
ರಾಜ್ ಸ್ಥಾಪನ್ ಕರ್ಚ್ಯಾ ಆದಿಂ, ಫುಡಾರ್ಯಾಂಚಿಂ ಮಿಸಳ್ ಭಾವ್ಣಾಂ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ನೊಂದ್ ಕೆಲ್ಯಾಂತ್. ಇಸ್ರಾಯೆಲ್ ಗಾರಾಂಚೊ ಖರೊ ರಾಯ್, ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ಆಸ್ಲೊ. ಪುಣ್ ಪರ್ಜೆಚ್ಯಾ ಮಾಗ್ಣ್ಯಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಸರ್ವೆಸ್ಪರ್ ಪರ್ಜೆಕ್ ರಾಯ್ ವಿಂಚುನ್ ಕಾಡುನ್ ದಿತಾ. ತರ್, ದೆವಾಚೆ ನಿತಿ ಖಾಲ್ ಆನಿ ರಾಯಾಚ್ಯಾ ಪದ್ವೆ ಖಾಲ್, ಇಸ್ರಾಯೆಲ್ ಗಾರಾಂ ಕಶೆ ಜಿಯೆಲೆ, ತ್ಯೊ ಮಹತ್ವಾಚ್ಯೊ ಗಜಾಲಿ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಆಸಾತ್ (2/7-10) ದೆವಾಚ್ಯಾ ಉಪದೆಸಾಂ ಖಾಲ್, ಸಗ್ಳೆ ಪರ್ಜೆಕ್, ಮಾಗಿರ್ ತೊ ಗ್ರೇಸ್ತ್ ಜಾಂವ್ ಯಾ ದುಬ್ಳೊ ಜಾಂವ್, ಎಕಚ್ ನದ್ರೆನ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಜಾಯ್ ಆಸ್ಲೊ.
ರಾಜಾಶಾಯೆಚೊ ಕಾಳ್ ಸುರು ಜಾಲೊ ತ್ಯಾ ವಿಶೀಂಚಿ ಖಬರ್ ಆನಿ ಪೊರಾಂಪರಾ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಕರಾರಾಚಿ ಆರ್ಕ್ಪೆಟ್ ಲುಟುನ್ ಹಾಡ್ಲಿ ಆನಿ ಫಿಲಿಸ್ತೆವ್ಕಾರಾಂನಿಂ ತಿ ಆಪ್ಣಾಶಿಂ ದವರ್ಲಿ ತಿ ಕಾಣಿ ಆಸಾ (1ಸಾಂ. 4-6). ಹಿ ಕಾಣಿ 2ಸಾಂ. 6 ಹ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್ ಚಾಲು ಉರ್ತಾ, ಪುಣ್ ಸಾಂವೆಲಾಚಿ ಖಬರ್ ಹೆ ಕಾಣ್ಯೆಂತ್ ಕರುಂಕ್ ನಾ. 1ಸಾಂ. 1-3 ಹ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್ ಸಾಂವೆಲಾಚ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಪಣಾಚಿ ಖಬರ್ ಕೆಲ್ಯಾರ್ ಜಾಲ್ಯಾರ್ 1ಸಾಂ. 7 ಹ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್, ಸಾಂವೆಲ್ ನಿಮಾಣೊ ಫುಡಾರಿ ಆನಿ ಕಣ್ ಪರಿಂ ತೊ ಫಿಲಿಸ್ತೆವ್ಕಾರಾಂಚ್ಯಾ ಹಾತಾಂತ್ಲಿ ಸುಟ್ಕಾ ಮೆಳೊಂವ್ಕ್ ತಯಾರಿ ಕರ್ತಾ ತೆಂ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ರಾಜಾಶಾಯ್ ಸ್ಥಾಪುಂಕ್ ಸಾಂವೆಲಾನ್ ಮ್ಹತ್ವಾಚಿ ಭೂಮಿಕಾ ಕೆಲ್ಯಾ, (1ಸಾಂ. 8 ಲಾ 12).
ಫಿಲಿಸ್ತೆವ್ಕಾರಾಂ ಆಡ್ ಸಾವ್ಲುಚ್ಯಾ ಝುಜಾಂಚಿ ಖಬರ್ ಕೆಲ್ಯಾ 1ಸಾಂ. 13 ಆನಿ 1ಸಾಂ. 14. ತರಿ ಸಾವ್ಲುಕ್ ನಾಕಾರ್ತಾ ತಿ ಖಬರ್, 1 ಸಾಂ. 13/7ಬ್-15 ಆನಿ 1ಸಾಂ. 15 ಹ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಮಾಗಿರ್ ಸಾಂವೆಲ್, ದಾವಿದಾಕ್ ರಾಜಾ ಮಾಖ್ತಾ. ಆನಿ ಆಕ್'ಖೆಂ ಇಸ್ರಾಂಎಲ್ ದಾವಿದಾಕ್ ರಾಜಾ ಮ್ಹಣ್ ಮಾಂದುನ್ ಘೆತಾ (2ಸಾಂ. 5/12).
2ಸಾಂ. 6 ಹಾಂತುಂತ್ ಆರ್ಕ್ಪೆಟ್ ಹಾಚಿ ಖಬರ್ ನವ್ಯ್ನಾ ಚಾಲು ಕೆಲ್ಯಾ; 2ಸಾಂ. 7 ಹಾಂತುಂತ್ ನಾಥಾನಾಚೆಂ ಭಾಕೀತ್, 2ಸಾಂ. 8 ಹಾಂತುಂತ್ ಸಂಕ್ಷೆಪ್ ಕೆಲಾ ಆನಿ 2ಸಾಂ. 8-24 ಹ್ಯಾ ಅವೆಸ್ವರಾಂತ್ ದಾವಿದಾನ್ ಆಕ್'ಖ್ಯಾ ಇಸ್ರಾಂಎಲಾಚೆರ್ ಕಶೆ ತರೆನ್ ರಾಜ್‌ವಟ್ಕಿ ಚಲಯ್ಲಿ ತಾಚಿ ಬಾರೀಕ್‌ಸಾಣೆಂ ಖಬರ್ ದಿಲ್ಯಾ. ಆಪ್ಲೆಂ ರಾಜ್ಯಾ ವಿಸ್ತಾರುಂಕ್ ದುಸ್ಮಾನಾ ಆಡ್ ಝುಜಾಂ ಕೆಲಿಂ ತೆಂ ವರ್ಣಿಲಾಂ. ದಾವಿದ್ ದೆವಾಚೆರ್ ಭಾವಾರ್ಥ್ ದವರ್ಪಿ ಆನಿ ತ್ಯಾಚ್ ಬರಾಬತ್ ಆಪ್ಲೆ ಪರ್ಜೆಕ್ ಸದಾಂಚ್ ಬರೆಪಣ್ ದಿವ್ಪಿ ಮ್ಹಣ್ ಹ್ಯಾ ಪುಸ್ತಕಾಂತ್ ಚಿತಾರ್ಲಾಂ. ತೇಚ್ ಪರಿಂ ದಾವಿದ್ ಮ್ಹಾಯ್ ಪಾತಕ್ ಕರ್ತಾ ಆನಿ ನಾಥಾನ್ ಪ್ರವಾದೀಯಾನ್ ತೆಂ ಮ್ಹಾಯ್ಪಾತಕ್ ದಾಖೊವ್ನ್ ದಿತ್‌ಚ್ ದಾವಿದ್ ತಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಭೊಗುಂಕ್ ತಯಾರ್ ಜಾತಾ.
ಸಾಂವೆಲಾಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಆಮ್ಕಾಂ ಧರ್ಮಿಕ್ ಶಿಕ್ವಣ್ ದಿತಾತ್. ಸಂವ್ಸಾರಾಂತ್ ದೆವಾಚೆಂ ರಾಜ್ ಬಾಂದುಂಕ್ ಕಸ್ಲ್ಯೊ-ಕಸ್ಲ್ಯೊ ಆಡ್ಖಲಿ ಯೆವ್ನ್ ಯೆತಾತ್ ತೆಂ ಉಗ್ಡಾಪೆಂ ಜಾತಾ. ದಾವಿದ್ ಹ್ಯಾ ಆಡ್ಖಲೀಂಚೆರ್ ಜೈತ್ ವ್ಹರ್ತಾ; ತ್ಯಾ ಆದಿಂ ಸಾವ್ಲು ಆನಿ ತಾಚ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಆಯ್ಲ್ಯಾತ್ ತಾಂಚ್ಯಾ ಪಾತ್ಕಾಂಕ್ ಲಾಗುನ್ ದೇವ್ ದೆಸಾಚೊ ಭಸ್ಂ ಕರ್ತಾ. ಜೆಜು, ದಾವಿದಾಚ್ಯಾ ಕುಳಾಂತ್ಲೊ ಮ್ಹಣ್ ಜಾಹೀರ್ ಕೆಲಾ ಆನಿ ಲೋಕ್ ದಾವಿದಾಚೊ ಪೂತ್ ಮ್ಹಣ್ ತಾಕಾ ನಮಾನ್ ಕರುನ್ ತೊ ಮೆಸ್ಸ್ಯಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾಂದುನ್ ಘೆತಾತ್.
सायप्रस

, आशीयांतलो देस आसा। ताची राजधानी निकोसिया नगर आसा।
पळेयात.
Cyprus
Alute Balute

Alute balute bharti-i kheddeantole poromporagot votni hokk. He hokk mhollear graminn orthoveusthechi bunead mhonnlear zata. Kheddeant raupi bigor xetkar lokancho veusai poromporen cholot ayil'lean taka kulporomporagot hokkachem svorup prapt zalam. Taka lagun he veusai ani tankam mellpi hokkank ‘olute- bolute’ oxem mhonnttat. Hea hkkank lagun xetkar ani ekamekam'modlea sombondank ut'torent zojmani (yojmani) pod'dot ani moharaxttrant ‘olutedari-bolutedari’ oxem mhonnttat. Hea zojmani va olutedari-bolutedari pod'dotint xetkar ho yojman oxem mantat. Zalear bigor xeti-veusayik he ‘kamin’ (itsuk) oxem somzotat.
Moharaxttrant oxa bigor xeti-veusayikanche olutedar va ‘naru’ ani bolutedar va ‘karu’ oxe don prokar asat. Xetkaranchim mhotvachim kamam korpi ani tancheo disoptt'tteo gorzo bhagoupi te bolutedar. Tankam mobdolo mhollear dhaneacho vanttoi chodd melltta. Olutedaraporos bolutedaracho hokk chodd vhoddlo asta. Pattil ani kulokrnni soddlear, chougulo, mhar, mest,sohar, chambhar, kumbhar, mhalo, xett, zoxi, poritt, gurou ani kharvi he ‘bara bolutedar’ mhunn namvajil'le asat. Zanchea bogor xetkaranchem oddna punn je xetkarancheo barik-sarik kirkoll gorzo bhagoitat te olutedar. Hatunt teli, tambolli, salli, songor, ximpi, malli, gondhlli, ddourea, bhatt, tthakor, gosavi, mulanna, vadontri, ghoddxi, kolaunt, torall, koroll, bhoi heo otthra zati aspautat. Dorek gamvant h soglle olutedar-bolutedar astach oxem-i na. Vell prosongak olutedar ani bolutedar ekamekanchim kamam kortona disun yetat. Olutedar ani bolutedaranchea veusayam voilean tanchi vhoddli, modli ani dhaktti voll va kas oxi protvari kortat. Tanchi bidagi veusaya promann tharaitat.
Xetachea kama bhair logn va her dhormik-samajik suvalleantoi mhar-mangak dhorun soglea olutea-boluteanchi kamam poromporen tharail'lim astat. Tache khatir tankam khonn'nal'l hanchea sarko mobdolo kama promann ama oiptipromann melltta. He olutedari-bolutedari pod'dotint gamvatole bigor xeti veusayantolem kuttumb, tanche kam' ani tacho mobdolo hancho nixchit ani obhedy oso mell disun yeta. Hatunt kaim zannank olutea-boluteanchi pillounnuk dista, zalear kaim zannank xetkarancho chholl dista.
Graminn orth veusthent adharobhut axil'li hi pod'dot udyegikoronnachea ani nagrikoronnachea probhavakhala halim halim moddun poddot aily. Apapleo vaddtteo gorzo ani opekxa bhagoupa khatir sogle zann xaramni vochun sthayik zatat. Dekhun kheddeantolem poilinchem ekamekancher adarun raup unnem zait asa. Duddvanchea viniym'-madhyomak lagun hacher porinnam' zala. Khub kodden 1933 vorsa saun mharanchi tancheant zal'lea nouzagritayek lagun aple votni hokk ani gamvkichim kamam soddun divpak survat keli.
Gõyantuy adlea tempar oxe bigor xetoudd veusayikanche votni hokk axil'le. Gamvche mhale, moddoull, mest, mhar, chamar hea sarkile bigor xetoudd veusayik gamvchea xetkaranchi apoplea veusayamvorovim vorsobhor fukott kamam kortale ani hea kamachem mol mhunn xetkar tankam xetant pikoil'lem pik omukuch oxa promannant ditale. Hem pik divp xet molltta tea disa ani mollnnechea zagearuch zatalem. Bhartantlea her vattharam promann gõyantoi udyegikoronnak lagun hi pod'dot lhou lhou noxtt zait geli.
तालगडी

तालगडी शिगम्या वेळार जावपी एक लोकनाच. वाद्याच्या तालाच्या ठेक्यार नाचपी (गडे) नाचतात म्हणून ह्या लोकांनाचाक तालगडी अशें म्हण्टात. सामान्यपणाम ह्या नाचाक तालगडी खेळप अशें म्हण्टात. घुमट, कांसाळें, समेळ, धोल आनी कांय कडेन शेनाय आनी सूर्त ह्या वाद्यांची साथ आनी जोत ह्या गीत प्रकाराची लय ह्या नाचाक मेळटा.
आकर्शक खेळगडे गायन वादनाच्या तालाचेर एकांमेकांकडेन संबंद दवरपी पदन्यास, हालचाली, हस्तमुद्र हांचेचरवीं एक वांटकुळो गीत-नाच करतात, जोत ह्या गितांचो विशय पुराणकथा, थळाव्या देवदेवतांचो संदर्भ असो आसता. श्रीरंग तालगडी, श्री रंग ताल हो ताल पुराय नाचभार चलता. शिगम्याच्या दिसांनी नमना उपरांत दर दिसा सांजेचे गडे, वाठारांतले परंपरेन थारायल्ल्या अशा शिगम्या मांडार देवळा सामकार आनी कांय प्रतिश्ठितांच्या घरामुखार तालगडी खेळटात. तालगडी खेळपी पंगडाचो तळी दिवन भोवमान करतात. हे तळयेंत येजमान एंक ते पांच नाल्ल तांदूळ, विडो, साकर वा गोड आनी उदकाची कळशी मांडार दवरतात.
हो पंगड तळयेची सामुग्री एकठांय करता आनी उपरांत ताचो वापर पंगडाच्या गांवांतल्या भौशीक उतस्वाखातीर करप जाता. गोंयांत साश्ट, बारदेस आनी तिसवाडी हे म्हाल सोडले जाल्यार हेर सगळ्या म्हालांनी तालगडी खेळप जाता. फोंइं आनी काणकोण म्हालांत तालगडीचो जोश चड आसता. फोंडे म्हालांतले तालगडी - मेळ दर वर्सा म्हाड्डोळचे श्री म्हाळसा देवीचे भेटेक वाजत - गाजयत वतात. हालीं सावनूच गोंय सरकाराच्या पर्यटन विभागावतीन राज्य पांवडयाचेर तालगडी सर्त आयोजीत जाता.
थॉमस आंद्रे

थॉमस आंद्रे हो एक फामाद तियात्रिस्त ।उपरांत तो आठ वर्साचो आसतना ताच्या एका काकान ताका सालीगांव हाडलो.
जल्म.
थॉमस आंद्रे हांचो जल्म १८ मार्च १९३७ हया वर्सा ओपा खांडेपार फोंडें हया गांवांत जालो. जुआव आंद्रे आनी मारीया कोन्सेसांव डायस हें ताच्या आवय बापायचे नांव जावन आसा. तो एक वर्साचो आसलो, तेन्ना ताची आवय हो संवसार सोडून गेल्ली.
शिक्षण.
.त्या उपरांत तो आठ वर्साचो आसतना ताच्या एका काकान ताका सालीगांव हाडलो. थंय तांणें आपले मुळावें शिक्षण पुर्तुगेजीन पुराय केलें. तांची घरची परिस्थिती गरीब आसल्या कारणान घर चलोवपा खातीर तांचे कडेन पयशे नासले म्हूण ताका शाळा सोडची पडली आनी त्या खातीर धा वर्साचो आसताना ताका आपले घर चलोवपा खातीर रेंदेंराचे काम करचे पडले.
वावर.
शेजारच्या गांवांत जाल्लो फामाद जागर आनी तियात्र हातूंल्यान प्रेरित जाल्लो, थॉमस आपलो इश्ट इनासियो हांच्या वांगडा सायकलीन तियात्र पळोवपाक वतालो. वीस वर्साचो आसतना ताणें तियात्र बरोवपाक, दिग्ददर्शन आनी तियात्रान वांटो घेवपाक सुरु केल्लें. सालीगांवांत जाल्लो ताचो पयलो तियात्र 'इरमांव आनी होनी' ह्या तियात्राक थंयच्या लोकांचो खूब बरो प्रतिसाद मेळ्ळो. त्या उपरांत ताका फाटीं वळून पळोवपाची गरज पडूंक ना. ताणीं आनीकूय तियात्रां बरोवन सालीगांवातल्यां आनी थंयच्या सरभोंवतणच्या लोकांक तांचो रंगमेळ दाखोवन 'अ थॉमस ' ह्या नांवान तांचे मनोरंजन केलें.
आपले घर चलोवपा खातीर रेंदेंराच्या कामान जरी तो व्यस्त आसलो तरी काम नासताले तेन्ना तो तियात्राच्या मोगा खातीर वेळ काडून तियात्र बरयतालो. तियात्र म्हळ्यार ताचे काळीज आनी कूड आसली. ताका कितलेंय काम आसले जाल्यारुय तो तियात्र बरोवंक वेळ काडटालो. तातुंतली ताणीं बरयल्लीं; दिग्दर्शन आनी आपूण वांटो घेतिल्ली कांय तियात्रां अशी आसात, ' पूर्वोजांचे हतिराम ', ' ओस्तोरी घराची राणी ' , ' कितें हो संवसार ' , ' तायनीम ' , ' नीत ' , ' सोंवसार एक सोपोन ' , ' मोग वो आशा ' , ' फायदो ' , ' देव बोरें कोरूं ' , ' खंय तुजें घोर ' , ' पोरदेसी ' , ' व्हायलांकनी सायबिणिची राखण ' , ' हांव तुकांच रावता ' , ' गेला तो कोण ?' ( दिग्दर्शक : सी आल्वारीस ) आनी ' एकूच माती ' .
जेन्ना तो तियात्रा बरयतालो तेन्ना कांय नांवाजलेल्या कलाकारांची ताणें जापसालदारकी घेतिल्ली: सी आल्वारीस , आल्फ्रेड रोज , रीता रोज , एम.बॉयर, बाबा पीटर, ओफेलिया , सौजा फेर्रांव , रिको रॉड, जोस रॉड दे पर्रा , ग्रेग , सबीना , बेट्टी नाज़ , वालनट मस्कारेनहास , बेट्टी फर्न्स , जर. नेल्सन , जेसीएम डायस आनी जायते जाण.
६० वर्साचो आसतना तो माडा वयल्यान सकयल पडलो आनी ताच्या फाटीच्या कण्याक मार बसलो. णव वर्सा पयली ताचे अर्धांगवायुचो झटको आयलो आनी ताणें आंग धरलें, आता तर दावी बाजू अर्दांगवायुच्या झटक्यान कायमची धरल्या.
भिरंड

लॅटीन नांव :Garcinia indica chois
पाचव्या दाट पानांनी भरिल्ल्या ह्या भिणणीच्या झाडाक तिच्या पासून मेळपी आंबट सोलांक लागून आमी चडशे जाण वळखतात. भिणणीचीं पानांय चवीक आंबट आसतात. भिणणीक लागची बारीक वाटकुळीं फळां म्हळयार 'भिणणा' पिकतकच तांचो कोर तांबडो जाता. हीं भिणणा' चवीक आंबट - गोड लागतात.
भिरडचें फायदे.
भिणणां पासून सोलां जाल्यार बिंया पासून भिणणेल (तेल) तयार  करतात. भिणणेल, पदांचो रोस (आगळ), सोलां आनी भिणणीच्या पाठांचो उपेग आयुवेदांत वेगवेगळ्या दुयेंसा खातीर करतात.  गोंय तशेंच कोंकणांत घरा घरांनी रादलें कुडींत भिणणांचया उपेग वेगवेगळ्या जिनसांक रुच हाडचेखातीर करतात. सोलांच्या आगळांत मिरसांग, मीठ, लसूण आनी ओली कोथंबीर घालून तयार केल्ली सोलखडी  जेवण उपरांत घेतल्यार  जिरवणे  खातीर  बय्यक  पडटा. भिण्णांंक 'कोकम' अशेंय म्हणटात. ह्या कोकमाचें  सरबत पियेल्यार कुडींत वाडिल्लें पींत  कमी जावपाक मजत जाता. उबाळाच्या दिसांनी हाचो  सदांच उपेग केल्यार गरमेक लागून जावंपी बरिचशीं दुयेंसां पयसावतात.  काळजाची किया  सुदारचे  खातीर  तशेंच आंगाक  जळजळ  पडल्यार पिकिलल्या भिण्णांचें  सरबत पोटात घेवचें.  पिकिल्ले  भिण्णांचें फळ जाठरागी  वाडयता. जिबेक रुच हाडटा. एखाघाक परत परत तान लागता आसत जाल्यार पिकिलल्या भिण्णांचें सरबत करून घेवचें. आनीक एक म्हत्वाचो  उपेग म्हळ्यार.
"फिग्दाचे (Liver) कितेंय सुदारणा घडोवन हाडपाक भिण्णांचें उत्तेजन दितात. भिणणेल घाल्यार तो घावो बेगीन पेकपाक मजत जाता. तशेंच नाडिव्रण (Fistula)  जाल्यार भिणणेल त्या जाग्यार लावचें .आंगाक पुळेर आयल्यार भिण्णीच्या मुळाचे  सुलचो चुण करून त्या जाग्यार लावचो."
भिरडचें लुकसाण.
बिकाचो त्रास आसल्यार तशेंच पातळ परसाकडेन जाल्यार पिकिलल्या भिण्णां खावचीं. पोटांत गुळो येवप. पोटांत दुखप अशीं कारणां दिसून आयल्यार ह्या पिकिलल्या  भिण्णांचो उपेग करचो.