anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
अहमदाबाद

अहमदाबाद गुजरात राज्याची आदली राजधानी आनी एक म्हत्वाचें उद्येगीक शार. लोखसंख्या २५,१५,००० (१९८१). क्षेत्रफळ ९२.९८ चौ. किमी. मुंबयचे उत्तरेक अस्तंत रेल्वे मार्गान हें शार ४९२ किमी. अंतराचेर आसा.
आशापल्ली (आतांचें आशावल) ही भिल्लांची राजधानी राजा कर्ण हाणें इकराव्या शेंकड्यांत जिखली आनी तिच्या शेजराच ताणें कर्णावती नगराची थापणूक केली. पंदराव्या शेंकड्याच्या पयल्या अर्दांत सुलतान अहमदशाह हाणें ह्या दोन नगराच्या अवशेषांचेर सद्याचें अहमदाबाद शार वसयलें. १५ व्या शेंकड्यांतल्या भोंवडेकारांच्या लिखाणावेल्यान त्या काळांतलें हें जगांतलें सोबीत आनी गिरेस्त शार आशिल्लें हें दिसून येता.
सोळाव्या शेंकड्यांत झुजांक लागून ह्या शारांत अस्थिरताय आशिल्ली. निमाणें, अकबरान हें शार जिखलें आनी हांगाची परिस्थिती सुदारली. ह्या काळांत वेपार धंद्याक बरोच नेट आयलो.भांगर, चांदी, जरी- रेशमी, सुतीकामाचें कसब, कोरीवकाम, धातुचीं कामां हाका लागून अहमदाबाद शाराक खूब म्हत्व आयलें. पूण औरंगजेबाच्या काळांत हांगाची स्थिती खालावली.१८१७ वर्सा मेरेन हांगा मराठ्यांची राजवट चलताली. फुडें ब्रिटीश राजवटींत हांगाची स्थिती सुदारत गेली. उद्येगधंद्यांत ल्हव ल्हव करून जम बसूंक लागलो. कांय वर्सांनी कापडाच्यो गिरण्यो सुरू जाल्यो, आनी वेपार धंद्यांत मुंबयचे फाटोफाट अहमदाबाद शाराचो क्रमांक लागलो.
विसाव्या शेंकड्याच्या दुसऱ्या दशकांत हांगाच्या उपनगरांत महात्मा गांधीच्या साबरमती आश्रमाची थापणूक जाली. हे घडणुकेन अहमदाबाद शाराक देशाच्या राजकीय आनी समाजीक नदरेन म्हत्व आयलें. देश स्वतंत्र जातकच भाशावार राज्यां जाली आनी अहमदाबाद शार गुजरातची पयलीं राजधानी जाली.
रचणूक, मांडावळ, वेव्हार आदीं गजालींवेल्यान अहमदाबाद ह्या शाराचे दोन विभाग करूं येता. आदलें आनी नवें अहमदाबाद. आदलें अहमदाबाद, साबरमती न्हंयेच्या उदेंत तिराचेर आसा. समुद्रसपाटी पसून फकत ५५ मी. उंचायेचेर आशिल्ल्यान केन्ना केन्नाय ह्या शाराक हुंवाराची बादा जाता. आदल्या अहमदाबाद नगराक ४.५ ते ६ मी. उंचायेचो तट आसा आनी तातूंत भितर आशिल्ली वस्ती आदल्या शाराची कल्पना दिता. नव्या शाराचो विस्तार सगळे कडेन पातळ्ळा आनी तातूंत उद्देगीक परिसराशिवाय एलिस ब्रिज, शाहीबाग अशीं आधुनिक उपनगरांय आसात.
अहमदाबाद शारांत कापडाच्यो गिरण्यो, सुती रेशमी, कृत्रीम धागे, लोखण, वखदां आनी हेर उत्पादनाचे कारखाने आसात. १९३० वर्सा सावन हें शार शिक्षणाच्या मळार फुडारलां. गुजराताच्या भाशा, संस्कृती आनी उच्च शिक्षणाचें हें केंद्र आसा. कपड्यावेलें विणकाम, भरतकाम, रंगकाम, लांकडावेलें कोरीव हे पोरने कले वांगडाच आधुनीक कलेच्या विकासाच्यो हांगा जायत्यो येवजणो चलतात.
ह्या शारांत पंदराव्या शेंकड्यांतली जुम्मा मशीद, सोळाव्या शेंकड्यांतली राणी सिप्रिची मशीद, शाहीबाग, नारायण मंदिर आदीं जायतीं पळोवपा सारकीं थळां आसात. ते भायर हांगां १२५ वयर जैन मंदिरां आसात. हांगा आशिल्लो महात्मा गांधीचो साबरमती आश्रम तर आंतरराष्ट्रीय स्मारक जालां.
अहमदाबादच्यान सुमार २५ किमी. अंतराचेर सद्याची गुजरातची राजधानी गांधीनगर आसा. रेल्वेमार्ग, रस्ते आनी विमानमार्ग आदी येरादारीच्या साधनांनी हें शार भारतांतल्या हेर शारांकडेन जोडलां.
चित्रपट सल्लागार मंडळ

ब्रिटीश सरकारन भारतांत प्रचारपटांचे निर्मितीची येवजण आंखून चित्रपट सल्लागार मंडळाची (फिल्म अॅडव्हायझरी बोर्ड) थापणूक जून १९४० त केली. हेच संस्थेचे रुपांतर सरकारान १ फेब्रुवारी १९४३ ह्या दिसा ‘इन्फॉर्मेशन फिल्म्स ऑफ इंडिया' हे संस्थेत केले. जून १९४० ते मे १९४६ ह्या ६ वसाँच्या काळांत हे संस्थेन १७० अनुबोधपट, वार्तापट आनी झुजप्रचारपट तयार केले. १९४९ त, भारत सरकारन चित्रपट सल्लागार मंडळाची पुनर्रचना केली.
उडपी

कर्नाटक राज्यांतल्या दक्षिण कॅनरा जिल्ह्यांतलें तीर्थक्षेत्र. हाका उड्डपी, उडिपी वा उडुपपूर अशेंय म्हण्टात. आजल्या काळांत नांव ‘उडुपा’ अशें आशिल्लें. ‘उडू’ म्हळ्यार नखेत्र आनी ‘पा’ म्हळ्यार पालक म्हणजेच उडुपा शब्दाचो अर्थ चंद्र असो जाता. चंद्रान हांगा तपश्चर्या केल्ली तेन्ना शंकरान प्रसन्ना जावन ताका आपल्या माथ्यार घेतलो, अशी कथा आसा आनी हे कथेवेल्यानूच ह्य गांवांक ‘उडुपी’ हें नांव पडलें. उडपीक रजतपीठपूर आनी शिवोली अशीं पूर्विल्लीं नांवां आसात.
तेराव्या शेंकड्यातलो द्वैतमतवादी मध्वाचार्य हाची ही जल्मभूंय आनी कर्मभूंय. ताणें आपलीं धर्मीक कार्यां ह्या गांवांतूच केल्यांत. हांगा ताणें मठाची थापणूक केली आनी कृष्णाचें एक देवूळ बांदलें. ह्या देवळाचें पाखें चांदीच्या पत्र्याचें आसा आनी ताचेर भांगराचीं पानां आनी फुलां काडल्यात. वण्टीचेर दशावताराचीं चित्रां चितारल्यांत. हातूंतली श्रीकृष्णाची मूर्त शाळीग्राम शिळेची आसून पळोवपासारकी आसा. मूर्तीच्या चारूय वटांनी चार दिवल्यो पेटत आसतात.हातूंतली एक दिवली मध्यचार्याच्या काळासावन आयजमेरेन पेटत आसा अशें सांगतात. मकरसंक्रांती आदीं धा दीस हांगा व्हड उत्सव जाता.
मध्यचार्यान थापणूक केल्ले हे कृष्णमूर्तिविशीं एक आख्यायिका आसाती अशी- उडपी लागसार एक मालपें बंदर आसा. थंय द्वारकेसावन गोपीचंदनाची माती धेवन एक तारूं आयिल्लें.तारुं देगेर पावता थंय आसा, इतल्यान व्हड वादळ जालें तेन्ना मध्यचार्याक दैवी शक्तीन हे वादळ थंडायलें. तें पळोवन तारवाच्या धनयान मध्यचार्याक ‘किदें इनाम जाय?’ म्हूण विचारलें.तेन्ना ताणें तारवांत एके कुशीक आशिल्ले गोपीचंदनाचे कुडके मागले. ही मूर्त त्या कुडक्यांच्या मदीं आशिल्ली. मागीर मध्यचार्यान ती देवळांत हाडून तिची थापणूक केली. उडपीक मध्यचार्यांन आठ मठांची थापणूक केल्ली. हातूंत मध्यमतानुयायी संन्याशी रावतात. तातूंतलो दर एकलो संन्याशी एकाफाटल्यान एक अशा दोन-दोन वर्सांनी देवाची पूजा आनी धर्मीक कार्यां करता. हांगा दोन दोन वर्सांनी ‘खांदेपालट’ हो उत्सव जाता. ताका ‘पर्यायम’ अशें नांव आसा. ह्या उत्सवावेळार हांगा खूब यात्रेकार जमतात.
उडपीक चंद्रमौलेश्वर आनी अनंतेश्वर अशीं दोन आजल्या काळांतलीं देवळां आसात.परशुरामान हांगा शंकराची आराधना केल्ली. ताणें थापणूक केल्ल्या शिवलिंगाक ‘अनंतेश्वर’म्हण्टात. तेखेरीज रपशुरामान दर्याक हरोवन निर्मिल्ल्या नवभुंयेंतल्या सात क्षेत्रांतलें रजतपीठ हांगा आसा.
हांगाचें लोक चंदनाचें तेल काडपाचो, भात कांडपाचो आनी हेर जायते उद्येग करतात. हांगा कांय साकरेच्यो गिरणीय आसात.खाणावळीच्या धंद्यात उडपीचे लोक कुशळ आसून तांणी भारतभर नामना जोडल्या.
बडिशेप

बडिशेपीचें झोप सादारण दोन मिटर उंचायेचें आसात. हांची फुलां हळडुवीं ताका बारीक लांबट फळां लागतात. ह्या फळांक उब्या रेशो आसतात. जिऱ्याइतलीच बारीक आनी सुगंधी अशी एक बडिशेपेची वेगळी जात आसता. ते भायर रानटी जातिची बडिशेप म्हण तिसरो एक प्रकार आसता. वेपार करपाखातीर बडिशेपेची लागवड करतात. मसाल्यांत ताचो वापर करतात. जेवणाचें पचन वेवस्तीत जावचें म्हण जेवण जातकच बडिशेप खावपाची प्रथा आसा.
बडिशेपीचो फायदो.
आनी खोंकली मारत वा धांप लागल्यार बडिशेप खडीसाकरे वांगडा खावची. बडिशेप कुडींतल्या रसधातुचे पोशण करता आनी काळजाक बऱ्याक पडटा. तशेंच आंगाक जळजळ पडल्यार लेगीत ती उपेगी पडटा. भूक उणावप, अजीर्ण जावप, तान लागप, उल्टी जावप, पोटांत मुड्डून पातळ परसाकडेन जायत जाल्यार बडिशेप खावंची. बडिशेप खाल्ल्यार संडासाक सडसडीत जाता. तशेंच बडिशेपीच्या झाडाच्या मुळांचो चुर्ण पोटांत घेतल्यार बिकांत संडासाक साफ जाता. वाताक लागून पोटांत दुखत वा वळत जाल्यार बडिशेप खावंची. अजीर्ण जावन भुरग्यांच्या पोटांत दुखत वा वाताक लागून घुडघूडत जाल्यार बडिशेपीचो काढो करून पियेवपाक दिवचो. तशेंच जोर येत, खोंकली मारत वा पातळ परसाकडेन जायत जाल्या हो काढो उपेगी पडटा.
बडिशेप खाल्ल्यार मेंदुचें कार्य सुदरता तशेंच बुद्धी वाडपाक मदत जाता. तशेंच दोळ्यांक लेगीत ही बडिशेप बऱ्याक पडटा. म्हूण ल्हान भुरग्यांक बडिशेप दिल्यार तांचे वयले गूण वाडपाक मदत जाता. ल्हान भुरग्यां सकाळचे बडिशेब बडिशेपीचे उदक दिल्ल्यान भुरग्यांचे आख्खो दिसभर पचन बरें उरता. जेन्ना आमी खानावळींत जेवपाक वयतात तेन्ना आमका खानावळींत बडीशेप दितातच कारण बडिशेप खाल्ल्यार उपरांत तोंडाक येवपी हिमसाणीचो वास वता.
बडिशेपीचे बायलांक जावपी फायदे.
बाळंतिणीक बडिशेप सदांच खावपाक दिल्यार तिचे दूद वाडपाक मदत जाता. म्हयन्याचे पाळये वेळार त्रास जायत जाल्यार लेगीत बडिशेप बऱ्याक पडटा. एखाद्याक मुतपाक त्रास जायत, मुतपाक कमी जायत वा अजिबात जायना जाल्यार बडिशेप खावची. पोटांत दुखता, सादेदुखींत बडिशेपीचें तेल त्या भागार चोळचे. आंगाक दुख आनी सूज आयल्यार बडिशेपीच्या काढ्यान तो भाग शेकचो.
कला चेतना आनी राजदीप नायक

कला चेतना आनी राजदीप नायक
कला चेतना हे संस्थेच्या बॅनरा खाला कितलेश्याच नाटकांचे मेळून राजदीपान ५०० वयर प्रयोग केल्यात। हीं सगळीं नाटकां उपाट जैतीवंत जायात आसात।कलाचेतना ही चडांत चड नाट्य प्रयोग करपी एकमेव संस्था।१९९८ वर्सा ही संस्था अस्तित्वांत आयली।तेन्नासावन उत्सवी रंगमाचयेर वेवसायीक रुपान आपलो शेक चलयता।
आजवेर हे संस्थेन कांसुलो आनी तिरंगी चक्राचक्री(८५) प्रयोग २)शिरी रे शिरी अधांतरी (१०२) प्रयोग) ३)दोन खुळां (८५ प्रयोग) ४)अंता घरा भगवंता (६८) प्रयोग ५)धनया देवचरा (१८)प्रयोग ७)अण्णाक कोण ना ८)आमी ते आमी(२००५) ९)राव राव बाबुराव(२००५)१०)किस्नाचें कारस्थान (२००६),कुवाडें(२००६),आमी तो बह्मचारी(२००६),मणी मणी चिंतामणी (२००६),घुमचे कटर घुम (२००६),बिंदास रामदास (२००७),मिकसींग फिकसींग (२००४),ओ बाय (२००८),मम्मी मम्मी(२००८) आदीं नाटकां सादर केल्यात।पयली स नाटका गोंयचे नामनेचे नाटककार पुंडलीक नायकाच्या समर्थ लिखणेंतल्यान साकार जाल्लीं।
हांतुूंतली कांसुलो आनी मिकसींग फिकसींग नाटकां सी-डी रुपान उपलब्ध आसात।शिरी कांसुलो ह्यो भुमिका गोंयभर गाजल्यो।मिक्सींग फिक्सींग हें नाटक दिलीप कुमार नायक हांचें नामनेचें नाट्य दिग्दर्शक प्रमोद म्हाडेश्वर हांचेंऩ दिग्दर्शन ह्या नाटकाक लाबलां मिकिसिंग फिक्सिंग ह्या नाटकाचें कथानक सामकें सादें राजदीपान ह्या नाटकांत सात वेगवेगळ्यो भुमिका जबरदस्त विनोदी रीतीन रंगयल्यात।नाटकांतल्या कथानका परस ,संवादापरस आनी हेर सगळ्या आंगापरस राजदीपालो आंगीक,वाचीक सात्वीक आनी आहार्य अभिनय दोळे दिपकावपी जालां।कांय मिनटां भितर राजदीप आपली रंगभुशा आनी वेशभुशा बदलून येता।हो ह्या नाटकाचें खाशेेलेंपण कांय वेळां आदीं पळयले तें हेंच पात्र काय असो प्रस्न रसिकांक पडटा।
राजदीप नायकाक अभिनयाची ल्हानपणासावन आवड आशिल्ली।इश्कोलांत शिकतना पयले खेेपे अणवेकर सरान आपल्याक आंतरविद्यालयीन सर्तींत वांटो घेवपाची संद दिल्ली हाची राजदीपाक याद जाता।उपरांत खांडोळेच्या हायर सेंकडीरींत दिलीप धारगळकरान ताका वर्सुकी स्नेह संमेलनांत एकांकीत संद दिली।
उपरांत खांडोळेचे कॉलेजींत सांस्कृतीक कार्यावळींनी आपणालें कसब दाखयलें।ह्याच काळांत एकनाथ नायक,जितेंद्र शिकेरकार हांच्या सांगातान रंगयात्रा हें हंस ट्रेनिंग सेंटराच्या नाट्य संमेलनांचे आयोजन आनी नाटय शिबिरां हातूंतल्यान राजदीप घडत गेलो।पदवी शिक्षण पुराय जातकच कला अकादेमीच्या नाटय विद्यालयांतल्यान नाटय कलेचें शास्त्र शुध्द शिकप घेवपा खातीर तांणे मुलाखत दिली आनी प्रशिक्षणा खातीर वेंचून आयलो।हें नाटय प्रशिक्षण घेतिल्ले आज कितलेशेच जाण बेकार आसात।कामाक्षी प्रोडकश्न ही दिनेश रायकार हांची संस्था ताका मराठी नाटकांनी अभिनय करपा खातीर खेपेक शंबर रुपया दिताली।ऑल द बेस्ट ह्या नाटकाचे सुमार ३५ प्रयोग राजदीपान रायकारा बरोबर केले आनी थंयच्यानून उर्बा घेवन आपणेंय अशींच वेवसायीक नाटकां करचीं हें थारावन तो पुंडलीकबाबा म्हयांत गेलो।
पुंडलीक नायक आनी हेमाबाय हांच्या मार्गदर्शनाखाला राजदीपान कलाचेतना ही संस्था (१९९८ वर्सा स्थापन केली)उत्सवी रंगमाचयेची मर्यादा आनी खाशेलपणां मर्तींत घेवन दर्जेदार नाटकां सेगीत स वर्सा पुंडलीकबाबान राजदीपान बरोवन दिलीं तांचे प्रयोग सातत्यान ताणें केले आनी जैत जोडले।
नाटकाच्या प्रयोगाक लागपी सगळें साहित्य आज राजदीपा कडेन आसा।तशेंच नाटकाचें नेपथ्य आनी कलाकारांक हाडपा व्हरपा खातीरुय राजदीपान एक मिनी बस घेतल्या।नाटक हो पुर्ण वेवसाया म्हुण आपणावन तो आपलो घराबो चलयता।
व्यास हरिराम

व्यास हरिराम:(इ.स.१४९२-१५९८). राधावल्लभ संप्रदायांतलो एक कवी.वृंदावनांत हरित्रयी नांवाचे तीन नामनेचे संतकवी आशिल्ले.तातुंतलोच हरिराम व्यास हो एक.हाचो जल्म मध्यप्रदेशांतल्या ओरछा राज्यांत टीकमगढ हांगा जालो.ताच्या बापायचें नांव समोखन शुक्ल.मुळांत व्यास ही हरिरामाची पांडित्यदर्शक उपाधी आसिल्ली.पूण फूडें तें ताचें आडनांव जालें.ताच्या बापायचें नांव समोखन शुक्ल.भुरगेंपणांत ताणें संस्कृत साहित्य आनी दर्शनां हांचो खूब अभ्यास केलो.काशीसारक्या विद्वानांच्या नगरांत वचून थंयच्या पंडिताकडेन ताणें शास्त्रार्थूय केला.पूण इतली विद्वत्ता मेळोवनूय ताच्या मनाक समाधान मेळ्ळेंना.मागीर ताका ताच्या काय भक्तांनि राधावल्लभ संप्रदायाचो संस्थापक श्रीहितहरिवंशान ताचेर अनुग्रह करून राधावल्लभ संप्रदायाची दीक्षा ताका दिली.
हरिराम हो राधावल्लभ संप्रदायांत राधेचो सखो आनी विशाखा हिचो अवतार मानतात.तो अतिथिसत्काराविशीं जसो नामनेक पाविल्लो.तसोच निर्भय,धर्मपारायण आनी नितांत मोगाळ आशिल्लो.
हरिरामान हिंदी भाशेंत दोन आनी संस्कृत भाशेंत एक अशे तीन ग्रंथ बरयले.त्याशिवाय व्यासवाणी ह्या ताच्या ग्रंथाचे पुर्वाध आनी उत्तरार्ध अशे दोन भाग आसात.माधुर्यभक्ती आनी राधाकृष्णाची निकुंजलीला हे व्यासवाणीचे प्रतिपाद्य विशय आसात.ताणें स्वकीय-परकीय हे भेद सोडून राधेचें वर्णन केलां.रामलीला हो तातुंतलो म्हत्वाचो भाग आसून,रासलीलेचीं सुमार ५० पदां आसात.
व्यासवाणी ही भक्तीभावनेक प्राधान्य दिवपी आसून,तिच्या पद्यांत व्रजभाशेंचें म्होवाळपण व्यक्त जाता.हरिरामाक संगीताचें बरें गिन्यान आसिल्लें.ताणें आपलीं पदां गेयतेचो विचार करून रचल्यांत.ताच्या उलोवपांत कबीर,नंददास आनि हित हरिवंश हांचे काव्यशैलीचो खूब प्रभाव आसा. व्यंकटेश :(पळेयात तिरूपती).
Ruth achem Pustok

Book of Ruth
Ruthachem Pustok ekdom’lhan. Hea Pustokant ruth nanvache eke ostorechi kotha vornnilea.
Ruth hi Moabit ostori. Ti eka Israelit mon’xa lagim logn zaloli. To melea uprant ti Naomi aple sasumaim-xim ravunk Judant portoto. Hanga ti, Boaz hea tichea ghovachea soirea lagim logn zata. Hea logna vorvim tika Obed zolmota. Obed zaun asa Davidacho xapai.
Hi ek dekhivont kotha. Eke videxi ostoren porian Devacher aplo visvas dovorlo zalear, Dev apli konnvallai dakhoita tem ruthachea Pustokant bhes bore torem dakhoilam.
Ruthachea pustokak kherit mol ieta kiteak adim thaun Ruth Davidachi vhoddli xamai koxi porompora manun gheit ailea, ani Matev Xubhvortoman’kar Jezu Kristachi conxavoll ditana, Ruthachem nanv gheta. Polle Mt. 1/5
क्रियापद

=क्रियापद=
कॊंकणिंतुं तीन क्रियपद वर्गिकरण आस्सति। चॆं, रचॆं आनि ंवचॆं क्रियापदां। अन्य भारतीय-युरोपीय भाशांवंरिं कॊंकणिंतुंय विषम क्रियापद (irregular verbs) आस्सति। तरि हीं कायिं उदाहरण।
जुआंव मानवेल मार्सेलीनो फेर्नांडीस

‌जुआंव मानवेल मार्सेलीनो फेर्नांडीस हो एक तियात्र कलाकार.
जल्म.
‌जुआंव मानवेल मार्सेलीनो फेर्नांडीसहांका यंगमार्सेलीनो ह्य नांवान तियात्र माचयेर वळखतात. तांचो जल्म ६ एप्रील १९४३ ह्या वर्सा मुंबईशारांत जालो.जॉखीमसॅबीस्तींआंव फेर्नांडीस आनी युजिन्या जॉखिनासॅबीस्तींन्याफेर्नांडीसहांच्या घरांत तो जल्माक आयलो.
वावर.
वर्सा १९५७,डीनीज सिक्वेरा हांच्या तियात्रांत ताणें पयलें फावट “कारमीचें बेतीत” ह्या तियात्रांत भुमिका केली.ताणें डीनीज हाच्या तियात्रांत जशे:'दोगुय म्हजें पूत', 'मांय पुताचेंकाजार' आनी ‘जालांच पाहिजे’ हातूंतअभिनय केलें.ताच्या उपरांत ताणें ऍरीस्टीड हांच्या तियात्रांत 'सोत भावार्थाचें' ,'दोळें' आनी 'डीर्वास' , मागीर नेल्सनऑलफान्सोहांच्या तियात्रांत 'काट्यांतलें फूल' आनी ‘दोलोरोसा’, मागीर डोड द र्वेना हांच्या तियात्रांत 'भोगणार' मागीर जॅ.पिसौजालीन हांच्या तियात्रांत 'ओरखाचे पांच मीस्टर' , ‘सात्त दुखी' आनी स्टार ऑफ कुरतोरीम हांच्या तियात्रांत ‘गोंयचो सांयब' आनी ‘शेजा पांय' हातूंत अभिनय केलें.
ताणें आपलेंस्वता कांतारां बरोवन एकटो वा दुस-या वांगडा आपलींकांतारां गायलीं.रेस्पेरा दीस हो तियात्राचो लेखन आनी दिग्दर्शन ताणें केलां.ताणें खूब कश्ट करपी कलाकार जशें जॅफ्सीस हीठलर, ऍंग मिनेजीस, चेंपीयन पीटर, डोमीनीक वाज हांच्या वांगडा तियात्रांत काम केलां.
पुरस्कार.
कला आनी संस्कृती संचालनालय ताचे तियात्रांत केल्ली कलाबद्दल सेवा वळखून ताका प्रतिष्ठित “कला गौरव पुरस्कार” प्रदान केलो.
व्दिवेदी काळ निबंद

व्दिवेदी काळ निबंद: निर्मितेच्या संदर्भात ह्यों उदरगतींचो काळ म्हणूंक जाय. महावीर प्रसाद व्दिवेदी, बालमुकुंद गुप्त, पूर्ण सिंह, पध्दसिंह शर्मा, चंद्रधर शर्मा, श्यामसुंदर दास, रामचंद्र शुक्ल हांणी कथात्मक, व्यंगात्मक, वर्णनात्मक, विचारात्मक अशा विविध प्रकारांतल्या निबंदांची निर्मिती करून निबंद-प्रकाराक चालना दिली. ह्या काळांत सिध्दांतीक आनी वेव्हारीक समिक्षेवांगडा, शास्त्रीय, तुळात्मक, व्याख्यात्मक समिक्षा करप जाली. समिक्षेचे पोन्ने सिध्दांतीक संकेत बदलून नवी शा्सत्रीय समिक्षा निर्माण जाली.
छायावाद काळ: छायावाद हें उतर ह्या कालखंडांतल्या पद्य प्रकाराक लागू जाता. ह्या कालखंडांतल्या गद्य प्रकारांक हेर नांवां आसात. कथा-नवलकथेक 'प्रेमचंद काळ', नाटकाक 'प्रसाद काळ', निबंद आनी समिक्षेक 'शुक्ल काळ' अशें मानप जाता.
मध्यम वर्गीय चेतनेच्या विदोहाचें प्रतीक म्हणून छायावादी वळख करून दिवप जाता़. भांडवलशायेची उदरगत,व्यक्ती वादाचो पुरस्कार, स्वच्छंद प्रवृत्तीचो उदय, पयल्या म्हाझुजाचो परिणाम, अस्तंती संस्कृतीचो प्रभाव, देशा अंतर्गत घडिल्ल्या समाजीक, संस्कृृतीक चळवळी ह्या सगळ्या परिवर्तनांतल्यान क्छआयावादी काव्याचो जल्म जावंक पावला.
प्रसाद, निराला, सुमित्रनंद पंत आनी महादेवी वर्मा हे छायावादी का्व्याचे मुखेल कवी मानल्यात. जयशंकर प्रसाद (कानन कुसुम, महाराजा कामहत्त्व, करुणालय, प्रेमपथिक, जरना, आँसू, लहर, कामायनी)हांच्या काव्यांत विशयाचें नाविन्य, मानवी सौंदर्य, प्राकृतीक सौंदर्य, भाव अभिव्यक्तीची भास अशीं खाशेलपणां दिसतात. सूर्यकांत त्रिपाठी - 'निराला' (जुहीकी कली, अनामिका, परिमल, गीतिका, तुलसीदास, सरोजस्मृति) हाची कविता विद्रोही स्वर लायता आसतानाच दुसरेवटेन नियतीचें अस्तीत्वय दाखयता. जिवीत नदर आनी भाशा -प्रयोगांत नाविन्य जाणवता. सुमित्रानन्दन पन्त (ग्रंथि, विणा,पल्लव, गुंजन, युगान्त युगवाणी, स्वर्णधूलि, स्वर्णकिरण, उत्तरा युगान्तर, रजत शिखर, लोकायतन) हाचे कवितेंत विविध विचार प्रवाहांतल्यान निर्माण जाल्ली एकजिवी धारणा आनी प्रवृत्ती सौंदर्याचें खडी बोलींतल्यान सहजतायेन जाल्लें चित्रण मेळटा. महादेवी वर्मा (नीहार, रश्मि, नीरजा, दीप-यात्रा) हिची कविता आशयाघन अनुभुती, समृध्द कलापक्ष आनी भावपक्ष प्रतित करता. ह्या चार मुखेल कवींभायर, रामकुमार वर्मा, उदय शंकर भट्टा, मोहनलाल मेहता हांच्योय कविता नोंद करपासारक्यो आसात. प्रणय आनी जिवीताकडची स्वच्छंदी नदर दवरून बरयल्ली हरिवंशराय बच्चनची कविता (मधु शाला, मनुबाला, मधुकलश, निशानिमंत्रण, एकांत संगीत, आकुल अंतर, हलाहल, खादीके फूल, सतू की माला, आरती और अंगारे, बुध्द और नाचघर) उल्लेखनीय आसात. भगवती चरण वर्मा (मधुगीत, करूणा, प्रेम सन्देश), नरेनद्र शर्मा (प्रमात फेरी, प्रवासीके गीत, द्रौपदी) हे ह्या काळांतले आनीक कांय कवी आसात.
उत्तर आयर्लंड

, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी बेलफास्ट नगर आसा। ते युनायटेड किंगडम भाग आहे।
सर्वानंद तुकाराम सावंत देसाय

सर्वानंद तुकाराम सावंत देसाय
नामो.
घर नं-553, क्रांती निकेतन,पोंगिरव्हाळ,काकोडें-गोंय
वेवसाय.
ते वेवसायान एक शिक्षक.सद्या श्रीमती हिराबाई तळावलीकार हायस्कुल,साकोर्डें-गोंय
गोल्डा मॅयर

गोल्डा मॅयर हाचो जल्म 3 मे 1897, कीव, उक्रोन ह्या गांवांत जालो. 8 डिलेंबर 1978, जेरुसलेम हांगां सोंपलो. इत्रायल राज्याची संस्थापक आनी चवथी प्रधानमंत्री (पयली बायल प्रधानमंत्री). प्रधानमंत्री पद हाशील करपी ती संवसारांतली तिसरी बायल आशिल्ली. 1906त आपल्या कुचुंबावांगडा ती उक्रेन सावन अमेरिकेच्या मिलवॉकी प्रदेशांत स्थायीक जाली. तिचें शिक्षण थंयच जालें आनी उपरांत कांय तेंप तिणें थंयच शिक्षीण म्हूण वावर केलो. मुखार लॅबर झिऑनिस्ट पक्षाच्या मिलवॉकी फांटयाची अध्यक्ष जाली.
झायनिझम चळवळिखाला संवसारांतले साबार ज्यू लोक जेन्ना पॅलेस्टायनांत वचून रावपाक लागले, तेन्ना 1921त तीय आपल्या घोवा वांगडा पॅलेस्टायनांत गेली(सधाचें इइत्रायल राज्य). तंय सुरवेक तिणें किब्बूटज शारांत आनी उपरांत तेल अवीक शारांत आपलो राबितो केलो. किब्बूद्ज शारांत आसतना ती जनरल फॅडरेशन ऑफ लॅबर संघटनेची प्रतिनिधी, तेच संघटनेच्या व्हूमन्स लॅबर कॉन्सिल फांटयाची सचीव आनी तेच संघटनेचाया एक्झेक्युटीव कमिटीची वांगडी आशिल्ली. तेल अवीव शारांत आयल्या उपरांत तिणें तारकून म्हूण आनी हेर कनिश्ठ वावर केला.
इइत्रायल देश अस्तित्वांत आयल्या उपरांत 1949त जाल्ले वेंचणुकेंत ती संसदेचेर वेंचून आयली. बॅन गुरीयनच्या मंत्रीमंडळांत तिचो आस्पाव आसलो. 1946त तिच्या घोवाक मरण आयल्या उपरांत तिणें गोल्डा मॅयरसन हें आपलें नांव बदलून हबरीवमॅयर हें नांव घेतलें. 1949ते 1956 ह्या काळांत इइत्रायलच्या मंत्रिमंडळांत ती एकलीच बायल मनीस आसली. 1968त लेबर पार्टी च्या जनरल सेक्रेटरी पदाचो राजीनामो दिलो. मार्च 1969त प्रधानमंत्री लेवी एशकलच्या मरणा उपरांत ती इइत्रायलाची हंगामी प्रधानमंत्री जाली. ऑक्टोबर 1973 यॉन किप्पूरच्या अरबांआड जाल्ल्या झुजांत इइत्रायलचें खूब नुकसान जाल्यान विरोधकांनी तिचेर टिकांचो शिंवर केलो. हाका लागून तिका प्रधानमंत्री पदाक सोडचीट दिवची पडली. 1978त पिरायेच्या 80व्या वर्सा तिका मरण आयलें.
जाय

जाय- एक परमळीत फुल
जायांची बारीक सोबीत सुंदर धवीं फुलां आनी तांच्या त्या परमळाक लागून मनाक भुरळ घालतात. ह्या फुलांचो वास आमकां परत परत घेन दिसता. जायाचीं पानां, फुलां, साल आनी पाळां-मुळांनी वखदी गूण भरिल्ले आसात हें खूब कमी लोकांक खबर आसतलें.
जाय आनी ताचे वखदी गूण
जायाचीं पानां तोंडांत घालून चाबडायत जाल्यार दांतांच्यो मावो (Gums) बळकट जावन दांतांच्या मावांक जावपी दुयेंसा पयसावपाक मजत जाता. तोंड आयल्यार जायीचीं पानां उदकांत उकडून काडो करचो आनी ताचो घळघळ घेवचो. जायीच्या फुलांत थंडाय आशिल्ल्यान फुलांचें केल्लें तेल माथ्याक घालून मालीश करचें. अशें केल्ल्यान माथ्याक थंडाय मेळटा. आर जावप वा हेर वात इबाडून जावपी दुयेंसांखातीर जायीचीं मुळां वांटून ताचो लेप त्या भागार लावचो. तशेंच फुला पसून केल्लें तेल आंगांक आनी माथ्याक मालीश करचें. तकली दुखप, घुंवळ येवप वा मानसीक दुर्बळटाय आसल्यार जायीचीं मुळां उदकांत शिजोवन ताचो काढो करुन ताची धार माथ्यार सोडटात. तशेंच वयल्या दुयेंसावेळार फुलांचें तेल माथ्याक घालचें.
जाय हाचे कांय फायदे
कातीक खाज (Urticaria) सुटल्यार जायीचीं फुलां वा साल वांटून ताचो लेप त्या भागार लावचो तशेंच पानांचें तेल लायल्यार गूण मेळटा. घावो बेगीन पेकचे खातीर पानां आनी मुळां वांटून उदकांत शिजोवन केल्ल्या काढ्यान तो धुंवचो. तशेंच पानां शिजोवन केल्लें तेल जात्यादी तेल घाव्यार घालचें आनी तो घावो कपड्यान बांदचो. घावो बेगीन भरुन येता. दोळे तांबडे जावप वा पित्त इबाडून जावपी हेर दोळ्यांच्या दुयेंसानी फुलांचो लेप दोळ्यांच्या पापण्यार लावचो. कान दुखल्यार वा कानांत पूं जाल्यार पानां घालून शिजयिल्लें तेल (जात्यादी तेल) कानांत घालचें. वाताक लागून फाटींत वा पोटांत चडून येवप, पोटांत वात (Gas) जाल्यार जायीच्या मुळांचो काढो करुन पियेवचो. मुतपाक कमी जायत जाल्यार लेगीत हो काढो पियेल्यार बर्याक पडटा. जायीचीं फुलां आनी ताच्या ह्या वखदी गुणांक लागून जण एकल्यान जायो आपल्या पोरसांत लावच्यो.
C. Alvares

Celestino Santana Francisco Alvares (1 Agost 1920 - 28 Febrer 1999), haka C. Alvares mhonn volkhotat. To Saligaocho ek tiatrist aslo. Tannem Amchem Noxib, Nirmon, Mhoji Ghorkarn, Bhuierantlo Munis ani Uddta to Buddta, adi Konknni cholchitranim kam kelem.
Polleiat.
C._Alvares
अगरवाडेकर, पुरूषोत्तम गोविंद

अगरवाडेकर, पुरूषोत्तम गोविंद (जल्मः १९३५, कळंगूट – बार्देस, मरणः १४ नोव्हेंबर १९८१ गोंयचो सुटके झुजारी. तांचें मुळावें शिक्षण मराठींतल्यान जालें. ‘गोंय सोडात’हे संस्थेचो तो वांगडी आशिल्लो. ताणें जायतो भूमीगत राश्ट्रीय वावर केला. त्या खातीर ताका साडे स वर्सां बंदखणीची ख्यास्त भोगची पडली. भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताच्या सुटके झुजांतल्या वावराचो भोवमान केला
Merces

Merces ho ek Tiswadi talukeantlo ek ganv. Hea Vorsa Merces Igorjek ji Merces Saibinnik bhettoilea tika 400 vorsam bortat. Vhodde umedin soglea Merxekaranim somarombhni suru kelea. Poilea disa survat kortana adim he Merxeche firgojent yeun gelelea padrink gheun dobajik mis bhettoilem, zaite padri hajir zale, tosoch zaitea firgozkaranim umedin vantto ghetlo ani Merxeche igorjent yeun gelelea padrink bhett keli. Merces Saibinichem fest 10ver Novemberache somarombhlem. Tea disa ek voznadik "souvenir" uzvaddak hadlo. Porbe disa soglleank umedir dovorpak sanjechea 7 vaztam Rosferns hacho "O My Lord" ho tiatr dakoilo. Toxench toddeach disanim anink 3 tiatr machier hadpache asa. (1) Mario Menezes-cho tiatr "Omtea Kollxear Udok" (2) Comedian Domnic-acho "Sonvsar Budla" ani (3) Comedian Agostinacho "Hem Amchem Ghor". Toxench Merxe Igorjent sogleam Merxechea padrink gheun 400 vorsanchi nimanni somorombi koxi, tankam gheun mis somorombchem asa.
Vorsache 24ver Agostache Merxe ganvant konsachi porob (Harvest cutting feast)somorombtat. KOnsache porbek Merxeche Igorjent 3 missam somorombtat, dor misa poilim Iadnik lokanchem ani Santanchem pursanv gheun konnos katrunk bhair sortat. Merxe tin zageancher konnos katortat, oxem Gõyant tin zageancher konnuch konnos katrina, fokt Merxe. Toddo temp zalo lok xetam rovpachim bond zaleat ani atam ekai zagear konnos katrunk vochonam, karan xetam roinam zalear konnos khoinchem astelem?. Fatleam vorsamnim jedna lok toddim xetam roitalo, tedna Merxechea ganvant konnos pikonaslem, tea khatir dusrea ganvchem konnos hadun tea zagear dovortale ani uprant Iadnik konnos katortalo, henvuim sarkem nhoim koxem dislem ani tenvuim bond kelem.
श्री मंगेश देवस्थान, मंगेशीं

श्री मंगेश देवस्थान, मंगेशीं
पयलींच्या काळांत हें देवूळ साश्टी म्हालांतल्या कुशस्थळी ह्या वाठारांत आसले.परशुरामान गोंयांत वसोवपाखातीर त्रिहोत्रपुरासावन दशगोत्री ब्राह्मण आनी तांची 64 कुळां हाडलीं अशें म्हणतात.
ह्या कुळांनी मंगेश, शांतादुर्गा, नागेश, महालक्ष्मी, सप्तकोटेश्वर, म्हाळसा आदी. आपल्या कुळदेवतांच्यो प्रतिमाय हाडून गोंयांत स्थापन केल्यो.तांतूंतले मंगेश दैवत मुळ कुशस्थळी
आतांचे कुठ्ठाळे स्थापन केल्लें.फुडें 1510 वर्सा गोंयाचेर पुर्तुगेजांची सत्ता येतकच तांणी हांगां हिंदु धर्मियांचो नाश करपाचें सत्र चलयलें.
जेन्ना कुशस्थळीच्या श्री मंगेश देवस्थानाच्या कुळावी लोकांक खबर कळ्ळी की पुर्तुगेजांनी साश्टी तालुक्यांतल्या लोकांक बाटोवन थंयच्या देवळांचो नाश करपाचो कट रचला, तेन्ना तांणी रातोरात गुपीतपणान मंगेश देवाचे लिंग उखलून शेजारच्या आदिलशहाच्या राज्यांत जंय हिन्दू सरदार ते वेळार अधिकाराचेर आशिल्ले त्या फोंडें म्हालांत प्रियोळ गांवांत व्हरून स्थापन केलें.
ही स्थापना आल्केवाहन शके 1482 नाम सवंत्सरी म्हळ्यार इसवी सन 1560 वर्सा जाली अशी म्हायती आमकां त्या देवस्थानाच्या पूर्विल्ल्या इतिहासांत मेळटा.हें स्थलांतर 1 मे 1560 ह्या दिसा जाल्ले. ह्या देवळाची इमारत त्या जेजुइत पाद्रींनी आपले इगर्जेखातीर वापरली आनी आपल्या धर्माच्योदेवता थंय स्थापन केल्यो. उपरांत दुसरे देवुळ मराठेशाहीच्या वैभव काळांत बांदील्लें. ताचे उपरांत इ.स. 1890 वर्सा त्याच जाग्यार तिसरेखेपेक देवूळ बांदले. चवथे खेपे ह्या देवळाचो जिर्णोध्दार शके 1894माघ शुक्ल पुनवेक पुराय जालो त्याच दिसा शुभ म्हुर्तार 17 फेब्रुवारी 1973 देवळाचेर भांगराचो कळस बसयलो.
कुळावी.
ह्या देवस्थानाचे कुळावी वत्स आनी कौंडिण्य ह्या दोनूय गोत्रांचे आसात.
जात्रोत्सव.
मंगेशी जंय श्री मंगेश देवाची जात्रा जाता ती जात्रा खुब फामाद आसा.जात्रा रथसप्तमी दिसा सुरू जाता आनी आठ दीस चलता. आठूय दीस एकेक तरेचा वाहनांत बसून भायर सरता.
पयल्या दिसा देव विजयरथार बसता, दुस-या दिसा हत्ती अंबारींत बसून देवाची मिरवणूक जाता. तिस-या दिसा रौप्य शिबिकोत्सव जाता, चवथ्या दिसा खांद्यावयल्या रथांत बसून देवाची पालखी भायर सरता. पाचव्या दिसा रौप्य शिबिकोत्सव जाता, सव्या दिसा म्हाध्यानी पंचमूर्ती दर्शन रातचे नौकारोहण सांगोड, सातव्या दिसा सुखासेनात्सव आनी आठव्यादिसा रथांतल्यान देवाची मिरवणूक जाता. दिपोत्सव आनी रोशणाय जाता. णव्या दिसा म्हळ्यार निमण्या दिसा महापर्वणी जाता आनी व्हडल्या रथान मिरणूक जाता, महाप्रसाद जाता, सार्वजनीक समराधना जाता, दिपोत्सव मुकतधारा जाता आनी सार्वजनिक गाराणें जाता.
Habakuk achem Pustok

Habakuk achem Pustok.
Book of Habakkuk
Habakukachem pustok ekdom chotraien ani zotnaien boroilam. Survatekuch Deva ani provadia modem sonv’vad zata. Don pavtti Habakuk tokrar korta. Ani donui pavtti taka deivik zap mellta (1/2 – 2/4). Dusre pavtti tokrar korta tedna zulum’ kortolea noxtteacher panch xirap denvtat (2/5 – 20). Magir eka stotra udexim, provadi Sorvesporachea nimannea zoitachi somarombnni korta (ovesvor 3). Promannik monis zo Devacher visvas dovorta tacho Dev bhosm korcho na (2/4). Bhagevont Paulu Bhavartha vixim xikoita tedna tannem Habakukachi hi mhotvachi mhonni’ni (2/4) venchun kaddlea (polle Rom. 1/17; Gal. 3/11; Heb. 10/38).
शणै गोंयबाब कथामाळ

शणै गोंयबाब कथामाळ :
गोंयात वाचन संस्कृताय चालीक लागची आनी कोंकणी काणयो भुरग्यांच्या ओंठार घोळच्यो ह्या हेतान सुरू केल्ली शणै गोंयबाब कथामाळ सर्त आयज गोंयातली सगळ्यांत व्हडली काणी सांगपाची सर्त जाल्या. 
सुरवातीक ह्या सर्तीच्यो मुळाव्यो फेरयो गोंयातल्या इकराय तालुक्यांनी जाताल्यो. धारबांदोडे हो नवो तालुको जाले उपरांत मुळाव्या फेरयांचे आनीक एक केंद्र वाडले. आनी उपरांत बार्देस आनी साश्ट तालुक्यांत सर्तीक मेळपी उपाट प्रतिसाद पळोवन 2013 वर्सा मंडळान पर्वरी आनी कुंकळी अशी दोन नवीन केंद्रां तयार केली. बारा तालुक्यात 12 आनी नवीन तयार केल्लीं 2 केंद्रां मेळून वट्ट 14 केंद्राचेर आता मुळाव्यो फेरयो जातात.
2013 वर्सा सावन मंडळान गोंयांतल्या सगळ्या शाळांनी ही सर्त घेवची आनी शालेय पांवड्यावेल्या दर एका गटांतल्या पयल्या आनी दुसऱ्या विजेत्यांक शाळांनी केंद्र पातळेचेर धाडचें अशे आवाहन शाळांक केले आनी ताका बरो प्रतिसाद मेळ्ळो. शालेय पांवड्यावेल्या ह्या सर्तकांकय मंडळ प्रशस्तीपत्रकां भेटयता.
पयली ते चवथी, पाचवी ते सातवी आनी आठवी ते धावी अशा तीन गटांनी आयोजीत जावपी ह्या सर्तीक आता सुमार 3000 वयर सर्तक वांटेकार जातात हे ह्या सर्तीचे जैत. ह्या तीन हजारा वयर भुरग्यां बरोबर तांचे पालक आनी शिक्षकय हजारांनी कोंकणी काणयो वाचतात, कोण नव्यो बरयतात जाल्यार कोण अणकारीत करतात. दर वर्सा नव्या काणयांचो चंवर फुलत आसा. कोंकणीच्या सगळ्या बोलयेंतल्यान भुरग्यांनी काणयो सांगच्यो असो मंडळाचो हावेस आनी ते खातीर सर्तीच्या नेमांतच मंडळान हे स्पश्ट केला. अभिमानाची गजाल की ह्या सगळ्या बोलयांचो आविश्कार आमकां त्या त्या वाठारांत पळोवंक मेळटा. पेडणे, सत्तरी, साश्टी, बार्देस अश्या वाठारांनी आता ल्हवू ल्हवू हमखास भुरगीं आपल्या सवकळीच्या बोलयेतल्यान काणी सांगतात आनी जैतिवंत जातात. मंडळाचो हावेस सफल जाता.
काणयेक विशयाचे बंधन नासलें तरीय शक्यतो पाठ्यपुस्तकांतली काणी सांगची न्हय असो मंडळाचो हट्ट आसता. आनी हो हट्ट पुराय करपाची जबाबदारी सर्तकांनी घेतील्ल्याचे आमकां जाणवता. माकड आनी कोलो तशेंच अकबर आनी बिरबला वांगडाच खंय तरी अंदूचे नॉबेल पुरस्कार विजेते मलाला जेन्ना आमकां भुरग्यांच्या काणयांनी सापडटा तेन्ना आमकां वेगळीच खोस भोगता. सत्तरीतली देवराय राखपाची गरज वा काणकोणच्या हुंवारात आपल्या शौर्यान लोकांचो जीव वाटावपी संदीपाची काणी भुरग्यांच्या उतरांनी आमच्या काळजांत अचळय घर करूंन वता.
भुरग्यां मदी वाचन संस्कृताय वाडोवपाच्या हेतान इनामां म्हणून तांकां पुस्तकां भेटयतात तशेंच सर्तीच्या थळार पुस्तक प्रदर्शनय घडोवन हाडटात. ह्या प्रदर्शनाक दर वर्सा मेळपी प्रतिसाद पळयल्यार तर भुरग्यांक वाचनाची गोडी अजुनय आसा काय कितें ह्या प्रस्नाक आपोआप पुर्णविराम मेळटा.
मनोहर राय सरदेसाय

.डॉ. मनोहर राय सरदेसाय(18 जानुवरी 1925 – 22 जुन2006) एक गोंयचो कोंकणी कवी, बरोवपी आनी फ्रेंच भाशांतर करपी आशिल्लो. [1][2] ताका Doctorat ès lettres françaises  ताच्या ""L'image de l'Inde en France" प्रबंदा खातीर सॉरबॉनच्या विश्वविघ्यापिठा कडल्यान फावो जाल्लो.  आधुनीक कोंकणी कवितेच्या बडाय दिवपी चळवळे खातीर ताका श्रय दिवपांत आयलां. सरदेसाय 2006 वर्सा देवाधीन जालो
आदलें जिवित[सुदार].
मनोहर राय सरदेसाय 18 जानुवरी 1925 वर्सा जल्मलो. ताणें मॅत्रिकुलेशन परिक्षा मडगांवच्या भाटिकार मॉडल  शळेंतल्यान 1942 वर्सा पास केली[5] तो 1947 वर्सा मुंबय विध्यापिठाचें बॅचलर ऑफ र्आटस हातूंत पयल्या वर्गांत पयलो आयलो. ताणें मास्टर ऑफ आर्टस येस्येस्पणी पूर्ण केली, तातूंतूय तो फ्रेंच आनी मराठी साहितेंत त्याच विध्यापिठांत1949 वर्सा पयल्या वर्गांत पयलो आयलो[1] ताणें पॅरिसांतल्या सोरबोन विध्यापिठाची Doctorat ès lettres françaises 1958 वर्सा पूर्ण केली. आनी फ्रेंच विशय साबार मुंबयच्या कॉलेजिंनी आनी गोंयच्या विध्यापिठांत शिकयलो.
 तो नांवाजलल्या मोटव्यो काण्यो बरोवपी लक्षममराव सरदेसाय हाचो पूत आशिल्लो. पुसतकां भोंवतीं आशिल्ल्यान, ताणें बरोवपाक ल्हान पिरायेर सुरवात केली ही अजाप जावपाची गजाल न्हय आनी ताका सरळ आनी भितर रिगपाच्या कोंकणी कविते खातीर वळखपांत येता. सरदेसाय हाणीं कांतारां,कविता,उलोवपां, आनी हेर सादर करप गोंयच्या पणजेच्या आकाश्वाणिचेर तशेंच मुंबय आनी पुण्याच्या दुर्दर्शनार केलां.ताणें युरोपाच्या तशेंच भारताच्या सगळ्या जाग्यांचेर भोंवडी मारल्या आनी ताणें बरोवपां कोंकणी, इंग्लीश, फ्रेंच, पुर्तुगेज आनी मराठी भासांनी केल्यांत.
कविता[सुदार].
सरदेसाय, साहित्य अकादेमी हाच्या वावुरपी समितेच्या मंडळाचो वांगडी आसून कोंकणिचें प्रतिनिधिपण करतालो, आनी ताणें भारताच्या नॅशनल बुक त्रुस्ट खातीर बरोवप केलां. ताच्या नांवादीक कवितेंची पुंजी आयज रे धोलार पडली बडी(1961), गोयां तुज्या मोगा खातीर (1964), जायात जागे(1964), जय पुन्यभूंय, जय भारत (1965), बेब्यांचें काजार (1965), जायो जुयो (1970) आनी पिसोळीं (1979)आसात.[1] ताणें कवितेंचो वेंचीक संग्रह साहित्य अकादेमी, दिल्ली खातीर तयार केला आनी साबार पुस्तकां गध्य, नाटक आनी भुरग्यां साहित्य परगट केलां. 
भाशांतरां[सुदार].
ताणें फ्रेंच भाशेंतलो जायतच वावर कोंकणिंत उतरायला. 1994 वर्सांत रोमन रोलॅँड हाचें "ला विय द विवेकानंद"(विवेकानंदाचें जिवीत)) आनी जीन-पॉल सारटर हाचें "ले मॉ"("उतरां"),  2000 वर्सा ताच्या वावरा मदीं आस्पाव आसा. ताणें कोंकणी-इग्लीश सब्द्कोश 2004 वर्सा उजवाडायला आनी तो चार खंडांच्या कोंकणी विश्वकोशाचो मुखेल संपादपी आसा जो गोंय विश्वविध्यापिठान 1999 वर्सा उजवाडायला.
तसरिपां आनी भोवमान[सुदार].
फ्रेंच सरकारान ताका "चेवालियर द लॉर्ड दे पाल्मेस अकादेमिक्स"किताब 1988 वर्सा, जो ताच्या फ्रेंच भाशेच्या आनी संस्कृतेच्या सेवेचे योगदानांक लागून दिला डॉ. सरदेसाय हाका जायतिंच तसरिपां ताच्या साहितीक योगदाना खातीर तशेंच शिकोवपाच्या वेवसायाक लागून फावो जाल्यांत. चड नांवादीक तसरिप ताका साहित्य अकादेमी हाणीं ताच्या पिसोळीं हाचे खातीर भेटयलां
ताणें अखील भारती कोंकणी परिष्देच्या 8व्या अधिवेशनाचें येजमानपण चलयलां जें गोंयांत, मडगांवांत 26 आनी 27 मे1962 वर्सा भरपांत आयलें—जें गोयांत पुर्तुगेज राजवटके पासून 19 डिसेंबर 1961 वर्सा सोडवण जाल्या उपरांत पयलें घेवपांत आयलें [1] आनी उपरांत तो गोंयच्या कोकणी भाशा मंडळ हाचो येजमान जालो.
.तो "आलियांस फ्रासेज दे गाोवा" हाचो जिवीत वांगडी आशिल्लो आनी गोंय विध्यापिठाच्या शिक्षकांच्या संघटणेचो स्थापणार येजमानूय आशिल्लो
तिमोथी डायस

तिमोथी डायस हाका लोक चड करून आंतोनीयो डायस ह्या नांवान वळखतात.
जल्म.
तिमोथी डायस हाचो जल्म 4 जून 1952 ह्या दिसा जालो. ताचोबापूय डियोगो डायस आनी आवय मारिया डायस.तो ऑर्डा, कांदोळे, बारदेस गोंय हांगा रावता.
वावर.
15 वर्सांच्या पिरायेचेर आंतोनीयो डायसान1967 वर्सा पयलेच फावट “म्होजो बौल” ह्या तियात्रांत काम केले. तांतूत ताका 2 कांतारां गावपाची संद मेळ्ळी. तेन्ना पळोवप्यांनी लेगीत तांची खूब तोखणाय केली. ह्याखातीर ताका तियात्रांत अभिनय चालू दवरपाची स्फूर्त मेळ्ळी. ताच्या गांवांत त्या वेळार स्क्रिप्ट बरोवपी चड लोक नाशिल्ले, म्हूण ताणें स्क्रिप्ट बरोवपाक सुरवात केली. तियात्र बरोवन तो गांवच्या फेस्ताक सादर करतालो. ताणें बरयिल्ले तियात्र म्हणल्यार “नीतचुकोना”, “गुन्यांवकारी कोण?, “इन्सपेक्टर डिसोजा”, “पोस्को”,“सुनीता”,“मीस मिना मेहता”,“अडेची सावळी”,“उपकार नासलोलो”,“विस्वासघात”, आनी “तुटलोले धागे”.
ह्या सगळ्या तियात्रांचे ताणीं दिग्दर्शन केलें आनी गांवांतल्या लोकांक घेवन गांवच्या फेस्ताक तो सादर करतालो. तशेंच ताणें गांवच्या खुबशा तरणाट्यांक तियात्रांतभाग घेवपाक स्फूर्त दिली.
आंतोनियोन कला अकादमीत जाल्ला वर्सुकी तियात्र सर्तींत वाटेकार जावन तोमाजिनो कार्दोज हाणी बरयल्या आनी दिग्दर्शीत केल्ल्या तियात्रांत तो माची सजोवपाचें काम करतालो. कांय तोमाजीन कार्दोजाच्या तियात्रांक जांकां इनामां मेळल्यांत आनी तिमोथी डायसान तांचीं माची घोडोवणी केल्यात ते तियात्र म्हळ्यार “झोग-झोगता तितलेंय भांगर न्हय”,“दिता तोशें घेता”,“ओके बाय-बाय”,“म्होवाळ वीख”,“सोमाज सेवा”,“आमी सोगली एक”,“सांकल्यो”,“ओर्थ”,“ओदृश्टी जिवीत”,“ऍकसीडंन्ट”,“नीत-ओनीत”,“आम आदमी”,“विवा लंडंन”,“कांटेंच कांटे”, आदी.
पुरस्कार.
आंतोनियो हाका खुबशा तियात्र सर्तींत माची सजावटी खातीर जायतीं जैतिवंत इनामां फावो जाल्यांत तीं म्हळ्यार अशीं:-
पयलोइनाम “सांकळ्यो” तोमाजीन कार्दोज हांणी बरयिल्ल्या तियात्राखातीरकला अकादमी कडल्यान. 
दुसरो इनाम “ओदृश्टी जिवीत”तोमाजीन कार्दोज हांणी बरयिल्ल्या तियात्राखातीर – वंदना प्रकाशन-बोरी.
तांकां खुबशा सामाजीक संघटनांनी ताच्या बऱ्याच तियात्रांत दान दिल्ले आशिल्यान ताचो भोवमान केला. हालींच 125 व्या तियात्र वर्धापना दिसा डायरेक्टर ऑफ आर्ट एन् कलचर , तियात्र अकादमी ऑफ गोंय हाणीं 125 व्या तियात्र उत्सवाक हनुमान नाट्यग्रुह म्हापसा हांगां ताचो भोवमान केलो.
Chandor

:"'CHANDOR".
FAMAD SUVATTI.
Zhadam modem hem ghor asa.Hea vodlle ghorak campar mhontat.Menezes famil poilea Kallar hindu asli pun portugezani tankam sollavea xenkdeant kristanv kelli. Hi palas addlea kallachi ani goint soglleant vodlipalas zaun assa.Hi palace ek museum zaun assa zoim chitra ani lakdacheo ani her sabar porneo vostu asat.Hem Ghor chireanchea hatrani bandlelem asa.Ghorachea bhair porus assa tantunt bospak khoddela ani mezan assat.St Francis Xavieriche imag eka daktea kopellant dovorlolim assa.Hea ghorant don purtugez razani bhet khelli khodela asat ani tancher hatyara asat.
Polleiat.
Goy Wikivoyage
सुधा खरंगटे

सुधा खरंगटे ही एक लेखीका,हांणी बालसाहित्यात भर घाल्या आनी त्या योगदाना खातीर पुरस्कार जोडल्यात.भुरग्या खातीर बरोवप चालु आसतानाच तांणी कथा बरयल्यो,त्यो वेगवेगळ्या नेमाळ्यानी छापुन आयल्यात.
Dulpod

Dulpod zaun asa ek Goencho nach zo Goenche dispottim jiviache vixoiacher asta. Dulpodam ani Mande chod korun ekthai gaitat. Farar-far zatai ranantu ani Ya, ya, maya ya zaun asat don khup zana asleleo dulpodam.
Arsenal Football Club

Arsenal Football Club, ek famad Inglez futbol club asa, zo Inglandatlea London sharan aslelem asa. Emirates Stadium hem hanchem thollavem moidan, te sodheak Premier League kelltat.
सुशेल

सुशेल भारताच्या कोंकण वाठारांतल्या खाणांतलो एक सुक्या भाजयेचो प्रकार. सुशेलांत धाकट्या तन्न्या पणसाचो, म्हळ्यार कुवंल्याचो उपेग जाता, आनी तातूंत गोड आनी नाल्लाच्या सोयेचो आस्पाव आसता. सुशेल आनी चाको हे दोनूय जिन्नस तन्न्या पणसाचे आनी एकामेकांक खूब लागींचे.
डॉ. श्रीराम लागू

डाँ. श्रीराम लालू हो एक नाटकार आशिल्लो.
जल्म.
डॉ. श्रीराम लागू हांचो जल्म 16 नोव्हेंबर 1927 ह्या दिसा साताराक जालो
शिक्षण.
एमबिबीएस जाले उपरांत तांणी वैजकी वेवसाय सुरू केलो. पुण शाळेंतल्यान तांकां नाटकांत रूची आसलो. पुण्यांतल्या पिडोए हे नाट्यसंस्थेच्या माध्यमांतल्या तांणी नाटकांत काम करपाक सुरवात केली.
वावर.
डॉ. श्रीराम लागू . पिडीए, रंगायन, थिएटर युनिट, कला वैभव, गोवा हिंदू, रुपवेध, आविष्कार, आयएनटी ह्या नाट्यसंस्थांच्या सुमार पन्नास नाटकांतल्यान तांणी विंगड विंगड भुमिका केल्यो. वेड्याचे घर उन्हात, आधे आधुरे, गिधाडे, काचेचा चंद्र, हिमालयाची सावली, इथे ओशाळला मृत्यू, उध्वस्त धर्मशाळा, सूर्य पाहिलेला माणूस, किरवंत, मित्र अशा नाटकांनी तांणी केल्ल्यो एका परस एक बऱ्यो अश्यो भुमिका गाजल्यो.
पूण श्रीराम लागू ह्या कलाकाराची खरी वळख जगाक जाली ती नटसम्राट नाटकांतल्या गणपतराव बेलवळकर हा भुमिके खातीर. हे भुमिकेक लागून लागू नटसम्राट म्हणून जगा मुखार आयले. अभिनया वांगडा तांणी खूब नाटकांचें दिग्दर्शन केलें. तातूंत गुरु महाराज गुरु, गिधाडे, हिमालयाची सावली आनी गाबों. तशेंच एक होती राणी आनी एण्टीगनी ह्या दोन नाटकांचे नाटककार लागू आसले. नाटका बाराबरच सामना, पिंजरा हे तांचे चित्रपट खूब गाजलें. नाटक, चित्रपट हातूंत भितर एक कलाकार.
हॅरल्ड क्लेटन युरी

हॅरल्ड क्लट युटेरी अमेरिकन रसायनशास्रज्ञ . डयुटेरियमाच्या सोदाक लागून ताका 1934 वर्साचो रसायनशास्राचो नोबॅल पुरस्कार माळळो. युरीचें शिक्षक वाँटरलू इंडियानांत जालें. युरीचें 1911 ते 1914 ह्या काळांत ताणे थंयच शिक्षण म्हूणन काम केंलें. 1917 वर्सा ताणें काहॅरल्ड क्लट युटेरी अमेरिकन रसायनशास्रज्ञ . डयुटेरियमाच्या सोदाक लागून ताका प्राणिशास्त्रांत पदवी मेळयली. उपरांत दोन वर्सा ताणें झुडासामुग्री तयार करपाच्या कारखान्यांत आनी ताचे फुडलीं दोन वर्सा म्हळयार ते 1919 ते 1921 माँटॅना विद्दापिठांत अधयापनाचें काम केलें. कॅलिफोर्निया विधापिठांत जी.एन. लूइस हाच्या मार्गदर्शनाखाला संशोधन करुन ताणें 1923 वर्सा रसायनशास्रांतली डाँक्टरेट पदवी घेतली. उपरांत एक वर्सभर नील्सटटट बोर हाचेवांगडा कोपॅनहायनाक संशोधन करतकच 1924 ते 1929 ह्या पांच अमेरिकेंतल्या जाँन हापकिन्स विधापिठांत प्राध्यापक आशिल्लो. दुस-या म्हाझूजाच्या काळांत तो कोलंबिया विधापिठांतल्या एस. ए. एम प्रयोगशाळेचो संचालक आशिल्लो. 1931 वर्सा ताणें आपल्या वांगडयांच्या आदारान डयुटेरिमाचो सोद लायलो आनी ताच्या गूणधर्मांच अभ्यास केलो केलें. डयुटेरियमाचो शांतिकायेच्या वावराखातीर उपेग केल्यार ताचापासुन तयार जानपी उर्जा संवसाराक अब्जांनी वर्सांक पूरो अशें ताचें मत आशिल्लें. मूलरद्रव्यांच्या समस्थानिकांच्या (अणूकेंद्रांतली प्रोटॉनांची संख्या) तोच पूण वेगवेगळो अणूभार आशिल्ल्यान पांच मूलद्रव्यांचा अणूभार आशिल्ल्यान पांच मूलद्रव्यांचा रसायनीक गूणधर्मांतल्या फरका वयल्यान युरी हाणें जुरासिफ (सु. 18.5 ते 13.5 कोटी वर्सांपयलींच्या) काळांतल्या धर्तरेवयल्या म्हासागरांचें तेन्नाचें तापमान काडपाची पघत सोडदून काडली. ह्या अभ्यासाक लागून तो भूयेर यरसायनशास्राकाडेन गेलो आनी ताणें मूलद्रव्यां आनी तांचे समस्थानिक हांचे धर्तरेवयलीं कोश्टकां तयार केलीं. ताका लागून धर्तरेचो जल्म कसो जालो आसुयें, तिचेर मेळपी मूलद्रव्यां कशीं निर्माण जालीं आसुंये ह्या प्रस्नांचेर उजवाड पडलो. जिवाचे उत्पत्तीविशीं युरी आनी ताचो विधार्थी स्टॅन्ली मिलर हाणें 1951 वर्सा शिकागो विधापिठांत एक अभिजात प्रयोग केलो. तांणे एक बंद नळयेंत मितेन, आमोनिया आनी उदकाची वाफ हांच्या मिश्रणांतल्यान वयलेवयर विधुतू स्फुल्लिंगांचें विर्सजन केलें. एका सप्तकाभितर ते भरसणेक तांबडो रंग आयलो आनी ताचें विश्रूलेशण करतकच तातूंन आमोनिया आमलांची जटिल भरसण तयार जाल्ल्याचें समजलें. अमिनो आम्लां प्रथिनांचे मूलभूत घटक आसात. ह्या प्रयोगाक लागून धर्तवयलें वातावरण क्षपक जाता आनी क्षपक वातावरणांत जीवोत्पत्ती जाली आसुंये हे कल्पनेक आदार मेळळो.
गोंय चित्र वस्तु संग्रहालय

गोंय चित्र वसतू संग्रहालय हो एक असो संग्रहालय जो गोंयांत आदल्या पुर्तुगेज वसाहितिचेर ( आतां भारताचें ल्हान राज्य) आदारीत आसा. ताका एक व्हड पुंजी आसा— ४००० वयर हसत्कारागिरी—जाचो गोंयच्या पारंपरीक शेत्कांता संबंदीत तत्वगिन्यान आनी जिव शेैली विशीं केंद्र्बिंदू आसा.
गोंय चित्र वस्तु संग्रहालय गोंयच्या दऱ्यादेगेच्या  बाणावले गांवांत आसा.ताची स्थापणी आनी मांडावळ (२०१०) कलाकार-देखरेखपिपुनर्निर्मवपी विचतर-हुगो गमेस हाणें केल्या . ताणी अवत मुंबय मासिकान संग्रहालयाचें वर्णन करूंन ताका "[एक गोंयचें भुलवपी आकर्शण] म्हणट्लां आनी फुडें बरोवन "ह्या गांवगीऱ्या गुंतागुंथिंत हजारांनी पारंपीक हतियारां, आयदनां आनी आवतां जीं शेकडे आदीं गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांत आपल्या शेतकामतीच्या आनी हेर पारंपरीक वेव्हारांत रचपांत आयलीं. ".
पुंजी.
गोंय चित्र वस्तु संग्रहालय पुंजेंत थळाव्या कुमार्कामाचीं उदाह्रणा, शेत्कांत्याची हतियारां, संगिताचीं वाजंत्रां, पुर्विल्ले गाडे आनी पालख्यो&lt;रेफ&gt;ह्टप://व्व्व.गाचित्रा.चं/चळेचतियोन्स.ह्तंल&lt;/रेफ&gt;—आदल्यो साबार कडेन सावन हाडलल्यो आसात. तांतूंत सेंद्रियो शेत्कामताच्या साबार तर्काऱ्यो, वनस्पती, मसाल्याचीं झाडां, ऊस आनी तांदूळ—सगळे चड पिकपी वसतू जाग्याच्या असतंप्त भारताच्या दऱ्यादेगेवेल्यो आसात.
काटकसराचो वापर.
सारें आनी किटकनाशक वापरात येतात ते शेताच्या उरिल्ल्यो वापरून कर्पांत येता, जातूंत पारंपरीक रिती वापरतात.हिक्मतीन, मानव कचरो रावप्यांचो बियोगास कर्पांत येता , आनी सलार बळा वर्वीं शेत्कांत्याच्यो उर्जाच्यो गरजो तो भागयता.
सर्वुंच संकारलीन संग्रहालय.
गोंय चित्र वस्तु संग्रहालय हिका  आर्चायोलगिचाल सुर्वेय ऑफ इंडिया हाणीं भारताचो "सर्वुंच संकालीन संग्राहलय" घोशीत केला
तांणी हांगा एका बरवपांत म्हळां: "प्रदर्शनांत शेंबरांनी लाग्वडिचीं हतियारां, जाची गवाय शेतकामतीू गोंयच्या मुखेल वेवसाय आसलो म्हण दितात.. (आतां, परियोटन आनी खणी मुखेल उद्योग आसा आनी गयांक शेजार्च्या राज्यांचेर कड्डान आनी तर्कारी खातीर अवलुंबून रावचें पडटा.). एक ऊस दळपी पांच मेत्र उंच ही एक मुखेल संग्रहालय्येंत पळवपाची वसत जावन आसा.. गमेस-आक दन वर्सा ताचें पुनर्वसन कर्पाक लागलें."
येवजण्यो.
भेट दिवप्यांक ,संग्रहालय एक केंद्र्बिंदू जावंक आसा। ल्हान शाळेच्या भुरग्यांक आनी विद्यार्थ्यांक शिकप्यांक कार्यशाळा करून कारागिरी सांगाता वावर करुंक संद दिवंक सोदता, तांकां हसत्कारागिनिंत मसत करून, संकालीन उत्पन करुंक तांच्या स्फुर्ती प्रमाण तांच्या परंपरा प्रमाण ज्यो तांच्यान विकुंक जाता आनी जाच्या वरवी एक पर्तिश्टेचें जिवीत तांच्यान जियेवंक जाता आनी तांच्यान हें सगळें बरवन दवरून- येवजणेन शिंवरावूं येता ज्या वरवी पद्दतशीर म्हायतिचें एकठावप प्रकल्पाचें कारियो करुंक आनी हेर असल्या प्रकल्पांक म्हायती वाटूंक बुन्याद जावंक."
Ernst Ruska

Ruska, ernstt : (zolm' : 25 ddisembor 1906, haiddolobrg; moronn : 30 me 1988, ostont borlin). Zormon ilekttronik obhiyonto. Ilekttron prokaxoki-i hea vixeant mulbhut mhotvachem kary kel'lekhatir ani poilea ilekttron sukxmodrxokacho arakhaddo toyar kel'le khatir taka 1986 chea bhoutikichea nobel purskarachea orgha bhagacho ani gertt bining ani hainrikh rohror hankam kromvikxonn surongi ilekttron sukxmodrxokachea obhiklpakhatir dogankuy mellun uril'lea orgha bhagacho bhounam' vanttun mell'llo. Ruska myunikantlea tantrik videapitthant ani uprant borlin tantrik videapitthant xikxonn gheun 1933 vorsa tannem ddokttorett podvi ghetli. Survek tannem fernojhe – eji (1934 – 37) ani simens ani halsoke eji (1934 – 55) hea kompneamni kam' kelem. Te uprant to borlin videapitthant ilektton prokaxoki-i ani sukxmodrxoki hea vixeancho binpogari odheapok (priuhattoddozhontt; 1949 – 1959) ani uprant 1959 vorsa pradheapok zalo. 1955 vorsasaun to fritts habor insttittyuttachea ilekttron maikroskopi insttittyuttacho insttittyuttacho sonchalok zalo.
Ilektton sukxmodrxokachem mhotv ata jiuvigonean ani voidyok heasarkea vigoneanachea vingodd vingodd kxetramni bore toren prosthapit zal'lem asa. Ruska hannem borlin tantrik videapitthant videarthi mhonnun visavea xenkddeachea tisrea doxkache okherek kel'lea sonxodhon karean hea upkoronnachea vikasak survat zali. Don ilekttron bhingam vaprun tannem prathmik svorupacho ilektton sukxmodrxok toyar kelo ani tachea adaran protimeche pondra pott vivrdhon korun dakhoile. Hea sukxmodrxokak ‘pargomon ilekttron sukxmodrxok’ oxem mhonnttat. Teuporant ruska hannem hea sukxmodrxokachea vegvegllea topxilamni nettan sudaronna keleo ani 1933 vorsa adhunik orthan mhunnom yeta oso poilo ilekttron sukxmodrxok toyar kelo. Uprant simens kompnint nemnnuk zatkoch ruska hannem veuharik ani vhodd promannant utpodit kel'lea ani vigoneanachea vingodd vingodd kxetramni nettan upegant haddil'lea ilektton sukxmodrxokanchea vikasant sokriy vantto ghetlo. Oso poilo sukxmodrxok 1939 vorsa bazaront ailo. Te uprant tantrik sudaronnancheutin ani ruska hachea pargomon prokaraporos samkea novea prokarocho obhiklp dekhik, kromvikxonn surongi ilekttron sukxmodrxok udeak yeun ilektton sukxmodrxokicho vhodd promannacher vikas zalo. Ilekttron sukxmodrxokachea hea ani poilinchea vikasausthamni boreachoxa sonxodhokamni vantto ghetil'lo, punn tatunt ruskachem mulbhut kary mhotvachem tharlem. Nobel purskarabhair taka laskar (1960), char manadik ddokttorett podveo ani purskarancho bhouman mell'llo. Vougoneanik nemalleantlean tache xombramporos chodd sonxodhonatmok nibond ujvadda aileat.
राझू

दक्षिण भारतांतली एक तेलुगू जात. ह्या लोकांक राजू अशेंय म्हण्टात. कडप्पा आनी उत्तर अर्काट ह्या म्हालांनी हांची चड वसती आसा. विजयनगरच्या सैन्यांवांगडा ते ह्या वाठारांत आयले आनी हांगाच स्थायीक जाले. आदल्या काळांत हे लोक लश्करांत काम करताले. ते स्वताक क्षत्रिय म्हण्टात.
उत्तर अर्काटांतले राझू लोक शेती करतात.तांचेमदीं बरेचशे राझू वैश्णव आसात आनी कांय शैव आसात.विशाखापट्टणम् जिल्ह्यांतल्या राझूंत कोंड राझू (दोंगरार रावपी)आनी भूराझू (जमनीर रावपी) अशे दोन भेद आसात.गोदाव्ररी जिल्ह्यांतले राझू हे आपल्याक सूर्यवंशी,चंद्रवंसी आनी मच्छीवंसि मानतात आनी आपलो संबंद अनुक्रमान रामचंद्र पांडव आनी हनुमान हांचे कडेन जोडटात हांगाचे चडशे लोक शेती करतात.जमीनदार राझूली काली ही कुलदेवता.कांय राझू लक्ष्मीक भजतात.तिनेवेल्ली जिल्ह्यांतल्या राजापालैयम ह्या गांवांत आनी ताचे लागसार जायते राझू लोक रावतात.विजयनगर राजाच्या धाकल्या भावा वांगडा,चार-पांच शतमानां आदीं आपुण हांगा आयले, अशें ते सांगतात.तांचे मदिं धनंजय, काश्यप, कौंडिण्य आनी वसिश्ठ हीं चार
Chintnam

Amakam zaitim Chintnam motint adolltat: Borim chintnam va vaitt chintnam
Tujem mon borem asot zalear, tuka borim chintnam motint yetat. Tujem monn khottem asot zalear khottim chintnan va vaitt chintnam motint yetat.
Monxean borem chintlear, saud bori urta ani vaitt chintlear, saud piddear zata.
Borem chintun ami khuxal zaunk xoktat ani vaitt chintlear dukest zaunk xoktat.
करंज

करंज धा ते सोळा मिटर उंचायेची ही वनस्पत वर्सांचे बारायर न्हयने पाचव्या पानांनी भरिल्ली आसता।देंठाच्या दोनूय वटानी
दूत

दूत हो राजाचो वा देशाचो परराज्यांत नेमिल्लो प्रतिनिधी. पुर्विल्ल्या राज्यशास्त्रांत राजा, मंत्री आनी पुरयत हांचे उपरांत दुताची सुवात मानल्या. त्या त्या राश्ट्राचे शासनसंस्थेचो तो एक म्हत्वाचो घटक आसता.
इतिहास.
भारतीय झुजापयलीं तें झूज टाळचें आनी कौरव-पांडवांचो दूत ह्या नात्यान दुर्योधनाकडेन गेल्लो. कौटिल्यान दुतांचे तीन प्रकार सांगल्यात. ते अशें
वैदीक युगापसून गुप्त युगामेरेन दूतपरंपरा दिसता. उपरांतच्या काळांतूय अशें दूत वा राजाचे प्रतिनिधी परराज्यांत धाडटाले. इतिहासांतूय अशा कितल्याशाच दुतांचीं नांवां सांपडटात.
गुण आनी कार्य.
दुतान सदांच सत्य उलोवचें आनी आपल्या राज्याचे उदरगतीचें कार्य तत्परतेन करचें, तेखातीर जीव लेगीत धोक्यांत घालचो पडल्यार ताची पर्वा करची न्हय, अशें कौटिल्यान सांगलां. परदेशांत आसताना ताणें थंयचे लस्करी परिस्थितीची बारीकसाणीन म्हायती मेळोवची अशें कामंदकीय नितीसारांत म्हळां. मत्स्यपुराणांत दुताचीं लक्षणां सांगताना म्हळां की राज्याचो दूत हो थारायलां तेप्रमाण उलोवपी, वेगवेगळ्या देशांच्यो भाशा उलोवपी, कश्ट सहन करपाची शक्ती आशिल्लो, बरो वक्तो आनी देशाच्या इतिहासाची आनी भुगोलाची खोलायेन म्हायती आशिल्लो आसूंक फावो. दुताचे गूण सांगताना कौटिल्यान म्हळां की दूत बुद्दिमान, बरो वक्तो, विव्दान, दुसऱ्याचें मन जाणपी, धीट आनी फावो तशें उलोवपी आसचो. रामान लंकेचेर घुरी घालतकच अंगदाक आपलो दूत म्हणून रावणाकडेन धाडिल्लो. रामाचो रकाद ताणें रावणाक वेवस्थीतपणान सांगून आपलें दूतकार्य बरे तरेन केलें, अशें रामायणांत सांगलां.
राजदूत.
राजदूत हे राज्याच्या गुप्तहेरांपरस वेगळे आसतात. गुप्तहेर हे राज्याच्या हिताचेंच काम करतात आसले, तरी तांकां ते जंय वावर करतात, थंयच्या शासनाची मान्यताय आसना आनी तांच्या ह्या अनधिकृत वावराखातीर ते त्या शासनाचे शिक्षेक पात्र थरतात.
आधुनीक काळांत, राश्ट्रा-राश्ट्रांमदीं सलोख्याचें नातें निर्माण करपाक, तशेंच राश्ट्रां-राश्ट्रांमदलो वेव्हार सांबाळपाचे नदरेन दर एक राश्ट्र आपलो राजदूत दुसऱ्या राश्ट्रांत धाडटा. थंय ताची आपली अशी कचेरी आसता. कर्मचारी आसतात. कांय प्रमाणांत स्वातंत्र्याय आसता. पूण ज्या राश्ट्रांत दुतावास आसता, त्या राश्ट्राची मर्जी आससर ताचे वेव्हार थंय चलता. खंयच्याय राश्ट्राक परकी दूत आपल्या राश्ट्रांत नाका असो दिसलो जाल्यार तो ताका आपल्या राश्ट्राभायर काडूंक शकता. तशेंच, खंयच्याय राश्ट्राक आपलो दूत परकी राश्ट्रांतल्यान काडून घेवंचेशें दिसलें, जाल्यार तें तशें करूंक शकता. दुतांच्या अदलीबदलीच्या आंतरराश्ट्रीय कराराप्रमाण दुतांचे वेव्हार त्या त्या राश्ट्रांनी चलतात.
Korintkarank Pauluchem Dusrem Potr

Second Epistle to the Corinthians
Aple dhormporgottnneche tisre bhonvddechea xevottak, Masedonie thaun, Paulun Korintantlea Kristanvank, chodd korun 57vea vorsa zait, hem dusrem potr boroilem. Efezant don vorsam ravun, 
Paulu Korintache vatter also. Thoddo kall adim, Korintantlea Kristanvank ek khor potry tannem boroil’lem. Tacho bhavarthiancher koslo porinnam zala to polleunk, he nove Kristi sobhek bhett korunk tannem Titak Korintak dhaddlolo. He vixim Titan, porot ieun, Pauluk soglli khobor dili, tika lagun tannem Korintkarank hem dusrem potr boroilem.
Hea potrant Paulu aplea jivitachi ani muniarponnachi rakhonn korta; Jerusaleachea gorib kristanvam khatir potti ektthaim korchi mhonn magta; ani aplea krur virodhiank favo to zobab dita. Apunn Jezu Kristacho khoro Dhormdut mhonn apli ttika kortolea dusmanamnim vollkhunk zai mhonn to sangta ani aplem sadeponn ani aplo odhikar sorginchea kherit ani vixex dorxonam vorvim, toxench Jezuchea Xubhvortomana khatir apnnem soslolea koxttam-dogdam vorvim, tthavem zata mhonn Paulu dakhounk sodta.
Hea Potrachi manddavoll oxi :.
Prostavna : 1 : 1-11
Paulu ani Korintachi povitr-sobha : 1: 12-7 : 16
Judeiachea Kristanvam khatir Dhormdananchi vorgonni : 8 : 1- 9 : 15
Paulu apunn dhormdut mhonn aplea odhikarachi rakhonn korta : 10: 1-13:10
Sompadnni : 13 : 11-14