anag007/asmitai_wiki_konkani_dataset huggingface dataset:
हरयाळी

कूळ:Graminae लॅटीन नांव:Cynodon dactylon pers
हरयाळी म्हळ्यार दुर्वा, धार्मीक उपयोगाक लागून चडशे जाणांच्या ती परिचयाची आसा. हरयाळेची आड फागूर फुटिल्ली वेल जमनीर अयस-पयस पसरता. तिच्या पांचव्चायार रंगाक लागून तिका 'हरयाळी' अशें म्हणटात. हरयाळेचीं पानां बारीक लांबट आनी अशीर आसतात. धवी आनी निळी हरयाळी अश्यॊ तिच्यॊ दॊन मुखेल जाती आसात. 'गंडदुर्वा' ही हरयाळेची एक वेगळी जात आसून ही वनस्पत चड करून पाणथळ जाग्यार जाता.
हरयाळी थंड गुणाची आसून तातूंत तुरट रस मुखेलपणान आसपावल्लो आसा. आनी ह्या गुणाक लागून पोटाच्या तशेंच कुडींत जावपी साबार दुयेंसांत तिचो उपेग जाता.
उलटी जावप, पींत जावप ह्या लक्षणावेळार हरयाळेचो रोस घेवचो. तशेंच पातळ परसाकडेन जावप, संडासावाटेतल्यान रगत पडप, ह्या सारक्या दुयेंसांत लेगीत हो रोस उपेगी पडटा. हांगा रोस म्हणटना हरयाळी बारीक वांटून अर्दचमचो उदकांत ती पिळची.
बायलांक जावपी खुबश्या दुयेंसांत हरयाळी मुखेलपणान वापरतात.आंगार वा गर्भपात जावपाची संभावना आसल्यार हरयाळेचो रोस भोव उपेगी. तेच बरोबर गर्भाशयाक शक्त दिवप आनी ताचें पोशण करप हें काम मुखेलपणान हरयाळी करता. मेदवृध्दीत (cholestrol) सदांच हरयाळी कांय प्रमाणांत घेयत जाल्यार मेदाचे (Fat/cholestrol) प्रमाण उणावता.
पींत जावन तकली दुखता आसत जाल्यार कपलार हरयाळेचो लेप लावचो, तशेंच दोळे आयल्यार हरयाळेचो रोस काडून तो गाळचो आनी दोळ्यांत ताचे थेंब घालचे आनी पापण्यांचेरय लावचो. जखम जाल्यार लेगीत हो रोस उपेगी पडटा.
हरयाळेचेर थोडो वेळ चल्ल्यार पांयांच्या तळव्यात आशिल्ल्या दाब थळांचेर दाब येवन ताचो दोळ्यांक बरोच फायदो जाता. हरयाळी पावसाळ्यांत आपसूक किल्लून येता.वेगवेगळ्या दुयेंसांखातीर हरयाळेचो वापर करूंक शकतात.
Madr Maria Angelica de Anunciacao

Amerikent toxench sonvsarantlea her desamni Katolik rup bodolpi Franciskan Poor Clare Sonvsthechi madr Angelica Paskam dis ontorli. Tichea mornna vorvim Amerikentle Katolik Igorjek vhodd dukh zalem. Madr Angelica hinnem Katolk khobro vitraunk durdorxonnachem ‘Eternal Word Television Network (EWTN)’ chanel sthapun dovorlam. Ti Marsache 27-ver kallzacho atak zaun ontorli. Tichi piray 92 vorsam.
Polleiat.
Mother_Angelica
काशिनाथ शिरोडकार

जल्म.
काशिनाथ शिरोडकार हांचो जल्म तरवळे शिरोडें हांगा जालो.
शिक्षण.
काशिनाथ शिरोडकार म्हळ्यार नामनेचो अभिनयकुशल नट. ताणें चवथी मेरेन मराठींतल्यान शिकप घेतलें. तशेंच संगिताचें मुळावें शीकप ताणें हार्मोनीयम वादक शंकर पेडणेकर आनी गोंयचो श्रेश्ट नाट्यदिग्दर्शक सखारामबुवा बर्वे कडल्यान घेतलें. मास्टर भार्गवराकडल्यान ताणें संगिताचें आनी नाट्यसंगीताचेंय शिक्षण घेतलें.
ताका ह्या अभिनयाची ओड वर्सुकी उत्सवांत जावपी सातय नाटकांक उपस्थिती लावप आनी प्रत्येक नाटक पळोवपी जाल्या उपरांत दुसर्या. दिसा आवयचीं पिंजकीं न्हेसणां न्हेसून बायलांच्या भुमिकांचें अनुकरण करप हो ताका छंद लागलो. स्त्री भुमिकेक योग्य असो आंगलोट, मुखामळ आनी आवाजाची देणगी ताच्या आगांतल्या अभिनयाक पूरक थारली. गांवच्या वर्सुकी जात्रेच्या नाट्योत्सवांत ‘साक्षात्कार ’ ह्या नाटकांत ताणें द्रौपदीची भुमिका करून ह्या मळार पयलें पावल घालें. उपरांत पणजेच्या रथसप्तमीर मंडळाच्या नाटकांनी ताणें नेमान स्त्री – भुमिका केल्यो. ‘संधीसंग्राम’ – द्रौपदी, ‘एकच प्याला’ – सिंधू, ‘मानापमान’ – भामिनी, ‘भावबंधन’- लतिका, ‘प्रेमसंन्यास’ – लीला, ‘दाजी धडपडे’ मंदा, ‘उधार उसनवार’ – शैलजा ह्यो भुमिका ताणें केल्यो. एक उत्कृश्ट कलाकार म्हणून ताणें गोंयांत आनी गोंयांभायर शाबासकी जोडली. नाट्य – माचयेवयल्या ताच्या योगदानाचो भोवमान हंस संगीत नाट्य मंडळ (फोंडे), सम्राट क्लब (कपिलेश्र्वरी), गोंय सरकार, गिरिजाबाई केळकर स्मृती संमेलन (फर्मागुडी), गोमन्तक मराठी अकादमी, मराठी रंगभमी शतकोत्तर महोत्सव समिती, प्रतिभा फ्रेंडस सर्कल (बोरी), केपें पत्रकार संघ, प्रभाकर नाटक कंपनी (पुणें) सारकिल्ल्या मान्यवर संस्थांनी केलो.
ಗಣಿತ್

ಗಣಿತ್‌ಶಾಸ್ತ್ರ್ ಭೋವ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ಶಾಸ್ತ್ರಾಂ ಪಯ್ಕಿ ಏಕ್. ಹೆಂ ಶಾಸ್ತ್ರ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ದಿಸ್ಪಡ್ತ್ಯಾ ಜೀವನಾಂತ್ ಚಡ್ ಮಹತ್ವಾಚೆ.
ಗಣಿತಾಂತ್ ಮುಖ್ಯ್ ರಿತಿನ್ ತೀನ್ ಭಾಗ್ ಆಸಾತ್ :
ಹೆಂ ಲೇಖನ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ಸೊಂಪಾನಾ. ಹಾಕಾ ಚಡಿತ್ ವಿಷಯ್ ಮೆಳೊಂಕ್ ಆಸಾತ್. ಜರ್ ತರ್ ತುಮ್ಕಾಂ ಕಿತೆಂಯೀ ವಿಷಯ್ ಸೆರ್ವೊಂಕ್ ಆಸಾ ತರ್, ತುಮಿ ತೆಂ ಬೊರೊವ್ನ್ ಘಾಲ್ಯೆತ್. ಹೆಂ ಆಮ್ಕಾಂ ಉಪ್ಕಾರಾಚೆ ಜಾತೆಲೆ. ಕಿತೆಂ ತರಿಯಿ ಅಕ್ಷರಾಂತ್ ಚುಕಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ತೆಂ ತಿದ್ವಿತೆಲ್ಯಾಂವ್.
प्रकाश वजरीकार

प्रकाश वजरीकार हो कोंकणींतलो नामनेचो लेखक, समीक्षक आनी नाटककार.
जल्म.
3 जानेवारी, 1966
जल्म गावः वजरी, सांखळी-गोंय
शिक्षण.
एम.ए.(मराठी-कोंकणी, तत्वगिज्ञान)
देवक

देवक ही देवासंबंदान एक कल्पना. हें देवावरी पुज्य आसा. पूण ताका देवाइतलें व्यापक म्हत्व ना. खूबशा जाती-जमातींनी तशेंच द्रवीड वंशांतल्या कांय लोकांमदीं जनावरांक, सुकण्यांक, झाडांक, वनस्पतींक आपले देव म्हणून मानपाची चाल आसा आनी हीं नांवां ते आपल्या कुळाक दवरतात म्हणजेच पयलीं आपल्या कुळाक जनावरांचीं नांवां दवरप आनी मागीर जें नांव कुळांक दिलां ताका आपलो 'देवक' म्हळ्यार देव मानप. तांचेंमदीं देवकांचो आनी कुळाचो कितेंतरी रगताचो संबंद आसा वा कितेंय तरी गुपीत ऋणानुबंद आसा अशी कल्पना आसा. दरेका कुळान जें देवक मानलां ताचेविशीं ताका आदर आसा. खंयच्याय कुळान ज्या प्राण्याक देवक मानलां त्या प्राण्यालें मास ते खायनात वा ताचेकडल्यान कितेंय काम करून घेनात. खंयच्याच कुळान ज्या झाडाक देवक मानलां ताचीं पानां, फळां, फुलां, लाकूड हांचो उपेग तें कूळ करिना. देवक मानिल्लो प्राणी मेल्यार ताचें सुतक पाळटात.
ताचें चामडें विशेश समारंभांनी आंगार घेतात. कांय लोक आपल्या देवकाचीं चित्रां आपल्या आंगार पाडून घेतात. देवक म्हळ्यार त्या त्या कुळाचें विशिश्ट चित्र अशें म्हणूं येता.
देवकाचे प्रकार.
देवकाचे वर्ग आनी तातूंत येवपी देवकां सादारण सकयल दिल्लेप्रमाण आसात.
देवकाविशीचें समज.
खावपाच्या वस्तूंक देवक मानतकच त्यो वस्तू खावंक येनात. पूण ताचे संबंदान दुसरो पर्याय काडटात. मिठाक जाणीं देवक मानलां ते एकोडें मीठ खायनात जाल्यार दुसऱ्या पदार्थांत मेळोवन खातात. लोखणाक जाणीं देवक मानलां ताका ते जिबेन स्पर्श करिनात.
खूबशें लोक आपल्या देवकाची पुजा करतात. मूज, घरप्रवेश, लग्न आदी सुवाळ्यांनी आपआपल्या देवकाची पुजा करतात. असल्या कार्यांनी पयलीं आपल्या घरांतल्या देवाची पुजा करतात. उपरांत एका ताटांत देवक दवरतात. उपरांत तें मारूतीच्या देवळांत व्हरतात. थंय ताची पुजा करून परत तें देवक घरां हाडटात आनी माटवाच्या खांब्याक बांदतात वा देवा म्हऱ्यांत दवरतात. कार्य सोंपलें म्हण्टकूच देवक काडटात.
ह्या देवका संबंदान कांय तत्वां मानतात. देवका वांगडा आपल्या कुळाचो गूढ संबंद, देवकापसून आपल्या कुळाची निर्मिती, देवक एक आशिल्ल्या दादल्या-बायलेन परस्परांत लग्नां करप ना आदी नेम पाळटात.
भारतांत सगळ्याकच ही देवकाची प्रथा ना. पूण खूबकडेन प्राण्याची, वनस्पतीची वा कसलेय वस्तूची पुजा करतात. पूण तें तांचें देवकच अशें म्हणूंक येना. हिंदू लोक गाय, नाग, तुळस, वड, शस्त्र, हांची पुजा करतात. पूण तीं तांचीं देवकां अशें मानिल्लें दिसना.
एन्तनी दे तेलांवली

एन्तनी दे तेलांवली हो एक फामाद तियात्रिस्त.
जल्म.
जानेराच्या 3 तारखेर 1944 ह्या वर्सा श्री आंतोनिओ सी.एफ.पायस दे मिनेझीस ऊर्फ बाबीत नावेलीं,सालसेट ह्या गावांत झुझे मिगेल पायस दे मिनेझीस आनी मारथा ओलिंदा लुयझा गोमीश हांकां जल्मलो.
शिक्षण.
ताणें पुर्तुगेजांत सेगुंदो आनो हें शिकप केले. तो जेन्ना शाळेंत शिकतालो तेन्ना ताका तियात्राची आवड उतपन्न जाली आनी ताणें माच्येर 12 वर्सांचो आसतना अभिनय करपाक सुरू केले.
वावर.
ताणें प्रयोगसाळ तंत्रज्ञ कसो डॉ. टिटो वाझ प्रयोगशाळेंत, मडगांव हांगा 49 वर्सां सेवानिवृत जांवचे पयलीं काम केले.22 वर्साचे पिरायेर व्हडल्या माच्येर भितर सरून जे. एम. फॅराव हाच्या लिपलोलो गूठ ह्या तियात्रांत अभिनय केलो. ताणें स्वताक दोन तियात्र सोपूत भुझलो आनी इंस्पॅक्टर बरयलो आनी दिगदर्शन केले.
तेंच परी ताणें वेगळ्या वेगळ्या तियात्रांत गितां समेट केल्या आनी गायल्यात. आंतोनिओक लिगोरिओ फर्नांदीस हाच्या परम (सुपर) हीट खेळ तियात्र जुलियस सिझर हांतून ताका अभिनय करपाची संध मेळी जाचे 80 शोज अखेर मेरेन गोयां, पुणें आनी मुंबय पूर्ण जाले. तेच भाशेन ताणें सी. दिसिल्वा, मिनिनो दे बांदार, प्रेमानंद सांगोडकर, अनील कुमार, फादर ए. बोनामीस, आदी सारक्या फामाद तियात्राच्या दिगदर्शकावांगडा अभिनय केले.
ताची सगळ्यांत यादस्तीक भुमिका सी. दिसिल्वाच्या बोरेपोण ह्या तियात्रांत जावन आसलो. खेरीत भाशेन अभिनय आनी गायन करचे सोडून ताणें जायते तियात्र दुस-या बरोवप्यांचे दिगदर्शन केले जशें की विश्वाशी कोण, हेंच तुकां फावो, देवाची ख्यास्त, कोणांक चुकोणा आनी काजाराची रात्री. ताणें दुस-याय तियात्रांत अभिनय केला देखीक विझमीत, वेसोण, पिशें, आदीं.
तुस्त करपी गायक आसून लेगीत, अँतनी दे तेलांवली हाणी फक्त एक गावपी कसो बेमान इश्ट, आमचें भोगणार, शिंकोप, कायदो तो कायदो, आदी तियात्रानी भाग घेतलो.
पुरस्कार.
2004 वर्सा कला अकादेमींत ताच्या जिवीत भरच्या योगदानाक आनी गोंयच्या संस्कृतीक तियात्राच्या प्रचाराक लागून आनी तेच भाशेन गोंय सरकाराच्या कला गौरव पुरस्कार धारण करून ताचो सत्कार केलो. हाच्या खेरीज नावेलिच्या गांवकारानी मुख्यमंत्री चर्चील आलेमाव आनी लुईजिन्हो फलेरो आनी पयलिचे नुस्तेमारी आनी कामगार मंत्री आवेर्सानो फुर्ताडो हांच्या हातांतल्यान ताचो सत्कार केलो. 
हालीच ताका 125 वार्षिकोत्सवाच्या तियात्र कला आनी संस्कृती हाचे वेवस्थापक उत्सव मंडळ आनी गोंय तियात्र अकादेमीन, तियात्राच्या 150व्या उत्सवाक ताचोसत्कार केलो.
गणेश वासुदेव जोशी

"गणेश वासुदेव जोशी"
महाराष्टांतले एकुणिसाव्या शेंकड्यांतले एक निश्ठावान सामाजीक वावुरपी.तांचें पुराय नांव गणेश वासुदेव जोशी,पूण सार्वजनिक काका ह्या नांवान ते प्रसिध्द आशिल्ले.
जल्म.
तांचो जल्म सातार्याक वासुदेव आनी सावत्रीबाई हांगेर जालो.तांचें घराणें मूळचें कसबा संगलमेश्र्वर,रत्नागिरीचें,पूण पोट भरपाक हें घराणें सातायाक स्थयीक जालें.तांचें इंग्लीश सातवे मेरनचें शिक्षण सातायाक जालें.सार्वजनिक काका नोकरे निमतान पुण्याक आयले(1848)आनी न्यायालयांत कारकून म्हणून रूजू जाले.
शिक्षण.
तांचें इंग्लीश सातवे मेरनचें शिक्षण सातायाक जालें.सार्वजनिक काका नोकरे निमतान पुण्याक आयले(1848)आनी न्यायालयांत कारकून म्हणून रूजू जाले.अंतर्गत मतभेदांक लागून तांणी नोकरेचो राजिनालो दिलो(1856).उपरांत तांणी वकिलीची परिक्षा दिली(1865)आनी पुण्यांतूच ते वकिली करपाक लागले.वकिलीच्या वेवसाया वांगडाच तांणी भौशीक कामांत रस घेतलो
वकीलपत्र.
क्रांतिवीर वासुदेव बळवंत फडके हांचे वकीलपत्र घेवपाक पुण्यांतलो कोणूच वकील मुखार येन्नाशिल्लो.अशा वेळार तांणी तांचें वकीलपत्र स्विकारपाचें धाडस दाखयलें.
काम.
जोशी आनी रानडे हांणी मेळून अर्थाक उघेगीक आनी राजकी स्वरुपांचीं जायतीं कामां हातांत घेतलीं आनी जनतेक जागत आनी संघटीत करपाचें मोलादीक काम केलें.
रामप्रसाद मुरलीधर

रामप्रसाद मुरलीधरबिस्मिल ह्या नांवान पुस्तकां बरयलीं.
जल्म.
रामप्रसाद मुरलीधर हांचो जल्म उत्तरप्रदेशांल्या शहाजहांपूर शारांतल्या खिरनीबाग मोहल्यांत 11 जून 1897 ह्या दिसा जालो
शिशण.
पूण मागीर तो ऊर्द शिकलो,भटपण शिकलो आनी ताचो इश्ट सूशिलचंद्र सेन हाका लागून उरिल्लयो वायट संवयी लेगीतना शोजाल्यो
वावर.
भुरगेपणांत रामप्रसादाचे कमी आसतालें.ताका वायट संगतयबी लागिल्ली. मागीर ताचो संबंदर्य समाच्या धिवेशनान पंडित जगत नारायण मूल्ला हांचो आदे शपिंजून उडोवन ताणे लोकमान्य बाऴगंगाधरटिऴ कहाची शोभा यात्रा काडली.1915 ह्या वर्सा भाई परमानंद हांकां फाशी दिली तेन्ना तांणी पं.गेंदालाल दीक्षित हांच्या मार्गदर्शना खाला मातृवेदी नावांची संस्था सुरु केली.
हेस स्थेचे विलीनी करण फुडे वचून 'शिवाजी समिती' हातूंत जालें. तांणी साबार सशस्रलडायो केल्यो. फुडे तांकां भूमिगत जावचें पडलें. तेन्ना तांणी बिस्मिल ह्या नांवान पुस्तकां बरयलीं. 1921 च्या काँग्रेस अधिवेनांत रामप्रसाद हांणी मौलाना हसरत मोहानी हांच्या पूर्ण स्वराज्य हेसं कल्पनेक तेंको दिलो.
लरामप्रसाद हांणीच असहकार आंदोलन सुरु करपाक फुडाकार घेतलो. पूण जेन्ना महात्मा गांधीन कोणूच सांगि नासताना अचकीत असहकार आंदोलन फाटीं घेतलें, तेन्ना सावन रामप्रसाद बिस्मिल गांधी विरो धीजाले. हाचोच परिणाम म्हूण फूडे वचून तांणी रिवोल्यूशनरी पार्टी नव्या पक्षाची स्थापणूक केली. हातुंतल्या नूच फूडे काकोरी कांड घडलें.
मरण.
सोमार 19 डिसेंबर 1 927 ह्या दिसा रामप्रसाद बिस्मिल हांकां फाशी दिली. ताचे पयलु 16 डिसेंबर ह्या दिसा तांणी आपले आत्मचरित्र बरोन बंदखणी भायर धाडलें.
लीअन ट्रॉटस्की

लीअन ट्रॉटस्की हो येक रशियन क्रांतिकार्या फुडारी. ताचें खरें नांव ब्रानस्टीन. क्रांतिकार्या खातीर संघटणेचे पद्दतीप्रमण धारण केल्ल्या ट्रॉतस्की नांवांन ताणें मुखार नामना जोडली. ह्या नामनेच्या रशियन क्रांतीकाराचो जल्म रशियेंत एका रशियेंत एका सामान्य शेतकामत्याच्या कुटुंबात जालो. ताचें उच्च शिक्षण कीव्ह विद्यापिठांत जालें. शिक्षण काबार जातकूच ताणें क्रांतिकारक आंदोलनांत वाटो घेतलो. 1889 ते 1902 मेरेनचो काळ ताका बंदखणींत आनी देशाभायर काडचो पडलो. सुरवेक, म्हळ्यार 1903 च्या सुमाराक तो लॅबिनाचो विरोधक आशिल्लो. लॅनिन बोल्शेविक गटाचो मुखेलि आशिल्लो आनी ट्रॉटस्की मेन्शेवीक गटांत आशिल्लो. पूण लॅनिन लंडनाक आशिल्लो तेन्ना ट्रॉटस्कीक आपोवन हाडून ताका इस्क्रा ह्या खबरांपत्राच्या संपादक मंडळाचेर नेमलो. ताणें केल्ल्या लिखाणाक लागून क्रांतिवादी येवजणांत नेट आशिल्लो 1905त सेंट पिटर्सबर्गांत जाल्ले राज्यक्रांतीइचो फुडारी आशिल्ल्यान ताका परत बंदखणींत घालो. बंदखणींत कांय दीस काडले उपरांत तो परत युरोपांतगेलो . ताणें विएन्नाच्यान प्रावदा नांवाचे खबरापत्र सुरु केलें. पयल्या म्हाझुजाच्या तेंपार तो परदेशांतूच रावलो. परदेशी भोंवडेंत ताचे साबार फावटी लॅनिनाकडेन संबंद आयले. ह्या काळांत तांचे भितल्ले मतभेद सोंपले. फेब्रुवारी 1917त रशियेंत परत उठाव जालो. पूण तोय अपेशी थारलो. पयल्या म्हाझुजाक नेट आयिल्लो आसतना लॅनिन रशियेंत आयिल्लो .ह्या झुजीक लागून उपासमारीन त्राशिल्लो आनी जिविताचेर उठिल्ले शेतकामती सैनीक हांचो स्थिती सुदारपाचे नदरेन कांयच करुंक शकनाशिल्लें केरेन्स्कीचें लोकशायी शकनाशिल्लें केरेन्स्कीचें लोकशायी शासन हे परिस्थितीचो फायदो घेवन क्रांतिकारक उठावाचे तयारेक लागिल्लें. जुस्त ह्याच वेळार ट्रॉटस्की रशियेंत आयलो. तो येनाफुडें बॉल्शेविक पक्षांत वचून लॅनिनाचो सहकारी जालो.
सोरोप

सोरोप हो सैमाच्या कांय चित्तवेधक आनी सुंदर रचने मदली एक रचना आसा.
निमार्ण-म्हयनाळें

निमार्ण-म्हयनाळेंनिर्माण हें कोंकणींतलें एक 
म्हयनाळें जावन आनी तातुंल्यान हें म्हयनाळें म्हळ्यार सामकें हालीचे .
कोंकणींत सातत्यान 
चलपी नेमाळयां भितन निमार्ण म्हयन्याळयाचें 
नांव येता
मुखेल संपादक.
सिध्देश कामुलकार
मुद्रक आनी प्रकाशक.
सिध्देश कामुलकार
छापणावळ.
संजय ग्रामोपाध्ये
मॉर्सन ग्राफिक्स
फोंडें-गोंय
देणगी मोल.
50 रुपया
व्यवस्थापक.
बालाजी शणै
अक्षर जुळवणी आनी मांडावळ.
अमोल नारकार
संपादकीय पत्रवेव्हारचो पत्तो.
घर क्रमांक 5/15,सुंरीगभाट
मंगेशी.फोंडें
प्रशांत सतरकार

प्रशांत सतरकार हो एक गोंयातलो कोंकणी रंगमाची बळिश्ट करपी एक कुशळ नाटककार।घरची गजाल घरचे घरा २)बायल पिशी लफडेम कुशी ३)बापुय हिमटो धुवेन काडलो चिमटो ४)अंता घरा शिरीमंता ५)तातो सावंत भूत जिवंत ६)कूस लावन रावण्यान गाती ७) जमलें रे जमलें ८)अंता अंता शिरिमंता ९)आमचो हात जगन्नाथ १०) डरने का नाय
अशा नाटकाचें तिनशां वयर प्रयोग करुन प्रशांत सतरकार ह्या विनोदी नाटय कलाकारान गोंयचे उत्सवी आनी स्पर्धेचे रंगमाचयेर खाशेलें योगदान दिलां।हीं नाटकां नागेश कला संघ,बांदोडा युथ कल्ब,प्रिती संगम आनी श्री नागेश महारुद ह्या सं
Tumi Amkam Xiriponnai Go - Dekhni

"“Let’s keep the Goan tradition and culture alive, worldwide”"
Tumi Amkam Xiriponnai Go.
You are not useful to me
Type: Deknni
Source: Lourdinho Barreto. Goemchem Git. Pustok
Musical form: Binary
Literary form: Ethnological aspect
Translated by Romano Abreu, Moira, Goa, June 2003
Tumi amkam xiriponnai go
You are not useful to me,
Benddan(u) vankddelim
With crooked hips.
Tumi amkam xiriponnai go
You are not useful to me,
Benddan(u) vankddelim.
With crooked hips.
Vatt(u) visron(u) ami
We lost our way,
Marvank(u) sampoddllim
We were picked up by Maro.
Vatt(u) visron(u) ami
We lost our way,
Marvank(u) sampoddllim.
We were picked up by Maro.
Dekhṇi (also spelled Dekni, Dekni, Dekhṇi) is a semi classical Goan (Indian) dance form. The plural of dekṇi in Konkani remains the same.
One of the most famous Deknni songs is "Hanv Saiba Poltodi Vetam" by Carlos Eugenio Ferreira (1860–1926) first published in Paris in 1895 and then in Goa in 1926. The song was adapted by Raj Kapoor as "Na mangoon sona chandi" in his Hindi movie Bobby. The story that is depicted in this song is about two temple dancers who want to go for Damu's wedding and they approach the boatman to ferry them across the river. The boatman says, "No! The river is rough!" The dancers offer the boatman their gold jewellery; but the boatman is still firm. "No!" he says. So the dancers dance for the boatman and this time he ferries them across the river.
One of the earliest deknnis which may be dated around 1869 is "Kuxttoba" in which he is called “heir to India and terror of Goa”, implying resistance to Portuguese rule. Kuxttoba was a member of the Salekar branch of the Rane family. Information about his birth, the reason and the course of his rebellion and the manner of his end are vague. He did rebel as an individual against the rule of the Portuguese in Goa but he presented no concept for a free Goa.
Other deknni songs are:
Polleiat.
Dekhnni
काशीनाथ शेटगांवकार

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;210289&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-03-08T03:57:26Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Rejoy2003&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;/* वैयक्तीक जिवीत */&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;210291&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
काशीनाथ अनंत शेतगांवकार हो गोंयचो भारतीय राजकारणी. तो गोंय विधानसभेचो आदलो वांगडी आशिल्लो आनी १९६३ ते १९६७ मेरेन पेर्नेम विधानसभा मतदारसंघाचें प्रतिनिधित्व करतालो.महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचो वांगडी म्हणून ताणें काम केलें.
वैयक्तीक जिवीत.
शेतगांवकाराक जयेश काशीनाथ शेतगांवकार (जल्म: १९८१) हो एक पूत आशिल्लो जो गोंयांतल्या मोर्मूगांवचो राजकारणी आनी वेवसायीक.
करिअर.
शेतगांवकारान 1963 वर्सा गोंय, दमन आनी दीव विधानसभेचे वेंचणुकेंत पेर्नेम विधानसभा मतदारसंघांतल्यान महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाच्या तिकेटाचेर येसस्वीपणान लढो दिलो. ताणें इंडियन नॅशनल काँग्रेसीच्या उमेदवाराक 1,273 मतांनी हारयलो. 1967 वर्सा गोंय, दमन आनी दीव विधानसभेचे वेंचणुकेंत शेतगांवकारा उपरांत त्याच पक्षाचो भालचंद्र किनलेकार सत्तेर आयलो.
रत्नगिरी

रत्नगिरी हे भारतन्चे महाराष्ट्रन्त एक शार। हे भारतन्चे दक्षिण-पश्चिम भागन्त आसा। हचे लेग्गि सह्याद्री गुड्डे(हिल्स)अनि अरब माहासमुद्र अस्सन्त। हन्गन्चे लाम्ब तट आनी बंदर भारी प्रसिद्य। हांगाचो हफ़ुस आंबो भारी प्रसिद्य। हांगा ,नार्ल आनी काजु खुब संख्यात जाता।
स्वतन्त्रा सैनिक बाल गंगाधर तिळक्चो जन्म हांगा जाल्लो।
भुगोल.
रत्नगिरी भारतन्चे दक्षिण तटार अस्स आनी हे १६.९८°उ आनी ७३.३° पू आसा। हचे पश्चिमान्त अरबी महासमुद्र आनी पूर्वन्त सह्याद्री अस्सा। हन्गा खुब पाउस पोड्ता।
जन अनि शिक्वण.
२००१न्चि कनिशमरिन्चे प्रकार रत्नगिरीची आबादि ७०,३३५ अशिलि आनी हन्गन्चि शिक्षण दर ८०%। हन्गचे बाइलमन्शची शिक्वण दर ७६% आनी दर्ल्मन्शन्चे ८४%। हन्गाचे ११% लोक ६ वर्शो बित्तर्चे।
इतिहास.
१७३१आनत रत्नगिरी सतरा रायन्चे शासनान्त आयिले झालार १८१८आन्त हे अन्ग्रजि शासनान्त आयिले। हन्गा एक गढ अस्स, हचो निर्माण बीजापुर शासन्त झाले आनी मराठा राय शिवाजीन हाका शसक्त केले। बरमांचो अंतिम राय थिबाव आनी वीर सावर्करन्चो कारावास हांगा जालो।
लोक सन्ताची कि पन्डवान हन्गा तीर्थ यात्रा केलेली अनि हन्गचे राय वीरवत रै न तन्चो कुरुक्शेत्रन्चे युध्धन्त समर्थन केलो।
एस्थेर आचें पुस्तक

एस्थेर आचें पुस्तक.
Book of Esther
जुदिताच्या पुस्तकांत एके अस्तोरये वरवीं देसाची सुटका जाता, तेच परीं ह्या-ई पुस्तकांत एस्थेर अस्तोरये उदेशीं देसाची सुटका जाता तें वर्णिलां. हामानाक राजान उंच जुटयेक वेंचून काडलोलो. तो एकदों विरोधी आनी पदवेदार आसलो. हामानाक लागून पॅर्सयेंत वस्ती करुन आसलोल्या जुदेवांचो जीव संकटांत आसलो. पूण योग्या वेलार एक तरणाटी जुदेव अस्तरी एस्थेर राणी जाली आनी मर्देकाय हाचें मार्गदर्शन घेवन जुदेवांक संकटांतले वाटायले. ह्या समयार सगळें बदलता. हामानाक गळार चडैतात, मर्देकाय ताचो जागो घेता, जुदेव आपल्या दुस्मानाक जिवेशीं मारुन उडैतात. आनी हें जैत समारंभूंक पुरीम उत्सव स्थापतात आनी दर वर्सा तो समारंभूंक नेम करतात.
आदल्या काळार लोक जुदेवांचो व्देस कोण परीं करतालो, तें ह्या एस्थेराच्या पुस्तकांत दाखयलां. जुदेव लोक कुशीन आनी एकलीं एकसुरीं जियेतालीं, हाका लागून हेर लोक आनी राजा पोरयान तांचो व्देस करताले. आंत्यकूस ऑपिफानेसाचे पिडापिडेचो उगडास कर. ह्या पुस्तकांत खूब रगत वारवललें पळेवन, आमकां 'धक'को बसतलो' पून हें पुस्तक क्रिस्ती आप-परगटणे आदीं बरयललें म्हण उगडास धरल्यार बरो.
ग्रीक भाशेंत, एस्थेराचें पुस्तक ११४ (वा ७८) क्रिस्ती शका आदीं थावन आसलें. पुरीं'चो उत्सव अस'सल म्हण म्हर मारुंक हें पुस्तक एजीप्ताक धाडललें. ( पळे एस्त. १०/३१). त्या वन आदीं हेबरेव भाशेंत एस्थेराचें पुस्तक आसलें १६० क्रिस्ता शका आदीं ( पळे २ माक. १५/३६), पालेस्तीनांतले जुदेव, "मर्देकायाचो दिस" समारंभताले. ह्या वरवीं एस्थेराचें पुस्तक आसलें म्हण स्पश्ट जाता.
पळेइयात.
Book_of_Esther
Books_of_the_Bible
Bible
तोणाक

तोणाक हो गोंयच्या खाणांतलो एक खाशेलो जिन्नस. तोणाकांत नाल्लाची सोय, कांदो आनी मसाले हांचो आस्पाव आसता. तोणाक चड करून चणे, अळसांदे, मसूर सारकें कडधान्य वा मोसमी अळमीं वा तांतयां घालून करतात. तोणाक जेवणांत शीत आनी कडये वांगडा घेवंक जाता वा पाव/उंडो/रोटी/चपाती हांचे वांगडा खावंक जाता.
Familichi Bhett

Familichi Bhett Magnnem.
Family Prayer
Eh ojeapanche Ankvari, sorpott poddun Tujea Imaji mhukar,
ami aileanv ekanne bhettounk Tuje chakrek, amcho jiv,
amcheam kalliz, amcheam ghordar, amcho vavr-dhondo ani
sogllem amchem lagim asa tem Tuka bhettoitanv.
Besanv ghal he familicher ji sodta dakhounk
Tuzo mog korta mhonn; besanv ghal heam bhurgeancher,
sambhalunk tim nitoll ani nirmoll; besanv ghal amcheam
putam-dhuvancher, aplea bhavartan ani xegunnanim zoit,
tannim vhorunk sonvsaracheam perigancher ani aplea
otmeacheam dusmanacher, besanv ghal avoi bapaicher,
tannim favo te porim pallunk aple kaide, besanv
ghal amcher sogleancher, Tuje vorvim tankunk ami
sodanch vatt Sorginchi, Povitr Arluk zaunk amchea
jivachi rakhonn ani bhangarachi chavi ugddunk amkam
dharam Sorginchim
"Oxem Zaun."
Amen
Polleiat.
Saibinn Ghara Bhair Sortanam Magnnem
Saibinn Gharant Bhitor Sortanam Magnnem
म्हत्वाचीं थळा

म्हत्वाचीं थळाः.
सैमीक सोबीतकाय, इतिहासीक थळां, आर्विल्ली बांदावळ, संग्रहालयां ह्या गजालींक लागून अमेरिकेंत कितलेशेच पर्यटक येतात.न्यूयॉर्क बंदरांतलो नामनेचो स्वतंत्रताय देवीचो पुतळो, एम्पायर स्टेट बिल्डींग , संयुक्त राश्ट्रांचें कार्यालय, क्रिस्टलर बिल्डींग ह्यो नामनेच्यो आसात. कॅनडा आनी अमेरिका हांचे शीमेचेर नामनेचो नायगारा धबधबो आसा. येलोस्टोन, योसेमिटी, सीक्वाया, ऑलिंपीक, रॉकी माउंटन ही उपवनां, समुद्रथरा परस सकयल आशिल्ली डॅथ व्हॅली, आनी हेरकडेन आशिल्ले मनभुलोवणे सैमीक चमत्कार पळोवपा सारके आसात.
राजधानी वॉशिंग्टन हें जगांतलें एक सोबीत शार. उदेंत वाठारांत विंगड विंगड उद्येगधंद्यांक लागून नामनेक पाविल्ली बॉस्टन, शिकागो, बफालो, डिट्रॉइट, क्लीव्हलंड, पिट्सबर्ग, फिलाडेल्फिया, बॉल्टिमोर, न्यू ऑर्लिअन्स, रिचमंड, मियासी हीं शारां आसात.
अस्तंत वाचारांतय सॅन फ्रांसिस्को, लॉस अँजलीस, सीएटल हां म्हत्वाचीं शारां आसात.
देशांतल्या न्हंयांचेर बांदिल्लीं हूव्हर, शास्ता, ग्रँड कूली ही धरणां टेनेसी देगण प्रकल्प, ईअरी कालवो, सेंट लॉरेन्स सावें, अमेरिकेच्या मालकेचो पनामा कालवो हीं संवसारांतली म्हत्वाचीं बांदकामां आसात. जक्षिण डाकोटा राज्यांत रश्मोर पर्वताचेर वॉशिंग्टन, जेफरसन, थिओडोर रुझवेल्ट आनी लिंकन हांचे पुतळे कोंरातिल्ले आसात. गीं शिल्पां इजिप्तांतल्या पोरन्या शिल्पां कडेन तुळा करपा सारकीं आसात.
हे भायर अलास्का हांगाचे ‘एस्किमो’ आनी टोटेम पोल्स, अॅरिझोना, न्यू मॉक्सिकोंतल्यो पोरने मनीसंस्कृतायेचे अवशेश, नवाजो, प्वेब्लो, होपा हीं आदिवासींची ठिकाणां हांकां बरेच सांस्कृतीक म्हत्व आसा.
जलतरंग

जलतरंग.
एक घन वाद्य ह्या वाद्याक पयलींच्या काळांत 'उदकवाद्य' अशेंय म्हणटाले. पूर्विल्ल्या काळांत जलतरंगाखातीर धातू पसून तयार केल्ले पेले वापरताले.इ.स.च्या १० व्या शेंकडया उपरांत चिनी लोक मातयेचे पेले जलतरंगाखातीर वापरपाक लागले.
अशे तरेन आवाजाची निर्मणी जाता.उदकाक लागून पेल्याक थीरपण येता आनी ताका लागून उदक चड उणें करून स्वरांची उंचाय गरजेप्रमाण बदलपाक मेळटा.उदकाक लागून गमक निर्मणीय करपाक मेळटा.ह्या वाद्यांत एका वेळार एकच स्वरसप्तक वापरूंक मेळटा.ह्या वाद्यांवरवीं विंगड विंगड स्वर छटा काडटात,तेचपरी नेटाचें स्वरसमुच्चय निर्माण करतात. हातूंत कांय प्रमाणांत रागाचें आलापनय करपाक मेळटा. हातूंत ६४ काल आसतात. शिकंदरान दिल्ली एके जेवणावळीवेळार एका भारतीय वाद्य वाजोवन जलतरंगाचें वादन केल्ल्याचो उल्लेख मेळटा. वात्स्यायनाच्या कामसूत्रांतूय हाचो उल्लेख आयला
सिनारी, पुरूषोत्तम उर्फ शाम विठ्ठल परब

सिनारी, पुरूषोत्तम उर्फ शाम विठ्ठल परब (जल्मः 29 ऑक्टोबर 1925,रायबंदर- तिसवाडी) सुटकेझुजारी. ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान घेतलें.तेशेंच लिंसेंव आनी णव्वी मेरेन शिक्षण घेतिल्लें. 1946 वर्सा सावन ताणें सुटकेझुजाखतीर वावर करूंक सुरवात केली. 15 जून 1946 ह्यी दिसा मनपत शहा हाच्या घरा पणजे डॉ. राम मनोहर लोहिया हाणें घेतिल्लें बसकेक तो हाजीर आशिल्लो. जेन्ना पोलिसांनी लोहीयाक धरून बंदखणींत घालो तेन्ना निशेद परगटावपाक निदर्शनांत ताणें वांटो घेतिल्लो.1947त तो पत्रकां लावपाक,राश्ट्रीय साहित्याची वांटप करप,तिरंगी बावटे लावप असलीं कामां करतालो.हाचेभायर आझाद गोमंतक दल संघटनेच्या हिंसक वावरांनी वांटो घेतलो. देखून पुर्तुगेज अधिकाऱ्याचो हाचेर दोळो आशिल्लो. न्यायाधीश क्वाड्रोस हाका पोस्टांतल्यान बाँब पार्सल केल्ल्या आरोपावयल्यान ताका ताचो भाव दिनकर हाचे वांगडा अटक जाली.
पोलिसांनी ताका बरोच मार घालून सुमार चार म्हयने बंदखणींत दवरलो. तशेंच तो आपल्या वांगड्यांक ताच्या क्रांतीकारी वांगड्यांची पत्रा पावयता देखून सुमार एक आठवडो ताका काळखी कुडींत दवरिल्लो.उपरांत ताका आग्वाद बंदखणींत व्हेलो. प्रादेशिक लश्करी न्यायालयामुखार उबो करून 20 जुलय 1958 दिसा कांय पुरावे मेळनाशिल्ल्यान ताची सुटका जाली. 1972 वर्सा भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन सुटकेझुजांतल्यान ताच्या वावराचो भोवमान केलो.
संदर्भ.
https://wikisource.org/wiki/Page:Konkani_Vishwakosh_-_Volume_4_Released.pdf/881
यम

यम एक वैदिक देवता. यमाक पर्जन्यसमुहांतली आनी हिंदू पुराणकथांतलीय मृत्युदेवता मानल्या. ताच्या बापायचें नांव विवस्वान आनी त्वष्टयाची धूव सरण्यू ही ताची आवय.
प्रजेच्या बऱ्याखातीर अमरत्त्वाचो त्याग करून यज्ञांत आत्मबलिदान करपी पयलो यज्ञकर्तो, मनीस जातीचो आद्य जनक, पयलो राजा, सूक्तरचना करपी एक वैदिक ऋशी,दक्षिणेचो दिकपाल, पयलो मृत, यमीन समागमाखातीर केल्ली मागणी न्हयकारून भयण-भावाचें लग्न निशिध्द थरोवपी समाजसुदारक, यमसंहिता आनी यमस्मृति हे ग्रंथ बरोवपी शास्र्कार,अस्ताक वचपी सुर्याचें वा चंद्राचें प्रतीक, इंडो-इराणी पुराणकथेंतलो यीम, कॅननायट देव यम, दुतांक यमगीता आनी नचिकेताक मरणाचें गुपीत सांगपी उपदेशाक अशा जायत्या स्वरुपानीयमाचें वर्णन मेळटा. पूण जाचें आयुश्य सोंपलां, ताच्या प्राणांचें आपल्या दुतांवरवीं हरण करपी भिरांकूळ देवता आनी दुतांनी मेल्ल्यांच्या जिवांक यमपुरींत हाडलेउपरांत चित्रगुप्त ह्या अधिकाऱ्यान सांगिल्ल्या तांच्या पाप-पुण्याच्या हिशोबाप्रमाण तांकां नरकासारक्या जाग्यांनी धाडपी कठोर न्यायाधीश हेंच ताचें मुखेल रूप जावन रावलां.
ताका कृतांत, अंतक, काळ, श्राध्ददेव, यमधर्म, प्रेतराज, सारकिल्या नांवांनीय वळखतात. ताचो रंग पाचवो, एक पांय अपंगूळ आनी वस्त्रां तांबडी आसतात. ताच्या एका हातांत गदा आनी दुसऱ्या हातांत कालसूत्र नांवाचो पाश आसता. ताचें वाहन रेडो, पाखो आनी घुबड हे पक्षीदूत आनी चार दोळे आशिल्ले सुणे हे राखणदार. ताची मूर्त चार भुजांची आसून तिच्या हातांत लेखणी, पुस्तक, कोंबो आनी दंड आसता. बौध्द पुराणकथेंत यम सातभुजांचो आसून ताचे मूर्तीच्या हड्डयाचेर चक्राभाशेन अलंकार आसता.
यमाच्यो मूर्तीय पळोवपाक मेळटात. पहाडपूर हांगाच्या देवळाच्या उंचवटयाचेर दक्षिणेवटेनचे वण्टींत एक यमाची व्दिभुज मूर्त आसा. चिदंबरमचोय यम व्दिभुज आसू्न तो आपल्या वाहनामुखार उबो आसा. गुजरातांतल्या वडनगर गांवांतल्या हाटकेश्र्वर देवळांत यम दिक्पाल म्हणून उबो आसा. तो त्रिभंग अवस्थेंत आसा. तशेंच तो चतुर्भुज आसून ताच्या वयल्या हातांत गदा आनी सकयल्या हातांत लेखणी आसा.वयल्या दाव्या हातांत बडी आसा आनी तिचेर कोंब्याभशेन सुकणें बशिल्लें आसा. सकयल्ल्या दाव्या हातांत पुस्तक आसा.ताचे तकलेचेर मुकूट, कानांत वाटकुळीं कानांतली, गळ्यांत हार,पांयांत वाळे आनी जोतीं आसात.ताच्या दोनूय पांयांमदीं ताचें वाहन आसा. ताच्या दोनूय आंगांनी देड पांयांचेर दोन चामरधरिणी उब्यो आसात.
कार्तिक शु.व्दितीया ही यमव्दितीया वा भावबीज म्हणून मनयतात.
लिंग्वा फ्रांका नोवा

लिंग्वा फ्रांका नोवा (“एलेफेन”) ही भास आंतरराश्ट्रीय संचारणा खातीर खासा सादी, सुसंगत आनी शिकपाक सोपी अशी तयार केल्ली भास. तातूंत जायते सकारात्मक गूण आसात: १.
व्यंकटेश अनंत पै रायकर

व्यंकटेश अनंत पै रायकर (जल्म - 1 मार्च 1912 सावयवेरें, फोंडें गोंय) नामनेचो साहित्यीक ताचें 6 वी मेरेनचें मुळावें शिकप खाजगी शिक्षकाकडल्यान घरच्या घरा जालें. उपरांत पुर्तुगेज शिक्षण कुमारजुंव्यां मामागेर आनी उपरांत लिसेंवाचें तीन वर्सांचें शिकप पणजे जालें.
व्यंकटेश रायकाराची 1932 वर्सा ‘लोकमित्र’ ह्या खानापुरच्या म्हयनाळ्यांत पयली कथा उजवाडा आयली आनी मागीर ‘यशवंत’, ‘परिजात’, ‘धरुव’, ‘चित्रमयजगत’, कला ह्या नेमाळ्यांतल्यान ताच्यो कथा उजवाड आयलो. पुर्तुगेज कांदबरीचो ‘तीन तरुणी’ ह्या नांवान मराठी अणकार 1942 वर्सा उजवाडाक आयलो. हे कांदबरी सारकीच ‘प्रेमवेडी’ नांवाची शुंगारप्रधान कांगबरी 1950 वर्सा उजवाडा आयली. 1940 ते 1965 ह्या पंचवीस वर्सांच्या काळांत सात कथांचो एक संग्रह सप्तस्वर ह्या नांवान उजवाडायलो. जितीं जिवीं व्यक्तिमत्वां, सादी भास, तृतीय पुरुशी निवेदन, कथाविशयाची निवड, कथाविशयाची समरसता हे गूण ताच्या पयल्या संग्रहांत प्रकर्शान जाणवतात.श्रृंगार हो ताच्या भोवतेक कथांचो स्थायीभाव आशिल्लो. ताची तीन तरुणी ही पुर्तुगेज अणकारीत कांदबरी मुळांत उच्छंखल आनी उत्तान आसून ताणें तिचें भाशांतर मुळच्या प्रसंगाक उठाव हाडटलें अशेंच केल्लें आसा. असो श्रृंगार आनी प्रणय इतल्या मेकळेपणांन वाचप्यांमुखार हाडिल्ल्यान, तेवेळार हे कांदबरीचेर अश्लील – तेचो आळय आयिल्लो.पुर्तुगेज भाशेंतल्या कांदबरीचो मराठींत अणकार हें ताचें मराठी भाशेक मेळ्ळिल्लें एक खास योगदान.
अमीरात स्टेडियम

अमीरात स्टेडियम, हें इंग्लंडातल्या लंडन शारान आशिल्ले एक फुटबॉल स्टेडीयम। हें आर्सेनल फुटबॉल क्लब थळावें मैदान आसा, जातूंत ६०,३३८ लोक बसपाची क्षमता आसा।
लोकमान्य टिळक

लोकमान्य टिळक
केशव गंगाधर टिळक हांचो जल्म 23 जुलय 1856 दिसा रत्नागिरीच्या चिखली गांवांत जालो. टिळक म्हळ्यार भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाच्या इतिहासांतलो स्त्रेश्ठ फुडारी, खर राष्ट्रवादी, देशभक्त, नामनेचो संशोधक,गणिती आनी भारतीय तव्तज्ञानाचो भाश्यकार. ताचें मूळ नांव जरी केशव आसलें तरी ताका बाळ ह्याच नांवान वळखताले. ताच्या बापायचें नांव गंगाधरपंत आनी आवयचें नांव पार्वतीबाई. 
 गंगाधरपत पुण्यात, मराठी शाळेंत शिक्षकाची नोकरी करतालो. बाळ गगाधर टिळकाचें परंपरीक संस्कृत अध्यन घरांतूच जालें. 1866 वर्सा गंगाधरपंताची बदली पुण्याक जाली. ताका लागून टिळक आपल्या आवय-बापय वांग़डा पुण्याक आयलो. पुण्याक येतकच थोड्याच दिसांनी टिळकाचे आवयक मरण आयलें आनी गंगाधरपंताची परतून ठाण्याक बदली जाली. ताचे पयलीं 1871 वर्सा कोंकणांतल्या लाडघार गांवच्या बल्लाळ कुटुंबांतले सत्यभामाबई कडेन ताचे लग्र जालें. तिचें कुळारचें नांव तापीबाई. टिळकाक तीन धुवो आनी तीन पूत अशीं स अपत्यां जालीं. 
1873 वर्सा टिळकान डॅक्कन कॉलेजींत प्रवेश घेतलो आनी 1876 वर्सा बिएची परिक्षा गणीत विशय घेवन पयल्या वर्गांत पास जालो. बिए जातकच ताणें कायघाचो अभ्यास करून 1879 वर्सा तो एलएलबीची परिक्षा पास जालो. गंगाधरपंताचो संस्कृताचो व्यासंग आनी अध्यान वेवसायाक लागून ल्हानपणांतूच टिळकाच्या मनाचेर हिंदू आचारविचारांचे खोलायेन संस्कार जाल्ले. फुडें डॅक्कन कॉलेजांत शिकतना गोपाळ गणेश आगरकर हाचे कडेन ताची इशटागत जाली.
 मिल आनी स्पॅनसर ह्या अस्तंती विचारवंतांचो ह्या दोगांयचेर खूब प्रभाव पडलो. आपले भोंवतणचे परिस्थितीचो,समाजाचे आनी देशाचे अवस्थेचो गंभीरपणान ते विचार करुंक लागले.
Aramita Mojem Naum - Mando

Aramita Mojem Nãum.
Aramita is my name
Type: Mando
Source: J.A.A. Fernandes, vulgo: André Xett (1884-1980).
Literary form: Dialogue
Translated by António Vicente de Noronha
Polleiat.
Goemche Mandde
मणगणें

मणगणें भारतांतल्या कोंकण वाठारांतल्या हिंदू जेवणांतलें एक गोडशें. मणगण्यांत मुखेलपणान चण्याची दाळ, नाल्लाचो रोस आनी गोड हांचो आस्पाव जाता. मणगण्याक खीर वा पायसा परस मातशी चड दाटसाण आसची पडटा. हिंदू धार्मिक सुवाळ्यांच्या वा सणापरबांच्या शिवराक जेवणांत मणगणें खूबदां दिसून येता.
रिंठो

रिंठो : (मराठीः रिठा, रिंगिन, पिठा; हिंदी रिठा गुजराती: अरिठा; कन्नड: अंतवला, कुगटेमर; संस्कृत: अरिष्ट फेनिल इंग्लीश: सोपनट ट्री ऑफ साउथ इंडिया; लॅटिन: सॅपिडस ट्रायफोलियुटस; कूळ: सॅपिंडेस). एक मध्यम आकाराचें पानझडी झाडा. ताची उंचाय सुमार 18 मी. आनी घेर 1.5 मी. आसता.
सॅपिंडस हे ताचे प्रजातींत वट्ट 15 जाती आसून तातुंतल्यो भारतांत सात जाती मेळटात.हें झाड मूळचें दक्षीण भारतांतलें आसून ताचो प्रसार दर्यादेग्वयल्या आनी दोंगराचे देंवतेवयल्या सकयल्या भागांत विरळ रानांत दिश्टी पडटा. अस्तंत बंगाल, बिहार, मध्य बिहार, मध्य प्रदेश आनी उत्तर प्रदेशांतल्या खेड्यांनी ताची लागवड करतात. ताची साल करडी, चकचकीत आसून ताचेर खरबरीत आनी गळून पडपी खवळां आसातात. पानां सुंयक्त, एका फाटोफाट, समदली आनी 12- 30 सेंमी. लांब आसतात. दर एक दल भाल्यावरी, आयाताकृतीचें लांबशा तोंकाचें आसता. ह्या झाडाक नेमान ल्हान, धवीं व्दिलिगी वा एकलिंगी फुलां ऑक्टोबर ते डिसेंबर म्हयन्यांत येतात. हाका बियो आशिल्लीं फळां येतात. तीं तरणीं आसतना केंसाळ, 1.3 -2.00 सेंमी. व्यासाचीं आनी भितरलो गर सालिकडेन एकरुप जावन ती साल घट आनी सुरकुतिल्ली दिसता. बियो 2-3, काळ्यो, घट आनी चण्यायेद्यो आसतात.
रिठ्याची लागवड बियो वा रोंपे लावन करतात. हे पोरसांत सोबायेखातीरुय लायतात. रिठ्यांत सॅपोनीन हें द्रव्य आशिल्ल्यान ताचो उपेग शाब्बा सारको करतात. रेशमी, लोकरी आनी हेर तरेचे तलम कपडे धुवपाखातीर तेचपरी भांगर मोतयां हिरे आनी केंस नितळ करपाखातीर रिठ्याचो उपेग करतात. ताचें लाकूड जड आनी घट आसून तें गाड्यो आनी हेर वस्तू करपाखातीर वापरतात. ताच्या बियांचें तेल वखदी आनी फूल पुश्टीक आसून वीखबाद उणी करपी, संतंभद, ओंकारो हाडपी आसून ताची पूड तपकिरीवरी ओडल्यार दमो, उन्माद, अर्दशिशी हाचेंर गुणकारी थारता. -कों. वि. सं. मं.
हिराबई पेडणेकार

हिराबई पेडणेकार ही एक नामनेची नाटककार.
जल्म.
हिराबई पेडणेकार हांजौ जल्म 22 नौव्हेंबर 1885 ह दिसा सावंतवाडी हांगा.
शिक्षण.
मराठी सातवी मेरेन हिराबाईचें शिक्षण जालें. तिचें संगीत शिक्षण परशुरामपंत बर्वें, शंकरलाल धुळेकर, भास्कपबुवा बखले, नानासाहेब जोगळेकर ह्या नामनेच्या गायक नटांच्या हाताखाला जालें. तशेंच बडोध्धाच्या फैयाज खॉँ साहेब हाचे कडल्यानुच तिणें मराठी साहीत्य आनी संस्कृत तशेंच इंग्लिश विशयाचो अभ्यास केलो. नामनेचो नटककार गोविंदराव देवल हाच्या सांगाताक लागुन हिराबार्इक नाटयाभिरूची उत्पन्न जाली. पिरायेच्या 18-19 व्या वर्सा तिणें जयंदथ विडबंन बरयलें. 1904 वर्सा उजवाडाक आयिल्लें हें नाटक रंगमाचयेर मात आयलें ना. 1912 वर्सा हिराबईचें संगीत ‘दमीनी’ हें दुसरें नाटक उजवाडा आयलें. हें नाटक ललितकलादर्श नाटक मंडळीन रंगमाचयेर हाडलें. हिराबाई कडेन उपजतूच श्रेश्ठ दर्जाची कवित्वशत्त्क आशिल्ली. तिणें बरयल्ल्यो कविता ‘मनोरंजन’ ह्या प्रतिश्ठीत मासिकांत छापून आयल्यात.
वावर.
हिराबई पेडणेकार ही एक नामनेची नाटककार. तिचो मूळ गांव पेडणें. हिराबाईच्या ल्हानपणांतूच तिची आवय शेवंतूबाई हिका मरण आयलें. तना सावन हिराबाईची मावशी भीमाबाई हिणें आपल्या म्हर्यांत व्हर्रन तिचो सांबाळ केलो.
मरण.
ता. 18 ऑक्टोबर 1941 या दिसा पालशेत,गुहागर हांगासर तांका मरण आयलें.
न्हंयो

न्हंयो
उत्तर यॅमॅनांत चडशो न्हंयो, दोंगराळ वाठारांतल्या मुळसांतल्यान सुरू जावन तांबडया दर्याक वचून मेळटात. देखीकः झेबीड, सिहॅम आनी सुरदूद. उत्तर यॅमॅनाच्या उत्तर वाठारांतल्यान कांय न्हंयांचे प्रवाह उदेंतेक व्हांवत वचून रब्-अल्-खलीच्या रेंवटांत गुप्त जातात. उत्तर यॅमॅनाच्या आग्नेय वाठारांतस्यान दक्षिण यॅमॅनांत व्हांवत वचपी न्हंयांनदीं बॅनें, तिबेन हांचो आस्पाव जाता.
ओर्लीं

ओर्लीं हो गोंयच्या साश्टी तालुक्यांतलो एक ल्हानसो गांव. ओर्लांक ओळ्ळे अशेंय म्हणटात. सांत मिंगेल हाची इगर्ज बांदून जाल्या उपरांत ओळ्ळेचे गांवकार जे पयलीं हिंदू आसले ते सगळे क्रिस्ती धर्मांत भितर सरले. वार्का आनी कोर्मोण्या गांवच्या मदीं ओळ्ळेचो गांव मडगांव सावन ८ किलोमीटर पयस आसा. ओळ्ळे आनी देवस्वाक जोडून एक ल्हानसो पूल आसा.
इतिहास.
पुर्तुगेज जेन्ना गोंयांत आयले तेन्ना तांच्या वांगडा कांय पाद्री आयले. ताणीं आपलो धर्म परगटावपाची सुरवात केली. ओल्ड गोवा सावन सुरवात करून साश्टी तालुक्यांत पावले. १६ व्या शेंकड्यांत जेजुईत पाद्री ओळ्ळेच्या गांवांत पावले. तांच्या मदीं पयलीं पावले ते ब्रदर मानुएल गोम्स आनी फादर पेद्रू मास्करेनस.
एके आक्यायिके प्रमाण हे मिशिनरी साश्टींत भोंवताले तेन्ना ओळ्ळेच्या गांवांत पावले. थंय कांय लोकांक खोबरें सुकयताना पळयलें. तांचे कडेन हे पाद्री उदक मागपाक गेले. पूण हे लोक हिंदू आशिल्ले आनी ताणी ह्या पाद्रींक उदक दिवूंक ना कित्याक पयलीं ते अनवळखी आशिल्ले आनी दुसरें म्हणल्यार तांका दिसतालें ते तांच्या धर्मा आड प्रचार करताले. हाचेर रागार जावन आपले पांयांचो धुल्ल फापडून दोगूय पाद्री फुडें गेले आनी तांच्या फाटोफाट थंय एक अजाप घडलें. तांच्या सगळ्या माडांक आळय येवपाक लागली. हें सगळें पळोवन थंयचे सगळे लोकांक भंय दिसपाक लागलो आनी तांकां आपली चूक कळ्ळी. तेन्ना ते परत त्या पाद्री फुड्यांत गेले आनी आपली चूक मानून घेतली आनी तांचे कडेन भगसणें मागलें. अशें केल्या फाटल्यान सगळी आळय ना जाली. हें पळोवन ताणीं देवाचें उतर परगटावपाक लायलें. रोकडेंच तें सगळ्या लोकां मेरेन पावलें आनी ते क्रिस्ती धर्म आपणावपाक लागले.
सगळ्यांत पयलीं क्रिस्ती धर्म आपणावपी दोग भाव आसले जाणीं उपरांत मानुएल डिसोजा आनी गोम्स वाज अशें नांव घेतलें. सगळ्यांनी क्रिस्ती धर्म घेतल्या उपरांत जेजुईत पाद्रींनी थंय इगर्ज बांदली. ८ मे १५६८ वर्सा सांत मिंगेलाच्या नांवान पयलें मीस केलें. ही जेजुईतांनी बांदिल्ली चवथी इगर्ज. ताचे पयलीं बांदिल्ल्यो राशोल,मडगांव,कोर्तालीं आनी वेर्णा. ओळ्ळेच्या इगर्जे फाटल्यान मुरमुगांवची इगर्ज बांदली. ही इगर्ज मुसलीमांनी १५७१ आनी १५७९ वर्सा अशें दोन पावटी लासली आनी १५८२ वर्सा क्रिस्ती धर्मा भायले थळाव्या लोकांनी. पूण थंयच्या गांवकारांनी पुराय श्रद्धेन ती परत उबारली.
इगर्ज.
पयलीं बांदिल्ल्या मात्येच्या इगर्जे फाटल्यान ती चिऱ्यानी बांदून १५९० वर्सा पुराय जाली. जेन्ना पयलें मीस जाल्लें तेन्ना ५०० लोकांक क्रिस्ती धर्म दिलो. ताचें बांदकाम जेजुईत पाद्रींनीं बांदिल्ल्या, हेर इगर्जे भशेनूच आसा. हांगा सावन जेजुईत पाद्री हेर गांवांनी क्रिस्ती धर्म परगटावपाक वयताले.
Wales

, एरोपांतलो देस आसा। ताची राजधानी कार्डिफ नगर आसा। ते युनायटेड किंगडम भाग आहे।
गोमती

गोमती ही नवलिका नारायण वादोळकार हांणी बरयला।
आशय.
गरीब बायलेची संवसारान आनी समाजान जाल्ले हाल सांगल्यांत.
संर्घश.
जिवप्पा आनी तुक्यामदीं.
वासगो आनी खुशालीमदीं.
संदर्भ.
वादोळकार नारायण, गोमती
जयदेव

जल्म.
जयदेवाचो जल्म अस्तंत बंगालांतल्या बीरभूम जिल्हांतल्या केदुबिल्व (सघाचे केंदुली) गांवांत जगन्नाथपुरीलागसार जालो. ताच्या बापायचे नांव भोजदेव. तांणी जगन्नाथाची भक्ती केली. जगन्नाथाचे कृपेन तांकां जयदेव हो चलो जालो.
काम.
जयदेव हो संस्कृत भाशेचो पंडीत आनी कवी आशिल्लो.
वावर.
ताच्या कवित्वाची कीर्त आयकून उत्कलाचो राजा एकजात कामदेव हाणे ताका दरबारांत दवरलो. ताच्या दरबारांत आसतनाच जयदेवान गीतगोवेदिं हें आपलें नामनेचे काव्य रचलें. पूण कांय आख्यायिकांत जायदेव हो बांगालांतल्या मंडलंजी ह्या उत्कल राज्याचे बखरीप्रमाण वैष्णवपंथी राजा जयदेवान आपल्या गीतगोविंद काव्यांतलें दरेक गीत खंयच्या रागांत आनी तालांत गावचे, हें स्पशटपणान सुचयलां.
संवसारीक जीण.
ताचेवेल्यान ताका जयदेवाच्या लग्नाविंशीं कथा सांगतात, ती अशी- जयदेव ही विरक्त आनी नेरिसक्त आशिल्लान गांवांभायर एक पर्णकुटी बांदून रावतालो, जगन्नाथाच्या देवळांत व्हरून भटाचे सुवादीन केली. ते रीतीक भटाक सपनांत दुशटांत जालो, तूं ही चली जयदेवाक दी, दुसरे दिसा भटान पद्मावतीक व्हरून जयदेवाकडेन पावयली. पद्मावती येकदां घुवळ घेवन पडिल्ली आसतना जयदेवान गीतगोविंदांतली श्रीकुष्णपुरस्कुत 19 वी अष्टपदी म्हणून तिच्या आंगार उदक शिंपडायलें, तेन्ना ती बरी जावन उठून बसली. तेन्नासावन हे अष्टपदीक संजीवनी अष्टपदी अशें नांव पडले.
Colvachem Fama

Fam' hem vhodda umedin kolvechea gamvant monoitat. Minin jezuchea festachi maddi mhollear fam' ji kolvechea merses saibinniche igrjent zata. Hi igrz 400 vorsachi asa.Hanga festa poros fam' vhodda dobajean monoitat.Fam' novenachea poilea disa ani maddyecher besamv ghalun suru kortat. Okttoborachea dusrea somara fam' vhodda umedin kortat.Zom-i hozaramni lok ekttam-i yeun imajicho umamv gheupak yetat. Nnou disachim novenam fattlean fest monoitat.[1]
Itihas.
Eka thollavi akheayike promann minin jezhuchi imaz muzambik doreadeger 17 vea xenkddeant mell'llil'li.Ti imaz fador bentto ferera ek jezhuit padrichea fuddakaran vochpi bottir asli ji doreadeger vochun adll'lli.Fador benttochi bodli 1648 vorsa kolveam zali.Ten'na ti imaz gheun kolveam gelo.Tichekhatir ek altar sozoilo ani thoim bosoili.[2]
Kaim vorsa uprant vorsan vors fam' monoupachi survat zali.Hea disa minin jezhuchi imaz lokank polloupak dourunk lagle.Tea imajichem besamv gheupak hozaramni lok ekttam-i yeupak lagle.Punn purtugalant zaupi kaim rajkaronni karnnank lagun sogllea dhormachea vhoddilamni jezhuit padrink raxol seminarint vochpapo adex dilo.Tachea vangdda te imazuy gheun gele.
Kolvenchea lokamni ti imaz portun haddpacho proitn kelo punn kaim faido zaunk na.Nimannem tea imaji bhoxen anik ek imaz toyar keli.Punn tea imajik mullave imajichi mudi ghatli ji tankam uprant mell'lli.Ani hache voilean portun xrod'dha nirmann zali.[3]
Fama dis.
Fama disa poilim vhoddlem mis suru zata ani uprant imaz sokoil demvytat tacher mukutt ghaltat, moche, bhangor ani hatint zonddo ditat.Tache kopdde bhangor ani moteamni nettoil'le asta.
Misa uprant padri vigar ani komfrareacho mukheli ti imaz lokank dakhoitat ani magir tachem pursamv kaddttat.Pursamv zatkoch imaz altarar dourotat ani taka nhamvoitat.Taka dhove kopdde ghalun lokankhatir umamv gheupak fuddem kaddttat.
Denngi mhonnun ful va paklli ditat.Ani igrje bhair misam choltat.Bhurgim naxil'lim auy bapuy thoim magpak yetat, ani zankam angounn kelea upront bhurgim zolmoleat oxem mantat tim angounn farik korpak yetat ani bhurgeancher arxivad ghalpak altarar dourotat.Tea disa besamv ghatil'lim bentinam vantt'ttat.[4]
उत्तररामचरित

भवभूती हाणें हरयल्लें एक संस्कृत नाटक. हें नाटक अंकांत आसा आनी तातूंत रामकथेचो निमाणो भाग रंगयला. रामान ध्येय, निश्ठा हांका लागून सीतेचो केल्लो त्याग, शंबूक हाका मारपाखातीर रामाचें पंचवटींत येवन, सीतेचो जीव दिवपाचो यत्न, भागीरथान तिचो जीव वाटावन उदकांत जाल्ल्या तिच्या दोन जुंवळ्या पुतांचो जल्मदिसा निमतान धर्मीक सांबाळ करून घेवप, फुडें बारा वर्सांनी पुतांच्या जल्मादिसा निमतान धर्मीक कार्य करपाखातीर सीतेचें रामाकडेन जाल्ली भेट, तिच्या खर उतरांनी तशेंच वळखीचे प्रसंग दोळ्यांमुखार येवन रामाचो शोक, सीतेच्या त्यागान रामाक जाल्लो पश्टाताप, रामान धाडिल्ल्या अश्वमेध घोड्याक राखपाक आयिल्ल्या चंद्रकेतूकडे लवाचें जाल्लें खर झूज, रामान आनी लवकुशाची भेट, वाल्मीकीन बरयल्ल्या नाटकाचो अयोध्येच्या प्रजेमुखार खेळ, निमाणें रामसीता एक जावप असो हे नाटक-कथेचो विस्तार आसा.
रामायणांतले कथेचेर हें नाटक बरयतना भवभूतीन जायते बदल केल्यात; हातूंत केल्ले हे बदल फकत नाटक सोपें जावंचें म्हूण न्हय, सीतेचो त्याग ते रामसीतेचें मेळप ही वाटचाल फकत काव्याक घुंवडावन नाटकाचो सुखांत सादचो म्हूण न्हय, तर सगळ्यो घडणुको एका सुत्रांत घालपाखातीर केल्यात. हे रचणुकेंत दरेक दुव्याक नाट्यप्रयोजन आसा. हातूंत रामाची वासंतीकडेन अचकीत भेट जाता, ह्या आनी तेन्नाच दवरिल्ल्या रामाच्या व्हड मनाचें दर्शन घडटा.
फउडल्या प्रसंगांत सगळ्या व्हड मनशांक वाल्मिकीच्या आश्रमांत एकठांय हाडल्यांत.हाचेवरवीं रामाविशीं आशिल्लें तांचे मत उक्तावचेखातीर ही येवजण आंखल्या हें स्पश्ट जाता.फुडें लवकुश मेळटात तें दाखयलां. उपरांतच्या प्रसंगांत देव आनी हेर पळोवप्यांच्या वांगडा अयोध्याचे प्रजेकूय गंगा न्हंयचे देगेर घाल्ल्या व्हड माटवांत आपोवन अप्सारांकडल्यान वाल्मिकीन रामकथेचेर रचिल्लें गर्भनाटक दाखयलां. ह्या प्रयोगावरवीं कल्पक रचनेचो खेळ दोळ्यांमुखार उबो रावता.
नाटकांतल्या कथानकाची सुंदर तरेन केल्ली मांडावळ आनी काव्यमय वातावरणाची निर्माणी हांकांलागून हें नाटक जैतिवंत थारलां. पयल्या अंकांत चित्रदर्शनाच्या निमतान रामसीतेच्या मोगाचें दर्शन जाता. तशेंच फुडें जात्या विरहाची पयलींच सुलूस लागता. दुसऱ्या आनी तिसऱ्या अंकांत बार व्रसां उलगल्याचें सैम, मोर आदींच्या वर्णानांतल्यान कळटा. तशेंच दंडकारण्यात दिसपी सैमाचें भयांकृत रूप, लव आनी चंद्रकेतुच्या झगड्यांतले वीरभाव,आश्रमांतल्या भुरग्यांची (लव कुश) निरागस मस्ती हीं वर्णनां. तेचपरी अश्य जाल्ली सीता आनी राम, लव आनी चंद्रकेतु, कुश, लव आनी राम हांचे मदले नाटकी भाव हांणी उत्तर रामचरित्राची
कलात्मकता चड खोल केल्या. भावनांची बारीकसाण विस्कटावन दाखोवपाचें काम भवभूतीन बरेतेरन केलां. रामाच्या खर दुख्खाचें वर्णन करतना भवभूतीचे भाशेची तांक दिश्टी पडटा.
राम आनी सीतेचो एकमेकांवेलो मोग अक्षय आसा हें दाखोवंक तिसऱ्या अंकांत तीं दोगांय मेळटात अशी येवजण आंखल्या. तशेंच लोकांचो एकमतान आदर करपी रामाक राजा हो प्रजेचो खेळ करपी न्हय, जाल्यार एक खर आनी नि:पक्षपाती न्यायाधीश आसता हाची जाणविकाय जनकाचो राग आनी लवाच्या उपहासान जाता. ह्या नाटकांत मोगाच्या आदर्शावांगडा घोव बायलेची अमर्याद प्रेमनिश्ठा, कर्तव्याक पाळो दिवप होच मुखेल आशय आसा.
भवभूतीच्या वर्णानांतल्यान वस्तू वा भाव हांचे बेस बरें वर्णन मेळटा. ताणें व्यक्तीदर्शनापरस रसदर्शनाचेर चड भर दिला. कांय टिकाकारांच्या मतान ह्या नाटकांत उलयल्ले भशेपरस देखावी भाशा चड आसा. तरीय पूण रामकथेक नव्या अर्थाचो साज चडोवन भवभूतीन जें नाट्यकाव्य बरयलां, ताका खूब नामना मेळ्ळ्या.
देवकी पंडित

देवकी पंडीत संगीत क्षेत्रांतले जाणकार आणि गिन्यानी हाणी तोखणायल्ले येक नाव म्हऴ्यार. दि.06 मार्च 1965 या दिसा देवकी पंडित हिजो जल्म येका सांगितीक घराण्यांत जालो. संगीत श्रेत्रात भौमानेस्त जाल्ल्या पंडितांच्या तिसर्याव पिळग्येचें प्रतिनिधित्व देवकी करता. देवकीन आपले सांगितीक शिश्रण ताजी आवय उषा पंडित हांच्याकडल्यान घेतलें. ताज्यामागीर दवकिले शिश्रण पिरायेच्या नवव्या वर्सासावन देवकीन पंडित वसंतराव कुलकर्णी हांच्यालागी संगीत शिकपाक सुरवात केली. ताज्याउपरांत किशोरीताई आमोणकार, जितेंद्र अभिषेकी हांच्यालागी ताजे शिश्रण जाले. फुडे बबनराव हळदणकार,डॉ. अरूण द्रविड हांच्याकडेनलेगीत ताजे शिश्रण जाले. हाका लागून देवकीलो गळो शास्त्रीय संगीतापासून सुगम संगीतामेरेन किदेंय गावं शकता. सुराविशीं आशिल्लो काटेकोरपणा, परखडपण हाजे मूळ देवकील्या रियाजांत सापडटा. पंडित वसंतराव कुलकर्णी हांच्याकडेन शिकत आसताना ताणी आदीच्या गायकांविशि, ते कशे बारा बारा वरां रियाज करताले हाजी येक गजाल सांगली. ल्हान देवकीन ती इतली मनार घेतली की, ताणे सतत दोन म्हयने फक्त रियाज केलो. इतलो व्हड रियाज केल्ल्या कारणात ताजो आवाज बंद जालो. फुडली तीन वर्सा देवकीक गावपाक मेळूंक ना. या मजगती देवकीन खूब्ब गाणी आयकलीं, तंबोरो कसो लावप, तबलो आनी हार्मोनियम हाजे शिश्रण घेतलें. संगीताक सामके समर्पीत जिणे जगपी देवकी पंडित आयज नव्या गायकांचो आदर्श जावन आसा.
Goa Professional League

Goa Professional League zaun asa Gõyche poile sthorachi futbol spordha. Goa Football Association hi spordha choloita. 1951 vorsan poilech pavtt "First Division league" suru zal'lem ani 1998 vorsan hi ek "professional league" zali.
Villa Park

Villa Park, he Inglandatlea Birmingham sharan aslelem ek futbol moidan. He Aston Villaachem thollavem moidan asa, zatunt 42,682 lok bospachi xomta asa.
ईश्वरलाल मंचाराम जोशी

(जल्म:७ फेब्रुवारी १९३०,भीमपूर-दमण). गोंयचो सुटके झुजारी.ताणें प्राथमिक शिक्षण मराठींतल्यान आनी माध्यमिक शिक्षण गुजरातींतल्यान घेतलें.तो 'इंडियन नॅंशनल कॉंग्रेस' संघटनेचो वांगडी आशिल्लो.उपरांत 'आझाद गोमंतक दल'संघटनेचो वांगडी जालो.१९५३ वर्सा ताका दमण वाठारांतल्या शेतकामत्यांचे संस्थेचो अध्यक्ष म्हूण वेंचून वांगडी जालो.१९५३ वर्सा ताका दमण वाठारांतल्या शेतकामत्यांचे संस्थेचो अध्यक्ष म्हूण वेंचून काडलो.१ जुलय १९५४ दिसा तो 'इंडियन नॅशनल कॉंग्रेस'संघटनेचो अध्यक्ष म्हूण आयलो.१ ऑगस्ट १९५४ ते फेब्रुवारी १९६२ मेरेन ताणें 'आझाद गोमंतक दल' संघटनेचे दमण शाखेचो अध्यक्ष म्हूण वावर केलो.कत्तलखाने बंद जावचे,म्हूण ताणें आवाज काडलो.ताका पोलिसांनी बरेच खेपो अटक करून दर खेपेक एक ते आठ दीस बंदखणींत दवरलो.सत्याग्रहांनी वांटो घेवप,बसका घेवन सरकाराआड झुजपाक लोकांक स्फुर्त दिवप,भारतीय अधिकाऱ्यांक गोंय,दमण आनी दीव हांगाचे नकाशे धाडप,लश्करी म्हत्वाच्या जाग्यांची चित्रां धाडप असलीं कामां तो आनी दीव हांगाचे नकाशे धाडप,लश्करी म्हत्वाच्या जाग्यांची चित्रां धाडप असलीं कामां तो करतालो.तेभायर हेर गुपीत गजालींविशीं खबरो पावोवपाचेंय काम तो करतालो. दादरा आनी नगर हवेलीचे सुटके झुजांत वांटो घेतिल्ल्याच्या आरोपाखाल १ ऑगस्ट १९५४ दिसा पोलिसांनी ताका धरलो.१३ नोव्हेंबर १९५४ दिसा ताका परतो अटक केलो आनी साडेबारा वर्सां खर बंदखणीची ख्यास्त फर्मायली.साडेतीन वर्सां बंदखणीची ख्यास्त भोगतकच ताची आग्वाद बंदखणींतल्यान सुटका जाली.बंदखणींत ताका बरेच खर त्रास सोंसचे पडले;ताका लागून ताच्या उजव्या हाताचो आंगठो तुटलो.१५ ऑगस्ट १९७२ भारत सरकारान ताम्रपत्र दिवन ताचो भोवमान केलो.
जॉन ग्रासियास

जॉन ग्रासियास हो एक तियात्रीस्त.
जल्म.
जॉन ग्रासियास हांचो जल्म सारजोरा चिंचोणे साश्ट गोंय ह्या गांवांत 20 एप्रील 1954 ह्या वर्सां एफरमियानो ग्रासियास आनी ऍरमेलिंडा कारवाल्हो हांकां जालो. तांचो आजो सर्गेस्त सांतान जाका लोक ‘पोको’ सांतान म्हूण गांवांत फामाद आशिल्लो ताका जोमनीवयलो खेळ(खेळ) कलाकार म्हूण वळखताले.
भुरगेपण.
ताच्या भुरगेपणांत सावन जॉन हांकां गायनाची खूब आवड आशिल्ली. तांचो काका शेजारच्या बाल्कनींत तियात्र दाखयतालो जंय जॉनाक एक कांतार म्हणपाक लायिल्लें.ह्या तियात्राचे पड्डे चादरां गेवन तयार केल्ले. आयकुपी ताचें हें कांतार आयकून अजापीत जाले आनी तांचेकडल्यान प्रोत्साहन लेगीत मेळ्ळें.
वावर.
गोंय संस्कृताय आनी सामाजीक केंद्रान घडोवन हाडिल्ल्यामांडो उत्सवांत जॉन एक उत्कृश्ट आनी मुखेल गायक म्हूण मांडो उत्सवांत प्रा.सी.ए.गोमिस हांच्या मांडो पंगडांत वांटेकार जाल्लो.तांच्यानी प्रा.लुबियानो मेंडोस हांच्या मांडो पंगडांत चिंचोणेचीं रोझां हांगासर लेगीत गायलां.
जॉनान गांवांतल्या तियात्रांनी भाग घेवपाक सुरवात कोली आनी बेगीनूच ताका वेवसायीक तियात्रिस्त पेत्रिसियो दी चिंचिणीं हांच्यानी तियात्रांअभिनयकरपाक संद दिली. ताच्या उपरांत ताणें नामनेच्या तियात्र दिग्दर्शकां बरोबर काम केले जशें जॉन गोम्स कोकोय, रोकी डायस, ज्यो मेनी, फोली कार्दोसो दी सारझोरा, जॉन क्लारो, झीमिक्स, सामिएल कारव्हालो, आदी.
तांणींकोंकणी तियात्र माचये वयले संगीतकार लोरी त्रावासो, कॉनी एम.हांचे वांगडा कितलेशेन कोंकणी संगिताच्यो कार्यावळी सादर केल्यात. 1994 ते 2004 पर्यंत आर्लें उत्सवांत ते सदांचेच अभिनय करपी.रॉकी डायसानतयार केल्ल्या जायनाकाय फोटकिरो ह्या ओडियो आल्बमांत ताणींगितां गायल्यांत. भायर कार्निवालाचे दीस आनी दिवली हें संगीत लोकां खेळ ताणें दिग्दर्शीत करून रिकॉर्ड करून लेगीत दवरल्यात. ताणींगोंय दूरदर्शनाक 7 रिकॉर्डींग्स आनी 28 कांतारां वेगवेगळ्या वर्गांत जशें सोलोस, ड्युएट, ड्युओस, त्रिओस आदीगावून आपलें योगदान दिलां. ते एच.सी.एन., प्रुडण्ट मिडीया सारकिल्ल्या गोवन चॅनलांचेर लेगीत आपलीं गितां सादर केल्यांत.
पुरस्कार.
वरिश्ट तियात्र कलाकार ‘रिको रोड’ हांणीं 2011 वर्साजॉनानतियात्राच्या मळार दिल्ल्या ताच्या योगदानाक लागूनसंस्कृतायेचो दबाजो, माडेल,मडगांवां हाणीं ताचो भोवमानकेलो.
Maie Kakutin Bhorlele Konkani Gaion

Maiye Kakutin Bhorlele.
Maiye kakutin bhorlele
Rannie sorga sounsarache
Sodanch amchea mogan lastele
Sanddum naka Maiye mogache
Ghe amkam tujea gopant..}..2
Kor Maiye tum amche churchure
Tamboi amchea kallzache aundde
Pois kor amchim vignam mirmire
Tankunk xinkoi sorginche paundde
Ghe amkam tujea gopant..}..2
Ghe Maiye amkam tujea gopant
Tamboi amchi bhuk ani tan
Rakh amkam Maiye hea pordhesant
Sasnnak pavoi Sorga Rajeant
Ghe amkam tujea gopant..}..2
Tujem vizmit maie oroneant
Dislem gorib gorvam raknneank
Uloili tum vhodda khotkotean
Sounsar porconddta tujea disnneank
Ghe amkam tujea gopant..}..2
Porvotar Maie tum assai ubi
Soglea sounsarar nodor tuji
Mogall Mai tum amchi dulobi
Sorvoi dennim diunk amkam raji
Ghe amkam tujea gopant..}..2
Polleiat.
Ankvar Mariechea Manak Gaionnam