amandyk/kazakh_wiki_articles huggingface dataset:
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен сегізінші маусымы. Премьер-лиганың сегізінші маусымының ұтыс ойынында қатысушылар саны алдыңғы жылға қарағанда 14 клубтан 16 клубқа өсті. Осы маусымда, алдыңғы Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''12''' '''Наша Кампания''' '''13''' '''Болат''' '''14''' '''Нарын''' Орны Премьер лигаға өткен клубтар '''1''' '''Синтез''' '''2''' '''Қайрат''' '''4''' '''—''' '''Жетісу''' '''—''' '''Тобыл''' == Маусымдық шолу == Премьер-лиганың сегізінші маусым жеңімпаз лауазымын үшінші рет "Ертіс" клубы иеленді. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы ұпайға қалып қалған "Aкcесс-Есіл" клубы болды. Қола жүлдесін "Қайрат" клубы иеленді. Ұтқан құрамаға ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған. Ең жақсы ойыншы лауазымы құрамалардың бас сұрастыру арқылы белгіленді. Алдыңғы маусымдардан өзгешелігі, бірінші рет үздік ойыншыны таңдау, бас қатар қазақстандық спорт журналистері де қатысты. == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 1999 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 14 қаласынан 16 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Aкcесс-Есіл Петропавл Авангард 11 000 Ақмола Степногорск Батыр Екібастұз Шахтёр 300 Восток-Алтын Өскемен Восток 500 AES-Елімай Семей Спартак 10 000 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Жігер Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Синтез Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 ЦСКА-Қайрат Алматы Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 30 24 69 19 50 '''76''' 2. '''Петропавл''' 30 23 56 19 37 '''72''' 3. '''Қайрат''' '''Алматы''' 30 21 62 19 43 '''64''' 4. '''Жеңіс''' '''Астана''' 30 18 60 25 35 '''59''' 5. '''Қызылорда''' 30 17 47 19 28 '''58''' 6. '''Синтез''' '''Шымкент''' 30 17 48 31 17 '''56''' 7. '''Өскемен''' 30 14 12 32 33 -1 '''46''' 8. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 30 12 13 28 29 -1 '''41''' 9. '''Семей''' 30 12 14 35 36 -1 '''40''' 10. '''Қарағанды''' 30 11 15 28 35 -7 '''37''' 11. '''Батыр''' '''Екібастұз''' 30 11 18 36 54 -18 '''34''' 12. '''Алматы''' 30 17 35 52 -17 '''31''' 13. '''Жігер''' '''Шымкент''' 30 18 33 60 -27 '''28''' 14. '''Тараз''' '''Тараз''' 30 19 25 64 -39 '''23''' 15. '''Жетісу''' 30 23 18 68 -50 '''13''' 16. '''Ақмола''' 30 24 19 68 -49 '''10''' *15 және 16 орындағы құрамалар бірінші лигаға шығып қалады Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1999 жылғы футбол
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он екінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он екінші маусымының ұтыс ойынында алдыңғы маусыммен салыстырғанда қатысушылар саны 12-ден 18-ге дейін өсті. Турнир барысында "Каспий" клубы жарыста қатысуынан бас тартты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Премьер лигаға өткен клубтар '''Батыр''' '''Жетісу''' '''Екібастұз''' '''Тараз''' == Қатысушы клубтар == 2003 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 17 қаласынан 17 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Атырау Атырау Мұнайшы 690 Батыр Орал Петр Атоян атындағы стадион 320 Восток Өскемен Восток 500 Елімай Семей Спартак 10 000 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл Көкшетау Оқжетпес 158 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Құрама Қала 1. '''Ертіс''' '''Павлодар''' 32 25 59 20 39 '''78''' 2. '''Тобыл''' '''Қостанай''' 32 24 55 19 36 '''76''' 3. '''Жеңіс''' '''Астана''' 32 20 65 33 32 '''64''' 4. '''Атырау''' '''Атырау''' 32 16 11 48 42 '''53''' 5. '''Ақтөбе''' 32 13 12 40 29 11 '''51''' 6. '''Ордабасы''' '''Шымкент''' 32 15 13 33 29 '''49''' 7. '''Қайрат''' '''Алматы''' 32 14 11 51 42 '''49''' 8. '''Жетісу''' 32 14 12 46 38 '''48''' 9. '''Елімай''' '''Семей''' 32 12 13 35 35 '''43''' 10. '''Шахтёр''' '''Қарағанды''' 32 10 12 10 37 29 '''42''' 11. '''Петропавл''' 32 10 16 42 53 -11 '''36''' 12. '''Тараз''' '''Тараз''' 32 10 18 35 45 -10 '''34''' 13. '''Қайсар''' '''Қызылорда''' 32 16 26 42 -16 '''34''' 14. '''Восток''' '''Өскемен''' 32 16 34 46 -12 '''32''' 15. '''Екібастұз''' '''Екібастұз''' 32 20 30 56 -26 '''28''' 16. '''Батыр''' '''Орал''' 32 22 25 74 -49 '''26''' 17. '''Есіл''' '''Көкшетау''' 32 19 13 42 -29 '''15''' Орын Турнир 14-15 Суперлигада қалу үшін бәсекелес матчтар 16-17 Бірінші лигаға шығып қалу == Бәсекелес матчтар == Құрама есебі Құрама 1-ші матч 2-ші матч Екібастұз (Екібастұз) 2:4 '''Цесна (Алматы)''' 1:2 1:2 Горняк (Хромтау) 1:3 '''Восток (Өскемен)''' 1:0 ''0:3''* "Горняк" құрамасы жауапты матчқа келмеді == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2003 жылғы футбол
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он үшінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он үшінші маусымының ұтыс ойынында алдыңғы маусыммен салыстырғанда қатысушылар санын 19-ға дейін өсіруге шешім қабылдады. 17, 18, 19 орындарды иеленген құрамалар Бірінші лигаға шығып қалады. 16 орынды иеленген құрама Бірінші лиганың жеңімпазымен бәсекелес ойынды өткізеді. Турнир барысында Степногорск қаласынан өнер көрсеткен Химик клубы жарыс барысында қатысуынан бас тартты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Премьер лигаға өткен клубтар '''Алматы''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2004 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 18 қаласынан 19 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақжайық Орал Петр Атоян атындағы стадион 320 Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Алматы Алматы Атырау Атырау Мұнайшы 690 Восток Өскемен Восток 500 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Қайсар Қызылорда Ғани Мұратбаев 300 Оқжетпес Көкшетау Оқжетпес 158 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Семей Семей Спартак 10 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 Яссы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 == Турнир кестесі == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы Орын Құрама 1. ҚТЖ''' 36 25 70 21 83 2. '''Ертіс''' 36 24 56 16 79 3. '''Тобыл''' 36 22 11 87 27 77 4. 36 22 52 19 74 5. '''Атырау''' 36 20 11 49 31 71 6. 36 18 13 53 40 59 7. '''Тараз''' 36 16 11 35 23 59 8. '''Екібастұз''' 36 17 12 42 27 58 9. '''Шахтёр''' 36 16 11 44 28 57 10. '''Жеңіс''' 36 15 15 45 44 48* 11. '''Оқжетпес''' 36 10 13 13 26 39 43 12. '''Восток''' 36 11 18 42 54 40 13. '''Ордабасы''' 36 11 18 37 43 40 14. '''Жетісу''' 36 11 18 34 55 40 15. 36 19 30 49 35 16. '''Қайсар''' 36 23 24 61 31 17. '''Ақжайық''' 36 25 24 83 25 18. '''Алматы''' 36 24 22 53 20 19. '''Семей''' 36 31 25 84 13 Орын Турнир 16 Суперлигада қалу үшін бәсекелес матчтар 17-19 Бірінші лигаға шығып қалу == Бәсекелес матчтар == Құрама есебі Құрама Алматы (Алматы)* 1:2 '''Болат-ЦСКА (Теміртау)''' Қайсар мен Ақжайық клубтары бәсекелес матчтарда ойнау ''Алматы'' клубына рұқсат берілді. == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2004 жылғы футбол
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005''' Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он төртінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он төртінші маусымының ұтыс ойынында 16 құрамалар қатысты. == Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер == Орны Премьер лигадан шыққан клубтар '''15''' '''16''' '''Қайсар''' '''17''' '''Ақжайық''' '''19''' '''Семей''' Премьер лигаға өткен клубтар '''Болат''' == Қатысушы клубтар == === Жарыстардың географиясы=== 2005 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 15 қаласынан 16 клубтар ат салысты. Клуб Қала Стадион Сыйымдылығы Ақтөбе-Ленто Ақтөбе Қобыланды батыр 13 500 Алматы Алматы Атырау Атырау Мұнайшы 690 Болат Теміртау Металлург 12 000 Восток Өскемен Восток 500 Екібастұз Екібастұз Шахтёр 300 Ертіс Павлодар Орталық стадион 11 811 Есіл-Богатырь Петропавл Авангард 11 000 Жеңіс Ақмола Қажымұқан Мұңайтпасов 12 250 Жетісу Талдықорған Жетісу 550 Қайрат Алматы Орталық стадион 23 804 Оқжетпес Көкшетау Оқжетпес 158 Ордабасы Шымкент Қажымұқан Мұңайтпасов 20 000 Тараз Тараз Орталық стадион 12 225 Тобыл Қостанай Орталық стадион 050 Шахтер Қарағанды Шахтёр 19 000 == Турнир кестесі == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы УЕФА кубогі Интертото кубогі Орын Құрама 1. '''Ақтөбе''' 30 22 50 27 70 2. '''Тобыл ''' 30 21 53 21 69 3. КТЖ ''' 30 18 56 22 62 4. '''Шахтёр''' 30 19 37 22 59 5. '''Ертіс''' 30 18 51 24 57 6. '''Ордабасы''' 30 14 30 27 49 7. 30 15 12 38 25 48 8. '''Жеңіс''' 30 11 10 35 23 43 9. '''Оқжетпес''' 30 11 15 26 32 37 10. '''Атырау''' 30 10 13 32 36 37 11. '''Тараз''' 30 10 14 32 36 36 12. '''Екібастұз''' 30 10 12 30 32 34 13. '''Алматы''' 30 18 30 43 30 14. '''Восток''' 30 20 24 49 28 15. '''Жетісу''' 30 19 28 60 19 16. '''Болат''' 30 29 15 88 Орын Турнир 15-16 Бірінші лигаға шығып қалу == Дереккөздер == Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2005 жылғы футбол
'''Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007''' Қазақстан 16-шы маусымы. "Ақтөбе" клубы жеңімпаз атанды. == Қорытынды кесте == Орын Турнир УЕФА Чемпиондар лигасы УЕФА кубогы Интертото кубогы Орын Команда СД ЖД '''Ұп''' '''Ақтөбе''' 30 22 55 12 72 '''Тобыл''' 30 19 60 20 64 '''Шахтёр''' 30 17 45 23 58 '''Ертіс''' 30 16 10 34 27 52 '''Жетісу''' 30 13 10 33 32 46 '''Алматы''' 30 13 12 35 32 44 '''Восток''' 30 12 13 30 38 41 '''Астана''' 30 11 11 34 25 41 '''Ордабасы''' 30 11 10 28 29 38 10 '''Қайсар''' 30 10 13 27 37 37 11 30 13 24 28 37 12 '''Екібастұз''' 30 14 28 38 32 13 '''Қайрат''' 30 18 23 43 30 14 '''Атырау''' 30 16 29 39 30 15 '''Оқжетпес''' 30 17 26 56 29 16 '''Тараз''' 30 21 18 50 15 Орын Турнир 15-16 лигаға Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2007 жылғы футбол
'''Футболдан Қазақстан Премьер лигасының''' 17-ші маусымы. наурыз және қараша аралығында өтті. "Ақтөбе" клубы үшінші рет чемпион атанды. 2007 жылғы бірінші лиганың жеңімпазы "Қазақмыс" премьер лигада ойнаудан бас тартты да, орнына "Энергетик" (Екібастұз) клубы қатысты. Ал клубы 2007 жылдың соңында таратылып, "Энергетикке" қосылды да, орнына "Оқжетпес" қатысты. == Турнир кестесі == Орын Турнир 1-е УЕФА Чемпиондар Лигасы 2-е УЕФА Еуропа Лигасы 3-е Орын Команда СД ЖД '''Ұпай''' '''Ақтөбе''' 30 20 61 18 67 '''Тобыл''' 30 20 58 21 67 '''Ертіс''' 30 18 58 28 62 '''Кайсар''' 30 13 10 29 22 49 '''Мегаспорт''' 30 12 12 33 38 42 '''Жетісу''' 30 11 11 28 27 41 '''Шахтёр''' 29 11 13 41 26 37 ұпай алынды '''Алматы''' 30 10 13 33 39 37 '''Оқжетпес''' 30 10 15 32 48 35 10 '''Қайрат''' 30 10 11 25 28 34 ұпай алынды 11 '''Астана''' 30 11 11 37 33 32 ұпай алынды 12 '''Ордабасы''' 30 14 25 44 30 13 30 12 14 21 42 24 14 30 17 21 43 23 15 '''Атырау''' 30 10 17 22 54 19 16 '''Восток''' 29 10 14 35 48 35 == Алтын матч == "Ақтөбе" мен "Тобыл" бірдей ұпай жинады, да алтын жүлденің иесін өзара спарринг өткізу арқылы анықтады. Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2008 жылғы футбол
'''КСРО-ның аймақтық тектоникасы жөніндегі материалдар''' 1964 жылы Мәскеу қаласындағы «Недра» баспасынан орыс тілінде жарық көрген жинақ, көлемі 16,94 баспа табақ. Жинақта карта, кесте, сурет және 57 сызба берілген. Кітаптың редакторы Н.А.Белявский, алқа мүшесі академик Қаныш Сәтбаев. Еңбекке 28 автордың 18 мақаласы енген. Әр мақала соңында әдебиеттер тізімі көрсетілген. КСРО-ның әр түрлі ауданында (Орал, Гай-Хой, Таймыр, Сахалин, Қиыр Шығыс, Солтүстік Қазақстан, Жоңғар Алатауы, Кавказ, Солтүстік Қара тауы, Азов тауы жаталауы, тағы басқалары) жүргізілген ірі аймақтық геологиялық жұмыстардың материалдары жарияланып, тың деректер арқылы окырмандардың аймақтық тектоника жөніндегі және тектоникалық зерттеулердің әдісі туралы түсініктерін кеңейтуге айрықша мән берілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар
'''Қажымұқан тасы''' көлеміне құлаш жетпейтін үлкен тас. Бұл тасты кез келген адам көтере алмайды, салмағы да тым ауыр. 1920 жылдың жазында Баянауыл тұрғыны Қуанышбайдың Сүбегі деген ұстаның үйіне түскен атақты палуан Қажымұқан Мұңайтпасұлы алғашқы автономиялық республика тойы өткен соң қайтарда шаңырақ иесіне: ''«Менен не қалайсың?»'' дейді. Сүбек анадай төбе үстінде дөңкиіп жатқан алып тасты көрсетіп, ''«дүкенім жанына әкеліп тастаңыз, үрім-бұтағыма «Қажымұқан әкеліп қойған тас» деп айтып жүрейін, бар қалауым осы»'' депті. Сүбектің «қалауын» орындаған соң Қажымұқан, онымен құшақтасып, қош айтысып жүріп кетеді. Сол кезден ол ел аузында «Қажымұқан тасы» аталып кеткен. Қажымұқан тасы бүгінде бабадан қалған қасиетті белгідей орталық алаңда шынжырлап жасалған әсем қоршау ішінде тұр. Баянауыл өңіріне келушілер оған соқпай өтпейді. Палуан Баянауылға Қазақ автономиясының бір жылдық тойына арнайы шақырумен келген. Шақырушы Қаныш Сәтбаев. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ Ғылым Академиясы''' Қаныш Сәтбаевтың «Пионер» журналының 1946 жылы 1-санында (12-бет) жарияланған мақаласы. Талым өзінің сөзін балаларға арнай отырып, оларды 1946 жылдың маусымы күні ел астанасы Алматы қаласында тұңғыш Қазақстан Ғылым Академиясы құрылғандығымен құттықтайды. Соған орай, маусымның бірінен жетісіне дейін Қазақстан Ғылым Академиясының І-құрылтай сессиясы болғанын хабар етеді. Осыдан кейін ол Ғылым Академиясы туралы және оның тарихына байланысты балаларға қысқаша түсінік береді. Осыларды айта келіп, Қазақстан Ғылым Академиясының жағдайына тоқталады. Ғылым Академиясының Қазақ бөлімшесінің Қазақстан Ғылым Академиясына айналдырылуы тек оның атын өзгерткендік емес, бұл республикада ғылымның сапа жағынан ерекше алға басқандығын білдіреді дей келіп, Сәтбаев балаларға жаңа Академия болашақтағы ғылым иесі сендердікі, ол үшін сендер ғылымға жан-тәндеріңмен беріліп, өздеріңді ғылым адамы болуға бейімдей беруге тиіссендер, өлке байлығын тексерудегі, ауа райын бақылаудағы, түрлі модельдер жасаудағы, ән-күй үйренудегі сендердің үш-қыр ақылдарың ғылымға көп пайда келтіре-ді, адам қандай ғылым, қандай өнердің болса да қайраткері болуы үшін, оған жастайынан бой ұрып, машықтануы тиіс дегенді айтады. 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан «Қазақстан менің Отаным» (420-21-бет) жинағына енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
'''Қазақ жерінің зиялы азаматтары''' жинақ. Алматы қаласындағы «Дәуір» баспасынан 1999 жылы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген; көлемі 19,2 баспа табақ. Құрастырушы Ж.Ә.Уралбаев. «Ғұмырнамалық жинақтар» топтамасы бойынша шығарылған 1-кітабы қазақтың біртуар ұлы, ұлы ғалым Қаныш Сәтбаевтың 100 жылдық мерей тойына арналған. Жинаққа Қазақстанның 2-дүниежүзілік соғысы мен еңбек ардагерлері, көрнекті мемлекет пен қоғам, білім мен ғылым және мәдениет қайраткерлері, тағы басқалары туралы деректі ғұмырнамалық мақалалар топтастырылған. Осы жинақтағы Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының президенті, ақын Қ.Салықовтың «Қаныш Имантайұлы Сәтбаев» атты көлемді мақаласында ғалымның өмірі мен еңбек жолы, бағалануы мен насихатталуы, оны ұлықтауда атқарылған іс-шаралар кеңінен баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар
Футболдан Қазақстан біріншілігінің 21-ші маусымы, оған 14 клуб қатысып, Қарағандының "Шахтер" клубы чемпион атанды. Күміс медальды "Ертіс", қола медальды "Ақтөбе" иеленді. == Қорытынды кесте == Команда Келесі маусымда Шахтёр 26 17 48 15 +33 '''53''' Чемпиондар Лигасы Ертіс 26 15 46 20 +26 '''51''' Еуропа лигасы Ақтөбе 26 15 44 22 +22 '''50''' Тараз 26 14 32 30 +2 '''46''' Астана 26 13 34 24 +10 '''46''' Еуропа лигасы Тобыл 26 13 42 27 +15 '''45''' Ордабасы 26 10 29 24 +5 '''39''' Ақжайық 26 10 12 34 39 −5 '''31**''' Қайсар 26 12 21 33 −12 '''30''' 10 Қайрат 26 11 23 34 −11 '''29''' 11 Атырау 26 13 16 32 −16 '''27''' 12 Жетісу 26 15 27 45 −18 '''23''' 13 Сұңқар 26 13 16 31 −15 '''23''' Төменгі лигаға 14 Оқжетпес 26 21 20 56 −36 '''11''' == Рекордтар == '''Алаң иелерінің ірі жеңістері (+6):''' ** 21/10/2012 «Тобыл» «Ақжайық» 6:0 '''Қонақтардың ірі жеңістері (+4):''' ** 09/07/2012 «Жетісу» «Шахтёр» 1:5 '''Нәтижелі матчтар (7):''' ** 18/03/2012 «Жетісу» «Қайсар» 5:2 ** 15/09/2012 «Ақтөбе» «Оқжетпес» 5:2 ** 26/09/2012 «Ақтөбе» «Акжайык» 3:4 Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2012 жылғы футбол
'''Қазақ өнері''' 2002 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан даму институтының «Білік» редакциялық баспа орталығынан қазақ тілінде жарық көрген ұлттық көркем өнері туралы тұңғыш энциклопедия; көлемі 800 бет. Бас редакторы К.Ә.Нұрпейісов, редакторы А.Ж.Құдабаев. «Қазақ өнері» қазақтың сәулет пен бейнелеу өнері, музыка мен би, кәсіби театр өнері мен балет, кино мен цирк және эстрада өнерінің тарихи тұрғыдан туып қалыптасуы мен жан-жақты өркен жаюы, даму процесі мен жетістіктері, әрі оның дүниежүзілік мәдениет шежіресінде алатын орны, оған қоса түркі тілдес елдер өнерімен тамырлас туыстығы мен өзара тығыз байланысы, өнертану терминдері мен ұғымдары, өнер ұйымдары мен ұжымдары, жалпы сәулет пен өнер түрлері, сан-алуан жанрлары, тағы басқалары жайында жазылған мақалалар қамтылған. Сан ғасырлық тарихы бар ұлттық өнер мен оның өз тұсынан айтарлықтай үлес қосқан атақты сәулетшілер мен суретшілер, әншілер мен күйшілер, композиторлар мен дирижерлер, актерлер мен режиссерлер, өнертанушылар мен тағы басқалары өнер мамандары жайында да қысқаша ғұмырнамалық мақалалар енгізілген. Энциклопедияда қазақтың көркем мәдениетіне, әсіресе ұлттық музыка мен театрына аса елеулі үлес қосқан біртуар өнер қайраткерлері қатарында ұлы ғалым Қаныш Сәтбаевтың (236, 372, 657-бет, тағы басқалары) есімі де аталған. «Қазақ өнері» энциклопедиясы өнер ғалымдар мен аспиранттарға, жоғары және орта арнаулы өнер мектебінің ұстаздары мен шәкірттеріне, сондай-ақ жалпы өнер сүйер оқушы қауымға арналған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Тұрсынтөре алтын кен орны''' Жетісу облысы Ақсу ауданы Көктас тауының маңындағы кен. 1966 жылы ашылып, 1970-1973 жылдары барланған. == Геологиялық құрылымы == Кен орны төменгі девонның күрделі қатпарларға жиырылып, созылған шөгінділеріне орналасқан. Кен аумағындағы кеңінен тараған жарықтарды бойлай алтынды және алтынсыз кварц желілері шоғырланған. 30-дай кварц желісінің ішінде Батыс және Оңтүстік аталатын желілердің өндірістік мәні зор. Алтын ірі түйірлер, сеппелер түрінде кездеседі. == Минералдары, құрамы == Кентас минералдары: саф алтын, пирит, галенит, малахит. Негізгі өндірілетін металл алтын; өте аз мөлшерде мыс, қорғасын, мырыш алынады. Кен орташа температурада гидротермалдық жолмен жаралған. Кентасы оңай 80,1%-ы кремний тотығынан, 6,5%-ы алюминий тотығынан тұрады. Қоры жағынан шағын кендерге жатқызылады. == Дереккөздер == Санат:Жетісу облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясы''' фильм. 1947 жылы Алматы көркем және хроникалық фильмдер киностудиясында түсірілген. Фильм сценарийінің авторы: А.Братин мен В.Шелепень; кинорежиссері Шелепень; Г.Новожилов пен Н.Кононов. Фильмде Қазақстан Ғылым Академиясының ашылуы, академия бөлімшелері, зертханалары, ұйымдасуына арналған алғашқы сессиясы, туысқан республикалар мен шетел, тағы басқалары ғылым мекемелердің ғалымдары арасындағы ғылыми байланыстар жайында сөз болады. «Қазақ КСР Ғылым Академиясы» кино кадрларында республиканың үкімет басшылары, қазақстандық көрнекті ғалымдар: геолог-ғалым Қаныш Сәтбаевтың, академик-жазушы М. .Әуезовтің, А.Қ.Жұбановтың, мал шаруашылығы ғалымы астрономдар Г.А.Тихов пен биолог Н.О. Базанованың және тағы басқалары ғалымдардың зертханадағы, бөлмедегі, тағы басқалары ғылыми жұмыс жүргізу кезіндегі сәттері бейнеленген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев ғылыми мекемелері
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясына екі жыл''' Қаныш Сәтбаевтың 1948 жылы 1-маусымда «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым мақаласында екі жыл бұрын, 1946 жылдың 1-маусымында КСРО Ғылым Академиясы Қазақ бөлімшесінің негізінде Қазақстан Ғылым Академиясы құрылғаны және ол содан бері екі жылда қарамды ғылыми-зерттеу орталығы болып өскені, оның құрамында 17 институт, 13 дербес секторлар бар екені, бұлар техникалық медицина, биология, физика, математика, химия, тарих, тіл, әдебиет, өнер, тағы басқалары білімдер саласының сан алуан мәселелері жөнінде жұмыс істейтіні жайлы жазады. Соның ішінде геология ғылымдары институтының зерттеп жатқан басты тақырыптарына тоқталып өтеді, олар: Қазақстандағы қара металл кендерін зерттеп, оған карта жасау, Қазақстандағы және КСРО-дағы мысты құм кендерінің геологиясын, Қазақстанның және КСРО-ның мыспорфир рудалары кендерін, Үлкен Алтайдың полиметалл рудалары кендерін зерттеу тағы басқалары Сонымен қатар Химия ғылымдары институты, Тау-кен институты, Металлургия және байыту институты, Энергетика институттарының негізгі тақырыптары бойынша біршама іс атқарылғаны жайында айтылады. Мақала ғалымның 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (210-15-бет) мен 8-томдық еңбектері жинағының 5-тарауына (297-301-бет) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының КОКП XXI съезі шешімдерінен туындайтын аса маңызды ғылыми зерттеулерді өрістету міндеті туралы''' 1959 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс тілінде жарық көрген академик Қаныш Сәтбаевтың баяндамасы. Бұл баяндаманы Сәтбаев Одақтас республикалар Тылым академиялары мен КСРО бөлімшелерінің ғылыми қызметтерін бақылау кеңесінің XVIII сессиясында жасаған. Онда негізгі мәселеге тоқталған: республикадағы 1957-58 жылдардағы ғылым зерттеулердің негізгі көрсеткіштері және 1959-65 жылдарға арналған ғылым зерттеулердің негізгі бағыттары. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының көшпелі сессиясының ашылуы''' 1949 жылы Батыс Қазақстанда өткен Қазақстан Ғылым Академиясының көшпелі сессиясының ашылу салтанатында Қаныш Сәтбаевтың сөйлеген сөзі. Ғалымның осы сөзі «Социалдық құрылыс» газетінің сол жылғы 26 қаңтардағы санында жарияланған. Ол Батыс Қазақстанның өндіргіш күштерін зерттеу және пайдалану жөніндегі кейбір негізгі мәселелерді сөз етеді. Батыс Қазақстан Кеңес өкіметі тұсындағы кең зерттеу жұмыстарының нәтижесінде Қазақстанда ғана емес, бүкіл КСРО көлемінде аса маңызды экономикалық аудандардың біріне айналғанын, сонымен қатар, Батыс Қазақстан республикамызда мал шаруашылығы мен балық өнеркәсібі жөнінде жетекші аймақ болып табылатынын, Батыс Қазақстанның өндіргіш күштерінің көбі қазірдің өзінде жеткілікті дәрежеде зерттелгенін, Жайық-Жем бассейнінің жер қойнауындағы қоры Кеңес Одағында және бүкіл дүние жүзінде бірінші орын алмаса да, соған жақын екендігін ескертеді. Сөзінің соңында ғалым Батыс Қазақстанда жанатын газ бен сланец, минерал тұздар және құрылыс материалдары өте нашар игеріліп, тіпті әлі күнге дейін зерттелмегеніне қынжылыс білдіреді. Мұнайлы жерлердегі тұзды күмбездердің химиялық және құрамы толық зерттелмей отырғаны, Маңғыстау түбегінің минерал байлықтарын зерттеу жұмысы да қанағаттанғысыз екендігіне сын айтып, оларды игерудің көрсетеді. Ғалымның көшпелі сессиядағы сөзі 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан 8-томдық еңбектері жинағының 5-тарауына (330-32-беттер) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті академик Сәтбаев жолдастың сессияны жабар алдындағы сөзінен''' Қаныш Сәтбаевтың Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында өткен Қазақстан Ғылым Академиясының көшпелі сессияны жабар алдындағы қорытынды сөзі. Ғалымның осы сөзі «Социалдық құрылыс» газетінің 1949 жылы ақпандағы санында жарияланған. Бұл сөзінде ғалым көшпелі сессияға қатысушылар Батыс Қазақстанның өндіруші күштерін зерттеуге және меңгеруге байланысты негізгі мәселелерді жан-жақты талқылап, алты күн ішінде 70-ке жуық баяндама тыңдалғаны, ол баяндамалар Батыс Қазақстанның өндіруші қүштерін өркендетудің негізгі мәселелеріне арналғаны туралы айта келіп, осы күрделі мәселелер жөнінде қабылданған қаулылардың терең ғылым және практикалық маңызы бар екенін айта келіп, сөзінің соңында алдағы уақытта осы мәселелердің оңтайлы шешілетініне сенім білдірген. 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан менің Отаным» (235-38-беттер) мен сол жылғы 8-томдық еңбектері жинағының 5-томына (336-38-беттер) енген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, биология топтамасы''' Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан 1963 жылдан жылына рет орыс тілінде биология ғылымдары бөлімі шығарған журнал; көлемі баспа табақ. Әр түрлі шолу мақалалар және жалпы теориялық мақалалар, биология ғылымдары бөлімі мен оның мекемелерінің ғылыми ұйымдық қызметінің қорытындылары және зоология, ботаника, генетика, тағы басқалары жөніндегі теориялық материалдар, ғылым жетістіктерінің халық шаруашылығында қолданылуы жөніндегі жұмыстар жарияланып тұрды. Топтаманың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, Қазақстан Ғылым Академиясының академик орыс тілінде «Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың туғанына 70 жыл» атты мақаласы жарияланған. Онда Сәтбаевтың басшылығымен биология ғылымының басты салалары құрылып, зерттеудің негізгі бағыттары анықталып, топырақтану, ботаника, зоология, физиология, тағы басқалары ғылыми-зерттеу институттары жайында жазылған. Сәтбаевтың бастамасымен еліміздің жағдайлары, өсімдіктер байлығы, жануарлар дүниесі зерттеледі. Ауыл шаруашылық жерлерін игеру мақсатында республиканың барлық облыстарының картасы жасалды, көп томдық «Қазақстан флорасы» шығарылды, медицинаның дамуына, тың жерлерді игеруге ғалым Сәтбаевтың орасан қызметі де зор әсер етті делінген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, көркемөнер зерттеу топтамасы''' 1950 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының баспасынан орыс және қазақ тілінде көркемөнер бөлімі шығарған журнал; көлемі 7,3 баспа табақ. Республика өміріндегі өнер жаңалықтары, табыстар, өнертану ғылымының мәселелері жөнінде тың зерттеулер жарияланған. Осы журналдың 1950 жылғы 1-санында академик Қаныш Сәтбаевтың 50 жылдығына арналып жазылған академик А.Қ.Жұбанов пен «Қазақ музыкасының қазынасына қосылған бағалы үлес» атты мақаласы берілген. Мақалада Сәтбаевтың қазақ музыкасы фольклорын жинау ісіне айтарлықтай қосқан үлесі мен ұлттық өнердің дамуындағы рөлі атап көрсетілген. А.В.Затаевичтің «Қазақ халкының 500 әні мен күйінде» 25 әннің (№324-348) тікелей Сәтбаевтың орындауымен жазылғанын және осы әндердің тарихына сипаттама берілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, қоғамдық ғылымдар топтамасы''' 1962 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының қоғамдық ғылымдар бөлімі орыс тілінде «Ғылым» баспасынан жылына peт шығарып тұрған журнал; көлемі 9,12 баспа табақ. Журналда және идеология жөніндегі мақалалар жарияланды, революция мәселелерін талдаумен бірге Қазақстанның қоғамдық өміріндегі маңызды оқиғаларды, тағы басқалары қамтып отырған. Журналдың 1969 жылғы 2-санында С.Бәйішевтің «Өнегелі адам, ойшыл ғалым» атты макаласы академик Қаныш Сәтбаевтың туғанына 70 жыл толуына арналған. Онда автор Сәтбаевтың өмір жолына, ғылымға қосқан зор үлесіне шолу жасап, «Академик Қаныш Сәтбаев энциклопедиялық білімі бар, өз заманындағы ғылымның шыңына шыққан ғылым тұлпары. Ол ақыл-ойдың жарық жұлдызы, айрықша сипаттағы ғалым, 20-ғасырда қазақ жеріндегі ломоносовтік сипаттағы ғалым. Өткен 19-ғасырда Шоқан Уәлиханов шығысты зерттеуде бір-ақ рет жалт етіп сөне қалған жұлдыздай болса, Қаныш Сәтбаев 20-ғасырдағы ғылымның нағыз алыбы болды, ғылыми еңбектің бірден-бір бүгіндей бір ғылыми бағыттың басшысы болды, советтік құрылыс тұсында құрылып, ұйымдасып, тәрбиеленіп шыққан ғалымдар армиясының қолбасшысы болды» деп баға берді. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, топтамасы''' 1963 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының бөлімі жылына рет орыс тілінде «Ғылым» баспасынан шығарып тұрған журналы; көлемі баспа табақ. Журналда атомдық ядро және элементарлы бөлшектер физикасы, радиациялық физика мен қатты дене физикасының актуалды мәселелері жөніндегі ғылыми еңбектер жарияланды. Математика және механика саласындағы дифференциалдық және теңдеулер мен олардың қолданылуы, сын мен дискуссиялық материалдар және рецензиялар басылды. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде ғалым Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, Қазақстан Ғылым Академиясының академик О.Жәутіковтің орыс тілінде «Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы математика ғылымы» атты мақаласы жарияланған. Онда «академик Қаныш Сәтбаевтың есімі отандық геология тарихында алтын әріппен жазылған» дей келе Сәтбаевтың бастамасымен 1945 жылы наурызда Қазақстан Ғылым Академиясы жанынан математика және механика секторының ашылғандығы, «Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының хабарлары, математика және механика топтамасы» басылымының құрылуы, жеке есептеу және машина математика секторының ұйымдастырылуы, жас мамандар, ғылыми кадрлар даярлау мәселесі баяндалған. Академия жұмысының жандануына КСРО Ғылым Академиясының Сібір бөлімшесінің қосқан қомақты үлесі де айтылған. Сондай-ақ топтамада Қазақстан Ғылым Академиясының вице-президенті Ж.С.Тәкібаевтың «Ғылымның атты мақаласы да жарық көрген. Мақалада академик Қаныш Сәтбаевтың Қазақстандағы физика ғылымын дамытудағы іскерлік әрі қабілеті, 1950 жылы Физика-техника институтының құрылуы, Ядро физикалық институтының республикадағы ірі ғылыми мекемеге айналуы, тағы басқалары физика саласындағы ғылыми зерттеулердің жүргізілуі жан-жақты баяндалған. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
'''Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы''' 1947 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының бөлімі «Ғылым» баспасынан жылына рет орыс тілінде шығарып тұрған журналы; көлемі баспа табақ. Мұнда саласында жүргізілетін зерттеулер жарияланады. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, химия ғылым доктары басқалары В.Суворовтың «Академик Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы химия» атты мақаласы орыс тілінде жарияланған. Ол осы мақаласында Сәтбаев химия ғылымының, өнеркәсіпті химияландыру және ауыл шаруашылығының дамуына жан-жақты көмектесті, Алтайдағы химиялық өнеркәсібі мен өндірістік күштердің, Орталық Қазақстандағы металлургия және хлор өнеркәсібінің, кокс және химия өндірісінің, Батыс Қазақстандағы мұнай өндіру және мұнай-химия өнеркәсібінің, сондай-ақ Оңтүстіктегі фосфор өндірісінің жандануына үкімет назарын аудартып отыруын жазады. Соғыстан кейін Алматы, Гурьев (қазіргі Атырау), Қарағанды қалаларында химия ғылымдары институты, мұнай химиясы және табиғи тұздар институты, институты құрылды, Қазақстан химиктерінің қол жеткен табыстары мен нәтижелері Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты екені атап көрсетілген. == Дереккөздер == Санат:Қаныш Сәтбаев
Тұс киіз '''Тұс киіз''', '''түс киіз''' бөлме қабырғасын сәндеуге арналған қазақ халқының ұлттық жиһазы. == Атауы == Көбінесе төсектің тұсына ұсталатын болғандықтан «тұс киіз» аталған. == Жасалуы == Ол киізге кестелі барқыт, оюлы мата жауып, мейлінше әшекейленіп жасалады. Шеті түрлі түсті жіппен өрнектеліп, кестеленген бір түсті матамен (барқыт, мәуіті, шұға, т.б.) көмкеріледі. Ортасына үйлесімді мата (жібек, мақпал, т.б.) салып киізбен астарлайды. Кейде ақ киізге қызыл, сары, көк түсті ою жапсырылады. Ертеректе оның қызыл былғарыны күміспен әшекейлеп жасаған түрі де болған. Тұс киіздің кестесі көбіне біртұтас бірнеше өрнектің (мүйіз, гүл, жапырақ, шырмауық, түйе табан, алқа) үйлескен желісін жасау арқылы түрлі түсті жіппен тігіледі. == Дереккөздер == Санат:Қазақстан мәдениеті мәдениеті әшекейлері Санат:Қазақстан әшекейлері Санат:Мәдени әшекейлер
'''Степное''' Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл, Степной ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Қордай ауылынан қарай км-дей жерде, боз жусан, күйреуік, баялыш, т.б. шөптесін өскен тау алды даласының бозғылт қоңыр, сұр топырақты төбелі-жонды келген құрғақ агроклиматтық белдемінде орналасқан. == Халқы == 2,2 мың адам (1999); 2,7 мың адам (2009). == Тарихы == Іргесі 1930 жылы қаланған. 1936–1997 жылдары қызылшаның асыл тұқымын өсіретін «Георгиев» қызылша кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Степноеда 1997 жылдан өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары құрылды. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, кітапхана, пункт, т.б. мекемелер бар. Жақын темір жолы станциясы Шу (90 км). Санат:Қордай ауданы елді мекендері
'''Степное''' Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы ауыл, Степнов ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Жітіқара қаласынан қарай 64 км жерде, Орал сырты үстіртінің етегінде, дала белдемінде орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1337 адам (648 ер адам және 689 әйел адам) болса, 2009 жылы 1090 адамды (521 ер адам және 569 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 1954 жылы тың игеруге байланысты қаланған. 1996 жылы кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Степное жанынан автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жолы станциясы Жітіқара (64 км). == Дереккөздер == Санат:Жітіқара ауданы елді мекендері
'''Степное''' Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Құртай ауылдық округі орталығы. == Географиялық орны == Аудан орталығы Тимирязевка ауылынан қарай 26 км-дей жерде, шағын көлдердің солтүстік-батыс жағасында орналасқан. == Халқы == 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 748 адам (359 ер адам және 389 әйел адам) болса, 2009 жылы 687 адамды (340 ер адам және 347 әйел адам) құрады. == Тарихы == Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 1930-жылдардың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшардың, 1944–1996 жылдары оның негізінде құрылған кеңшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1996 жылы кеңшар негізінде ұжымдық кооператив және көптеген шаруа қожалықтары құрылды. Степное арқылы Тимирязевка Сергеев автомобиль жолы өтеді. == Дереккөздер == Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері
'''Ел класико''' (, ), немесе '''Испания дербиі''' (, Испанияның футбол чемпионатында өнер көрсететін «Реал» мен каталондық «Барселона» арасында өтетін футбол матчтарының халық арасындағы атауы. Аталған бәсекелестіктің бірнеше себептері бар, бұл әлемдегі екі ірі футбол клубтарының сайысы болса, екіншіден екі ірі этникалық орталықтың және Испаниядағы ең ірі екі қаланың арасындағы сайыс. Ел класико футболдағы ең қызық және ең ірі бәсеке болып саналады. == Тарихы== Реал мен Барселона арасындағы бәсекелестік Испаниядғы футбол лигасының пайда болған кезден басталады. Футбол командалары арасында болатын осындай қарағанда аталған екі клуб арасындағы бәсекенің тарихи, әлемуметті және саяси астары да бар. == Статистика == ''Басты мақала: Эль-Классико статистикасы'' === Ойындардың нәтижесі === ИЧ ИК КЛ СК ЧЛ Барлығы Барселона 64 15 89 18 Тең ойындар 31 46 Реал 69 10 88 Голдар Барселона 256 63 13 17 10 360 78 Реал 266 59 25 13 371 35 == Қызықты деректер == Ел класико ойындарында қарсылас команданың қақпасына ең көп гол соққан Реалдың даңқты ойыншысы Альфредо ди Стефано (18 гол), екінші орында Раул Гонсалес (15 гол), үшінші орында Лионель Месси (15 гол). Ең ірі есеп 1943 жылы 13 маусым күні тіркелді. Реал Барселона қақпасына 11 гол соғып, қорытынды есеп 11:1. 2012 жылы 29 тамыз күні өткен ел класико 221 рет өтті. Реал 88 рет жеңіске жетсе, Барселона 87 рет жеңген. 49 ойын тең аяқталған екен == Дереккөздер == футбол Санат:Барселона ФК Санат:Реал Мадрид ФК Санат:Футболдан Испания чемпионаты
'''Блувштейн Александр Абрамович''' (15.5.1910, Украина, Полтава қаласы 20.10.1984, Киев қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, батальон командирі. == Өмірбаяны == Кеңес әскері қатарына 1932 жылы шақырылған. 1941 жылы Ұлы Отан соғысының майданына әуе десанты әскерінің қүрамына жіберілді. 6- гвардиялық десант бригадасында батальон командирі болган Блувштейн Украина, Молдова елдерінің жерін азат етуге қатысты. 1943 жылдың қазан айында гвардия майоры Блувштейн жау тылына десант түсіруге тапсырма алды. Ол өз батальоныныц іс-әрекетімен жаудың назарын өзіне бұрып, Кеңес әскерінің дайындалып жатқан шабуыл операциясының дұрыс өтуіне көмектесті. 1943 жылдың 13 қарашасында оның басқаруындағы десантшылар Свидовск деревнясының оңтүстік-батыс бөлігін басып алып, Кеңес әскері Днепр өзенінің оң жағалауына өткенше бекіністі қорғап тұрды. Жау тылындағы өзінің осы іс- әрекеті арқылы Кеңес әскерінің Черкасск қаласы тұсында Днепр өзенінен өтуіне мүмкіндік берді. == Марапаттары == КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (24.4.1944). == Дереккөздер == Санат:Кеңес Одағының батырлары
'''Бовт Василий Афанасьевич''' (1916, Ақмола облысы Сандықтау ауданы Васильев селосы 28.10.1949, Ресей, Дағыстан Республикасы Кизляр қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, пулемет расчетінің командирі. Соғысқа дейін Алтай өлкесі Барнаул қаласында тұрып жұмыс істеген. 1943 жылы маусым айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1944 жылы майданға жіберілді. Бовт 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 180-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрыстарға қатысқан. 1945 жылы 19 сәуірде Альт-Ордер өзенінен өтуде және Райхенберг (Врицен қаласының Германия) деревнясын жау қолынан азат ету кезінде ерліктерімен көзге түскен. Қасындағы бөлімшелер кері шегінгенде, жау әскерінің бөлімше тылына басып кіру қаупі төнді. Сол кезде Бовт өзіне ыңғайлы бекініс орнын тауып, пулемет оғымен жаудың шабуылының бетін қайтарды. Төртінші рет шабуылға шыққан қарсыластарын 15-20 жерге дейін жақындатып, гранатамен көздерін жойды. Сөйтіп бекініс шебін қорғап қалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Бовтқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946). Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталды. Согыс аяқталған соң Дағыстанның Кизляр қаласында түрды. Осы қалада Бовтқа бюст орнатылған. == Дереккөздер == Санат:1916 жылы туғандар Санат:Сандықтау ауданында туғандар Санат:28 қазанда қайтыс болғандар Санат:1949 жылы қайтыс болғандар Санат:Кизлярда қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО сержанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Кизлярда жерленгендер
'''Бойченко Виктор Кузьмич''' (21.07.1925 жылы туған, Ақтөбе қаласы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, барлаушы. Орыстың Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, майданға жіберілді. Бойченко 496-арнайы барлау ротасында (Оңтүстік-Батыс майдан, 46-армия, 236-атқыштар дивизиясы) барлаушы болып, бірнеше рет жау тылын барлауға барды. Ол 1943 жылы 26 қыркүйекте барлаушылар тобымен Днепропетровск қаласы маңында Днепр өзенінің арғы бетіне өтті де, плацдармды басып алды. Түні бойы бұл топ бірнеше қарсы шабуылға тойтарыс берді. Бойченко оқпен және жекпе-жек шайқаста жаудың оннан аса әскерін жойды. Плацдармды кеңейту үшін жау тылына бірнеше рет барлау жасап, құнды мәліметтер әкелді. Осы ерлігі үшін Бойченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен 1943 жылғы қарашада Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 1944 жылы Офицерлік құрамның біліктілігін жетілдіру курсын (1944), Сыртқы сауда институтын (1951) бітірді. Ленин, 1,2-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту, рет «Халықтар достығы», «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. 1946 жылы запасқа шығып, Мәскеу қаласында тұрды. КСРО-ның Шетелдік туризм мемлекет комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Бейбітшілікті қорғау, Кеңестік соғыс ардагерлері комитеттерінің мүшесі. == Дереккөздер == Санат:21 шілдеде туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Ақтөбеде туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Сыртқы сауда институты түлектері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
'''Болтаев Георгий Семенович''' (5.4.1914, Қостанай қаласы 13.08.1986, Грозный) 2-дүниежүзілік соғысқа қаты сушы, гвардия капитаны, рота командирі. Орыс. Кеңес әскері қатарына Семей қаласының Ленин ауданы әскери комиссариатынан 1943 жылы мамыр айында шақырылды. Тамбов жаяу әскер училищесін бітірген соң,1944 жылы майданға жіберілді. Автоматшылар ротасының командирі Болтаев 172-полктің (8-гвардиялык армия, 57-аткыштар дивизиясы) құрамында ұрыстарға қатысты. Болтаев ротасымен 1945 жылы сәуірдің 16-сынан 17- сіне қараған түні Одер өзенінің жағалауындағы жаудың қорғаныс шебін бұзып өтті. Рота әскерлері Зелов биіктігіндегі жау траншеясын бірінші болып басып алып, шабуылдаушы зеңбіректің, атыс нүктесінің, ондаған әскері мен офицерін жойды және 75 мм-лік зеңбірек батальонын қолға түсірді. Шегінген жауды қуа отырып, Зелов қаласының Орталық көшесін басып алды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Болтаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені,«Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (31.5.1945). «Қызыл Жұлдыз»,1, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. Соғыс аяқталған соң Чешенстан Республикасының Грозный қаласында тұрды. 1946 жылы запасқа шықты. == Дереккөздер == Санат:5 сәуірде туғандар Санат:1914 жылы туғандар туғандар Санат:13 тамызда қайтыс болғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Грозныйда қайтыс болғандар Санат:КСРО капитандары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері Санат:Тамбов жаяу әскер училищесі түлектері
'''Яков Александрович Бондаренко''' (1905, Ресей, Ростов облысы, Миллерово 17 қараша 1941, Ресей, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково селосы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, 28 бірі, катардағы жауынгер. == Өмірбаяны == Украинадан 1913 жылы Алматы облысы Кербұлақ ауданы Шаған ауылына қоныс аударды. 1927 жылы Бондаренко Кеңес әскері қатарына шақырылып, полк мектебінде оқыды. Әскерден кайтып оралғаннан кейін Шаған ауылында ауылдық кеңестің төрағасы болып сайланды. 1940-41 жылдары Сталин атындағы ауыл шаруашылық артелі бригадирі болды. 1941 жылдың 17 шілдесінде Бондаренко майданға аттанды. Ол 1941 жылдың 16 қарашасында Дубосеково темір жол айырмасының жанындағы шайқаста ерлікпен қаза тапты. Мәскеу түбінде жау танкілерін жоюда көрсеткен ерлігі үшін Бондаренкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). Ол сондай-ақ Ленин орденімен марапатталған. Волоколам ауданы Немидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген. == Дереккөздер ==
'''Степан Николаевич Борозенец''' (20.8.1922 ж.т.,Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ақтөбе ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатыеушы, лейтенант, әуеден шабуылдаушы полктің командирі. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылы Орынбор әскери-әуе мектебін бітіріп, сол жерде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1944 жылы 1- және 2-Беларусь майдандарында ұрысқа қатысты. 1944 жылдың 24 маусымында өзіне жүктелген алғашқы жауынгерлік тапсырмамен жаудың екі зеңбірегін, автокөлігі мен зениттік батареясын жойды. 569-шабуылдаушы әуе полкінің звено командирі Борозенец 94 рет жауынгерлік тапсырманы орындады. Ол Бобруйск қаласы маңындағы (Беларусь) шайқаста жау бекінісіндегі бір топ әскерді жойды. Ал Данциг-Гдынь операциясында (Польша) Борозенец танк, паровоз, 120-ға жуық вагон, 84 автокөлікті жойып, 36 зениттік және дала артиллериясының үнін өшірді. Сонымен қатар жанармай мен қару-жарақ сақталған 10 қойманың күлін көкке ұшырып, 250-ден астам әскер мен офицерді жойды. Осындай ерлігі үшін Борозенецке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.08.1945). 1956 жылы Борозенец Әскери-әуе академиясын бітірді. 1976 жылы Борозенец запасқа шьщты. Харьков қаласында (Украина) тұрды. Ленин, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы, рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін», т.б. медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары
'''Петр Степанович Бочарников''' (1907, Ресей, Алтай өлкесі, Шаршинск ауданы Ермачиха ауылы 14.4.1944, Молдова, Гура Быкули ауылы) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, атқыштар взводының командирі. 1930 жылы Батыс Қазақстанға (Шығыс Қазақстан облысы Алтай қаласы) қоныс аударып, кеніште жұмыс істеді. 1943 жылы ақпанда Бочарников Кеңес әскері қатарына алынып, Әндіжан жаяу әскер училищесін бітірді. Ол және 2-Украина майдандарында болды. 1944жылы сәуірдің 13-інен 14-іне қараған түні Бочарников бастаған взвод Днестр өзенінен бірінші болып өтіп, плацдармды басып алды. Жаудың бораған оғынан бірнеше жауынгер жараланып, 15 жауынгер айнала қорғаныс шебін құрып, шабуылға тойтарыс берді. Оққа ұшқан пулеметшінің орнына келген Бочарников плацдармды қорғап қалды. 14 сәуір күні Гура Быкули ауылына (Молдова) басып кірерде жаудың екі пулемет ұясы мен сарайға бекінген пулеметшілерін жойып, өзі сол жерде қаза тапты. Осындай ерлігі үшін Бочарниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағыньң Батыры атағы берілді (14.09.1944). Ленин орденімен марапатталды. Алтай қаласындағы көшеге Бочарников есімі беріліп, сол көшенің бойындағы бір үйге мемориалдық тақта орнатылған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары
'''Малғаждар Бөкенбаев''' (6. 3.1924, Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы 2002) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод ко-мандирі, лейтенанты. Қазақта Соғысқа дейін аудандық газетте, сотта еңбек етті. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, 1943 жылдың шілдесінен 1- Беларусь майданы 69-армия 312-атқыштар дивизиясы 1081- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Оның алғашкы ұрыс жолы Белгород қаласының түбінде басталды. 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын тамамдады. 1944 жылы 20 шілдеде Бөкенбаев десантшылар взводымен бірінші болып Буг (Батыс Буг) өзенінен өтіп, Дорохус елді мекенін (Польша, Хельм қаласынан шығысқа қарай 22 шақырым жерде) басып алды. Позициясын жаудың бірнеше қарсы шабуылынан кұтқарып қалып, сонда берік орнықты. Ұрыс барысында жаудың 102 әскері мен офицерін тұтқындады. Бөкенбаевтың өзі жаудың әскері мен офицерін қолға түсірді. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Бөкенбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлыгымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін жоғары партия мектебін бітіріп (1949), Ақтөбе қаласында қызмет етті. Ақтөбе қаласындағы бір мектепке Бөкенбаев есімі берілген. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
'''Бреусов Владимир Ефимович''' (25.7.1925, Алматы 26.11.2001, Мәскеу) 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенанты, пулеметшi. 1942 жылы ФЗО мектебін бітірген соң Қарағанды облысындағы №52-шахтада жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қазан айында шақырылды. 1943 жылдың шілдесінде майданға жіберілді. 960-атқыштар полкінің (Дала майданы, 53-армия, 299-атқыштар дивизиясы) пулеметшісі Бреусов 1943 жылы 15 тамызда Харьков облысы Дергачев ауданы Полевая кенті тұсындағы ұрыста ерекше козге түсіп, жаудың 10-нан астам әскерін жойды. Осы ерлігі үшін Бреусовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (19.4.1945). 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және «Алтын Жұлдыз», т.б. медальдармен марапатталды. 1946 жылы аға лейтенант Бреусов запасқа шықты. 1951 жылы Алматы заң институтын, кейіннен аспирантурасын бітіріп, экономика ғылымдарының кандидаты болды. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінде дәріс берді. == Дереккөздер == Санат:25 шілдеде туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:26 қарашада қайтыс болғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:КСРО аға лейтенанттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері Санат:Бутовск зиратында жерленгендер Санат:Алтын Жұлдыз медалінің иегерлері Санат:Алматы заң институты түлектері Санат:Қазақстан экономистері Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті оқытушылары