anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
ओरिया भास

ओरिया वा ओड़िया ( "" ) ही इंडो-युरोपीय भाशा कुळांतल्या इंडो-आर्यन फांट्याची भास. ही भास आसामी आनी बंगाली भाशेकडेन खूब सारकी आसा. ही सुमार ३.१ कोटी लोकांची आवयभास (१९९६ मेरेन), तातूंतले चडशे लोक ओरिसा राज्यांत रावतात. अस्तंत बंगाल आनी झारखंड राज्यांनीय ओडिया भास उलयतात. भारतांतल्या २२ मान्यताय मेळिल्ल्या भासांतली एक भास ओरिया; ही ओरिसाची राजभास आनी झारखंडाची दुसरी राजभास.
केळशी शांतादुर्गा देवस्थान

'केळशी शांतादुर्गा देवस्थान आपले देव घेवन वेगवेगळ्या गांवानी गेले. जशें मंगेश,म्हालसा शांतादुर्गा आदी आनी चडशें ते लोक फोंड्या म्हालांत गेले आनी तांतूतली एक देवी म्हणळ्यार ही शांतादुर्गा देवी.
ह्या देवीक जरी हांगच्यान घेवन गेले तरी तिचे अस्तित्व अजून हांगा आसा. ह्या देवळाच्या म्हाजनानी अजून तिचो हक्क कोणाकडेन दिवना. दर वर्सा तिच्या वाडदिसा हांगा येवन ते निवळ करता.रंग काडटा.केळशी गांवांत तिची ल्हानशी घुमटी आसा. आनी तिचे देवूळ कवळ्या आसा तशेंच तिचे म्हाजनय थंयच रावता. ह्या गांवची राखण एक 
क्रिस्तांव करता. ते म्हाजन हांगा नासतना ताका हांगासरलो पुराय अधिकार आसा. जे किते हांगा घडटा ताची पुराय म्हायती तो तांका दिता. जर कोणय थंय लग्ना करपाक सोदता जाल्यार सुदा थंय तांका परवांगी मेळना.
हया गांवचे लोक फाटली 15 वर्सा जाली तांचेकडेन परवांगी घेवन हांगा सत्यनारायणाची पुजा करता. इतली वर्सा जाली ती देवळाचू दुरुस्ती करपाक तांचेकडेन मागणी करता. पूण ती तांका परवांगी दिना.
सुरण

प्रकार.
गावगीरा वाठाराांत काां लोक ही वनस्पत पावसाच दिसाांनी आपली पोरसाांत रोर्तात.झाडगो सुरु्ण आनी गाांवठी सुरण अशें तीन प्रकार मेळटात.ही वनस्पत मीटर भर उांचार्ेची जाता.जमनीांत ीभतर ह्र्ा वनस्पतीक गोलाकार व्हड मुांडल तर्ार जाता.सुरणाचे हे मुांडलेत वखि गुणधमा आमशल्ल्र्ान आर्ुवेिाांत ताचे साबार वखि उपेग साांगल्र्ात.बाजाराांत हो सुरण सहजतार्ेन मेळटा.कातररल्ल्र्ा सुरणाचो कांुडो आांगाक लागल्र्ार खाज सुट्टा.ताका लागून सुरणाचो बार क सोडी वा कापाां करून ताांकाां सोलाांचे उिक लावचें आनी मागगरूत ताांचो उपेग करचो.
उपेग.
साधर्ाांक सूज आर्ल्र्ार वा हत्ती रोग जावन पाांर् सुजल्र्ार सुरण बार क वाांटून ताचो कल्प म्होवाांत ममसळचो आनी तें ममश्रण सूज आर्ल्र्ा त्र्ा भागाांक लावचे.सूज िेंवपाक मजत जाता.जजबेक रूच हाडपाक,भूक वाडपाक तशेंच खाल्ले पचन जावचें खातीर सुरणाची भाजी खावप गरजेची.पोटाांत िखु ल्र्ार वा पोटाांत िांत जाल्र्ार ह भाजी खाांवची. बबकाांत सुरणाचो मुखेल प्रमाणाांत उपेग करतात. बबकाांक लागून परसाकडेन त्रास जावप वा सांडास सुकप असल्र्ा लक्षणाां वेळार सुरणाची भाजी जेवता वाांगडा चड प्रमाणाांत घेतल्र्ार गुणकार थारता.पूण बबकाांत सांडासाांत रगत पडटा आसल्र्ार सुरणाचो वापर करचो न्हर्.फिग्िाक सूज आर्ल्र्ार आनी फिग्िाचें कार्ा बरेतरेन जावांचे म्हूण सुरणाची भाजी खावची.कुडीांतलो शुक्रधातूिरुबळ आसत वा ताचें प्रमाण कमी आसता जाल्र्ार तशेंच बार्लाांमि ां म्हर्न्र्ाची पाळी वेळार र्ेना जाल्र्ार सुरणाचे भाजर्ेचो उपेग जाता.सुरण आमशल्ल ां आर्ुवेि क वखिाां बाजाराांत उपलब्ध आसात.
पररणाम.
हो सुरण गरम आमशल्ल्र्ान गरमेच्र्ा दिसाांनी तशेंच पपत्ताच्र्ा िर्ु ेंसाांत रक्त र्ेता त्र्ा बबकाांत ताचो अजीबात उपेग करचो न्हर्.एकाधर्ा वेळार सुरणाचो चड प्रमाणाांत वापर के ल्र्ार जजवाक माल पडूांक र्ेता.त्र्ा वेळार मलांबाचो रोस,ताांक वा गच ांचेचो कांुवळ करून पोटाांत घेवचो.
फ़ोंडा

फोंडा (फोंडे), हें भारतांतल्या गोंय राज्याचें एक शार आनी फोंड्या तालुक्याचें शासकीय मुख्यालय. हें शार पणजेच्यान २८ कि.मि. दक्षिण-पूर्वात आसा आनी मडगांवच्यान १७ कि.मि उत्तर-पूर्वांत आसा.
हांगा मोस्त कारखाने आसात आनी हें शार गोंयचें उद्देगीक केंद्र (इन्ड्स्ट्रियल सेंटर). फोंड्या शारांत फार्मागुडी हांगा गोवा इंन्जिनेरिंग काॅलेज आसा.
इतिहास.
पुर्तूगाली शासनाचे पयली हांगा १६वे शेंकड्यांत सौंदे राजाचें राज्य आशिल्लें. देखून ह्या गोंयच्या हिंदू लोकां खातीर पुर्तागाली शासन देखून एक सुरक्षीत स्थळ जालें. हांगा हिंदू देवस्थानां निर्माण जालीं. गोंयचे दुसरे जागेन्तुले भ्हेतले देवस्थानची स्थापना हांगा जाली.फोंडा १७९१त पुर्तागाली शासनात आयले. अतन्चे फोंडा पहिलेन्चे क्वेला गांवांन उदभवलो.
कारखाने.
फ़ोंडें गोंयचें ’इंड्स्ट्रियल सेंटर’. हांगा कुन्डे,बेथोर्दा आनी तिस्क मुख्य ’इन्ड्स्ट्रियल इस्टेट्स’
दुसरें आकर्शेण.
फ़ोंडें ज़िल्यांत गोंयचें मु्ख्य वन्य आराक्षणाल्य - बोंड्ला आनी माहावीर वयड लैफ़ सेन्चुरी अस्सन्चि. हांगा दूध्सागर जोल्पात आसा.
Aimorichem Magnnem

Aimorichem Magnnem.
Magum-ia ː
Sorvespora, amcheam kallzamnim Tuji kurpa ghal mhun magtanv. Tujea Bhoddvean amkamkolloilam dekhun Jezu Tuzo Put monis zalo mhunn ami ollkhunk pavleanv atam ami Tacheam koxttam ani khursa vorvim punnorjivant ponnachea voibhovak pavum-xim kor teach Krista amchea Somia vorvim. Amen Devacho adar sodanch amche thaim asum. Amen
Angelus
The Angelus is a Catholic devotion commemorating the Incarnation. As with many Catholic prayers, the name "Angelus" is derived from its incipit: "Angelus Domini nuntiavit Mariæ" ("... the Angel of the Lord declared unto Mary ...") and is practised by reciting as versicle and response three Biblical verses describing the mystery; alternating with the prayer "Hail Mary!" The Angelus exemplifies a species of prayers called the "prayer of the devotee".
The devotion was traditionally recited in Roman Catholic churches, convents, and monasteries three times daily: 6:00 am, noon, and 6:00 pm (many churches still follow the devotion, and some practice it at home). The devotion is also used by some Anglican and Lutheran churches.
The Angelus is usually accompanied by the ringing of the Angelus bell, which is a call to prayer and to spread good-will to everyone. The angel referred to in the prayer is Gabriel, a messenger of God who revealed to Mary that she would conceive a child to be born the Son of God. (Luke 1:26-38).
Latin.
Oremus. Gratiam tuam, quaesumus, Domine, mentibus nostris infunde; ut qui, Angelo nuntiante, Christi Filii tui incarnationem cognovimus, per passionem eius et crucem ad resurrectionis gloriam perducamur. Per eundem Christum Dominum nostrum. ℟: Amen.
Polleiat.
Angelus
गिरमीट

गिरमीट हें पुस्तक प्रा. राजय पवार हाणीं बरयला.
प्रकाशक.
सानिका प्रॅाडक्शन बोरी फोंडें हाच्यानीं हें पुस्तक उजवाडाक हाडिल्लें.ह्या पुस्तकाचो प्रकाशन क्र.4.
प्रकाशन.
ऑमकार, नवदुर्गा गार्डन, कळमा मळ, बोरी, फोंडें गोंय ह्याच्यानी हें पुस्तक प्रकाशन केला.
पयली आवृत्ती.
ह्या पुस्तकाची पयलीं आवृत्ती 2009 जालीं.
मुखचित्र.
पुस्तकाचें मुखचित्र नामनेचें चित्रकार श्रीधर कामत बांबोळकार हाणीं काडलां.
माोल.
ह्या पुस्तकाचें मोल 75/- जावंक आसा.
अपर्ण.
हें पुस्तक लेखकान विनोदबुद्द आशिल्या सगळ्यांक ओपलां.
हया पुस्तकान 62 निबंद आसा.
ह्या पुस्तकातलें कांय निबंद जावन आसा:
पुर्वप्रसिध्दी.
हे लेख ह्या आदीं'सुनापरान्तां' तल्यान "गिरमीट" ह्या सदरांतल्यान 16 जानेवारी 2005 ते 7 मे 2006 ह्या काळांत प्रसिध्द जाल्यात. मात पुस्तकरूपान हाडटना तांचेर जायते नवे संस्कार केल्यात.
भाशाशेली.
लेखकान सोपीं भास वापरून सोप्या उतरांनी वर्णन केलां.
गिरमीट ह्या पुस्तकान लेखकान दर एक मुद्दो सुंदर तरेन मांडिल्लो आसा.
ह्या पुस्तकाचीं पानां 118 आसा.
माया खरंगटे हांची वळख

माया खरंगटे (20-06-1956)
आदल्यो माया पुंडलीक शेल्डेकार.
हांचो जल्म केपें म्हालांतल्या असोल्डें गांवांत जालो. ताणी आयजवेर कविता, कथा, आश्णकार, प्रवास वर्णन आनी बालसाहित्य अशें साबार साहित्यप्रकार केळयल्यात. आतां मेरेन 25 पुस्तकां उजवाडाक आयल्यात. ' कायपंजी ' (1988) आनी ' श्रावणशिंवर ' (2011) हे कवितां झेले, ' घोंटेर ' (2000) ' मळबझेप ' (2006) आनी ' मृगजळ ' (2009) हे तीन कवितां झेले, ' जपान पळोवन आलो ' (2008) आनीनिकोबारच्यो लोककाणयो ' (2009) ही दोन अणकारीत पुस्तकां जाल्यार बालसाहित्याची 20 पुस्तका तिच्या नावार असता. तिच्या कथांचे मराठी, हिंदी, कन्नड, गुजराती, तेलुगू, सिंधु अश्या साबार भासांनी अणकार जाल्यात. आयजवेर तांकां एनसीइआरटी दिल्लीचो बालसाहित्य पुरस्कार, कोंकणी भाशा मंडळाचो कथा पुरस्कार, एआयसीपी खुर्जाचो माँ शारदा काव्य पुरस्कार, गोवा कोंकणी अकादेमीचो 2010 वर्साचो कथा पुरस्कार, अशें साबार पुरस्कार फावो जाल्यांत. तांची 'काटळ्याळे हार ' ही कथा ' घोंटेर ' ह्या कथा झेल्यांत आसपावता.
Tuji Povitrtai Gaion

Tuji Povitrtai.
1. Tuji Povitrtai
Suria vori fankta !
Dp. : Tori hanvem Tuka
Okman kelo, Deva !
Bhogos mhaka, Saiba ǃ
2. Tuji ut’tom Thorai
Mollba poros unchli !
3. Tuji omit Podvi
Moddam lharam sarki !
4. Tuji onont Zannvai
Tthav-naslolo sagor !
5. Tuzo oprimit Mog
Sasnak zollto uzo !
6. Tuji Povitrtai
Mhaka favo kel’lii !
7. Tujea sasnnik Mogan
Mhaka Tum vengoita !
http://www.songs-from-goa.at/info14-music-with-staffnotation.html
तेसालनिकारांक पावलुचें पयलें पत्र

तेसालनिकारांक पावलुचें पयलें पत्र.
First Epistle to the Thessalonians
तेसालनिकारांक पावलुचें पयलें पत्र.
सुमार एकावन (५१) व्या वर्सा, आपले धरंपर्गटणेचे पयले भंवडेर, पावलून तेसालनिकेकारांची पवित्र-सभा स्थापलली. तेसालनिका मासेदनियेचें राजधानी एक व्हड आनी म्हत्वाचें शार आसलें. त्या शारांतलो लक चड करून विदेशी आसलो, पूण जायतो जुदेव लकूय थंय जियेतालो आनी तांचें देवस्थान थंय आसलें. थड्या जुदेवांक आनी खूब विदेशियांक जेजू क्रिसताशीं पावलून अडून हाडलीं आनी अशें तीं जेजुचेर भावार्थ दवरुंक पावलीं. पूण क्रिसताक मानून घेवंक नासलो त्या जुदेवांक नाटकाय जाली आनी, बगलानटां घालून आनी गुडमेळ करून, बेरेइया गांवांत पळून वचुंक ताणीं ताका बळ केलें. थंय थावन पावलू आतेनाक आनी करिंताक गेलो, आनी हांगा रावून ताणें हें पत्र बरयलें. पावलू आतेनांत आसताना, तेसालनिकेंत अजून चालू आसलले पिडापिडेक लागून तीं हालिंच क्रिसतांव जाल्लीं मनशां आपलो भावार्थ सडतीत म्हण, थयंची परिस्थिती पळेवंक आनी तांकां घटाय दीवंक ताणें तिमताक तेसालनिकेक धाडलो. धुमाळो ससू-ऊय, तीं भावार्थांत थीर आसात म्हण तिमतान पावलूक, करिंतांत आसताना, खुशाल्काय्ेची खबर हाडली. तेच भाशेन, जेजुच्या दूसऱ्या येण्या विशीं, तेसालनिकेकारां शिकवण घेवंक सदतात म्हण तिमतान पावलूक कळीत केल्लें देखून, हो विशय ह्या पत्राचो मुखेल भाग जालो. तिमत तेसालनिके थावन येतच, पावलून हें पत्र बरयलें.
ह्या पत्राची मानडावळ अशी.
प्रसतावना : १ : १
धिन्वास आनी वाखाण्णी : १:२-३:१३
क्रिसती रीत-रवीस सांबाळुंक शिडकावणी : ४ : १-१२
क्रिसताच्या दूसऱ्या येण्या विशीं शिकवण : ४ : १३-५:११
शेवटाची शिडकावणी : ५ : १२-२२
संपादणी : ५ : २३-२८
Tesalonikarank Pauluchem Poilem Potr

Tesalonikarank Pauluchem Poilem Potr.
First Epistle to the Thessalonians
Tesalonikarank Pauluchem Poilem Potr.
Sumar ekavon (51) vea vorsa, aple dhormporgottnneche poile bhonvdder, Paulun Tesalonikekaranchi povitr-sobha sthaploli. Tesalonika Masedoniechem razdhani ek vhodd ani mhotvachem xar aslem. Tea xarantlo lok chodd korun videxi aslo, punn zaito Judev lokui thoim jietalo ani tanchem devsthan thoim aslem. Thoddea Judevank ani khub videxiank Jezu Krista-xim Paulun oddun haddlim ani oxem tim Jezucher bhavarth dovrunk pavlim. Punn Kristak manun gheunk naslo tea Judevank nattkai zali ani, boglanttam ghalun ani guddmell korun, Bereia ganvant pollun vochunk tannim taka boll kelem. Thoim thaun Paulu Atenak ani Korintak gelo, ani hanga ravun tannem hem potr boroilem. Paulu Atenant astana, Tesalonikent ozun chalu aslole piddapiddek lagun tim halinch Kristanv zal’lim mon’xam aplo bhavarth soddtit mhonn, thoinchi poristhiti polleunk ani tankam ghottai diunk tannem Timotak Tesalonikek dhaddlo. Dhumallo sosu-ui, tim bhavarthant thir asat mhonn Timotan Pauluk, Korintant astana, khuxalkaiechi khobor haddli. Tech bhaxen, Jezuchea dusrea iennea vixim, Tesalonikekaram xikovnn gheunk sodtat mhonn Timotan Pauluk kollit kel’lem dekhun, ho vixoi hea Potracho mukhel bhag zalo. Timot Tesalonike thaun ietoch, Paulun hem Potr boroilem.
Hea Potrachi manddavoll oxi :.
Prostavna : 1 : 1
Dhin’vas ani vakhann’nni : 1:2-3:13
Kristi rit-rovis samballunk xiddkavnni : 4 : 1-12
Kristachea dusrea iennea vixim xikovnn : 4 : 13-5:11
Xevottachi xiddkavnni : 5 : 12-22
Sompadnni : 5 : 23-28
Polleiat.
First_Epistle_to_the_Thessalonians
Books_of_the_Bible
Bible
Chandra Shekhar Azad

Chandrashekar Azad (Zolm - 23 zuloi 1906, bhaura-modhy prodex; mornn - 27 februvari 1931, olahabad-ut'tor prodex). Bharti-i svatontry-cholloullintolo ek krantivir addnamv tivari. Bapaichem namv pom. Sitaram' ani auychem namv zograni devi. Tachea bapaichi ddak vibhagantoli nokri komi pogarachi axil'lean to xikpakhatir bonarosak gelo. Thoim ek chhatronivasant tachi fukott veustha zali.
Bonarosak xikta astona, 1921 vorsa ddyuk ef vinddsoroche bhetticher bohixkar kheast zali. Ten'na mejisttrettan taka vichal'lem, ‘ tujem namv kidem ? ’ tannem thonddsannin zap dili- ‘ mhojem namv azhad. Mhojea bapaichem namv svadhin ani mhojem ghor asa bondkhonnit. ’ ten'na saun to brittix sorkarachea motan dohxotovadi tharlo.
Kaxi raxttri-i videapitthant xikta astona tachem purai lokx krantikarok cholloullinkodde axil'lem. 1925 chea kakori (lokhnovo) hangachea aggaddi uddoupachea kottant tannem vantto ghetlo. Kottantlea mukhel guneamvokarank dhorle punn chondroxekhor polisanchea hatank laglona. Soxstr kranti korpachea hetan tannem ‘ hindusthan ripblik ososiexon ’ he porne somsthechem ‘ hindusthan soxlistt ripblik ososiexon ’ hatunt rupkar kelo ani apnne svota he songhttonechem senapotipod apnnailem. He somsthecho lahor kott uktaddak ayil'lean ti somstha visrjit zali. Torikuy chondroxekhor azhad aplea soxstr krantichea dhyeyaposun mat'tuy fattim sorlona. Dil'lintlea peddhiuyole ani ponzab bonketole dorodde, sonddrs hea polis odhikareavelo hol'lo, kanpurak suru kel'lo gupt bambancho karkhano hea prokronnant chondroxekhoran sokri-i fuddakar ghetlo. Polisanchea hatak to kosoch lagna mhunn brittix sorkaran taka dhorun haddpakhatir 10 hozar rupeanchem inam' douril'lem. Dhoxttopuxtt kuddicho ani nigrohi vrit'ticho ho krantivir olahabad hangachea alfredd parkant polisankodden zal'le chokmokint jivitak ontorolo.
Polleiat.
Chandra_Shekhar_Azad
Maie Mhoje Bhou Mogall Konkani Gaion

Maie Mhoje Bhov Mogall.
Maie Mhoje Bhov Mogall
Korn' ghe mhaka tujem ball
Zaum Maie ugddas tuzo
Sontos mhoje jinnecho
Ch:
Hanv nidon damptoch dolle
Koslem-im vign yeit tor polle
Nidantui usko mhozo
Koso korcho mog tuzo
Sokallchim zag zatoch
Tondar mhojea dis fanktoch
Poili ha! chintnam mojim
Jezuchim ani Tujim
Sasai tuji sodunk pavoi
Sorv vostunt mhunnonk xinkoi
"Maie Mhoje bhov mogall
Rakh mhaka hanv tujem ball"
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam
तारापोरवाला इराच जहांगीर सोराबजी

तारापोरवाला इराच जहांगीर सोराबजी (जल्म - 1884; मरण - 15 जानेवरी 1956) भारतीय भाशाशास्त्रज्ञ. हाणें भाशा विशयामत (इंग्लीश –संस्कृत) मुंबय विद्यापिठाची पदवी घेतली. 1904 वर्सा तो इंग्लंडाक गेलो आनी 1909 वर्सा बॅरिस्टरची परिक्षा पास जालो. ताणें युरोपाक वचून फ्रँच आनी जर्मन भाशांचो अभ्यास केलो. 1913त ताणें कौटिल्याचें अर्थशास्त्र ह्या विश्याचेर बुट्सबर्ग विद्यापिठाची डॉक्टरेट मेळयली. केंब्रिजाक ताणें अरबी आनी इराणी भाशांचो अभ्यास केलो. भारतांत परत येतकच पयलीम कलकत्ता विद्यापिठांत आनी उपरांत मुंबयच्या विद्यापिठांत आनी उपरांत मुंबयच्या इन्सिटटयुटांत अध्यापन केलें.
लिंग्विस्टीक सोसायटी आँफ इंडिया हे संस्थेचो तो संस्थापक वांगडी आशिल्लो. कांय काळ तो हे संस्थेचो अध्यक्ष आशिल्लो. अखिल भारतीय प्राच्यविद्या परिशदेचो तो कांय काळ शाखाध्यक्ष आशिल्लो. ताणें बरयल्ले नामनेचे ग्रंथ अशे-सिलॅक्शन्स फ्रॉम अवेस्ता अँड ओल्ड पर्शियन (1992), द रिलिजनऑफ जययुश्त्र (1926), द गाथाज ऑफ जरयुश्त्र (1947), सिलॅक्शन फ्रॉम क्लासिकल गुजराती लिटरेचर एलिमँटस ऑफ द सायन्स ऑफ लँग्वेज (1951). डॅक्कन कॉलेज रिसर्च इन्स्टिटयूट हे संस्थेन ताच्या उगडासाक तारापोरवाला मेमोरियल वॉल्युम (जानेवरी) हो खंड उजवाडा हाडला. तशेंच, इंडियन लिंग्विस्टीक्सचो तारपोरावाला मेमोरियल तारपोरावाला मेमोरियल (1957) उजवाडा हाडलो.
ना.सं.इनामदार

नागनाथ संतराम इनामदार हे एक स्रेश्ट इतिहासिक कादंबरीकार आशिल्ले.
जल्म.
इनामदार हांचो जल्म 23 नोव्हेंबर 1923 ह्या दिसा साताऱ्यांत जालो.
वावर.
कथा लेखनान तांच्या बरोवपाक सुरवात जाली. इनामदारान आपले वाङ्मयीन लेखन 1945 ह्या वर्सा ‘अनिल’ सप्ताहिकांतल्यान सुरू केलें.
1958 मेरेन तांणी ‘हंस’, ‘मोहिनी’,’किर्लोस्कर’, ‘साप्ताहिक स्वराज्य’ अशा नियतकालिकांतल्यान बरयलें.. मराठीशही आनी पेशवे हांच्या कालखंडांतल्या जायत्या लोकांचो नियाऴ तांणी घेतलो. तांची इतिहासाकडे पळोवपाची दृष्टी खूब नितळ आशिल्ली.
छंद.
नोकरेच्या निमतान भोवत आसतना तांकां इतिहासीक कागदपत्रांचे संशोधन करपाचो छंद लागलो.
संशोधन.
इतिहासकाळांतल्या उपेक्षित पात्रांक न्याय दिवपी लेखक अशी तांची वळख वाचप्यां मजगतीं आसा. कादंबरेंत कितें सांगलां हाच्या इतलेंच कशें सांगलां हाकाय म्हत्व आसता हाचें गिन्यान तांकां आसलें. इतिहासाचो विपर्यास जावचो न्हय हे खातीर मुळा पसून संशोधन, इतिहासाचें सजर्नशील आकलन आनी प्रसंगांतली नाट्यमयता हाच्या खातीर ते लोकप्रिय कादंबरीकार थरले.
भूमापनाचे शासकी खात्यातलें ताचें काम तांकां संशोधनाच्या दृष्टिन उपयोगाक आयलें.‘भूमीतरंग’ नियतकालिकाचे ते संपादक आसलें.1857च्या स्वातंत्र्य समराचेर बरयल्ली ‘बंड’ ही तांची पयली कादंबरी.
गॅझेटीअर

गॅझेटीअर.
धर्तरेवयले देश, प्रदेश, थळां, न्हंयो, दोंगर हांची वर्णक्रमाप्रमाण भौगोलिंक, इतिहासीक, समाजीक, धर्मीक, सांस्कृतिक म्हायती दिवपी कोश म्हळ्यार गॅझेटीअर ‘गॅझेट्टा’ हें व्हेनिसांतल्या एका नाण्याचें नांव. १५६६ वर्सा उजवाडाक आयिल्ल्या आनी दर प्रतीचें मोल ह्या नाण्याइतलें आशिल्ल्या वृत्तपत्राचें ‘गॅझेट्टा’ हें नांव आशिल्लें. आयज ‘गॅझेट’ हो शब्द वृत्तपत्र ह्या अर्थान वापरतात.गॅझेट बरोवपी तो ‘गॅझेटीअर’ असो मूळचो अर्थ आशिल्लो. भौगोलिक माहितीचे कोश म्हळ्यार ‘गॅझेटीअर’ असो अर्थ एकुणिसाव्या शेंकड्यांत इंग्लीशींत रुढ जालो. अस्तंत्या देशांनी इ. स. प. सव्या शेंकड्यांत सायलॅक्स आनी ते उपरांत २०० वर्सांनी मीगॅस्थीनीस हांणी भारताचो वृतांत बरयलो. कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रांत मौर्य काळांतली भारताची भौगोलिक आंकडेवार माहिती आसा. फाहियान, ह्युएनत्संग, इब्न बतूता हांणीय
आपापले वृतांत बरोवन दवरल्यात. अल-बीरुनीच्या इंडिकांत बारीकसाणेन केल्लो नियाळ आनी विस्कटावणी दिसून येता. सव्या शेंकड्याचे सुर्वेक बायझंटियमांतल्या स्टेफिन हाणें तयार केल्लें गॅझेटीअर आनी १०८५-८६ वर्सा विल्यम द काँकरर हाणें इंग्लंडचो बारीकसाणेन अभ्यास करून बरयिल्लें ‘डोम्स डे बुक’ (Domes Day Book) हीं हालींच्या गॅझेटीअरचीं पूर्वस्वरुपां अशें म्हळ्यार जाता.
जिनीव्हांत १५६५ वर्सा चार्ल्स स्टीफन हाचो इतिहासीक भौगोलिक कोश Dictionarium historico-geographicum हें आर्विल्ले धर्तेचें पयलेंच गॅझेटीअर जावन आसा. ते उपरांत फेर्रारीचो ‘लेक्सिकन जिऑग्राफिकम’ (Lexicon geographicum, १६२७), बॉड्रॉदचो Geographia ordine literarium disposita (१६८२), ला मार्टिनिरीचो दिक्सिऑनॅर (१६८२),जेओग्राफीक, इस्तोरीक ए क्रितीक (Dictionnaire geographique, historique et critique, १७२६) अशीं कितलींशींच गॅझेटीअरच्या रुपाचीं पुस्तकां उजवाडाक आयलीं. ह्या सगळ्या पुस्तकांनी त्या काळांतल्यो शास्त्रीय कल्पना, लोकभ्रम आनी हेर सामान्य चुको आसताल्यो.१८१७ वर्सा जर्मन भूगोलतज्ञ योहान्न जी. एच्. हॅसेल हाणें शास्त्रीय नदरेंतल्यान संशोधन करून बरयिल्लो Geographisch-Statistisches Handworterbuch हो कोश हेर सगळ्या जाणकारांनी आनी कोशकारांनी प्रमाण मानलो. ताचे आदीं आनी उपरांत उजवाडाक आयिल्ल्या कांय गॅझेटीअरांची वळेरी अशी:
१८०८: क्रूट वेल – ‘युनिव्हर्सल गॅझेटीअर’; १८१७-२२: क्रूट वेल- ‘एडिंबरो गॅझेटीअर’;१८५०: जॉन्स्टन- ‘डिक्शनरी ऑफ जिऑग्राफी’;ब्लॅली- ‘इंपीरिअल गॅझेटीअर’; १८५१: माक्कलख- ‘जिऑग्राफिकल डिक्शनरी’; १८५५: लिपिनकॉट- ‘प्रोनाउन्सिंग गॅझेटीअर ऑफ द वर्ल्ड’; १८७४: रिटर- ‘Geographisch-Statistisches-Lexicon’; १८७९-१९००: व्हिव्हियन द सेंट मार्टीन- ‘Nouveau Dictionnaire de Geographie Universelle’; १८९५: लाँगमन- ‘गॅझेटीअर ऑफ दी वर्ल्ड’; १८९८: जी. गॅरोल्लो- ‘Dizionario Geogrefico Universale’; १९२१: केंडे- ‘Geographisches Worterbuch’; १९२३ एवाल्ड एच्. ए. बॅन्से –‘Lexickon der Geographie’; १९२५: रेनल्ड्झ- ‘Comprehensive Atlas’, गॅझेटीअर ऑफ द वर्ल्ड; १९४९: वेबस्टर- ‘जिऑग्राफिकल डिक्शनरी’; १९५२: - कोलंबिया लिपिनकॉट गॅझेटीअर ऑफ दि वर्ल्ड.
हालींच्या काळांत चडशा नकाशासंग्रहांत निमणें गॅझेटीअर दिल्लें आसता. तातूंत त्या संग्रहांतल्या नकाशांत दाखयिल्ले भौगिलिक माहितीची वर्णक्रमान वळेरी आनी ती खंयच्या नकाशांत मेळटाली हें दिल्लें आसता. कांय संग्रहांत थळांचे अक्षांश, रेखांश, लोकसंख्या आदी माहिती ताचेवांगडा दिल्ली आसता.
भारतीय गॅझेटीअर: युरोपांत गॅझेटीअर साहित्याची वाड प्रबोधन काळांत आनी उद्योगीक क्रांतीउपरांत जाली. युरोपी लोक सबंद संवसारभर पातळ्ळे आनी सगळ्या विशयांची जिज्ञासेन बारीक नोंद करूंक लागले. ब्रिटिशांक अपरिचित लोकांच्या मोट्या प्रदेशाचो कारभार
प्रभाकर कृष्मा कामत शंखवाळकर

शंखवाळकर,प्रभाकर कृष्मा कामत: (जल्म: 31 ऑक्टोबर 1931,ताळगांव तिसवाडी ).
सुटकेझुजारी.ताणें प्राथमीक शिक्षण मराठीतल्यान घेतलें. तो आझाद गोमंतक दल संघटमेचो वांगडी आशिल्लो. पुर्तुगेजाआड गुपीत साहित्य वाटपाक आनी पत्रकां लावपाक तो आपलो भाव त्रिविक्रम कृष्णा शंखवाळकर हाका मदत करतालो. ताच्या भावाक पोलीसांनी अटक केल्ली तेन्ना पोलिसांक चुकोवन तो आझाद गोमंतक दल संघटनेच्या हेळगांव फाट्यांत गेलो. थंय ताणें गनिमिकाव्याचें प्रशिक्षण घेतले. 1957 त ताका भिकूभा. पांडे हाच्या मार्गदर्शनाखाला काम करपाक दमणांतल्या खुंठा वावरां धाडलो. थंय ताणें वारगुंड पू मोडून उडोवपाक आनी हेर आस्थापनां ऩश्ट करपाक वांटो घेतिल्लो. हाचे भायर ताणें आत्माराम मयेंकार हाच्या फुडारपणाखाला सोणशी आनी मावळिंगे हांगा घातकी हल्लो करपांत वांटो घेतिल्लो. 1988 वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केल्लो.
Francisco Xavier da Piedade Rebelo

(zolm': 1891 Moddgamv moronn: 1975).
Gõy, Domonn ani Diucho dhormik xikxonn Raxol seminarint purai kelem ani 1915 vorsa to padri zalo. 1963 vorsa Gõy, Domonn ani Diucho palvi dhormoguru mhonnun tachi nemnnuk zali. 1966 vorsa to arkidiosisacho dhormopodexok proxasok zalo. 1972 vorsa to nivrit't zalo.
लवंग

लवंग ही एक सुगंधी वनस्पत. लवंगाच्या झाडाक कळयो येतकच कांय काळा उपरांत तांचो रंग पाचवो गुलाबी जाता. अशा वेळार त्यो कळयो काडटात आनी वतात सुकयतात. ह्यो सुकयल्ल्यो कळयो आमी लवंग म्हूण वापरतात. ह्या लवंगाचो उपेग जिन्नसांक सुगंध हाडचे खातीर वापरतात. लवंगांत आशिल्ल्या वखदी गुणाक लागून ताचो वापर वेगवेगळ्या दुयेंसांखातीर आमच्यांनी करूं येता.
तकली दुखल्यार लवंगाचो लेप कपलार लांवचो. पित्त इबाडून वा पचनक्रिया इबाडून तोंडाक वास मारप वा तोंडाक जावपी हेर दुयेंसा वेळार लवंग तोंडांत घालून चघळचें. लवंगाच्या सुगंधी गुणांक लागून तांची वयल्या दुयेंसांत बरोच फायदो जाता. दांत किडल्यार तशेंच दुखल्यार लवंगाचें तेल कापसाक लावन दांतार दवरचें. दांत दुखी थांबता. लवंगां चाबून खायात जाल्यार भूक वाडटा. अन्न पचन बरें जाता. तोंड वा ताळो सुकून आयल्यार तशेंच परत परत तान लागता आसत जाल्यार लवंगां गरम उदकांत घालून कांय वेळ दवरचीं आनी तें उदक पियेवचें. उचकी येत जाल्यार ती थांबचे खातीर हें उदक उपेगी पडटा. लवंग खायात जाल्यार फिग्दाचें (Liver) कार्य सुदारता. आमच्या सदच्या जेवणात चणे, हरबरे वा हेर वात वाडोवपी कड्डण आसत जाल्यार पोट फुगप. अजीर्ण जावप. पोटांत वात (Gas) जावप अशीं कांय लक्षणां दिसून येतात. ह्या वेळार लवंग खावचें. अजीर्ण जावन पोटांत दुखल्यार लवंग भाजून ते म्होंवा वांगडा घेवचें. उल्टी जायत जाल्यार लेगीत लवंग उपेगी पडटा. खोंकली आनी उचकी येत वा धांप लागत जाल्यार लवंगाचें चूर्ण म्होंवा वांगडा घेवचो. क्षम (T. B.) रोगांत कुडीच्या धातूंचें पोशण सारकें जावंपाक पावना आनी खोंकली येता. त्या वेळार लवंगांचो चूर्ण म्होंवा वांगडा घेतल्यार खोंकली थांबता आनी कुडींतल्या धांतूंचें पोशण जावपाक मजत जाता.
सांघानी सूज येवप वा दुखप (आमवात), कंबर दुखप अशा कांय वाताच्या दुयेंसांनी लवंगाचें तेल लावंचें. सूज आनी दूख कमी जाता. लवंग आपल्या सदच्या वापरांत आसल्यार काळजाची क्रिया सुदारता आनी रगत शुद्ध जाता. तशेंच मुत्रपिंडाक (वृक्क) Kidney उत्तेजन मेळटा आनी मूत तयार करपाची क्रिया सुदारता. हाका लागून वृक्कविकारात हाचो बरोच लाव जाता. लवंग आमकां सोंपेपणीं मेळटा. ताका लागून वयल्या दुयेंसां खातीर ताचो चडांच चड उपेग करून घेवचो.
B. J. Medical College

B.J. Medical College (BJMC) iek voizuki kolej ji Punneant asa. ji Bharotachea Mharaxttrant poddtta. Kolejicho karbhar Mharaxttracho sorkar choloita zantunt topasop ani bin/aldlem topaspache vibhag asat je  Sasoon General hospitala sangatak vavurtat. Hi kolej Byramjee Jeejeebhoy hannem 1878 vorsa sthaploli..
Itihas.
B.J. Medical xalla 1878 vorsa suru zali ani ti uprant purnn B.J.Medical kolej koxi 1946 vorsa bodolpant aili.
वाडत्या बियाची वपार

वाडत्या बियाची वपार.
Vaddtea Biachi Vopar - The Seed Growing Secretly ( Parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
वाडत्या बियाची वपार.
पवित्र पुसतक ː मार्क ४ ː २६-२९
२६ आनिंक-ऊय ताणें म्हळें: देवाचें राज अशें: êक मनीस आपल्या शेतांत बीं वंप्ता;
२७ रात आनी दीस, तो न्हिदललो आसूं वो जागो आसूं, बीं किरलता आनी वाडता; हें कशें तें तो कांयच नकळो.
२८ जमीन आपणा असटंगीं फळ दिता, पयलीं पालो, मागीर कणस आनी शेकीं कणसांत गुल्गुलीत गटो.
२९ आनी शेत पिक्तोच, लुवणी पावली म्हणून रकडच तो विळो लायता.
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
The Seed Growing Secretly, Commentary &amp; Meditation 
संदर्भ.
https://web.archive.org/web/20150621235606/http://www.rc.net/wcc/readings/parables.htm
&lt;/ref&gt;
अक्कलकोटकर स्वामी

अक्कलकोटकर स्वामीः (जल्मः ? – समाधी 1878). जाका दत्ताचो अवतार मानतात असो एक सत्पुरूश. दत्त संप्रदायाच्या इतिहासांत हाका म्हत्वाची सुवात आसा. हाचे सुरवातीचे जिणेविशीं कांयच म्हायती मेळना. 1857 त तो अक्कलकोट हांगा आयलो आनी अखेर मेरेन थंयच रावलो. लोक ताका अक्कलकोटचे स्वामी ह्याच नांवान वळखताले. एकदां कोणे तरी ताच्या मूळ स्थाना विशीं जेन्ना ताका प्रस्न केलो तेन्ना ताणें जाप दिली- “आमी कर्दळीबनांतल्यान भायर सरून बंगाल देश, गंगा- गोदातटाक हीं थळां भोंवत भोंवत निमणे हांगा आयले.” कर्दळीबनांतल्यान भायर सरले, हे ताचे सांगणे वेल्यान ताच्या भक्तांनी 1458 वर्सा कर्दळीबनांत (श्रीशैल) निजानंदाक गेल्लो नरसिंह सरस्वतीच ह्या स्वामीच्या रूपान परत अवतार घेवून आयला अशेंच निश्चित केलें.
अप्रुपांच्यो लिला आनी चमत्कार हांणी ताची जीण पुराय भरल्या. ताचें उलोवप- वागप एकेकदां ल्हान भुरग्या सारकें आनी एकेकदां पिशां सारकें आसतालें. शेंकड्यानी भावीक लोक ताच्या दर्शना खातीर येताले. तातूंत राजे- म्हाराजे हांचोय आस्पाव आसतालो. तो कोणाच्याच प्रस्नांक सारकी जाप दिना आशिल्लो. ताणें केल्ल्या वावराक लागून महाराष्ट्रांत दत्त उपासनेचो प्रसार मोट्या प्रमाणांत जालो. स्वामाचें एक आवडींचें भजन आशिल्लेः- शिव शंकर नमामि शंकशिवशंकर शंभो ये गिरिजापति भवानिशंकर शंभो|| संतमहंतां होती भेटी हरुषें नाचूं वाळवंटी|
ध्यानस्त अवस्थेंत स्वामी विराय शिवाचें ध्यान करतालो असें सांगतात. ताणें सबंद महाराष्ट्रांत गुरूसंप्रदाय वाडयलो. चैत्र वद्य शके 1800 दिसा तो निजानंदांत विलीन जालो. अक्कलकोट हांगा ताची समाधी आसा.
पळेयात.
Akkalkot Swāmi Samarth Mahāraj
नरेंद्र कामत

नरेंद्र काशिनात कामत हे कोंकणीतले एक जेश्ट साहित्यीक.
जन्म.
नरेंद्र काशीनात कामत हांचो जन्म 28 जुन 1934 जालो.
 
पुरस्कार.
हंतम ह्या तांच्या नवीताल्ल कांबरीक 2010 वर्सा साहित्याच्या योगदाना खातीर गोंय सरकारान तांचो कला गौरव दिवन भौमान केला.
आळूं

(मराठी: अळूं; हिंदी-आर्वी, काचालू; संस्कृत-कच्ची; इंग्लीश-तारो, एरम, एलेफंट्स इयर; लॅटीन- केलोकेशिया अँटिकोरम, कूळ-अॅरोइडी).
आळूं ही वनस्पत भारतांतल्या सगळ्या उदकाळ वाठारांत जाता. सुर्वेक ही वनस्पत आग्नेय आशियांत आशिल्ली.उपरांत ती पॅसिफिक म्हासागरांतल्या जुव्यांचेर पावली. उश्णकटिबंद वाठारांत ही वनस्पत कंदातल्या पिठूळ
मुंडल्यांक लागून पिकयतात. धनकंदा पसून सत्रेसारकीं, म्हड आनी तळाक त्रिकोनी आकाराची खांच आशिल्ली पानां येतात. ताचो देंठ मोटो आसता. ताच्या तळा कडेन खांचशी आसता. पुष्पबंध अॅरोइडी कुळांत वर्णन केल्ल्याप्रमाण आसता. ताचेर ल्हान, हळडुवो, पनेळावरी तोंकाचो महाछद येता. कणसाच्या दांड्या पोंदा स्त्री-पुष्पां,मदीं वंध्य-पुष्पां आनी वयर पुं. पुष्पां आसतात. आळवाचो देंठ आनी पानांच्यो शिरो जांभळ्यो आसल्यार त्या आळवाक 'काळें आळूं' म्हणटात आनी देंठ आनी पानांच्यो शिरो पाचव्यो आसल्यार ताका 'धवें आळूं' म्हणटात.
आळवाच्या देंठाचो दीख लागल्यार कात कुसकुसता आनी तांबडी जाता. आळवाची भाजी वा तोणाक करतात.आळवाच्या पानांपासून 'अळुवडी' करतात. आळवातच्यो मुंडल्यो (कंद) शाक-भाजेखातीर वापरतात. मुंडल्यांचो रोस जानवळीचेर(alopecia) गुणकारी आसता.
आळवाच्या फाटल्या पिकाच्यो मुडल्यो डिसेंबरांत काडटात आनी थंड जाग्यार सांठोवन दवरतात. कसदार आनी चिखलाचे जमनींत आळूं बरें जाता. सुर्वेक जमीन नांगरून तातूंत शेण-सारें घालून कुणग्यो करून दवरतात. उपरांत तातूंत काडून दवरिल्ल्यो मुंडल्यो रोयतात. एका हेक्टरांत वर्साक, सुमार १०,००० किलो आळमाचीं पानां मेळटात. तीन म्हयन्या उपरांत आलवाच्या पानांची कापणी करतात. फुडें चार-चार दिसांनी कापणी करतात. आळवाच्या पानांक 'फायटोफ्थोरा कोलोकेशी' ह्या चित्याक लागून काळशीं-तांबशीं खतां पडटात. आळवाच्या देंठाक आनी मुंडलेकूय हो रोज जाता. हाका आळाबंदा हाडपाक रेझीनयुक्त शाबू 3:3:५०० कसाच्या बोर्दो(कोपरसल्फेट आनी चुनो) मिश्रणांत भरसून फवारो मारतात.
कासाळीं आनी तेरें ह्यो ह्याच कुळांतल्यो वनस्पती. आळवाचे हे प्रकार गोंयांत सगळे कडेन दिश्टी पडटात. तेरें ही पाचवी वनस्पत शेताभाटांच्या देगांनी पावसाचे सुर्वेक आपशींच किल्लून येता. गोंयांत तेऱ्याट्यो पानांची भाजी करतात. कासाळी हे वनस्पतीचीं पानां व्हड आसतात आनी रंग काळसो पाचवो आसता. ही वनस्पत चड करून सोबेखातीर पोरसांत सायतात. तशीच ती वखदीय जावन आसा.
नगर लिपियॆंतुं कॊंकणि बरंवचॆं

कॊंकणि बरंवचॆं नियमावलि.
गॊंय आनि कॊडियालांतुं नवॆंचि कॊंकणि विषय म्हुणु शिक्कंवुक सूरु कॆल्लां। कॊंकणि बरंवचॆक सम्म नियम नात्तलॆनिमित्ति विंगड-विंगड जन तात्तांगॆलॆ अभिप्राय लांवुनु कॊंकणि बरंयताति। तरि कॊंकणि बरंवचॆं खात्तिरि हीं कॆलवु सर्वसामान्य नियम आस्सति।
उबालदो पॉल फर्नानडीस

उबालदो पॉल फर्नानडीस हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म.
उबालदो पॉल फर्नानडीस हांचो जल्म २० मार्च १९५१ ह्या दिसा मुंबय हांगसर जाल्लो. ताच्या आवयचे नाव मारीया जाक्विना आल्मेडा आनी बापायचें नाव जोझ पॉल फर्नानडीस. तांचो मुळावो गाव मार्ना शिवोली जावन आशिल्लो.
वावर.
बेर्नार्द दे आल्दोना हांच्यानी बरयल्या ‘गुन्याव कोणाचो’ ह्या तियात्रांत ७ जानेर १९६७ ह्या दिसा पी.टी भांगवाडी हांगसर तांच्यानी आपल्या जिवितातलो पयलो पार्ट केल्लो. गोंयान आनी मुंबयन तांच्यानी ३०० तियात्रानी वाटो घेतला तातूतली ‘वावराडी’, ‘भीम तोशे भाट’, ‘सात दुखी’, ‘मनीस व्हो देवचार’, ‘बेबदो’, ‘खरो अमीग कोण’, ‘माय म्हाका सांगताली’, ‘दोयालपोन्न’, आदी ही कांय तियात्रां जावन आसात.
ताणी कीड बॉक्सर, आल्फ़्रेड रोज, जे.पी. सोब्जालीन, सायब रोचा, डॉ. वी.आंतांवँ, वाझ दे पिलेर्न, जेआर. रॉड, सी.आल्वारीस, आदी सारकील्ल्या डायरेक्टरांच्या तियात्रांनी वाटो घेतला.
पोलियो हें दुयेंस आसताना सुद्दा उबालदो माचियेर तियात्रांनी वाटो घेतलो आनी कातारां सुद्दा गायतालो. कुवेटाक पांच वर्सा टेलर म्हूण कांम करताना ताणे एच.ब्रीटोन, मेंडीस ब्रोझ, मार्कुस वाझ, झेवियर गोम्स, जेआर कुगन, दोस्त कुमार आदी हांचे खातीर तियात्रांनी कांम केल्ले.
उबालदोन ‘घुट’ ह्या सी आल्वारीस हांच्या टँली फिल्मांतली सगळी कातारां गायल्यांत.
पुरस्कार.
तांच्या तियात्रांचे माचयेवयलो वावर पोळोवन कला अकादमीन तियात्र दिसा, ताचों भोबमान केलों, आनी ताचें सुवातीर सेंट एन्थनी आर्ट प्रोडकशन, शिवोली हांनच्यानीय तांचो सत्कार केला.
श्रीमद् भगवद् गीता

श्रीमद् भगवद् गीता म्हणल्यार श्री भगवंतान गायिल्लें गीत. भगवत्‌ गीतेक हिंदू धर्माचो सामको पवित्र आनी म्हत्वाचो ग्रंथ समजला. ह्या सातशे श्लोकांच्या ग्रंथाचो आसपाव श्रीव्यासान महाभारतांतल्या भीष्मपर्वांत केला. उपनिषदां आनी ब्रह्मसुत्रां वांगडाच गीतेक प्रस्थानत्रयींत (मोक्ष सादचेल्या तीन ग्रंथांनी ) सुरुवात मेळ्ळ्या. गीतेक उपनिषदांचोय मान फावो जाल्ल्यान ती श्रुतीय जाल्या. 
गीतेंतली पात्रां चारुच. धृतराष्ट्र आनी संजय हांची एक जोडी. भारतीय झुजाची गजाल समजून घेवपाखातीर धृतराष्ट्र संजयाक एकुच आनी तोय बी पयलोच प्रस्न विचारता. दुसरी, पूण मुखेल जोडी कृष्ण आनी अर्जुन हांची. कृष्णान गीता झुजामळार (कुरुक्षेत्रार) सांगली. पूण गीतेची शिकवण निखटी झुजामळा मेरेनूच मेरावना. ती काळ थळाच्यो मेरो हुपून सगळेच मनीस कुळयेक ओड लायता. आपल्या मनातुंच षड-रिपुंकडेन दीसपट्टें झुजचें पडिल्ल्यान गीता कळेचे वेळार ताका आलाशिरो दिवन ताच्या जिविताक नवी दिका दाखयता.
गीतेक योगशास्त्र म्हणला. योग म्हणल्यार जें जोडटा तें. ती एक साधना. जिवात्मो आनी पर्मात्मो हांका जोडटा ती साधना. ती अनेक मार्गांनी सादपाक येता- ज्ञान, कर्म वा भक्तीयोगान वा हे तीनूय मार्ग आपणावून. आपल्या सबावाक मानत त्या मार्गान मनशान चल्पाचें आनी आपले जिवीत वयल्या पांवड्याचेर व्हरपाचें.
अर्जुनाक बोध करपाच्या निमतान कृष्ण आमका सगळ्यांकूच शिटकायता : "तुमच्या मनांतल्या वैऱ्याक तुमी पयली सावरपाक जाय. ज्ञान, कर्म आनी भक्ती ह्या साधनांच्या पालवान तुमी परमेश्वराक जोडपाक जाय. कर्मफळाची इत्सा, सुवार्थ, अहंकार आदी विकार सोडून तुमची लागणूक परमेश्वरापासत करपाक जाय."
गीतेचो निर्माण आनी लेखक.
गीतेचो निर्माण केन्ना जालो हे सारके खबर ना. ज्ञानी अशें मानतात की गीता उपनिषदां उपरांत आनी ब्रह्मसूत्र पयली बरयिल्ली आसुंक जाय. काशिनाथ उपाध्याय जे गीतेचे जाणकार आसात तांचे मानणे अशे आसा की गीता ख्रिस्तजल्माच्या ४ ते ५ शतका पयली बरयिल्ली आस्तली. देखिक गीता नेमकी केन्ना बरयिल्ली आसा याचेर तज्ञांची एकवाक्यता ना. मनशाच्या समग्र अस्तित्वासंबंदान केल्लें चिंतन हाे गीतेचो गाभो आनी हाका लागून विद्वान अशें समजतात की गीता केन्ना बरयला हो काळ जाणच्या परस तिचे अध्यात्म चढ म्हत्वाचे.
श्रीव्यासान ह्या सातशे श्लोकांच्या माणकुल्या ग्रंथाचो आस्पाव महाभारतांतल्या भीष्मपर्वांत २३ ते ३०व्या अध्यायांत केला म्हूण तांकाच गीतेचो लेखक अशें मानतात.
गीतेचो पयलो कोंकणी अणकार.
"श्रीभगवंतालें गीत" हो गद्य अणकार शेणै गोंयबाब हांचो. १९३५ वर्सा केल्लो हो अणकार १९५९ वर्सा फामाद जालो. तो भारतीय भाशांमद्ल्या गीतेच्या अणकारा पैकीं एक भौच बरो अणकार. त्या काळाची गरज म्हूण आनी कोंकणीचे अभिव्यक्तीची तांक दाखोवचे पासत ताणीं अणकाराची भास शुद्ध दवरपाचो यज्ञ केलो. ताणीं कोंकणी अणकारात पारिभाशीक आनी तत्सम उतरां वापरूंक ना.
कालिदास रविशंकर जोशी

कालिदास रविशंकर जोशी हांचो जल्म १५ जून १९३६ ह्या दिसा दमणातल्या भीमपूर वाठारांत जालो. तो गोंयचो एक सुटके झुजारी.ताणें प्राथमिक शिक्षण गुजरातींतल्यान घेतलें.'खुरासाई डुंगा'वाठारांत ताणें तिरंगी बावटो लायिल्लो.पोर्तुगेजांचो संपर्क तोडपाक ताणें रस्ते खणून आडखळी हाडिल्ल्यो.१३ नोव्हेंबर १९५६ दिसा पोलिसांनी ताका धरलो.पोर्तुगेज सरकाराच्या पणजी शारांत आशिल्ल्या प्रादेशिक लश्करी न्यायालया (Territorial Military Tribunal)मुखार चवकशे उपरांत ताका साडेचार वर्सा बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.१७ मे १९५९ दिसा ताची बंदखणीतल्यान सुटका जाली.१५ ऑगस्ट १९७२ दिसा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
राकणो

चरित्रा.
१९३८ इस्वेच्या दशेंबरांत, तवळचो मंगळूर दियेसेजिचो भिस्प विकटर फेर्नांडिसान मंगळुरांत चल्लेल्या पयल्या एवकरिसतीक कोंग्रेसाच्या उगडासाक राकणो पत्र सुर्वातलें. फा. सिलवेसटर मिनेज राकणो पत्राचो पयलो संपादक. सत उलय धर्म चलय पत्राचो ध्येय आसा.
म्हालकपण.
राकणो पत्र मंगळूर दियेसेजिचें अधिकृत हप्त्याळें आसोन, दीप्ती ट्रसटाच्या म्हालकपणार पत्र चल्ता म्हणोन पत्राच्या इंपरिंटार छापलां. राकणो पत्र दियेसेजिचो अधिकृत छापखानो कोडियाल बैल प्रेस हांतून छाप्तात.
अंतर्जाळीर राकणो.
प्रसतूत राकणो हप्त्याळें अंतर्जाळिरी [२] वाचुंक मेळता. इस्यू.कां जाळिजाग्यार राकणो [३] पत्राचें पिडिएफ घालून, थंय थावन एंबेड करून राकणो पत्राच्या जाळी जाग्यार घाल्तात.
उल्लेख.
 राकणो पत्राचे संपादक http://raknno.com/about-२/editors
 राकणो हप्त्याळें अंतर्जाळीर http://raknno.com/
 इस्यू.कां जाळिजाग्यार राकणो http://issuu.com/raknno
धा आंकवारिंचो वपार

धा आंकवारिंचो वपार.
Dha Ankvarincho Vopar - Ten Virgin's ( parable )
वपारिंचो हेतू.
तेदनां शिसांनीं लागीं सरुन ताका विचारलें: "वपारींनीं तांचे कडे कित्याक उलयताय?" ताणें परतीपाळ केलो: "कित्याक सर्गींच्या राज्याचे गूट वळखूंचें देणें तुमकां दिल्लें आसा; तांकां हेरांक ना. आसा तांकां देव आनींक-उय दितलो आनी तांचें माप भरन अत्तलें; पूण ना तांकां, आसा तें पोरयान तांचे कडलें देव काडून घेतलो. देखून हांव वपारींनीं तांचे कडे उलयतां, कित्याक पळेवन-उय तांकां दिसना, आनी आयकुन-उय तांकां आयकना आनी समजयी ना."
इजायासान अशें आदींच सांगललें तें तांचे सवें पाळोन येता:
"आयकुन-आयकून तुमकां काय, समजचें ना; पळेवन-पळेवन तुमकां काय दिसचें ना. कित्याक ह्या लकाचें काळीज जोड-निबर जालां, तांचे कान भेरे जाल्यात, तांचे दोळे धांपलले आसात; ना तर दोळयांनीं तांकां दिसूंक लागतलें, कानांनीं तांकां सारकें आयकुंक मेळतलें, मनान तांकां समजतलें, आनी, तीं परतून येवन, हांव तांकां बरीं करीन ."
धा आंकवारिंचो वपार.
पवित्र पुसतक ː मातेव २५ ː १-१३
१ "धा आंकवारी आपलेो दिवलीो घेवन नवऱ्याक येवकार दीवंक भायर सरलेो: तांकां जालें तशें सर्गिंच्या राज्यांत जातलें.
२ तांचê मदलेो पांच पिसाट आनी पांच शाणेो आसलेो.
३ पांच पिसाट आंकवारिंनीं दिवलीो घेतलेो, पूण आपणां बराबोर तेल घेतलें ना;
४ शाण्यांनीं दिवलियां बराबोर आपल्या शिन्सलियांनीं तेल-ऊय व्हेलें.
५ नवऱ्याक उशीर जालो आनी तेो सगळेो जेमेवंक लागलेो आनी न्हिदलेो.
६ पूण मदियानीर असो आवाज जालो: हो पळे नवरो! ताका स्वागोत दीवंक भायर सरात.
७ तेदनां तेो सगळेो आंकवारी जागेो जालेो आनी आपलेो दिवलीो तय्यार करुंक लागलेो.
८ पिसाटांनीं शाण्यांक म्हळें: तुंचें इलें तेल आंकां दियात, आंचेो दिवलीो पालवतात.
९ पूण शाण्यांनीं अशी जाप दिली: तुंकां आनी आंकां तें बिल्कूल पावचें ना. विक्तल्यागेर वचात आनी तुंकां घेइयात: हेंच अदीक बरें.
१० तेो तेल विक्तें घेवंक वेतात म्हणसोर नवरो पावलो; तय्यार आसलेो तेो आंकवारी ताचê बराबोर लग्नाच्या वसऱ्यांत भितोर गेलेो आनी दार बंद केलें.
११ शेकीं दुस्रेो आंकवारी पावलेो आनी म्हणुंक लागलेो: सायबा, सायबा, आंकां दार उगोड!
१२ पूण ताणें जाप दिली: हांव तुंकां खरेपणीं सांग्तां, हांव तुंकां वळखना.
१३ म्हणटोच जाग्रूत रावात, कित्याक दीस, न्हय म्हण घडी, तुमी नकळत."
“वपारिंनीं उलयतलं, संवसार रचलल्याक गुपीत आसललेो वसतू उक्तेो कर्तलं”, हें प्रवादियाचें उतर अशें खरें जालें. (मातेव १३:३५)
पळेइयात न्याळ.
Ten Virgin's, Commentary &amp; Meditation
Sonxeachi Pirai Ghe Maim - Dulpod

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”"
Sonxeachi Pirai Ghe Maim.
The age of the rabbit, Mother
Type: Dulpod
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok 2,
Musical form: Binary
Literary form: ?
Translated by: Alfred Noronha, Panaji, Ilhas, Goa, 30.05.2005.
Sonxeachi pirai gehe maim,
The age of the rabbit, o mother
Ranatum. (bis)
In the forest.
Ani kit(u)lo temp(u) rauchem ghe maim,
And how long do I have to wait, o mother,
Charantum. (bis)
Tied down.
Polleiat.
Dulpod Goenche
राजस्थानी भास आनी साहित्य

राजस्थानी भास आनी साहित्यः राजस्थान ही इंडो आर्यन भाशेचीच एक शाखा आसा. पुराय राजस्थान आनी मालवा तशेंच मध्य प्रदेश, सिंध आनी पंजाबच्या कांय वाठारांनी ही भास प्रचलित आसा. सुमार दोन कोटी लोकांची ही मायभास. राजस्थानांतल्या उदेंत वाठारांत वज्रभास आनी बुन्देली, दक्षिण वाठारांत बुंदेली, मराठी आनी गुजराती, अस्तंत वाठारांत सिंधी आनी हिन्दकी (लहँदा) आनी उत्तर वाठारांत हिन्दकी, पंजाबी आनी बाँगडू भाशेचो प्रसार आसा.
भाशा शास्त्रज्ञांच्या मतान मध्य आशिया सोडून आमचे पुर्वज पुर्विल्ल्या आर्य पंजाब वाठारांत राबितो करून रावले त्या वेळार जी भास उलयताले ताच्या एका स्वरुपांतल्यान वैदिक संस्कृतायेची उत्पत्ती जाली. संस्कृत भास हाचेंच परिवर्तीत साहित्यीक रूप अशें मानतात. जाल्यार लोकांचे जिबेर घोळपी वालंत भास प्राकृत ह्या नांवान प्रसिद्द जाली. प्राकृत मागीर अपभ्रंश रुपांतरीत जाली. प्राकृतचंद्रिका पुस्तकांत सत्तावीस अपभ्रंश भेद आसात अशें मानतात.हातूंतल्यान नागर अपभ्रंशाचें प्रचारक्षेत्र गुजरात आनी अस्तंती राजस्थान आसा असो विचार डॉ. ग्रियर्सन मांडटा. डॉ. सुनीतिकुमार चेर्जी ह्या क्षेत्राक सौराश्ट्री नांवां अस्पश्ट आसात. नागर अपभ्रंश म्हळ्यार नागर जातिचो अपभ्रंश काय नागरिकांचो अपभ्रंश हें स्पश्ट जायना. सौराश्ट्रामेरेनच उरतली. श्री कन्हैयालाल माणिकलाल मुन्शी ‘गुर्जरी अपभ्रंश’ हें नांव दिता तें चड योग्य दिसता. पुर्विल्ल्या काळांत गुर्जर प्रदेशांत आधुनिक गुजरात आनी आधुनिक राजस्थानाचे वांटे मेलिल्ले. थंय हे बोलयेचो उपेग जातालो. हे गुर्जरी अपभ्रंश बोलयेंतल्यान राजस्थानी भाशेची उत्पत्ती जाली अशें मानतात. हेच बोलयेचें फुडलें रूप डिंगल नांवान प्रसिद्द जालें. जाणकारांच्या मतान इकराव्या शतमानाच्या सुरवेच्या काळांत राजस्थानी भास अपभ्रंशांतल्यान स्वतंत्र भास म्हूण विकसीत जाल्ली आसा.
राजस्थानी भाशेच्यो ज्यो वेगवेगळ्यो बोलयो आसात तातूंत विशेश अशें अंतर ना. फकत वेगवेगळ्या प्रदेशांक लागून ताचीं नांवां वेगवेगळीं जाल्यांत. राजस्थानी भाशेच्यो मुखेल रुपान पांच बोलयो आसात त्यो अशो- मारवाडी, ढँढाडी, माळवी, मेवाती आनी वागडी.
Fa-rar Far Zattai Ranantum - Dulpod

Fa-rar Far Zattai Ranantum.
Shots after shots are roaring in the forest
Type: Dulpod
Source: J.A.A. Fernandes, (1884-1980). Album Cantarancho. Chorão
Musical form: Ternary
Literary form: Political agitation and resistance
Translated by António Vicente de Noronha (1895-1982), Chorão, July 1981
Fá-rar fár zatai ranantum, (bis)
Shots after shots are roaring in the forest.
Co-´n sangta tuca bõunsulé eta mun chôrunco.
Who is telling you that the Bhounsule are coming to loot.
Bõunsulé[13] chõrunc etat cornetti funcunum.
The Bhounsule are coming to loot blowing their trumpets.
Bõunsulé chõrunc etai cornetti funcunum.
The Bhounsule are coming to loot blowing their trumpets.
Aváz ho aicunum-guelé garam sandunum. (bis)
Having heard the noise,
The villagers have run away leaving their houses.
Toddé dãun guelé rananim, toddé podlé teã táncanim. (bis)
Some of them ran into the forest,
Some of them fell into the tanks.[14]
Ganttar ganttou marunc laglé sogleam Igôrzanim. (bis)
They started ringing bells in all churches.
Polleiat.
Dulpod Goenche
Remo Fernandes

Luís Remo de Maria Bernardo Fernandes, zaka Remo Fernandes mhonn volkhotat, ek famad songitkar zaun asa. To ganvan Xivolecho. Tannem khopxeo Hindi cholchitranim gailam, ani eka vellar, to Indiecho sogleakin boro Ingles gavpi aslo. To Ingles, Hindi, French, Portuges and Konknni bhasani gaita. Tacho ek "album" zaun asa Old Goan Gold.
Polleiat.
Remo_Fernandes
Sant Gregory Nazianzus-acho

Sant Gregory Nazianzus-acho ho okhond bhavart porgottpi. Tannem Kristi bhavarta khatir khub kamgiri kelea.
Bhurgeponnachem Jivit.
Gregoryicho zolm Karbala hea ganvant zalo.Tacho Pay Gregory ani May Nonna eka girest kullantlim aslim.Nonnan aplea ghorkarak 325 Vorsak Kristanv Kelo.Gregory ani tachea bhavan Caesarius-an aplem poilem xikop aplea ghorant kelem. Tanchea Maman tankam Xikoile. Gregory tachea uprant aplem fuddlem xikop korunk Nazianzus-ak gelo. Athens pavtanch tachem Tarum bolladik Vadollak sampoddta tedna Gregory bhievun Deva lagim Oxem Magnnem Korta ki zor tor apunn hea bollvont vadollantlo suttlo zalear aplem akhem jivit tuka bhetoitlo mhonn ani to salvar zata ani sanglolem toxem aplem jivit Devak betoita.
Padriponnachem Jivit.
Gregorychea bautisma uprant tannem aplea ixttak Basil hachem sangnnem aikon aplem apovnnem mandun ghetlem ani novea bandun hadelia konventant bhitor sorlo.Jednam tacho bapui Gregory Bisp Saib aslo tedna taka aplea Diocesan adar zai aslo. Dekhun Gregori-k padriponnachem ord favo Keli. 41 vorsancher Gregorik Sasima ganvcho Bisp Saib mhunn vinchun kaddlo.Gregory porot Nazianzus ailo. Aplea bapaik adhar diunk Diocesanchi cholvonn fuddem voronk.
Tachea Maychea ani Paychea morna uprant 374 vorsak,Gregorin thir ravun Nazianzusachi Diocesan choloili. Aplem sogllem goribank diun to ek kottin jivit jeilo.375 hea vorsak tannem konvent soddlem.
Tem voros sompta mhunnosor tacho mogacho ixtt Basil sonvsarant ontorlo. Gregorichi bolaiki bori nasli dekhun taka tachea ixttachea mornak vochonk mevonk Na hea karonnak lagon to Basilachea bhavak chitt boroita ani bara ugddasachio kovita boroita.
Devosponn Ani Dusro Vavr.
Gregorik kherit bhaxen pneumatologist aslo. Pneumatology “mhungea Povitr Atmea sovem tachi soirigot”.Gregory ho poilo monis zannem Povitr Atmeachea pursanv kaddlem.
Gregory aplea bhorovpantlean oxem sangta krist amchea bhaxen ek monis zalo zaka amchech bhaxen atmo asa.
Gregorichio Theology.
oxem sangta Devacher bhavarth dovrat ani Dev sorginchea rajeant soglle rochnneak sukh xanti ditolo.
Hem sogllem soddun Gregory ek moladik kristanv monis zo chitti boroitalo. Ek boreantlo boro kovi,zo zaitio theological kovita boroitalo.zaite pavtti to aplea jivitacher ani aplea ixttanchea jivita voir boroitalo.
Ugddasacheo vostu.
Bhag.Gregorychi khudd Nazianzus ganvant matiek layli ani tachea ugddaschio vostu “constantinople” hea xharanth dhaddlio asat, heo soglio vostu “Bhagevont apostle” hea igrozent asa.
Polleiat.
List_of_Catholic_saints
Saiba Rayan(u) Bandhu Gatila - Dekhni

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”"
Saiba Rayan(u) Bandhu Gatila
The king has ordered to build a bandh
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: ?
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Saiba Rayan(u) bandhh(u) gat(i)la.
The king has ordered to build a bandh.
Sogott(u) lok(u) punji.
All the people have assembled.
Tea gurngutteachea mostokim
Under the head of the the hills plateau,
Ti' ani ami, ami dogaim ubhim.
She and me, we two are standing.
Barik(u) nachi, barik(u) nachi
Brisk dance, brisk dance,
Nachi, nachi, nachi.
Dance, dance, dance.
Polleiat.
Dekhnni
कवी नामदेव धोंडो महानोर

कवी नामदेव धोंडो महानोर
जल्म.
कवी नामदेव धोंडो महानोर हांचो जल्म पळसखेडें, औरंगाबादेंत 16 सप्टेंबर 1942 ह्या दिसा जालो. तांचो जल्म एका गरीब घरांत जालो. ताचो आवय – बापूय शेताचो वावर करतालीं. ताची आवय फातरार गंव दोळून ताचें पीठ करताली.
साहित्यीक वावर.
तांणी कांय चित्रपटांचें गितलेखनूय केलां. तांचे काव्यसंग्रह म्हळ्यार ‘रानांतल्या कविता’(1967), ‘वाही’(1970), ‘पावसाऴी कविता’ (1982), ‘प्रार्थना दयाघना’, ‘अजिंठा’ (खंडकाव्य) (1984), ‘पळसखेडची गाणी’ (लोकगीतांचें संकलन) (1982). हे भायर ‘गांधारी’ ही कादंबरी, ‘गपसप’ आनी ‘गांवांतल्या गोष्टी’ (लोकगितांचें संकलन) (1982) वर्सा ताणीं केलां. तांकां ‘पानझड’ ह्या कवितासंग्रहाखातीर साहित्य अकादमिचो पुरस्कार फावो जाला. ताचे ‘गांधारी’ हे कादंबरीचो भारताच्या बारा भासांनी अणकार जाला. ताचें पुस्तक ‘वाही’ हाचो वापर काय मराठी चित्रपटांत पळोवंक मेळटा. देखीक –‘जैत रे जैत’ आनी ‘विधुशक’ .कविमनाच्या मनशान राजकारणान येंवचें न्हंय आनी राजकारणी मनशान कविता करची न्हंय , ह्या विचाराक नामदेव .धोंडो. महानोर हाणीं फट थारायलां. तांची 1978 वर्सा महाराष्ट्र विधान परीशदेचेर नियुक्ती जाली. पूण कविता, शेती, समाजकारण, राजकारण अशा विंगड विंगड क्षेत्रांत वावुरलेल्या महानोराक कवी म्हणुनूच लोक वळखतात. तांचे कवितेंत आशिल्लो निसर्ग, प्रतिमा, लय, शब्दकळा आनी वेदना रसिकांक जायजायशी दिसता.
पुरस्कार.
तांका खुबशे पुरस्कार फावो जाल्यात. तांका ‘वनश्री’ आनी ‘ क्रुशीभुशन’ हे पुरस्कार ताच्या सैमाच्या आनी शेतकी कामाच्या योगदानांक लागून फावो जाल्यात. तांका भारत सरकारान ‘पद्मश्री’ हया पुरस्कारान सम्मानीत केल्या.
रिबेलो, जॉन गिल्बर्ट

रिबेलो, जॉन गिल्बर्ट : (जल्म: 12 जुलय 1927, टांझानिया – आफ्रिका).
सुटकेझुजारी. ताणें तिसरें वर्स लिसंव, मॅट्रीक छायाचित्रकारितचें तशेच, चित्रकारितेचें आनी रंगकलेचें आनी रंगकलेचें शिक्षण घेतिल्लें. नॅशनल काँग्रेस गोवा संघाच्या पुणें फांट्याचो तो संस्थापक वांगडी आशिल्लो. 1948- 1953 ह्या काळांत तो हे संघटनेच्या मध्य वावुरपी समितीचो वांगडी आनी जोडसचीव आशिल्लो. 1952 – 1954 ह्या काळांत तो ताचो अध्यक्ष जालो. ताणें जनार्दन शिंक्रे आनी पांडुरंग कुंकळयेकाराच्या आदारान छोडो गोवा (Quit Goa) ही भुंयगत चळवळ सुरु केल्ली. कोंकणी, मराठी, इंग्लीश आनी पुर्तुगेजींतल्यान पत्रकां, पुस्तिका काडप आनी पुराय गोंयांत वाटप असलीं कामां तो करतालो. ऑग्सट 1954 त पुलिसांनी ताच्या घराचेर धाड घालून थंयची तुबकां, पुस्तिका आनी पत्रकां जप्त केलीं. 1954 ते 1961 ह्या काळांत ताणें पेडणें आनी बारदेस म्हालांनी जायते घातकी हल्ले केले. 15 डिसेंबर 1961 ह्या दिसा हेर वांगड्यांसयत ताणें म्हापशें पुलीस ठाण्यार हल्लो केलो. तातूंत जायत्या पुलीस अधिकाऱ्यांक मार लागलो. तेच राती तांणी म्हापशां आशिल्लो पुर्तुगेज अधिकाऱ्याच्या पुतळ्याचेर स्फोट घडोवन हाडलो. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो. गोंयचे सुटके उपरांत तो सुटके झुजारी संघटनेचे कार्यकारी समितीचो अध्यक्ष आशिल्लो. -कों. वि. सं. मं.
वेलेरियो डी मेलो

वेलेरियो डी मेलो हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
वेलेरियो डी'मेलो हे गोंयचे एक फामाद तियात्रीस्त. हांचो मूळ गांव सायपें, कांदोळ्ळे. ताचो जल्म १६ नोव्हेंबर १९५८ ह्या वर्सा बेळगांवांत जाल्लो. ताच्या बापायचें नांव डिनिसीयो डी् मेलो आनी आवयचें नांव ऍना डी् मेलो. ते मुखार 'वोली' ह्या नावांन प्रसिध्द जाले. आतां ते मेरशे तिसवाडी हांगा रावतात.
वावर.
'वोली' ह्या नावांन प्रसिध्द जाले. आतां ते मेरशे तिसवाडी हांगा रावतात.
वोली हाणीं १९६३ ह्या वर्सा सायपें गांवच्या फेस्ताक जुआंव दे देऊस कार्दोजान बरयिल्ल्या तियात्रांतल्यान तियात्राच्या माचयेर आपलें पयलें पावल दवरलें.
न्हय' 'ओके बाय बाय' 'म्होवाळ वीख' वोली कला मोगा कांदोळे हाचे एक वांगडी. तोमाजीन कार्दोजान बरयिल्ल्या आनी दिग्दर्शीत केल्ल्या खुबश्या प्रसिध्द तियात्रांनी ताणीं काम केलां. चड प्रसिध्द जाल्या तियात्रांचीं नांवां जावन आसा 'इंस्पॅक्टर' 'आयचो सोमाज' 'मनशापण' 'दिता तोशें घेता' 'भुरगीं आमचीं गिरेस्तकाय' 'जिविताचो उजवाड' 'जोगजोगता तितलेय भांगार 'कोण जायत तो'.
ताणीं स्वता एक तियात्र बरयला आनी दिग्दर्शीत केला. ताचें नांव जावन आसा 'देव न्हिदोंक ना' तो सुंदर आशिल्ल्यान तांका मुख्य भुमिकाच करपाक मेळटाल्यो आनी तो एक बरो गायक लेगीत आसलो. ताणें बरयिल्ल्या गितांक लागून वोलीक पुरस्कार फावो जाल्या.
१९७८ ह्या वर्सा मेरेन कला मोगी कांदोळेच्या सगल्या प्रोडाक्शनांत काम केला.
पुरस्कार.
वोलीक जायते प्रसिध्द पुरस्कार फावो जाले. ताचे हे कलेक लागून कला अकादमी आनी कला मोगी ह्या संस्थांनी ताचो भोवमान केलो. कला आनी संस्कृती खात्यान ताका ताच्या जिवितांतलो सगल्यां परस व्हडलो कला गौरव पुरस्कार २००९ ह्या वर्सा दिलो.
गोकर्ण

गोकर्ण
कूळ:Fabaceae. लॅटीन नांव :Clitoria Ternatea linn
गोकर्णचो गुण धर.
नाजूक पानांचे हे गोकर्णाचे वेलीक जांबळ्या निळ्या रंगाचीं सोबीत फुलां फुलतात ़सुंदर आकशक मनभुलोवणीं फुलां आशिल्ली ही वेल एखाद्राच्या पोरसांत वा वंयचेर आसता ़ तिचीं हीं फुलां गायच्या काना सारकीं दिसतात म्हणू तिका 'गोकर्ण' अशें नांव पडलां ़ फुलांच्या रंगावयल्या धवो आनी निळी गोकर्ण अशे ताचे दोन मुखेल प्रकार पळोवपाक मेळटात गोकर्णचीं / पानां  मुळां आनी तांच्य बिंयांनी वरदी गूणधर्म आशिल्ल्यान ताचें उपेग बरयाचशा दुयेंसा खातीर करपाक मेळटा गोकर्णच्या मुळांचो रोस काडून पोटांत घेतल्यार हड् ड्यांत सुकिल्लो कफ पातळ जावन खोकलेंतल्यान वा थुकयेंतल्यान तो कफ भायर पडटा ़
वखदी उपाय.
जोर आयल्यार वा आमवाता सारक्या दुयेंसांत दुयेंतीक गोकर्णच्या मुळांचो रोस पियेवपाक दिवंचो ़ एकाधा मनशाक घाम चड ता आसत जाल्यार गोकर्णच्या पाठांचो आनी आल्याचो रोस वांगडा पोटांत घेवचो ़ कुडीतल्या पिताची शुद्धी जावन घाम येवपाचे प्रमाण उणें जाता ़ कानाचें भोंवतणी सूज आयल्या वा कान दुखल्यार गोकर्णंचीं पानां वांटचीं आनी तातूंत मीठ घालून तो लेप काना भोंवतणी लावंचो ़ सूज आनी दूख उणी जावंपाक मजत जाता ़
गोकर्णच्या मुळांचो वखदी उपाय.
अदेशिशी वा सिसळ फोडटा आसत धव्या गोकर्णच्या मुळांत रोस काडून दोन थेंबे नाकात घालतात आंगाक केंसफोड जावन सूज आयल्यार त्या भागाक गोकर्णंचीं मुळां झरोवन लावचीं ़पोटांत उदक जाल्यार त्या दुयेंतीक गोकर्णच्या मुळांचो आनी सुंठीचो चूण आनी पुनन्वा गरम उदका वांगडा दितात कांय बायलांक गभपात जावपाची शक्यताय चड प्रमाणांत आयात अशा वेळार धव्या गोकर्णचीं मुळां दुदांत झरोवन पोटांत वयली समस्या उणी जाता कांय वेळार गोड्या मुलाच्या दुयेंतीक मुखांतल्यान धातू पडटात अशा वेळार गोकर्णच्या मुळांचो रोस पोटांत घेवचो ़ मुळांचो काढो मुतपा वेळार जळजळ जायत जाल्यार दितात ़