"ud sāsān šubān ī pābag būd ud hamwār abāg gōspandān būd ud az tōhmag ī dārā ī dārāyān būd ud andar dušxwadāyīh ī alaksandar ō wirēg ud nihān-rawišnīh ēstād ud abāg kurdān šubānān raft."Wergera kurmancî:"Di kar nameya Erdexşîrê Pabegan wiha hatibû nivisîn ku piştê ji mirina Îskenderê Romayî di Êranşehr 240 xweday mal (mîr) hebû. Îsfehan û Fars û herêmên nêzîktirê wî di destê Erdewan salar (serwer) bû."
"Pabeg merzwan û şaryarê Faris bû û ji nûnerên Erdewan bû û di Stexr dirunişt û Pabeg re hîç/qet ferzendê nav berdar nebû."
"û Sasan şivanê Pabeg bû û herdem digel garran (pezan) bû û ji toxmê/tovê Darayê Darayan bû û di bin dijxwedahiya Îskender reviyabû û bi awayekî nihênî û digel şivanên Kurdan çûbû."
Berhevdana pehlewî û farsiya nûjen.
Pad kārnāmag ī ardaxšīr ī pābagān ēdōn nibišt ēstād kū pas az marg ī alaksandar ī hrōmāyīg ērānšahr 240 kadag-xwadāy būd. spahān ud pārs ud kustīhā ī awiš nazdīktar pad dast ī ardawān sālār būd. pābag marzobān ud šahryār ī pārs būd ud az gumārdagān ī ardawān būd. ud pad staxr nišast. ud pābag rāy ēč frazand ī nām-burdār nē būd.
Ud sāsān šubān ī pābag būd ud hamwār abāg gōspandān būd ud az tōhmag ī dārā ī dārāyān būd ud andar dušxwadāyīh ī alaksandar ō wirēg ud nihān-rawišnīh ēstād ud abāg kurdān šubānān raft.
در کارنامهٔ اردشیر بابکان ایدون نوشته شده‌است که پس از مرگ اسکندر رومی، ایرانشهر را ۲۴۰ کدخدای بود. اسپهان و پارس و سامان‌های نزدیک به آن‌ها در دست سالار اردوان بود. بابک شهریار و مرزبان پارس و از گماردگان اردوان بود و در (شهرِ) استخر نشیمن داشت. بابک را هیچ فرزند نا‌م‌برداری نبود. و ساسان، (که) شبانِ بابک بود، همواره همراه با گوسفندان بود و از تخمهٔ دارایِ دارایان بود. و اندر دژخدایی (= حکومتِ بد) اسکندر به گریز و نهان‌روش شده بود و با کُردهای شبان می‌رفت.
Necat Zivingî (fermî: "Necat Zanyar", jdb. 1982, Ziving, Kercews, Batman, Bakurê Kurdistanê), parêzer, nivîskar û helbestvanê Kurd e. Aktîvîstê siyaset û civaknasîya Kurdistanê ye. Li ser teorîya Hişê Kurdî dixebite. Pênc pirtûk weşandine. Zivingî, taybet bi şêweyek xweş xwendina helbestên klasîk navdar e.
Di sala 1982yan de li Zivingê ji dayik bû. Zivingê gundekî bi ser navçeya Kercewsê ya Batmanê ve ye. Wek Zivinga Hebizbinîyan û Zivinga Daleqandî jî tê zanîn. 6-7 salên xwe yên zarokatîyê li gund derbas kir.
Dibistana seretayî, navendî û lîse li Batmanê xwend. Di sala 2002yan de ji bo zanîngehê çû Kocaelîyê. Pênc salan li Kocaeli û Stembolê ma. Di salên zanîngehê de kovareke Kurdî û Tirkî weşand. Di sala 2007an de ji Zanîngeha Kocaelî beşa Huqûqê destûrname wergirt. Piştî wê li Zanîngeha Mêrdînê ya Artûklûyê di beşa Ziman û Çanda Kurdî de lîsansa bilind kir. Li Zanîngeha Anadoluyê beşa Sosyolojîyê xwend.
Piştî qedandina zanîngehê, hat bajarê Diyarbekirê û dest bi parêzerîyê kir. Tevlî kar û xebatên civakî û siyasî bû. Di rêveberîya dezgeh û partîyan de cih girt. Di gelek konferans, komxebat û civînan de li ser doza Kurdî axivî. Di heman demê de, 2 salan li ser çanda medrese û tekyeyan lêkolînên sehayê kirin. Lêkolînên xwe di rojname, radyo û televîzyonan de weşandin. Bi navê xwe û bi nasnavên cuda, gotarên Kurdî û Tirkî nivîsîn. Kovareke Kurdî derxist û 3 salan weşankarîya wê domand. Bernamevanîya televizyonê kir. Gelek helbestên klasîk, bi taybet ên Melayê Cizîrî bi deng kirin. Di destpêka sala 2020î de paşnavê xwe yê tirkî bi biryara mehkemeyê guherand û Zanyar wek paşnavê fermî ji bo xwe hilbijart.
Zembîlfiroş.
Bi Kurdî ye. Cûreyê lêkolînê ye. Li ser destana Zembîlfiroşî hemî deq û tekstên heyî di xwe de dihewîne. Di berhemê de kurteya çîrokê bi zimanê Tirkî jî heye. Cara yekem di sala 2012an de hat çapkirin.
Stêrkên edebiyata kurdî.
Bi Kurdî ye. Cûreyê antolojiyê ye. Jîyan û helbestên mînak ên 33 navdarên Kurd di xwe de dihewîne. Cara yekem di sala 2014an de hat çapkirin. Ev pirtûk, di sala 2021ê de ji alîyê Necat Zivingî ve hat nûkirin, hinek beş jê hatin derxistin, hinek lê hatin zêdekirin û ji nû ve hat weşandin.
Zana û rewşenbîr Evdirehîm Rehmî Hekkarî.
Bi Kurdî ye. Cûreyê bîyografîyê ye. Derbarê jîyan, raman, gotar û helbestên Evdirehîm Rehmî Zapsû de ye. Cara yekem di sala 2015an de hat çapkirin.
Hiş û ronakbûn Seîd Nûrsî.
Bi Tirkî ye. Navê Pirtûkê "Akıl ve Aydınlanma Said Nursi" ye. Cûreyê bîyografîyê ye. Di çarçoveya hiş û ronakbûnê de, jîyan û hizrên Seîdê Kurdî dinirxîne û nîqaş dike. Hewla wî ya ronakbûna misilmanan û çareserkirina Doza Kurdistanê derdixe pêş. Cara yekem di sala 2020î de hat çapkirin.
Sews.
Bi Kurdî ye. Cûreyê helbestê ye. 77 helbestên Zivingî di xwe de dihewîne. Cara yekem di payîza sala 2020î de hat çapkirin.
Fedl bin Ebas (jdb. ? - m. 634) yek ji sehabekî Muhemmed e ku dîroka ji dayîkbûna wî nayê zanîn.
Fedl kurê apê Muhemmed e. Di dewra Mekeyê de bûye Misilman lê ji ber zilma ku li Misilmanan dihate kirin wî baweriya xwe eşkere nekiriye.
KOMKAR-Swêd, yan jî bi navê xwe yê din Komela Karkerên Kurdistanê li Swêdê, di sala 1976 ji alî hin welatparêzên Kurd, penaberên sîyasî, xwendekar û karkeran hatîye avakirin.
Berî Komela Karkerên Kurdistanê, tenê yek komeleyeke xwendekaran hebû li Swêdê. Li Swêdê komela kurdan ya herî kevin KOMKAR-Swêd ê ku îro jî di jîyana komeletîyë da cihekî giring digre.
Dema di salên 1970-yî da li nav welat hişiyarbûna neteweyî û çînî bi lez pêşda diçû, hingê karker û xwendekarên kurd jî li dervayî welat dest pê kirin xwe di komeleyan da rêz kirin. Û Piştgirî dane tevgera azadiya gelê Kurd. Wan li hember zilm û zordestiya neteweyî dengê gelê kurd bilind kirin. Ne tenê li Swêdê, hema bêje li hemû welatên Ewropa Rojava komeleyên KOMKAR hatin avakirin. Wan li dijî dewletên kolonyalîst li dervayî welêt cepheyeke têkoşînê vekirin. Xasma piştî ku komeleyên karkerên kurd li Almanyayê di sala 1979an da, gîhan hev û Federasyona Komeleyên Kurdistan KOMKAR sazkirin, tevgera welatparêz ya li dervayî welat kete qonaxeke nû û pêşketî.
Kela Rebetê cihekî dîrokî li Dêrikê girêdayî Mêrdînê ye.
Keleya Rebetê 15 km li rojavayê Dêrikê dikeve û di nav sinorê Gundê Rebetê de ye. Keleya ku li bakurê gund e li ser girekî bi qasî 150 m bilind e û li kêleka newaleke teng hatiye ava kirin. Di newalê de jî xerabbajarek heye. Tevhiya gir ji kevirên hişk pek hatiye. Avahiya herî mezin ku ji berî dewra Artûkiyan de maye, ev keleya ye.
Pivana bedena keleyê 1500 m ye. 15 birc û çar nêrîngehên wê hene. Bilindahiya bircan 15 m û yan bedenê jî 10 m ye. Bilindahiya bedenê li hinek cîhan dibe qasî 20 m yî. Du deriyên keleyê henin û yek li rojava ye û yên din jî li rojhilat e. Gava mirovên di van deriyan re dikeve hundirê kelayê, mirov lê haydibe ku keleya hundir bi du bedenên parastinê hatine pêçan. Ev hersê beden bi deriyan bi hevre girêdayî ne.
Ji ber ku avahî di bin axê de hatinin çêkirin hundirê keleyê wek meydanekê xuya dibe. Di hundirê kelayê de sarê hustûnan û rolyefên şêran tên dîtin. Xirbeyên serayan, enbarên zexîreyê, sarîncên avê û avahiyên din, heta îro jî li ser lingan mane.
Hewcedariya wan kesên ku ji avahiyên dîrokî hez dikin pê heye ku kele û xerabbajarê di newalê de ye bibînin.
Şeroyê Biro yek ji dengbêjekî kurd yê navdar e ku di Radyoya Êrîvanê de kilam gotiye. Tê gotin bi xwe di sala 1881 de ji İdir'e dayik bûye û di 1970î de jiyana xwe jidest daye.
Tê gotin ku malbata wî ji Serhedê koçî Ermenistanê kirine.
Ekremê Evdila (navê wî yê di nasnameyê de "Ekrem İçli" bû, jdb. 1954 - m. 2005), dengbêjekî kurd bû ku di sala 1954an de li gundê Kotekana Dixanê ji diya xwe bûye. Wî dibistan nexwendiye. Stranên ku wî gotine ji bavê xwe û dengbêjên din hîn bûye. Di naveroka stranên wî de evîn, şerên nav gundan û nav malbatan û şerên qehremaniyê hene. Di nav gel de tê naskirin, lê kasetên wî pir tune ne.
Ekremê Evdila di 1978an de dizewice, ji Kotekayê diçe Amedê. 25 sal li Amedê dimîne û li wir karkeriyê dike.
Di sala 2005an de ew çû ber dilovaniya Xwedê. Neh zarokên wî hene, pênc keç û çar kur.
Ciweyriye bint Haris, Ciweyriye bint Elharis ("Juwayriyya bint al-Harith") jina Muhemmed pêxember e. Pêşiya ku bi Muhemmed re nezewicîbû navê wê "Bere" bûye. Muhemmed pêxember navê Ciweyriye lê kiriye ku tê wateya "Keçik", "Keçikê".
Tê gotin ku Ciweyriyeyê ji Muhemmed pexember heft hedîs riwayet kiriye.
a>), yek ji girîngtirîn pirtûkxaneyên neteweyî yên cîhanê ye.
Pirtûkxaneya neteweyî pirtûkxaneyeke giştî ya welatekî ye. Wê, di di pirtûkxaneya neteweyî de wê hemû xebatên wê yên nivîskî, dîtbarî û dengî, werinê qeydkirin. Wê, ew weke xêva civakê a giştî were dîtin. Ji bilî pirtûxaneyên tax bi tax, bajarok bi bajarok û gund bi gund ya giştî û weke li ser hemûyan re hebê. Pirtûxaneya netewî wê, di hanav hemû welatan de hene. Wê, weke navenda berhevkirinê a xabatên nivîskî, dengî û dîtibarî û hemû çavkaniyên din ên civakî be. Hemû xabatên weke lêkolînî wê di wê de werina bi cihkirin. Wê, pirtûkxane weke cihê ku wê hemû zanîna civakê di wê de wê berbev were kirin.
Pirtûkxaneya Îskenderiyê.
Dîroka pirtûxaneyan pir kevn here. Di hemû demên şariştaniyan de, mirov rastî wê were. Herî zêde wê pirtûkxaneyên dîrokî ên weke "Pirtûkxaneya Îskenderiyê", navê wan derkeve li pêş. Pirtûkxaneya Îskenderiyê, gelek caran, rastî rûxandin û şawitandinê were. Lê dîsa ew hatiya avakirin û tişî berhem hatiye kirin. Pirtûkxane, ne ji nerînekê wê ji hemû nerînan di wê de wê berhem wê bên tomarkirin. Wê hemû çavkaniyên civakî wê, di wê de, werine tomarkirin.
Pirtûkxaneya neteweyî yê Kurdistanê.
Dîroka pirtûkxaneyê wê li Kurdistanê jî wê pirr kevn here. Kurdan wê, deverên weke cihên Medreseya Sor wê hem weke zaningeh û cihên berhevkirinên bi pirtûkxaneyî wê bi karbênin. Di roja me de wê, pirtûkxaneyek giştî a Kurdistanî wê li Başûrê Kurdistanê hebê. Di wê pirtûkxaneyê de wê, bervkirinên civakî wê, werina tomarkirin. Pirtûkxane wê, weke nîşanaka netew û civakbûna wê ya bizane jî jî wê were dîtin. Di roja me de wê, pirtûkxane wê, pergalên wan ên berhevkirin û kirina temenê ku herkesek wê, karibê di wê de xwe bigihênê amûrên xwandinê û hwd jî. Wê li ser wê re hin bi hin wê civakek xwanda wê were pêşxistin û afirandin. Temenê wê û çavkaniyên bi wê werin çêkirin.
Tilbisim () gundekî li Dêrikê ye.
Tilbisim 3 km li binya Dêrikê, li ser rêya Mêrdînê ye û ji 180 malî pêk tê. Gund li dora girê keleyê ava bûye. Li ser vî girî di meydanek bi qasî 300-400 m² de xirbeyê kelaya hundir heye. Ji şiklê çêkirina vê keleyê tê fahmkirin ku ew ji aliyê bîzansiyan ve hatiye çêkirin.
Bedena bajêr jî ji aliyê başûr ve digihêje Çemê Zuha, ji aliyê rojava jî digihêje Girê Çalan, ji aliyê bakur digihêje baxçeyên Xabê û di aliyê rojhilat jî Qesra Nebî di nav sînorên wê de dimîne û digihêje Çemê Zuha. Dirêjbûna bedenê nêzîkî 2000 m ye û bajarê Tilbisim yê kevin di hundirê vê bedenê de ye. Ava Bajêr û Keleyê ya vexwarinê, zifistanî ji ava Xabê û havînî jî ji sarîncan dihate sitendin.
Ji xirbeyên Taxa Heciyan tê fahmkirin ku başûrê bajêr bi temamî ji serayan pêk dihat. Di hinek xaniyan de mozaikên rengîn yên bizansiyan heta vê dewrê jî mane. Beden û xirbeyên bajêr niha bi tevayî wenda bûne.
Tilbisim
Altaî Kaî (Urisî:АлтайКАЙ)Komekî muzîkê li Komara Altay bistîla Höömey çêdike.
Albûmen Wana.
•Where Altai Is In Rise - Musical Traditions Of Altai People (2002)
Xirbeyên Ofiyê 10 km li rojavayê Dêrikê ye. Ev bajarê ku li ser girekî biçûk e di dewra Romayê de hatiye avakirin. Di dema xwe de ev bajar navenda ilim û bazirganiyê bûye. Lê belê, ji bajêr bi tenê esasên avahiyan û bedena bajêr, sarînc û tirbên ji kevir hatiye kolan û rolyefek şêrekî mane.
Xirbeyên Ofî
Feqîr Ehmed yek ji helbestvanên Kobaniyê ye(Deşta Sirûcê).
Ew xwediyê helbesta navdar a bin navê " Riya Kobaniyê "ye.
Nasiredîn Bedirê Hesenweyhê an jî Ebûlnecm Nasiredîn Bedirê kurê Hesenweyh pêşengekî kurd ê Dewleta Hesnewiyanan e.
Mîr Bedr sala 979'an de piştî wefata bavê xwê rabû li ser text. Wê salê li rojavayê hewlêrê de henek qesr kir bindestê xwe. Lê wefata Mîr Hesneweyh firsendek kiribû destê dijminên wî. Hikûmdarê Buweyhiyan Adûdû'd-Dewle, dijminê Mîr Hesneweyh bû û piştî wefata wî artêşek amade kir paşê jî Hemedan û qesrên Nihawend û Sermaç dagir kir. Fahrû'd-Dewle li Qesra Sermaçê de dijiya û ev qesr wî teslîm kir.
Piştî wefata Mîr Hesneweyh, di nav kurên wî de dubendî derketibû. Piştî van bûyeran kurên Mîr Hesneweyh hatin li cem Adûdû'd-Dewle û jê re sedeqeta xwe pêşkêş kirin lê Adûdû'd-Dewle ew avêtin zindanê paşê jî ew hemû kuştin. Lê Bedr, Asim û Ebdulmelîk nekuşt, şûrekî bi zêr û hespekî zîn bî zêr da Bedr, henek xelat jî da Asim û Ebdulmelîk.
Dema ku Adûdû'd-Dewle vegeriya Bexdayê Asim û Ewdilmelîk li dijî Bedr îsyan kirin û Bedr jî êrîşê wan kir ew kuştin her wiha dewlet jê re tenê ma.
Vî çaxî Şunde sînorê dewleta xwe berfireh kir, karê dewletê sererast kir lê girêdayê Adûdû'd-Dewle bû. Lê piştî mirina Adûdû'd-Dewle de di navbera Mîr Bedr û Şerefû'd-Dewleyê Kurê Adûdû'd-Dewle de dubendî derket. Şerefû'd-Dewle artêşek amade kir û êrîşê Mîr Bedr kir. Herdu artêş li nêzî Kirmaşanê rastê hev hatin. Di nav şer de Mîr Bedr ji nîşka ve her tiştên xwe hîşt û li şer vekişiya lê dema ku Buweyhiyan xezîneyên wî talan dikir ji nîşka ve êrîş kîr û berê wan da, şer qezenc kir û Buweyhiyan revîn. Li pey vê serkeftinê de Hesnewiyan dîsa serxwe bûn.
Mîr Bedr, sînorên dewleta xwe heta çemê Kerhayê berfireh kir û bajarên Şapûrxwast-Hurremabad, Kirmaşan, Şehrêzor kiribû bindestê xwe û gelek xurt bûbû. Ji bo vê Xelîfeyê Ebbasiyan bernavkê "Nasirûddîn we'd-Dewle" da wî.
Mîr Bedr, heta sala 1009'an dewlet gelek baş îdare kiribû. Heta vî salî bereket û dewlemendî hebû û gel di nav zêdehî û firehî yê de bû. Lê sala 1009'an de kurê wî Hîlal li dijî wî îsyan derxist. Hîlal, bajarê Şehrezorê kir bindestê xwe, li nêzî Dînewerê de bavê xwe re şer kir bavê xwe têk bir û hêsîr kir. Lê Hîlal bavê xwe ef kir û qesrek ji bo ku li wir bijî da wî. Lê Mîr Bedr dema ku çû qesrê ji bo alîkariyê xeber şand Bûweyhîyan û Deylemîyan. Hîlal şer de Deylemîyan têk bir lê li dijî Bûweyhiyan berxweneda û hêsîr ket. Her wiha Mîr Bedr dîsa bu hikumdarê dewletê lê ji bo alîkariyên Buweyhiyan Bajarê Şehrezorê da Bûweyhiyan.
Mîr Bedr sala 1014'an de artêşek amade kir êrîş li ser qesra Koscedê kir. Li vê derê Huseyn bîn Mesûd el-Kurdî dijiya. Lê Huseyn berxweda û qesr teslîm nekir. Ji bo vê dorgirtin dirêj bû û mirovên Mîr Bedr sûikast li wî kirin û Mîr Bedr kuştin.
Piştî wefata Mîr bedr hilweşîna dewletê dest pê kir. Li pey wî re Hîlal b. Bedr û Tahir b. Hîlal ji bo text şer kirin lê serkeftî nebûn.
Mîrê herî dawî Mîr Ebû Salim Deysem b. Ebî Ganîm bû û li herêma Zehavê de li qesra Kâsanê de dijiya. Lê ev jî zêde nejiya û piştî wefata wî dewleta Hesnewiyan bi temamî hilweşiya.
Paytexta vê dewletê bajarê Sermacê ye.Piştî ku serxwebûna xwe bi dest xistine û aleya azadiyê bilind kirine. Di warê pêşveçûyîna welatê xwe de xebitîne û hem di warê aboriyê de, hem di warê xwendin û perwerde û leşkeriyê de gelek pêş ketine. Welatê wan hem serbixwe û hem jî welatekî aram û dewlemend bûye. Çi îmkanên ku ketine destê wan, li gelê xwe xerc kirine û bi şev û roj xwe dane xizmeta xelkê xwe. Rêvebirên dewletê weke şovelyan cangawer û merd û xweşmeriv bûne. Xelîfeyê Bexdayê bi navê Nasiredewle wan bi nav kiriye. Gelek serkeftî bûne. Ewan gelek bi merdemêranî 171 salan dewleta xwe meşandine û navên xwe bi qencî ji wê demê heya wê gavê hiştin e.
Gulşîfte Ferahanî (bi farisî: گلشیفته فراهانی, "Golshifteh Farahani", jdb.10ê tîrmeha 1983 li Tehran, Îran), lîstikvan û stranbêjeke îranî ye. Ew ji sala 2009an ve li Fransayê dijî û gelek xelatên fîlman wergirtine, di nav de xelata Sîmirê Belûr ya Festîvala Navneteweyî ya Fajr a Fîlm a li Tehranê.
Gulşîfte Ferahanî keça lîstikvan û derhênerê şanoyê Behzad Ferahanî û xwişka lîstikvanê Şaghayeg Ferahanî ye. Di pênc saliya xwe de, wê dest bi muzîkkirina piyanoyê û fêrbûna muzîkê kir. Di 12 saliya xwe de beşdarî dibistanek muzîkê li Tehranê bû, di 14 saliya xwe de li fîlmê Dariş Mehrjui Derakht-e Golābī (sernavê îngilîzî "The Pear Tree"), ku ew ji bo Xelata Sîmirê Belûr ya 16emîn Fêstivala Navneteweyî ya Fajr ya Fîlman da wek lîstikvana baştirîn xelat kir.
Di salên 2000an de, wê gelek caran di fîlmên xelatgir de lîst. Ji bo fîlmê Boutique, ew di 26emîn Festîvala Sê Parzemîn li Nantes de Xelata lîstikvana baştirîn wergirt. Ew gelek caran di fîlmên derhênerên navdar ên îranî de, mîna fîlmê nakokî ya Dariush Mehrjui, Santouri, Nîvê Heyvê ya Behmen Qubadî (Xelata Mîdyeya Zêrîn di Festival International de Cine de San Sebastián 2006), Mim Mesle Madar (sernavê îngilîzî M for Mother) ya Rasoul Mollagholipour xelatkirina Oscarê ji bo Îranê di kategoriya "Fîlma Ziman a Biyanî ya Baştirîn") û "Darbāre-ye Elī ya" Asghar Farhadis (Ew fîlm Xelata Hirçê Zîvîn ji bo Derhêneriya baştirîn li Berlînale di sala 2009 û her wiha Xelata Fîlma baştirîn li Festîvala Tribeca ya Nû Yorkê de wergirt).
Gulşifte Ferahanî ji parastina jîngehê dilsoz e û di heman demê de balyoza ji bo şerê dijî Tuberkuloz li Îranê bû.
Demek kurt piştî beşdarbûna wê di fîlma amerîkî Body of Lies, hatibû ragihandin ku rayedarên îranî wî nehiştin ew ji welêt derkeve, lê hevkarên wê ev înkar kirin, û demek kurt pişti wê di pêşandana fîlimê de li Dewletên Yekbûyî de xuya bû. Lê di hevpeyvînekê de bi Spiegel Online re, ew dijwariyên xwe bi rayedarên îranî re ji ber fîlim diyar kir; Tête gotin ku ji wan re heft mehan di bin zextek girseyî de ye. Ew tê gotin ku hilberîna sûcdarkirina hikumeta Îranê jî negatîf tawanbar kiriye.
Dema ku ew pişt re ji bo rola Prenses Tamina di adaptasyona lîstika vîdyoyê ya Prince of Persia: The Sands of Time de hatiye pêşwazîkirin, ew neçû pêşiya derketina ji welêt, piştî ku ew hat bangî dadgeheke şoreşgerî û hatiye tawanbarkirin bi vî rengî, xeterek ewlehiyê ji bo îranê; ew jî ji ber ku bi CIA re xebitiye hatiye tawanbar kirin. Dema ku wê hat hiştin ku welatî ji dûv xwe derkeve, wê balafirê ji London berda û bi vî awayî kastî kir, û rol di dawiyê de ji Gemma Arterton a Brîtanî dagirtî bû.
Ji ber van ezmûnan, ew Îranê hişt û li Parîsê dijî.Ji bo fîlmê Poulet aux Prunes, fîlma yekem a rastîn ji hêla xêzkarê xêzeromanê ve û Marjane Satrapi ku ew ji îraniya sirgûnî ye, ew li pêş kamerayê di studyoyên li Potsdam-Babelsberg de bû.
Ferahanî di muzîkê de jî çalak e; li Îranê ew beşek ji koma rockê ya nehenî bi navê Kooch Neshin 'Koçer' bû û piştî derketina Îranê ew bi Mohsen Namjoo, yekî din ê îraniyê sirgûn û muzîkvanê re hati bû xebitandin, û piştgiriya wî li ser albuma Oy, li ser Farahani. Piyanoyê dilîze û carinan jî distre.
Di 2017 de, ew Akademiya Huner û Zanistên Sînemayê de, ku salane Oscar xelat dike, hatiye pejirandin.
Xalid Sofî di sala 1964 de li bajarê Kobanî ji malbateke dîndar û alim ji dayîk bû ye.
Bavê wî miftiyê Kobanê bû (1986 çûye ser dilovaniya xwe), piştî mirina wî, birayê Xalid yê mezin Mehmûdê Miftî bû miftiyê bajêr.
Ji vê malbata alim û dîndar muzîkzanê mezin Reşîd Sofî derketiye.
Xalid Sofî heya sinifa 9. li Kobanî xwendiye. 5 salan li Helebê dersên muzîkê dane.
Heya niha jî bi awayekî profesyonel bi muzîkê re mijûl e.
Ebdurezaq Newfel (erebî:عبد الرزاق نوفل, z. 1917 - m. 1984) nivîskarê Misirî bû.
Di Quranê de li ser Mucîzeyên Quranê dixebitî û Mucîzeyên matematîkê dîtiye û li ser wê pirtûkên wî hene.
Sabit bin Qure (, jdb. 821, Heran - m. 901 Bexda), stêrnas û matematîkzanên ereb ê sedsala 9an e. Navê wî yê rastî "Ebûlhesen Sabit bin Qure bin Zehrûn es-Sabî el-Herranî" ye.
Sabit bin Qure ji malbatekî aliman tê, ji malbata wî pir zanyarên mezin derketine. Bi xwe ji matematîkzanên herî mezin ê dewra xwe ye.Li ser felsefeyê, stêrnasiyê, matematîk û tibê nêzîkî sed û pêncî berhem nivîsandiye.
"Hawara Dîcleyê", romaneke Mehmet Uzun e ku ji du cîldan pêk tê.
Pirtûk li ser serpêhatiyên Mîr Bedirxan hatiye nivîsandin. Mehmet Uzun serboriyên Mîr bi vegotina dengbêjê wî Biro digihîne me.
Wergerên bo zimanên din.
Roman di 2014an de hatiye wergerandin bo zimanê tirkî.
Erdevan IV, bi navê Artabanus IV jî tê nasîn (bi Parthian: 𐭍𐭐𐭕𐭓), bi şaşî di zanistiyên kevn de wekî Artabanus V tê zanîn, serwerê paşîn ê Împeratoriya Partiyan e, ku ji derdora sala 213an heta 224an hukim kiriye. Ew kurê piçûktirîn ê Vologases V bû, ku di 208an de miriye.
' ji forma latînî ya yewnanî "Artábanos" () e, ku bi xwe ji farsiya kevin "*Arta-bānu" ("rûmeta Arta") tê. Guhertoya partî û farsiya navîn "Ardawan" () bû.
4ê adarê - Selahadînê Eyûbî, siltanê kurd
Resûlê Mistê (jdb. 1866 Şehrezûr - m. 1908 Stembol) fizîknas, helbestvan û nivîskarê kurd bû.
Navê bavê wî Mehmûd e. Di sala 1866an de li bajarê Şehrezûrê ji dayik bûye û perwerdehikî baş dîtiye.
Bi xwe kurdî, tirkî, erebî zanibûye dûre zimanê fransî jî hîn bûye.
Resûlê Mistê ji bo av kişandinê makîneyek îcad kiriye.
Çûye Stembolê li ser fizîkê pirtûk nivîsiye bi wesîta Ebdurehman Samî ve ji Siltan Ebdulezîz şandiye. Ji bo xebatên xwe wextekê çûye Wan, Mûsil û Besreyê jî. Çar sal jî li welatên Ewropayê maye.
Turoyo, an jî bi navê xwe yî din "Surayt", zimanekî ji Aramîya Modern ya Navendî ye ku li başûrê rojhilata Tirkiyeyê û bakûrê Sûriyê ji aliyê Suryaniyan ve tê axaftin. Gelek axiver Suryankiya Klasîk ji bo wêje û peristinê bi kar tînin.
Axiverên Turoyo hê jî bi piranî endamên Dêra Ortodoks ya Suryaniyan in, lê endamên Dêra Katolîk ya Keldaniyan ku bi zimanê Turoyo xeber didin jî hene, bi taybetî ji bajarokê Midyadê û yên Dêra Asûriyan ya Rojhilatê. Her çiqas weke zimanekî şikestinbar bê hesibandin jî hê jî li Dîasporaya Suryaniyan tê axaftin.
Axiverên zimanê Turoyo nikarin ji zimanê Aramiya Nûjen ya Rojavayî ku beriya hezar salan ji hev veqetiyane fêm bikin. Lê herwiha dikarin ji zimanê Suryankiya Nûjen û ji Keldankiya Nûjen heta radeyekê fêm bikin.
Berevajî wateya van navan, ew ne aîdî dêreke taybet in, ew nayê vê wateyê ku endamên Dêra Suryaniyan ya Rojavayî û Dêra Katolîk ya Keldaniyan tenê bi devokên Suryankî diaxivin, û endamên Dêra Ortodoks ya Suryaniyan tenê bi Turoyo diaxivin.
, ji peyva ' bi kurdî "‘çiya, zimanê çiyayî yê Tûrabdîna li başûrê rojhilata Tirkiyeyê ye. Navekî din ê vî zimanî jî Surayt e ku ji aliyê gelek axiveran ve û herwiha di programeke ji aliyê Yekîtiya Ewropayê ve tê piştgirîkirin de li şûna ' ji bo vejandina vî zimanî tê bikaranîn. Ji ber ku Surayt navekî dîrokî yê vî zimanî ye ku ji aliyê Suryanîyan ve tê bikaranîn lê Turoyo navekî akademîk e ku ji bo veqetandina ji zimanên Aramîya Nûjen û ji Suryankîya Klasîk tê bikaranîn. Di gel vê yekê, bi taybetî li dîasporayê, ev ziman pirrî caran wek ‘’Surayt, Suryoyo’’, an jî ‘’Suroyo’’ (an jî Sureyt, ‘’Sŭryoyo, Süryoyo’’ li gorî devokê), di wateya ‘’Suryankî’’ de tê binavkirin. Turoyo carinan jî wek ‘’Suryankîya Rojavayî’’ tê nîşandan.
Turoyo ji cureyên axaftinê yên Aramîya Rojhilatî, yên ku li Tûrabdinê û derdora wê ji destpêka ketina Aramî ya wê herêmê pê ve û ji hezar salan zêdetir hatine axaftin, hatiye perisîn. Di gel vê yekê, Turoyo di bin têsîra zimanê Suryankiya Klasîk ku devokeke Aramiya Navîn ya Rojhilatî li bajarê Edessayê dihat axaftin de maye. Ji ber sînordaşiya di navbera Tur abdîn û Edessayê de, û nêzîkiya zimanên wan yên dayikê, Turoyo ji devokên Bakura-Rojhilatî yên Aramîya Nûjen zêdetir bi Suryankiya Klasîk re mînahiyeke nuwaze dihewîne.
Welatê Turoyo herêma Turabdîn ya li başûrê rojhilata Tirkiyeyê ye. Ev herêm keleheke kevneşopî ya Dêra Suryaniyên Ortodoks e. Serjimera axiverên Turoyo beriya qirkirina Suryaniyan piranî li gorî Dêra Suryaniyên Ortodoks tev digeriya. Di sala 1970an de dihat texmînkirin ku li wê herêmê hê jî 20,000 axiverên Turoyo hebûn, lê belê, hêdî hêdî wan koçî Ewropaya Rojavayî û cihên din yên dinyayê kirine. Niha diasporaya axiverên Turoyo wek 40,000 kesî tê texmînkirin. Li civakên diasporayê, Turoyo bi gelemperî zimanekî duyem e ku ji aliyê zimanên serekî ve tê timamkirin. Ev ziman ji aliyê UNESCOyê ve wek zimanekî di bin talûkeya wendabûnê de tê hesibandin. Lê hewldanên ji aliyê civatên axiverên Turoyo ve ji bo berdewamiya bikaranîna vî zimanî mîna bikaranîna wî ya li malê, dawiya hefteyê hînkirina wî ya li dibistanan û kampên havînî hê jî tên kirin. Îro li Tur Abdinê tenê bi sedan axiver mane.
Heta van rojên dawî jî, Turoyo zimanekî axaftinê bû û qet nehatibû nivîsandin: Suryankiya Klasîk ango Suryankiya Kitabî zimanê nivîsandinê bû. Di salên 1880an de, hin hewldan bi alîkariya mîsyonerên Rojavayî bo nivîsandina Turoyo bi alfabeya Suryankiya Klasîk – "Serto" û "Estrangelo" – hatine kirin.
Û herwiha, bi tevlîheviyên li welatê wan ên sedsala 21em, gelek axiverên Turoyo koçî derdora dinyayê (bi taybetî Sûrî, Libnan, Swêd û Almanya) kir. Rêbaza perwerdehiyê ya hikûmeta Swedê, ku her zarok wê bi zimanê xwe yî dayikê perwerdehiyê bibîne, kir ku materyalên hînkirina Turoyo bên amadekirin. Ji ber vê sebebê Yusuf Ishaq alfabeye Latînî bo Turoyo amaade kir. Li Almanyayê jî Silaz Üzel ji bo Turoyo alfabeyeke din a Latînî amade kir.
Gelek pirtûkên xwendin û pratîkê ku pêşkêşiya alfabaye Ishaq dikin wek "Toxu Qorena!", an jî "Were, Em Bixwînin!" tên binavkirin. Herwiha vê projeyê ferhengeke Swedî-Turoyo ku ji 4500 entriyan pêk tê derxist holê: "Svensk-turabdinskt Lexikon: Leksiqon Swedoyo-Suryoyo". Mamosteyekî din î pîr, nivîskar û wergerê Turoyo Yuhanun Üzel (di sala 1934an de li Midihê hatiye dinyayê), di sala 2009an de wergera Peshittaya ya bi Turoyo bi Benjamin Bar Shabo û Yahkup Bilgic re wergera Peshittayê bi alfabeya Serto (Rojava-Suryankî) û bi alfabeya Latînî xelas kir, bingehek ji bo "zimanê Aramî-Suryankî".
Turoyo ji zimanê erebî, kurdî, ermenîkî û tirkî hin peyv stendine. Zaravaya sereke ya Turoyo devoka Midyadê (Mëḏyoyo) ye, li bajarê Mêrdîna Tirkiyeyê. Her gund xwedî zaraveyekî cihê ye (Midwoyo, Kfarzoyo, `Iwarnoyo, Nihloyo and Izloyo, li gorî rêzê). Hemû axiverên zaravayên Turoyo ji hev fêm dikin. Di navbera bajarokê Midyat û gundan de cihêbûneke dîyalektîkî heye, û di navbera gundan de jî cudahiyên piçûk hene. Ziman an jî zaravekî nêzî Turoyo, Mlaḥsô ku li du gundên Diyarbekirê dihat xeberdan niha wek zimanekî mirî tê hesibandin.
Gelek axivêrên zimanê Turoyo, ku ji gundên xwe derketine, niha bi devokeke tevlîhev ku ji devoka gundên wan û ji devoka Midyadê pêk tê diaxivin. Tevlîhevkirina zaravayan ji aliyê Ishaq ve wek bingeha Turoyoya nivîskî hat bikaranîn. Wek mînak, Ishaq di pirtûka xwe ya xwendinê de peyva "qorena" yê ji dêla "quren"’ya Mëḏyoyo û ji dêla "qorina"ya zaraveyên gundan bi kar tîne. Hemû axiver bi zimanekî din ê herêmî re duzimanî ne. Dibistanê dêrê yên Surîyê û Lubnanê ji dêl Turoyo ve Suryankiya Klasîk/Kitabî hîn dikin û piştgiriya bikaranîna peyvên xwerû yên Suryankî didin.
Turoyo bi karakterên Latînî jî Suryankî (Serto) jî tê nivîsandin. Ev ortografiya li jêr di Konferansa Navnetewî ya Suryankî ku li Zanîngeha Cambridgeê hatibû sazkirin (27-30 Tebax, 2015) de derket holê.
Hewldanên nivîsandina Turoyo di sedsala 16em de, bi adaptasyon û wergerên Cihû-Aramî ji pirtûka pîroz, şîrove, û herwiha çîrok û pirtûkên hagîografiyan, û meselokên bi devokên Filehan destpê kiriye. Herwiha Metranê Nastûrî Mar Yohannan jî, ku bi mîsyonerê Emerîkî Rev. Justin Perkins re dixebitî, di sala 1836an da hewl da ku versiyonên nivîsên olî yên bi zimanê axaftinê binivîse, û di dawiya vê xebatê de kartên-dibistanan derketin holê.
Di salên 1970î de, li Almanyayê endamên Tevgera Protestanî ya Suryaniyan (Aramäische freie Christengemeinde in German) ji bo nivîsandina çîrokên kurt û stranan Turoyo bi kar anîn. Herwiha Tevgera Protestanî ya Suryaniyan di sala 2012an de di xebateke bi navê Kole Ruhonoye de ji 300î zêdetir sirûd çap kirin û herwiha heta niha çar pirtûkên Mîzgîniyê bi tev Mark û John wergerandin.
Fonolojî.
Ji aliyê fonolojiyê ve Turoyo gelekî dişibe Suryankiya Klasîk. Lê fonemên mîna /d͡ʒ/ (wek di "judge"), /t͡ʃ/ (wek di "church" de) /ʒ/ (wek di "az'"ure" de) ku tenê di peyvên biyanî de, ku ji zimanên din ketine Turoyo, tên dîtin.
Dengdêr.
Veqetînera fonolojiya Turoyo di kîteyên girtî de bikaranîna dengdêrên lawazkirî ye. Qîmeta dengî ya van kîteyên lawazkirî hem li gorî qîmeta dengdêra orjînal hem jî lo gorî devoka ku tê axaftin diguhere. Zarayava Miḏyoyo herwiha beriya kîteyên vekirî ên streskirî jî dengdêran lawaz dike. Ev yek dike ku wek kîteyeke schwayek derkeve holê (di Suryankiya Klasîk de, schwa ne kîteyek e).
Peyvsazî.
Pergala lêkeran a Turoyo dişibe wê pergala ku di wan zimanên din ên aramî de tê bikaranîn. Di Suryankiya Klasîk de, formên demên perfect û imperfect bi rêzê bûn dema borî û dema bê, û demên din jî bi bikaranîna qertafên kesanê bi participlean re tên avakirin an jî formên kurt ên lêkera hwā (‘bûyîn’'). Pirraniya zimanên Aramî yên Modern bi tevahî demên berê terikandine û niha hemû deman bi rêya rayeka ku bingeha wê "participle" e ava dikin. Qertafên klasîk bi temamî bûne wek perçeyeke lêkeran, û dikarin wek kêşanan bên hesibandin.
Xalê Cemîl yek ji kilamên dengbêjiyê ye navdare ku li ser keçeke piçûk a 14 salî didine Cemîlê çil û pênc saliyê mezin e. Keçik jê re dibêje "Xalê Cemîl".
Dengbêj Huseynê Farî jî vê kilamê dibêje
Rizgan û Nûrê kilameke evinî ya trajedîk e ku li ser dilketiyên hevdû Rizgan û Nûrê ye. Rizgan û Nûrê ji hev hez dikin, Rizgan dixwaze ku Nûrê birevîne lê Nûrê ji tirsa kurê apê xwe Ocoyê nêçîrvan li dijî revê dertê.
Ev kilam Delîl Dîlanar jî di kasêta xwe a "Ji bo bîranîna Dengbêj Huseyno" de dibêje
Rizayê Xalit an Rizayê Xêlid kilameke dengbêjiyê ye û li ser Rizayê Xalit e.
Kilama Rizayê Xalid.
Wî de lolo lo gidi Rizayê
Tu gula Mala Emerî lolo hey lolo logidî Rizayê Tu semyane Mala Xelidî lolo logidiyê Rizayê
Tu neyare dînê wananî hatanî saxbim li dunyayê saxbikim
Ji Rizayê Xalit ra bêjim heyvax li min bê gidiyê Riza.
Ehmedê Fermanê Kîkî dengbêjê kurd bû. Tê gotin ku ji Mêrdînê bûye. Bi xwe ji eşîra kîkî ye.
Mehmed Uzun di berhema xwe a Dengbêj de behsa wî kiriye.
Singara di nexşeya Peutinger de, kopiyeke ji serdema navîn
Singara (bi yewnanî: τὰ Σίγγαρα, "tà Síngara") "keleheke" li bakurê Mezopotamyayê bû, ku demekê ji hêla romê ve hat dagirkirin wekî koloniyeke pêşkeftî ya li dijî farisan. Ew kampa "legio" I "Parthica" bû.
Cihê Singara ji hêla nivîskarên kevnar ve li başûrê rojhilata Nisebînê hatiye diyarkirin. Stephanusê bizansî jê re bajarekî Erebistanê gotiye û Betlemyûsî ew li ser Dîjleyê bi cih kiriye. Lêbelê, şik tune ye ku ew û çiyayê nêzîkê wê (, "Ò Síngaras óros)" pêşiya Şingalê nûjen û Çiyayê Şingalê li Iraqê îroyîn bû.
Ebdelmesîh di serdema dawiya antîk de pakrewanekî cihû xiristiyan bû.
Ebdelmesîh, an jî Eşer ben Levî, ji dîroka nayê zanîn, kurekî şivan yê cihû bû ku dûre wek ezîzekî fileh hatiye pîrozkirin. Ew ji ber baweriya xwe ji aliye bavê xwe ve hatiye kuştin. Çîroka wî li Singara derbas dibe û bi zimanê suryankî hatiye nivîsîn lê paşî versiyona bi erebî û ermenkî jî hatiye nivîsîn. Ew li nêzî Şingalê di împeratoriya farisan de dijiya. Piştî baweriya xwe wek xiristiyan guherandiye, wî guhê xwe qul kiriye (belkî nîşana xulamîtiya wî bû). Ew di sala PZ 390an de miriye. Di derbarê cîhê şehadeta wî de nîqaşek heye. Hin çavkanî dibêjin li Şingalê (li Îraqê nûjen li nêzî sînorê Sûriyê), û yên din dibêjin Taglibisa Erebistanê. Roja cejna wî di 13ê tîrmehê, 22ê tîrmehê an jî 3ê çiriya pêşîn de ye.
Mar Qerdax, anku Mar Qerdaẍ (bi suryankiya klasîk:), mîrekî efsaneyî yê asurî bû ku ji bo guherandina baweriya xwe wek xiristiyanî hate şehîdkirin.
Qardax di sedsala 4em de ji malbateke esilzade re di Împeratoriya Sasaniyan de ji dayik bûye û ji "nijada mezin ya mîren asuriyan" bûye. Dema Qerdax 25 salî bû, Şepûr II seredana dê û bavên wî kiriye û di bin bandora qeşengiya wî de maye. Wî Qardāgh wek walî ji bo herêmeke mezin li bakurê Îranê tayîn kiriye, li wir ew rastî Ebdişoyê () hatiye û dînê xwe quliband xiristiyaniyê. Piştî vegerîna malê, Qerdax ji aliyê malbata wî ve hatiye redkirin û ji ber zextên mezinên dînî Şepûr cezaya li serê kevirbarandin daye wî.
Qerdax li Hezewana Hewlerê hatiye defnkirin.
Mar Ebdişo (bi suryankî: ʰbhedhišoʰ), endamê Dêrê Rojhilatê, metran û şehîdek bû.
Ew bi fermana Şepûr II li gel Heliodorus ya Bet Zabdai di Mezopotamyayê de hatiye zîndan kirin. Piştî mirina metranê Dausa û 275 hevalên wî li Masabadanê, Ebdişoyî digel birîndarbûna bi şûrê re zindî maye û belavkirina Mizgîniyê û veşartina şehîdan domandine. Ew li cîhê ku şehîdan hatin kuştin ji bo sih rojan maye. Wî li wir dua kiriye û rêya xiristiyanî hînî gundiyan kiriye. Ew ji aliyê axayê gund ve hatiye desteserkirin û 4 rojan di zindanan de maye. Ji ber ku wî dev ji baweriya xwe û hînkirina dîna xwe bernedaye, Ebdişo di sala 345an de hatiye daliqandin.
Mela Nezîrê Bedewî an jî Dahî yek ji nivîskarê kurd e.
Kurê Şêx Mihemed Zahir û birayê Mela Beşîrê Bedewî ye. Mela Nezîr di sala 1933yan de li Gundikê Ezîmê ku li devera Kerboranê hatiye dinê û di sala 1982yan de li gundê Sêgiran ku li herêma Hesekê ye çûye ber dilovaniya Xwedê.
Mela Nezîrê Bedewî xwediye Dîwana Dahî mexlesên mîna "Dahî", "Feqîr", "Nezîr" û "Torî" bi kar anine.
Dîwana Dahî ji hêla Tehsîn Îbrahîm Doskî hatiye amadekirin û îro di nav klasîkên kurdî de cihê xwe girtiye. Di vî dîwanê de 129 helbest hene û mijarên wan li ser evîn, meseleyên civakî û Kurditiyê ne.
Îbn Elam (erebî: ابن الأعلم الشريف الحسيني‎), Alī ibn al-Ḥusayn Abū l-Qasim al-'Alawi al-Sharif al-Husayni (jdb. ? - m. 985 Bexda), stêrnasê ereb yê Bexdayê ye. Nisba "El-Elewî Şerif" wî dide xuyakirin ku ew şerîf û nijada Cefar Tayyar bû.
Di derbarê jiyana Îbn Elam de agahî pir kêm tê zanîn, Ew xuya dike ku ew yek ji mezintirîn astronomên misilman yê sedsala 10an e, Bi xwe li Bexdayê xebatên xwe kiriye, di bin serokatiya dewleta kurdan a Biweyhiyan (978-983) de xebitî.
Abdullah Ocalan () (li Amara, Xelfetî, Riha) siyasetmedarekî kurd e û damezrînerê Partiya Karkerên Kurdistanê (PKKê) ye. Ocalan di 15ê sibata 1999an de ji aliyê sixûrên DYAyê bi komployek hate revandin û radestî dewleta Tirkiyê kirin. Abdullah Ocalan niha li girava Îmraliyê girtî ye.
Abdullah Ocalan, di 1949an de li gundê Amara yê bi ser navçeya Xelfetiyê ya girêdayî Rihayê çêbûye. Dibistana seretayî li Cîbînê xwendiye. Dibistana navîn li Nizipê dibistana navîn jî li Enqerê li dibistana navîna Tapu Kadastro qedandiye. Di 1969an de li Amedê dest bi karmendiyê kiriye. Di karmendiya salekê de têkiliya dewlet û civakê û ya sazî û man feodal û dewletê ji nêz ve dîtiye. Di 1971ê de vebuhandina xwe deranîye Stenbolê û li wir di ber karmendiyê de xwe amade kiriye ku bikeve zanîngehê jî. Heman sal qeydiya xwe li zanîngeha dadê çêkiriye û dev ji karmendiyê berdaye.
Destpêka jiyana wî ya ramyarî.
Di wan salan de Stenbol di bin bandora bayê 1968an de bû. Ocalan jî kete bin bandora vî bayî û Marksîzm - Lenînîzm nas kir. Ew salana weke salên werçerxa jiyana wî ne û her wiha ew Sosyalîzm, yeksanî û azadî pir nêzîkî xewnayên xwe yên zarokatiyê dîtin. Ocalan bîryar dabû ku Sosyalîzm û pirsgirêka Kurd li hev biguncîne. Bi vê armancê biryar da ku dest bi siyaseta çalak bike û qeydiya xwe li zanîngeha zanîngên ramyarî ya Enqerê çêkir. Li vê derê xwe di nav atmosfereke tund a guftûgoyan de dît û şeklek da ramanên xwe. Di 30yê adara 1972an de pêşengên şoreşê Mahir Çayan û hevalên wî li Qizildereyê hatin kuştin û vê bûyerê şopên kûr di jiyan û ramanên wî de de hiştin. Di 7ê nîsanê de di çalakiya şermezarkirina bûyera komkujiyê de hat binçavkirin û wî şandin girtîgeha Mamakê. 7 meh di girtîgehê de ma û di wê pêvajoyê de xwe gihand ramana avakirina rêxistinekê û ji bo vê yekê gav avêt nav pêvajoyeke din a lêgerîn û lêkolînê. Piştî 1972an pirsgirêka kurd bi gelek derûdoran re guftûgo dike û di heman demê de komeleya perwerdahiyê bilind a demokratîk a Enqerê ava dike. Di heman demê de ew xebatên xwe yên bîrdoziyê yên ku di nava komekê de dimeşîne, digihîne gihaneka dawî. Koma di bin pêşengiya Ocalan de di dawiya sala 1975an de civînekê li dar dixe û biryar dide ku li Kurdistanê xebatê bimeşîne.
Avabûna PKKê.
Di 27ê çiriya paşîn a 1978an de jî Ocalan û hevalên wî li Diyarbekirê li gundê Fîsê yê Lîceyê careke din li hev kom dibin û biryara avakirina "Partiya Karkerên Kurdistanê" didin. Xebatên rêxistinê yên Ocalan û partiya wî PKK yên li Kurdistanê di demeke kin de bala dewleta tirk dikişîne. Li ser vê şêweya nû ya Ocalan a li hemberî pirsgirêka kurd ku zikê nerm ê Tirkiyê ye, dewleta tirk zextên xwe zêde dike. Dewletê bi awayekî eşkere li hemberî koma Ocalan şer dide destpêkirin û ji ber vê yekê Ocalan sala 1979an derdikeve derve û diçe Libnanê. Bi vî awayî meşa ku dê 20 salan li rojhilata navîn berdewam bikira, dest pê kir. PKKê li Libnanê di 1982an de kongra xwe ya duyem pêk anî û biryara vegera nava axa welêt girt. Milîtanên PKKê di bin pêşengiya Öcalan de perwerdehiya xwe ya îdeolojîk û leşkerî jî qedandibûn. Di encamê de di 15ê tebaxa 1984an de li Bakurê Kurdistanê şerê çekdarî destpê kir.
Di encama şerê çekdarî de li ser daxwazên ku ji Tirkiyê tên, ji 1993an û şûn ve PKKê 3 caran agirbestê ragihand. Ev gavên ku ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd hatin avêtin, rastî pênûs û astengiyên derûdorên rentxwir hatibûn. Di 9ê çiriya pêşîn a 1998an de di encama hevanîyeke ku bi hevkariya hêzên navnetewî hat amadekirin, Ocalan neçar ma ku ji Suriyê derkeve. 9ê çiriya pêşînê de Ocalan dema dest bi rêwîtiya ber bi Ewrûpayê ve kir wê wiha bigota: "Ez ji niha û şûn ve dixwazim rola xwe di kanala siyasî de bilîzim". Ocalan dema li Îtalya bû gelek caran bangên ji bo aştiyê kirin lê belê ji Yekîtiya Ewropayê hêviya ku dikir bidest nexist. Ocalan di 2ê sibata 1999an de bi zordayîna Yewnanîstanê heta Kenyayê diçe. Di 15ê sibata heman salê de jî li paytextê Kenya Nayrobiyê li pêşiya avahiya sefaretxaneya Yûnanîstanê ber bi Tirkiyê ve tê revandin. Serokê giştî yê PKKê Abdullah Ocalan li girava Îmralî ya li nav deryaya Marmarayê bi tenê li serê xwe di girtîgehê de hat bicîhkirin. Ocalan li Îmraliyê bi parêznameya xwe ya pêşî de daxwaz kir ku pirsgirêka kurd li ser bingeha aştiyê were çareserkirin.
Serlêdana namzetiya Xelata Aştiyê ya Nobelê.
Serlêdana Xelata Nobelê ya Aşitiyê ya 2014an ji aliyê Parlamenterê parlamena Başûrê Kurdistanê ya Tevgera Goran, Heval Kwêstanî ve li Norwêcê serlêdan namzetiya Xelata Aştiyê ya Nobelê li enstîtuya Xelata Aştiyê ya Nobelê re hat lêdan.
Serdema serlêdana xelatê jibo ku Abdullah Öcalan li ser bingeha peyama Newroza sala 2013an de û kovara Time Abdullah Ocalan wekî yek ji 100 mirovên herî bibandor li cîhanê nîşan da.
Di nivîsa serlêdana xelatê de damezrandina PKK û xebata Abdullah Ocalan yên siyasî jî hatiye nivîsandin.
Xelata Aşitiyê ya Nobelê her sal ji li ser vîna Alfred Nobel, ji aliyê Komîteya Nobelê ya ve li bajar Osloyê tê dayîn. Xelat, ji kesên an jî rêxistinên ku herî zêde hewl didin ku kongreyên aştiyê û biratiya netewe û gelan, kêmkirina çek û artêşan saz bikin, ji aliyê Komîteya Xelata Aştiyê ya Nobelê ve tê dayîn.
Tecrîda li ser wî.
Heta niha bi gelek caran, bi awayekî bêqanûnî ji aliyê dewleta tirk ve bi gelek caran tecrîd li ser Ocalan hatiye kirin. Bi van astengiyan hevdîtinên Ocalan û parêzerên wî û malbata wî hatiye astengkirin. Partiya Demokratîk ya Gelan (HDP) li parlamena tirk gelek caran di derbarê tecrîdê û rewşa Ocalan de pirs li Wezareta Dadê ya dewleta tirk pirsî.
Jibo Ocalan bangawaziya (CPT).
Partiya Demokratîk ya Gelan (HDP) jibo Ocalan bangawaziya Komîsyona Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Ewropayê (CPT)yê kir
Partiya Demokratîk ya (HDP) di bangawaziya xwe de deng li saziyên mafên mirovan ya Ewrûpayê û li CPTyê kir ku derbarê rewşa tenduristiya Ocalan û rewşa wî rojek zûtir dest bi hevdîtinan bike.
Bangawaziya xelatgirên Nobelê.
Ji 50 xelatgirên Nobelê jibo tecrîda li ser Abdullah Ocalan bang li ser saziyên navnetewî kirin.
50 xwedan xelatên Nobelê nameyek hevbeş ji saziyên navneteweyî re şandine da ku qedexeya dîtinên li dijî Rêberê PKKê Abdullah Öcalan bi dawî bikin.
Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê ya sala 1980an Adolfo Pérez nameya bi navê Esquivel di ji aliyê 50 xwediyê Xelata Nobelê ve bi biryarek hevbeş hatiye îmzekirin.
Name ji hêla Sekreterê Giştî yê Konseya Ewrûpayê Thorbjørn Jagland, Nûnera Bilind a Yekîtiya Ewropî ya Polîtîkaya Derve Federica Mogherini, Seroka niha ya Rêxistina Ewlehî û Hevkariya Ewropa (OSCE) Miroslav Lajčák, û Sekreterê Birêvebir ê Komîteya Pêşîgirtina ortşkenceyê (CPT) ve hatiye nivîsandin.
Nameya bi navê Esquivel di nameyê de bangên hevpar ên 50 xwedan xelatan destnîşan kir. Encûmena Ewropî, EU, OSCE û CPT ji înkara Tirkiyê ya mafên mirovan ên gewre ji wan xwest ku hemî tedbîrên guncan bigirin da ku dawî lê were.
Hikûmeta Tirkiyê, wekî hukûmetên din, yên ku ji jiyana her kes û rûmeta girtiyan jî tê de dijwar e ku ewledar bibe.
Em, yên ku ji deverên cûda yên xwedan xelata Nobelê, hukûmeta tirkî û civaka navneteweyî bi tevahî hatine, ew di dema Abdullah Ocalan û hemî girtiyên siyasî yên di hucreyên tecrîdê yên li Tirkiyê de girîng e, em ji we tika dikin ku hûn gavên bilez bavêjin da ku bi dawî bibin. Bi kirina vê yekê, em bi sedan grevên birçîbûnê yên ku heman daxwazê ​​diparêzin re hevkar in. Parlamentera kurd Leyla Guven, ku li zindanê li Diyarbekirê girtî ye û di bin xetereyê de ye. "
Lîsteya xelatgirê ku îmze avêtinê peyamê.
Adolfo Pérez Esquivel, Arjantîn. Xwediyê Xelata Aşitiyê ya Nobelê 1980 - Betty Williams, Irelandrlandaya Bakur. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1976 - Desmond Tutu, Afrîkaya Başûr. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1984 - FW De Klerk, Afrîkaya Başûr. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1993 - Jody Williams, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1997 - José Ramos-Horta, Tîmora Rojhilat. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1996 - Leymah Roberta Gbowee, Lîberya. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 2011 - Mairead Corrigan Maguire, Irelandrlandaya Bakur. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1976 - Oscar Arias, Costa Rica. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 1987 - irinîrîn Ebadî, Iranran. Xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê 2003.
Dudley R. Herschbach, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 1986 - Elias James Corey, Dewletên Yekbûyî, Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 1990 - Gerhard Ertl, Almanya. Xwediyê Nobelê ya Kîmyayê 2007 - Joachim Frank, Almanya / DY Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 2017 - John C. Polanyi, Kanada. Xwediyê Nobelê ya Kîmyayê1986 - Kary B. Mullis,
Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 1993 - Richard Henderson, Brîtanya. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 2017 - Robert H. Grubbs, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 2005 - Roger D. Kornberg, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê 2006 - Thomas R. Cech, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê1989 - Walter Gilbert, Dewletên Yekbûyî.
Xwediyê Xelata Nobelê ya Kîmyayê1980 - Yuan T. Lee, Taywan. Xwediyê Nobelê ya Kîmyayê 1986.
Edward C. Prescott, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Aboriyê 2004 - Eric S. Maskin, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Aboriyê 2007 - Finn E. Kydland, Norwêc. Xwediyê Nobelê ya Aboriyê 2004 - Oliver Hart, Brîtanya. Di Aboriyê de Xwediyê Nobelê 2016.
Alice Munro, Kanada. Xwediyê Nobelê ya Wêjeyê 2013 - Elfriede Jelinek, Avusturya. Xwediyê Nobelê ya Wêjeyê 2004 - J. M. Coetzee, Afrîkaya Başûr. Xwediyê Nobelê ya Wêjeyê 2003 - Mario Vargas Llosa, Perû. Xwediyê Nobelê ya Wêjeyê 2010 - Wole Soyinka, Nîjerya. Xwediyê Nobelê di Wêjeyê de 1986
Carol W. Greider, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Tibê 2009 - Edmond H. Fischer, Swîsre / DY Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 1992 - Eric R. Kandel, Avusturya. Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 2000 - Erwin Neher, Almanya. Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê1991 - J. Robin Warren, Avusturalya. Xwediyê Nobelê ya Tibê 2005 - Jack W. Szostak, Brîtanya. Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 2009 - Leland H. Hartwell, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 2001 - Louis J. Ignarro, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Tibê 1998 - Sir Richard J. Roberts, Brîtanya. Xwediyê Nobelê ya Tibê 1993 - Sydney Brenner, Afrîkaya Başûr. Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 2002 - Thomas C. Sudhof, Almanya / DY Xwediyê Xelata Nobelê ya Tibê 2013 - Tim Hunt, Brîtanya. Xwediyê Nobelê ya Tibê 2001 - Torsten N. Wiesel, Swêd. Xwediyê Nobelê ya Tibê 1981.
Anthony J. Leggett, Brîtanya. Xwediyê Nobelê ya Fîzîkê 2003 –Gerard Morou, Fransa. Xwediyê Nobelê ya Fîzîkê 2018 - Kip Stephen Thorne, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Xelata Nobelê ya Fîzîkê 2017 - Sheldon Glashow, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Fîzîkê1979 - Steven Weinberg, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Fîzîkê 1979 ji hêla William D. Phillips, Dewletên Yekbûyî. Xwediyê Nobelê ya Fîzîkê 1997."
Bundesagentur für Arbeit ("Daîreya Karûbarê ya Federal", BA) saziyek federal a alman e ku di qada berpirsiyariya Wezareta Federal ji bo ked û karên civakî ye û navenda wê li Nürnbergê ye. Birêvebirê wê yê nû Detlef Scheele ye.
BA navendên karan ên li seranserê Almanyayê bi rê ve dibe û muçeya (meaş) bêkariyê îdare dike.
Mele Zahirê Tendûrekî (jdb. 1882 - m. 1966) yek ji alimên îslamê û nivîskarê kurd e.
Di dîwana Mele Zahirê Tendûrekî de nod û neh helbest hene. Ji vana şêst û şeş bi zimanê kurdî, şanzdeh bi zimanê erebî û bîst û yek jî bi zimanê farisî hatine nivîsandin.
Gelek alim li ber destê wî îcaze wergirtine. Ji helbestên Mele Zahir tê fêhmkirin ku ew di îlmên îslamî pir kûr çûye, her wiha di helbestên xwe de jî xwediyê hunerekî mezin e. Di helbestên xwe de li ser rêya wêjeya kurdî ya klasîk çûye.
Mele Zahirê Tendûrekî usûl û rêbaza edebî û helbesta klasîk jî baş dizanî. Her wekî ku ji vê Dîwanê jî têye zanîn ew gelek baş perwerde ditiye.
"Melayê Cizîrî" pirtûkeke ji aliyê nivîskarê kurd Abdusamet Yigit ve hatiye nivîsîn e. Di sala 2013an de ji Weşanên Han derketiye. Navaroka pirtûkê bêhtirî li ser jiyane, têgihiştin û fikrê Melayê Cizîrî ya. Pirtûk, di ancama lêkolînekê de hatiye nivîsîn.Melayê Cizîrî di jîyane xwe de çawa dihizirî û dema ku dihizirê çi û kîjan mijar di hizirkirina xwe de hildane li dest, di pirtûkê de tên ser ziman.
Di pirtûkê de Melayê Cizîrî di destpêka pêşketina xwe de li gelek der û deverên Kurdistanê herîya ye. Ji gelek alim, zanyar û fîlozofên demên ders girtiye. Di pirtûkê de biqasî ku tê ditin, Melayê Cizîrî pir eleqeyeke wî ya mezin li zimên heye. Melayê Cizîrî, wê pêwîstî û pêdîvîyeke zanînê fêrbûnê pêşketin û serdestbûna li ziman dibîne. Melayê Cizîrî, li ser felsefe, jîyana civakê û civaknasiyê, matematîk û hwd, ku di nav de li ser gelek mijaran û babetan hizirîya û anîye ser zimên.
Haseb Teberî (erebî: حاسب طبری‎) "Abu Ja'far Muhammad ibn Ayyub-i Haseb-i Tabarit" stêrnasê fars e.
Di derbarê jiyana wî de agahî kêm e bi xwe di xwe di sedsala 10an de jiyaye.
Mîxaîlê Mezin ango Mîxaîlê Sûrî (bi suryankiya klasîk: ܡܺܝܟ݂ܳܐܝܶܠ ܣܽܘܪܝܳܝܳܐ Mīkhoʾēl Sūryoyo, m. 1199) ji sala 1166an heta 1199an patrîkekî Dêra Ortodoks a suryanî bû. Ew îro wekî nivîskarê "Kronîkila" serdema navîn a herî mezin tê zanîn, ku berhema xwe bi suryanî berhev kiriye. Materyalên têvel ên din, ku ji hêla wî ve hatine nivîsîn, heta niha zindî mane.
Jiyana Mîxaîl ji hêla Bar Hebraeus ve hatiye tomarkirin. Ew di sala 1126an de li Melitene (îro Meletî) hatiye dinê, kurê Metran Eliyayê (Elias) ji malbata Qindasi bû. Apê wî, abonê Athanasius, di sala 1136an de li Anazarbusê Kîlîkyayê de bûye metranek. Ew di 7ê çiriya paşîn a 1199an de di şêst û sê saliya xwe de li manastira Bar Sauma miriye.
Miryem Qazî, keça heftem a pêşewa Qazî Mihemed û Mîna Qazî bû. Ew di 1945an de û şeş mehan berî avakirina Komara Kurdistanê li Mehabada Rojhilatê Kurdistanê hatiye dinyayê. Zaroka dawî û herî biçûk a Qazî Mihemed bû.
Li Tehranê (Îran) bi Serdar Begê Caf re zewicî bû û sê zarokên wê hene (Sîrwan, Seyran û Soma).
Di 15ê adara 2020an de bi sedema nexweşiyê li serbajarê Emmana Urdunê çû ber dilovaniya Xwedê.
Salih Demîcer Çîroknivîs, rojnamevan, wergêr û nivîskarekî kurd e.
Ew di 8'ê adarê sala 1972 an de li gundê Şêranê yê girêdayî Kobaniyê hatiye dinyayê. Wî xwendina xwe ya seretayî û navendî li gundê Şêranê û lîseya xwe jî li bajarê Kobaniyê, bi dawî kir.
Li dawiya sala 1991an de, Demîcer berî xwe da Libnanê û li zanîngeha wê dest bi xwendina Zanista Siyasî kir.
Di destpêka sala 2007an de ta sala 2012an jî, wî karê pêşkêşkevaniyê di bernameya " Down Town "a Kenala Kurdistan TV kir.
Ji sala 2012 an ve ew li Amerîkayê dimîne. Niha jî di Radyoya Dengê Amerîka de karê xwe yê rojnemavaniyê dike.
Salih Demîcer di sala 1990î de dest bi nivîsîna helbestê kir, lê piştî demek ne dirêj wî berê xwe da nivîsîna kurteçîrokan.
Di sala 2002an de, wî berhevoka xwe ya yekem a kurteçîrokan bi navê Sozne ji Berfê li Beyrûtê çap kir. Berhevoka duyem jî, di sala 2006an de bi navnîşana Dilkoçerê Sirûcê li Şamê hate çapkirin.
Salih Demîcer xwe ji wergerê jî bê par nehêlaye. Wî li dawiya sala rabirdûyî de-2019- pirtûka nivîskarê ereb ê navdar Cibran Xelîl Cibra a bi navnîşana Baskên Şikestî wergerandiye kurdî.
Damîcer, Salih
Isabella Khair Hadid () modeleke amerîkî ye. Li Los Angeles, California ji dayik bûye. Bi eslê xwe ereb û holendî ye û xuşka wê Gigi Hadid jî modeleke amerîkî ye. Navê bavê wê Mohamed Hadid e û diya wê Yolanda Hadid e. Di 2012an de dest bi modeltiyê kiriye. Navê wê bi dirustî Isabella Khair Hadid e. Ew li Californiayê dijî.
Hadid û xwişk û birayên wê bi eslê xwe deh salan li ranchek li Santa Barbara, California hatin mezin kirin. Wekî ciwanek, Hadid siwar bû û xewnên wê hebûn ku beşdarî Olîmpiyadên 2016-an li Rio de Janeiro bibe, lê neçar ma ku di sala 2013-an de dev ji pêşbaziyê berde ji ber ku ew ji nexweşiya Lyme ya kronîk dikişîne.
Di sala 2014-an de, Hadid bi modelên IMG-ê re îmze kir û wê payîzê di Hefteya Moda ya New Yorkê de debuta xwe kir. Kovarên kovarê yên ji bo Vogue Australia, Elle, Teen Vogue û Seventeen li pey bûn, û hem jî kampanyayên ji bo Givenchy, Calvin Klein û Topshop. Hadîd di Hezîrana 2016-an de, bi lîstikvaniya kurtefîlma Tyler Ford, "Private" dest bi lîstikvaniya xwe kir.
Di Kanûna 2016-an de, pîşesaziyê ji bo Xelatên Model.com-ê yên Sala 2016-ê dengê xwe da "Modelê Salê".
Oliver Siebeck (jdb. 1961 li Wanne-Eickel,Almanya) dûblajvanekî alman e.
Di rêzefîlmê Prison Break 2007 ta 2009 Oliver Siebeck di guhertoya almanî de, ku ji hêla Paul Adelstein ve hatî rolkirin, dengê xwe ji ajan Paul Kellerman re deyn kir. Ji 2003 û 2005an ew jî dûblajvan bû ji bo karekterê Eric Weiss ku ji aliye Greg Grunberg ve li Alias ​​ - hat pêşandan. Ji sala 2004-an ve hûn dikarin wî wekî dengê Dr. Herb Melnick di rêzfîlma Two and a Half Men de tê bihîstin. Ew di heman demê de ji beşa 36ê de ji 200 zêdetirî beş li ser rêzefîlmê anîmeyê Dragonball Z û di fîlmên Dragonball Z de ji karaktera Vegeta, dengê xwe deyn kir. Ew di vê berdewamiyê Dragon Ball GT-yê de, ku di 2006an de hat dûblaj kirin jî, ji vî karakterî re dengê xwe deyn kir. Di 2013 de ew jî di kurterêzefîlma Pokémon Origins de derket, ku tê de wî Giovanni dilîze. Di fîlmê Zero Dark Thirty de, ew Barack Obama dûblaj dike. Digel cûrbecûr rolên dûblajvaniyên din de, ew jî pirtûkên dengî yên cihêreng re jî dengê xwe deyn kir.
Striyebendik an jî dirkepetik (bi îngilîzî "spinal cord"), beşek ji demarekoendama navendî ye.
Striyebendik(Dirkepetik) beşekî demarekoendama navendî ye.
Dirkepetik gurzek şaneya demare ye di nav hestiyên birrbirrê de, ji qedê demax dirêj dibê heta jêrê qefesa sîngê. Dirkepetik, di navbera demax û demarekoendama çêwe de navbeynkariya ragihandinê dike.
Pêkhateya dirkepetikê.
Dirêjiya dirkepetikê bi qasî 45 cm ye.Birgeha panî (bi înglîzî: "cross section") ya dirkepetikê bi du çînî ye. Çîna derve bi rengê spî, çîna navî jî bi rengê gewr e. Dirkepetik jî wek mîna demax, bi sê perdeyan ve pêçandî ye. Ev hersê perde wekî perdeyên meji (bi latînî: "meninges") tê navkirin. Kulbûna van perdeyan a ji ber hokarên nexweşiyê, wekî nexweşiya menenjît tê navkirin. Navbera perdeyên mejî bi bi şileyek ve tijî ye, navê vî şileyê, "şileya mejî-dirkepetik” e (bi îngilîzî: "cerebrospinal fluid"). Şileya mejî-dirkepetik wekî mîna balîfek (balgih) destek dide demax û dirkepetikê. Dirkepetik di nav hestiyên birrbirrê de cih digire lê hem bi demax ve hem jî bi navbeynkariya demarexaneyên dirkê, bi demarekoendama çêwe ve girêdayî ye. Loma ji hemû beşên laş ragihandin werdigire û dişîne demaxê, an jî ragihandinên ji demaxê dişîne masûlke û rijênan. Aliyê pêşî yê dirkêpetikê wekî zik (bi îngilîzî: "ventral") aliyê paşî jî wekî pişt (bi îngilîzî: "dorsal") tê navkirin. Tewere û laşexaneyên pîştê, bi gelemperî ragihandinên hestê ji laş ber bi demaxê ve diguhazînin. Di navenda dirkepetikê de cogek heye. Coga navendî ya dirkepetikê bi şileya mejî-dirkepetikê tijî ye.
Madeyê gewr.
Beşa gewr wekî madeyê gewr tê navkirin. Madeyê gewr ji tewereyên ne maylînî, laşê demarexaneyan û xaneyên glîa pêk tê. Madeyê gewr bi madeyê spî dorpeçî ye. Şeweyê beşa gewr dişibe perperperokê, an jî pîta H yê. Beşa gewr li gel hin beşên demarexaneyên hestê û livînê, demarexaneyên navê lixwe digire. Demarexaneyên navê, demarexaneya hestê bi demarexaneya livînê ve girê dide.
Birgeha panî (panîbirgeh) ya dirkepetikê ji du başan pêk tê, madeyê spî û madeyê gewr.
Madeyê gewr ji hinek beşan pêk tê, her beşek madeyê gewr wekî şax tê navkirin. Şax li kîjan aliyê beşa gewr be, li gor wê derê tê navkirin. Şaxên piştê ji bo girtin û ragihandina hestan kar dikin. Şaxên zikê erkê kar radigihîne bo peykeremasûlkeyan. Şaxên tenîşite (kêlek) navenda sereke ye ji bo beşa sîmpasavî ya demarekoendama xweyî.
Erkê xaneyên beşa gewr.
Demarexaneyên hestê yên li beşa gewr ji koendama çêwe ragihandin werdigrin.
Demarexaneyên livînê, ragihandinan diguhêzîne ji bo masûlkeyên peyker
Demarexaneyên navê ji bo çêbûna refleksan, demarexaneyên hestê bi demerexaneyên livînê ve girê dide.
Beşa spî ya dirkepetikê ji tewereyên bi maylînî pêk tê. Rîşalên(tewere) demarexaneyên hestê ji laş ber bi demaxê ve, rişalên demarexaneyên livînê jî ji demax ber bi laş ve dirêj dibin. Herwiha rîşalên demarexaneyên navê jî di nav madeyê spî de cih digire.
Beşên madeyê spî li gor stûnan (bi îngilîzî: "column") tê polenkirin. Di nav van stûnan de rîşalên koendama demarê yên ber bi demaxê hildikêşin, ji endamên hestê ragihandinên hestê diguhazînin ji bo demaxê. Herwîsa stûnên ji demaxê dadikêşin ji bo masûlkeyan sinyalên livînê diguhêzînin. Di navbera herdu şaxên piştê yên madeyê gewr de, stûnên piştê heye. Di navbera herdu şaxên zikê de, stûnên zikê cih digirin. Li herdu aliyên madeye spî ya dirkepetikê de di navbera şaxên pişt û zikê de, stûnên tenîştê heye. Stûnên piştê ji tewereyên hilkêşayî pêk tê. Stûnên zikê û tenîştê hem tewereyên hilkêşayî, hem jî yên dakêşayî lixwe digirin.
Dirkepetik navenda kontrolkirina refleksên livînê ye. Heke mirov bê zanetî destê xwe bide ser tiştek pir germ, di heman demê de bê hemdê xwe destê xwe ji wir dikişîne, ev bertek wekî refleksa livînê tê navkirin. Refleks (perçekirdar) bersîvên xweyî ne li dij kartêkiran.Refleks ne li bin bandora demaxê, lê di bin kontrola dirkepetikê de çê dibin.
"Germinal" romaneke Emile Zola ye. Ev roman wekî baştirîn romana nivîskar tê nirxandin. Heman demê de, di wejeya fransî de jî di nav berhemên sereke û qedirbilind de cîh digire. Di nav klasikên cîhanê de jî cîhekî girîng dadigire.
Ev roman, şerê di navbera karkerên madenê û şerê desthilata Fransayê de ji xwe re kiriye mijar. Rûdanên salên 1860an di romanê de tên vegotin. Serpêhatiyeke rasteqin hatiye vegotin. Eşq û evîn, tekoşîn, xizanî neçarî ev hestên dilsoj gişt bi zimanekî pir bibandor di vê romanê da hatiye vegotin.
Berhema orjînal bi zimanê fransî hatiye nivîsîn. Nêzî 100 zimanan jî hatiye wergerandin.
Lucky Joseph Vanous (jdb. li Lincoln, Nebraska, DYA) model û lîstikvanekî amerîkî ye. Ew di sala 1994an de piştî ku di nav rêzek dalberînî de ji bo Coca Cola Light li welatê de derket.
Vanous li Lincoln, Nebraska ji dayik bû, û di Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Yekem Ranger Battalion de xizmet kir. Piştî derketinê, wî li Zanîngeha Nebraska ya Lincoln xwend. Ew hate vedîtin dema ku serdana Manhattan kir, û ew li wir gav geriya û model kirin û xwendina xwe li Zanîngeha New York û Zanîngeha Fordhamê berdewam kir. Ew di sala 1989an de bi Kristen Noel re zewicî, ​​û ew herdu di sala 1996an de hatin veqetandin.Di lîstina rolên balkêş de rol lîstina Matt Dunning ji bo sezonek li Pacific Palisades û lîstina Chance Bowman di rêzefîlmê 18 Wheels of Justice de ne.
Lisa Thornhill (jdb.. 30 îlon 1966 li Hardinsburg, Kentucky,DYA) lîstikvaneke amerîkî ye.
Lisa Thornhill di 30 îlon 1966an li Hardinsburg, Kentucky hate cihanê. Dêûbavên Thornhill J.C Thornhill û Lynda Beauchamp Thornhill in. Xwişkek wê he ye. Thornhill li dora kamyonvanan hate mezin kirin.
Thornhill ji bo lîstina rola Evelyn Thompson di fîlma The Family Man, Celeste Kane di rêzefîlma wêneguhêzê Veronica Mars, Gwen di fîlma Life ji sala 2002, an jî Something Like It û wek Ajan Celia "Cie" Baxter ji rêzefîlma 18 Wheels of Justice de herî baş tê zanîn.
Denîz Deman'", hunermendeke kurd ji Pilûra Dersimê ye.
Denîz Deman bi eslê xwe ji gundê Mercan, li herêma Pilûr a Dêrsimê ye. Li bajarê Stenbolê ji dayik bûye, bi hunermend a kurd Hozan Diyar re zewicandî ye.
Digel zarokek malbatê bi 6 xwişk û birayên xwe re, Denîz Deman di temenek biçûk de bi muzîkê re hevdîtin dike. Li gel xwişkên xwe yên mezin, ew stranan bibîrbîn dikin û di navbera hevde dikevin nav nijada stran gotinê.
Deniz Deman, ku wek zarok çû Almanya, xwendina xwe li Almanyayê berdewamkir. Piştî ku ew ji beşa lîseyê xelas bû, perwerdehiya xwe wekî pisporê Nexweşiyên anderm û Taybetmendiya Bedewiyê qedand.
Ji hezkirina wî bo strants û ev xewnê ku wî di dilê xwe de veşartiye, ew albûma xwe "Lori" bi piştgiriya Hozan Diyar derdixe û yekem pêngava xwe ya mezin avêt nav civaka hunera kurdî.
Osman bin Me'zun (jdb. ?, Meke - m. 623 an 624, Medîne), sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Osman bin Me'zun misilmanê pêşîn ê sêzdehan e. Bi xwe ku bûye Misilman bi wesîla wî be malbata wî ji bûne misilman. Wextê bûne misilman ji ber zilmê koçî Hebeşistanê kiriye û piştê salan dîsa hatiye Medîneyê.
Jörg Jurtzka (jdb. 1955 li Mülheim an der Ruhr,Almanya) nivîskarekî alman e.Juretzka necar û dartiraşekî perwerdekirî ye û di nav dinên de ew li Kanadayê kozikên darî ava kir û encax di sala 1990an dest bi nivîsandinê kir. Îro ew ji ber nivîskarî li înşeatê dixebite an jî dezgehên şûştina otomobîlan monte dike.
Serlehengê romanên wî yên berê hatine weşandin detektîvê şexsî yê bi dilê xwe Kristof Kryszinski ye, ku dozên wî di destpêkê de tenê li welatê Juretzka, herêma Ruhr pêk dihat. Ji bo ku cûrbecûr peyda bike, nivîskar lêbelê, serlehengê xwe her wiha li Alpên Swîsreyê, li Spanya, li ser keştiyek rêwîtiyê û li Rojavayê hov de jî çalak bû. Diyalogên henekbazî û şêwaza berbiçav a Juretzka-yê, ku gelek rexnegiran pesnê wî didin û kî bi gelemperî rê li berhevdana bi Kinky Friedman re vekir, hate parastin.
Ji sala 2003an û vir de Juretzka wekî senaryonivîs xebitiye. Di nav ên din de Ji bo rêzefîlma kanala ProSiebenê " Was nicht passt, wird passend gemacht " ku bi fîlma Peter Thorwarth bi eynî sernav têkildar e.
Jörg Juretzka li Mülheim an der Ruhr dijî.
Berhema wî ya yekem Prickel (ku berî Sense hate weşandin, her çend paşê hate nivîsandin jî) di 15' ê Xelata Polisye ya Alman de cîhê duyemîn wergirt. Wî ev xelat dîsa di 2002-an de (cîhê sêyemîn) ji bo Der Willy ist weg weg wergirt. Romanên Fallera (2003) û Equinox (2004) ji bo Xelata Friedrich Glauser hatin hilbijartin. Di 2006an de wî xelata sereke ya 10,000 € Xelata Wêjeya Ruhr wergirt.
Bi romana xwe ya sûcê Alles total groovy, ew di sala 2010an de 26emîn Xelata Polisye ya Alman a 2010 de di cihê 3yemîn de qezenc kir. Di 2012 de ew Xelata Ruhr ji bo Huner û Zanistiya Bajarê Mülheim an der Ruhr wergirt ji bo tevahiya xebata wî.
Arsima spanyolî an grîba spanyolî pandemiyeke arsimê ku di navbera salên 1918 û 1920an de daket. Arsima spanyolî bû sedemê mirina 50 mîlyon mirovî.
Di dîroka dinyayê de yek ji nexweşiyên mirinê yên herî mezin e.
Karantîna yan jî kerentîne (quarantine) cihek an odeyeke kenargirtî ye. Li wir hem kes an ajalên nexweş û hem jî yên ku nexweşîbûna wan cihê gumanê ye, tên asêkirin.
Piştî biserxwehatina wan kesan û başbûna tenduristiya wan, ew dikarin ji wir derkevin.
Di sala 2020an de, nexweşiya koronavîrusê (Covid-19) baştirî mînak e ji bo asêkirina nexweşan.
Pênc kelênên serekî yê laşê mirov
Kelên, valahî, kilor, boşayî an jî kortik (bi îngilîzî: "cavity") navê malikên hundirê laş e ko mêvandariya endamên laş dike.
Peyva valahî an jî boşayî ji bo tişt an jî cihên vala tê bikaranîn, lê bi eslê xwe kelênên laşê mirov ne cihên vala ne, bi endam û şaneyan tijî ne. Kelên endamên laş diparêze û cihê wan di nav laş de sabît dike. Kelên li gor hestiyên derdora wan an jî endamên nava wan tên navkirin. Di nav laşê mirov de du kelênên diyarkirî heye. Kelêna piştê û kelêna pêşî du kelênên herî gir û herî fireh in di laşê mirov de. Ev herdu kelên jî kelênên hîn piçûktir lixwe digirin, loma em dikarin bibêjin ko di laşê mirov de pênc kelênên serekî heye.
Kelêna piştê.
Kelêna piştê (bi îngilîzî: "dorsal cavity") beşa kiloxekelênê lixwe digire. Kiloxekelên bi hestiyên kilox dorpêçî ye demax di nav kiloxekelên de cih digire. Beşa duyema kelêna piştê, dirkekelên e. Dirkekelên di nav hestiyên birrbirre de cih digire. Dirkepetik di nav dirkekelênê de ye. Kiloxekelên û dirkekelên bi perdeyên mejî dapoşî ne.
Kelêna pêşî.
Kelêna pêşî (bi îngilîzî: "ventral cavity"), sîngekelên, zikekelên û hewzekelênê lixwe digire. Kelêna pêşî firehbûn û tengbûna endaman hêsan dike. Wekî mînak; pişik, gede, mîzdank bi awayek serbest dikarin fireh bibin an jî teng bibin bê ko tu ziyan bigihîje endam û şaneyên der dora wan.Sîngeklên bi hestiyên parsû dorgirtiye. Pişik, dil û soriçik di nav sîngekelênê de cih digirin. Herwiha sîngekelên, lûleyên xwînê û beşek ji koendama lîmfê jî lixwe digire.Navpençik sîngekelênê ji zikekelênê cihê dike. Pirraniya zikekelênê jî wekî mîna sîngekelenê, bi hestiyên parsû dorpêçî ye. Gede, rûvî, kezeb, kîsikê zeravê, gûrçik, mîzkêş(cogên mîzê) û pankreas endamên nav zikekelênê ne. Rûyê zikekelênê bi perdeya perîtonê (bi îngilîzî: "peritoneum") dapoşî ye. Hewzekelên endamên zaûzê, mîzdank, û tortorikê li nav xwe digire.
Vîrûsa Koronayê an jî Koronavîrûs (bi latînî: "Orthocoronavirinae"), di balinde û şîrmêjan de dibe sedema nexweşiyê û famîleya Coronaviridae ku, du binefamîleya vî hene ku yek ji van vîrusan ve pêk hatiye.
Ev vîrûs ku, di mirovan de bi pirranî nexweşiyeke giran naqewimîne, dibe sedema beşekî girîng ji weqayên zekemiyê, bi vê yekê re di navbera van de MERS-CoV, SARS-CoV û CoVID-19 (2019-nCoV) hene ku hin cureyên koronavîrusê, dibin sedema înfeksiyona rêka hilmija jorîn û talûkeya mirinê dihewînin. Koronavîrus, di çêlek û berazan de dibin sedema vijikîbûnê, di mirîşkan de jî dibin sedema înfeksiyona rêka hilmija jorîn.
Materyala genetîk (genom) ku di hundurê xwe de dihewîne, bi polarîteya pozîtîf û bi RNAya yek tayikî re pêk tê.Xwediyê genom a RNA'ya herî mezin in(ku heta îro hatiye kişf kirin),dirêjiya van bêhtirî 30 kîlobaz e.Ev vîrus ku mezinahiya vî 125 nanometre ye,taybetmendiya vî ya herî berbiçav pozikên vî yê wek çovan e. Bi vê taybetmendiya xwe re, di binê hûrbînê de wekî taca kad(bi Latînî:Corona)a tavê xuya dikir û wisa hat binavkirin.
Nexweşiya Koronayê ku SARS-CoV 2'an jî dihundirîne,hemberî vê nexweşiyê hêj derzî yan jî dijvayrûs nehatiye peresandin. Di kontrolkirina nexweşiyê de tedawiya semptomatîk,îzolasyon û pêkwerandina ezmûnî ya pircure tê de cihê xwe distîne. Şûştina destan, mesafe hîştin û destê xwe bi rûyê xwe ve negerandin, ev pêşnîyazên tevdîran ji bo bergirtina belavbûna nexweşiyên koronavîral in.
Famîleya Koronavîrusan salên 1960-an de hat vedîtin.Vîrûsên ku cara yekem hat vedîtin,nîşanên nexweşiya vîrûsa înfeksiyoz bronşîtîs di navbera mirîşkan de hate dîtin û di valahiya pozên mirovên bi serma girtî de hat dîtin û du vîrus ku (229E û OC43) bi navê Vîrûsa Korona ya Mirovan binavkirî, tê de cihê xwe stend.
Piştî demên derbasbûyî Vîrûsa Korona ya SARS sala 2003'an de hat vedîtin. Di sala 2004'an de HCoV NL63, sala 2005'an de HKU1, sala 2012'an de MERS-CoV û sala 2019'an de CoVID-19 ku rehdarê Wuhan'ê ye,ev jî cihê xwe di nav famîleya Vîrusa Koronayê de girtiye.Pirraniya van vîrûsan dibin sedema înfeksiyona hilmija jorîn.
Teşenasî (morfolojî).
Agahiyên di derbarê naverok û proteînên Koronavîrûsê
Koronavîrus ku, di rûxarên xwe de xwedanê pozikan in, mezin in û şeklên van wek pirtikên kadî û pleomorfîk in. Modineyên pirtikên vîrusan, nêzî 120 nm in.
Pêçeka koronavîrusên vîral, cot qatî ye û di pêçekê de protînên M,E û S cih distînin. Hin komkomiyên diyarkirî de
bi taybetî jî binefamîleya Betacoronavîrus A yê de,protînên rûxar, bi navê hemagglutînîn esteraz(HE),(dişibin protînên spîke(S) lê belê ji vana kintir in) cihê xwe distînin.
Pêçeka vîral, di nava xwe de nukleokapsît dihewîne.Nukleokapsît bi meyldariya pozîtîf û RNAya yek tayikî ve girêdayî ye, bi gelek protînên nukleokapsîdê(N) re pêk tên.
Koronavîrusên mirovan.
Koronavîrus faktorên rîsk de bi şopewerî ji hev diguherrin. Hinekê van dikarin %30yê vegirtiyan bikujin, wekî MERS-CoV,û hinek jî bi nisbî bê zirar in,wekî zekem.Koronavîrus dikarin bi semptomên sereke bibin sedema zekemê, wekî tasar, û êşa gewriyê ji adenoidên werimî. Koronavîrus dikarin bibin sedema pneumonia (yan rasterast vîral pneumonia an di rêza duyem de bakteriyal pneumonia) û bronchitis (yan rasterast vîral bronchitis yan di rêza duyem de bakteriyal bronchitis)Koronavîrusa mirovan,SARS-CoV, di sala 2003yan de hate vedîtin ku dibe sedema SARS,tê da pathogenesisa yekane heye ji ber ku dibe sedema înfeksiyona perçeyî ya hilmijê ya jorîn û jêrîn.
Peresan.
Dîroka pêşiyên hevpişka herî dawî(PHHD)ya koronavîrusan dorhêla salên 8000'ê bZ re diçe.Ligel vê yekê kevntirbûna koronavîrusan jî hêj tê ramandin.Cinsên PHHD'ên Alphacoronavirus, Betacoronavirus,Gammacoronavirus û Deltacoronavirusan
bi dorê, 2400 sal bZ,3300 sal bZ,2800 sal bZ û 3000 sal bZ bidîrok e.
Rewşan stranbêj, bestekar û kemanjeneke kurd e ku li navçeya Tetwana Bidlîsê hatiye dinyayê.Kengî?
Rewşan piştî beşa Şêwirmendiya psîkolojiyê ya Zanîngeha Enqereyê xelas kir, lîsansa bilind a li ser Lîstikvaniyê li Zanîngeha Bahçeşehîrê xwendiye û di heman demê de perwerdehiya armonî, keman û viyolayê jî wergirtine.
Demeke dirêj li gelek cihan di festîval û çalakiyên cuda de bi Orkestraya Pera Jazz, Oda Orkestraya ÎTÛ û Halîç, Çağdaş Müzik Topluluğu (Klûba Mûzîkê ya Nûjen) û Orkestraya Muzîka Fîlman ya Stembolê konseran li dar xistiye.
Bi koma Acustic Moods û Horizon bi enstrumanê kemanê û bi awayekî vokal cih girtiye. Di heman salê de di Projeya çandî ya Ewropayê de bi Orkestraya Senfonî ya Melodiyên Aştiyê li Ermenistan û Gurcistanê bi dîmenderê orkestrayê Aram Talalyan re xebatên xwe berdewam kirine.
Arşîvên muzîka kurdî yên Radyoya Êrîvanê û Bexdayê û berhevokên bestekarê ermenî Gomidas Vartabed di nav repertuwarê wê de xwedî cihekî girîng e.
"Riboviria", polîmerazên RNA ku (parçeyekî RNA ye.) hemû vîroîd û vîrûsên RNA bi van re (Polîmerazên RNA)zêde dibin Rîbovîriya, sîstema dabeşandina baltîmore û taksonomiyê tîne ba hev û hemû vîrûsên koma lll dsRNA, vîrûsên pozîtîf serwextî ya koma lV ssRNA û vîrûsên negatîf serwextî ya koma V ssRNA tîne ba hev û komkomî dike. Riboviria bixwe komkomiyeke û monofîtîk e.Yanî hemû vîrûsên vî ji yek malbatê ne. Bi pirranî vîrûsên Riboviria pir cure ne.
1., Dempsey DM, Dutilh BE, Harrach B, Harrison RL, Hendrickson RC, Junglen S, Knowles NJ, Kropinski AM, Krupovic M, Kuhn JH, Nibert M, Rubino L, Sabanadzovic S, Simmonds P, Varsani A, Zerbini FM, Davison AJ (2019). "Changes to virus taxonomy and the International Code of Virus Classification and Nomenclature ratified by the International Committee on Taxonomy of Viruses (2019)". Archives of Virology. 164 (9): 2417–2429. doi:10.1007/s00705-019-04306-w. PMID 31187277. Retrieved 20 March 2020.
2.Gorbalenya, Alexander E.; Krupovic, Mart; Siddell, Stuart; Varsani, Arvind; Kuhn, Jens H. (15 October 2018). "Riboviria: establishing a single taxon that comprises RNA viruses at the basal rank of virus taxonomy" (docx). International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV). Retrieved 9 March 2019.
3."Virus Taxonomy: 2018 Release" (html). International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV). October 2018. Retrieved 8 March 2019.
Nefel malpereke kurdî bû û armanca wê ew bû ko li ser banê Internetê alaya zimanê kurdî hilde ber perên asimanan. Malpera Nefelê serbixwe bû û ne girêdayê ti partî, rêxistin yan ol û mezheban bû. Herwiha nefel navê giyayekî ye ko li Kurdistanê hişîn dibe. Malpera Nefelê di sala 1998ê de dest bi weşanê kir.
MERS-CoV, Middle East Respiratory Syndrome, an jî SHRN, Sendroma Hilmijî ya Rojhilata Navîn, înfeksiyoneke koronavîrus e. Sedema vî nexweşiyê MERS-CoV e. Mirovê ku bi vê nexweşiyê ketine, ji sedî 35-40' ê wan dimirin. Hin bastûran, vê nexweşiyê bi vexuyanên sivik re derbas dikin. Kesên ku ji vê nexweşiyê xwe rizgar kirine,êdî talûkeya wan ê têkilkirinê nîn e.
Vexuyan û nûveyên nexweşiyê.
15 rojên piştî têkilbûna vîrusê gelek girîng e.Ji ber ku vexuyanên nexweşiyê di vê demê de derdikeve holê û vê 15 rojê de laşê mirovan de belav dibe.Bêhntengî,kuxik,
berzbûna pileya agirê laşê mirovan vexuyanên herî girîng ên vê nexweşiyê ne.Lê belê hin nexweşan de bi vê vexuyanan re belxem jî tê dîtin.
Kurtedîrok û dabeşiya erdnîgarî.
Yekem car sala 2012-an de di Erebîstana Siûdî de hat zexm kirin.
Erol Berxwedan hunermendekî kurd e, di sala 1983an de li navçeya Gimgima Mûşê hatiye dinyayê
Erol Berxwedan di 10ê kanûna 1983an de li navçeya Gimgima Muşê ji dayik bû. Piştî qedandina dibistana seretayî û navîn a li Gimgimê ew koçî bajarê Stembolê bû.
Erol Berxwedan piştê koçbûna bajarê Stembolê, dest bi xwendina muzîkê kir. Sitrana xwe ya bi navê "Yarê Tu Zanî" çêkir.
Erol Berwedan, ku di sala 2009an de bi albûma xwe ya yekem "Yarê Tu Zanî / Aylê Dayê" şanaziyek mezin wergirt.
Xebatên kurdî yên çandî di Komeleya Çand û Hunerê ya Kurdî MED de demeke dirêj de karê huneriyê berdewam kir. Erol Berxwedan li nav welat û li Ewropayê beşdarê gelek festîval û pîrozbahiyên Newrozê bû.
Sebastian Schulz (jdb.. 1977 li Rostock,Almanya) dûblajvanekî alman e.
Wekî ku di nîvê salên 1980an de, wî di rojên dibistana xwe de dest bi axaftina rolên piçûk ên axaftinê li studyoya dûblajvaniyê de kir. Deh sal şûnda, Schulz xwe wekî dûblajvan saz kir û di rêzen cûrbecûr yên anime, li mînak di Dragon Ball Z de wekî Trunks an di sezona yekem de ya Yu-Gi-Oh! wekî Yami Yugi / Atem de û dengê xwe ji bo karakterên cihereng deyn kir.. Di vê rolê de, wî di vîdyoya "Hänno feat. Yami Yugi | Yu-Gi-Oh!" de li ser YouTuber HandOfBlood xuya mêvanî kiribû. Lê her wiha mirovên rastîn jî, wek Sean O'Neal di rêzefîlma Clarissa an Tom Lenk de wekî Andrew di sezona 6an û 7-a ya Buffy the Vampire Slayer de. Ew bi dûblajkirina Christopher Masterson re wekî Francis di rêzefîlma Malcolm in the Middle de, Donald Faison wekî Dr. Christopher Duncan Turk di Scrubs de, Simon Helberg wek Howard Joel Wolowitz di The Big Bang Theory û Martin Freeman wekî Dr. Watson di rêzefîlma brîtanî Sherlock de.
Di heman demê de ew dikare wekî axaftvan di pêşandanên cihêreng ên MTV-ê de bihîstibe û ew jî wekî axaftvanekî radyoya lîstikê çalak e. Digel vê yekê ku wek dûblajvanek tê xebitandin, wî jî wekî derhênerê deng û nivîskarê pirtûkê diyalogê xebitiye.
Schulz bi lîstikvan û dûblajvanê Jill Böttcher re zewicandî ye û du zarokên wan jî hene.
Andy Samberg
Donald Faison
Hemoyî Êleke li devera Serhedê ye. Li navçeyên Elcewaz, Erdîş,Xamûr,Giyadîn,Avkevir,Panos û Kop(Mûş)ê bicih in. Bi Pirranî derûdora Geliyê Zîlanê de bicîh in.
Di Nav Dîrok û Bûyeran de Eşîra Hemoya.
Komkujîya Zîlanê de gelek mensûbên eşîra Hemoya hat kuştin û sirgûn kirin.
Mijarên Têkildar.
1.Lîsteya eşîrên Serhedê
1.https://www.wikizero.com/tr/Zilan_Katliam%C4%B1
2.Lîsteya eşîrên Serhedê
Mem Ararat hundermendekê kurd e, di sala 1981ê d li gundekî bi navê 'Girkê Şêxê ku girêdayî navçeya Dêrika Çiyayê Mazî ya Mêrdînê ye jidayikbûye. Xwediyê çendîn stran û albûman e.
Mem Ararat di van salên dawî de encamek baş bidestxistiye, bi dengê xwe û bi stranê xwe.Xwedî staylek taybet e de di muzîka kurdî de. Dema ku Mem Ararat heft salî bû, malbata wî ji ber rewşa aborî ji Mêrdînê koçî bajarên rojavayê Tirkîyê dibin.Di sala 1991 ê de vedigere gundê xwe lê vê carê jî ji ber rewşa sîyasi tevli malbata xwe ji gund koç dikin.
Ji ber şertên aborî û jiyana koçberiyê,tenê dibistana seretayî xwendî ye.Di gelek karên cihêreng de dixebite.
Ji zaroktiya xwe ve, bi muzîkê re eleqedar bûye lê ji ber derfet pêk nehatibû wî dereng dest bi muzîkê kir.
Di destpêka 2013 an de dest pê kir ku li ser platformên cuda xuya bike. Di dawiyê de, bi motîvasyona hevalên xwe, wî albuma xwe ya yekem bi navê 'Quling Ewr Û Baran' di dawiya sala 2013an de derxist.
Têkiliyên kurd û tirkan bingeha xwe ji salên destpêka piştî zayînê li salên 1000ê werdigire. Wek tê zanîn, di wextê Ebasiyan de tirkên asyaya navîn ji bo pare dibûn leşkerên artêşa misilmanan. Lê ev yek wisa nema û bû sedema koçberiya bi hezaran tirkan. Piştî koçberiya tirkan hemû qedera Rojhilata Navîn jî hatr guhrrandin. Gelek bajêr hatin wêrankirin, çandên gelên herêmê hatin binpê kirin, demografîya herêmê hate guherandin. Wek hemû gelên rojhilata navîn, kurdan jî para xwe ji vê zilm û zordariyê wergirt. Li sala 1051ê tirkên selcukî, li sala 1131 tirkên mongol, li sala 1402yê jî Tîmûrê Lenger êrîş anîn ser Kurdistanê. Di encama van êrîşan de zerer û ziyanek öezin jî bû para kurdan. Heta niha jî em tesîrên van êrîşan dibînin ku hêj jî li gelek bajaran kurd, nifûsek mezin ya tirkan heye.
Koça tirkan ya mezin bû sedema guherîna demografiya Kurdistanê, Îranê û Anatolyayê. Li Anatolyayê gelên qedîm hemû ji ber tirkan revîn. Kurdan xwe asê kir ku tirkan nekarî kurdan ji herêmê derbixin. Li sala 1185ê şerên mezin di nav eşîrên kurd û tirkmenan de destpê kir. Jixwe bi dûçûna Vladîmîr Mînorskî piştî van şeran kurdên herêma Sûrî û Kîlîkya ji layê tirkan ji van herêman hatin derxistin
Têkiliya kurd û tirkên osmaniyan di dewrana şerên osmaniyan û sefewiyan de germ bû. Her du aliyan dixwast eşîrên kurdan bikêşin aliyê xwe û bi van eşîran şerê dewleta din bikin. Di destpêka sedsala 16ê de Siltanê Osmaniyan Selîm û nêzî 20 mîrên kurd li ser hindek xalan lihev hatin. Ev lihevhatine di dîroka têkiliyên kurd û tirkan de xwedî ciheke taybet e ku piştî vê lihevahatinê ev herdu gel di gelek şeran de alîkariya hev dikir. Lihevhatina van herdu aliyan bi navbeynkariya Îdrîsê Bidlîsî hate pêkanîn. Vê lihevhatinê Kurdistan kir meydana şerê osmaniyan û sefewiyan. Ehmedê Xanî di pirtûka xwe ya bi navê Mem û Zîn de li ser bêxwedîbûna kurdan disekine û wî wextî miletê kurd di nav şerên osmanî û safewiyan de dinalîn.
Serdema Tirkiyeyê.
Di Pirsa Mûsilê de gelek gengeşe di navbera tirk û brîtanî de çêbûn di derbareyî parêzgeha Mûsilê de. Li ser nahiyeyên Şêxan, Aşari Şeba û Mûsilê de gengeşeyek derket ku tirkan digot nahiyeya Şêxan û Aşarî Şeba ji 146 gundan pêk tê û hemû tirk in, her wisa nahiyeya Mûsilê jî ji 76 gundan pêk tê ku pirraniya wan jî tirk in. Li ser vê Brîtanî got ku li Şêxanê 23 gundên Êzidî, 11 gundên ereban, 6 gundên ereb û êzidî tevlîhev, 2 jî gundên kurdan e. Bi giştî 42 gund hene. Li Aşarî Şeba jî 73 gund hene ku pirraniya wan kurd in. Li nahiyeya Mûsilê jî 29 gund hene ku 10 gundên ereban, 8 ereb û tirkmen tevlîhev, 4 ereb û şebek, 7 jî metruk in.
Piştî Peymana Montroyê di navbera tirkan û rûsan de li sala 1936ê, li sala 1937ê gelek rewşenbîrên kurd Erebê Şemo jî di nav de li Sovyetan tên girtin. Dibistanên kurdî û Riya Teze tê girtin
Li sala 1983yê li Awistralyayê, ji bo heftiyê seet û nîv weşana kurdî destpê kir. Ev weşan di navbera Tirkiyeyê û Awistralyayê de bû sedema krîzeke dîplomatîk ku tirkan nedixwest weşanên kurdî bê kirin
Li salên 1990an de Celal Telebanî gazindeyên xwe dike li ser hinek helwestên dewleta Tirkiyeyê û vedibêje; "Li wan demên borî de kulûbeke şevê bi navê Kurdistan hatibû vekirin li Pragê. Piştî vebûna vê derê, balyozê Tirkiyeyê diçe wezareta derve ya Çekyayê bi daxwaza guherandina navê vê derê û protesto dike. Li Îranê bi navê Kurdistanê parêzgehek heye, cadeyek heye bi navê Kurdistanê li Tahranê. Lê tenê Tirkiye netehumiliya navê Kurdistanê dike
Nazdar yan jî Nazdar Cizîrî'", (jdb. 1987, li navçeya Cizîr a Şirnexê) hunermenda kurd e ku bi strana û albûma "Hey Dinyaye" hatiye naskirin.
Bi piştgiriyeke baş ji bavê xwe xebata xwe ya hunerî bi rê ve dibe. Nazdar Cizîrî albûma xwe a yekem yê bi navê "Hey Dinyayê" dertîne. Albûm ji 12 stranan pêk tê û 2 ji wan dibin videoklîb. Album wê ji aliyê Kompanya Çarçira ve derdikeve.
Nazdar di sala 1987an de li Bakurê Kurdistanê li bajarê Cizîrê ji dayîk bû ye û di sala 1993 de tevî malbata xwe koçî Almanya dibe. Gelek ji stranên Nazdar Cizîrî, ji aliyê bavê wê ve hatine nivîsandin. Nazdar Cizîrî piştî ku li bi hunermed Rabîn re zewicî li Başûrê Kurdistanê bicîh bûye û niha li wir dijî.
"Ronahî" kovarek mehanî bû. Ji alî Celadet Alî Bedirxan ve di sala 1942an hetanî sala 1944an hate weşandinê. Kovar hemû li ser hev 28 hejmar derket. kovar her 15'de roja jimar derdiket Ronahî xwerû bi zimanê kurdî, bi zaravayê kurmancîya jorîn û bi tîpên Latînî bû. Kovara Ronahî di germiya şerê cîhanê yê duyem de hate weşandinê. Naveroka wê bi giranî li ser bûyerên şer e. Nûçeyên şer, çekên nû derketî, rewşa cepha şer, jiyana gelan, lehengiya leşkeran, qehremaniya fermandaran û hwd, hemû di nav rûpelên Ronahî’yê de cîh girtine. Kovara Ronahî li dij Faşîzm û Nazîzmê bû. Kovar bi her awayî pesnê şerê cepha demokrasiyê didan û li dij Faşîzmê radiwestiya. Kovara Ronahî bi nûçeyên şer, gotar, çîrok, şîrove û wêneyên xwe ve kovarek magazîna nûçeyên şer bû. Loma jî pirraniya nûçe û wêneyên wê li ser şer bû. Lê, li gel van nûçeyên şer jî, di nav rûpelên Kovara Ronahî de li ser folklor û wêjeya kurdî jî gelek nivîs hene.
28 hejmarên Kovara Ronahî ji alî weşanxana Jîna Nû hatiye berhevkirinê û hemû hejmar li ser hev di ebata pirtûkek mezin de hatiye weşandinê. Çapxana Jîna Nû pêşgotinek li ser kovar û xwediyê wê nivîsandiye û di pêşgotinê de gelek agahdarî didin xwendevanan. Pirtûka mezin a berhevkirina hemû hejmarên Ronahiyê li ser hev 584 rûpel e. Di nav rûpelên kovarê de gelek îmzayên hêja û navdar hene. Nivîskarên kurd, li ser jiyana kurdan, têkiliyên civakî di nav wan de, û li ser gelek tiştên din nivîsandine. Wan gelek çîrok, stran, serpêhatî û helbestên kurdî di nav rûpelên Ronahî'yê de çap kirine.
Xwedî û berpirsiyarê kovarê Celadet Alî Bedirxan, Osman Sebrî, Hesen Hişyar, Cigerxwîn, û her w. d. gelek nivîsên hêja nivîsandin e. Simaîlê Serhedî, Bişarê Segman û Mele Enwer jî gelek çîrok, lêkolîn, werger û helbest nivîsandine. Serokê serîhildana Sasonê Evdirehmanê Eliyê Ûnis û serokê serîhildana Agirî Îhsan Nurî jî di kovara Ronahiyê de nivîsandine û keda xwe xistine nav rûpelên Ronahiyê.
Kovara Ronahî jî wek kovara Hawar û rojnama Roja Nû, di warê edebî û ziman de xwediyê rûmetêk bilind e. Çîrok û helbestên ku di nav rûpelên Ronahiyê de hatine weşandinê di nav wêjeya kurdî de ciyekî payebilind girtine.
"Nîdovîrales", nîzameke ku di nava xwe de komên mirov û ajalan (MERS-CoV û SARS-CoV) dihewîne. Famîleyên Coronaviridae, Arteriviridae, Roniviridae û Mesoniviridae dihundirîne.
Nîzama Nîdovîrales, ji latînî "Nidus" yanî hêlînê tê, ji ber ku gava înfeksiyonê de hêlîndanîna 3'kotermînal subgenomîk înfeksiyonê çê dike.
Hesen Şerîf (1969. lê gundê Kêsteyê girêdayî duhokê li Başûrê Kurdistanê.) Stranbêjekî pêşmerge ye û bi eslê xwe kurd e. Her ji zarokîniya xwe de, ew dostê Stran û Muzîka kurdî bûye. Heya niha jî ew kesekî Aktîv e di warê sitrangotinê û mûzîke kurdî de. Stranên wî bi şêwazê kurmancî ne. Di warê xwendinê jî de. Ew ji ber sedemên taybetên xweyên wî serdemî nikarîbû xwendina xwe bi dawî bike.
Hesen Şerîf ji zaroktiya xwe ve bûye evindarê stranên kurdî. Di yazdeh saliya xwe de dest bi lêdana tembûrê kirîye û di salên berdewam de jî ji gelek hunermendên kurd re bi tembûra xwe bûye alîkar ta ku di şazdeh saliya xwe de rêka xwe ya hunerî hilbijartîye. Hesen Şerîf di sala 1985 de berhema xwe ya yekemîn bi navê "Tembûra min" û di sala 1986 de jî berhama bi navê "Baran Barî" derdixe.
Di sala 1987 de ji ber stranên xwe yên welatparêzî û ramyarî neçar dibe ku ji Duhoka nazdar derdikeve û berê xwe dide Çîyayên Kurdistanê kû bûbû warê pêşmergeyên qehreman. Ji ber êrîşên, Enfal, ku hukumeta Iraqê di sala 1988an de li dijî kurdên bê guneh pêk anî bû ew jî weka her kurdekî neçar dibe û di welatê xwe de, li Amedê dibe penaber û herweha li Amedê hetanî dawiya sala 1991an dimîne.
Kaseta xwe ya bi navê "Helepçe-Hîroşîma Kurdîstanê" li kampa penaberan li Amedê ku bi têlan û cendirman hatibû cîtkirin û di bin mercên gelek dijwar de tomar kiribû ku ew berhem di nav kurdan de gelek deng daye. Pîştî serhildana pîroz di sala 1991 de li Başûrê Kurdistanê ew jî weka her kurdekî penaber dageriya warê xwe.
Di dema destpêka azadiyê de beşdarî gelek aheng, pîrozbayî û cejnên netewî bûye. Di sala 1993 de kaseta xwe ya bi navê "Şêrê Çiya" û di sala 1994 de jî kaseta xwe ya bi navê "Şeva Eşqa Min Dirêj bû" deranîye. Hesen Şerîf di sala 1995 de ji welat derdikeve û diçe Swêdê.
Çende ji gelê xwe durketibe jî her ew eşqa dilê wî ya xebata hunerî û netewî berdewamkirîye. Her wek têye zanîn ew beşdarî gelek helkeftin û bîreweriyên netewî yên ku li welatên Ewropî pêk hatine bûye û herwusa kurdên Kanada û Emerîka jî ji huner û dengê xwe bêpar nehîştîye. Di sala 1998 de berhema ya bi navê "Xwezî" li Swêdê derdixîne. 2002yan de albûma bi navê "Tora Evînê" û 2004an de jî ya bi navê "Mizgînî" derxist ber hezgirên xwe.
Klîba Hesen Şerîf a bi navê "Beyta Laleş" ku derhêneriya wê Husên Hesen kiriye, di Yekemîn Pêşbaziya Video Klîbên Kurdî ya Zaxoyê de sala 2006an wekî Kilîba Herî Serketî, hatibû hilbijartin.
Indila (27ê hezîrana 1984an, Parîs) navê wê yê rastî Adila Sedraïa awaznivîs û stranbêjeke navdar a fransî ye.
Indila di hevpeyvînekê de bi rojnameya fransî Le Parisien re, diyar kir ku navê "Indila" navê navîn e û anî ziman ku bi eslê hindî ye.
Wê got ku ew ji stranbêjiyê hez dikir dema ku ew wekî rêwîtiyek geştiyarî dixebitî, lê ew nikaribû derfet bibîne ku bi muzîkê re mijûl bibe. Wê her wiha diyar kir ku bavê wê bi eslê xwe cezayîrî ye û dayika wê jî bi eslê xwe hindî, kamboçkî û misrî ye
Indila diyar kir ku ew di bin bandora Michael Jackson, Concha Buika, Ismaël Lô, Jacques Brel û stranbêjê hindî Lata Mangeshkar de maye. Indila anî ziman ku ew xwe wekî "zarokek Erdê" destnîşan dike û stranên xwe bi fransî, îngîlîzî û carinan jî bi zimanê hindî dibêje.
Ji sala 2007an vir ve ew bi hilberîner û stranbêjê Pascal Boniani Koeu, an DJ Skalp re zewicî ye.
Anne-Marie Rose Nicholson (jdb. 7ê nîsana 1991, Essex, Brîtanya), stranbêjeke navdar a brîtanî ye.
Anne-Marie li Tilbury ya Rojhilatê Essex hate dinê û mezin bû. Bavê wê li Îrlendayê ji dayik bû, diya wê jî ji Essexê (Brîtanya) ye. Xwuşkeke wê ya bi navê Samantha heye.
Ew di du hilberînên West End de wekî zarokek xuya bû - Les Misérables dema ku ew şeş salî bi Whistle Down the Wind, ligel Jessie J, dema ku ew bû 12 salî
Anne Marie di Shotokan Karate de karekî reş e, û dest bi dersên karateyê di temenê neh salî de kir. Ew di 2002 de kompiyoniya Cîhanê ya Komeleya Karateya Kevneşopî ya Funakoshi Shotokan ya 2002 de di zêrfiroşê de zêr û zîv di 2002 de qezenc kir û di
Kompiyoniya Neteweyî ya Federasyona Karate ya kevneşopî ya Keyaniya Yekbûyî de xelata zêr û zîv di sala 2007-an de wergirt. Ew vê yekê bi hînkirina "dîsîplîn û baldariya xwe - bi bingehîn her tiştê ku ez ji bo vî karî hewce dikim" bawer dike lê ji ber vê yekê ew dem nabe ku bi gelemperî pratîk bike, ji ber peywirên xwe yên kiryar. Di heman demê de ew xort jî beşdarî Koleja Palmer li Thurrock bû.
Nivîskarê azerî Semed Behrengî (1939-1968).
Semed Behrengî () nivîskarekî navdar yê îranî ye.
Semed Behrengî (1939-1968) nivîskarekî îranî (azerî) yê bi nav û deng e. Bêtir bi çîrokên xwe yên ji bo zarok û gêncan hatiye naskirin. Her çendî ew bi çîrokên xwe xitabî zarokan dike lê, di eynî wextî de şîretan jî li mezinan dike.
Samed Behrengî di 1939ê de li Tebrîzê ji dayik bûye. Li gelek gundên Azerbeycana Îranê mamostetî kiriye.
Di 1968 de ji alî hêzên tarî yên dewleta Îranê ve tê kuştin. Demek di ser kuştina wî re derbas dibe, termê wî di çemê Arasê de tê dîtin.
Çopî Fetah (z. 1983ê li Kerkûkê) hunermendeka kurd e. Strana bi zarveyê soranî distrêt û xwedî ye çendîn stran û kasête ye.
Jiyana Çopî.
Çopî hîn sê sal derbaz nekir bu ku rejîma Be'sê deshilatiya xwe xurt kir bu û mîna bahoza reş komkujî û sîyaseta bierebkirinê li ser bajara wan Kerkûkê demeşand. Ji ber vaye malbata Çopî êdî nikarbûn li Kerkûkê jiyan biken û naçar man berê xwe bidene çîyayên Kurdistanê û bi armanca derketina ji bo derveyî welat, piştî saleki di sala 1988a de li Holandayê bi cih bûn. Ji ber van sedema jî Çopî pir zû bi dûr ma ji sozên gelê kurd û derdora xwe. Her wisa bêbeş ma ji fêrbuna zimanê kurdî ya resen û paqij. Lê bav û diya wê alîkariyeka wisa kirin ku Çopî zimanê kurdî ji bîr neke û hîn bibê. Çopî ku zewicî ye, ev 17 sal in ku bi malbata xwe re li Holendayê jiyan dike.
a>, li Afrîkaya Başûr, wek hilgira ala Kurdistanê hat hilbijartin.
Çopî ji zarokatiya xwe ve hez ji muzîk û stranan kiriye. Ji 7 saliya xwe de çuye komeka koral li bajêra Haillo li Holendayê, li wir bi grupekî re stran gotîye û carna jî strana solo bi Çopî hatiye dayîn. Li dibistanê jî de Çopî gelek zîrek bûye û li salekê da bûye xwendevana yekemin li dibistana xwe. Çopî li 13 saliya xwe de çûye dibistana deng û ji bo ku bi awayekî zanistî tişteki ji zanista deng nasbike û hîn bibe 2 salan jî li vê dibistanê xwendiye. Li 16 saliya xwe de çûye cem Koma Berxwedan li akademiya kurdi li Almanyayê, li vir da Çopî zêdetir evîna wê ji bo muzîk û stranên zargotina kûrdî çûye. Her wisa her li vêderê mamoste Wurya Ehmed naskirye û karwana hunera Çopî bi rengekî fermî destpêkiriye.
Çopî heta niha zêdedetir ji 30 stranên zargotinî û dubare li Medya TV û 2 stran jî li Kurdsatê tomar kiriye. Çopî beşdarî gelek şev û ahengan bûye li Almanya, Swêd, Holenda, Brîtanya, Kanada û gelek welatên din djî. Her wisa Çopî li gel pir hunermendên bi nav û deng û naskirî beşdariya şev û ahenga bûye, mîna hunermendên rêzdar: Nasir Rezazî, Merzîye Ferîqi, Şivan Perwer, Ednan Kerîm, Hesen Şerîf, Necmedîn Xulamî, Şehrîbana Kurdî, Gulistan Perwer, Feyzî Nejadî, Omer Gundî û gelek hunermendên din.
CD.
Berhema yekemîn a Çopî li ser CD di sala 2003'a de bi navê "Çît naw binêm?" (Kîjan navî bidim te) derketiye, ku ji 9 stran pêk tê û bi herdû zaraveya kurmancî û soranî gotiye û tevahî ev stran nû ne û carê yekê ji aliyê Çopî hatine gotin. CD ya duyem jî di 2007an de ku ji 13 stranan pêkhatîye, bi nave "Nawit denêm jîno" (Navê te kim jîno) derket.
Zara Larsson stranbêj û strannivîseke swêdî ye ku di sala 1997an de li Stockholmê hatiye dinyayê.
Di 10 saliya xwe de, ew ji bo xelata werzê talenta Talang, guhertoya swêdî ya televîzyona Brîtanî a Got Talent, werzîşa neteweyî li Swêdê bidest xist. Çend sal şûnda, di 2012an de, Larsson bi labelê tomarê TEN Music Group re peyman kir û piştre tomara berhevoka pêşandanê, lîstika dirêjkirî Introducing, di kanûna paşîn a 2013an de serbest kir. Yek "Uncover" derket pêşberî nexşeyên muzîkê li Skandînavya: Swêd, Danîmarka, û Norwêc. Di sibat 2013 de, "Uncover" ji hêla Universal Music Swêdê Platinum ve hat pejirandin. Di tîrmeh 2013 de, Sazkirina li welêt Platinum hate pejirandin. Larsson di Nîsana 2013an de li Dewletên Yekbûyî bi Epic Records re peymanek sê-sale îmze kir. Di sala 2016an de, ew li merasîmên vekirinê û girtinê ji bo UEFA Euro li Fransa hat pêşandan.
Zara Maria Larsson li nexweşxaneya zanîngeha Karolinska li Solna (Stockholm, Swêd) ji dayik bûye. Di hevpeyvînekê de bi Svenska Dagbladet re, wê got ku ew ji ber kêmbûna oksîjenê ji xalîçeya nuchal, "mirî" hat dinê.
Larsson li Tallkrogen (Enskede, başûrê Stockholmê) mezin bû. Dayika wê hemşîre ye û bavê wê efser e. Ew xwediyê xwişkeke piçûk a sêsalî, Hanna, ku ew jî stranbêj û endamê koma Lennix e.
Zara li her deverê û carinan gava ku ciwan bû, stran digot. Piştî ku albûma xwe ya yekem derketibû, got ku înspîrasyona wê, sêlika bi navê "Carola" ya stranbêja hemwelatî Carola Häggkvist bû. Ew bi çavsorî dest bi lêdana "Carola" bi her awayî, bi qasî ku çêtirîn dikir. Wê gavê ew ji Whitney Houston wergirt û piştî Whitney wergirt: Ji Hits Mezintirîn.
Zara got ku ji pênc saliya xwe ve tê zanîn ku ew dixwaze wekî Elvis Presley bibe efserek û "nemir"
Zara Larsson ji bo dibistana seretayî çû Gubbängsskolan, lê di pola xwe ya sêyem de veguhestin Dibistana Balyozê ya Royal Swêdê û heya 15 saliya xwe de xwend. Piştre ew çû Kulturama, dibistaneke hunerî li Stockholmê.
Wê diyar kir ku hawîrdora nû zû zûtir ew hay ji cîhan, pirsgirêkên civakî û şêwazên zayendî, ku her ku diçin berbiçav di rola wê ya gelemperî de çêbû.
Di hevpeyivînek 2015an de, Larsson got ku ew ji bo dibistana amadeyî ya jorîn li Dibistana Muzîkê ya Adolf Fredrik hate qebûlkirin, lê red kir ji ber ku wê nexwest di stranbêjekê de stranbêjiyê bike.
Kewê stranbêjeke kurd e li navçeya Xelfetî ya Rihayê hatiye dinyayê.
Di 2009an de dest bi muzîkê kir û albûma xwe ya yekemîn "Zerag" derxist.
Zeraq yek ji wan albûman e ku ji aliyê Mir Multi Media hatiye pêşkêşkirin. Albûma Zeraq bi şêweya dengbêjiyê hatiye çêkirin.
Şehrîbana Kurdî stranbêj û hunermendeka kurd e.
Şehrîbana Kurdî di sala 1973an de li Îzmîrê hat dinê. Bavê wê karmendekî dewletê bû û ji bona wê jî ew ji Kurdistanê hatibûn bajarê Îzmîrê li Tirkiyê. Malbata Şehrîbanê bi eslê xwe ji gundê Xursê yê girêdayî bajarê Qiziltepe/Qoser Girê Sor li bajarê Mêrdînê ne. Ew ji eşîreta Omeriyên herêma Mêrdînê ne ku di nava vê eşîretê de gelek hunermendên din yên mîna (Miradê Kinê) jî rabûne. Herêma jiyana malbata Şehrîbanê ji aliyê xwe yê dîrokî pir kevnar û xwediyê çand û hunereke dewlemend e.
Jiyana Hunerî.
Sala 1983an Şehrîban hê 13 salî bû ku di kêbirkiyeke muzîkê ya salane de di nava hemû xwendevanên bajarê Îzmîre de yekemîn derket. Kêbirkî ji aliyê Müzika Gel a Tirkî (Turk Halk Müziği) hatibû organîzekirin. ji aliyê xweşiya deng û hostatiyê de Şehrîban di nava 32 kesên ku di kêbirkiyê de beşdar bibûn, pileya yekemîn bi dest xist û hat xelat kirin. Strana ku di wê rojê de Şehrîbanê xwend bi zimanê tirkî bû û navê stranê jî "Ben Dogarken Aglamişim (Dema ez hatime dinê, giriyame) bû.
Şehrîban di destpêkê de bi teşwîqa xaleta xwe ya bi navê Soreya yê ku pir jî dengxweşe û piştre jî bi piştgîriya bav û endamên din yên malbata xwe dest bi karê stranbêjiyê kir û niha jî li bi awayekî bilinditir li ser hunera xwe disekine.
Şehrîban di jiyana xwe ya malbatî û hunerî de xanimek pir bi şexsiyet û bi dîspilîne. Ji bona wê jî ew hertim di wê baweriyê de ye ku:“ Ger stranbêjek bixwaze strana hunermendekî kilasîk yê kurd bixwîne, divê heqê wê stranê baş bidê. Yanî bila an stranê baş bixwînin an jî dema nikarin vî karê han pêkbînin, stranê xerab neken“.
Dema ku Şehrîban stranên Meryem Xanê dixwîne, mirov keyfxweş dibe ku piştî gelek salên dûr û dirêj cîgireke wê peyda bû ku bi hiss û hesetên gelek bilind careke din nav û hunera wê li ber çavên me zindî dike. Ji aliyekî din ve ew dibêje:” Ez mirovek oldarim, lê Xwedê dengek daye min û ez dixwazim bi rêya dengê xwe xizmeta gelê xwe yê bindest û bêmaf ji bo standina azadî û serxwebûnê bikem.”
Şehrîban xanim bi kesayetiya xwe ya Kurdewarî, exlaq û pirensîpên xwe yên civakî û kesayetî jî di nava gel de navekî bi hurmet û bilinde. Ji bona wê jî gel di warê civakî û exlaqî de jî ji vê xanima Kurd pir hez dikin. Di vî berhemê giranbiha da Şehrîban bi wî dengê xwe yê îllahî çar hunermendên Kurd jî bi bîr tîne: Hesen Cizîrî, Meryem Xan, Kawîs Axa û Hesen Zîrek.
Şehrîban dayika çar zaroka: Navdar, Pîroz, Hîvî û Narîn (kurek û sê keç)a ne. Malxê Şehrîbanê, kek Şêrko jî di warê hunerî mirovekî Pêşketîye. Helbestvaneki bashe. Gellek helbestên Kek Shêrko ji hêla Hünermenda hêja Şehrîbana Kurdî ve hatine Xwandin." Gerillayê Qehreman, Yekîti, Bariş,Dayka savaş" Serkarî ü rêwebiriya Cd ya "Evîna stranan" bi temami ji hêla kek Şêrko ve hatiye brêvebirin. Kek Şêrko hem di warê malbatî û hem jî di warê Hünerî da hertim piştgîriyê dide xanima xwe ya hêja Şehrîbanê.
Şehrîbanê sala 1987an di xwendingeh û merasimên malbatî de dest bi stirînê kir, lê bi awayekî profesyonal ji sala 1991an dest bi tomarkirina stranên xwe kir û di wê salê de yekemîn kasêta xwe ya bi navê "Ez Keçim Keça Kurdanim" di nava gel û muzîkhezên Kurd de belav kir. Beriya wê salekê li ba hunermendên bispor li ser terbiyetkirina dengê xwe kar kiribû û dizanî ku çawa qirka(gewriya) xwe ji bo strîna lorîkên Kurdî bikar bîne.
Di wan salan de ku ji ber pêşkeftina rewşa siyasiya Kurdan li bakurê Kurdistanê zimanê Kurd ne bi awayekî fêrmî serbest bibû, gelek kesên din jî hatibûn meydana huner û stranbêjiyê, lê di demeke kin de nav û dengê Şehrîban"ê ji sinorên bakurê Kurdistanê derbas bû û heta di nava Azerî, Tirk û Ereban de jî kasêtên wê hatin guhdarkirin. Ev jî tiştekî sirûştî bû, ji ber ku Şehrîban xwediyê dengekî pir xweş, bilind û bi awayekî gelek baş jî dest bi karê xwe yê hunermendiyê kir. Li sala 1992an kasêta wê ya duyemîn "Sor Gula Min" li Tirkiyê, li sala 1993an kasêta sêyemîn "Yek, do, sê" li Tirkiyê û li sala 1995an de jî kasêta wê ya çaremîn "Em hatin" li Elmanya di nava gel de bi awayekî berfireh hatin pêşwazî kirin.
CD û kasêta herî dawiyê hunermenda Kurd Şehrîbanê bi berpirsyartiya mamostayê mezin Dilşad Seîd bi dawî anîye. Navê vê albûmê "Evîna Stranan" e
Dua Lipa (jdb. 25 tebax 1995) stranbêj û strannivîseke brîtanî ye. Dua Lipa bi eslê xwe albana kosovarî ye.
Di nîsana 2018an de hat derxistin, single "One Kiss", bi Calvin Harris re, li Brîtanyayê gihîşt hejmar yek, û bû yekemîn dirêjtirîn serkevtî yek ji bo hunermendek jin a 2018ê. Ew xelata Brîtanî ya 2019 ê ji bo Song of the Year xelas kir wergirt.
Di sala 2019 de, wê jî xelata Grammy ji bo Hunermendê Nû yê Nû wergirt, û duetek bi Silk City re çêkir. Ew xelata Grammy ji bo Best Record Recorder wergirt. Serkeftina stranbêjan alikariya wê kir ku albuma xwe ya erû bi na"vê xwe bibe "yek ji albumên herî bêpergû li li ser Spotinûyxwedî yê be sertîfîkayên platîn. Albuma wê ya duyem a studyoyê, Future Nostalgia, di adar 2020 de hate derxis.. Serekê wê yê pêşîn "Destpêk Nakin" gihîşt hejmar du li sya Singles Chart û Billboard Hot 100 ya Amerîka.
Dua Lipa ji dayik û bavên albaniyên Kosovayê ne. Bavê wê Dukagjin Lipa rêveberê marketîngê dikir û di heman demê de dengbêjê pêşeng a li koma rock a Kosovayê bû. Diya wê Anesa Lipa di turîzmê de kar dikir. Dêûbavên wê bi eslê xwe ji Kosovo a ne lê di 1992 de ji Priştînayê derketin. Bavê wê Dukagjin kurê Seid Lipa ye ku ji 1990 heta 1995 serokê serekê Enstîtuya Kosovayê bû. Lipa ji xwişk û birayek xwe piçûktir e.
Wê beşdarê partiya Dibistana Şanoyê ya Sylvia Young bû berî ku ew di sala 2006-an de bi malbata xwe re çû Kosovayê. Ew li wir beşdarî dibistana Mileniumi i Tretë ya li Priştînayê bû,û bû fanek hunermendên hip hop, ku piştre bandora wê li şêwaza muzîka wê bike. Navê wê yê yekem tête wateya "hezkirinê" ya bi kurdî. Lipa diyar kir "Niha ez bi wê yekê serbilind im. Niha ez im. Lê dema ku ez mezin bûm, tiştê ku min dixwest ev bû ku bi navê Hannah, Sarah, Ella tiştek normal be.
Di 14 saliya xwe de, Lipa dest bi şandina kasêtên stranên xwe yên bijare yên ji hêla hunermendên mîna Pink û Nelly Furtado ve li ser YouTube-ê kir. Di temenê 15 salî ya xwe de, ew vegeriya London û biryar da ku bibe stranbêj. Lipa bi hevalê xwe re jiyaye û li dibistana Hill Hillê ya parlamenê xwendiye, roja Saturdemî vegeriya Dibistana Şanoyê ya Sylvia Young. Ji bo ku ji bo dravên muzîkê peran qezenc bikin, Lipa kareyên cihêreng hebû, mîna xwaringeha mêvandariyê û klûbên şevê. Wê gava ku ew 16 salî bû, wekî modelek ji bo katalolyona serhêl ASOS Marketplace dest bi kar kir. Lêbelê, wê ew hişt ku rêveberek jê re got ku giraniya xwe bide.
Rihanna anjî Robyn Rihanna Fenty, () stranbêjeke Amerîkayî ya navdar e. Li Saint Michael hatiye dinyayê.
Rihanna di sala 2005an de, li Bridgetown, Barbados hate dinê. Gava ku ew bi Def Jam Recordings re îmze kir. Ew li dû çêkirina du albumên xwe yên pêşîn ên stûdyoyê, Music of the Sun (2005) û A Girl like Me (2006), ku her du jî ji muzîka Karibik bandor bûn û di nav deh top of Billboard 200 Amerîkî de gihîştî nasnameya girîng qezenc kir. Albûma sêyemîn a stûdyoya Rihanna, Good Girl Gone Bad (2007), gelek hêmanên dans-pop pêk anî û wê pêşengtiyê kir ku ew bibe stardomek mezin, statûya xwe wekî sembola cins û pêşeng di pîşesaziya muzîkê de saz kir. Singleya wê ya navokî ya navdar "Umbrella" xelata xwe ya yekem a Grammy, Rihanna qezenc kir, Hevkarîya Best Rap / Sung wergirt.
Rihanna li çar albumên stûdyoyê yên dî, Rated R (2009), Loud (2010), Talk That Talk (2011), û Grapmy-Unapologetic (2012), xelata xwe ya pop, dance, û R&B dirêj kir. Her çar çêkirina ezmûnên şêwazên cûrbecûr ên muzîkê pêk anîn û serketina qada navneteweyî ya Rihanna-yê tevlihev kir, Unapologetic bû ku albûma wê ya yekem-yek li Dewletên Yekbûyî bû. Tomarên bihevra berhev digel stranbêjên sereke ye. "Boy Rude", "Tenê Keçê (Li Cîhanê)", "Navê Min Çi Ye?", "S&M", "Me Love Dît", "Diamonds", û " Mayin". Albuma wê ya heştemîn a studyoyê, Anti (2016), piştî derketina xwe ji Def Jam, kontrola xwe li ser afirîneriya hunerî nîşan da. Ew bû albûma duyem a yek-yek ya DYE-ya xwe û bi pêşbaziya yekane "Kar" xebitand. Ji bilî materyalên solo, Rihanna bi hunermendên tomarkirinê yên mîna Drake, Eminem, û Calvin Harris re hevkarî kiriye.
Bi firotina zêdetirî 250 mîlyon tomar, Rihanna yek ji hunermendên muzîka herî populer ên cîhanê ye. Ew li Brîtanyayê 14 hejmarên yek-hejmaran, 31 top-deh singl li Amerîkî, û 30 top-ten enteresan wergirtiye. Pêşbazîyên wê neh xelatên Grammy, 13 Xelatên Muzîka Amerîkî, 12 Xelatên Muzîka Billboard, û şeş Guinness World Records wergirtiye. Forbes ew di nav 2012 û 2014 de di nav deh navdarên herî pay-bidestxistî de cîh girt, û Time navê wê wek yek ji 100 kesê herî bi bandor li cîhanê di sala 2012 û 2018 de binavkir. Digel kariyera muzîkê ya serketî, Rihanna ji bo tevlêbûna xwe pir baş tê zanîn. sedemên mirovahî, veberhênanên pargîdanî û pîşesaziya fashion. Ew damezrênerê rêxistina neprofituar Clara Lionel Weqfa e, brand kozmetîkê Fenty Beauty, û xaniyê fashion Fenty di binê LVMH de. Ew yekem jina reş e ku serî li marqeyek luks a LVMH dide. Rihanna di heman demê de dest bi lîstikvaniyê kiriye, di rolên sereke de di Battleship (2012), Home (2015), Valerian and the City of a Thousand Planets (2017), û Ocean's 8 (2018) de xuya dike. Ew di sala 2018 -an de ji hêla Hikûmeta Barbados ve wekî balyozê perwerdehî, geştiyarî û veberhênanê hate tayîn kirin.
Rihanna di seranserê cîhanê 230 milyon albumên wê hatibûn firotin, yek ji hunermendên muzîka herî navdar ên hemû deman e. Di lîsteya bilboard hot 4 ê de bi demekî dîrej ew di rêza yekemîn de bû. Di heman deman de ew bû sitranbêja herî zêde ku di rêzê de bû yekemîn.
Ew ji hêla Billboard ve wekî Hunermendên Dîjîtal ên sala 2000an û hunermendên herî baş yên Hot 100-ê yên sal 2010an hate diyarkirin. Di sala 2012 de wekî şahînşeya çaremîn a bihêztirîn ji hêla Forbes ve hat nîşandan û sala din di nav "100 mirovên herî bandor ên di cîhanê de" de hate diyarkirin
Wekî din di muzîka wî de, ew jî digel wêneyê xwe yê nûve derket û di 2014 de xelata Fashion Icon ji Civata Nûnerên Sêwiran a Amerîkayê wergirt. Ew ji hêla Zanîngeha Harvard ve di sala 2017an de wek kesek ji Kesên serkeftî" hat nas kirin. Di sala 2019 de, ew ji hêla kovara amerîkî-Bloomberg Businessweek ve hatbû bi navnîşan kirin "The Bloomberg 50" (navên herî bandor ên 2019) de hat bû diyar kirin.
Mariah Carey (jdb. 27ê adara 1970, Long Island) stranbêj, strannivîs, lîstikvan û hilberînera navdar a amerîkî ye.
Piştê zewacê bi serokê muzîka Sony Tommy Mottola re, Carey bi albûmên şopandinê Music Box (1993), Merry Christmas (1994), û Daydream (1995) serfirazî seranserê cîhanê kir. Van albuman hin stranbêjên herî serfiraz ên Carey amade kirin, di nav de "Hero", "Bêyî te", "All I Want for Christmas Is You", "Fantasy", "Always Be My Baby", hem jî "One Sweet Day", ku bûye yek ji baştirîn performansa Yekbûyî ya 1990an. Piştî ku ji Mottola veqetiya, Carey wêneyek nû derxist û digel serbestberdana Butterfly (1997), hê bêtir elementên hip hop di muzîka xwe de nav kir. Billboard ew nav kir hunermendê herî serfiraz ê welat yê salên 1990an, di heman demê de Xelatên Muzîka Cîhanê ew wek hunermendê tomara herî firotanê zêde ya salên 1990an îlankir.
Piştî yanzdeh sal şûnda nexşeya ya Amerîkî, Carey di sala 2000an de bi Columbia re rêve çû û bi Virgin Records re 100 milyon dolar peymanek îmze kir. Lêbelê, li dû veqetîna laşî û hestî ya wî gelkî eşkere, û her weha têkçûna girîn û bazirganî ya fîlima wê Glitter (2001) û muzîka dengbêjê ya pê re, peymana wê ji bo 50 mîlyon $ ji hêla Virgin ve hate kirîn û wê salê din bi Island Records re îmze kir. Piştî serdemek têkçûyî, ew vegera ser rûpelên muzîkê yên herî mezin bi The Emancipation of Mimi (2005), ku bû duyemîn albuma herî populer a cîhanê ya 2005an. Single a wê ya duyemîn, "We Belong Together", bû herî baş yekane ya performansa Amerîka ya sala 2000an. Di sala 2009an de, ew di fîlma rexnedayîn de hate pejirandin, ku xelata performansa Actress ya Pêşkeftina xwe li Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Palm Springs wergirt.
Di serpêhatiya xwe de, Carey zêdetirî 200 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotiye, ew dike ku ew bibe yek ji hunermendên muzîka herî populer ya hemû deman. Bi tevahî 19 stranên Billboard Hot 100ê derketin, Carey tomara herî zêde-yek-stran ji hêla hunermendek solo, stranbêjek jin, û hilberînerek jinan ve pêk tîne. Li gorî Komeleya Pîşesaziya ordingêkirina Ragihandinê ya Amerîka (RIAA), ew duyemîn hunermendê jin ê herî zêde pejirandî ye li Dewletên Yekbûyî û bi 66,5 mîlyon yekîneyên albumê yên pejirandî. Di sala 2012an de, ew di lîsteya VH1 de ya 100 Jinên Mezin ên Muzîkê de bû duyemîn. Di sala 2019 de, Billboard navê wê hunermendê jinê yê herdem top li Dewletên Yekbûyî, li ser bingeha hem performansa albûm û grafîka stranan kir. Ji bilî destkeftiyên xwe yên bazirganî, Carey xelatên Grammy Awards, nehî xelatên Muzîka Cîhanî, deh Xelatên Muzîkê Amerîkî, û panzdeh Xelatên Muzîka Billboard wergirtî ye. Ucêwaza salixdanê ya Songwriters of Fame, ew ji bo teşwîqkirina hunermendên din ên di muzîka pop û hemdem R & B de tê navnîş kirin.
Mariah Carey di 27ê adarê 1970an de hatiye dinyayê, zaroka malbatê ya herî piçûk e. Ji bavekî nîv-venezuelayî û nîv-afrîkî û dayikeke îrlandayî hatiye dinê. Mariah Carey xwedan zarokiyeke xizan bûye, di sê saliyê wê de dayîk û bavê xwe ji hev cûda bûye, Mariah bi dayika xwe re maye. Ji ber ku ew sê xwişk û birayê herî piçûk bû. Hunermend, bi biçûktahî ya xwe bi alîkariya alîkariya dayîka xwe ku dest bi wergirtina perwerdehiya muzîkê kir. Xwendina xwe ya muzîkê wekî amator dom kir heya ku dibistana yekem qedand. Piştî ku dibistana navîn qedand, ew berbi Manhattan ve çû û dest bi karê mûzîk a profesyonelî yê kir.
Wî destpêka xebata xwe ya muzîkê bi dengbêj Brenda K. Starr, ku îro hevalek gelek baş e. Di vê navberê de, wî dest bi nivîsandina stranan bi hevalê xwe yê Keyboardist Ben Margulies kir. Carey li 1988 bi navê Tommy Mottola, derhênerê Sony Music-ê li partiyekê lîstiye, Carey albûmek bi şiroveya xwe ji bo dengê Mottola peyman kir û di 1990 de albuma xwe ya yekem "Mariah Carey" derxist. Wî ji vê albûmê stranên Vision Of Love, Love Takes Time, Someday û I Don't Wanna Cry wekî stranên derxist û ew gişt gihîştin hejmarên 1 li ser chartsê. Albuma "Mariah Carey" di demek kurt de ji bo firotina 10 mîlyon kopî li seranserê DY hat nasîn. Carey, ku di albûma xwe de ji du kategoriyan re bû namzed û strana Vision Of Love di xelatên Grammy de, herdu xelat standin. Bi pêbaweriya serkeftina albûma xwe ya yekem, Carey di sala 1991-an de albumek bi giyanê giyanî derket. Emojî, Can't Let Go and Make It Happen ji albûmê derketiye û hemî serkeftinên mezin bi dest xwe xistine. Carey wê salê di xelatên Grammy de ji bo du kategoriyan bû namzed, lê her du jî xelat negirtin.
Dengvedan a Cîhanê.
(1992-1996) Carey, navek ku piranî li DYE tête nas kirin, di 1992 de bi albûma xwe ya konserê "MTV Unplugged EP" di 1992an de navekî cîhanî bû. Jackson 5 cover, I Will Be There, ku bi albuma Trey Lorenz re hate ser hev, wekî yek hat berdan. Ev single yekemîn û yekane tomara zindî bû ku di dîroka Billboard de hit yek bû. Di Gulan 1993 de, Carey bi Tommy Mottola, xwedan xwediyê Sony Music zewicî. Di heman salê de, Carey bi albûma xwe ya sêyemîn "Box Box Music" re hemî grafikan bar kir û bi 32 mîlyon sale re rekorek ne gihaştî bidest xist. "Music Box" hîn jî albumek herî firotanê ya Carey e.
Carey di sala 1994an de bi albûma xwe ya bi navê "Merry Christmas" di "Music Box" de serkeftina xwe xurt kir. Ev album bû albûmê herî sale-ê-themed-ê-yê her dem. Guhertoya Carey-ê ya strana klasîk a Xristina Joy To The World ji albûmê û All I Want For Christmas Is You, ku ji hêla kesek Carey ve hatî nivîsandin, wekî yekane hate berdan.
Di 1995 de, Carey albûma xwe "Daydream" derket. Strana Fantasy, ku beriya albûmê wekî yek hat derxistin, di navnîşên hejmar 1 de ket. Fantasy yekemîn Carey e ku di xulekan de li hejmara 1 derdikeve. Digel remixa xwe ya fantazî, wê duet pop / hip hop anîn sere xwe. "Daydream" serfiraziyek mezin e û di pir welatan de serfiraziya firotanê kiriye, hejmarek firotanê ya nêzik a "Music Box" girtiye û di warê naveroka krîtîk de wekî albûma herî baş a Carey hate nas kirin. Yek ji stranbêjên din, ji duzê Boyz II Men duet One Sweet Day and Always Be My Baby, top di lîsteyê de bû, di heman demê de strana Forever bi hêsanî dikare li gorî pisporên Billboard hejmar 1 be, ew ne bi tenê di forma yekane de hate çap kirin, lê tenê ji radyoyan re wek şano hat şandin, her çend ew yek ji wan stranên ku herî zêde tê lîstin li radyoyan bû. Stranek Rêwîtiyê, Armên vekirî, wekî stranek li derveyî Amerîkayê hate çap kirin. Wekî din, Carey di xelatên Grammy de bi "Daydream" re ji bo 6 kategoriyan bû namzed, lê belê yek ji wan ser neket.
Madonna Louise Ciccone (jdb. Bay City, Michigan, DYA) stranbêj, strannivîs, lîstikvan, nivîskar, derhêner û hilberînereke navdar a amerîkî ye.
Madonna di sala 1978-an de li Michigan hat dinê û mezin bû, di sala 1978 de çû New York City da ku karibe di dansek modern de karbide. Piştî ku di stranên rockê de taştê, gîtarîst û vokalîst perform kir, Madonna di sala 1982 de bi Sire Records re peyman îmze kir û sala pêş de albuma xwe ya yekem a bi navê Episode derxist. Wê li pey wî albûma serketî, tevî bestekarên gerdûnî yên mîna Virgin (Virgin) û True Blue (1986) û herweha xelatên Grammy, xelatên Ray of Light (1998) û Conf Confitions on a Floor Dance (2005). Madonna li seranserê kariyera xwe de gihîştiye hejmarên yek-hejmaran, di nav de "Like a Virgin", "La Isla Bonita", "Like a Layer", "Vogue", "Take a Bow", "Frozen", "Music", " Hung Up ", û" 4 Minqe ".
Popularîteya Madonna bi rolên wê re di fîlimên wek Desperately Seeking Susan (1985), Dick Tracy (1990), A League of Your Own (1992), û Evita (1996) de, bi rolên wê re hîn zêdetir bû. Digel ku Evita xelata Zêrîn a Glîk a Actressê Baştirîn xelat kir, gelek fîlimên din nêrînên xerab wergirtin. Wekî karsaz, Madonna di 1992 de pargîdaniyek entertainment bi navê Maverick damezrand (bi navgîniya labelê Maverick Records). Di nav karsaziyên din de sêwirana fashion, pirtûkên zarokan, klûbên tenduristiyê û çêkirina fîlimê ye. Ew di gelek xêrxwaziyan de beşdar dibe, di sala 1998 de Weqfa Ray of Light damezrand û Malawi sala 2006-an damezrand.
Zêdetirî 300 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotin, Madonna wekî hunermendê tomarê tomarê yê herî best-firotanê di hemî deman de ji hêla Guinness World Records ve hatî pejirandin. Komeleya Pîşesaziya ordingandiniyê ya Amerîka bi 64,5 mîlyon yekîneyên albûmê re ew wek sêyemîn hunermendê jin-yê herî pejirandî yê li Dewletên Yekbûyî tomar kir. Li gorî Billboard, Madonna di dîroka xwe ya 100 chart de Hot hunermendê solo yê herî serkeftî ye. Ew di heman demê de hunermendê solo yê herî guncan ê temaşe yê hemî deman e, ku ji bilêtên konserê xwe 1.4 mîlyar dolar Amerîkî berhev dike. Ew di sala 2008-an de, salek yekem a destûrdana wî, ket nav Gola Rock û Roll Hall of Fame. VH1 ew di asta 100 Jinên Mezin ên Muzîkê de cih girt, dema ku Rolling Stone ew di nav 100 Hunermendên Mezin ên Hemî Deman de û 100 Dengbêjên Herî Mezin de We nav kir.
Madonna, li Bay City, Michigan, ji dayik bû, di sala 1978 de çû New York-ê da ku kariyera xwe di dansên nûjen de bi rê ve bibe.  Piştî ku ew wek komek muzîkvanên wekî taştêya Klûbê û Emmyî wekî drummer, gîtarîst û dengbêj xebitî, wî di sala 1982-an de bi Sire Records re peymanek îmze kir û di 1983-an de albuma xwe ya yekem derxist.
Vê albûmê de albumên mîna serfiraziya bazirganî ya cîhanî ya mîna A A Virgin (1984), True Blue (1986) û Like A Prayer (1989), û xelata Grammy-xelata Ray of Light (1998) û Conf Confitions on a Dance Floor (2005).  li dû hejmarek albûmê de.  Madonna di serpêhatiya xwe de gelek stranên xwe nivîsand û berhev kir;  Di nav de "Like Virgin", "Intro Groove", "Papa Do Preach", "Like Dua", "Vogue", "Frozen", "Music", "Hung Up", and "4 Minutes"  Gelek li seranserê cîhanê li ser nexşeyên muzîkê hejmara yekê rabûn.
Popularîteya Madonna bi fîlimên wek Desperately Seeking Susan (1985), Dick Tracy (1990), A League of Your Own (1992), û Evita (1996), pirtirîn berfireh kirin.  Her çend wê ji bo rola xwe ya di fîlma Evita de di kategoriya Musical an Comedy de Lîstikera Best Actress bû, fîlimên din bi gelemperî ji rexnevanan re notên derbasbûnê negirtin.  Sêwirana fashion, nivîsandina pirtûka zarokan, derhêneriya fîlimê û hilberînê destpêkên din ên Madonna ne.  Ew bi taybetî jina karsaz ku piştî damezrandina pargîdaniya şahiyê Maverick (di nav de Maverick Records) de jî di sala 1992-an de hate damezrandin wekî encama karsaziyek hevbeş a bi Time Warner.  Di 2007-an de, wî li ser milyon dolar 120 milyon dolar peymanek bêkêmasî ya bi Net Nation re îmze kir.
Madonna zêdetirî 300 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotiye û ji hêla Guinness World Records-ê ve hunermendê jin-ê herî best-firotanê di hemî demê de tête pejirandin.
Jennifer Lynn López, an jî bi kurtî Jennifer Lopez, (jdb. 24 tîrmeh 1969, New York, DYA) dansoz, aktrîs, stranbêj û fîlantropeke amerîkî ye.
Lopez di albûma xwe ya yekem a stûdyona muzîkê de li ser 6 (1999), ku alîkariya propel tevgera pop ya Latînî ya di muzîka Amerîkî de kir, nav pîşesaziya muzîkê kir. Bi derketina hevdem a albûma xwe ya stûdî ya duyemîn J.Lo û komediya wê ya romantîk The Wedding Planner di 2001an de, Lopez bû jina yekem ku di heman heftê de albûm û fîlimê bû herî ku tê guhdarî kirin û temaşekirin. Albuma wî ya remixê ya 2002, J to tha L – O! The Remixes, bû yekem di dîrokê de ku di hejmara yekî de derket ser Billboard US 200. Dûv re wê salê, wê albûma xwe ya sêyemîn weşanek bi navê This Is Me... Paşê, û stêr kir li qada pêşbirka Maid li Manhattan bû yekemîn.
Piştî stêrbûna li Gigli (2003), têkçûnek krîtîk û bazirganî, Lopez piştre di nav komedîyên serfiraz ên serfiraz de Shall We Dance? (2004) û Monster-in-law (2005). Albûma wê ya stûdî ya pêncemîn, Como Ama una Mujer (2007), di heftekî de albûma wî yekem a bi zimanê spanî, li Dewletên Yekbûyî bû albûmê herî zêde ku hate firotin. Piştî serdemek nebawer, ew di sala 2011an de bi vegera dadgerê xwe li Amerika yê albûma wî ya bi navê Idol derket. Ji 2016ê û 2018ê, ew di serî a dirama sûc Shades of Blue de bû sterkek û pêşandanek rûniştinê çêkir. Jennifer Lopez: All I Have, at Planet Hollywood Las Vegas. Ji sala 2017an û pê ve, Lopez dadgerek li ser World of Dance ava kir. Di sala 2019an de, ew pesnê rexneyê da ku ew wek strîperwer di drama sûc Hustlers de ji bo wê xelatên Gulema Glover xelata zêrîn wergirt.
Bi fîlimê kumulative 3,1 mîlyar dolarî û firotina gerdûnî ya 70 mîlyon tomaran texmîn dike, Lopez wekî performansa herî bi bandor a Latînî ya li Dewletên Yekbûyî tê hesibandin. Di sala 2012an de, Forbes ew wekî navdarê herî navdar ê li cîhanê, û her weha di nav 38 jina herî bihêz a dinyayê hate îlankirin. Time wê di nav 100 kesên herî bi bandor ên cîhanê de di sala 2018 de navnîş kir. Single wê yên herî serfiraz li ser Billboard Hot 100 ya Dewletên Yekbûyî ev in: "If You Have My Love", "Ez Real im", "Ain't It Funny", "All I Have", û "On the Floor", ku yek ji wan singlê herî firotinê hemû deman e. Ji bo beşdariyên wê di pîşesaziya muzîkê de, Lopez xelatek din wergirtiye li Hollywood Walk of Fame, Xelata Billboard Icon û Xelata Vîdyoyê ya Michael Jackson Vanguard. Rêwîtiyên din ên wê rêgezên cilan, bîhnek, pargîdaniyek hilberîn, û bingehek xêrxwazî ​​ye.
Jennifer Lynn Lopez di 24ê tîrmeha 1969an de li Bronx, New York hate dinê. Ew zaroka navîn ê dêûbavan Guadalupe Rodriguez û David Lopez e. Jennifer Lopez du xwişkên wê hene, ya biçûk Leslie û ya mezin Lynda. Gava Lopez ji dayik bû, malbata wê li avahiyeke biçûk de dijiyan. Di pênc saliya xwe de, Lopez dersên stran û dansê girt.
Gava ku ew heft salî bû, wan bi dibistana xwe re li New York geriyan. Lopez di kariyera xwe ya akademîk de çû dibistanên katolîk. Li dibistanê, Lopez werziş û baseball kir. Dema ku ew di 1984an de 15 salî bû, wî dest bi hevjînê xwe yê yekem David Cruz kir.
Dema ku li dibistana navîn bû, Lopez fêr bû ku pargîdaniyek fîlimê ji bo rola piçûk gelek keçên ciwan digerin. So bi vî rengî wê ji bo fîlim Keçika min a biçûk guhdarî kir. Di fîlmê de, wî Lopez Myra lîstiye. Piştî fîlim, Lopez fêm kir ku wê dixwest bibe stêrkek fîlimê ya navdar. Lopez ji malbata xwe re got ku ew dixwezê bibe xewnên fîlima, lê wan got ku ew fikrekî bêaqil e û ti latînî ew nekir. Ji ber nerînên ciyawaz, Lopez ji malbata xwe berbi Manhattan ve çû Di vê heyamê de, Lopez di muzîkên herêmî de Jesussa Mesîh, Superstar bû! û li Oklahoma temaşe kir. Ji wir jî wî di koroya muzîkên zêrîn a Broadway de hate peywirdarkirin û 5 meh çû Ewropayê. Ew ji rola xwe razî nebû ji ber ku ew di nav endamên zêhnê de yekane bû ku performansa solo neanî. Dûvre, wî li Japonê di pêşangeha Synchronicity de wek karkerekî dengbêj, stranbêj û stranbêjek xebitî.
Camila Cabello an jî Karla Camila Cabello Estrabao (3ê adara 1997an, Cojimar, Kûba) stranbêj û strannivîseke amerîkî ye ku bi eslê xwe kûbayî ye.
Karla Camila Cabello Estrabao (3 adar, 1997) Stranbêj û lîstikvanê Kubayê û Amerîkî ye. Ew wek endamên koma keçan Fifth Harmony, ku li ser The X Factor USA di sala 2012an de hate damezirandin, rabû ser girîngiyê û bi Syco Music û Epic Records re peymanek tomara hevbeş îmze kir. Dema ku di Faremîn Harmony de, Cabello dest bi sazkirina hevkariyên "Ez dizanim Tu Summeri Tiştê Hêlîn kir" bi Shawn Mendes, û "Tiştên xirab" re bi Machine Gun Kelly re, xwe wekî hunermendek solo damezrand û gihîştina hejmarê çar dinBillboard Hot 100ê de bidestxist. Piştî derketina komê di dawiya sala 2016an de, Cabello çend hevkarên din çêkir, di nav de "Hey Ma" ji aliyê Pitbull û J Balvin ji bo fonksiyona dengbêjê Fate, û pêşbirka wî ya yekem solo "Crying in the Club" heye.
Albuma studyoyên pêşîn a Cabello, Camila (2018), li ser tabloya Billboard 200 gihîşt jimara yekê. Albûma popê ya muzîka Latînî ya bi bandor ji hêla rexnegiran ve baş hat pêşwaz kirin, û ji hêla Komeleya Pîşesaziya ordingandiniyê ya Amerîka (RIAA) ve belgeyek Platinum wergirt. Serekê wê yê pêşîn "Havana" di gelek welatan de di nav lîsta Dewletên Yekbûyî yên Amerîka û Brîtanya de derket ser dikê. single a bi navê "Never Be the Same" di piraniya welatan de gihîşte lîsteya top 10ê. Duellê Cabello ya sala 2019an de bi Mendes re, "Señorita", bû yeka wî ya duyemîn wekî hunermendê serekî ji bo topbarankirina Billboard Hot 100, û di heman demê de gihîştiye hejmarek yekem li welatên Ewropî. Albûma wê ya duyem a studyoyê, Romance (2019), li Kanada di pileya Billboard 200 û li Kanada de jî yek hejmar derket. Cabello tê pêşbînîkirin ku di fîlimek pêşbirkê ya Cinderella (2021) de, ji bo Sony Pictures, tê pêşandan.
Cabello li ser platformên mûzîkê bi mîlyaran sterlîna berhev kiriye. Wê li gorî Federasyona Navneteweyî ya Pîşesaziya Fonografî (IFPI) de bû yekîneya dîjîtal a sala 2018an. Cabello li seranserê kariyera xwe de gelek xelat bidestxistî, di nav de du xelatên Grammy Latînî, pênc Xelatên Muzîka Amerîkî, û yek Xelata Muzîka Billboard. Wê jî sê berendamên Grammy xelat wergirtiye.
Cabello li Havana, Kûba ji dêûbavê xwe Sinuhe Estrabao û Alejandro Cabello hate dinyayê, û li bajarê Cojímar ê li rojhilata Havana mezin bû. Bavê wê li Mexico City ji dayik bû û meksîkî ye ku koçî Kûbayê bûye. Xwişkek wê yê jê piçûktir bi navê Sofî heye. Ji bo piraniya destpêka jiyana xwe, Cabello û malbata wê di navbera Havana û Mexico City de diçûn û dihatin.
Gava Cabello gihîşt pênc salî ya xwe, ew bi diya xwe re ji Miami, Florida, Dewletên Yekbûyî vedigere. Bavê wê di wê demê de nikaribû vîzê bistîne, û nêzî 18 meh şûn de bi malbatê re hat cem hev. Hemwelatîbûna Amerîkî ya Cabello di 2008an de dest pê kir. Ew beşdarî Dibistana Bilind a Miami Palmetto bû, lê di sala dibistana 2012–2013-an de, dema ku ew di pola 9an de bû, çû kariyera stranbêjiyê. Wê piştre jî dîplomaya dibistana xwe ya bilind bi dest xist.
Îsmetedîn Xatûn an Îsmet Xatûn navê dirêj Îsmetedîn Amîne Uner Dimeşqiye (erebî: عصمة خاتون, " 'Ismat Khatun") jina Nûredîn Zengî bû û dû re bi Selahedînê Eyûbî re zewiciye. Dibêjin jineke pir xêrxwaz bûye û hinek medrese dayê çêkirin.
Di sala 1174an de mêrê wî Nûredîn Zengî ku dimire li ser wê bi Selahedînê Eyûbî re dizewice.
Bi xwe ji nexweşiya weba ya ku li Şamê derketibû ve di sala 1186an de miriye.
Christina Maria Aguilera (jdb. 18 kanûna pêşîn 1980, New York) stranbêj, strannivîs, hilberîner û lîstikvaneke navdar ji Amerîkayê ye.
Aguilera di destpêka salên xwe de, ku di sala 1998an de li RCA Records di sala 1998an de peymanek tomar kirî di sala 1998an de peymanek tomarkirinê derxist û li Sten Island a New York Cityê hat pêşandan, di pêşandanên televîzyonê de xuya bû. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkî û sê stranbêjên yekem a Amerîkî hate şirove kirin: "Genie in a Bottle", "Ma çi Keçek Dixwaze", û "Come On Over Baby (Tiştê ku ez dixwazim tu yî)". Digel ku di dîmena pop a ciwanan a hevdem de wekî kesayetek naskirî tê binav kirin, Aguilera digeriya ku bi Stripped (2002) û pêşenga wê ya "Dirrty", ku kesayetiya wê kesayetiya cinsî nîşan da, kontrola hunerî bi dest xwe bixe.
Aguilera albuma xwe ya duyem a Amerîkî bi Back to Basics (2006) wergirt. Ji destpêka sedsala 20an de jazz, giyan, û blues derxist, û ket nav stranbêjên top10. "Ain't No Man Man", "Hêş. ", û" Candyman ". Her sê albûmên din, Bionic (2010), Lotus (2012), û Liberation (2018), hemî bi şêwazên cûrbecûr ên muzîkê ceribandin û di DY de di rêza herî pêş de ne. Ji bilî materyalên solo, Aguilera bi hevkariyên wekî "Lady Marmalade", "Moves like Jagger", "Feel This Moment", and "Say Something" bi navnîşên xelatê qezenc kir. Digel karîyera xwe ya muzîkê, Aguilera di fîlma Burlesque de (2010) bû sterkek û li ser şeş sezonên pêşbaziya stranbêjê The Voice ji 2011ê heta 2016an bû fêrker.
Christina Aguilera di 18-ê kanûna pêşîn a 1980-an de li Staten Island, New York hat dinê.  Diya wî, Shelly Loraine Fidler, mamosteyek Spanishspanî ye û bavê wê, Fausto Wager Xavier Aguilera-ekvadorî-dayik-ekîdar, di artêşê de cûrbecûr leşkerî bû.  Herdu jî Katolîk bûn.  Wan zewicandin dema ku diya wî 20 salî bû û bavê wî 32 bû.  Dêûbavên wî dema ku Aguilera 6 salî bû, ji hev cuda bûn, û wî diya xwe, Christina û birayê Rachel girt û bi dayika xwe re çû Pensîlvanyayê.  Bavê wî, Fausto, hem bi laşî û hem jî bi hestyarî bû.  Aguilera got ku helwesta bavê wî jî di stranên wî de eşkere bû.
Dayika stranbêj piştre bi Jim Kearns re, paramedîkî zewicî.  Ew bapîrê wê bû, ku hêza muzîkê Christina kifş kir.  Aguilera ji ber ku piçûk bû, jixwe berê dixwest ku bibe stranbêj.  Ji zaroktiya xwe ve, wî navên mîna Billie Holiday, Janet Jackson, Mariah Carey, Aretha Franklin, Barbra Streisand aden kir.  Christina dîmenên dest pê kir gava ku ew 6 salî bû bi beşdariya pêşbaziyên jêhatî li dibistanê.  Wî beşdarî gelek pêşbaziyên jêhatî bûye û her carê jî yekemcar pêşandiye.  Piştî demekê, wî dest pê kir ku bibe navenda bala medyayê wekî "keçika piçûk mezin a deng".  Pêşbazkarên din ên ku fêr bûn ku ew bi wî re pêşbaziyê dikşîne, xwe vedişartin, ew ji wî xeyal dikirin.  Ew di odeya binkeyê de jî rastî êrişê hat û tirên otomobîlên wî yên li pêşberî xaniyên wan radiwestin, teqiyan.  Piştî serhildana bûyerên tundûtûjiyê, malbat biryar da ku biçin cîhekî din. Ew di sala 1990 de beşdarî pêşbirka 'Lêgerîna Star' bû û bi xwendina "A Sunday Kind of Love" ji hêla Etta James re di rêza 2emîn de bû.  Di cih de piştî wê, wê di bernameya bi navê "Wake Up With Larry Richert" de, ku li kanalek televîzyonê hate weşandin, heman stran digotin.  Gel dest pê kir wî nas kir wekî "keçek 10-salî, ku dikare mîna keçek 20-salî binivîse." Di dema salên xwe de li Pittsburgh, Aguilera gelek caran çû ser zeviyê beriya hokerê, fûtbolê û lîstikên baseball û strana "Bijara Star-Spangled" xwend.  Di 12 saliya xwe de, ew beşdarî New Klîk Mickey Mouse Club bû, di nav de navdarên mîna Britney Spears û Justin Timberlake.
Li vir, mirov jî, di vê temenê de jê re "Diva" digotin.Piştî ku di dawiya vê pêşandanê de di 1994 de, hunermend dest bi tomarkirinê demos kir.  Du sal şûnda, wî dest bi xebata xwe ya muzîkê bi "All I Wanna Do" re bi hunermendê Japonî Keizo Nakanishi re kir. Di destpêka 1998 de, wî ev yek di nav kaxezek kevn de tomar kir dema ku strana Whitney Houston "Run To You" di navşoka xwe de stran dikir.  Li dû kifşkirina wî, di 1998 de, ew bû kesê bijare ku strana "Reflection" li fîlma bi navê Mulan, anonîmek Disney bijart.  Di cih de piştî vê tomarê, pargîdaniya bi navê RCA Records biryar da ku bi Aguilera re peymanek îmze bike.  "Reflection" rabû û derket jorê yek ji nexşeyên yekane, û tew di heman salê de di kategoriya "Strana herî baş a orjînal" de ji "Golden Globe" re jî namzed kir.
Lana Del Rey bi navê rastî "Elizabeth Woolridge Grant" (jdb. 21 hezîrana 1985, New York, DYA) stranbêj, strannnîs û hilberînereke muzîkî ya amerîkan e.
Del Rey di New York City de hat dinê û li Upstate New York mezin bû, Del Rey di 200an de vegeriya bajarê New York City da ku dest bi kariyera xwe ya muzîkê bike. Li dû gelek projeyan, di nav de albûma wî ya yekem a stûdyoyê û Sirens unreleased, serpêhatiya Del Rey piştî serkeftina virale ya yekane ya "Video Games" di sala 2011an de hat. Wê wê salê bi Interscope û Polydor re îmze kir. Debutvana mezin a wê Born to Die (2012) serkeftinek navneteweyî pejirand û deh-top a li ser Billboard Hot 100 bi remixê Cedric Gervais ya "Summertime Sadness", û her weha stranbêjên serfiraz ên navneteweyî "Blue Jeans", û Birin to Die ", û" Antolojiya Neteweyî ". Del Rey dû re serbestberdana Grammyê EP, Paradise di 2012an de serbest kir. Salê din, Del Rey di fîlma muzîka kurt, Tropîko de nivîsand û stêr kir dest bi fîlimê kir, û "Young and Beautiful" wekî seroka pêşîn a romantîkî derxist. fîlma drama The Great Gatsby (2013).
Del Rey piştre ew hewildana serekî ya sophomore mezin, Ultraviolence (2014) weşand, da ku serfiraziya krîtîk bike, topên nexşeyan berde û bibe yek, "West Coast". Di heman salê de, Del Rey ji bo fîlma drama Big Eyes, ku navên wê Grammy û Golden Globe xelas kir, mijara epemnîkî tomar kir. Wê albûma Honeymoon di 2015 de û Lust for Life di 2017 de derket, ya duyem ya ku top di chartên li Dewletên Yekbûyî yên amerîkî de girt û bû namzedê Grammy Award for the Best Pop Vocal Album. Albuma şeşemîn stûdyoya Del Rey, Norman Fucking Rockwell! (2019), pesnê rexneyê yê berfireh wergirt û du namzedên Grammy, tevî albuma salê. Di sala 2019 de, Del Rey stranên "Doin 'Time" û "Don't Call Me Angel" jî derket, ku ya duyem bi Ariana Grande û Miley Cyrus re bû sêyem.
Del Rey di New York City de hat dinê û li Upstate New York mezin bû, Del Rey di 2005-an de vegeriya bajarê New York City, ku dest bi kariyera xwe ya muzîkê bike.  Li dû gelek projeyan, di nav de albuma wî ya yekem a stûdyoyê û Sirens unreleased, serpêhatiya Del Rey piştî serkeftina vîrale ya yekane ya "Video Games" di sala 2011-an de hat.  Wê, wê salê bi Interscope û Polydor re îmze kir.  Debutvana mezin a wê Born to Die (2012) serkeftinek navneteweyî pejirand û deh-topek li ser Billboard Hot 100 bi remixê "Cedric Gervais" ya "Summertime Sadness", û her weha stranbêjên serfiraz ên navneteweyî "Blue Jeans", û  Birin to Die ", û" Antolojiya Neteweyî Del Rey dû re serbestberdana Grammy-ê EP, Paradise di 2012-an de serbest kir. Salê din, Del Rey di fîlma muzîka kurt, Tropîko de nivîsand û stêr kir dest bi fîlimê kir, û "Young and Beautiful" wekî seroka pêşîn a romantîkî derxist.  fîlma drama The Great Gatsby (2013)
Di 26ê kanûna paşîn a 2014 de, Del Rey ji bo fîlma fantasy tarî ya 2014-a Maleficent, kovarek "Once Upon a Dream" derxist. Piştî qedandina Paradise, Del Rey dest bi nivîsîn û tomara albuma xwe ya şopdar, Ultraviolence, ku bi berhema Dan Auerbach ve tê çêkirin, kir.  Ultraviolence di 13-ê hezîrana 2014-an de hate berdan, û li 12 welatan, di nav de Dewletên Yekbûyî û Keyaniya Yekbûyî, di hejmar yek de derket.  Albûm di hefteya xwe ya yekem de, li çaraliyê cîhanê, 880,000 kopî firot.  Berî albûmê bi stranên "West Coast", "Shades of Cool" "Ultraviolence", û "Baby Brooklyn" hat girtin. Del Rey diyar kir ku albûm wekî "hêştir bû lê dîsa jî sînematîk û tarî ye, dema ku hin rexnegir tomar wekî psychedelic û çolê bandor kir.
Du stranên nû yên Del Rey, "Big Eyes" û "I Can Fly", di fîlma biografîk a Tim Burton a 2014-an de Big Eyes, ku balê dikişîne ser hunermendê Amerîkî Margaret Keane, ku di meha çiriya paşîn de li wê salê hat derxistin, hate pêşandan. Di kanûna paşîn a 2015 de, Del Rey hêşyar kir ku ew di pêvajoya nivîsandin û tomara materyalê de ji bo albuma xwe ya din.  Wê piştre di hevpeyvînekê de piştrast kir ku tomara wê ya paşîn wê were binavkirin bi navgîniya Hêjîrê.  Di 15ê çileya paşîna 2015ê de, Del Rey xelata BRIT ji bo Hunermendê Solo Jina Navneteweyî wergirt, namzediya wê ya duyemîn di kategoriyê de û ya sêyemîn jî bi giştî.
Jessica Ann Simpson (jdb. 10 tîrmeh 1980, Abilene, Teksas, DYA), stranbêj û lîstikvaneke amerîkî ye.
Piştî ku di zaroktiya dêrê de wekî zarokek kar kir, Simpson di 1997an de bi Columbia Records re peyman îmze kir, di 16 saliya xwe de. Albûma stûdyoyê ya wî, Sweet Kisses (1999), li Dewletên Yekbûyî du mîlyon kopî firot û dît serkeftina bazirganî ya yekane "I Wanna Love You Forever". Simpson ji bo albuma xwe ya duyem a stadyûmê Irresistible (2001) wêneyek xweşiktir kişand, û navê sernavê wê bûyera duyem a 20ê ya herî mezin li ser Billboard Hot 100 bû, dema ku ew album ji hêla Komeleya Pîşesaziya Recipe ya Amerîkî (RIAA) ve hat pejirandin. Li The Skin (2003), albuma sêyemîn a stûdyoya Simpson, li Dewleta Yekbûyî sê mîlyon kopî firot û serkeftina yekgirtî strana "With You", ya ku di navnîşa Top 40 de Mainstream de dît.
Di dema kariyera xwe ya pêşîn de, Simpson ji bo têkiliya xwe û piştre zewaca bi Nick Lachey re, ku bi wî re di televizyona rastiya MTVê de Newlyweds: Nick and Jessica di navbera 2003 û 2005an de xuya bû, hat nasîn. Album (2004), ku bi zêrîn hatibû pejirandin, Simpson pêşandana fîlimê xwe kir wek Daisy Duke li The Dukes of Hazzard (2005), ji bo wê jî wî dengbêjek fîlimê bi navê "Van Boots Are Made for Walkin" tomar kir. Di sala 2006an de, ew albûma xwe ya stûdyayî ya pêncem A A Affair Publisher derxist û di fîlimê komediya romantîkî Embazê Mehê de derket. Bi derketina albûma xwe ya şeşemîn a stadyû, Do You Know (2008), Simpson ket şanoyê welatê muzîkê.
Ji xeynê lêgerînên xwe yên muzîkê, Simpson di 2005an de The Jessica Simpson Collection dest pê kir, rêzikek cil û bergên din. Kevir li seranserê $ 1 mîlyar dahatiyê dahatiye, û wekî yek ji navên herî serketî yên navdar-damezrandî di dîrokê de tê hesibandin. Wê di heman demê de stêrka televîzyona rastî "The Price of Beauty" di 2010 de, bû dadwer li ser du sezonên Fashion Star di navbera 2012 û 2013 de, û bîranînek di sala 2020an de, pirtûka vekirî weşand, ku gihîştibû hejmarê yek li ser New York Times. Simpson niha bi Eric Johnson re zewiciye, bi wî re sê zarokên wan heye.
Jessica Simpson di dawiya salên 1990an de navdar bû. Wî di lîsteya "Billboard Top 40" de heft stranbêj hene. sê tomarên zêrîn, du albûmên cuda ji pejirandina RIAA-ya pir-platîn hene. Wê digel mêrê xwe yê berê Nick Lachey beşdarî bernameya Newlyweds a MTV bû. Ew jî xwişkek bi navê Ashley Simpson heye ku ew jî stranbêjek mîna xwe ye.
Jessica Simpson jî bi Christina Aguilera û Britney Spears re govend gerand. Di temenekî piçûk de, wî beşdarî serpêhatiyên Micky Mouse Club bû, lê li vir hate red kirin ji ber ku ew di nav berendamên din de bêpergal bimîne.
Jessica, ku perwerdehiya xwe ji koma dêrê û pargîdaniyên tomara xiristiyan werdigirt, gava ku demo ket destê desthilata Sony Tommy Mottola, gava yekem avêt ser riya berbi navdar. Ber bi dawiya sala 1999 an de, albuma wî ya pêşîn "Keçikên şîrîn" derket. Albûm ne pir serfiraz bû ji ber ku princessên pop-ên ciwan ên mîna Britney Spears û Christina Aguilera li ser sûkê dom kir. Bi strana "I Wanna Love You Forever" ji albûmê re, ew tenê gihîşt jimareya 3 li ser kartên Billboard. Lêbelê, ew hîn jî zêdetirî 1 mîlyon sale kir.
Ew hin giraniya winda kir û di 2001an de li ser daxwaziya hilberînerên xwe wêneyek nû peyda kir. Albuma Irresistible ya ku wî derxist dîsa nikare serkeftina xwestî nîşan bide û têkevê navnîşên di hejmar 11 de. Ew di Xelatên Muzîka MTV-ê de ji bo Singerê Besta Popê ye. Lê wî xelata Britney Spears winda kir.
Di 2002 de ew bi Nick Lachey re zewicî û ew bûn yek ji zewacên herî hezkirî li Hollywood. Spas ji vê, wî albûma "Di çermê de" di 2003 de derxist û album serkeftinek baş bû û 5 mîlyon firot.
Li aliyê din, wê bi mêrê xwe, Nick Lachey re, bernameyek bi navê "Newlyweds" dest pê kir. Rêjeyên temaşekirina bernameyê dê pir zêde bin û Jessica bi saya vê yekê spasiya xwe kir. Di 2005-an de, zewaca wê bi pirsgirêkan re dest pê kir, û ew jin di 2006-an de bi fermî hate dabeş kirin.
Jessica Simpson di tebaxa 2006an de albûma xwe ya stûdyona 5-an "A têkiliyek gelemperî" derket. Albûm di hefteya yekem de 100,000 difroşe û navnîşan di hejmara 5 de derdikeve. Rewşenbîr albûmê medrese dibînin û dibêjin ku piştî zewacê, karektera wî berbiçav ve diçe.
Ezîz Osman an Melik Ezîz Îmadedîn Ebûlfeth Osman kurê Selahaddin Eyyubi (erebî: "الملك العزيز أبو الفتح عثمان عماد الدين بن صلاح الدين ", kurê Selahedînê Eyûbî ê dûdiyan e ku piştî wefata bavê xwe bû sultanê Misirê.
Ji kekê xwe Efdal dû sal piçûk bûye.
Bi xwe jî di sala 1171an de ji dayik bûye û di sala 1198an de ji hespê ve ketiye û wefat kiriye. Piştî wefata wî jî kurê wî Mensûr ketiye dewsa wî.
Céline Marie Claudette Dion (jdb. 30 adar 1968 li Charlemagne, Québec, Kanada) hunermendeke Kanada’yî ye.
Di salên 1990-an de, piştî derketina gelek albûmên îngilîzî yên ku zêde hatine firotinê wek Falling into You (1996) û Let's Talk About Love (1997), ku hem diamond de pejirandî bûn, ew navûdengê cîhanî bi dest xist. Wê her weha hejmarek navnîşên navdewletî yên hejmar-yek tomar kir, di nav de "Hêza Love", "Du caran Bifikirin", "Ji ber ku te ji min hez kir", "Ew Hemî Tişt Li Ser Dike Min Vegere", "Dilê min Dê Bimeşe", û "Ez Mela te me". Dion di berdewamiya weşana albûmên Fransî de di navbera her tomara îngilîzî de; D'eux (1995) bû albuma fransî-firotanê ya her dem, di heman demê de S'il suffisait d'aimer (1998), Sans pjesëmarrre (2012), û Encore un soir (2016), hemî diamantiya pejirandî bûn. Fransa. Di salên 2000-an de, wî nasnameya xwe wekî performansek zindî ya serfiraz a A New Day... li Las Vegas Strip (2003–07) ava kir, ya ku niştecîhbûna konsepta herî qelebalix a her dem, û her weha Cîhana Taking Chances. Tour (2008–09), yek ji serhêlên konseptê ya herî bilind-rojane.
Muzîka Dion bi bandorkirinên cûrbecûr hatine dorpêçkirin, ji rock û R&B heta giyan û klasîk. Dîmenên wê bi piranî Frensî û Îngilîzî ne, her çend ew di Spanî, Îtalyayî, Almanî, Latînî, Japonî û Mandarin Mandarinînî de jî diweşîne. Dema ku serbestberdanên wê gelek caran pêşwaziya rexneyê ya tevlihev kir, ew wekî yek ji dengên herî bandor ên muzîka popê tê hesibandin. Wê pênc xelatên Grammy, tevî Album of the Year and Record of the Year xelat kir. Billboard ji ber ku herî zêde hejmara wan li ser radyoya ji bo hunermendek jin heye navê wê kir "Queen of Adult Contemporary". Ew di serdema Nielsen SoundScan dê de Hunermeda jin a duyemîn yê Dewletên Yekbûyî ye. Di sala 2003-an de, ew ji hêla Federasyona Navneteweyî ya Pîşesaziya Fonografî (IFPI) ve ji bo firotina zêdetirî 50 mîlyon albûmên li Ewropayê hate honandin. Ew hunermendê Kanadayî û yek ji hunermendên herî firotanê yên hemû deman dimîne û bi tomara firotanê 200 mîlyon kopî li çaraliyê cîhanê re dimîne.
Di salên 1990-an de, bi alîkariya Angélil, ew ji bo albumên xwe ya bi îngilîzî û Frensî li cîhanê navdar bû. Dema ku albumên Falling into You (1996) û Let's Talk About Love (1997) li Dewletên Yekbûyî pejirandina diamond wergirtin, D'eux (1995) bû albuma fransî ya herî firotirîn ya her dem. Dion di heman demê de li seranserê cîhanê ji bo stranên wî yên wekî "Hêza Love", "Du caran difikirin", "Ji ber ku te ji min hez kir", "Ew hemî vedigere berbi min vedigere", "Dilê min dê bi ser bikeve" û "Ez Angelja Te im" tê zanîn.
Ew di yek-yek de bû. Lêbelê, di sala 1999-an de, wî ragihand ku ew dev ji kariyera xwe berdaye û wextê xwe bi jina xwe re derbas dike, ya ku bi nexweşiya penceşêrê hat nasîn. Di 2002-an de, wî vegeriya muzîkê û li New Yorkê li darxist konser da (2003-07) li cîhê, The Colosseum li Caesars Palace li Paradise, Nevada. Van konseran pêşandana niştecîhtirîn a herî serkeftî ya her dem, bi dahatiya 385 mîlyon Dolar bû.
Muzîka Dion bi bandorkirî bû ji stîlan, ji rock û R&B heta muzîka gospel û muzîka klasîk. Dion ku stranên wan piranî bi Englishngilîzî û Frensî ne; Wî jî stranên Spanî, Italiantalî, Almanî, Latînî, Japonî û Chineseînî diweşîne. Tevî ku albûmên wî rexneyên cûda digirin, Dion yek ji dengên herî bandor ê muzîka popê tê hesibandin. Wî pênc xelatên Grammy, tevî Album of the Year and Record of Year. Li Dewletên Yekbûyî, Nielsen duyemîn hunermendê jin-firotanê yê serdema SoundScan e. Ew di 2003 de ji hêla firotina zêdetirî 50 mîlyon albûmê ve li Ewrûpa ji hêla Federasyona Navneteweyî ya Fonogramê ve hate honandin. Li gel zêdetirî 200 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê têne firotin, ew hîn jî hunermendê Kanada-yê herî firotik û yek ji hunermendên herî firotirîn ên hemî deman e.
Ariana Grande-Butera (jdb. 26 hezîrana 1993 li Boca Raton, Florida, DYA), stranbêj, model û lîstikvaneke amerîkî ye.
Albuma dûyê a stûdyoya Grande di Billboard 200 de derket. û yek ji 4 stranbêjên top-10 Amerîkî hat bûye destnîşan kirin. Albûma siyê bi navê Dangerous Woman (2016) bû. gelek car bûye hunermend e yakê ye, ya ku li sê xelekên herî pêşîn li ser Billboard Hot 100 bi dest xist ê. û hunermenda yekê ya jin bû ya ku li ser Hejmara yek li Chart Singles a UK serketî. Wekî din, ew yekem bû ji her 5 havrikiyên stranbêjên pêşîn ên di nav 10 welatên herî pêşîn ên Amerîkayê de.
wê gelek xelatên cihêreng wergirtine, di nav de 1 xelatên Grammy, 1 Xelata Brit, 2 Xelatên Muzîka Billboard, 3 Xelatên Muzîka Amerîkî, û 8 Guhertoyên Guinness World. Ew li ser platformên mîna YouTube, Spotify, û Apple Music zêdetirî 50 mîlyar stêrka hene. Ew ji jinên herî şopîner e, û jî jinê herî zêde tê guhdarîkirin.
Di sibata 2019 de, ew bû jina herî şopandî ya li Instagramî. di heman demê de navê wê wekî yek ji 100 mirovên herî bi bandor di cîhanê li(2016 û 2019)de hatbûye destnîşan kirin. Billboard wê di sala 2018-an de wekî "Jina Salê" hat bûye nas kirin.
Ariana Grande-Butera di 26-ê hezîran a 1993-an de, li Boca Raton, Florida ji dayik bû. Ew keça Joan Grande, ji Brooklyn-ê, hilberînerê amûrên ragihandinê û ewlehiyê.
Grande ji nijadê Italiantalî ye, û ew xwe wekî Americantalî Amerîkî bi navgîniya "nîv Sîcîlyayî û nîv Abruzzese" binav dike. Ew xwediyê birayê nîv-mezin, Frankie Grande, entertainer û hilberîner e û wê têkiliyek nêzîk bi dapîra dayika xwe, Marjorie Grande re heye. Malbata Grande ji New York-ê çû Florida gava ku dayika wê bi wê re ducanî bû, û dêyûbavên wê ji hev veqetiyan dema ku ew li dora 9 an 10 salî bû.
Gava ku zarok bû, Grande bi guhertoya theiranoya Zarokan a Fort Lauderdale re perform kir, di guhertoya wan a mûzîkî Annie de rola yekem wekî karakterê sernav lîst. Di 8 saliya xwe de, wê li salona karaoke li ser keştiyek rêwîtiyê û ligel orkestrasyonên cihêreng ên wek South Florida's Philharmonic, Florida Sunshine Pops û Orkestrayên Symphonic, performansa xwe kir û ew yekem awazê televîzyona xwe ya neteweyî bi strana "The Star-Spangled Banner" kir. Panthers ya Florida. Di vê demê de ew beşdarî dibistana Pine Crest a Florida û paşê dibistana amadeyî ya Broward North bû.
Di 13 saliya xwe de, ew di derbarê kariyera mûzîkê de ciddî bû, her çend ew hîn jî li ser şanoyê sekinî. Dema ku ew yekem car hat Los Angeles, California ji bo hevdîtinê bi rêvebirên xwe re, wê bertek nîşan da ku albûmek R&B tomar bike: "Ez wisa bûm, 'ez dixwazim albûmek R&B çêkim,' Ew mîna 'Um bûn, ew armancek helluva ye. Kî diçe albûmek R&B a 14 salî, bikire?! "Di sala 2008-an de, Grande di rola piştgiriyê de ya cheerleader Charlotte di muzîka 13 li Broadway de hat avêtin, ji bo wê ew xelatek Neteweyî wergirt. Xelata Komeleya Theateranoya Ciwanan. Dema ku ew beşdarî muzîkê bû, Grande ji Dibistana Amadekariyê ya North Broward derket, lê qewimandina wî berdewam kir; dibistanê jê re materyal şand ku ew bi mamosteyan re bixwîne. Wê her weha di demên cuda de stranbêjê muzîkê ya New York City Birdland jî stran kir.
Barbra Joan Streisand (jdb. 24 nîsan 1942, Brooklyn, New York), stranbêj, fîlmçêker, derhêner û aktrîsa amerîkî ye.
Piştî destpêkirina kariyera tomarkirinê ya serfiraz a di salên 1960-an de, Streisand di dawiya wê dehsalê de fîlim kişand. Wê li Keçika Funny a rexnegir, ku ji bo wê xelata Akademiyê û Xelata Kureya zerin ji bo Lîstikvanê Baştirîn xelat stend. Fîlmên din ên wê hene The Owl and Pussycat, The Way We Were, and A Star Is Born, ji bo wê ew xelata xwe ya akademiyê ya duyemîn wergirtiye, ji bo mijara evînê "Evergreen", ku jina yekem e ku ji berhevnavê hate honandin, muzîkê kom dike. Bi derketina Yentl re di 1983 de, Streisand bû jina yekem ku di fîlimek mezin a studyoyê de nivîsand, hilberandin, derhêner û stêrk kir. Fîlim ji bo Best Motion Picture Musical-ê Oskar xelat girt. Streisand her weha xelata Xelata Kureya Zêrîn ji bo Derhênerê Best wergirt, bû jina yekem (û heta îro tenê) jina ku wê xelatê xelas dike
Streisand yek ji hunermendên tomarê herî firotanê yên hemû deman e, bi zêdetirî 68,5 mîlyon albûmên li Dewletên Yekbûyî û bi tevahî 150 mîlyon tomarên tomar ên li seranserê cîhanê têne firotin ku ew di nav top- hunermendên firotanê yên ji hêla Komeleya Pîşesaziya Teyranîn ên Amerîkayê (RIAA) ve hatine naskirin. RIAA û Billboard Streisand wekî tomara ji bo 10 albûmên herî top ên hunermendek tomara jin dihesibîne: ji sala 1963-an ve 34 hebî ne. Li gorî Billboard, ew tomarê jinê yê ku herî zêde yek albûmê pêk tîne (11). Billboard her weha li ser charta xwe ya 200-ê û yek ji hunermendên herî mezin ên hemî demên xwe li ser tabloya xwe ya Hot 100 de ew wekî jina herî mezin a hemû deman nas dike. Streisand bi tenê hunermendê tomarê ye ku di Dewletên Yekbûyî de 53 albûmên zêr, 31 albûmên platîn, û 14 albumên pir-platinum li Dewleta Yekbûyî de albûmek yek-yek heye.
Streisand di 24ê nîsana 1942an de, li Brooklyn, New York, ji keça Diana (dayik Ida Rosen) û Emanuel Streisand hat dinê. Dayika wê di ciwaniya xwe de xwedan soprano bû û di muzîkê de karekî fikirand, lê paşê bû sekreterê dibistanê. Bavê wê di dibistanê de mamosteyek dibistana navîn bû, li wir ew yekem civiyan. Malbata Streisand cihû bû. Bapîrên bav û bapîrên wê ji Galîçiyê (Polonya-Ûkrayna) û neviyên dayika xwe ji împeratoriya rûsî koçber bûn, ku bapîrê wê kantor bû.
Di tebaxa 1943an de, çend meh piştî rojbûna yekem a Streisand, bavê wê di 34 saliya xwe de ji ber komplîkasyonên vegirtineke epîleptîk mirin, dibe ku encama birînek serê ya salên berê bûbe. Malbat di nav xizaniyê de ket, li gel ku dayika wê wek muhasebevan dişixulî jî. Wekî mezinek, Streisand di wan salên xwe yên pêşiyê de her dem xwe mîna "bêkes" û "ji civatê dûrxistî" hest dikir, û şirove dikir, "Bavê her kesekî din dawiya rojê ji karê xwe dihat malê. Yê min newisa bû." Dayika wê hewl dida ku fatûrayên wan bide, lê nekaribû bala xwe bidaya keça xwe, lewma "Dema ku min ji dayika xwe hezkiririnê dixwest, wê ji min re xwarin dida", Streisand dibêje.
Streisand bi bîr dixe ku dayika wê xwediyê "dengek mezin" bû û carcaran nîv-profesyonel stran digotin. Di dema ziyaretekê Catskillsê de dema ku Streisand 13 salî bû, wê ji Rosie O'Donnell re got, ew û diya xwe çend stran li ser teybê tomar kirin. Wê demê cara yekem bû ku Streisand xwe wekî artîstek derxiste pêş, ku ew jî bû "gava yekem ya îlhama" wê.
Streisand pênc saliya xwe de dest bi xwendinê dike li Ortodoksê Cihûyan Yeshiva ya li Brooklyn, New Yorkê. Ew li ser her tiştî ronî û meraqdar dihate pejirandin, lêbelê, bêyî disiplîn bû, gelek caran bersiva pirsan ne di dem û şûna rast de dida. Ew piştre ket Dibistana Giştî 89 ya li Brooklyn, û di wan salên destpêka dibistanê de dest bi temaşekirina televîzyonê kir û çû fîlimê. "Min her gav xwest ku ez bibim kesek, bibim navdar... Tu dizanî, ji Brooklyn derkeve."
Streisand ji hêla kesên din ên li taxê ve bi dengê xwe dihat naskirin. Li gel zarokên din ew bi bîr dixe ku li ser pêla li pêşiya avahiya apartmanê xwe rûniştî û stran digotin: "Ez keçika ku li ser blokê bi dengê baş hatî hesibandin bûm." Ew jêhatîbûn bû rêyek ji bo ku bala însanên din bikişîne ser xwe. Ew pir caran li korîdora avahiya apartmanê ya ku li dengê wê wesfê dengvedanê dida, disitirî.
Ew cara pêşîn li sehneya meclîsa PTA-yê stran got, ku ew bû serkeftinek li cem herkesê lê dayika wê, ji xeynî dayîka wê ku bi piranî li ser keçika xwe rexnedar û hesas bû. Streisand hat vexwendin ku di dawetan de û kampa havînê de stran bêje, tevî ku di neh saliya xwe de di pêşbirka dengê ya MGMê de neserkeftî bû. Wexta ku ew sêzdeh salî bû, dayika wê dest bi piştgiriya keçika xwe kir, alîkariya wê kir ku teybeke demo ya çar-stranî çêke, ku stranên "Zing! Went the Strings of My Heart", û "You'll Never Know" dihewand.
Armanca wê ya bingehîn ew bû bibe aktîrtek. Ev xwestina wê xurttir bû dema ku wê lîstika xwe ya yekem a Broadwayê "The Diary of Anne Frank" dît, di 14 saliya xwe de. Stêrka di lîstikê de Susan Strasberg bû, aktorê ku ew dixwest bi zarê wê bike. Streisand li pirtûkxaneyê dest bi derbaskirina wextê xwe yê vala kir, bi xwendina biyografiyên lîstikvanên di qonaxên cuda de yên mîna Eleanora Duse û Sarah Bernhardt. Wekî din, wê dest bi xwendina novel û lîstikan û xwendina teoriyên lîstîkan ên Konstantin Stanislavski û Michael Chekhov kir.
Di sala 1956-an de beşdarî dibistana bilind a Erasmus Hall li Brooklyn bû ku ew li wir bû xwendekarê rûmetê di dîroka nûjen, îngilîzî û spanî de. Ew jî beşdarî klûba Freshman Chorus û Choral Club bû, ku wê bi endam û hevalê sinifa xwe yê din Neil Diamond re disitirî. Diamond bi bîr dixe, "Em li Brooklyn du kesên hejar bûn. Em li ber derê Erasmus High disekinîn û cixare kişandin." Dibistan nêzî xaniyek fîlimê ya hunerî bû, û wê ji bîra wê dike ku ew hergav ji fîlmên ku li wir dihatin nîşandan agahdar bû.
Di havîna 1957-an de, ew yekem tecrûbeya xwe ya qonaxa yekem wekî fîguranek li Playhouse li Malden Bridge, New York wergirt. Li peyî wê perçeya biçûk ji hêla rolek wek xwişka zarokeke li "Picnic" û yek jî wek vampîrek li "Setk Desk" hat. Di sala duyemîn a wê de, wê xebatek şevê li Cherry Lane li Greenwich Village girt ku bû alîkarê pişt perdeyê. Gava ew piçek jî biqidem bû, wê ji bo perçeyek piçûk di "Driftwood" de vedibêje, lîstikek ku li qada serdavê ya li navenda bajarê bû. Hevêrka wê di "Driftwood" de Joan Rivers bû.
Ew di çileya 1959an de mezûn bû, di 16 saliya xwe de, ji Erasmus Hall, û li gel daxwazên dayika wê ku ew ji karûbarên pêşandanê dûr bimîne, wê hewl da ku ser sehneya New York City bi roleke cih bigire. Piştî xaniyek piçûk kirê kir li ser kolana 48-an, di dilê navça şanoyê de, wê her karekî ku ew bikaribe pê re têkildar be, qebûl kir û di her fersendê de, qonaxên ofîsên roldîtinê pêk anî.
Shania Twain (navê wî ya rast; Eilleen Regina Edwards) (28 tîrmeh 1965, Windsor, Ontario) stranbêj û strannivîseke Kanada'yî, bi eslê xwe Fransî ye.
Twain di temenek ciwan de stran û stranbêjî dimeşand berî ku ew di destpêka salên 1990-an de bi Mercury Nashville Records re îmze kir. Albuma wî ya bi navê xwe ya yekem-studyoyê ku serbestberdana sala 1993-an de serketî ya bazirganî kêm dît. Piştî hevkariya bi hilberîner û paşê mêrê Robert John "Mutt" Lange, Twain rabû navdar bi albûma xwe ya duyemîn studio, The Woman in Me (1995), ku wê serfiraziya wê bi berfireh anî. Wê 20 mîlyon kopî li çaraliyê cîhanê firot, gelek stranbêjên serfiraz ên mîna "Any Man of Mine" spawn kir, û wê xelata Grammy qezenc kir. Albûma wê ya sêyemîn a stûdyoyê, Come On Over (1997), bû albumek stûdyoyê ya firotanê ya hemû deman de ji hêla aktorek jin ve li her şanoyî û albuma herî populer a welat, nêzîkê 40 mîlyon kopî li seranserê cîhanê firot. Come On Over diwanzdeh stranbêjan de, yên bi navên "Tu hîn jî yek î", "From This Moment On" û "Mêr! Ez Dilê Jinê dikim!", Û Twain çar Grammy Awards xelat kirin. Albuma wê ya çaremîn a studyoyê, Up! (2002), di heman demê de di Dewletên Yekbûyî de Diamond de jî hate pejirandin.
Di 2004-an de, Twain ket nav hepsê, çend sal şûnda eşkere kir ku tespîta nexweşîya Lyme û dysphonia bû sedema bihîstina dengekî zirav. Di sala 2011-an de, wê rehabîlîtasyona dengî ya xwe li ser mînîksiyonên OWN Whyima Na? bi Shania Twain re, şeşên xwe yên pêşîn di şeş salan de, "Today Is Your Day", serbest kir, û pirtûkek xweser, ji vî Moment On, weşand. Twain vegeriya performansa salê û bi konserek rûniştevanê taybet re li Colosseum li Caesars Palace, Shania: Dîsa Yek, ku heya sala 2014-an berdewam kir. Di sala 2015-an de, wî Torontana Govendê ya North America, ku ew wek serhildana xwenîşandan tê de hat dest pê kirin. Twain albûma xwe ya pêşîn a studyoyê di 15 salan de di sala 2017 de, Now, derxist û di sala 2018-an de bal kişand ser Shania Now Tour.
Twain pênc xelatên Grammy, 27 Xelatên BMI Songwriter, stêrên li Rêwîtiya Fame ya Kanada û Hollywood Walk of Fame wergirtiye, û berekariyek li Salona Muzîkê ya Fame ya Kanada ye. Li gorî RIAA, ew di nava dîrokê de tenê hunermendê jin e ku sê albûmên (bihevre) ji hêla RIAA ve Diamond de hatine pejirandin. û şeşemîn hunermendê jin herî sale li Dewletên Yekbûyî ye. Bi tevahî, Twain wekî 10-ê hunermendê herî firotanê yê serdema Nielsen SoundScan cih digire
Eilleen Regina Edwards di 28-ê tebaxê sala 1965-an de li Windsor li parêzgeha Kanada ya Ontario hate dinê. Eilleen keça duyemîn e ji malbata Edvard e. Dayika wê Sharon Morrison Kanada yî ye, û bavê wê Clarence Edwards Amerîkî ye. Ew di sala 1967-an de dabeş bûn. Sharon du zarokên xwe, Eilleen, du salî û xwişka xwe Jill, birin Timmins, Ontario, bajarekî mayîn û têkevinê li bakurê parêzgehê, ku germahiya zivistanê digihîje heta 40 pileyan. di binê sifir de. Ev e ku Sharon bi zewacê re Jerry Twain, a Ojibwe, jiyana xwe ji nû ve nû dike. Jerry Twain, keçên birûmet kir, bi fermî wan li eşîra xweya xwe, Temagami Anishnawbe Bear Island Neteweya Yekem bicîh kir.
Shania Twain ji aliyê dayika xwe de ji eslê xwe fransî ye; Bi rastî, ew ji gelek koçberên Kanadayî û bi taybetî ji Jean Guyon û Mathurine Robin hatîye dinê, ku di sedsala 17-an de ji Perche hatî û her weha bav û kalên Céline Dion, Madonna, Camilla Shand, Hillary Clinton. Jack Kerouac, Stéphane Dion, Diane Tell û Lynda Lemay. Her weha ew ji bapîrê xwe yê bavî Eileen Pearce, ji 10-ê nîsan 1911-an li Newbridge (wîlayetê Kildare) li parêzgeha Leinster li îrlandayê ji dayika xwe Îrlandî û îngilîzî ye.
Ji pênc saliya xwe ve, wê dest bi rawestandina li ser pêşandanên televîzyonê kir ku wê vexwendin çend sal şûnda. Dêûbavên wê sê zarokên din hene û Eilleen Twain di Timmins de zaroktiyek dijwar hebû: dêûbavên wê xwedî dahatên kêm in û malbat pir caran kêmbûna xwarinê ye. Rojekê dema ku Jerry li kar e, dayika wî malbatê mayî 684 km dûrî hewşeke bê hempa ya li Toronto ji bo alîkariyê bipirse. Dayika wê rewşa xwe ji rayedarên dibistanê vedişêre, da ku ew malbat ji hev cihê nekin. Eilleen Twain hingê li restorantek McDonald li Ontario kar kir
Eilleen ji ber rewşê aborî dest bi sitranêjî yê di klûbên herêmî û barsê de piştgiriyê dide malbata xwe, bi gelemperî di navbera nîvro û yek danê sibê de bîst dolar qezenc kir. Her çend wê wê hingê bertek nîşanî stranbêja di atmosfereke wisa ciwan de, paşê Shania bawer kir ku ev dewra dibistana hunerên performansê bû, ku bibe stranbêjek serketî.
Eilleen Twain di deh saliya xwe de stranên xwe yên pêşî Love Is Rose and Just Like Storybooks nivîsand Ew ji hêla hevalek zaroktiyê, Kenny Derasp ve tête şirove kirin, wekî "zarokek pir cidî ku piraniya wextê xwe di nav nivînan de nivîsî stranan"
Di destpêka salên 1980-an de, wê hin dem bi bavê xwe re xebitand di daristanan de li bakurê Ontario, karsaziyek ku malbat bi giranî tê de beşdar e û li nêzî 75 karkerên Ojibwe û Cree kar dike
Her çend xebat pir daxwazî ​​ye û mûçeyên pir kêm in, Shania Twain derbarê vê ezmûnê de dibêje, "Ji min hez kir ku ez ji tecrîdê bêm. Ez ji tirsa ku ez li hawîrdora xwe nebûm, dixebitîm. Ez pir hêzdar bûm, min her roj bi milyonan dimeşiyam û me barê giran daran kişand. Di vê hawîrdora dijmintî de hûn şampû, deodorant an çêlek bikar tînin, bê bîhnxweş, hûn şilavê bikar tînin û hûn di golê de cilên xwe dişûştin û paqij dikin. Ew jiyanek pirr zehf e, lê ez pir afirîner bûm û ez bi kûçikê xwe û gîtarê re di daristanê de tenê bûm ku stranan binivîsim.
Di wê demê de, Eilleen bi gelemperî gîtara xwe kişand, stran digotin û stranan hema hema heta tîrêjê dinivîsand
Di 1ê çiriya paşîn sala 1987-an de, ew ji mirina diya xwe û bavê birêzê re di qezayek otomobîlê de ku tê de kamyonek têketinê heye (kamyonek dirêj a ku ji bo veguheztina daran tê bikar anîn, li bakurê Kanada pir gelemperî ye) Ev windakirin wê sal û şûn de, strana Xwedê Xwezî Zarok Bêje Li pey vê ceribandinê, ew hîn jî pêdivî ye ku li ber çavên birayên xwe yên piçûk Mark û Darryl û xwişka xwe Carrie Ann, ji temenê 13 û 18 salî bigire Wê dema ku her kes li dibistanê dimîne, malbata xwe birin Huntsville, Ontario. Pêşeroja Shania Twain, li ser hemî karên malbatê digire, fatûrên dihêle û beşdarî civînên dêûbavan dibe.
Gloria Estefan an jî Gloria María Milagrosa Fajardo (jdb. 1 îlon 1957, Havana) Hunermede Amerîkî, bi eslê xwe ji Kûba ye.
Estefan di 1985-an de bi "Conga" re serketiya cîhanî bi dest xwe xist. Strana stran bû nîşana Estefan û bû sedema ku Miami Sound Machine bibe xelata mezin di 15emîn Festîvala Muzîkê ya Tokyo ya sala 1986-an de bidest bixe. Di nîvê 1988-an de, ew û kom derketin. yekem stran-yek bi strana "Tiştek ji bo te" hit.
Di adara 1990 de, Estefan di otobusê rêwîtiya wê de qezayek giran bû. Wê di adara 1991-an de bi geryanek nû û albûma xwe ya bi navê Into Light, vedigere cîhê xwe. Albûma wê ya sala 1993-ya bi zimanê spanî, Mi Tierra, yekem sê xelatên Grammy-ê yên ji bo albuma herî baş a tropîkal Latînî xelat kir. Ew yekemîn yek albumek li ser tabela Billboard Top Albumên Latînî bû, dema ku hat berdan. Ew jî li Spanyayê albuma yekem a Diamond bû. Piraniya stranên wê, yên wekî "Rhythm Is Gonna You We Got", "1-2-3", "Ne Dixwazin We Lost Bikim", "Destê Destên Xwe Bikin", "Here We Are We", "Coming Out of the Dark "," Bad Boy "," Oye! "," Time Partî "û jibo Remake" Turn the Beat Around "bûn hoyên navneteweyî. Estefan 120 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê firotiye.
Wê sê Xelatên Grammy wergirtiye û stêrkek li ser Hollywood Walk of Fame û Las Vegas Walk of Fame wergirtiye. Di sala 2015-an de, ew ji bo beşdariyên xwe di muzîka Amerîkî de, Sereya Medaliya Azadî wergirt û ji bo beşdariyên xwe yên di Cultureanda Cultureanda Amerîkî de, di Kanûna 2017 de, xelata Navenda Kennedy Center wergirt. Estefan di heman demê de Xelata Muzîkê ya Vîdyo ya MTV-ê jî xelat girt, bi xelata Muzîka Amerîkî ya ji bo Serkeftina Lifetime, û her weha navê BMI Songwriter of Year hat xelat kirin. Ew li Salona ameano ya Songwriters navdar bû û gelek xelatên Billboard wergirtiye. Ew jî li ser navnîşên VH1 û Billboard yên 100 Hemî Hunermendên Mezintirîn ên Tev Demê ye.
Gloria Estefan (née Fajardo-García) di 1-ê îlonê 1957 de, li Havana, Kuba, di nav malbatek pola navîn de hat dinê, li dêûbavan José Fajardo (1933-1980) û Gloria García (1930–2017).  Bapîrên dayikê Estefan koçberên Spanî bûn.  Bapîrê wê dayikî, Leonardo García, ji Pola de Siero, Asturias, Spanya, ji koçî Kûba bu, ku ew bi zewacê Gloria, Consuelo Perez, ku bi eslê xwe ji Logroño, Spanya ye, zewicî.  Bavê Consuelo Pantaleón Perez di serdanê du serokên Kubayê de li Qesra Spî ya Kubayê wekî serokeşîr kar dikir. Li milê bav û kalê Estefan jî hişmendîyên muzîkî hebûn, ji ber ku xalîçeyek flutîstek navdar û piyanîstek klasîk hebû.
Di dema zaroktiya xwe de, diya Estefan Gloria Fajardo (bi navê "Big Gloria") pêşbaziyek navneteweyî qezenc kir û pêşnumayek Hollywood-yê wergirt ku fîlimên Shirley Temple-yê bi spanî spanî bibe. Lêbelê, Leonardo García nehişt ku keça xwe dest bi pêşkêşiyê bike. Gloria Fajardo dê Ph.D.  li Kubayê di perwerdehiyê de.  Lêbelê, gava ku di Revolutionoreşa Kubayê de ji Dewletên Yekbûyî reviyan, wê astên wê hatin hilweşandin.
Bapîrên bav û kalên Estefan José Manuel Fajardo González (ku yek ji yekem restorantên Kubayê li Miami, Florida) û Amelia Montano (ku helbestvan bû) runiştibû. Estefan her weha mirîşkên ku stranbêjên stranbêjiyê ne. Bavê wê José leşkerek Kubayî û rêwîtiyek motor ji bo jina dîktatorê Kubayê Fulgencio Batista bû.  Wekî encama Revolutionoreşa Kubayê, malbata Fajardo di sala 1959 de ji Miami, Florida reviya û li wir bicîh bû.  Zû zû piştî ku ew berbi Dewletên Yekbûyî ve hatin, José beşdarî Dewletên Yekbûyî bû û di Verê Viyetnamê de şer kir û çû Houston piştî beşdariya wî di Bawerkirina Bişkojka Baysên têkçûyî de.  Di dema Hêrsa Gola Derkan de, José ji aliye pismamê xwe (ku endamê arteşa Fidel Castro bû) hat desteser kirin û nêzî du salan di Kubayê de girtî ma.
Tavilê piştî ku ji theerê Viyetnamê di sala 1968-an de vegeriya, bavê Estefan bi sclerosis multiple derbas bû.  Rewşa wî ji sedema poşmaniya Agent Orange ya ku ew li Viyetnamê qewimîbû hate hesibandin. Wê alîkariya dayika xwe Gloria kir ku bigihîje wî heta şêst û şeş salî, ji ber ku rewşa bavê wê ew qas giran bû ku ew neçar ma li nexweşxaneyek navendek bijîjkî ya Rêveberiya Veterayan were girtin. Her wiha ji ber ku dayika wê neçar ma bi dil û can bixebitin da ku piştgiriyê bide malbatê, wê xwişka xwe ya piçûk Rebbeka (navê wî bi navê "Becky"; b. 1963) girt.  Gloria Fajardo yekem neçar bû ku pêbaweriyên hînkirina xwe dîsa bistîne.  Wê hingê wek mamosteyê dibistanê ji bo pergala dibistana giştî ya Dade County xebitî.
Estefan di 1974-an de hemwelatiyê xwezayî yê Dewletên Yekbûyî bû, di bin navê Gloria Garcia Fajardo de, ku guhastin ji adetên spanî yên navgîniyê (paşnavê bav hingê paşnavê dayikê) li dayika dêwî wekî navê navîn û paşnavê bav paşîn nîşan kir.
Diana Ross (jdb. 26 adar 1944, Detroit, Michigan, DYA) stranbêj, hilberînera muzîkî û lîstikvaneke amerîkî ye.
Diana Ross di 26ê adara 1944an de li Detroit, Michigan hate dinê. Ew zaroka duyem a mezin a Ernestine û Fred Ross. Xwişka mezin a Ross bijîşka amerîkî Barbara Ross-Lee ye.
Li gorî Ross, dayika wê bi rastî navê wê kir "Diane", lê, xeletiyek rûspî bû sedema ku navê wê li belgeya jidayikbûna xwe wekî "Diana" hate tomarkirin. Ew di tomarên Supremesê yekem de wekî "Diane" hate navnîş kirin, û wê xwe wekî "Diane" destnîşan kir heya heya destpêka koma heydayê. Heval û malbata wê hîn jî jê re dibêjin "Diane".
Bapîrê Ross John E. Ross, niştecîhekî eyaleta Gloucester, Virginia, li Washington Ross û Virginia Baytop ji dayik bû. Dayika Virginia Baytop Francis "Frankey" Baytop xulamek berê bû ku piştî theerê sîvîl bû bû dayika keç.
Ross û malbata wê bi eslê xwe li Belmont Road li beşa North End Detroit, li nêzî Highland Park, Michigan, ku cîranê wê Smokey Robinson bû, dijiyan. Gava Ross heft salî bû, diya wê bi nexweşiya şekir peyda bû, ku ew bi nexweşiyek giran ket. Bavê Ross bi zarokên xwe re vedigere ku bi xizmên xwe re li Bessemer, Alabama, bijîn. Piştî ku dayika wê baş bû, malbata wê dîsa vegeriya Detroit.
Di 14 saliya xwe de di sala 1958-an de, malbata wê koçî çîna karkir Brewster-Douglass Projeyên Xanî kirin ku li kolana St. Beşdarbûna Cass Technical High School, li zanîngehekê çar-dibistana amadeyî û amadekariya magnetiyê, li bajarê Detroit, Ross dest bi dersê kir, di nav de sêwirana kincan, kelûmêran, çêkirina pêşnumê, û cilûbergê, ji ber ku wî xwest ku bibe sêwiranek fashion. Wê di dibistanê de dersên modeling û kozmetolojiyê jî girt û dema ku li wir bû, beşdarî sê-çar çalakiyên dinên derveyî bû.
Ross di heman demê de li Depêra Hudson xebitî ku li biyografiyan ev îdîa kir, ew karmendê yekem reş bû "destûr da li derveyî metbexê". Ji bo dahatiya zêde, wê ji bo cîranên xwe karûbarên xweşsiyê peyda dikir. Ross di Januaryile 1962 de ji Cass Tech xelas kir.
Ashley Nicolette Frangipane (jdb. 29 îlon 1994, Edison, Nû Jersey, DYA) stranbêjeke amerîkî ye.
Halsey ji mêj ve yek bi yek albûmek li ser Billboard 200 bi Hopeless Fountain Kingdom (2017), û her weha du hejmar-du albumên bi Badlands (2015) û Manic (2020) re qezenc kiriye. Wê li ser Billboard Hot 100 bû stranbêja yekem, di nav de "Closer", hevkariyek bi The Chainsmokers, û "Bê Me"; wê di heman demê de bi strana "Bad li Love" gihîşte nav hêjmara top 5ê. Bi tevahî, Halsey li zêdetirî yek mîlyon albûm firotiye û li Dewletên Yekbûyî bi temamî şeş mîlyar car tamarên wî hatine firotin. Her sê albûmên studyoyê yên wê ji hêla seredanek serhêl ve hatine piştgirî kirin.
Halsey ji bo dengê xwe yê stranbêjê balkêş tê nîşandin. Xelate kî wergirtî ye û namzedên çar xelatên Muzîka Billboard e. Xelatek Muzîkê ya Amerîkî wergirt. yek ji GLAAD Media û sê xelat ji Guhertoyên Guinness World Record û A MTV Video Music Award û du xelatên ji Grammy Award wergirtiye Derveyî kariyera xwe, ew di hişmendiya pêşîlêgirtina xwekujî û parêzvaniya qurbaniya êrîşa cinsî de heye.
Ashley Nicolette Frangipane di 29ê îlona 1994an de, li Edison, Nû Jersey hat dinê. Dêûbavên wê ji zanîngehê dûr xistin piştî ku dayika wê kifş kir ku wê bi wê re ducanî bû. Dayika wê, Nicole, ji bo ewlehiyê li nexweşxaneyê dixebite, û bavê wê Chris, kargêriya otomobîlê birêve dibe. Nicole bi eslê îtalî, macar û îrlendî ye, dema ku Chris bi kevneşopiya îrlendî-afrîkî-amerîkî ye. Frangipane du birayên piçûk, Sevian û Dante hene. Wê violin, viola û selo lîstin, heya ku ew li ser gîtara acoustic dema ku ew 14 salî bû, geriya.
Di nav zaroktiya xwe de malbata Frangipane gelek caran dimeşe, ku dêûbavên wê gelek kar dikirin. Dema ku ew di salên ciwaniya xwe de gihîşt wê şeş ​​dibistanan qeyd kiri bû. Di dibistana navîn de, Frangipane bi tundî ji hêla xwendekarên din ve, û li 17 salî ew xwekujî kir, ku bû sedema nexweşxaneyek 17-rojane. Li pey vê, wê wekî bipolar hate nasîn; diya wê di heman demê de bi tûndûtûjiyê re jî şer dike. Wê gav dest bi karanîna dermanên rekreativ kir, îdîa kir ku bêhêvîtiya wê bipolar sedema wê yekê bû ku ew bibe "zarokek nenasîn".Her weha, dema ku ew 17 salî bû, ew bi zilamek ku 24 salî bû û li kolana Halsey li Brooklyn dijiya, bû romantîkî.
Frangipane got, "Li vê derê min yekem car dest bi nivîsandina muzîkê kir û li cihê ku min dest pê kir hîs kir ku ez beşek ji bajarê min mezin bûm û li ciyekî nû Nû Jersey. Halsey ye. ji ber vê yekê ew mîna egîdek din e. Di sala 2012-an de, ew ji Dibistana Bilind a Herêmî ya Warren Hills li Washington, Nû Jersey qedand.
Piştî ku mezûn bû, Frangipane li Dibistana Sêwiranê Rhode Island qeyd kir; lêbelê, ew ji ber dijwariya darayî vekişiya û li şûna li zanîngehê civata beşdar bû. Ew di dawiyê de ji zanîngehê qut kir û ji malê hate derxistin, û got, "Ew tenê bi gelek tiştan li ser min razî nebûn". Ji nişka ve, wê li bingehek li Manhattan a jêrîn bi komek "stoners dejenate" ku ew bi wê hevalê xwe yê wê gavê ve nas dikir dijiya. Dema ku ew ne li wir jiyan dikir, ew carinan li yek ji piraniya stargehên bê hemwelatiyê yên New York dijiya, û wê laşfiroşî wek rêgezek ji bo dravkirina nirxand.
Gava ku behsa vê serdema jiyana wê kir, Frangipane got, "Tê bîra min ku yek carî min 9 dolar di hesabê banka xwe de kir, û min çar-pakêtek Red Bull kirî û min ew bikar anî da ku hûn di nav du-sê rojan de ji şevê de bimînin. Ew kêmtir xeternak bû ku ji xewê çêdibe ku ew li cîhekî razanê razana û dibe ku tecawizkar an revandin. " Ew carinan dê li cem dapîrê xwe bimîne.
Bleta "Bebe" Rexha (Rexha wekî "Reca" bixwîne) (jdb. 30ê tebaxa 1989, Brooklyn, New York, DYA) stranbêja amerîkayî ye ku bi eslê xwe alban e.
Rexha di 30ê tebaxa 1989an de, li Brooklyn, New York, DYA, ji dêûbavên xweya etnîkî hate dinê. Bavê wê, Flamur Rexha, dema ku beşek ji Yûgoslavyayê bû, li Debar, Makedonya Bakûr ji dayik bû. Wî di 21 saliya xwe de koçberî Amerîka kir, û dayika wê, Bukurije Rexha, li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji dayik bû ji bo malbatek Albanî bi koka Gostivar (ku niha beşek ji Makedonya Bakûr e). Di zimanê Albanî de, bletë tê wateya "bee"; û wê diyar kir "dêûbavên min Albanî ne, û mirovan dest pê kir gazî min dikin 'Bebe'."
Rexha qalibek lîst û xwe fêrî gîtarê û piyanoyê kir. Rexha beşdarî Dibistana Bilind a Tottenville ya li Girava Staten, bû ku ew beşdarî cûrbecûr mûzîkan bû. Ew di heman demê de di dibistana navîn de jî beşdarî koroyê bû. Piştî ku beşdarî zabitê bû, wê kifş kir ku dengê wî rengînek soprano bû. Rexha Coldplay, Cranberry, Lauryn Hill, Alanis Morissette, û Kanye West wekî bandorên muzîkî tomar dike.
Wekî ciwanek, Rexha stranek şand ku divê di çalakiya salane ya "Grammy Day" a Akademiya Neteweyî ya Recêkirina Huner û Zanistî de were pêşandan. Rexha xelata "Stranbêja Teenasê Bestê" wergirt, li dora 700 pêşbazgerên din jî ket. Wekî encamek, wê peywirek bi talentê lêgerînê ya Samantha Cox re îmze kir, ku Rexha teşwîq kir ku beşdarî dersên stranbêjiyê li Manhattan bibe.
Avril Ramona Lavigne (jdb. 27 îlon 1984, Belleville, Ontario), Kanada), stranbêj, gîtarvan, lîstikvan û sêwirînera kanadayî-frensî ye ku di heman demê de hilberînera hin stranên xwe jî ye.
Albuma wî ya pêşîn a studyoyê, Let Go (2002), li ser kesayetiya punk skate ya ku jê re xelata "Pop Punk Queen" girt. Rexnevan û weşanên muzîkê, tekez kir ku ji ber serkeftin û bandora wê di pîşesaziyê de ye. Lavigne di pêşveçûna muzîka pop-punk de muzîkvanek sereke tê hesibandin ji ber ku xebatên wî yê mûzîkê bi Punk re wek hev tê dîtin.
Pêşkeftina stranbêjê Lavigne ya bi navê "Qedexe", gihîştiye hejmara yekemîn. Li gelek welatên cîhanê û wê ew solistê jin ê herî ciwane ku di Keyaniya Yekbûyî de albuma wî a yekemîn heye. Albuma wê ya duyem a studyoyê, Under My Skin (2004), bû yekemîn albuma Lavigne ku li Dewleta Yekbûyî gihîştî pileya Billboard 200 ya herî jor, û li seranserê cîhanê 10 milyon tomar difroşe. The Best Damn Thing (2007), albuma sêyemîn a studyoya Lavigne, gihîşt hejmar yek li heft welatan li seranserê cîhanê û dît serkeftina navneteweyî ya pêşenga wê ya pêşîn "Girlfriend", bû yekemîn single û li Dewleta Yekbûyî gihîşte asta herî bilind a Billboard Hot 100ê. Albuma wê ya çaremîn û pêncemîn, Goodbye Lullaby (2011) û Avril Lavigne (2013), serkeftina bazirganî ya domdar dît û her du zêrîn li Kanada, Dewletên Yekbûyî, û herêmên din ên pejirandî bûn. Di sibat 2019 de, Lavigne albûma xwe ya şeşemîn, Head Above Water, bi riya BMG derxist.
Digel muzîkê, Lavigne di fîlimê anîmasyonê Over the Hedge (2006) de Heather, a Virginia opossum deng da, û di ekrana fîlma xwe ya pêşîn de li Fast Food Nation (2006) çêkir.
Lavigne di sala 1984-an de li Belleville, Ontario, Kanada hate dinê. Ew ji hêla bavê xwe ve navê Avril (peyva fransî ji bo meha nîsanê) hat. Ew û diya Lavigne gava du salî bûn qehremaniyên dengî yên zarokê xwe nas kirin û li ser riya ku ji dêrê digotin "Lovesa ji min hez dike" digotin. Lavigne birayê mezin Metta û xwişkek piçûk Michelle heye. "Birayê min li dîwêr çêdibû ji ber ku min xwe ji xewê re stran dikir û wî fikirîn ku ew bi rastî aciz bû ye." Ew xwişka xerîb a koma japonî One OK Rock bassist Ryota Kohama ye. Bapîrê bavî yê Lavigne Maurice Yves Lavigne li Saint-Jérôme, Quebec hate dinê. Endamek Hêza Hewayî ya Kanada, ew zewicî Lucie Dzierzbicki, dayikek fransî Morhange, li Fransa sala 1953. Kurê wan, Jean-Claude Lavigne di sala 1954-an de li RCAF Station Grostenquin nêzîkî Grostenquin, Lorraine, France hate dinê. Dema ku Jean-Claude zarok bû, malbat çû Ontario, Kanada, û di 1975 de, ew bi Judith-Rosanne "Judy" Loshaw re zewicî.
Gava Lavigne pênc salî bû, malbat çûn Girava Napanee ya Mezin, Ontario, bajarokek bi nifûsa xwe nêzî 5.000. Li dibistanê, ew carinan ji ber neheqiyê neçar ji polê hate derxistin. Dêûbavên wê piştgiriya strana wê kirin. Bavê wê jê re mîkrofonek, kîtek drum, klavyek, û çend guitars kirî, û wî jêrzemîna wan veguherand nav şanoyek. Li dû hezkirina xwe ji bo muzîkê, Jean-Claude rê da malbatê li dêrê li Navenda Day Worship Sêyemîn li Kingston, Ontario, li wir ew bi gelemperî bass dilîze. Gava Lavigne 14 salî bû, dêûbavên wê ew birin civînên karaoke.
Lavigne li pêşangehên welat, performansa stranan ji Garth Brooks, Dixie Chicks û Shania Twain pêk anî. Wê dest bi nivîsandina stranên xwe kir. Strana wê ya yekem bi navê "Can't Stop Thinking About You", di derheqê xortek xortaniyê de, ya ku wê ew wekî "xweşikiya nermik" binav kir. Lavigne di dibistana navîn de jî hockey lîst û MVP jî du caran wekî serketiyek rast di lîgê kuran de wergirt.
Kylie Ann Minogue (jdb. 28 gulan 1968, Melbourne) helbestvan û stranbêjek awistralya'yî ye. Kylie, di destpêka karîyera ya xwe de di televîzyonan de Awistralya'yê de listikvan a zarok hate naskirin.
Kylie Minogue li Melbourne ji dayik bûye û mezin bûye, ji salên 1990-an ve li Keyaniya Yekbûyî xebitiye û dijî. Minogue di naskirina stadyoya Soçî ya Australya de cîrana ku ew mekanîkê tomboy Charlene Robinson lîst, nas kir. Ew di dawiya salên 1980-an de wekî hunermendê tomarê navdar hat pêşandan û çar albumên studyoyê yên pop-bubblegum û dans-pop-bandor derxistin ku ji hêla Stock Aitken Waterman ve hatî hilberandin û ji hêla PWL ve hat derxistin. Wexta ku ew di albûma xwe ya çaremîn de di destpêka 1990-an de serbest kir, wî li Brîtanya û Avusturalya gelek deh stranbêjên mezin kom kir, di nav de "I should be So Lucky", "The Loco-Motion", "Hand on Your Your Heart", " Theblîsê ku hûn zanibin çêtir e "û" Wê gavê di wextê de gav bavêjin "çêtir bikin. Minogue, di heman demê de, ji hêla kontrola afirîner a piçûk ya ku ew li ser muzîka xwe ve girêdayî bû, ji xwe xerîb û nerazî bû. Di sala 1992-an de, wê dev ji PWL berda û bi Deconstruction Records re hate imzekirin, ku ew Kylie Minogue (1994) û Impossible Princess (1997) serbest kir, ku her du jî ji rexnevanan re nirxandinên erênî werdigirtin, digel ku ya paşîn bi gelemperî wekî xebata wê ya herî kesane û çêtirîn dihat binav kirin. Minogue vedigere muzîka sereke-dansînor a sereke, Minogue ji Parlophone re îmze kir û albûma xwe ya heftemîn a dîsko-dîmenî ya bi navê Light Years (2000), ku pêşî li pêşiya yekdestê serekî "Spinning Around" bû, bandor kir. Followopandin, Fever (2001) bû albûma wê ya herî firotan heya îro û serkeftinek ji bo Minogue li bazarên ku berê kêm kêm nasnameya wê bû bû. Sereka wê ya pêşîn, "Hûn Dikarin Ji Serê Xwe Ve Bikin" bû yek ji stranbêjên herî serfiraz ên salên 2000-an, li ser pênc mîlyon yekîneyên firotanê.
Ew berdewam kir ji nû ve wêneya xwe û ceribandina cûrbecûr şanoyên li ser albuma xwe ya next, ku stranên serfiraz ên mîna "Slow", "2 Hearts" û "All Lovers" hilberand. Minogue yekem filmê xwe li The Delinquents (1989) çêkiriye û Cammy li Street Fighter (1994) wêne kiriye. Wê di fîlimên Moulin Rouge de jî derketiye! (2001), Jack & Diane and Holy Motors (2012). Di sala 2014-an de, ew li dadrês li ser sêyemîn The Voice UK û The Voice Australia xuya bû. Rêbernameyên wê yên din endamê hilberê, pirtûkên zarokan û modê ne.
Minogue li seranserê cîhanê 70 mîlyon tomar tomar kiriye û gelek xelat û xelatên xelat wergirtine, di nav de Xelatek Grammy, sê Xelatên Brit, 17 Xelatên Muzîkê ARIA, du xelatên Muzîka Ewropayê MTV û du xelatên Muzîka Vîdyo MTV. Wê li seranserê 2001 û 2003-an da gelek serpêhatiyên serkeftî û rexnegirî yên rexnegirî girt ku ji bo wê xelata Mo wergirt ji bo Performer a Salê ya Australian di sala 2001 û 2003-an de wergirt.. Ew ji bo beşdariya wê di dewlemendkirina çanda Fransayê de ji hêla hikûmeta fransî ve wekî Chevalier (knight) ya Ordre des Arts et des Lettres hate tayîn kirin. Di 2005-an de, dema ku Minogue li ser Showgirl: The Greatest Hits Tour bû, wê bi nexweşiya penceşêrê hat. Piştî dermankirinê, wê serdanê di bin sernavê Showgirl: The Homecoming Tour, ku rexnegiran wekî "serpêhatiyek" dît. Minogue ji Zanîngeha Anglia Ruskin ji bo xebata xwe ya di zêdekirina hişmendiya ji bo penceşêrê pês de dezgehek doktora rûmetê ya Zanistiya Tenduristiyê (D.H.Sc.) hate dayîn. Di 25-emîn salvegera Xelatên Muzîkê yên ARIA-yê di sala 2011-an de, ew ji hêla Komeleya Pîşesaziya tomarkirinê ya Australya ve li salona navdar a ARIA hate derxistin.
Kylie Ann Minogue di 28-ê gulana 1968-an de li Melbourne, Awistralya, hat dinê. Bavê wê, Ronald Charles Minogue, nifşek pêncemîn a Awistralya ye û xwedan bav û kalên îrlandî ye; diya wê, Carol Ann Jones, ji Maesteg, Wales hat. Jones di deh saliya xwe de li Wales dijiya dema ku dê û bavê wê, Millie û Denis Jones, biryar dabûn ku ji bo jiyanek çêtir biçin Awistralya. Jixwe berî zayîna Kylie, Ron şûnda hesabkariyê kir û di nav gelek karan de xebitî dema ku Carol wekî dansvanek profesyonel xebitî. Birayê piçûk a Kylie, Brendan, li Awistralya kameramanek nûçeyê ye, dema xwişka wê ya piçûk Dannii Minogue jî stranbêj û hostek televîzyonê ye. Malbata Minogue bi gelemperî li hawîrdorên cûrbecûr yên Melbourne geriyan da ku lêçûnên jiyanê bidomîne, ku Kylie wek zarok ji nedîtî ve hat. Piştî zayîna Dannii, malbat çûn Başûrê Oakleighê. Kylie bi gelemperî li malê bimîne li xwendin, xwedan û fêrbûna lîstina violon û piyanoyê bimîne.
Gava ku pere zexm bû, Ron di nav pargîdaniyek xwedan malbatê de wekî berpirsiyar kar dikir û Carol wek çay çay li nexweşxaneyek herêmî xebitî. Piştî ku çûn Surrey Hills, Melbourne, Minogue berî demek kurt beşdarî Dibistana Seretayî ya Camberwell beşdarî dibistana seretayî ya Studfield bû. Wê çû dibistana bilind a Camberwell. Di salên xwendinê de, Minogue ji hevalên xwe re zehmet bû. Wê HSC xwe (dibistana navîn qedand) bi mijarên Huner û Grafîkê û îngilîzî re xwend. Minogue di salên xwe yên dibistana bilind de xwe wekî "îstîxbarata navîn" û "pir modem" pênase kir. Mezin bûn, ew û xwişka xwe Dannii dersên stranbêjî û dansê digirin.
Minogue ya deh-salî ligel Dannii beşdarî rûniştinê bû, ku ji hêla xwişkên xwişkên, Suzette ve hate pêşwazî kirin, û, dema ku hilberîneran Dannii pir ciwan dît, Alan Hardy li Kilie rolek piçûk da di operasyona Soapê de Sullivans (1979). Wê jî li Skyways (1980) di rola piçûkek din de jî xuya bû. Di 1985 de, ew di yek ji rolên sereke di The Henderson Kids de hate lîstin. Minogue dema dev ji xwendinê berda ji bo filmkirina The Henderson Kids û dema ku Carol ne bandor bû, Minogue hîs kir ku ew hewce ye ku serbixwe be da ku wê bike nav pîşesaziya şahiyê. Di dema kişandina fîlmê de, co-star Nadine Garner labelê Minogue "dilşikestî" kir piştî ku hilberîner ji ber ku xetên wê ji bîr kirin, li wî gerandin; Wê pir caran li ser çokan digirîn. Minogue ji demsala duyemîn a pêşandanê hat avêtin piştî ku hilberîner Alan Hardy hest kir ku pêdivî ye ku karaktera wê "bê nivîsandin" be. Di retrospect de, Hardy diyar kir ku rakirina wê nîşanî "derket ku ji bo wê çêtirîn tişt bû". Minogue ku li pey kariyera muzîkê ye, Minogue ji bo hilberînerên bernameya muzîkê ya heftane Young Talent Time, ku Dannii wek performer birêkûpêk destnîşan kir, tîpek demo çêkir. Kylie performansa xwe ya pêşîn a stranbêjiya televîzyonê li ser pêşandê di 1985 de da lê ne hat vexwendin ku tevlî castê bibe. Kylie di 1986-ê de li cîrana Soapê hate cîwarkirin, wekî Charlene Mitchell, xwendekarek dibistanê bûye mekanîkê garaja.
Niştecîhan li Brîtanyayê populerbûn gihîştin, û çîrokek arcê ku romanek di navbera karakter û karaktera ku Jason Donovan lê lîstî de qewimî di sala 1987-an de qewimînek bûyera zewacê ku temaşevanek 20 mîlyon temaşevanên Ingilîzî bala xwe kişand. Minogue bû yekem kesê ku di yek salê de çar xelatên Logie xelat kir û wergirtina herî piçûktirîn a "Logie Zêrîn" wekî welatê "Performansa Televîzyonê ya herî populer" bû, digel vê encamê bi dengdana giştî hate destnîşankirin.
Robert Nesta "Bob" Marley (jdb.6 sibata 1945 li Nine Miles, Saint Ann Parish, Jamaîka,m. 11 gulan 1981 li Miami, Florida,DYA) stranbêj, strannivîs û gîtarvanekî Jamaîka'yî, efsaneya mûzîka reggae ye. Bob Marley, ji 130-yê zêdetir plak û bi sedan stranên wê hene.
Marley, ku li Nine Mile, Jamaica Brîtanî ji dayik bû, di sala 1963 de dest bi kariyera xwe ya muzîkî ya profesyonel kir, piştî damezirandina Bob Marley û Wailers. Kom di sala 1965-an de albûma xwe ya yekem a Stadyûma The Wailing Wailers serbest da, ku tê de singa yek "One Love / People Get Ready"; stran li seranserê cîhanê populer bû, û kom wekî reqeyek mezin li reggae damezrand. Wailers piştre yanzdeh albûmên din ên studyoyê derxistin; Dema ku di destpêkê de karanîna sazûmanên stranbêjî û stranbêjiyê dikir, kom di destpêka salên 1960-an û destpêka 1970-an de dest bi çêkirina strana bingeha rîtmîk kir, ku ev yek jî bi veguherîna stranbêjê re Rastafarianism re. Di dewsê de Marley li Londonê vegeriya û kom bi derketina albûma The Best of The Wailers (1971) rengvedanek muzîka xwe tîp kir.
Kom piştî serbestberdana albûmên Catch a Fire and Burnin '(herdu 1973) serkeftinek navneteweyî bi dest xwe xist, û navdar wek hunermendên geştyarî pêşve xist. Piştî belavbûna Wailers salek şûnda, Marley çû serbestberdana xwe ya solo di bin navê bandê de. [10] Albuma wî ya pêşîn a studyoyê Natty Dread (1974) pêşwaziya erênî kir, di heman demê de şopandina wê Rastaman Vibration (1976) jî kir. Monthsend meh şûnda derketina albumê Marley li nav mala wî ya li Jamaica ji destdana kuştinê xelas bû, ku wî jê re kir ku ew ji nişkê ve biçe London. Di dema dema xwe de li Londonê wî albûma Exodus (1977) tomar kir; Ew hêmanên blues, giyan û gîtana Brîtanî tevlîhev kir, serkeftina bazirganî û rexnegirî ya fireh wergirt.
Di 1977 de, Marley bi melanoma lentiginous acral re hat nasîn; ew di sala 1981 de ji ber nexweşiyê mir. Zanyarên wî li seranserê cîhanê xemgîniya xwe diyar kirin, û wî cenazeyek dewletê li Jamaica wergirt. Albuma hits ya herî mezin Legend di 1984-an de derket, û bû albûma Reggae-a herî firoşyar a hemû deman. Marley di heman demê de wekî yek ji hunermendên muzîka herî populer a hemû deman jî tê, bi texmîna firotanê zêdetirî 75 mîlyon tomarên li seranserê cîhanê. Ew di demeke kurt de piştî mirina wî bi Fermana Meriv ya ji hêla miletê xwe ve hatî şûnda ji hêla Jamaica ve hate honandin. Di 1994-an de, ew li Salona Fame ya Rock û Roll hate zindan kirin. Rolling Stone li wî di rêza 11 de li ser lîsteya xwe ya 100 Hunermendên Mezintirîn ên Hemî Demî re rêz kir.
Bob Marley di 6-ê sibata 1945-an de li zeviyê bapîrê dayika xwe li Nine Mile, Saint Ann Parish, Jamaica, li Norval Sinclair Marley û Cedella Malcolm hate dinê. Norval Marley bi eslê xwe ji Sussex-ê Jamaican-yê spî bû, malbata wî digot ku bi eslê cihûyên Sûrî ye. Norval îdîa kir ku di Qralên Marînan de kaptan bûye; di dema zewaca xwe de bi Cedella Malcolm, Afro-Jamaican hingê 18 salî, ew wek çavdêriya çandiniyê hate xebitandin. Navê tevahî Bob Marley Robert Nesta Marley ye, her çend hin çavkaniyan navê wî jidayikbûnê wekî Nesta Robert Marley dide, bi çîrokek ku dema ku Marley hîn jî kur bû, karbidestek pasaporta Jamaican dîsa vekişand navên yekem û navîn ên xwe ji ber ku Nesta wekî navê keçikê dixuye.
Norval ji bo jina xwe û zarokê xwe piştgiriya darayî peyda kir lê kêm caran wan wusa dît ku ew pir caran dûr bû.  Bob Marley beşdarî dibistana seretayî û dibistana ciwan a Stepney bû ku li qada qemerîke ya Saint Annê xizmet dike.
Di sala 1955 de, dema Bob Marley 10 salî bû, bavê wî di 70 saliya xwe de ji ber êrîşê dil mir. [24]  Dayika Marley piştre çû zewacê bi Edward Booker, xulamek medenî ji Dewletên Yekbûyî, û Marley du birayên xwe yên nîv: Richard û Anthony da.
Bob Marley û Neville Livingston (paşê wekî Bunny Wailer tê zanîn) di Nine Mile de hevalên zaroktiyê bûn.  Wan dema ku li dibistana seretayî Stepney û Junior High School dest pê kiribûn dest bi muzîkê kirin. Marley gava ew 12 salî bû û bi dayika xwe re Nine Mile re hişt û çû Trenchtown, Kingston.  Ew û Thadeus Livingston (bavê Bunny Wailer) keçek bi hev re hebû ku wan navê Claudette Pearl, ku xwişkek piçûktir hem ji Bob û Bunny bû.  Naha ku Marley û Livingston di heman malê de li Trenchtown dijîn, lêkolînên wan ên muzîkê kûrtir dikirin ku nûtirîn R&B ji radyoyên Dewletên Yekbûyî yên ku weşanên wan gihiştin Jamaîka, û muzîka ska-ya nû vedigirin. Vegotina berbi Trenchtown bi kelecan bû û Marley zû di nav koma dengbêjan de bi Bunny Wailer, Peter Tosh, Beverley Kelso û Junior Braithwaite re peyda bû.  Joe Higgs, ku beşek ji çalakiya dengbêjiya serfiraziyê Higgs û Wilson bû, li 3rd St.-ê dijî, û hevalbendê wî stranbêj Roy Wilson ji hêla dapîra Junior Braithwaite ve hat raber kirin.
Higgs û Wilson dê li pişta xaniyên di navbera 2nd û 3rd Streets dubare binêrin, û demek dirêj neketibû pêşiya ku Marley (naha li St St. 2nd bijî), Junior Braithwaite û yên din li dora vê duyê serfiraz civiyan. Marley û yên din di vê demê de ti amûr ne lîstin, û zêdetir bala xwe dan koma zerafeta dengbêj.  Higg kêfxweş bû ku ji wan re bibe alîkar ku pêşveçûnên vokaliya xwe pêşbixin, her çend girîngtir, wî dest pê kiribû ku Marley hîn bike ku meriv çawa guitar bike - bi vî rengî nivîngek çêkir ku piştre dê Marley bide çêkirin ku di dîrokê de hin stranên herî mezin-firotan ên reggae ava bike  şanoy.
Şidandin, ji bo dosiyên komputerê ku tên bikaranîn bi hinek bernameyên taybet tên kirin. Ji van bernameyan heta niha bi tenê 7zip kurdî destek dike.
Her wiha Şidandin ji bo biresên ku mirov dikare wan bi riya tiştekî wekî ta, werîs, kindir û hwd bişidîne jî tê gotin.
Marilyn Monroe (jdb. 1 hezîran 1926 – m. 5 tebax 1962) lîstikvan û model a Amerîka'yî ye, di sedsala 20an de stêrka sînemayê ya herî navdar bû.
Monroe li Los Angeles ji dayik û mezin bû. Wê piraniya zaroktiya xwe li xaniyên dayîk û zaroktiyek derbas kir û di 16 saliya xwe de zewicî bû. Ew di fabrîkayekê de dixebitî wekî beşek ji hewla şer di Warerê Cîhanê yê Yekem de dema ku ew digel wênesazek ​​ji Yekîtiya Wêneyên Tevgera Pêşîn hat pêşwazî kirin û dest bi çêkirina pinkek serfiraz kir. -pêşbirina karmendiya modeling. Karê hanê bi peymanên fîlimê kurtefîlman re bi Century Fox û Columbia Pictures. Piştî çend rêzikên fîlimê yên hindik, wê di dawiya 1950 de bi Fox re girêbestek nû îmze kir. Di nav du salên pêş de, ew bû lîstikvanek navdar bi rolên di çend komediyan de, di nav de As Young As You Feel and Monkey Business, û di drama. Li Nightevê Pevçûn û Bdî Bi Xerib Dikin. Wê gava ku diyar bû ku ew ji bo wêneyên nude pêşiya stêrka xwe kiribû, lê çîrok zirarê neda karîyera wî û di şûna wê de sedema zêdebûna berjewendiyê di fîlimên wê de rû da.
Ji hêla 1953 ve, Monroe yek ji stêrên herî hêja yên Hollywoodê bû; wê rolên pêşeng di fîlimê de noir Niagara de hebû, ku li ser îtiraza cinsî xwe balê dikişîne, û komedî Gentlemen Preond Blondes and How to Marry Millionaire, ku wêneya stêrka xwe wekî "xewnek mirî" saz kir. Di heman salê de, dîmenên nîgarê wê wekî navenda navîn û li ser xêza yekem ya Playboy-ê hate bikar anîn. Ew li seranserê kariyera xwe di avakirina û birêvebirina wêneya gelemperî de rolek girîng lîst, lê dema ku ew ji hêla weşanxaneyê de hate binavkirin û ji hêla stûdyoyê ve bêtexşandin, ew dilêş bû. Ew bi kurtî di destpêka 1954-an de ji ber redkirina projeyek fîlimê hate sekinandin lê di Seven Year Itch (1955) de, ku yek ji mezintirîn serketiyên karîyera xwe ye, vegeriya stêrê.
Gava ku studyoyê hêj ne amade bû ku girêbesta Monroe biguhezîne, wê di sala 1954 de pargîdaniya xwe ya hilberîna fîlimê damezrand. Wê sala 1955 ji bo avakirina pargîdanî damezrand û dest bi xwendina rêbazê kir ku di akterên Actoyê de xebitî. Di dawiya sala 1955-an de, Fox wê peymanek nû peyda kir, ku ew xist bin kontrola xwe û meaşek mezin. Rolên wê yên piştre performansek rexnedar li Bus Stop (1956) û hilberîna yekem a serbixwe di The Prince and Showgirl (1957) de pêk anîn. Ew ji bo xebata xwe li Some Like It Hot (1959), serfiraziyek girîng û bazirganî, Xelata Zêrîn a Gloverî ya Ji Bo Actoriya Best wergirt. Fîlma wî ya dawîn bû drama The Misfits (1961).
Jiyana taybet a tengahiyê ya Monroe gelek bala xwe kişand. Ew bi addiction, depresiyon, û xeyalek re têkoşîn kir. Zewacên wê bi stêrka baseball teqawid Joe DiMaggio û bi lîstikvanê Arthur Miller re gelek gelemperî hate weşandin, û her du jî bi dabeşbûnê bi dawî bûn. Di 4ê tebaxa 1962-an de, di temenek zêde ji barbiturates li mala xwe ya li Los Angeles de, di 36 saliya xwe de mir. Di mirina wê de îhtîmalek xwekuştinek bû, her çend çend teoriyên komployê di dehsalan de piştî mirina wê jî hatine pêşniyar kirin.
Monroe di 1-ê hezîranê sala 1926-an de Norma Jeane Mortenson li nexweşxaneya eyaleta Los Angeles hate dinê. Dayika wê, Gladys Pearl Baker (née Monroe, 1902–1984), ji malbatek xizan a Midwwest bû ku di dawiya sedsalê de koçî Kalîforniya bû. Di temenê 15, Gladys zewicî John Newton Baker, zilamek nehsed ji neh saliya xwe, û du zarokên wî bi wî re hebûn, Robert (1917-1933) û Berniece (b. 1919). Wê di 1923 de bi serfirazî doz û cerdevaniyê pêk anî, lê Baker zarok zû zû revand û bi wan re çû nav cîgariya xwe ya xweyî Kentucky. Ji Monroe re nehatiye vegotin ku wê xwişkek wê heta 12 salî bû, û ew ji bo cara yekemîn wekî mezinan bi wî re hevdîtin kir. Li dû dabeşkirinê, Gladys wek pîşesazkarê neyînî yê fîlimê di Pîşesaziyên Fîlimên Konsolos de xebitî. Di sala 1924-an de, ew bi Martin Edward Mortensen zewicî, ​​lê ew tenê çend meh paşê ji hev veqetiyan û di 1928-an de ji hev veqetiyan. Bavê Monroe nenas e û ew bi piranî Baker wekî paşnavê xwe bikar tîne.
Her çend Gladys ji hêla zarokî ve ji hişmendî û diravî ne amade bû, zaroktiya destpêkê ya Monroe bi aramî û bextewar bû. Gladys keça xwe bi dêûbavên xwemalî yên Xiristiyan Albert û Ida Bolender li bajaroka gundewarî ya Hawthorne bicîh anîn; ew jî şeş mehên pêşî li wir dijîn, heya ku ew neçar ma ku ji ber xebatê vegere bajêrê xwe. Wê hingê wî dest bi serdana keça xwe kir di dawiya hefteya çûyî de.
Di havîna 1933-an de, Gladys xaniyek piçûktir li Hollywood kirî bi deynek ji Pargîdaniya Xaniyên Xaniyê Xanûbereyan re kir û heft-salî Monroe ligel wî kir. Wan ew xanî bi mêvanan, lîstikvan George û Maude Atkinson û keça wan, Nellie parve kirin. Di Januaryileya 1934-an de, Gladys rastî şikestinek derûnî hat û bi şîzofreniya paranoîdê dihat nasîn. Piştî çend mehan li malê mayînek, ew rakirin Nexweşxaneya Dewletê ya Metropolîs. Ew jiyana xwe ya mayî li nexweşxaneyan û derveyî derbas kir û kêm kêm bi Monroe re di têkiliyê de ma. Monroe bû xizmetkarekî dewletê, û hevalê dayika wê, Grace Goddard, berpirsiyarî girt ser milê xwe û karên wê.
Di çar salên din de, rewşa zindî ya Monroe bi gelemperî guherî.  Ji bo 16 mehên ewil, wê bi Atkinsons re jiyanek domdar, û di vê demê de rastî destdirêjiya cinsî hat.  Di havîna 1935-an de, ew bi kurtî li cem Grace û mêrê xwe Erwin "Doc" Goddard û du malbatên din, û di îlonê de, Grace ew li Mala Orphans ya Los Angeles danî. Mala orkîdan "saziyek modêl" bû û ji hêla hevalên wî ve di derheqê erênî de hate vegotin, lê Monroe hest bihêle. Ji hêla karmendên orfîstan ên ku difikirin ku Monroe dê di malbatek bijî de dilxweş be, Grace di sala 1936-an de bû parêzgerê wê yê yasayî, lê heta havîna 1937-ê ew ji derveyî jîngehê derneket. Qeweta duyemîn a Monroe bi Goddards-ê re tenê çend mehan dom kir ji ber ku Doc wê li ber xwe da; wê dûvre demên kurt bi malbat û hevalên xwe û hevalên Grace re li Los Angeles û Compton jiyîn.
Monroe di îlona 1938-an de, xaniyek domdar dît, dema ku wî dest bi jiyanek bavekî Grace, Ana Lower, li Sawtelle kir.  Ew li Emerson Junior High School qeyd bû û çû heftane karûbarên Zanistiya Xiristiyan bi Lower. Monroe wekî din xwendekarek medenî bû, lê di nivîsandinê de jêhatî bû û beşdarî rojnameya dibistanê bû. Ji ber pirsgirêkên tenduristiya jêrîn a kal-pîr, Monroe di destpêka 1941-an de vegeriya ku bi Goddards-ê li Van Nuys re bijî. Di heman salê de, wê dest bi xwendina Lîseya Van Nuys kir.
Di sala 1942-an de, pargîdaniya ku Doc Goddard xebitand wî re veguhestin West Virginia. Qanûnên parastina zarokan ên Kalîforniyayê nehiştin ku Goddards ji Monroe derkeve derveyî eyaletê, û wê rû bi rû maye ku vegere jîngehê. Wekî çareserî, wê zewaca cîranên xwe zewicî 'kurê 21-salî, xebatkarê fabrîkayê James Dougherty, di 19-ê hezîrana 1942-an de, tenê piştî rojbûna xwe ya 16-an. Monroe dûvre dev ji dibistana navîn berda û bû bû malê malê.  Wê xwe û Dougherty hevûdu dîtin û dûv re diyar kir ku ew di dema zewacê de "mirin ji bêriyê ye". Di 1943 de, Dougherty li Merchant Marine navnîş kir û hate li Girava Santa Catalina, li wir Monroe bi wî re çû.
Di Nîsana 1944 de, Dougherty ji Pasîfîkê re hate şandin, û ew ê piraniya du salên din li wir bimîne. Monroe bi dêûbavên xwe re ket û dest bi karekî li Companyirketa Radioplane, fabrîkayek çekan li Wanê Nuys kir.  Di dawiya 1944 de, wê bi wênegir David Conover re, ku ji hêla Yekîneya Wêneyê Pêşîn a Tevgera Hêza Hewayî ya Amerîkî ve hat şandin ji kargehê re, da ku wêneyên xurtkirina moralê ji karkerên jin re bikşîne. Her çend wêneyên wê nehatine bikar anîn, wî di Januaryileya 1945-an de li fabrîkayê xebitand û dest bi modelkirina ji bo Conover û hevalên xwe kir. Mêrê xwe yê nehfandî red kir, wê xwe li xwe kir û di Tebax 1945 de peymanek bi Ajansa Modelê Girtîgehê re îmze kir.
Wekî modela, Monroe carinan navê Jean Norman bikar dianî.  Wê rahijtî porê xwe yê zerikî xwerû kir û ew xewn kir ku xwe bikêrhatîtir bike. Hêjmara wê ji modela fashion re ji pin-up re guncan bêtir dihat hesibandin, û ew bi piranî di reklam û kovarên mêran de dihat xuyang kirin. Li gorî Emmeline Snively, xwediyê ajansa, Monroe yek ji wan modelên herî ambicioz û dijwar bû;  di destpêka sala 1946-an de, ew li ser 33 kovarên kovarê ji bo weşanên wekî Pageant, Kameraya Amerîkî, Laff, û Peek derketibû.
Bi saya Snively, Monroe di Hezîrana 1946-an de bi ajansek leystikê re peymanek îmze kir. Piştî hevpeyivînek nebawer a li Paramount Pictures, ew ji hêla Ben Lyon, rêveberê sedsala 20-Fox-ê ve hat-test-screen hate dayîn.  Serokê rêvebir Darryl F. Zanuck li ser vê yekê ne poşman bû, lê wî peymanek şeş-mehî ya standard da wî da ku ew nekêşe stadyuma RKO Pictures.  navê qonaxê "Marilyn Monroe".  Navê yekem ji hêla Lyon ve hat bijartin, ku ji stêrka Broadway Marilyn Miller hate bîra wî;  paşîn navê dayîkên dayika Monroe bû. Di îlona 1946-an de, ew ji Dougherty, ku li dijî wê bû xwediyê kariyerê, derket
Monroe di şeş mehên destpêkê de ne xwediyê rolên fîlimê bû û li şûna wê rojên xwe ji dersên lîstikvan, stran û dansê re kir. Xwestek ji bo fêrbûna pîşesaziya fîlimê bêtir fêr bibe, wê demê jî li stadyoyê gelek wext derbas kir da ku çavdêriya kesên din bike û xwe pêşve bixe. Peymana wê di Sibatê sala 1947-an de hate nûkirin, û wê rolên wê yên yekem ên fîlimê, beşên piçûktir di salên Dangerous (1947) û Scudda Hoo de hat dayîn!  Scudda Hay!  (1948). Weşanxaneyê wê jî li anoya Lîstikvaniyê ya Actors, dibistanek lîstikvan ku teknîkên Theateranoya Koma Koma hîn dikir, tomar kir;  Dûv re wê got ku ew "tama min a pêşîn a tiştê ku di drama rast de dikare were kirin, û ez hatim girtin". Tevî entegrebûna wê, mamosteyên wê wê difikirin ku ew pir şerm û ne ewle ye ku di pêşerojê de pêşerojek hebe, û Fox peymana Monroe di Tebax 1947-an de ne nû kir. Ew vegeriya modêlê û dema ku li studyoyên fîlimê carinan karên hêja jî dikir, wek nimûne xebitandina li ser dîmenê muzîkê li ser "pîser" danskirin.
Monroe diyar bû ku ew wekî aktrîstekê dilîze, û xwendina xwe di Laberê Actors de berdewam kir.  Di Cotmeha sala 1947 de, ew di lîstika Glamour Preferred li Bliss-Hayden Theateranoyê de wekî vampola xerîbiyê xuya bû, lê ew piştî çend karan bi dawî bû. Ji bo pêşdebirina xwe, wê hertim li ofîsên hilberîner, kolonyalîstê gosipan Sidney Skolsky heval dikirin, û mêvanên mêrxas ên bi bandor li fonksiyonên studyoyê dikirin, pratîkek ku wê li Fox dest pê kiribû bû. Ew jî bûye heval û carinan hevalek cinsî yê rêveberê Fox Joseph M. Schenck, ku hevalbendiya wî Harry Cohn, serokê rêveberê Columbia Pictures, piştrast kir ku ew di Adarê 1948 de îmze dike.
Gava ku li Fox bû, Monroe ji "rolên keçikê next" re hate dayîn;  li Columbia, wê piştî Rita Hayworth hat model kirin.  Porê wê hate bilind kirin û porê wê reşikî platinum şilandî bû. Wê her weha dest bi karê rêvebirê drama serhêl a stadyûmê, Natasha Lytess kir, ku ew ê heta 1955 şêwirmendê wê bimîne.  Fîlima wê ya tenê di studyoyê de Muzîkjenên Zehf ên Jorîn ên Chorus (1948) bû, ku di wê de rola xwe ya yekem a pêşbirkê wekî keçek kor, ku ji hêla zilamek dewlemend ve tê darizandin bû. Wê ji bo rola pêşeng di Born Yesterday (1950) de jî ceribandin, lê peymana wê di îlona 1948-an de ne hat nûkirin. Jinên ororeşê meha paşîn serbest hatin berdan lê serfiraz nebû.
Monroe dûvre bû protêsîkerê Johnny Hyde, cîgirê serokê Ajansa William Morris.  Pêwendiya wan zû zayendî bû û wî zewac pêşniyar kir, lê Monroe red kir.  Wî baca Monroe kirî kir ku kiryarên plastîk li ser qewlê wê û dibe ku rinoplastîk be, û beşek piçûk li fîlma Marx Brothers Love Happy (1950), rêwîtiya reklamkariyê ya New York-yê ku ew jî di sala 1949-an de beşdarî kir.  Di heman demê de, Monroe modela berdewam kir, û di 1949 de wê nude ji bo wêneyên ku ji hêla Tom Kelley ve hatî kişandin.
Nicole Mary Kidman (jdb. 20ê hezîrana 1967, Honolu,Hawaii) lîstikvan, fîlmçêker e, û hemwelatiyê her 2 dewletên Awistralya û Amerîkayê ye. Wê di gelek film û rêzefîlman de lîstikvanî kirîye. û gelel xelat wergirtî ne. di nav de xelat Oscar ji hebû ye.
Nicole Kidman (di 20-ê Hezîrana 1967-an de) li Honolulu, Hawaii, hatiye dinê ye. Dayika wê Janelle Ann mamosteyek hemşîre ye ku karê Rastvekirin pirtûkên mêrê xwe dikir. û endama Lobiya Hilbijartina ya Jinan bû. û bavê wê Antony Kidman jineolojî, psîkologê klînîkê bû.
Di deman Kidman ji dayik dibe, bavê wê xwendekar-ekê mezin bû li Zanîngeha Hawai li Mānoa. Ew endamê ziyaretvanan li Enstîtuya Neteweyî ya Saxlemiya Giyanî ya Dewletên Yekbûyî bû. dêyûbavên Kidman li dijî şerê li Viyetnamê beşdarî protestoyên dijî şer (Sekinandina Şer) kir bûn. dema ku li Washington dijiyan. û di dema ku Kidman 4 salî bû Malbata wê vedigerina Austuralya û dayika wê naha li perava bakurê Sîdney dijî.
Kidman li Sîdney mezin bû û beşdarî di her 2 dibistanên Lane Cove Public School û North High Girls Sîdney de kir bû. Ew dibêje ku ew yekem carî piştî, ku dîtina performansa Margaret Hamilton hate îlhakirin, ku ew ê bibe lîstikvan. Kidman kifş kir ku ew wek zarokekî şermok bû. û got "Ez pir şerm dikim - bi rastî şerm e - û min wek zarokek şerim dikir. ku ez hêdî hêdî bi ser xwe de ketim, lê dîsa jî ez ji xwe şerm dikim. mîna ku ez bi xwe di nav restorantek girseyî de di meşim; ez hez nakim ku ez bi xwe beşdarî Ahengê bibim.
Wê di destpêkê de li Theateranoya Phillip Street li Sîdney, ligel Naomi Watts ku li heman dibistana amadeyî xwendî ye. Wê di heman demê de beşdarî Theateranoya Ciwanan a Awistralya jî kir bû.
#BERALÎKIRIN Sidqiyê Hirorî
Sidqî Hirorî sala 1956ê li gundê Hirorê li Başûrê Kurdistanê hatiye dinyayê.
Wî paşî li Polonyayê rojnamevanî xwendiye lê niha li Swêdê bi cih bûye.
Sidqî Hirorî ta niha sê roman, helbest, çendîn çîrok û gelek nivîsar nivîsîne. Ew niha xwediyê malpera Kulturname.comê ye.
Hirorî, Sidqî
Koyo Berz nivîskarekî kurdê zaza yê ji Sêwregê ye. Ew niha li Swêdê dimîne û bi zimanê kurdiya zazakî dinivîse.
Nivîskar di sala 1951ê de li gundê Mextela Sêwregê hatiye dinyayê û ji 1986ê ve li Swêdê dijî.
Berz, Koyo
Tina Turner, navê rastî Annie Mae Bullock (jdb. 26 Çirî,çiriya paşîn 1939, Nutbush,Tênêsî). Stranbej, lîstikvan, nivîskar û dansvan a Amerîkayî ye.
Turner di sala 1958 de dest bi kariyera xwe kir wekî stranbêjek temsîl bi Kings of Rhythm a Ike Turner, ku di bin navê "Ann Ann Little" de li ser "Boxtop" tomar kir. Pêşgotina wê ji raya giştî re wekî Tina Turner dest bi hit single "A Fool in Love" (1960), ku ji hêla Ike & Tina Turner Revue ve hat derxistin, kir. Ew bi Ike Turner re di 1962-an de zewicî. Serkeftin pişt re serpêhatîyên girîng pêk anî, di nav de "River Deep - Mountain High" (1966), Grammy-bidestxistina "Proud Mary" (1971), û "Nutbush City Limits" (1973). Baptistek mezin kir, ew di sala 1973 de bû adîdê Nûdiren Bûdîzm, û bi alîkariya wî dike ku di demên tengasiyê de bimîne. Turner di 1976-an de ji Ike Turner veqetiya, hem têkiliya kesane û hem jî hevaltiya muzîka wan bi dawî kir; Zewac di 1978 de ji hev veqetiyan. Di autobiografiya xwe de, Ez, Tina: Lifeîroka Jiyana min (1986), Turner eşkere kir ku Ike Turner wê şideta nav malê dîtiye.
Di 1980an de, Turner wekî hunermendek yekane vegerînek girîng dest pê kir. Sala 1983-yê "Bila Em Bi hevra bimînin" li dû berdana albuma xwe ya pêncemîn a solo, Private Dancer (1984), ku bû serfiraziyek seranserê cîhanê. Di albûmê de strana hitê "What Love Got to Do It With" (1984) pêk hat. Turner ji bo single, xelata Grammy li Record Of The Year wergirt, û ew bû yekemîn (û tenê) # 1 hit li Dewletên Yekbûyî. Serkeftina solo ya Turner li seranserê 1980s û 1990-an bi albumên pir-platinum û stranbêjên hit berdewam kir. Di vê serdemê de Top 10 serokên wê yên Amerîkî hene "Better Be Me Me Good" (1984), "Dancer Private" (1984), "Em Ne Hero Yekî din (Thunderdome)" (1985), "Male Tîpîk" (1986), û "Ez naxwazim şer bikim" (1993). Di sala 1993-an de, Fîlimek Biyografîk a ku ji otobiyografiya Turner adaptî ye, fîlimek biografîk a ku ji adaptasyona otobusê ya Turner pêk tê, ligel albûma dengbêjek hevkar hate berdan. Turner di heman demê de di fîlimên mîna muzîka rockê 1975-ê Tommy, 1985-ê fîlimê çalakiyê Mad Max Beyond Thunderdome û 1993 fîlimê Last Action Hero di 1993an de wek aktorek serketî bi dest xist.
Turner 12 xelatên Grammy bi dest xistiye; van xelatan heşt xelatên pêşbaziyê, sê xelatên Grammy Hall of Fame û Xelata Grammy Lifetime Achievement in. Rolling Stone di Turner de di rêza 63emîn de di lîsteya xwe de ku 100 hunermendên herî mezin ên her demê û 17emîn jî xistiye nav lîsteya xwe de ku 100 stranbêjên herî mezin ên hemû deman tê dîtin. Turner stêrên xwe li Hollywood Walk of Fame û li St Louis Walk of Fame hene. Ew di 1991-an de bi Ike Turner re ket nav Hall Hall of Fame ya Rock û Roll û ew 2005 pexşanek yê Navenda Kennedy Honors.
Tina Turner Anna Mae Bullock di 26ê çiriya paşîn sala 1939-an de, li Brownsville, Tennessee, keça herî piçûk a Zelma Priscilla (née Currie) û Floyd Richard Bullock bû. Ew li Nutbush, Tennessee dijiya ku bavê wê wekî çavdêrê parvekirinên li Farm Poindexter li Highway 180 xebitî; Dûvre Bullock paşê bi bîr xist ku di temenek zû de pembû li gel malbata xwe hilgirtiye. Wê piştre beşdarî belgefîlma PBS di Jiyana Afrîkî-Amerîkî Jiyan 2 de bi Dr. Henry Louis Gates re, ku texmînên DNA-yê ji nijada piranî Afrîkî-Amerîkî re parve kir, bi nêzikî% 33 Ewropî û% 1 Niştimanî ya Amerîkaya Niştimanî ye. (Lêbelê, DNA nikare bi baweriyê nîjada Amerîkaya Niştimanî nîşan bide.)
Bullock du xwîşkên mezin, Evelyn Juanita Currie û Ruby Alline Bullock hebû. Wekî zarokên piçûk, ew hersê xwişk ji hev hatibûn veqetandin dema ku dêûbavên wan li Knoxville, Tennessee hatine veguheztin, da ku di Warerê Cihana Cîhanê de li dezgehek parastinê bixebitin. Bullock çû cem dêûbavên xwe yên bav û kalên xwe yên hişk, olî, Alex û Roxanna Bullock, yên ku li Dêra Baptist Mîsyonerî ya Woodlawn Mizgînî û dexsî bûn, bimînin. Piştî şer, xwişk dîsa bi dêûbavên xwe re hevûdu kirin û bi wan re çûn cem Knoxville. Du sal şûnda, malbat vegeriyan Nutbush da ku li civata Flagg Grove bijîn, ku Bullock beşdarî dibistana seretayî ya Flagg Grove bû ji pola yekem heya heştê-pola.
Wekî keçek ciwan, Bullock li Dêra dêrê di Dêra Baptist Spring Spring Nutbush de stran kir. Gava ew 11 salî bû, diya wê Zelma bêyî hişyarî reviya, li azadiyê ji têkiliya xwe ya destdirêjî ya bi Floyd re vekişand û di 1950-an de li St Louis vegeriya. Du sal piştî ku dayika wê ji malbatê derket, bavê wê zewicî bi jinek din re kir û di sala 1952 de çû Detroit. Turner di xwejînenîgariya xwe de I, Tina diyar kir ku ew hîs kir ku diya wê ji wê hez nekiriye, ku ew "ne dixwest" bû, û dêya wê plan kiribû ku gava ku ew bi ducaniyê re ji bavê xwe derkeve. "Ew jinek pir ciwan bû ku nedixwest zarokek din," Turner nivîsand.
Wekî ciwanek, Bullock wek karkerek navxweyî ji bo malbata Henderson xebitî. Ew li ber mala Henderson bû dema hat agahdarkirin ku xwişka wê ya Evelyn di encama qezayek otomobîlê de ligel pismamên xwe Margaret û Vela Evans mir. Tomboyek ku xwe bi xwe vedihewîne, Bullock li herdû koma mêvanperwer û tîmê basketbolê yê jin li Carver High School li Brownsville beşdarî bû, û "her şansê ku ew bi dest xist" civakî kir. Gava Bullock 16 salî bû, dêya wê mir, lewra ew çû ba dayika xwe li St Louis. Wê di 1958 de ji Dibistana Bilind a Sumner xelas bû. Piştî bidawîbûna wê, Bullock wek arîkarê hemşîre li Nexweşxaneya Barnes-Cihû xebitî.
Jennifer Shrader Lawrence (z, 15 Tebax, 1990) Lîstikvanê navdar ya amerîkî ye. Di lîsteya kovara "Time" de, di nav 100 kesên herî bi bandor a Cîhanê de ye.
Di dema zaroktiya xwe de, Lawrence li şanoyên dêrê û muzîkên dibistanê xebitand. Di 14 saliya xwe de, dema ku li New York City bi malbata xwe re di nav betlaneyê de bû, ji hêla lêgervanek jêhatî hati bû dîtin. Piştra Lawrence çû Los Angeles û dest bi kariyera xwe ya lîstikiyê kir ku di şanoyên televîzyonê de rola mêvan lîst. Rola wê ya pêşîn wekî endamek sereke yê lîstikê li ser sitcom The Bill Engvall Show (2007–2009) hat. Lawrence di fîlma xwe de rolek piştgirî di drama Garden Party (2008) de çêkir, û serpêhatiya wê bû ku xortek xizaniyê li drama serbixwe ya Winter Bone (2010) lîst. Kariyera wê bi rolên xwe yên pêşeng re wekî pêşenga Mystique ya di fîlma X-Men (2011–2019) û Katniss Everdeen di rêzefîlma Hunger Games de (2012–2015) pêşve çû. Dûvre wê wekî lehenga çalakiyê ya herî berbiçav ya hemî deman saz kir.
Lawrence çû ji bo hevkarîyên xwe yên bi derhêner David O. Russell re pesnê xwe da. Performansa wê wek jinekê ciwan depresyonê di fîlma romanê de Silver Linings Playbook (2012) ew xelata Akademiya Best Actress wergirt, ew xelata duyem a herî piçûk a xelatê çêkir. Wê piştre di Rola Piştgiriyê de ji bo lîstina jina tengav a li komika reş a Amerîkî Hustle (2013) xelata BAFTA ji bo Lîstikvanê Baştirîn wergirt. Lawrence di heman demê de ji bo van herdu fîlman xelatên Golden Globe wergirtiye, û ji bo wênesazkirina Joy Mangano di Jiyolojîk Joy (2015) de. Ew ji mêj ve di romana zana ya zanistî de Paşeroj (2016), fîlimê terora psîkolojîk Dayik! (2017), û thriller ya spîtorê Red Sparrow (2018).
Lawrence femînîstek xerîb e û ji bo Parêzgariya Piştgiriyê parêzvanî kiriye. Di 2015 de, wê Weqfa Jennifer Lawrence damezrand, ku ji bo Klûbên Boys & Girls of America and Olîmpiyadên Taybet tawanbar kir. Wê di 2018 de pargîdaniya hilberînê Excellent Cadaver ava kir.
Jennifer Shrader Lawrence di 15-ê Tebaxê 1990 de li Indian Hills, Kentucky, li Gary, karkerek avahiyê, û Karen (née Koch), rêveberek kampa havînê ji dayik bû. Wê du birayên mezin, Ben û Blaine, û diya wê anîn da ku mîna wan "hişk" be. Karen destûr neda ku keça xwe bi keçên din ên li pêşdibistanê re bileyze ji ber ku wê ew ji wan re "pir zirav" dît. Lawrence li dibistana navîn Kammerer li Louisville hate perwerdekirin. Ew ji zaroktiya xwe ve ji ber hyperactivity û xeyalek civakî kêfxweş nebû û xwe di nav hevwelatiyên xwe de dilpakî fikir kir. Lawrence gotiye ku xeyaliyên wê gava ku ew li ser şanoyê xelas bû û ew kiryar hesta xwe ya serfiraziyê dide.
Activitiesalakiyên dibistanê Lawrence di nav de cheerleading, softball, hockey axê û basketbolê, ku ew li ser tîmê kurik ku ji hêla bavê wê ve tê rêve kirin lîst. Dema ku mezin bû, ew ji siwarên siwarî hez dikir û bi gelemperî ziyaret dikir li zeviyek hespekî herêmî. Wê ji ber ku ji hespê xwe avêtî tiliyek birîndar heye. Gava bavê wê ji malê xebitî, wê ew ji bo wî perform kir, ku timûtim wekî cilûberg an baler tê navandin. Wê gava di neh saliya xwe de gava ku ew rola prostitutê di lîstika dêrê de ya ku bingeha Pirtûka ahnis bû bingehê, ew yekem wezîfeya xwe kiryar kir Theend salên din, wê berdewam kir ku di lîstikên dêrê û muzikên dibistanê de beşan digire.
Lawrence çardeh salî bû û li betlaneya malbatê li New York City gava ku ew li kolanê ji hêla pêşengek jêhatî ya ku ji bo vebijarkên jêhatî yê xwe li dar xistî hati bû dîtin. Karen ne amade bû ku destûrê bide keça xwe ku kariyera lîstikvaniyê bike, lê wî bi kurtî malbata xwe ber bi New York ve çû da ku wî bide ber rolên xwe. Piştî xwendina yekemîn a sar a Lawrence, ajansan gotin ku ya wî çêtirîn e ku wan ji kesê ciwan re bihîstibû; Dayika Lawrence wê piştrast kir ku derewan dikirin. Lawrence got ezmûnên wê yên destpêkê zehf dijwar bûn ji ber ku ew xwe tenê û heval hîs dikir. Wê bi Ajansa Talendan a CESD re, ku dêûbavên xwe piştrast kir ku destûr bidin ku bihîstina wê ji bo rola li Los Angeles. Dema ku dayika wê wê teşwîq kir ku bikeve modêliyê, Lawrence israr kir ku li gorî şanogeriyê tevbigere. Di wê demê de, wê kirina çalakiyan ji bo karûbarên xwe guncanek xwezayî dibîne, û wê gelek pêşnîyarên ji bo peywirên modelingî hiştin. Lawrence di 14 saliya xwe de ji dibistanê derket û bê ku GED û destûrnameyek werbigire. Wê gotiye ku ew “xwe-xwandî bû” û ku karîgeriya wê pêşengiya wê bû. Di navbera karên xwe yên li bajêr de, ew bi serdanî serdana Louisville kir, ku di kampa diya xwe de wek alîkarê hemşîre xizmet kir.
Muhasibê Xelatî an Nejmedînê Eyûb yek ji stêrnas û matematîkzanê kurd ê sedsala 13an e.
Navê wî Nejmedînê Eyûb e, lê bi leqeba Muhasibê Xelatî hatiye naskirin. Navê wî yê temamî Nejmedîn Eyûb Muhasibê kurê Eynel Dewle kurê Nesrellah e.Bi xwe kurdê Xelatê ye, di derbarê jiyana wî de agahî zêde tuneye. Di dewleta kurd a Eyûbî de li cem Elmelîkûl Kamîl (m. 1238) xebitiye û muhasebetiyê kiriye. Li ser stêrnasiyê berhemên wî hene.
Billie Eilish Pirate Baird O'Connell, (jdb. 18ê kanûna pêşîn a 2001, Los Angeles, Kalîforniya, DYA), stranbêj û strannivîseke amerîkî ye.
Single wî a yekem "Ocean Eyes" bû vîral. Album studio-ya pêşîn a Eilish, Gava ku em hemî xew dimînin, em ê li kû biçin? (2019), li ser Billboard 200 dest pê kir û bû albûma herî baş-performansa sala 2019 li Dewletên Yekbûyî. Di Brîtanyayê de jî gihîştiye hejmareke yekem Di albûmê de şeş stranbêjên Billboard Hot 100 û stranbêjê top 40 hene: "Gava ku Partî Over", "Heval Bury", "Wish You Were Gay", "Xanny", "Her tiştê ku min dixwest", û "Bad Guy", Ya dawîn, ku di Keynîya Yekbûyî de bû single yekemîn. Di sala 2020an de, wê strana temaya James Bond-ê ya bi navê "No Time to Die" çap kir, ku di Brîtanya de hejmara yekemîn bû.
Pêşbazîyên wê pênc xelatên Grammy, du Xelatên Muzîkê Amerîkî, du Guinness World Records, sê MTV Video Music Awards, û yek Brit Award wergirt. Ew kesê herî ciwantir û kesê duyemîn e ku her çar kategoriyên Grammy ên bingehîn qezenc dike û hunermendek nû ye.
û Albuma Salê - Di heman salê de. Di sala 2019 de, TIME wê li navnîşa vebalê 100 NEX nîşan dan.
Eilish di 18ê kanûna pêşîn a 2001an de li Los Angeles, Kalîforniya ji dayik bû.  Ew keça lîstikvan û senaryoyê Maggie Baird û lîstikvan Patrick O'Connell e, ku her du jî muzîkvan in. Eilish ji kevneşopiyxwe de a îrlendî û skotlendî ye. Navê navînî yê stranbêjê "mîna pehnek bi lînçê re" hatî nivîsandin, û bi eslê xwe navdar bû ku navê wê be, dema ku Pirate navê wî yê navîn be.  Eilish bi saya fertilîzasyona in vitro hate qewirandin. Ew li taxa Highland Park a Los Angeles hate mezin kirin.
Ew li mal dibistanê bû û diya wê wê û birayê xwe yê mezin Finneas O'Connell bingehên stranbêjiyê hîn kirin. Eilish û Finneas bi hev re li ser hin muzîkê xebitîn, dema ku Finneas stranên xwe nivîsand û hilberand û bi koma xwe re pêşandan dikir. Eilish got Finneas û diya wê wê îlhamê dan ku dest bi muzîkê bikin. Dêûbavên wan xwişk û birayan teşwîq kirin ku xwe îfade bikin û her tiştê ku ew dixwestin kifş bikin, digel polên hunerê û aktorê.
Eilish di 11 saliya xwe de ji bo çîna stranbêjiya dayika xwe yekem strana "rast" nivîsand.  Stran li ser apocalypse ya zombî ye, ku ji hêla televîzyonê ve tê The Walking Dead ji ku ew ji rêzikên skrîptê û sernavên episodê derxist ku ew di stran de wekî beşek ji peywirê zêde kir.  Eilish li hin serhêlên lîstikvaniyê çûbû, yên ku ew jê hez nakin.  Lêbelê, wê kêfa şopandina diyaloga paşperdê ji bo dîmenên elaletê kir û li ser fîlimên Diary of a Wimpy Kid, Ramona û Beezus, û rêzikên X-Men xebitî. [Wê di pêşandanên jêhatî de û di heşt saliya xwe de beşdarî Chorus Zarokan a Los Angeles bû.
Charlize Theron (jdb. 7ê tebaxa 1975, Benoni, Afrîkaya Başûr) lîstikvan û fîlmçêkereke amerîkan, bi eslê xwe ji Afrîkaya Başûr e. Di sala 2003an de di beşa listîkvanên jin de, listîkvanê herî baş hat nîşandan û xelata Oscarê wergirt.
Theron di salên 1990an de bi lîstikvana jina pêşeng a di fîlimên Hollywoodê de The Devil's Advocate sala 1997an, Mighty Joe Young, sala 1998an, û fîlma Cider House Rules di sala 1999an de di lîstika pêşeng de di filmên Hollywood de derket. Di sala 2003an de, ew ji ber wênesaziya xweya serîlêder Aileen Wuornos li Monster, ku ji bo wê xelata Akademiyê ya Best Actress bidestxistî, xelata Akademiyê werdigire, û bû yekem lîstikvana Afrîkaya Başûr ku di Oscar de kategoriyek aktorê werdigire. Wê ji bo lîstina jinek destdirêjiya cinsî ya ku di dadê Welatiya Bakur de dadê digerin, sala 2005an de xelatek akademiya din wergirt. Theron ji mêj ve di gelek fîlmên çalakiyê yên top-star de, di nav de Hancock (2008), Snow White and Huntsman (2012), Prometheus (2012), Mad Max: Fury Road (2015), Fate of the Furious (2017), û Atomic Blonde (2017). Wê her weha pesnê lîstina jina pirsgirêkdar a di komediya Jason Reitman-dramas Young Adult (2011) û Tully (2018) de, û ji bo wênesazkirina Megyn Kelly di drama Bombshell (2019) de, nû wergirtina namzedê sêyemîn ya Akademiya xelata baştirîn a lîstikvanê.
Ji destpêka salên 2000î û pê de, Theron bi şirketa xwe Denver and Delilah Productions re hilberîna fîlimê kir. Wê gelek fîlim çêkirine, di piraniya wan de ew rolek pêşeng hebû, di nav de The Burning Plain (2008), Cihên Dark (2015), û Long Shot (2019). Theron di sala 2007an de hemwelatiyek Amerîkî bû, û di heman demê de hemwelatîbûna xwe ya Afrîkaya Başûr jî digire.
Theron li Benoni ji dayik bû, di wê demê de parêzgeha Transvaal (naha parêzgeha Gauteng) ya Afrîka Başûr, tenê zaroka Gerda (née Maritz) û Charles Theron (27 çiriya paşîn 1947 - 21 hezîran 1991).Rêbernameya leşkerî ya Seconderê Duyemîn a Boer Danie Theron apê wî mezin e Ew ji malbatek afrîkî ye, eslê û bav û kalên wê jî bi Holendî û Frensî û Almanî jî hene; bav û kalên wê fransî rûniştevanên zû Huguenot li Afrîkaya Başûr bûn. "Theron" navekî Occitan (bi eslê xwe Théron) bi navgîniya Afrîkî tê navandin.
Ew li zeviyê bav û kalên xwe li Benoni, nêzîkî Johannesburg, mezin bû. Di 21 hezîran 1991 de, bavê Theron, alkol vexwar. Hem Charlize û hem jî diya wê demê ku alkol vexwarin bavê wî bi fîzîkî êrîşî dayika wî kirin û du gule reşand bi ser hevjîna xwe de. Dayika Theron bi destên xwe parast, gule berda û ew kuşt. Kuştin bi qanûnî hatiye pejirandin ku ew xweparastin e, û dayika wê bêyî doz lê hat girtin.
Theron beşdarî dibistana seretayî Putfontein (Laerskool Putfontein) bû, heyamek ku dema ku wî got ku ew ne "li fitne bû". Li 13, Theron şandin dibistana konseyê û dest bi xwendina xwe li Dibistana Neteweyî ya Hunerê ya li Johannesburg-ê kir.
Mezher Bozan nivîskarekî kurd ê ji Bakurê Kurdistanê ye. Ew bi kurdiya kurmancî dinivîse.
Bozan, Mezher
Muzîkvan kesek e ku amûrekî muzîkê dilîze an jî bi muzikê jêhatî ye. Her kesê ku muzîkê li hev dike, rêve dibe yan jî muzîkê dike, jê re muzîkvan tê gotin.
Muzîkvanek ku alavek muzîkê dilîze jî wekî alavkar an jî behaneyîkar tê zanîn. Muzîkvan dikarin bi her şêwazê muzîkê re pispor bibin, û hin muzîkvan bi şêwazên cûrbecûr ve girêdayî li gorî çand û paşxaneyê cihê xwe digirin. Nimûneyên hunera mûzîvan ya pêkanîna hunerê, pêşandanê, stranbêjiyê, rapkirinê, hilberîn, bestekarkirin, aranekirin û orkestrasyona muzîkê pêk tîne.
Şemdedînê Merdûxî an jî Şêx Şemsedîn Weliyê Merdûxî, "Shams al-Din Mardoukhi" (jdb. 1506 - m. 1577 Uraman, Rojhilata Kurdistanê) zanyarê matematîk û stêrnasiyê ê kurd bû.
Navê bavê wî Şêx Ebdulxefar Merdûxî Erdelanî ye. Ji ber ku pirsrast û dîndar bû jê re gotine Welî. Ji gellek ciyan ji bo hînbûna îlîm hatine cem wî. Di sala 1577an de li Rojhilata Kurdistanê li nêzîkî Uramanê wefat kiriye. Xûya dike ku berhemên wî negihiştîne roja me.
Şêx Şihabedînê Kako Zekeriyayî (jdb. 1595 - m. 1662) yek ji mutesewif û helbestvanekî kurd e ku bi xwe di teriqeta neqişbendî de bû.
Di hûvde saliya xwe de li cem bavê xwe dest bi xwendinê kiriye. Li gundên wan leşkerên ku hatine li wan zilmê kirine ji ber wê helbestekî bi kurdî nivîsandiye û giliyê wan bi Xwedê re kiriye. Şêx Şihabedîn vê helbesta xwe dema ku çûye Hecê nivîsiye.
Seyid Ebdulsemed Muradî di pirtûka xwe a "Nûru'l-Enwar" de gotiye, Şêx Şihabedîn îcazet daye 99 murîdan.
Jessica Marie Alba (jdb. 28 nîsan 1981) lîstikvan, model û peyamnereke amerîkî ye. Wê hem di sînema û hem jî di rêzefîlmên televîzyonê de rol lîstiye. Demekî di kovara Maxim û malpera Askmens.com de di nav lîsteya Hot 100 de bû.Piştî pêşgotinek girîng a televîzyonê ya di salên 1990î de, digel "Les Nouvelles Aventures by Flipper le dauphin" (1995-1997) û "Dark Angel" (2000-2002), wê dest bi kariyera fîlmê ya berevajî kir.
Bi rastî, eger ew bi destpêka serfiraziyên bazirganî ve girêdayî be, bi Honey (2003), Bleu d'enfer (2005), Valentine's Day (2010), û ji hêla taybetmendiyên xwe deyndarê "Susan Stormê" ye di nav blokkêşên Fantastic 4 (2005) û Silver Surfer (2007), ew rexne rexn dike.
Tenê derhêner Robert Rodriguez dihêle ku ew di projeyên kalîteyê de pêşve bibe, ji hêla Sin City (2005), Machete (2010) ve rola wî dide. In sala 2014-an, ew serkeftina hêjayî ya "Stretch ji Joe Carnahan" reyn dike.
Vê dawiyê di karsaziyê de ye ku wê ew îdare dike ku xwe durust saz bike. Di Januaryile 2012 de, wê hev-saziya "The Honest Company", pargîdaniyek ku di çêkirina hilberên paqijkirina ne-toksîkî de pispor dike, damezrand.
Wêneyê wê şirîn xedar e: Ew di beşa Hot 100 ya kovara "Maximal" de tê xuya kirin û ji "malpera îngilîzî AskMen.com" re jina herî xweş a 2006-an hat dengdan. Her weha ew di 2007-an de ji hêla kovara FHM-ê ve jina "Jina Seksî Li Cîhanê" hat binavkirin û ew di eynî salê de ji bo 2008an e. Ew li ser kovara "Playboy"
Di sala 2019 de, ew vedigere ser televîzyonê, ku ew bû posterê çalakiyê ya Los Angeles: Bad Girls, spin-off ya fîlimê Bad Boys, ligel Gabrielle Union.
Jessica Marie Alba di Pomona, California de, di 28-ê nîsan, 1981-an de, li Catherine Louisa (née Jensen) û Mark David Alba hat dinê. Dayika wê malbateke Danîmarkî, Welsh, Almanî, Îngilîzî û Frensî ye, dema ku bapîrên wê, ku li Kalîforniyayê hatine dinê, herdu jî zarokên koçberên Meksîkî bûn.
Wê birayekî wî yê biçûk, Joshua heye. Pismamê wê ya sêyemîn, ku carekê jê hatiye derxistin, nivîskarek Gustavo Arellano ye. Kariyera Hêza Hewayî ya bavê wê malbatê birin Biloxi, Mississippi, û Del Rio, Texas, berî ku li Claremont, California, dema ku ew neh sal bû, li Curemont bicîh bibe. Alba, malbata xwe wekî "malbatek pir muhafezekar - malbatek kevneşop, katolîk, Amerîkaya Latînî" û xwe wekî gelek azadîxwaz destnîşan kir; ew dibêje ku wî di pênc saliya xwe de xwe wekî "femînîst" nasandibû.
Jiyana zû ya Alba ji hêla gelek nexweşiyên laşî ve hatiye nîşankirin. Di dema zaroktiyê de, ew ji êşa laşên parçebûyî du caran ketibû, salê çar-pênc caran pneumonia bû, û her weha apendixek şikestî û kîsek tonsillar. Wê jî ji ber zarokiya xwe bi astmê jî heye. Alba ji zarokên din ên li dibistanê veqetandî bû, ji ber ku ew pir caran di nexweşxaneyê de bû ji ber nexweşiyên xwe ku êdî kes baş bi wê baş nizanibû ku hevala xwe bike. Wê gotiye ku tevgera wê ya domdar a malbatê jî di beramberî wî ji hevşaredarên xwe de piştgirî kir. Alba di 16 saliya xwe de ji Dibistana Bilind a Claremont mezûn bû, û piştre jî beşdarî beşdarî "Companyirketa Theateranoya" Atlantîkê bû.
1994: Kampa Jonathan Prince Nowhere: Gail
1995: Venus Rising ji hêla Leora Barish û Edgar Michael Bravo: Eve Eve
1999: P.U.N.K.S. ji aliyê Sean McNamara: Samantha Swoboda
1999: College Attitude (Never Been Kissed) by Raja Gosnell: Kirsten Liosis
1999: Destên Idle Rodman Flender: Molly
2003: Love Forbidden (Ferhenga Xewn) ji hêla Guy Jenkin: Selima
2003: Honey de Bille Woodruff: Honey Daniels
2005: Sin City by Robert Rodriguez, Frank Miller and Quentin Tarantino: Nancy Callahan
2005: Fourar Fantastîk a Tim Story::ervana Susan / Jina Invisible
2005: Bleu d'enfer (John Stockwell's Into the Blue): Sam Nicholson
2007: Charlie, keçan dibêjin sipas (Good Luck Chuck) destê Mark Helfrich: Cam Wexler
2007: The Ten by David Wain: Liz
2007: Fantastic Four and Silver Surfer by Tim Story: Susan Storm / La Femme Invisible (antar Fantastic: Rise of the Surfer Silver)
2007: Bi Bernie Goldmann û Melisa Wallack: Lucy re Bill hevdîtin
2007: Rêbernameya Knocked Up, Judd Apatow ji bo karanîna: Blistering (Cameo, Uncredited) [50]
2008: byav ji hêla David Moreau û Xavier Palud: Sydney
2008: Guru Love by Marco Schnabel: Jane Bullard
2010: Nîşanek Invisible ji hêla Marilyn Agrelo: Mona Grey
2010: Rojbûna Valentine ji hêla Garry Marshall: Morley Clarkson
2010: The Killer Inside Me by Michael Winterbottom: Joyce Lakeland
2010: Machete ji hêla Robert Rodriguez û Ethan Maniquis: Sartana
2010: Bav û bavê min û me (Fokerên Piçûk) ji hêla Paul Weitz: Andi Garcia
2011: Spy Kids 4: Tout le temps du monde (Spy Kids: All the Time in the World) by Robert Rodriguez: Marissa Cortez Wilson
2013: Zévadés from space by Callan Brunker: Lena (deng)
2013: A.C.O.D. ji hêla Stu Zicherman: Michelle
2013: Kuştina Machete ya Robert Rodriguez: Santana
2014: Sin City: Min ji bo wê Frank Miller û Robert Rodriguez ji bo wê kuştin: Nancy Callahan
2014: Tomak Me Love Ji hêla Tom Vaughan: Kate
2014: Stretch by Joe Carnahan: Charlie
2015: Ajansa Secret (Barely Lethal) ji hêla Kyle Newman: Victoria Knox
2015: pitik, pitik, pitik ji hêla Brian Klugman: Susie
2016: Dennis Gansel's Le Flingueur 2 (Mekanîzmayî: Vejîn): Gina
2016: Vejû ji hêla Phil Joanou: Maggie Price
2016: Dear Eleanor by Kevin Connolly: Daisy
2018: El Camino Christmas by David E. Talbert: Beth Flowers
2019: Kujerên Anonymous ji hêla Martin Owen: Jade
Şêx Cesimê Merdûxî yan Şêx Mihemed Cesimê Ewil Merdûxî (m. 1721) alimê îslamê û nivîskarê kurd e. Dîroka jidayîkbûna wî nayê zanîn, lê di sala 1721ê de wefat kiriye.
Navê wî yê dirêj "Şêx Mihemed Cesimê kurê Şêx Mehmûdê kurê Şêx Ehmedê kurê Şêx Mistefa Textî Merdûxî" ye.
Şêx Cesimê Merdûxî li pişt xwe gelek berhem hiştine, ku wî berhemên xwe bi kurdî, farisî û erebî nivîsîne. Mixabin di şewatekê de tevahiya berhemên wî şewitîne û tenê helbestekî wî bi kurdî maye.
Tianjin (bi çînî: 天津; pinyin: Tiānjīn; Wade-Giles: T'ien-chin), Yek ji bajarên mezintir yên Çîne. Rûbarê bajar 11919 km² ye. Germahîya hewayê kêmzêde 12,3 °C ye. Bilindahîya bajar ji deryayê 561 cm ye.
Gorî jimartina Adar 2011 an,hejmarên niştecîhên bajar 10,01 milyone.
Ehmed Cantekîn (yan "Ahmet Cantekin" yan "Ahmed Cantekin") (z. 1955) nivîskar û nîgarkerekî kurd e.
Ew ji Bakurê Kurdistanê ye lê li Swêdê dijî.
Ehmed Cantekîn nivîskarê berhemên ji bo zarokan e. Ew pirtûkên waneyan dinivîse yan werdigerîne û nîgarên wan jî bi xwe çêdike.
Cantekîn bi kurdiya kurmancî dinivîse.
Mandarîn an jî Beifanghua (北方話; Hanyu Pinyin: Běifānghuà) zaraveyê Zimanê çînî ya ku herî pir tê axaftin e. Zaraveyên bakurê Çinê piranî bi navê Mandarîn tê zanîn. lê Mandarîn bi kurtasî zimanê fermî yen Çîn û Taywane.
[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6f/Map_of_sinitic_languages-en.svg]
Hugo Alexander Hellsten ( jdb.  15 îlona 1894 - 25ê gulana 1978)  damezrênerekî  danîmarkî bû ku beşdarî Olîmpiyadên Havînê yên 1920-an bû .
Ew beşek ji tîmê Danîmarkî bû, ku di sala 1920-an de bûyera pergala belaş a di tîmên mêran ên gymnastics de dibe ku xelata medyayê zêrîn bistîne.
Xwezaya mirovî cûrbecûr taybetmendî ye, di nav de awayên ramîn, hest û tevger, ku mirov ji wan re xwezayî tê gotin.
Tê gotin bi gelemperî wekî dîlgirtina tiştê ku ew dikeve mirov, ango cewherê mirovahiyê tête hesibandin.
Gotinek nîqaş e ji ber ku ew nîqaş e gelo hebûnek wusa heye yan na. Argumanên di derbarê cewherê mirovan de bi sedsalan bûye bingehek sereke ya felsefeyê û têgihiştin berdewam dike ku nîqaşek zindî ya felsefeyê provoke bike.
Têgiha di zanistê de jî, di zanistê de, rola xwe didomîne, digel zanistên neurosanî, psîkolog û zanyarên civakî ku îdîa dikin ku encamên wan dîtina xwezayê di xwezaya mirovî de derxistine.
di nav mirovan de, wekî taybetmendiyên ku bi çandên taybetî re têkildar in. Nîqaşên di derbarê cewherê mirovan de têkildar in, her çend ne heman in, nîqaşên li ser girîngiya berhevdana jîngehê û geşepêdanê di pêşveçûnê de ("xwezaya li hember nermalavê").
Conceptêwaza xwezayê wekî standardek ku bi navgîniya darizandinê ve tête çêkirin, bi kevneşopî tête gotin ku di felsefeya Yewnanî de dest pê kiriye, bi kêmanî di derbarê ziman û perspektîfên Rojavayî û Navîn ên ku ji hêla wê de pir bandor bûne.
Helwesta teleolojîk a Arîstotelî di serdemên dereng ên klasîk û navînî de serdest bû. Bi vê hesabê, cewherê mirovan bi rastî dibe sedem ku mirov bibe ya ku ew dibin, û wusa jî ew bi rengek serbixwe ji mirovan ve heye.
Ev yek di encamê de tê fêm kirin ku di heman demê de têkiliyek taybet a di navbera xwezaya mirovî û zîhniyetê de jî nîşan dide.
Ev nêzîkatî ji ber sedemên dawîn û fermî ji xwezaya mirov fêm dike. Bi gotinek din, xwezayî bixwe (an jî xwedanîtiyek ku xwezayê diafirîne) armanc û armanc heye, bi rengek wekhev bi niyet û armancên mirovan e, û yek ji wan armancan jî mirovahî ye ku xwezayî dijî.
Têgihiştinên bi vî rengî yê xwezaya mirovî vê xwezayê wekî "ramanek", an "formek" mirov dibîne.
Lêbelê, hebûna vê cewherê guhêzbar û metafîzîk a mirovî mijara nîqaşek pir dîrokî ye, ku di demên nûjen de berdewam dike.
Li dijî vê ramana xwezaya mirovan a berbiçav, mêrxasiya têkildar a mirov bi taybetî di sedsalên dawî de bi tundî hatiye qewirandin - yekem ji hêla modernîstên destpêkê yên wek Thomas Hobbes û Jean-Jacques Rousseau.
Di Rousseau's Emile, an On Perwerde, Rousseau nivîsî: "Em nizanin ka cewherê me destûrê dide ku em bibin".
Ji destpêka sedsala 19-an û pê ve, ramînerên mîna Hegel, Marx, Kierkegaard, Nietzsche, Sartre, strûktûalîst û postmodernîst jî carinan li dijî xwezaya mirovahî ya rastîn an xweser serî hildane.
Teoriya pêşkeftina Charles Darwin guheriye cewherê guftûgoyê, piştgirî dide vê pêşnumaê ku bav û kalên mirov mîna îro ne mirov in.
Dîsa jî perspektîfên zanyarî yên nû - wek behrebûnîzm, determînîzm, û modela kîmyewî di hundurê psîkolojiyê û psîkolojiya nûjen de - îdîa dikin ku di derbarê cewherê mirovan de bêalî ye.
Wekî ku di pir zanistên nûjen de, şagirtên weha digerin ku bi hindik an bête ravekirin ji ber sedemek metafizîkî.
Ew dikarin pêşkêşî ravekirina cewherê xwezaya mirovî û mekanîzmayên bingehîn ên wê bikin, an jî kapasîteyên ji bo guhartin û pirrengiyê ku nîşan bidin.
argûn bi têgihiştina têgehek cewherê mirovan a rast binpê dike
Felsefeya Yewnanî ya Klasîk.
Di Yewnaniya klasîk de felsefe bi eslê xwe [têgîna hewceyê] ya têgîna rojava ya cewherê tiştê ye. Li gorî Aristotle, xwendina felsefî ya cewherê mirov bixwe bi Sokratan re bû, ku felsefe ji xwendina ezmanan zivirî ji bo xwendina tiştên mirovî.
Tête gotin ku Sokrat pirsî xwendiye ka divê mirov çawa çêtirîn bijî, lê wî dev ji karên nivîskî berda. Ji karên xwendekarên wî Platoand Xenophon, û her weha ji hêla Aristotle (xwendekarê Plato) ve di derheqê wî de hate gotin, ev eşkere ye ku Sokrat rastparêz bû û bawer dikir ku jiyanek çêtirîn û jiyanek herî xweş a bi xwezayê re têkildar e.
Dibistana Sokratî di navbeyna felsefeyê de di Serdema Navîn de, di nav felsefeyên Islamicslamî, Xiristiyan û Cihû de, bandora xelasiya serdest bû.
Giyanê mirovî di karên Plato û Arîstoteleyê de xwedan cewherek parçebûyî ye, bi rengek taybetî mirovahî dabeş dibe. Beşek bi taybetî mirovahî û ristî ye, û perçek ku bi tena serê xwe bi aqilî ye, û perçek ruhî ya ku dikare sedem fêm bike parve kiriye.
Dabeşên din ên giyan malê daxwazên an heywanên mîna wan ên ku di heywanan de têne dîtin. Di Aristotle û Plato de hem ruhê (thumos) ji xaçên din (epithumiai) tête diyar kirin.
Fonksiyona guncayî ya "aqil" ew bû ku hukumkirina perçeyên din ên giyan, yên ku bi giyanan alîkarî dikir.
Bi vê hesabê, karanîna sedemek yek rêyek çêtirîn e ku meriv bijî, û fîlozof celebên herî bilind ê mirovan in.
Aristotle student Xwendekarê herî navdar ê Platon — li ​​ser cewherê mirovan hin daxuyaniyên herî navdar û bi bandor ava kir.
Mirov xwedan heywanek mêr e, tê vê wateyê heywanek ku ji nişkê ve ji dayik dibe, bi vî rengî malbatek ava dike (oikos) û, di bûyerên serketî de, qebîleyek an gundek piçûk hîn jî li ser xeta baviksalarî dimeşe.
Mirov siyasetek e. heywanek, tê wateya heywanek ku xwediyê giyaniyê ye ji bo pêşxistina civakên piçûktir ên bi mezinahiya bajar an bajarokek, bi dabeşkirina ked û qanûnê.
Ev celeb civat bi celebek ji malbatek mezin re cûda ye, û hewceyê karanîna taybetî ya sedemên mirovan hewce dike. Mirov xwedan heywanek mîmîkî ye. Mirov hez dike ku xeyala xwe bikar bîne (û ne tenê qanûn derxe û meclîsa bajaran bide xebitandin).
Ew dibêje "em kêfa xwe li dîtina wêneyên rastîn ên ku bi çavên xwe biêşînin, heywanên çavtirsandî, wek mînak, û cesedan dibînin".
"sedema ku em ji dîtina şiroveyan kêfxweş dibin ev e ku, dema ku em mêze dikin, em fêr dibin û fêm dikin ku her yek çi ye, mînakî, 'ew wusa û wusa ye."
Ji bo Arîstotle, sedem ne tenê tiştê ku di mirovantiyê de ji ya heywanên dinê pirtirîn taybetî ye, lê di heman demê de ya ku me ji mebesta herî çêtir jî digotin ev e.
Danasîna Arîstotelê ya pir ji cewherê mirovan hîn jî îro bandor e. Lêbelê, fikra teleolojîkî ya taybetî ku mirov tê wateya "an" tê wateya ku tiştek be, di demên nûjen de pir kêm kêm bûye.
Forimkî Sokrat, cewherê mirov û hemî xwezayê, têgînên metafîzîkî ne. Arîstotle bi teoriya çar sedemên xwe pêşnuma standardî ya vê nêzîkbûnê pêş xist.
Her zindî çar aliyan vedigire an "sedem" dike: babet, form, bandor û dawiya. Mînak, darekê darikê ji hucreyên nebatî (madde) pêk tê, ji akşikê mezin bûye (bandorek) dike, cewherê darên daran (formê) vedibêje, û mezin dibe nav darekê darekê (dawiya).
Xwezaya mirovî, li gorî Aristotle, mînakek sedemek fermî ye. Bi heman rengî, ku mirov bibe xwedan tevgerek bêkêmasî (bi tevahî hiş tevde dibe) dawiya me ye.
Arîstotle (Etîketa Nicomachean, Pirtûka X) pêşniyar dike ku aqilê mirov (νούς) "di piçûktirîn piçûktir" de lê perçeya herî girîng a giyanî ya mirovî ye, û pêdivî ye ku ji her tiştî din jî were çandin.
Cihanîna fêrbûnê û mezinbûna rewşenbîrî ya fîlozofê, ya ku di vir de jî jiyanek bextewar û herî kêm êş e.
Felsefeya Chineseînî.
Di felsefeya Chineseînî de cewherê mirovan pirsek bingehîn e. Ji serdema Song, teoriya potansiyela an qenciya xweseriya mirovan di Confucianismê de serdest bû.
Mencius arguman dike ku xweza mirov baş e. Ew cewherê mirov fêm dike wek meyla xweser a dewletek îdeal a ku tê xwestin di bin mercên rast de were damezirandin. Ji ber vê yekê, mirov xwediyê hebûna baş in, tevî ku ew hemî ne baş in.
Li gorî teoriya Mencian, xwezaya mirovî çar destpêkên (端, bixwaze) ji exlaqê vedihewîne: hestek hevbeşiyê ya ku di dilxwaziyê de pêşve diçe (仁, ren), hestek şerm û şermezariyê ku di nav rastiyê de pêş dikeve (義, yi)., hestek rêzgirtî û dadmendiyê ku bi pêşvexistina (禮, li), û têgînek rast û çewt a ku bi hişmendiyê pêşve diçe (智, zhi). Destpêkên exlaqê hem bi motîfên hestyar û hem jî bi darizandinên intuitive (wekî mînak çi rast û çewt, bêparastin, rêzdar, an şermezar) têne xuyang kirin.
Li gorî dîtina Mencius, qencî encama pêşkeftina meylên sirûştî yên berbi behreyên xêrxwazî, dadmendî, şehrezayî û hêjayî ye. Meylên ji bo her mirovî di hestên exlaqî de têne eşkere kirin. Bûyera (思, si) ya li ser xuyangên her çar destpêkan rê li ber pêşketina hêjayan vedike. Ew têgihîştinê dide ku şanaziyê pêşiyê li ser raziyê digire, lê kêmasiyek berbiçav pêşveçûna exlaqî asteng dike. Bi gotinên din, mirov destûrek heye ku pêşbaziyên hestyarî dike ku wan ber bi başiyê ve vedigire.
Mencius di heman demê de pirsa ku çima kapasîteya ji bo xirabî di xwezaya mirovî de nîn e. Ger kesek xirab bibe, ew ne encama makeqanûna wî / wê ye, ji ber ku makeqanûna wan pêşbîniyên hestyarî digire ku rasterê ber başiyê digire, lê mijarek birîndar an ne bi tevahî pêşkeftina destûra xwe di rêgezên guncan de pêşve dike. Ew daxwazên hestan wekî pêşbîniyên xwezayî ji çar destpêkan vedigire. Heke ku ew bi motîvasyonên xwe yên exlaqî tevnegerin, mirov dikare bi xwestekên xwe xapandin û rêgir bibin. Ji ber vê yekê ew berpirsyarî li ser mirovan vedike da ku li ser xuyangên her çar destpêkan nîşan bide. Li vir, ew ne karên guh û çavan e lê fonksiyona dil e ku ronî bike, ji ber ku organên hestî bi xwestekên hestyarî re têkildar in lê dil kursiya hest û ramanê ye. Mencius qîmetên bingehîn - benîştî, dadperwerî, dadperwerî û şehreza wekî taybetmendiyên navxweyî yên ku mirov di esasê xwedan de ne, ji ber vê yekê mirov nekarin bi tenê ceribandinên xwe-berjewendiyê ji ber exlaqê xweya xwezayî bigihîjin têgihîştina tevahî. ku taybetmendiya Mencius bi xwezaya mirovî re wekî baş tê vê wateyê ku "ew pêşnumên tê de heye ku bi awayên guncayî guncan hest û tevger bike û darizandinên normatîf ên intuitive pêk bîne ku dikare bi şert û mercên nermbûna rast re dikare rêberiya mirovî bike da ku bala xwe bide ser wê yekê. daxwazên hestên ".
Xunzi xwezaya mirovî wekî fakulteyên bingehîn, jêhatîbûn û daxwazên ku mirov ji dayikbûnê digirin fêm dike. Ew argumîn ku xweza mirovî xirab e û her qencî encama çalakiya mirovan e. Ew xwezaya mirovane ye ku meriv efendî bigere, ji ber ku mirov daxwaza razîbûna hestiyarî dikin. Xunzi daxuyand ku "Naha cewherê mirov xirab e. Divê ew ji mamoste û qanûnan re girêdayî be ku rast bibe û biserkeftî û dadperwerî bidest bixe û piştre ew bibe dîsîplîn." Ew eşkere dike ku qencî ji taybetmendî û adetên ku bi hişmendî hatine bidestxistin. kirinên, ku ew jê re dibêjin artific (偽, wei). Ji ber vê yekê, exlaq wekî artêşek mirovî tê dîtin lê ne wekî perçeyek ji xwezaya mirovî ye.
Mencius rêzik (i.e., standarda ku mirov divê çawa bi hevûdu re derman û têkilî bike) dibîne wekî xuyangkirinek derveyî ya têgîna giyanî ya di cewherê mirovan de ye. Ev berevajî Xunzi ye ku têgîna exlaqî wekî perçeyek xwerû ya mirovahiyê nabîne. Wateyek exlaqî bi fêrbûnê ve tête wergirtin, ku di hundurê xwe de meriv bi tevahî adetên rîtualî digire û vedibêje. Claimdîaya Xunzi ku xwezaya mirovî xirab e, li gorî Ivanhoe (1994), tê vê wateyê ku mirov ne xwedî têgehek moralê ye û ji ber vê yekê divê ew bi fêrbûnê werbigirin, da ku pêşbaziya têkçûyî û xerîbiyê bi rengek nediyar ji xwesteka mirovî derkeve.
Xwezaya mirovan yek ji wan stûnên sereke yê Legalîzmê yê li Chinaînê ye. Lêbelê, Hiqûqnas ji xwe re fikir nakin ka qenciya mirov an xirabiya xwe ji holê rabûye, û gelo mirov xwedan taybetmendiyên bingehîn ên têkildarî wê xwezayê ne.
Hiqûqnasan pirraniya girseyî ya mirovan wekî xweza di xwezayê de dibînin. Ew nerîn dihesibînin ku xwezaya mirovî xirab e, di nav de mirov ji hêla xweparêziyê ve têne rêve kirin. Ji ber vê yekê, mirov ne tê hêvî kirin ku her gav bi exlaqî tevbigerin. Mînakî, ji ber cewhera gewre ya mirovan, Legalîsan bawer nedikir ku rayedar bi erk û bêalî karên xwe bi cih bînin. Têkoşînek polîtîk a bêdawî heye, tête nav nakokî di navbera lîstikvan û berjewendîyên mirovî de dijîn, ku kes li ber cewherê xweparastinê bi hêsanî têne ceribandin.
Li gorî Legalîzmê, xweza di cewherê mirovan de nikare bi perwerdehî an xwe-çandiyê were qewirandin an jî were guheztin. Ew îhtîmaleya ku mirov dikare xweparêziya xwe serûbin bike û fikirîne ku mirov bi rêgezek exlaqî ji binî ve zehf rind bigire. Hiqûqnasan moralê ya takekesî ya herdû hukumdaran an jî hukûmetê wekî fikareke girîng nabînin. pergala siyasî. Di şûna wê de, ramyarên Legalîst ên wekî Han Fei li ser domandina norm û pîvanên zelal û bêpergal (wek qanûn, rêzikname û rêgez) girîng dibînin.
Asawa ku xwezaya mirovî xwedan bingeheke guhêzbar a xwexwaz, lê sosret e, Han Fei argûman dike ku pêşbaziya ji bo tiştên derveyî di demên kêmasiyê de bêtewşbûnê çêdike, dema demên pirjimariyê bi tenê tê vê wateyê ku mirov paşde naçin nava kaosê û pevçûnê lê ne ku ew hewcedarî xweş in. Wekî din, Han Fei argûman dike ku mirov ji hêla cewhera xwe ya nehezkirî ya xwe guherandî tê xwestin ku çi jê sûd werbigire ji her kesê ku ew ê bikaribin jê sûd werbigirin, ya ku bi taybetî di rewşên ku mirov dikare bi neheqîbûnê tevbigere de tê xwestin.
Hiqûqnas hizir dikin ku xweparêziya mirovî dikare ji xetereyek xilaf be ji bo metirsiyek ji bo dewletekê. Di Legalismê de aksiyomatîk e ku hukûmet nekare bibe karmendên mirovên rast û pêbawer ên kar, ji ber ku her endamekî elîtan - mîna her endamek civakê - dê berjewendîyên xwe bi rêve bibe û ji ber vê yekê divê ji bo berjewendîyên xwe bixebite. Li vir, pêdivî ye ku takekes were destûr kirin ku berjewendiya xwe ya xwemalî bi awayek bikêr bihêle û nebe ku li dijî hewcedariyên dewletekê. Ji ber vê yekê, pergalek sîyasî ya ku vê îttîfaqa mirovî hildibijêre pergala yekdestdar e. Berevajî vê yekê, pergalek siyasî ya li ser bingehê bawerî û rêzgirtinê (ji bilî norm û pîvanên bêserûber) xemgîniyek mezin di derheqê têkoşînek domdar û irresolvable ya hêzê de vedigire, ji ber vê yekê divê lîstikvanên wê (wek wezîr û rayedarên din) bi baldarî bêne kontrol kirin û kontrol kirin. Hiqûqnas bi karanîna xelat û ceza wekî kontrolên polîtîk ên bandorker dibînin, ji ber ku ew di xwezaya mirovan de xwedan hezkirin û hezkirinê ye. Mînakî, li gorî siyasetmedarê hiqûqî, Shang Yang, dema ku qanûnek were damezirandin, lêpirsîn li ser cûdahiya mirovan bi şertê xelat û cezayên girînge. Ew rave dike ku xelk nikare li pey lêgerînên çandinî an şer be eger mirov van li ser hesabên derheqê qezencên mimkun ên wan biterikîne an xeternak bin, lê xelk dikare bi serlêdana teşwîqên erênî û neyînî berbi van lêgerînan ve bibin. Wekî ku di xwezaya mirovan de bingeha xwe ya xwemuştî ye, Han Fei daxuyand ku "Yên ku wekî wezîran tevdigerin ji cezayan ditirsin û hêvî dikin ku bi xelatan sûd werbigirin."
Li gorî dîtina Han Fei, tenê vebijarkek rastîn pergalek polîtîkî ye ku wekhevî yên junzi (who, yên ku di konfucianîzmê de mînakên durist in) hilberînin, lê ne junzi. Lêbelê ev nayê vê wateyê ku Han Fei cudahiyê dike di navbera xuyangbûn û başbûnê de, ji ber ku ew ji ramana ku mirov baş digire na ye. Bi berevajî, ji ber ku cewherê mirovan ji hêla berjewendiya xwe ve tête binav kirin, ew argumîne ku mirov dikare bi rengek şêwazî were rêz kirin da ku fermanê civakî bide ber xwe eger ew di berjewendiya xwe ya takekesî de be ku li gorî norman tevbigere (ango, berjewendîyên cihêreng bi hevdû re dikevin û qenciya civakî), ya ku bi qewmîniyê tête qewirandin ger ku rêz li gelemperî û bêalî bête bicîh anîn.
Teolojiya xiristiyan.
Di teolojiya xiristiyan de, du awayên "têgihîştina xwezaya mirovî" ne. Ya yekem "giyanî, Biblicalncîl û teolojî ye", ya duyemîn jî "xwezayî, kozmolojî û dij-teolojî ye".
Di vê beşê de balê li ser berê ye. Wekî ku William James ew di lêkolîna xwezaya mirovî de ji perspektîfek olî derxist, "ol" xwedan "beşek cewhera mirovî" ye.
Dîtinên cûrbecûr di derbarê cewhera mirovan de ji hêla alimzan ve hatine girtin. Lêbelê, di hemî "antropolojiya Incîlê" de hin "îdîayên bingehîn" hene.
"Mirov bi orjîneya xwe di Xwedê de, Afirînerê wê ye." "Mirov bi image wêneyê Xwedê’ ve davêje.
Mizgînî yek "doktrîna cewherê mirovan" nagire. Bi berevajî, ew ji bo pirtir vegotinên felsefîkî yên cewherê mirovan materyalê peyda dike. Mînak, Afirandin wekî ku di Pirtûka Destpêbûnê de tê dîtin teoriyek li ser xwezaya mirovî peyda dike.
Dêra Katolîk a Dêra Katolîk di beşa "Xirabiya mirovê mirov" de gotar di derheqê mirov de wekî wêneya Xwedê, vokalê ji lêdanê, azadî, kiryarên mirovî, dil, wijdana exlaqî, şan û guneh heye.
Wekî ku di destpêkê de hate afirandin, Biblencîl di cewherê mirovan de "du hêman" diyar dike: "laş û giyan an ruhê jiyanê ku ji hêla Xwedê ve di hundurê wî de tê şûnda". Bi vî rengî "giyanek zindî", ango "kesek zindî" hate afirandin. Li gorî Genesis 1:27, ev mirovê zindî di binê "wêneyê Xwedê" de hate çêkirin. Ji perspektîfê bîbîlî, "meriv însan e ku wêneyê Xwedê bîne".
"Du awayên bingehîn ên têgihiştina xwezaya mirovî-yek ji wan giyanî, Biblicalncîl û teolojî ye," û ya din "xwezayî, kozmolojî û dij-teolojî." John Tulloch
Destpêkirin wateya "wêneya Xwedê" napeyive, lê zanyar pêşnûme dibînin. Yek ew e ku di qewlika Xwedê de hatî afirandin cewherê mirovan ji ya heywanan diafirîne. Ya din jî ev e ku wekî Xwedê "gengaz e ku biryaran û îqtîdariyê bike" lewra mirovên ku di wêneya Xwedê de hatine çêkirin "bikaribin biryarê û serweriyê bigirin". Ya sêyemîn jî ew e ku mirov xwedan kapasîteyek xweser a "armancan" dike û berbi wan ve diçe. Ku Xwedê afirîner wekî "baş" binav kir, diyar dike ku Adem "bi wêneyê Xwedê, bi rastiyê hate afirandin."
Adem bi aferandina "hilbijartinên rast", lê di heman demê de bi şiyana hilbijartina guneh hate afirandin, bi ya ku wî ji rastdariyê ket nav rewşek "guneh û xedariyê". Bi vî rengî, li gorî Biblencîlê, "mirovahî ne wek ku Xwedê ew afirand".
Bi saya Adem di guneh de, "xwezaya mirov" hat "xirab kirin", her çend ew wêneyê Xwedê digire. Hem Peymana Kevin û hem jî Peymana Nû hîn dikin ku "guneh gerdûn e". Mînak, Zebûr 51: 5 wiha dixwîne: "oldimkî va ye ez di neheqî de hatim veşartin; û diya min di nav gunehan de min veşart."Jesussa hîn kir ku her kes "gunehkarek xwezayî" ye ji ber ku ew mirov "cewher û ceribandina xwe ye. guneh ". Pawlos, di Romayî 7:18 de, behsa "cewherê gunehkar" dike.
Wekî "pejirandin ku di cewherê exlaqî de tiştek xirab e di hemî olan de tê dîtin". Augustine of Hippo termek ji bo vê nirxand ku hemî mirov guneh têne dinê kirin: gunehê bingehîn. Gunehê orîjînal "mêldariya gunehê giyanî ye di hemî mirovan de". şaşî.
"Gendeliya gunehê orîjînal li her deverê xwezaya mirovî fireh dibe": ji "sedem û xwestinê" û hem jî wekî "mezheb û impulsan". Vê rewşê carinan wekî "hêjahiya bêkêmasî" tête navandin. Nêzîkbûna tevahî nayê vê wateyê ku mirovahî wekî "bi tevahî bêxeber" e ku ew dikare bibe. Ingîrovekirina Romayî 2:14, John Calvin dinivîse ku hemî mirov "hin nêrîn û edaletê... yên ku ji hêla xwezayê ve têne pejirandin" hene.
Adem "tevahiya xwezaya mirovî" mestir kir, lewra gava Adem guneh kir "tevahiya cewherê mirovan guneh kir". Peymana Kevin kevn eşkere nake ku "gendeliya xwezaya mirovan" bi gunehê Adem re girêde. Lêbelê, "gerdûniya guneh" girêdanek bi Adem re girêdide. Di Peymana Nû de, Pawlos bi "gerdûniya guneh" re têkildar dibe. Ew jî eşkere dike ka wateya Testerîeta kevn tê çi wateyê: girêdana di navbera "cewherê gunehkar" a mirovahiyê û gunehê Adem Di Romayî 5:19 de, Pawlos dinivîse, "bi navgîniya [Adem] mirovahî gunehkar dibû". Pawlos jî bicîh kir. cewherê gunehkariya mirovahiyê ji xwe re: "Di cewherê min gunehkar de tiştek baş tune."
thedeolojiya "doktrîna gunehê orîjînal" wekî hêmana bingehîn a cewherê mirovan ne tenê li ser thencîlê ye. Ew di beşê de "generalîzmek ji rastiyên eşkere" ji çavdêriya empirîkî vekirî ye.
Hejmarek pisporên li ser xwezaya mirovî xuyangên xwerû (ango, mêldariya îniyatiyê) guneh wekî rastiyên empirîkî diyar kirine.
Jineolojî Richard Dawkins di pirtûka xwe ya The Selfish Gene de dibêje ku "jînek serwerî" di genimek xelaskar a biserketî de "xwebêjiya hovane". Zêdetir, "ev gene xwenasîn bi gelemperî dê bibe sedema xwebirêgirtinê di behsê takekesî de." Psîkologê zarok Burton L. White, PhD, di zaroktiyê de ji dayikbûnê re "taybetmendiyek" xwe dibîne, taybetmendiyek ku xwe di nav kiryaran de îfade dike. yên ku "xweparastî ye." Civaknas William Graham Sumner ev rastiyek dibîne ku "her derê yek" hevdîtin dike "xapandin, gendelî, nezanbûn, xweperestî û hemî vebijarkên din ên cewherê mirovan". Ew radibe "rezên. û hestên cewherê mirovî "wekî" cupid, dilsoz, vîn, dilpakî, û valahî ". Sumner xwezaya wana mirovî wekî gerdûnî dibîne: li hemî mirovan, li her deveran, û li hemî stasyonên civatê. Psîkologîst Thomas Anthony Harris, MD, li ser bingeha "daneyên li desta", "guneh, an xirabî, an xirab, an" xwezaya mirovî "dibîne, tiştê ku em jê re dibêjin cûre di cûreyên xwe de, di her mirovî de diyar e". Harris ev bang dike. şert "xirabiya hundurîn" an "gunehê orîjînal".
Nîqaşa empirîkî ya ku ji hêla pisporiya xirabiya jînenîgarî ve pirsgireka jînenîgarî tête pirsîn ji hêla lêkolîner Elliott Sober û David Sloan Wilson ve tê pêşkêş kirin. Di pirtûka xwe de, Unto Other: The Evolution and Psychology of Behaching Self Selfist, ew teoriyek li ser bijartina koma pirçandî di piştgiriyê de ji "altruism" a giyanî ya xweser a dijberî ya bi taybetmendiya gunehê ya orîjînal ji bo xwezaya mirovan pêşniyar dikin.
Dêologên lîberal di destpêka sedsala 20-an de cewherê mirovî wekî "bingeh baş" binav kirin, tenê hewceyê "perwerdehî û perwerdehiya rast". Lê nimûneyên jorîn vegera li ser "nêrînek rastîn" a cewherê mirovan "belkî gunehkar û xweparastin" belge dikin. Pêdivî ye ku xwezaya mirovî "ji nû ve were vejandin... da ku bikaribe jiyanek bêhempa bijî".
Li gorî Kitêba Pîroz, "yekêda Adem xefika xwezaya mirovî xirab kir" lê Xwedê bi dilovanî "nûvekirin". "Ragihandin guherînek berbiçav e" ku tê de "nûvekirina cewhera me [mirovî]" ye. Bi vî rengî, berevajîkirina gunehê orîjînal, armancên Xiristiyan "veguherînek bêkêmasî ya kesan" ji hêla Mesîh ve.
Armanca hatina Mesîh ev e ku mirovahiya ketî dibe ku "li gorî wêneya Mesîh ya ku wêneya bêkêmasî ya Xwedê ye" bêne guhastin û veguherandin, wek ku di 2 Korîntî 4: 4 de ye. Testamenta Nû "hewceya gerdûnî" ya ji nûve zindankirinê eşkere dike. Nimûneyek wêneyên Mizgîn a nûjenkirina xwezaya mirovî û encamên behriyê li dû xwe didin.
ku "ji nûvekirina hişên xwe veguherîne" (Romayî 12: 2) ji veguheztina yeka "xwe" (an "zilamê pîr") li "xwe ya nû" (an "zilamek nû") (Col. 3: 9-10) ji mirovên ku "yên din" nefret dikin "û" zor in ku meriv bi hev re bêne "veguheztin û yên ku ji" mirovên dilovan, dilxweş, aştîxwaz, bîhnfireh "ji" xerîb, hêrs û xwexwaz "in., dilovan, baş, dilsoz, nerm û xwe bixwe tête kontrol kirin "(Galatî 5: 20-23) ji veguheztina" li gorî berjewendîyên xwe "ji lêgerîna" berjewendîyên kesên din re "veguherandine (Fîlîpî 2: 4)
Felsefeya nûjen a destpêkê.
Yek ji guhertinên diyar ku di dawiya serdema navîn de çêbû, dawiya serdestiya felsefeya Arîstotelian bû, û şûna wê ji hêla nêzîkbûna nû ve ji bo xwendina xwezayê, di nav de xwezaya mirovî de. hewildanên ji bo sedemên fermî û yên dawîn wekî texmîneyên bêserûber hatin red kirin. [citation pêwîst] Di heman demê de, peyva "qanûna xwezayê" niha li ser her cewherê birêkûpêk û pêşbînîkirî di xwezayê de tête bikar anîn, ne ji hêla edebî ve qanûnek ku ji hêla lawirek Xwedê ve hatî çêkirin, û, bi heman rengî, "xwezaya mirovî" ne bû sedemek metafîzîkî ya taybetî, lê bi tenê tiştê ku dikare were binavkirin tîpên mirovî ye. [hewceya citkirinê]
Lê ji van sedemên dawîn ji bilî zanyariyên pêşdetir xirabtir dikin, ji bilî vana yên ku têkildarî kirinên mirovî ne. Kifşkirina formal jê tê xwestin. Kêrhatî û materyal (ji ber ku ew lêkolîn kirin û wergirtin, ango, wekî sedemên dûr, bêyî ku binihêrin pêvajoya latînî ya ku rê li ber formê ve diçe) lê hûrgulî û serfiraz in, û hindik, heke tiştek be, bi zanistiya rastîn û çalak beşdarî dikin.
Vê ramîna ramanê bi René Descartes re berdewam kir, ku nêzîkbûna wî ya nû felsefe an zanist vegerand û hûrguliya xwe ya berê-Sokratî li ser tiştên ne mirovane. Thomas Hobbes, paşê Giambattista Vico, û David Hume hemî îdîa kirin ku yê yekem e ku bi rengek zanistî ya nûjen Baconian bi rengek rastîn ji bo tiştên mirovî bikar tîne.
Hobbes navdar li dû Descartes di şirovekirina mirovatiyê wekî mijarê di berjewendiyê de, mîna makînan. Wî jî pir bi bandûr rewşa siruştî ya mirov (bêyî zanist û hunerê) wekî yeka ku jiyan dê "tenêtî, belengaz, nazdar, birak û kurt" binav kir. rasa. Di vê dîtinê de, hiş di dayikbûnê de "qulpikek bêkêmasî" bê qaîde, ji ber vê yekê daneyên zêde dibin, û rêzikên ji bo danûstendina wan tenê bi ezmûnên hişmendiya me ve têne damezirandin.
Jean-Jacques Rousseau nêzîkatiya Hobbesê berbiçav kir û di heman demê de ew rexne kir. Ew hembêz û hevûdu ya Hume bû, ku berî Revolutionoreşa Fransî nivîsiye û demek dirêj berî Darwîn û Freud. Wî şirovekirina şaristanîya rojava digel Nîqaşa xwe ya Duyemîn pêşnîyar kir ku mirov carî bû xwediyê heywanên yekane, bê sedem û ziman an civak, û van tiştan ji ber qezayên pêş-dîrokê pêşxistibû. (Ev pêşniyaz jî ji hêla Giambattista Vico ve kêmtir navdar bû.) Bi gotinên din, Rousseau argûman kir ku xwezaya mirovî ne tenê ne rast bû, lê di heman demê de bi qasî ku di derheqê wî de hatibû texmîn kirin jî rast bû. Mirov siyasî û raxistî ye, û niha ziman heye, lê bi eslê xwe ne yek ji wan tiştan bû. Ev yek di encamê de tê vê wateyê ku jiyanek di bin rêveberiya sedemên mirovî de dibe ku ne rêyek bextewar be ku li jiyanê bimîne, û dibe ku ji bo jiyanê rêyek îdeal nine. Rousseau di heman astê de nezelaliyek e ku wî nêzîkatiya Hobbes girt, îdîa kir ku mirovên primitive ne bi xwezayî jî civakî bûn. Ji ber vê yekê mirovê şaristanî ne tenê ji berhevdana di navbera jiyana şaristaniyê û xwezaya mirovî de ne tenê bêhevseng û bêhêvî ye, lê berevajî Hobbes, Rousseau di heman demê de ji bo pêşniyara ku mirovên primitive xweşiktir bû, "xilafên rûspî" bû.
Têgîna Rousseau ya xwezaya mirovî wekî çavkaniya gelek geşedanên ronakbîrî û polîtîk ên sedsala 19-an û 20-an tê dîtin. [88] Ew li ser Kant, Hegel û Marx û pêşkeftina îdealîzm, dîrokparêzî û romantîzmê bandorek girîng hebû.
Tiştê ku xwezaya mirovî dixuye, li gorî Rousseau û modernîstên din ên sedsala 17-an û 18-an, heywanên mîna heywanan bûn ku rê dida mirovahiyê ji bo pêşkeftina ziman û sedem, û civakên berbiçav (an civakên her cûre, li gorî Rousseau).
Berevajî Rousseau, David Hume rexnedayînek ji rêwerzan oversimplifying û sîstematîk ên Hobbes, Rousseau, û hinên din re bû ku, ji bo nimûne, tevahiya xwezaya mirovî tê texmîn kirin ku ji hêla cûrbecûrên xweparastinê ve têne rêve kirin. Ji hêla Hutcheson û Shaftesbury ve hat bandor kirin, wî dijî dijwariya berfireh kir. Ji aliyekî ve, wî qebûl kir ku, ji bo gelek babetên polîtîk û aborî, mirov dikare bifikire ku ji hêla xweparêziyek wisa hêsan ve têne rêve kirin, û wî jî ji hin hêmanên bêtir civakî yên "xwezaya mirovî" re nivîsandiye wekî tiştek ku were hilweşandin, mînakî heke mirov tenê di civakan de hevûdû nebûya. Ji aliyekî din, wî red kir ku wî wekî "paradoxê şehfedan" binav kir, û got ku tu siyasetmedar nekare peyvên wek "'rûmetdar" û "şerm", "xweşik" û "xeyal", "xiyal" û "şermezar bike. '", heya ku li wir tiştek" destûreka bingehîn a hişê aqilî "nebê.
Em neçar in ku lêkolînên xwe ji ber vê yekê bimeşînin da ku bipirsin "Whyima me mirovahî heye, ango hest-hevalbendiyek bi kesên din re?" Dî bes e ku em vê yekê wekî hêzek di cewherê mirovan de bi nav dikin. Lêkolîna sedemên me divê li deverekê bisekinin.
Piştî Rousseau û Hume, cewherê felsefe û zanist guherand, di nav şax û nêzîkatiyên cihêreng de çandin, û lêkolîna cewherê mirovan li gorî vê guherîn. Pêşniyara Rousseau ku cewherê mirovî lawaz e, bandorek mezin li ser tevgerên şoreşger ên navneteweyî yên cûrbecûr kir, di heman demê de nêzîkbûna Hume li welatên Anglo-Saxon, tevî Dewletên Yekbûyî, pirtir bûye.
Li gorî Edouard Machery, têgîna xwezaya mirovî bi taybetî derketina biyolojiya folklorî ye û bi taybetî jî, têgeha bingehîniya bingehîn a folklorî - mêldariya mirovên asayî ji bo ceribandina cewheran e. Machery amaje bi wê yekê dike ku, dema ku hizra ku mirov xwediyê "bingeh" e, ramanek pir kevn e, lê ramana ku hemî mirov xwediyê xwezaya yekbûyî ya mirovî ye, bi tevahî nûjen e; ji bo demek dirêj, mirovan ji mirovan re wekî "me li hember wan" difikirîn û ji ber vê yekê ji mirovan re wekî celebek yekgirtî nafikirin.
Felsefeya hevdem.
Têgîna xwezaya mirovî, di felsefeya nûjen de, bi taybetî di hundurê felsefeya jineolojî de, bingehek felsefeya zanistê ye, çavkaniyek nîqaşê ye. Rewşenbîrên binavûdeng ên konseptê - David L. Hull, Michael Ghiselin, û David Buller; jî binêrin - argumînin ku xwezaya mirovî bi jînolojiya nûjenînas a modern de ne lihevhatî ye. Berevajî vê yekê, parastvanên têgehan amaje dikin ku dema ku bi awayek diyarkirî têne destnîşankirin, xwezaya mirovî hem ji hêla zanistî ve rêzdar û hem jî wate ye. Ji ber vê yekê, nirx û kêrhatîbûna têgehek bi bingehîn ve girêdayî ye ku meriv çawa li ser wê ferz dike. Di vê beşê de nîqaşên bingehîn ên xwezaya mirovî kurte dike û argumanên bingehîn ji fîlozofan ve li her du aliyên nîqaşê vedibêje.
Rexneya li ser têgîna cewherê mirovanEdit
Di serdemek de celebek biyolojîkî dibe ku ji hêla yek an çend nîgarên ku hem gerdûnî di nav wan de têne belav kirin û hem jî bi organîzmayên ku ji wî cûreyî ve hatine sînorkirin re were destnîşankirin, lê rewşên weha demkî, domdar û berbiçav in.
Sedemên hêşîn ên ku taybetmendiyên gerdûnî yên ji hêla hemî endamên cûreyan ve têne parve kirin bi gelemperî endamên hebûnên din jî hene, digel vê yekê taybetmendiyên ku bi taybetî ji hêla endamên hin cûreyan ve têne xwedan xwedan kêm kêm ji hêla hemî endamên wê cûreyê ve têne xwedan. Ji ber van sedeman, Hull bi bîr tîne ku, di baca îroyîn a pêşverû de, xwedan xwedan cûreyek taybetî bi xwedîkirina taybetmendiyên hundurîn ên taybetî ve girêdayî nine. Berevajî vê, ew li ser sekinandina têkiliyên rastîn (têkiliyên jenosîdê an navbeynkariyê, li gorî konsepta cureya rastîn a ku tête bikar anîn) girêdayî ye ji endamên din re. Di encamê de, nekare hundurên xwedaniyê ku diyar bike ka ew ê bibe endamê cureyên Homo sapiens. Rêxistinên takekes, di nav mirovan de, ji hêla têkiliyên xwe bi endamên din ên heman heman rengî re, ne xwedan taybetmendiyên hundirîn in, ji hêla cûreyek cûreyek ne.
Li gorî Hull, girîngiya exlaqî ya argumana wî di bandora xwe de li ser bingeha biyolojîkî rewa ya ji bo têgeha "mafên mirovan" derdikeve. Her çend demek dirêj tê nîqaş kirin ku ji bo "mafên mirovan" bingehek zexm heye ku di ramanê de ku hemî mirov bi rastî yek in, divê xebata rexneyê ya Hull, bingehek wisa - bi kêmasî li ser asta biyolojîkî - winda bibe. Digel vê yekê, Hull vê yekê baş nagire ku ji bo mafên mirovan bingeheke bingehîn e, ji ber ku mirov dikare hilbijêrî li ser rêzgirtina mafên mirovan berdewam be jî bêyî parvekirina heman cewherê mirovan.
Philosend fîlozofên nûjen hewl dane ku bi têgihîştinên alternatîf ve têgîna xwezaya mirovî li hember dozan biparêzin ku ew bi jineolojiya nûvekirî ya pêşverû re têkildar e. Ew îdîa dikin ku têgîna xwezaya mirovî di warên neolojolojî û biyolojî de têkiliya xwe didomîne. Pir kesan têgehên ne-bingehîn pêşniyar kirine. Hinekên din îdîa kir ku, heke Darwînîzm destnîşan kir ku her hewlek ku bingeha endamtiya cureyan li ser "taybetmendiyên bingehîn ên hundirîn" binirxîne, paşnav hîn jî dikarin "têkilî" bin - ev ê bi têgînên navbirî, ekolojîk, û felogjenetîkê re têkildar be, yên ku ne. ji hêla biyolojiya pêşkeftî ya nûjen ve hatî pejirandin. Armanca van hewldanan ev e ku Darwînîzm bi têgihiştinek hin a xwezaya mirovî re ku di dema xwe de domdar e, tevlihev bike.
Nerînek bingehîn a cewherê mirovan - "Xwezaya mirov ji wan taybetmendiyên ku ji hev veqetandî hewceyî û bi hev re bes in" pêkve. Ev taybetmendiyên hanê jî bi gelemperî wekî ciyawaziya mirovan têne hesibandin. Ew hem ji bo mirovan û hem jî ji cewherê wan re ne yekta ye. [95] Nêrînek nomolojîk a cewherê mirovan - "Xwezaya mirovan ew taybetmendiyên ku mirov di encama derxistina cureyên wan de xwediyê wan e" ye.
Machery zelal dike ku, jibo hejmartina wekî "encama hilavêjinê", divê malek di wateya Ernst Mayr de ravekirinek dawî hebe. Pêdivî ye ku meriv jêhatî wekî hilberê pêvajoyên pêşveçûnê diyar bike. Ya girîng, taybetmendî dikare wekî wateya xwezayê di nav xwezayî ya mirovahî de jimartin be jî heke ew di nav mirovan de gerdûnî nebin û ji mirovan re nebin yekta. Bi gotinek din, ji bo mirovbûnê pêdivî ne pêdivî û ne têr û ne hewce ye ku taybetmendiyên nomolojîkî hewce bike. Di şûna wê de, bes e ku ev taybetmendî di piraniya mirovan de têne parve kirin, wekî encamek derxistina cureyên wan - ew "hewce ne ku bibin tîpîk". Ji ber vê yekê, xwezaya mirovî di wateya nomolojîk de ne diyar dike ka ew ê bibe endamê cureyên Homo sapiens. Nimûneyên taybetmendiyên ku li gorî pênase nomolojî de wekî parçeyên cewherê mirovî têne hesibandin ev in: ducanîbûn, xwedîbûna axavtinê, xwedî meyla berbi biparentalinvestment di zarokan de, reaksiyonên tirsê bi dengeyên nediyar. Di dawiya dawîn de, ji ber ku ew hilberîna pêşveçûnê ne, taybetmendiyên ku di binyada ramyarî ya nomolojîkî de ne, ne rast in, lê ew dikarin bi demê re biguhezin.
Machery bi biyolojîstan û yên din fîlozofên jineolojiyê re dipejirîne ku têgîna bingehîn a cewherî ya mirov bi biyolojiya nûjenparêziyê re ne hevaheng e: em nekarin endamiyê di celebên mirovan de bi wateya pênase an komek taybetmendiyan vebêjin. Lêbelê, ew îddîa dike ku ev nayê vê wateyê ku mirov ne xwediyê xwezayê ye, ji ber ku em dikarin têgîna nomolojîkî ya ku ne têgehek xwerû ye qebûl bikin. Ji ber vê yekê, divê em ji xwezaya mirovan bifikirin wekî gelek taybetmendiyên mirov di encama pêşveçûnê de hevbeş in.
Machery argûman dike ku nîgarên cewherê mirov dikare alîkar bike ku rave bike çima ew, di heman demê de çand pir cihêreng in, di heman demê de di nav çandan de pir domdar jî hene. Ji bo Machery, piraniya formên cihêrengiya çandî di rastiyê de cihêrengiya li ser mijarek hevpar e; Mînakî, Machery dîyar dike ku têgeha pergalên hevwelatî di nav çandan de hevpar e lê forma rastîn a ku digire û taybetmendiyên di navbera çandan de diguhere.
Machery di heman demê de kêmasiyên potansiyel ên li ser hesabê nomolojîkî jî bilind dike. Ya yekê ev e ku têgîna nomolojîk wateyek xwerû ye ku nekare gelek rola ku têgîna cewherê mirovî di zanist û felsefeyê de li bende dike ve bike. Taybetmendiyên ku bi hesabê nomenolojîk ve li mirovan hatine xistin, mirovan ji heywanên din cuda nakin an destnîşan dikin ka çi dibe bila bibe mirov. Machery vê îdîayê pêşiya îddîayan dike ku îdeaya nomolojîk a cewherê mirovan hîn jî gelek rolan pêk tîne. Ew girîngiya konseptê ronî dike ku mirov çi tiştê hevpar bi nav dike ku kî dikare were çêkirin da ku generalîzasyonên zanistî, psîkolojîk di derbarê mirov de bihewîne. Yek sûdmendiyek têgihîştinek wusa ev e ku ew ramanên li ser taybetmendiyên ku ji hêla pirraniya mirovan ve têne xuyang kirin dide ku dikare di navderketiyên vegotinê de were ravekirin.
Pirsgirêkek din a potansiyel ev e ku hesabê nomolojîkî yê xwezaya mirov tehdît dike ku rê li ber encamê negirtî bigre ku hemî taybetmendiyên mirovan parçeyên xwezaya mirovane ne. Li gorî hesabê nomolojîkî, heke heb encamek pêşveçûnê ye, xayîn tenê perçeyek ji xwezaya mirovî ye. Lêbelê, hişmendiyek heye ku hemî taybetmendiyên mirovan encama pêşveçûnê ne. Mînakî baweriya ku av şil e, ji hêla hemû mirovan ve tê parve kirin. Lêbelê, ev bawerî tenê mimkun e ku ji ber ku, me jî, mînakek hişê têkiliyek derxistiye. Zehmet e ku meriv jê taybetmendiyên ku encama pêşveçûnê û yên yên ne ne cuda bin. Machery îdîa dike ku cûdahiya di navbera ravekirina nêzikî û ya paşîn de dikare li vir xebatê bike: bi tenê hin taybetmendiyên mirovî dikare ravekirinek dawî were, wî argum dike.
fonksiyonek rêxistinkirinê ya ku qada herêmî ya lêpirsîna zanistî şirove dike ku bi kevneşopî tête fêm kirin taybetmendiyên ku li seranserê gerdûnî û bêhempa ne ji bo mirov fonksiyona sedemek sedemek e ku ji sedemên behreyên mirovî û taybetmendiyên karûbarê taksonomîkî ya ku diyar dike xwediyê xwezaya mirovî ye krîtera pêwîst û bes ji bo ku mirov ji cureyên mirovan re têkildar be Guherandinên ku têgihîştina ku xwezaya mirov di hin deman de maqûl, guhêzbar an bi kêmî ve dijwar e guhartin û domandin e.
Samuels hebên ku hesaba namzedî ya Machery li ser fonksiyonê ravekirinê ya sedemî nagire, ji ber ku ew îdîa dike ku taybetmendiyên sipîrîn û hev-cûrbecûr, cewherê cewherê mirovan e. Bi vî rengî, xwezaya mirovî ne dikare bibe bingehê van taybetmendiyan û ji ber vê yekê jî nekaribe rola xwe ya ravekirina sedemî bîne cih.
Fîlozof Grant Ramsey, jî hesabek muhîm a Machery red dike. Ji bo wî, destnîşankirina cewhera mirovî bi rêzgirtina ji taybetmendiyên gerdûnî re, gelek taybetmendiyên girîng ên mirovî nagire. Ramsey qala antropolog Clifford Geertz dike, ku îdîa dike ku "têgeha ku nebe ku fenomenek çandî empirîkî gerdûnî be, ew nikare tiştek di derbarê cewherê mirovan de nîşan bide, bi qasî ku têgehek maqûl e, wekî ku dibêje ji ber ku anemia-hucreyê nexweşiyê, mixabin, ne gerdûnî ye, ew nikare di derheqê pêvajoyên genetîkî yên mirovî de tiştek ji me re vebêje. Ne ev e ka ev fenomenî bi zanistî girîng in ku girîng in... lê gelo ew dikarin werin çêkirin da ku pêvajoyên xwezayî yên bêdawî ku di bin wan de bine eşkere kirin ". Li dû Geertz, Ramsey wiha digire ku lêkolîna cewherê mirov divê tenê bi taybetmendiyên gerdûnî an nêzîk-gerdûnî ve girêdayî nebe. Gelek taybetmendiyên idiosyncratic û taybetî yên balkêşiya zanistî hene. Ji ber cewherê mirovahiyê hesabê Machery nikare bersivek bide ciyawaziyên di navbera mêr û jinan de ji ber ku hesabê nomolojîkî tenê taybetmendiyên hevpar di nav cûreyan de vedike. Di vê çerçovê de, leza mêsaziya jin a ku jineolojî xwedan taybetmendiyek bingehîn û kêrhatî ye, nikare di hesabek nomolojîkî ya cewherê mirovan de were hesibandin.
Ramsey di heman demê de tiştan dike ku Machery bi zagonî dîkotomiya xwedaniyê ya exlaqî qebûl dike, ciyawaziya di navbera taybetmendiyên mirovan de ji ber enculturasyonê û yên ji ber pêşkeftinê vedihewîne. Ramsey hebên ku taybetmendiyên mirovî ne tenê di yek du kategoriyan de dikeve, nivîsîne ku "ti taybetmendiyek organîzmayî ji ber her du taybetmendiyên mîrasê yên organîzmayê û her weha taybetmendiyên hawîrdorê yên taybetî ku organîzm di jiyana xwe de rû dide. "
Richard Samuels (di gotara xwe Zanist û Xwezaya Mirovan) de nêrînek bingehîn a sedema sedem pêşkêşî dike ku "divê xwezaya mirov bi hevokek mekanîzmayî, pêvajoy û strukturên ku bi sedema sedema gelek taybetmendiyên sipartir û rêkûpêkên bi pêbaweriyê bi mirovahiyê re têne diyar kirin nas bike". Ev nêrîn "sedema" sedem e ji ber ku mekanîzmayên bi sedemî taybetmendiyên sipî ku bi mirovahî re têkildar in bi navgîniya strukturên sedemên binav ên ku xwedan ji wan re behs dikin re rave dikin. Mînakî, rast e ku baweriya ku av şil e ji hêla hemû mirovan ve tê parve kirin hêj ew bixwe ne di astek girîng a cewherê mirovan de ye. Di şûna wê de, pêvajoyek psîkolojîk a ku rê dide me ku em peyva "şilbûnê" li avê bidin sekinandin, taybetmendiyek gerdûnî ye ku ji hêla hemî mirovan ve tête parve kirin. Di vê berhema xwe de, baweriya superfîjal a ku av şil e, pêvajoyek girîng a psîkolojîk sedema ku ji hêla piraniya mirovan ve bi gelemperî tê parve kirin vedibîne. Theirove jî "bingehîn" e ji ber ku bingehek bingehîn a mekanîzmayî ya kûrnasî ya empirîkî kifş e ku wekî beşek ji cewherê mirovan dihesibîne. Li gorî Samuels, nêrîna wî ji feraseta biyolojîkî ya standard li ser bingehên cewherê mirovahiyê diparêze.
Samuels argûman dike ku rola teorîk a cewherê mirovan di nav xwe de digire: rola rêxistinkirinê, fonksiyonên danasîn, fonksiyonên ravekirinê sedem, fonksiyonên taxonomîkî, û invariances.
Li gorî dîtina kevneşopiya bingehîn a kevneşopî, nêrîna "bingehîn a sedemparêzî" rola baca bingehîn a xwezayê ya mirovan (rola diyarkirina çi jê re dibe mirov) nagire. Lê ew îdîa dike, ku ti têgihiştinek nikare vê yekê bigihîne hev, ji ber ku bicihanîna rola dê ji dijberên biyolojîk ên pêşkevtî xelas nebe (ku li jorîn di "rexneyên li ser têgîna cewherê mirovî" ve hate pejirandin). Berhevdanê bi têgîna yekalî ya Machery, Samuels dixwaze fonksiyona sedem-vegotinek xwezayî ya mirovan sererast bike. Ew cewherê cewherê mirovan wekî mekanîzmayên sedem û ne wekî taybetmendiyên asta-asta destnîşan dike. Mînakî, li ser vê dîtinê, behremendiya zimanî ne perçeyek ji xwezaya mirovî ye, lê mekanîzmayên binavûdengê ku binavûdengê tevgera zimanî ne, dibe ku wekî perçeyek ji xwezaya mirovan hesibîne.
Ramsey "jîn-dîroka traktora xêv" ya hesabê
Grant Ramsey hesabek alternatîf a cewherê mirovan pêşkêşî wî dike, ya ku ew navê navnîşa "zîneta koletiya jiyanê-dîrokê" dike. [94] Ev nêrîn ji têgihiştinê derdikeve ku berhevoka bingeheke genetîkî ya taybetî bi jînek taybetî re ne diyar e ka dê jiyanek çawa bi ser bikeve, ango, gelo kesek dewlemend e, xizan e, mir e, pîr dimire, dimire ciwan, hwd. 'ji bo kesek diyar têne gengaz in, her yek bi hejmarek taybetmendiyên wê tête bijîn. Ramsey têgeha xwe ji cewhera mirovî di referansa li ser "modela komên şêwazê de bi tevahî dîrokên jiyanê yên gengaz ên berbiçav" destnîşan dike. Bi gotinên din, hin dîrokên jiyanê hene, ango, rêyên gengaz ên ku jiyanek mirov dikare pêk bîne, mînakek: dewlemendî, xwendekarek PhD be, an nexweş bibin. Ramsey di bin sedemên van dîrokên jiyanê de vedigire modelên li pişt van rêyên mimkun. Mînakî, yek dikare îdîaya jêrîn bide: "Mirov dema ku bêhna xwe vedide" an jî mirov dikare îdîayên neurolojîk wek "Mirov dema ku ew di moda şer-firînê de ne, Adrenaline veqetînin." Ev nêzîkatî rê dide Ramsey ku ji xuyangên sipî bêtir derkeve û famkirina / hevsengiyên di navbera kesan de di astek kûrtir de, ku ji mekanîzmayên sedemiyê (pêvajoyên, struktur û sînorkirinên hwd.) Yên ku di bin wan de dimîne fêm dike. Dîrokên kesek, em dikarin van pêkanînên karesatê bibînin û wan bi hev re zêde bikin da ku bingeha xwezaya kesane ava bikin.
Maneuvanê argûnî ya dûyemîn a Ramsey ev e ku meriv pê nahesibe ku taybetmendî bi tevahî dîrokên jiyanê yên potansiyel dernakevin; pîvan hene. "Van pîvanan" wî digot "bingeha ji bo têgihîştina cewhera takekes û mirovî dide.", Ramsey wekî "şêwaza xewnên taybetmendiyê di nav tevahiya dîrokên jiyanê yên gengaz ên mirovahiyê de" vedihewîne. 987Ji vê yekê, heke em komek tevahiya dîrokên jiyanê yên gengaz ên her kesê bi hebûnê re bikira, em ê bigihîjin nimûneyên belavkirina taybetmendiyê. ku cewherê mirovane ye.
Mînakên trajeyê, li ser hesabê Ramsey, dikare di binyata gotinên şertî de were girtin, wek mînak "ger jin be, hûn êgirî pêş bixin" an "ger mêr in, hûn testes pêş dixin". Dê ev gotinên di derheqê hemû mirovan de ne rast bin. Ramsey îdîa dike ku van gotinan beşek ji xwezaya mirovî digire heke balgehek baş a derûdora (gelek kes bi gotina şertê kevneşopî têr dikin), û qewet (gelek kesên ku antecedent-ê têr dikin bi ser de diçin.)
Nîqaşa hevdemî di navbêna "biyokonservatives" û "transhumanists" de rasterast bi têgeha xwezaya mirovî re têkildar e: transhumanists arguman dikin ku "xwezaya mirovî ya heyî bi karanîna zanistiya karanîna û metodên din ên rastîn bêhempa ye". Bioconservatives bawer dikin ku lêçûn kêmtir ji feydeyan digirin: bi taybetî, ew helwesta xwe wekî parastina xwezaya mirovî diyar dikin, ku, li gorî wan, ji hêla teknolojiyên pêşkeftina mirovî ve tehdîd e. Her çend ev nîqaş bi piranî bi şêwazek exlaqî be jî, lê ew di nav şîroveyên cihêreng ên cewherê mirov, azadiya mirov û rûmetiya mirovî de kûr tê kûr e (ku, li gorî bioconservatives, ji bo mirovan re taybetî ye, di heman demê de transhumanists difikirin ku ew dikare were xwedan jî kirin. ji hêla posthumans). Wekî ku ji hêla Allen Buchanan ve hatî şirove kirin, edebiyata li dijî pêşkeftina mirov ji hêla du fikarên sereke ve tête taybetmend kirin: ew e ku "pêşkeftin dikare xwezaya mirovî biguhezîne an wêran bike" û ku "heke pêşkeftî diguhezîne an jî xwezaya mirovî hilweşîne, ev ê di binê behreya me de bexş bike. baş ", wekî" baş bi cewherê me ve hatî destnîşankirin ".
Bioconservatives de Jürgen Habermas, Leon Kass, Francis Fukuyama, û Bill McKibben hene. Hin sedemên ku ew dijberî (hin şêwazên) teknolojiya pêşkeftina mirov dikin divê di vê fikarê de bibînin ku teknolojiyek wisa "dehumanizing" ê be (ji ber ku ew ê rûmeta mirovahiyê ya ku bi xwezayî di cewhera meya mirovî de hatîye çêkirin) bixin bin xeterê. Mînakî, ew ditirsin ku bibin xwedan "posthumans" dibe ku ji bo mirovên "asayî" xetere bike an ji bo posthumans bixwe jî zirarê bike.
Jürgen Habermas argumana li dijî doza taybetî ya guhartina genetîkî ya zarokên nefes ji hêla dêûbavên xwe ve, ku ji hêla Habermas ve wekî "bernameya eugenic" tête navnîş kirin, argum dike. Argumana wî du perçe ye: Metirsiya herî bilez li ser 'azadiya exlaqî' ya kesên bernamekirî ye, û metirsiya paşê li ser viyana demokrasiya lîberal e. Sedema paşîn dikare wiha were binav kirin: Bernameya genetîkî ya şêwazên destkeftî, jêhatîbûn û vesazkirinan sînordarkî li ser azadiya takekesek a ji bo bijartina jiyanek ji ya xwe, dibe ku bibe nivîskarê yekane yê hebûna wî. Zarokek bêkêmasî dikare ji nasnameya xwe xerîb bibe, ku nuha ji hêla xwe ve ji hêla kesbarên mirovî ve ji hêla kesek din ve bi hev re nehatiye nivîsandin. Ev hesta biyaniyaniyê, ji encama "şertê destpêka jiyanek ku ne di destên wî de ye", ji mirovên guhartî yên genetîkî re dijwar dike ku meriv xwe wekî sazûmanên exlaqî fêm bike ku bikaribin daraza exlaqî azad û serbixwe bikin - ango, bê mudaxeleyek girîng an berbiçav ji ajanderek din re. Habermas xeterek duyemîn pêşniyar dike - hilweşandina hêza bernemasî ya genetîkî ya li ser bihêzbûna demokrasî. Bingeha demokrasîya lîberal, Habermas bi mafî îdîa dike, naskirina hevbeş ya hevgirtî û hevbeş e di nav mirovên azad, wekhev û xweser de. Bernameya genetîkî vê rewşê xeternak dike ji hêla zarokan ve girêdayê bi domdarî li ser dêûbavan, ew bi vî awayî wan ji şiyana dîtir a hemwelatiyên civata dadrêsî dûr dixe. Ev guhartina bingehîn a têkiliya mirov bingeha demokrasiya lîberal hilweşand û viyana wê xeternak dike.
Li aliyê din alîgirê herî navdar ê transhumanîzmê, fîlozofê OxfordSwedish Nick Bostrom e. Li gorî Bostrom, "divê teknolojiyên pêşkeftina mirovî bi gelemperî bêne peyda kirin", [101] ji ber ku ew dê potansiyelek geş ji bo başkirina jiyanê mirovan peyda bikin, bêyî ku "dehumanizing" wan bikin: ji bo nimûne, başkirina kapasîteyên ronakbîrî û laşî yên wan, an parastin. wan ji êş, nexweşî, pîrbûn, û kêmasiyên laşî û cinsî. Di bersiva biyokonservatives, transhumanists arguman dikin ku berfirehkirina kesê "seta kapasîteyê" dê azadiya hilbijartina wê zêde bike, ji bilî ku wê kêm bike.
Allen Buchanan têkiliya konsepta xwezayê ya mirovî bi vê nîqaşê pirsîn. Di "Xwezaya Mirovahî û Zehfkirina Mirovî" de, wî argûman kir ku taybetmendiyên baş, lê di heman demê de xerab jî perçeyek ji xwezaya mirovî ne, û ku guhastina "xirab" ew ne pêwist e ku dê bandorê li ser "baş" bike. Wekî din, Buchanan argûman kir ku awayê ku em başiyê dinirxînin ji xwezaya mirovî serbixwe ye: di rastiyê de, em dikarin "di derheqê hêmanên kêmasiya xwezaya mirovî de darizandinên hevgirtî bikin, û heke ew kêmasiyên hatine xwendin ev hewceyî bandorê li meqamiya me nake ku dadbar bike ka çi ye. baş ". Encama Buchanan ev e ku nîqaş li ser pêşkeftina mirovantiyê dê heke pêgir be li ser têgeha xwezaya mirovî dê pirtir fêr bibe.
Tim Lewens helwestek wekhev pêşkêş kir: ji ber ku nêrînên tenê di xwezaya mirovî de ku bi jineolojiyê re hevaheng in pêşkêş dikin "no rêbernameyek exlaqî di nîqaşên li ser pêşkeftinê de", divê dema ku nîqaşên li ser pêşkeftinê, divê têgeha xwezaya mirovî bihêlin. Li aliyê din, têgînên "folk", neo-Arîstotelî yên derbarê xwezaya mirovî de dixuye ku imkanên normatîf e, lê ew di lêkolîna zanistî de bingehek wan tune. Grant Ramsey bersiv da van îdîayan, argumana ku hesabê wî "qonaxa taybetmendiya jiyanê" rê dide ku konsepta xwezaya mirovî "agahdariyên li ser pêşkeftina mirov agahdar bike".
Daxwazên xwezayê bi gelemperî têkçûna xwezaya xwezayî dibînin, ku bi vî rengî hin jêhatîbûn an taybetmendiyên xwezayî ji ber xwezaya xwe wekî 'baş' têne hesibandin. Xeletiya destpêkê di sala 1903-an de ji hêla G E Moore ve hat destpêkirin, ku hewldanên fîlozofê ji bo diyarkirina baş redaktively, di wateya taybetmendiyên xwezayî de (wekî xwestekdar) protesto kir. Baweriya li ser 'xwezayî' wekî sedemek ji bo pêşkeftina berxwedanê li gelek bingehan ji hêla transhumanîstan ve tête rexne kirin, li dijî motîvasyona bioconservative ji bo parastin an parastina 'xwezaya mirovî'.
Mînakî, Nick Bostrom îdîa dike "dayika xwezayê dêûbavek rasteqîn bûya, ew ê ji ber destdirêjiya zarokan û kuştinê di girtîgehê de bimaya" bi vî rengî ne hêjayî parastinê bêqîmet bû.
"Explanationirovekirina sedemên ku pîrbûn gelek taybetmendiyên stokastîk an fenomenek rastîn e. berevajîkirin an başkirina pîrbûnê. "
têgihiştina zanistî.
Behaviorêwaza instinktî, îtîfaqek têkildar a ji bo behreke tevlihev a taybetî, li mirovan hatiye dîtin. Hestên mîna tirsa perçeyek ji cewhera mirovî ne (Mînakî ji bo mînak Tirs § §nternet binêrin). Lêbelê ew bi xwe jî têne zanîn ku mirov malxelik û rast nîn in (binihêrin neoplasticity and Fear ability Nebûna ceribandina tirsê).
ji tirsa berwext a mar û spîndaran di pitikên şeş mehî de hat dîtin. Zarok digirîn bertekek nerasterê. Zarok nikare di dema dirêjbûna zayîna xwe de ji xwe re ji bo saxbûnê bimîne. Inctêwaza dayikê, bi taybetî di bersiva banga pitikê de, eşkere ye ku ji demek dirêj ve tête hesibandin wekî yek ji wan ên herî hêzdar. Mekanîzmaya wê ji hêla çavdêriyên bi MRI ya mêjî ya mêjî ve perçe perçe ye.
Instnstîtûya şêranî di nav zarokên mirovî û kurmikên şimpanzeyê de tê dîtin, lê bi eşkere di nav orangûtên ciwan de neçar e.
Testosterone (hormona sereke ya cinsî ya mê) gelek enstrumanan, bi taybetî cinsî; di heman demê de serdestî, xwepêşandana bixweber, hewildana li ser dijberan biser bikeve (binêre pêşbaziyê), serdestiya hiyerarşiyê (binihêre hiyerarşiya serdestiyê), û bersivdayîna li hember nîşanên tundrês di mêran de (binêre agirbestê), bi qelskirina empatiyê. Di mêran de, kêmbûnek di asta testosterone de piştî zayîna zarokek di malbatê de hate dîtin, da ku enerjiyên bav bêtir li tenduristî, parastin û xwedîkirina zarokan were kirin. Bêguman rêjeyên bilind ên vê hormonê bi gelemperî di kesek bi agirbestî, tevgerên neqanûnî, şideta li dijî yên din, fenomenên wek bandît, û hwd. [Pêdivîya citation] Ev ji hêla lêkolînên ku li girtîgehan ve hatine piştrast kirin. Di bersiva her pêşbaziyê de dibe ku di mêran de rêjeya testosterone di astek girîng de zêde bibe. Di mêran de, asta testosterone bi vî rengî ve girêdayî ye gelo guman dibe ku ew bîhn ji jina ovulîner an ne-ovulîner bibe (binihêrin şikefta menstrual). Mêrên ku bi bîhnên jinên ovulasyonê têne derxistin asta testosteronê domdar, ku di mêran de ji nîşanên ne-ovululasyonê bilindtir e ji asta testosterone. Ev ji ber vê yekê ye ku jinek ovulînkar bifikire, û ji ber vê yekê zilamek ku bi bîhnek jinê ovulasyonê dişîne ji hêla çalakiya cinsî ve nîşanek tê dayîn.
Queixulandin û şermkirin di mirovan de jenosîdek e ku di dema peşveketinê de hatiye pêşxistin da ku laş biparêze û ji nexweşîyên cûrbecûr biparêze.
Justin Drew Bieber (jdb. 1 adar 1994) stranbêj, strannivîs û lîstikvanekî Kanada'yî yê mûzîka R&B yê nûjen.
Bieber albuma xwe ya yekem a stûdyoyê My World 2.0 li 2010 weşand. Ew di gelek welatan de di rêza yek de bû û tê de stranbêjek tevahiya cîhanê "Baby", ku 12x Platinum ji hêla Komeleya Pîşesaziya ordingêkirina Amerîka (RIAA) ve hatibû pejirandin de bû. Li dû albûma xwe û serdanên pêşkeşdariyê, wî fîlma xwe ya biolojîk-konsepta 3D serbest kir Justin Bieber: Never Say Never. Bi salan piştî serbestberdana Under the Mistletoe (2011) and Believe (2012), Bieber digel dadrêsê navneteweyî berî girtina yekem li sala 2014-an, digel vê yekê dema ku ew di sala 2012-an de di derheqê ajotina bêkêmasî de hate tawanbarkirin, digel qanûnek navneteweyî bû. û di sala 2013-an de li Brezîlyayê bi vandalîzmê hate girtin. Zêdetirî 270,000 kes daxwazname li Qesra Spî kirin û xwest ku wî ji Dewletên Yekbûyî were dersînorkirin. Her çend hejmara îmzeyên hatine wergirtin bes bû ku hewce be bersiv di bin rêbernameya Qesra Spî de were weşandin, Rêveberiya Obama bersiva naverok li ser daxwazname red kir.
Li dû nakokiyên li dora Bieber, dengê wî zexeltir bû dema ku ew derbasî EDM bû û ji pop-ciwanan dûr ket. Di sala 2015-an de derket, albuma wî ya çaremîn a Studio Purpose bû albûma wî ya herî krîtîk û bazirganî ya serfiraz, ku sê stranbêjên Billboard Hot 100 hejmar yek heb derxistin: "Hûn çi dibêjin?", "Biborînin", û "Ji xwe hez bikin". Ji ber serbestberdana Purpose, Bieber li ser çend hevkariya serkeftî destnîşan kiribû, ku di nav de "ava sar", "Let Me Love You", "Despacito (Remix)", "Ez Yek im", "Ez Tê Nagire" û hwd. "10,000 Demjimêr". "Yummy", sola wî ya yekemîn di pênc salan de, di 3-ê Januaryile, 2020-an de hat berdan, li Hejka Hot 100 de di hejmar de derket. Albuma wî ya pêncemîn a studyoyê, Guheztin, di sala 2020 de derket.
Bieber li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tenê 105 mîlyon tomar tomar kir, ku ew bibe yek ji hunermendên muzîka herî populer a cîhanê. Wî li seranserê kariyera xwe de gelek xelat xelat wergirt, di nav de Xelatek Grammy, 15 Xelatên Muzîka Amerîkî, 20 Xelatên Muzîkê Billboard, du Xelatên Brit, A Xelata Grammy Latînî, tomarek 21 MTV Europe Music Awards û sê MTV Video Music Awards. Ew di 2011, 2012 û 2013-an de di nav lîsteya Forbes ji deh navdartirîn serokên navdar ê cîhanê de hati bû navdar kirin. Di sala 2016-an de, Bieber bû hunermendê yekemîn ku ji 10 mîlyar virde vîdyoyên gelemperî li ser Vevo derket. Ew li pêş avahiya onanoya Avonê ya li Ontario, Kanada, bi stêrkek re rûmetdar bûye, û di nav 60,000 Kanadayî de bû ku di 2012-an de Medalaya Jubilee Queen Elizabeth II Diamond wergirt.
Bieber di 1-ê adara 1994-an de, li London, Ontario, li Nexweşxaneya St Joseph, hat dinê û li Stratford, Ontario mezin bû. Ew tenê zarokê Jeremy Jack Bieber û Patricia "Pattie" Mallette e, ku qet zewicî nebûn. [18]  Mallette dema ku ew ji dayik bû, û dayika wê Diane û bavé wî Bruce alîkariya wê kir ku kurê xwe mezin bike. Bav û kalên wî frensî-kanadî, îrlandî, îngîlîzî, skotî û almanî pêk tê. Wî her wiha diyar kiriye ku ew hin bav û kalên Aboriginal Canadian-a ne diyar in.
Bi bavê xwe Jeremy re, Bieber xwediyê sê xwişk û birayên xwişk-bira ye.  Jeremy û hevalê wî yê berê Erin Wagner, ku di sala 2014-an de piştî heft salan bi hev re parçe kirin, du zarokên wî hene, keça Jazmyn û kurê Jaxon. Jeremy di sibata 2018 de bi hevjîna xwe Chelsey re zewicî, ​​û wan keça xwe bi navê Bay heye. Bieber di heman demê de pêngavek navê wî Allie, keça bav û bapîrê wî jî heye. Pattie gelek karên nivîsgeha kêm-xwedan xebitand, Bieber wekî dayikek tenê di xaniyên kêm-dahat de mezin kir.  Bieber têkiliya xwe bi bavê xwe re domandiye.
Bieber beşdarî dibistanek seretayî ya koçberiyê ya fransî ya li Stratford, Dibistana Katolîk a Jeanne Sauvé bû. Mezin bûn, wî fêr kir ku piyanoyê, drums, gîtar, û hêjayî dilîze. Wî di dibistana navîn de li Stratford, Ontario, dibistana navîn a katolîk a St. Michael di 2012 de qedand bi 4.0 GPA. Di destpêka 2007-an de, di temenê 12-an de, Bieber ji stranên herêmî yên li Stratford stranek Ne-Yo bi strana "So Sick" re stran kir û bû duyemîn.  Mallette ji bo dîtina malbat û hevalên xwe vîdyoyek performansê li YouTube şand.  Wê berdewam kir ku vîdyoyên stranbêjiya Bieber-ê stranên cuda yên R&B tomar bike, û navûdengê Bieber li ser malper zêde kir. Di heman salê de, Bieber bombed li pêşberî Avon Theater di dema demsala geştyarî de.
Elena Jane Goulding (jdb. 30 kanûna pêşîn 1986 li Hereford, Herefordshire, Îngilistan/Keyaniya Yekbûyî), stranbêj û strannivîsa îngilîzî ye.
Di 2010-an de, ew bû hunermendê duyem ku topa Sound of Sound of... pirsîn kir û Xelata Hilbijartina rexnegiran li xelatên Brit di heman salê de wergirt. Ew di 2010 de albûma xwe ya pêşîn a studyoyê, Lights, derxist; Ew di Hejmara 1 de li ser Charts Albums-yê Brîtanya derket û li Keyaniya Yekbûyî zêdetirî 850,000 kopî firot. Di Novembeririya paşîn a 2010 de, albûma bi navê Bright Lights hatiye çap kirin, ku du stranbêj pêk anîn: kovarek Elton John ya "We Song" ya ku ji bo reklamê yekem John Lewis Christmas hatiye hilbijartin, gihîşt jimara 2 li ser Singapxaneya Singles a UK, û "Lights. ", ku li ser Billboard Hot 100 ya amerîkî heta roja îro, bû yeka herî top-charting Goulding, ku li hejmar 2 derket.
Albûma duyemîn a stûdyoyê Goulding, Halcyon, di çiriya pêşîn a 2012 de derket. "Tiştek Ku Dibe Happen" pêşiya vê albûmê wekî pêşengeha yekane bû. Ev albûm di Hejmara 2 de li ser Charts of the UK Brîtanî derket û piştî 65 hefte, ew gihîşt Hejmara 1. Halcyon di Hejmara 9-ê de li ser Billboard US 200-ê de derket. Halcyon Days, çapkirinek nû ya Halcyon, di tebax 2013 de derket., çêkirina stranbêjan, wek "Burn", ku li Brîtanyayê bû yekemîn бројa wê ya yekê. Di 2014 Xelatên Brit de, wê xelat ji bo Hunermendê Solo Jina Brîtanî wergirt. Goulding di 6-ê çiriya paşîn a 2015-an de albûma xwe ya sêyemîn a Studio, bi navê Delirium, derxist, bi "On My Mind" wekî pêşengê albumê. Di Decemberile 2015 de, wê pêşbaziya xwe ya yekemîn Grammy Award for Best Pop Solo Performance for single "Sing Me Like You You Do" wergirt.
Elena Jane Goulding di 30-ê 1986an de li Hereford hat dinê û li Lyonshall, gundek piçûk li nêzî Kington, Herefordshire mezin bû. Di 9 saliya xwe de, ew dest bi klarinetiyê kir û di 14 saliya xwe de dest bi hînkirina gîtarê kir. Goulding beşdarî dibistana bilind a Lady Hawkins 'ya li Kington bû û, heya 15 salî, dest bi nivîsandina stranan kir. Wê di Îngilîzî, siyasetê, Drama û Muzîkê de A girt, 3 pileyên yekem bi pola "A" derbas kir lê Muzîk negirt.
Piştî ku wî li Zanîngeha Kent beşdarî xwendekariyek li drama and xwendina şanoyê kir û heya salê xwe ya dawî bimîne, wê bi Jamie Lillywhite ku rêveberiya wê bû û bi derhênerê Starsmith re ku ew ê bibe hevkarê wê yê sereke û hilberînerê sereke yê Lights re hevdîtin kir.
Navenda Bazirganiya Cîhanê Yê 7 (7 WTC) ji du avahiyên ku di heman cîhê de hebûn di nav devera Navenda Bazirganiya Cîhanê de li Lower Manhattan, New York vedihewîne. Binesaziya bingehîn, beşek ji Navenda Bazirganiya Cîhanê ya orîjînal, di sala 1987-an de hat qedandin û di êrişên 11-ê Septemberlonê de di 2001-an de hate hilweşandin. Struktura heyî di gulana 2006-an de hate vekirin. malper ji Desteya Portê ya New York û New Jersey.
7 Navenda Bazirganiya Cîhanî ya orîjînal 47 çîrokên dirêj, di mêrxasiya sor de bû, û şopek trapezoidal dagir kir. Rêwîtiyek berbiçav a avahiyê bi plaza Navenda Bazirganiya Cîhanê ve girêdayî bû. Avahî li jêr jêzek hêzek Edison Consolidated bû, ku bi şêwazên sêwirana bêhempa ya strukturane ferz dike. Dema ku avahî di 1987 de hate vekirin, Silverstein di tewra kirina kirêdaran de tengasiyan. Birayên Salomon di 1988-an de leza demdirêj îmze kir û bû kirêdarê sereke yê 7 WTC.
Di 11ê Septemberlonê, 2001ê, dema ku nêzik Towererê Giştiyê Bazirganî ya Cîhanî ya Bakur hilweşiya, avahiya ji binê bendavê xirab bû. Her wiha daristanan agir dişewitînin, ku tevahiya îro danê sibê şewitandina li jorên avahiyên jêrîn. Pergala pergala tepeserkirina agir a hundurîn a avahiyê tunebû da ku ava agir şer bike, û avahî bi tevahî hilweşîn di saet 5:21:10 danê sibê de, li gorî FEMA,: 23 dema ku lêkolîna NIST-ê ya 2008-an de dema hilweşîna dawîn di 5:20.: 52 danê sibê.: 19, 21, 50-51 Hilweşîn dest pê kir gava ku kolonek navxweyî ya krîtîk li seranserê, ku pêşî li derveyî ji xerîbiyê bi xalîçeya strûka penthouse a binavûdeng di 5:20 de derket, ji hundurê derveyî xuya bû û têk çû. Saet 33. Di hilweşînê de Navenda Bazirganiyê ya Cîhanê ya kevnare yekem avahiya bilind a ku tê zanîn hilweşiyaye di serî de ji ber agirên bê kontrol, û di wê demê de, tenê ezmên çeleng di cîhanê de ku ji ber agir hilweşiyaye.
Avakirina Navenda 7-a Bazirganiya Cîhanî ya nû di 2002 de dest pê kir û di sala 2006-an de qediya. Avahî 52 çîrok dirêj e (plus yek jêrzemînê), ku ew li New York-ê 28-yê herî dirêj e. Ew li ser bingehek piçûktir ji ya rastîn hatî avakirin, û ji hêla Greenwich, Vesey, Washington, û Barclay Streets ve li ser rojhilat, başûr, rojava û bakur, bi rêz ve, tê sînorkirin. Parkek piçûk a li seranserê Greenwich Street cîhê ku beşek jêdera avahiya bingehîn bû dagir dike. Sêwirana avahiya heyî li ser koleteyên zexmî bi ewlehî, bi bobelatek bi rindkirî, bi stûrek berfireh, û bi agirbirêka ziravtir. Her weha gelek taybetmendiyên sêwirana kesk pêk tîne. Avahî yekem avahiya nivîsgeha bazirganî ya li New York City bû ku ji Rêbernameya Encumena Keskan a Keskan a Navneteweyî di Siyaseta Enerjî û Jîngehê (LEED) de pejirandinê werdigire, li wir wê navnîşek zêrîn bidest xist. Her weha yek ji wan projeyên yekem hat pejirandin ku bibe beşek ji bernameya pîlotê Encumanê ya Rêbernameya di Enerjî û Sêwirana Jîngehê - Pêşveçûna Core û Shell (LEED-CS).
Akrî (acra) (di heman demê de Akra, ji Yewnana kevnar: Ἄrîvkî, Hebrewbranî: חקרא, חקרהaqra (h)) kompleksek xurtkirî ya li Orşelîmê bû ku ji hêla Antîoxos IV Epiphanes, serwerê Împeratoriya Seleukî ve hatî çêkirin, li pey sûkê wî bajarê di sala 168 BCE de.
Keleş di bûyerên li dora Serhildana Makkabîoi û avakirina Padîşahiya Hasmonean de rolek girîng lîst. Ew ji hêla Simon Thassiduring ve ev têkoşînê ve hate hilweşandin.
Cihê rastîn yê Acra, ji bo têgihîştina Orşelîmê Helenîst, krîtîk dirêj bû. Dîroknas û arkeologan deverên cihêreng li dora Orşelîmê pêşniyar kiribû, ku bi giranî li ser encamên ku ji delîlên edebî hatine werdigirtin. Vê nêzîkatiyê di ronahiya gemiyê ku di dawiya salên 1960-an de dest pê kirin de dest bi guhertinê kir. Kifşên nû ji nû ve nirxandina çavkaniyên edebiyata kevnar, erdnîgariya Orşelîmê û berê de kifşên kifş kirin. Yoram Tsafrir li quncikê başûrê rojhilata Perestgeha Perestgehê pejnek ji masoneryê ve şirove kiribû û ceribandinek ji helwesta gengaz a Acra-yê. Dema Benjamin Mazar di salên 1968 û 1978 de li nêzî dîwarê başûr ê iyayê Gomayê, taybetmendiyên ku dikarin bi Acra re têkildar bûn, di nav de jûreyên barîkatan û cîvakek mezin hati bûn nexşandin. Di 2015-an de, Desteya Sîrwanên Israelsraîlîlî qewimandina Acra li cîhê cûda, başûr-rojavayê Mountiyayê Perestgehê û bakur-rojavayê Bajarê Dawid ragihand.
Termê Greka kevnar acra ji bo danasîna strukturên din ên fortkirî di dema serdema helenîstîk de hate bikar anîn. Acra bi gelemperî Acra Seleucid tête gotin ku ew ji referansên Ptolemaic Baris wekî acraand ji çaryeka paşîn a li Orşelîmê ku navê wî Acra mîrîtî kiriye, cuda dike.
Viyetnamî (tiếng Việt an jî Việt ngữ) zimanê fermî ya Viyetnam e. Nêzîkî 3 mîlyon kes bî vî zimanî diaxife.
Dî Viyetnamî da 29 herf hene.
Dî Viyetnamî da ji bîlî van herfan, yekbuyên ji 2 û 3 herfan pek tê hene.
Nanometre (sembola wê nm, bi înglîzî "nanometer") yekîneka pîvana dirêjahiyê di Sîstema Navneteweyî ya Yekînan anko SI da ye û himberî milyar yeka (yek li ser milyar) metreyê ye. Bi rênivîsa matematîkê bi vî rengî dihêt nivîsîn: 1×10−9 m.
Nanometre yekîneka berbelav jibo pîvana pêldirêjahî ya tîrêjên jêrsor e.
Parzûna xaneyê 12 nm e.
Alecia Beth Moore Pink (jdb. 8 îlon 1979, Pensîlvanya, DYA), stranbêj, strannivîsa, cambaza şowan û lîstikvaneke amerîkî ye.
Dema ku albuma sêyem a PiNk, Pêvek Ev (2003), ji kêm xebatên xwe yên berê kêm firot firotin, ew xelata Grammyê ji bo Performansa Vocal Best Female Rockê ji bo single "Trouble" qezenc kir. Ew vegeriya ser rûpelên tomarên tomarê bi albûma xwe ya çaremîn û pêncemîn a stadyoyê, Ez ne Dead (2006) û Funhouse (2008), ku deh-top ketinên "Who Knew" û "U + Ur Hand" çêkir, wek û hem jî hejmara yek-yek "So çi". Albuma şeşemîn a stûdyoya Pink, The Truth About Love (2012), yekem albuma wî bû ku li ser pêla Billboard 200 derket û di yek-hejmarê de çaremîn-yek xwe bi nav kir, "Just Give Me Reason". Di sala 2014-an de, Pink albumek hevkariyê tomar kir, Rose Ave., bi muzîkvanê Kanadayî Dallas Green re di bin duetek muzîka populer a bi navê You + Me. Albuma heftemîn a stûdyoya wê, Beautiful Trauma (2017), bû sêyemîn albuma firotanê ya salê û serkeftina seraya pêşîn a xwe, "Whati Li Me Em" dît.
Ji bo hebûna xwe ya qonaxek bêhêz, dengbêj û akrobatîk tête pejirandin, Pink li seranserê cîhanê 90 mîlyon tomar tomar kir, ew kir yek ji hunermendên muzîka herî populer a cîhanê. Pêşbaziyên kariyerê wê sê Xelatên Grammy, du Xelatên Brit, Award Daymy Emmy û heft Xelatên Muzîka Vîdyo ya MTV, tevî xelata Michael Jackson Video Vanguard. Di 2009an de, Billboard navê Danezana Hunermendên Dîcarê Pink the Pop Songs. Pink di heman demê de, di dehsala 2000an de, li pişt Madonna, duyemîn solîstê jin ê jî li Keyaniya Yekbûyî bû. VH1 di jimara xwe de di rêza 100 de di nav Muzeya 100 Jinên Mezin de, di 10-ê de, digel ku Billboard xelata wê Jina ya Salê sala 2013an da xelat kir. Di 63emîn xelatên salane yên BMI Pop de, ew xelata serokwezîrê BMI wergirt ji bo "serkeftina wê ya pêşîn di stranbêjiyê de. û bandora gerdûnî li ser çanda pop û pîşesaziya entertainment girt.
Dema ku albuma sêyemîn a P!Nk, Pêvek Ev (2003), ji kêm xebatên xwe yên berê kêm firot firotin, ew xelata Grammyê ji bo Performansa Vocal Best Female Rockê ji bo single "Trouble" qezenc kir. Ew vegeriya ser rûpelên tomarê bi albûma xwe ya çaremîn û pêncemîn a stadyoyê, Ez ne Dead (2006) û Funhouse (2008), ku deh-top ketinên "Who Knew" û "U + Ur Hand" çêkir, wek û hem jî hejmara yek-yek "So çi". Albuma şeşemîn a stûdyoya Pink, The Truth About Love (2012), yekem albuma wî bû ku li ser pêla Billboard 200 derket û di yek-hejmarê de çaremîn-yek xwe bi nav kir, "Just Give Me Reason". Di sala 2014an de, Pink albumek hevkariyê tomar kir, Rose Ave., bi muzîkvanê Kanadayî Dallas Green re di bin duetek muzîka populer a bi navê You + Me. Albuma heftemîn a stûdyoya wê, Beautiful Trauma (2017), bû sêyemîn albuma firotanê ya salê û serkeftina seraya pêşîn a xwe, "Whati Li Me Em" dît.
Ji bo hebûna xwe ya qonaxek bêhêz, dengbêj û akrobatîk tête pejirandin, Pink li seranserê cîhanê 90 mîlyon tomar tomar kir, ew kir yek ji hunermendên muzîka herî populer a cîhanê. Pêşbaziyên kariyerê wê sê Xelatên Grammy, du Xelatên Brit, Award Daymy Emmy û heft Xelatên Muzîka Vîdyo ya MTV, tevî xelata Michael Jackson Video Vanguard. Di 2009
an de, Billboard navê Danezana Hunermendên Dîcarê Pink the Pop Songs. Pink di heman demê de, di dehsala 200-an de, li pişt Madonna, duyemîn solîstê j-ê ê jî li Keyaniya Yekbûyî bû. VH1 di jimara xwe de di rêza 100 de di nav Muzeya 100 Jinên Mezin de, di 10-ê de, digel ku Billboard xelata wê Jina ya Salê sala 203-an da xelat kir. Di 63emîn xelatên salane yên BMI Pop de, ew xelata serokwezîrê BMI wergirt ji bo "serkeftina wê ya pêşîn di stranbêjiyê de. û bandora gerdûnî li ser çanda pop û pîşesaziya entertainment.
Era Istrefi (jdb. 4 tîrmeh 1994), stranbêj û strannivîseke kosovayî ye. Cara yekem di 19e salî ya xwe de di sala 20013an de strana bi navê "Mani Per Money" navdar bû.
Era Istrefi, di navbêna "Shume Pis", "Redrum", "Nuk E Di" û "Live It Up" de xebatên hem bi Almanî û hem Îngilîzî pêk tîne. Wê gelek xelat û namzedan wergirtine, di nav de Xelata Ewropayê Border Breakers û Music Award. Di sala 2018 de, wê performansa strana fermî ji bo Kûpaya Cîhanê ya FIFA ya 2018, tevî Nicky Jam û Will Smith, li merasîma bidawîbûna fînalê ya mezin li Moskowê.
Era Istrefi di 4ê tîrmeha 1994an de li malbatek Kurd li bajarê Prishtînayê, piştre jî beşek ji FR Jugosllavî, Kostera yê nû diyar bû. Bavê wê Nezir Istrefi, rojnamevan, di 2004an de mir. Dayika Istrefi, Suzana Istrefi (née Tahirsylaj), muzîkjenek çalak ku di navbera salên 1980 û 1990 de, ji mirina mêrê xwe ji karîyera xwe dûr ket.
Di sala 2013an de, restrefî bi singa "Mani Per Money" derket, di cîhana Albanî de, dest bi weşana xwe kir, û di dawiyê de materyalên ku di Gheg Albanian de tê gotin bi zimanê phrasesngilîzî hat çap kirin, derket. Monthsend meh şûnda, wê tomariyek şopandin, "A Po Don?", Ku bi vîdyoyek muzîkê re hate pêşve xistin; bi heman awayî naskirina xwe bi dest xist. Single a wê yê sêyemîn "E Dehun" li dêrê ortodoks hate desteserkirin. Dema serbestberdana xwe, "E Dehun" li restrefî sê xelatên Videofest piştrast kir, di nav de yek ji bo "Hunermendê nû ya nû". Di Kanûn 2014 de, stranbêj çêkir balada pop "13", ku li Dewletên Yekbûyî hate hilberandin, ji bo vexwarinê peyda bû. Vîdyoya muzîka wê ya bihevra hema hema 200,000 caran di nav 24 demjimêran de li YouTube hate dîtin, ku paşê encama wê di Kovara V de hate weşandin.
Mihemed Dehsiwar nivîskarek kurd yê ji Bakurê Kurdistanê ye. Ew niha li Swêdê dijî.
M. Dehsiwar di sala 1959an de li Batmanê hatiye dinyayê. Wî xwendegeha pêşî, navî û lîse li wir xwendiye. Hê di xortaniya xwe de ketiya nav sefên welatperwerî û şoreşgeriyê. Piştî cûntayê ew mecbûrî derketina dervayî welêt bû û niha li Swêdê, li Stokholmê dijî. Piştî bicîbûna li Stockholmê û îmkanên xwendin û nivîsandina bi zimanê kurdî, hewil da ko di vî warî de kar û xebatê bike. Wî digel vê, pêşî xwendegeha grafîkê ko di warê amadekirin û çapemeniyê de mirov digihîne û du sal bû, kuta kiriye. Paşê wî li Unîversîteya Stokholmê pêwendiyên navneteweyî (international relations) xelas kir û beşek jî ji »siyasalê« (political science) xwend. Niha jî bi teza xwe ya di vî warî de mijûl e. Ew di nav cîhana pirtûkan de, li Pirtûkxaneya Navneteweyî kar dike û di wir de berpirsiyarê beşa pirtûkên kurmancî û tirkî ye.
Ji bilî romana bi navê Çirîskên rizgariyê ferhengeke zarokan jî amade kiriye û di kovarên kurdî de çîrok û nivîsên wî jî derçûne. Ew her wiha wergeriyê Henning Mankell) wergerandine kurdî.
M. Dehsiwar bi kurdiya kurmancî dinivîse.
Bella Ciao (bi kurdî: "Çaw Bella"), kilamekî îtalî ye û wexta Şerê Cîhanî yê Duyemîn de ji aliyê partîzanê îtalî hatiye gotin. "Bella Ciao" îtalî de tê wateya "Xatirê te rindê".
Kilama Çaw Bella, li Îtalî di dewra Benito Mussolini de ji aliyê antî-faşîst, şoreşger û sosyalîstan hatiye gotin. Gotinên kilamê aîdê kî ne, nayê zanîn. Muzîka kilamê dişibe yek kilama folklorîk yê îtalî ku bi navê Po Valley tê nasîn.
Kilama Bella Ciao bo gelek zimanan hatiye wergerandin. Ji aliyê Koma Dengê Azadî û Ciwan Haco, Çaw Bella bi kurdî jî hatiye gotin.
https://en.wikipedia.org/wiki/Bella_ciao
Jennifer Lynn Connelly (jdb. 12 kanûna pêşîn 1970, New York) kariyera xwe bi model a zarok destpêkirî ye. Xelata Oscar û çend xelatên din wergirtî ye.
Di 2002-an de, Connelly xelata Akademiyê ji bo Lîstikvaniya Piştgiriya Baştirîn ji bo wênesazkirina Alicia Nash di biyografîk a Ron Howard a A Mind Mind (2001) de wergirt. Qertên paşîn ên wê fîlimê superhero yê Marvel Hulk (2003) in, ku ew di berjewendiya hezkirina Bruce Banner de Betty Ross, fîlma tirsnak Dark Water (2005), drama Blood Diamond (2006), fîlma zanyarî The Day the Earth Stood Dîsa (2008), komediya romantîkî He He Just Not That Into You (2009), û Afirandina Biyolojîk (2009). Di sala 2010-an de, wê di fîlma epîk a Aronofsky de Noah (2014) û di fîlma çalakiya (2019) de rolên piştgiriyê girt.
Connelly di 2005an de li Balyozxaneya Navneteweyî ji bo Perwerdehiya Mafên Mirovan Amnesty yê hat. Ew bû rûyê reklamên fashionê yên Balenciaga, û ji bo kozmetîkên Revlon. Di 2012 de, ew navê yekem rûyê cîhanî ya şîrketa Shiseido hatiye binav kirin. Kovarên bi navên Time, Vanity Fair û Esquire, û her weha rojnameya Los Angeles Times, nav li ser lîsteyên wan ê jin herî bedew ên cîhanê hatiye îlankirin kirin.
Connelly li New York hatiye dinê. Ew keça Ilene, pargîdanek kevnar e, û Gerard Karl Connelly (1941–2008), hilberînerek kincan e. Bavê wê Roman Katolîk bû, û ji îrlandî û Norwêcî bû. Dayika Connelly Cihû bû, û li yeshiva hatiye perwerdekirin; hemî mezinên dê û bavên Connelly koçberên cihû yên ji Polonya û Rûsya bûn. Connelly di serî de li Brooklyn Heights, li nêzî pira Brooklyn, ku li wê derê beşdarî civiya, Saint Ann's, dibistanek taybet a ku di huner de pispor bû, mezin bû. Bavê wê ji êşa astê bû, lewra malbatê di 1976 de çû Woodstock, New York, da ku ji qaçaxçîtiya bajêr dûr bikeve. Fourar sal şûnda, malbat vegeriyan Brooklyn Heights, û Connelly vegeriyan dibistana Saint Ann.
Piştî qedandina lîseyê, Connelly di sala 1988 de çû zanîngeha Yale ji bo xwendina wêjeya îngilîzî. Connelly xwe wekî xwendekarekî xwerû diyar dike ku "bi rastî ne xema jiyana jiyanek civakî bû û di xew de bû û pir dixwînim. Ez bi rastî nerdewî bûm û pir di pirtûkxaneya dadrêsê de, ku 24 demjimêran vekirî ye, piraniya demê Ez ne di polê de bûm. "Piştî du salan li Yale, Connelly sala 1990 veguhestin zanîngeha Stanford da ku drama xwendinê bike. Li wir, wê bi Roy London, Howard Fine û Harold Guskin re perwerde kir. Ji hêla dêûbavên xwe ve hat teşwîq kirin ku berdewamî karîyera xwe ya fîlimê bike, Connelly ji zanîngehê derket û di heman salê de vegeriya pîşesaziya fîlimê.
Karîyera wê.
Dema ku Connelly deh salî bû, hevalek rêveberê reklamê ya bavê wê pêşniyar kir ku ew wek nimûneyek guhdarî bike. Dêûbavên wê wêneyek wê ji Ajansa Modelê ya Ford re şandin, ku di demek kurt de wê xwe di navnîşana wê de zêde kir.  Connelly dest pê kir modêlê ji bo reklamên çapkirinê beriya ku derbasî reklamên televîzyonê bibe. Di hevpeyvînekê de bi The Guardian, wê eşkere kir ku, piştî ku ew çend modela kirî, ti xeyalên wê tune bûn ku bibin aktrîst. Ew li ser çend hejmarên Seventeen di 1986 û 1988 de derket ser kaxezan. Di Kanûn 1986 de, wê du stranên pop tomar kir ji bo bazara Japonî: "Monologue of Love" û "Peyama Love". Wê bi zimanê japonî fonetîkî dixwend ji ber ku ew ziman diaxivî.
Gava dayika wê dest bi kişandina guhdarîkirina lîstikvaniyê kir, wê hingê 12-salî Connelly zû hatiye hilbijartin ji bo rolek piştgiriyê wek danser û aktorê Deborah Gelly di epîkên gangterê Sergio Leone de carekê li Amerika (fîlim 1982-83,  berdan 1984). Rola wê hewce dikir ku rêşbazek balîstîkê pêk bîne.  Di dema guhdarkirinê de, Connelly, ku perwerdehiya balîfê tune, hewl da ku balerînek mimkin bike.  Performansa wê, û şêweya pozê wê ya bi Elizabeth McGvern, ku karakter wek mezinan lîstiye, derhêner piştrast kir ku wê bavêje. Connelly fîlim wekî "danasînek bêhempa ya çêkirina fîlimê" şirove kir. Dema ku Dibe ku Yek carî Li Amerîkaya Fîlimê hatiye kişandin, Connelly berê xwe da televîzyona pêşîn, di şanoya "Stran li Bajarê" de ji rêzikên îngilîzî çîrokên wî bîrnebûnê.
Rola pêşîn a Connelly di fîlima Phenomena de 1985 giallo-derhêner Dario Argento bû.  Di fîlimê de ew keçek ku psîkolojîk bi insanan re têkilî dayîne da ku li pey kuştina xwendekarên dibistana Swîsreyê ya ku ew lê dimîne bişopîne. Connelly dûyem pêşeng di fîlima-Seven Minutes in Heaven de hat, di heman salê de derket.
Di serpêhatiya xwe ya destpêkê de, Connelly got, "Berî ku ez pê zanim, [tevgerîn] bûya ku min kir. Ew awayek pir nazik ku mezin bû, bi kesayetiya min re hevbeş bû."  kuşka "di xortaniya xwe de, bêyî ku dem bi tenê bimîne ku bi mijûlbûna ku karîyera wê ji nû ve çêbû bû mijûl bibe.
WhatsApp Messenger an jî bi hêsanî WhatsApp şirketeke amerîkî ye. Li ser înternetê demkî peyam, vîdeo, û lêgerînên vîdeoyê serxet tê kirin. Saziyek Facebook, Inc. e.
Ew destûrê dide bikarhêneran ku mesajên nivîsê û mesajên dengî bişînin, bangên deng û vîdyoyê bikin û wêne, belge, cîhên bikarhêner û medyayên din parve bikin. Serîlêdana mişterî ya WhatsApp li ser amûrên mobîl disekine lê ji komputerên sermaseyê re jî tête gihîştin, heya ku cîhaza mobîl ya bikarhênerê dema ku ew sepana sermaseyê bi kar tînin bi înternetê ve girêdayî dimîne.
Karûbarê ji bikarhêneran re hewce dike ku ji bo qeydkirina karûbarê bi navnîşek celebek hucreyek standard peyda bike. Di kanûna paşîn a 2018 de, WhatsApp serîlêdana karsaziyek serbixwe serbest kir ku xwedan karsaziyên piçûk, bi navê WhatsApp Business binivîse, da ku ji pargîdaniyan re têkilî bi xerîdarên ku bi karanîna muwekîlê standard WhatsApp re têkilî dike.
WhatsApp web.
WhatsApp bi fermî ji bo PCan bi muwekîlê webê, di bin navê WhatsApp Webê de, di dawiya kanûna paşîn a 2015an de bi ragihandina Koum-ê li ser rûpela xwe ya Facebookê ve hatî peywirdarkirin: "Xwendekarê me yê webê tenê pêşvevekek têlefona we ye: geroka webê vegotinên mirûz dike û peyamên ji cîhaza xwe ya mobîl-ev tê vê wateyê ku hemî peyamên te hîn jî li ser têlefona we dijîn ". Pêdivî ye ku destûra bikarhênerê WhatsAppê hîn jî ji bo karanîna serlêdana geroka li ser înternetê ve girêdayî be. Hemî gerokên sermaseyê yên girîng ji bilî Internet Explorer-ê piştgirî ne. Bikarhênera bikarhênerê ya WhatsApp Webê li ser bingeha Androidê ya bingehîn e.
Gava ku ji 21ê ile 2015, guhertoya sermaseyê tenê ji bikarhênerên Android, BlackBerry û Windows Phone re peyda bû. Di paşê paşê de, ew jî piştgirî ji bo iOS, Nokia Series 40, û Nokia S60.
Derketinek nehsalî ya bi navê WhatsAppTime hate pêşve xistin, ku ew ji bo PC serlêdanek standard Win32 ye û agahdariya di nav devera ragihandina Windows de piştgirî dike.
Microsoft Windows û Mac.
Di 10ê gulana 2016 de, karûbarê peyamberdanê hem ji bo Microsoft Windows û pergalên xebitandinê yên macOS ve hate dan. WhatsApp niha nahêle ku ji pergalên xebitandinê yên sermasê re banga têlefonê an video Wekî peldanka Webê ya WhatsApp-ê, pêvek, ku dê bi cîhaza mobîl ya bikarhênerek re were hevrû kirin, ji bo dakêşanê li ser malperê heye. Ew guhertoyên OS yên Windows 8 û OS X 10.10 û mezintir piştgirî dike.
Apple iPad.
Aîrokek di sala 2019 de hate diyarkirin ku piştgiriya iPad-ê dihat.
Lêbelê, ji adara 2020 ve, WhatsApp li ser iPad-ê nade. Ji rûpela iOS-ê ya WhatsApp (gihîştina adara 2020): "WhatsApp appê têlefonê ye, lewra iPad cîhazên piştgirî nînin.
Bikarhênerên iPad-ê ku digerin WhatsApp-ê, gelek xerîdarên partiya sêyemîn têne destnîşan kirin. Resultsend encamên top hene nav û logoyên ku bixwe WhatsApp-ê re xuya dikin, û hin bikarhêneran fam nakin ku ew xerîdar kesek sêyemîn bikar tînin. Mixabin, karanîna xerîdarên sêyemîn xetera ku bikarhênerê hejmara wan têlefona wan bi domdarî qedexe dike xilas dike.
WhatsApp di sala 2009 de ji hêla Brian Acton û Jan Koum, karmendên berê yên Yahoo ve hate damezirandin !. Piştî derketina Yahoo! di îlonê 2007 de, wan li Amerîkaya Başûr demek ji dest xwe avêtin. Li yekcar, wan serlêdan ji bo karên li Facebookê kirin lê hatin red kirin.
Di Januaryile 2009 de, piştî kirîna iPhone-a û fehmkirina potansiyela pîşesaziya sepana li ser App Store, Koum û Acton dest pê kirin serdana hevalê Koum Alex Fishman li West San Jose kirin da ku nîqaş bikin li ser celebek nû ya sepana mesajkirinê ya ku dê "[nîşan bide] statûyên paşîn. bi navên takekesî ya mirovan ". Wan fêm kir ku ji bo ku hizrê xwe hildin pêş, pêdiviya wan bi pêşvebirek iPhone-ê heye. Fishman li RentACoder.com ziyaret kir, pêşdebirê rûsî Igor Solomennikov dît û wî da Koum.
Koum navê app WhatsApp-ê nav kir wekî dengê "çi ye". 24ê sibatê, 2009, wî WhatsApp Inc. li Kalîforniya yê tomar kir. Lêbelê, dema ku guhertoyên destpêkê yên WhatsApp didomîn, Koum fikir kir ku dev ji kar berdide û li karekî nû digere. Acton ew teşwîq kir ku li benda "çend mehan din".
Di hezîrana 2009an de, Apple dest bi danûstandinên push kir, ku destûrê dide bikarhêneran ku gava ku ew ne ji serlêdanek bikar neynin. Koum WhatsApp guherand da ku gava rewşa bikarhênerek were guheztin, her kesê di tora bikarhênerê de bê agahdarkirin. WhatsApp 2.0 bi hêmanek peyamberan hate berdan û hejmara bikarhênerên çalak ji nişkê ve gihîşt 250,000. Her çend Acton li ser ramana destpêkek din dixebitî, wî biryar da ku beşdarî pargîdanî bibe. Di çiriya pêşîn a 2009 de, Acton pênc hevalên berê li Yahoo! piştrast kir. veberhênana tovên 250,000 $ veberhênan, û Acton bû hevşaredar û beşdariyek hate dayîn. Ew di 1-ê çiriya paşîn de bi fermî beşdarî WhatsApp bû. Piştî çend mehan di qonaxa betayê de, serîlêdanê di çiriya paşîn 2009 de hate destpêkirin, bi taybetî li ser App Store ji bo iPhone. Piştra Koum hevalek li Los Angeles, Chris Peiffer peyivand, da ku guhertoyek BlackBerry pêşve bike, ku du meh şûnda hat.
Ji bo ku mesrefa sereke ya şandina nivîsên erêkirinê ji bikarhêneran re bigire, WhatsApp ji karûbarê belaş veguherand nav peredanê. Di Kanûn 2009 de, kapasîteya şandina wêneyan di guhertoya iPhone-ê de hate zêdekirin. Ji destpêka sala 2011 ve, WhatsApp yek ji 20 serlêdan li Yekbûngeha App Store ya Amerîkî bû.
Di nîsana 2011-an de, Sequoia Capital nêzîkî 8 mîlyon dolaran veberhênanê ji bo zêdetirî 15% ji pargîdanî re, piştî mehan danûstendinê bi hevparê Sequoia Jim Goetz.
Di sibat 2013 de, WhatsApp nêzîkî 200 mîlyon bikarhênerên çalak û 50 endamên karmendan hebû. Sequoia $ 50 mîlyon dolar veberhênand, û WhatsApp bi nirxa 1,5 mîlyar $ ve hate nirxandin.
Di post-posterek blogê ya kanûna pêşîn a 2013 de, WhatsApp îdia kir ku 400 mîlyon bikarhênerên çalak her mehê karûbarê bikar tînin
Spotify, sazîyeke swêdî ye, ku bi gelek zimanan û li gelek welatên cîhanê bi awayekî online mûzîkê pêşkêşê endamên xwe dike.
Spotify, sala 2006 hate damezrandin, karsaziya bingehîn a pargîdanî peyda dike ku platformek weşana bihîstwerî, platforma "Spotify", ku muzîk, vîdyoy û podcasts-bi sînorkirî ji endamên xwere dişîne. Labelên tomar û pargîdaniyên medyayê peyda dike. Wekî karûbarek premium, taybetmendiyên bingehîn bi reklaman an vîdyoyên muzîka otomatîkî re belaş in, di heman demê de taybetmendiyên din, yên wekî guhdarîya offline û guhdariya bazirganî-belaş, bi navgîniya aboneyên dayî ve têne
Platforma Spotify di 7ê Cotmeh a 2008an de hate destpêkirin. Bikarhêner dikarin bi hêla parametreyên wekî hunermend, albûm, an şanoyê vegerin û dikarin lîsteyên lîstikan çêbikin, biguherînin û parve bikin. Spotify li piraniya Ewropa û Amerîkan, Avusturalya, Zelanda Nû, û deverên Afrîka û Asyayê, û li ser pir amûrên nûjen, di nav de, Windows, macOS, û Linux komputer, û iOS, û Smartphone û tabletên Android-ê de heye. Ji meha Sibata 2020 ve, pargîdaniya mehane 271 mîlyon bikarhênerên çalak hene, ji wan jî 124 mîlyon aboneyên dayînê.
Berevajî firotanên fîzîkî an dakêşanê, ku ji hunermendan re bihayê maqûl a stran an albûmê firotanê didin, Spotify ji bingeha hejmarê stêrên hunermendan re wekî binavkirinek ji stranên tevde stêr re, royaltiyan dide. Ew nêzîkî 70% ji dahatiya xwe ya tevahî li xwediyên mafan re, ku pişt re li gorî peymanên xwe yên takekesî, hunermendan drav didin, belav dike. Spotify bi hunermend û hilberînerên wekî Taylor Swift û Thom Yorke re, rexne girtiye, ku ev îdîa kir ku ew bi zanebûn mûzîkjenan nake. Di sala 2017 de, wekî beşek ji hewildanên xwe ji bo danûstendina danûstandinên lîsansê ji bo berjewendiyek ji bo çûna gel, Spotify ragihand ku hunermend dê heke albûmên ku beşek ji Koma Muzikê Universal an Tora Merlin ne be, ew ê muzîkê bikin ku demek zû de albumên ji aboneyên payedar re were çêkirin.
Navendên navdewletî yên Spotify li Stockholm, Swêdê hene, her çend her herêm xwediyê serokên xwe hene. Ji Sibat 2018 ve, ew li New York Stock Exchange hatî navnîş kirin û di Îlon a 2018an de, pargîdanî karûbarên xwe li New York City veguhestin 4 Navenda Bazirganiyên Cîhanê.
Spotify di 2006an de ji hêla komek li Stockholm, Swêd hate pêşve xistin.  Pargîdanî ji hêla Daniel Ek, rêveberê berê yê CTOyê Stardoll, û Martin Lorentzon, hev-damezrênerê TradeDoubler ve hate damezrandin.  Sernavê pargîdaniyê, li gorî Daniel Ek, di destpêkê de ji navê ku ji hêla Martin Lorentzon ve hatî şaş kirin şaş bû.  Dûv re wan etîmolojiyek berhevokê ya "cihê" û "naskirinê" fikirîn. Spotify navneteweyî di binê piraniya pargîdaniyên li herêmên cûda de kar dike.  Spotify niha 44 ofîsên ku navneteweyî kar dikin hene.
Serlêdana Spotify di 7ê Cotmeh a 2008an de hate destpêkirin. Dema ku hesabên belaş ji hêla vexwendinê ji bo birêvebirina mezinbûna karûbarê ve girêdayî peyda diman, dest bi sepandina serfiraziyan ji her kesî re vekir.  Di heman demê de, Spotify AB ji bo danûstandinên lîsansê bi etîketên muzîkê mezin re ragihand.
Di Sibat 2009 de, Spotify li Keyaniya Yekbûyî li serhêlê karûbarê belaş li qeydkirina gelemperî vekir. Li gorî serbestberdana karûbarê mobîl, qeydkirin zêde bû, û Spotify rê da ku qeydkirina karûbarê belaş di Îlonê de rawestand û Brîtanyayê vegerîne polîtîkayek tenê vexwendinê. Kartên Premium ji bo demsala zivistanê 2009 hat pêşkêş kirin ku destûr da ku wergirvan ji bo 1, 3, 6, an 12 mehan hesabek li rewşa "Premium" nûjen bikin.
Ji bo destpêkirina karûbarê li Dewletên Yekbûyî di Tîrmeha 2011an de, Spotify şeş-meha belaş darizandina piştgirî ya ad-piştgirî bû, ku bikarhênerên nû dikaribû muzîkê bêhnek bêhempa guhdarî bikin.  Di Januaryile 2012 de, darizandina belaş dest pê kir, û bikarhêneran her mehê bi deh demjimêran û dubareyên pênc-stran derbas kirin.  Di Adarê de, Spotify hemî tixûbên li ser tarîxa karûbarê belaş bêsînor rakirin.
Di Nîsana 2016 de, Ek û Lorentzon nameyek vekir ji siyasetmedarên swêdî re daxwaz kirin ku çalakî li sê deveran bikin ku wan îdîa kir ku astengiya xebata şîrketê di wergirtina jêhatiyên mezin de dema ku Spotify mezin dibe, di nav de gihîştina xaniyên hêja, perwerdehiya çêtir di warên bernamekirin û pêşkeftinê de, û  vebijarkên stock.  Ek û Lorentzon nivîsand ku ji bo domandina pêşbaziyê di aboriya cîhanî de, siyasetmedar hewce ne ku bi polîtîkayên nû re bibin bersiv, an na jî dê hezar karên Spotify ji Swêdê werin Dewletên Yekbûyî.
Di dawiya sala 2016 de, şirket dest bi kampanyaya "mezintirîn [kirrûbirra] kir heta roja îro" kir, bi danîna panelên mezin li bajarên mezin ên li seranserê cîhanê ku bi dilsozî xatirê bikarhênerên guhdarî kir.  Billboard şîroveyên wekî "Kesê delal yê ku lîsteyek lîstikê bi nav kir:" Night Yek Standev Bi Jeb Bush Re Bibe Wekî Ew Di Keçek Ewropî de Keçek Bond be. "Me Pir pirs hene";  "Ji 1,235 mirovên ku vê salê lîstika lîstikê" Girls Night "hez dikir, Em ji te hez dikin", û "Kesê delal yê ku roja Valentnê Valentine, 42 caran lîstiye‘ "Biborin", te çi kir? "  Seroka Sereke Kirrûbirra Spotify Seth Farbman ji Creativity re got ku "hin nîqaş derketiye ka gelo daneya mezin karkirina afirîneriyê di kirrûbirra de ye, lê me ew li ser serê wî zivirî... Ji bo me, daneyên teşqelatê dike û di derheqê hestyariya ku mirovan dide.  îfade dikin.
Di Sibat 2017 de, Spotify ragihand ku Dewletên Yekbûyî li Lower Manhattan, New York City, û li 4 Navenda Bazirganiyê ya Cîhanê karûbarên xwe yên mezin, ragihand ku nêzî 1000 karên nû zêde kir û 832 helwestên heyî digire. Navendên pargîdaniya Dewletên Yekbûyî li Navçeya Flatiron ya New York City-ê ne.
Di 14 Mijdar 2018 de, pargîdanî bi tevahî 13 bazarên nû li herêma MENA ragihand, di nav de çêkirina hubek nû ya erebî û çend lîsteyên lîstikê, di heman demê de di pêvekên wan de nivîsek rast-çep piştgirî dike.
Nûbûn kovareke werzî ya wêjeyî û rewşenbîrî ya wezareta rewşenbîrî ya Hikûmeta Kurdistanê ya li Dihokê bû.
Nûbûn di gulana 2003an de bi yekem hejmara xwe derket ber xwendevanên xwe. Nûbûn li Başûrê Kurdistanê li bajarê Dihokê bi tîpên latînî derket û werzane bû.
Piştî hejmara 121ê ya havîna 2012an weşana kovara Nûbûnê bi dawî bû.
Xiaomi inc. Şîrketek elektronîkî ya Çînê ye ku di Nîsana 2010 de hate damezrandin û navenda wê li Pekînê ye. Xiaomi, serîlêdanên mobîl, laptop, bag, guhikdeng, pêlav, bandên fitarê, û gelek hilberên din de dike û veberhênan dike.
Xiaomi di heman demê de şirketa çaremîn e ku piştî Apple, Samsung û Huawei xwedan karûbarên çipên desta yên têlefonê ye. Xiaomi di Tebax 2011 de yekem telefona xwe xilas kir û bi lezûbez rahijmendê bazarê li Chinaînê peyda kir ku bibe şirketa smartphone ya herî mezin a welat di sala 2014 de. Di destpêka çaryeka duyemîn ya 2018 de, Xiaomi mezintirîn hilberînerê telefonê yê çaremîn yê cîhanê bû, ku di herdû bazara herî mezin de, Chinaîn, û bazara duyemîn a herî mezin, Hindistan bû. Ji Gulan 2019 ve, Xiaomi di nav çar welatan û deverên mezin de bi mîlyonan cîhazên razdar di nav 5 beşên bazara telefona de ye. Bikarhênerên mehane yên çalak (MAU) yên MIUI di îlon a 2019 de 291.6 mîlyon zêde bûn.
Xiaomi li seranserê cîhanê 16,700 karmenda ye. Ew berbi bazarên din ve diçe, di nav de Chinaîn, Hindistan, Japonya, Rusya, Koreya Başûr, Afrîka Başûr û piranîya welat û deverên li Asya Başûr û Ewropa Rojavayî. Xiaomi di serî de li zêdetirî 90 bazaran li çaraliyê cîhanê bazirganî kiriye. Li gorî kovara Forbes, Lei Jun, damezrîner û CEO, xwediyê nirxek nermî ya 12.5 mîlyar dolar e. Xiaomi piştî destpêkirina wergirtina fona 1.1 mîlyar dolar ji veberhêneran, 4-ê teknolojiya herî hêja ya cîhanê ye. Navnîşa 468-ê ye, Xiaomi şîrketa herî piçûk e ku li ser navnîşa Fortune Global 500 ji bo 2019 heye. Di sala 2019 de, pêlavên telefona desta Xiaomi gihîşt 125 mîlyon yekîneyan, di sala 2018an de di rêza çaremîn de û yekem li Hindistanê di rêza yekem de ye.
Lin Bin, cîgirê serokê Enstîtuya Endezyariya Google înê
Dr. Zhou Guangping, rêveberê payebilind ê Navenda R&D ya Motorola Pekînê
Liu De, serokê beşa sêwirana pîşesaziyê li Enstîtuya Teknolojiya Pekînê
Li Wanqiang, rêveberê giştî yê Ferhenga Kingsoft
Hong Kong, rêveberê hilberên pîr ji bo Google înê
Di tûra yekem a fînansê de, veberhênerên sazûmanê wekî Temasek Holdings, IDG Capital, Qiming Venture Partners û Qualcom.
Di 16 Tebax 2010 de, Xiaomi bi fermî yekem bi sistema Android û MIUI xwe dest pê kir. Ew bi TouchWiz û iOS-a Apple-ê re xuya dike.
Xiaomi bi navê telefon a Mi 1 di Tebax 2011 de ragihand. Di cîhazê de bi cîhaza Android re xwediyê sîstema Xiaomi ya MIUI bû.  Pêşîn telefon a Xiaomi Mi 1 piştre bazirganî li bazarên teknolojî û Rojhilat a Asyayê xuya bû.
Di Tebax 2012 de, piştî guhertoya yekem a telefonê, Xiaomi Corporation amûra xwe ya nû ya bi navê telefon a Xiaomi Mi 2 ragihand.  Ji nûvekirina guhertoya nû ya bi Guhertoya Android-ya nûvekirî guhert.
Di 5 îlon a 2013 de, CEO Xiaomi Lei Jun ragihand ku plan dike ku dest bi weşana Android-based 47 înç û bi kapasîteya 3D yê ku dê ji hêla Sony TV-yê hilberînerê Wistron Corporation of Taiwan ve hatî civandin.  Pargîdanî bijartî wekî karanîna hêjahiya Wistron wekî dabînkerê Sony diyar kir.
Di îlona 2013 de, Xiaomi telefona xwe ya Mi 3 ragihand.
Beriya Cotmeha 2013, Xiaomi li Chinaînê pêncemîn kevintirîn firotgehek telefonê bû.
Di sala 2013-an de Xiaomi 18,7 mîlyon telefonên xwe firot.
Di 2014 de, Xiaomi pêşangeha xwe li derveyî Çînê ragihand, ku li herêmê dê çalakî û çalakiyên hilberîna pêşerojê li herêmê werin saz kirin.  Li pey Singapûrê, pargîdanî li Malaysia, Fîlîpîn û Hindistan hate vekirin, û plan dike ku di mehên pêş de bikeve Endonezya, Tayland, Rûsya, Tirkiye, Brezîlya û Meksîka.
Di 21 Sibat 2014 de telefona Red û Mi 3 ya Xiaomi li Singapore derketin. Tabloyên Xiaomi Mi 3 di nav 2 hûrdeman de ji firotgeha rojê li Singapore hate firotin.
Di Adar 2014 de, Xiaomi Store Australia (karsaziyek ne girêdayî) dest bi firotina têlefonên mobîl Xiaomi li Australya bi riya malpera xwe, XiaomiStore.com.au kir. Lêbelê, wan bazirganî tenê çend meh hte kirin, ji ber ku Xiaomi zû "xwest" ku firotgeh di 25 Tîrmeh 2014 de were rawestandin (an jî).  Demek kurt piştî firotanê hate sekinandin, di 7-ê Tebaxa 2014-an de malpera xwe jî hate daxistin, Anîrovekek pîşesaziyê behsa çalakiya Xiaomi kir ku malpera Australian bê girtin û got, "Ez qet carî vî yekê nakim [berî].  Pêdivî ye ku ew bibe gavek stratejîk. "  Di wê demê de ev bi tenê firoşgerek serhêl firotina têlefonên Xiaomi li Australya (MobiCity) hate girtin. Ev firoşgeh li bajarê Hong Kongê jî hebûn di dawiya 2015 de hat girtin.
Dibistanên Eşîran li sala 1892yê de ji aliyê Siltan Ebdulhemîd ve hatin vekirin. Armanca van dibistanan ew bû ku zarokên serhozên ereb, kurd û ernewitan perwerde bike û bixe bin xizmeta Osmaniyan.
Komeke xwendekarên Dibistana Eşîran (Abdullah Biraderler, 1892-1893)
21 îlona 1890ê Siltan Ebdulhemîd vekirina van dibistanan îlam kir û bang li serhozên kurd,ereb,ernewut kir ku zarokên xwe bihinêrin van dibistanan. Lê vekirina van dibistanan encax li sala 1892yê mimkûn bû. Li pêşiyê tenê li Stenbol û Bexdayê hatin vekirin. Lê piştî sê salên dî, li Patnos, Selmas, Toprakkale, Wan û Mudrakê jî hatin vekirin.
Armanca vekirina dibistanan.
Siltanê Osmanîyan, Siltan Ebdulhemîd di bîranînên xwe de ji bo armanca avakirina van dibistanan wiha dibêje;
Her çend Siltan Ebdulhemîd bi dûçûna polîtikayên pan-osmanî ev dibistan vekiribin jî, gelek xwendevanên kurd bi xwendinê li dijî van fikrên Siltan Ebdulhemîd mezin bûn. Di vê derbarê de rojnameya ermen Ginthak li sala 1903ê de wiha dibêje;
Li sala 1907ê jî ev dibistan ji aliyê Siltan Ebduhemîd ve hatin girtin.
Oppo Electronics Corp, bi gelemperî wekî OPPO tê navnîş kirin, pargîdaniyek elektronîkî û ragihandinê ya mobîl a Çînê ye. Bi bingehî li bajara Çîn a Dongguan, Guangdong e.
Oppo li Çînê bi telefon û lîstikvanên Blu-ray û amûrên din ên elektronîkî tê zanîn. Hilberînerek pêşeng a telefonê ye, di sala 2019-an de li Çînê navnîşa herî mezin a bazara telefonan bû û li çaraliyê cîhanê di rêza 5-emîn de cih girt. Oppo aligirê BBK Electronics ye. Ew beşek ji Pargîdaniya Elektronîkî ya BBK û OnePlus, Vivo û Realme ye.
Navê OPPO cara yekem di sala 2001 de li Çînê hat qeyd kirin û di 2004'an de hate destpêkirin. Ji wê demê ve, ew li hemû deverên cîhanê berfireh bûye û li Cîhanê hatîye nasandin.
Di Hezîran 2016 de, OPPO bû hilberînerê herî mezin a Telefonê li welatê Çînê, têlefonên xwe li zêdetirî 200,000 firotgehan difiroşe.
OPPO di sala 2017 de serketiya sponsorê tîmê neteweyî ya krîpto ya Hindistanê wergirt û mafên xwe bi dest xistin ku logoên xwe li ser kîteyên tîmê ji 2017'an heta 2022'an destnîşan bikin.
Di sala 2019 de OPPO bû sponsor a pêşbirka tenîsê ya French Open Grand Slam ya ku li Roland-Garros, Parîsê tê li dar xistin. Di sala 2019 de, li gorî lêkolîna a Number Research Oppo, pargîdaniyekek lêkolînê ya bazara Hindistanê ye, OPPO wekî nîşaneke ku li Hindistanê reklama herî bilind a di dema netê de ye.
Bi destpêka şerê cîhanî yê yekem parçebûna Osmaniyan jî destpê kir û axa kurdan ket di bin dagirkeriya dewletên ewropiyan. Hêj şerê cîhanî yê yekem berdewam dikir, Brîtanyayê, Fransayê û Rûsyayê axa Osmanîyan bi hevpeymaneke veşartî ji xwe re parve kiribûn. Bi dûçûna vê hevpeymana veşartî ya bi navê Peymana Sykes Picot; Rojhilata Navîn û Kurdistan di navbera van hêzên kolonyalîst bi erêkirina Cemiyeta Neteweyan hate parçe kirin. Bi dûçûna vê peymanê Libnan, Suriye û Rojavayê Kurdistanê ji bo mandateriya Fransayê ma. Li dijî vê Brîtanyayê jî li ser Iraq, Başûrê Kurdistanê (Mandateriya Iraqê), Filistîn û Urdunê mandaterî qezenc kir.
Deverên Kurdistanî jî wiha hatin parvekirin
Ev peyman di navbera dîplomatên van dewletan Mark Sykes, François Georges-Picot, û Sergei Sazonov de hatibû destnîsan kirin. Peyman navê xwe ji van dîplomtan werdigire.
Vodafone, sazîyeke telekomînîkasyon a navneteweyî ye ku navenda wê li bajarê Newbury, Berkshire Birîtanyayê ye.
Ji sala 2018 an ve, Vodafone li 25 welatan karê tora telekomînîkasyon dike, li 47 welatên din ve jî di tora hevkariyê da ye.
Vodafone di Navnîşa Navîn a Londonê de navnîşek bingehîn heye û pêkhatê Indeksa FTSE 100 e.  Ew ji 10ê sibata 2016an pê ve, kapîtaliyek bazarê bi qasî 52,5 mîlyar Eoru û bû heştemîn-mezintirîna ji pargîdaniya ku Borsa-Londonê bi vê awayî hate navnîşkirin.
Vodefone di 1 kanûna paşîn 1985 an de bi navê Racel-Vodafone Holdîng li bajarê Newbury, Berkshire ofîsa xwe ya yekemîn vekir û pîştê demekê kurt navê wî bi Recal Telekomînîkasyon Grup ve hate guhertin. 29 kanûna pêşîn a 1986 an de Recal Electronics 110 mîlyon Euro da û Vodafone bi temamî bû sazîyek Recal Electronics.
Konferansa Aştiyê ya Parîsê piştî şerê cîhanî yêkem ji bo çareserkirina pirsgirêkan ji aliyê dewletên şerker hate amade kirin. Di konferansê de gelek dewletan û rêxistinan kurd jî di nav de cihê xwe girtin
Konferansa San Remoyê piştî Konferansa Aştiyê ya Parîsê ji aliyê dewletên mitefîq hate durist kirin. Gelek dewlet û rêxistin tevlî vê konferansê bibûn.
Lê ev hevgirtina kurdên Stembolê jî wek xwe nema, di nav van kurdan de fraksiyonên cuda cuda derketin. Seyîd Ebdulqadir û hevalên wî dixwast di nav Osmaniyan de bimînin û divê kurd alîkariya Osmaniyan bikin. Yanî otonomî di nav Osmaniyan de dixwastin. Serê fraksiyona din Emîn Alî Bedirxan bû ku wî jî diparast ku kurd bikevin di bin sîwana hêzeke mezin de, ne ya Osmaniyan de. Yanî mandateriya ingilîzan dixwastin. Di dawiyê de Emîn Alî Bedîrxan û endamên din yên malbata Bedirxaniyan Cemiyeta Teşkîlata İctimiyeya Kurd ava kirin. Memduh Selîm Beg jî Partiya Demokrata Kurd-1919 ava kir.
Cemiyeta Tealiya Kurd li sala 1921ê ji aliyê Meclîsa tirkan ve hatiye girtin.
Li Dêrsim û Sêwazê li herêma kurdên qoçgirî li dijî Kemalîstan serhildan hatiye destpê kirin. Serhildêrên kurd bajarên Qoçgîr, Qenxal û Macîran bidest xistin û li Xozatê civiyan. Di encamê de li dijî Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê daxuyandin hatiye dan û ji meclîsê hatiye xwestin ku daxwazên miletê kurd bipejirînin. Lê tirkan ev daxwaz qebûl nekirin û dest bi şer kirin.
Piştî şerê cîhanî bidawî hat, Mustafa Kemal Atatürk û gelek efserên din yên artêşa Osmaniyan çûn Anatolyayê ji bo birêxistina gelê Anatolya. Pêşiyê li Erzeromê li 23 tîrmeh-5 tebaxa 1919ê kongreyek lidarxist. Ji 5 parêzgehên kurd 58 nûner tevlî vê kongreyê bûn, ji van nûneran 22 kurd bûn. Paşî di navbera 4-11 îlona 1919ê de jî li Sêwazê kongreyek lidarxist. Gelek nûnerên kurd hatin vê kongreyê jî. Hêjayî gotinê ye ku hemû bajarên kurd tevlî van kongreyan nebûn. Mustafa Kemal tehdîda ermeniyan li ser kurdan baş bikaranî. Eşîrên kurd ji ber tirsa avabûna dewleta ermenî, piştgiriya Mustafa Kemal kirin. Ev eşîrên kurd ne tenê di meseleya ermenan de hatin bikaranîn, her wiha li dijî navenda siyaseta kurd ya Stembolê jî dijbertî dikir. Ji konferasnên ewropayiyan re name dişandin ku naxwazin dewleteke serbixwe ya kurd were ava kirin. Mustafa Kemal Atatürk hêj neçûye Sêwazê, nameyekê ji van serok eşîran dişîne; Hecî Mûsa Begê Motkîyî, Şêx Ebdulbakî Efendiyê Kufrevîzade yê Bedlîsê, Ebdurehmanê Şirnexê, Umerê Derşevî, Resul Axa, Sadulah Efendî, Şêx Mehmûdê Mûşaşê, Şêx Ziyaedînê Norşînî, Cemîlê Çetoyê Garzanî. Di van nameyan de Mustafa Kemal demagojiya îslamî dike û bi tehdîda avabûna dewleteke ermenî, dixwaze kurdan qanî bike. Her wisa piştgiriya girtina rêxistinên kurd dike û bang dike ku herkes tevlî Kuvayî Milliyeyê bin. Di van wextan de li dijî Mustafa Kemal jî xebat hene; Waliyê Elazîzê Alî Galip Beg, ji bedirxaniyan Mutaserrif Xelîl Beg bi piştgiriya Binbaşi Edward Noel dixwazin êrîş bibin ser Kongreya Sêwazê. Lê biserneketin..
Mustafa Kemal Atatürk 3yê kanûna pêşîn a 1920ê li gel Bolşevîkan Peymana Gumruyê destnîşan kir. Bi vê peymanê Qers, Erdêxan û Artvin bûn milkê tirkan. Her wiha tehdîda ermenan bi vê peymanê ji holê rabû. Li gel Îtalyayê jî peymanek li sala 1921ê destnîşan kir ku di encamê de Îtalya ji Rojavayê Anatolyayê derket. Her wiha li gel Fransayê jî 20ê çiriya pêşîn a 1921êde Peymana Enqereyê destnîşan kir ku sinorê Suriye û yê Tirkiyeyê aşkera bû. Her wiha sinorek kişandin di navbera Rojavayê Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê de. Ev peymana li gel Fransayê tê wê wateyê ku Fransa dê dest ji Peymana Sevrê vekêşe û hêviyên Kurdistana Serbixwe dê pûç bibin. 11 çiriya paşîn a 1922yê jî şerê li gel İngilîzan sekinî. İngilîz mecbûr man ku li gel Hikûmeta Enqereyê pêk bihên. Şerê Rizgariya Tirkiyeyê gihişt armanca xwe û sinorên Tirkiyeya modern kifş kirin. Êdî rê li ber van hêzan vebû ku biçin Lozanê.
Bi destpêka şerê cîhanî yê yekem parçebûna Osmaniyan jî destpê kir û axa kurdan ket di bin dagirkeriya dewletên ewropiyan. Hêj şerê cîhanî yê yekem berdewam dikir, Brîtanyayê û Fransayê axa Osmanîyan bi hevpeymaneke veşartî ji xwe re parve kiribûn. Bi dûçûna vê hevpeymana veşartî ya bi navê Peymana Sykes Pycot; Rojhilata Navîn û Kurdistan di navbera van hêzên kolonyalîst bi erêkirina Cemiyeta Neteweyan hatiye parçe kirin. Bi dûçûna vê peymanê Libnan, Suriye û Rojavayê Kurdistanê ji bo mandateriya Fransayê ma. Li dijî vê Brîtanyayê jî li ser Iraq, Başûrê Kurdistanê, Filistîn û Urdunê mandaterî qezenc kir.
Parçebûna Kurdistana Osmaniyan bi awayeke fermî bi vê peymanê destpê kir. Piştî vê peymana proseya parçekirina Kurdistanê dewam dike. Ji ber kêmbûn û lihevnehatinên rêvebirên kurd, li her parçeyê Kurdistanê tevgerek hebû. Hinek tevger ji bo serxwebûna Kurdistanê, hinek ji bo salahiyeta Osmaniyan, hinek ji bo Brîtaniyan, hinek ji bo Rûsan, hinek ji bo eşîra xwe tevdigerîn. Di encamê de qedera Kurdistanê bi destê biyaniyan hatiye nivîsandin. Di navbera Fransa, Brîtanya û Rûsan de bû sê parçe.
Ji bilî van navendên hêzên dîplomatîk û artêşî di konferansê de Îranê jî hewl dida ku hinek parçeyên Kurdistanê û Qefqasya bixe bin kontrola xwe. Îranê diparast ku li Kurdistanê gelekê misliman, nijad û zimanê wan jî fars dije. Diparast ku ev memleket di navbera Osmaniyan û Farsan de hatiye parve kirin. Lord Curzon jî di vê derbarê de wiha dibêje;
Konferansa San Remoyê, gelek li ser mijara kurdan sekinî. Her çend gelek biryarên têkildarî kurdan wergirtibin jî, gelek rexne li civaka kurd jî hatiye kirin. Lord Curzon digot ku şexsiyetek tine di nav kurdan de ku rêberiya kurdan bike, her wisa digot her kurd tenê berpirsiyaretiya eşîra xwe dike
Di 20ê tebaxa 1920ê de di navbera dewletên hevalbendan û Osmanî de Peymana Sevrê hatiye destnîşan kirin. Ev peyman fermana parçekirina Dewleta Osmaniyan bû. Bi dûçûna vê peymanê dewletên hevalbend şert û mercên gelek şedîd danîn ber Osmaniyan. Hem ji layê axê ve hem jî ji layê aboriyê ve şertên giran hebûn.
Konferansên li Lozanê 8 mehan berdewam kir. Piştî têkçûna hêzên ewropayî dijî tirkan, Peymana Sevrê pûç bû. Berevajî peymana Sevrê, peyva kurd jî di Lozanê de derbas nabe. Tirk bi xwebaweriyeke mezin rûniştin li ser maseyên Lozanê. Di encamê de 24ê tîrmeha 1923yê de di navbera van dewletan û Tirkiyeyê de Peymana Lozanê hatiye destnîşan kirin. Bi dûçûna madeya 3yê ya vê peymanê, di 9 mehan de diviyabû sinorê Tirkiye û Iraqê were kifş kirin. Eger di 9 mehan de ev pirsgirêk neyê çareser kirin, Cemiyeta Neteweyan dê vê pirsgirêkê çareser bike. Di navbera tirkan û dewletên din de sê mijar mabûn ku nehatin çareser kirin.
19 gulana 1924ê li Stembolê Tirkiye û Brîtanya rûniştin ku pirsgirêka Mûsilê çareser bikin. Lê pirsgirêk çareser nabe û rê ji bo çareseriya Cemiyeta Neteweyan vedibe.
Peymana Enqereyê(1926).
Bi vê peymanê parçebûna Kurdistanê temam bû. Êdî li her parçeyê Kurdistanê siyaseteke cûda tê meşandin. Lê bersiva hemû kurdan eynî ye; Serhildan
Serhildana Elkê(3 îlon 1924).
Serhildana Elkê ji ber xeletiyên teknîkî berî serhildana Şêx Seîd destpê kir. Lê diviyabû bi serhildana Şêx Seîd hevdem destpê bike
Serhildana Şemzînanê (25 xizîran 1925-xizîran 1926).
Piştî têkcûna Serhildana Şêx Seîd Efendî, Seyîd Ebdulqadir hatiye bidarve kirin. Kurê wî Seyîd Ebdula li herêma Hekariyê û Şemzînanê bi alîkariya Ihsan Nûri Paşa û Seyîd Tahayê Geylanî dest bi xebatên serhildanê kir. 25 xizîrana 1925ê 6 efserên artêşa Tirkiyeyê ji aliyê çekdarên Seyîd Ebdula ve hatin kuştin. Bi rêberiya Seyîd Ebdula û 600 çekdarên eşîra gerdiyan êrîş bir ser Şemzînanê. Artêşa Tirkiyeyê bi alikariya Casim Beg û serokeşîrê dostkiyan Tahir Beg, êrîş bir ser serhildêran. Di encamê de di xizîrana 1926ê de serhildan hatiye vemirandin.
Serhildana Hekariyê (6 çiriya pêşîn 1926-adar 1927).
Piştî têkçûna Serhildana Şêx Seîd, dewleta Tirkiyeyê xwest demografiya Kurdistanê biguherîne, ji ber wê dest bi polîtîkayên sirgûnkirina kurdan kir. Li herêma herêma dîrokî ya Hekariyê nerazîbûnên eşîran destpê kir. Li Başûrê Wanê eşîrên Nordûziyan, Şerefan, Mamxûran û Gewdan, li Elkê eşîrên Goyî û Jîrkiyan, li Hekariyê jî eşîrên Ertoşiyan dest bi çalakiyên çekdarî kirin. 6ê çiriya pêşîn a 1926ê êrîş birin ser baregehên artêşa Tirkan. Heta adara 1927ê dewam kir. Paşî tirkan bi hêzeke mezin ev serhildan vemirandin.
Bêdengiya siyasî (1938-1959).
Piştî Serhildana Dêrsimê bêdengiyeke mezin dikeve ser Kurdistanê. Rêxistinên kurda tine ne. Navên kurd, kurdî û kurdistan ji aliyê dewleta tirk ve hatine qedexe kirin. Lê di vî bêdengiya kûr de, bi veşartî hinek xebat jî dihatin kirin.
Li sala 1942yê Mistefa Remzî Bucax, Faîq Bucax û Ziya Şerefhanoğlu ji bo ku xwendevanên kurd li hev bicivin, Civîngeha Xwendevanan ya Feratê ava kirin. Di heman salê de van hersêyan kovara Hêvî 1942 (kovar)ê didamezrînin. Bi navê Cemiyeta Rizgariya Kurdan jî rêxistinekê ava dikin
Li sala 1958ê Musa Anter rojnameya İleri Yurt ava dike. Di vê rojnameyê de bi navê Qimil helbesteke kurmancî dinivîse. Musa Anter binçav dibe, piştî demek din serbest berdidin. Lê bi Doza 49an dîsa tê girtin. Qimil her çend helbestek be jî, dibe nîşaneyeke kurdan ya hişyarbûnê.
Li ser hişyarbûna gelê bakur Dr. Şivan wiha dibêje;
Komkujiya Qerqeliyê 1943.
Mustafa Muğlalı bi hêceta qaçaxçîtiyê 33 kurdan bêyî dozvekirin înfaz dike. Li ser vê ev bûyer belav dibe û Mustafa Muğlalı tê girtin û zindanê de li sala 1951ê dimire.
Li sala 1997ê Sererkana Tirkiyeyê peykerê Mustafa Muğlalı li hewşa sererkaniyê diçikilîne û honure dike. Her wisa li 2004ê jî navê Mustafa Muğlalı didin qereqoleke tirk li herêma Qerqeliya Wanê
Doza 49an (17 kanûna pêşîn 1959-1984).
Bûyera 49an piştî şerê cîhanî yê yekem hişyarbûna kurdên bakur ya yekem e ku piştî vê hişyarbûnê hereketên kurd derketin. Bi serkeftina Mela Mistefa Barzanî li Başûrê Kurdistanê tesîreke mezin hem li Tirkiyeyê kir hem li Bakurê Kurdistanê kir.
Piştî derbeya leşkerî ya Ebdulkerîm Qasim li Iraqê, bi banga Ebdulkerîm Qasim, Mela Mistefa ji Sovyetan vegerî welat. Wî wextî li Mûsilê û Kerkûkê tevlîhevî çêbû ku Ebdulkerîm Qasim nedikarî çareser bike û alîkarî ji Barzanî xwast. Barzanî bi pêşmergeyên xwe ve beşdarî van şeran bû û di vemirandina van serhildanan de alîkariya Iraqê kir. Di encamê de gelek tirkmen jî hatin kuşin. Ev jî bû sedema nerazîbûnên Tirkiyeyê.
Bûyera 49an girtina 50 xwendevanên kurd e ku kurdên sosyalîst, dîndar, burjuva, demokrat.. hwd yanî her cure kurd di nav vê bûyerê de hebûn. Jixwe piştî vê bûyera û bi derbeya leşkerî li Tirkiyeyê hereketên kurd jinûve şînbûn. Piştî derbeya leşkerî gelek fraksiyonên kurd derketn holê. Em dikarin bibêjin ku tovê fikrî yê hemû hereketên Bakurê Kurdistanê girtina van 50 rewşenbîrên kurd bû. Her wisa piştî şerê cîhanî yê duyem sîstema polîtîk ya dinyayê guheri. Di navbera DYA û Sovyetan de şerê sar destpê kir. Jixwe vî şerî gelek tesîr li kurdan jî kir û para xwe ji vî şerî wergirt.
Hêjayî gotinê ye ku Mehmet Emin Batu xwendevanek bû di nav van 50 kesan de. Di zindanê de mirî û 49 kes man. Ji ber vê navê vê bûyerê bi 49 kesan tê zanîn.
Kampa Sêwazê (1 xizîran 1960).
1 xizîrana 1960 ji aliyê efserên kudetayê 485 kurd birin Kampa Sêwazê. Vegera Barzanî bo Iraqê tirsek mezin xistibû nav dilê dewleta tirkan de. Ji çepê jî ji rastê jî kurd ji ber sedemên kurdbûnê dihatin binçav kirin û girtin.
Piştî kudetaya 27 gulanê.
Piştî kudetaya 27 gulana 1960ê li Bakurê Kurdistanê lîv û tevgerên kurd şîn bûn. Li gelek cihan çalakiyên gerîlayî li dijî artêşa tirk hatin destpê kirin. Li ser vê givaşa tirkan jî li ser kurdan zêde lêdihat
Vekirina dibistanên asîmîlasyonê(6 kanûna paşîn 1961).
Di destpêkê de li Bakurê Kurdistanê 19 YİBO(dibistanên asîmîlasyonê) hatin vekirin. Paşî dîsa bi gelemperî li Kurdistanê jimara van dibistanan gihişt 50an. Li van dibistanan de bi giştî kurdên hejar ji malbatên xwe dûr xwendina xwe dikir. Armanc ew bû ku van zarokan ji malbatê dûr bixin û bi çand, nêrîn û zimanekê nû perwerde bikin.
Guherandina navên kurdî.
Piştî kudetaya 27ê gulanê nav guherandineke mezin hatiye destpê kirin ku navê çiya, newal, gund hwd hemû hatin tirkîkirin.
Binçavkirina 23 rewşenbîrên kurd(1963).
Musa Anter, Yaşar Kaya, Medet Serhat û Ergün Koyuncu bihevra kovara Deng derdixin. Du hejmar tê weşandin, di amadebûna weşana hejmara sêyê de nivîskar tên girtin. Doğan Kılıç Şihhesenanlı jî kovareke bi zazakî Roja Newe derdixe. Ew û grûba wî jî hem ji ber vê hem ji ber têkiliyên wî li gel Nûrî Dêrsimî tên girtin. Edip Karahan bi navê Dicle-Fırat kovarekê derdixe. Bi giştî 23 rewşenbîrên kurd tên girtin. Li nav van 8 xwendekarên başûrî û yek jî yê rojhilatî heye bi tohmeta avakirina Kurdistanê li gel kurdên Tirkiyeyê hatibûn girtin.
Avabûna PDK-Bakur (1965).
PDK-Bakur li sala 1965ê ji aliyê Faîq Bucax, Ömer Turhan, Sait Elçi û Fehmî Begê Lîceyê tê damezrandin. Faîq Bucax li sala 5 tîrmeha 1966ê tê kuştin. Sait Elçi şûna wî dibe sekreterê giştî yê PDK-Bakur. Sait Elçi li sala 1968ê ji aliyê dewleta tirkan bi hêceta kurdayetîyê tê girtin. Reşemeha sala 1969ê tehliye dibe û berê xwe dide Başûrê Kurdistanê. Lê li vir ji ber nakokiyan ji aliyê Dr. Şivan(Sait Kırmızıtoprak) tê kuştin
Dr. Şivan jî li sala 1970ê bi navê Partiya Demokrat a Kurdistan li Tirkiyeyê ava dike.
Kuştina herdu Seîdan.
Sait Elçi piştî kuştina Faîq Bucax bibû serokê PDK-Bakur. Ji ber zêdebûna bayên çepê li Tirkiyeyê nakokî di navbera herdu Seîdan de peyda bibû. Dr. Şivan Partiya Demokrat a Kurdistan li Tirkiyeyê ava kiribû û siyaseteke çepgiranetir dikir. Dr. Şivan ji ber givaşên tirkan li gel hevalên xwe Soro, Brûsk, Çeko û Reşo Zîlan li sala 1969ê çûbûn Başûrê Kurdistanê û li wir ji aliyê PDKve kampek jê re hatibû ava kirin û li wir hem bijîşkî dikir hem jî xebatên siyasî dikir.
1ê xizîrana 1971ê Sait Elçi ji zindana tirkan derdikeve û berê dide Başûrê Kurdistanê. Li Zaxoyê pêşwaziya wî Dr. Şivan dike. Lê paşî deng ji Sait Elçi dernakeve ku wenda bûye. PDK Iraq dest bi lêkolînê dike ku Sait Elçi ji aliyê Dr. Şivan û hevalên wî ve tê kuştin. Hêjayî gotinê ye ku Dr. Şivan kuştina Seîd Elçî qebûl dike. Li ser vê Dr. Şivan û hevalên wî Çeko, Birûsk ji aliyê PDK Iraq ve bi encameke mehkemeyekê tên înfaz kirin. Hêjayî dubarekirinê ye ku gelek teref li ser vê mijarê naaxivin. Bi taybetî jî destê tirkan di nav van kuştinan de heye, hêj nehatiye zanîn. Di encamê de PDKên bakur bêser dimînin. Şikestineke mezin di nav tevgera bakur de peyda dibe.
Li ser vê mijarê gotinên Şakir Epözdemir gelek girîng in
Mîtîngên Rojhilatê (1967).
16ê îlona 1967ê Mîtîngên Rojhilatê ya yekem li Amedê hatiye lidarxistin. 24ê îlonê li Farqînê, 1ê çiriya pêşîn li Siwêregê, 8ê çiriya pêşîn li Batmanê, 15ê çiriya pêşîn li Dêrsimê û 22 çiriya pêşîn jî li Agiriyê hatiye lidarxistin
Doza Antalyayê (1968).
27ê kanûna paşîn a 1968ê 11 rêvebirên PDK-T li Amedê hatin girtin
Avabûna Civîngehên Çandî yên Şoreşgerên Rojhilat(1969).
Civîngehên Çandî yên Şoreşgerên Rojhilat di tebaxa sala 1969ê de di bin sîwana Partiya Komûnîst ya Tirkiyeyê de avabû. Di wexteke kin de jimara endaman gihişte 20 hezar kesan
Kudetaya 11ê adarê li Tirkiyeyê (1970).
Kudetaya 1970yan gelek givaş û zext anî ser kurdan. Sala 1972yan de İsmail Beşikçi bi hinceta kurdparêziyê hatiye girtin. Her wisa gelek rewşenbîrên din yên kurd hatin girtin.
Avabûna Partiya Sosyalîst a Kurdistanê (1974).
Bi rêberiya Kemal Burkay hatiye damezrandin. Bi navê Özgürlük Yolu(Rêya Azadiyê) kovarek derxistin. Ji ber vê bi vî navî jî dihatin nas kirin.
Avabûna Komeleya Çandê ya Şoreşgerên Demokrat (1974).
Her wisa wek “Kürdistan İşçi Partisi” jî dihate nasîn. Bi tirkî “Doğu Devrimci Kürt Demokratları” dihate binav kirin. Wek Şivangir jî dihatin nas kirin.
Parçebûna PDKê û avabûna KUKê (1974).
Bi tirkî wek “Kürdistan Ulusal Kurtuluşçuları” dihatin nas kirin.
Hewlên di nav TİPê de.
Li sala 1966ê ji layê parêzer Mehmet Ali Aslan kovara Yeni Akış hatiye weşandin. 4 jimar derketin, paşî hat girtin. Kemal Burkay jî nivîskarekê vê kovarê bû. Bi dûçûna Kemal Burkay “pirsgirêka kurd”, “Gelê Kurd” yekem car di vê kovarê de hatin bikaranîn
Hêjayî gotinê ye ku Mehmet Alî Aslan yek ji endamên Partiya Karkerên Tirkiyeyê bû. Kemal Burkay serokê teşkîlata TIPê bû li Dêrsimê.
Gelek rêveberên PKTê ji van hewlên kurdî nerazîbûn, serkêşa van kesan jî Behice Boran bû
Peymana Iraq û Tirkiyeyê (1983).
Pêngava 15ê tebaxê.
PKKê bi êrîşên Şemzînan û Erûhê dest bi çalakiyên xwe yên leşkerî kir.
Şerê Rizgariya Tirkiyeyê şerên piştî şerê cîhanî yê yekem heta ku îlamkirina Komara Tirkiyeyê
19 gulana 1919ê hêzên tirk li dijî gelên din dest bi şer kir.
23yê nîsana 1920ê bi pêşengiya Mustafa Kemal Atatürk hevalên wî meclîs vekirin. Piştî vekirina vê meclîs hemû erkên rêvebirina dewletê di pratîkê de ket bin destê meclîsê. Vekirina vê meclîsê konsolîdasyona Şerê Rizgariya Tirkiyeyê dikir. Mistefa Kemal û hevalên wî di meclîsê de her daxuyand ku dewlet ya kurdan û tirkan e û gelek eşîrên kurd bi bi van gotinan xapandin. Heta ku 23yê cotmeha 1923yê ev rewşa bratî berdewam kir. Piştî Tirkiye ji dewletên Ewropayî hate parastin, Tirkiyeyê berê xwe da nav hidûdên xwe û dest bi qîrkirina kurdan û gelên din kir.
Kazo anjî Rizgan Kazo humermend, dengbêj û Helbestvanek Kurd e. Rizgan Kazo di sala 1950'an de li gundê Elmanis a Wanê hatiye dinyayê.
Kazo di malbateke dengbêj de hatiye dinyayê. Jiber vê yekê ku bi temenê zarokatiyê dest bi dengbêjî ya xwe kirîye. Bav û Bapîrê Kazo jî dengbêj bûn.
Bapîrê Kazo di dîwana Ecemê Kinê û "Zor" Huseyn Paşa de dengbêjî kirîye. Kazo di temenê ciwanî ya xwe de bi dengbêjê wek Hecî Evdilkerîm û wekê Tahiro re sitrana gotiye û bi alîkariya van dengbêja gelek albûmên xwe çêkirî ye.
Dengbêj Kazo bi dengbêj Mihemed Arîfê Cizrawi û dengbêjê Radyo ya Êrîvanê bi bandor bûye. Dema ku di sal 1990'de li bakûrê Kurdistanê qedexebûn li ser mûzîka Kurdî rabû bi navê Koma Şîrvan komek mûzîkê avakir. Endamên komê bi giştî ji malbata Kazo bû. Di vê pêvajoya de 26 Albûm derxist.
Di sala 1983'an de Hunermed Şivan Perwer strana Kazo bi navê Delalîke Dilê Mino di albûma xwe ya bi navê Bilbilo-Ferz de got.
Ekrem İmamoğlu (jdb. 4 hezîrana 1970, Cevizli, Akçaabat, Trapezon) siyasetmedar, mirovê karsaziyê û şaredarê Bajarê Mezin ya Stembolê ye.
Ekrem İmamoglu di navbera 2014 û 2019an de şaredarê navçêya Stenbol ya Beylikdüzü yê bû. Di hilbijartina gelemperî ya sala 2019an de bû namzetên partîya siyasî ya çep a Tirk ya CHPê. Di vê hilbijartinê de Ekrem İmamoğlu wek Şaredariya Bajarê Mezin hatin hilbijartin û di 17ê nîsana 2019an de dest bi şaredarî yê kir. Hilbijartina yekem ya 17ê nîsanê ji aliyê hikûmeta AKPê ve di 6ê gulana 2019an de hate betal kirin û biryara ku hilbijartin bê dûbare kirin, hate dayîn. İmamoğlu, di hilbijartina duyemîn ya 23ê hezîranê de bi ferqek mezin dîsa hate hilbijartin û piştê hilbijartina duyem, di 27ê hezîrana 2019an de careke din dîsa bû şaredarê bajarê mezin ya Stenbolê.
Jiyan û perwerde.
Ekrem İmamoğlu, di 4ê hezîrana 1970an de li gundê Cevizli ya bi ser parêzgeha Trapezonê ya navçeya Akçaabatê hat dinê. İmamoğlu, kurê dê û bavê Hava û Hasan İmamoğlu ye û bavê Ekrem İmamoglu karê cotkarî yê dikir. İmamoğlu, di temenê çar saliyê xwe de di demsalên havînan de diçû kursa Quranê û di berîya dibistana seretayî de hînê xwendin a Qur'anê bû.
Piştî ku ji dibistana navîn ya Trabzonê xilaskir jibo perwerdeya zanîngehê pêşî Zanîngeha Rojhilata Navîn a Endezyariya Avanî yê qezenc kir lê neçû wî zanîngehê, çû di Beşa Rêveberiya Karsaziyê ya Zanîngeha Gîrne ya Amerîka de dest bi perwerdehiya zanîngehê kir. Piştî du salan ku malbata wî di sala 1987an de koçî bajarê Stenbolê bû wî qeyda xwe anî Zanîngeha Stenbolê û li wir Beşa Rêveberiya Karsaziyê de perwerdahî ya xwe ya zanîngehê xilaskir.
Kariyera wî ya siyasî.
a>ê Ekrem İmamoğlu di sala 2000'de wek nêrînek siyasî beşdarî partiya CHPê bû. Di sala 2004 de bû namzetê CHPê di hilbijartina yekem de Şaredariya navçeya bajarê Stenbol ya Beylikdüzü yê bidestxist.
Dema ku ew serokê navçeyê yê CHP Beylikdüzü bû malên Hevbendiyê damezrand û danûstendina partiya xwe li gel xelkê navçeyê zêdekir. Li navçeyê şahîyên wek konser û pêşangeha li darxist, alîkariya civakî pêşkêşî gel kir, rêxistinên civakî û jinan ya partîya xwe berfireh kir û dibistanên navçeyê da nûkirin. Di vê heyamê de, cara yekem tecrûbeya hilbijartin wergirt û di referandûma 2010 de ji ber ku welatîyên navçeyê bi xebatên Ekrem İmamoğlu bi bandor bû, navçê li dijî jibo guherîna yasaya li Tirkiyê ji sedê 54, degê xwe ya "Na" bikaranîn.
Ew dem li Stenbol, rêveberiya şaredariyê Beylikdüzü di destê AKPê de bû, lê Beylikdüzü di wî demê de bi tenê navçê ya wekem bû ku encama referandûmê de dengê "na" bikaranî. Di sala 2011 de hilbijartinên giştî li Tirkiyê, CHP li gorî hilbijartinê yên berê dengê xwe li navçeyê 8 xal zêdekir û di navçeyê de bû partiya yekemîn. İmamoglu carek nûve dîsa bû serokê rêxistina CHP ya navçeyê Beylikdûzû yê.
George Nathaniel Curzon, Yekem ', KG, GCSI, GCIE, PC, FBA (–), siyasetmedar û nivîskarekê brîtanî bû. Di navbera 1898 û 1911 de navê wî Lord Curzon of Kedleston bû; di navbera 1911 û 1921 de Earl Curzon of Kedleston bû. Curzon endamê bû û di navbera 1899 û 1905 de " – waliyê giştî – bû.
Fatimeya Xalidî an Fatime Xalidî Neqşîbendî wêjevana kurd e.
Fatimeya Xalidî di 1826 hatiye dinyayê, leqeba wê Sîte ye ku li ser fiqihê jî zane bûye. Di derbarê jiyana wê de agahî kêm e.
Ji nivîskariyê û ji helbestan hez kiriye.
Bi xwe li Şamê jiyaye û di sala 1869an de çûye Hîcazê û li wir wefat kiriye.
"Decameron", ji alîyê Giovanni Boccaccio hatîye nivîsandin. Dî sala 1348'an da êşake epidemic lî Ewropa'yê belav dîbe û gelekî kesan dîkuje. Boccaccio ser vî mîjarê dî navberên 1348-1351'an da pîrtuka Decameron dinivîse û têda behsa salên reş yên lî Firenze dike.
Ji 100 cîroka pêk tê. her roj 10 cîrok hatîye gotin û 10 rojan berdewam kirîye. Her rojê şah anjî şahbanûk bîrêva dibe û mîjara cîrokan ew hildîbijêre. Evana 7 jin (Pampinea, Filomena, Lauretta, Emilia, Ellisa, Fieametta ve Neifile) û 3 mêrên (Panfilo, Filostrato, Dioneo) û jî êşê revîne çune cîhekî dur.
Navê Pirtukê.
Boccaccio, ji bo dilsoziya xwe ji bo felsefeya Grekî tê zanîn, navê pîrtukê ji vî zimanî çê dike. Grekî: peyvên δέκα "déka" ("deh") û ἡμέρα "hēméra" ("roj") bî heva dîke û navê Decameron (bûyerek deh rojane) derdîxe holê. Çîroka Bazê Nêçîrê ji aliyê Husein Muhammed ve 2004'an da hatiye kurdîkirin.
Seyahatname (osmanî: سياحت نامه) an jî Seyahatnameya Ewliya Çelebî pirtûka Ewliya Çelebî ye a geriyê ye ku di sedsala 17an de hatiye nivîsandin û berhema wî a girîng e. Ji deh cîldan pêk tê.
Di pirtûkê de behsa Kurdistanê, zimanê kurdî, çanda kurdî jî dike.
Hefse bint Omer an jî Hefsa (erebî: حفصة بنت عمر, z 605 - m. 665) keça Omer e. Mêrê wê di şerrê Uhudê de hatiye kuştin û bî maye dûre bi Muhemmed pêxember re zewiciye.
Hefsayê xwendin û nivîsandinê dizanibû û bi xwe derdora 60 saliya xwe de wefat kiriye û di Goristana baqî de hatiye definkirin.
Cemîla Celîl (, Yêrêvan, Ermenistan), nivîskareke kurd û keça Casimê Celîl e.
Tevî xwendina li dibistana dehsala (1948-1958), çûye dibistana taybetî ya muzîka ya Alêksandr Spêndyaryan. Li vê dibistanê da Cemîla fêrî nota û lêdana ser piyano bûye. Cemîle di sala 1959 an da dibistana muzîkayê ya heşt sala jî xilas kiriye û li sala 1960 an da bûye xwendekara dîbîstana muzîka ya Romanos Mêlîkiyane. Di sala 1964 an da Cemîla Celîl dibistan xilas dike û diçe bajaroka Telînê (li Ermenistanê, lê ku 12 gundê Kurda hebûn) û salekî li navenda bajarokêda di dibistana muzîkayê da dibe mamoste. Salên 1964-1967 an da Cemîla Celîl li dibistana dehsala ya Maksîm Gorkî da mamostatiya dersên muzîkayê dike. Cemîla Celîl xwendina muzîkayê berdewam dike û sala 1964 an da dibe xwendekara Konsêrvatora Êrîvanê ya Komîtas û li fakûltêya teori ya muzîkayê, heta sala 1969-an pênc sala dixûne.
1967 an da dibe rêdaktor(berpirsyar)a beşa muzîka Kurdî li Radyoya Êrîvanê bi zimanê Kurdî. Ji sala 1967-a heta sala 2002'a Cemîle Celîl sî û pênc sala di radioya Kurdî da karê xwe yê muzîkzaniyê berdewam dike.
Cemîle Celîl endama “Yeketiya Muzîkarên Sovyêt”ê bû û ya Ermenistanê ye. Endama yeketiya rojnemegerên Sovyêtê bû û ya Ermenistanê ye jî.
Stêrk TV kanaleke kurdî ye ku ji welatê Norwêcê weşan dike.
Stêrk TV, di sala 2009an de li Norwêcê hatiye sazkirin. Televîzyon, di destpêka avakirina xwe de bi zimanê erebî, tirkî û kurdî weşan dikir. Piştî demekê rêveberiya televîzyonê biryar da ku tenê bi kurdî weşan bikin. Stêrk TV niha bi zaravayên Kurdî yên Kurmancî, Soranî û Zazakî weşanên xwe didomîne.
NRT TV ji aliyê şîrketa Nalia Radyo û Televîzyonê ve li bajarê Silêmaniyê ya Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin.
Kanala nûçeyan ya NRTyê bi navê "Nalia TV" hate destpêkirin. Shaswar Abdulwahid Qadir xweyî û avakarê şirketa "Nalia Media Corporation" e. Bi îdiaya medyayeke serbixwe vê kanalê dest bi weşanê dide kirin. Di 17ê sibata 2011an de di heftiya yekem ya vebûna kanalê de, kanal tê şewitandin, dû re cardin vedibe. Kanal di 2017an de di pêvajoya Referandûma Kurdistanê de piştgiriyê dide kampanyayên "Deng bide NA-yê".
2010an de dest bi weşana xwe dike.
Çavdêrîxaneya Dînewerî an jî Dîdevanxaneya Dînewerî, çavdêrîxaneya zanistvanê kurd Dînewerî di derdorê salên 850an de ji bo xebatên xwe yên li ser stêrnasiyê li Dînewerê çêkiriye û piştî wefata wî jî du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin.
Stêrnasê fars Ebdurehman Sûfî di sala 946'an de dema hatiye Dînewerê geriyaye û çavdêriya Dînewerî dîtiye. Lê mixabin piştî Êrîşên Moxolan ev çavdêriya Dînewerî bi temamî ve hatiye xirabkirin.
Ev Çavdêrîxaneya Dînewerî çavdêrixaneya herî pêşîn a kurdan e.
Tevkariya kurdan ji zanistê re
Quba gundê ku Pêxemberê Îslamê Muhemmed di dema koçkirina xwe ya ji Mekeyê ber bi Medîneyê ve lê mabû û Mescida Qubayê ku di dîroka Îslamê de yekemîn mizgefte, lê ava kirî ye ye.
Quba gundekî li ser rêya Meke-Medîneyê û 6 kîlometreyan ji Medîneyê dur e. Gund di nav waheyek bi darên xwe yên xurmeyên navdar bu, hatîbu avakirin. Gund nave xwe ji bîreke li wîr hildabu. Pêxemberê Îslamê Muhemmed di dema koçê de demekê li vir ma û mizgefta ewil Mizgefta Quba çêkir. Ew bi xwe di avakirina mizgeftê de xebitî. Piştî ku Pêxember li Medîneyê bi cih bû, bi gelemperî dawiya hefteyê diçû serdana Qubayê û li mizgeftê nimêj dikir. Di serdema Osmaniyan de ji aliyê Mahmut II û Sultan Abdulmecid ve hatiye nûkirin. Kuba ku bi demê re mezin bû, bi Medîneyê re bû yek û îro bûye taxeke Medîneyê.
Şeyhmus Dağtekin‎ an jî Şeyhmus Dagtekin, di sala 1964an de li bajarê Semsûrê hatiye dinê, helbestvan û nivîskarekî kurd e.
Şeyhmus Dagtekin‎ di sala 1964an de, gundê Harun, giradahî ya bi ser bajarê Semsûr ê hat dinê. Malbata Dagtekin bi eslê xwe ji Amedê ye. Xwendina xwe ya seretayî û navîn li Semsûrê xwend. Piştê qedandina dibistana navîn Zanîngeha Enqerê qezençkir û dibistana bilind a Çapemenî û Weşanê ku girêdayî Fakulteya Zanistên Siyasî, ya Enqerê qedand. Piştê perwerde ya zanîngehê di sala 1987an de çû Fransayê û jiyan û xebata xwe li Parîsê domand. Helbestên xwe bi fransî, tirkî û kurdî nivîsî. Şeş pirtûkên helbestê û romanek bi zimanê fransî nivîsî. Pirtûka yekem bi zimanê Tirkî di sala 1992an de bi weşanxaneya Elvan, ku ji hêla İhsan Işık ve hat çapkirin û derket.
Pirtûka helbesta xwe ya dawî (bi fransî) "Juste un pont sans feu" xelata Helbesta "Le Prix Théophile Gautier, di sala 2008an de wergirt. Dağtekin, ku xelata xwe li Akademiya navdar a Frensî bi merasîmek ku navên naskirî yên edebiyata cîhanî beşdar bibû, xelata xwe hilda.
Ligel hatina xwe ya Frensayê, di temenê 22 saliya xwe de fêrê zimanê Fransî bû. Dagtekin, bi vî zimanî helbestên mezin nivîsand, têgeh û vegotinên nû anî ser zimanê fransî. Wek helbestvanên navdar ên li Fransa, Gerard de Nerval û Arturd Rimbaud. Di heman demê de ji bo karanîna zimanê fransî yê jêhatî, pirtûka helbestê ya bi navê "A Bridge" ku ji hêla helbestvanê ciwan ê ji nû ve kûrahiyek nû, bi nav û deng û muzîka nû ve hate xelat kirin. Pirtûk ji aliyê Weşanxaneya Firansî Le Castor Astral ve li Fransa hate weşandin.
Dagtekin, ku 6 pirtûkên helbestê û romanek bi fransî çap kir, di heman demê de ji bo pirtûkên xwe yên bi Firansî "Juste un pont sans feu - Just a Bridge Bustless", Xelata Helbesta Mallermé jî, ku xelata herî girîng a helbesta a zimanê Frensî ye, di sala 2007an de bi dest xist.
Dagtekin, bi pirtûka xwe bi navê "Les chemins du nocturne - Rêyên Tarî", xelata Navneteweyî ya Yvan Goll Poestry wergirt, di sal 2004an de xelata 5 Parzemin a taybetî ya Frensî wergirt
Ajansa Nûçeyên a Hawar an jî bi kurtasî ANHA, ajanseke nûçeyan e ku li bajarê Hesîçeyê ya Rojavayê Kurdistanê weşan dike.
Ajansa ANHAyê di tebaxa 2012an de li bajarê Hesîçê ya Rojava yê Kurdistanê dest bi weşanên xwe kir. ANHA, bi zimanê kurdî, îngilîzî, rûsî spanî, erebî û tirkî nûçeyan diweşîne.
Ji 25ê tîrmeha 2015an û vir de weşanên ANHAyê ji aliyê dewleta tirk ve li Bakurê Kurdistanê hatiye astengkirin, lê bi alternatîvên VPN mirov dikare nûçeyên vê ajansê bişopîne.
Helin Bölek (jdb. 1992 - 3ê nîsana 2020an, Stembol, Tirkiye), stranbêj, çalakvan û endama koma Grup Yorum bû. Ji bo ku hevalên wî yê girtî bên berdan û qedexebûna ser stranên Grup Yorum bê rakirin, di roja 288em a rojiya mirinê de jiyana xwe ji dest da.
Helîn Bölek, keça malbatekê Amedê bû ku bi eslê xwe kurd e. Di ciwaniya xwe de bi hunerê re eleqeder dibû. Solîst û endamê koma ku bi gelek zimanan stran çêdikirin, koma Grup Yorum bû. Di dema operasyona polîsan de ku di meha çiriya paşîn a 2016an de li Navenda Çanda  ya Ildil a li Stenbolê hate girtin. Yekem car bi heft endamên komê re bi sûcên "berxwedana polîs, întîxar û wek endamê rêxistina DHKP-C" hate sûcdarkirin û piştre hate girtin.
Helîn Bölek, Bahar Kurt, Barış Yüksel, Îbrahîm Gökçek û Ali Aracı ragihandin ku wan di 17ê gulana 2019an de dest bi greva birçîbûnê kirine. Daxwazên wan, ji bo ku hevalên wan ên li girtîgehê bên berdan, konserên wan bê serbestkirin û zextên li ser navanda çanda Îdîlê bê rakirin, bû.
Di 11ê adara 2020an de, Îbrahîm Gökçek di roja 268an a rojiya mirinê û Helin Bölek di roja 265an de serê sibê bi zora polîsan rakirin Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Umraniyeyê. Piştî bizorrakirina nexweşxaneyê  Parêzer Didem Unsal daxuyanî da ku dibêjin heta daxwazên wan neyê cîh dest ji greva birçîbûnê bernadin û dermankirinê napejirînin.
Helin Bölek di 3ê nîsana 2020an de, di roja 288emîn ya greva birçîbûnê de jiyana xwe ji dest da.
The Platform () fîlmekî honaka zanistî ye. Di sala 2019an de li Spanyayê hat çêkirin.
Di GirtîXaneyeke da bêttir ji 200 jorên(odên) wê hene, U jorên wê li ser yekin, an ku di amudî u stunî ne, di her jorekê de dû girrtî hene, û di nev her jorrekê jî de, valehiyek heye, di wê valehiyê de, her roj carekê masyaka çementwiy ya minzin û pir ji xwarnê têr di hête xwarê, ew massya ji bo jore yekê ji bo ya dwê diçe, û paşan ji bo ya sê, her wesan berdewam di be hate di geh e dawî jor, ku bêttir ji 200 jorrane,
lê problem ewe, ku yek massae xwarinê bi tinê ji bo hemu girrtiyan diçe,
deme masse xwarinê ji bo jorre yekê diçe her dû girrtiyên jorra yake xwarinê ser massê di xwin, u Piçeke Xwarin piss di be,
deme masse xwarinê di gehe jore dwê, bi heman reng her dû girrtiyê jorra dwê jî Xwarinê ser massê di xwin,ya di mîne bittir pîss di be.
pashi di gehe jorra Sê, her bi heman rengî her dû girrtiyên jorra Sê jî Xwarinê ser massê di xwin,ya di mîne bittir pîss di be, Her ku Massa bittir her Xwarê, Xwarrin ji bittir pîs di be,
helbet çend di çe xwarine ser massê pîss tir di be, Xwarine ser massa têrre 200 jorran nake, lawme, ev di be Egar ku hinek ji girrtiyan goştên hev bi xwin,
yek ji girrtî ya di xweze sîstem bi guherrîn ku her kessê xwarrinê bi xwe gerrek e hizar kesê di bin xwe jî bike,da ku xwarin paqij bi mîne, wese Xwarin wê têrre hemu bike, lê bi mixabiniyve kes gûh nade wî, lewme ew girrtiya di gel hevalê xwe, qirrarrê di din ku bi hev re herine ser messeyê, û her kesê xwarinê pîs bi ke, Ew her dû wî kesî bi kujin,
gave her dû ji jorrekê ji bo jorre din diçin, di biyn in ku hindek girtiy di nisaxin, û hindekên din di pîr û kalin, gellik bê wijdane kasên xwarin di xwarin hisêba kessên din ne di kirrin, gave diçin di jorra her dawiyê da kiçeke biçuke cwa in û bê gunhe di bînin, ew ê kiça kiçkûk ji neçarrî ji ber meya pîse xwarine wanê di serr xwerr di xwairr. herdû girrtî çavên xwe di din wê kiçke kiçik û di xwazin xarnê bi din ê, bi vî rengî film bi dawiy di be,,,
ev filmê ji bo me diyar di ke ku di roje meye îrro de weltên ser dest haş wellatên bin dest û feqîrr nîn in, bi kurt û kurmen wek em di bêjin zigê têrr heş zigê birrsî nîn e.
http://www.kurdcinama.com/news_details.aspx?jimare=755
Epîdemîolojî, (bi îngilîzî "epidemiology)" zanisteke bijîşkî ye ku lêkolîne li ser berbelavîya nexweşiyên di civakê de dike. Pirbûna dîtina nexweşî yê û faktorên ku nexweşîyê zêde dikin, lêkolîn dike û analîza tevgerên nexweşîyan dertînê holê.
Armanca vê şaxê zanistî ew e ku agahdariya tenduristiyê kom bikin, planên tenduristiyê li hemberê nexweşîyan pêşbixin, tenduristî baştir bikin û nexweşî yê kêm bikin.
Di zimanê yewnanî a kevnar de peyva "epî" (liser) "demos" (gel) "logos" (gotin) di nav peyvê de di derbarê tenduristiyê de tu wateyek tine ye lê dîsa ev peyv di şaxek zanistîya tenduristiyê de tê bikaranîn.
Xeyn ji van epîdemîolojiya ajalan, epîdemîolojiya nebatan, epîdemîolojiya mîkrobiyolojî, epîdemîolojiya ceribandinkar, epîdemîolojiya klînîk, epîdemîolojiya karsazî û hawîrdor ku şaxên zanistiyê bi navê epîdemîolojiyê heye.
Aranjvan, (bi îngilîzî "arrangement)" kesê ku stranên Muzîkvana bi giştî anjî bi qismî sererast dike, herikandina lihevhatina enstrûmanan û dengê çêdike. Bi giştî kompozîsyonên nivîsî sererast dike. Lihevhatina mûzîkê armonîk, melodîk û rîtmîkê çêdike. Helbestên ku bidest dixe forma dawîyê lidardixe û mûzikê jibo pîyaseyê wî amadike.
Aranjvan, bi kesên stranbêj, strannivîs anjî bi helebestvanan re karê xwe dimeşîne.
Têkilîyên kurd û yewnanan hemû pêwendiyên miletê kurd û pêkhateyên yewnanan dihundirîne.
Li sala 1921ê de komîserekê yewnan Kanellopoulos li gel bedîrxaniyan têkiliyan çêdike. Bi dûçûna pêkhatina van herdu terefan artêşa yewnanan di şerê li dijî tirkan de girtiyên kurd serbest berdide. Her wisa istixbarata Brîtanî jî îdia dike ku yewnan ji bo piştgiriya serhildanên kurdan alîkariyan dike.
Suheybê Rûmî an Suheyb bin Sînan (, jdb. 576 ? – m.658 Medîne) sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Tê gotin ku pêşiya pêxemberiyê wî Muhemmed nas kiriye û piştî pêxemberiya Muhemmed pê bawerî aniye û bûye misilman. Li gorî hinek çavkaniyan wek Cabanê Kurdî û Selmanê Farisî ew jî ne ereb bû û bi eslê xwe rûm (yewnan) bû.
Rûm, ûrim, orim, (,) kesen Romaya Kevnare û Împeratoriya Romê bûn heya Serdema Navîn. Ji hingê ve, Rûm kesekî ku bi eslê xwe yewnanî ye û li welatên misilman dijî.
Şaristana romî li, li Nîvgirava Îtalyayê li dora Romayê û geliyê dest pê kir. Ji Romayê, şaristaniya Rûmayî li Nîvgirava Îtalyayê, Deryaya Navîn, rojavayê Ewropayê û Rojhilata Navîn belav bû. Çanda Romayî Helenîzm hembêz kir û dewletên yewnanî-axaftin ên Deryaya Navîn ya Rojhilat û Rojhilata Navîn xist bin kontrola xwe. Di dawiya serdema Helenîstîk de, Komara Romê tevahiya Deryaya Navîn kontrol kir. Rûmiyan Misirê bi xwe ve girêdidin û fîrewnên dawîn ên yewnanî-axaftinê yên radikin. Di bin serokatiya Augustus de, Komara Romê veguheriye Împeratoriya Romê.
Rûmayî di sedsala 4-an de bûne Xirîstiyan; împerator Konstantînê Mezin yekem împeratorê Xiristiyan ê Rûmayiyan bû. Konstantîn Konstantînopolîs ava kir. Împeratoriya Romê di sedsala 5-an de kontrola Împeratoriya Romê ya Rojava winda kir. Împeratoriya kontrola rojavayê Ewropayê û rojavayê Bakurê Afrîkayê, tevî Romayê bi xwe, winda kirin. Împerator Iustinianusê Mezin di sedsala 6-an de Romaya û Nîvgirava Îtalyayê, Afrîkaya Bakur û hin deverên Hispania ji nû ve vegirt. Di vê demê de, Rûmayî ji bo kontrolkirina Rojhilata Navîn bi Farisî (Împeratoriya Eşkanî û Împeratoriya Sasanî) re ketine pêşbaziyê.
Di sedsala 7-an de – di serdema serweriya Herakleios de dest pê dike – Muhemmed û Xelîfeyên Raşidûn Filistîn, Şam, û Misir dagir kirin. Dagirkirina misilmanan kontrola Rûmayiyan li Rojhilata Navîn û rojhilatê Deryaya Navîn bi dawî kir. Di sedsala 8-an de, Rûmiyan di dawiyê de kontrola Romayê wenda kirin. Di vê serdemê de (Serdema Navîn) împeratoriya di nav hin dîroknasên nûjen de wekî "Împeratoriya Bîzansê" tê nas kirin. Di vê "Serdema Bîzansê ya Navîn" de, Rûmayiyan Anatolya, Deryaya Egeyî û hin beşên Nîvgirava Balkanê kontrol kirin. Zimanê resen ê Rûmiyan zimanê Latînî bû. Li rojhilatê Deryaya Navîn û Rojhilata Nêzîk, zimanê yewnanî zimanê herî hevpar ê gelê Romî bû. Di Serdema Navîn de, yewnanî zimanê dewleta Romî bû û zimanê ola dewletê bû: Dêra ortodoks.
Di sedsala 13-an de, Împeratoriya bi Sefera Xaçperestan a çarem perçe bû. Di dema ya rojava de li Konstantînopolîs, Rûmiyan çend dewletên nû ava kirin, di nav wan de Împeratoriya Trebzonê û. Rûmiyan di dawiyê de Konstantînopolîs, bi serokatiya, paşve kişandin. Di vê "Serdema Bîzansê ya Dereng" de, Rûmiyan herêmên li Anatolyayê, giravên di Deryaya Egeyî û hin deverên Nîvgirava Balkanê de kontrol kirin. Di sedsala 15-an de, Rûmayiyan tenê Konstantînopolîs û hin girav, û Trebzon kontrol kirin; Împeratoriya Osmanî hemû erdên dora Konstantînopolê xist bin kontrola xwe. Osmaniyan paytexta Rûmayê di sala 1453-an de dagir kirin. Ji wê hingê ve, yewnanî-axaftvan û Xirîstiyanên ortodoks ên li Împeratoriya Osmanî navê xwe yê Rûmî parastine. Tirkiye di salên 1920-an de piraniya yewnanî-axêvan derxist.
Îro di nava kurdan de navê "rom" û "romî" jî bi wateya "tirk" tê bikaranîn.
Tomografî, tê wateyek teknolojîk e ku pê rêbazên rîtolojîk a radyolojîk tê kirin. Tomografî, di sala 1915an de ji hêla bijîjk a fransî Boccage ve hatî nûxwaz kirin, di sala 1930an de di qada tenduristiyê de hate bikaranîn.
Bi tomografî yê bi tîrêja Xê û tevgera organan dîtina radyografiyê tê bidestxistin. Dîmenên organek bi qasî 1 û 2 cm qalind dide nîşan. Bi vî rengî, dikare organan ji serî heta binî, ji bînî heta serî  hûrmalîn organê were kirin
Ji ber ku tîrêja Xê tê bikar anîn, di tomografiyê de mirov rastî radyasyonê tên. Di  hinek caran de nexweş li ber tîrêjiya radyolojîk ya normal jî zêdetir rastê radyasyonê tê. Yek ji wan sedemên herî girîng ku tomografî bi tîrêja Xê ku wergirtina berevajî baştir digire, û ya din jî ev e ku ezmûnek berbiçav çêbikin ji ber ku li ser wêneyên hûrmalînek baş bê kirin.
Tomografî di 1930an de ji hêla radyolojîst Alessandro Vallebona ve hat pêşve xistin , û di kêmkirina pirsgirêka mezinbûna strukturan de di radyografiya projeksiyonê de kêrhatî hate dîtin . Di gotareke de 1953an de di kovara bijîjkî ya Chest de , B. Pollak of the Fort William Sanatorium behsa karanîna pilanografiyê, termek din a tomografiyê kir. Tomografî di lêkomkirina forma kevneşopî ya tomografiyê dimîne heya ku ji dawiya 1970an de ji hêla tomografiya bingehîn ve tê guhastin . Tomografiya di lêkomê de dîtina rastiyê bikar tîne ku wêne zelal xuya dike, di heman demê de strukturên de dişoxilîne. Bi veguhestina çavkaniyek tîrêja Xê û fîlimê di dema berevajî de rêwerên berevajî, û guherîna rê û qada tevgerê, operator dikarin dikarin lêkoma cihêreng ên ku strukturên berjewendiyê hilbijêrin.
Delîla Meyaser an jî Delîla (1981 Farqîn, Amed - 2007 Qileban, Şirnex) hunermend, helbestvan û geralîyek Kurd e
Delîla di sala 1981en de navçeya Farqîn a girêdayî ya Amedê hatîye dinyayê. Lê malbata wê koçê bajarê Dîlokê dibî Delîla li Dilokê dest bi xwendina xwe dike û li Dilokê beşdarê gerîllayan dibî. Delîla 5 salî xwe de dest pi dibistana yekemîn kir, 16e salî ya xwe de dibistana navîn qedand. Piştê qedandina dibistana navîn Delîla beşdarê refê gerîllayên PKKê dibe. Di ciwaniya xwe de Delîla bînêrê televîzyona Kurd a Med TV bû, hinek roj hebû ku heta serê sibê Med TV yê temaşe dikir. Li gor gotinên malbata wî piştê girtina serokê PKKê Abdullah Ocalan Delîla 28 roj xwarin nexwaribû. Her sal ji dibistanê xelata xwendevanên herî serkevtî werdigirt. Di dibistana navîn, dibistana pîşe, beşa Elektrîkê dixwend û di heman demê de nexşeyên hûnerî xêzdikir. Delîla li çiyan di nabere şerde mûzîka çêdikir, strana digot û helbesta dinivîsîya
Beşdarbûna wê ya çîya.
Dema ku beşdarî gerîlaya dibe tu kes li mala wan tunebû. Delîla bi telefonê li dayika digere dibê were hevîrê te tirş bûye were Dayika Delîla jêre dibejê here gazî jina cînarên wan bike, ji ber ku jina cînar seqetî ya wî heye Delîla dayîka rexne dike û dîve ew seqete ez gazîyê wî nakim. Dema ku malbata Delîla têne mal li dinêrin ku Delîla li mal tuneye. Mal bat ji ber xeman ew nanê ku Delîla çêkirêye naxwin. U jê fem dikin ku Delîla berê xwe daye Çîya.
Dema ku malbata Delîla têne mal li dinêrin ku Delîla li mal tuneye. Mal bat ji ber xeman ew nanê ku Delîla çêkirêye naxwin. U jê fem dikin ku Delîla berê xwe daye Çîya. Delîla di jiyana xwe de gelek bi stran û helbest û hunerê eleqeder dinû. Yek ji van helbestan e ku Delîla nivîsî ye.
Despotîzm, sîstemeke siyasî ye di vê pergalê de kesekî anjî qeflekî bi zordarî li gor kêfxweşîya xwe rêveberiya dewletan anjî civakan birêve dibe. Di despotîzmê de dewlet bi zordarî ya rêveberiyê biryar hildide û bi vê yekê tê birêvebirin.
Despot û rêvebirên wê tu caran pergalên qanûnî nasnakin û tevgerên wan li gor daxwaz û fikrên wan e.
Taybetmendî yên kesên despot weha ye; nenasî ya qanûnan, nenasîya kevneşopiyên siyasî yên damezrandî, û nenasîya maf û azadiyên civakan.
Peyv, ji Despot+ism pêk te û peyve kî fransî ye
Ûmre an jî Umre ji ziyareta Kabeyê re a ku ne di wextê mehên haciyan de be gotin.
Di Quran û Hedîsan de behsa Ûmrê tê kirin.
Kirina ûmrê li gorî Henefî û Malikî sunet e, li gorî Şafiî û Henbelî jî ferz e.
Edîp Yuksel, (jdb. 20ê kanûna pêşîn, 1957 Norşîn) nivîskar, lêkolînerek kurd e. Li DYAyê dijî.
Di sala 1957an de li Norşên a Bidlîsê hatiye dinê. Kurê Sadrettin Yüksel û birayê Metîn, Mufîd, Sureyya û Nedîm Yuksel e. Berî derbeya 12e îlonê li bajarê Stembolê, bi navê komeleya Akincilarê beşdarê çalakiyan bû.
Piştî derbeya 12e îlonê hatiye dadwerkirin. Di wan salan de di nav civaka Îslamî de nivîskarek ciwan û popûler bû. Edîp Yuksel, di tîrmeha sala 1986an vir de dest bi belavkirina ramanên xwe yên "reformist" kir. Ev reform ji aliyê kesên hadîs, sûnnet û îcmayê (yekfikrên mucdehîdan ve) wekî hînkirinên mezhebî û hevparê daraza Xwedê hatiye îlankirin.
Ji bo vê fikrê, ji aliyê zanyarî îslamî ya mezheba sûnnî, ku bavê wî jî tevlî vê civakê ye, îlankirin ku Edîp Yuksel ji derdora îslamê derketiye. Ji ber vê yekê Edîp Yuksel koçê DYE bû û bû xwendevanê Reşad Halife. Piştî demekî koçê Tucsonê bû û li vir di qada hiqûqê de sernava doktorî girt û di United Submitters Internationalê de bû endamekî naskirî. Di sala 1993an de bû hevwelatiyê DYEyê. Ji bo ramanên xwe binivîse li ser tora înternetê websîteyên xwe weşand û pirtûkên xwe nivîsî û li Tirkiyê beşdarî çend bernameyên nîqaşan bû.
Edîp Yuksel, zewicî ye bavê du zarokan e û li Arizona yê di saziyek de mamostetiya felsefeyê dike.
Metin Yüksel (z. 1958, Bitlîs - m. 1979, Stembol), çalakvanê xwendekarên dînî yê bi eslê xwe kurd e.Bi fikr û ramanên xwe rê li pêşiya gelekî xwendekaran vekiriye. Kurê Sadrettin Yüksel û birayê Edip Yüksel e. Di sala 1979an de li derdorê Mizgefta Fatîhê a Stembolê ji aliyê MHPyiyan ve hate kuştin.
Ji ber wê carna jê re "Şehîd Metin Yüksel" dibêjin.
Jînekolojî di destpêka sedsala 19em de
Jînekolojî, şaxeke zanistî ye ku li ser tenduristî û nexweşiya jinan lêkolîn dike. Bijîşkên vê beşê di Fakulteya Bijîşkî perwerdeya dibînin. Di vê şaxê de perwerdeya onkolojî jî tê wergirtin. Bijîşkên ku perwerdeya vê şaxê dibînin bi navê jînekolog tên naskirin.
Peyva jînekolojî, bi yewnanî "gyne" "jin" û "logia" "xebat anjî lêkolîn" tê binavkirin.
Onkolojî, şaxeke zanistî ya bijîşkî ye ku nexweşiya pençeşêrê û xweparastina li hemberî vê nexweşî yê lêkolîn dike û epîdemîolojî ya wî dertîne holê. Bijîşkên pispor ên vê şaxê, wek onkolog têne naskirin.
Mirov dikarê bi kurdî navê vê şaxê bi "şaxa zanistî ya pençeşêrê" bîne ziman. Du beşên onkolojiyê jî ev in: onkolojiya radyasyonê û onkolojiya tibî ne.
Çalakvanî, çalakdarî yan jî aktîvîzm çalakiya kesekî yan bizavekê ya ku ji bo guherîn, kartêkirin û bicihanîna raman û projeyên siyasî û civakî dixebite.
Neguhdariya sivîl, xwepêşdan, berhevkirina îmzeyan, komkirina pere, grev û karberdan, kampanyayên siyasî, çalakiya parastina jîngehê û çalakiya gerîlayî nimûneyên çalakvaniya mirovan in.
Kesên ku van çalakiyan dikin ji wan re çalakvan, çalakdar û aktîvîst dibêjin.
Patolojî, şaxêk zanîstiya tenduristiyê ku bi rêbazên zanistî nexweşî ya lêkolîn dike, li ser sedemê ku nexweşî yan zêde dike, vekolîn a, ka ew çawa bandor li tan û organan dikin, bi taybetî morfolojîk (forma, dîtbar) yên organên nexweş hûrmalîn dike û sedemê nexweşî dertîne holê. Bi vê yekê patolojî, bingehîn a zanistî ya tibbî çêdike.
Patolojî, di anatomî û fîzyolojî yê de agahîyên ku tên bidestxistin bi çav an jî bi mikroskopê hûrmalîn dike. Bi ditînê anormal ku têne tespîtdike û zûtir têgihiştina nexweşî yê bidestdike. Di roja me de bi taybetî teşhîsa tûmor a û gelek teşhîsên nexweşîyên din ku ji aliyê patolojî yê de bê hûrmalîn kirin.
Patolojî'", bi yewnanî bi berhevkirin a "(pathos)" xebat "(logos)" zanistî" ê pêk hatiye.
Neonatolojî, yek ji wan şaxê zanistî ya tenduristiyê ye ku nexweşî ya zarokên dergûş lêkolîn dike.  Neonatolojî, di nexweşî yen zarokên dergûş de cîhek berfireh digire. Zarokên nû hatine dine, heta mehekê bi tenduristî û nexweşî ya wî re beşa Neonatolojî lênîrînê pêk tîne.
Piraniya nexweşiyên ku di vê heyamê de têne dîtin dermankirina wî girîng e ku ev nexweşî yên di vê heyamê de zûtir neyê dermankirin tenduristî ya mirovan de tahrîbatên giran çêdike.
Embrîyo ya mirovan e nêzîkê 5 mehê
Embrîolojî, zanistî ya tibbî ye ku li ser çêbûn û astên pêşketina zîgotan hûrmalîn dike. Embrîolog, di vê beşê de perwerde ya tibbî dibîne û di nexweşxaneyan de xizmeta zaroken ku bi rêye tûpê tê dine dike.
Beşa zanistîya Embrîolojî yê pêvajoya afirandina û jidayîkbûn a ajalan jî lêkolîn dike û dişopîne.
Embrîolojî bi xebatên hemberhev heta sedsala 17e û 18an diçî. Di dawî ya sedsala 19an de mirovên zanistvan organ û hunandênan laşê mirovan, ew çawa form û karên xwe digirin ji bo destnîşankirina analîtîk an ezmûnî dîmenek nû wergirt.
Gastroenterolojî, şaxekê zanistî ya tenduristiyê ku bi nexweşiyên pergala digestive hûmarîn dike.  Ji bijîşk a  pispor ya vê beşê re gastroenterolog tê gotin.
Mijara vê zanistê yê, mîde, stû, rovî ya piçûk, rovî ya mezin, kezeb, gurçik û organên pankreasê ye.
Ev beş ji van nexweşî ya re li çareseriyê digerê; ulser, gastrît, zerek, sîroz, kûvola spastîk (sindroma rovî ya bêhnteng), pençeşêr a gastrointestinal û bawesîrê ye. Jibo teşhîsa nexweşî ya endoskop a bikartîne. Jibo rovîyên mezin kolonskop ê bikartîne.
Dîroka Beşê.
Dîrok vê ya herî kevn ku tê zanîn bijîşk a Îtalyayî Lazzaro Spallanzani di sedsala 18demîn, (1729-99) ji teoriyên nenasîn Galen de, û di 1780 de wê hinek delîla ceriband û li ser vê yekê karî ku tevgerê mîde û xwarinê hûrmalîn bike.
Ev peyv bi yewnanî ye ("Gaster" mîde, "enteron" Rovî, "logos" xebata anjî lêkolîn)
Mahabad Felat nivîskarekî kurd e.
Di sala 1966an de li bajaroka Farqînê ku li ser bajarê Amedê ye hatiye dinê. Xwendina xwe ya sereta, ya navîn û lîseyê li Farqînê kiriye. Heft salan li bajarê Mersînê maye û li wir di avakirin û rêveberiya Komeleya Mafên Mirovan de cî girtiye. Di heman demê de nûneriya kovara Özgür Halkê ya herêmê kiriye. Di sala 1992yan de bi navê Salar Amedî ji bo Rojnameya Welat gotar nivîsîne. Di dawiya heman salê de derketiye Ewropayê. Di sala 1995an de di rêveberiya MED-TV de cî girtiye û demekê bi navê Mahabad Amedî ji rojnameya Özgür Politikayê re gotar nivîsîne. Çend gotar ji bo rojnameya Axîna Welat û ji hin malperên kurd re jî bi navê Felat Arda nivîs û helbest nivîsîne.
Mahabad Felat Arda ji sala 1999an ve li Swêdê dijî û ji nîsana sala 2005an ve jî berpirsyarî û edîtoriya malpera amidakurd.net'ê dike. Heya niha bi sedan gotar û helbest nivîsîne. Her wiha ji bo xizmeta çand ziman, wêje û hunera kurdî, bi komek hevalê xwe re komeleyek bi navê Komeleya Perwerdeyî, Wêjeyî, Çandî û Hunerî ya Kurd (PERKURD) damezirandine û Mahabad Felat Arda 3 salan serokatiya vê komelê kiriye.
Di navbera salên 2014 û 2017an de perwerdeya pedagojiyê dîtiye û niha li Swêdê mamostetiya zimanê dayikê dike.
Mahabad Felat Arda bi komek mamosteyên din re kovareka bi navê "Modersmål" (Zimanê Dayikê) derdixe û edîtorî û berpirsyariya weşana kovarê dike.
Berhem: Roman: Zagros û Zerdest - Wesanxaneya Lîs - Amed - Adara 2011, Helbest: Pêtî - Weşanxaneya Lîs - Amed Berfanbara 2017, Lêkolîn: Ol û Desthilatdarî - Weşanxaneya Ar - Avrêl 2022
Nefrolojî, beşa zanistî yek bijîşkî yên nexweşî ya navxweyî ye. Nefrolojî taybetmendiyek dermanê navxweyî ye ku balê dikişîne ser dermankirina nexweşiyên ku bandora li gurçikan dike. Du gurçikên mirov heye. Ew li jêrê qefes a singê mirovan, li tenişta zikê mirov e. Gurçik di pergala valakirina laşê mirovan de gelek fonksiyonên girîng tîne cîh.
Nefrolog.
Nefrolog celebek bijîşk e ku pisporê dermankirina nexweşiyên gurçik û nexweşîyen din dike. Nefrolog, pisporî li ser nexweşîyên ku bi taybetî bandorê li gurçikê dikin û di heman demê de di derbarê nexweşîya gurçikê û fonksiyonê bandorê li parçeyên din ên laşê mirovan hûrmalîn dike
Seîd Yûsiv (jdb., Qamişlo, Rojavayê Kurdistanê - m. 26ê sibata 2020, Stembol, Tirkiye) stranbêj û hunermendekî kurd bû. Hunermend Seîd Yûsiv ji bajarê Qamişlo yê Rojavaya Kurdistanê bû û di sala 1947an de ji dayik bûye. Yûsiv bi sedan kaset û bi sedan stran tomar kirine. Li amûra bizqê dide û li Rojavayê Kurdistanê weke “Mîrê Bizqê” jî tê naskirin. Ji bilî kurdî, bî zimanê erebî û tirkî jî stran gotiye.
Bajarê Qamîşlo ji aliyê Seîd Yûsiv bi peyva "Qamişlo Bajarê Evînê" hatiye navkirin. Di 26ê sibata 2020an de li Stembolê ji ber êşa şêrpence jiyana xwe ji dest da.
Ramotolojî, beşek zanistî ya bijîşkî ye ku bi taybetî lênêrîna nexweşî ya pergala lamlateyî dike. Jiber ku hîn caran nexweşîya vebinînê bandora li ser organ û pergalên dinên laşê mirovan dike, ev beş lênêrîna nexweşîyên koma Multîsîstemîk jî dike.
Ramotolojî,  sendrom a birîna û vaskolît ku ji bo hin pirsgirêkên bijîşkî yên ku bandor li organên mîna dil , hestî , hevbeş , gurçik , çerm û rovî dikin, lêkolîn dike. Bi rastî ev çend navlêk îro di edebiyata bijîjkî û teknîkî de navê xwe winda kiribe jî, di jiyana rojane de dîsa tê bikar anîn.
Ramotoljê, di sala 1950an de li bajarê Heinola, Fînlanda yê  bi hevkarîyên beşa romatolog a û ortopedîkê derketî ye holê
Bizq, amûreke muzîkî ya têldar e.
Du bizqjenên navdar ên kurd Mihemed Şêxo û Seîd Yûsiv in. Li gor hevpeyvîneke bi xwişka Mihemed Şêxo Amşe Şêxo re, got ku Mihemed Şexo di ciwantiya xwe de bizqa xwe ji galonên zeytê, text û tayên ji dûvê hespan çêdikir. Wekî din, Seîd Yûsiv jî wek "Mîrê Bizqê" dihat naskirin.
Mirina Reş an Webaya reş nexweşiyeke mezin e ku di navbera salên 1347-1351î de li çêbûye. Tê texmînkirin ku Nexweşî ji "Yersinia pestis"ê derketiye.
Nexweşî li başûrê Asyayê derketiye û li Ewropayê belavbûye û di nexweşiyêde nêzîkî 100-200 mîlyon mirovê jiyana xwe ji dest dane.
ABL bi karanîna FISH erênî ye
Sîtogenetîk, şaxeke zanîstî yê ku beşeke alîgir ê jînekolojiyê ye û rewşa hêjmar, tevnî, û rola tevlêbûna kromozoman lêkolîn dike.
Zanistvanên zanistî ya sîtogenetîkê, li destpêkê sedsala 20an de pêzanî ku gen hilnegirê fizîkê ne. Di karyotîpa mirovek normal de 23 çot kromozom heye. Di nebêhevbûna kromozoman de pirsgirên giran yên tenduristiyê dertê holê. Lêkolîna vê bi navê Xabetên Sîtogenetîkê tê ziman.
Analîz.
Analîzkirina nimûneyên FISHê bi mikroskopa floresanê ji hêla pisporê laboratorê klînîkî  ve têne çêkirin. Ji bo onkolojiyê bi gelemperî hejmareke pir mezin ya hucreyên înterfazê têne paunkirin ku ji bo êşa resen-rûkalê ya nizm biser bikevin.
Bi gelemperî di navbera 200 û 1000 hucreyan de têne jimartin û pêjandin. Ji bo pirsgirêkên kongenîtal bi gelemperî 20 hucreyên metafazê têne hedef tê kirin.
Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê di sala 2014an de ji bo mamoste û şagirtên xwe kovareke bi navê Fêrnameyê derdixe.
Di vê kovarê de di gel berhem û nivîsên xwendekar û mamosteyan, nivîsên der barê çand û hunera kurdî jî cih digirin. Her wiha di kovarê de di gel hîndarîyên fêrkirina kurdî, der barê rê û rêbazên fêrkirinê jî nivîs cih digirin.
Kesên ku nû hînî kurdî dibin dikarin bi alîkarîya vê kovarê xwendina xwe bi pêş bixin û çand û wêjeya kurdî nas bikin. Mijarên mîna remildank û xaçepirs jî di kovara Fêrnameyê de cih digirin. Nivîsên bi her sê zaravayên kurdî (kirmanckî, kurmancîya jorîn û kurmancîya jêrîn) di kovarê de hene.
Mamoste û xwendekarên kurdî dikarin ji vê kovarê sûdê wergirin, her wiha dikarin bi nivîsên xwe jî piştevanîya kovarê bikin. Heta niha 4 hejmarên kovara Fêrnameyê derketine. Fêrname salane 2 hejmar jê derdikevin.Hejmareke wê biharê û ya din jî payizê tê derxistin.
Dîroka Başûrê Kurdistanê hemû dîrok û mêjuya Başûrê Kurdistanê dihundirîne. Wek tê zanîn piştî şerê cîhanî yê yekem, cografyaya kurdan ji aliyê dewletên rojavayî û herêmî ve hat parçekirin. Di encamê de Başûrê Kurdistanê di nav dewleta nûava Iraqê de ma.
Li Stembolê: Hêj şerê cîhanî nû xelasbûyî, rewşenbîr û siyasetmedarên kurd li Stembolê dest bi xebatan kirin. Seyîd Ebdulqadir,
Lê ev hevgirtina kurdên Stembolê jî wek xwe nema, di nav van kurdan de fraksiyonên cuda cuda derketin. Seyîd Ebdulqadir û hevalên wî dixwast di nav osmaniyan de bimînin û divê kurd alîkariya osmaniyan bikin. Yanî otonomî di nav osmaniyan de dixwastin. Serê fraksiyona din Emîn Alî Bedirxan bû ku wî jî diparast ku kurd bikevin di bin sîwana hêzeke mezin de, ne ya Osmaniyan de. Yanî mandateriya ingilîzan dixwastin. Di dawiyê de Emîn Alî Bedîrxan û endamên din yên malbata Bedirxaniyan Cemiyeta Teşkîlata İctimiyeya Kurd ava kirin. Memduh Selîm Beg jî Partiya Demokrata Kurd-1919 ava kir.
Bi dûçûna çavkaniyekê li sala 1919ê partiyeke bi navê Partiya Demokratîk ya Neteweyî ya Kurdistanê ji Londonê miraceet dike ku Brîtanya alîkariya kurdan bike. Ev miraceete ji layê katibê giştî Selîmbeylî hatiye kirin. Lê em têkiliya vê partiyê û partiya Memduh Selîm niha nizanin.
Hewlên Elîşêr Beg (tîrmeh 1920).
Li Dêrsim û Sêwazê li herêma kurdên qoçgirî li dijî kemalîstan serhildan hate dest pê kirin. Serhildêrên kurd bajarên Qoçgîr, Qenxal û Macîran bidest xistin û li Xozatê civiyan. Di encamê de li dijî Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê daxuyandin hate dan û ji meclîsê hate xwestin ku daxwazên miletê kurd bipejirînin. Lê tirkan ev daxwaz qebûl nekirin û dest bi şer kirin.
Heta hezîrana 1921ê şer berdewam bû. Alîşêr û 500 efserên kurd teslîmî tirkan bûn
Piştî şerê cîhanî bidawî hat, Mustafa Kemal Atatürk û gelek efserên din yên artêşa osmaniyan çûn Anatolyayê ji bo birêxistina gelê Anatolya. Pêşiyê li Erzeromê li 23 tîrmeh - 5 tebaxa 1919ê kongreyek lidarxist. Ji pênc parêzgehên kurd 58 nûner tevlî vê kongreyê bûn, ji van nûneran 22 kurd bûn. Paşî di navbera 4-11 îlona 1919ê de jî li Sêwazê kongreyek lidarxist. Gelek nûnerên kurd hatin vê kongreyê jî. Hêjayî gotinê ye ku hemû bajarên kurd tevlî van kongreyan nebûn. Mustafa Kemal tehdîda ermeniyan li ser kurdan baş bikaranî. Eşîrên kurd ji ber tirsa avabûna dewleta ermenî, piştgiriya Mustafa Kemal kirin. Ev eşîrên kurd ne tenê di meseleya ermenan de hatin bikaranîn, her wiha li dijî navenda siyaseta kurd ya Stembolê jî dijbertî dikir. Ji konferasnên ewropayiyan re name dişandin ku naxwazin dewleteke serbixwe ya kurd were avakirin. Mustafa Kemal Atatürk hêj neçûye Sêwazê, nameyekê ji van serok eşîran dişîne; Hecî Mûsa Begê Motkiyî, Şêx Ebdulbakî Efendiyê Kufrevîzade yê Bedlîsê, Ebdurehmanê Şirnexê, Umerê Derşevî, Resul Axa, Sadulah Efendî, Şêx Mehmûdê Mûşaşê, Şêx Ziyaedînê Norşînî, Cemîlê Çetoyê Garzanî. Di van nameyan de Mustafa Kemal demagojiya îslamî dike û bi tehdîda avabûna dewleteke ermenî, dixwaze kurdan qanî bike. Her wisa piştgiriya girtina rêxistinên kurd dike û bang dike ku herkes tevlî Kuvayî Milliyeyê bin. Di van wextan de li dijî Mustafa Kemal jî xebat hene; Waliyê Elazîzê Alî Galip Beg, ji bedirxaniyan Mutaserrif Xelîl Beg bi piştgiriya Edward Noel dixwazin êrîş bibin ser Kongreya Sêwazê. Lê biserneketin..
Mustafa Kemal Atatürk 3yê kanûna pêşîn a 1920ê li gel bolşevîkan Peymana Gumruyê destnîşan kir. Bi vê peymanê Qers, Erdêxan û Artvin bûn milkê tirkan. Her wiha tehdîda ermenan bi vê peymanê ji holê rabû. Li gel Îtalyayê jî peymanek li sala 1921ê destnîşan kir ku di encamê de Îtalya ji Rojavayê Anatolyayê derket. Her wiha li gel Fransayê jî 20ê çiriya pêşîn a 1921êde Peymana Enqereyê destnîşan kir ku sinorê Sûriyê û yê Tirkiyeyê aşkera bû. Her wiha sinorek kişandin di navbera Rojavayê Kurdistanê û Bakurê Kurdistanê de. Ev peymana li gel Fransayê tê wê wateyê ku Fransa dê dest ji Peymana Sevrê vekêşe û hêviyên Kurdistana Serbixwe dê pûç bibin. 11 çiriya paşîn a 1922yê jî şerê li gel inglîzan sekinî. Inglîz mecbûr man ku li gel Hikûmeta Enqereyê pêk bihên. Şerê Rizgariya Tirkiyeyê gihişt armanca xwe û sinorên Tirkiyeya modern kifş kirin. Êdî rê li ber van hêzan vebû ku biçin Lozanê.
Peymana Sykes Pycot (16 gulan 1916).
7ê gulana 1918ê inglîzan Kerkûk dagir kir. Bi vê dagirkirinê jî Şêx Mehmûdê Berzencî li gel inglîzan ket têkiliyan û van têkiliyan feydeya xwe da û li ser navê ingilîzan li heman salê bû waliyê Silêmanîyê.
Konferansa Lozanê (11 çiriya paşîn 1922 - 24 tîrmeh 1923).
Hewlên Şêx Mehmûd Berzencî (1919-1931).
Piştî salên 1900an de li herêma Barzanê bi rêberiya Şêx Ebdulselamê Berzanî ve serhildanek li dijî osmaniyan hate dest pê kirin. Kurdên deverê nedixwast osmanî li herêmên wan birêve bibin. Nerazîbûnên Şêx Ebdulselam heta 1914ê berdewam kir. Jixwe li sala 1914ê dema Şêx diçe hevdîtina Simkoyê Şikak li Bajêrga Mezin ji aliyê hindek kurdên xwefiroş tê girtin û teslîmî osmaniyan dikin. Di encamê de li Musilê tê darvekirin. Lê ev kuştin netewperweriya di dilê kurdan de navemirîne. Jixwe paşî şerê cîhanî yê yekem dest pê kir. Di vî şerî de inglîzan osmanî ji Başûrê Kurdistanê derxistin û şereke qirêj di navbera van herdu hêzan li Başûr qewimî.
Ev şer şerê parvekirina Kurdistanê bû. Kurdistana osmaniyan bû sê parçe. Bi hevpeymana Sykes-Pycot jî ev parvekirin hate fermîkirin. Li Tirkiye, Suriyê û Îraqê kurd ji hev hatin veqetandin. Kurdên Îraqê bi taybetî ketin bin desthilata inglîzan. Dema Başûrê Kurdistanê ket bin desthilata inglîzan de nerazîbûnên kurdan rûdan. Li Zaxoyê yekem serhildana dijî inglîzan çêbû ku kurdên deverê nexwastin ji hêla inglîzan ve bên rêvebirin. Bi taybetî eşîra Goyiyan li dijî inglîzan serî hildabû.
Li bihara 1918ê de inglîzan Kerkûk û Xaneqîn dagir kirin. Di vê dagirkirinê de yekem car bû kurdan alikariya inglîzan kirî. Bi rêberiya Şêx Hemîd Telebanî inglîzan gelek deverên kurdan ji tirkan standin
Şêx Mehmûdê Berzencî li herêma Silêmaniyê kesekê binavûdeng bûye. Berî inglîz tên herêmê Şêx Mehmûd osmaniyan ji Silêmanî derdixe. Bi inglîzan lihevtê û desthilata xwe li devera Silêmaniyê îlan dike. Lê her roja diçe navbera wî û inglîzan xerab dibe heta ku inglîz gelek erkên wî ji destê wî distînin. Li gulana 1919ê Şêx Mehmûd dijî vê nerazîbûnê xwe nîşan dide û li Silêmaniyê desthilatê bi temamî dixe bin destê xwe. Di navbera hêzên wî inglîzan de gelek şer çêdibin. Di hezîrana 1919ê de jî Şêx Mehmûd ji aliyê inglîzan ve tê girtin û tê sirgûnkirin.
Di kanûna paşîn a 1919an de jî li devera Amêdiyê li dijî inglîzan nerazîbûn hatin nîşandan. Di dawiya salê de ev nerazîbûn bi çekên giran hat aştkirin.
Polîtîkayên inglîzan li ser dagirkirina Başûrê Kurdistanê roj bi roj rastî nerazîbûnên kurdan dihat. Li herêma Barzan jî nerazîbûnan nîşan da. Guherîna statûya herêmê ji aliyê ingilîzan ve tesîr li kurdan kir. Şêx Ehmed Barzanî ku birayê Şêx Ebdulselamê Barzanî ye li dijî inglîzan şerê çekdarî da dest pê kir. Birayê wî Mela Mistefa Barzanî jî di van şeran de bi awayekî aktîv dixebitî. Lê ji ber çekên giran yên inglîzan hêzên kurd xwe neragirtin û çûn çiyayên Kurdistanê.
Di sala 1920ê de jî li Mûsil û Hewlêrê eşîra Sûrçiyan nerazîbûnên xwe nîşan dan.
Di sala 1921ê de jî li Iraqê giştpirsî tê kirin. Emîr Faysal li vê salê dive keyê Iraqê. Êdî li Iraqê di bin mandateriya ingilîzan de rêvebirina key Faysal dest pê dike.
Piştî desthilata key Faysal desthilata sivîl ya ereban li herêmê dest pê kir. Lêbelê li herêma kurdan taybetî jî li Silêmaniyê pêvçûn û şer kêm nedibûn. Nebûna otorîteyeke wek Şêx Mehmûd aşkera bû. Ji ber van sedeman li sala 1922yê Şêx Mehmûd Berzencî hate efûkirin û ji sirgûnê hate Silêmaniyê. 12ê çiriya pêşîn a 1922yê desthilata xwe li Silêmaniyê dîsa îlan kir. Her roja diçû xwe bêhtir desthilatê hemû Kurdistanê hîs dikir. Li çiriya paşîn a 1922yê de jî xwe wek Şahê Kurdistanê îlan kir. Li ser vê inglîzan jî êrîş bir ser Silêmaniyê û bi firokeyan Silêmanî ji hewayî hate bombebarankirin. Li çiriya pêşîn a 1923ê Şêx û hevalên wî Silêmanî terk dikin û diçin çiyayên Kurdistanê. Her wisa berî vê rûdanê inglîzan êrîş biribû li ser hêzên Ozdemîrê tirk li Rewandûzê. 19 nîsana 1923yê hêzên Ozdemîr têkçûn û êdî deng ji tirkan derneket li Başûra Kurdistanê. Şêx Mehmûd li sala 1927ê hate efû kirin û vegerî Silêmaniyê.
Daxwazên kurdan (1929).
Lê ev daxwaz ji aliyê hikûmeta Iraqê û nûnerê Brîtanyayê nehatin pejirandin.
Her çend dewleta Iraqê dijî daxwazên kurdan be jî, mecbûr ma ji bo yekitiya Iraqê hinek tştan bike. Di tîrmeha 1930ê de hkûmeta Iraqê daxuyand ku herdu stêrkên di ala Iraqê de kurd û ereban nîşan dide
Rêxistinên polîtîk.
Li sala 1930ê Komeleya Lawan ava bû. Ji ber nebûna partiyên kurd li sala 1934ê ev komele beşdarî Partiya Komûnîst ya Iraqê bû.
Komeleya Brayetî jî bi rêberiya Şêx Letîfê kurê Şêx Mehmûd Berzencî dixebitî.
Rêxistina Darkar jî têkiliya wan bi Partiya Komûnîst ya Iraqê hebû. Bingeha Hîwa (rêxistin) ev rêxistin bû.
Hîwa li sala 1944ê belav bû. Rêxistin bû sê parçe, hindek tevlî Partiya Komûnîst ya Iraqê bûn. Hindek tevlî Partiya Şoreş 1945, hindek jî tevlî Partiya Rizgarî 1945 bûn. Di encama yekitiya van partiyan de Partiya Demokrat a Kurdistanê ava bû.
Li salên 1940an ji bilî van rêxistinan rêxistina Yekitiya Kurdan jî hebû ku Mihemed Emîn Zekî û Huseynê Mukriyanî û Tewfîq Wehbî û Pîremêrd jî endamê wê bûn.
Hewlên Şêx Ehmed Barzanî (1931-1934).
Li sala 1931ê de ji ber gelek sedeman li herêma Barzan bi rêberiya Şêx Ehmed Barzanî ve serhildanek din hate destpêkirin. Li sala 1932yê bi alikarîya hêzên hewayî yên Brîtanyayê, hêzên Iraqê devera Barzan dagir kir û Şêx Ehmed û hevalên wî, derbasî Bakurê Kurdistanê bûn.
Malbata Barzaniyan diçin Tirkiyeyê (1933).
Dewleta Tirkiyeyê Şêx Ehmed Barzanî bi şerta nekuştina wî teslîmî dewleta Iraqê kirin. Iraq van kesan Mela Mistefa Barzanî jî di nav de koçî Silêmaniyê dike.
Hewlên Xelîl Xoşevî (1935-1936).
Piştî têkçûna kurdan Xelîl Xoşevî û hevalên wî li dijî artêşa İraqê dest bi çalakiyan dike, gelek baregehên Iraqê distîne. Ehmed Nadir di pevçûneke li gel tirkan de jiyana xwe winda kir. Xelîl Xoşevî jî li adara 1936ê hat girtin û bidarve kirin
Endamên serhildana Şêx Ehmedê Barzanî; Xelîl Xoşevî, Ehmed Nadir û Ebdula Gurgemoyî li sala 1935ê çekên xwe hildan û çûn çiya. Malbatên van leşkeran jî ji aliyê hikûmeta Iraqê sirgûnî başûrê Iraqê kirin. Her wisa Mela Mistefa Barzanî jî ji Tirkiyeyê derbasî Barzan bû û beşdarî Xelîl Xoşevî û hevalên wî bû
Li sala 1935ê hikûmeta Iraqê li gel Tirkiyeyê peymaneke ewlehiyê destnîşan kir û tirkan êrîş bir ser Ehmed Nadir û Ebdula Gurgemoyî, di şer de Ehmed Nadir mir, Gurgemoyî brîndar bû. Xelîl Xoşevî li gel 30 eqrebayên xwe xwest biçe Mandateriya Sûrî lê nekarî. Li ser vê vegerî nav gundên Doskîyan. Çû mala Kelhî Rêkanî lê Kelhî Rêkanî xiyanet li Xelîl Xoşevî kir. Li sala 1936ê de bi xiyanetekê Xelîl Xoşevî hate girtin û bidarve kirin. Kelhî Rêkanî jî li sala 1961ê bedela xiyaneta xwe da, hat kuştin
Serhildana kurdên êzidî (1935).
Li herêma Barzan hêj serhildana Barzaniyan berdewam dikir, li kêleka vê serhildanê li herêma Şingalê ji aliyê Dawid ed-Dawid serhildanek li dijî hikûmeta Iraqê tê destpê kirin. Pênc rêberên serhildanê hatin bidarvekirin. Dawid ed-Dawid revî bo Rojavayê Kurdistanê
Avabûna rêxistina Hîwa (1939).
Di sala 1939ê de ji aliyê hindek efserên kurd di artêşa Iraqê de"[Kîjan?]" rêxistina Hîwa tê avakirin. Têkiliyên vê rêxistinê û Mela Mistefa Barzanî gelek baş bûn. Jixwe Mela Mistefa bi alîkariya vê rêxistinê ji Silêmanî derbasî herêma Barzan bû.
Hîwa di sala 1944ê de belav bû. Rêxistin bû sê parçe, hindek tevlî Partiya Komûnîst ya Iraqê bûn. Hindek tevlî Partiya Şoreş 1945, hindek jî tevlî Partiya Rizgarî 1945 bûn. Di encama yekitiya van partiyan de Partiya Demokrat a Kurdistanê ava bû.
Her wisa wextê Hîwa belav bûyî rêxistina Yekitî Xebat jî hate ava kirin.
Şoreşa Barzanî.
Nêzî deh salan li Başûrê Kurdistanê bêdengiyek dikeve. Di wan navberan de li Başurê Kurdistanê guherînên sîyasî çêdibin û tevgerên modern ava dibin. Li sala 1939ê de Hîwa (rêxistin) hate ava kirin. Têkiliyên vê partiyê li gel Mela Mistefa hebûn. Endamên Hîwayê leşkerên pîlebilind bûn ku di artêşa Iraqê de dixebitin. Di wexteke wiha de li sala 1943yê Mela Mistefa Barzanî rûxseta xwe ji Şêx Ehmed Barzanî dixwaze û ji Silêmanî direve û diçe Şinoyê li cem ewrebayên xwe.Paşî vedigere herêma Barzan. Li Barzan dest bi çalakiyan dike, gelek noqteyên dewleta Iraqê distîne. Alîgirên wî her roja diçe zêde dibin. Hemû Başûrê Kurdistanê dikeve bin tesîra Mela Mistefa. Ji ber vê dewleta Iraqê ditirse ku hemî kurd li dijî wan dest bi serhildanê bikin.
Çalakiyên Mela Mistefa hêdî hêdî feydeyên xwe dide kurdan. Li dawîya sala 1943yê hikûmeta Nurî Seîd tê ava kirin. Sê kurd di kabîneya wî de dibin wezîr. Wezîrê dadê Ehmed Muxtar, wezîrê karên navxweyî Omer Nazmî û Mecîd Mistefa. Mecît Mistefa tenê ji bo kar û emelên kurdan mesûl bû. Ev pêngav ji bo kurdan baş bû ku dewletê yekem car bi awayeke fermî kurd wek hevparê dewletê qebûl kirin. Kurd ji ber vê pêngavê gelek memnûn bûn. Her wisa danûstandin hatin kirin û di encamê de hikûmeta Iraqê daxwazên miletê kurd qebûl kirin.
Di dawiya sala 1943yê de di navbera heyetên hikûmeta Iraqê û hêzên Barzanî de danûstandin tên kirin. Şertên heyeta Barzanî ev bûn;
Lê di encama danûstanin herdu alî li ser hindek xalan lihev hatin;
Li sala 1944ê de dema serokwezîr Nurî Seîd diçe Filistînê bêyî civata wezîran kom dibe û hindek biryaran ecêb dide. Bi dûçûna wan biryaran; divêt Mela Mistefa ji welat derkeve, li herêma Barzan li herderê noqteyên leşkerî werin danîn hwd. Ji ber van pirsgirêkan serokwezîr Nurî Seîd li 3yê xizîrana 1944ê îstîfaya xwe da. Li ser van bûyeran Mela Mistefa û endamên rêxistina Hîwa hevdîtin kirin. Di encamê de biryar hat girtin ku dîplomatekî bişînin Rojavayê Kurdistanê ji bo danûstandinên li gel Xoybûn û dîplomatê din jî bişînin Rojhilatê Kurdistanê ku danûstandinan li gel Komeley Jiyanewey Kurdistan bike û hemahengiyekê di nav rêxistinên kurdan de ava bikin
Di reşemeha 1945ê de Barzanî danûstandinan dewam dike. Li gel hinek efserêm kurd rêxistina Meclîsa Azadiyê (rêxistin) ava dike.
Hikûmeta Iraqê kete bin destê Elbacacî (Bacacî) û di encamê de ev peymana kurd û hikûmeta Iraqê red kir. Paşî 8ê tebaxa 1945ê hikûmeta Iraqê biryar da ku şer li dijî hêzên Barzanî destpê bike. 11ê çiriya pêşîn a 1945ê hêzên Barzanî ber bi sinorên Îranê ve çûn.
Çûna Barzanî bo Mehabadê (1943-1945).
Piştî têkçûna şoreşa Barzanî, hêzên Barzanî ji Iraqê çûn ber bi Iranê ve. Li wê derê jî di damezrandina Komara Kurdistanê de roleke mezin lîstin. Piştî têkçûna hereketa Mela Mistefa, Hîwa belav bû. Piştî vê belavbûnê li sala 1945ê de Partiya Komûnîsta Kurd an ku Şoreş hate ava kirin. Ev partî jî dibe bingeha Rizgariya Kurd(rêxistin)
Li 14ê tîrmeha 1958ê şoreş li Iraqê peyda bû. Desthilata kraliyetê xelas û komara parlamaneterî dest pê kir û Mela vedigere.
Çûna Barzanî bo Sovyetan (1947-1958).
6ê gulana 1947ê Mela Mistefa rûxseta xwe ji Şêx Ehmed Barzanî xwest û dest bi çûna bo Sovyetan kir. Li Sovyetan du vebijêrkên Mela hebûn ku bicîh bibe. Wî şûna Ermenistanê, Azerbaycan tercîh kir û heta demekê li wir bicîh bû.
Barzanî 19ê kanûna paşîn a 1948ê li Bakûyê konferansek li darxist. Di encama konferansê de biryar hat girtin ku di radyoya Bakûyê de weşana kurdî dê were kirin û rojnameyeke kurdî dê were vekirin.
Lê li Azerbaycanê têkiliyên Barzanî bi Baxirov re baş nebûn. Baxirov bi eslê xwe tirke azerî bû ku ihtimal heye ji kurdan re hezneke.
Mela Mistefa Barzanî ji Sovyetan daxwaz kir ku cihê wî biguherin. 13ê adara 1949ê Barzanî û hevalên wî neqla Ûzbêkistanê kirin lê Ûzbekan jî miameleyeke xerab li Mela û hevalên wî dikir. Di encamê de Sovyetan lêborîneke fermî ji Mela Mistefa xwest. Cihê mana Barzanî wek Mosko hate qebûl kirin. Piştî Mela Mistefa Barzanî hatiye Moskoyê, derfet ji bo çêbûn ku dest bi dîplomasîyê bike.
Mela Mistefa Barzanî li sala 1956ê seredana Komara Ermenistanê kir. Têkiliya xwe li gel kurdên Ermenistanê ava kirin.
Li sala 1957ê Celal Telebanî tê Mosko û li wir bi Mela Mistefa hevdîtinekê dike. Her wisa li Mosko; serokê Partiya Komûnîst ya Sûrî Xalid Bektaş û helbestvanên kurd Hejar û Qedrî Can jî li gel Mela Mistefa hevdîtin kirin.
Xebatên PDK-I (1945-1958).
Piştî Mela Mistefa diçe Sovyetan barê siyaseta kurdên başûr dimîne li ser milê Partiya Demokrat a Kurdistanê. Di partiyê de serokatiyeke bi istiqrar peyda nabe. Di navbera parêzer Hemze Ebdula û Îbrahîm Ehmed de hevrikî çê dibe. Di kongreya sêyemîn ya PDKÎ li sala 1954ê Îbrahîm Ehmed dibe sekreterê giştî û Hemze Ebdula ji partiyê tê dûrxistin.
Di hilbijartinên sala 1954ê de partiyê li gel Partiya Komûnîst ya Iraqê bihevra tevlî hilbijartinan bûn. Herdu rêxistin jî li dijî Pakta Bexdayê bûn.
Li sala 1957ê rewşenbîrên di nav Partiya KOmûnîst ya Iraqê de tevlî PDKê bûn. Hemze Ebdulla di partiyê de bipêş ket û Îbrahîm Ehmed û Celal Telebanî ji partiyê îxrac kir. Mela Mistefa di serî de di navbera van herdu fraksiyônan de bû. Lê piştî hatî, Hemze Ebdula sûcdar kir û 20ê xizîrana 1959ê ji partiyê dûrxist. Micadeleya di nav PDKê de wiha jî nema
Derbeya leşkerî li Iraqê (1958).
Mela Mistefa Barzanî û Ebdulkerîm Qasim
Piştî şoreşê ku bi rêberiya Ebdulkerîm Qasim birêveçûyî makezagon hate çêkirin. Yekem car kurd di makezagonê de hatin nivîsîn ku "Kurd û Ereb gelên hevpar yên vê dewletê ne û mafen wan di bin sîwana Iraqê de tên nasîn". Hêjayî gotinê ye ku hikûmeta Nurî Seîd li sala 1943yê gelê kurd naskiribû. Lê Ebdulkerîm Qasim ji layê mafên gel, miletê kurd wek miletê ereb xwedî maf nasîbû. Yanî mafên van herdu gelan wekhev bûn
Mela Mistefa Barzanî jî piştî şoreşê vegerî welat. Gelek reform ji bo kurdan hatin çêkirin, bi taybetî jî ji layê çandî ve. Di radyoya Bexdayê de êdî zaravayê kurmancî jî hate bikaranîn. Hêjayî gotinê ye ku malbata barzaniyan jî kurmancin û diyar e ku daxwazeke wan û alîgirên wan bûye. Ev jî nîşan dide ku li Başûrê Kurdistanê li ber tenişta soranî, kurmancî jî dibû zimaneke sereke. Şêx Ehmed Barzanî ji zindanê hate berdan.
Li sala 1957ê rewşenbîrên di nav Partiya Komûnîst ya Iraqê de tevlî PDKê bûn. Hemze Ebdulla di partiyê de bipêş ket û Îbrahîm Ehmed û Celal Telebanî ji partiyê îxrac kir. Mela Mistefa di serî de di navbera van herdu fraksiyonan de bû. Lê piştî hatî, Hemze Ebdula sûcdar kir û 20ê hezîrana 1959ê ji partiyê dûr xist. Micadeleya di nav PDKê de wiha jî nema. Hemze Ebdula jî xwe diparast ku grûba Îbrahîm Ehmed guhê xwe nadin serokatiyê.
Li sala 1959ê li Mûsilê terefdarên Ebdulselam Arif serhildan dijî hikûmetê derxist. Van kesan dixwest komara hevpar li gel Misirê ava bikin. Lê terefdarên Ebdulkerîm Qasim û hêzên kurd ev serhildan vemirand.
Piştî vê derbeya leşkerî hikûmeta Ebdulkerim Qasim 24 adara 1959ê ji Peymana Bexdayê vekişî û navê peymanê wek CENTO hate guherandin. Ev daxwaza kurdan jî bû. Êdî dewleta Iraqê ji peymaneke dij-kurd vekişî.
Vegera Barzanî ji Sovyetan.
Mela Mistefa Barzanî li Kurdistanê ye
Bûyerên li Kerkûkê.
Li çiriya paşîn a sala 1958ê li Kerkûkê gelek pêvçûn û şerên navxweyî çêbûn. Efserekê tirkmen bi navê Hidayet Aslan ku pantirk bû bombeyek li helîkoptera Barzanî çandibû ku dixwest Barzanî bikuje. Lê efserekê kurd hay li vê sûîqastê bû û sûîqast betal bû. Piştî aşkerabûna vê sûîqastê Hidayet Aslan bi krîza dil jiyana xwe winda kir û li Kerkûkê di navbera kurd û tirkmenan de pêvçûn çêbûn. Bi dûçûna angaştan kurd û komûnîstan dijî tirkmenan şer kir û gelek tirkmen kuştin. Wadie Jwaideh dibêje ku Mela Mistefa Barzanî di nav vî şerî de nebû. Wî wextî li dijî şînbûna tevgera kurd li Iraqê, Tirkiyeyê gelek hewl dida ku hizûra Kurdistanê xerab bike.
Serhildana Şêx Raşîdê Lolan (gulan 1959).
Di gulana 1959ê de bi piştgiriya Tirkiyeyê Şêx Raşîd Lolanî dijî tevgera Barzanî serhildan da destpê kirin. Lê negihişt armanca xwe. Çeteyên Şêx Raşîd revîn bo Tirkiyeyê.
Têkiliyên kurdan û Iraqê xerab dibe.
Serokê eşîra Zêbariyan Ehmed Zêbarî bi sûkastekê li Mûsilê hate kuştin. Ehmed Zêbarî dijî PDKê bû. PDKê jî ew wek Cehş binav dikir. Di destpêka sala 1960ê têkiliyên Ebdulkerîm Qasim û Mela Mistefa Barzanî ber bi xerabûnê ve diçû. Serokê eşîra Xoşnavan ji aliyê milîsên Barzanî hate kuştin. Xoşnavî piştgirên hikûmeta Iraqê bûn. Li ser vê Îbrahîm Ehmed hat binçav kirin, rojnameya Xebat di adara 1961ê de hat girtin û hebûna leşkerî ya Iraqê hate zêde kirin. Her wisa perwerdehiya kurdî jî hate qedexe kirin.
5ê çiriya paşîn a 1960ê Barzanî wek mêvanê Nikita Khrushchev tê vexwendin û diçe wir. Ev jî ji Ebdulkerîm Qasim şkestin bû ku serokê kurdan ji aliyê Sovyetan tê vexwendin.
Di îlona 1961ê artêşa Iraqê bi firokeyên şer dest bi bombebarana herêma Barzan kir.
Şoreşa Îlonê 1961.
Partiya Komûnîst ya Iraqê di şoreşa îlonê de bi awayeke aktîf ji sala 1963yê heta sala 1873yê alîkariya kurdan dikir. Li sala 1973yê peymanek li gel Beesiyan destnîşan kir û têkiliya wan bi kurdan re xerabû. Piştî wextek din pêvçûn di navbera van herdu hêzan de çêbû. Li sala 1979ê Partiya Komûnîst ya Iraqê hebûna xwe bidawî kir li Başûrê Kurdistanê.
Di encamê de Şoreşa îlonê dawiya rêvebirina Ebdukerîm Qasim tîne.
Derbeya leşkerî 1963.
8ê reşemeha 1963yê b rêberiya Ebdulselam Arif derbeya leşkerî li dijî rêvebirina Ebdulkerîm Qasim pêkhat. Rêyek nû vebû kurd danûstandinan bikin. Lê ev hikûmet ji ya Ebdulkerîm Qasim xerabtir derket. Têkiliyên hikûmetê li gel kurdan xera bû. Hetta Iraqê li dijî kurdan alîkarî ji dewletên derdorê xwest. Li bakur Tirkiye, li rojhiatê Îranê givaş li ser kurdan zêde kirin. Fiîlen Peymana Bexdayê hate pê. Peymana Bexdayê nêzîkî dewletên rojavayî bû ku serkêşê wan DYA bû. Ji ber van sedeman jî 9ê tîrmeha 1963yê Sovyetan li dijî van dewletên zilimkar daxuyandinek da ku dixwest ev dewlet dest ji karûbarên Iraqê vekêşin. Rasterast nekarî lê bi rêya dewleta Mongolya mijara kurdan bir Neteweyên Yekgirtî. Ev piştî Peymana Sevrê duyem care ku mijara kurdan dibe mijareke enternasyonel
Danûstandin destpê dike.
Di 13 û 18ê reşemeha 1963yê de du hevdîtin pêk hatin. Di hevdîtina duyem de Celal Telebanî daxwazên nûnerên kurd, pêşkeşî nûnerên hikûmeta Iraqê kir. Daxwazên kurdan ev bûn;
Kongreya giştî ya kurdan (18 adar 1963).
Kurd ji bo hevdengiya xwe û dijî polît3ikayên rêvebirina Iraqê kombûn. Ne tenê PDK, gelek rêxistinên din jî yên Başûrê Kurdistanê tevlî kongreyê bûn.
Têkiliyên kurdan û Iraqê xerab dibin.
Danûstandin û hevdîtinên kurd û hikûmeta Iraqê negihiştin çi armancan. Ji ber hêza xwe, hikûmeta Iraqê li dijî kurdan êrîşkar û bêtawîz bû. Di nîsana 1963yê de gelek endamên PDKê hatin girtin. 10ê xizîrana 1963yê de hikûmeta Iraqê kurd tehdît kirin û herêmên kurdnişîn wek herêmên leşkerî îlam kirin. Hikûmeta Iraqê mirî an saxî ji bo anîna Mela Mistefa Barzanî bo Bexdayê 100 hezar dînar xelat daxuyand. Ev amadehiya şer bû li dijî kurdan.
Her wisa hikûmeta Iraqê dest bi xebatên herêmî kir li dijî kurdan. Di encamê de artêşa Sûrî alîkariya leşkerî bo Iraqê şand. Tirkiyeyê jî merzên xwe bihêz kirin li dijî çalakiyên pêşmergeyan. Efserên Îranî jî alîkariya îstîxbarî dida Iraqê
Di xizîrana 1963yê şer li dijî kurdan destpê dike. Li dijî van êrîşan li dinyayê tenê Yekitiya Sovyetan bi rêya hikûmeta Mongolan berteka xwe nîşan dide. Hikûmeta Mongolan 2 xizîrana 1963yê li Neteweyên Yekgirtî, li dijî komkujiyê pirsgirêka kurd dixwaze bixe nav rojevê. Lê sovyetan nekarî û pirsnameya xwe vekêşî.
Kuştina rûspiyên kurd (1963).
Hikûmeta Iraqê ji her aliyan li dijî kurdan şer dabû destpê kirin. Li Silêmanî jî 267 rûspiyên kurd hatin binçav kirin. Paşî hemî hatin kuştin û di korekê de hatin veşartin. Niha navê wê derê Gora Şehîdane
Kudetaya 18ê çiriya paşîn.
Ebdulselam Arif û hevalên wî 18ê çiriya paşîn a 1963yê li dijî Beesiyan kudetayekê didin destpê kirin û Beesê ji rêvebirinê dûr dixin. Dawî anîna Beesiyan çi tesîr li şerê dijî kurdan nekir û hikûmetê givaşa leşkerî li kurdistanê her zêdetir dikir. Lê Ebdulselam Arîf û hevaên bi ser neketin û mecbûr man bo danûstandinan li gel kurdan
Makezagona 1964ê ya demkî tê pejirandin û di vê makezagonê de diparast ku kurd û ereb li hemberî qanûnan hevpar in. Di PDKê de li ser vê makezagon û peymanê de nakokî derketibûn. Fraksiyona Îbrahîm Ehmed û Celal Telebanî li dijî makezagon û peymanê bûn û li ser vê Mela Mistefa Barzanî rexne dikirin. Di tîrmeha 1964ê kongreya PDKê hate lidar xistin û di encamê de alîgirên Telebanî ji partiyê hatin dûr xistin. Îbrahîm Ehmed û Celal li dijî van biryaran nêzî hezar endamên aligîr ji partiyê veqetîn û çûn ber bi Îranê ve. Hikûmeta Iraqê jî dixwast PDKê wiha parçe bibe, ji ber wê aliyê Mela Mistefa Barzanî digirt.
Hikûmeta Iraqê wek hergavan li ser gotinên xwe nema û dîsa dest bi rûxandina statûya kurdan kir. 3 nîsana 1965ê dest bi êrîşa kir li dijî kurdan. Gelek gundên kurdan hatin şewtandin. 13ê nîsana 1965ê Ebdulselam Arîf di qezayeke firokeyî de jiyana xwe ji dest da. Brayê wî Ebdulrehman Arîf bû serokkomarê nû. Li dijî kurdan plan nehate guhartin û êr3iş berdewam kirin.
11-12 gulana 1965ê de pêşmergeyan derbeyên mezin li artêşa Iraqê dan. Lîwaya 4ê ya artêşa Iraqê li Rewandizê hate îmha kirin. Di encamê de 150 jê efser 2 hezar kuştiyên artêşa Iraqê hebûn. Di dawiya van şeran de hikûmeta Iraqê qanî bû ku rûne li ser maseyê.
Peymana 26 xizîranê (26 xizîran 1966).
Di encama şerên dawî de hikûmeta Iraqê û nûnerên kurd li hev hatin. Peymanek hate destnîşan kirin. Mela Mistefa biryar da ku eger hikûmeta Iraqê erkên xwe bicîh neîne, şer dê dîsa destpê bike.
Brakujî 1966.
Celal Telebanî û Îbraim Ehmed li sala 1964ê ji PDKê vediqetin û partî dibe du parçe. Lê grûba İbrahim Ehmed nekarî coşa PDKê di nav gel de bişkîne. Di encamê de li gel hikûmeta Iraqê li dijî pêşmergeyê PDKê şer kirin
Avabûna Parastinê (1967).
Parastin wek rêxistineke îstîxbarî li sala 1967ê hate damezrandin. Li sala 1969ê Mesûd Barzanî wek serokê vê rêxistinê hate tayîn kirin. Jixwe têkiliyên kurdan vî wextî li gel Îsraîlê jî şîn dibin. Lê hêjayî gotinê ye ku di şerê 1967ê ku di navbera dewletên Ereb û Îsraîê de Mela Mistefa Barzanî bêalî dimîne. Ne leşkerên xwe dişîne alîkariya filistîniyan li gor cîhada ereban îlan kirî ne jî li Iraqê dijî leşkerên iraqî çalakiyan lidar dixe
Kudeta Beesiyan li Iraqê 1968.
17ê tîrmeha 1968ê efserên Beesî li dijî braderên Arif, kudetayek pêkanî. Di encamê de Hesen El-Bekr bû serokomar, Sedam Huseyn jî bû cîgirê wî.
Li sala 1969ê rêvebirina Iraqê givaş li ser zanayên Şîî kir ku li dijî kurdan fetwayan bidin. Li ser vê Mela Mistefa Barzanî nameyekê ji mezinê Şîiyan Ayetulahê Mezin Muhsîn El-Hekîm re dinivîse. Piştî vê nameyê Muhsîn el Hekîm fetwayekê dide ku şerê li dijî kurdan nerewa ye, heram e. Celal Telebanî vê jibîr nake û li sala 1996ê li Silêmanî ji bo Şîiyan mizgeftekê ava dike
Êrîşên pêşmerge bo bîrên petrolê li Kerkûkê (1969).
Li reşemeha 1969ê Mela Mistefa bi pêşmergên xwe ve êrîş bir ser petrolên Kerkûkê ku dixwast dahatên petrolê bidest bixe ji bo şoreşê. Bîrên petrolê di destê şîrketeke ingilîz de bû. Ji 12 tesîsên petrolê 10 lib hatin bomb kirin
Destxistina xweseriyê 1970.
Şoreşa îlonê gihişt armanca xwe û kurdan xweserî bidestxıst. Li gorî peymana xweseriya 11ê adara 1970an pêwîst bû pênc şalyarên kurd li Bexda di xwermenda Iraqê de cih bigrin, yek ji wan lawê herî mezin ê Barzanî Ubeydullah bû. Di sala 1974an de Taha Muhi ad-Din Maʿruf (bi eslê xwe kurd) bû pîgarê serokê Iraqê. Heta niha dûgela ku tê de zimanê kurdî wek zimanê fermî tê bikaranîn Iraq e - lê bi tenê di sê parêzgehên herêmê de. Lê pirsgirêka Kerkûkê nehate çareser kirin
Celal Telebanî û grûba wî jî dîsa vegerîn partiyê.
Têkilî xerab dibin.
Wî wextî têkiliyên Îran û Iraqê ji ber pirsgirêka Şetelereb gelek dijwar bûn. Her wiha DYA jî piştgirîya Îranê dikir. Lêhevhatina kurd û Bexdayê, Şahê Îranê gelek aciz dikir û dixwast ku kurd li dijî Iraqê şerê xwe berdewam bikin. Heta ku DYA jî qanî kir ku alîkarîya kurdan bike. Di konjunktûreke wiha de,11 adara 1974ê hikûmeta Iraqê biryarnameyek belav kir. Biryarên peymana xweseriyê bicîh neanîn. Hikûmeta Bexdayê qebûl nekir ku Kerkûk axa Kurdistanê ye. Xeta sor ya Mela Mistefa jî kurdistanîbûna Kerkûkê bû. Di encamê dê Mela Mistefa Barzanî biryar da ku li sala 1974ê dîsa serhildan da destpêkirin. Lê zêde dewam nekir. Iraq û Îran bi hevpeymana Cezayîrê lihevhatin û pirsgirêkên xwe çareser kirin. Di encamê dê Iraq ji mafên xwe yên li ser Şetelerebê xwe vekişî. Hemberî vê Îranê alîkarîya xwe ya ji kurdan re vekêşa.
Yekemîn car li sala 1972yê têkiliya kurdan û DYAyê destpê dike. Îran ji ber menfeetên xwe di navbera rêveberiya kurdan û DYAyê de qasidiyê dike ku DYA alîkarî bide kurdan li dijî hikûmeta Iraqê
Derxistina qanûna nimre 33 (11 adar 1974).
Armanca vê qanûnê zeîfkirina peymana xweseriyê bû.
Serhildan (nîsan 1974 - adar 1975).
Belavbûna serhildana kurd li sala 1975ê (rengê sor)
Zilma li ser kurdên feylî.
Di salên 1945an de ji aliyê hindek ticar û rewşenbîrên feyliyan ve Komeleya Feyliyan hate ava kirin. Vê komeleyê ji bo zarokên feyliyan du dibistan ava kirin. Ji bo çakkirina jiyana feyliyan gelek xebat dikirin. Li sala 1968an de ji aliyê partiya Bees ve ev dibistan û rêxistin tên girtin.
Piştî dewleta Îsraîlê avabûyî wek her cihûyên dinyayê, cihûyên Iraqê jî bi taybetî yên Bexdayê koçî Îsraîlê bûn. Di ticaretê dinyayê de jî ya Iraqê de jî, cihê cihûyan cuda bû ku ticaret bi gelemperî di destê wan de bû. Lê piştî koçkirinê bi taybetî li Bexdayê ticareta herêmê ket bin destê kurdên feylî. Heta vî wextî kurdên feylî li Iraqê bêdeng bûn lê piştî derketina wan bi navê ticaretê, êdî feylî jî hem di jiyana civakî ya Iraqê de hem jî li jiyana siyasî ya Iraqê de cihê xwe girtin.
Wek me gotî, valabûna cihê ticarên cihû ji aliyê kurdên feylî hate tijî kirin lêbelê xelkê ereb li hêcetekê digeriyan ku feyliyan biêşinîn. Hêceta wan jî ew bû ku cihû dema ji Iraqê derketin hemî ticareta xwe, şirketên xwe, karên xwe dan feyliyan. Piştî van gotegotên rewşenbîrên ereb, li dijî kurdên feylî hişmendiyeke panereb derket holê. Jixwe êdî li ser feyliyan givaş û zext zêde bûn.
Kurdên feylî yên Bexdayê bi taybetî li taxên Exd el Ekrad, Babûşşeyh, el-Fedek, Şûrya, Aqarî, Şerîa Filistîn û Cemîle dijîn. Her wisa Xaneqîn, Mendelî, Bedrê bajarên girîng yên kurdên feylî ne.
Yekem car li salên 1930an de ji aliyê wezîrê derve yê Iraqê Raşîd Ali el Geylanî hindek malbatên kurdên feylî ji hemwelatiyê hatin derxistin. Li salên 1963-1968an de ji aliyê braderên arif jî gelek malbatên kurdên feylî ji hemwelatiyê hatin derxistin.
Li salên 1971-1972yê de ji aliyê Partiya Bees 50 hezar kurdên feylî ji hemwelatiyê hatin derxistin. Ev yekem car bû ku hejmareke wisa zêde kurd ji hemwelatiyê hatin derxistin. Di nîsana 1980ê de jî Sedam Huseyîn kampanyayek da destpê kirin ku 200 hezar kurdên feylî ji welat derbêxin
Meylên siyasî ya kurdên feylî.
Kurdên feylî bi giştî xwedî nêrîneke çep bûne, hem ji ber givaşên li ser xwe hem jî ji ber sirûştiya wan ku kurd bûn. Bi giştî di nav du hereketan de kurdên feylî diyar dikin: Partiya Komûnîst ya Iraqê û PDK. Wek tê zanîn desthilata Iraqê sunî bû û mixalif jî sê cure bûn; kurd, şîî û komûnist. Ji ber vê meyla feyliyan bi giştî li ser kurdbûn û fikrên din bûn.
Bi dûçûna Hanna Batatu, piştî salên 1947an jimara kurdên feylî di nav Partiya Komûnîst ya Iraqê de pir zêde bû, heta ku pirraniya ji 49 kesên girîng kurdên feylî bûn yên Bexdayê. Ezîz El-Hac yekemîn endamê navendî ya partiyê hatibû hilbijartin ku kurdê feylî bû. Piştî çend salan di komîteya leşkerî ya Partiya Komûnîst de jî endamên kurd diyar bûn
Li sala 1958ê jî kurdên feylî piştgiriyeke xurt dabû şoreşa Ebdulkerîm Qasim. Dayika Ebdulkerîm Qasim jî kurda feylî bû. Bi dûçûna Ezîz El Hac, Ebdulkerîm Qasim soz dabû ku pirsgirêka hemwelatîbûna feyliyan çareser bike lê fersend nedîtibû ku li sala 1963yê hate kuştin
Jimareke zêde kurdên feylî jî di PDKê de cihê xwe girtibûn. Avakerekê PDKê Cafer Mihemed Kerîm ji kurdên feylî bû. Jixwe gelek feylî di partiyê de bibûn xwedî cihên girîng. Hebîb Mihemed Kerîm cîgirê Mela Mistefa Barzanî bû û di komîteya navendî ya PDKê de bû. Her wisa li sala 1970ê de di peymana xweseriyê de endamtiya cîgire serokwezîrê Iraqê hatibû dayîn. Lê Beesiyan ev yek qebûl nekir. Di peymana xweseriya 1970ê de PDKê mafên feyliyan jî danibûn ser maseya Sedam Huseyîn lê heyeta wî kurdbûna feyliya înkar û red dikir.
Li sala 1974-1975ê de kurdên feylî bi taybetî ticaran, karsazan û hûnermendan gelek piştgiriya PDKê û pêşmergeyan dikir hem ji aliyê pere ve hem jî ji aliyê menewîyat ve.
Li sala 1975ê YNK ava dibe. Di nav avakerên YNKê de du kurdên feylî rolê xwe dilîzîn; Rezaq Mîrza û Adil Murad.
Di navbera salên 1976-1979ân de feyliyan li Bexdayê bi navê Xwênî Şehîdan rêxistinek ava kiribû. Her wisa 1976ê de jî rêxistineke veşartî Kowmala ji aliyê feyliyan hatibû ava kirin. Ev herdu rêxistin Xwênî Şehîdan û Kowmala bûn yek û di encamê de Haloyî Sor ava kirin. Haloyî Sor jî tevlî YNKê bû. Armanca Haloyî Sor ew bû ku li Bexdayê şerê gerîlayî bide destpê kirin. Lê li sala 1978ê hevalê Sedam Huseyîn û wezîrê çandê yê berê yê Iraqê Osman Mihemed Faîq bi sûîkastekeê hate kuştin. Ji ber vê kiryarê gelek endamên Haloy3i Sor hatin girtin û kuştin. Lê nediyare ku Haloyî Sor, Osman Mihemed Faîq kuştî ye
Şikestin 1975 û belavbûna PDKê.
Piştî xiyaneta Îran û DYAyê kurd bêçare man. Di vê neçariyê de Mela Mistefa Barzanî li 23yê adara 1975ê dê daxuyand ku serhildana kurdan bidawî hat. Lê herkesê ev daxuyanî qebûl nekir. Celal Telebanî cîgirê Mela Mistefa bû û di warê siyasetê dê gelek jêhatî bû. Xwedî îdyolojiya marksîst bû. Wî rawestandina serhildanê qebûl nekir û di heman salê de YNK ava kir û dest bi xebatan kir. Êdî PDK û YNK cuda cuda pêşmerge hebûn û şerê gerîlayî dan destpêkirin.
Piştî şikestinê dewleta Îranê biryar da ku 30 rojan dê hidûdê li gel kurdan were vekirin ku kurd wek miltecî biçin Îranê. Mela Mistefa Barzan piştî şikestinê wek milteciyê siyasî diçe Îranê. Jixwe êdî jiyana siyasî ya Mela Mistefa jî bidawî hat. Lê dîsa jî dest ji xebatên name şandinan berneda ku dîsa ji gelek dewletan re name dişand.
Piştî Peymana Cezayîrê tê destnîşan kirin Mela Mistefa Barzanî wiha dibêje;
Avabûna YNKê.
1ê xizîrana 1975ê daxuyaniya avabûnê hate dayîn. Li Şamê, Beyrûtê, Qahîrey Trablusê ofîsên xwe vekirin.
Brakujî.
Li sala 1978ê, hêzên kurd ber bi hidûdê Tirkiyeyê ve diçin. Di vê vekişînê de hêzên YNKê û PDKê şer dikin. Şer li navbera Şemzînan û Rûbarokê de diqewime, di encamê ji herdu aliyan ziyaneke mezin çêdibe. Fermandeyekê YNKê Elî Eskerî li gundê Nehrî tê kuştin
Mirina Mela Mistefa Barzanî (3 adar 1979).
Mela Mistefa Barzanî ji bo nexweşiya xwe çû bû Amerîkayê lê hem ji ber nexweşiyê hem jî ji ber pîrbûnê wextê wî hatibû 3 adara 1979ê jiyana xwe ji dest da. 5 adarê ji amerîkayê bi firokeyeke taybet hate şandin bo Tehranê. Ji Tehranê jî bo 6ê adarê bo Mahabadê hate şandin û li Mahabadê hate binax kirin. Li sala 1993yê jî cenazeyê wî ji Mahabadê anîn gundê Barzan û li wir hate veşartin.
Serhildana 1983yê.
Serhildana 1983yê di nav Şerê Îran û Iraqê de qewimî. Hêzên pêşmerge yên girêdayî PDK û YNK li dijî hikûmeta Bees serhildan da destpê kirin.
Şerê Îran û Iraqê (1980-1988).
Li sala 1979ê de li Îranê şoreşa îslamî bi serket û dewleta Îrane ket bin kontrola îslamiyan. Her wisa li Îranê dijî îslamiyan jî, dij-şoreş hate destpêkirin. Di encamê de rêvebirina dewleta Îranê ket bin kaoseke mezin de. Dewleta Iraqê jî fersend dît ku bi zeîfbûna Îranê dikare Xûzistanê ku gelheya wê bi giştî ereb in dagir bike. Lê ev pêngava Sedam Huseyn bû sedema şerekê 8 salan. Şer bi giştî jî li herêmên kurdnişîn rûda û Kurdistan dîsa bû meydana şer.
Li tîrmeha 1983ê de di navbera PDKê û PKKê de hevpeymana Prensîbên Hevkariyê hate destnîşan kirin. Bi dûçûna vê hevpeymanê ev herdu hêz dê li dijî emperyalîzmê alîkariya hev bikin. Jixwe berî vê hevpeymanê Tirkiyeyê bêhna yekitiya kurdan hîs kiribû, ji ber wê di gulana 1983yê de êrîş bir Başûrê Kurdistanê. Her wisa di heman salê de hêzên kurd li dijî Iraqê dest bi şerê çekdarî kir. Îran û hêzên kurd dijî hêzên Iraqê alîkariya hev dikir.
Yekbûna kurdan.
Di şerê Îran û Iraqê de YNKê banga yekitiya kurdan kir. Idrîs Barzanî û Celal Telebanî li sala 1986ê diçin Tahranê. Li wir bi berevaniya Haşimî Rafsancanî herdu hêz Eniya Yekitiya Kurdan ava dikin
Komkujiya Enfalê (1986-1988).
Di şerê Îran û Iraqê de PDK bi alîkarîya Îran şer li dijî Iraqê da dest pê kirin. YNKyê got ew ê li dijî Îranê şer bikin û bi Hikûmeta Bexdayê ketin têkiliyê lê ev rewş heta sala 1985ê berdewam kir. YNK jî biryar da ku li dijî Iraqê şer bike. Li sala 1987ê Hikûmeta Bexdayê hereketa enfalê da dest pê kirin. Di encamê de gelek herêmên kurdistanî bi gazên kîmyewî hatin bombebarankirin. Bajarê Helebce jî yek ji wan niştecihan bû ku 16ê adara 1988ê bi bombeyên kîmyewî êrîş lê hate kirin. Di encamê 5 hezar kurd hatin kuştin.
Piştî Hereketa Enfalê PDKê û YNKê bi navê Eniya Kurdistanê ya Iraqê komxebatek ava kirin û bi hevre xebat kirin. Heta dagirkirina Kûwêtê ji aliyê Iraqê, pêşmergeyan li çiyayên Kurdistanê şer li gel hêzên Iraqê dikir.
1ê îlona 1988ê û nîsana 1991ê pêşmergeyan xwe avêt nav axa Tirkiyeyê
Avabûna Eniya Kurdistanê (gulan 1988).
Di gulana 1988ê de bi piştgiriya Îranê 8 partiyên kurd li hev dicivin û Eniya Kurdistanê ava dikin. Her çend ev hevcivîn yekitiya kurdan nîşan bide jî, Îranê ji bo menfietên xwe piştgirî dabûyê. Jixwe di gelawêja 1988ê de Îran û Iraq li hev hatin û kurd dîsa bêpişt man. Piştî vê lihevhatinê Iraqê berê xwe da Kurdistanê û oerasyona Enfalê bi şedîdî dewam kir.
Serhildana Ranyayê (7 adar 1991).
Piştî şerê Iraq û Kuweytê li sala 1991ê, bi taybetî welatên li Kendava Besrayê bûn cihê dewletên rojavayî, bi taybetî jî DYAyê. Piştî têkçûna Iraqê li dijî Kuweyt û dewletên rojavayî, li Iraqê bi taybetî li bajarên kurdan li Ranya û şîiyan serhildan li dijî rêvebirina Sedam Huseyn hate kirin. Hêjayî gotinê ye ku Partiya Sosyalîst ya Kurd roleke girîng di vê raperînê de lîstibû. Berî ku serhildan destpê bike,29ê kanûna paşîn a 1991ê partiyên kurd ji cehşan re efûyek daxuyand û ew jî tevlî serhildanê bûn. Di encamê de gelek bajêr ketin bin destê serhildêran de. Li Başûrê Kurdistanê li Ranyayê ji aliyê gel ve raperîn hate destpê kirin kû hemî partiyên kurdistanî ku pdk, ynk, pkk, îslamî tê de. Lê hêzên Iraqî piştî vemirandina serhildanên Şîiyan vegerîn bo Kurdistanê û yekûyek bajarên kurdan dagir kirin. Di encamê de gelek kurd ber bi sinorên Tirkîyeyê û Îranê ve bûn koçber û qeyranên însanî derketîn. Tirkiyeyê û Îranê jî nedixwast van kurdan werbigirin welatê xwe û dixwastin li Iraqê bimînin.
Hêjayî gotinê ye ku Micahîdên Gel di şerê navbera Bees û kurdan de gelek alîkarîya Sedam Huseyn kir. Jixwe Sedam jî gelek alîkarî dabû vê rêxistinê dijî Îranê
Piştî daxuyandina herêma ewle Başûrê Kurdistanê
5 nîsana 1991ê de Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekgirtî biryarek bi jimara 688 wergirt û ji bo kurdan herêmên ewle hatin afirandin. Her wiha ji budçeya Iraqê %13 dahatû ji bo sê parêzgehên Kurdistanê hate biryar dan. Piştî vê biryarê DYAyê û dewletên rojavayî nehêla ku Iraq êrîşên hewayî li dijî kurdan pêk bîne. Piştî van derfetên bo kurdan çêbûn, gelek rêxistin û partî jinûve jîndan. Hêjayî gotinê ye ku herêma ewle ji bo paralela 36 û bakurê wê hatibû îlamkirin. Di vê herêmê de Zaxo, Duhok, Hewlêr dihate parastin lê Silêmanî û Kerkûk nehate parastin. Mûsil jî her çend di nav herêma ewle da be jî, di bin kontrola Sedam Huseyn da bû ku nîv welatiyên vî bajarî erebên sunî bûn.
Ambargoya Iraqê li ser kurdan.
Komara Iraqê di çiriya pêşîn a 1991ê de ji Duhok, Hewlêr û Silêmanî derket û dest bi ambargoyê kir. Her wisa Akrêya girêdayî Mûsilê û Derbendîxana girêdayî Diyalayê jî ji kurdan re hêla
Avabûna hikûmeta Başûrê Kurdistanê (1992).
Li sala 1992yê "Enîya Kurdistanê ya Iraqê" biryar da ku hikûmetekê û meclîseke herêmî ava bikin. Di roja 19ê gulana 1992an parlamena herêmê ji nû ve hat hilbijartin û YNKê (Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê) 50 kursî, ya PDKê (Partiya Demokrat a Kurdistanê) jî 50 kursî stendin. Wekî din, partiya Asûriyan bi navê "Tevgera Demokratîk" 4 kursî û „Yekitiya Xristiyan“ jî kursiyek stendin. Di roja 4ê çiriya pêşîn a 1992an de parlamen serxwebûna Kurdistana Federal îlan kir.
Birakujî (gulan 1994 - 17 îlon 1996).
Piştî meclîseke herêmî hate damezrandin, pirsgirêkên rêvebirinê derketin holê. PDK li Duhok û derdora wê xwedî hêz û erk bû, YNK jî li derdora Silêmanî xwedî hêz bû. Li Hewlêrê hevrikîya herdu hêzan hebû û bi temamî di destê hêzekê de nebû. Debara herêmê bi giştî bi rêya Deriyê Brahîm Xelîl birêve diçû û dahatûyên vî derî jî bû pirsgirêk di navbera van herdu hêzan de. Di encamê de li sala 1994ê di navbera PDK û YNK şerê navxweyî destpê kir. Di dîroka Kurdistanê de xelekeke din ya Birakujî hate destpê kirin.
Li sala 1994ê Tirkiye tirsiya ku eger PDK û YNK şer bike dê PKK li herêmê bihêz bikeve. Ji ber vê, navbeynkarî di navbera PDK û YNKê de kir ku silhê bikin
Li tebaxa 1996ê YNK bi alîkarîya Îranê êrîşî PDKê kir. Ji bêçaremanê, Mesûd Barzanî alîkarî ji Sedam Huseyn xwest. Di encamê de YNK ji aliyê PDK û Iraqê ji Hewlêrê hate derxistin. Lê şerê herdu partiyan hêj jî dewam dikir.
Di proseya şerê brakujî de, Iraqê ji Neteweyên Yekgirtî xwest ambargoya firotina petrolê li ser Iraqê rakin. Neteweyên Yekgirtî bi şerta belavkirina petrolê ya adilane ku %13 par ji bo kurdan ambargo rakir. Ev yek jî bû destkeftiya Herêma Kurdistanê ku ji aliyê aborî ve tenê girêdayî Deriyê Brahîm Xelîl nebû.
Bi rêya Wezareta Derve ya DYAyê, di navbera PDK û YNKê de hevdîtin hatin kirin. Di encamê de li sala 1998ê herdu partî lihev hatin. Silêmanî ji bo YNK ma, Hewlêr û Duhok jî ji bo PDKê man. Di navbera herdu herêman de jî hêzên tirk wek zêrevan hatin binecih kirin. Lê piştî du-sê salan têkilîya herdu herêman xurttir lêhat û ji hêza tirk xwestin ku ji herêmê derkevin. Di dawîya sala 2002yê de jî YNKê beşdarbûna parlamena Hewlêrê pejirand û tevlî parlamenê bû.
Kurd, bi vê germahîya yekîtiya xwe, bi psîkolojiyeke xurt û hêzeke mezin beşdarî Şerê Iraqê bûn.
Di vê hengameya şerê navxweyî yê kurdan de siyaset jî zindî bû. Ji aliyê Selahedîn Behadîn, Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê li sala 1994ê hate ava kirin.
Heta sala 2003yê, du hikûmet li Başûrê Kurdistanê hebûn. Li Silêmanî û li Hewlêrê cuda cuda du hikûmet hebûn ku yek ji aliyê YNK, yek jî ji aliyê PDK ve dihate rêvebirin. Li sala 2003yê herdu hikûmetan hevkarî kir û li sala 2006ê de jî hikûmeta hevpar hate damezirandin. Wek tê dîtin, qonax qonax kurd fêrî dewlet rêvebirinê dibin û dibin xwediyê tecrûbeyan.
Giştpirsiya serxwebûnê.
Li sala 2017ê Giştpirsiya Serxwebûna Başûrê Kurdistanê hate lidarxistin. Di encamê de bajarên Kurdistanî biryara xwe da û gelek herêmên girêdayî Iraqê yên kurdnişîn biryar dan ku bajarên wan Kurdistanî ne
Paşeroja Başûrê Kurdistanê.
Nivîskarê kemalîst yê tirk Tuncay Özkan li ser babeta serxwebûna Kurdistanê wiha dibêje;
Murad Celalî nivîskarekî kurd e.
Murad Celalî di sala 1980 de li Agiriyê ji dayik bûye. Dibistana seretayî û ya navîn li bajarê Îdirê qedandiye. Pey re xwendina xwe di Zanîngeha Stenbolê fakûlteya wêjeyê beşa dîrokê de berdewam kiriye. Nivîsên wî di kovara Nûbiharê de herweha di malperên Diyarname.com, Beroj.com û Netkurd.comê de tên weşandin.
Nivîskar lêkonîn xwe yê li ser dîroka olan û kurdan berdewam dike. Herweha bi wergerê re jî eleqedar dibe. Pirtûkeke wî ya di derheq dîroka pêxemberan de bi navê Li Ber Ronahiya Qur'anê Dîroka Pêxemberan di nav weşanên Nûbiharê de derketiye.
Herweha xebateka wî ya di derheq jiyana Muhemmed nivisiye. Li ser têgehên îslamî jî pirtûkeke bi navê Têgehên Bingehîn amade kiriye.
Cibirî an Cîbran eşîreke li Kurdistanê ye.
Her çiqas ev nav wek navê eşîra Xalîd Begê Cibirî tê zanîn jî, ev ne raste. Ji ber ku ev nav navê eşîrekî nîne û navê çend eşîran e.
Hinek eşîrên kurd ên navçeya Kanîreş û Gimgimê (hin ji wan eşîran Bilikî, Mala Sûwar, Memikî, Moxilî, Torinî, Şivilî) ji bo alozî û nakokiyên nav xwe bidin alîkî di bin rêberiya Xalit Begê Cibirî de tên cem hev û bi hev re têkiliyen baş çê dikin. Mirov dikare wek federasyona çend eşîran bi nav bike. Ji xwe ev nav ji peyva "cebirî" tê û wateya wî kewandina an jî çêkirina tiştek şikestî ye.
Mîrektiya Hekarî yek ji mîrektiyên kurd yê dîrokî ye ku di navbera salên 1380 û 1845ê de jiyaye.
Dema Tîmûrleng êrîş dibe ser herêma Hekaryan, Mîr Êzdîn Şêr berxwedaneke mezin nîşan dide. Lê ji ber bêexlaqiya şerê mongolan dijî kesên sivîl, Mîr Êzdîn Şer serê xwe li dijî Tîmurlenk ditewîne. Lê piştî Tîmurlenk destilatê teslîmî Êzdîn Şêr dike, vedigere. Paşî Aqqoyunî êrîşê dibin ser mîrektiya Hekaryanê. Aqqoyunliyan bi alikariya eşîreteke bi navê Dombilî ku ji eslê ji Cizîrê ne û Kurd in, Mîrê Hekaryanê kuşt û herêm teslîmî Dombiliyan kir. Herêma rojhilatê Hekaryanê dane begên Mehmudiyan. Serokê Mehmudiyan Şêx Mehmûd bû û ji eşîrên kurdan pêk dihat ev herêm.
Mîrektiya Bedlîsê yek ji mîrektiyên kurd bû ku di navbera salên 1182–1847 de ji federasyona hozî ya Rojakî (Rozagî) derket. Rojakiyan Keyê Gurcî David III têk bir û di sedsala 10an de Bidlîs û Qabilcewz girtin. Mîrektî carinan ket bin serweriya mîrên din ên wekî Aq Qoyunlu (1467–1495) û Sefewî (1507–1514). Piştî hilweşîna Aq Qoyunlu, mîrên Rojakî serxwebûna xwe ji nû ve anîn. Di 1531an de Mîr Şerefxan bi Sefewiyan re ket hevbendî û di 1532an de ji hêla Olama Takkalu ve hate kuştin.
Mîrektiya Bedlîsê di sala 1835an de.Dîroknasê navdar ê Kurd Şerefxanê Bidlîsî kurê Mîr Şemsedîn û neviyê Şerefxan bû. Şemsedîn di bin zexta Sultan Suleyman I de reviya Faris û li dîwana Tahah Tahmasp I penaberî kir.
Kurê wî Şerefxan di 1533 de hate cîhanê û li dîwana Sefewî mezin bû. Di dema Ismaîl II de, ew ket bin gumanê û hat sirgûnkirin Naxçıvan. Ew ji wir reviya Wanê û li şûna wî Siltan Murad III. di sala 1583an de wek Mîrê Bitlîsê hate destnîşan kirin.
Mîrên Rojakî di pêşbaziya dirêj a di navbera Osmanî û Sefewî de karîn serxwebûna xweya nisbî bidomînin. Di nîvê sedsala 17an de, Evdalxan mîrê Bedlîsê bû. Ew ji hêla gerokê Frensî Tavernier ve wekî mîrektirîn mîrê Kurd hate binav kirin. Li gorî Tavernier, Evdalxan serbixwe bû û ne Şahê Sefewî û ne jî Siltanê Osmanî nas dikir. Ewliya Çelebî pesnê Evdalxan wekî mîrê Ronesans û Hezar Huner (Hezarfen) da.
Navberedemax, demaxê navber, nêwanedemax an jî demaxê navê (bi îngilîzî: "interbrain, diencephalon") beşa demaxê yê di navbera mejî û qedê demaxê de cih bûye.
Navberedemax di navbera mejî û beşên din ên koendama demarê de girêdanan ava dike, belavkirina agahiyên ji mejî an jî ber bi mejî li vir rû dide. Ango ji bilî hestê bêhngirtinê, agahiyên ji dirkepetik û demarekoendama çêwe, pêşî li vir tên tekûzkirin û yekkirin paşê tên şandin ji boy mejî. Beşên koendama demarê yên bi karê bêhngirtinê ve mijûl dibin awarte ne, hestewergirên bêhngirtinê û demarexaneyên hestê bêhngirtinê raste rast bi mejî ve girêdayî ne. Talamus (lanik), hîpotalamus (jêrlanik), subtalamus, hîpofîz û epîtalamus beşên sereke ne di navberedemax de. Epîtalamus rijênê kajî (bi îngilîzî: "pineal gland") lixewe digire. Ji van beşên navberademaxê, talamus û hîpotalamus pêwendiya wan raste rast bi koendama demarê heye. Di demaxê mirov de çar kelênên piçûk heye, navê van kelênan bi îngilîzî “"ventricle"” e. Talamus û hîpotalamus li derdora kelêna sêyem(bi îngilîzî: "third ventricle") de cih digirin.
Talamus.
Talamus ji du pişkên madeyê gewr pêk tê. Ev herdu pişk li jor û kêlekên kelêna sêyem de, li jêrê tenê req de cihbûyî ne. Hestewergir ji her aliyê laş de demareragihandin werdigirin, bi navbeynkariya demarexaneyên hestê, demareragihandin tên şandin boy talamusê. Talamus ragihandinan ji hestedemarexane yên hatî digire, ragihandinan tekûz dike. Li talamusê ragihandinên(kartêkir) girîng ji yê ne girîng tên cihê kirin. Hêza (bandora) ragihandinan tên kêmkirn an jî zêdekirin. Piştî polenkirinê, talamus ragihandinan dişîne boy beşa guncav a tûkila mejîyê. Wekî mînak gava mirov li cihekî qerebalix de hewla xwendina pirtûkek bike, talamus dengên derdorê parzûn dike û naşîne mejiyê, bi vî awayê mirov di nav dengê bilind a qerebalixê de dikare bala xwe bide ser xwendina pirtûkê. Herwisa talamus mejiyê agahdar dike ko demareragihandin ji kîjan hestewergirê tê û bi kîjan hestê re têkiliye. Wekî mînak, talamus ji mejî re dide zanin ko demareragihandina hatî ji çavan tê, loma agahiyên dîtinî lixwe digire. Ji bilî van karan, talamus ji mejî û ji beşên din ên demaxê agahî yên ji boy rêkxistina hest û arezûyan(tehrîk) jî digire.
Hîpotalamus.
Demaxê navberê di navbera mejî û qedê demax de cih digire.
Li jêrê (xwarê) talamusê de cih digire. Hîpotalamus kontrola berhremkirin û derdana hormonan dike. Loma di navbera koendama demar û koendama hormonan de navbeynkarî dike. Hîpotalamus sinyalan dişîne rijenê hîpofîzê, Ji rijênê hîpofîzê çend hormon tên derdan, van hormonên hîpofîzê bandor li ser rêjênên din û xaneyan dike. Karê esasî ya hîpotalamusê rêkxistina hevsengiya navî ya laş e. Ta (germahî) ya laş, xwarin û vexwarin ji aliyê hipotalamusê ve tê rêkxistin. Rijênê kajî jî li navberedemaxê de cih digire. Hormona melatonîn ji aliyê rijenê kajî ve tê berhemkirin û derdan.
Bjarne Stroustrup (z. 1950, Aarhus, Danîmarka), profesorê lêkolînê yê zanistên teknolojiyê ya li Zanîngeha A&M Texas (DYA) û rêvebirê giştî yê beşa teknolojiyê ya banka Morgan Stanley. Ew di 1975 an da ji beşa Zanistiya Komputer a Zanîngeha Aarhusê mezûn bû. Wî di 1979an de doktoraya xwe ji Zanîngeha Cambridgeyê wergirt. Ji damezrandina wê heya 2002an, ew seroka beşa Lêkolînên Bernameyên Mezin a AT&T Laboratories (Bell Labs) bû.
Stroustrup afirînerê zimanê bernamenûsiya C++ e. Ew bi awayekî aktîv beşdarî standardkirina C ++ (ANSI / ISO) bû û di vê mijarê de xebatê xwe didomîne. Pirtûka wî "The C++ Programming Language" destpêkek ji bo C++ e. Ji ber vê yekê, ew yek ji pirtûkên herî bijare di warê xwe de ye. Ev pirtûk ji zêdetirî 19 zimanan hatiye wergerandin. Stroustrup bi giştî heft pirtûk û bi sedan gotar nivîsandine. Deverên lêkolîna wî,pergalên belavkirî, sêwirana nermalavê, teknîkên bernamekirinê, amûrên pêşxistina nermalavê û zimanên bernamenûsê ye.
Transîstor di 1947an de li Bell Labs hate vedîtin
Bell Labs (di paşerojê de wekî Bell Labs û AT&T Bell Laboratories û Bell Telefon Laboratories dahate navkirin) saziya lêkolîn û pêşkeftinê ya Telefon û Telgraf ya Amerîkî (AT&T) bû. Naha ew saziya lêkolîn û pêşkeftinê ya Alcatel-Lucent e. Navendên wê li Murray Hill, Nû Jersey, DYA ne.
Di demên xwe yên herî serfiraz de, Bell Laboratories yekem sazî ya pêşvexistina teknolojiyan bû. Di warê stêrnasî, radyo, transîstor, lazer, teoriya agahiyê, pergala xebitandina UNIX, û zimanê bernamekirina C da gelek xebat hatin kirin.
Heft xebatên ku di taqîgehên Bell de hatine bidest xistin xelata Nobel wergirtin.
Finik an xirbeyên Finikê cihêkî dîrokî yê kevnare ye nêzîkî gundê Basan ê Şirnexê (Bakurê Kurdistanê).
Xirabeyên Finik, 35 km'yan li aliyê başûrê rojavayê Şirnexê ye. Di dewama çiyayê Gabar de, di cihê hevbirîna çiyayê Gabar û ava Dîcle, di devê niwalekê de, beriya zayînê 4 hezar salan ji aliyê Gudiyan ve hatiye avakirin. Bermayên wê gihane heta salên me yê paşî. Bi kevirên sipî hatîye avakirin. Kelhe, bi seraya di nava xwe de, zindan, serhinç û kûna di daxwûşê ser avê ve ciyek yê rûniştinê yê antîk e. Di zemanê dawî de bi texrîbatan derbeyên mezin xwarîne. Di salên 1990'an de, demê ji aliyê dewletê ve hate valakirin, eserên dîrokî hêjî bêhtir hatin texrîbkirin.
Pîra Finikî.
Li gorî rîwayetan, li Finikê bi navê Pîra Finikî pîrejineke hikumdar jiyan dikir. Di demekê de xeraç dayîna Împeratoriyê red kir, împeratoriyê bi leşkerek giran êrîşê li ser Finikê kir. Ev fermandara pîrejin xwe di kelha xwe de parast û împeratoriyê jî ji bona wê êxsîr bike bi mehan kelha wê êxist bi muhaserê de. Ev dûrpêçkirin heta nîvê zivistanê berdewam dike. Ji ber vê qasê leşkerê wê dikeve tengasiyeke mezin ya birçîbonê de. Di kelheyê de ji ajalan kûçikek ya mê tinê li ser linga mayîbî. Fermandara pîrejin ewê kûçikê di dûşe û şîrê wê dike mast û bi hinek pîvazên mayîn kelhê de ve dirêke ji fermandarê diminê xwe re. Fermandarê dijmin pêşberê vê tewrê de şaş dibe û dûrpêçkirina leşkerî ya li ser kelhê dirake û şûnde vedigerê.
Piştî Tûfana Nûh Pêxember, ewa di pirtokên pîroz de mîtolojiya wan hatiyî diyar kirin, zayîna mirovatiyê ya duwem çêboyî û heta roja me ya îro, di her bostek axa vî welatî de mûmkine mirov rasta berhemên şaristaniyên kevin û antîk bê. Di çiyayê Gabarê de, ko tê bawer kirin ji aliyê hêzên sermirovî Harîkûlade ve hatiye çêkirin, bajarê Dara û sûrhên li dora bajarî hatin çêkirin, Di çiyayê Cûdî de jibermayên Bajarikard û Girê Çolya jî, hindek ji wan jibermayiyên kevnare û antîk in. Di navbeyna Şirnex û Cizîrê de, di nav wan jibermayiyên ji şaristaniya Gutiyan mayîn tê qebulkirin de, di derkeve holê ko kevir hatîne kolandin û cûwa avê têre hatiye birin. Di boxaza Qesrikê de heykelekî şervanekê li ser hepsî siwar, ko berî hezaran salan hatiye çêkirin û heta demê nêzîk jî saxlem mayîbî, di şerê qirêj de berî çend salan boye hedefa guleyan û zerar gihiştiyê.
Lazer ji amûrên optîkî yên ku ji bo bidestxistina ronahiya pir hişk, bihevre û monochromatic hatine pêşve xistin ra tê gotin û bî kurtasî ji vê ronahîra jî têm gotin. Peyva Lazer/Laser jî "Light Amplification by Stimulated Emission of R'"adiation tê."
"Ew yekemcar di sala 1917 de ji hêla Albert Einstein ve hat pêşnîyar kirin. Di 1960 de, Theodore Maiman radyasyona lazer wergirt û hebûna laserê wî îsbat kir. Piştî vê bûyerê, di karanîna lazerê de pêşkeftinên girîng çêbûn."
"Lazer di, endazyarî, başkirina nexweşiyê, vekolîna zanistî, meteorolojî, ragihandin, holografî û amûrên parastinê da tê bikar anîn."
Karanîna wê ya yekem di jiyana rojane de di sala 1974-an da bû. Xwendevana barcode yên supermarketan, xwendevanên dîskê ên ku di 1982-an da ku derketin holê yekem amûrên bi karanîna lazer bûn.
di sala 1893iyan de ji aliyê Ebdulhemîd ve hatiye weşandin ev xerîte ku tê de کردستان nivîsiye, Xerîteya Kurdistanê
Dîroka Kurdistana Osmaniyan hemû dîrok û çêbûnên di wextê desthilata Osmaniyan de li ser Kurdistanê rûdane dihundrîne.
Di Şerê Çaldiranê de hinek mîrektiyên kurdan li gel Osmaniyan bi Sefewiyan şer kir. Piştî şer 16 mîrên kurd li ser navê 50 senceqan û Selîmê 1ê peymaneke hevkariyê destnîşan kir
Osmaniyan 1847ê de mîrektiyên Baban û Botan, 1848ê de mîrektiyên Hekarî û Badînan ji holê rakirin.
Piştî Peymana Zehabê hemû axa Kurdistanê bi awayeke fermî di navbera du dewletên sereke yên Rojhilata Navîn ve hate parçe kirin.
Miss Grand International, rinda cîhanê yek ji pêşbaziyên bedewîtiyê ye ku ji sala 2013'yê ve tê lidarxistin. Ji hêla karsazvanê Thai Nawat Itaragrisil ve hatî damezrandin ku bi Miss Universe û Miss Worldê re pêşbaz dike.
Têbinî: "Anea Garcia" di 23'ê adarê 2016'yê de dîskalîfiye bû û duyemîn berendama Awistrelyayî, "Claire Elizabeth Parker", kirin yekem serketa pêşbaziyê.
Grand International, Miss
Tîna Rojê navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê helbest e.
[https://www.amazon.com/Tina-Hilmi-Akyol-Huseyin-Gunduz/dp/994410843X/ref=sr_1_2?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-2&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com]
Ji Devê Mehemedê Ûsivê Goçkar navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e.
[https://www.amazon.com/Ji-Deve-Mehemede-Usive-Gockar/dp/6054427113/ref=sr_1_3?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-3&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com]
Çîrokên Heywanan Kew û Kew navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê fabl e.
[https://www.amazon.com/Ciroken-Heywanan-Kew-u/dp/6054427105/ref=sr_1_4?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-4&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Roja Pîroz navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê helbest e.
[https://www.amazon.com/Piroz-Hilmi-Akyol-Huseyin-Gunduz/dp/6054427083/ref=sr_1_6?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-6&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Firingî Firîn navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê pêkenok e.
[https://www.amazon.com/Firingi-Firin-Hilmi-Huseyin-Gunduz/dp/6054427075/ref=sr_1_7?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-7&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Minareya Mizgefta Mezin a Cizîra Botan, 2009.
Mizgefta Mezin a Cizîrê li Cizîrê mizgefteke bi nav û deng e.
Li ser deriyê Mizgefta Mezin ya Cizîrê, doqikêk yê ejder bi kompozîsyonên şêr û teyr ji aliyê zanyarê mezin yê fen, otomat û sîbernîtîkê, Ebû l-'Iz Îsmaîlê kurê Rezazê Cizîrî (1153-1233) ve bi madenê tûnçî hatî çêkirin heye.
Li ser herdû aliyên derî tam pêşberî hevdû dû doqikên ejderan sekinî ne û di nava wan de jî kompozîsyona serê Şêrekê heye. Herdû ejder jî cavên wan behîvî ne, gûhên wan sertîj û hatîne şibhandinê afirîdeyên bi per.
Bejna wan bi kolandinê pûl bi pûl, bi mar hatîne şibihandin. Li aliyê jêr ve dûvên wan li hevdû hatîne alandin û serê dûvê wan wekî serê teyran hatiye dûmahîdan. Dirêjiya bejna wan 27 cm, pehnahiya wan 24 cm û stûrahiya wan jî 3 cm ne.
Mamê Rovî navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê fabl e.
[https://www.amazon.com/Mame-Hilmi-Akyol-Huseyin-Gunduz/dp/9944108448/ref=sr_1_10?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-10&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Zargotina Kurdî navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Ji devê Hawîşana Reşît û Emîna Brahîm û Salika Feyzî gotinên Kurdî hildaye û nivîsîye.
[https://www.amazon.com/Hawisana-Resit-Emina-Brahim-Salika/dp/6054427067/ref=sr_1_12?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-12&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Zargotina Kurdî navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Ji devê Nêrgiza Hemê û Hawîsana Pale û Zîna Elîxan gotinên Kurdî hildaye û nivîsîye.
[https://www.amazon.com/Deve-Nergiza-Heme-Hawisana-Elixan/dp/9944108464/ref=sr_1_1?dchild=1&qid=1586930548&refinements=p_27%3AHilmi+Akyol&s=books&sr=1-1&text=Hilmi+Akyol https://www.amazon.com/]
Pêkenokên Kurdî navê pirtûka berhevkarê çîrokan Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê pêkenok e.
https://books.google.com.ua/books/about/Ji_zargotina_Kurd%C3%AE.html?id=1qVAngAACAAJ&redir_esc=y
Dîroka Îranê di dîrokê de xwedî cihekê mezin e ku bi sedsalane tesîr li herêmê dikir.
Heyama Med, ku piştî bêdengiya şaristaniya Elam dest pê kir, bû sedem ku Iran di dîroka cîhanê de derkeve pêş. Med qebîleyek naskirî ya Hindo-Ewropî ya Serdema Hesinî ne. Ne diyar e ku ew îro ji ku hatine, û ew ne kesek xwedan xwendin bûn ji ber ku wan nivîs bikar neanî.
Ev împeratorî wekî serhildanekê dijberî împeratorî ya Mîdiyan hat avakirin û bi qasekî xurt û bihêz bû ko du caran nêzîk bû tevaya Yewnana Kevin bigirt. Li dawiyê jî liser destê Îskenderê Mezin herifya. Leşkirê Îskender paytextê Hexamenişiyan, Persepolîs anko Parse şewitand.
Împeratoriya Hexamenişî, ku serweriya xwe heya Hindistanê saz kir, dema ku Padîşahê Makedonyayê Îskenderê Mezin dewleta xwe li herêma ku heya Hindistanê dirêj dibe ava kir. Îskender, Pers dawîd di navdar de Împeratoriya Faris ji dîrokê wêran kir. Hingê Îskender ji herêmê vekişiya, rêveberiya axên Axa ji fermandarên xweyên mezin re hişt. Îskender jî çanda Helenîst anî broughtranê. Bi Împeratoriya Romê serweriya li ser Rojhilata Navîn bi hevra Anatolya di salên paş-Mesîhî de, hem çanda Helenîst û hem jî bandorên ji Farisan dê li van herêman biqedin.
Desthilata Sefewiyan(1500-1736).
Li 1473yê di navbera Osmaniyan û Aq qoyunlû şerek li Erzîncanê rûda. Di encama wî şerî de Aqqoyunî ji rojhilatê Anatolyayê hatin derxistin. Her wisa ev yekem car jî bû ku kurd bûn du parçe ku yek parçe li nav Osmaniyan ma, yek parçe jî li nav Îranê ma. Bingeha parçebûna welatê kurdan li vî şerê bi navê Otluqbelî destpê dike.
Piştî Aqqoyunî ji Anatolyayê hatin derxistin hêza xwe gelek winda kir. Wî wextî jî li bajarê Erdebîlê terîqeta Sefewiyan mezintir dibû. Serokê vê terîqetê Şêx Sefîyudîn bû. Şêx Sefîyudîn neviyê Fîruz Şahe ku Fîruz Şah bi eslê xwe kurdekê ji Yemenê ye, koçî Azerbaycanê kiribû û malbata wî entegre bibû çanda azeriyan.
Şah Îsmaîl bo kurdan mirovekê durist nebû. 11 serokeşîrên kurd hatibûn cem wî ku sadiqbûna xwe nîşanî wî bidin lê wî ev serokeşîr hemû zindanî kirin. Runiştecihên kurdan kir bin destê hikûmdarên azeriyan de. Bi vî şeklî dijminî hêdî hêdî di navbera kurd û eceman de berdewam kir
Di navbera salên 1533 û 1553ê de 20 salan Osmaniyan û Sefewiyan şer kir. Di van şeran de Osmaniyan bi alikariya Kurdan gelek herêmên Sefewiyan jê standin. Di dawiya vî şerî de Hevpeymana Amasyayê hatiye destnîşan kirin. Aliyên vê hevpeymanê Qanûnî Sultan Silêman û Şah Tehmasb bûn.
Piştî Şah Tehmasb gelek şah bi wextekê kin hatin guhartin. Di dawiyê de Şah Ebbas bû şahê nû. Di dema desthilata Şah Ebbas de gelek guherînên demografîk li Kurdistanê hatin kirin. Gelek zordarî li hoz û êlên Kurdan hatin. Ji bo mînak serhildana Emîrxan Lepzêrîn di dewra Şah Ebbas de rûda bû. Bi taybetî li herêma Urmiyê guherînên gelek girîng hatin kirin. Hoza mezin ya Eceman Efşar li Urmiyê hatin bicîh kirin. Êlên Efşarî yên li Urmiyê hatin bicîhkirin ev in; êla Kunduzlo li melbenda Dolê, Êla Qerqelo li melbenda Rewzeyê, êla Kuhkelo li melbenda Nazloyê, eşîreta Îmanlo li derdora bajarê Urmiyê, êla Arşlo li Şino û Seldozê, eşîra Qasimlo li Sayînqelayê hatin bi cîh kirinê.
Li sala 1736ê dewleta Sefewiyan hatiye rûxandin û binemala Efşariyan bi rêberiya Nadir Şah desthilata xwe daxuyand. Ev binemal bi eslê xwe tirk in û her wekî sefewiyan vê binemalê jî gelek zilm û zordarî li kurdan kir. Nadir Şah ji ber tirsa ozbekên sunî, gelek kurd şandin rojhilatê îranê ku îranê biparêzin
Desthilata Zendan(1750-1794).
Piştî mirina Nadir Şah li sala 1747ê li Îranê kaos peyda bû. Di nav vê kaosê de kurdekê bi navê Kerîm Xan Zend, desthilata xwe îlan kir. Ji sala 1750 heta 1779ê desthilata wî berdewam kir. Bi xiyanetekê desthilata wî jî hatiye rûxandin.
Desthilata Qacariyan li sala 1780 heta sala 1921ê bi derbeya leşkerî dewam kir. Li sala 1921ê de ji aliyê Riza Şah ve darbeyek li Îranê çêbû û desthilata Îranê ket bin destê Riza Şah.Li sala 1925ê jî desthilata malbata Qacariyan bi dawî anî. Şahê dawiyê yê Qacariyan Ahmed Şah Qacar çû Parîsê.
Desthilata Qacariyan bi rêberiya Axa Mihemed Xan ve hatiye ava kirin û gelek kes ji eşîra Zendan û têkildarî vê eşîrê kuştin
Piştî mirina Axa Mihemed Xan Dewleta Qacariyan ji aliyê Nasreddîn Şah ve dihate rêve birin. Dewlet xwediyê 9 wezaretan bû. 5 wezaret li ser kaxezê hebûn û 4 wezaret jî her çend bi aktîf kar kiribin jî burokrasiya zêde mezin di dewleta Qacariyan da nebû. 4 wezaretên aktîf; Wezareta Şer, Wezareta Darayî, Wezareta Dadê û Wezareta Karên Derve bû.
Her wisa di dema lêgerîna petrolê de diz û çeteyên herêmê şîrketa petrolê gelek caran aciz dikir. Ji ber vê jî şîrketê li gel eşîrên herême bi taybetî Bextiyariyan pêkhatin. Ji bo ku ev eşîr ewlehiya herêmê biparêzin %3 pişka qezenca şîrket distandin. Lê ev pişk jî dema Şah Reza de bû malê dewletê. Hevpeymana D'Arcy heta şoreşa Îslamî di navbera Îran û Ingîlîzan de dibe sedema pirsgirêkan. Piştî lêgerînên şîrketê, petrol li sala 1908ê de li Mescîda Silêman hatiye peyda kirin. 14ê nîsana 1909ê de jî Anglo-Persian Oil Company hatiye damezrandin. Lê ji ber girîngiya petrolê ji bo artêşa Îngîlîzan, Îngîlîzan dest dana ser şîrketê û %55 pişk ji şîrketê kir malê dewleta Îngîlîzan. Li sala 1912ê de jî di gemiyan de şûna komirê, berhemekê petrolê fuel oil hatiye bikaranîn. Ev pêngav ji bo îngîlîzan, petrola Îranê binirxtir kir. Êdî Îran ji Îngîlîzan wek Hindistanê dibe welateke girîng.
Berî ku Şoreşa Makezagonî were îlam kirin sê aliyên Îranê hatibûn dagir kirin. Li aliyê Başûr Brîtanya, aliyê bakur Rûsî, aliyê rojava ve jî Osmaniyan Îran dagir kiribûn. Li zivistana 1905ê hêzên Osmaniyan fersend ji kaosa di nav Îranê de dît û ji Makû, Urmiye heta Seqizê xistin bin kontrola xwe de. Brîtanya û Rûsî ji van pêngavên Osmaniyan gelek aciz bûn û givaşeke mezin li ser Osmaniyan çêkirin ku Osmanî vekêşin. Di encamê de li sala 1907ê Osmanî ji Îranê derket.
Di hezîrana 1906ê de bi rêberiya Seyîd Evdilla Behbehanî û Seyîd Muhemmed Tabatabayî hezar xwendavanên medreseyan protestoyek lidarxistin. Dixwastin ku li Îranê maf û hiquqa bidad were bicîh kirin. Eger gotina wan neyê cîh, dê xizmetên dînî werin rawestandin. Her wisa ticar û esnafên Îranê jî grevek giştî dan destpê kirin. Ev her du rûdan hêdî hêdî ber bi şoreşekê ve diçû. Bi hêza ticar, dînzana û rewşenbîrên Îranî di tebaxa 1906an de ji aliyê Muzeffereddîn Şah li Îranê şoreşa makezagonî hatiye kirin. Dû vê jî çiriya pêşîn a 1906ê de meclîsa Îranê hatiye vekirin. Di meclîsê de ji 60an bêhtir ticar û esnaf, 25 dînzana û nêzî 50 kesan ji axa, rewşenbîr û karmend hebûn. Ev endam bi du fraksiyonan dihatin temsîl kirin; Mutedîlî û Lîberal. Bi vê şoreşê zimanê Îranê yê fermî bû Farisî û Şîîtî jî li Îranê bû dînê fermî. Di civata wezîran de wezaretî tenê ji bo şîiyan hatiye destnîşan kirin. Piştî Muzeffereddîn Şah, kurê wî Muhemmed Elî Şah bû serokê dewletê. Bi serokatiya xwe mecbûr ma û makezagon pejirand. Di heman salê de Îngîlîzan û Rûsan hevpeymanek destnîşan kir û bi dûçûna vê hevpeymanê Îranê kirin sê parçe.Bakurê Îranê ket bin desthilata Rûsan, başûrê Îranê ket bin destê Îngîlîzan de û navenda îranê jî wek herêmeke bêalî hat qebûl kirin. Bi vê hevpeymanê hebûna meclîsê hatiye binpê kirin, tenê Şah hatiye nasîn, ev jî bû sedema krîzê. Muhemmed Elî Şah bi vê rûdanê bi alikariya liwaya Qazakan derbeya leşkerî kir. Meclîs hatiye girtin, parlamenter hatin binçav kirin. Piştî van bûyeran şerekê navxweyî li Îranê derket. Şah bi alikariya liwaya Qazakan her der dixist bin destê xwe. Mixalîfan jî bi alikariya partiya taşnak ya ermeniyan, bextiyariyan û karsazên mazenderanê berevaniya xwe kir. Di encamê de mixalîfan dest dana ser îdareyê. Şûna Muhemmed Elî Şah, kurê wî yê 12 salî bû Ehmed Şahê Qacar bû şahê nû. Liwaya Qazakan her wekî xwe ma. Meclîsa duyem di çiriya paşîn a 1910an de hatiye vekirin.
Lê her çend meclîsa duyem û piştî vê jî meclîsa sêyem vebe jî, rêvebirin di kaosekê de bû. Her kesekê bihêz li herêmekê hikûm dikir. Di vê kaosê de Dewleta Rusî notayek li dijî hikûmdariya Qacariyan weşand ku 3 daxwazên wan hebûn;derkirina nûnerên amerîkî, erêkirina Rûsan dema nûnerek ji dewletek din bê Îranê û xwestina mesrefên leşkerên Rusî ên li Îranê. Piştî vê meclîsa Îranê kom bû. Parlementerê Azerbaycanê Şêx Mihemed Xiyabanî li dijî vê notayê li meclîsê axiftineke kir. Bi tesîra vê axiftinê meclîsê notaya Rûsan nepejirand. 24ê çiriya paşîn a 1914ê parlamena Îranê ji aliyê Şah ve hatiye girtin. Jixwe paşî şerê cîhanê yê ‎yekem destpê kir. Osmanî heta Tebrîzê hatin û ev der xistin bin hikûmê xwe de.Osmaniyan li Hekarîyê bi alikariya hindek eşîrên Kurdan Nasturî ji Hekariyê derxistin û çûn bo aliyê Urmiyê û Selmasê. Wan navberan Împeretoriya Rusî bi fermî Îranê dagir dike. Bi alikariya Rûsan Nasturiyên Cîloyê herêma Urmiyê heta Selmasê dagir dikin. Lê kuştina serokê Nasturiyan ji aliyê Simkoyê Şikak ve hêza Nasturiyan dişkê û cardîn dikeve bin destê Îranê. Bi dûçûna dîrokzanê Ermenî Ervand Abrahamian Osmaniyan alikariya Simkoyê Şikak dikir da ku şer li dijî ermenî, siryanî û leşkerên Îranê bikin. Hêjayî gotinê ye ku di vî wextî de fraksiyonên meclîsê mutedîlî û demokratan li Kirmanşanê hikûmeteke netewî ava kiribûn. Her wisa Yeprem Xanê serokê partiya taşnakê ku ermenî ne, li vir hatiye kuştin. Lê hikûmeta netewî bi dagirkirina İngilîzan li sala 1916ê de ket.
Her çend li nava Îranê ev rûdan çêdibin li nav dewletên wek Rûs û Brîtanyayê de jî parvekirina Îranê bi hindek peymanan sînorên wan tên bellî kirin. Li 31ê tebaxa sala 1907ê de di navbera İngilîz û Rûsan de hevpeymanek hatiye destnîşan kirin. Bi dûçûna wê hevpeymanê Îran wiha parve dikin; Îran bi dê bibe sê parçe parçeyek cihê rûsan, yek ye ingilîzan ê di nava herduyan de jî wek bêteref dê bimîne. Rûsya dê li navçeyên hemî Azerbaycan, Xorasan, Gurgan, Mazenderan, Gîlan, Erak, Qûm, Sawe, Yezd, Naîn, Îsfehan, Birûcerd, Tehran, Qezwîn, Zencan, Hemedan, Kirmaşan, Kurdistan û Qesrê Şîrîn xwedî nifûz be. Brîtanya dê li navçeyên; Kirman, Bîrcend, Sîstan, Belûcistan, qeraxên Gewriya Hirmûz, Çahbehar û Benderê Ebbas xwedî nifûz be. Herêmên bêteref jî Qaynat, Xuzistan, Fars, Loristan, Çarmehalê Bextiyarî û Buşehr. Wekî tê dîtin li Îranê êdî nifûza Osmaniyan dişikê û nifûza İngilîz û Rûsan destpê dike. Jixwe heta salên 1950an jî ev welatên han li ser siyaseta Îranê de dibin xwediyê nifûzeke mezin. Her wisa tê dîtin ku li Rojhilata Kurdistanê de dagirkerî û nifûza Rûsyayê dibe xwedî tesîreke mezin. Jixwe Komara Kurdistanê di bin vê nifûzê de şîn dibe. Di temamê Îranê de hêzbûna Rûsyayê xuya ye. Her wisa Brîtanya jî hem ji bo ewlehiya Hindistanê hem jî ji ber cewherên binerd yên Îranê li başûrê Îranê dibe xwedî bandor. Ev peyman di destpêka Şerê Cîhanî yê Yekem hatiye pêkhate kirin û ev herêm ji aliyan van dewletan ve hatin dagir kirin. Lê li sala 1917ê de li Rûsyayê ji aliê Bolşevîkan ve Şoreşa çiriya pêşîn pêkhat û Sovyetan dagirgirina xwe ya li Îranê û Rojhilata Navîn sekinandin. Di vê navberê de li Rojhilatê Kurdistanê Serhildana Simkoyê Şikak destpê kir. Simko Axa bajarên Urmiyê, Selmas û Mehabad rizgar kir û li vir hikûmraniya xwe da destpê kirin. Lê piştî berdewamiya 2-3 salên desthilatiyê Simko Axa ber bi axa Osmaniyan ve revî. Heta ku 1929ê vegerî welat û li Şinoyê tê kuştin.
Di vê kaosê de Îranê hewceyî bi hizûr û rêvebirineke nû heye, deng û nerazîbûn zêde dibin hem di nav gel de hem jî di nav bûrokratan de. 21ê sibata 1921ê de Liwaya Qazakan bi serdariya Reza Xan ji Qazvîn çûn Tahranê. Tahran dagir kirin û dest danî ser rêvebiriya Îranê.Serkeftînên Reza Pehlewî popûlarîteya wî li Îranê zêde dikir. Di dawiyê de dawiya Serhildana Şêx Xezal anî. Heta sala 1925ê rêvebirina hikûmetê dikir. Desthilata malbata Qacariyan destpê dikir lê sala 1926ê de ev desthilata malbata Qacariyan bi dawî anî û xwe wek Şahê Îranê îlan kir.
Reza Şah dema hatiye ser rêvebirina dewletê, dewlet di halekê ne-navendî de bû. Hikûmeteke navendî tune bû û li her derê kesekê bihêz ew der birêve dibir. Li Kurdistanê rêvebirin û nerazîbûna Simkoyê Şikak hebû li dijî desthilata Qacariyan, li Tebrîzê serhildanên Xiyabanî, li Gîlanê Xanê Biçûk û cengeliyan hwd. hebûn. Reza Şah ji ber van sedeman, artêşa xwe bihêz kir û ev rêvebirin û serhildanên herêmî jinav birin.
Di dema Qacariyan de ji bilî pişka hikûmeta Îranê, şîrketa petrolê ji ewlehiya herêmê %3 pişk jî da bû eşîrên Bextiyarî û hindek eşîrên Ereban. Şah Reza ev pişka petrolê jî kir malê dewletê. Her wisa li sala 1932an de pişka Îranê ya petrolê her çend %16 be jî, li vê salê li gor salên din kêm pare hatiye dayîn bo Îranê. Ev jî bû sedema pirsgirêkê di navbera Şah Reza û Îngîlîzan de. Ji ber vê 28ê gulana 1933ê de hevpeymaneke nû di navbera wan de hatiye destnîşan kirin. Bi vê hevpeymanê pişka Îranê bû %20 û her wisa hevpeyman ji 60 salên din jî hatiye dirêj kirin. Her wisa navê şîrketê jî wek "Anglo-Iranian Oil Company" hatiye guherandin. Piştî dahatên dewletê zêde bûn; Reza Şah rê çêkirin, artêşa hewayî bi firokeyan bihêztir kir. Reza Şah ewqas ber bi modernîzasyonê ve çû ku heta peçe û cilûbergên olî hemî qedexe kirin û kulavê fotr mecbûr kir.
Di desthilata Reza Pehlewî de reformên neteweyî jî dihatin kirin. Bo mînak li sala 1935ê de Ferhengistan, akademiyeke zimanê Farisî hatiye vekirin ku armanca wê ew bû ku zimanê farisî ji zimanê erebî û biyanî were paqij kirin ji layê peyvan ve. Lê ev siyaset her çend destpê kiribe jî dewam nekir.
Li sala 1935ê li Meşhedê Mollayekê Şîî li dijî Şahê Îranê weezek da û rûdanên bixwîn li vir derketin ji sed kesan bêhtir mirov li vî bajêrî dînî ji aliyê leşkerên şahî ve hatin kuştin. Van kuştina li dijî desthilata Îranê pirsgirêkên mezin ava kiribûn. Paşî Şerê Cîhanî yê Duyem jî destpê kiribû. Her çend Îran di vî şerî da bêteref xwe îlan kiribe jî, ji ber erdnigariya îranê ya stratejîk ji welatên şerker, Îran jî bû cihê hêznîşandanê. Li sala 1941ê İngilîzan başûrê Îranê, Sovyetan jî bakurê Îranê dagir kir. Dagirkirina Sovyetan bi alikariya Azerbaycana Sovyet re hatiye kirin. Bûrayê Heyder Eliyevê serokkomarê kevn yê Azerbaycanê Ezîz Eliyev serokê mîsyona Sovyetan bû ku wê çawan Azerbaycanê Îranê dagir bikin. Jixwe ev bûyer ta niha jî tesîrê li têkiliyên Îran û Azerbaycanê dike. Wek dema Qacariyan, Îran dîsa bû sê parçe. Parçeyê navendî jî ji bo dewleta Îranê ma. Bi vê dagirkirinê Reza Şah ji kar hatiye dûrxistin.Hatiye sirgûnkirin li welatê Afrîkaya Başûr û li wir jî mir. Şûna wî, kurê wî Muhemmed Reza Pehlewî bû desthilatê nû yê Îranê. Lê di dema Muhemmed Reza da dewleta Îranê di bin tesîrên dewletên İngîlîzan û Sovyetan de bû. Tesîra Şah li ser hikûmetê kêm mabû. Rêvebirina dewletê ji bo hikûmet û meclîsê hêla bû.
Li sala 1941ê de meclîsa 14emîn hatiye ava kirin. Di vê meclîsê de çar fraksiyonên sereke hebûn; Fraksiyona Azadî,fraksiyona eşaîrî, fraksiyona îtîhadî millî û fraksiyona mîhan. Hêjayî gotinê ye ku serokê fraksiyona eşaîrî serokeşîrê kelhûran Ebbas Qubadiyan(Emîr Mexsûs) bû. Serkêşên îttîhadî millî jî Seyîd Muhemmed Tabatabayî û Seyîd Ehmed Behbehanî bûn. Hêjayî gotinê ye ku kesek jî hebû di meclîsê de girêdayi ti fraksiyonan nebû; Muhemmed Museddiq. Her wisa bi rêberiya Îrec Îskenderî partiyeke komûnîst hatiye ava kirin; Hizba Tudeh. Di dewra Reza Şah de kesên komûnîst dihatin zîndankirin. Îrec Îskenderî jî yek ji wan bû. Gelek partî û rêxistinên din jî hatin vekirin. Destilata Muhemmed Reza Şah di bin van şert û mercan da destpê kir.
Di şerê cîhanî yê duyem de di gulana 1945ê de Almanyayê xwe teslîmî kir û şerê li gel Almanyayê xelas. Tu hêceta İngilîzan, Amerîkiyan û Sovyetan nema ku li Îranê bimînin. Ji ber vê sedemê Sovyeta bi taybetî li Azerbaycanê û Kurdistanê xebatên siyasî kirin ku li van deran bimîne.Jixwe tîrmeha 1945ê de serokê Amerikayê Truman da xuya kirin ku ew hairin hêzên xwe ji Îranê vekêşe. Li sala 1945ê Sovyetan wek Îngîlîzan, li bakurê Îranê îmtiyaz ji hikûmeta Îranê xwast, her çend partiya Tudeh dijatiya xwe nîşanî Sovyetan da be jî, parastina wê yekê dikir ku dê Sovyet ji Îngîlîzan bêhtir pişkê bide Îranê. Her wisa bi piştgiriya Sovyetan li Azerbaycanê û Kurdistanê du herêmên xweser bi navên Komara Kurdistan û Hikûmeta Netewî ya Azerbaycanê hatin ava kirin. Tudehê piştgiriya van partiyan jî dikir ku herêmên xweser ava kirin. Dagirkirina Sovyetan bû sedema netewperestiya Îraniya û piştgiriya Tudehê bo Sovyetan jî bû sedema qedexekirina Tudehê di reşemeha 1049an de. Piştî qedexekirina Tudehê bayekê netewperestî li nav rêvebir û parlamenterên Îranê de derket. Gulana 1946an de Sovyet ji herêm vekişiyan û Îranê ev her du herêmên xweser serûbin kirin.
Li sala 1947ê de hilbijartinên giştî hatin kirin; Ehmed Qavam bû serokwezîrê nû. Lê ji ber dijatiya parlamenteran ji bo hevpeymana wî û Sovyetan, îstîfa kir. Şûna wî Îbrahîm Hakîmî bû serokwezîr. Li sala 1949ê de hilbijartineke din ya giştî hatiye kirin. General Razmara bû serokwezîrê nû. Cepheya Millî jî di vê hilbijartinê bihêztir bû.
Her wisa hêza Fedaiyên Îslamê jî her roja diçû zêdetir dibû. Ayetulah Seyîd Ebdulqasim Qaşanî jî têkildarî vê rêxistinê bû. Vê rêxistinê navê xwe bi sûîkastan anî rojevê. Dîroknas Ahmed Kesrewî Tebrîzî bi kêran ji aliyê terefdarên wan hatiye kuştin. Gelek bûrokrat û zanayên din jî kuştin. Di dawiyê de serokwezîr Razmara jî bi hinceta piştgiriya imtiyazên Îngîlîzan bi sûîkastekê jiyana xwe ji dest da. Armanca Fedaiyên Îslamê dewleteke şerî bû. Her wisa dixwastin gelek burokrat ji wan bin. Bi vê mebestê gelek caran Museddiq jî tehdîd dikirin.
Piştî van bûyeran Muhemmed Museddiq derket sehneya siyasî ya Îranê de. Museddiq dijî Îngîlîzan bû. Li sala 1952ê de petrola Îranê ya ku Îngîlîzan derdixist bi rêya meclîsê kir malê dewletê. Piştî vê pêngavê ji aliyê Şah ve wek serokwezîr hatiye tayîn kirin. Piştî vê hemleya wî derbeyeke leşkerî bi alikariya DYA û İngîlîzan çêbû û Museddiq ji kar hatiye dûr xistin. Ev buyer di dîrokê de wek Operasyon AJax tê binavkirin. Ev rûdane destpêka têkiliyên Îran û DYAyê ye jî. DYAyê îdîa dikir ku Museddiq piştgirê Sovyetan e û alikariya Tudehê dike. Lê ev tenê hêcet bû. Piştî vê derbeya leşkerî qedemên hereketên netewperest û komûnist şikest. Hêdî hêdî tevgerên Îslamî zêde dibûn.
Piştî rêvebirinên meclîsê, bi vê derbeya leşkerî rêvebirin ket destê Şahê îranê. Şah Muhemmed Reza êdî bi dilê xwe reform kirin. Li sala 1957ê de bi alikariya Mossad û CIAyê Savak hatiye ava kirin. Şoreşa Sipî da destpê kirin. Reforma axê kir. Hindî reform hatibin kirin jî ji bo ferqa tebeqeyên civakê nebû çareserî. Di navbera feqîr û zengînan de gelek ferq hebûn.
Li sala 1963yê Şahê Îranê paketeke reformê îlan kir. Bi dûçûna wê paketê ax û zeviyên di bin kontrola mollayên Şîî de xist nav malên dewletê.
Di navbera hereketên Îslamî de jî hêdî hêdî cûdabîn zêde bûn. Piştî salên 1960an du fraksitonên serekê yên Îslamî navdar bûn. Fikrên Elî Şerîetî di navbera zana û rewşenbîrên ciwan de her roja diçû zêde dibû. Şerîetî wek îslamparêzên din ne dijê sosyalîzmê bû; bilakis fikrên wî têkeliya Îslama şîî û sosyalîzm bû. Yekemîn pirtuka wî li ser Ebû Zer bû. Di pirtukê de Ebû Zerî wek mislimanekê sosyalîst dide nasîn.Her wisa ulema û dîndarên Îranê her rexne dikir ku mislimanan pê dîn bêhiş dikin. Hetta dijberê bikaranîna peyvên Ayetulah û Huccetul Îslam jî bû. Hêjayî gotinê ye ku gelek terefdar û piştgirên wî bi navê Micahîdên Gel rêxistineke gerîla ava kirin. Berî şoreşa Îslamê li sala 1977ê li Brîtanya bi awayeke gumanbar mir. Li aliyê din di navbera ulema û dîndarên Îranê de fikrên Ayetula Xumênî dibişkivîn. Bi nêrîna Xumênî divêt heta Mehdî tê dewlet di destê muctehîdan de be. Ev fikrên xwe jî bi pirtuka bi navê Velâyeti Fakih yâ Hukûmeti İslamî weşand.
Li sala 1971ê de ji aligirên partiya Tudeh û Cepheya Millî rêxistineke bi navê Fedaiyên Gel hatiye ava kirin. Micahidên Gel û Fedaiyên Gel gelek caran bi hevra çalakî li dijî malbata Şah û burokratên Şah re lidardixist.
Piştî şoreşa îslamî desthilata şahê îranê hatiye rûxandin û desthilata îslamiyan hatiye destpê kirin. Di rêvebirina Komara Îslamî ya Îranê de li ser her tiştî Rêberê Dînî heye. Di bin kontrola rêberê dînî de jî serokkomarê Îranê, îdareya welat dike.
Vegera Xûmênî û giştpirsiya adara 1979ê.
Piştî nerazîbûn û xwepêşandanên miletê Îranê Şah ji welêt revî. Ayetula Xûmênî ji sirgûnê vegerî welat û li adara 1979ê giştpirsî hat lidar xistin. Di encama giştpirsiyê de Komara Îslamî ya Îranê hatiye damezrandin.
Piştî îlankirina şoreşê ji hemû aliyan hikûmeteke demkî hatiye ava kirin. Serokwezîrê hikûmetê endamê Cepheya Millî, Mehdî Bezirgan bû. Ji Tudehê, ji mollayan ji hemû aliyên dijî Şah Muhemmed Reza di hikûmetê de hebûn. Lê belê her çend hikumetek hebe jî bi rêberiya Xûmênî dewleteke paralel dihate ava kirin. Gelek tişt bi biryara Xûmênî dihate kirin. Hêjayê gotinê ye ku şoreşa Îslamî ji aliyê hemû fraksiyonan dihate pejirandin lê aliyên Tudeh, Cepheya Millî dixwast wek îslama demokratîk bê binav kirin. Ev jî ji aliyê Xumênî nehate qebûl kirin. Di vê van navberan de Xûmênî teşkîlatên xwe bihêztir dikir. Di warê leşkerî de projeyên xwe bicîh dianî. Di navbera aliyên şoreşger de niqaş derketin ku aliyê Xûmênî dixwaze rêjimeke axûnd(rûspî, molla) ava bike.
Mixalîfên Xûmênî ne tenê sosyalîst û netewperest bûn. Her wisa di nav Şîeyan de jî hebûn. Yek ji wan Hesen Şerîetmedarî bû. Şerîetmedarî dixwast ji hemû aliyan dewletek bê ava kirin û xwe dûr ji Velayetî Fiqh didît. Jixwe esasê fikrên Xûmênî Velayetî Fiqh e. Di nîsana 1979ê de Xûmênî Partiya Cumhuriya Îslamî ava kir. Şerîetmedarî jî li dijî vê Partiya Gel ya Cumhuriya Îslamî ava kir.
Giştpirsiya kanûna pêşîn a 1979ê.
Ji bo rêvebirina Komara Îslamî ya Îranê giştpirsiyeke din hatiye kirin û di encamê de Ayetula Xûmênî bû rêberê dînî.
22yê îlona 1980ê de artêşa Îraqê ji hidûdê Îranê borî û bi fermî şer li dijî Îranê da destpê kirin. Ev şer di çi hesabên avakerên şoreşa Îslamî de nebû. Sedam Huseyn ji ber vê şoreşê ditirsî ku li welatê wî jî şoreşeke Şîiyan çêbe û her wisa li Şetelereb hêj jî pirsgirêkên hidûdî hebûn. Bi vî şerî gelên Îranê piştgiriya hikûmet û dewleta xwe kirin. Ji bo Xûmênî ev nîmetek bû ku cihê xwe saxlemtir bike. Bi vî şerî Supaya Pasdaran ên Şoreşa Îslamî hatiye ava kirin ku şoreş û dewleta Îranê biparêze. Her wisa ji bo ku rêber û rêbazên şoreşa Îslamî biparêze ji Supaya Pasdaran de 2-3 hezar kes hatin hilbijartin û ji wan jî Hêza Qudsê hatiye ava kirin. Her wisa ji bilî van hêzan, hêzek din jî hebû ku ew ji dilxwazên Îraniyan pêkhatibû. Kesên bi dilxwazî beşdarî şer bûn bi navê rêxistina Besîc ava kirin. Şerê Îran û Iraqê 8 salan berdewam kir û di xizîrana 1988ê de bi agirbestekê bidawî bû.
Serokkomar Ebulhesen Benisedr 20ê xizîrana 1981ê ji aliyê meclîsa Îranê ve ji kar hatiye dûrxistin. Xûmênî dixwast dewlet hemû bikeve bin destê wî. Di encamê de rê li ber gelek rêxistin û partiyan hatiye girtin. Van partî û rêxistinan jî dijî Xûmênî dest bi çalakiyan kir.
Hêj şerê Îran û Iraqê berdewam dike Micahîdên Gel li tebaxa 1981ê de li dijî hikûmeta ji aliyê Xûmênî ve hatiye avakirin re derbeyek pêk anî. Gelek wezîr, parlamenter, bûrokrat û rêvebirên pîlebilind yên aligirên Xûmênî di van çalakiyan de hatin kuştin. Hetta serokkomarê paşerojê were tayîn kirin Ekber Haşimî Refsencanî û rêberê paşerojê yê şoreşa îslamê Elî Xameney jî di van çalakiyan de brîndar bibûn. Lê ev derbeya Micahîdên gel negihişt armanca xwe û Xûmênî li dijî mixalîfan bihêztir lêhat.
Serokkomar Elî Xamaney (9 çiriya pêşîn 1981-4 xizîran 1989).
5ê gulana 1983yê hemû endam û parlamenterên Tudehê bi hêceta casûsiya Sovyetan hatin girtin û Tudeh hatiye qedexe kirin.
Di xizîrana 1989ê de Xûmênî mir û şûna wî Ayetula Elî Xamaney wek rêberê nû, Ekber Haşimî Refsencanî jî wek serokkomarê nû hatiye hilbijartin. Refsencanî ji tîrmeha 1989ê heta gulana 1997ê serokkomarê dewletê bû. Di rêvebirina Refsencanî de gelek kesayetên mixalîf û Kurd bi sûîkastan hatin. Serokên PDK-Î; Ebdulrehman Qasimlo û Mihemed Sadiq Şerefkendî, rêvebirên Micahîdên Gel Muhemmed Huseyîn Nexdî, Muhemmed Hesen Erbab û gelek mixalifên din li derveyî welat bi sûîkastan hatin kuştin.
Di îlona 2001ê de li dijî DYAyê Êrîşên 11 îlonê pêk hatin. Di encama vê êrîşê de polîtîkaya derve ya DYAyê tûjtir lêhat. George W. Bush di axiftineke xwe de Îran, Koreya Bakur û Iraq wek "Xetên Xerabiyê" binav kirin. Piştî vê axiftinê dîngirên Îranê li dijî reformgirên Îranê bûn xwedî hêzeke psîkolojîk. Vê jî tesîra xwe li hilbijartinên tîrmeha 2005ê kir û di encamê de Mehmûd Ehmedînejadê namzetê dîngiran bû serokkomarê nû.
Kurd û Leşkerî navê pirtûka berhevkarê çîrokan Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê pêkenok e.
https://www.kitapyurdu.com/kitap/kurd-u-leskeri/350358.html&manufacturer_id=146721
Zava Ker in navê pirtûka berhevkarê çîrokan Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê pêkenok e.
https://www.kitapyurdu.com/kitap/zava-ker-in/350475.html&manufacturer_id=146721
Xanedana Qacaran xanedana dîrokî ya tirkmenên Îranê e ku 136 salan serweriyê kiriye. Qacariyan pêşengiya têkoşîna li dijî Împeratoriya Rûsî, Dewleta Osmanî û hêzên mêtingehkar ên ewropiyan kirin.
Qacar Anatoliye Yozgat ku ber bi dawiya çolê ve koçî herêma Gencawa Azerbaycan kir Sedsala 15-an Eşirek Turkmen e. Ew ji sê eşîrên Tirkmen pêk dihatin: Bayam Bayati, Akça Koyunlu û Akçalu. Beşek ji 17. Ew ji bo erka parêzvanê sînor di sedsalê de ji bo Xorasandora Îslamabad hatin şandin.
Desthildan.
Desthilata Qacariyan li sala 1789 heta sala 1921ê bi derbeya leşkerî dewam kir. Li sala 1921ê de ji aliyê Riza Şah ve darbeyek li Îranê çêbû û desthilata Îranê ket bin destê Riza Şah.Li sala 1925ê jî desthilata malbata Qacariyan bi dawî anî. Şahê dawiyê yê Qacariyan Ahmed Şah Qacar çû Parîsê.
Desthilata Qacariyan bi rêberiya Axa Mihemed Xan ve hate ava kirin û gelek kes ji eşîra Zendan û têkildarî vê eşîrê kuştin ji çend eşîran pêk tê. Di navbera salên 1780 û 1790an de bajêrên Îranê yek yek bidest xistin. Li sala 1786an de bajarê Tehranê dagir kirin û ew der wek paytextê xwe îlan kirin. Li sala 1796an de jî Malbatê Qacariyan ava kirin. Êdî li Îranê desthilata malbata Qacariyan destpê dike.
Piştî mirina Axa Mihemed Xan Dewleta Qacariyan ji aliyê Nasreddîn Şah ve dihate rêve birin. Dewlet xwediyê 9 wezaretan bû. 5 wezaret li ser kaxezê hebûn û 4 wezaret jî her çend bi aktîf kar kiribin jî burokrasîya zêde mezin di dewleta Qacariyan da nebû. 4 wezaretên aktîf; Wezareta Şer, Wezareta Darayî, Wezareta Dadê û Wezareta Karên Derve bû.
Avabûna dînê Bahaî di dewra Qacaryan de ye. Ticarekê Şîrazî li sala 1840an de xwe wek derekî dide nasîn ku di wî derî de Îmam Mehdî dê borît. Piştî vê ev ticar tê darve kirin. Mirîdên wî li sala 1852an de sûîkastekê li dijî Nasreddîn Şah pêk tînin. Lê hemû tên girtin, wek zindiq tên binav kirin û ceza dikin. Gelek zanayên vî dînî direvin nav Osmaniyan.
Di pûşpera 1906ê de bi rêberiya Seyîd Evdilla Behbehanî û Seyîd Muhemmed Tabatabayî hezar xwendavanên medreseyan protestoyek lidarxistin. Dixwastin ku li Îranê maf û hiquqa bidad were bicîh kirin. Eger gotina wan neyê cîh, dê xizmetên dînî werin rawestandin. Her wisa ticar û esnafên Îranê jî grevek giştî dan destpê kirin. Ev her du rûdan hêdî hêdî ber bi şoreşekê ve diçû. Bi hêza ticar, dînzana û rewşenbîrên Îranî di gelawêja 1906an de ji aliyê Muzeffereddîn Şah li Îranê şoreşa makezagonî hate kirin. Dû vê jî cotmeha 1906ê de meclîsa Îranê hate vekirin. Di meclîsê de ji 60an bêhtir ticar û esnaf, 25 dînzana û nêzî 50 kesan ji axa, rewşenbîr û karmend hebûn. Ev endam bi du fraksiyonan dihatin temsîl kirin; Mutedîlî û Lîberal. Bi vê şoreşê zimanê Îranê yê fermî bû Farisî û Şîîtî jî li Îranê bû dînê fermî. Di civata wezîran de wezaretî tenê ji bo şîîyan hate destnîşan kirin. Piştî Muzeffereddîn Şah, kurê wî Muhemmed Elî Şah bû serokê dewletê. Bi serokatiya xwe mecbûr ma û makezagon pejirand. Di heman salê de Îngîlîzan û Rûsan hevpeymanek destnîşan kir û bi dûçûna vê hevpeymanê Îranê kirin sê parçe.Bakurê Îranê ket bin desthilata Rûsan, başûrê Îranê ket bin destê Îngîlîzan de û navenda îranê jî wek herêmeke bêalî hat qebûl kirin. Bi vê hevpeymanê hebûna meclîsê hate binpê kirin, tenê Şah hate nasîn, ev jî bû sedema krîzê. Muhemmed Elî Şah bi vê rûdanê bi alikariya liwaya Qazakan derbeya leşkerî kir. Meclîs hate girtin, parlamenter hatin binçav kirin. Piştî van bûyeran şerekê navxweyî li Îranê derket. Şah bi alikariya liwaya Qazakan her der dixist bin destê xwe. Mixalîfan jî bi alikariya partiya taşnak ya ermeniyan, bextiyariyan û karsazên mazenderanê berevaniya xwe kir. Di encamê de mixalîfan dest dana ser îdareyê. Şûna Muhemmed Elî Şah, kurê wî yê 12 salî bû Ahmed Şah Qacar bû şahê nû. Liwaya Qazakan her wekî xwe ma. Meclîsa duyem di mijdara 1910an de hate vekirin.
Lê her çend meclîsa duyem û piştî vê jî meclîsa sêyem vebe jî, rêvebirin di kaosekê de bû. Her kesekê bihêz li herêmekê hikûm dikir. Di vê kaosê de Dewleta Rusî notayek li dijî hikûmdariya Qacariyan weşand ku 3 daxwazên wan hebûn;derkirina nûnerên amerîkî, erêkirina Rûsan dema nûnerek ji dewletek din bê Îranê û xwestina mesrefên leşkerên Rusî ên li Îranê. Piştî vê meclîsa Îranê kom bû. Parlementerê Azerbaycanê Şêx Mihemed Xiyabanî li dijî vê notayê li meclîsê axiftineke kir. Bi tesîra vê axiftinê meclîsê notaya Rûsan nepejirand. 24ê mijdara 1914ê parlamena Îranê ji aliyê Şah ve hate girtin. Jixwe paşî şerê cîhanê yê ‎yekem destpê kir. Osmanî heta Tebrîzê hatin û ev der xistin bin hikûmê xwe de.Osmaniyan li Hekarîyê bi alikariya hindek eşîrên Kurdan Nasturî ji Hekariyê derxistin û çûn bo aliyê Urmiyê û Selmasê. Wan navberan Împeretoriya Rusî bi fermî Îranê dagir dike. Bi alikariya Rûsan Nasturiyên Cîloyê herêma Urmiyê heta Selmasê dagir dikin. Lê kuştina serokê Nasturiyan ji aliyê Simkoyê Şikak ve hêza Nasturiyan dişkê û cardîn dikeve bin destê Îranê. Bi dûçûna dîrokzanê Ermenî Ervand Abrahamian Osmaniyan alikariya Simkoyê Şikak dikir da ku şer li dijî ermenî, siryanî û leşkerên Îranê bikin. Hêjayî gotinê ye ku di vî wextî de fraksiyonên meclîsê mutedîlî û demokratan li Kirmanşanê hikûmeteke netewî ava kiribûn. Her wisa Yeprem Xanê serokê partiya taşnakê ku ermenî ne, li vir hate kuştin. Lê hikûmeta netewî bi dagirkirina İngilîzan li sala 1916ê de ket.
Di vê kaosê de Îranê hewceyî bi hizûr û rêvebirineke nû heye, deng û nerazîbûn zêde dibin hem di nav gel de hem jî di nav bûrokratan de. 21ê Sibata 1921ê de Liwaya Qazakan bi serdariya Reza Xan ji Qazvîn çûn Tahranê. Tahran dagir kirin û dest danî ser rêvebiriya Îranê.Serkeftînên Reza Pehlewî popûlarîteya wî li Îranê zêde dikir. Di dawîyê de dawîya Serhildana Şêx Xezal anî. Heta sala 1925ê rêvebirina hikûmetê dikir. Desthilata malbata Qacariyan destpê dikir lê sala 1926ê de ev desthilata malbata Qacariyan bi dawî anî û xwe wek Şahê Îranê îlan kir.
Tajiya Qazûxa navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê hîcîv e.
http://kutuphane.diyarbakir.bel.tr/web/catalog/info.php?catalog_id=19832&scr=1
Xirbeyên Fitnê li Dêrika Çiyayê Mazî ye
Xerabbajarê Fitnê li binya Gundê Fitnê ye û bi qasî 13 km yan li bakurê rojavayê Dêrikê dikeve. Ev Xerabbajar di newalekê de ye û ji bakur ber bi başûr ve fireh dibe. Dirêjbûna newalê bi qasî KMê û fireh bûna wê jî bi qasî 500 metreyî ye.
Di vî Xerbbajarî de, xirbeyên dêran, serayan û hejmareke zêde xaniyên xerabe henin. Bi taybetî, xirbeyên dêra mezin xuya dike ku ev bajar bi teknîk û zanebûneke pêşveçûyî hatiye ava kirin. Kevirên avahî pê hatiye çekirin pir giran in û bi sitîleke pir bedew hatiye neqişandin. Pilana bajêr û sitîla çêkirina avahiyan xuyadike ku ev bajar di dewra Bîzansiyan de hatiye ava kirin.
Ev bajarê mezin û mûazem ji ber afatên Îlahî û ji destê defînegeran, di dema me de, ketiye rewşeke pirî xerab.
Dengbêj û Çîrokbêjên Amedê 1 navê pirtûkê ya nivîskar Hîlmî Akyol e. Cure ya pirtûkê Jînenîgarî ye.
https://books.google.com.ua/books/about/Dengb%C3%AAj_%C3%BB_%C3%A7%C3%AErokb%C3%AAj%C3%AAn_Amed%C3%AA.html?id=N0uGAQAACAAJ&redir_esc=y
Gûndekî girêdayî navenda parêzgeha Qers ê ye.navê gund heta sala 1899 an [https://nisanyanmap.com/?y=&t=&ua=0&u=1&ll=40.574195964200996,%2043.50036621093751]Daynalix bû.Pişt ra ev nav diguhere u dibe Soylu. Gund:kêmzêde 40 km dûrî ji navenda parêzgehê ye. Bi 50~60 malan pêk tê.Li rojhilatê wê Çela Esenkent,li rojavayê wê Gorxane û bakûr û başûr ê wê jî bi çend çiyayên bilind ve pêçayî ye.Dumanî û çiyayê Qiziltepe.
Daynalix ji alîyê Ermen û Êzîdîyan hatiye avakirin.Piştî Şerê Cîhanê yê Yekem ji ber koçan û hawirdeyan demografiya gund bi temamî vediguhere.Kurd,Azerî û Qarapapax dibin niştecîhen nû yên gund.li tanga gund Girê Ziyaret ê ango bi tirkî İnektepe yê bermahiyên dîrokî hene.Dîroka van bermahiyan heta Urartuyan va diçe û herwiha şaristaniyên ji pey ra tên jî van binkêyan lê zêde dikin. Ji ber nezaniya gelê herêmê u ji ber tevgerên xiznegeran ev cihên kevnar bi temamî weran bûne.
Aboriya gund û herêmê bi gelemperî xwedîkirina ajalan û çandinî ye.Bi hebûna merg u zozanên fireh karê ajalkariyê pir pêşketî ye.Pez,dewar û bizin ajalên sereke ne ku tên xwedî kirin.
Başurê gund wek deşta Şûrgelê tê binav kirin û ji bo çandiniyê pir berhemdar û nangir e.Ceh genim kurigan, fiq û xirpûk dexlên sereke ne ku yên çandiniya wan têne kirinê ne. Herwiha li gund ji bo hilberîna adanê doşanîyê fabrîkeyek jî heye. Di fabrikeyê da hilberîna cureyên penêran wekî Kaşar Çîçal û Gravyer ê dibe.
Çîçal, Çîçar, an jî Penîrê Rîçal — cûreyekî penîr e, ku li bakurê û rojhilatê Kurdistanê tê çêkirin.
Ji ber teknîka çêkirina wê ev penêrû dişibe porê jinan. Ev penêr bi piranî taze nayê xwarin. Ji bo ku ava wê lê bikişe û tehma wê xweştir bibe tê xweykirin û pişt ra jî di eyaran da tê veşartin da ku kevnar bibe. Carinan ji pir kevnar dibe û kevzê digire û kesk dibe. Bi vî şeklê xwe li herêmê wek antîbiyotika xwezayî tê binavkirin.
Bi navê eynî vê cûreyê penîrê li Ermenistanê (Çêçîl) û Gurcistanê (Çêçîlî) jî çêdikin.
Keleya Dêra Metînan bi qasî 20 km li bakurê rojavayê Dêrika Çiyayê Mazî ye û gundê ku Kele lê ye bi Şermixê ve girêdayî ye. Kele di dewra Bîzansiyan de, li ser girekî ku bilindahiya wî li dor 150 m ye, hatiye ava kirin. Kesên ku ev Keleya çêkiribûn, rêya karwanan jî xistibûn bin kontrola xwe. Nêrîngeha Keleyê li ser 8 bircan hatiye çêkirin. Hew deriyakî wê heye û ew jî li bakur dinêre û derî li ser rasta meydana keleyê ye.
Di hundirê keleyê de sarîncên avê, embarên zexîreyê û avahiyên xerabe henin. Bilindahiya nêrîngehê 20 m, ya bircan 15 m û ya bedenê jî 10 m ye. Kele û avahiyên hundirê wê di rewşeke xerabdenin.
Gertrude Margaret Lowthian Bell CBE, (14ê Tîrmeh 1868an- 12ê Tîrmeh 1926an) nivîskar, rêbar, efsera siyasî, kargêr û şûnwarnaseke Brîtanî e.
Bi saya rêwîtiyên xwe ê berfireh di Sûriyeya Mezin, Mezopotamya, Enedol û Erebîstanê de seba agahiyên (ku bixwe pêk aniye)û têkiliyên wê re ramanyari-çêkirina Împeratoriya Brîtanî lê digeriya, nexşe dikir û pirr bandordar bû. Bi T. E. Lawrence ê ve Bell, wek Urduna îro, li Iraqê de jî ji bo piştgiriya xanedana Haşimiyan, alîkarî dikirin.
Wê bi rêwîtî û têkiliyên xwe yê li gel serok eşîrên rojhilata-navîn ve bergeha xwe ê bêhempa bikar anî û ji bo avakirina dûgela Iraqê ya nûjen û di alîkirina bi rê ve birina vî de rolekî girîng girt. Hetta domahiya jiyana wê efserên Brîtanî pê ewle bûn, jê re giram girtin.
Gundekî girêdayî navenda parêzgeha Qers ê ye.*Çela dikeve rojhilatê bajêr.Ji ~50 km yan dûrî navenda Qers ê ye. Gund kêmzêde bi 150 şêniyan pêk tê.Daynalix û Bajarê Antîk ê Anî yê gundên li dorê ne. Li gund dibistana seretayî û ya navîn heye. xwedekarên gundên derdorê li vir perwerdeyê dibînin.Ji ber ku gund nezîkî sînore ji bo ewlehîya sînor u gundên ciwar qereqoleke leşkerî jî heye.
Destpêka sedsala 20. gund di destê Ermenîyan da bû. Piştî Şerê Cîhanê yê 1. mubadele çedibe û gund dikeve destê misilman an.Gund heta salên dawin bi mavê çela dihat binavkirin. Pistî avabûna Komara Tirkiye yê nav diguhere u dibe Esenkent.
Aboriya gund wek heman gundên li dorê ajalkarî u çandiniyê ve rê diçe.
Yokohama (Japonî: 横浜市 "Yokohama-shi"), Bajarê navenda prefektor a Kanagawa ya herî mezin e. Bajar, li rojavayê berava Tokyo yê cîh digire û dikevê 30 km başûrê Tokyo yê.
Toponîmî.
Di derbarê koka navê Yokohama" ("横 浜") çend hîpotez hene. Yek jivan wateyan ev e ku navê bajarê, mîna ku cîheke li seranserê peravê û wekê nîvgirav a ku ji qûmê çêbû ye.
gundekî girêdayî navenda parêzgeha Qers a Bakur Rojhilatê Kurdistanê ye.Bi Tirkî navê gund Azat e.
Destpêka sedsala 20. di gund de Rûm û Kurdên Ezîdî dijîyan.Herwiha nivîskarê navdar Erebê Şemo li vî gundî ji dayik buyê.Di berhema wî ya ku yekemîn Romana Kurdi ya bi navê Şivanê Kurmanca de pir qala vî gundî tê kirin.
Piştî Şerê Cîhanê 1. gun dikeve destê misilmanan.Li gund Kurd Redkan u hinek malbatên Tirk bi hevre dijîn.Niştecîhên Kurd ji Revan a di bin desthilata Ermenistan ê koç kirine.
San Diego, bajareke di başûrê Kalîforniya yê û li ser sînorê DYA û Meksîka yê cîh digire. Bajarê mezin a parêzgeha Kalîforniya ya dûyem e.
San Diego yek ji wan bajarekî deryayî ya Başûrê Kalîforniya ye ku bi qasî 120 mîl li başûrê Los Angelesê ye û digel sînorê Meksîka ye. Bajar a duyemîn, bajarê herî mezin yê Kalîforniyayê ye û heştemîn bajara herî mezinê DYA ye. Her weha ew yek ji bajarên yekemê ku hatine avakirinên Dewletên Yekbûyî ye. Tê texmîn kirin ku gelheya wê 1,43 mîlyon e. Di hêjmara dala 2012an de 1.322 mîlyon kes hate tomarkirin.
Rêjeya etnîkî.
Li gorî statîstika dawî, belavbûna etnîkî ya bajarê bi vê awayê hatiye diyarkirin.
Ev konsey di makezagona 1906ê de ketiye nav sîstema Îranê de. Bi dûçûna makezagona 1906ê de ev konsey ji aliyê 5 mictehîdan(zanayên dînî) ve tê rêvebirin û erkê van kesan ew e ku kontrolkirina qanûnçêkirinê bikin ku ev qanûn bi dûçûna dînê Îslamê ve guncaw e an na. Piştî şoreşa 1979ê de erkên vê konseyê hatin berfirehtir kirin. Rêvebirina wê jî xistin destê 12 kesan de. 6 ji wan zanayên dînî ne, 6ên din jî hiqûqnas in. Zanayên dînî ji aliyê Rêberê Dînî ve, hiqûqnas jî bi teklîfa darêzgerî ve ji aliyê Meclîsa Şuraya Îslamî ve tên tayîn kirin.
Tevgerên dijrejîmî piştî şoreşa Îslamî ya di sala 1979ê de li Îranê û hatin qedexe kirin û bi awayekî dijrêjimî li derveyî welat û bi veşartî li nav welat xebat dikin. Em dikarin tevgerên dijrêjimî wek sê baskan bidin nasîn. Baska yekemîn piştgirên monarşiyê ne ku dixwazin dîsa malbata Pehlewiyan bibin desthilatdar li Îranê. Baskê duyemîn çepgirên Îslamî ne, ev kom jî dixwaze li Îranê dewleteke demokratîk û îslamî bê ava kirin. Baska sêyemîn jî tevgerên etnopolîtîk in ku ji aliyê gelên azadîxwazên Îranê tê qebûl kirin. Tevgerên etnopolîtîk ji modernîzma Îranê heta niha berdewam dikin. Li Îranî di dawiya sedsala 19emîn ta niha di serî de netewê Kurd û di sedsala 20ê de jî tevgerên Azerî, Ereb, Belûcî derketin nav siyaseta Îranê de. Her du baskên pêşiyê çareseriyê di guhertina sîstema Îranê de dibînin lê tevgerên etnopolîtîk çend demokratîze kirina Îranê û federalîzmê bixwazin jî carna ber bi serxwebûnxwaziyê ve diçe. Wek tê zanîn li sala 1946ê de Komara Kurdistan û Hikûmeta Netewî ya Azerbaycanê ber bi serxwebûnê ve diçûn.
Serhildanên kurdan li Rojhilata Kurdistanê bi navûdeng in. Pêşiyê li sala 1880ê de li Şemzînanê ber bi Urmiyê û Mehabadê ve ji aliyê Şêx Ubeydelayê Nehrî ve serhildan hate destpêkirin. Gelek axa Rojhilata Kurdistanê ket bin destê Şêx Ubeydela de. Lê bi alikariya osmaniyan, qacariyan dawî li vê hereketê anî. Li sala 1919ê de jî ji aliyê Simkoyê Şikak ve rizgarkirina Rojhilata Kurdistanê hate destpêkirin. Simkoyê Şikak bajarên wek Selmas, Urmiye, Xoy, Mehabad, Şino kirin bin desthilata xwe. Lê ev herekete jî li sala 1929ê de bi kuştina Simkoyê Şikak a hovane hate vemirandin. Piştî vê bûyerê li Kurdên Rojhilata Kurdistanê, di nava rewşenbîr û serokeşîrên kurd de hestên neteweyî zêde bûn. Bi rêberiya Qazî Muhemmed sala 1946ê de bi alikariya Sovyetan Komara Kurdistanê hate avakirin. Lê ev komar 11 mehan jiya û hate rûxandin. Vê komarê ji bo Rojhilata Kurdistanê PDK-Î hêla bû û piştî rûxandina komarê ji aliyê PDKÎyê ve û paşî ji aliyên gelek partî û rêxistinên Kurdî ve têkoşîna Rojhilata Kurdistanê heta niha dewam dike.
Piştî derbeya leşkerî 1958ê li Îraqê, Evdilkerîm Qasim li ser Ervendrûd (Şettû'l-Ereb) û Xorremşehr mafê dewleta xwe îlan kir ku ev der axa ereban e, ji ber vê jî Cepheya Azadî ya Ahwazê ava kir.
Tirkên Azerbaycanê bi sedsalan e li Îranê bi rêya binemalên sefewiyan, qacaran, efşeran hikûm li Îranê dikir. Piştî derbeya leşkerî ya Reza Şah Pehlewî tesîra tirkan li Îranê li kêmê da. Piştê vê rûdanê li hîsên neteweyî li nav tirkan de mezin bûn. Li sala 1908ê de Îran ber bi mirina desthilata qacariyan de diçû. Wê demê Settar Xan li dijî hikûmraniya Şah û Liwaya Qazaxan li Azerbaycanê serhildan da destpê kirin. Lê ev hereket zû hate vemirandin. 24ê pûşpera 1920an de li Tebrîzê ji aliyê Şêx Mihemed Xiyabanî ve dewleta tirkan a bi navê Azadîstan hate damezirandin. Lê 12ê îlona 1920an de ev desthilat ji aliyê hêzên Şah ve hate mirandin. 20 sal piştî van bûyeran li Tebrîzê bi alikariya Sovyetan Hikûmeta Netewî ya Azerbaycanê hate damezirandin. Lê ev jî 12 mehan jiya, paşî hate rûxandin.
Mela Mihyedîn nivîskarê kurd û mamosteyê ziman û wêjeya kurdî ye.
Li gundeki biçûk yê Kerboranê hatiye dinê. Dîroka jidayîkbûna wî ne eşkere ye û kesek jî nizane ku kengî hatiye dinê. Serê pêşî navê wî Rizgar û paşî jî Azad datînin lê ji ber hin sedemên nexweşiyê radibin wan navan diguherînin û navê Mihyedîn li wî dikin.
Di salên 90î de wek hema bêje her kurdekî mala wî ji alîyê leşker û cerdewanan ve tê şewitandin. Piştî şewata gund maliyên wî û hemû gundî her tiştê xwe di nava agirê har de wenda dikin. Maliyên wî ji Torê lê dixin û tên deştê. Zaroktiya wî piranî li Hezexê derbas dibe.
Perwerda wî.
Pêşî li ber destê dayîka xwe dest bi perwerdê kir. Zaroktiya wî di nava klasîkên kurdî û wêjeya klasîk de derbas bû. Pişt re ji bo perwerdehiya fermî li gundê Zergûza Xwarê dest bi xwendinê kir û pişt re ji bo xwendinê berê xwe da bajarên Hezex, Êlih û Stembolê. Dawiya dawîn li Amedê xwendina xwe temam kir û dîploma xwe wergirt.
Çîroka wî û ziman.
Gava ji bo xwendinê ji Stembolê berê xwe da Amedê biryarek da, wê li bajarê xwe bi zimanê dayîka xwe xeber bida. Ji bo vê yekê li her qadê bi zimanê xwe xeber dida. Di şitexaliya de li hin cihan asê dima û peyvên biyanî bi kar dianî. Ji bo çareseriya vê yeke li çareseriyan geriya û dît ku li bajêr dersên zimanê kurdî tê dayîn. Rabû û çû qeyda xwe çêkir û dest bi perwerdehiya zimanê xwe kir. Di demek kin de ji asta yekê heta asta mamostetiyê xwendina xwe temam kir û ji Bahoz Baran îcazeta xwe wergirt. Cara pêşî ji aliyê wî ve telefon hat û pola asta yekê dane wî. Bi vî awayî jî dest bi mamostetîya zimanê şêrîn kir.
Hîn di serî de ji rêzimanê hez nekiribû û bêhtir bala wî li ser wêjeyê bû. Bêhtir li ser wêjeya klasik xebitî. Hem dersen rêzimanê dida û hem jî dersên wêjeyê. Di dawiya de dest ji rêzimanê kişand û ji bo asta sêyê û carna jî ji bo asta mamostetiyê dest bi dayîna dersên wêjeyê kir.
Meseleya navê wî.
Her gava dest bi dersa wêjeyê dikir li ser depê beytek ji Melayê Cizîrî û helbestvanên din dinivîsand û beyta nivîsandî şîrove dikir. Di nava helbestvanan de favoriyê wî Melayê Cizîrî bû. Hingî qala wî dikir ji aliyê xwendekarên xwe ve wek “Mela” û “Seyda” nav li wî hate kirin. Kesa bû pêşeng û ev navê “Mela” li wî kirî nûjiyanê bû. Werhasil kelam ev wek nasnav li ser wî ma. Çîroka navê wî jî wiha bû, lê tu têkiliya wî û melatiyê tune ye.
Nivîsên wî yên pêşî di kovarên Wêje û Rexne, Nûbihar, Bar, E-Çandname û E-Sînemaya Serbixwe de derketine. Niha jî hem ji bo malperên wekî Rîa Taza, Çandname, Rûpela Nû, Nêrîna Azad, GazeteDuvar û Sînemaya Serbixwe dinivîse.
Seattle, bajareke ku bi parêzgeha Washingtonê ve girêdayî ye. Bajar, li bakurê rojavayê Amerîkayê cih digire.
Hêjmara Nîştecihan di sala 1990an de 516.332 kes bû. Hêjmar, di 2006an de gihişt 582.484 kes e.
Niştecihên bajarê Seattle dijîn, ji sedê 12 temenê wan 65 salî ye. Li Seattle yê rêjeya bêkariyê li gorî nirxên 2000an de ji sedî 4.2 ye, niştecihên bajar ji sedê 5.3% ji Spanyayê û Amerîkaya Latîn e, ji sedê 8,4 Afrîka û ji sedê 13,1 bi eslê xwe Asyayê ne.
Şerefxan Cizîrî (z. 1955, Qamişlo, Rojavaya Kurdistanê), dîroknas û siyasetmedarekî kurd e.
Di sala 1955an de li Qamişlo hatiye dinyayê, perwerdeya seretayî û navîn li Mêrdîn û Nisêbînê diqedîne. Di Sala 1975an de diçe li Swêdê bi cîh dibe. Li Zanîngehên Stockholm û Uppsalayê li ser zanyariya siyasetê, dîrokê û ramana dîrokê dixwînê, di sala 1986an de teza xwe ya masterê pêşkêş dike. Li vî welatê bi awayek çalak siyasetê dike û endamê Navenda Partiya Çep a Swêdê bû. Li Stockholm (Huddinge) alikarê serokê şaredariyê, endamê meclisa şaredariyê, serokatiya komîsyonan jî dike.
Şerefxan Cizîrî di gelek kovar û rojnameyên kurd de gotarê çandî, ramangerî û wêjeyî nivîsandine. Li Zanîngeha Mêrdînê dersên wêjeya devkî dane şagirtên lîsansa bilind.
Nû Orleans an jî New Orleans, bajare herî mezin ya herêma Louisiana yê ye, di navbera berava Meksîka û Gola Pontchartrainê cîh digire.
Li gorî statistîka dawî, belavbûna etnîkî ya bajarê bi vê awayê hatiye diyarkirin.
Karantînaya Hubeiyê di 23ê kanûna paşîn a 2020an de hikûmeta Komara Gel a Çînê biryara karantînakirina xelkê bajarê Wuhanê û çend bajarên din ên parêzgeha Hubeiyê dide ji bo kontrolkirina belavbûna koronavîrusa Covid-19. Ev bûyer bi gelemperî di çapemeniyê de wekî "Karantînaya Wuhanê" (bi (çînî: 武汉 封 城, "Wǔhàn fēng chéng") hate binavkirin. Karantîna ji 23ê kanûna paşîn heya 8ê nîsana 2020an berdewam bû.
Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) vê tevgerê wekî "di dîroka tenduristiya giştî de bêhempa" bi nav kir. Hikûmeta Çînê di 23ê kanûna paşîn a 2020an de ji bo pêşîgirtina li belavbûna koronavîrusa Covid-19 ya ku di sala 2019an de derketibû holê, li bajêr qedexeya derketinê pêk anî. Wekî din, firînên navneteweyî yên bo bajêr jî hatin betalkirin. Nexweşxane di hefteyekê de li bajêr hatine avakirin û aboriya bajêr hat sekinandin. Hikûmeta Çînê derman û rûpoş belav kirin û piraniya welatan welatiyên xwe ji bajêr vekişandin. Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê asta xetereyê di herêmê de wekî "pir zêde" destnîşan kir. Piştî ku belavbûna Covid-19 di asta welat de zêde bû, gelek bajarên din ji bilî Wuhanê hatin karantînakirin û tîmên tenduristî ber bi van herêman ve hatin rêvekirin. Veguhestina giştî hate sekinandin.
Bajar di 8ê nîsana 2020an de ji karantînayê hate derxistin.
Karantîna di kanûna paşîn a 2020an de dest pê dike.
Di nîvê kanûna pêşîn a 2019an de, komeleyek mirovan, ku piraniya wan têkiliyek bi Sûkê xwiraka deryayî yê Huananê li Wuhanê re hebû, ji sedemeke nenas a "pneumonia" nexweş ketin. Zanyarên Çînê pişt re ev "pneumonia" bi koronavîruseke nû ya bi navê SARS-CoV-2 ve girê dan.
Di 10 kanûna paşîn de hat ragihandin ku yekem bûyera mirinê û 41 enfeksiyonên klînîkî ku ji ber koronavîrusa nû ve hatine piştrastkirin.
Heya 22ê kanûna paşîn koronavîrusê nû li bajarên mezin û parêzgehên Çînê belav bû. 571 bûyerên piştrast û 17 mirina hatine ragihandin. Di nav de Hong Kong, Macau, Taywan, Taylenda, Japon, Koreya Başûr, Singapûr, DYA û Kanada jî tê da, bûyerên pejirandî li herêm û welatên din hatine ragihandin.
Di 23ê kanûna paşîn de, bi şevê demjimêr di 2.00 de, rayedaran niştecîhên Wuhanê agahdar kir ku hemî veguhastina giştî, di nav de otobûs, rêwîtî, firîn û karûbarên rêwîtiyê heye, ji saet 10.00 sibehê ve bêne rawestandin.
Balafirgeha Wuhan, stasyona trênê ya Wuhanê û metroya Wuhanê bi tevahî hate girtin. Di heman demê de derketina ji bajêr hate qedexekirin. Agahî bû sedema koçberiyê ji Wuhanê. Tê texmînkirin ku 300.000 kes tenê bi trenê ji Wuhanê (beriya karantînaya saet di 10.00 sibehê de) derketiye. Piştî nîvro roja 23ê kanûna paşîn, rayedaran dest bi girtina hin riyên sereke yên Wuhanê kirin. Qedexe du roj berî Sala Nû ya Çînê, festîvala herî giring a welat, dest pê kir.
Pişt re li bajarên Huanggang û Ezhou jî, ku cîranên Wuhanê ne, veguhaztina giştî hat sekinandin. Ji 24ê kanûna paşîn û pê de, li bajarên Hubei'yê, li Huangshi, Chibi, Jingzhou, Yichang, Xiaogan, Jingmen, Zhijiang, Qianjiang, Xiantao, Xianning, Dangyang û Enshi qedexeyên rêwîtiyê hate ragihandin. Hêjmara kesên ku ji vê qedexeyê bandor bûne gihîşte 40 milyonî.
Kartêkirina karantînayê li ser siyaset û aborî.
Di derbarê koçberiya Wuhan ya beriya tecrîdê de nerazîbûnên hêrs li Weiboyê hat destnîşankirin. Hemwelatiyên bajarên din tirsiyan ku ev yek bibe sedema belavbûna koronavîrusên nû li bajarên wan. Hin mirovên li Wuhan ji xilasbûna xwarin û dermanan xem kirin.
Rêxistina Tenduristî ya Cîhanê karantînaya Wuhanê wekî "bêkêmasî" pênase kir û got "ev nîşan dide ku rayedar ji bo pêşîgirtina ji belavbûna vîrusê çawa berpirsiyar in". Lêbelê, WHO diyar kir ku tevger ne pêşnîyara WHO ye û pêwiste rayedar li bendê bin ka tecrîd çiqas bi bandor e. WHO diyar kir ku karantînaya bajarekî wusa "ji bo zanistiyê tiştekî nû ye."
Îndeksa CSI 300 ya borseya Şanghay û Shenzhenê 3% zirar kir.
Macau (Portûgalî: Macau, Çînî: 澳门 - Aomen) Navê tevahî: herêma îdarî ya taybetî ya macau ya Çîn (中华人民共和国 澳门 特别 行政区), Ev herêm heta 20 Kanûna pêşîn 1999-an bî Portekîz va girêdayî bu. Ji vê dirokê şunda bi Çîn va hate girêdan. li başurê Çînê cîh digrê.
Macau bi tevahî bajarvanî ye û deverên ku ji bo çandiniyê hatine veqetandin tenê %10 ji axa giştî ye. Avhewayê tropîkal e, germahiya navîn salane 22 °C e, barana salane ya navînî 1,800 mm e.
99% ji nifûsa Macau, Çînî ye, 1% jî Portekîz û biyanî ye. Zimanê herî gelemperî Çînî (zaravayê Kantonî) ye, û ol/dîn a herî zêde Budîzm e.
Di pîşesaziyê de, ku beşa sereke ya aboriyê ye, di nav şaxên sereke de pîşesaziya tekstîl, çêkirina pêlîstokan, çêkirina amûreyên elektronîkî, pîşesaziya kulîlkê çêkirî, û hwd. tên jimartin. Tûrîzm û xumar lîstin (lîstika xumar li Hong kong'a cînar qedexe ye) çavkaniyên girîng ên dahatin e. Salane zêdetirî 5 milyon geştyar serdana heremê dikin. xwarin û wxarina heremê piranî jî Çîn û Hong kong tê standin.
Ji bo baştirkirina binesaziyê gelek proje hatine pêkanîn.
Dîrok û rêveberî.
Ew di sala 1557-an de wekî bingeha bazirganî ya Portekîz û navenda xebata mîsyonerî li Çînê hate damezrandin. Rêveberiya Macau di 1887-an de ji hêla hikûmeta Çînê va ji bo Portekîz hate dayîn. ev peyman di sala 1979-an de hate nûkirin. Di sala 1987 de di navbera Çîn û Portekîzê de peymanek hate îmzekirin, da ku rêveberîya Macau vegere Çînê. Macau, ku di 1976-an de bi piranî xweser bû û sînorên xweseriyê di sala 1990-an de ji nû ve hatin berfireh kirin, ji hêla rêveberiyek Portekîz ve heta sala 1999 a hate revebirin.
Di derheqê Macau.
Navê tevahî: Navçeya Rêvebir a Taybet a Macau
Nifûs: 461 833 kes (texmînî 2002)
Jiyana navîn: 81,78 sal (2002 est.)
Hatina Niştimanî ya Niştecîh: 17 600 $ (2001 est.)
Sala Nû ya Çînê (Çînî 春节) mîhrîcanek girîng a Çîn'ê ku di destpêka salnameya kevneşopî ya heyv-roj a Çînî da tê pîroz kirin. Pîrozbahî ji êvara roja yekem dest pê dike û heta 15'e meha yekemîn berdevam dike. Roja yekemîn a sala nû di navbera 21ê Kanûna paşîn û 20ê Sibat ê da, gorî heyva nû tê tespît kirin.
Mîhrîcana Sala Nû xwedî paşînek sedsalî,mîtolojî û kevneşopiyên cûda ye. Mîhrîcan ji bilî Çîn, lî welaten ku Çînî têda hene jî tê pîroz kirin. Ango Hong Kong, Macau, Taywan, Singapûr, Taylenda, Kamboçya, Îndonezya, Malezya, Maurîtius, û Fîlîpîn tê pîroz kirin. Sala nû ya Çînê ji hêla Çînîyan ve wekî betlaneyek girîng tê hesibandin.
Fyodor Mîxaylovîç Dostoyevskî ("bi rûsî": Фёдор Миха́йлович Достое́вский, Fёdor Mihajlovič Dosto'evskij) (11ê çiriya paşîn a 1821an li Moskow - 9ê sibata 1881an) nivîskarekî rûsî ye. Di wêjevaniya cîhanê de wek kevirekî bingehîn hatiye pejirandin.
Fyodor Dostoyevskî di 11ê Çiriya paşîn a sala 1821an de li Moskowê ji dayîk dibe. Di vê demê de bavê wî li vir di nexweşxaneya hejaran de bijîşkiyê dike. Li hêleke hewşa vê nexweşxaneyê xaniyekî biçûk ji bo malbata Dostoyevskiyan amade dibe. Dostoyevskî ji xwe mezintir birayekî xwe ê bi navê Mîxayîl heye û wek xwişk û birayên malê, heft kes in. Dayika Dostoyevskî ji malbateke dewlemend e, biaqil, dilovan û xwînşêrîn e. Lê bavê wî merivekî hişk, çikûs û bi cireke nexweş e. Di malê de her tiştî bi ya xwe dike û daxwaza dilê wî her li ser wê yekê ye ku bibe zengînekî malmezin û xwediyê erd û wargehan. Heta derekê vê daxwaza xwe bi cih tîne û li rojhilata Moskowê, tev du gundan bi qasî du sed koleyan bi dest xwe dixîne. Bi alîkariya vê hebûna bavê xwe Dostoyevskî di duwanzdeh saliya xwe de dest bi xwendingeha dewletê dike û piştî wê jî li Petersburgê dest bi xwendingeha avahîzaniya leşkerî dike.
Hîn di vê dema xwendekariyê de bala wî li ser wêjeyê ye. Ji hevalên xwe bêhtir, nêzîkiya wî û pirtûkan bi hevdu heye. Şevên nîvê şevan ji nav nivînên xwe radibe, xwe vedikişîne xwaringeha xwendingehê, dixwîne an jî dinivisîne. Ji romantîzmê heta realîzmê baş têdigêhîje; Balzac, George San, Hugo, Pûşkîn, Gogol, Dickens dixwîne û nas dike. Niviskarî, hîn di wê demê de bi wî ve xuya dibe. Lê di wan nêzîkan de dayika Dostoyevskî di çel saliya xwe de ji ber tuberkulozê dimire (1837). Piştî vê yekê bavê wî vedigere ser wargehên xwe û zû di bin ve dibe, bi ser nakeve. Her wiha xwe dide ber vexwarinê, dest davêje jinên koleyên xwe, zordariyê li wan dike û heta ku di sala 1839an de ji hêla koleyên xwe ve tê kuştin. Mirov baş tênagêhîje bê ev kuştina bavê wî çi bandorê li Dostoyevskî dike, lê bêguman şop û pirêzên van tevgerên bavê wî di berhemên wî de xuya dikin.
Di sala 1843an de xwendingehê xelas dike û dibe efser. Weke avahîzanekî leşkerî heta salekî kar dike, dûre dev jê berdide û dikeve pey xeyalên ramanên xwe. Di binê şevsipiyên havîna Petersburgê de dûr û dirêj digere, asimanên gwînvemirî, sî û reşayiya ku ronahiya şevê li ban û dîwarê kuçan û li qeraxên pirên Petersburgê, li ber çavên wî weke pîrebokan in. Reş û spî tevlihev e. Di wersirên van kuçan de Dostoyevskî li pey tîpên tenê ye, xwe di jiyana wan de nîgar dike. Dostoyevskî van xeyalên xwe yên xortaniyê dûre di Şevên Sipî de (1848) û di Dilekî Tenik de dihûne.
Hîn di dema xwendekariya xwe de li ser romana xwe ya pêşîn dixebite. Piştî ku ji kar vediqete jî car bi car wê dinivisîne û dinêre ku her car jî xweşiktir dibe. Di rojeke bihara paşîna sala 1845an de Merivên Reben jê derdixe. Destnivisa wê ji hevalekî xwe yê kevn û efser î bi navê Grîgorovîç re dixwîne. Ev berhema pir bi Grîgorovîç xweş tê, wê şevê destnivisê digire û diçe li ba Nekrasov. Ew û Nekrasov dor bi dor ji hev re bi deng dixwînin û di xwendina rûpela dawîn de hêsir bi çavên herduyan jî dikeve. Berê xwe didine mala Dostoyevskî, wî ji xew radikin, Nekrasov wî hemêz dike, pîrozbayî û serketinê lê dike. Ev yeka bandoreke wiha li Nekrasov dike ku ji vê dilpekiya xwe destnivisa Merivên Reben digire û rasterast berê xwe dide ba rexnegirê wê demê Belînskî. Belînskî dixwine û ji bandora Merivên Reben nafilite. «Gogolekî nû bi ruyê Rûsyayê dikeve.» dibêje û dixwaze tavilê Dostoyevskî bibîne. Lê Belînskî bi pesn û dostaniya xwe, şermokiya Dostoyevskî ji ser radike û Dostoyevskî wê şevê bi sermestî û dilekî xweş vedigere malê. Li rojnivîska xwe dinivisîne ku ji bextiyartirîn demên jiyana wî yek jî ev dema ha bûye.
Belînskî û kesên li dor ateîzma wî, kêfxweş dibin ku ji bo tekoşîna wan hevalekî din peyda bû. Lê dûre bi derketina berhema wî ya Wekhev (1846) dide xuyakirin ku Dostoyevskî li ser vatiniya huner bi awakî din difikire û bi xwe jî merivekî humanîst e. Hiş û aqilê wî li ser duduliya meriv, di navbeyna rastî û fantaziyê de bi êşeke giran diqepije. Lê pesnên ku Belînskî li ser Merivên Reben ji bo Dostoyevskî dabû, têra wî dike ku ew jî beşdarî civînên salonên wêjeyî bibe, pîrozbahî lê bibarin û navûdengê wî were gotin. Tê gotinê ku Dostoyevskî ji vî navûdengê xwe sermest, qure û pozbilind dibe. Di salonan de bêdeng e û hertim mijûlî xwe ye. Lê dema ku dipeyive jî gelekî ji xwe razî ye û dorê nade kesekî. Ev tevgerên wî nerihetiyê li yên dora xwe peyda dike û bi taybetî jî Turgenyev, wî wek zimandirêjekî naşiyê salonan bi lêv dike. Ev yeka jî di jiyaneke dûrûdirêj de dibe sedemê nexweşiya di navbera wî û Dostoyevskî de. Piştî gelek salan Dostoyevskî di berhema xwe ya bi navê "Cinina" (1871-72) de, bi niviskar û lehengê xwe î Karmazînov portra Tûrgenyev wek pozbilindekî serjinik nîgar dîke.
Sîyaset û girtina wî.
Dûre Dostoyevskî ji kesên dor Belînskî vediqete û beşdarî koma Petraşevskiyê utopîst dibeç. Di bin bandora utopîstên fransî û bi taybetî jî ya Fourîr de ye. Her rojên îniyan komeke xort li mala xwe dicivîne ser hev, ji bilî xwendina niviskarên edebî û felsefî, desthilatiya Rûsyayê, sansura çapemeniyê, rewşa xelkê û li ser nûkirina van hemû tiştan tê peyivîn. Peyivînên di van civînan de ji daxwazên xeyalî zêdetir naçe. Ji beşdaran gelekî wan bi awakî naşî û zarokane ji reformên pratîk bêtir, daxwaza bihuştekê dikin ku li Rûsyayê ava bikin. Haya dezgehên polîsên wê demê jî ji vê yekê heye. Ji ber ku ew vê aksiyonê ji xwe re xeteriyeke mezin nabînin, dengê xwe nakin. Lê dîsa jî sîxurekî xwe î bi navê Antonellî dişînin beşdariya van civînan ku raporan berhev bike. Edî Antonellî jî mîna ku yekî ji wan be, di van civînan de carina pêşniyarên reformên pêwîst dike.
Dostoyevskî dinêre ku Petraşevskî mirovek zimandirêj û devsistekî bêkêr e. Ji beşdarên van civînan hevalekî wan î bi navê Speşrov heye ku Dostoyevskî pir bawerî pê heye. Lewra kuştin, mirin û serhildan çavên Speşrov natirsîne û bi her awayî şoreşgerekî dilpêt û dilsoz e. Dostoyevskî pêşniyazê wî dike ku ji pênc şeş dilêrên dilsoz komek biçûk û bi dizî ava bikin ku tew bila haya Petraşevskî û kesên din jî jê nebe. Lê pêre nagêhînin.
Antonellîyê sîxur bi polîsên Çarê wê demê Nîkola I. dide zanîn ku Dostoyevskî di bihara navîna 1849an de nama Belînskî, nameya qedexekirî di civînê de xwendiye. Nameya ku Belînskî di wextekê de ji Gogol re şandiye û tê de rexnên giran lê kiriye ku çima Çar, dêr û koledarî diparêze. Ya rastî, dîtinên Dostoyevskî ne bi rexnên Belînskî re ne. Tenê li ser beşa koledariyê dîtinên wî û Belînskî li hev dikin. Piştî xwendina vê nameyê rapora ku li ser vê kom û xebatên wê berhev dibe, ji Çar Nîkola I. re tê şandinê. Bi fermana Nîkola I. di 23ê bihara navîna 1849an de, tev Dostoyevskî 33 endamên vê komê têne girtin û hemûyan dişînin kela PeterPaulê. Safîkirina karê vê komê heşt mehan dikêşe. Di bin vê çavdêriya polîsên Çar Nîkola I. de ji bo xelasiya hevalên xwe çi ji destê Dostoyevskî tê, ew dike. Tiştê ku Dostoyevskî pê sûcdar dibe ev e ku: «Rexne li sazgehên dewletê kiriye, li hemberî sansur û koledariyê rabestiye, di civînekê de nameya Belînskî xwendiye.»
Dostoyevskî di binê çavdêriya polîs de van hemû tiştan jî li xwe datîne û nabêje, na. Di binê çavdêriya polîs de delîl nayêne dîtin ku girtî bi cezayên giran werine arihandin. Di 22ê zivistana pêşîn de girtiyan ji wir dûr dixin û dibin. Ev girtiyên ha wer bawer in ku ew ê wan bişînin Sibîryayê û li bajarê Omskê bi karê zorê werine arihandinê. Lê ew xwe li qada Semyonovskê dibînin û li ber çavên sê çar hezar kesan biryara mirina wan tê xwendinê. Kirasên îdamê li hemû girtiyan dibe, çavên sê kesên pêşîn têne girêdan û bi berepaşî bi singan ve têne şidandin. Leşkerên çekdar li pêş wan cih digirin, lûlên tivingên xwe ber bi wan dirêj dikin û li bendî fermana gulebaranê ne. Ev gav û ev bergeha, bandoreke wusa li Dostoyevskî dike ku heta dawiya jiyana wî jî ew ê her bi wî re bijî û di berhemên wî de werine hûnandin. Lê gulebaranî nabe. Piştî gavekê efserekî fermanê dismalê dileqîne û tê dide zanîn ku Çar Nîkola I. ev girtiyên ha ji mirinê bexişandine û ceza wan daxistiye cezaya karê zorê. Ev jî metodeke çavtirsandinê ye ku bi daxwaza Çar li dar ketiye. Çi dibe bila bibe, lê Dostoyevskî piştî bîst salan ji jina xwe re çêlî bextiyarbûna xwe ya vê gavê dike. Gelek hevalên wî di vê rewşê de xemgîn dikevin û jê yek jî dîn dibe.
Sirgûnî li Omskê.
Di şilî û şepeliya zivistanê de heta mehekê bi taxûkê riya Omskê dikutin. Dema xwe digihînin zîndana Omskê, ne karmend û ne jî zîndaniyên vir kesek rû nade van girtiyên nû. Di destê de diavêjine zîndanê û derî li ser wan tê girtin. Dostoyevskî li ser pêjnên xwe yên wê demê wiha dibêje: «Mîna ku ez bi saxî keti bim gorê...»
Zîndaniyên li vir, gundiyên nezan û naşî ne. Dostoyevskî û hevalên wî jî xwende, zana û ji malmezinan in. Ev jî dibe sedem ku di navbera wan de nakokî derkeve. Nakokîyeke gundîtî û naşîyane. Li ser vê yekê Dostoyevskî di namyeke xwe de ji birayê xwe re wiha dinivisîne: «Ku dest bide, ew ê me bixwin. Ne gengaz e ku em xwe li hemberî wan biparêzin. Şev û ro em di nav hev de ne û her tim jî ji me re wiha dibêjin: Hûn malmezin in. Ma we hindik em dan çokirinê. Hûn jî berê wiha bûn û we neheqî li xelkê dikirin. Lê aniha hûn ji me hemûyan jî nizmtir in.»
Sal û demên pêşîn di vê zîndanê de ji bo Dostoyevskî dijwar e. Nexweşiya bawesîrê û kêmbûna zêde ya kîloyan siheta wî xera dike. Her wiha ji bo ku bi zîndaniyan re danûstandinên xwe dayne, nêzîkî wan be û xwe jî mirovekî wekî wan bide naskirinê, çi ji destê w î tê dike. Lê nabe, zîndanî her jê sar in û jê dûr disekinin. Lê sala dawîn ji bo wî parîkî rihetir derbas dibe. Bi kêmanî îcaza xwendina hinek pirtûkan didine wî. Di sala 1854an de, ji rojan rojeke zivistana navîn Dostoyevskî ji zîndanê tê berdan. Sibê zû li hemû selulên zîndanê digere ku xatir ji hevalên xwe bixwaze. Li ser wê gava derketina xwe jî wiha dibêje: «Gelekan destên xwe î hişk û qertûşî dirêjî min kirin. Lê bi rastî jî yên ku destên xwe bi dostanî dirêjî min kirin, gelek kêm bûn. Ji wan gelekan dizanîbûn ku ez ê êdî bibim yekî ji wan ciyê. Dizanîbûn ku li bajêr nasên min hene û dema ji vir derkevim, ez ê biçim ba wan efendiyan û bi wan re weke wan rûnim. Ev yeka ha dizanîbûn û dema xatir ji min dixwestin, bi tevgereke wiha bûn, mîna ku ez efendiyek bim û ne hevalekî wan.»
Evîndariya pêşî.
Derketina Dostoyevskî hîn jî nayê wê wateyê ku ew ê bi her awayî serbest bibe û dest bi nivisandin û weşandina berhemên xwe bike. Li Omskê bi qasî du heftan li ba hevalekî xwe dimîne û dûre wî dişînin Semîpalatînskê garnîzona siwarî. Piştî mirina Çar Nîkola I. (1855) tîrêjên hêviyên azadiyê li Dostoyevskî xuya dibin û bi xêra nas û dostên xwe yên karmend li vir dest bi nivisarên xwe yên edebî dike. Xewna Apo (1859) û Gundê Stepançîkovo û Şêniyên Wir (1859) dinivisîne, dişîne Rûsyayê lê çapa van berheman bala kesekî nakêşîne û heta derekê meriv dikane bibêje ku Dostoyevskî ji bîr bûye. Û dîsa li ser notên berhema xwe ya bi navê Bîranînên Ji Mala Mirîyan (1860-62) kar dike. Û evîna wî ya pêşîn jî li vir dest pê dike. Li vir hevnasiya wî û Mariya Dimîtrîyevna îsayevayê çêdibe. Mariya bîst û şeş salî ye û jina alkolîkekî ye. Piştî ku mêrê Mariyayê dimire, Dostoyevskî pêşniyaza zewacê li wê dike. Lê Mariya pê dide zanîn ku ew evîndarê mamosteyekî ciwan bûye û nikane biryara xwe bide. Bi alîkariya hevalekî xwe î kevn Dostoyevskî apoleta efseriyê digire, rewşa wî ya aborî xweş dibe û vê pêşniyaza xwe ya zewacê ji Mariyayê re dubare dike. Her wiha di sala 1857an de bi Mariyayê re dizewice. Lê bextiyariya ku tê payînê ji wan dûr e. Mariya bi xwe nikane, bi xwî û ramanên xwe yên nexweş, wî dêşîne, diqehirîne û dilê wî dişikênîne. Wekî din jî nexweşiya jana zirav li Mariyayê diyar e û hêdî hêdî gwînvemirî dibe û jar dikeve. Di sala 1864an de jî dimire.
Vegera wî ya Petersburgê.
Di sala 1858an de daxwaznameyekê ji ciyê pêwîst re bi rê dike ku ji karê leşkeriyê veqete. Di sala 1859an de bersiva vê daxwaznama wî tê ku destûra vegera -wî ya Petersbûrgê tuneye. Lê dikane biçe Tverê. Dostoyevskî li Tverê jî ji Çar û generalan re daxwaznameyên vegera Petersburgê dişîne. Di dawiya dawîn de ev daxwaza wî bi cih tê û di sala 1860an de li Petersbûrgê ye. Bi vegera xwe re tev birayên xwe, bi navê Vremyayê kovarekê diweşînin.
2 rûbleya ku ji bo xatirê salvegera mirinê ya 175. a Dostoyevkiyê hatiye belavkirin
Di havîna sala 1862an de Dostoyevskî cara pêşîn derdikeve dûrgeşteke Ewrûpayê. Di Almanyayê re derbasî Îngilîstanê dibe, li Fransa, Swîsre, Îtalya û Awusturyayê digere. Piştî vê dûrgeşta xwe, li ser dîtinên xwe yên li ser entelektuelên rûsan serê Dostoyevskî zelal dibe. Li gor têgêhîştina wî, ew ê ji bo Rûsyayê malxirabiyeke mezin be ku mirov bide ser riya nimûneya welatên Ewrûpayê. Ji ber nivisareke kovara Vremya qedexe dibe. Vê carê jî bi navê Epoxayê dest bi weşandina kovareke din dikin. Lê ramanên wî, daxwaz û ramanên rewşenbîrên dema wê rojê, rewşa welêt, qedexebûna kovarê û derxistina vê kovara nû, hemû jî alozî ne. Ji bilî van aloziyan, wek ku berê jî hati bû gotin jina wî di vê demê de dimire û piştî du mehan jî birayê wî dimire.
Evîndariya duyem.
Evîneke nû bi Dostoyevskî ve xuya dibe. Bi navê Appolinarya Suslovayê keçeke ciwan û xwendekar, li Petersburgê şevekê beşdarî civînekê dibe ku li wir Dostoyevskî çêlî bîranînên xwe yên zîndanê dike. Li wir xwîna Suslovayê li Dostoyevskî dikele, dilê wê dikeve vî mêrikê ku bîst salan jê mezintir û pêwendiyên wan germ dibe. Lê gelek nabihure dilsarî li Suslovayê peyda dibe. Bi hev re biryara dûrgeşteke Ewrûpayê digirin. Lê Dostoyevskî di wê wexta diyarkirî de nikane bi Suslovayê re biçe. Dema ku Dostoyevskî tê Parîsê, Suslova pê dide zanîn ku ew dildarê yekî Amerîkalatînî bûye. Dostoyevskî gelekî ji Suslovayê hez dike û evîndarê wê bûye. Li ber wê digere ku ew ji nû ve pêwendiyên xwe xweş bikin. Lê Suslova her tim neheqiyê lê dike û wî piçûk dixîne. Û Dostoyevskî hîn jî evîndarê wê ye. Dostoyevskî dûre vê keçikê bi navê Polînayê di berhema xwe ya Qumarbaz (1866) de, bi navê Nastasîya Flîppovnayê di Îdîot (1869) de û bi navê Grûşenkayê jî di Birayên Karamazov (1879-80) de dide xuyakirinê.
Zewaca duyem û mirin.
Ji romanên xwe yên mezin Dostoyevskî li ber nivisandina Sûc û Cezayê (1866) rûdine û dinivisîne. Di demeke teng û dijwar de ye. Ev dijwarî ji tunebûna peran, nerihetbûna ji deyndaran e. Ji ber destengiya xwe peymanek bi weşangerekî re çêkiriye ku ew ê di wexteke diyarkirî de paknivisa romaneke xwe bide wî. An ne, weşanger ê li ser wan hemû berhemên wî rûne yên ku wî heta niha nivisandiye. Heta mehekê beriya peymana wan Dostoyevskî rêzikek jî nenivisandiye. Dûre bi alîkariya nasekî xwe, ji xwendingeha stenografiyê bi navê Anna Snîtkînayê keçeke jîr û bîstsale bangî nivisandinê dikin. Piştî bîst û şeş rojan paknivisa romana Qumarbaz amade dibe. Di dema karê vê berhemê de bala Dostoyevskî her li ser vê keçika jîr û şêrîn e. Dûre pêşniyaza zewacê li wê dike, bersiveke erê digire û piştî du mehan jî bi hev re dizewicin. Her wiha Anna Snîtkîna dibe sermiyan û bermaliya Dostoyevskî. Di salên pey re Dostoyevskî gelek peran di lîstikan de winda dike, rewşa wan xirab dibe, heta tiştên xwe yên dawîn jî bi girûganî datînin; lê dîsa jî ev jinika ciwan, serastiya rêkûpêkiya malê dike, nêzîkî çardeh salan paknivisa gelek berhemên Dostoyevskî ew bi destê xwe dike, dibe stûna mala wî, dayika zarokên wî û di ber re jî her li ser nexweşiya wî ya epîlepsiyê jî li wî xwedî derdikeve.
Di dawiya jiyana xwe de Dostoyevskî tevayiyê hiş, hêz û wexta xwe dide ser nivisandina berhema xwe ya Birayên Karamazov ku tiştekî wiha derkeve. Lê hîn di ser çap û weşandina wê re salek derbas nebûye, Dostoyevskî dimire (1881).
Milwaukee, 5emîn bajarê mezin ya DYAyê, bajarê herî mezin ya herêma Wisconsinê ye.
Cara yekemîn karwanê Ewropî ji hêla Frensî û kesên ku karê bazirganiya postê dikir hatin herêmê. Sala 1818, Solomon Junau, pêşengê Fransî-Kanadî, li vê deverê bicîh bû. Di sala 1846an de, bajarê ku ji hêla Junau ve hatî damezrandin û du bajarên cîran tevlihev bûn û bajarê Milwaukee pêk anîn. Di sala 1840an vir de, Amerîkayî û koçberên Alman, ji bo zêdebûna gelheya bajar faktoreke girîng in.
Huanggang (çînî: 黄冈市; "Huánggāng shì"), bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye. Bajar li peravê bakur ê çemê Yangtze yê ye. Bi serbajarê Hubei, Wuhan ra cînar e. Rûerdê bajar 17.453 km² û di 2010an de hejmara niştecîhên bajar digihe 6.162.069 kesî.
Beşên îdarî.
Bajarê Huanggang ji yek nahîye, du bajarokên asta navçeyê û heft navçeyan pêk tê.
Karantînaya Hubeiyê, 2020
Ezhou (çînî: 鄂州市; " Èzhōu shì"), bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye. Bajar li peravê başûr ê çemê Yangtze yê ye.Rûerdê bajar 1505 km² û di 2010an de hejmara niştecîhên bajar digihe 1.048.668 kesî.
Minneapolis, bajareke parêzgeha Minnesota ye. Bi bajarê St. Paul, ku li rojhilatê wê cîh digire ev herdu bajar bi navê "Twin Cities" tên zanîn.
Bajarê Minneapolis, xwedî jiyanek çandî ya jiyanî ye. Bajar di heman demê de navenda gelek sazgehên pîşesaziyê yên navdar e. Gelheya bajêr bi piranî ji koçberên Skandînavî û Almane, di roja îro de bi komên etnîkî yên cûda, di nav de bi eslê xwe Somalî û Viyetnamî bandor bûne.
Robert Olson dîroknasekî amerîkan e.
Robert Olson profesorê emerîtus ê dîrok û siyaseta Rojhilata Navîn li zanîngeha Kentucky (DYA) ye. Ew xwediyê bi dehan pirtûkên li ser mijarên cuda cuda yên dîrok û siyaseta Rojhilata Navîn e.
San Antonio, Bajarêrê mezîn ya heftemîn li DYAyê û bajara mezina duyemîn ya parêzgeha Teksasê ye. Bi gelheya berbajar re 24emîn metropolît a mezin ya DYA ye.
Kansas City, bi giştî di nav parêzgeha Missouri û beşeke jê di nav sînorê parêzgeha Kansas ê de cîh digire.
San Jose, bajareke parêzgeha Kalîforniya ye. Bajarên mezin a 10emîn ya DYA yê ye.
Bajar, di 29ê Mijdara 1777an de ji aliyê Spanyola ve hat avakirin. Kesayetiya yasayî a DYE, di 27ê Adara 1850an de bi destxist û serbajara yekemîna parêzgeha Kalîforniya'yê ye. Ji salên 1990an û vir ve bajar di sektora teknolojiyê de derketinek serkevtî bidestxistî ye. Li herêmê bajar, bi navê serbajar a "Gelîyê Silîkonê" tê binavkirin. Hêjmara gelhe ya sala 2013an 949,942 kes e.
Richard David Bach nivîskarê amerîkî ye.
Di sala 1955´an de koleja bajarê Long Beach qedand. Rawesteka hewa û li ser sentrala Hêz' e xwend. Di 1975' an da Dînamîk a hewa xwend. Di 1963'yan da bi berpirsîyariya kovara hewatî yê ya Flying Magazîn ê ya bêşê Amerika Rojava kir.
Paşê bû pîlotê balafirê. Di 1975 an da dest bi mamostetiya Felsefa Firînê kir.Di navbera 1959-1970 da wek rojnamevanek serbixwe xebitî. Niha li Newyork e dijî.
Romana wî bi navê Qaqlibaz li 40 zimanê zêdetir hatîye wergerandin û dinê da bi mîlyonan hat frotan. Ev berhema han di hêla Osman Ozçelik da li kurdî jî hat wergerandin
Portland bajareke parêzgeha Oregonê, bajareke xwedî bender û li deverê bakûra-rojhilat a behra pasîfîk hatîye avakirin.
Nivîskar: Richard Bach
Wergerandin: Osman Ozçelik
Romana Qaqlibaz di sala 1994' an da hêla Osman Ozçelîk ta hatîye wergerandin û nav weşanên Firat da hatîye weşandin.
Roman ji 80 rûpelê pêk tê.
Gernasê romanê derî adetê qaqlibazeke. Nivîskar bi jîyana qaqlibazekê bîr û baweriyên cîvatê rexne dike. û dide xûyan ku kevneşopî ne qasî ku mirov jê bitirse xurte. Bes bila mirov bizanibe çi dixwaze. Piştî eşkere kirina daxwazê rêyek li ber mirov dimîne. Şikandina tiştên ku jîyana cîvatê bi şûnde dikşîne. Ew jî bi xebatek bawerî û bê tirs dibe.
Qaqlibaz çi qas bilind difirin ewqas dûrtir dibînin. mirov jî çiqas fireh bifikire ewqas nêzî rastiyê dibe. Mirov bizanibe sînoran jî ser mejîye xwe rake, berê mejî paşê beden azad dibe. Û bi evîniyê digîhîje bihuştê. Em bawerên hûnê ji qaqlibaza Jonathan hez bikin.
Xizêmok an jî xizêmoke'", kulîlkek di malbata beybûnan ("Asteraceae") de ye. Navên wê ya din qalişk û talûşk in. Ew li dinyayê herêmên hevsan de bi taybetî mêrg, kêlekê rê, beravê û kêlekê avê û axên şil de hêşîn dibe. "Taraxacum officinale"[https://en.wikipedia.org/wiki/Taraxacum_officinale] wekî kinif tê hesibandin bi taybetî cihên mêrg û kêlekê rê.
Lê belê hin caran jî bijişkiya giyayî de wek derman tê amadekirin. Xizêmok gelemperî bi kulilkên xwe ya zerrîn xwaş tê naskirin. Serê çîçeka wê ya zer demek şunda diqulipe dibe gilover, wek topekî zîv tê xuyandin û bi ba va hemu rîşêyê wê belav dibe.
Taybetmendiya xizêmokê.
"Taraxacum officinale" li ser kokê yekrîşe da heşîn dibe. Li ser koka xwe de ji hejmarên navbera 1-10 qemçik derdixe û her qemçik nabvera 5-40 cm 2.0–15.7 in) dirêj dibe. Hin caran ji heta 70 santîmê digihîje.
Qemçika wê caran bi rengê binefşiya vekirî dibe û qemçik tîkayî û sist e. Dirêjahiya kulilkê wek dirêjahiya belge an jî bilintir e. Belgên xizêmok caran bi tîkayî caran jî bi asoyî mezin dibe. Pêkoka belgên wê hene û bêlgên wê him bê çengkirî him jî bi çengên teng va ne. rûyê qemçika wê bê mû an jî bi mûyên kurt va hatiye girtin.
Belgên wê 5-45 cm dirêj û 1-10 berfirehî, bi şeklê lakêşe e û hekî dibe û ji serî belgesi heta bin pêkokê hedî hêdî teng dibe.
Fêkiya wê re cypselae (Sîpsela) tê gotin û bi rengê ji kesk û qehwerengîya zeytûne heta gewr dibe. Şeklê wan oblanceoloid e û 2-3 mm dirêj in û nikilên zirav le da heye. Fêkiya wê de ji 4 heta 12 parsû hene. Kenarê parsûyê tûj e. 24-40 cot kromozomê wan heye caran jî hin 16-32 cot in.
Tomarên berdîne (fosîlî).
Dîroka berdimê Xizêmok ("T.officinale") ku li Ewropayê hate dîtin digihîje serdema qeşayiyê û navdema serdema qeşayî.
Ekolojî.
Welatê xizêmokê Asya û Ewropa ye. Amerîkayê wek berhema xwarinê hat itxal kirin û pişt re di nav bajarên Amerîkayê de belav bû.
Bikar anîn.
Xizêmok cem kanunçêkeran û baxçevanan wek ade û kinif tê hesibandin û bo nanpêjî zehf tê bikaranîn. Bi pêlen tancikê va şêrabê xizêmok tê çêkirin. Bi qemçika wê ya heşîn va selete tê çêkirin. Bi rîşa wê re jî qehwe tê çêkirin. Li cem xwecihên Amerîkayê wek gihayên bijîşkî tê bikaranîn.
Dermanê Giyayî.
Xizêmok li Ewropa, bakûrê Amerîka û Çînê di bijîşkiya kevneşopî de tê bikaranîn
Nanpêjî.
Belgên xizêmok bi kelandî, xav û bi şiklên ciyawaz tê xwarin, wek şorbe û selete.. bi piranî belgên gihîştî tên kelandin û belgên negihîştî u nevekirî di nav selete bi şiklê xav tê xwarin. Tehma belgên xav hibkekî tehl e. Seleteya xizêmok gelen caran bi hêka kêlandî re tevlî hev dibe û tê xwarin. Bêlgê xizêmok beta-karoten, vîtamîn C, hesin dihundirîne û hejmara wan nav belgê da zef e.
Bi Kulilka xizêmok va şerab tê çê kirin û bo çêkirinê şerabê pir tarîfa pêjtinê heye. Bi wê re Vexwarinên din jî tê çê kirin, li îngîlistanê vexwarinê xizêmok bi navê Dandelion and burdock va zef navdar û popûler e.
Bikar Anîna din jî çêkirina rîçal e. Li Polonyayê de bi taybetî di bajarê sîlesîa û bajarên dinê da wek xoş av tê çêkirin û lîmon jî tê xistin. Koka xizêmok jî çêkirinê qehweyên bê kafêîn da tê bikar anîn.
Navê "Taraxacum" ji peyva erebî "taraxşaqun" an jî taraxşagog hatiye afirandin. Wateya ‘’taraxşaqun’’ giyayê tehl e. Her wekî peyvê yewnanî jî Ταρραξος ("tarraksos") (ku wateya wî "qesirandin" e) tê hesibandin.
Cleveland, bajareke parêzgeha Ohio ye. Bajar li başûrê perava Gola Erie û li sînorê parêzgeha Pensîlvanîya yê cîh digire.
Li gor statistîka dawî, belavbûna etnîkî ya bajarê bi vê awayê hatiye diyarkirin.
Albuquerque, bajarê herî mezin ê parêzgeha New Mexico ye.
Cîhê runiştvanên yekemên a welatîyên Amerîkî ye. Li parêzgehê ji sedê 66,99% îngilîzî, 28,45% spanî, 3,5% navajoyî û 4,09% zimanên din tên axaftin.
Jacksonville, bajarê herî mezin ê parêzgeha Florîda û di warê gelheyê de bajar, 13em bajarê mezin yê DYAyê ye.
Bajar li rojhilata-bakurê parêzgeha Florîda û li perava Çemê John cih digire. Bajar dikevê 40 km başûrê sinorê parêzgeha Georgia û Florîdayê.
Alexsandr Isayeviç Soljenitsin nivîskar û siyasetmedarek rûsî ye.
Di sala 1918 an da li Qafqasya yê li bajarê Kislovodsk hatîye dinê. Li Unîvesîteya Donê Fîzîk û matematîk xwend, Xwendina xwe li Moskova bi felsefe, dîrok û edebiyatê domand. Di 1941 an da wek serbaz diçe leşkerîye. Di nameyên ku ji hevalên xwe re dişîne da, rexneyan li Stalîn dike. Ji ber van rexneya 8 sal cirma hepsê û 2 sal jî a sirgûnê digre. Di sala 1950 da wî dişînên qampên taybetî ên Asya Navîn. Di van qampan da nexwaşiya mirovxwerê dikeve. Piştî mirina Stalîn ji hevsê derdikeve. Piştî romanên wî tê weşandin ji hem welatîye tê avitin û wî teslîme Almanya ye dikin.
Di sala 1991 da biryara sirguniya wî tê betal kirin. Di 1994 da vedigere.
Romana wî a bi navê Rojeke Ivan Denisoviç di hêla Osman Ozçelik da li kurdî tê wergerandin
Hind bint Utbe (erebî: هند بنت عتبة) sehabeya Muhemmed pêxember e û jina Ebû Sûfyan e. Pêşiyê dijminê Muhemmed û misilmantiyê bû lê dûre bûye Misilman. Di sala 635an de wefat kiriye.
Navê bavê wê Utbe bin Rebîa ye û navê dêya wê Safiye bint Ûmeye ye. xûşka sehabe Ebû Hûzeyfe ye û ji aliyê dêya xwe ve bi Muhemmed ve eqreba ye.
Hind pêşiya ku nebûbû misilman di Şerê Uhudê de Hemze bi saya Wehşî bin Herb daye kuştin.
Hubei (çînî: 湖北, "Húběi") parêzgeheke ku li herêma navîn a Çînê ye. Ew navekî kevnar e ku ji dema Xanedana Qin ve heta niha hatiye bikaranîn. Navê Hubei tê wateya "bakurê golê". Hubei li bakurê Gola Dongting e. Paytexta Hubeiyê Wuhan e.
Cîranên Hubeiyê li bakur Henan, li rojhilat Anhui, li başûr-rojhilat Jiangxi, li başûr Hunan, li rojava Chongqing û li bakur-rojava Shaanxi ye. Bendava sê Goravan (Three Gorges Dam), ku bendava herî mezin a dinyayê tê hesibandin li rojavayê Hubei yê li Yichangê ye. Beşeke mezin ji parçeyên hundir û rojhilatê Hubei, li ser rastiya Jianghanê ye. Ber bi rojava ve, erdnîgarî çiyayî ye û çend rêzeçiya hene, wek rêzeçiyayê Wudang.
Ji ber ku berê welatekî bi navê "Dewleta Chu" li vir hatiye damezrandin, bi awayeki ne fermî ji Hubei ra "Chu" jî tê gotin. Wekî din, Hubei bi gelemperî wekî "warê mesî û riz" tê binavkirin. Berhemên çandiniyê riz, genim, pembû û çay ye. Li Hubeiyê, pîşesaziya otomotîv û metalurjîk û tekstîl heye. Shennongjia ku herêma daristanî ya Hubeiyê ye, herêmeke girîng a çandî ye.
Rûerdê parêzgehê 185.900 km² ye, hejmara niştecîhan 58.500.000 e.
Huangshi (çînî: 黃石; "Huángshí") bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye. Bajar, 100 kîlometre li başûr-rojhilatê serbajarê Wuhan e. Rûerdê bajar 4,582 km² û di 2010an de hejmara niştecîhên bajar digihe 2.429.318 kesî.
Bajarê Huangshi, ji çar nahîye, yek bajaroka asta navçeyê, yek navçeyî û yek herêma pêşveçûna aborî pêk tê.
'Chibi (Çînî: 赤壁) bajarek di parêzgeha Hubei ya Çînê da ye. Navê rastîn ê bajar Puqî (蒲 圻) bû. Lêbelê, navê bajar bi biryara ku di 11ê hezîran a 1998an da li meclîsa bajar hat girtin, hate guhertin. Navê Chibi ji şerê chibi pêk tê, ku şerekî dîrokî li wê deverê ye. Rûerdê bajar 1723 km², niştecîhên bajar 506509 kes e.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 478.410 kesî
Yanloudong (羊 楼 洞) navenda hilberîn û bazirganiîya çay a kevin e. Ew li kêleka bajarê Zhaoliqiao, ku li ser sînorê Hubei, ye. Ew ji Chibi 26 km dûr e.
[http://www.gov.cn/test/2007-03/23/content_559214.htm http://www.gov.cn/test/2007-03/23/c][http://www.gov.cn/test/2007-03/23/content_559214.htm ontent_559214.htm]
Jingzhou (çînî: 荆州市, "Jīngzhōu shì") bajarekî bi ser parêzgeha Hubei ya Çînê ve ye. Bajar li peravê bakurê çemê Yangtzeyê ye. Rûerdê bajar 14.104 km² û di 2010an de hejmara niştecîhên bajêr digihe 5.691.707 kesî.
Bajarê Jingzhou, ji du nahiye, sê bajarokên asta navçeyê û sê navçeyan pêk tê.
Rojeke Îvan Denîsovîç romaneke Alexsandr Soljenitsinê ye.
Roman ji 136 rûpelan pê tê. Û di bergeha paşîn da aha hatîye nasandin.
Salên 40'î...Îvan Denîsovîç Şûhov; gundîyekî ji Sovyetê, hosteyê dîwaran e. Şerê Dinyayê ê 2. derdikeve. Artêşa Alman êrîşî YS kirîye. Şûhov ji diçê şer, û dîl dikeve, Tevî 4 hevalên xwe ji kampê direve,ji wan sê kes tên kuştin, Şûhov û hevalekî wî xwe digîhîne yekîneya ya leşkerî. Çi tê serê Şûhov wê rojê tê. Qey leşkerê Artêşa Sor dîl dikeve? Dîl bikeve jî ji destê Almanan xelas dibe? Û jîyana kampên taybet dest pê dike.
Kyle XY sernavê rêzefîlmê honaka zanistiyê ye ku ji 2006an heta 2009an hatî çêkirin, ku ew her wiha elementên rêzefîlmên The X Files û John Doe jî tê de ne.
Lawekî dora 16 salî tazî li daristaneke li nêzî Seattle li eyaleta Washingtonê hişyar dibe. Ew nikare ji tiştek ji bîr bike û ew nikare biaxive. Ji ber ku tazîbûna wî di nav rûniştevanên Seattle de dibe sedema bêhn û nerazîbûnê, kurik ji navendek binçavkirinê ya ciwanan re tê şandin.Derûnnas Nicole Trager, ku tê de tê de, xort digire û li mala xwe de debarê wî dike. Ji ber ku navê wî bidinê, jê re dibêjin Kyle, wek birayê çavdêrê navenda binçavkirinê ya ciwanan.
Destpêkê, zarokên Trageran, Lori û Josh, ji ramana pejirandina hevokerek paşvekirî hişmendî hez nakin, lê Kyle dizane ku çawa fêr dibe ku meriv fêr bibe ku meriv di malbatê de yek bibe û bi demê re hevaltî bike.
Lê Nicole Trager hîn jî ji paşeroja Kyle re eleqedar e; nemaze ji ber ku kurik jêhatîyên ecêb pêşkeftî ye û pir hişmend e. Her wiha Kyle tenê şaşiya fîzîkî ya ku ne xwediyê nuwaze ye, ya ku nezîkbûna bav û kalên wî yê laşî zêde dike. Tenê di demê de ew ê dizî eşkere bike, ya ku dê di dawiya sezona yekem de ji bo temaşevanan re eşkere be.
Wekî ku ew diyar dibe, Kyle ji ezmûnek derket holê ku di nav de, mirov divê bi hêla ducaniyek dirêjtir ve werin pêşve xistin. Ev jî di encamê de keçeke bi navê Jessie XX bû.
Pêşandan di 26-ê hezîranê, 2006an de, li kanala kabloya ABC Family hate pêşandan. Di heman demê de sezonên pêşîn jî li ser torê ABC de weşan hat weşandin, lê tenê ji bo beşek ji sezona duyemîn, piştî ku ew tenê li ser ABC Family xuya bû. Piştî sezona pêşîn a 10-serpêhatî li ser ABC Family di havîna 2006 de, nûçe ragihand ku ji bo sezona duyemîn, ku di 11-ê hezîrana 2007-an de, di 11-ê hezîrana 2007-an de dest pê kir, digel nûvekirina weşanên ABC-yê, di 15-ê hezîrana 2007-an de, dest pê kir ku ji bo 23 dabeşên nû. sezona 13emîn, "Leap of Faith", weşanê Duşemî, 3 îlon, 2007; 10 mayî di 12-ê kanûna paşîn a 2008-an de dest bi hewayê kirin. Guhertoya elmanî hate weşandin 8ê kanûna pêşîn a 2007. Pêşandan sezona duyemîn li Brîtanya ji Duşem, 3 îlon, 2007 dest pê kir û di 5ê nîsanê de, yekem sezona li ser M6 li Fransayê hate weşandin. 5-ê cotmehî, 2007, Rêbernameya TV ragihand ku malbata ABC ji bo sezona sêyemîn a ji 10 beşan, ku di 12-ê kanûna paşîn de dest bi weşanê kir, Kyle XY nû kir. Di 31 kanûna paşîn a, 2009, ABC Family ragihand ku Kyle XY dê ji bo sezona çaremîn venegere. Pêşandana fînalê ya werzîşê roja Duşemiyê, 16ê adarê, 2009, di saet 9 / 8c li ser ABC Family, ku çend çîçikên dramatîk ên nehatî çareser kirin, vedide. Li dû serpêhatiya paşîn, nivîskarê Julie Plec eşkere kir ku ji bo sezonên din plan kiribû. Wê her weha bala xwe kir ku sezonaa sê DVD-ê ji bo series "taybetmendiyek mini-lêdanê" vedigire. "Kevir" tê gotin "Kyle XY: Future Revealed", digel ku nivîskar û aktor planên xwe yên ji bo beşên pêşerojê rave dikin û tiştê ku ew ê di dawiya rêzeçoyê de çêbibûya çi bû.
Heya niha du romanên ku bingeha wan rêzan hene, hem ji nivîskarê S. G. Wilkins re. Romana yekem, Kyle XY: "Nowhere to Hide", li ser Haloweena yekem-a-ya Kyle-yê ye, romana duyemîn, Kyle XY: Under Radar, ji hilbijartina serokatiyê ya dibistanê re behs dike, bi Kyle re jî wekî berendam.
Soundtrack û muzîk.
Di 22-ê gulanê, 2007-yê de soundtrackek ji bo Kyle XY hat derxistin. Ew serbestberdana sezona yekem di heman rojê de derket. Lîsteya trackê wiha ye
Supervisorê muzîkê ji bo pêşandanê Chris Mollere e. Michael Suby mijara vekirinê nivîsand, û piraniya deng û nîşanên. Ne mijar û ne jî xalên li ser CDya dengbêjan xuya dike.
Lîstika rastiya alternatîf.
Kyle XY wekî rêzefîlm di heman demê de lîstikeke rastiya alternatîf a ku di nav de lîstikvan dikar e ji bo nasûta kê Kyle bi rastî ye çareser bike. Malpera Mada Corporation qulika kerguh a lîstikê ye - danasîna gerdûna lîstikê. Bi tikandina li ser "Our Jobs" (Karbendên me) di menuyê de, lîstikvan tê birin an Blog-a li dijî Madacorp, ku agahiyên ji bo eşkerekirina rastiya Kyle ne. Ew ji promyera sezona duyemîn ve hatî derxistin û malpera Mada Corporation bi tevahî ji nû ve hatî çêkirin da ku wekî malperek rastînek xebitandinê tevbigere. Lîstik malper ji bo komek bi navê "The Latnok Society" û jûreyek şopînerê nû ya nîgarkirî, ya ku ji ya berê interaktîvtir dike, malperê bikar tîne.
Lebid bin Rebîe (erebî لَبيد بن ربيعة بن مالك أبو عقيل العامِري) sehabeyê Muhemmed pêxember û helbestvan e.
Ji helbestvanê nav û deng ê Mekeyê ye ku nêzîkî wefata Muhemmed pêxember bûye Misilman. Bi xwe li Kufeyê wefat kiriye.
Zeyneb bint Muhemmed (erebî: زينب بنت النبي محمد), Keça Muhemmed pêxember û Xedîce bint Xuweylid a mezin e. Di sala 599î de jidayîkbûye û di sala
629î de di sî û yek saliya xwe de li Medîneyê wefat kiriye.
Aelius Galenus an jî  (; îlon z. 129 –m.. 200 an 216). Navê wî yê herî navdar Galenê Pergamon (îro Bergama) ye. Galen li Împeratoriya Romê de bijîşk, birînsaz û feylefos bu. Di serdema antîkê de aliyê lêkolinê de herî serkeftî bêguman Galen bu. Galen bandorek mezin li ser dîsiplînê zanîstiyên ciyawaz wek anatomî, fîzyolojî, patolojî, farmakolojî û norolojî yê kir. Li ser feylesofî û mentiqê da jî bandora wî hebû.
Galen kurê Aelîus Nîcon e. Aelîus avahîsazek dewlemed bû. Zanîstî bala wî pir dikişand. Galen perwerdeyek berfireh hilda ku ew perwerde rêya feylesofî û bijîşkî da kariyerên biserkeftî jê re vekir. Galen bajarê Pergama yê kevnar (İro Bergama, Tirkiye) da hat dinê. Galen berîya cîhêbûna Romayê pir gerîya û teorîyên ciyawaz li ser bijîşkî hin bû.
Paşê jî romayê de bijîşkê arîstokrat û çend împarator bû.
Têgihîştina Galen ya anatomî û bijîşkî li serî da bandora teorîya humorîmzê de (Teorîya humorîzm an jî bi navê teoriya çar şile tê zanîn; zerava reş, zerava zer, xwîn, belxem) û bi bandora bjîşkên pêşketî wekî Hîpokrat de ma.
Ramanên Galen herî kêm 1.300 sal bandorek mezin li ser zanîstiya bijîşkî li rojavayê kir. Agahdariya anatomîya galen li ser dîseksîyon û analîza laşên beraz û meymûn pêk dihat. lêkolin û dîseksiyonên li ser mirovan vê demê qedexe bû
jİ ber vê bo fehmkirina anatomiya mirov teşrîh û dîseksiyonên ajalan dikirin.
Galen bo bêtir fêmkirin û naskirinê laşê mirov, ji xwendakarê xwe re her dem bo nêrîna û çûyîna cem laşê gladyatorên mirî an jî bi nêrîna mirîyên ku were şuştin, cesaret dida.
Ceribandina herî muhîm ya Galen ku di nav gel de çêkiriye qîjkirina beraz bû. Cerribandina qîjkirine beraz ew bû ku dema Galen berazek jê dikir beraz qîjkirinê dest pê dikir û vê demê galen Jêyê dengê wî jê dikir an jî demarê wê jê dikir. Ji ber ku xelqê re nişan bide ku ew der kontorla dengê dike an ciyê deng e. Agahdarî û melûmatên der heqê laşê mirov hetanê sala 1543ê bênîqaş li ser agahdarîya Galen ma.
Piştre dîseksiyonê mirovan bi dizî û eşkere hate çê kirin dema ku berhem û wêneyên laşe û organan hatin çixêzkirin û çap kirin agahdarîyên Galen pirsîyar dibû. Dema Andreas Vesalius di sala 1543 de
Berhemek binnavê "De humani corporis fabrica"  çap kir û otorîyeta Galen pirsîyar bû û cerrahibandin û lêkolinên nû despê kir.
Teorîya Galenê der heqê fîzyolojiya Sîstema gera xwînê jî hetanê sala 1242 bênîqaş ma. Dema Îbn Nefîs pirtûkê xwe ya ‘’’Şerh tasrih el-Qanûn li’îbn Sina ‘’’(ravekirin û şîroveya qanuna Îbn Sîna) çap kir, agahdarîyên nû li ser sistema gera xwîne û Gera xwînê ya pişikan de hate nivîsandin.
Em bi pirtûkê wî va dizanin ku Galen xwe him bijîşk him jî wek fîlozof dibîbîbû. Sernave pirtûkê xwe re jî "Bjîşkên Herî Baş Him Fîlozof e." kirîbu..
Nîqaşa navbera rêbaza rasyonalîst û eksprîmentalistan bala galen pir dikişand. Rêbaza galène li nav rebazên zanîstîyên ciywaz de çavnêrî kirin, dîseksiyon, vîvîseksîyon nav vekirin û nêrîn bû. Piraniya berhemê wî ji yewnaniya kevn da hatiye nivîsandin û zimanê dinê re ji yewnanî hatîye wergerandin.
Hin berhemên wî jî xira buye û hatîye qeyb kirin.
Herçiqas li ser dîroka mirina wî de nîqaş hebe jî, dema mirinê de galen herî kim heftê salî bû.
Salên Pêşî; PZ 129–161.
Navê Γαληνός, Galēnos jî peyvê γαληνός “aramî, rehetî” hatîye dariştin.
Galen jiyana xwe ‘’li ser tesîra mêjî ‘’ de dişayesîne ku di îlonê pZ 129. de hatîye dinê. Bavê wî, Aelius Nicon, arîstokratek dewlemend, mîmar û avaker bû. Ji bilî kara xwe meraqê wî li ser fîlozofî, matematîk, mantiq, stêrnasî, cotkarî û wêje hebû.
Galen bavê xwe wek “ gelek dilgerm, baş û xêrxwaz” taswîr dikir. Wê demê Pergamon (îro, Bergama, Tirkiye) bajarek çandayî, kulturî û merkeza rewşenbîra bû. Wek Îskenderiye pirtukxaneyê wî jî hebû.
Galen di sala 14 de nêzîkî fîlozofên  stoaparêz û eflatunî bû,   pêrwerdeya her dû sîstema fîlozofîya esasî hilda û tê da sîstema fîlozofîya Arîsto û epîkûr hebû. Bavê wî bo galen karîyerekî   fîlozofî an jî sîyasî fikirî lê
Galen dibêje nezîkê PZ 145 bavê wî xewnek dibîne û nav xewn de xwedayê bijîjkî (Asclepius, Aesculapius) xwiya dibe û ferman dide ku Galen bişîne perwerdeya bijîşkî.
Bavê Galen di sala 148 da dimre û galenê ew mîrasek mezin dihêle. Galen bi emrê xwe yê 19 de azad û dewlemed dimîne. Piştre rê û nesîhetê hîpokrat dişopîne û bo perwerdeya xwe diçe Smyrna(niha izmir), Corinth, Crete, Cilicia (niha Çukurova) û Cyprus(îro kibris)ê û li dawî de zanîngeha mezin ya skenderîye re diçe. Zanîngehên ciyawaz digere û êkolên cudahî fêr dibe.
di 157 da, 28 salî verdigere bajara xwe ya Pergamon û bijîşkê gladyatoran dibe. Nava 4 salan ku li pergama dimîne; giringîya dîyetê, tenduristî, paqijîzanî, tedbîrên pêşîgirtinê, anatomîya zindîyan, çaresarîya şikestin û trawmayê hîn dibe.
Di vî demê de him jî bijîşkîya teorîk û fîlozofî xebitî
Salên Paşî; PZ 162–217.
Galen di sala 162 da bo bikaranîna hûnere xwe ya bijîşkî çû Romayê. Bêtehemilîya û bêsebirîya wî li dijî bijîşkên din wî dixist nav talûke. Hin caran jî galenê tehdîd dikirin.
xwepêşandina wî li cem bijîşkên kêmhûner de hestên dijmintî ava dikir. Dema ku dijîtîya wî li gel arîstokarên bijîşkê Romî cidî bû, Galen bo jiyanê xwe tirsîya û Romayê terk kir.
Roma di sala 161 de pir car daxilê şêrr bû. Marcus Aurelius û hevkarê wî  Lucius Verus li bakûrê de xelqê markomannî re şerr dikirin.
Li dema payîza 169 demê leşkerê romayê dizvirîbû Aquileia epîdemîyek weba destpê kir. împarator Galenê gazî kir ku bizivire romayê. Pişire bi fermana împarator li gel  Marcus and Verus çû almanyayê û li vir da wek bijîşkê dadgehê kar kir.
piştê vî biharê împarator Galenê ji seferê azad kir lê li cem mîrasgîrê împaratorî (Commodus) wek bijîşkê împaratorî hişt. Li dadgehê da galen zef pirtûkên bijîşkî nivîsî.
Lucius Verus di sala 169 da Marcus Aurelius jî sala 180ê da rûyê nexwaşîye webayê mir.
Galen bijîşkê împarator Commodus ma û nexwaşîyê wîyê pak kir. Li gorî Dio Cassius, di sala 189 da li bin hukimranîya Commodus epîdemîyê weba qewimî û di Rome de rojek da 2000 kes kuşt. Ew îhtîmalekî mezin webayê çaxa hik Marcus Aurelius bû kû carek din dest pê dir.
Piştre Galen di hukimranîya împarator Septimus Severus de jî bijîşkê împarator bû.
Berhemên Çapkirî.
Dibe ku Galen bi qasî 500 rîsale nivîsîye û berhemên wî 10 milyon peyv dihundirîne.
îro em berhemên wî yê heyî binêrin 3 milyon peyv dihundirîne lê em dizanin ku wexta hemû berhemê wî bihesibînin ew ji sisê da yek e.
Di sala 191 da, li Perestgehê Aşitî da şewatek derket û gelek berhemên wî peyre bitaybetî berhemên wî yê fîlozofî şewitî.
Dewra Xelîfeta Ebasî de(piştê PZ 750) zanîstên ereb bala xwe dan ser nivîsen yewnanî yê kevnar û ji yewnanî wergerandin ser zimanê erebî. ji ber ku hin nusxeyên yewnanî hatîye qeyb kirin.
hin nusxe tenê bi zimanê erebî de heye.
Hin berhemên tenê bi latînî hin berhem jî bi zimanê yewnanîya kevin da heye
berhemên cudahî pir caran di nav berhemek berfireh da hate top kirin. yek ji wan berheman bi aliyê Karl Gottlobê Leipzig di nabera 1821-1833 hatîye çê kirin. Berhemê wî 122 risalê yê galen him bi latînî him jî yewnanî dihundirîne. Hejmana rûpelê
Wî 20.000 zêdetir e û 22 cild e.
Gelek berhemên Galen di pirtûkxaneya dijital de hatîye top kirin. Navê siteye ( Thesaurus Linguae Graecae,).
Çavkanîyek dinê modern jî bi frensî [http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica/galien_va.htm Bibliothèque interuniversitaire de médecine] e
Dîplomasiya kurdan hemû têkiliyên dîplomatîk yên dîrokî û nûjen yên kurdan dihundirîne. Her çend ku em bibêjin di dîroka moderna kurdan de dewletên kurdan kêm û demkî bin jî, serok û rêvebirên kurd têkiliyên xurt yên dîplomasîyê meşandî ne.
Nêrina dîrokî.
Bingeha dîroka dîplomasiya kurdî digehe mîrektiyên kurd di serdemên desthilatên Osmanîyan û Sefewîyan de. Gelek mîrektyên kurd ji bo têkiliyan li gel van dewletan ava bikin, gelek caran qasid û berevan jê re şandî ne. Gelek caran mîr bixwe ji bo têkiliyan çûne qesrên şah û padîşahan.
Bi nêrîna modernîst mirov dikare bibêje ku dîplomasiya kurdan ya modern ji aliyê Şêx Ubeydelayê Nehrî hatiye destpê kirin. Şêx Ubeydela ji bo ku bigehe armanca xwe bi balyozên dewletên biyanî re têkilî didanî. Gelek hevdîtinên wî li gel balyoz û konsolosên rûs û brîtanî çêbûn.
Li sala 1898ê de Mîqdad Mîdhed Bedirxan rojnameya Kurdistan (rojname) weşand. Di vê rojnameyê de gelek têkilî li gel dewlet û siyasetmedarên biyanî hatin danîn.
Dîplomasiya Mela Mehmûdê Bayezîdî (1848-1853).
Salên Mele Mehmûdê Bazîdî jiyayê(1797-1863) Osmanî hez dikin dawiya mîrektîya Kurdan bînin. Otonomîya kurdan hilweşînin û bi merkezê ve girê bidin. Dîyare ku Bazidî bûye şahidê vê pevajoyê. Bayezidî xwedî qedirekî bilind bûye, bona wê yekê ye, ku navê wî li gelek mizgeft û medreseyên bajarên cuda kirine. Hurmeta wî di nav karmendên dewletê yên Osmaniyê de jî hebû. Desthilatdarên sultaniyê çend caran ew wek qasidê xwe şandine bal serekên serhildanên Kurdan yên li wîlayetên Botanê û Hekariyê bona ku bi wan re bikeve nava peywendiyan.
Alexandre Jaba navbeynkarîya Bazîdî wisa vegotîye;
Mela Mehmûdê Bazîdî ne bes di nav rewşenbîra de navdar bûye, belkî di dewleta Osmanî de jî bihayê xwe hebûye, çend cara bi biryara sultanî bûye navgîn(navbeynkar) bi serokê serhildanê Kurdan li aliyê Botan û Hekarê. Di sala 1848ê Hafiz paşayî hevpeyvinek li ser mesela şerê digel Bedirxan begê çêkir. Bedirxan li Cizîrê bi serhildanê rabibû, piştî salekê bi biryara Kamil paşayî, ku serokê wê demê yê Erzeromê bû...ew hatibû verêkirin bo nik Nûrellah begê, ku serokê Kurdê Hekarê bû, di demê xwe de serhildanek dijî dewleta Osmanî çêkiribû. Dîsa di wi demî da hevpeyvîna Mela Mehmûd digel Nûrellah begê armanc ew bû serhildan bihête rakirin. Birayê Bedirxan beg, Xan Mehmûd demê hatiye Erzeromê biryar derêxistibû, ku Mela Mehmûdî qebûl bike. Xan Mehmûd mirovekî mezin bû, ne tenê Kurda ew nas dikir belkî dewletê jî baş nas dikir. Wextê xan Mehmûd hatiye erzeromê li her alî qedrê wî hat girtin. Wesa xuya bû, ku di bin ve ra têkeliyê Mela Mehmûd bi serokê Kurdan ra hebûn, rast e wi biryara Osmaniyan dikir lê ne dijî Kurda.
Di rojnameya Kurdistanê da xalek hatiye li ser serhildana Bedirxan begê, te da hatiye nivîsîn: Sultan ('Ebdul) Mecîdî, Mela Mehmûd şandibû Cizîrê cem Bedirxan begê, ji bo ku hevpeyvîn li ser rakirina serhildana Bedirxan begê bêt cêkirin û Bedirxanî bînin Stembolê.. Bedirxanî berî hingê Mela Mehmûd baş nas dikir, demê mela efendî hatiye Cizîrê, di wê demê de Osman paşa serleşkerê osmaniya bû, deme mela efendî tê Cizîrê, ew dibêje Osman paşayî: Ez dê çime nik Bedirxan begê, xundkarî ez şandîme ku hevpeyvînê bo rawestandina serhildanê digel Bedirxan bikem û Mela Mehmûd dibêjê: Tu neçe ser Cizîrê heta ez bersivekê li nik Bedirxan begê neînim. Di wê demê da Mela Mehmûd fermana Sedrul a`zem (Sadri Azem) nîşa Osman paşayî da. Ev ferman e di nav pêrtûka sultanî da jî hatiye nivîsîn. Osman paşa viyaye(xwestîye), ku şerê Bedirxan begê bike û di şerî da serkeve. Di destpêkê da Osman paşa nedihêla Mela Mehmûd biçe nik Bedrixan begê û şerî bidete rawestandin, lê paşê razî bû. Berî bersiva Bedirxanî wegere, Osman paşa êrîşê dike ser Cizîrê, dibîne ku miletî bi awayekê bi senî û menî û rêk û pêk xwe karkiriye û li jivana(amedeyî) şerî ne. Hingî Hafiz paşa pê hesiya ku ew sira di navbera wan da, Mela Mehmûdî daye Bedirxan begê. Mela efendî bersiva Bedirxan bo Osman paşayî tîne û nerazîbûna xwe diyar dike, ku bo çî ewî êrîş kire Cizîrê. Piştî wê çendê Osman paşayî Mela Mehmûd girt û qeyd û zincîr kir û verekire Stembolê û bi aliyekê dî ve nameyekê bo xundkarî verêdike û dibêje: Ku ev mirove harîkarê Bedirxan begê ye û xayinê dewletê ye. Paşê xundkar mela efendî verêdike Wanê. Dîsa demê Mela Mehmûd li Wanê, piştî demekê birayê Bedirxan begê serhildanek li Xewacê rakir, ku deh se`eta ji Wanê dûr e, di vî demî da dewleta Osmaniyan disan Mela efendî di vê serhildanê da gunehbar dike û Mela efendî digrin, tavêjin zindanê û piştî pazde roja berdidin û ditirsînin, dibêjinê eger careka dî tiştekî wisa bikî dê jîna te bikeve di xeterê de.
Dîplomasiya Şerîf Paşa.
Mihemed Şerîf Paşayê Babanî di proseya dawîkirina şerê cîhanî yê yekem, wek berpirsiyarê neteweyê kurd li Ewropa tevdigere û heq û hiqûqa kurdan diparêze. Şerîf Paşa di vê proseyê de du memorandûman(22 adar 1919 û 1 adar 1920) û yek nexşeya Kurdistanê li gel nûnerên ewropayî parve dike. Her wisa 20 kanûna pêşîn a 1919ê de li gel delegasyona ermenan Daşnakan re daxuyandina hevpar dide
Dîplomasiya Şêx Mehmûd.
Li sala 1918ê Şêx Mehmûdê Berzencî Keyaniya Kurdistanê ava kir. Piştî avakirinê keyaniyê komîserê pîlebilind yê brîtanî Arnold Wilson seredanî Şêx Mehmûd dike. Şêx Mehmûd hevpeymaneke hatiye destnîşankirî ji aliyê 50 serokeşîrên kurd, pêşkêşî Arnold Wilson dike ku otonomiya kurdan qebûl bike. Lê brîtanî ew daxwazên kurdan qebûl nekirin û kurdan jî li 19 gulana 1919ê dest bi serhildanê dijî brîtanî kirin.
Şêx Mehmûdê Berzencî 20ê kanûna paşîn a 1923yê ji Yekitiya Sovyetan re nameyek dişîna ku alîkariya kurdan bikin. 10ê xizîrana 1923 yê jî nameyek dişîne. Piştî bêbersiviy van nameyan 27ê tîrmeha 1923yê nameyeke din ji sovyetan şand.
25ê adara 1925ê Şêx Mehmûdê Berzencî nameyekê ji Cemiyeta Neteweyan dişîne ku serxwebûna Kurdistanê bipejirînin. Şêx Mehmûd Berzencî têkiliyên xwe li gel herkesê xurt dikir. Ji bo ku li gel tirkan têkiliya ava bike Tahir Efendî erkdar kiribû, ji bo têkiliyên li gel brîtanî Şêx Qadir û Mistefa Paşayê Yamûlkî erkdar kiribû.
Dîplomasiya Mela Mistefa Barzanî.
Mela Mistefa Barzanî li gel Cemal Ebdulnasir
Li sala 1943yê de Mela Mistefa Barzanî di encama Şoreşa 1943yan de li gel Hikûmeta İraqê dirûne. Di encamê de gelek daxwazê miletê kurd tên qebûl kirin. Ev destkeftî serkeftineke mezin e di dîroka Kurdistanê de, hem micadeleya Mela Mistefa Barzanî meşrû bû, hem jî hemahengiya Mela Mistefa û rêxistinên kurd di asteke pir baş de bû ku bi hevra alavên dîplomasiyê bikar bînin.
Mela Mistefa Barzanî wexta li Sovyetan gelek hewl dide ku Sovyet alîkariyê bidin kurdan. Bi çalakiyan Mela Mistefa Radyoya Êrîvanê weşana kurdî ji nîv seetê kir seetek nîv. Her wisa 2 navendên lêkolînê yên kurdî li bajarên Leningrad û Erîvanê hatin vekirin
Li sala 1958ê li Iraqê derbeya leşkerî çêdibe û Mela Mistefa Barzanî ji welatê Romanya tê Misirê, li wir têkiliyeke baş bi Cemal Ebdulnesir didane.
Li sala 1967ê serokê Iraqê diçe Fransayê ji bo kirrîna balafirên şer li gel serokê Fransayê hevdîtinan dike. Mela Mistefa ji Charles de Gaulle nameyekê dişîne û her wisa PDK jî dîplomasiyê li Parisê dikir. Di encamê Fransayê balafir nefirotin Iraqê. Hêjayî gotinê ye ku Îsmet Şerîf Wanlî di navbera salên 1962 û 1975an de berpirsê polîtîkayên PDK û Mistefa Barzanî bû li Ewropa
Têkiliya erênî di navbera kurd û DYAyê de di wextê Mela Mistefa Barzanî tê danîn
Bernard Carra de Vaux (z. 5ê Şibata 1867 - m. 1953) oryantalîstê fransî ye.
Bi xwe malbateke navdar tê û Katolîk bû. Li ser Rojhilata Navîn jî lêkolînên wî hene.
Ûm Kulsûm bint Muhemmed (erebî: أُمُّ كُلْثُومْ بِنْتِ النَّبِيِّ مُحَمَّدٌ (ʔummu kulθu:m)‎‎, jdb. 604 - m. 630)
Keça Muhemmed pêxember û Xedîce bint Xuweylid a sisiyan e. Pêşiyê bi kurê Ebû Leheb bi Utbe re zewiciye lê bi zora Ebû Leheb ve mêrê wê wê berda ye.
Serhildana Barzaniyan ya yekem li devera Barzan li dijî Osmaniyan destpê kir. Serokatî û rêbertiya vê nerazîbûna kurdan Şêx Ebdulselamê Barzanî. Bi vê serhildanê malbata Barzaniyan di dîroka siyasî ya kurdan de cihê xwe ava kir.
Şêx Ebdulselam, li Mûsilê ji alî dewleta Osmanî ve di kanûna paşîn a sala 1915ê de hate darvekirin. Hêjayî gotinê ye ku wî wextî parêzgarê Mûsilê Suleyman Nazif bû, bixwe jî kurd bû. Lê demildest darvekirina Şêx Ebdulselam bicih anî.
Anhui (çînî: 安徽 "Ānhuī") parêzgehek ku li herêma navîn a Çîn e. Ew li herêma rojhilatê Çînê, di navbera çemê Yangtze û çemê Huaihe da ye. Paytexta parêzgehê Hefei ye. Ew yek ji parêzgehên piçûk ên Çîn e.
Navê "Anhui" ji bajarên Anqing û Huizhou (naha Huangshan) tê. Kurtkirina ku ji bo Anhui tê bikar anîn "Wan" e. Ji ber ku berê welatekî bi navê "Dewleta Wan" li vir hatîye damezrandin, ev kurtkirin tê bikar anîn. Çîyayê Wan û çemê Wan li vê parêzgehê cih digire. Rûerdê parêzgehê 139.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 64.610.000 kesî.
Fujian (çînî: 福建, "Fújiàn") parêzgeheke Çînê ye. Li ser peravê başûr-rojhilatê Çînê ye. Li rojhilatê parêzgehê tengava Taywanê û Taywan heye. Navê Fujian ji navên du bajarên vê parêzgehê, Fuzhou û Jian'ou pêk tê. Nav ji dema xanedana Tang tê. Rûerdê parêzgehê 121.400 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 35.110.000 kesî.
Beşek mezin a Fujian ji hêla Komara Gel a Çînê ve tê rêvekirin. Lêbelê, du girav, Kinmen û Matsu, di bin rêveberiya Komara Çînê (Taywan) de ne. Ji ber vê yekê, di dabeşkirina îdarî ya Komara Çînê de jî parêzgeheke bi navê Fujian heye.
E-Sînemaya Serbixwe fanzîna malpera Sînemaya Serbixwe û edîtorê wê Rûmet Med e.
Fanzîna “Sînemaya Serbixwe” di heman demê de yekem fanzîna sînemayê bi kurdî ye û piştî salekê (kanûna pêşîn, 2019) jî hejmara xwe ya duyem hatiye weşandin.
Girêdanên derveyî.
sînema
Gansu (çînî:甘肃 / 甘肅, "Gānsù") parêzgeheke Çînî ye. Ji ber ku korîdoreke teng bû, ew di sedsalan de wekî derî di navbera herêma Huangheya jor (çemê Zer) de û deverên rojavayê Çînê re xizmet kirîye.
Serbajarê parêzgehê Lanzhou ye, rûerdê parêzgehê 454.000 km² ye, di 2004an de hejmara rûnştivanên parêzgehê bi 454.000 kesî di hate hijmart in.
Gansu di xanedana Qin (221-206 B.Z.) de tevlî axa Çînê bû. Marco Polo ji vir ra ketiye Çînê û gelek kesan serdana vê deverê kiriye. Navê Gansu ji navên deverên Ganzhou û Suzhou di dema xanedana Yuan de hate afirandin (1206-1368). Ji 1644an heta 1911an, ew di bin rêveberiya xanedana Qing (Manchu) de ma. Zuo Zongtang (1812-1885), yek ji serwerên herî navdarê vê serdemê, piştî serhildanên Taiping û misilmanan (1862-1877), nêzîkî 50 salî demeke bi aştî pêk anî. Di sala 1920an de yek ji erdhêja herî mezin ya cîhanê li vir pêk hat. Li rojhilatê Gansuyê erdheja bi mezinahiya 8,6 qewimî. Nêzîkî 200.000-250.000 kesan jiyana xwe ji dest da û pir bajar û bajarok hilweşiya.
Taybetmendiya herî berbiçav a bingeha xwezayî di Gansu de plato ne. Gansuya rojhilat, navenda erdhejê ya Çînê ye. Li Gansu di navbera havîn û zivistanê de cûdahiyên germê yên mezin hene.
Piraniya nifûsa Çînê Han e (92%). Di nav gelan de civakên mongol, tirk û tîbetî jî hene.
Pembo, rûnê felq, zebeş, garis hilberên bazirganî yên çandinî yên sereke ne. Lêbelê, aboriya Gansu bi piranî li ser bingeha maden derxistinê ye. Neft û komir û hesin tê derxistin.
Parêzgeh li Çînê navendek hêza nukleer e.
Guizhou (çînî: 贵州, "Gùizhōu") parêzgeheke li başûrê rojhilata Çînê ye. Navenda wê bajarê Guiyang e. Rûerdê parêzgehê 176.100 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 39.040.000 kesî.
Guizhou bi gelemperî xwedî xwezayeke çiyayî ye. Lêbelê, gava ku hûn ji rojava ber bi rojhilat û başûr ve diçin, cîhe rastî zêde dibe. Beşa rojavayê parêzgehê, beşeke platoya Yunnan-Guizhou ye.
Guizhou xwedanê hewaya subtropîkal e. Di demsalên wê da guhertin pir kêm çê dibin. Germahiya navînî ya salane di navbera 10-20 °C de ye.
Beşên îdarî yên Guizhouyê.
400x400px
Qedê demax ji demaxê navetastê, pirik û lakêşemoxê pêk tê.
Demar û demarexaneyên hatî û derkevtî yên ji mejî, demaxê navber û mejikê heta dirkepetikê dirêj dibin, loma qedê demax demaxê bi dirkepetikê ve girê dide. Navendên xewê û hişyariyê li qedê demax in.Qedê demax demareragihandinên ji mejiyê ji boy masûlkeyan rêk dixe. Ji bilî wî, gellek erkên laş ji aliyê qedê demax ve tên kontrolkirin. Wekî mînak; henasedan, heriskirin, rêjeya lêdana dil, daqurtîn, pestoya xwînê, meşîn, ji hawirdorê agahdarbûn hin ji erkên bingehîn ên laş in ko bi navbeynkariya qedê demax ve tên rêkxistin. Bi kurtasî, qedê demax kar dike ji boy hevsengiya laş, rêkxistina livînê û guhaztina demareragihadinan ji mejî ber bi laş an jî ji laş ber bi mejî. Herwiha qedê demax navendên ji boy kontrolkirina xewê û hişyarî lixwe digire.
Demaxê naverast (bi înglîzî: "midbrain") Li jorê pirikê de demaxê naverast cih digire. Rîşalên demar û navikan lixwe digire, mejikê bi beşên jêrê laş û dirkepetikê ve girê dide. Rîşalên demarê li demaxê naverast çaperast dibin, bi vî awayê nîvê çepê mejiyê aliyê rastê laş, nîvê rastê mejiyê aliyê çepê laş kontrol dike. ji boy refleksên bihîstinî û dîtinî rola demaxê naverast girîng e. Tewereyên hestê bihîstinê jî tê de, hemû tewereyên hestê ya di demaxê naverast de bi dawî dibin an jî ji wir ber bi mejî ve dirêj dibin.
Pirik (bi îngilîzî:"pons") li pêşiya mejikê, li jêrê demaxê naverast, li jorê lakeşemoxê de cih digire. Pirik bi gelemperî ji rîşalên demarê, ango ji madeyê spî pêk tê. Hinek ji van rîşalan di navbera herdu nîvên mejiyê de girêdanê ava dike, hinek ji rîşalên demar jî ji mejî dirêj dibin ber bi dirkepetikê. Girêdanên di navbera qedê demax û mejikê de ji aliyê pirikê ve tê çêkirin. Di nav pirikê de hin pilên taybet hene, ko bi rengê gewr in, van pêkhateyên gewr, wekî navik (bi îngilîzî: "nuclei") tê navkirin. Demarexaneyên beşa madeyê gewr a pirikê, demareragihandinên ji mejî tên, dişîne mejikê. Di pirikê de navendên refleksê hene ji boy livîna kiloxê. Li vir livîna serê mirov li gor kartêkirên dîtinî an jî bihîstinî (guhdarî) tê rêkxistin. Navendên henasedanê û xewê jî li pirikê ye. Pirik û lakêşemox bi hev re kar dikin ji boy rêkxistina rêjeya henasedanê.
Lakêşemox (bi îngilîzî: "medulla oblongata") ji pirikê ber bi dirkepetikê ve dirêj dibe. Dirêjiya wî bi qasî 2,5 cm e. Navendên giring ên ji boy berdewamiya jiyanê li lakeşemoxê ne. Navenda dilelûleyan, navenda henasedanê, navenda refleksên vereşînê, kuxikê, daqurtîne, bêhnijînê (pişkinîn) di lakeşemoxê de cih digirin û tên rêkxistin.
Pêkhateya torî.
Tevahiya qedê demax bi tora demarexanayan ve dagirtî ye û wekî pêkhateya torî (bi îngilîzî: "reticular formation") tê navkirin. Pêkhateya torî alîkariya kontrola henasedanê û gera xwînê dike. Herwiha kartêkirên girîng ji yên negirîng cuda dike. Fêrbûn dikare li ser hin erkên pêkhateya torî de guhertinan çê bike. Wekî mînak mirov hînê dengê radyoyê dibe û dengê radyoyê vekirî be jî dikare bikeve xewê. Lê mirovê di xewê de, bi dengê derî ji xewê hişyar dibe. Ango mirov hîn dibe ko dengê muzîka radyoyê negirîng e, lê dengê derî girîng e loma divê bertêk bê nîşandan. Rêkxistina masûlkeyên peykerê û berdewamiya hevsengiya laş jî ji aliyê pêkhateya torî ve tê birêvebirin. Pekhateya torî biryar dide ko kîjan ji demareragihandinên hatî bên şandin boy tûkila mejî.
Heilongjiang (çînî: 黑龙江, "Hēilóngjiāng"), parêzgeheke Çînê ye. Ew li bakurê rojavayê Çînê. Wateya orjînal a navê Heilongjiang "çemê ejderha yê reş" e. Ev, bi çînî, navê çemê Amur e. Li bakur û rojhilatê parêzgehê de Rûsya cîh digire.
Çemê Amûr sînorê di navbera Çîn û Rûsyayê de cih digire.
Rûerdê parêzgehê 454.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 38.312.224 kesî.
[http://www.hlj.gov.cn/ Malpera fermî ya Heilongjiang] (Zimanê Çînî)
Henan (çînî: 河南, "Hénán") parêzgeheke Çînê ye. Navê Henan tê wateya "başûrê çemê". Beşeke mezin a Henan li başurê çemê Zer e. Lê, beşeke parêzgehê li bakurê çem e.
Li Henan bajarên Luoyang û Kaifeng hene ku di dîrokê de wekî paytextên împeratoriyên cuda yên Çînê xîzmet kirine.
Henan bi serjimêriya 2010an de xwedanê nifûsa 94,02 milyon kesî bû û ew parêzgeh bû ku li Çînê herî zêde nifûsa wê heye, lê îro piştî parêzgehên Guangdong û Shandong di rêza sêyem de ye.
Rûerdê parêzgehê 167.000 km² ye, di 2013an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 94.100.000 kesî.
Hunan (bi çînî: 湖南, "Húnán") parêzgeheke Çînê ye. Perestgeha navdar a Shaolin jî di vê parêzgehê de ye.
Rûerdê parêzgehê 211.800 km² ye, hejmara niştecîhan 63.930.000 (2009) kes e.
Ebdurrizaq Bedirxan ji Malbata Bedirxaniyan e. Kurê Necîb Paşayê Bedirxan û neviyê Bedirxan Beg bû Di proseya şerê cîhanî yê yekem de gelek hewl da ku herêmeke otonom ji bo kurdan ava bike.
Ebdurrizaq Bedirxan wek gelek rewşenbîrên din yên kurd li dijî Siltanê Osmaniyan alîkarî dida Îtihad û Teraqîyê lê piştî şoreşa makezagonî ya li sala 1908ê dijitiya îtihadxwazan kir.
Di wezareta derve ya Osmaniyan de jî wek karmendek xebitiye. Li konsolxaneyên Petersburgê û Tehranê de xebitiye. Li sala 1906ê parêzgarê Stembolê tê kuştin. Ji ber vê li gel 25 kurdan tê girtin. Gelek endamên malbata bedirxaniyan û babê Simkoyê Şikak sirgûnê Trablusê dibin. Lê piştî şoreşa makezagonî li sala 1910ê vedigere welat û diçe Tebrîzê. Di reşemeha 1912ê ya li Erzîromê kombûnên kurdan çêdibin. Tê gotin Ebdurrizaq alîkarî daye van kombûnan. Têkiliya wî bi rûsan gelek hebû. Jixwe zêde li Kurdistana Osmaniyan nemabû piştî şoreşa makezagonî, an li Îranê bû an jî li Rûsî Lê têkiliya wî li gel rûsan zêde nema.
Di destpêka sala 1913ê diçe Xoyê û li wir bi alîkariya Simkoyê Şikak bi navê Gihandin rêxistinekê ava dike. Her wisa dibistaneke kurdî jî bi alîkariya rûsan vekir. Di dibistanê de bi elfebaya rûsî hem dersên kurdî hem dersên rûsî dida. Bi navê Cemiyet rojnameyek derxist. Ji ber lihevnehatina Simkoyê Şikak û Ebdurrizaq Bedirxan û ji ber destpêkirina şerê cîhanî yê yekem van xebatan zêde dewam nekir. Piştî van xebatan Ebdurrizaq Bedirxan dikeve destê îtihadxwazan û li Mûsilê bidarve dikin
Jiangsu (çînî: 江苏; "J"iāngsū"), parêzgeheke Çîn e. Ew di warê hilberên elektronîk û konfeksîyon da yek ji parêzgehên pêşeng e. Serbajarê Jiangsu, Nanjing e. Di warê nifusê da di rêza pêncemîn da ye. Di behra Zer da nêzîkê 1.000 kîlometreyan perava Jiangsu heye. Çemê Yangtze ji başûrê Jiangsu ra derbas dibe.
Parêzgeha Jiangsu ji dema xanedana Sui û xanedana Tang ve wekî navendek aborî û bazirganî ya neteweyî xebitiye. Yangzhou, Nanjing, Wuxi, Suzhou û Şanghay (ku di sala 1927 de ji parêzgeha Jiangsu veqetîya) hemî navendên mezin ên aborî yên Çînê ne.
Bi destpêkirina guhertinên aborî yên Çînê yên 1990an, Jiangsu bû pêşkeftina warê aborî yê. Wekî parêzgeha herî pêşkeftî ya Çînê tê hesibandin.
Rûerdê parêzgehê 102.600 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 79.800.000 kesî.
http://www.chinadaily.com.cn/bizchina/2014-04/01/content_17393546_2.htm
http://www.cn.undp.org/content/dam/china/docs/Publications/UNDP-CH-HD-Publication-NHDR_2013_EN_final.pdf
Tampa, bajareke parêzgeha Florîda ya DYA ye. Bajar, li rojavayê Florîda û li ser perava xalîça Meksîka ye cîh digire.
Herêm navê xwe ji navê bajarê hildide, herêma ku bajar hatiye avakirin bi navê "Tempa Bay" tê binavkirin.
a>", sedema nexweşiya çermî "Tinea nigra", xuya ye.
"Tinea nigra" li ser piyê mirov
"Tinea nigra" herweha bi navê phaeohyphomycosis (feohîfomîkoza serveyî) û bi navê "Tinea nigra palmaris et plantaris" ê jî tê zanîn, înfeksiyona karî ya serveyî ye ku dibe sedema reşbûna çerma mirovan, makulên ku çilkên bêêş in û di hevêsa pêyên ferdên tendurist de dibin sedema vê nexweşiyê.
Makul, carinan di tilî û pêçî û dibe ku carinan di stû û singan de yan di şermgehan de tê ragihandin
Christopher Anthony Olivero (jdb. 15ê çiriya pêşîn a 1984, li Stockton, Kalîforniya) lîstikvanekî amerîkan e.
Chris Olivero di fîlma wêneguhêzê Alien Arsenal ya David DeCoteau de pêşkeşiya xwe ya ewil kir. Di 2003 de, ew rola mêvanek dubare li John Cardell di rêzefîlmê Boston Public de lîst. Di 2005an de, ew di rêzefîlmê 24 - "Twenty Four" de wekî kurê serokê Dewletên Yekbûyî, ku li ser Hêza Hewayî Yek hat kuştin, hat dîtin. Di navbera 2006 û 2009an de ew di 43 beşên rêzefîlmê Kyle XY de rola Declan McDonough lîst.Olivero ji 2006an û pê ve bi aktrîsê Alexandra Picatto re zewicandî ye.
Jean-Luc Bilodeau (jdb. 4ê çiriya paşîn 1990) lîstikvanekî kanadî ye ku ji sala 2004-an vir ve çalak e. Ew ji bo rola xwe ya wekî Ben Wheeler di bernameya kanala ABC Family Baby Daddy de herî baş tê zanîn. Bilodeau di heman demê de di fîlm û rêzefîlmên wêneguhêzê de, mîna Ill Fated, Trick 'r Treat, 16 Wishes, Kyle XY, No Ordinary Family and Best Player de çalak bû. Ew jî di vîdyoya muzîka Emmalyn Estrada "Do Not Make You Let You Go" de bû û di fîlma LOL de rola Jeremy'ê dilîze.
Bilodeau kurê Raymond û Barbara Bilodeau ye û xwişkeke wî bi navê Danielle Bilodeau he ku ajana hûnermendan e. Berî ku ew bibe lîstikvan, ew neh sal xewn bû lê ji ber bernameya xwe ya fîlmê mijûl dans ber da. Ew ji nijada Kanadî yê fransî ye.
Jean-Luc Bilodeau wek baştirîn serlehengê Jay di Disney Channel Original film de 16 Wishes, Debby Ryan stêr bû û wekî Ash digel Jennette McCurdy û Jerry Trainor di fîlma Nickelodeon Original Best Player de derket. Wî demê di Kyle XY de wekî rêzek birêkûpêk bû wek Josh Trager ji bo her sê sezonan li ser ABC Family. Ew rola serekî ya Ben di lîstika serketî ya ABC Family Baby Daddyco-starr Tahj Mowry de, ku di dawiya Gulana 2017-an de weşandibû rola sereke lîst. Ew niha di Karakterê Duyemîn a Carol on CBS de star dike.
Karl von Terzaghî (Karl Anton Terzaghi Edler von Pontenuovo) (z. 2 çiriya pêşîn 1883 li Pragê, m. 25 çiriya pêşîn 1963 li Winchester (Massachusetts, DYA)) wekî damezrênerê mekanîka axê ya nûjen, zanyarî tê hesibandin. Yekemîn damezrînerê Mekanîka Zemînê ye. Di beşa endezyariya avahiyan da bi xebat û lekolînên wi yên pir hêja hene.
Dî Şerê Cîhanî yê Yekem de li ser peymana Awistirya-Macaristan û Osmaniyan derbasî Stembolê dibe. Xebatên xwe yên zanîstî li Stembolê didomîne. Hevkarîgerî anko Hevbandoriya av û axê bûne bingeha xebatên wî. Lekolîn û xebatên xwe yên di derbarê Hevkarîgeriya av û axê kû bûye yekemîn berhema Mekanîka Zemînê de di sala 1924an de di pirtûka xwe ya bi navê "Erdbaumechanik" de tomar kiriye û weşandiye. Piştî xebatên wî yen zanistî edî tevger û pêkhateyên erdê li ser zexmî ya avahiyan da bûye mijareke girîng û avahîsazan ji pê da avahiyên xwe li gorî teoriya wî avakirine.
Formûla wî ya empîrîk.
qk=c’*Nc*sc*dc + q*Nq*sq*dq+0,5* γ*B’*Nγ* s γ*d γ
Karl von Terzaghi ev formûla empîrîk ji bo hesabên Hilgirîna Zemînan peşniyar kiriye. Ji bo hesab hêsantir bibin her têgeheke di formûlê da bê Yekeyên Pîvanê ne. Ev têgehana li gorî pêkhateyên erdê; ava jêrzemînê, hokeya lêkxişandina navxeyî û kohezyonê diguherin. Nirxê têgehan di tabloyan da tên hilbijartinê û di formûlê de tên bicîhkirin. Nirxê hatiye dîtin ji bo ewlehiyeka teqez bi çençarjimara ewlehiyê ra tê parvekirin.Nirxê çençarjimarê li gor pêkhateyên zemîn û avahiya plankirî tê guhertinê. Nirxê wê di navbera 2-4 an de ye..
Jiangxi (çînî: 江西, "Jiāngxī") parêzgeheke li rojhilata Çînê ye. Ew li bakur bi Anhui re, li bakur rojhilat Zhejiang, li rojhilat Fujian, li başûr Guangdong, li rojava Hunan û li bakur rojava Hubei ra cîran e. Serbajara wê Nanchang e. Ji'an, Ganzhou, Pingxiang û Jiujiang bajarên din ên mezin ên parêzgehê ne.
Rûerdê parêzgehê 166.919 km² ye, di 2013an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 45.200.000 kesî.
Jilin (çînî: 吉林, "Jílín"), parêzgeheke li bakur rojhilatê Çînê ye. Li rojhilat bi Korêya Bakur û Rûsya re, li bakur parêzgeha Heilongjiang, li başûr parêzgeha Liaoning û li rojava Mongolya Hundir ra ciran e.
Rûerdê parêzgehê 191.126 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 27.462.297 kesî.
Liaoning (çînî: 辽宁, "Liáoníng"), parêzgeheke li bakur rojhilatê Çînê ye. Parêzgeh di sala 1907an de di bin navê Fengtian (bi çînî: 奉天, "Fèngtiān") de hate damezrandin, lê navê wê di 1929an de hate guhertin. Di bin rejima japonî ya Manchukuo de, navê parêzgehê paşta hate vegerandin, lê navê Liaoning di 1945an de dîsa hate lê kirin.
Liaoning parçeyê başûrê Mançurya ye ku bakurê rojhilatê Çînê pêk tîne.
Çemê Yalu sînorê parêzgehê, ya bi Korêya Bakur re, nîşan dide.
Rûerdê parêzgehê 145.900 km² ye, di 2012an de hejmara niştecîhan digihîje 43.900.000 kesî.
Qesra Qenco bi qasî 30 kîlometreyî li başûrê rojavayê Dêrika Çiyayê Mazî li gundê Qesrê ye. Ev gund kîlometreyekê li binya rêya Mêrdîn û Ruhayê ye û ev cîhê hanê bi navê kîlometreya 67'em tê binav kirin. Ji qesiran re ewropî dibêjin "şato" û tirk jî dibêjin "konak".
Di dewra berê, di navbera eşîran de şer û pevçûn kêm ne dibûn. Ji bona vê yekê bû ku qesr wek keleyan dihatin lêkirin. Qesrên ku wek Qesra Qenco, li derdora Mêrdîn û Ruhayê bi jimarek zêde hebûn. Lê belê, qesra ku heta vê rojê li ser lingan maye Qesra Qenco bi tenê ye.
Nivîsteka (kîtabe) li ser derî ye xuya dike ku Qesir, bi hicrî di sala 1120'an û bi mîladî jî di sala 1705'an de hatiye lêkirin û dîsa bi hicrî, di sala 1320'an û bi mîladî jî di sala 1905'an de, ji aliyê Husênê Qenco ve hatiye tahmîr kirin.
Dora Qesrê, bi bedeneke ku dirêjbûna wê 300 m ye hatiye pêçan. Firehbûna bedenê jî 80-90 cm ye. Ji bona ku ew bikaribin bi rehetî ji êrîş û tehlûkeyan haydar bibin, li her çar qoziyên bedenê jî nêrîngeh hatinin çêkirin. Du deriyên wê hene ku yek li bakur û yek jî li başûr dinere.
Qesir li ser çar tebaxa ye û bi kevirên reş hatiye lêkirin. Beştên odeyan jî li ser çar hustûnên kevir e û wek kubeyan hatiye çêkirin. Li pişta xênî jî çar nêringeh û bedeneke bilindahiya wê bi qasî 1,5-2 metreyan e, heye. Ji bona parastinê, di her nîv metreya vê bedenê de berkaz (mazgal) hatine çêkirin.
Li tebaxa duyem odeyek heye ku wek kîlerê tê bikar anîn, derî û perwazên vê odeyê ji kevirên Bazaltê yên yekpare hatinin çêkirine. Li sedera derî du rêz nivîsa Romayî bala mirov dikişîne. Ev derî ji kevirekî reş û yekpare û qalindbûna wî jî 30 cm ye hatiye çêkirin. Li gor gotinê, ev derî ji xirbeyên Kerkuştî ku 3 km'an li rojavayê qesirê ye hatiye derxistin û tê texmînkirin ku ev derî, deriyê dêreke romayiyan e.
Qinghai (çînî: 青海, "Qīnghǎi") parêzgeheke Çînê ye. Ew li ser Platoya Tîbetêan de ch digire.
Hin deverên Qinghai di sedsala 3an (B.Z.) de ket bin destê Çînê. Nifûsa çînî zêde bû û Qinghai di 1928an da bû navçeyek îdarî ya Çînê. Piraniya Qinghai ji çiyayan û dewerên bilind pêk tê. Gelek rêzeçiya yê parêzgehê hene.
Di havînê de baran zêde dibe. Zivistan sar û ba ye û havîn germ in.
Gola Koko Nor, gola herî mezin a Çînê, di nav sînorên Qinghaiyê de ye.
Qinghai, di nav parêzgehan de, xwedanê aboriya herî piçûk a Çînê ye. Di nav çalakiyên pîşesaziya giran de çêkirina hesin cihekî girîng digire.
Nifûsa Qinghai, ji 54,5% Çînî û 20,87% tîbetiyan pêk tê. Ji bilî van, Hu (çînên misilman), mongol, tirkên salar û monguor (tu) jî dijîn.
Şêx Seîdê Berzencî bavê Şêx Mehmûdê Berzencî ye.
Şêx Seîdê Berzencî li Mûsilê bi tehrîka Îtihad û Teraqî ji aliyê gel ve tê qetil kirin
Shaanxi, (çînî: 陕西; "Shǎnxī";"), parêzgeheke Çîn e.
Çemê Wei û plato ya Loess li vir e. Li başurê Mongolya Hundir cih digire.
Rûerdê parêzgehê 205.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 37.327.378 kesî.
Erdhêja Shaanxi di sala 1556an de li vir hatîye holê û 830.000 kesî jîyana xwe ji dest daye.
Shandong(çînî: 山东 / 山東; "Shāndōng"),ew parêzgehek li ser peravên rojhilatê Çînê ye. Shandong di zimanê Çînî da tê wateya "rojhilatê çîya". Ji ber ku li rojhilatê çiyayê Taihangê (太行山) ye, ev nav hildaye. Gundê Konfusyus, Qufu, li vê parêzgehê ye.
Rûerdê parêzgehê 156 700 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 91.800.000 kesî.
Edward William Charles Noel (jdb. 14ê nîsana 1886; m. 10ê kanûna pêşîn a 1974) serhengekê artêşa brîtanî bû di şerê cîhanî yê yekem de û piştî şer. Gelek têkiliya wî bi Şêx Mehmûdê Berzencî re çêbûye. Piştî agirbesta Moudros li Rojhilatê Anadoluyê çalak bû.
Noel di sala 1908an de beşdarî Artêşa Hindî ya Brîtanî bûye. Wî li Gurcistan, Azerbaycan û Asyaya Navîn wek efser û sîxur kar kiriye. Di sala 1915an de li bajarê Ehvazê yê Îranê bûye konsolos. Di çar salên xizmeta xwe de li wir wî fersend dîtiye ku li ser kokên etnîkî yên nifûsa herêmî lêkolînê bike. Li Îranê fêrî zimanê kurdî bû.
Piştî agirbesta Moudrosê li Bexdayê wek komîserê sîxuriya Brîtanî hatiye tayînkirin. Di 12 adara 1919an de, hatiye wezîfedar kirin ku li herêmên kurdan vekolînan bike. Ew bi serokên eşîrên kurd ên li wilayetên rojhilatê Osmaniyan re civiya. Di 13ê hezîrana 1919an de, Komîserê Brîtanî li Bexdayê, Albay Arnold Wilson, ji Londonê re pêşniyar kir ku ji bo avakirina Kurdistanekê di bin banê Brîtanyayê de tevbigere.
Major Noel di 3ê tîrmeha 1919an de ji Bexdayê çûye Stenbolê û bi Sekreterê Dewleta Brîtanî yê Komîserê Bilind û serokên neteweperwerên kurd ên Kurdistan Teali Cemiyeti re civiya. Noelî ji Wezîrê Karên Hundirîn ê osmaniyan, Adil Bey, belgeyek stend ku destûr dida wî ku ji hemî postexaneyên osmanî telegramên şîfrekirî bişînei.
Di 21ê tîrmeha 1919an de, Hohler di nameyekê de ji hevkarê xwe Telley re di Wezareta Derve de dinivîse ku wî li Stenbolê bi Noel re hevdîtin kiriye, ku Noel dixwaze bibe kurd, ku serweriya brîtanî li Mezopotamya ewle ye û ji ber sînorê rojhilat lihevhatina bi eşîrên kurdan re baş pêwîste. Bi ser de, Hohler got ku, tevî biryara hatî dayîn jî çûyîna Noel ji bo herêma kurdan bi tena serê xwe û ji kurdan cuda û çûyîna ji bo civîneke Klûba kurdan bi kincên eskerî (unîferm) neberpirsiyarane bûye.
Amîral di 10ê hezîranê de ji Lord Curzon re nivîsandiye ku Noel dê bi tena serê xwe û ji kurdên din cuda biçe herêmê da ku balê nekişîne û ew ê gel li hember Mustafa Kemal Paşa tehrîk bike. Noel li Helebê bi serhildêrên kurd re civiya, mirovên eşîretên çekdar li wir civandin û çû Meletiyê. Li wir wî bi koma Mutasarrıf (rêvebirên sanjak) ya Meletiyê, Halil Bey, û waliyê Xarpêtê Alî Galip Bey re hevdîtin kir. Lê pilana wan eşkere bû, ji ber vê yekê ew hingê bi fermana Mistefa Kemal ji aliyê leşkerên tirk ên ku dilsozê tevgera wî bûn ve hatin şopandin. Noel, Ali Galip û yên din ber bi Kâhta reviyan.
Di telgrafeke ku wî ji Rihayê ji Sefîrê Bilind ê brîtanî re li Stenbolê di 19 îlona 1919an de şandiye de, gotiye ku êlên kurd ewê dagîrkeriya brîtanya pêşwazî bikin, ku nîvê gelheyê wê kurd bin û eger ku kurd li Herêmên xwe walî ji wan be, ewê dê guh bidin walî û bibin hevalên Hikumeta Birîtanya.
Di 21ê kanûna pêşîn a 1919an de, wî pileya serekî wergirt. Noel heya sala 1938an li herêmê ma. Noel ji sala 1919an û vir ve xwediyê Fermana Xizmeta Ciyawaz bû. Ew di 1974 de mir.
Shanxi (çînî: 山西; "Shānxī"), parêzgeheke Çîn e. Ew li rojhilatê Hebei, li başûr û başûrê rojhilatê Henan, li rojava Shaanxi, û li bakur jî Mongolya Hundir va dorpêçkirî ye.
Rûerdê parêzgehê 156.800 km² ye, di 2010an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 35.712.111 kesî.
Siçuan (çînî: 四川, "Sìchuān"), parêzgeheke Çîn e.
Rûerdê parêzgehê 485.000 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 81.620.000 kesî.
Di 12ê gulan a 2008an de, ji ber erdheja 8.0 mezinahî, ku navenda wê Sichuan bû, nêzîkê 70,000 kes mirin.
Thesaurus Linguae Graecae (TLG) merkezekî lekolinê ya Zanîngeha Kalîfornîya ye. TLG di sala 1972 ji alîyê Marianne McDonald hat damezrandin. Armanca wî komkirina hemû berhemên
yewnanîya kevneşopî li ser pirtûkxaneyek dîjital bû. TLG ji sala 1972 de komkirina berhemên kevneşopî ya yewnanî ji Homerê heta  Ketina Kostantînopolê(1453) destpê kir û piranîya wî hate kom kirin.
Navê îmamê Şafiî bi erebî
Îmam Şafiî ango Muhemmed ibn Îdrîs eş-Şafiî (bi erebî: "Muhammad bin Idrîs ash-Shâfi'î") îmamê mezheba Şafiî ye. Îro jî bi hijmarek zêde kurd di mezhebê îmamê Şafiî de ye.
Jiyana Îmam Şafiî.
Mezheba (mezheb di wata rê de ye) Îmam Şafiî di nav çar mezhebên ehlê Sunnet de hîsab dibe. Navê Îmam Şafîî, Muhemmed bîn Îdrîs e. Di sala wefata Ebû Henîfe de M. 767 an de (H. 150) di bajarê Filistîn, Xezede tê dinê.
Bavê Îmam Şafîî mensûbê qebîla Qureyş e. Ew digihîje kurên Mutalîbê birayê Haşîmê kalê Pêxemberê me. Diya Îmam Şafiî ji Yemenê ji Qebîleya Ezd e. Di kirin û gihîştina Îmam Şafîî de para wê gellek zahf e.
Îmam Şafiî hêj di dergûşê de ye bavê xwe wenda dike, ji ber vê yekê bi xizanî mezin dibe. Malbata Îmam Şafîî di vê xizaniya xwe de, xwe davêjin Filistînê. Di têkoşîna jiyanê de leqê gellek zehmetiyan dibin. Diya Îmam Şafîî wî dibe Mekeyê. Ew bi xizanî û sêwî mezin bû. Îmam Şafîî ji bo destpêka hînbûna xwe wusa dibêje "Piştê jiberkirina Qur'ana Pîroz ez herdem diçûm Mescîda Heram. Li vir min ji alimên hedîsê û ji alimên fiqihê sûd werdigirt, lêbelê em zaf xizan bûn, qeweta me qasê sendina rûpelek kaxiz jî tune bû. Min di nivisandina fêr û meselê ku ez hîn bibûm de gellek zahmetî kişand".
Îmam Şafiî xwendina xwe ya yekemîn li Mekê bi cih anî. Piştê vê xwendinê, dest bi hînbûna wêjeya Erebî kir. Ji ber vê yekê, beşdarê qebîla Huzeyl bû. Qebîla Huzeyl jiyana xwe li çolê didomandin. Îmam Şafîî li vir zanîna xwe pêş ve dibirin û xwe hînê avêtina tîrê dikirin. Di derbarê vî de Îmam Şafîî wusa dibê: "Ez ji Mekê derketim çolê, hînê ziman û jiyana qebîleya Huzeyl bûm. Ew qebîle ji aliyê zimanê Erebî ve ji hemî qebîla fesihtir bû. Ez bi wan re digeriyam ji wan hînê avêtina tirê bûm. Dema ez vegeriyam Mekê di warê Hedîs û wêje de zaf agahdar bibûm." Îmam Şafîî di deh saliya xwe de pirtûka (Muwetta- hedîs) zanayê di dema xwe de herî navdar Îmam Malîk di neh rojan de ji ber dike. Di ciwaniya xwe de pir girîngî dide ser ilmê. Ji alimê wek Sufyan bin Ûyeyne, Muslîm kurê Xalid ez-Zencî fêr digre. Di hedîsê fiqih lûxat û di wêje de xwe pirr pêş ve dabû. Di nav ciwanê Mekke de di zanebûna xwe da hatibû asteka wusa bilind ku bi pêçiya dihat nîşandan. Di tehsîla Îmam Şafîî de pêvajoya herî girîng ew e ku bi fêrgirtina ji Îmam Malîk dest pê kiriye. Wexta ku ji Mekkê diçe Medîne fêrgirtina xwe ya ji Îmam Malîk wusa qal dike: "Li Mekkê ez pêşî ji Muslîm bin Xalîd fêr digirtim. Wê wextê ez bihîstim ku Malik bin Enes kesek herî mezin e, ew îmamê Mislimanan e. Kete dilê min ku ez herim ba wî, jê fêr bigrim, bibim şagirtê wî.
Piştre pirtûka wî ya herî navdar ya ku bi navê Muwettayê min ji kesek Mekkî peyda kir. Di neh rojan de min jiber kir. Piştê xwendina wî pirtûkê, min bêtir xwest ku Îmam Malîk bibînim. Ji ber vê yekê ji beriya ku Îmam Şafîî here Medînê, ji bo ku leqayê tu astengî nebe ji waliyê Mekê nameyek distîne û dikeve rê. Wextê ku digihîje Medînê bi nameya xwe diçe cem walî nameyê dide destê walî û rewşa xwe jê re qal dike. Ew û walî bi hev re diçin mala Malîk bin Enes. Îmam Malîk wan li ber derî pêşwazî dike. Îmam Malik bi bejneka dirêj û bi sawîr (heybet) xuya dikir. Walî nameyê dide Îmam Malik. Dema Îmam Malik di seriyê namê de ku dibê "Muhemmedê kurê Îdrîs ji alê diya xwe ve kesekî bi şeref e û rewşa wî wusa ye…" dixwînê wusa dibêje: "Subhanellah", îlma Resûlûllah wusa bûye ku edî bi nameya tê nivîsîn, tê pirsîn û tê xwestin"
Pişt re Îmam Şafîî wusa dibêje: "Min rewşa xwe jê re qal kir û min go; "Ez dixwazim ji te fêr bigrim." Îmam Malîk gotinên min guhdar kir û li min mêze kir. Pirsî, navê te çî ye? Min go: "Muhemmed e". "Ey Muhemmed, Xwedê nûr xistiye dilê te, tuyê di pêşerojê de bibî mirovek navdar. Sibê bi mirovek re were bila ji te re Muwetta bixwîne". Min jê re got "Min ji ber kiriye, ez dikarim bixwînim".
Piştê wê rojê Şafîî diçû cem Îmam Malîk xwendina xwe dikir. Dema Îmam Şafîî li ba Îmam Malîk dixwend Îmam Malîk li hember xwendina Şafîî gellek dilgeş dibû. Ji ber vê yekê Îmam Şafîî carna ji tirsa xemgînbûna Îmam Malîk nedixwest li balê bixwîne. Lê îmam nedihişt. Lewra Îmam xwendina Şafîî pirr dieciband û digo "bixwîne ey ciwan".
Îmam Malîk di bin destê xwe de neh sal fêr dayê. Dema Îmam Şafîî di îlmê de digihîje astek bilind vedigere Mekkê. Waliyê Yemenê wî ji vir dibe welatê xwe û pêywira qazîtiyê didê. Îmam Şafîî peywira xwe li Necranê ku girêdayiya Yemenê bû, dikir. Ew peywira xwe bi dadperwerî dikir. Derfet nedidan zalim û keysoyan. Ji alî kesên heqnexwazan gellek eziyet gihiştiye Îmam Şafîî.
Dema Îmam Şafîî li wir e, waliyek zalim dişînin Yemenê. Ev walî gellek zilm dikir merivên di bin desthiladariya xwe. Dema Îmam Şafîî bi vî dihese vî waliyê hişyar û rexne dike. Lê ev helwesta Îmam Şafîî dibe sedema acizbûna walî û sedema astengî ji xebatên wî re.
Ebasîyan ji nifşa Elî rik digirtin. Bizanibana ku yek ji nifşa Elî ye, wî rehet nedihiştin. An wê biketana zîndanê an jî wê wî bikuştana. Ev waliyê zalim, Îmam Şafîî bi alîgiriya Elî sûcdar dikir. Herkes jî zanîbû ku ev rewş derew e. Belê Şafîî ji nesebê Elî ango Ehlê Beyt hez dikir. Lê ji bo ew werin desthilatdariyê tu kiryarên wî tunebûn. Li ser hemî rastiyan derewên Walî dîsa jî li ser vê mijarê ji Xelîfe Harûn Reşîd re name şiyand û ew fît kir ser Îmamê Şafîî. Ji ber van fîtên Walî, Harûn Reşîd destê Şafîî kelepçe dike û wî tîne Bexdayê.
Îmam Şafîî di sî û çar saliya xwe de leqê aloziyek wusa dibe. Di himan demê de wî derdixînin pêşberê Xelîfe Harûn Reşîdî. Çar salan li Yemenê dimîne. Ev çar sal di dîroka Îslamê de wek wendayiyek tê hîsab. Lewra di vî çar salê de tiştê ku bikirana wê pirr bana. Li ser vê bûyerê Îmam Şafîî dev ji peywira xwe ya qazîtiyê ber dide. Û dîsa berê xwe dide îlmê.
Ew him dida xwendin, him dixwend, him fêr dida him jî fêr digirt. Ji bo mirovan berhema xwe ya fiqih ya herî girîng derxist holê.
Îmam Şafîî diçe Bexdayê li vir mala Muhemmed kurê Hesen dixwîne û bi vî awayê fiqha Îraqê û ya Hîcazê berhev dike. Di îlma fiqhê de tê astek wusa bilind ku edî dikare rêzikê îlma fiqihê diyar bike. Navê wî di nav herkes de hate naskirin û belav bû, îtibara wî bilind bû. Şafîî bi heqê xwe gihîştibû merteba îmametiyê. Dema Şafîî li Bexdayê dima bi kesên Îraqî re diket niqaşa fiqhê. Xwe şagirtê Îmam Malîk dihesiband.
Îmam Şafîî Pişt re vedigere Mekkê li Haremê Şerîf dest bi dayîna fêrê dike. Di dema Hecê de alimên herî mezin bi wî re diaxivin, guh didin gotinên wî. Di vê demê de Ehmed bin Henbel wî dibîne. Êdî kesatiya Şafîî bi fiqihek nipînû derdikeve holê. Ev fiqih ne ya ehlê Medîne û ne jî ya ehlê Îraqê ye. Îmam Şafîî di nav Mekkê û Bexdayê de diçû û dihat. Îlma ku ji ustadê xwe sitandibû bi hişê xwe pêş ve dibir û fiqihek nû derdixist holê. Ev fiqih, di nav merivan de bela dikir û wan pê agahdar dikirin.
Gellek civak ji bo ji Îmam Şafîî îlim bigirin li dora wî diciviyan guhê xwe baş didan gotinên wî. Lê piştê demek di nav merivan de hinek kes û hinek fikrê dijî Îslamê derketin rastê. Ji bo vê yekê Îmam Şafîî ji bo xwe ji gelemşa Îraqê dûr bixe demek dirêj li Mekkê bi cih bû.
Îmam Şafîî di çil û pênc saliya xwe de carek din vedigere Bexdayê. Cihê ku Îmam Şafîî biçûya li wir raya xwe belav dikir. Lê hinek rayên wî bi yên ustadê wî Malîk re nakokî dibûn. Lê ji giramiya wî nedixwest wî rexne bike. Bi tenê raya xwe dianî ziman. Ji ber vê yekê gellek caran li hember bîd'etên ku dû Îmam Malîk derketin û têkoşîn dida. Îmam Şafîî bihîst ku di nav hin civakên mislimanan de berhem, pertal û kincên Îmam Malikî hatine muqedes kirin. Wusa bibû ku êdî hin kes li hember hedîsên Pêxemberê me bi peyvên Îmam Malik bersîv didan. Wusa bibû ku êdî li Endulusê gel bi şaşika Îmam Malîk ji bo baran bibare hêwîş dikirin. Lê Îmam Şafîî li hember van hemî bîd'etan disekinî, têkoşîn dida. Lewra dema mirov, di derbarê meleyan de pirr zêde biçûyana diketin riyek xeter, ji rê derdiketin. Wekê din, Îmam Şafîî di hinek mijaran de di dijê raya Îmam Malîk de muxalefet dikir. Bi navê "Xîlafetî Malîk" pirtûkek nivîsî lê ji hurmeta ustadê xwe Malîk dûdilî dikir ku vê pirtûkê derxe holê. Piştê salek pirtûkê şîrove dike û belavê mirovan dike. Dema jê re digotin "Te vî çawa kir?" Ew wusa bersiv dida: "Ustadê min, hogirê min e, Heq jî hogirê min e. Wextê ez van herdûyan datînim li ba hev, ez hogirtiya Heqê çêtir nêzî xwe dibînim."
Îmam Şafîî ev rexne ji bo riza Xwedê dikir. Lêbelê dîsa jî rexnekirina Malîk jê re giran dihat. Lewra ew ustadê wî bû. Rexna Şafîî, bû sedemê dijrabûna faqihên Misirê. Lewra Îmam Malîk li Misirê di nava muctehîdan de merhela yekemîn digirt. Ji ber vê kesên ku Îmam Malîk diparastin li dijê Îmamê Şafîî derdiketin. Ew rexne dikirin dixwestin ku wî ji memleket bavêjin. Hetta ji bo vê çûn cem walî derxistina Îmam Şafîî xwestin.
Îmam Şafîî hemî temenê xwe ji bo xizmeta Ola Îslam qedand. Ew heta dawiya temenê xwe her roj ji Qur'an xitmek dixwend. Mehê sî xitim diqedand. Di meha Remezanê de êvarê yek, rojê jî yek xitim dixwend. Di meha pîroz de şêst xitim xilas dikir.
Êdî dema wefata Îmam Şafîî hatibû. Bêtaqet ketibû. Weka ewul nikaribû Qur'an bixwenda. Lê dixwest ji yekê xwendevan guhdar bikira. Dema Şafîî di vî halî de bû talebê wî Ebû Musa, Yûnis bin Ebdulela jê re dixwend.
Li Misirê ji alî hin kesên tolaz lêdan xwar. Hêj pîr nebibû. Ev lêdan di canê wî de nexweşî çêkir. Ji hal ketibû. Êdî wek berê nikaribû zindî ba. Di dawiya nefesa wî de halê wî jê pirsîn. Ew jî dibê "Ez ji dinê koçber dibim, êdî jê diqetim. Şerbeta hêvî vedixwim. Diçim bal Rebbê xwe yê Kerîm". Wefata Şafîî ji alemê Îslamê re zayiyeka mezin dibe. Pirr xwîn wenda dike û bi zaya wê xwînê jiyana xwe ji dest dide. Di 20'ê Çileya sala 820'an dawiya êvara meha Recebê de, di pêncî û çar saliya xwe de -hin dibên ji nexweşiyê, hin jî dibên ji ber van derban- wefat kiriye/şehîd ketiye. Qebra wî li Misirê binê singa çiyayê Muqettena dimîne. Sala 1211'de Siltanê Eyyûbiyan El-Melîk El-Kamîl li ser qebra Îmam Şafîî tirbek biqubbe çêdike. Ji alî Selehaddînê Eyyûbî el-Kurdî jî li cem veê turbê medreseyek mezin tê çêkirin.
Îmam Şafîî ewliyayek herî mezin bû. Di gotinek xwe de wusa dibê: "16 sal e min têr xwarin nexwariye" dema sedema wê jê dipirsin, dibê "xwarina zaf giranî dide mirov, qelb zeîf dike. Feraset û îdrakê kêm dike. Zaf xew tîne û bi vî awayê meriv ji îbadetan dike, serê evditiyê kêmxwarin e".
Diruvê Îmam Şafîî zaf xweşik û şêrîn bû. Jîrek bû, xwediyê qabîliyet mezin bû, zahf xweş Qur'an dixwend. Dema ew Qur'an bixwenda merivê dora wî ji xwe diçûn.
Harûn Reşîd, her sal ji Bîzansiyan bêş distend. Salek Bîzansiyan ruhbanê xwe rê kirin ku bi aliman re têkevin niqaşê. Ev wusa digot: "Gava alim me bibin emê bêş dayînê berdewam bikin, lê ger me têk nebin êdî em bêş nadin." Ji bo vê niqaşê çar sed fileh tên. Xelîfe ferman dide ku hemî alim li cem çemê Dîclê bigihîjin hev. Gazî Îmam Şafîî dikin ku bersiv bide pirsên Xirîstiyanan. Îmam Şafîî şalika nimêjê radike datîne ser milê xwe û tê devê çemê Dîcleyê. Li vir şalikê radixe davê ser avê û gazî ruhbana dike. "Kî bixwaze bi min re têkeve niqaşê bila werê vir." Lê tu kes ber bi wî jî naçe. Piştê vî bûyerê ruhbanê hatibûn ku têkevin nîqaşê li wir dibin misliman. Wextê împaratorê Bîzansê pê dihese ruhbanê ku şiyandiye bûne misliman ji xwe re wusa dibê; "Baş e ku nehatiye vir. Nexwe wê mirovên vê derê jî bikira misliman.”
Talebê Îmam Şafîî dibê; Roja cejnê ez bi Îmam Şafîî re ji mescîdê derketim. Pê re çûm heta li ber derê wî. Qerwaşek bi kîsikek zer hate cem Îmamê Şafîî. Ev kîsê zêr pêşkeşê Şafîî kir û wusa got: "Selamê Efendiyê min ji te re heye dixwaze ku tu van zêran bipêjirînî." Îmam Şafîî kîsê destê wî dipêjirîne. Di nav de demek kurt derbas dibe nabe mirovek tê ji Îmam Şafîî hinek pere dixwaze. Îmam Şafîî hêj devê vî kîsikê venekirî dide destê wî mirovê û wî dişîne.
Îmam Şafîî dibê; "Di zaroktiya min de Pêxemberê Xweda hat xewna min. Ew û hinek sehabî bûn. Li Mescîda Heram ji mirovan re meletî dikirin. Dema nimêja wan xilas bû ez çûm ba wî, min jê îlim xwest. Li ser vî Muhemmed ji binê qeftanê xwe mêzînek derxist û da destê min. Go "ji bo te ye ev mêzîn". Piştê vê xewna min da şîrove kirin. Ji min re ev hat gotin; "Tuyê li ser sunnetê bibî îmam. Wata mêzînê jî ev e, tê bigihîjî heqîqetê Muhemmediye.” Di dawiyê de Îmam Şafîî wusa dibêje: “Rojek min Elî xewna xwe de dît. Gustila xwe ji tiliya xwe derxist û xist tiliya min. Ew alametek ku îlma wî û ya Resûlûllah digihîje min bû.” Îmam Şafîî di şeş saliya xwe de dest bi mektebê dike. Diya wî ji zahîdan yek bû; jinek ewledar bû. Ji bo vê yekê gel carna siparteyên xwe disipartin wê. Rojek du kes boxçê xwe datînin balê. Ev meriv jê re gotibûn heyya em her du bi hev re neyên tu vî boxçê nedî kesê. Piştê demek ji vana yek tê boxçê ji balê dibe diçe. Yên din jî navberek kurt de tê û boxçê jê dixwaze. Dema Zahîde dibê min daye hevalê te. Mirov jê re; "Min ji te re negotibû qey hetanî em bi hev re neyên tu nedî tu kesî, te çima daye?" Li ser vê bûyerê zahîde zaf diqehere. Dema Îmam Şafîî tê û diya xwe bi xemgîn dibîne sedema vê xemgîniyê ji diya xwe dipirse, diya Îmam Şafîî tiştê ku hatiye serê wê yek bi yek ji kurê xwe re dibêje. Li ser vê Îmam Şafîî ji diya xwe re wusa dibêje: "Tu neqehire ezê vêga xwediyê boxçê re biaxivim." Şafîî tê cem xwediyê boxçê û dibêje, boxça we li cihê xwe disekine here hevalê xwe bîne, were boxça xwe bibe." Wextê xwediyê boxçê vê bersivê distîne di cihê xwe de mat dimîne û pişt re vedigere diçe, carek din jî nayê.
Çend Gotinen Îmam Şafîî.
Îmam Şafîî di şîreteka xwe de wusa dibê “Ji kesên ku mal û milkên wan ji yên te zaftir in nebehece. Ji kesên ku îbadet û teetên wan ji te zaftir e mînak bigre. Ji ber ku yên dijîn jî wê rojek bimrin. Ne hewce ye tu bihesidî dinya wan.
Aquileia.
Aquileia li îtalîyayê bajarekî kevin ya împaratorîya Romayê ye. Serdemên Kevinê da Aquileia yekê mezinterînê bajarê dinya bû û 100.000 kes li vir dijîbûn lê îro bajarekî piçûke û 3,500 kes li wî barajê de dijîn. îro Aquileia yekem bajarê dîrokî a bakûrê îtalyaye.
Aquileia nêzîkî çema Natiso di sala 180/181 berî zayinî ji alîyê Romîyan hat ava kirin.
Hejmara Reynold bi navê Osborne Reynolds bû, ku di navbera 1842 û 1912 de jiyaye û vê hejmarê pênase kiriye.
Di Mekanîka Herkoyîyan,Fluid Mechanics de bi rêjeya Hêzên Mêtingehkar Interial Forces (vs,d) li hember hêzên viscosity (μ / ρ) ye.Encama Hevkarîgeriya van herdû cureyê hezan û bandora wan a li ser herikîna herkoyîyan (bi piranî jî ya avê) Hidrology amaje dike.
Ji ber vê yekê, hejmara Reynolds-ê tête bikar anîn ku ji bo diyarkirina pergala darêjê anko rewşa herikîna avê.Li gor vê jimarê Herk dû beş in Herikîna Lemîner û Herikîna Bitûrbûlans.Ger hejmara Re di borîyê de ji 2300 ê kêmtir be, ew wekî Herikîna Lemîner tê hesibandin û heke mezintir be, ew wekî Herikîna Bitûrbûlans tê hesibandin.
Di herikîna tevlihev a li ser plakeyan an baskên amûran de, hejmara krîtîk a Reynoldsê 5x10 ^ 5 e.
Ayhan Geverî (1980), nivîskarekî kurd e.
Ayhan Geverî, di sala 1980'yî de li navçeya Geverê ku girêdayî bi Colemêrge ye, ji dayik bû ye. Di sala 2003yê de ji beşa ziman û wêjeya Tirkî ya Zanîngeha Stenbolê destûryar bûn. Li Zanîngeha Wanê jî di eynî beşê de lîsansa xwe ya bilind qedand kir û niha jî di Zanîngeha Bilkentê de doktorayê diket. Di sala 2011ê de jî li Zanîngeha Mûş Alparslanê di beşa ziman û wêjeyaa Kurdî de dest bi mamostetiyê kir.
Nivîsên wî di gelek kovarên Kurdî û Tirkî de belav dibin û bi navê Leyl-name (2006), Antolojiya Çîrokên Nûbiharê (2008) û Yûsuf û Zuleyxaya Selîmiyê Hîzanî (2013) sê berhemên wî ji nav Weşanên Nûbiharê çap bû ne û li ser " Jiyan û Berhemên Evdirrehîm Rehmî Colemêrgî " jî xebatek wî heye ku hê qedand ne bû ye.
Yunnan (çînî: 云南; "Yúnnán"), parêzgeheke Çîn e. Serbajarê parêzgehê, bajarê Kunming e, ku berê wekî "Yunnan" dihat bi nav kirin.
Yunnan li herêmek çiyayî de cih digire. Piraniya nifûsê li rojhilata parêzgehê dijî. Yunnan di çavkaniyên xwezayî de dewlemend e û xwedanê cûrbecûr nebatê ye. Ji nêzîkê 30.000 celebên nebatên ên li Çînê hene û 17.000 zêde yî vana li Yunnan e.
Yunnan di heman demê de li Çînê xwedî rezervên herî mezin ên Aluminyum, Sirb, Çînko û Pîl e û di heman demê de xwedî rezervên mezin ên sifir û nîkel in.
Li gel 34% ji nifûsa Yunnan ku ji kêmneteweyan pêk tê, Yunnan ji hêla etnîkî ve yek ji wan parêzgehên cihêreng ên li Çînê ye. Hani, Zhuang, Dai û Miao komên hindikayî yên etnîkî li parêzgehê ne.
Rûerdê parêzgehê 394.000 km² ye, hejmara niştecîhan 45.966.239 (2010) kes e.
Zhejiang (çînî: 浙江), parêzgeheke Çîn e. Pîşesazî dewparêzgehê girîng e. Li rojhilatê Çînê cih digire.
Rûerdê parêzgehê 101.800 km² ye, di 2009an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 51.800.000 kesî.
Taywan (Komara Gel a Çînê)
Tayvan (çînî: 台湾省; "Táiwān shěng"), ew herêm e ku Komara Gel a Çînê, wekî parêzgeha 23 emîn qebûl dike. Komara Gel a Çînê tu carî Girava Taywanê kontrol nekiriye û vê gavê ji hêla Komara Çînê ve tê birêvebirin. Rûerda wê 35.581 km² ye.
Xalibê Dehlewî an Mîrza Esedullah Xan Xalib (jdb. 1797 - m. 1869) helbestvanê Hindistanî ku helbestên xwe bi zimanê farsî û urdu nivîsandiye.
Dema Împaratoriya Babûr ji dayîk bûye û paş kolonizasyona Britanyayê jiyana xwe ji dest daye.
Ningxia (çînî: 宁夏, "Ninghsia") Bi fermî Herêma Xweser a Ningxia Huy. herêmeke xweser a Çîn e. Ew li bakurê welat ta cîh digire. Ew di nabera Mongolya Hundir, Shaanxi û Gansu da ye. Rûerdê wê 66.000 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 5.880.000 kesî. Navenda wê ya îdarî Yinchuan e.
Li bakur, plato ya Ningxia li dora çemê Zer dirêj dibe. Li başur, deşta Huan Gtu û çiya hene.
Piştî ku herêm bi xanedana Qin ve hate girêdan, di xanedana Han da ew bû navçeyek. Di dema xanedana Song de, Tangutan xurt bun û paytexta xwe li Yinchuan ava kirin, dewleta Xia ya Rojavayê ava kirin. Lêbelê, ew ji hêla Împaratorîya Mongol ve hat dagirkirin û hilşandin.
Piştî xanedana Yuan, hêjmara misilmanan zêde bûn û dever hate islamî kirin.
Gelê Huy difikirin ku bi eslê xwe Ereb, Farisî û Tirkî ne.
Îrfan Amîda helbestvan û nivîskareke kurd e.
Di sala 1968an de, li Mêrdînê ji dayik bûye. Xwendina xwe li Qesrêya gundê Mêrdînê, Qoser, Dirbêsiyê û li Zanîngeha Dîcle ya Amedê, Para Perwerdehiyê kuta kiriye. Helbestên wî di Azadiya Welat, Jiyana Rewşen, Mehname û Kulîna Kulîlkan her wiha çîrok û nivîsên wî di Kovara W de hatine weşandin.
Formula Karl Von Terzaghî ya ji bo pîvandina hilgirîna zemînan e.
Taybetiyên formulê.
Formuleke ampîrîk e. Ji ber vê yekê bê yekeyên pîvanê ye. Ev formula han, nirxeke teqez napîve. Encama wê nirxekî teqrîbî ye. Ji bo zemîn zêdetir di nav sînorên qada ewle de bimîne, (Qk) li gor rewşa zemîn, ava jêrzemînê û çend faktorên guhêzbar bi çençarjimareka ewliye ve tê dabeşkirin. Ji ber ku kirariya dabeşkirine nirxekî teqez peşniyar nake divê avahîsaz ji bo bibe xwediyê fikrekê vê formulê bi kar bîne.
Guangxi (çînî: 广西; "Gvangjsih"), Bi fermî Herêma Xweser a Guangxi Zhuang herêmeke xweser a Çîn e.
Rûerdê wê 236.700 km² ye, di 2009an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 48.890.000 kesî.
Navçe bi fermî di sala 214 (B.Z.) de bûye beşek ji Çînê. Piştî ku ew ji hêla xanedanên cûda ve hate îdare kirin, wê di sala 1279an da di dema xanedana Yuan de navê xwe yê îro hilda. Ji 1368an heta 1644an, di bin hukumdariya Ming de, heya 1911an di bin hukumdariya Qing da ma. Ew bi herêma cîran Guangdong va, navenda şoreşa neteweyî,ya ku di destpêka sedsala 20an de ji aliyê Sun Yat-sen ve hatî pêşeng kirin, bû. Herêm di şerê duyem ê cîhanê da bu encamên erîşên Japonî û piştî şer ji Japoniyan hate girtin, Ew di sala 1949an de wekî herêmek îdarî ya Çînê hate îlankirin. Di sala 1958an de, herêma Xweser a Guangxi Zhuang hate afirandin.
Piraniya axên Guangxi ji girên ku ji 500 û 1000 m bilinde pêk tê. Germahi ji bo çandiniyê li seranserê salê guncan e. Ji ber bandora bayê muson barîna baranê zêde ye.
Demografi.
Nifûsa Guangxi ji gelên Çînî, Zhuang, Yao, Meo û Dung pêk tê. Zhuang, ku hêjmara wî nêzî 14 mîlyon e û bi eslê xwe ji Guangxi ye, bi gelemperî di navend û rojavayê herêmê de dijîn û Çînî jî li rojhilatê heremê dijîn.
Mongolya Hundir (çînî: 内蒙古, "Nèi Měnggǔ", bi fermî Herêma Xweser a Mongolya Hundir, bi mongolî: Өвөр Монгол, "Övör Mongol"), herêmeke xweser a Çînê ye. Rûerdê wê 1.183.000 km² ye, di 2004an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 23.840.000 kesî. Navenda wê ya îdarî Hohhot e.
Mongolya Hundir (başûr) û der (bakur; Mongolya heyî) ji sedsala 17an ve heremên cuda ne. Du sal berî damezrandina Çînê (1949), Mongolya Hundir ji hêla komunîstên ku vê herêmê kontrol dikirin bi avayekî herêma xweser hate îlankirin. Piştî şoreşa çandê ya Çînê (1969) sînorên wê hate guhertin û axa wê hate teng kirin. Ev rêkeftin di sala 1979an de hate betal kirin û herêm hatîn vegerandin sînorên xwe yên berê.
Komên etnîkî li Mongolya Hundir (2000)
Tragopogon pratensis, Siping an jî rîşê bizinê. Siping kulîlkek di malbata beybûnan (Asteraceae) de ye.li Ewporayê û bakûra emrîkayê belav bûye û bi gelemperî kêlekê rê de heşin dibe.
Navbera meha hezîran û cotmehê kulilk dide û tîyeya wî 3-5cm dibe. rîşe û bişkojê wî jî tê xwarin û bistikê wê darşîr e.
Taybetmendiya siping.
Ji 30 cmê heta 100cm dirêj dibe. ji (Scorzonera humilis) ê kintir e lê belgê gulê wê ji dirêjtir e
Bi rîş û bistikê wan va seleteya dîyabetîk tê çêkirin
Chongqing (çînî: 重庆, "Chóngqìng"), bajarekî di asta parêzgehî de ye ku li herêma başûrê rojavayê Çînê cîh digire.
Chongqing, ku heta demeke nêzîk bajarê parêzgeha Sichuan bû, di 14ê adara 1997an de bû bajarekî li asta parêzgehê.
Rûerdê bajar 82.403 km² ye, di 2014an de hejmara niştecîhên parêzgehê digihe 47.000.000 kesî.
"Nûbihar" kovareke çandî û wêjeyî ye.
Ji sala 1992yan hetanî sala 2000î heşt salan mehane, bi temamî 86 jimar derketiye. Paşê du salan navber daye weşana xwe. Di sala 2002yan de careke din, bi jimara 87an, weke kovareke sê mehî dest bi weşana xwe kiriye. Herî dawîn jî me jimara 150î derxistiye.
Di van jimarên Nûbiharê de li ser mijarên cûrbecûr gelek nivîs derketine. Helbesta klasîk û helbesta modern, çîrokên bav û kalan û hîkayeyên modern, tehlîlên wêjeyî, ceribandin, hevpeyvîn, nivîsên rojane û siyasî, wergerên ji cûrbecûr zimanên cîhanê, meala Qur’anê, wergerên hedîsan û gelek mijarên din dem bi dem di Nûbiharê de cih girtine.
Di van salên derbasbûyî de kovara Nûbihar ne tenê ji bo xwendevanên xwe, ji bo avakar û xebatkarên xwe jî bûye dibistaneke Kurdî. Gelek kesên xwendin û nivîsandina Kurdî ji Nûbiharê hîn bûne, paşê bûne nivîskarê kovarê. Gelekan ji wan pirtûk jî nivîsandine.
Kovara Nûbiharê bi dîroka 2020an 28 salên xwe qedandine. Wekî cild jî 23 cildên xwe temam kirine. Ev cild bi temamî Kurdî ne. Her cildek teqrîben nêzîkî 400 rûpelî ye. Ev jî bi hezaran rûpelên Kurdî dikin.
Hîwa yan Hîvî yan jî Hêvî rêxistina ku li sala 1939ê ji aliyê şêwirmenê Şêx Mehmûdê Berzencî, Refîq Hilmî ve bi awayeke veşartî hate damezrandin. Di serdema şerê cîhanî yê duyem de hêza xwe mezin kir. Lê li sala 1944ê belav bû. Rêxistin bû sê parçe, hindek tevlî Partiya Komûnîst ya Iraqê bûn.Hindek tevlî Partiya Şoreş 1945, hindek jî tevlî Partiya Rizgarî 1945 bûn. Di encama yekitiya van partiyan de Partiya Demokrat a Kurdistanê ava bû.
Têkiliyên Hîwa (rêxistin) û Komeley Jiyanewey Kurdistan wî wextî gelek xurt bûn.
Şoreşa 1943yan piştî ku Mela Mistefa Barzanî ji Silêmanî vedigere destpê dike û li sala 1945ê bidawî dibe
Reva Mela Mistefa bo Barzan.
Nêzî deh salan li Başûrê Kurdistanê bêdengiyek dikeve. Di wan navberan de li Başurê Kurdistanê guherînên sîyasî çêdibin û tevgerên modern ava dibin. Li sala 1939ê de Hîwa (rêxistin) hate ava kirin. Têkiliyên vê partiyê li gel Mela Mistefa hebûn. Endamên Hîwayê leşkerên pîlebilind bûn ku di artêşa Iraqê de dixebitin. Di wexteke wiha de li sala 1943yê Mela Mistefa Barzanî rûxseta xwe ji Şêx Ehmed Barzanî dixwaze û ji Silêmanî direve û diçe Şinoyê li cem ewrebayên xwe.Paşî vedigere herêma Barzan. Li Barzan dest bi çalakîyan dike, gelek noqteyên dewleta Iraqê distîne. Alîgirên wî her roja diçe zêde dibin. Hemû Başûrê Kurdistanê dikeve bin tesîra Mela Mistefa. Ji ber vê dewleta Iraqê ditirse ku hemî kurd li dijî wan dest bi serhildanê bikin.
Çalakîyên Mela Mistefa hêdî hêdî feydeyên xwe dide kurdan. Li dawîya sala 1943yê hikûmeta Nurî Seîd tê ava kirin. Sê kurd di kabîneya wî de dibin wezîr. Wezîrê dadê Ehmed Muxtar, wezîrê karên navxweyî Omer Nazmî û Mecîd Mistefa. Mecît Mistefa tenê ji bo kar û emelên kurdan mesûl bû. Ev pêngav ji bo kurdan baş bû ku dewletê yekem car bi awayeke fermî kurd wek hevparê dewletê qebûl kirin. Kurd ji ber vê pêngavê gelek memnûn bûn. Her wisa danûstandin hatin kirin û di encamê de hikûmeta Iraqê daxwazên miletê kurd qebûl kirin.
Hikûmeta Iraqê kete bin destê Elbacacî (Bacacî) û di encamê de ev peymana kurd û hikûmeta Iraqê red kir. Paşî 8ê gelawêja 1945ê hikûmeta Iraqê biryar da ku şer li dijî hêzên Barzanî destpê bike. 11ê çiriya pêşîn a 1945ê hêzên Barzanî ber bi sinorên Îranê ve çûn.
Di dawîyê de hêzên Barzanî ji Iraqê çûn ber bi Iranê ve. Li wê derê jî di damezrandina Komara Kurdistanê de roleke mezin lîstin. Piştî têkçûna hereketa Mela Mistefa, Hîwa belav bû. Piştî vê belavbûnê li sala 1945ê de Partiya Komûnîsta Kurd an ku Şoreş hate ava kirin. Ev partî jî dibe bingeha Rizgariya Kurd(rêxistin)
Li 14ê tîrmeha 1958ê şoreş li Iraqê peyda bû. Desthilata kralîyetê xelas û komara parlamaneterî destpê kir.
Cankurd (z. 1948 Meydankê, Efrîn) nivîskarekî kurd e.
Cankurd di sala 1948an de li gundê Meydankê yê Rojavayê Kurdistanê hatiye dinyayê. Xwendina xwe ya destpêkê li gundê xwe û ya navîn û lîse jî li Efrîn û Helebê biriye serî. Du salan piştî lîseyê li "Enstîtuya Amadekirina Mamosteyan" beşa zimanê erebî li Helebê xwendiye. Ji ber xebata siyasî gelek caran hatiye girtin û îşkencekirin.
Cankurd di sala 1979an de çûye Almanyayê û xebata xwe ya siyasî û çandî dewam kiriye.
Îsmaîl Heqî Babanî(1876-1913) siyasetmedarekê kurd-osmanî ye. Kurê Mistefa Zihnî Paşayê Babanîye.
Îsmaîl Heqî Babanî parastvanekê girîng yê pantirk bû. Hevalê Ziya Gökalp û Suleyman Nazif ku herduyan jî dijitiya kurdbûnê û rêxistinên kurdan dikirin.
Mistefa Cîhad Baban (1911-28 îlon 1984), rojnamevan û siyasetmedarê kurd e ku li Tirkiyeyê wezîretiya çandê kiriye. Neviyê Mistefa Zihnî Paşayê Babanî û kurê Suleyman Hikmet Babanîye.
Hêjayî gotinê ye ku Yaşar Kemal bi brazaya Cîhad Baban Ayşe Semiha Baban re zewicî bû.
Neslîhan Baban(5 gelawêj 1917-) yek ji endama Malbata Babaniyane. Jina Necip Fazıl Kısakürek e.
Neslîhan Baban keça Abbas Recai Nüzhete ku Abbas Recai waliyekê berê yê Tirkiyeyê ye. Abbas Recaî kurê Yahya Nuzhet Paşayê Babanî ye, Yahya Nuzhet kurê Elî Paşa, Elî Paşa jî kurê Xalid Paşayê Baban e. Diya Neslîhan xanimê Sare xanima çerkez bû. Brazaya Cîhad Baban bû. Xwîşkeke bi navê Diclehan Baban hebû
Wezîrê Eşo (z. 1934 - m. 2015) nivîskar, lêkolîner û rewşenbîrekî kurd bû. Wezîrê Eşo di 1ê sermaweza 1934an de li paytextê Gurcistanê Tiblîsê ji dayîk bûye. Pêşiyên Wezîrê Eşo ji Zêtkaya Agiriyê koç kirine.
Ew di sala 1953an de li fakulteya dîrokê ya Zanîngeha paytextê Ermenistanê Êrîvanê tê pejirandin û gava ew xelas dike, di navbera salên 1958–1961ê de li gundê Pampê wek serokê dibistanê kar dike. Salên 1961–1963an wek berendamê doktorayê beşa kurdzaniyê ya Enstîtuya Rohilatzaniyê de li Lenîngradê (niha Sankt–Pêtêrsbûrg) di nava dîroka Kurdistanê de kûr dibe. Salên 1964–1983an weke redaktor û redaktorê sereke yê polîtîkî di radyo, televîzyon û weşanên Ermenistanê de kar dike. Salên 1983–1994an karê redaktorîkirinê û wergeriyê di beşa weşanên kurdî ya Radyoya Êrîvanê de bi cî tîne.
Weke rojnamevan zêdeyî hezar gotar û şiroveyên wî li ser rûpelên rojnameya Rya Teze û gelek rojname û kovarên Ermenistanê û Moskovayê yên navendî de hatine weşandin, lê welê jî di radyoyê de hatine weşandin. Ji ber vê kedê ew kirine endamê Yekîtiyên nivîskar û rojnamevanên Ermenistanê û yê Yekîtiya Sovyeta berê. Wezîrê Eşo di sala 1991ê de hêjayî xelata Yekîtiya Nivîskarên Ermenî û Seksyona nivîskarên kurd ya bi navê Erebê Şemo bû.
Wezîrê Eşo heta mirina xwe li Belçîkayê di kar û mijûliyên nivîskariyê de berdewam bû. Ew di 23ê kanûna mezin a 2015an de li Brûkselê çû ber dilovaniya Xwedê.
Ayşe Semiha Baban (jdb. 1946) endamek ji Malbata Babaniyan e. Braziya Cîhad Baban û jina Yaşar Kemal e.
Di 1946an de hatiye dinyayê. Li Zanîngeha Amerîkî ya Beyrûdê xwendiye. Di sala 1973an de li Zanîngeha Boxazîçiyê beşa Ilmên Îdarî temam dike. Pişt re li Zanîngeha Harvardê li ser ilmên îdarî lîsansa bilind dike. Zimanê îngilîzî, fransî û îtalî dizane. Li çendîn beşên Zanîngehên Stembol û Boxazîçiyê wek midûr û cîgira sekreterê giştî kar kiriye.
Di salên 1983 - 1991an de li komeleya bi navê YASED ("Yabancı Sermaye Derneği" - Komeleya Sermiyanên Biyanî) wezîfeya Sekreteriya Giştî girtiye ser xwe. Li Şîrketa Anonîm yê Berhemên Sandozê ("Sandoz Ürünleri A.Ş.") wek midûra têkiliyên derveyî û çavkaniyên însanî, li Novartisê jî wek koordînatora ragihandinê şixuliye. Dawiyê li Opelê wek dîrektora karên derveyî şixuliye û dû re teqawid bûye.
Di 1ê tebaxa 2002an de bi nivîskarê kurd Yaşar Kemal re dizewice.
Yekaterinburg, bajareke li navîna-rojava cîh digire. Bajar, navenda rêveberiya beşa Sverdlovsk (oblast) e û yek ji navendên pîşesaziyên giran a Rûsyayê ye.
Li Yekaterinburg, perwerdehiya bilind tê dîtin ye ji wan navenda perwerdehiyê Zanîngeha Gorkî ya dewletê ye.
Meymûne bint Haris (erebî: مَيْمُونَة ٱبْنَت ٱلَحَارِث, 594–673) jina Muhemmed pêxember a dawîn e. Navê wê yê rastî Berra ye lê Muhemmed navê Meymûne lê kiriye.
Navê bavê wê Haris bin Hezn û navê dêya wê Hind bint Ewf e.
Mariye Elqibtiye (m. 637) Jina Muhemmed pêxember e. Mariye Elqibtiye bi xwe jî Misirê jî herêma Seîd û ji gundê Hefn e.
Bavê wê Qiptî û dêya wê Rûm e.
Zewaca wê a ku Bi Pêxamberême ra kiriye bandorek mezin li ser Misiriyan çê kiriye ku şerê di navbera Misilmanan û Bizansê ya ku li Misirê çêbûye Misiriyan bêalî mane û alîkariya Bizansa nekirine. Sedemê bêalîbûna Misiriyan zewaca Mariyê û Muhemmed pêxember bûye.
Zewacên Muhemmed
Ebdulbaqî Huseynî (Abdulbaqi Hussaini), nivîskarekî kurd e ku di sala 1961ê de li Qamişloka binxetê hatiye dinyayê. Wî xwendina xwe a sereke, navîn û lîse li Qamişlokê xwendiye.
Pişê li Zanîngeha Şamê di navbera salên 1979–1985an de xwendina xwe di fakulteya çandiniyê de wek endezyarê çandiniyê xelas kir.
Ji sala 1999an û vir ve li Norwêcê dijî.
Di sala 2006-2009 Master di warê duristkirina Stadyoên Golf de ji Zanîngeha Oslo xelaskir.
Çîrokên mîran, pirtûkeke folklorî ye ku ji 20 çîrokan pêk tê. Di sala 1991ê de li Beyrûdê çap kiriye.
Berpirsyariya kovarên kurdî Gurzek Gul (1989–1991) û Zanîn (1991–1997) dikir.
Ji sala 2011 ve serokê Hevbenda nivîskar û rojnamevanên kurd li Suriya ye (HNRKS). Berpirsê beşê kurdî ye a rojnameya (Pênûsa Nû) bû.
Hin berhemên wî li ber çapê ne.
Ew niha gotarên xwe bi zimanên kurdî û erebî di rojname, kovar û malperên Înternetê de belav dike.
Huseynî, Ebdulbaqî
Changchun (çînî: 长春; "Chángchūn"), serbajarê parêzgeha Jilin ya Çîn'ê ye. Navê "Changchun" di zimanê çînî de tê wateya "bihara dirêj". Hejmara niştecîhên bajar 7,6 milyon kes e.
Pîşesaziya sereke ya bajêr pîşesaziya xwarinê, biyolojî û derman, û pîşesaziya otomobîl e. Changchun navenda çêkirina otomobîl ya herî mezin a li welat e.
Bajarê ku wekî bajarek bazirganî ya piçûk hate damezrandin, di 1800an de ji hêla Împerator Jiaqing ve bi navê "Changchun Ting" ve hat nav kirin. Di sala 1898an de, dema ku Rûsan ji Harbin berbi Lushunkou re rêhesin ava dikirin, li Changchun, li navenda Kuancheng îstasyonek hate ava kirin. Piştî şerê Rûsya-Japon (1904-1905), Kuancheng bû îstasyona paşîn a vê xetê. Ji aliyekî din ve, Japona li hêla başûr, îstasyona trenê ya Changchun ava kir. Peymanek di sala 1907 de rê da trênên Rusî ku herin îstasyona Changchun û trenên Japonî herin Kuancheng. Ji ber vê yekê di Changchun de mezinbûnek bilez çêbu.
Di sala 1932an de Changchun bu paytexta dewleta Manchukuo,ku ji alîyê Japonan hate avakirin. Di sala 1945an de artêşê Sovyet bajar dagir kir. Di sala 1946an de, hêzên Kuomintang bajar bi dest xistin.
Di sala 1948an de, Artêşa Rizgariya Gel a Komînîst bajar bi dest xist û di vî dorpêçekirina ku pênc mehan dom kir da 100-300 hezar sivîl ji birçîbûnê mir.
Pêşbirkên Zivistanê yên Asyayê yên 2007an li Changchunê hate lidarxistin.
Luis Jackson, Industrial Commissioner of the Erie Railroad. "Rambles in Japan and China". In [http://www.archive.org/details/railwaylocomotiv26newyuoft Railway and Locomotive Engineering], vol. 26 (March 1913), sf. 91-92
Chengdu (çînî: 成都; "Chéngdū") serbajarê parêzgeha Sichuan ya Çîn'ê ye. Di heman demê de ew bi kurtahî ji hêla Çînî yan ve bi Róng (蓉) tê nav kirin. di 2005an de hejmara niştecîhên bajar digihe 10.440.000 kesî.
Di seranserê dîrokê de, ew bi erdhejên giran ve hejiyaye.
Hongzhaobi, South Renmin Road, Chengdu South Renmin Road, Chengdu Hongxing Road, Chengdu Zongfu Road, Shudu Ave., Chengdu Nijia Qiao, South Renmin Road, Chengdu Jin River, Shangri-la Hotel Chengdu
Fuzhou (çînî:福州市), serbajar û bajarê herî mezin ê parêzgeha Fujian ya Çînê ye. Li derdora çemê Min cîh digire. di 2010an de hejmara niştecîhên bajar digihe 7.115.370 kesî.
Li bajar stadyuma,bi kapasîteya 30.000 temaşevanan, heye.
Guangzhou (çînî: 广州市; "Guǎngzhōu shì"), serbajar û bajarê herî mezin ê parêzgeha Guangdong ya Çînê ye. Guangzhou yek ji mezintirîn bajarên Çînê ye. di 2014an de hejmara niştecîhên bajar digihe 13.080.500 kesî.
Panyu (Fan-Yü) (蕃 禺,) yekem bajarê ku li herêma Guangzhou di sala 214an (B.Z.) de hatîye damezrandin. Ji vê demê dest pê dike, cîwar berfireh dibe, piştî 206an (B.Z.), ew bûye paytexta Keyaniya Nanyue.
Piştî ku xanedana Han di 111an (B.Z.) de Nanyue hilweşand, Panyu bu paytexta parêzgehê. Di sala 226an de, bajar bu navenda parêzgeha Guang (Guangzhou; Guangzhou). Ji ber vê yekê, "Guangzhou" di destpêkê de navê bajar ne bû, paşê gel ev nav pejirand.
Pîşesaziya hilberîna li bajêr gelek pêşketiye.
Ehmed Mehemed Îsmaîl nivîskarekî kurd e.
Ehmed Mehemed Îsmaîl di sala 1943an de li bajarê Kerkûkê hatiye dinyayê. Wî di destpêka salên heftêyan de çîrokên xwe di kovar û rojnameyan de dane weşandin û mîna çîroknivîs deng daye. Heta niha çar pirtûkên wî ên kurteçîrokan hatine weşandin û hin berhem jî ji tirkî wergerandine kurdî.
Hangzhou (çînî: 杭州市; "Hángzhōu shì"), serbajarê parêzgeha Zhejiang ya Çîn'ê ye. Rûerdê bajar 16.847 km² "û h"ejmara niştecîhan di sala 2012an da 8.800.000 kes e.
Hangzhou xwedanê bedewiyen xwezayî ye û navê bajar ji ber van hatîye bihîstiye. Bi taybetî gola rojava (Xī Hú, 西湖) cîhê tûrîstî û bedewiya xwezayî ye. Bajar gelekî cîhekî dîrokî ye.
Harbin (çînî: 哈尔滨市; "Hā'ěrbīn Shì")", serbajar û bajarê herî mezin ê parêzgeha Heilongjiang ya Çînê ye. Bajar li be çemê Songhua ye. Rûerdê bajar 53.068 km² û hejmara niştecîhan di sala 2010an da 10.635.971 kes e.
Harbin heştemîn bajarê herî mezin ê Çînê ye û bajarê herî mezin e bakur rojhilatê Çîn e. Ew navenda siyasî, aborî, zanistî, çandî û ragihandinê ya bakur rojhilatê Çînê ye.
Mevlut Aykoç lêkolerekî kurd e ku zêdetir li ser ziman dixebite.
Heyat.
Di sala 1963an de li gundê Bazîkan ya bi ser Gimgima Mûşê hatiye dinyayê. Dibistana seretayî pêşî li gundê Bazîkan, dû re li Çorum û Xarpetê xwendiye. Dibistana navîn û lîseyê li Akçadaxa Meletiyê temam kiriye. Pey re di 1984an de li Zanîngeha Yuzuncu Yilê beşa mamostetiya dibistana seretayî xelas kiriye. Çendekê mamsotetiya dibistana seretayî kiriye. Di komeleyên Eğitim-Sen, Komeleya Mafên Mirovan û Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê de rêveberî kiriye. Tevî Xunav Altûn, Weşanxaneya Arê ava dike. Kovara "Perperok" ya zarokan û Kovara "Ciwanzar" yê ji bo ciwanan diweşînin. Di hin kovar û malparan de jî nivîsên wî derketine.
Def di wêneyeke pirtûkê da, Îsfahan, Îran
Def an erbane, amûrekê muzîkê yê lêxistinê ye û esasen li nav civakên Kurdan û Farsan hat afirandin. Her du aliyên wê çêrmîn in û çembera wê jî darîn e û bi dendikan tê lêxistin. Bi giştî, di muzîkên ayînî da weke yên sofiyan yan di mûzîka gerdişî ya Îranê da peyda dibe.
Li ser vê nexşeyê Perthava wekî "Parthia" tê nivîsandin.
Parthia, Parthava, Perthava an Pehlava (bi farsî:𐎱𐎼𐎰𐎺, Parθava, bi Arşakî: 𐭐𐭓𐭕𐭅, Parθaw, bi farsiya navîn: 𐭯𐭫𐭮𐭥𐭡𐭥), Pahlaw) satrapeke dîrokî yê bakurê rojhilata Îrânê bû.
Ebulqasim Sedir Qazî birayê biçûk yê Qazî Mihemed e. Her wisa li sala 1943yê ji herêma Mahabadê wek parlamenterê Îranê tê hilbijartin. Piştî Sedir Qazî diçe Tehranê têkiliyên xwe li gel Tudehê bihêz dike.
Li sala 1941ê de Şahê Îranê Riza Şah bi derbeyekê ket. Di vî wextî de li her derê Îranê di bin kaosê da ye. Şûna Riza Şah, kurê wî Muhemmed Riza Şah dibe desthilat. Di vî wextî de serokeşîr û serkêşên Kurdan yên li sirgûnê dizivirin welêt û li herêmên xwe û herêmên li eşîrên wan lê dikirin bin destê xwe û berpirsiyar û karmendên Şahê Îranê ji herêmên derdixistin. Wê demê li Mehabadê jî hemû barê bajar ket ser milê Qazî Mihemed û birayê wî Ebulqasim Sedir Qazî. Tevî birayê xwe bajarê îdare dikir.
Di payîza sala 1941ê de brîtanî dixwazin li serokeşîrên herêma Mukriyan hevdîtinan bikin, ji bo vê hevdîtinê jî kesên navdarên bajarên Seqiz, Mehabad, Bane û Bokanê vedixwînin Bokanê ku hevdîtinan bikin. Lê berî ku brîtanî bên hevdîtinan bikin, Sovyetan bi rêya zanîna îstîxbarî digehin cihê hevdîtinê û berî brîtanî li gel serokeşîrên kurd hevdîtinê dikin. Efserên sovyet Selîm Atakşîuv û hevalê wî Caferov kurd bû di vê hevdîtinê de amade bûn. Ji aliyê kurdan ve jî Ebulqasim Sedir Qazî û serokeşîrên kurd amade bibûn. Li vê derê efserên sovyetî, van kurdan vedixwînin Bakûyê ji bo hevdîtinên li gel Cafer Baxirov. Jixwe paşî 18ê çiriya paşîn a 1941ê eşîra tirk Şahsevenî, 20ê çiriya paşîn rewşenbîrên Tebrîzê û 27ê çiriya paşîn de jî nêzî 30 serokeşîrên kurd çûn Bakûyê û bi Mîr Cefer Baxirov re hevdîtin kirin.
Piştî têkçûna Komara Kurdistanê Qazî Mihemed, wezîrê parastinê Seyfî Qazî û birayê wî Ebulqasim Sedir Qazî ku nûnerê Mahabadê bû di parlamena Îranê de, li meydana Çarçira ku lê Komara Kurdistanê hatibû îlankirin, di 31ê adara 1947an de hatin dardekirin.
Îbn Sikît an jî Ebû Yûsif Yaqûb bin Îshaq es-Sikkît (z. 802 - m. 858) zimannasê erebî û wêjevanê ereb e.
Di derdorê sala 802an de li Bexdayê ji dayik bûye. Navê wî yê rastî Yûsif e, lê ji ber leqeba bavê wî jê re gotine Îbn Sikît peyva "Sikît" tê wateya "Pir Sukut, Baş". Zanistvanê kurd Dînewerî li cem Îbn Sikît xwendiye.
Bavê Îbn Sikît ji zimannas bû û hevalê Hemze Elkîsaî bû ku li Bexdayê ders dida xwendinkaran.
Eladîn Secadî, ankû Elauddîn Seccadî, nivîskarekî kurd e ku di sala 1907an de li Başûrê Kurdistanê hatiye dinyayê.
Di sala 1938an de destûra meletiyê wergirtiye û li Bexdayê, li Mizgefta Neîme Xatûnê meletî kiriye. Di 1939an de ketiye nav qada rojnamevaniyê, di 1941ê de bûye berpirsiyarê kovara Gelawêj û heta 1949an dewam kiriye. Di sala 1948an de kovareke bi kurdî û erebî ya bi navê Nizar derxistiye. Di navbera salên 1958-1974an li Zanîngeha Bexdayê mamostetiya wêje û dîroka wêjeya kurdî kiriye.
Çendîn ji berhemên Secadî.
Eladîn Secadî di 13ê kanûna biçûk a 1948an de çû ber dilovaniya Xwedê û li Bexdayê, li Goristana Şêx Evdilqadirê Geylanî veşartî ye.
Eliyê Ebdilrehman nivîskarekî kurd e.
Eliyê Ebdilrehman di sala 1920î de li Kurdistana Tirkiyeyê hatiye dinyayê, û di sala 1994an de wefat kiriye. Hê di şeşsaliya xwe de digel malbata xwe ji ber zilma tirkan koçî Kafkasyayê dike.
Eliyê Ebdilrehmanê xwendinhez tavilê dest bi xwendinê dike, ji bilî zanistgeha Yêrêvanê ew herweha li Bakûyê enstîtuya pedagojiyê jî xelas dike.
Sala 1955an li Yêrêvanê dîsa rojnama Rya Teze tê çapkirin. Eliyê Ebdilrehman, di vê rojnamê de digel gotarên civakî gotarên edebî jî dinivîsîne. Riya Eliyê Ebdilrehman ya edebî ji vê rojnamê dest pê dibe.
Pirtûka wî ya pêşî di sala 1959an de çap dibe. Di berhevoka Xatê xanim de çar afirandinên cihê hene. Ew di derheqê jiyana kurdan ya doh û îro de ne.
Geliyê Silîkonê, geliyek li başûrê Kalîforniya ye, ku beşek li San Francisco cîh digire û geliyê San Joseyê ye. Sedema navê Geliyê Silîkonê, ji ber ku li vî gelî bi piranî hilberîna pîjik a silîkonê (bi inglîzî: "chip") tê çêkirin. Ji ber vê yekê geliyê bi navê Geliyê Silîkonê tînin ziman. Geliyê Silîkonê ji bo hilberîna teknolojî cîhek taybet e û gelek şîrketên teknolojî yên sereke li vê herêmê hatine avakirin.
Navenda hilberîna Apple, Apple Park li herêma Gelîyê Silîkonê
Bajarên Geliyê Silîkonê.
Bajar û navçeyên ku di herêma Gelîyê Silîkonê de cîh girtiye.
Nanchang (çînî: 南昌; "Nánchāng"), serbajarê parêzgeha Jiangxi ya Çîn'ê ye. Hejmara niştecîhan di sala 2010an da 5.042.565 kes e. Xwedanê yek ji girîngtirîn xetên rêhesinê li başûrê Çînê ye ku rojhilatê Çînê bi başurê Çînê va girê dide.
Ji ber ku serhildana Nanchang ya di sala 1927an, ji hêla Partiya Komunîst a Çînê ve wekî "yekem guleya ku li dijî Neteweperestên xirab hatî tewandin," hat nas kirin, hukumeta heyî ji sala 1949an vir ve navê "bajarên egîda" li bajar kirîye. Ew wek "cihê zayînê yê Artêşa Rizgarî ya Gel a Çîn " û "yekem devera ku ala Artêşa Rizgarî ya Gel hate rakirin" tê nas kirin.
Nankin (çînî: 南京; "Nánjīng") serbajarê parêzgeha Jiangsu ya Çîn'ê ye. Di çanda înî de ew bajarek girîng e. Nanjing li seranserê dîrokê di gelek caran bûye paytexta Çînê û yek ji çar paytextên girîng ên Çînê tê hesibandin. Komara Çînê, ku Taywan û giravên derdora wê kontrol dike, Nanjing wekî paytexta xwe qebûl dike.
Di nav dîrokê de, ew navenda perwerdehî, vekolîn, veguhestin û geştiyariyê ya Çînê bûye. Nanjing li rojhilata Çînê duyemîn navenda bazirganiyê ya mezin e.
Di sala 1937an de, artêşa Japonî Nankîn, paytexta Çînê ya wê demê, dagir kir. Îro tê pejirandin ku Komkujiya Nankin di dema dagirkirinê de ji hêla Artêşa Japonî ve hate kirin. Nêzikî 300.000 kesî jîyana xwe ji dest da.
Nankin di çavkaniyên xwezayî de pir dewlemend tê hesibandin, li bajêr zêdetirî 40 cûreyên madenan hene.
Enwer Mehemed Tahir çîroknivîsekî kurd e. Enwer Mehemed Tahir di sala 1949an de li gundê Êtîtê, nêzîkî bajarê Duhokê hatiye dinyayê. Serî, navî û berhevî li Duhokê xwendiye û di sala 1974an de beşê kurdî li zanîngeha Bexdayê bi dawî aniye. Wî destpêkê bi zimanê erebî dinivîsî û yekem çîroka xwe di sala 1967an de belav kiriye. Paşê dest bi nivîsîna kurdî kiriye û yekem çîroka xwe di sala 1972an de, di kovara Hîvî de –li Duhokê derdiket– belav kiriye. Gotarên rexneyî û nivîsînên xwe di kovar û rojnameyên kurdî de belav kirine, di festîvalên edebî de, li Kurdistana Başûr, beşdarî kiriye.
Ew endamê Yeketiya Nivîskarên Kurd e û niha jî li Kurdistana Başûr dijî.
Weşanên Nûbihar di Fuara Pirtûkan a Stenbolê de
Kitêbên xwe hem bi navê "Nûbihar"ê, hem jî ji sala 2003yan vir de bi navê "Kent Işıkları" diweşînin. Di cûrbecûr kategoriyan de, di bin navê van herdu weşanxaneyan de, heta niha ji 360î zêdetir kitêb weşandine.
Di warên weşanên wan de Dîrok û Lêkolîn, Klasîk, Ferheng û xebatên zimanî, Dînî, Kurdolojî, Jînenîgarî û Portre, Edebiyat/Roman-Hîkaye-Çîrok-Helbest, Înşa/Ceribîn, Xebatên Edebî, Çand û Folklor, Zarok û Edebiyata Zarokan heye.
Ew bi herfên erebî jî kitêbên kurdî diweşînin.
Sînan bin Sabit (erebî سنان بن ثابت بن قرة;, "Sinan ibn Thabit ibn Qurra", bijîşk, stêrnas û matematîknasê ereb e.
Ew kurê Sabit bin Qure û bavê Îbrahîm bin Sînan e. Bi xwe di sala 880an de ji dayik bûye û di sala 943an de wefat kiriye.Di derbarê jiyana wî de agahî kêm e.
Ebûbekir Kerecî an bi kurtî Kerecî an jî (erebî; الكرخي, z. 953 - m. 1029) "Al-Kereci an Abu Bakr bin Muhammed bin el Huseyin al-Kereci".
Endezyar û matematîkzanê misilman e ku bi xebatên xwe yên li ser geometriyê tê naskirin.
eBay Inc, şîrketeke ku ji aliyê karsazvana Amerîkî Pierre Omidyar ku bi eslê xwe Îranî ye di sala 1995an de hatiye avakirin. Navenda eBayê li bajarê San José ya parêzgeha Kalîforniya ye
EBay, yek ji wan şîrketên navdar ya Amerîkî ye ku li ser tora înternetê bi awayek onlîne di navbera firoşgehiya û kirînêran de xizmetê dike.
Navenda eBay li bajarê San José, Kalîforniya
Bikaranîna sîstemê.
Malper, di navbera firoşgehiya û kirînêran de navbervanî yê dike. Kirîner, bi rêya PayPal, Western Uniun, Kartên kiredîyê û kartên ku pê danûstandinên onlîne tê kirin bihayê hilberînê dişîne sîtema malperê. Piştê çend kontrolkirinên xebatkarê malperê pêvajoya danûstandinên tê destpêkirin. Piştê destpêkirina danûstandinê mirov dikare li ser sîstemê gavbigav rewşa pakêtê bişopîne.
Eskerê Boyik (jdb. 31ê tebaxa 1941,li Axbaranê li Ermenistan) helbestvan û nivîskarekî kurdê Ermenistanê ye. Niha ew li Almanyayê de dijî.
Eskerê Boyîk (Askiyar Broyan) 31ê tebaxa sala 1941ê li gundekî kurdayî navça Ermenistanê ya Axbaranê: Qundesazê (niha Riya Teze li herêma Aragasotinê) malbeteke êzdî da hatîye dinê.
Piştî tamkirina dibistanên gundê xwe û gundê cînar Elegezê ew sala 1961ê înstîtûta Malhebûna Gundîtiyê ya bajarê Yêrevanê da tê qebûlbûn û sala 1966an bi qîmetên here bilind dawiyê li wê tîne. Demekê li înstîtûteke zanyaryê-lêkolînê ya Yêrêvanê da wek pêşekzanê sereke dixebite, paşê Instîtûta zanyaryê ya Aboriya Malhebûna Gundîtiyê da dikeve Aspîrantûrayê (xwendina standina dereca doktoriyê).
Sala 1974a têza doktoriyê diparêze û navê doktorê aboriyê distîne. Wî kivş dikin wek serokê beşeke wê înstîtûtê. Tevî karê zaniyaryê ew wusa jî gelek sala Zanîngeha Yêrêvanê ya Malhebûna Gundîtiyê da dersê rêvabirina (serkarîkirina) malhebûnên gundîtiyê dide. Di warê zaniyariya aboriya gundîtiya Ermenistanê da xudanê devedevî 40 xebatê zanyarî ye.
Piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyêtiyê sala 1993a dest ji kar û barê xwe berdide, diçe Komara Qazaxistanê. Sê sala li wir dimîne û pey re berê xwe dide Ewropayê û li Almaniyayê bi cî dibe, wî derê jî hetanî roja îroyîn karê xwe yê nivîskariyê, zanyariyê, civakiyê dimeşîne, lê êdî bi temamî di warê wêje, çand û dîroka kurdî da.
Her çiqas jî, di warê zanyariya aboriya malhebûna gundîtiyê da bicîanîna lêkolînên zaniyariyê û perwerdekirinê da barekî giran hilgirtibû û bi serketn dimeşand, lê wî li nav xwendevanên kurd da weke helbestvan, diramatûrg, rojnamevan, pûblîsîst deng dabû.
Eskerê Boyîk bi ruhê xwe ve helbestvan e. Di salên karê ewlin da wî bi xwe jî tê derdixist, ku karê wî wêje ye, jiyana wî da şaşî çê bûye, ku bêşekî din bijartîye, lê çiqasî jî dixwest şaşiya xwe serrast bike, nikaribû. Ji ber ku tu nivîskarê kurd li Sovêtîstanê nikaribû tenê bi nivîskariya kurdî ebûra(debara) xwe û neferên xwe bike. Ji bo vê yekê jî, ez dixwazim Eskerê Boyîk weke fênomênekî bi nav bikim, çimkî bilî karê xwe yê fermî, yê di warê bi zanyarî çareserîkirina pirsgirêkên aboriya gundîtiya komara Ermenistanê, wusan jî bi serketin rêya kar û barê wêje û çanda kurdî da dimeşya.
Ev karê dawî Esker êdî bi saya xwegîhandin, xweperwedekirina di warê ziman, wêje û çanda kurdî da bi cî danî. Tenê ji piştî sala 1993a re gava ewî Ermenistan pişt xwe va hîşt, ji pey gelek zehmetiyan jê re îmkan û fersend çê bûn ku ew xwe bi temamî nivîskariyê, kurdzaniyê, bi taybetî bicîanîna lêkolînên di warê dîrok û dînê kurdên êzdî va mijûl bike.
Ji alîkî va vê welatvanî û hogirtiya nêzîk û helal ya navbera min û Esker da ez didefandim berbi cîanîna peyveke xweş û germ ji bo sersala wî, aliyê dinê va eynî tiştê ez bi pisîkolojî hetanî warekî bend dikirim, ku dibe hinek bêjin Wezîrê Eşo jî ber wê yekê haqasî Eskerê Boyîk bilind dike? Ev fikir û ev tişt dilê min da disêwirîn gava jimara rojnemeke me kurdan ya hêja- „RÛDAWÊ „ ya 21ê tîrmeha îsalin ket ber destê min. Di wê da hevpeyvîna Alî Gûler tevî hunermend-stranbêjê kurdî bi nav û deng Nizamettin Ariç hatibû çapkirinê, ku zemanekî bi navê Feqiyê Teyran jî deng dabû. Hevpeyvîn derbarî weşena albûma Nîzamettîn Arîç ya nû da bû. Di bersîva pirsekê da hunermendê pirşuret wa dibêje: "di nav kurdên Kavkas û Serhedê de cîhê Fêrîkê Ûsiv cuda ye. Helbestvanekî girîng e. Di helbestên wî da cihaneke kûr û fire heye. Merivan ji xwe re dike heyîran. Raman û felsefa wî gelekî kûre. Eskerê Boyîk jî ne kêm e. Meriv dikare gelek bi hêsanî helbestên wan bike stran".
Hevpeyvînê da tê agahdarkirin ku: "Albûma 'Azadî' ji 10 stranan pêk tê. Hemû stran jî li ser helbestên kurdên Kafkasyayê Fêrîkê Ûsiv û Eskerê Boyîk hatîye amadekirin". Navê albomê ji navê helbesta hogirê min Eskerê Boyîke 'Azadî' hatîye hildan.
Van gotinên Nîzamettîn Arîç û vê agahdariya rojnemê şabûneke mezin xistin dilê min. Çawa şa nebî, ku du weletî û du hogirên te yê nêzîk, li dervayî sovêta berê jî têne naskirinê û keda wan bi hêjatî tê nirxandinê: ya Fêrîk û Esker.
Gava Esker, ji bo standina xwendina bilind sala 1961ê hatiye paytextê Ermenistanê Yêrêvanê
atmosfêra wir bi bîn û buxsa çanda kurdî va dagirtî bû. Evan salên pêşketina wêje, çand, hûner û kurdzaniyê yên here xweş bûn. Piştî salên 1937-1938a yên rêprêsyayên stalînîzmê salên 50î mecal û îmkan kurdayetî re berfire vebûn, îmkanê ji bo nû va welidandin, xuliqandina çanda kurdî çê bûn. Em dikarin wê demê weke Ronêsans bi nav bikin, ku dişibiya Ronêsansa (Ewropa) Rojavayê ya berya çend sedsala. Yêrêvanê da dezgeh, rêxistin, hevaltî yên wêje û çanda kurdî, her wisa jî kurdzaniyê çê bûn: rojnema Riya Teze ji nû va hatiye weşandinê, weşanên radyoya Ermenistanê bi zimanê kurdî ji Yêrêvanê her roj bi zemanê dirêj û kifşkirî hatin bi cîanînê, Înstîtûta Rojihlatzaniyê ya Akadêmiya Ermenistanê ya Zaniyariyê da beşa kurdzaniyê dest bi karê xwe kir, di nava goveka Yekîtiya Nivîskarên Ermenistanê da sêksiya nivîskarên kurd hatiye demezirandinê, weşanxana Yêrêvanê da beşa çapkirina pirtûkên kurdî hatiye vekirinê. Em êdî derheqê wê yekê da nabêjin, ku dora wan dezgehan artêşek ronakbirên kurd civiyabûn. Bi dehan dûhatiyên wan hersal zanîngeh û înstîtûtên Yêrêvanê yên xwendina bilind temam dikirin. Her çiqas jî, Eskerê Boyîk xwe li perwerde û pêşî jî ji wêje û çanda kurdî xerîb girtibû, lê giyanê kurdîtiyê û kemala helbestvaniya wî ya xwezayî ew defandin nava refên ronakbirên kurd. Esker hewil da û zûtirekê ciyê xwe yê anegor di nava artêşa ronakbiran da girt.
Helbestên wî yên yekemîn ser rûpelên rojnema Riya Teze û bi radyoyê bi zimanê kurdî hatin weşandinê. Lê sala 1966a berevoka helbestên wî ya ewlin bi navê "Şiverê" li Yêrêvanê hatiye weşendinê: pirtûk eynî weke şiverê tenik, lê warê hûnerê û naverokê da, eger em dikarin wa bêjin, qelaw û kûr bû. Bi sebebên dervayî îrade û daxweza wî pirtûka wî ya duyemîn, piştî zemanekî dirêj, eynî bajarî da, sala 1975a bi sernavekî xweşik: "Kulîlkên Çiya" hatiye weşandin. Wê pirtûkê helbesta bi navûdeng da naskirin û çawa li nav xwendevanê kurd yên Ermenistanê belav bû wusa jî ji sînorê wê derve jî di nav helbestvanên genc da belav bû. Ji dervayî sînorê Ermenistanê li du welatên derva bi orgînala xwe kurdî û bi wergera ser zimanê tirkî hatiye weşandin.
- "Şiverê" di sala 1966an de weşiya.
- "Kulîlkên Çiya" di sala 1975
- "Duaya Serê Sibê" di sala 1997
- "Oda Çîrokan 1" helbestên zarokan di sala 1997
- "Kulîlkên Birîndar" di sala 1998
Eskerê Boyîk helbestvanê dewrana me ye. Ji aliyê xwendevanan da hêjayî hizkirinê bûye. Diyarkirineke vê hizkirinê jî ewe, wekî me li ciyê pêwîst da jî kivş kir, ku hunermendekî kurd yê pirr hêja ne ku tenê helbestek lê çend helbestên wî kirîye stran. Şedetîke hêjatiya wî ye helbestvaniyê jî ewe, ku Esker cûre û peyva xwe ya xwexatyê anîye nava helbestvaniya kurdî, qet misqalekê jî şayîrên beriya xwe û yên zemanê xwe dubare nake. Ew bi awazê xwe yê cuda û xisûsî dinivîse û xwendevanên, ku pirî-hindikî haya wan ji poyêziya helbestvan heye, gava helbesteke wî ya nû, bê kifşkirina navê wî dixûnin- dest xweda serva diçin ku ew helbesta Eskerê Boyîk e.
Govek, sînorê gotarekê mecalê nade, ku em dûr û dirêj bi hûrgilî heralî ser analîzkîrina poyêziya Esker rawestin. Ber wê yekê jî emê her bi tenê bi xetên giştî, tomerî û bi meselên kêmjimar poêziya wî raxin li ber çavan û binirxînin.
Ew dengbêj û evîndarê cihanê, xwezayê û xweşikbûnê ye. Tê bêjî ew bi germayî û hizkirna dilê xwe, heta bi 'porê dayka xwe' dixweze serma zivistanêda cihanê germke.
Çiqas xweş, çiqas bi hûner û helbestvaniyê ya bilind hatiyê gotinê. Helbestvan xwe wek “sî“ lê evîna xwe jî wek “tav” nav dike. Berhevdanîneke çiqasî bi cî û bedew ji bona kirîn û xweşikirîna dilê keçikê.
Felsefa poêziya Esker gelekî kûr e û bi pêra jî di aliyê moraliyê û pisîkolojiyê da pir tehsîrdare. Ew vê helbesta kurt da wê fikirê îlan dike, ku civaka mirovayê da cinsê mê û nêr nikarin bêyî hev bijîn, loma jî bihara jiyanê bi ji hev hizkirinê, evîndariyê û amintiyê xweşe.
Helbest tê bêjî dîdemekî suruştî ya bedew e. Dîdemek, ku tenê efrandina Eskere… Helbestvan evîndarê xezayê, çiya û baniya, mêrg-çîmanan, kaniyên avsar û zozanan e. Zarotiya wî paşla wê xwezayê da derbas bûye. Dilê wî heta li ser hemû giyanberan, ajalan, rewiran, terewil û teyredên li nav wê xwezayê da jî dêşe.
Helbestvan xwendevan jî bi xwe re dike heyr û motac, evîndarê xwezaya bi jiyan û jiyanber. Ev şuretên hunermendiyê û hostatiya berhemdayînê, efrandariyê ye, bi sêwirandina xiyal û mitalên di nav xweşikaya jiyanê da tên temam kirinê. Bêy vê faktora jiyanî bi tenê hostatiya helbestvan nikare tesîrê li ser giyana xwendevanan çê bike. Ev herdu keremên Xwedê jî jî Esker re hene.
Têma evîna berbi dê-bavê, kalikê di nav helbestên wî da ciyê xweyî girîng digre. Tê bêjî rem, hizkirin, germayî, paqijaya ruhî ji wan helbestan dibare.
Kê nifir kir ku em wa bin,
Bê cî-sitar mîna gurê serê çiya bin,
Mala xwe da em bêpar û em bê war bin,
Cînar me ra ewqas nexwez û neyar bin.
Kê nifir kir ku cînarê xwe ra ewqas em helal bin,
Ber zulma wan ewqas ker-lal û bêkar bin,
Xwe ra xweyîn û dîn-dijmin, li hev nepak, qelp, bêtifaq,
Wan ra xulam qûl û amin, pişt û yar bin…
Kê nifir kir, ku em awa tîş û par bin,
Dora me tev çavê sar û mejûyê har bin,
Rê jiyanê me ra ewqas zor û zemet û dijwar bin,
Em jî ser riya, çav li derya, penaber û stûxwar bin.
Weke kifş dibe, li ber rewşa milete girane tirajîk helbestvanê dilnazik, diltenik, welatevîn ji kerba, ji qehra, ji îaca dilê xweyî kulî birîn rengan zêdetir, bêtir tîr û tarî dike, ku her bi tenê boyî we yekê bala me bikşîne ser kêmanî û şaşiyên nava civaka me kurdan da çêbûyî, ku em wana zûtirekê ji navê rakin. A bi vê fikirê hinek gotinên helbestvan yên tel û tûj, ku me kurdan re dibêje tê bêjî tên “xwerinê”, “daqurtandinê” û bi hesabê dewî- “fikirînê”.
Berhemên Eskerê Boyîk yên pirozayê û şanogeryê jî balkêşin. Kurteçîrok, şano û romanên wî ji alyê xwendevana va bi hizkirin hatine pêşwezîkirin û qimetkirin.
Rawestandina ser naveroka romanên wî (xazma “Xezeba Xwedê”) vê gotara sînorkirî da ne mimkûne, ber wê yekê jî emê bi tenê kifş bikin, ku roman li ser doza tirajêdiya êl û eşîreke kurdên êzdî hatîye sêwirandinê.
Şanoyên “Sinco keça xwe dide mêr”, “Mem û Zîn”,
“Birînê rojên Buhurî” ser dikayên tîatroyên kurdî yên Elegezê, bajarê Tilbîsê û li Almaniyayê demên dirêj hatine lîstinê.
Eskerê Boyîk ku perwerda xwe dibistan û zanîngehên ermenî da standibû, ber ku yên kurdî bi sebebên eşkere tune bûn, lê bû helbestvanekî kurdî bi nav û deng, xudanê kemala helbestvanîêye bilind ev yek femdarîye, ber ku helbestvanî ji karakter (xeyset) û giyan, ji aqil û kemala wî dihat. Lê Esker, ku dibistan yan zanîngeheke kurdî ji dûr va jî nedîtibû, lê bû kurdzanek bi giştî, temamî û sipêsiyalîst (pêşekzan) lêkolîner di ware dîrok û ola beşeke gelê me kurden êzdî da eva êdî ciyê ecêvmayînê ye. Di vî ware zaniyaryê da lêkolînên hêja giranbiha cianîn û bi awayê gotar û pirtûkan dan weşendinê. Em jî ber sebebê li jêrê kifşkirî Eskerê Boyîk dikarin bihesibînin weke kurdzanekî xwegîhandî, xweperwerdekirî.
Sebeb çi bû, ku Eskerê Boyîk berê xwe da zanînên dîrok, civaknasî û ola kurdên êzdî? Belkî ji êzdiyatiya wî bû, ku ew bi xwe jî ji kurdên êzdî bû? Helbet, ev yek jî hebû, lê ew ne meniya bingehîn û ya tek-tenê bû. Sebebê bingehîn ew bûyê, ku dagerkirên Kurdistanê (civakî û olî), dijminên gelê kurd bi dewr û zemana ji bo desthilatdariya xwe Kurdistanê da biparêzin, xurtkin cudatiya olê bi kar anîne, dutîretî kirine navbera kurdên êzdî û musulman, ew rakirne rûyê hev, li hev kirine dijmin, li hev dane qirkirinê. Heger em bi awayekî dine jî vê fikirê eyan bikin, dikarin bêjin, ku eynî dagerkiran, eynî dijminan ola misilmantiyê, ku piraniya gelê kurd dabûn qebûlkirinê dijî menfet, berjewandiyên gelê me bi kar anîne, ku hetanî îro jî ew siyaset berdewam e.
A, ji ber vê yekê jî bilî, ku lêkolîna ola êzdîtiyê ji aliyê zanyariyê da pêwûst bûye, ew her usa jî têma, babetekî aktûêl bûye ji bona lêkolînaran û di nav wan da bona yekî weke Eskerê Boyîkî miletevîn.
Bi rastî jî çima ewqas ferman li êzdiyan hatine rakirin, çima êzdî hatine kokbirkirin, çima êzdî ji aliyê birayên xwe kurdên musulman va hatine zêrandin, heramkirin, heta nan û destkuja wan jî nexwerine? Çîye sebebê vê koçberî û reva kurdên êzdî ji welêt? Êzdî ku bawarya xwe da ewqas berkin, çima misilmanî, wan wek “bêxuda” hela carna jî “kafir” nav dike? Çima hinek êzdî ji netewa xwe direvin û dibêjin “Em kurd nînin”? Sebebê dîndijminatiya di navbera kurdên misilman û êzdî da çiye? Eskerê Boyîk di pirtûka xwe“ Êzîdiyatî, Mîrzikê Zaza, Fermanên Reş”, lêkolîn û gotarên xwe din da ser hîmê çevkaniyên nivîskî, zargotinî û ayînî hewl dide bersîva wan pirsa bide. Bersîv jî yeke: Dagerkirên Kurdistanê yên civakî û olî, ku kurdan û welatê wan bin destê xwe da xweyîkin ev “jera” dutîretiyê kirine nava vî gelî û ciyê dilêşiyê jî ewe ku her tiştî bi destê kurda bi xwe dikin: bi destê kurda mala wan, tifaq û yekîtiya wan wêran dikin.
Derheqa wê dutîretiyê ji aliyê zemîn da ya here nû, here dewî, ku ew jî bi xwe li Ermenistanê bû şede, di lêkolîna xwe “ Êzîdiyatî, Mîrzikê Zaza, Fermanên Reş” da wa dinivîse: “Her kes bi evden bê pişt û bê tifaq dilîzin… Birek kurdên êzdî ketin tora partiyake ermeniya ya desthilatdar ya nijadperest, gotin: “Em kurd nînin. Êzdî kurd nînin”. Hinek ji bo berjewendiyên şexsî u qezenckirina navên erzan ketin li nav wê lîstila qirêj, hinek jî bi dilê sax gihîştin wan… Pak bû xelkê bi alîkariya rewşembîrên wure kurd (li vê tangê rasttir dibû Esker zelaltir bigota: “ Rewşenbîrên kurdên êzdî” ber ku yên kurdên musulman wî zemanî da li Ermenistanê êdî ne mabûn.- W.E.) zû tê derxistin, ku li bin wê lîstikê da çi nêta xirab, veşartî heye û ji sedî pênc jî li pey wan “êzdiyan” neçûn “. (rûp. 6). Piştî wê Eskerê Boyîk eyînî pirtûkê da li ser pêwîstî, aktûêliya bicîanîna lêkolînên zaniyarî yên dîrok û ola kurdên êzdî radiweste û wa dinivîse: “ Heger lêkolînên wisa hebûna (yên ku me hêja besa wan kir-W.E.), gel rastiya dîroka xwe bizanbûya, serwext bûya çima, çawa ew buyer pêk hatin (bûyarên birakujiyê navbera kurdên musulman û yên êzdî da- W. E.) dijwar êzdîkî helalî bi sidqê qenc hebûya, ku pey wê koma “êzdiyên” sexte û miletçiyên ermenî biçûna û qewimiyeta xwe, koka xwe, kurdîtiya xwe înkarkirina…” (rûp.7). Pêwîste em li vê tangê wê rastiyê kifş bikin, ku Eskerê Boyîk wek rewşenbîrekî kurdî welatperwer, miletparêz cêrgên ronakbirên kurd yên pêşin da dimeşiya, singe xwe kuta bû nîze, rimên xêrnexwez, nezan û menfetçiyan bona parastina yekîtî û navê miletê kurd.
Vê tangê da usan jî balkêşin lêkolîn û gotarên wîye: „Êzdîtî bawariya heqiyê, rehmê û Xwedênasiyê ye“, lêkolînên wî li dor dîroka êlên Êzdiyên Serhedê: Êlên Hesinya, Sîpka, Zuquriya, “Şêx Fexrê Adiyan û edeba Êzdiyan ya sedsala 11-13 an”, “ Berxudana êlên Xalta”, “Êzdîtî gerekê bibe ware zanestiyê”, analîza hinek qewlên êzdiyan û hvd…
Eskerê Boyîk hinek lêkolînên dine yên ser civaka kurdên êzdî û wisa jî romana xwe: “Xezeva Xwedê ” da ku bi dû cildan (2004 û 2008) hatîye weşandin, ser zor û zulma rêjîmên dagirkerên Kurdistanê, cihana misilmaniyê û navê da, sed mixabin, ya beşeke rêvabirên kurdên musulm an himberî êzdiyan disekine. Eskerê Boyîk di vê pirsê da cuda dibe ji hinek nivîskaran, ew wê zor û zulmê bi çavên kurdîtiyê mêze dike û tiradêjiya kurdên êzdî wek ya temamîy kurdan dihesibîne. Ewa helwesta here rast e, heger em wê yekî bigrin ber hesêb, ku ne ku kurdên misilman wek beşeke gelê kurd ya here mezin, here giran zor û zulm li êzdiyên hindikaya gel kirine, lê rêjîmên dewletên dagerkir, bi tebyetî ya Tirkiya Osmaniyê û xulamokên wan kurdên misilman jî nav da hebûn bi şikilê axa û began.
Eskerê Boyîk devedevî 25 sala sêkrêtarê (katibê) sêksiya, beşa nivîskarên kurd bûye ya Yekîtiya nivîskarên Ermenistanê. Wî weke çarêka sedsalekê dîroka kar û barên sêksîyona nivîskarên kurd di pirotokolên civînên nivîskarên kurd da tomar kirîye û hemûşkî bêtir axaftina nivîskaran ser wan berheman, kîjanan re bona weşendinê rêkomêndasiya (kefîldariya) seksîyonê pêwîst bû.. Bi tomarkirînê re bi tevayî ew bi aktîvî beşdarî analîzkirina berhemên ber cape bûye.
Ji despêka salên 80 î dest bi weşendina almanax, berevoka (em dikarin wê weke antolojiya jî bi nav bikin) berhemên nivîskarên kurd bû li Yêrêvanê, ku sale carekê, despêkê da bi nave “Bahara teze”, pişt re “Bahar” dihat çapkirinê. Eskerê Boyîk yek ji amadekar rêdaktorê wê bû.
Eskerê Boyîk salên 90 î sê sala li paytextê Qazaxistanê- Almaatayê ma, li ku gelek kurd diman ku salên 30 î û 40 î ji Azeyrbêcanê û Gurcistanê sirgûnî Asiya Navîn kiribûn. Lê li vir jî Esker vala nesekinî, bi aktîvî tevî xebata komela wan yekîtiya Kurden Qazaxistanê bû, beşdarî karê çandî û nemazê yê civakî bû, ber ku li wir hewcê zanînên yên weke wî bûn. Ew dibe endamê Yekîtiya nivîskarên Komara Qazaxistanê, helbestên hîmdarê wêjeya Qazaxa- Abay ji rûsî werdigerîne kurdî, bi alîkariya Ezîzê Zîyo temamiya belgeyên KGB yên li ser sirgûniya kurdan ya 1937 û 1944 ê salê ji komarên Kavkaziyayê berbi Asiya navîn (cara ewil) ji arşîvên veşartî derdxe, hazir dike, kîjan ji bo nivîsandina pirtûka Ezîzê Zîyo “Kurdê Qazaxistanê “ bû bingeh. Ew tev Prof. Knyazê Îbrahîmî wêjezan dibe amadekarekî kovara bi nave “Kurd” ku paşê nave “Nûbar” danîn li ser wê. Bi rêdaktoriya Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv û berpirsyarya Eskerê Boyîk, piştî weşena 6 hejmara ew Almatayê dihêle diçe Almaniyayê, bajarê Oldenbûrgê, li ku komela Êzdiyan hebû: “Mala Êzdiyan “. Ew bi aktîvî di nava kar û bare wêda cî digre. Dibe endemê komîtêya wê ya rêvabir, serkariyê komîtêya wê ya rewşenbîrî dike.
Mala Êzdiyan ya bajarê Oldênbûrgê, ku niha bûye navendeke rewşenbîriyê, kurdzaniyê-êzdîzaniyê, keda Esker di wê yekê da pir e. Bi berpirsyarî, însatîv û tevbûna wî salê da bi dehan sênînar, konferans û çalakiyên civakî-zanyarî biçûk û mezin têne biçanînê, malpera wan ya “Dengê Êzdiyan” bûye malpereke kurda, bi taybyetî ya Kurdên êzdî ya here eyan, weşena “Dengê Êzdiyan” bi deha pirtûk daye weşandin.
Eskerê Boyîk eyînî ronakbire. Nîşana wê yekê, ku li bal Esker zelal tê kifşê ez wê yekê dihesibînim, ku ew rûmeta pênûsa heval û hogiran zane û keda wan bi obyêktîvî, gorî hêjabûnê dinirxîne. Di vî warî û, weke min tê derxistîye, hemû warên wîjdanî û îsanî da min li bal wî hogirê xwe misqaleke ernûsiyê, dexesyê, çevnebariyê tecrûbe ne kirîye. Belkî eva ji xeysetê wî yê ronakbiriyê ya bilind, ji zanînên wî yên kûr tê. Lê dîsa jî, weke min tercûbe kirîye, hinek ronakbirên xudanê zanînên kûr, keda berhemdariyê ya mezin jî carna carnûsiyê û dexesiyê himberî hogirên xwe yên pênûsê da dîhar dikin. Lê ev fêl ev xeyset bal Esker qet kifş nabe. Bi serda jî Esker hilbet, gorî hêjatiyê pesinê ronakbirên weke xwe helbestvan jî dide û wî warî da pir merde, destvekirîye. Haya hemû ronakbirên kurd jê heye, ku Esker bi çi awayî merd-merdane pesinê poêziya Şikoyê Hesen û Fêrîkê Ûsiv di pirtûka xwe ya “Nûra Elegezê” da daye, helbet, bi lêkolîn, analîzkirina berhemên wan.
Di ware îsanetiya wî da min tiştekî dinê jî yê qenc tercûbe kirîye. Ew li hemû ronakbîrên, heger em dikarin wa jî bêjin, yên bi şuret yên welatiyên xwe, ji Ermenistanê xweyî derkeve, gava pêwîstî di wî warî da çê dibe. Ew keda wan bi hêjatî radixe li ber çavan, îlahî wan yên ku gorî wî bi zemanekî kifş û bi neheqtî bin siyê da mane. Dilê wî ji ber vê nerastiyê dêşe û ew li ronakbîrên jibîrkirî xwedî derdikeve. Ez êdî derheqa wê yekê da nabêjim, ku ew zemanên pêwîst da rojbûyîna wan bi nivîs, bi gotarên xwe yên hêja va kifş dike. Ev kirina wî jî hêjayî hemû cûrên pesindanane.
Eva xên ji hestên berpirsiyariyê ji dilovanî û dilsoziya wî tê. Û gava ronakbîrekî welatiyên wî dice ber rehma Xwedê Esker teva pirtir ber dikeve, ne baware ku ronakbirekî angorî wî wê peyda bibe û ciyê wî tijeke, dilêşiya xwe bona çêbûna wê ziyanê û kêmasiyê îlan bike û keda wî li ber gel û çanda wî da bi hêjatî binirxîne.
Dawyê ez weke hogirekî Eskerê Boyîk yê nêzîk li ber hesabgirtina reng û rû, bejin û bal meşiyana wî û nemaze kar û bare wî yê berhemdayînê, lêkolînyariyê, ku ew îro 70 saliya xwe da jî bi cî tine, ku gorî felsefa gelê me dihesibe sîmbola kalbûnê, bi şabûn û hêviya temam dikarim bêjim, ku ewê hê sûrpirîzên nû raberî gelê xwe bike bi cîanîna nivîsandina berhemên edebyeta bedew û lêkolînên zanyariyê yên nû.
Eskerê Boyîk sala 1984 da endemê Yekîtiya Niviskarên walatê sovêtê bû, endemê Yekîtiya nivîskarên Komarên Ermenistanê û Qazaxistanê, endemekî PEN a Kurd.
Bahoz“ û „Deftera kurdekî penabir salên 1999-2002 a jimarên rojnemên HÊVÎ, Roja Teze û Dema Nû da çap bûne, şanoya „Selîm Beg“ kovara „Nûbar“ da (sala 1995 a), lêkolîneke berfireh li ser helbestvaniya Cegerxwîn kovara DENG da sala 2003 a hatîye çapkirinê. Bi berpirsî û rêdaktoriya wî pirtûka Ezîzê Zîyo Aliyêv „ Kurdên Qazaxistanê sala 1995a li Almatayê hatîye weşendin. Pirtûk li ser dîrok û bûyarên kurdên Qazaxistanêye ku salên 1937 a û 1944 a ji komarên Kavkaziyayê sirgûnî wur kiribûn.
Eskerê Boyîk xudanê pir gotarên zanyariyê-pûblîsîstîye, rêsênziyayên ser nivîskar û zaniyara û bi tebyetî berhem û lêkolînên wane, her wisa jî pêşgotinên pirtûkên kurdiyê. Bi pêşgotinên wî hatine weşendinê: romana Heciyê Cindî „Hewarî“ (Weşena Roja Nu, 1999), bervoka novêl-serhatiyên Wezîrê Eşo „Pariyê Berdamayî“ (Hewlêr, 2008), pirtûka Ahmed Camîlîbêl „Evdalê Zeynikê“ (Weşena Deng), berevoka „Zargotina Kurmanca“ ya Heciyê Cindî û Emînê Evdal (Weşena Avêsta, 2008), cilda sêyemîn ya berhemên rehmetiyê Fêrîkê Ûsiv (Yêrêvan, 2009).
Hazir kirye û rêdaktorî çend berevokên efrandinên nivîskarên kurdên Ermenistanê- BAHAR ê kirîye.
Rêdaktorê romana Egîtê Xudo “ Dê û Dêmarî” (Yêrêvan 1986), pirtûka Ahmedê Gogê “Dengê kal-bavê me” (Yêrêvan-1997) bûye, serokê rêdkolêgiya weşena berevoka “Şêx Fexirê Adiyan fîlozof û xasê ola Êzdiyatiyê“ (Weşena Dengê Êzdiyan,2009).
Lê, awa, her bi tenê sernavê çend gotarên Eskerê Boyîk yên zaniyariyê ye giranbiha, ku li ser rûpelên malper, rojname û kovarên kurdî hatine weşandinê: “Nêrîneke kurt li ser wêjeya kurdên Sovyêtê”(kovara Deng” 2000), „Fêrîkê Ûsiv, jiyan û kar“.- Riya Teze (2009), „Şekroyê Xudo, jiyan û kar“.- Riya Teze (2010), „Êzdîtî baweriya heqiyê, rehmê û Xwedênasiyê ye“.- Peyama Kurd, jimarên 8-10 (2003), „Serhatiya Cangîr Axa“.- kovara Laliş Duhok (2004), „Êzdiyatî gerekê bibe warê zanyariyê“, „Ez çûme Hecê“.-Salnama Ehmedê Xanî, (Weşena Belge yayînlarî, 2010) “ Şêx Fexrê Adiyan û edeba Êzdiyan ya sedsala 11-13 a“.- „Berevoka Şêx Fexirê Adiyan fîlosof û xasê ola Êzdiyatîye“ (Weşena Dengê Êzdiyan,2009), “ Berxudana êlên Xalta”.- Berevoka „Mêrxasên Êzdiyan“ bi zimanê Almanî. Salên 1990-1999 an Esker li ser rûpelên rojnema Riya Teze jî cêrga „Gundên kurdan li Ermenistanê” derheqa payê gundayî pirê da oçêrkên balkêş dan weşendinê û gelek lêkolîn û gotarên din.
3.KULÎLKÊN ÇÎYA, helbest, bi zimanê tirkî,kurdî, Stembol,1979.
4. SINCO KEÇA XWE DIDE MÊR, şano,Yêrêvan,1980.
6.TÎRÊNC, (di berevoka BAHAR da), helbest, Yêrêvan,1987.
7.KULÎLKÊN ÇÎYA,helbest, bi zimanê tirkî,kurdî, Stokoholm,1990.
9.DUAYA SERÊ SIBÊ, helbest, Roja nû, 1997.
10.ODA ÇÎROKAN 1, helbestên zarokan, Roja nû,1997.
12.GOVENDA HERFAN, helbestên zarokan, Stokoholm 2002.
13. Çîrokên oda me; kurteçîrok, weşenên Afîş Medîa, 2004
14. Nûra Elegezê; edebyetzanî, Dengê Êzdiyan, Oldenburg, 2004
16. Xezeva Xwedê, roman, beşa ewlin, weşena Deng, Îstenbol, 2004.
15. Êzdiyatî, Mîrzikê Zaza, Fermanên reş, dîrok; Dengê Êzdiyan, oldênbûrg, 2006
17. Xezev; roman; beşa dudan, weşena Deng, Îstenbol, 2008
18. Ez kilameke melûlim, helbest, weşena Deng, 2009
19. Nûra Elegezê, bi tîpê erebî, Duhok 2011
20. Bahoz, roman, weşena AVÊSTA, Istenbol, 2011
Îbn Hubel (erebî: مهذب الدين أبي الحس علي بن أحمد ابن هبل) bi kurtî Îbn Hubel tê zanîn (erebî: ابن هبل) (z. 1122 - m. 1213) bi latinî "Muhead al-Dīn Abūʼl-Hasan īAlī ibn Ahmad Ibn Hubal" bijîşkê ereb e.
Îbn Hubel li Bexdayê hatiye dinyayê. Ew di serî de ji bo berhevoka bijîşkî ya bi navê Kitab al-Mukhtarat fi al-tibb (erebî: كتاب المختارات في الطب), "Pirtûka Hilbijartinan li Dermanê" hat naskirin.
Îbn Hubel piraniya jiyana xwe li Bexda û Mûsilê derbas kiriye.
Di nav kiloxê de cihê mejîkê.(Beşa bi rengê sor hatî nîşankirin)
Mejîk, mejîkok,mêjîkok, mêşkole an jî mejiyê piçûk (bi îngilîzî: "cerebellum")
Şeweye qurmiçinên madeyê spî dişibe darê.
Anatomiya mejîkê.
Mejîk li jêrê patikepilê li paş qedê demax de cih digire. Her wekî mejî, mejîk jî ji du pişkan pêk tê. Herdu nîvên mejîkê bi şerîdek zirav a navî ji hev tên cudakirin, navê vî şerîdê vermîs e. Mejîk ji aliyê derve de werpêçik e. Aliyê derveyî mejikê ji çînek tenik a medeyê gewr pêk tê. Li bin madeyê gewr de çînek stûr (qalind) a madeyê spî heye. Heke mejîk bi dirêjkî were jêkirin, şêweyê nexşên birgeha dirêjkî ya madeyê spî ya nîvê mejikê dişibe darê, loma her yekê van beşan wekî dara jiyanê (bi latînî: "arbor vitae") jî tê navkirin.
Erkên mejîkê.
Mejîk li jêrê patikepilê,li paş qedê demaxê de cih digire.
Mejîk ji masûlkeyan, jêyan, gehan, çavan û ji guhan demareragihandinên hestê werdigire, bi vî awayê ji rewşa laş agahdar dibe ü karê masûlkeyan rêk dixe. Ji bilî wê mejîk ji tûkila mejî jî demareragihandinên livîne werdigire. Piştî tekûzkirina van ragihandinan, mejîk demareragihandinên livînê bi navbeynkariya qedê demax dişîne masûlkeyan. Bi kontrolkirina masûlkeyan mejîk hevsengiya laş dabîn dike. Di jiyana rojane ya asayî de masûlkeyên peykerê (peykeremasûlke) yên mirov dema neçalak e, ango dema girj nîn e, bi temamî xav nabe, piçek girj dimîne, ev rewşa masûlkeyan wekî tonusa masûlke(bi îngilîzî: "muscle tone") tê navkirin. Eger mirov jixwe biçe an jî bimire tonusa masûlkeyan jî winda dibe. Tonus ji aliyê mejîk ve tê rêkxistin. Fêrbûn û bîrnekirina hunera livîna masûlkeyan ên wekî avjenî, li piyanoyê xistin an jî erebe ajotin bi alîkariya mejikê rû dide. Gava mirov fêrê tevgerek dibe wekî mînak mirov hînê ajotina duçerxeyê(bîsîklet) bibe, mejîk tevgera masûlkeyan a ji boy ajotina duçerxeyê embar dike. Piştî ferbûnê, mirov deh sal qet li duçerxeyê siwar nebe jî, piştî deh salan dema li duçerxeyê siwar dibe, mejîk ajotina duçerxeyê bi bîr tîne, bi vî awayê piştî demek dûr û dirêj jî mirov dikare bi hêsanî duçerxeyê bajo. Ji boy xavbûn an jî girjbûna masûlkeyên peykerê, ferman ji aliyê mejî ve tê dayin, lê ahenga çalakiya masûlkeyan ango kordînasyona masûlkeyan karê mejîk e. Mejîk ragihandinên ko ji mejî hatîne û yên ji koendama çêwê tên dide berhev, piştê berhevdanînê heke pêwîstî hebe mejik ji bo avakirina ahengê di navbera masûlke, jê û gehan de fermana rêkxistinê dişîne. Şeweyê sekiniya laş ango rawesta laş (bi îngilîzî:"posture") di bin kontrola mejîkê de ye.
Mehmet Afşar stranbêjekî kurd e. Di sala 1984an de li Cizîrê bûye. Di 1993an de tevî malbata xwe koçî bajarê Êlihê kirine. Dibistana seretayî û dibistana navîn li Êlihê dixwîne. Li Zanîngeha Batmanê beşa elektrîkê xwendiye.
Di sala 1998an de dest bi muzîkê kiriye. Ji sala 2000î ve, bi piranî li Êlihê, li gelek bajaran karên muzîkê kiriye. Di çendîn saziyan de mamostetiya muzîkê kiriye. Di sala 2012an de albûma xwe ya yekem "Lîs" derxistiye. Helbestên wî heya niha di hin kovar û rojnameyan de hatiye weşandin.
Fawaz Husên (jdb. 1953, li Kurdo, Amûde (Rojavayê Kurdistanê, Sûrî)), nivîskar û wergêrekî kurd e.
Fawaz Husên di sala 1953an de li gundê Kurdoyê ji derdora Amûdê yê Binxetê hatiye ser dinyayê. Ew ji sala 1978an heta bi 1992an li Parîsê li zanîngeha Sorbonneyê dixwîne û di sala 1988an de dibe doktorê ziman û wêjeya frensî. Fewaz Husên endamê Yekîtiya Nivîskarên Swêdê û endamê Rêxistina Nivîskarên Fransayê ye. Nivîskar îro (2012) li Parîsê dijî.
Fazil Umer di sala 1962an de, li gundê Girreşê, nêzîkî bajarê Zaxoyê hatiye dinyayê. Serî, navî û berhevî li çendîn gund û bajaran xwendiye û di sala 1986an de, pişka nojdariyê li zanîngeha Mûsilê bi dawî aniye û niha jî li Duhokê doktoriyê dike. Wî di sala 1980ê de çîrokên xwe di kovar û rojnameyên kurdî de belav kirine.
Heta niha kitêbeke kurteçîrokan bi navê ‘Kalê peşêman’ çap kiriye.
Fazil Umer niha li Kurdistana Başûr dimîne.
Zahir Xezî (z. 1172 - m. 1216, erebî: الملك الظاهر غازي, Ebû'l Feth Ebû Mensûr Xiyasûdîn el-Melikû Zahir Xezî bin Selahedîn Yûsif bin Eyûb. Kurê Selahedînê Eyûbî ye.
Bi xwe fermandarê Helebê bû.
Shijiazhuang (çînî: 石家庄; "Shíjiāzhuāng") serbajar û bajarê herî mezin ê parêzgeha Hebei ya Çînê ye. Hejmara niştecîhan di sala 2010an da 10.163.788 kes e.
Shijiazhuang di warê pîşesazîyê da bajarek nû ye. Ew piştî damezrandina Komara Gel a Çînê,di sala 1949an de, gelek mezin bû. Nifûsa metropolê tenê di 30 salan de 4 car zêde buye. Bajar di heman demê de navenda rê ya ne. Ew ji bo parastina paytext Pekîn, xwedanê garnîzonek mezin e.
PayPal, têwateyek li ser tora înternetê bi awayek onlîne dayînên danûstandina pêk tîne.
Pêwiste ku mirov li joriya çepê li ser girêdana Sign Up bitikînin û destpê bike. Di vê beşê de divê hûn yekem cûreyek hesabê xwe diyar bikin.  Her çend van celebên hesabê di kesane û karsaziyê de têne veqetandin, lêbelê celebê hesabê kesane dikare paşê derbasê hesaba Premiumê bibe.
Celebê hesabê kesane (Personal) ji bo karanîna kesane hatîye sêwirandin. Pi vê hesabê mirov dikare li ser tora internetnternetê danûstandina bike û vê yekê bi navnîşanên e-postayê jî mirov dikarê bikar bîne. Ger hûn bi xawzin bi rêya e-postayê an jî qertên krediyê drav bistînin, ev dem pêdivî ye ku mirov derbasê Hesabê Premiumê bibe. Jibo kar û danûstandinên karsazê û jibo hemî danûstandinên bazirganiyê pêdivî ye ku mirov hesaba Business, yanî hesaba Karsaziyê hilbijêre.
Ferhad Pîrbal, nivîskar, helbestvan û lêkolînerekî kurd e. Ew di sala 1961ê de li Hewlêrê hatiye ser dinyayê.
Ferhad Pîrbal di sala 1983an de li Zanîngeha Selahadînê (Başûrê Kurdistanê) beşa ziman û wêjeya kurdî temam kiriye. Di sala 1986an de derket derveyî welêt, li Îranê bû penaber û bo salekê çû Polonya û Almanyayê û pişt re li Danîmarkê mafê penaberiya siyasî wergirt. Dû re Pîrbal çû Fransayê û di 1987an de li Parîsê li Zanîngeha Sorbonne wêjeya kurdî û îrannasî xwendin.
Di sala 1994an de vegeriya Kurdistanê. Li Hewlêrê dezgeha çandî Mala Şerefxanê Bedlîsî ava kir.
Pirtûka wî Çolistan ji aliyê Firat Kelehkî li ser zaravê Kurmancî hate vegguhastin.
Nivîskar û wergêrê kurd Besam Mistefa jî 2 pirtûkên wî, bi navê Santiago de Compostela û Hotêl Europe ji Soranî wergerandin Kurmancî û ji aliyê Weşanxaneya Avestayê, li Stenbolê hatin çapkirin.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Sûrî hemû peywendiyên dewleta Sûrî û Başûrê Kurdistanê dihundirîne.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Sûrî digehe salên 1970yan. Wî wextî li Sûrî Hafiz Esad serokê Sûrî bû. Di kongreya 11emîn ya Partiya Bees ya Sûrî de biryar hat girtin ku wê otonomiya Başûrê Kurdistanê were piştgirî kirin
Dewleta Sûrî wî wextî bi çavekê erênî li kurdên başûr dinêrî, heta ku Celal Telebanî gelek têkiliyên xwe li ser axa Sûrî dikirin. Jixwe li sala 1975ê bi pêşengiya Celal Telebanî li Şamê YNK hate damezrandin.
Li sala 1979ê İdrîs Barzanî seredana Hafiz Esad kir.
Li sala 1987ê Hafiz Esad gelek xebitî ku silha PDK û YNKê bike. Jixwe di heman salê de karî û cebheya hevpar ya kurdan hate ava kirin. Hafiz Esad her wisa gelek hewl dida ku kurdên Sûrî jî tevlî şoreşa kurdên başûr bibin. Bi vê pêngavê hem dixwast alîkariya Başûrê Kurdistanê bike hem jî dixwast kesên polîtîk yên kurdên Sûrî dûrî welat bike
Xanedana Pehlewiyan an jî Dewleta Împaratoriya Faris () ji 1925an heya 1935an li Rojavaya Asyayê dewleteke serwer bû. Xanedan sînor bû ji hêla Tirkiye û Iraq ve li rojava, Yekîtiya Soviyetê li bakur, Efxanistan û Pakistan li rojhilat û ber bi başûr ve bi Oman re tixûbek deryayî parve kirin. Di sala 1979-an de bi nifûsa 37 mîlyonî, Tehran wekî paytexta xwe kar kir.
Di sala 1921an de fermandarê yekîneya Qazaxistanê Reza Xan di nava Xanedaniya Kaczynskî de bû desthilat û di sala 1925an de xwe wek padîşah îlan kir û wek Reza Şah Pehlewî li ser text e
Piştî ku YSKê di Tîrmeha 1941an de di dema Şerê Duyemîn ê Cîhanê de ji başûr û bakur ve Îran dagir kir, Reza Şah Pehlewî li Afrîkaya Başûr geriya û kurê wî Muhemmed Reza Pehlewî li ser text bi ser ket.
Di Çileya 1979an de, Şoreşa Îslamî ya Îranê ya bi pêşengiya malbatê Ayetula, malûmatî xera kir û Mûhammed Reza Pehlewî xwest penaberî Misirê bike.
Malbata Pehlewiyan.
Xanedaniya Pehlewî xanedanek keyanî ya Iranî ye ku ji nijada Teberî ye. Xanedaniya Pehlewî li eyaleta Mazenderan a Iranranê çêbû. Di sala 1878-an de Reza Shah Pahlavi li Gundê Alasht li Navçeya Savadkuh, eyaleta Mazenderan (parêzgeh), hate dinê. Dêûbavên wî Abbas Ali khan û Noushafarin Ayromlou bûn. Diya wî koçberek misilman bû ji Gurcistanê (wê demê beşek ji Empiremparatoriya Rûsî bû), ku malbata wî piştî toerên Rûsî-Farisî neçar mabû ku hemî deverên xwe yên li Kafkasyayê bide hev û bar kiriba parzemîna Qajar Iran. çend dehsal berî zayîna Reza Şah. Bavê wî Mazenderanî bû, di Alaya Savadkuh a 7-an de hate peywirdarkirin, û di 1856-an de di Warerê de xebitî.
Di encama şoreşa cotmehê ya li rûsî, sala 1921ê Partiya Komûnîst a Îran hate avakirin. Vê partiyê heta sala 1931ê xebatên xwe dewam kirin û ji aliyê Reza Şah ve hate girtin. Hêjayî gotinê ye ku heta sala 1941ê partiyên komûnîst li Îranê nebûn. Sala 1941ê de Hîzba Tudeh hate ava kirin
Di dema Qacariyan de ji bilî pişka hikûmeta Îranê, şîrketa petrolê ji ewlehiya herêmê %3 pişk jî da bû eşîrên Bextiyarî û hindek eşîrên Ereban. Şah Reza ev pişka petrolê jî kir malê dewletê. Her wisa li sala 1932an de pişka Îranê ya petrolê her çend %16 be jî, li vê salê li gor salên din kêm pare hate dayîn bo Îranê. Ev jî bû sedema pirsgirêkê di navbera Şah Reza û Îngîlîzan de. Ji ber vê 28ê Gulana 1933ê de hevpeymaneke nû di navbera wan de hate destnîşan kirin. Bi vê hevpeymanê pişka Îranê bû %20 û her wisa hevpeyman ji 60 salên din jî hate dirêj kirin. Her wisa navê şîrketê jî wek "Anglo-Iranian Oil Company" hate guherandin. Piştî dahatên dewletê zêde bûn; Reza Şah rê çêkirin, artêşa hewayî bi firokeyan bihêztir kir. Reza Şah ewqas ber bi modernîzasyonê ve çû ku heta peçe û cilûbergên dînî hemî qedexe kirin û kulavê fotr mecbûr kir.
Di desthilata Reza Pehlewî de reformên neteweyî jî dihatin kirin. Bo mînak li sala 1935ê de Ferhengîstan, akademiyeke zimanê Farisî hate vekirin ku armanca wê ew bû ku zimanê farisî ji zimanê erebî û biyanî were paqij kirin ji layê peyvan ve. Li sala 1934ê Zaningeha Tehranê hate vekirin. Yekem zaningeha Îranê ye. Berî vê zaningehê perwerdehî li medreseyam dihate dayîn. Lê ev siyaset her çend destpê kiribe jî dewam nekir.
Li sala 1941ê de meclîsa 14emîn hate ava kirin. Di vê meclîsê de çar fraksiyonên sereke hebûn; Fraksiyona Azadî,fraksiyona eşaîrî, frksiyona îtîhadî millî û fraksiyona mîhan. Hêjayî gotinê ye ku serokê fraksiyona eşaîrî serokeşîrê kelhûran Ebbas Qubadiyan(Emîr Mexsûs) bû. Serkêşên îttîhadî millî jî Seyîd Muhemmed Tabatabayî û Seyîd Ehmed Behbehanî bûn. Hêjayî gotinê ye ku kesek jî hebû di meclîsê de girêdayi ti fraksiyonan nebû; Muhemmed Museddiq.. Her wisa bi rêberiya Îrec Îskenderî partiyeke komûnîst hate ava kirin; Hizba Tudeh. Di dewra Reza Şah de kesên komûnîst dihatin zîndankirin. Îrec Îskenderî jî yek ji wan bû. Gelek partî û rêxistinên din jî hatin vekirin. Destilata Muhemmed Reza Şah di bin van şert û mercan da destpê kir.
Her wisa hêza Fedaiyên Îslamê jî her roja diçû zêdetir dibû. Ayetulah Seyîd Ebdulqasim Qaşanî jî têkildarî vê rêxistinê bû. Vê rêxistinê navê xwe bi sûîkastan anî rojevê. Dîroknas Ahmed Kesrewî Tebrîzî bi kêran ji aliyê terefdarên wan hate kuştin. Gelek bûrokrat û zanayên din jî kuştin. Di dawiyê de serokwezîr Razmara jî bi hinceta piştgiriya imtiyazên Îngîlîzan bi sûîkastekê jiyana xwe ji dest da. Armanca Fedaiyên Îslamê dewleteke şerî bû. Her wisa dixwastin gelek burokrat ji wan bin. Bi vê mebestê gelek caran Museddiq jî tehdîd dikirin.
Piştî van bûyeran Muhemmed Museddiq derket sehneya siyasî ya Îranê de. Museddiq dijî Îngîlîzan bû. Li sala 1952ê de petrola Îranê ya ku Îngîlîzan derdixist bi rêya meclîsê kir malê dewletê. Piştî vê pêngavê ji aliyê Şah ve wek serokwezîr hate tayîn kirin. Piştî vê hemleya wî derbeyeke leşkerî bi alikariya DYA û İngîlîzan çêbû û Museddiq ji kar hate dûr xistin. Ev buyer di dîrokê de wek Operasyon AJax tê binavkirin. Ev rûdane destpêka têkiliyên Îran û DYAyê ye jî. DYAyê îdîa dikir ku Museddiq piştgirê Sovyetan e û alikariya Tudehê dike. Lê ev tenê hêcet bû. Piştî vê derbeya leşkerî qedemên hereketên netewperest û komûnist şikest. Hêdî hêdî tevgerên Îslamî zêde dibûn.
Fewaz Ebdê nivîskarekî kurd e.
Fewaz Ebdê di sala 1961ê de li gundekî nêzîkî Qamişlo bi navê Niqare hatiye dinyayê.
Wî xwendina destpêkê li gund qedandiye, ya navîn û lîse jî li Qamişlo xwendiye.
Di sala 1980ê li zanîngeha Şamê zimanê erebî (tore û wêjeya erebî) xwend.
Di sala 1995an de li binxetê xelata Koma Xanî ya çîrokê wergirt. Bi navê Xewaro pirtûkeke wî ya kurteçîrokan çap bûye.
Fewaz Ebdê digel çend hevalên xwe di sala 1986an de tiyatro bir gundan û di hizûra gundiyan de pêşkêş kir.
Fewaz Ebdê niha li Qamişlo dijî.
Çavkanî: Firat Cewerî
Mücahit Bilici (z. 1973, Farqîn, Amed) civaknasekî kurd e. Ew li Zanîngeha New York, John Jay College, dersên civaknasiyê dide.
Di 1973an de li Farqînê ji dayîk bûye. Wî ji Dibistana Amadehî ya Farqînê mezûn bû, beşa civaknasiyê li Zanîngeha Bosforê xelas kir û doktoraya xwe li Zanîngeha Michigan Ann Arbor temam kir. Bîlîcî, ku berê ji bo rojname û kovarên wekî, Taraf, Yeni Yüzyıl, Kovara OT de qunciknivîsiyê dikir. Bîlîcî, di navbera 2013-2015an de di rojnameya "Taraf"ê de, di navbera 2015-2016an de di rojnameya "Yeni Yüzyıl"ê de û di navbera salên 2018-2019an de di "OT Dergi"’yê de nivîsandiye. Ji 2019an û pê ve di "Gazete Duvar"’ê de qunciknivîsiyê dike.
Nezîr Ocek (, gundê Xumar, qezaya Şaxê, Wan) lêkoler û wergêrê kurd e.
Di sala 1961ê de li gundê Xumarê, bi ser navçeya Wanê Şaxê ve ji dayik bûye. Dibistana seretayî û navîn li Wanê xwendiye, lîseyê li Cizîrê xwendiye. Dû re derbasî Sûriyeyê bûye û li Kuliyata Şamê Beşa Ziman û Wêjeya Erebî xwendiye. Di 2002an de li Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê dersa zimanê kurdî dîtiye. Di 2004an de li Wanê di fêrgeha fermî ya zimanê kurdî de dersên rêzimanê û dersên wêjeya kurdî daye. Di 2006an de di avakirina komeleya Kurdî-Der a Wanê de cih girtiye û li wir dersên ziman dide.
Fûad Temo ronakbîrekî kurd e ko ji bajarê Wanê ye û kurê mebûsê Wanê Tewfîq Begê Wanî ye. Li Stenbolê digel ronakbîrên kurdan ew jî yek ji çalaktirîn kesan e ko beşdarî kar û barên siyasî û çandî yên kurdan dibe. Di komele û kovarên kurdan de dixebite. Di 1912an de digel Qedrî Cemîl Paşa, Cerrahzade Zekî Beg û hin ronakbîrên din, li Stenbolê yekemîn komela xwendekarên Kurdan;Civata Telebeyên Kurdan–Hêvî’yê datînin.
Hesenê Qizilcî, ankû Hesenî Qiziłcî (z. 15ê îlona 1914an - m. 1985), siyasetmedar û nivîskarekî kurd bû ku di 15ê îlona 1914an de li gundekî di navbera Bokan û Mehabadê de hatiye dinyayê.
Hesenê Qizilcî di nav malbatek zana de mezin bû. Li ber destê mamê xwe hînî farisî û erebî bû, lê meletî nekir. Piştî avakirina PDKê bû endamê partiyê. Di dema avakirina Komara Mehabadê (1946) Qizilcî sernivîskariya kovara Helale kir û di kovara Kurdistanê de nivîsî. Piştî hilweşandina komarê, derbasî Kurdistana Iraqê bû, li wir bi nihênî jiya.
Kurteçîrokên Hesen Qizilcî di kovarên Bexdayê de, û nemaze di kovara Hîwa (1957-1963)a ku Hafez el-Qadî derdixist, de belav dibin. Piraniya wan bo zimanê erebî tên wergerandin. Di sala 1963an de ji Iraqê derdikeve û diçe Sofyayê, cem malbata xwe. malbata xwe. Li wê derê, bi saya zanîna zimanên bulgarî û rûsî, di Radyo Bulgarîstan de dixebite. Di ber de jî ji kovarên kurdî yên Iraqê re nivîsaran dişîne.
Bi ketina rejîma Şah re, di 1979an de vegeriya Îranê. Ew endamê Tudeh û berpirsiyarê rojnameya "Namêyê Mardom" bû. Di sibata 1984an de hat girtin. Li gorî nivîskar Firat Cewerî, ji roja girtina wî û vir de kesî tu xeber jê nestand, kes nizane çi pê hat.
Kurdên Deylemê li bakurê Îranê, li herêma dîrokî ya deylemê, hatine belavkirin.
Kurd li vê herêmê pirranî li parêzgeha Gîlan, li şehristanê Rûdbar bexşa Amerlû, şehristanê Siahkal bexşa Deylaman û şehristanê Rûdsar bexşa Rahimabadê belavbûne. Herweha li Mazenderan, bajarê Sarî kurdên kurmancîaxiv, li devera Nowşar jî êla Lek a Xecewen dijî. Eşîrên Mafî û Reşvend li bakurê parêzgeha Qazwênê dijîn û xwediye gelheke kurdî ya balkeş in. Dîsa li parêzgeha Erdebîlê li devera Xalxalê çend gundan de kurmacîaxiv hene.
Êl û esîrên kurdan ku îro li sê - çar parêzgehên peravîyên deryaya mazenderan belavî dijin hemî ji kurdistanê an jî ji kurdistana xorasanê hatine koçberkirin.
Êlên kurdan ên xwedî gelhe giring Amerlû, Celîlvend, Mafî û Xecevend in. Ji vanan êla Amerlû ya herî mezin e.
Deylemê
Kurdên Deylemê an Kurdên Deyleman li bakurê Îranê, li herêma dîrokî ya deylemê, hatine belavkirin. Di waxtên Dewleta Sefewiyan yan şi Xanedana Zendan gelek Kurd li Deylemê barkirin.
Deylem
Têkiliyên kurd û ereban hemû têkilî û peywendiyên miletê kurd û ereban dihundirîne
Li sala 1937ê rojnameyên ereb, kurdên Îskenderûnê sûcdar kirin
Li sala 1958ê Celal Telebanî li gel serokê Misirê Ebdulnasir hevdîtinekê dike. Di encamê de li Qahîreyê radyoyeke bi kurdî tê vekirin Her wisa Celal Talabanî dbêje ku piştgiriya ereban bo kurdan yekem car Misirê kir.
Ev listeya dîrokî ya rûniştina Mirovan e.
Lîste ji çar pariyan pêk tê. Paleolîtîk ya Navîn (beriya 50 hezar sal), Paleolîtîk ya Jorîn (Ji 50 hezar salan heya 12.500 sal berê), Holosen (Ji 12.500 salan heya 500 sal berê) û dema Modern. Tomarên lîsteyê li gor herêman hatine nivîsandin.
Rûniştina mirovan navê ku bidome, dibe ku carinan rûniştgeh hatibin vala kirin ji ber mercên avûhewa, tekîna Çiyayên agirî, mînak tekîna volkanîk ya Toba yê.
Derketinên Afrîka yên pêş li dora 270.000 sal in. Herwiha derketinên mayînde dibe ku li derdora 70.000 salan bin.
Paleolîtîk ya Navîn.
Beriya Homo Sapîens, ji xwe Homo Erectus milyonek sal berê (lê biner Derketina ji Afrîka) li Afrîka û Ewrasya ya ne-Arktîk belav bibû.
Çavkaniya herî kevin ji bo Mirov yê Modern (Homo Sapîens) hatiye dîtin fosîlen Cebel Irhoud,Maroko  yên 300.000 sal berê nin
Xi'an (bi çînî: 西安, "Xī'ān"), serbajarê parêzgeha Shaanxi ya Çînê ye. Ew yek ji bajarên herî kevnare yên Çînê ye ku xwedî dîrokek 3100 sal e. Hejmara nîştecihan di sala 2010an de 13 milyon kes e.
50,000 misilmanên hui hene. Heft mizgeft hene. Mizgefta herî mezin a bajêr "Mizgefta Mezin a Xi'anê" (西安大清真寺, "Xīān Dà Qīngzhēnsì") ye.
Kerbela (‎; "Karbalā"’) bajareke Iraqê ye û bajar dikevê 100 km başûrê rojavayê Iraqê. Di dema Huseyn bin Elî de bi navê Elqediriye (al-Qadiriya) û Şatu'l-Firatê (Shatt al-Firat) jî dihata zanîn.
Di nav vekolînerên cihê de, di derheqê eslê peyva "Karbala" de, gelek nêrîn hene. Hinek destnîşan kirine ku Karbala têkiliyek bi zimanê "karbalato" re heye, hinên din hewil didin ku wateya peyva Karbala der bixin û lêker û zimanê xwe analîz bikin. Ew encam digirin ku ew ji peyva erebî "Kar Babel" tê wergirtin, ku ew komek ji gundên Babilî yên kevnar bû ku tê de ne.
Lekolîner Yaqût Hemawî destnîşan kiribû ku wateya Karbala dikare gelek ravekirinan bike, yek ji wan ev e ku cîhê ku Huseyn bin Elî lê şehîd bûyî ji erdek nermî pêk tê, bi erebî "al-Karbalat", yanî "erdeke nerm". Li gorî baweriya şiiya, serfirîşte Cebraîl çîroka wateya rastîn ya navê Karbalā ji Hezretî Muhemmed re gotiye: ji peyvên "karb" (bi erebî: كَرْب, "axa ku dê bibe sedema gelek agiran") û " balî' " (bi erebî: بَلَاء, "êş, bibe sedema êşan") pêk tê.
Bûyera Kerbelayê.
Bûyera Kerbela di 10ê çiriya pêşîn a sala 680an de di navbera artêşa ya duyem a Emewî, artêşa kurê Muawiye I Yezîd û artêşek biçûk ya Huseyn bin Elî neviyê Hezretî Muhemmed, li bajarê Kerbelayê qewimiye.
Cîhên dînî.
Bi bajarê Necefê re cihê ku bi pirranî mezheba şiîtî lê dijîn bajarê Kerbela ye. Piştê bidawîkirina rêveberiya Sedam Huseyn, bajar pêşket û bû yek ji wan bajarên tûrîstîkên Iraqê.
Çend cihên navdar û cihên dînî ya bajarê ev in
Kamiran Haco nivîskarekî kurd e ku di sala 1959an de, li Tirbespiya binxetê hatiye dinyayê. Xwendina seretayî, navendî û amadeyî li Tirbespiyê û Qamişlo temam kir. Sala 1983an xwendina endezyariyê beşê Mekanîk li zanîngeha Helebê qedand...
Ji destpêka salên 1990î ve, wî dest bi nivîsandinê kiriye. Di kovar û rojnameyên wek: Gelawêj, Gurzek Gul, Stêr,Xunav, Metîn, Armanc, Pirs, Deng, Medya Güneşi, Çira û Nûdemê de nivîsî ye.
Ji dawiya sala 1997an ve li Swêd dijî û niha di redaksiyona kovara Rastî de dixebite.
Di sala 1977an de pirtûkeke wî ya kurteçîrokan bi navê Kelevajî di nav Weşanên Avestayê de derketiye.
Haco, Kamiran
Holosen dema jeolojîk ya niha ye. Guman dikin ku 11 650 sal berê dû Qeşayî ya Dawî dest pê kiriye. Holosen û Pleîstosen bi hevdû re Quaternarî pêk tînin.
Ji Yewnana Kevnar e. Peyv ji du peyvên cuda pêk tên. "Holos" ("hemû") û -cene ji peyva yewnanî "kaînos" ji bo nuh.
Ayhan Meretowar, mamoste û nivîskarekî kurd e ku di sala 1969an da li gundê Holê ya Hezoya Batmanê hatiye dinyayê.
Xwendina xwe ya pêşîn, li gundê Kififê (Dogancikê) kiriye, li navçeya Qubînê (Bişêriyê), dibistana navîn xwendiye, li bajarê Sêrtê, lîse qedandiye. Di sala 1997an da li Zanîngeha Dicleyê ji beşê “Mamostetiya Ziman û Edebiyata Tirki" mezûn bûye. Di sala 2016an da, ji Zanîngeha Mêrdînê ya Artûklûyê destûrnameya Lîsansa Bilind a Ziman û Çanda kurdî girtiye.
Di gelek kovaran da meqaleyên wî hatine weşandin.
Sefa û Merwe bilindahiyek pîroze ku di navbera Meke û Medîneyê de ye.
Di hec de îbadete ku misilman diçin wan deran ziyaret dikin.
Kanîzar, malper û kovareke ziman û zimannasiya kurdî ye. Hejmara pêşîn di 2015an hate çêkirin û heya 2018an de 16 hejmar derketine.
Sernivîserê kovarê Husein Muhammed e û armanca wê pêşkêşkirina vekolîn û xebatên li ser zimanê kurdî bi kurmancî, soranî, zazakî û inglîzî ye bo xwandevanan. Dirûşma kovarê jî ev e: "Kanîzar xezînên zimanê kurdî sererd dike!"
Keça Kurd nivîskar û helbestvaneke kurd e ku di 1948an de di maleke welatperwer de li Xirbê Cihûyan yê Binxetê hatiye dinyayê.
Wê di navbera salên 1972-1974an de li zanîngeha Silêmaniyê beşa kurdî xwend.
Keça Kurd niha li Almanyayê dijî û di karê xwe yê nivîskariyê de berdewam e.
Huhhot (çînî: 呼和浩特; "Hūhéhàotè"), serbajarê Mongolya Hundir ya Çînê ye. Ew di sedsala 16an de ji hêla Altan Kağan (yek ji nevîyên Împeratorîya Mongolane) va hate damezrandin.
rêjeya gel %85 Han, %15 Mongol, %1,6 Hui, %1,2 Mançu ye. Hinek gelên din û Koreyî jî hene. Herêm balê dikişîne ser xwarin, nemaze xwarinên Mongol û hilberên şîr. Çaya şîr (bi çînî: "naicha" wateya: "çaya şîr"), ku vexwarina civaka Mongolî ye, bûye vexarineke balkêş ji bo kesên ku têne bajêr.
Muhemmed Elî Kut çîronivîsekî kurd e.
Muhemmed Elî Kut di sala 1964an de li Zoravaya Nisêbînê hatiye dinyayê, di sala 1983an de hatiye Swêdê û niha jî li Swêdê dijî. Bi navê Mehkûm kitêbeke wî ya kurteçîrokan heye.
Han an jî Çînên Han (çînî: 汉族, çînî klasîk: 漢族, "Hàn zú") koma herî mezin a etnîkî ye ku li Çînê dijîn Ew ji sedî 92% nifûsa Çînî û % 19ê nifûsa cîhanê pêk tînin. Di zîmanê kurdî de, peyva "Çînî" bi gelemperî ji bo vê netewî tê bikar anîn.
Ev nav jî xanedana Han,ya ku di navbera B.Z. 206-P.Z. 220an de hukum kirîye, tê. Xanedana Han piştî xanedana Qin Çîn bi rêva bir. Vê xanedanê bandorên kûr li ser çanda Çînî hîştîye. Gelek mirovên ku îro li Çînê dijîn, ji xwe re dibêjin mirovên Han (Hànrén).
Çîniyên Han yek ji wan zimanên Çînî diaxivin. Ev netewe yekrêziya zimanî nîşan nadin, lê tîpên çînî ku li seranserê Çînê tê bikar anîn bingeha yekîtiya çandî û polîtîk e. Ji ber vê yekê jî, kesekî ji Hong kongê û kesekî ji Beîjîngê ji zimanê hevdu fêm nekin, ew dikarin bi tîpên çînî hev fêm bikin.
Îro zaravayê Beîjîngê (Mandarin an jî Çînîya Standard), ku di Çînê de wekî zimanê fermî ji hêla piraniya Çînên Han ve wekî zimanê duyemîn tê axaftin.
Hejmara netewê ya Han 1.310.000.000 kesin.
Mehemed Mewlûd an jî Mem (z. 1927 Şeqlawe - m. 1987) çîroknivîsekî kurd e.
Mehemed Mewlûd di sala 1927an de li Şeqlawe, li Kurdistana Iraqê hatiye dinyayê. Wî di salên xwe yên xortaniyê de çîrokên xwe di kovar û rojnameyan de dane weşandin. Heta niha du cild çîrokên Mem hatine weşandin. Cildê yekê di sala 1970ê de û cildê dudan jî di sala 1984an de hatiye weşandin.
Mem di sala 1987an de wefat kir.
Mişel Temo Siyasetmedar û Nivîskarekî Kurd e. Mişel Temo di sala 1957'an de li gundêkî biçûk ji herêma Dirbêsî - Hesîçe, Rojavayê Kurdistanê hatiye dinyayê.
Wî di sala 1980'î de li Zanîngeha Heleb ê xwendina Endezyarîya Zadên Çandinîyê qedandiye. Ji sala 1972'an û vir ve tevlî çalakîyên tevgera Kurdî bûye. Ew yek ji wan kesen e ku Navenda Celadet Alî Bedirxan a Rewşenbîrî li Qamişlo di 10'ê berfanbara 2000'î de ava kirîye.
Mişel Temo, di 7'ê cotmeha 2011'an de li Sûrî, li bajerê Qamişlo, bi hate kuştinxwezî.
Kitêba Ebûbekir Razî ya li ser bijîşkiyê
Razî (farisî: الرازي, "al-Razi", latînî: "Rhazes"), navê wî yê tam Ebûbekir Muhemmed bin Zekeriya Errazî, hekîm, kîmyager û fîlozofê fars e ku di sala 865an de li bajarê Reyê hatiye dinyayê û di ciwantiya xwe de xwe daye ser wêjeyê, karê zêrkerî kiriye. Di sala 925an de cardin li Reyê miriye.
Li bajarê Reyê perwerdeya matematîk, felsefe, astronomiyê girtiye û paşê çûye Bexdayê xwendina xwe temam kiriye. Piştî wextan kî perwerdeya bijîşkî girtiye.
Pirtûkên Razî hema nêzîkî temamî wergerandine latînî û berhema wî a bi navê Hawî heta sedsala 17an jî li rojavayê hatiye xwendin û jê îstifade ditîne.
Mihemed Ferîq Hesen nivîskarekî kurd e.
Mihemed Ferîq Hesen di sala 1941ê de li gundê Qazanqayê girêdayî bi Qeredaxê ye hatiye dinyayê. Xwendina destpêkê li Qeredax û navendî li Helebçe û xwendina Akademî ya Mamostayan li Silêmaniyê bi dawî aniye. Salên 1979–1982an endamê Desteya Birêvebir ya Yekîtiya Nivîskarên Kurd/tayê Silêmaniyê bû. Sala 1989 çîroka Nêrgiz bûka Kurdistan ko ji derhênana Ce'fer Elî ye û yekemîn fîlmê sînemayî yê kurdî (35 mlm) e, nivîsîye? Sala 1991ê (piştî serhildanê) serokê tayê Silêmaniyê yê Yekêtiya Nivîskarên Kurd bû. Ji sala 1998an û vir de li Danîmarkayê dijî.
Pirtûkên din yên çîroknivîsî.
Hesen, Mihemed Ferîq
Safiye bint Ebdulmutelib (, jdb. 567 - m. 640), meta Muhemmed pêxember û sehabe ye.
Pêşiya misilmanbûyîna xwe du car zewiciye. Kurê wê Zubeyr, ji merê wê yê dûdiyan e.
Wextê bi banga Muhemmed pêxember dihese bi kurê xwe Zubeyr ve dibe misilman û piştgirî dide Muhemmed pêxember.
Hui, (erebî: هوي; çînî: 回族; " "Huízú "), komeke etnîkî ye ku li Çînê dijî. Di warê ziman û binyata laşî de, Hui heman netewê Han e û ew bi ola îslamê ve girêdayî ne. Zimanê wan Çînî ye û dî zimanê wan da gelek peyvên Erebî û Farsî hene. Hejmara wan 9.82 milyone.
Nêzî 600 sal berî niha, di salên paşîn ên xanedana Yuan û salên pêşîn ên xanedana Ming de, koma etnîkî ya Hui derketin hole.
Di reveberîya xanedana Qing (1644 - 1911) de, lihevnekirin di navbera misilman û Çînîyên ne-misilman de dest pê kir. Rêveberîyê, serjêkirina qurbanê, avakirina mizgeftên nû û çuyina hec qedexe kir. Rêvebirîye xanedana Qing kete destê Mançu'yan û vana di navbera komên etnîkî da şer derxistin. Ev potîkayên zordar bun encama serhildanên Hui. Di parêzgeha Yunnan da serhildana Panthay (navbera 1855-1873an da), li Sincan, Shaanxi û Gansu serhildana Dungan (navbera 1862-1877an da) derket. Rêvebirîya Mançu'yan ji bo tepisandina van serhildana komkujî pêk anîn. Bi milyonan kes hate kuştin. Ev "paqijkirina ji misilmanan" (洗 回, xi Hui) bu siyaseta fermî ya rêveberiya Manchu ji bo demek dirêj.
Baverîya wan bi ola îslamê va ye. Ji bo jin û keçên Hui gelek dibistanên olî hene, piraniya wan li Mizgeftan e, dibistan ji hêla baxşên Hui ve têne fînanse û têne rêve kirin. Jin wekî ahang (kurdi: mamoste) dixebitin.
Mihemed Evdila an jî Mehmet Sanri nivîskar û rojnamevanekî kurd e.
Di sala 1967an de li gundê bi navê Gundikê Melê ko girêdayî Şirnexê ye hatiye dinyayê.
Di sala 1988an de dest bi karên nivîsandin û rojnamevaniyê kiriye. Niha jî gerînendeyê giştî yê kovara Serbestî ye ko li Stenbolê bi zimanê tirkî derdikeve.
Her wiha di malpera Nefel.comê de quncikan dinivisîne.
Muhemmed bin Mesleme () (jdb. 591 ? - m.666) Sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Ji hîcretê sî û pênc sal şûnde li Yesrîbê (Medîne) hatiye dinyayê. Navê bavê wî Mesleme û navê dêya wî Huleyde ye ku ji qebîleya Hezrac e.
Bi xwe bi seya Mus'eb bin Umeyr ve bûye Misilman.
Xanedana Wessex, anku wekî Xanedana Cerdic jî tê zanîn(di Îngilîzîya Kevn de: Cerdicingas), Keyaniyeke ku di rojavayê başûr a Îngilistanê de di serî de wekî Wessex hatibû zanîn û di bin serkêşiya Cerdic a Wessex ê ji sedsala 6-an heta yekbûna keyaniyên Îngilistanê ji aliyê Alfred a mezin û cîgirên wî ve birêvebirina Îngilistanê îfade dike.
Xanedan, piştî neviyên Alfredê Mezin (871-899) bû desthilatdara hemû netewa îngilîzan heta Edwardê Şareza (sala 1066'yan).Kurê Alfredê Mezin Edwardê Kal Bi Wessexê ve Merciayê û Rojhilata Angliayê ji dagirkirina Vîkîngan rizgar kir û di bin serweriya xwe de yek kir.Paşê kurê wî Æthelstan, desthilatiya xwe heta Bakûrê, Keyaniya Northumbriayê dirêj kir.
-Wessex
-Alfredê Mezin
Demarekoendama navendî bi sê perdeyên mejî dapoşî ye
Demax di nav hestiyê kiloxê de, dirkepetik di nav hestiyên birrbirre de tên parastin. Herwiha demax û dirkepetik ji aliyê perdeyên mejî ve dorpêçkirî ne.Di navbera perdeyên mejî û hestiyê kiloxê de şileya mejî- dirkepetik heye. Perdeyên mejî û şileya mejî-dirkepetik, valahiya navbera demax û kiloxê tijî dikin. Şileya mejî-dirkepetik ji boy xwedîkirina xaneyên demaxê, madeyên sûdbexş dabîn dikin. Herwiha şileya mejî – dirkepetik mîna balifek destek dide demaxê û wî ji derbên hawirdorê diparêzê.
Demax û dirkepetik bi sê perdeyên parêzger ve dapoşî ne. Perdeyên mejî (bi latînî: yekjimar "meninx", pirjimar "meninges") navê gelemperî ye ji boy van hersê perdeyan.
Perdeya req.
Perdeya req (bi latînî: "dura mater") di navbera hestiyên kiloxê û perdeya tevnepîrikî de cih digire. Perdeya req, perdeyek qalind û zexm e, ji du çînên bestereşaneyê pêk tê. Karê sereke ya perdeya req, parastina demax û dirkepetikê ye. Çîna aliyê derve, rûyê hundir ê hestiyê kiloxê dapoş dike û wekî bergê hestî kar dike. Çîna navî ya perdeya req, demaxê ji aliyê derve ve dorpêç dike, ji boy demaxê parêzgerî dike. Di perdeya req te, hin pêkhateyên mîna xwînhêneran hene, xwînê ji mejî ber bi dil ve diguhazîne.
Her sê perdeyên mejî ji bestereşaneyê pêk tên.
Perdeya tevnepîrikî.
Di navbera perdeya req û ya tenik de perdeya tevnepîrikî (bi latînî: "arachnoid mater"“) cih digire. Şêweyê vî perdeyê dişibe tevnepîrikê, loma vî navê lê kirine. Ji bestereşaneya rîşalî pêk tê. Navbera perdeya tevenepîrikî û perdeya tenik bi şileya mejî-dirkepetik tijî ye.
Perdeya tenik.
Perdeya tenik (bi latînî: "pia mater") ji çînek tenik a bestereşaneyê pêk tê. Perdeya tenik raste rast bi rûyê demax û dirkepetikê ve di nav tekilî de ye, rûyê demax û dirkepetikê mîna pêçek plastîkî dapoş dike. Lûleyên xwînê yên ko demarekoendama navendî xwedî dikin, di navbera perdeya tenik û şaneyên demar de cih digirin.
Ji ber hokarên nexweşiyê, kulbûna perdeyên mejiyê wekî nexweşiya menenjîtê tê navkirin.
Mus'eb bin Umeyr (erebî: مصعب بن عمير z. 585 Meke, m. 625 Medîne), yek ji sehabeyê Muhemmed pêxember e. Ji malbateke herî dewlemend ê Mekeyê bû.
Wextê ku Muhemmed pêxember teblîx li gel kiriye Mus'eb pê dihesiyaye û hatiye mala Îbn Erkan û li wir Îslamiyetê pejirandin û bûye Misilman. Ji ber wê sedemê eqrebeyên Mus'eb heps dikin lê Ew bi koça Misilmanan a Hebeşistanê dihese û bi wan re koçî Hebeşistanê kiriye.
Muhemmed pêxember ji bo wiha gotiye: "Min di Mekeyê de bi qasê Mus'eb li ser xwe, kincê rind li xwe bike û nav dewlemendiya giran de cîwan neditiye".
Mele Mehmûdê Bazîdî (jdb. 1797 Bazîd - m. 1863 Erzîrom) nivîskarê kurd e ku damezrînerê paxşana kurdî ye. Bazîdî di sedsala 19an de Mem û Zîn a Ehmedê Xanî bi şeklê pexşanî nivîsiye ku berhema wî yêkemîn çîroka nûjen tê hesibandin. Herwiha Mele Mehmûdê Bazîdî di nav nivîskarên kurdan de piraliya xwe ve balê dikişîne.
Bazîdî li Kurdistanê alimek meşhûr bû û qedra wî li nav civakê zêde bû. Ew di jiyana xwe de zehmetiyên şer, aborî, siyasî derbas kiriye. Gelek xalên jiyana wî ne diyar in. Di sala 1855an de şerê li navbera Osmanî-Ûris dest pê dike ji bo vî Bazîdî koçî Erziromê kiriye. Li wir konsolosê ûris Alexandre Jaba (1893-1894) nas kiriye û derheqe kurdolojiye bi hev re xebitîn. Dawiya vê xebatê gelek berhem peyda bûne. Ev berhemên henê wek Koleksiyona Aleksander Jaba tên nasîn. Jabayî ev berhem şandine zanîngeha Petersburgê. Li wir gav bi gav ev berhem hatine weşandin.
Mele Bazîdî yekem rewşenbîr û zanayê kurd e ku di sedsala 19an de, di hemû danûstandin û xebatên xwe de tenê zimanê kurdî bi kar aniye. Her wekî tê zanîn ku bi taybetî di sedsala 19an de farisî û erebî di nav zana û rewşenbîrên kurd de gelek di rewacê de bûne. Nêzikî temamê zana û rewşenbîrên kurd di karên xwe yên nivîsandinê de ev her du ziman bi kar anîne. Lê belê Mele Mehmûdê Bazidî bi eksê vê hereket kiriye. Ew kitêbên ji aliyê wî ve hatine nivîsandin bi kurdî ne.
Bazîdî yekem pexşannûs û çîroknûsê kurd, yekem wergêrê kurd, yekem civaknasê kurd, yekem dîroknasê kurd ku berhema xwe bi kurdî nivîsîye bû.
Hin berhemên muhîm yên Bazîdî ev in; Tewarîxî cedîdî Kurdistan, Adat û Rusûmetnameê Ekradiye, Cami'eyê Risaleyan û Hikayetan, û Mem û Zîn A Mele Mehmûdê Bazîdî.
Jiyana Mele Mehmûdê Bazîdî.
Mizgefta Bazîdê û taxa weran
Li ser jiyana Bazîdî agahiyên zêde nînin. Yanî li ku xwend, mamosteyên wî kî bûn, dê û bavê wî, malbata wî. Gera wî ya ji bo zanînê û detayên din ên jiyanê ku mixabin hemû klasîkên me jê bêpar in. Jiyana Bazîdî jî, eger ne agahiyên heval û şagirtê wî Alexandre Jaba bûya, dê ne ewqasî zelal bûya. Bi her halî gelek lêkolîner dibêjin ku sala ji dayikbûna wî di navbera (1797 û 1799) an de ye li bajarê Bazîdê. Peter Lerch di nivîseke xwe de çêrî nameyeke Jaba dibe ku ji Lerch re di îlona 1857an de şandiye. Ew di wê nameyê de dibêje ku, temenê Bazidî 60 sal e. Ev jî dide xuyakirin ku Mele Mehmûd di sala 1797an de ji dayik bûye. Li gor belegeyeke din jî, Mele Mehmûdê Bazîdî di sala 1863an de çûye li ser dilovaniya xwe.
Salên Pêşîn û Navîn, 1797-1848.
Li Bazîdê dest bi xwendina medreseyê kiriye. Ji xeynî Qur'anê, hin behremên wek Mewlûda Melayê Batê, Nehc-ul Enam a Mele Xelîlê Sêrtî û Nûbihara biçûkan a Ehmedê Xanî xwendiye. Di xurtaniya xwe de çûye Tewrêzê û li wir di nav gencîneya edebiyata serdest ya farisî û erebî de xwendina xwe diqedîne. Li gel vê welatê xwe ji ber ku zimanê dewleta Osmanî ye fêrî tirkî jî dibe. Ango Mela Mehmûd ji bilî zimanê xwe kurdiya kurmancî; erebî, farisî û tirkî dizanibû. Piştî ku perwerdeya xwe qedandiye li welatê xwe Bazîdê heya sala 1854an li ser rêça Ehmedê Xanî li medreseya xwe dersdayîna xwe domandiye.
Li gelek bajar û herêmên wekî Tebriz, Hekarî, Botan, Mûş, Wan, Erzirom, Amediye û Stenbolê xwendiye, geriyaye, hatiye hepiskirin, sirgûnkirin an jî ji bo kar û barê xwe lê maye. Ji hêla din ve wekî em ji nasnavê wî derdixin Mela Mehmûd çûye hec jî. Lewra jê re Hecî Mehmûd jî hatiye gotin.167 Jixwe ji bo bikaribe bibe hecî divê here Mekke û Medîneyê û her wiha wê heyama ku Mela Mehmûd li heyatê bûye, mirov bi heywanan an jî peyatî diçûn hecê. Ji bo wê jî li ser riya xwe gelek bajar û herêmên erdnîgariya Îslamê didîtin. Ji wan Şam û Qudis herêm û bajarên herî girîng in. Ji vê jî derdikeve holê Mela Mehmûd him bi xwendina xwe û him jî bi ger û seyahetên xwe xwedî ilmekî kûr bûye.
Mela Mehmûd di vê heyamê de li Bazîdê seydayekî naskirî û pêştahatî ye. Lewra him di nav gel de tê naskirin û him jî li cem rayedarên dewletê kesekî girîng e. Li gor ku rojhilatnasê polonî Felician Martin von Zaremba (1794-1874) qala gera xwe ya Bazîdê ya sala 1830an dike, rûsên ku wê demê bajar zeft kirine xwarinekê didin alim û pêştahatiyên herêmê yên ji kurd, ermenî û tirkan pêk tên. A di nav wan kesên vexwendî de Mela Mehmûd jî heye û him jî wekî alimekî deryabîr tê zanîn. Loma ew bi xwe jî paşê çend caran Mela Mehmûd re dikeve têkiliyê û dema qala wî dike dibêje melayê kurd, alimê mezin, seydayê esilzade Hecî Mehmûd. Her wiha dema diçe dîtina serokê eşîra Zîlan Silêman Axa nameya Mela Mehmûd bi xwe re dibe.
Dema eşîreta Behlûl paşayê Bazîdî têk çûye. Mela Mehmûd Bazîdê diterikîne. Lewra di şerê Qirimê yê di navbera Osmanî û Rûsan (1853-1856) de birayê wî tê kuştin û ji pey wê re karê bazirganiyê yê lawê wî jî nameşe -birayê wî di karûbarê ticarete de alîkariya kurê Mela Mehmûd dikir û ji ber vê aboriya malbata wî xerab dibe, Mela Mehmûd wê hingê diçe Erziromê û li wir wergêrî û seydatiyê kiriye. Mela Mehmûd çûye Erzeromê û li wir karê seydatiyê kiriye. Heta di sala 1848an de xeynî seydatiye çi kar kiriye yan çûye kû em nizanin. Lê eşkereye heta vê salê Bazidî li Erziromê meşhûr bûye. Belkî li nav tim Kurdistanê navê wî belav bûye û hatiye nasîn.
Salên Dawî.
Di dawiya temenê xwe de gava emrê wî ji 70 salî mezintir e, ji ber desttengiyê tevî kurê xwe yê 12 salî diçe paytext Stenbolê û daxwaznameyan dide da ku meaşekî bidinê. Ji naveroka nameyên wî meriv têkiliya wî ya bi dewletê re dibîne û ji bersivên nameyan jî tê dîtin ku rêveberiya dewletê jî wî nas dike û ji bo daxwaza wî pêk bînin fermanê dide rayedarên herêmî. Ji hêla din ve hin kes ji ber vê tevgera wî û zimanê wî yê li hember dewleta osmanî û siltan bi kar aniye wî rexne dikin. Lêbelê ji bo nirxandinên rast û bi bingeh divê şert û mercên demê rind bên zanîn û li gor wê rexne bên kirin da ku şaşiyên anakronîk neyên kirin.
Mele Mehmûdê Bazîdî û dîplomasî, 1848-1853.
Salên Mele Mehmûdî Bazidî jiyayê (1797-1863) osmanî hez dikin dawiya mîrektiya kurdan bînin. Otonomiya kurdan hilweşînin û bi merkezê ve girê bidin. Diyare ku Bazîdî bûye şahidê vê pevajoyê. Bazîdî xwedî qedirekî bilind bûye, bona wê yekê ye, ku navê wî li gelek mizgeft û medreseyên bajarên cuda kirine. Hurmeta wî di nav karmendên dewletê yên osmaniyê de jî hebû. Desthilatdarên sultaniyê çend caran ew wek qasidê xwe şandine bal serekên serhildanên kurdan yên li wîlayetên Botanê û Hekariyê bona ku bi wan re bikeve nava peywendiyan.
"Mela Mehmûdê Bazîdî ne bes di nav rewşenbîra de navdar bûye, belkî di dewleta Osmanî de jî bihayê xwe hebûye, çend cara bi biryara sultanî bûye navgîn(navbeynkar) bi serokê serhildanê Kurdan li aliyê Botan û Hekarê. Di sala 1848ê Hafiz paşayî hevpeyvinek li ser mesela şerê digel Bedirxan begê çêkir. Bedirxan li Cizîrê bi serhildanê rabibû, piştî salekê bi biryara Kamil paşayî, ku serokê wê demê yê Erzeromê bû...ew hatibû verêkirin bo nik Nûrellah begê, ku serokê Kurdê Hekarê bû, di demê xwe de serhildanek dijî dewleta Osmanî çêkiribû. Dîsa di wi demî da hevpeyvîna Mela Mehmûd digel Nûrellah begê armanc ew bû serhildan bihête rakirin. Birayê Bedirxan beg, Xan Mehmûd demê hatiye Erzeromê biryar derêxistibû, ku Mela Mehmûdî qebûl bike. Xan Mehmûd mirovekî mezin bû, ne tenê Kurda ew nas dikir belkî dewletê jî baş nas dikir. Wextê xan Mehmûd hatiye erzeromê li her alî qedrê wî hat girtin. Wesa xuya bû, ku di bin ve ra têkeliyê Mela Mehmûd bi serokê Kurdan ra hebûn, wî biryara Osmaniyan dikir lê ne dijî kurda."
Di rojnameya Kurdistanê de xalek hatiye li ser serhildana Bedirxan begê, te da hatiye nivîsîn: Sultan ('Ebdul) Mecîdî, Mela Mehmûd şandibû Cizîrê cem Bedirxan begê, ji bo ku hevpeyvîn li ser rakirina serhildana Bedirxan begê bêt cêkirin û Bedirxanî bînin Stembolê.. Bedirxanî berî hingê Mela Mehmûd baş nas dikir, demê mela efendî hatiye Cizîrê, di wê demê de Osman paşa serleşkerê osmaniya bû, deme mela efendî tê Cizîrê, ew dibêje Osman paşayî: Ez dê çime nik Bedirxan begê, xundkarî ez şandîme ku hevpeyvînê bo rawestandina serhildanê digel Bedirxan bikem û Mela Mehmûd dibêjê: Tu neçe ser Cizîrê heta ez bersivekê li nik Bedirxan begê neînim. Di wê demê da Mela Mehmûd fermana Sedrul a`zem (Sadri Azem) nîşa Osman paşayî da. Malbata Bedîrxanîyan; 1880 Ev ferman e di nav pêrtûka sultanî da jî hatiye nivîsîn. Osman paşa viyaye (xwestiye), ku şerê Bedirxan begê bike û di şerî da serkeve. Di destpêkê da Osman paşa nedihêla Mela Mehmûd biçe nik Bedrixan begê û şerî bidete rawestandin, lê paşê razî bû. Berî bersiva Bedirxanî wegere, Osman paşa êrîşê dike ser Cizîrê, dibîne ku miletî bi awayekê bi senî û menî û rêk û pêk xwe karkiriye û li jivana (amedeyî) şerî ne. Hingî Hafiz paşa pê hesiya ku ew sira di navbera wan da, Mela Mehmûdî daye Bedirxan begê. Mela efendî bersiva Bedirxan bo Osman paşayî tîne û nerazîbûna xwe diyar dike, ku bo çî ewî êrîş kire Cizîrê. Piştî wê çendê Osman paşayî Mela Mehmûd girt û qeyd û zincîr kir û verekire Stembolê û bi aliyekê dî ve nameyekê bo xundkarî verêdike û dibêje: Ku ev mirove harîkarê Bedirxan begê ye û xayinê dewletê ye. Paşê xundkar mela efendî verêdike Wanê.-Li qasek şûnde ew ji aliyê sultan ve tê efukirin û ew dişînin Wanê-
Dîsa demê Mela Mehmûd li Wanê, piştî demekê birayê Bedirxan begê serhildanek li Xewacê rakir, ku deh se`eta ji Wanê dûr e, di vî demî da dewleta Osmaniyan disan Mela efendî di vê serhildanê da gunehbar dike û Mela efendî digrin, tavêjin zindanê û piştî pazde roja berdidin û ditirsînin, dibêjinê eger careka dî tiştekî wisa bikî dê jîna te bikeve di xeterê de. Bêguman di demeke wiha de berdana wî ji ber tirsa rewşa Mele Mehmûd a civakî ya di nav Kurdan de û melhezeya firehnekirina cebheyek li dijî Osmaniyan bûye.
Nasîna Alexandre Jaba, 1853-1863.
Dema şerê Rûsyayê-Tirkiyeyê (salên 1853-1856) birayê wî şehîd ketiye. Piştî têkçûna osmaniyan, kar û barê kurên wî bazirganî kiriye, roj bi roj xirabtir bûye. Wan rojên bona Mele Mehmûd Bayezîdî giran derbas kiriye. Aleksander Jaba di gulana sala 1856an de bûye konsulê Rûsvayê li Erzîromê. Hema wan çaxan jî akademîk Albert Dornê ji Petersburgê ji Aleksander Jabayî re pêşniyar kiriye, ku hikumê xwe ji bona berhevkirin û lêkolîna materyalên bi zaravê bi kurmancî bi kar bîne. Piştî sala 1856an Mela Mehmûd û Alexandre Jaba hev û dû nas kirine. Bi daxwaza Alexandre Jaba derheqe dîrok, çand, ziman kurdî gelek xebat kirine. Bazîdî kurdiya kurmancî hînî Jaba kiriye. Ew bi alîkariya kurdên xwendî û xasma Bazîdî, gelek destnivîsarên kurdî berhev kirine û ji Akademiya Zanyarî ya Saint Petersburgê re şandiye. Di nav wan de hinek destnivîsarên Mela Mehmûdî jî hebûn, ku derheqa dîrok, etnografiya û zargotina kurdan de bûn. Ji wê demê û vir de navên zanyarên rûs û kurd gelek caran bi hev re tên ser zar-zimanan û ew nav bi herfên zêrîn ketine nava dîroka kurdzaniyê.
Navê Wî; Bazîdî an Bayezîdî.
Mijareke ku mirov dide fikirandin jî nîsbeta Mela Mehmûd e. Lewra di hin berheman de wekî Bazîdî û di hinekan de jî wekî Bayezîdî, Beyazîdî, Bayazidli û bilêvkirinên wê yên din tên dîtin. Gelo ji van herduyan kîjan rast e? Di xebata Rudenkoyê, Qanatê Kurdo, Jan Dost, Şukriye Resûl, Ferhad Pîrbal û Reşîd Findî de wekî Bayezîdî hatiye bikaranîn, di ya Delîlo Îzolî de Beyazîdî û di ya Seîd Dêreşî û Ziya Avcî de wekî Bazîdî hatiye nivîsîn. Gelo ji van kîjan rast e û ji bo biryardayinê pîvana me yê çi be?
Di encamê de bi baweriya me divê forma Mela Mehmûd di pirtûka xwe de bi kar aniye rast were qebûlkirin û navê wî wekî Mela Mehmûdê Bazîdî bê nivîsandin. Ji bilî vê gelek nasnavên Mela Mehmûd yên din jî hene û evna ji wan in: Mehmûd Efendî, Feqîr Mehmûd Efendî, Xoce Mehmûd, Hecî Mehmûd, Hacî Mehmûd û hwd.
Zanayekî Piralî.
a) Dîrok; Tewarîxî Cedîdî Kurdistan, Tewarîxî Qedîmî Kurdistan (wergera Şerefnameyê).
b) Ferheng; Devoka Hekarî-Rewendî, Ferhengê din ên li gel Jaba.
c) Rêziman; Rêzimana Teremaxî, Tuhfe en-Nehlan.
d) Wêje; Mem û Zîn, Yûsif û Zuleyxa, Leyla û Mecnûn, Şêxê Sen‘an, Bersîsê Abid û Qewlê Hespê Reş, Kela Dimdim, Siyamend û Şemsê, Îskendernameya Gencewî (ji farisî werger).
e) Folklor; Berhevoka Şîret û Gotinên Pêşiyan, Berîte, Lawij û Kilamên Kurmancî.
f) Civaknasî; ‘Adat û Rusûmatnameʼê Tewayifê Ekradiye, Cami‘eyê Risaleyan û Hikayetan.
Mele Mehmûdê Bazîdî, yek ji wan zana û rewşenbîrê kurd ê sedsala 19an ê herî têrberhem e. Lê, qasî vê têrberhem, zanatî û bi xebatên xwe yên li ser mijarên cihê cihê yên di der bara dirok, ûrf û adet, çîrok, werger û gelek milên din ên neteweyê xwe de jî, bi taybetî di nav me Kurdên bakur de, gelek kêm hatiye naskirin. Heta ev kêmnasî gihîşte sewiyeyeke wisan ku, antolojiya sed û deh mezinên Kurd derket, lê mixabin navê Mele Mehmûdê Bazîdî tê de tunebû.
Mela Mehmûd ji bo Jaba hinek berhemên berê yên kêm peyda dibin ji nû ve nivîsandine. Bo nimûne rêzimana Teremaxî, alfabeya kurdî ya zarokan Sefheyê Sibyan, Mewlûda Şerîf, gotinên pêşiyan.
Mela Mehmûd li ser pêşniyaza Jaba hinek berhem bi xwe nivîsîne. Bo nimûne ‘Adat û Rusûmatnameʼê Tewayifê Ekradiye, Çîroka Mem û Zîn, Cami‘eyê Risaleyan û Hikayetan. Bazîdî ev bi destxeta xwe wekî berhemên serbixwe nivîsîne.
Mela Mehmûd karê wergerê jî kiriye. Ji vê ya herî sereke wergera Şerefnameyê ye ku ji farisî wergerandiye kurmancî û navê Tewarîxî Qedîmî Kurdistan lê kiriye. Her wiha beşeke Îskendernameya Nizamiyê Gencewî ya ji 87 malikan pêk tê wergerandiye kurmancî. Ji bilî van li gor gotinan Gulistana Se‘diyê Şîrazî û 84 çîrokên farisî jî wergerandine kurdî. Ji hêla de dema Jaba metnek werdigerande fransî an rûsî Mela Mehmûd alîkariya wî dikir. Her wiha di karê amadekirina ferhengan de jî ev hevkariya wan çêbûye.
Giraniya xebata xwe bi kurdî, bi zaravayê kurmancî dinivîse. Pirtûka Şerefnameya Şerefxanê Bedlîsî, ji Farisî werdigerîne zaravayê kurmancî. Di heman demê de helbestan jî ji Erebî, Farisî û Osmanî werdigerîne Kurmancî. Dîroka Kurdistanê ya piştî Şerefnameyê, heta dema jîna xwe bi awayek rêkûpêk dinivîse. Li ser wêjeya kurdî radiweste û beşekê jê dinivîse. Li ser rêzimana kurdî jî radiweste û bi gelek qaîdeyan dinivîse. Ji bilî van xebatan, gelek berhemên din jî ji destê Mele Mehmûdê Bazîdî derketine. Lê heta weke îroj ew berhemên wî negihîştine ber destên me. Piraniya berhemên Mele Mehmûdê Bazîdî, ji aliyê rojhilatnasên Sovyetî ve di arşîvên Petersburgê de hatine komkirin. Ji berhemên Mele Mehmûdê Bazîdî ya ku ketî destê me, berhema bi navê "Adab û Risûma Kurdan" e. Adab û Risûm tê wateya "orf û edet". Ev berhem bi zaravayê kurmancî hatiye nivîsandin. Orf, edet û kevneşopiyan kurdan, di vê berhemê de bi awayek balkêş li ber çavan rahêxistine. Li gor agahiyan, ev pirtûka wî li zimanên rûsî, tirkî, farisî, erebî û zaravayê soranî hatiye wergerandin. Mele Mehmûdê Bazîdî, ji bo ku gelê xwe baş nas bike, li gelek deverên Kurdistanê digere. Li erdnîgariya welatê xwe lêkolînan dike. Li nava gel, eşîr û koçeran dahûrînên baş dike. Rewş û timtêla gel baş hîn dibe. Mêvanî, malevanî, keçxwestin, dawet û dezgîran û cîrantiyê, hîn dibe û baş dişopîne. Van kevneşopiyan dinivîse û berhema wî ya bi navê "Adab û Risûma Kurdan" derdikeve holê.
Kurdzan Margeret Rudankov a rûsî, di pêşgotina vê berhemê ya wergêra rûsî de wiha dibêje: "Heger ev xebata Mele Mehmûdê Bazîdî, li cem Aleksander Jaba tine bûya, ev çand û nasîna kurdan a serdema navîn bi vê rewşê bi dest me neketana."
Wî pirtûkeke bi navê "Adetên kurdan" nivîsandiye û pirtûka Şerefxanê Bedlîsî ya "Şerefname" ji wergerandiye zimanê kurmancî. Mele Mehmûdê Bazîdî herweha gelek çîrokên gelêrî jî nivîsandine.
Mela Mehmûdê Bazîdî, yekem kes e ku cara ewil cilda ewilî ya Şerefnameya Mîr Serefxanê Bidlîsî ji orîjînala wê ya farisî û li ber wê nusxeya ji aliyê Zêrnov ve hatiye amadekirin, wergerandiye li ser zimanê kurdî. Wî ev xebat di sala 1858an de temam kiriye. Mela Mehmûdê Bazîdî, Kitêba Mewlûda Serîf a wergera kurdî jî nivîsandiye. Destnivîsa jimareya (Kurd 19) Mewlûda Serîf a Bazîdî di sala 1858an de nivîsandiye.
Mela Mehmûdê Bazîdî, gelek berhem ji zimanê tirkî, erebî û farisî jî wergerandine li ser zimanê kurdî. Destnivîsa jimareya (Kurd 49) el mecals çîrokên Millî ên ji Mela Mûsayê Hekarî standiye û ji farisî wergerandiye. "Şîrîn û Ferhad, Yusif û Zilêyxa, Zuhakî Pasa, Rustem, Newsîrwan û Darewan, Bûk gwasteway Cengîz Xan." Destnivîsa jimareya (Kurd 6) bi navê "Sefhe Sibyan" ê ku nivîskarê wê nayê zanîn bi xetê xwe Mela Mehmûdê Bazîdî nivisiye destnivîsa jimareya (Kurd 46) Bazîdî di 1867an de nivîsiye. Destnivîsa jimareya (Kurd 43) hestê û çar çîrokên farisî kiriye kurdî, Jaba jî ew wergerandiye frensî. Destnivîsa jimareya (B3971) wergera Mela Mehmûdê Bazîdî ya "Gulistana" Sadiyê Sîrazî ye. Ev destnivîsên navborî li pirtûkxaneya Saltikov Sîdrîn e.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Fransayê hemû pêywendiyên van herdu pêkhateyên dewletî dihundirîne.
Di Şerê Kendavê de Celal Telebanî bi rêya berpirsê YNKê Ehmed Bamernî têkiliyê bi Fransayê çêdike. Wezîrê berê yê tendurustiya Fransayê Bernard Kouchner qanî dibe û tê Kurdistanê
Her wisa alîkariyên jina Serokkomarê berê yê Fransayê,Danielle Mitterand jî hêjayî gotinê ye. Jixwe li sala 5ê cotmeha 2009ê bi navê wê li Hewlêrê dibistanek tê vekirin
Têkiliyên kurd û amerîkiyan hemû pêwendiyên dîrokî, çandî, siyasî, leşkerî dihundirîne.
Li sala 1952yê balyozê DYAyê li Enqereyê ji dewleta xwe re peyamekê dişîne. Di peyamê de wiha dibêje "Her çend Tirkiye bibêje jî li nav welatê me pirsgirêka kurd tine ye, li Tirkiyeyê 11.5 milyon kurd dijîn ku îhtimal heye bibe pirsgirêke mezin
Zuhang (Zhuangî: Bouxcuengh; çînî: 壮族 Pinyin: Zhuàngzú) komek etnîkî ye, yek ji 56 komên etnîkî yên fermî ya Çînê ye. Ew komek mezin a etnîkî ye ku li Çînê li nêzîkî sînorê Viyetnamê li parêzgehên Guangxi û Yunnan dijîn.
Gorî jimartina sala 2000an hejmara wan 16,187,163 kes e.
Ruqiye bint Muhemmed (erebî: رقية بنت النبي محمد) Keça Muhemmed pêxember û Xedîceyê ye.
Di sala 601an de hatiye dinyayê û di sala 624an de wefat kiriye.
Du caran ku hîcretê kiriye jê re gotine "Zatûl Hîcreteyn" (bi erebî: ذات الهجرتين). Bi xwe tev li hîcreta Hebeşistan û Medîneyê bûye.
Selçuklu yek ji wan navçeyên navend ya bajarê Qonya yê û navçeya navend ya herî mezin e.
Selçuklu navçeyek kozmopolît e. Li gorî daneya sala 2018an gelheya navçeyê 648 hezar 850 kes hatiye tomarkirin. Selçklu navçe navenda bajar ya ku herî zêde ku Kurd tê de dijîn. Bi taybetî Kurdên Anatoliya Navîn li vê navçeyê dijîn.
Navçeya Selçuklu dikevê bakurêrojhilatê navenda bajar. Li bakûrêrojhilat navçeya Karatay, li başûrêrojava navçê ya Meramê cih digire. Zanîngeha herî mezin ya bajarê Zanîngeha Selçukê li navçeyê ye.
Alanya yek ji wan navçeyên Antalya ya tûrîstîk e. Navçe li perava Deryaya Navîn hatiye avakirin.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelheya navçeyê 312 hezar 319 kes hatiye hejmartin. Lî navçeyê 23 hezar 45 kes gelê Ewropayî dijî.
Alanya navçeyek li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin. Li bakûrê navçeyê Çiyayê Torosê, li başûrê Deryaya Navîn cih digire. Navçe, 70 kîlomêtro dirêjahiyî, li ser perava Deryaya Navîn cih girtiye.
Cîhên tûrîstîk.
Çend cihên tûrîstîk a navçeyê ev in.
Manavgat, yek ji wan navçeyên Antalya ya tûrîstîk e.
Gelheya navçeyê li gorî hêjmara sala 2019an 241 hezar 011 kes e.
Manavgat bi 2283 km² e mezinbûna rûerdîyê de navçe ya duyem ya bajarê Antalyayê ye. Bakurê navçeyê bi Çîyayê Torosê hatîye dorpêçkirin. Li rojhilatê navçeyê Çemavoka Alara û Çemavoka Zebeşa cih digire. Di navenda navçeyê de çemek bi navê Çemê Manavgatê diherikê û tevlî Deryaya Navîn dibe.
Zîlan (Dilek Küçüker) Muzîkzan, stranbêj û hunermendeka kurd e.
Zîlan Di sala 1972'an de li Amedê ji dayikê bûye. Xwendina xweyi pêşîn û navîn li Amedê bir seri. Di sala 1989'an de bi azmûnekê kete koroya muzîka gel ya şaredariya Amedê. Di sala 1992'an albûma xwê ya yekem Îro derket lê ji aliyê mehkemê ve hate qedexe kirin. Di sala 1999'an de kaseta wê ya duwem Edlê derket.
Wehşî bin Herb an jî Ebû Desme (, jdb. ?;- m. 644an şunde) yek ji sehabeyê Muhemmed pêxember ê Hebeşistanî ye.
Di şerê Uhudê de ku wî çaxê kole (xulam) bû û di nav şer de Hemze bin Ebdulmutelib kuşt. Û piştî wextan bû misilman.
Kemer, yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Antalyayê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelheya navçeyê 43 hezar 226 kes hatiye hejmartin.
Navçeya Kemer 43 km dûrî bajarê Antalyayê ye. Navçê, yek ji wan navçeyên li ser perava Deryaya Navîn e. 46 kîlomêtro dirêjahiya perava navçeyê ye. Rûerda Kemerê 53.483 km² ye.
Marmarîs'", navçeyeke tûrîstîk ya bajarê Muglayê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelhe ya navçeyê 94,247 kes hatiye tomarkirin. Hêjmarek zêde welatîyen Ewropayî li navçeyê dijîn.
Navçe, li deverê perava Deryaya Navîn hatiye avakirin. Li rojavayê navçeyê, nîvgirav a Datça û xalîça Kerme, li bakûrê wê navçeya Ula, li rojhilatê navçeyê Çiyayê Balan û Tepeyê Gûnlûkê cih digire. Başûrê navçeyê bi Deryaya Navîn ve dorpêçkirî ye.
Axîlês an jî Aşîl (bi yewnaniya kevin: Ἀχιλλεύς, [a.kʰilˈleu̯s] "Achilleus") di mîtolojiya yewnanî de lehengê Şerê Troyayê, şervanê herî mezin ê şervanên yewnanî û lehengê sereke yê Îlyadaya Homerê ye. Kurê Tetîs û Peleusê keyê Phthiayê ye.
Axîlês herî zêde bi kuştina Hektorê prensê Troyayê tê naskirin. Di dema Şerê Troyayê de li ber deriyên sûrên Troyayê ji bo tola biraziyê xwe Patroclus hilîne bi Hektor re şer dike û di dueloyê de Hektor dikuje.
Axîlês di dema Şerê Troyayê de
Her çiqas mirina Axîlês li Îlyadayê nehatibe qalkirin jî li gorî hinek çavkaniyên din, di dawiya Şerê Troyayê de ji aliyê Parîs ve tê kuştin. Parîs bi avêtina tîrekî li pehniya Axîlêsî, ew dikuje.
Li gorî hinek efsane û çîrokan, Aşîl tenê di pehniya xwe de nemir nîn e ji ber ku diya wî bi girtina pehniya wî ew xistiye di nav ava nemiriyê (Çemê Styxê) de. Ji ber wê yekê Pehniya Axîlêsê ango Tendona Axîlêsê wek zeîfbûn û kelsbûna yekî pênase dike û herwiha ev têgeh di warê tibê de jî tê bikaranîn.
Bodrum yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Muglayê ye.
Navê navçeyê di demê kevnar de Halîkarnassos bû. Dema binavkirina (Qela Bodrumê) Qela Ezîz Petrus, navçê bi navê Petrium hatiye binavkirin. Nav, di nav deman de petrum, potrum û wekê Bodrum hatiye guhertin.
Li gorî hêjmara sala 2015an hêjmara gelhe ya navçeyê 155,815 hatiye tomarkirin.
Navçe, li ser perava Deryaya Egeyê û li rojavayê bajarê Muglayê cih digire, Rûrerdî ya navçêya ya herî zêde li ser nîvgirav a Bodrumê de cîh digire.
Datça navçeyeke turîstîk a bi ser bajarê Muglayê ve ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelheya navçe ya Datçayê 22 261 kes hatiye hejmartin.
Datça yek ji wan navçeyên bi ser parêzgeha Muglayê ve ye û li ser perava Deryaya Egeyî hatiye avakirin.
Riza Çolpan (jdb. Payîza sala 1935, Kûpik, Mêzgir) nivîskarekî kurd e.
Riza Çolpan, di Payîza sala 1935, di gundê nav Kûpik da ji dayîk bûye, hatîye cîhan. Ev gund, gundekî Dersimê, girêdayî yê qeza wê ya Mêzgirê ye. Di Payîza sala 1946an, -ku Riza di wê demê da zarokekî 11 salîye- du cendermeyên Romê tên Riza Çolpan dibin dibistana ku piştî tevkuştina Dersimê di gundê nav “Şîlk” da hatîye çêkirin. Riza heya pola sêyem di wê dibistanê da dixwîne û fêre zimanê Tirk dibe, ku ew dibistan nêzî çar kîlometre dûrî gundê wî ye. Di sala 1949an da vêca dewleta Romê di gundê nav Qurqurik, di taxa Zênan da dibistanek dî çêdike, ku ew dibistan bêtir nêzî gundê wî Kûpikê ye. Riza heya pola dûwahî, ango pola pêncem di wê dibistanê da dixwîne, lê ji ber tunebûna pênce qurişê wê demê, mamoste dîplomayê nade wî. Ji ber wê yekê Riza di sala 1951, di 14yê meha nîsanê, ango Nîsanê da, ji ber zilma zirdê Kekê xwe Husên, û pênce quriş nedayîna wî, jibo wêneyê dîplomayê, dibe terkî welat, diçe Edenê, di kulbeya zevîyên pembû da dixebite, di destpêka meha tebaxê da dadigere gundê xwe, dîsa dikeve bin zilma zirde Kekê xwe, piştî zivistana sala 1952, di meha gulanê da carek dî diçe Edenê, li wir qasî sê mehan dixebite, dîsa di meha tebaxê da dadigere gund.
Riza di roja 14ê nîsana 1953an da bavê xwe wenda dike. Ango bav dimire, diçe heqîya xwe, vêca Riza berê xwe dide Stenbolê. Heya sala 1959an li wir di cure cure karan da karkir, barkêş, piştî karên usa zor û giran, vêca wê jîyana xwe ya nebaş û zor, diguhêrîne, diçe di bar û pavyonên şevan, di aşxananda dibe Garson dixebite, ji dîya xwe û birayên xwe ra xerclixê dişîne û di wê navber û demê de gelek roman û helbestên hin nivîskar û hozanên tirk dixwîne, di 16ê meha çirîya pêşin, 1959 da dibe leşkerê behrê. Ango Bahrîye. Riza di wê artêşa dijminda sê sal dibe leşker. Piştî teskere standinê diçe Qibrisê ji keçek bi eslê xwe ve Kurd dizewice. 28 Sîbat, 1965’da li tev du keç û Xanima xwe Refahê, dadigere Stenbolê, diçe di melbenda nav Qasimpaşa, di taxa Kuçuk Pîyale da cîwar dibe. Dûra diçe li Ortakoyê, di karxana nav “Pepo Temîzleme Fabrîkasî” yê da destpêka kar dike, di wê karxanê de karkiran rêz dike û destpêka karê Sediqatîyê dike, di gelek çalakî û meşê ciwanên sîyasî da cî digire, dibe sempatîyê “Partîya Karkirên Tirkîyê” dibe nasê navên hin nivîskar û kesên navdar. Wekî mînak: Karl Marks, Engels, Lenîn, Stalîn, Mao, Troçkî. Dibe nasê navê hin nivîskarên Rûs. Ên wekî Pûşkîn, Maksîm Gorkî, Tolstoy, Dostoweskî, Gogol, dibe nasê navê Vîktor Hûgo, Jack London, Şiteyînberg û pirtûkên wana dixwîne. Dibe nase gelek nivîskarên Tirk, kesên wekî Çetîn Altay, Îlhan Selçûk, Îlhamî Soysal, Refîk Erdûran, Bûrhan Felek, Ûlûnay. Dibe nasê romanên Kerîme Nadîr, Esad Mahmût Karakûrt, Ferîde Celal, Mûazzez Tahsîn Berkant, Fîkret Ferîdûn Es; di hozanan da jî dibe nasê pirtûkên Cahît Sidkî Taranca, Orhan Velî, Alî Riza Akkoyûnlû, Umît Yaşar Oxûzcan û gelek hozan û nivîskarên cîhanî û pitûkên wan dixwîne û dibe Sosyalîst û komînîstekî tûj, lê gelek jî nezan, ajawegêr, ango anarşîst, birûskê serdestên Romê dikişîne ser xwe. Ji ber vê yekê rojekî hevalekî wî yê hezkirî, ji wî ra: “Riza, kuro ya devê xwe dade hêsa bisekin, yan jî rojekî bi zû ji vî welatî derkeve here welatekî dî. Eger tu usa tevbigerî û birûskên Romê bikşînî ser xwe, dê faşîstên Rom te bikujin” dibêje, Riza di 19ê meha Çileyê paşin a 1970an da, sê zarokên xwe, li tev Xanim xwe Refah, dayîk û sê birayê xwe yên biçûk paşve dihêle, berê xwe dide Başûrê cîhan, diçe Awistûralya, di bajarê nav Sydney da cîwar dibe, heqê rûniştandinê distîne, dûra diçe serî li wezereta koçebaran dixîne, dawetname ya zarok û Xanima xwe dişîne, piştî 7 meh ewana diçin, zarok digêhêjin bavê xwe, Xanim jî mêrê xwe.
Belê, Riza li Sydneyê jî vala naskine, di dûwahîya sala 1974an da li tev Mistefa Yalçinê Qibris î “Komala Kedkarên Tirkîyê Li Awistûralya” dadimezrîne, li tev hin çepgirên tirk qasî du salan kar dike, dûra ji ber şovanîzm û nijadperestîya xwedêgiravî hin çepên Tirk, Riza ji wan dûrdikeve, vêca kurdên ku wekî koçebar çûne Sydney wan rêz dike, di roja 29-1979’da, li tev du hevalên xwe Şahîn Bekir û Heqîyê Gêxîyê, “Komela Kurdên Awistralya” dadimezrîne; Şahîn Bekir dibe Serok, ew bi xwe jî dibe Sekretêr, heya dûwahîya sala 1982, di komelê da dixebitê, piştî gelek kar û xebatên nerênî, ên hin hevalan, Riza ji Komelê dûrdikeve, vêca Komel dikeve destê alîgirên PKK’îyan. Piştî ku Komel dikeve destê PKK’îyan, Riza mêla xwe dide ser xwendina pirtûkan. Di sala 1983’yan da diçe Yekîtîya Sovyetan. Ji ber ku Riza Moskova ji xwe ra wekî Kabe ya Îslaman dîtîye û hesibandîye.
Belê, Moskova ji Riza ra dibe wêstgeha yekem, lê li wir cîhana Riza tê xurîn, hildişe. Piştî Moskovayê diçe Azerbeycanê, li wir jî diçe Gurcistan û Ermenistanê, dibe nasê gelek Kurdên Êzîdî, hozan, hunermend û zanyarên wan birayên xwe. Diçe çîyayê Elegazê di konê çadiranda radize, dibe mêvanê xwedîyê naxira pezan, ji wan gelek tiştan fêr dibe. Li Lenîngiradê dibe nase Profesor Qanêtê Kurd yê Dilovan, Ordîxanê Celîl, Zera Ûso. Di gera duwem da diçe Qazakistanê, li wir jî dibe nasê gelek kesên zanyar, Kurd birayên xwe. Ango Riza ji kîjan kesî ra dibe heval, dibe nas û dipeyîve, ji wî tiştekî fer dibê, wî ji xwe ra wekî mamoste dihesibîne û dibîne.
Belê, Riza piştî evqas kar û gerê, di 14yê Nîsana 1984an da qeyrana dil derbas dike, ji mirinê difilite. Piştî qencbûyînê, vêca diçe Melbourne yê li wir Kurdên wî bajarî rêzdike, di dûwahîya hemen salê da li wir tev hevalê xwe Zekî Çakirê Dilovan û Fadil Sûnayê Farqînî “Komala Kurdên Vîktorîya” dadimezrîne, Zekî Çakir dibe Serok. Piştî du sal, ew Komel jî dikeve destê PKK’îyan, êdî ji Riza ra rêya avakirina komelan, kar û barên civakî teng dibe, îcar vêca Riza destpêka nivîsandina pirtûkan dike. 18 car diçe Awropa, çar car diçe Yekîtîya Sovyetan, carek diçe Amêrîka, Kanada û Çînê û carekî jî diçe Sûrîyê, İraq û Îranê. Ango sê patrçeyên Kurdistan. Ji bilî evqas ger, kar û xebatên cur be cur, Riza di gelek konferans, semîner û panelanda beşdar dibe, peyîvdaran guhdar dike, bi xwe jî diaxife, dibe hezkirîyê hin kesan.
Belê, Riza heya vê sala 2020, 24 pirtûk nivîsîye. Ji van piranî helbest in. Ên din 4 roman, 1- Çîrokên Gelî. 1- Berhevok, 2- Bi du zimanan, ango bi tirkî û bi kurdî bîranînên wî, 3 tene jî bi nivîsê wî yên ku di hin rojname û malperên kompîtor, ên kurdî da derketine, ên din jî hemû helbest in. Ji wan jî 5 pirtûk bi 2 zimanan ve hatine çapkirin. Ango 2 pirtûk bi hev ra. Ji bilî evqas gotinan, eger kesek bixwaze li ser tevahîya jîyana Riza Çolpan serwext bibe, ew dikaribe bhîranînê wî yên ku wî bi du zimanan, ango bi kurdî û bi tirkî nivîsîye, bixwîne. A ku bi zara dayîkê ve hatîye nivîsîn, ev e: “Serhatî û Bîranînên Min, Jan û Jîyan” Weşanên Veng, Stenbol, A ku bi tirkî hatîye nivîsîn jî, ev e: “Coğrafyasını Arayan Irmak, Acı ve Yaşam”. Weşanên Doz, Stenbol.
Piştî evqas gotinan, Riza heya vê sala 2020, 2000î zêdetir pitûk, bi sedan kovar, bi hezaran nivîs û bendê nivîskaran xwendîye, ji xwe bi xwe ra bûye mamoste. Ango xwe perwerde kirîye. Riza xudan 4 zarokan e. 2 keç, 2 law. Ji bilî ev, Riza ev e 50 sal e ku li Awistûralya, li bajarê Sydney cîwar bûye; li wir dijî, kalekî 85 salî ye.
Riza, Çolpan
Fethîye, yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Muglayê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 157,745 hatiye tomarkirin.
Navçe ya Fethîye li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin. Di derbarê rûerdî yê de navçe ya herî mezin ya parêzgeha Muglayê ye. Li rojhilatê navçeyê, sînorê parêzgeha Antalya, li başûr û başûrêrojava Deryaya Navîn, li bakûrê navçeyê bajarên Denîzlî û Burdur cih digire.
Dîdîm, navçeyek tûrîstîk ya bi ser bajarê Aydînê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelheya navçe 85 hezar 55 kes hatiye tomarkirin. Li navçeyê hêjmarek girîng Kurd lê dijîn.
Dêdîm, navçeye giradayê parêzgeha Aydînê ye. Navçe li ser perava Deryaya Egeyê hatiye avakirin û rûerda navçeyê 402 km2 ye hatiye pîvandin.
Çeşme'", navçeyek tûrîstîk ya bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara Gelheya navçeyê 43 hezar 489 kes hatiye tomarkirin.
Navçeya Çeşmeyê li rojavayê bajarê Îzmîrê cîh digire û li ser nîvgirav a Urla yê hatiye avakirin. Li rojhilatê navçeyê Urla û li bakûr, rojava û başûrê navçeyê bi Deryaya Egeyê hatiye dorpêçkirin.
Mejî, mêjî an jî mêşik, (bi îngilîzî: cerebrum, telencephalon) beşa herî gir di demaxê mirov de. Navanda çêbûna hizir, hest, bîrhatin, hînbûn, peyvîn, dîtin û kontrola masûlkeyan e.
Erk û pêkhateya mejî.
Ji derdor û nav laş de ragihandin û kartêkir ji aliyê demarexaneyên hestê ve tên şandin bo demax. Piraniya kiloxekelênê bi mejî tijî ye. Ango mejî pişka herî gir ê demaxê ye. Mejî navenda herî dawî û armanc e ji boy girtin û yekxistina ragihandinan. Mejî bi beşên din ê demaxê ve di nav danûstandinê de ye, çalakiya van beşan ji aliyê mejî ve tê rêkxistin. Li gor kartêkir û ragihandinên ji derdor tên şandin, mejî ji boy girjbûn an jî xavbûnê ferman dişîne masûlkeyan. Ango, mejî agahiyên ji derdorê hatî saz dike, bi vî awayê bertekên guncav û rêkxistî çê dike.
Mejî ji aliyê derve ve werpêçik e. (bi îngilîzî: "folded"). Qurmiçên mejiyê mirov ji yên ajalên din zêdetir e.
Nîvê rastê û nîvê çepê mejiyê.
Mejî ji du pişkan pêk tê, nîvê rastê û nîvê çepê. Her yekê nîvên mejiyê kontrola nîvêk laş dike, lê ev nîvê laş li aliyê beramberê nîvê mejiyê ye. Wekî mînak heke mirov destê xwe yê çepê dayine ser cemedê, ji cemedê sinyalên sermayê bi navbeynkariya demarên hestê, digihîjin pişka rastê ya mejî. Ango kartikir û ragihandinên ji beşa çepê ya laş, ji aliyê nivê rastê ya mejî ve tên hestkirin.
Nîvê çepê mejiyê bi gelemperî bi hunera axivînê, hunera analîtîkê, û matematîkê ve mijûl dibe. Li piraniya mirovan de nîvê çepê mejiyê li ser nîvê rastê serdest e.
Herdu nîvên mejiyê bi navbeynkariya tenê req, bi hevre girêdayî ne. Tenê req (bi îngilîzî: "corpus callosum") ji gurzek tewereyên demarexanayan pêk tê. Tenê req di navbera herdu nîvên mejî de ragihandinê saz dike.
Şêweyê werpêçikî ya tûkila mejî dişibe kendalok û newalokan. Beşên kendalokî wekî jîrî (bi îngilîzî: "gyrus") tê navkirin. Pekhateyên nevalokî wekî sulçî (bi îngilîzî: "sulcus") tê navkirin. Jîrî ji aliyê sulçî ve ji hev tên cudakirin. Ango di navbera badokên jîrî de sulçî hene. Sulçî her nîvek mejiyê dabeşê çar pila dike. Her pilek ji hev cudaye li gor erkê xwe. Navbera pilan de xetek berçav tune ye. Pila li aliyê herî pêşî ya li kiloxê wekî pila eniyê (navçavepil) (bi îngilîzî: "frontal lobe") tê navkirin. Li paş navçavepilê de pila tasê (dîwarepil) (bi îngilîzî: "parietal lobe") cih digire. Li paş dîwarepilê de pila patikê (patikepil) (bi îngilîzî: "occipital lobe") heye. Li bin navçevepil û dîwarepil de pila cênikê (cênikepil) (bi îngilîzî: "temporal lobe") cih digire.
Navçavepil.
Navçavepil bi karên wek kontrola masûlkeyan, peyvîn, plan çêkirin, biryar dayîn û kesayetî re tekîldare. Pîvazokên bêhngirtinê di navçavepilê de cih digirin, li vir bêhna hawirdorê tê şîrovekirin. Herwisa navçavepil beşa tûkila livînê jî lixwe digire. Ev beş ji bo plansazkirin û bicihanîna livînê girîng e. Ango beşa tûkila livînê(bi îngilîzî: "motor cortex") cihê kontrolkirina masûlkeyên laş e.
Dîwarepil.
Her nîvek mejiyê ji çar pilan pêk tê.
Dîwarepil bi gelemperî karê bîr û hestê re tekîldare. Wekî mînak gava mirov destê xwe datîne ser tiştekî, nîrxandina şêwe û pêkhatina tiştan di pila tasê de tê hest kirin.
Cênikepil.
Cênikepil bi bîhistina dengan û bêhngirtina tiştan re tekîldare. Herwisa ji serpêhatiyên me yên borî de çêbûna bîr(hiş) jî li vir rû dide.
Patikepil.
Agahdariyên dîtinî yên ji çavan tên li patikepilê de tê şîrovekirin. Herwisa, bîrhatinên derbarê dîtina tiştan de li patikepilê de tê embarkirin.
Her nîvek mejiyê ji aliyê derve madeyê gewr lixwe digire. Ev beşa gewr wekî tûkil tê navkirin. Tewereyên demarexaneyên tûkila mejî ne maylînî ne. Li tûkila mejî de 100 bîlyonê(mîlyar) zêdetir laşê demarexaneyan heye. %80yê mejiyê mirov ji tûkila mejî(bi îngilîzî: "cerebral cortex") pêk tê. Tûkila mejiyê mirov gellek werpêçik(lozdar) e. Werpêçikî ango qurmiçînî rê dide mejî ko bi rûyek fireh, li cihek teng de cih bibe.
Erkê tûkila mejî.
-Erkên bingehînên çalakiya hîşî yên wekî, bîr, raman, fêrbûn, biryar dayîn, hestê berpirsariyê
-Hestkirin. Ango girtin û şîrovekirina hesten wekî mînak hêstkirinê êşê, germahiya hawirdore, tahmkirina xurekan, bêhngirtina kulîlkan.
Beşên livînê (bi îngilîzî: "motor areas"); li beşa piştî ya navçavepilê de cih digire. Kontrola girjbûn û xavbûna masûlkeyên peykerê dike.
Beşên hestê (sêhkirin) (bi îngilîzî: "sensory areas"); Beşa hestelaşê li aliyê pêşî yê dîwarepilê de cih digire. Bi navbeynkariya hestewergiran, ji endamên hestê yên wekî çav, guh, pêst, ziman û difin agahî digire û şîrove dike.
Beşên pêwendîkirinê(bi îngilîzî: "association areas"); Her çar pilên mejî beşa pêwendîkirinê lixwe digin. Beşên pêwendîkirinê navend e ji boy karê entelektuelî, bîr û ziman (peyvîn). Herwisa şîrovekirina agahdariyên hestê li vir rû dide.
Erkê madeyê spî.
Navikên bingehîn.
Di nav madeyê spî yên nîvên mejî de li hin cihan madeyê gewr heye. Van pêkhateyên gewr wekî navikên bingehîn (bi îngilîzî: "basal nuclei)" tên navkirin. Navikên bingehîn, Ji boy girjkirin an jî xavkirina masûlkeyên guncav, fermanên livînê, tekûzkarî dike. Bi tekûzkariye rêkxistina livîna masûlkeyan tê piştraskirin. Heke hin ji demarexaneyên navikên bingehîn têk bişke, bimire, li mirov de nexweşiya parkinson peyda dibe.
Va ye Lîsteya Monarşiyên Çînê ye.
Li Çînê, serokan ji xanedana Zhou heya xanedana Qin bi gelemperî sernavê "padîşah, key" (çînî: 王, "wáng") bi kar aniye.
Pişt re yekem împeratorê Çînê yê ku sernavê "împerator" ("huángdì") bi kar kiriye Qin Shi Huang bû. Navê împeratoriyê li Çînê, di serdema împeratoriya Çînê de heya hilweşîna xanedana Qing ya di sala 1912an de berdewam kir.
Kuşadası, yek ji wan navçeyên tûrîstîk a bajarê Aydînê ye.
Li gorî hêjmara sala 2018an gelheya navçeyê 113 hezar 580 kes hatiye tomarkirin.
Navçe, yek ji navçeyên tûrîstîk a bajarê Aydînê ye û li ser perava Deryaya Egeyê hatiye avakirin. Li bakûrê navçeyê bajarê Îzmîrê, rojhilat Söke û li rojavayê navçeyê Deryaya Egeyê cîh digire.
Împaratorê Çînê (bi çînî: 皇帝; " Huangdì") ji damezrandina xanedana Qin di 221 BZ de heya hilweşîna Xanedana Qing di sala 1912an de, sernavê serokên Çînê bû.
Împeratorên ku ji heman malbatê bun, xanedan pêk danîn. Piraniya împaratorên Çînê bi gelemperî wekî endamên netewe yê Han têne dîtin. Di dema xanedanên Yuan û Qing de, Çîn ji hêla Mongol û Mançû ve hate desthilatdar kirin. Van împeratora ji bo Çîn rêve bibin xwe wek "Cîgirê Ezman" îlan kirin.
Yekem împaratorê Çînê Qin Shi Huang bû (damezrînerê Xanedana Qin di 221 B.Z. de) û împeratorê dawî Puyi bû, ku piştî şoreşa Xinhai hate hilweşandin û komar hate damezrandin (di sala 1912an de).
Lîsteya Monarşiyên Çînê
Mescida Nebewî an Mescîda pêxember (erebî: المسجد النبوي), mescîda ku piştî hîcretê ji aliyê Muhemmed û sehabeyan ve li Medîneyê hatiye avakirin e.
Qebra (gor) Muhemmed pêxember di vir de ye.
Ev mecsîd piştî Mescîda heram a ku li Mekeyê du wî re mescîda herî pîroz e ji bo Misilmanan.
Pamukkale'", navçeya bajarê Denizli ya tûrîstîk e. Navçe di derbarê gelheyî de navçeyê herî mezin ya bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 344,065 kes hatiye hejmartin.
"Enemy at the Gates" (bi kurdî: "Dijminê li ber derî") fîlmekî şerî yê di sala 2001ê de ji aliyê Jean-Jacques Annaud ve hatiye hênandin. Mijara fîlm ji pirtûka William Craig ya bi navê ' hatiye hilgirtin. Pirtûk li ser Parastina Stalîngradê ya salên 1942 û 1943an hatiye nivîsandin.
Lehengê sereke yê fîlmê versiyona honanî ya nîşanbaz Vasily Zaytsev e ku yek ji lehengên Yekitiya Sovyetan ê Şerê Cîhanî yê Duyem bû. Fîlm qala dueloya di navbera Zaytsev û Serdar Erwin König ê ya ku rêvebirê dibistana nîşanbaziyê Wehrmachtê bû dike.
Listîkvanên fîlm wiha ne: wek Zaytsevê Jude Law, wek Tania Chernovayê Rachel Weisz, wek Königê Ed Harris.
Küçükçekmece, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 770,317 kes hatiye hejmartin.
Bakırköy, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2015an gelheya navçe yê 223,248 kes hatiye hejmartin.
Bahçelievler yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2020an gelheya navçeyê 592.371 kes e.
Güngören,yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 289,331 kes e.
Esenler, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 444,551 kes e.
Bayrampaşa, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 271,073 kes e.
Zeytinburnu, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 287,223 kes e.
Fatîh, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 419,266 kes e.
Beyoğlu, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2015an gelheya navçe yê 242,250 kes e.
Şişli, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 272,380 kes e.
Kağıthane, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 437,026 kes e.
Badînan yan Behdînan devereke Kurdistana başûr e.
Cografîya Herêmê.
Badînan dikeve nav paralelên 41° û 42° - 44° û 45°, merîdyenên 36° û 37° - 37° û 38°
Ji aliyê bakûr ve Botan û Hekarî dikevin ser sinorê vê deverê. Başûrê rojhelatê vê deverê bi devera Soran ve tête girêdanê. Başûrê rojavayê vê deverê dikeve ser sinorê parêzgeha Musilê. Li aliyê rojava dikeve ser sinore deverên Hêsîçe (Heseke) û Qamişlo yên Kurdistana rojava. Rûberê vê deverê di navbera 20.000 ta 30.000 km2. Ev devere ya dewlemend e ji layê cografî ve. Herwesa ev devere ji çiya, deşt, gelî û rûbaran pêk têt.
Li vê deverê bi 10an çîyayên navdar hene wekî çîyayên Metîn, Gare, Spîrêz, Şaraniyê, Pîris, Meqlob, Elkoş, çîyayê Şirîn, çiyayê Şengalê, çîyayê Akrê û heta domahiyê.
Deştên navdar jî ev in: deşta Silêvaneya, deşta Sindiya, deşta Dubanê, deşta Feydiyê û çendîn deştên dî.
Herweku tête zanîn Kurdistan bi giştî ya dewlemende di warê çavkaniyên avê da. Herwesa çendîn rîbarên navdar jî li vê deverê hene weku rûbarên: Dîcle, Hîzil, Ro-Şîn, Zêyê Mezin, Xabûr, Nihnik, Xazir, Sîrwanê Mezin û gelek rîbarên dî.
Bi giştî li devera Badînan hemî corên dar û barî lê şîn di bîn. Lê yên bernîyas weku: sêv, tirî, hejîr, hinar, xox û heta domahiyê. Zêdebari hemî corên keskatî yê.
Devok (zarava).
Xelkê vê deverê jî weku badînî (behdînî) têne navkirin. Herwesa têne naskirin bi Kirmancên Kurdistana başûr. Navê devokê (zaravayê) wan jî her Badînî ye. Devoka Badînî mîne devoka Botanî û Hekarî ye. an ku em dikarin bi bejin ev hersê devoke êk in. Lêbelê, mixabin ji ber egerên sîyasî û parçebûna Kurdistanê ev devere jê warê kargêrî (îdarî) ve jêk cuda ne. Lê herçend e jêk cuda ne jî belê bazirganiyeka bi hêz di navbera wan da heye.
Kargêrî û parêzgeha Badînan.
Daniştiyên vê deverê di navbera 3.000.000 ta 4.500.000 in. Li parêzgeha Duhokê bi tinê nêzîkî 1500.000 kesan dijîn. Ji wana 600.000 li malbendê (merkezê) parêzgehê dijîn, yan mirov dişêt bêje 26,19% ji daniştiyên parêzgehê li bajêrê Duhokê bi xwe dijîn. Duhok dikeve navenda devera Badînan. Duhok nêzîkî 75 kîlometran ji Kurdistana bakûr dur e.
Bajêrê Zaxo dikeve ser sinorê Kurdistana bakûr bi dûratiya nêzîkî 8 km. Zaxo dergehekê zor giring e di warê aborî de ji bo devera Badînan bi taybetî û Kurdistana başûr bi giştî. Daniştiyên bajêrê Zaxo pêtirin ji 80.000 mirovan. Bajêrê Akrê dikeve rojhelata devera Badînan. Akrê tête hejmartin êk ji bajêrkên mezin yên devera Badînan. Daniştiyên devera Akrê nêzîkî 200.000 mirovan in. Bajêrkê Sêmêlê dikeve rojavayê bajêrê Duhokê bi dûratiya 8 km. Herwesa rêjeyeke berçav li vî bajêrkî akincî ne. Bajêrkê Amêdiyê di serdema Mîrnişîna Badînan de peytextê vê Mîrnişîna navhatî bû û malbendê edeb û zanîna vê deverê bû. Ta îro jî şûnwarên vê dibistanê mayinê mîna Fêrgeha Qobadî û çendîn fêrgehên dî li vê deverê. Zêdebarî vê çendê hejmara daniştiyên bajêrkê Amêdiyê nêzîkî 6000 mirovan in. Şêxan bajêrkekî teze rizgar kirîye. Ev bajêrke dikeve navbera Etrûşê û Akrê de. Akinciyên evî bajêrkê navhatî pêkhatîye ji bisilimanan, êzidîyan û kiristiyanan.
Herwesa devera Şengal dihête hejmartin êk ji deverên giring yên Badînan. Lê ev devere nehatibû rizgar kirin ta piştî cenga rizgariya Iraqê li sala 2003. Li dîv çend jêderan tê zanîn ku hejmara daniştiyên bajêrkê Şengal nêzîkî 40.000 kesan in. Herwesa jimareka zor ji bajêrk, komelgeh û gundan ser bi sinorê devera Badînan ve ne.
Di nav devera Badînan da gelek ayînên cida hene weku Misilman, Zerdeştî, Êzidî, Xiristiyan û Ermenî. Herwesa tê zanîn Cihû ji berê li vê deverê di jiyan. Lê rêjaya Misilmanan rêjeya herî mezine li devera Badînan. Rêjeya Misilmanan nêzîkî 70% ta 75%. Çinkî li bajêrên mezin weku Duhok, Zaxo, Akrê piraniya herî mezin ya akinciyan ji ayînê Misilmanan pêk têt. Ayînê Êzidiyan têt hejmartin ko ayînê 2 yê ye li vê deverê, ji ber ko rêjeyeka berbiçav li vê deverê di jîn. Hejmara wan li devera Badînan di navbera 500.000 ta 600.000 kesane. Piraniya Êzidiyan daniştiyên devera Şengal û Şêxan in. Herwesa ayînê Xirîstîyana ji kevn da akinciyên vê deverê ne. Mirov di şêt bêjit li ser demê Împeratoriya Asûr ta nûke li vê deverê di jîn. Ev ayîne yê berbelave li çendîn deverên ciyaciya yên Badînan. Piraniya akinciyên Xiristiyanan li bajêrên Duhok û Zaxo di jîn. Ermenî olekê dî yê taybete ji ayînê Kirîstîyana. Wekî tête zanîn piraniya wan li bajêrê Zaxo di jîn.
Mêjo.
Herwesa Badînan ya navdare bi mîrnişîna Badînan ya ko di navbera çerxên 13 û 14 de li ser destên Behaeddîn Şemdînî hatiye avakirin. Wekî tête zanîn ko ev mîrnişîne bi hêztirîn mîrnişîn bu li deverên Kurda di wî serdemî da. Mîrnişîna Badînan Hikomranî di kir di navbera salên 1376 ta 1843. Herwesa leşkerekê(40.000) bi rêk û pêk hebu. Paytextê vê mîrnişînê Amêdiyê bo. Bajêrê Amêdiyê di kevite navbera çîyayên Metîn û Gare.
Dîrok dîdevana çerxê 20 ye û karesatên devera Badînan. Badînan li salên 80 yan ketibû ber şepolên kêmyabaran û enfalan. Bi 1000an mirovên bê goneh bibun qorbaniyên van karesatên enfalan yên hovane. Bi 100an mirov bune qorbaniyên kîmyabaranan û bi 1000an gund hatine wêrankirin.
Sarıyer, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2014an gelheya navçe yê 337,681 kes e.
Gaziosmanpaşa, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 487,046 kes e.
Eyüp anjî Eyüpsultan, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 383,909 kes e.
Başakşehîr, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2015an gelheya navçe yê 353,311 kes e.
Beylikdüzü, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 331,525 kes e.
Esenyurt, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 891,120 kes e.
Arnavutköy, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 270,549 kes e.
Sultangazi, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 523,765 kes e.
Büyükçekmece, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 247,736 kes e.
Çatalca, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 72,966 kes e.
Sîlîvrî anjî Silivrî, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Ewropayê.
Li gorî daneyên sala 2012an gelheya navçe yê 137,861 kes e.
Qin Shi Huang (çînî: 秦始皇; "Qín Shǐ Huáng", xwendin: Çîn Şi Huanx), (B.Z. 247 - B.Z. 210), yekemîn împaratorê Çînê û damezrînerê xanedana Qin e.
Wî dîwarê mezin yê Çînê li hember Hunan û eşîrên din ava kir. Li Çînê yekemîn fermandariya dewleta burokratî ya navendî ya yekbûyî hate damezrandin. Ewî ji bo hemû kesî zagonek, yekîtîya pereyê, rê, standardên pîvanê û dirêjahî yê, standartkirina nivîsandinê pêk anî. Wî ferman da ku hemî pirtûkên ku ji hêla zanyarên Konfusyus ve hatine nivîsandin hilweşînin da ku gel kevneşopiyên kevn ji bîr bikin. Ev çalakî wekî "şêwitandina pirtûkan" kete dîrokê. Ewî li şûna Konfusyustî, legalîtî anî.
Pergala ku wî saz kirî, heya roja îro zindî maye.
Artêşa terrakotayî parastina gora Qin Shi Huang, dikin. Her çend ew împeratorekî ewqas hêzdar bû, lê dihat zanîn ku ew ji mirinê pir ditirsiya.
Artêşa terrakotayî
Qin Er Shi (çînî: 秦二世; "Qín Èrshì") an jî bi navê ratîn Huhai (胡亥) (B.Z. 229-B.Z. 207), duyemîn împeratorê xanedana Qin ya Çînê ye. Rêveberîya wî ji sala 210an heya 207an B.Z berdewam kir. Di 22 salîya xweda jiyana xwe ji dest da.
Qin Er Shi kurê duyemîn ê Qin Shi Huang bû. Ji ber kuştina birayê wî Fusun, ew derket ser text. Serdana wî sê sal dom kir, û salek piştî mirina wî, xanedana Qin hate hilweşandin.
Üsküdar, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara gelheya navçe 534,970 kes e.
Beykoz, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara gelhe ya navçeyê 248,071 kes e.
Kadıköy, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara gelhe ya navçeyê 482,571 kes e.
Pendik, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 693,599 kes e.
Tuzla, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 255,468 kes e.
Adalar, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê û navçe ji çar giravan pêk tê.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 16,052 kes e.
Maltepe, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 497,034 kes e.
Ataşehir, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya navçeyê 425,094 kes hatiye tomarkirin.
Sancaktepe, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 414,143 kes hatiye tomarkirin
Şîle, yek ji navçeyên bajarê Stembolê ye li hêla Asyayê ve.
Li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 36,516 hatiye tomarkirin.
Aliaga navçeyek bajarê Îzmîrê ye, li ser perava Deryaya Egeyî hatiye avakirin.
Li gorî daneyên sala 2018an gelheya navçe yê 95,392 kes hatiye tomarkirin
Balçova navçeyek bajarê Îzmîrê ye. Navçe li ser perava xalîça Îzmîrê hatiye avakirin û navçeyek navenda Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 79,357 kes hatiye tomarkirin.
Bayındır, navçeyek Îzmîrê ye û 78 km dikevê rojhilatê Îzmîrê
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 40,584 kes hatiye tomarkirin.
Bayraklı, navçeyek navend ya Îzmîrê ye. Di salên dawî yê de navçe ya herî pêşketî ev navçe ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 311,524 kes hatiye tomarkirin.
Bergama, yek navçeyê Îzmîrê ye. Navçê 103 km dûre bajar e.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 103,185 kes hatiye tomarkirin.
Beydağ, (bixwînê wek Beydax) yek ji navçeyên Îzmîrê ye û 142 km dûrî navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 12,507 kes hatiye tomarkirin.
Bornova, navçeye navend ya Îzmîrê ye. Zanîngehê Egeyê li vê navçeyê cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 445,232 kes hatiye tomarkirin.
Pîvên Endezyarî.
Di lîsteyê da, pîvên endezyarî ku tê karkirin ji bo hejmara 10(deh). Ji bo karkirinê caran deh, peyvên kurtkirin ê yewnanî hene. Mesela; ji bo gotina 1.000.000 pîksel(formula_1 pîksel), em dikarin bêjin "1 mega'"pîksel". An; 160.000.000.000(formula_1) bayt, dibe "160 gîga'"bayt". Ew karkirin di nav teknolojî da û endezyarî da zehf girînge.
Buca, yek ji navçeyê navend ya bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 499,325 kes hatiye tomarkirin.
Çîğli, yek ji navçeyên navend a Îzmîrê ye. Navçe, di navbera Karşiyaka û Îzmîrê cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 194,525 kes hatiye tomarkirin.
Dîkîlî, navçeyek Îzmîrê ye 120 km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 44,172 kes hatiye tomarkirin.
Foça, navçeyek bajarê Îzmîrê ye. Navçe, li ser perava Deryaya Egeyî cîh girtiye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 33,131 kes hatiye tomarkirin.
Gazîemîr, yek navçeyê navend a bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 137,553 kes hatiye tomarkirin.
Guzelbahçe navçeyek bajarê Îzmîrê ye û li ser perava xalîça Îzmîrê hatiye avakirin.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 33,725 kes hatiye tomarkirin.
Karabaglar, navçeyek navenda bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 479,986 kes hatiye tomarkirin.
Karaburun, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye. Navçe li ser nîvgirav a Karaburunê ku navê xwe jê hildaye hatiye avakirin.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 10,603 kes hatiye tomarkirin.
Karşıyaka, yek ji navçeyên navend û navçeya herî mezin ya bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 344,140 kes hatiye tomarkirin.
Kemalpaşa navçeyek bajarê Îzmîrê ye. Navçe di navbera bajarê Manîsa û navçe ya Buca yê hatiye avakirin.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 106,298 kes hatiye tomarkirin.
Dêlegura kapîtolonî şîr dide herdu çêwî Romulus û Remus.
Romûlûs û Remûs, damezrînerên efsaneyî ên bajarê Romayê, paytexta Roma a kevn û ya Îtaliya îroyîn in. Bavê wan Mars, xwedawendê şer bûye, û diya wan jî Rhea Silvia an jî Îlia, yek ji bismilên kinaçe bûye. Rhea Silvia keça Numitor keyayê Alba Longa bûye, evî dawîn ji alî birayê xwe î biçûk Amulius ve ji ser desthilatdariyê hate rûxandin, û bo keça wî Rhea Silvia tu zarokan di pêşerojê de çêneke û doza desthilatdariyê li apê xwe venekin, Amulius biraziya xwe dike kahîne. Piştî Rhea Silvia bi Mars re mar dibe, du zarokên wan çêdibin, lê ev yek endîşeyê dixe dilê Amulius û ditirse ku ev herdu zarok sibe hereşe li desthilatdariya wî bikin, lewre wan dixe qufekê (sepetekê) û davêje rûbarê Tiber.
Lê çarenûsa cêwî li gorî vîna Amulius naçe, ango ew di avê de nafetisin. Cêwî ji alî dêlegurekê ve tê xilas kirin, û ew gura cêwî çend rojan bi şîrê xwe li ber girê Palatine dimêjîne û ji dêw û hovan diparêze. Dêlegur çavdêriya herdu zarokan dike heya rojekê şivanekî bi navê Faustulus tûşî wan dibe û bi xwe re dibe mal. Jina şivanî Acca Larentia cêwî xwedî dike heya ew mezin dibin, piştî Romulus û Remus digihînin, ew vedigerin ser warê bapîrê xwe Numitor û wî piştî rûxandina Amulius ji nûve vedigerînin ser desthilatdariyê.
Demek derbas dibe (dora 753 B.Z) herdu bira biryarê distînin ku bajarekî nû ava bikin. Lê ew li ser cihê bajêr li hev nakin û ji lewre pevdiçin, piştî pevçûnê, ew li hev dikin ku bajar li ser girê palatine bê avakirin. Romûlûs di despêkê de dîwarekî dadimezrîne, lê Remûs wek çawa dixwaze kelevajiya xwe bi dîwarê Romulus bike, dibeze û xwe di ser wî dîwarî re davêje. Ev yek bêhna Romulus teng dike û pêngava Remus wek kîmasiyê li xwe dihesbîne, lewre ew radibe û birayê xwe Remus dikuje. Pê kuştina Remus re, Romulus dibe serwerê tekane ê bajêr.
Romulus li ser girê Monte Capitoline sengerekê ava dike û ew senger dibe parêzxana benî û kuştarên ji dadweriyê reviyane, demek diçe, Romulus dixwaze kevaniyan ji wan kesên ku li cem wî bûbûn penbar re bîne, radibe êrîşekê dibe ser gelê Sabine (gelekî ku di Îtaliya navîn de dijiya û têkiliyên xwe ji nêzîk ve bi Romanan re hebûne) û jinên wan direvîne û dide wan kuştar û beniyan... Kiryara Romulus dibe sedema şerekî tund û dijwar di navbera wî û Sabinan de, lê li dawiyê herdu alî aşitiyê datînin, û Romulus dibe keyayê herdu gelan. Angorî efsanê Romulus hildikşe cem bavê xwe Mars û di civaka xwedawendan de dibe xwedawendê şer Quirinus.
Kınık, navçeyek bajarê Îzmîrê ye. Navçe 120 km dikeve bakûrê Îzmîrê.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 29,803 kes hatiye tomarkirin.
Kîraz, navçeyeke bajarê Îzmîrê yê. Navçê li rojhilatê Îzmîrê cîh digire û 142 km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 43,989 kes hatiye tomarkirin.
Konak, yek ji navçeyên navend a bajarê Îzmîrê ye. Qda Konaxê û seyrangeha navdar bi navê (bi Tirkî "Kulturpark)" li vî navçeyê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 356,563 kes hatiye tomarkirin.
Menderes, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye. Navçe dikeve başûra Îzmîrê û 20 km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 93,796 kes hatiye tomarkirin.
Menemen, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye. Navçe dikeve bakûrê Îzmîrê û 33 km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 174,564 kes hatiye tomarkirin.
Narlidere, navçeyek naveda bajarê Îzmîrê ye û li ser xalîç a Îzmîrê hatiye avakirin.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 66,203 kes hatiye tomarkirin.
Ödemiş, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye û 113deh km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 132,511 kes hatiye tomarkirin.
Seferîhîsar, navçeyek bajarê Îzmîrê ye. Navçe 45 km dûrê navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 43,546 kes hatiye tomarkirin.
Selçuk, navçeke bajarê Îzmîrê ye. Navçe li ser rêya bajarê Îzmîrê û Aydînê cîh girtîye û 74 km dûrê navenda Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 36,360 kes hatiye tomarkirin.
Tîre, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye û dikeve başûrêrojavayê Îzmîrê û 80 km dûrî navenda bajarê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 84,457 kes hatiye tomarkirin.
Torbalı, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye. Navçê dikeve başûrêrojavayê Îzmîrê û 45 km dûrê navenda bajara Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 178,772 kes hatiye tomarkirin.
Urla, navçeyeke bajarê Îzmîrê ye û navçe 35 km dûrê navenda bajarê Îzmîrê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 66,360 kes hatiye tomarkirin.
Çin Cumhuriyeti (çînîː 中華民國), komarek e ku di navbera 1912-1949an de desthilatdar bûye. Ew di 1911-1912an de bi têkbirina Împeratorîya Çînê re hate damezrandin.
Ji ber Şoreşa Çînê, ew tu carî nikariye axa xwe bi tevahî kontrol bike. Di navbera 1931-1937an de Komara Sovyet a Çînê jî lî ser axa vî komarê cîh digirt.
Îbrahîm Rojhilat di sala 1969’an de, li dilê Serhed ê Bazîd ku li gûntara çiyayê Agirî ye ji dayîk bûye.
Dibistana seretayî, ya navîn û lise li Bazîdê kuta dike.Di sala 1991’an de bi damezrîna N.Ç.M. ’ê re di warê muzîkê de dest bi xebatên xwe yî profesyonel dike. Di wan salan de Koma Rojhilat ava dike. Tevî komê di sala 1997’ande albuma "Mezrabotan ım ez" derdixe. Hunermend ji welatê dengbêjiyê tê ku ev ax warê Ehmedê Xanî ye. Li aliyê din Radyoya Êrîvanê ji bandoreke mezın li serê kiribû. Ev hest bi xebatên li ser huner û muzîkê ya li nav NÇM’ê gihaşt û bi pêş ket. Di vê demê de tevî koma xwe li welat, li Ewropa, li Qefqasya û li deverên din ên dinyayê konsertan pêk tîne. Piştî demeka di kargêriya beşa muzîkê ya NÇM’ê de di sala 2001’an de ji bo programeke Newrozê diçe Awistralya û li wê derê dimîne. Bi taybeti lêkolînên xwe yên liser kelepora dengbejiyê û muzîka otantik li Awistralya didomîne. Hunermend xebatên di vê albumê de wek dilopek di derya ked û bîreweriya welatê xwe de dibîne. Ew albûm bi repertuar û şîroveya hunermend hêza wi ya radebilind û nasnameya wi ya hunerî derdixe holê.
Dîroka Împeratoriya Çînê dikeve serdemên 211an berî zayînê - 1912 / 1915-1916an piştî zayînê. Ew bi xanedana Qin, yekemîn serdema împeryal a Çînê dest pê kir û di sala 1912an de bi hilweşandina xanedana Qingê ve bi dawî bû. Di înîsiyatîva Yuan Shikai de, împeratorî di 1915-1916an de ji nû ve çê bu, lê dîsa hate hilweşandin.
Friends (bi kurdî: "Heval") rêzefîlmekî sîtkom ê ku ji aliyê David Crane û Marfa Kauffman ve hatiye derhênandin û ji aliyê NBC ve di navbera salên 1994-2004an de deh sezon û 236 beş hatine weşandin.
Mijara rêzefîlmî.
Mijara rêzefîlm li ser serpêhatî û jiyanên 6 hevalên 20 saliyên xwe de ne û li Manhattan, New Yorkê dijîn hatiye honandin.
Lîstikvanên rêzefîlmî wiha ne: Jennifer Aniston (Rachel Green), Courteney Cox (Monica Geller), Lisa Kudrow (Phoebe Buffay), Matt LeBlanc (Joey Tribbiani), Matthew Perry (Chandler Bing) û David Schwimmer (Ross Geller).
Ergin Öpengin'", zimannas, wergêr û lêkolerekî kurd e ku di 1985an de li Şemzînanê (Bakurê Kurdistanê) hatiye dinyayê.
Perwerde û karê zimannasiyê.
Ergin Öpengin di 1985an de ji dayik bûye û xelkê Şemzînanê ye. Piştî lisansa perwerdeya ingilîzî li Zanîngeha Bosforê (2007), dereceyên master û doktoraya zimannasiyê li zanîngehên Rouen (2009) û Sorbonne Nouvelle-Paris 3 (2013) wergirtin. Li zanîngeha Bamberga Elmanyayê lêkoler e û ji îlona 2019an û pê de wanebêjê Zanîngeha Kurdistanê ya Hewlêrê ye.
Çankaya, navçeyek navend a bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 920,890 kes e.
Çankaya, navçeyek Anatolya Navîn û navçeyek navenda a bajarê Enqerê ye. Navçe li ser erdzemînek kevir hatiye avakirin jiber ku di nav, navê navçeyê de peyva "Kevir "(bi romî: "kaya)" heye.
Gölbaşı, navçeyeke navand a bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2108an hêjmara gelhe ya navçeyê 134,378 kes e.
Gölbaşı, navçeyek Anatolya Navîn û navçeyek navenda a bajarê Enqerê ye. Navçê li Herêma Gola cih digire û li ser perava golê hatiye avakirin.
Beypazarı, dikeve 80 km. rojavayê Enqerê û navçeyek bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 48 hezar 274 kes e.
Beypazarı, navçeyek Anatolya Navîn û navçeyek navenda a bajarê Enqerê ye. Navçe li ser erdekî çiyayî hatiye avakirin û 80 km dûrê navenda bajarê Enqerê ye.
Zeynel Abidin Yaprak nivîskar û siyasetmedarekê kurd e ku li sala 1960ê li Semsûrê hatiye dinyayê. Xwendina xwe li heman bajarî kir. Piştî derbeya leşkerî ya li sala 1980ê hate girtin
Di partiyên Partiya Demokrasiyê û Partiya Demokrasiya Gel de xebitiye.
Altındağ, (bixwîne wek "Altindax"), navçeyek navend a bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 370 hezar 024 kes e.
Atindag, navçeyek herêma Anatolya Navîn û navçeyek navenda a bajarê Enqerê ye. Rûerda navçeyê 174 km² ye.
Yenimahalle, navçeyek navend a bajarê Enqere ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 663,580 kes e.
Yenimahalle, navçeyek herêma Anatolya Navîn û navçeyek navenda a bajarê Enqerê ye. Rûerda navçeyê 542 km² ye.
Akyurt, navçeyek herêma Anatolya Navîn û navçeyek girêdayî bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 34,588 kes e.
Akyurt, navçeyek herêma Anatolya Navîn û navçeyek girêdayî a bajarê Enqerê ye. Pîvana rûerda navçeyê 212 km2 ye.
Ayaş, navçeyek navend a bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 15,540 kes e.
Ayaş, navçeyek herêma Anatolya Navîn û navçeyek girêdayî a bajarê Enqerê ye. Pîvana rûerda navçeyê 1,113 km2 ye.
Etimesgut, navçeyek navend a bajarê Enqerê ye
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 570 hezar 727 kes e.
Etimesgut, navçeyeke herêma Anatolya Navîn û navçeyek navend a bajarê Enqerê ye. Pîvana rûerda navçeyê 49 kîlomêtro çarçove ye.
Sincan, navçeyek navend a bajarê Enqerê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 518,893 kes e.
Sincan, navçeyeke herêma Anatolya Navîn û navçeyek navend a bajarê Enqerê ye. Pîvana rûerda navçeyê 384 km2 ye
Malik bin Enes, an Îmam Malîkî zanyarek ola îslam û îmamê mezhebê Malîkî ye.
Di sala 93 hîcrî li bajarê Medînê hatiye dinê. ji ber malbata jî li ser hedîsên şerîf ra mijûl dibûn wîjî piçûktiya xwe dest bi perwerda li ser hedîsan kir, Dûra tehere cem alimê navdar Îbn Hurmuz û 13 salan perwerde dibîne.
Di warê hedîsan da 17 saliya xwe da dest bi dersdayînê kirîye. kesên ku jê ders girtiye yek jî îmamê Mezhaba Şafiî Îmam Şafîî ye.
Têt gotin ku 100.000 zêdetir hedîs kom kiriye û li ser wan lekolîn çêkiriye, le nav vanan da tenê 1.720 hev kiriya pirtûka xwe a bi nave Muwatta.
Di sala 179 yê hîcretê li bajarê Medîneyê çûye ser dilovaniya xwe.
Ehmed bin Henbel (erebî: ‏‎‎‎‎‎‎‎‎أحمد بن حنبل‏‎‎‎‏‎‎‎, z. ‎‎‎‎‎780 - m. 855)
ji zanyarek ola îslam û îmamê Mezhebê Henbelî ye.
Di sala 780î de li bajare Bexdayê ji dayîk bûye. Perwerdeyek rind dibîne û zêdetir di warê hedîsan da dixebite. Zedetir di bin bandora Îmam Şafîî da dimîne. Ew jî wek alimên din zilm û zorê dibîne, tê girtin, dikeve girtîgehan, dersdayîn lê tê qedexe kirin.
Li ser 1.000.000 ekî hedîsa kom dike û ser dixevite, le tenê ji wan 30.000 hevê dike pirtûka xwe a bi navê Musned.
Di nav her çar mezhebên mezin îslamê da alîgirin herî hindik ên mezheba Henbelî ye bêtir li Erebîstana Siûdî belav bûye.
Di sala 855î de diçe ser dilovaniya xwe.
Ebû Henîfe, anku Ebû Ḧenîfe (bi erebî: أبو حنيفة, z. 699, Kufe - ö. 767, Baxda), Îmamê Ezem Ebû Henefe navê dirêj Ebû Henîfe Numan bin Sabit bin Zûta bin Merzuban, zanyarek ola îslam û îmamê mezhebê henefî ye.
Di sala 80 yê hîcretê li bajarê Kufe ye ji dayîk dibe. Navê wî ê rast Numan bin Sabît e. Ji malbatek dewlemend bûye. li ser fiqih û hedîsan xebitiye.
berê bazirganîye dike, le dûra dev ji bazirganiye ber dide û di medrese yan da dest bi dersdayîne dike. Zêdetir di bin bandora Hamad bîn Ebû Silêman da dimîne.
Îmam-i Azam him dema Emewî yan da him jî dema Ebasî yan gelek tedayiya dibîne, tê girtin.
Di sala 150 yê hîcretê da li Bexdayê tere ser dilovaniya xwe.
Ebû Mensûr Maturîdî an jî Îmam Maturîdî, (863 -944) zanyarekî ola îslam û îmamê mezhebê Maturîdî ye. Navê wî ê rast "Ebu Mansûr Muhammed bîn Mahmud el-Maturîdî" ye. Di sala 863 de li bajarê Semerqendê ji dayîk bûye.
Li gor hinekan wek berdewamiya mezhebê Henêfî tê pejirandin, zêde belav nebûye.
Ebûlhesen Eş'arî (873 - 935) zanyarê ola îslam û îmamê mezhebê Eş'arî ye.
Li bajarê Besraye ji dayîk dibe û li Bexdayê çûye ser dilovaniya xwe.
Di îtîqadê de şafii, malikî û henbelî li ser vê mezhebê ne.
Peyk cismên ezmanî ne ku li gorî rêgeheke diyar li dora gerstêrk an peykên din digerin. Peykên xwezayî û yên çêkirî (satelît) hene. Peyka dinyayê ya xwezayî heyv e.
Peykên xwezayî yên çembera Rojê.
Di sîstema rojê de 240 peyk hene. 163 ji wan di yên gerstêrkan, çar ji wan yên gerstêrkên qambost û yên din peykên SSSB (îngilîzî: "Small Solar System Bodies") in.
Xanedana Qing (çînî: 清朝; "Qīng Cháo";), xanedaneke ku di navbera 1644-1912 de li Çînê hukumdar bû. Damezrînerê wê malbata Aisin Gioro ya Mançû ye, ku li bakurê rojhilatê Çînê dijî. Ji ber vê yekê, ew wekî xanedana Mançû jî tê binavkirin. Ew xanedana împeryal a paşîn a Çînê ye.
Dewleta Mançû, ku li bakurê Çînê ye, di sala 1644an de têkilî bi çend fermandarên Çînê ra danîn, Beijing û Bakurê Çînê bi dest xistin, xanedana qing ava kirin. Li başûrê Çînê, berxwedana pro-Ming li seranserê sedsala 17an dom kir. Xanedana Qing di sedsala 18an de Mançurya,Turkîstana rojhilat, Tîbet û ji bo demek kurt Nepal bi dest xist.
Di dema xanedana Qing de, rêveberî di navbera Mançû û gelê Han de hate parve kirin. Mançû di rêveberiyê de xwedî cîhekî taybetî bû. Rêvebirên paye bilind piranî Mançû bun û Çînî (Han) di rêveberiya herêmî da bûn. Mançû hêdî hêdî dî nav Çînan da hate pîşaftin, di avayê ziman û çandî da bun Çînî.
Di vê demê de, Çîn di warê aborî û teknolojîk de kete pîşt Ewropa. Nifûsa Çînê di sedsala 18an de zêde bû û di nîvê sedsala 19an de gihîşt 450 milyon kes î. Bi lawazbûna Çînê re, dewletên rojavayî dest bi danûstendina bi Çînê re kirin û ketin nav karên hundur ên welat. Welatên rojava dest bi firotina efyonê li Çînê kir û ev bu sedema pîrsgirêkên girîng di nav Çînê da. Di sala 1830an de şerê efyonê bi dest pêkir. Di nîvê sedsala 19an de, serhildanên mîna Serhildana Taiping ji bo hilweşandina xanedanê li Çînê derketin. Di dawiya sedsala 19an de, gelek deverên Çînê di bin serweriya dewletên biyanî de bûn, û Çîn hema hema nîv-kolonyal bû. Di heman demê de, Çînê di 1894-1895an de şerê dijî Japonê winda kir û girava Taywanê radestî Japon kir û li Mançurya mafê xwe dan.
Di destpêka sedsala 20an de, Serhildana Boxer ya neserketî li Çînê li dijî welatên Rojavayî pêk hat. di dawî de, di cotmeha 1911an de serhildana ku li Wuchang dest pêkir, li seranserê welêt belav bû, di 12ê sibatê 1912an de, împarator ji text hat avêtin û komar hate îlankirin. Dawîya xanedana û împeratorîyê hat.
Wîkîpediya Erebî (bi erebi: ويكيبيديا العربية "Wīkībīdyā al-ʿArabiyya". Malpera Wîkîpediya yê ya bi zimanê Erebî ye.
Wîkîpediya Erebî, di îlona 2001an de hate destpêkirin. Li gorî daneyên 8ê Gulana 2020an di Wîkîpediya Erebî de 1,042,667 gotar, 1,853,820 bikarhêner û 25 rêveberê malperê heye.
Rêjaya ditîna malpera wîkîpediya erebî, li welatên ereb
Wîkîpediya bi fransî, (an) malpera ensîklopedî ya Wîkîpediya, bi zimanê farnsî.
Wîkîpediya bi fransî, di adara, 2001an de da destpêkirin. Li gorî daneyên 8ê gulana 2020an di Wîkîpediya bi fransî de 2.212.404 gotar, 3.783.715 endam, 160 rêveberî malperê heye.
Mỹ Lai gundek e li parêzgeha Quảng Ngãi ya Viyetnamê.
Di 16ê adara 1968an de li Mỹ Lai komkujiyeke gundiyan ji aliyê leşkerên amerîkî ve çêbûye. Piraniya qurbaniyên komkujiyê jin, zarok û kesên pîr bûn.
Wîkîpediya Rûsî, (bi Rûsî: Русская Википедия), 20, Gulana 2001an da destpêkirin. Ensîklopedî ya Wîkîpediya ya bi zimanê Rûsî ye.
Li gorî daneyên Gulana 2020an di Wîkîpediya Rûsî de 1.621.297 gotar, 2.754.414 endam, 83 rêveberê malperê heye.
Di navbera sala 2009-2013an de welatên herî zêde ku wîkîpediya rûsî lê hatine dîtin
Wîkîpediya bi spanî, (bi spanî: "Wikipedia en español"), malpera Wîkîpediya ya bi zimanê Spanî ye.
Li gorî daneyên 8ê gulana 2020an di Wîkîpediya bi spanî de 1.597.008 gotar, 5.819.967 endam, 67 rêveberê malperê heye
li gorî salan Înfografîka zêdebûna gotarên wîkîpediya spanî
Mohandas Karamchand Gandhi (bi gujaratî: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી) (jdb. 2ê çiriya pêşîn a 1869 – 30ê çileya paşîn 1948) bi navê Mahatma Gandî tê naskirin. Pêşeng û avakirê dewleta Hindistanê ye.
Di sala 1888ê de li Brîtanyayê dest bi perwerdeyiya dadê kir. Di sala 1896ê de bû parêzer. Derbasî Afrîkaya Başûr bû. Gandî li vir dest bi xebatên siyasî kir. Bi vê xebatê, navê wî li Hindistan û Brîtanya belav bû û hat naskirin.
Di sala 1914ê de vegeriya Hindistanê, Gandî li welatê xwe li dijî kolonyalîzma Brîtanyayê di nav gelê xwe de roleke mezin lîst. Ewqas bandor li gelê xwe kir ku êdî bi navê "Mahatma" (rihê mezin) dihat naskirin.
Navekî wî yên din jî "Bapû" (bavo) bû. Gandî li dijî zordariyê rabû. Ji ber vê yekê dixwest ku bêyî xwînrijandin, Hindistanê ji kolonyalîstan rizgar bike. Di vê xebata xwe de Gandî biser ket û di sala 1947ê dewleta Hindistanê hat damezirandin. Gandî 30ê kanûna paşîna sala 1948ê de ji aliyê olperestekî hîndûyî ve hate kuştin.
Heft gunehên sereke yên civakî, bi dîtina Gandhi.
1. Bidestxistina pere ya bê hewldan
2. Lezzet û kêfxweşiya ku wûjdanê esas nagire
3. Zaniyariya ku têde xidexûyê merivantîyê tine be
4. Bazirganîya ku têde exlaq tine be
5. Zanista ku li ser esasa mirovantîyê nebe
6. Peristina bê fedekarî û berxwedan
7. Siyaseta bê bingeh û bê usûl
Mîr Muhemmed an Mîr Mihemed yan Mîr Muhemmedê Rewandizî yan jî Mamed Paşa (z. 1783 li Rewandiz - m. 1838 li Deryaya Reş) yek ji mîrên kurd ên Soran bû.
Mîr Muhemmed kurê Mîrê Soran Mistefa Beg bû. Di dawiya sedsala 18an de hatiye dinyayê. Ji dersdarên taybetî ders girt û perwerdeyeke baş dît. Di gelek qedemên Mîrîtiya Soran de wezîfe stend. Di sala 1814/1820an de bû Mîrê Soran. Di demek kurt de Mîrîtiyên derdora xwe jî tevlî mîrîtiya xwe kir. Li ser navê xwe pere derxist û xutbe da xwendin.
Bi armanca dewleteke serbixwe tevgeriya. Dewleta Osmanî ji bihêz bûna Mîrê ditirsiya. Bi hemû hêzên xwe êrîşî ser Mîr kir. Mîr, di sala 1934ê de leşkerên osmaniyan welêt qewirand. Osmaniyan jî ser vê yekê bi Îranê re hevkarî danî û ji Brîtanya yê jî alîkarî girt. Osmaniyan bi vê sayê, di sala 1836ê de hêzên mîr belav kir. Osmaniyan Mîr vexwendin Stenbolê bo lihevhatinê. Lê li ser sozên xwe nasekinin wî li vegerê di Deryaya Reş de davêjin avê, dixeniqînin.
Jiyana Mîr Muhemmedê Rewandizî.
Mîr Muhemmed ji êla rewadî ku digihên hezbaniyan bû. Hezbanî, ji eşîra şadiyan bûn ku navê xwe ji mîrê dewleta kurd şedadiyan (an şadiyan), "Mîr Mihemedê kurê Şedadê" digirt. Dewleta şedadiyan an şadiyan di sala 951ê de li Başûrê Qefqazê ku wê demê parek ji Kurdistanê bû hatiye damezrandin.
Mîr Muhemmed sala 1783ê li Rewandizê hatiye jiyanê. Di sala 1838ê de jî li Deryaya Reş ji aliyê osmaniyan ve hatiye şehîdxistin. Mîr Muhemed ji keştiyê avêtine deryayê û xeniqandine. Kurê Mistefa Paşa yê mîrê Mîrnişîniya Soran bû.
Sala 1830î de li dijî osmaniyan dest bi serhildanê dike. Armanca wî serbixwekirina Kurdistanê ji osmaniyan e. Serhildana herî mezin a sedsala 19em tê zanîn. Artêşa Mamed Paşa ku bi artêşa Mîrnîşîniya Soran ve bûbûn yek, di bin fermana Mamed Paşa de bêhna osmaniyan diçikîne. Ji Rewandizê heya Silêmaniyê, ji Mûsilê heya Mêrdînê, Ranya, Cizîra Botan, Akrê, Hewlêr, Koysencaq hwd, tenê hikmê Mamed Paşa derbas dibe, osmanî direvin û tirsa bi tevayî windakirina Kurdistanê dikeve dilê wan.
Sedemê serhildanê jî osmanî bi xwe bûn. Lewra împeratoriya osmaniyan piştî 300 salan, peymana ku bi mîrên kurd re mor kiribû, yekalî xirab dikir, dixwest dawî li otonomiyên Kurdistanê bîne, desthilatdariyeke navendî ava bike. Ev yeka han li dijî realîteyê bû. Kurdan ti carî viya nedipejirandin.
Hewldanên dewleteke serbixwe.
Mîr Muhemmed di demekê kurt de yekîtiya pirraniya mîrên kurd ava dike, sazûmaniyeke nûjen a dewleta kurd birêxistin dike. Atolyeyên hilberîna çekan ava dike û top-tivingan çê dike. Ev gelek girîng bû ku kurdan bi xwe top û tivingên xwe çêdikirin, ji kesê nedikirrîn. Li ser navê xwe dirav dide çapkirin.
Mîr Muhemmed dixwest ji bo dewleteke serbixe çi pêwîst be bike. Planên çêkirina zagonên dadwer ên bacgirtinê, vekirina bi sedan dibistan û medreseyên nû, xurtkirina têkiliyên mîran û heger gengaz be jî yekkirina mîrnişînên Kurdistanê, anîna teknîkên Ewropayê bo Kurdistanê ûêd amade dike.
Mîr Muhemmed ne tenê li dijî osmaniyan, herwiha dijî eceman jî şer dike. Lewra ew li serbixwebûna Kurdistanê digeriya, doza welateke serbixwe dikir. Di demekê kurt de artêşa kurd gelek herêmên rojhilatê Kurdistanê azad dikin. Tirsa Mîr Mihemed dikeve dilê şahê Îranê jî. Îran soz dide ew dê hêdî hêdî ji tevayî Kurdistanê vebikişin lê bo viya hinekê wext dixwazin.
Dek û dolavên osmaniyan û bikaranîna biratiya Îslamê.
Wê demê herçendî desthilatdarî di destên mîrên kurdan de bû jî, bandora osmaniyan li ser gelek şêx û melayên kurd zêdetir bûn. Şêx û melayan dixwastin wekî her demê ji mîr û axayan serdesttir bin. Nakokiyên di navbera şêx û mîran, mela û axayan de, her hebiye li Kurdistanê.
Osmanî ji bo serhildanê têk bibin ji şêx û mellayan alîkariyê dixwazin. Serî de Melle Hadî ku li seranser Mîrnişîniya Soran xwedî bandor bû, pirraniya şêx û melayên Başûrê Kurdistanê li dijî Mîr Muhemmed dikevin tevgerê. Di nava gel de wî reş dikin, heya bigire îdîa dikin ew kafir e jî. Şêx û melayên Mîrnîşîniya Soran di mizgeftan da waîzan didin ku "mirov nikare çek bikişîne xelîfeyê Îslamê"."
Xelîfetî di destê osmaniyan de bû û diviyabû osmanî li cîhana Îslamê serdest bin. Şêx û melayên wê demê heya bigire ji bo biçûkxistinê navê Mîr Muhemmed kiribûn "Kor Mamed". Mixabin Mîr Mihemed hêj jî di dîroka kurd û cîhanê de bi navê "Kor Mamed" tê binavkirin. Di viya de rola dîroka fermî ya kurd jî heye ku pirranî di bin bandora dîroka tirk de ye.
Şerê birakujiyê.
Dîsa osmanî û oldarên soranan ên din bin fermana wan de bûn, gelek derew û şiltaxiyan dixin stûyê wî. Parêzgarê osmaniyan ê Bexdayê Elî Riza Paşa, dixwaze mîrnişînên kurd ên cîran li dijî Mîr Mihemed rabike, lê ewçend biser nakeve. Di nava gel de dibêjin ew çavnebar, hesûd e. Dixwaze mîrnişîniya soranan bixwe bin kontrola "kafiran". Osmanî, malbata Mîr Mihemed jî li wî dikin dijmin.
Osmanî dixwazin pirsgirêkên navbera kurdên misilman û êzîdî jî bikar bînin. Li provokasyonan digerin. Serokeşîrê Mizuriyan ji aliyê êzdiyan ve tê kuştin. Wê demê dostanî di navbera eşîra Mizûrî û Mîr Muhemmed de hebû. Osmanî destên xwe dixin nava wê jî û vê dostaniyê dixwurînin. Dixwazin Mîr berdin ser êzdiyan ku wî qels bixînin. Mixabin biser jî dikevin. Şerê birakujiyê gurr dibe, kurdên misilman û êzdî bihev dikevin. Salên 1831 - 1832 dibe salên birakujiyê.
Wezîrê darayiyê Evdilah, bi alîkariya osmaniyan dixwaze jehrê bide Mîr Mihemed. Apê wî Têmûr Axa û kurapên wî bi hêza çekdarî dixwazin wî dîl bigirin û teslîmê osmaniyan bikin. Lê Mîr Muhemmed li berxwe dide, bi wan re dikeve şer. Şerê birakujiyê de du apên wî tên kuştin. Apên Mîr Mihemed ji osmaniyan soz girtibûn, heger ew Mîr teslîm bikin dê osmanî wekî mîr wan nasbike, 10 salan ji wan bacê negire û gelek pere û xelatan bide wan.
Osmanî herwiha ji îngîlîzan jî alîkariyê dixwazin, hin rayedarên îngîlîzan jî ji ber ku ji serxwebûna kurdan nerazî bûn, li kuştina serê Mîr digerin. Bijîşkekî îngîlîzan tevli vê karê provokasyonê dibe.
Şêx û mela biserdikevin, baweriya gel bi serhildanê didin sistkirin. Yekîtiya mîrên kurd ku Mîr Mihemed qismen çêkiribû, tê xirabkirin. Lê osmanî û Îran nikarin serî bi Mîr Muhemmed re derînin.
Mîr diçe Stembolê.
Osmanî plana duyem, taktîka xwe ya klasîk diceribînin. Ango riya dîplomasî û xapandinê. Qasida dişînin ku wan daxwazên Mîr Muhemmed pejirandine û wî vedixwînin palasa (qesra) paşayên osmaniyan li Stembolê. Mîr viya dipejirîne û tedbîrên xwe jî digire. Li ser daxwaza wî, hêzeke taybet a çekdar pê re tê Stembolê.
Osmanî wî bi seremoniyan pêşwazî dikin, qedrê wî digirin. Nîşaneya "beylerbeyi - begêbegan" didin wî hemî daxwazên wî qebûl dikin.
Osmanî ji wî dixwazin ku ji bo ewlekariyê ew bi riya deryayê here Trapezonê û ji wir derbasî Kurdistanê, bajarê Erzîromê bibe. Lewra Trapezon nêzîkî Erzîromê ye û piştî wê ji xwe Kurdistan e, ji bo Mîr bi ewle ye. Mîr viya qebûl dike, dikeve serê wî. Lê osmanî di amadekariya kujtina wî de ne. Mîr davêjin deryayê dixeniqînin. Hinek jî dibêjin ew nehatiye xeniqandin lê di keştiyê de ew kujtine.
Osmanî bi fermî dibêje ku ti elaqeya wan bi kujtina Mîr re nîne. Wan Mîr vexwendine û daxwazên wî pejirandine, ti sedem nîne ku ew Mîr bikujin. Osmanî herwiha didin xuyakirin ku ti agahiya wan ji aqûbeta Mîr nîne. Kurd jî bi vê daxuyaniyê bawer dikin û Mîr tê jibîrkirin.
Piştî kuştina an gorî osmaniyan windabûna Mîr Mihemed îcar birayê wî Resûl Paşa tê ser text. Lê osmanî paşê bi derketina şerê osmanî û rûsan ve, Resûl Paşa dikişînin nava şer. Artêşa kurd di bin fermana Resûl Paşa de îcar ji bo "biratiya Îslamê" şûr dikişîne rûsan. Kurd wekî her carê dîsa bi navê biratiya îslamê xwe malmîrat dikirin, xelk dikirin xwedî tac û text lê ocaxê xwe jî kor dikirin.
Mukrî, di sala 1949? de li Kerkûkê hatiye dinyayê. Ew wêjevanekî piralî ye. Ew helbest, çîrok û romanan dinivîsîne. Digel du romanên bi navên Segwir û »Heres« wî çend pirtûkên din jî nivîsandine.
Mihemed Mukrî niha li bajarê Silêmaniyê dimîne.
Wessex (/ˈwɛsɪks}/; Înglîziya kevn: Westseaxna rīce [westsæɑksnɑ riːt͡ʃe](Keyaniya Saksonên Rojava), Keyaniyeke Anglo-Saksonan e ku di rojavayê başûr a Îngilistanê de, sala 519'an heta yekbûna keyaniyên Îngilîstanê (ji aliyê Æthelstan ê) sala 927'î hebûna xwe domandiye.
Gelê Anglo-Sakson bawer dikin ku Wessex ji aliyê Cedric û Cynric ê hatiye avakirin. Dibe ku ev efsane be. du heb Çavkaniyên sereke yên dîroka Wessexê hene; Kronîkên Anglo-Saksonan û lîsteya text rûniştinê ya babikî ya Saksonên Rojava ku hin caran konflîkt in.Wessex piştî tafîrkirina Cenwalh û berfirehkirina ku di bin serweriya wî de bû Keyaniyeke fille.Cædwalla paşê Keyaniyên Sussex ê, Kent ê û Girava Wight ê fetih kir.Cîgirê wî, Ine, yek ji kevintirîn koda qanûnên Îngilîzan damezirand û li Wessexê duyemîn metraniya Wessexê ava kir.Paşê text kete destê keyên ku binemalên wan nenas in.
Mistefa Aydogan () nivîskarekî kurd e.
Mistefa Aydogan di sala 1957an de li Qosera Mêrdînê hatiye dinyayê. Ew di sala 1985an de li Swêdê bi cih bû û heta niha jî her li Swêdê dimîne.
Mistefa Aydogan li Swêdê ket nav tevgera çandî û heta niha ji Jack London, Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Edîp Karahan, Ann Eriksson û Orhan Pamuk pirtûk wergerandine û bi xwe jî bi navê Pêlên Bêrîkirinê û Berê gotin hebû du pirtûk nivîsandine. Wekî din Aydogan di kovar û rojnameyên cihê de li ser mijarên cihê gotar nivîsandine.
Necîbe Ehmed (z. 1954 li Kerkûk, Başûrê Kurdistanê) nivîskareke kurd e.
Necîbe Ehmed di sala 1954an de li bajarê Kerkûkê hatiye dinyayê. Wê li Zanîngeha Silêmaniyê ziman û wêjeya kurdî xwendiye. Ew ji sala 1975an û vir ve dinivîsîne û di nivîsandinê de yek ji jinên pêşeng û xwediyê dengekî taybetî ye.
Ew niha jî li Kurdistana Îranê, li bajarê Seqizê dimîne.
Mehmet Emin Hunik mîlîtanekî PKK bû.
Mehmet Emin Hunik jı Sêwrek gundê Haştaş dayik buye navê kod "ZAFER". Mehmet Emîn HUNİK yan jî bi navê gelê kurd dıbêjı "MEXEMEDO" di sala 1979'an de ket nava PKK û cihê xwe girt. Gellek cara dıkevı zindanan cara dawi sürgüna sêwrek dıbı nêzika salki sêwrek dıminı dura gurubakı terı LÜBNAN-BEKAA teviwan terı bekaa rojeki İSRAİL êrışa Qampawan dıkı ew u hevalê xu Qehremaniyeki nahatiyı diyın va bı İSRAİL va dıkevın şer u İSRAİL paşta vedıkşı hina ew şerrêwan bı hêla LÜBNAN niyan dê gotın dura bı aliyê serok apo va tên şandına herama Amed,RRiha,Mêrdîn, Batman,Eleziz.SEMSUR jı van deran gel şiyar kırın u keşva en ewul bu görevawan dura rojeki çun herama QEREJDAX lı wır xaineki bı navê FETHİ wana gıliyê tsk dıkı
wi tışti em biranekın heval ZAFER nava PKK da êkı gerilla eğitimi ditıbu u bı çatışmakida şehidê en ewule
Xanedana Ming (çînî: 明朝, "Míng Cháo") xanedaneke ku di navbera 1368-1644 de li Çînê hukumdar bû. Xanedan ji alîyê gelê Han hate damezrandin.
Ew ji hêla Zhu Yuanzhang di sala 1368an de li bajarê Nanjing hate damezrandin. Navê din yê Zhu Yuanzhang, Ming Taizu ye. 31 sal li ser text sekinî. Wî ji bo desthilatdariya împeryal û navendîparêziya feodal xurtir bike, gelek vezîr û kesên bi nêrînên cûda yên ku beşdarî sazkirina xanedanê bûn, da kuştin.
Piştî mirina Ming Taizu, neviyê wî Jianwen hate ser text. Lêbelê, Împerator Jianwen ji hêla apê xwe, Zhu Li ve ji text hat durxistin. Zhu Li xwe wekî împerator îlan kir di sala 1421an de wî Beijing xist paytext.
Serhildanên gundîyan di sedsala 17an de çebûn. Serhildanên li gundan derdikevin zêde bun. Pîştî karesateke ku li parêzgeha Shanxi di 1627an de pêk hat, bi darê zorê to bac hate hildan û ev bû sedema serhildanên gundîyan. Artêşa serhildanê, di nav de ku bi sed hezaran gundî beşdar bûn, di 1644an de ketin bajarê Beijingê. împerator Cong Zhen xwe darvekir. Bi vî avayî xanedana Ming têk çu û xanedana Qing derket holê
Benzoic acid /bɛnˈzoʊ.ɪk/ bi formula C6H5CO2H re solid spî (an bê reng) e. Ew acîdê karboksilîkî ya herî hêsan e. Navê ji gum benzoin ve tête, ku ji bo demek dirêj ve çavkaniya wê tenê bû. Acidê Benzoîk di gelek nebatan de xwezayî dibe [9] û wekî navbeynkariyê di bîosinzûma gelek metabolîtên navîn de kar dike. Salên benzoîk ên asîdê wekî parastinvanên xwarinê têne bikar anîn. Acidên Benzoîk pêşandorek girîng e ku ji bo synthesiya pîşesaziyê ya gelek madeyên organîk ên din. Siltan û eserên benzoîk asîd wekî benzoates têne zanîn /ˈbɛnzoʊ.eɪt/.
Acîdê Benzoîk di sedsala şazdehan de hate vedîtin. Distilasyona hişk a benzînê ya gumê yekem ji hêla Nostradamus (1556) ve, û dû re jî ji hêla Alexius Pedemontanus (1560) û Blaise de Vigenère (1596) ve hate diyar kirin.
Justus von Liebig û Friedrich Wöhler pêkhatina acid benzoîk diyar kirin. [11] Van paşîn jî lêkolîn kir ka têkiliya acid hippuric bi acidê benzoic re çawa ye.
Di sala 1875 de Salkowski qewareya antifungal a benzoic acid dîtin, ku ji bo demek dirêj di parastina fêkiyên cloudberry-ku ji benzoate-ve tête bikar anîn hate bikar anîn.
Ew her weha yek ji wan kîmyewî ye ku di castoreum de tê dîtin. Ev kompleks ji qamyonên castor ên Bever a Amerîkaya Bakûr kom dibe.
Wîkîpediya koreyî, (bi koreyî: 한국어 위키백과), malpera wîkîpediya a bi zimanê koreyî ye.
Li gorî daneyên Gulana sala 2020an di Wîkîpediya koreyî de 494.067 gotar, 624.054 endam û 25 rêveberê malperê heye.
Wîkîpediya swêdî, (bi swêdî: "svenskspråkiga Wikipedia") malpera wîkîpediya bi zimanê swêdî ye.
Niha di Wîkîpediya swêdî de gotar, endam û rêveberên malperê heye.
Înfografîka zêdebûna gotarên sala 2003 û 2005an ya wîkîpediya swêdî
Xanedana Yuan (çînî: 元朝; "Yuáncháo"; mongolî: Dai Ön Yeke Mongghul Ulus) xanedaneke ku di navbera 1280-1368 de li Çînê hukumdar bû. Xanedan ji hêla Mongolan ve hatî damezrandin.
Kubîlay Xan damezrînerê xanedanê ye ku neviyê Cengiz Xan, kurê Tuluy e. Di sala 1368an de împerator Togon Temur neçar ma ku paytext Dadu (çînî: 大都 Dàdū, farsî: خان باليق Khān Bālīq, tirkî: Hanbalık) berde û bireve bakur. Ji vî şunda xanedan bi navê Xanedana Yuan ya Bakur hatîye nav kirin. "Tadu" navenda bîngehîn a Xanedana Yuan e ku ji hêla Kubîlay Xan ve hatîye saz kirin û niha paytexta nujen ya Çîn ê, Beijing e.
Xanedan bi rastî beşek ji împeratoriya Mongolan e ku ji Ewropaya Rojhilat û Rûsya heya Rojhilata Navîn, Çîn û Koreya dirêj dibe. Lêbelê, Mongolên vê xanedanê tenê bi împaratoriya Çîn re mijûl bûn û tercîh kirin ku li şûna sernavê "Kaxanê Mongol", sernavê "împeratorê Çîn" bi kar bînin.
Qedexe û zordarîyên bêbandor ku ji hêla rêveberiya Mongol ve dahate kirin bu sedema serhildanên Çînan ango gelê Han. Di sala 1333an de serhildan li seranserê welat belav bu. Di sala 1340na de lî başûrê Çîn Serhildana Turbana Sor derket û li dewerên din yê welat belav bu. Yek ji serverên vê serhildanê Zhu Yuanzhang di sala 1368an de bajarê Dadu bi dest xist. Xanedana Yuan têk çu, xanedana Ming hate damezrandin.
Artêşa Yuan.
Artêşa xanedana Yuan piranî ji eşîrên Mongolan pêk dahat. Di nav artêşê de her wiha çekên barûdê jî hebûn. Di dema Kubîlay Xan de gelê Ûygûr di artêşêda gihîştine astên girîng, lê gelên Han ji vî mafî bêpar bun. Çînên Han dikarîbun di artêşêda kêm cîhan bigirên. Ew ji dest xistina rayên bilind hatibun asteng kirin. Di dema Yuan de çînên Han ji ber komkujîyan koçî cîhê din kirin.
Wîkîpediya portugêsî'", (bi portugêsî:"Wikipédia em português"), malpera wîkîpediya bi zimanê portugêsîyê ye.
Li gorî daneyên 9ê gulana 2020an di wîkîpediya portugêsîyê de 1.031.061 gotar, 2.402.552 endam 73 rêveberê malperê heye.
Di navbera sala 2009-2013an de welatên herî zêde ku wîkîpediya portugêsî lê hatine dîtin
Tirşik, ferhenga înteraktîv a kurdî ye. Di 28ê gulana 2013an de ji aliyê bikarhênerek ve hatiye avakirin. Herwiha malper xwedî gelek beşên din yên weke fîlm, pirtûk, caps, radyo, ferhenga peyvî û beşa zarokan e.
Ferheng ji aliyê 12 moderator û rêvebirên dilxwaz li gor formata wê tê rêvebirin û kontrol kirin. ji ber ku malper bi temamî Kurdî ye, gelek caran dibe hedefa hackerên nijadperest yê tirk.
Pêvajoya endambûnê.
Ji bo endambûnê demeke diyarkirî tune ye. Her dem ji tomarbûnê re vekirî ye. li rûpela endambûnê piştî hilbijartina navek û bi dayîna e-postayê pirsa ewlehiyê ' navê welatê Kurdan çi ye?' derdikeve. Bi bersivdayîna wê pirsê êdî bikarhêner dibe 'çomez'. yanê ne nivîskarî rastî: kare peyaman binivîsîne lê d weşanê de xuya nake. piştî nivîsandina 10 peyamên li gor formatê ji aliyê rêvebiran tê kontrolkirin û ger gûncaw be nivîskarî tê erêkirin. [https://tirsik.net/bibeendam.php]
Çalakiyên malperê.
-Ev ferheng komeke bi navê koma wergera fîlman ya tirşikê jî ava kiriye û bi qasî 137 fîlmên biyanî
bi binnivîsa li Kurdî wergerandine. [https://tirsik.net/film/index.php?cawalehato=] Fîlmên bi binnivîs li ser kanala xwe ya telegramê parve dikin.
- Weke proje koma xwendinê ya tirşikê hatibû avakirin ku armanca wê her hefteyê xwendina heman
pirtûkê bû ku di mijara pirtûkê ya tirşikê de vegotina rexne û şîroveyên derbarê pirtûkê de bû. Lê çalakî
-Danasîna tirşikê, her sal di yekê gulanê de li ser twitterê di bin tagên #tirsiknet û #ferhenga kurdî de
1- Di înternetê de çêkirina malperek xwerû Kurdî.
2- Bûna sedem ku Kurd li ser înternetê bi hev re Kurdî binivîsîin û danûstandinê bikin.
3- Da ku Kurd nêrînên xwe bi hev re bişêwirin, hev rexne bikin û dawiyê de yekitiya xwe pêk bînin.
4- Da ku li ser înternetê arşîvek wisa çêbe ku mirov çi bixwaze, tê de derbarê wê de agahî, şîrove û rexneyên kurdî hebe. Yanî ansîklopediyek Kurdî û zindî ava bibe û piştî salan zarokên me bikarin sûdê jê wergirin.
5- Da ku zimanê Kurdî ya nivîskî û ya rojane/axaftinê nêzikî hev bibin û standartîzasyona zimên xweştir bibe.
6- Da ku gotinên pêşiyan, çîrok, stran, mamik û hwd. Kurdî wenda nebin û li cihekê werin tomarkirin û parastin.
7- Afirandina peyv û bêjeyên nû: peyv û gotinên ku tirşikê derxistine
Wîkîpediya magyarî'", (bi magyarî:"Magyar Wikipédia") malpera wîkîpediya bi zimanê magyarî ye.
Li gorî dane ya 10 gulana 2020an di Wîkîpediya magyarî de 469.951 gotar, 445.158 endam, 30 rêveberê malperê heye.
Înfografîka sererastkirina malperê Di navbera salên 2003 û 2015an. (15e sal)
Demarekoendama navendî (DKN), (bi îngilîzî: "central nervous system"(CNS)) ji demax û dirkepetikê pêk tê. Ji ber ko ji her beşê laş ragihandin werdigire û rêkxistina çalakiya tevahiya laş li wir rû dide, vê beşa demarekoendamê wekî “navend” tê navkirin.
Destekkirin û parastin.
Demax di nav kiloxekelênê de ji aliyê hestiyê kiloxê, dirkepetik di nav dirkekelênê de ji aliyê hestiyên birrbirre ve tên parastin. Demarekoendama navendî bi sê perdeyên parêzger ve dapoşî ye. Navê gelemperî yê van hersê perdeyan perdeyên mejî ye (bi latînî: yekjimar meninx, pirjimar meninges). Ji perdeyên mejî, perdeya req, perdeyek qalind û zexm e, ji du çînên bestreşaneyê pêk tê. Çîna aliyê derve rûyê hundir ê hestiyê kiloxê dapoş dike û wekî bergê hestî kar dike. Çîna navî ya perdeya req, demax û dirkepetikê ji aliyê derve ve dorpêç dike. Karê sereke ya perdeya req, parastina demax û dirkepetikê ye. Di navbera perdeya req û ya tenik de perdeya tevnepîrikî cih digire. Şêweyê vî perdeyê dişibe tevnepîrikê, loma vî navê lê kirine. Ji bestereşaneya rîşalî pêk tê. Navê perdeya seyemîn a perdeyên mejî “perdeya tenik” e. Perdeya tenik ji çînek tenik a bestereşaneyê pêk tê. Perdeya tenik raste rast bi rûyê demax û dirkepetikê ve di nav tekilî de ye, rûyê demax û dirkepetikê mîna pêçek plastîkî dapoş dike. Valahiyên di navbera perdeyên mejî û hestiyê kiloxê, perdyên mejî û dirkepetikê bi şileya mejî- dirkepetik tijî ye. Şileya mejî-dirkepetik ji boy xwedîkirina xaneyên demarekoendama navendî, madeyên sûdbexş dabîn dikin. Herwiha şileya mejî – dirkepetik mîna balifek destek dide demaxê û wî ji derbên hawirdorê diparêzê. Şileya mejî-dirkepetik di nav zikokên demaxê de (bi îngilîzî: "brain ventricles") tê çêkirin. Xaneyên ependîmî cureyek ji xaneyên glîa ne û kûlkdar in. Xaneyên ependîmî di zikokan de ji mûlûleyên xwînê, xwînê parzûn dikin. Ji xwînê hin made û şilemênî digirin ji boy çêkirina şileya mejî-dirkepetik. Şileya mejî-dirkepetik, av, hin pêkhateyên xwînê, molekulên sade, hin îyonan û gazên henasedanê lixwe digire. Ev molekulên di nav şileya mejî-dirkepetikê, di navbera şaneya demar û zikokan de bi hêsanî alûgor dibin.
Birgeha panî ya dirkepetikê ji du başan pêk tê, madeyê spî û madeyê gewr.
Dirkepetik gurzek şaneya demarê ye di nav hestiyên birrbirrê de, ji qedê demax dirêj dibê heta jêrê qefesa singê. Dirkepetik, di navbera demax û demarekoendama çêwe de navbeynkariya ragihandinê dike.Ji bilî veguhaztina demareragihandinan, dirkepetik wekî navenda refleksên livînê jî kar dike. Li dij kartêkiran, bi navbeynkariya demarên livînê, bertek nîşandana bi lezgînî û bêhemdî wekî refleks tê navkirin. Refleks tevgera masûlkeyan a lezgîn ve û bêhemd e. Hestedemarên hatî, ragihandinên xwe bêyî ko bişînin bo demaxê, di dirkepedikê de raste rast diguhazînên demarexaneyên livînê. Loma berteka refleks a li dij kartêkiran lezgîn e. Dirkepetik navenda kontrolkirina refleksên livînê ye. Heke mirov bê zanetî destê xwe bide ser tiştek pir germ, di heman demê de bê hemdê xwe destê xwe ji wir dikişîne, ev bertek wekî refleksa livînê tê navkirin. Refleks (perçekirdar) bersîvên xweyî ne li dij kartêkiran.Refleks ne li bin bandora demax, lê di bin kontrola dirkepetikê de çê dibin. Dirêjiya dirkepetikê bi qasî 45 cm ye.Birgeha panî (bi înglîzî: "cross section") ya dirkepetikê bi du çînî ye. Çîna derve bi rengê spî, çîna navî jî bi rengê gewr e.
Demarexaneyên hestê yên li beşa gewr ji demarekoendama çêwe ragihandin werdigrin. Demarexaneyên navê ji boy çêbûna refleksan, demarexaneyên hestê bi demerexaneyên livînê ve girê dide. Demarexaneyên livînê, ragihandinan diguhazine ji boy masûlkeyên peyker. Beşa spî ya dirkepetikê ji tewereyên bi maylînî pêk tê. Rîşalên(tewere) demarexaneyên hestê ji laş ber bi demax ve rişalên demarexaneyên livînê jî ji demax ber bi laş ve dirêj dibin. Herwiha rîşalên demarexaneyên navê jî di nav madeyê spî de cih digire.
Beşên madeyê spî li gor stûnan (bi îngilîzî: "column") tê polenkirin. Di nav van stûnan de rîşalên koendama demarê yên ber bi demaxê hildikêşin, ji endamên hestê ragihandinên hestê diguhazînin ji boy demaxê. Herwîsa stûnên ji demaxê dadikêşin ji boy masûlkeyan sinyalên livînê diguhazînin.
Demax (bi înglîzî:"brain") navê gelemperî ye ji boy pêkhateya nav kilox. Herwisa beşê serekî yê demarekoendama navendî ye. Pir caran ji dewsa demax peyva mejî(bi îngilîzî: "cerebrum") tê bikaranîn, lê bi eslê xwe mejî beşek ji demaxê ye. Demax ji çar pişkan pêk tê; mejî, demaxê navê, qedê demax û mejik.
Demax çavdariya kiryarên laşî yên rojane dike. Çêbûna raman, hest, bîranîn, huner û ji hawirdorê agahdarî bûyîna mirov, xavbûn û girjbûna masûlkeyan û livîna mirov bi destê demaxê pêk tê. Erkê sereke yê demaxê ji boy kar û xebata laş û avakirina hevsengiya navîn a laş e. Demax ji demarexane, xaneyên glîa û demarexaneyên bineretî pêk tê. Giraniya asayî ya demaxê mirovek gehiştî, bi qasî 1400 gram e û zêdetirê 100 bîlyon(mîlyar) demarexane lixwe digire.
Talamus û hîpotalamus du beşên sereke yê demaxê navberê ne.
Navberedemax di navbera mejî û beşên din ên koendama demarê de girêdanan ava dike, belavkirina agahiyên ji mejî an jî ber bi mejî li vir rû dide. Ango ji bilî hestê bêhngirtinê, agahiyên ji dirkepetik û demarekoendama çêwe, pêşî li vir tên tekûzkirin û yekkirin paşê tên şandin ji boy mejî. Talamus û hîpotalamus beşên demaxê navberê ne û pêwendiya wan raste rast bi koendama demarê heye.
Hestewergir ji her aliyê laş de demareragihandin werdigirin, bi navbeynkariya demarexaneyên hestê, demareragihandin tên şandin boy talamusê. Talamus ragihandinan ji hestedemarexane yên hatî digire, ragihandinan tekûz dike. Li talamusê ragihandinên(kartêkir) girîng ji yê ne girîng tên cihê kirin. Hêza (bandora) ragihandinan tên kêmkirn an jî zêdekirin. Piştî polenkirinê, talamus ragihandinan dişîne boy beşa guncav a tûkila mejîyê.
Qedê demax (bi îngilîzî: "brain stem") ji pirik, demaxê naverast û lakêşemox pêk tê. Qedê demax demaxê bi dirkepetikê ve girê dide. Navendên xewê û hişyariyê li qedê demax in. Henasedan, heriskirin, rêjeya lêdana dil, daqurtîn, pestoya xwînê, meşîn, ji hawirdorê agahdarbûn hin ji erkên bingehîn ên laş in ko bi navbeynkariya qedê demax ve tên rêkxistin.Demaxê naverast (bi înglîzî: "midbrain"), mejikê bi beşên jêrê laş û dirkepetikê ve girê dide. Ji boy refleksên bihîstinî û dîtinî rola demaxê naverast girîng e. Pirik (bi îngilîzî:"pons") bi gelemperî ji rîşalên demarê, ango ji madeyê spî pêk tê. Hinek ji van rîşalan di navbera herdu nîvên mejiyê de girêdanê ava dike, hinek ji rîşalên demar jî ji mejî dirêj dibin ber bi dirkepetikê. Girêdanên di navbera qedê demax û mejikê jî ji aliyê pirikê ve tê çêkirin. Lakêşemox (bi îngilîzî: "medulla oblongata"), navendên giring ên wekî navenda dilelûleyan, navenda henasedanê, navenda refleksên vereşînê, kuxikê, daqurtîne, bêhnijînê (pişkinîn) di lakeşemoxê de cih digirin û tên rêkxistin.
Wîkîpediya rûmenî (bi rûmenî:"Wikipedia în limba română"), malpera wîkîpediya ya bi zimanê rûmenî ye.
Li gor daneya 10ê gulana 2020an di Wîkîpediya rûmenî de 408.518 gotar, 521.439 endam, 19 rêveber heye.
Wîkîpediya japonî(bi Japonî:ウィキペディア), Rûpela wîkîpediya bi zimanê japonî ye.
Li gorî daneya 10 gulana sala 2020an di rûpelê de 1.205.365 gotar, 1.632.441 endam û 37 rêveber hene.
Xanedana Song (çînî: 北宋) xanedaneke ku di navbera 960-1279an de li Çînê hukumdar bû.
Zhao Kuangyin, generalê Xanedana Dereng ya Zhou, serhildanek li bajarokê Chen Qiao dest pê kir, xwe di 960an de xwe împerator Tai Zu îlan kir, û bingeha xanedana Song saz kir. Bi damezrandina xanedana Song re, serdema "Pênc Xanedan Deh Keyanî" bi dawî bû û dabeşkirina li Çînê bi dawî bû.
Xanedana Song bû du perçe (Xanedana Song ya Bakur, Xanedana Song ya Başûr). Heya ku ew di sala 1279an de ji hêla serhildana Yuan ve hate hilweşandin, bi tevahî 319 sal dom kir.
Xanedana Jin, ku dewleta Lyav di 1125an de hilweşandin, di 1127an de paytexta Sung Kaifeng dagir kir û împerator Hui Song û wêrisê wî Qin Zong revandin. Bi vê yekê, Xanedana Song ya bakur hate hilweşandin. Piştra, Zhao Gou, endamê malbata Song, li Yingtian, paytexta başûr a xanedanîyê (bajarokê Shangqiu îro li parêzgeha Henan) derket ser text û bû împerator Gao Zong.
Wîkîpediya norwêcî, Wîkîpediya bi zimanê norwêcî ye. Du cureyên Wîkîpediya bi zimanê norwêcî hene, ya bi norwêciya bokmål (riksmål) û ya din bi norwêciya nynorsk. Piştî referandûmekê Wîkîpediya norwêciya bokmål bû malpera sereke ya projeyê.
Di 10ê gulana 2020an de Wîkîpediya norwêciya bokmål 533.836 gotarên wê hebûn. Îro 494.263 endam û 43 rêveberên wê hene.
Xanedana Jin (çînî: 金; 1115 - 1234) xanedaneke ku di navbera 1115-1234 an de li Çînê hukumdar bû.
Xanedana Xia ya Rojava (çînî: 西夏; " Xī Xià") (an jî împeratorîya Tangut) xanedaneke ku di navbera 1032 - 1227an de li Çînê hukumdar bû.
Ew ji hêla eşîrên Tangut ve hate damezrandin. Wan li ser deverên ku riya bazirganiyê ya navbera Asya Navîn û Rojava de derbas dibu, hukum kir. Cîranên wê pêşî xanedana Song û piştre xanedana Jin bûn.
Ew di 1227an de ketin bin serweriya Împeratoriya Mongolan.
Pênc Xanedan û Deh Şahî, yan Pênc Xanedan û Deh Keyanî, yan jî Pênc Xanedan û Deh Qiralî (çînî: 五代十国, "Wǔ dài shí guó", 907 - 960) serdemeke dîrokî ya Çînê ye. Di sala 907an de Zhu Wen Xanedana Tang hilweşand û Xanedana Hou Ling damezrand. Bi vê bûyerê ev serdem dest pêkir. Di sala 960an de bi damezrandina Xanedana Song û yekkirina axa Çînê, ev serdem dawî bu.
Di vê serdemê da li bakurê Çînê xanedanên Hou Ling, Hou Tang, Hou Jin, Hou Han û Hou Zhou hatin damezrandin û hilweşîn. Di navîn û başûrê Çînê de, deh şahiyên (keyaniyên, qiraliyên) herêmî (五代, "wǔ dài") hatin sazkirin û hilweşandin.
Xanedana Tang, (çînî: 唐朝; "Tángcháo") (618 – 907) xanedaneke ku di navbera 618-907 de li Çînê hukumdar bû. Di sala 618an de Li Shimin, xanedana Sui hilweşan û xanedana Tang ava kir. Li Shimin wek împerator Taizong, damezrenêrê xanedana Tang tê zanîn.
Di salên paşîn ên xanedana Tang de, Çîn de alozîyên sîyasî derketin. Serhildanên gundîyan derket. wî hêdî hêdî hêza xanedanîyê lawaz kir. Yek ji endamên serhildana Huang Chao,Zhu Wen, xanedana Tang bi dawî kir û xwe împerator îlan kir.
Hin mezintirîn împeratorên ku Çînê hukum kirin, ji xanedana Tang derketin. Ji bilî Li Shimin, Ming Huang, ku di navbera 712-756an de împeratorî kir, hem şervanek hêzdar û hem împeratorek hezkirîrîyê huner bu.
Xanedana Sui (çînî: 隋朝, "suí cháo") xanedaneke ku di navbera 581-618 de li Çînê hukumdar bû. Pîştî serdema Xanedanên Bakur û Başûr, xanedana Sui, Çîn kire yek parçe û dabeşkirina ku li Çînê dom dikir, bi dawî bû.
Xanedan ji hêla împerator Wen (隋文帝楊堅 "Sui Wendi Yang Jian") hate damezrandin. Paytext Chang'an (bajarê Xi'an a nujen) bu. Di dema xwe da bi tirkên asya ya navîn ra di şer dabun. Piştî rabûna serhildanên navxweyî hilweşîya.
Serdema Xanedanên Bakur û Başûr
Serdema Xanedanên Bakur û Başûr (çînî: 南北朝; " nán běi cháo", 420 - 589 an jî 439 - 589), serdemeke dîrokî ya Çîn e. Di sala 420an de xanedana Liu Song cihê Xanedana Jin ya Rojhilat girt û ev serdemê dest pe kir. Heta damezrandina xanedana Sui ji hêla împerator Wen (隋文帝楊堅 "Sui Wendi Yang Jian"), berdewam kir. Ev nav hate dayîn ji ber ku li deverên başûr û bakur de xanedanên cuda hebûn.
Wîkîpediya krowatî'",(bi krowatî:"Wikipedija na hrvatskome jeziku") rûpela wîkîpediya ya bi zimanê krowatî ye.
Li gorî daneya 10 gulana 2020an di rûpelê de 217.858 gotar, 237.443 endam û 16 rêveberê rûpelê hene.
Wîkîpediya îtalî'"(bi îtalî:"Wikipedia in italiano") ensîklopediya wikipediya ya bi zimanê îtalî ye.
Niha di Wîkîpediya îtalî de, endam û rêveberên malperê hene.
Ebû Hûzeyfe (erebî: أبو حذيفة; m. 633) sehabeyê Muhemmed pêxember e.
Ebû Huzeyfe kurê Utbe bin Rebîa ye û birayê Hind bint Utbe ye.
Utbe bi xwe paganekî Mekeyê bû ku gelek caran astengî kir ku kurê nebe misilman, lê Ebû Huzeyfe bû misilmanê çil û çaran û bû xwendevanê sehabeyên ê huvdemîn.
Xanedana Jin (çînî: 晉朝), xanedaneke ku di navbera 265-420an de li Çînê hukumdar bû.
Xanedan di sala 265an de ji hêla Sima Yan ve hate damezrandin. Xanedan ji 2 beşan pêk dahat. Beşa rojava (265–316) ku paytext Luoyang an jî Chang'an bû. Beşa rojhelat (317–420) ku paytext Jiankang bû.
Batîfa an jî Batîfê dikeve bakurê rojhelatê Zaxo, ev devere li destpêkê dihat hijmartin ligel devera Sindiyan paş li sala 1924'an bo yekem car ev devere bi nave Gulî hat hijmartin. Bêgoman bo yekem car gundê Bêrsivê dihat hijmartin wek navçe, paş bo demekê kurt gundê Dêmka dibîte navçe û herwesan Gundê Behmûn jî wek herdu gundên dî dibîte navçe bo demekê kurt. Li dawiyê gundê Batîfa dibîte nehî û her ta nuke jî her ew e. Ramana Batîfa ew e ku cihek deştî ye û ba û barov bi ser da dihên. Batîfa dihêt dabeşkirin li ser du beşan, yek ew e ku dikevite ser deşta Sindiyan ve û beşê duyê jî yê çiyayî ye.
Devera Batîfa dihêt hijmartin yek ji deverên giring ji bo kiştokalî, yek ji giringiyên wê ew e, ku rûbarê Xabûr di nava çiyayên wê deverê da dihêt, mina çiyayê Nizor, Rûsê, Serkî, Şowînî, Şabanî û çendekên din. Ji bilî rûbarê Xabûr ev du rûbarokên dî jî yên giring yêt heyîn, ew jî rûbarokê Keşanê û Sîrkutkî yan jî Banikê û çendîn kaniyên binav û deng yêt heyîn.
Rûberê devera Batîfayê 208 km in û 76 gundan bi xo ve digirîtin. Dihêt diyarkirin ku ev deverek wek hemî deverên dî yên Kurdistanê ji aliyê rejîma Beesê ve hatiye wêran û kavilkirin
navdarê devera Gulîya.
Sadiq bru seruk huzê 'eşîra gullya
7 Îbrahîm binavî Îbrahîm nav kirye
[http://www.facebook.com/batifa.delal Rupelê Batîfa] ________ malperê batîfa: www.batifa-delal.webs.com
Şanzdeh Şahî yan Şanzdeh Keyanî yan jî Şanzdeh Qiralî (çînî: 五胡十六国, "Wǔ Hú Shí Liù Guó", 304 - 439) serdemeke dîrokî ya Çînê ye. Di sala 304an de Liu Yuan (bi eslê xwe Hun e) xanedana Han Zhao damezrand û ev serdem dest pê kir. Di sala 439an de Dewleta Wei ya Bakur bakurê Çînê yek kir û ev serdem bi dawî hat.
Di vê serdemê de, li deverên bakur û rojavayê Çînê, ji alîye gelên Hun, Sien-pi, Jie, Di, û Qiang va keyaniyên "Pênc Barbar" (五胡; Wǔ Hú) û ji alîyê gelê Han (Çîn) va 11 qralî hate damezrandin.
li deverên başûr û rojhelatê Çînê, Xanedana Jin (晉朝: Xanedana Jin ya Rojava: 西晉; 265 - 314), dema ku ji hêla xanedana Han Zhao têk çu, vekişîya rojhelat û Xanedana Jin ya Rojhilat (東晉; 317 - 420) ava kir.
Serdema Sê Împeratorîya (çînî: 三国, " Sānguó" 220 - 280), serdemeke dîrokî ya Çîn e. Di navbera salên 220-280an de ye. Di wê serdemêda împeratorîyên Wei, Shu û Wu hebun û bî hezra di nav tekoşînekî da bun. Di sala 220an de bi damezrandina xanedana Wei dest pe kir. Di sala 280an de Xanedana Jin ya Rojava xanedana Wu hilweşand û ev serdem bi dawî hat.
Xanedana Han (çînî: 汉朝; "Hàn cháo"), xanedaneke ku di navbera B.Z. 206 – P.Z. 220 de li Çînê hukumdar bû. Ew ji hêla klana Liu, yek ji klanên girîng ên serdemê hate damezrandin. Paytext wê Chang’an e.
Xanedana Han yek ji mezintirên xanedana Çînê ye. Gelê Çînê ji bo rêzdarî, xwe wekî "Gelê Han" bi nav dike.
Xanedana Han ji dû deman/beşan pek tê. Ev beş Xanedana Han ya Rojava (B.Z. 206 – P.Z. 8) û Xanedana Han ya Rojhilat (P.Z. 25 - P.Z. 220) e.
Împerator Han Gaozu hukumdariya otorîter a navendîparêz pêk anî. Barê giran li ser gel kêm kir. Bacên ku ji gel tê hildan kêm kir. Pîştê mirina Han Gaozu, Hui Di derket ser tsxt, lêbelê rêvebirî bî rastî di destê jina împerator Han Gaozu, Lu Zhi da bû. Lu Zhi, ku 16 salan di desthilatê de ma, di dîroka Çînî de yek ji wan rêveberên jin bû. Pîştî mirina wê împerator Wen Di û lawe wî împerator Jing (B.Z. 156-B.Z. 141) derketin ser text. Wana jî barê giran li ser gel kêm kir.
Xanedan her çu bi hêz bu û B.Z. 141an de gelê Hun têk birin. Pîştra di warê aborî û çandinêda peşta çun.
Di dema Xanedana Han ya Rojava da rêvebirên heremî gelekî bi hêz bun. Di sala P.Z. 8 an da Wang Mang xanedana Xin ava kir û destxilatdarîya Xanedana Han ya Rojava bi dawî hat. Liu Xiu di sala P.Z. 25an de Wang Mang ji text dur xist û bi împeratorî bi vî avayî Xanedana Han ya Rojhilat hate damezrandin. paytext Luoyang bu. Çîn heta sala 220an di bî bandora vî xanedanê da ma.
Kurów gundekî li başûrê rojhilatê Polandê ye, hata tiwa 1431 damezrandin û hatanê 1442 azadî bû.
Gundê Kurówê nêzîkî herêma Puławskiyê û herêma Lublinê ye.
Cenga jinê yek ji albûmên hûnermend hozan Diyar e ku di sala 1998'an de ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
Girêdanên derva.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lTvZUMAW5wH1fkZzLiWS0T2o8zXZVm8Fs Giradana youtube musicê]
Wey dinyayê'", yek ji albûmên hunermend Diyar Dêrsim e û ji aliyê Kom mûzîkê ve di sala 2000an de hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mqHon9bkp0_InEoEZM_oIx0qBHuKJC10M Girêdana youtube musicê]
Tina rojê'", yek ji albûmên hunermend Diyar Dêrsim e û ji aliyê Kom mûzîkê ve di sala 2002an dehatiye tomarkirin. 14 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nfpuLW-hlmtZJpre_Ww5w7Kod5GD-C3dw Girêdana youtube musicê]
Balefirgeha Erzînganê (bi navê fermî: "Erzincan havalimanı"), yek ji balafirgehên Bakurê Kurdistanê ye di sala 1988an de li bajarê Erzînganê hatiye vekirin.
Erzîngan
Balefirgeha Erzîromê (bi navê fermî: "Erzurum havalimanı"), yek ji balafirgehên Bakurê Kurdistanê ye û di sala 1966an de hatiye vekirin.
Erzîromê
Balafirgeha Dîlokê (bi navê fermî: "Gaziantep havalimanı") yek ji balafirgehên bakûrê Kurdistanê ye û di sala 1976an de li bajarê Dîlokê hatiye vekirin.
Dîlok
Malbata Birîvî ya ligor em zanin Takûrî(Deqorî) ne (Ji Çiyayê Takûr li Kurdistana Rojhelatê an jî Îranê)di nav gellek Kurdan de çîroka boxhê Birîva jî tê naskirin.
Ev mal jî du perçe ne
A - perçê wan yê Binxetê (Kurdistana Sûrî)
1 - di sala 1999 kalkê wan çû rehmetê Silêman Ebdo Ehmed Hisên Elî Shemdîn Wadî Bêlo
2 - di sala *** kalkê wan çû rehmetê Mecîd Şêxmûs Hisên Elî Shemdîn Wadî Bêlo
3 - di sala *** kalkê wan çû rehmetê Bedran Elî Hisên Elî Shemdîn Wadî Bêlo
B - Perçê wan yê serxetê Male Tewfo ligor em zanin ji binxetê çûne serxetê.heta dumahîya salê 1980 a de dihatin serdana me li Amûdê, lê ji zû de deng nema ji wan tê
Xanedana Xin (çînî: 新朝; "Xīn Cháo"), xanedaneke ku di navbera P.Z. 9 – P.Z. 23an de li Çînê hukumdar bû. Împeratorê vê xanedanê Wang Mang bû, di sala P.Z. 9an de text ji destê Xanedana Han hilda û derket ser text. Piştî ku ew di sala P.Z. 23an de mir, ev xanedan hilweşiya. Ev xanedan bu sedema ku xanedana Han bi be dû beşa (Xanedana Han ya Rojava û Xanedana Han ya Rojhilat).
Xanedana Qin (çînî:秦朝, "Qín Cháo"), xanedana yekeme kû li Çînê hukumdar bûye. Di navbera B.Z. 221 - B.Z. 206an de rêvebirî kir. Ew ji alîyê şervan Qin Shi Huang di Serdema Dewletên Şer Dikin de hate damezrandin. Qin Shi Huang gelek dewletên din ên li herêmê têk bir û Çîn yek kir. Qin tenê ji bo demek pir kurt hukumdariya Çînê kir. Di wê demêda Artêşa terrakotayî û gora Qin Shi Huang ava kir. Dest bi yek kirina Dîwarê Çînê kir. Yekemîn car rêvebirên Çînê pêşgira "împerator" bi kar anîn. Ji ber vê yekê Qin Shi Huang bi nevê yekemîn împeratorê Çînê tê zanîn.
Xanedan piştî ser hildana têk çû, xanedana Han hate damezrandin.
Di serdema xanedana Qin de pêşkeftin di bazirganî, çandinî û leşkerî de çê bun. Li Çînê yekemîn fermandariya dewleta burokratî ya navendî ya yekbûyî hate damezrandin. Ji bo hemû kesî zagonek, yekîtîya pereyê, rê, standardên pîvanê û dirêjahî yê, standartkirina nivîsandinê ha pêk anîn. Ji ber ku gel kevneşopiyên kevn ji bîr bikin pirtûk hatin şewîtandin û zanyarên berê hatin bin ax kirin. Ev çalakî wekî "şêwitandina pirtûkan" kete dîrokê.
Gora Qin Shi Huang (çînî: 秦始皇陵; "Qínshǐhuáng Líng"), gora împeratorê yekemîn yê Çînê Qin Shi Huang e.
Li gorî dîroknas Si Maqian, çêkirina gorê, di dema ku Qin Shi Huang hê jî zindî bû, di sala 246an (B.Z.) de hat dest pê kin. Çekirina wê 30 salî berdewam kir. Di avakirinê de 700 hezar kes xebitî. Gor li herêma Lishan li bajarokê Xi'an a parêzgeha Shaanxi ya Çînê ye. Bingeha gorê çargoşe ye, dirêjî 350 metre, firehî 345 metre ye. Di şiklê pîramd da ye û 76 metre bilinde.
Artêşa terrakotayî ji bo parastina Gora Qin Shi Huang hate çê kirin.
Safiye bint Huyey (b. 610 - m. 670, Medîne) yek ji jinên Muhemmed pêxember e.
Navê wê yê rastî Zeyneb e. Bi xwe keça Huyey bin Extab e.
Bavê wê ji Yehûdiyê Medîneyê bû.
Navê mêrê wê yê berê Selam bin Mîşkem el-Kuradî bû.
rêwîtiyek ji axê ya navbera Hewlêr-Duhokê ber bi Jêrwan ve diçe (li vir bi xeletî hate tîpandin)
Jerwan herêmek bakurê Mûsilê ye li parêzgeha Dihokê ya Kurdistanê. Cih ji keskatiyê ve zelal e û bi bejahî vekirî ye.
Cih navdar e ji bo kavilên gelek mezin e kanal sînor Rûbarê Khenis, çêkirin, ji du milyonan zêdetir kevirên spehî û bi bikaranîna kemerên de kevir û çîmentoyê dijî avê. Hinek wê wekî kanaleka kevnar a dinyayê dihesibînin, tiştê ku Romayiyan ji pênc sedsalan hatine çêkirin pêşdîtin.
Kanalê Jêrwan.
Dalanecok (Jêrwan) beşek e Kanala Atrushê ya mezin a ku ji hêla padîşahê Aşûrî Sennacherib ve di navbera 703 û 690 BZ de hatî çêkirin da ku avên li baxçeyên berbiçavên Nînewa avê bi ava vexwarinê ji nihala Khenis, 50 km li bakurî.
Serdema Dewletên Şer Dikin (çînî: 战国时代; "Zhànguó Shídài" sedsala B.Z. 5emîn-B.Z. 221") serdemeke dîrokî ya Çîn e. Navbera "sedsala B.Z. 5emîn-B.Z. 221an e." Pîştî "Serdema Bihar û Payiz" des pê dike û bi damezrandina Xanedana Qin dawî dîbe.
Wekî Serdema Bihar û Payiz, di wê demêda jî tû hêza Keya tunebu.
Navê ku ji serdemê re hatîye dayîn, ji pirtûka bi navê "qeydên dewletên şer", ku di dema Xanedana Han de hatîye nivîsandin, tê.
Serdema Dewletên Şer Dikin, serdemek e ku fermandarên herêmî, êrişê dewletên li dora xwe dikin û serweriya xwe xurt dikin. Bi vê yekê, heft dewletên mezin derdikevin holê.
Di wê serdemêda çêkên ji hesin hatine çêkirin derketin holê. Sed dibistanen raman, ya ku tê de Taoîzm, Legalîzm û Mohîzm ji he bû, di vê serdemêda pêşve çû. Stratejîstê leşkerî Sun Tzu (Sun Zi), pirtûka xwe ya gelekî naskirî " Hunera Şer" di vê serdemêda nivîsî. Digel vê xebata, di vê serdemê de pîrtûka "Heft Klasîkên Leşkerî" jî hate nivîsîn.
Serdema Bihar û Payiz (çînî: 春秋时代, " Chūnqiū Shídài", B.Z. 722- B.Z. 481), serdemeke dîrokî ya Çîn e. Dema navbera salên B.Z. 722- B.Z. 481an e. Ev serdem navê xwe ji pirtûka Konfusyus ""Qeydên Bihar û Payizê"" hil dide.
Di Serdema Bihar û Payizê de, Çîn li 170 dewletên piçûk hatibu parvekirin. Şer û erîş di navbera van dewletanda pêk dahat.
IATA (bi îngilîzî:"International Air Transport A'"ssociation"), Komeleya Veguheztina Hewayî ya Navneteweyî. Sazî, bi armanca kontrolkirina standartên teknîkî û jibo kontrolkirina bihayê veguhestinên navneteweyî ya pargîdaniyê hewayî ya hatiye avakirin.
IATA, di 19ê nîsana 1945an de li bajarê Havana, ya Kûba yê hate damezrandin. Sazî, jibo hevkariya pargîdaniyê hewayî û pêşxistina karûbarên hewayî yên ewle hate avakirin.
Salên pêşî ya IATA yê de 57 endam û 31 ​​netewe hebûn. Pargîdaniyê endama bi piranî ji Ewropa û Amerîkaya Bakur bû. Îro li seranserê Cîhanê ji 120 netewe û 290 pargîdaniyê hewayî ya endam hene.
Muhemmed Farisî an "Muhemmed bin Ebûbekir Farisî" (m. 1278) yek ji stêrnas û muzîkvanê fars e ku li Yemenê li bajarê Edenê ji dayik bûye. Nivîskarê berhema "Tuhfa"yê ye.
Navê wî yê rastî; Ebû Ebdullah Bedredîn Muhemmed bin Ebî Bekir bin Muhemmed bin Hesen bin Elî bin Farisî Elteymî ye.
Elîkirpûn (bi romî: "Kocatarla") gûndeke bi ser navçeya Tîl a Mûşê ve ye.
Li gorî daneyên sala 2019an gelhe ya Gundê Elîkirpûn 430 kes e.
Andak, (bi romî: "Çalaplı") gûndeke bi ser navçeya Tîl a Mûşê ve ye.
Li gorî daneyên sala 2019an gelhe ya gund 366 kes e.
Ardong, (bi romî: "Konakdüzü") gûndeke bi ser navçeya Tîl a Mûşê ve ye. Di deşta Mûşê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Ardong 1.130 kes e.
Xanedana Zhou (çînî: 周朝; "Zhōu Cháo"), xanedaneke ku di navbera B.Z. 1027 - B.Z. 256an de li Çînê hukumdar bû. Ev xanedan, di dîroka Çîn da, xanedana herî dirêjtir rêvebirtî kirîye ye. Nêzîkî 770 sal revebirîya Çîne kir.
Xanedana Zhou, bi barkirina paytext ji bajarê Gao berve bajarê Luoyang, bu dû beş (Xanedana Zhou ya Rojava û Xanedana Zhou ya Rojhilat). Dîroka Xanedana Zhou ya Rojhilat ji dibe dû beş (Serdema Bihar û Payiz û Serdema Dewletên Şer Dikin).
Xanedana Zhou ya Rojava ji sala 1027 (B.Z.)an heta 771 (B.Z.)an rêvebirî kir. Zhou Wuwang, ku bajarê Gao wekî paytext îlan kir, xanedana Shang hilweşand û bi avakirina artêşek yekgirtî û bi alîkariya serokên din re xanedana West Zhou saz kir. Pîştî mirina Zhou Wuwang, Zhou Chenwang derket ser text, lê ji ber ku gelek ciwan bu, apê wî Zhou Gongdan welat bi rêvebir. Piştî aramkirina welat, Zhou Gongdan serhildanên ku derketin tepisand. Xanedana Zhou ya Rojava hêza xwe xurt kir. Di serdema Xanedana Zhou ya Rojava de rejîmên bêhempa hatin ava kirin. Mînakî, "Rejîma Jin Tian", "Rejîma Prînsîla", "Rejîma Guo" û "Rejîm Protokolê" hin ji van in.
Xanedana Shang (çînî: 商朝 "shāng cháo"), xanedaneke ku di navbera B.Z. 1600 - B.Z. 1027an de li Çînê hukumdar bû.
Berevajî xanedana Xia ya nîv-efsanewî, delîlên dîrokî hebûna Xanedana Shang piştrast dike. Ji ber vê yekê Xanedana Shang wekî xanedana yekem a Çînê tê hesibandin. Nimûneyê yekem yê nivîsên Çînê di vê demê da tên xuya kirin.
Xanedana Xia (çînî: 夏朝; " xià cháo"), xanedaneke niv-efsanevî ye ku di navbera B.Z. 2200 - B.Z. 1800an de li Çînê hukumdar bû. Delîlên dîrokî hebuna hebûna Xanedana Xia piştrast na ke.
Yekem weşan di kovara "The Flag of Our Union de."
Xewneke Di Nava Xewnekê De(sernavê îngilîzî A Dream Within a Dream) "helbestek e ku ji hêla helbestvanê amerîkan Edgar Allan Poe ve hatî nivîsandin, yekem car di sala 1849an de hatî weşandin. Helbest xwedî 24 rêzike ye, di nav du çarîn de dabeş bûye.
Teksta helbestê.
Tu ne xelet î ku dibêjî
Li nava şevekê an li nava rojekê
Li nava dîmenekê an li nava hîç tiştekî
Tev tişta ku em dibînin an jî xuya dibe
Bes xewneke di nava xewnekê de ye?
Ez disekinim di navbeyna gurrîna qerxekî de
Û bi destên xwe digirim libên xîza zêrîn-
Çi qas kêm in! Çawa dixişin ji nava tiliyên min
Li pey digirîm -li pey digirîm!
Aya ez ê nikaribim wan zeft bikim
Hema yekê rizgar bikim ji pêla zalim?
Wergêrê kurd Samî Hêzil ev helbest di pirtûka xwe ya bi sernavê Qelareşk û Bîst Helbestên Din (2004) de wergerand bo kurdî. Di Weşanên Bajar de derket.
Helsengandin.
Helbest gava ku çav li tiştên girîng ên di jiyanê de diqulipîne, helbestê dişoxilîne. Fêm kir ku ew nekare dest jî bide pirçeke xîz, ew ji pirsa xwe ya dawî tê ku gelo her tişt tenê xewnek e.
Helbest cara yekemîn di 31ê Adarê sala 1849an de, di kovara bostonî The Flag of Our Union de weşandî bû.Weşana heman hebû tenê du hefte berî weşana yekem ya Poe bi navê "Hop-Frog bû. Meha pêşîn, xwedan Frederick Gleason ragihand ku ew êdî nema bikare pere ji bo her gotar an helbestên ku weşandiye bide.
Oncelî, (bi romî: "Yoncalı") gundekî bi ser navçeya Kop a Mûşê va ye.
Lî gundê Oncelî çanda Kûrd û Terekme/Qarapapax xwe nîşan dike. Berîya koçberîya Fileyan li gund Kurd û File dijîyan.
Qentirman, perestgeh û gundekî ku bi ser navçeya Xelfetiya parêzgeha Rihayê ve ye, ji nêzîkê 100 mali pêk zêdetir e.
Dîroka gundê Qentirmanê.
Gundî pîr û nêzikî… bi zarokan re ye. Her çend jimara xaniyên digihîje gelek pir e, ji ber vê yekê jî ku prosedurên pêwîst di wextê xwe de nehatine pêkanîn, lê heya sala 2019an wek bendav hilweşe. Ji ber vê yekê, serekê gund serê mêşên dakêşî bû, lê serayê gund Yûsuf Sonmez di sala 2019an de bû. Beşek ji piraniya ciwanan, ku di axê de zeviyê wan tune, ji ber xebata xwe koçî Dilok û derveyê welêt (Ewropa) kirine.
Careserkirina Qentirman bi xwestina ku ji Bira dirêj sûd werbigire dest pê dike (yek ji wan awarte ye) nêzî mizgefta bendavê. Li gorî agahiyên ku ji benderên mezin hatine bidestxistin, her wiha tê gotin ku devera ku miyan lê tê çandin pir zêde bû û ew bîhnên darê dişewitîn û dibûn fermandar û ew şev peyda bû. Lê tê gotin ku ev rewş vedigere 150-200 sal. Koye pêşî hat ba malbata ku bi Male Hem-i Heci (Keserler) tê nasîn, piştre ew koçerê paşîn ê Male Xelîl-i Ali (Korkmazlar), Mala Eli Res (Yenerler) û Male Hus (Atmacalar) bû. Lê yekem rûniştina li bakurê rojavayê bendavê, ku wekî Gulbari tête nasîn, çareseriyek e. Rastiya ku van malbatan keçikan bi cendekan re didin û distînin, ji wan re dibe alîkar ku ew di jiyanek aram de bijîn. Navê xwe ji avahiyek pir kevn a nêzî mizgeftê digire û bi kevirên keviran hatiye afirandin. Di derbarê dema vê avahiyê de çi agahiyek rast tune. Bi karanîna wêranên di şikeftê de, mizgeft bi xweşikî hate xemilandin û pişt re di sala 1990an de ev mizgeft ji nû ve hate çêkirin.
Meriv pir hêsantir e ji ber ku bayê li ser riya Xelfetî - Rihayê ye. Li rojavayî Gogana Jêrîn (Asagi Goklu), li aliyê bakur û rojava Sercî (Saruca), li bakur Sêrmaliya (Sarmali), li rojhilat Qelxan (Kalkan) û li başûr Melem.
Xana Qentirme.
Ev eser di herêmê nas be jî, di sala 1999an de cara yekemîn ji aliyê lêkolînerên ewrûpeyî hate kesfkirin. Li gorî lêkolîneran, dibe ku qentarme besa jêr a mîmareke romayiyan e û berê li ser de xaneyeke (mezin a) depî sekiniyaye. Dibêjin bazirganên Rêya Ebreşûmê wextê ku ji Eyno cûne Edessayê ji vir ve derbas dibûne.
Hollê Xanim (bi almanî Frau Holle) çîrokeke almanî ye ku ji hêla Birayên Grimm ve di Çîrokên Zarokan û Malan de di sala 1812an de hatî berhevandin (KHM 24) Ew ji Aarne-Thompson tîpa 480 e. Çîrok ji aliyê Rezoyê Osê ve ji bo Kurdî hatiye wergerandin.
Jinebiyek ji keça wê ya har, xedar û ne stûyê bedew, zexmkar hez dike. Ew neçar e ku li binê darikê rûne û bizivire heya ku tiliyên wê xwîna xwe diqewimin, dema ku yê din li malê tiştek naxweze. Dema ku paqijkirin, pincara xwînê di nav şahiyê de dikeve. Mêrik dixwaze wê vegerîne, bikeve nav gûzê û di berbangê de hişyar dibe. Li wir ew bi daxwazê ​​daxwaz dike ku nan ji sûkê derxe û sêvan ji dara hiltîne. Ew jina pîr Hollê bi diranên xwe yên mezin re xizmet dike, bi nermî nivîna xwe dihejîne, pişt re jî li dinyayê berf dibare. Di dawiyê de ew dixwaze ku here malê, Hollê Xanim wê di nav deriyekî re vedike, li wir zêr li wê tê û her weha reelê xwe dide wî. Jinebî jî keça xwe li wir dişîne, lê ew lal e ji ber ku ew qet fêr nekir ku meriv çawa bixebite. Ji ber vê yekê, ew li gorî daxwazên nan, sêv û ne jî yên Hollê Xanim tevnagere. Wekî ku xêrxwazî, zeft li ser wê dikeve ku jê dernakeve.
Dêra Rastîn a Îsa (bi çînî: 真耶穌教會/真耶稣教会) an TJC (bi inglîzî: "True Jesus Church") mezhebeke serbixwe ya mesîhî ya protestant e ku di sala 1917an de li Pekîna paytexta Çînê hate damezrandin.
Serokê encumena navnetewiya wî Yung-Ji Lin e. Li cîhanê de nêzîkî 1,5 milyon bawermendên wî hene.
Siegfried & Roy (z. 13'ê hezîranê 1939'an li Rodenheim, German Reich / 3ê çiriya pêşîn 1944'an li Rodenheim, German Reich – 8ê gulanê 2020'an li Las Vegas, Nevada, duwaye mejî û efserên Alman-Amerîkî bûn, ku herî baş ji bo xuyangên xwe bi şêr û tirên spî dihatin zanîn.
Fischbacher, Siegfried
Horn, Roy
Migrakom (bi romî: "Düzkışla") bajarokeke bi ser navçeya Dêrxasa Mûşê ve ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajarokê 2,138 kes e
Bêhna Axê romana duyem a Omer Dilsoz e. Di sala 2005'ê de ji Weşanên Berçem der çûye.
Roman ji 206 rûpelan durist dibe. Sê lehengên wê yên sereke hene: Dilgeş, Soza û Roza. Soza û Dilgeş ji zindanê derketine û çu tiştê wan nîn e, di nava heyiyê de neyî ne, di nava kesanên xwe de bêkes in; her wiha Roza jî ku bi Midûrê Dibistanê yê temenmezin re zewicî ye, desgirtiya berê ya Dilgeş e.
Kul û xem, têkoşîna li jiyanê mayinê di Bêhna Axê de bi awayekî aşkera mirov ber bi xwe ve dikêşe. Her wisa roman bi zimanekî lîrîk î sivik hatiye nivîsandin, hevok kin û sade ne; roman bi serdanpê ji diyalogan hatiye pê.
Suheyl bin Emr (erebî: سهيل بن عمرو) sehabeyê Muhemmed pêxember e ku piştî Fetha Mekeyê bûye misilman. Pêşiya misilmanbûyîna xwe carek bûye esîr. Bavê Ebû Cendel e.
Wextê ku hîna nebûye misilman kurê wî Ebû Cendel bûye Misilman, Lê ew li dijî wî derketiye û xwestiye asteng bike.
Ebû Cendel bin Suheyl, (erebî: أبو جندل بن سهيل) sehabeyê Muhemmed pêxember e. Kurê Suheyl bin Emr e.
Pêşiya şerê Bedirê bûye Misilman û bavê wî qebûl nekiriye û wî li zincîra xistiye. Rojekî bi dizî ji bavê xwe reviye xwe sipartiye misilmanan. Di sala 639an de li Urdunê ji nexweşiya webayê wefat kiriye.
Pertaga Norşîn (bi romî: "Çallı") gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya Gûnd 57 kes e.
Kotnî (bi romî: "Günkırı") bajarokeke bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajarokê 4.561 kes e.
Pov (bi romî: "Yamaçköy") gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Povê 1007 kes e.
Axçor (bi romî: "Budaklı"), gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Axçor, 503 kes e.
Sîz (bi romî: "Bölmedere"), gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Sîzê 51 kes e.
Oskaxak (bi romî: "Özkavak"), gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Oskaxak, 503 kes e.
Bîrika Norşîn (bi romî: "Gedikpınar"), gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Bîrik 347 kes e.
Korxak (bi romî: "Taşüstü"), gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Korxak, 615 kes e.
Serêgolê (bi romî: "Gölbaşı") bajarokeke bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajaroka Serêgolê 7.942 kes e.
Kanîreşa anjî Kanîreşa Norşîn (bi romî: "Çıtak") gundekî bi ser navçeya Norşîn a Bidlîsê va ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya gundê Kanîreşa Norşîn 406 kes e.
Zeyd bin Harîse (erebî: زيد بن حارثة; d. 575 - 629), sehabeyê Muhemmed pêxember e ku navê wî di Quranê de di sureya Ehzab di ayeta 37an de derbas dibe.
Zeyd li Yemenê hatiye dinyayê û hîna hest salî bûye wî ji malbata wî dizîne û anîne bajarê Mekeyê bi koletî firotine. Hakim bin Hezan wî dikire û hediyê Xedîce bint Xuweylid dike. Wextê Xetîce jî bi Muhemmed pêxember re dizewice Zeyd hediyê Muhemmed dike û Muhemmed jî weke kurê xwe jê hez kiriye.
Tîrmîzî (erebî: أبو عيسى محمد بن عيسى السلمي الضرير البوغي الترمذي‎; Farsî: ترمذی‬‎, Termezî; jidayîkbûn. 824, Tirmiz - mirin. 892,), Hedîsvanê fars ê navdar yê sedsala 9an e.
Ji Berhemên Kutubû Sîte a hedîsan nivîskarê pirtûka Sunenî Tîrmîzî (El-Camîûs Sehîh) e.
teşeya erdkirinê di vedorê de
Erdkirin,(îngîlîsî= grounding) sepandina parastina mirovan ji herka cêyranê ye. barê elektrîkî yê zêde diherikîne erdê. li hember kurtevedorê ji bo barê elektrîkê yê ku li ser şaseya alavên elektronîk heye zerarê nede mirovan dirêje erdê. ji bo ewlehiyê li her malê ji bilî xeta şebekeyê xetek bi navê erdkirin li prîza tê kişandin.
erdkirin, sac an çoveke sifir an galvanîz li nav axê tê veşartin an kutandin. paşê qabloyek bi vê sac an çovê tê girêdan û bi tesîsata malê tê girêdan. paşê ji tesîsatê jî li hemû prîzên malê belav dibe. dema cêyran ji cihekî ve bigihêje şasaya alavên elektronîk bi saya erdkirinê ew cêyrana xeter li ser qabloyê tê veguhestin axê û cêyran mirovan zevt nake.
ji bo qalîta erdkirinê cihê sac lê hat binax kirin, hebikekî şilek be û hinek jî xwê li nav be xweştir cêyran derbasî axê dibe.
Kurte vedor (), vedora cêyranê ya ku xwe temam nekiriye ye. Yanê vedora ku herka cêyranê bêyî ku li ser endamê vedorê derbas bibe, herk biherike axê. yanê bi kurtasî gihaştina qabloyê faz û nêtar hev û din e. an jî qabloya erênî û neyînî.
Kurte vedor, buyereke talukeye hem bo mirovan hem jî bo tesîsatê. di kêliya kurte vedorê de herkên pir bilind li ser qabloyê diherike û qablo zêdeyî hedê xwe disicire. paşê heye ku agir jî diavêje tesîsatê. ji bo parastina tesîsatê ji kurte vedorê, li serê derketinê saetê cêyranê şartêl tê lêxistin. dema kurte vedor qewimî şartêl diavêje û vejen tê birîn û herk qut dibe. bi vî awayî jî tesîsat tê parastin.
Wêneyek di derbarê komkujiya Kerbelayê
Bûyera Kerbela, yan jî Komkujiya Kerbelayê, di sala 680an (Hîcrî 61, 10 Muharrem) de di navbera artêşek biçûk ya neviyê Muhemmed pêxember, Huseyn bîn Elî û artêşa xelîfeyê dewleta Emewiya Yezîd de qewimiye.
Huseyn bin Elî, ku kurê dê û bavê keça Muhemmed, Fatima û kurê, kurapê wê Elî ye. Kuştina Huseyn bin Elî, her sal di 29ê tebaxê de ji aliyê Şiîya di Roja Aşûrayê de tê bibîranîn û şîn tê girtin, ji aliyê Sunnî ye ku li gorî Sunnî şîn ne raste, ew roj xwe diavêjin Xwedê û mewlûd didin xwendin.
Dema ku di sala 632an de pêxemberê îslamê Hz Muhemmed wefat kir fikara ku dê kî bibe berpirsiyarê civaka Îslamê qewimî. Qismek ji misilman yekemcar xelîfetî ya Ebûbekir qebûl kirin. Piştî Ebûbekir, Omer, Osman û Elî, bûn xelîfeyê Îslamê.
Pêvçûna yekem.
Piştî ku Osman di sala 656an de ji alîyê serhildanan ve hat kuştin, Elî bû xelîfe û derbasê rêveberiya civaka Îslamê bû
Piştre, kurê apê Osman, Muawiye, û Talha, Zübeyr, Aişe û çend xizmên din ên Osman xwestin ku Elî ji kujeran bibîne û ji wan qisas bê xwestin. Elî ji wan xwest ku li benda ji bo demekê bicîh bisekinin. Piştê vê xwesteka Elî, Muaviye, Talha, Zübeyr û Aîşe ji Elî xeyîdîn. Piştê demek Talha û Zubeyr li hemberê Elî artêşek berhev kirin. Elî, vê yekê wekî serhildan pejirand, bi artêşê xwe ve çû cihê bûyerê.
Di destpêkê de şer tunebû lê piştê demekê rewş aloz bû û di navbera herdû artêşa de pêşî şerê devkî û piştre şerekî dijwar di navbera leşkerên herdu aliyan de derket. Di şer de Talha û Zubeyr hatin kuştin. Asîye jî li ser xwestina Elî şandin bajarê Medîneyê. Piştê ev bûyer, Muawîye, li hemberê Elî xelîfetî ya îlankir û civaka Îslamê di navbera Elî û Muawîye de bû du beş.
Kuştina Elî û rêveberiya Muawîye.
Wêneyek li ser Bûyera Kerbela hatiye çêkirin
Piştê 5 sal Xelîfetî ya Elî de, Elî ji aliyê xarîcî yek bi navê Abd’ûr-Rahmân İbn-i Mûlcem bi komplogerî yek heta kuştin û xelîfetî 20 sal ma ji Muawiye re.
Dema ku Muawiya li jiyanê bû, ji alîgirên xwe û ji gelên Hîjaz daxwaz kir ku bi kurê wî Yezîd re dilsoz bin. Lêbelê, hinek alîgir û gelên Hîjaz ji vê daxwazê nerazîbûnên xwe nîşan da û gotin em vê yekê napejirînin sedem jî peymana ku bi Huseyn bîn Elî re hatiye çêkirin destnîşan kirin. Li ser vê yekê, Muawiye dev ji xwestina xwe berda. Pîştê ku Muawiye di sala 680an de mir, Yezîd xwe xelîfe îlankir û derbasê ser rêveberiyê bû.
Dema Yezîd I û rêveberiya wî.
Yezîd rêveberiyê desteserkir û nameyek waliyê Medîneyê re şand, bal kişand ku guhlêbûna Huseyîn bîn Alî ne, ya wê bikirin. Kesê ku bi gutin wê neke wê bi canê xwe berdel bide. Di vê navberê de, Huseyîn nameyên Kufaiyan distîne ku dilsoziya xwe pêşkêşî yê Huseyn bîn Elî re dikirin. Wan got ku ew ê piştgîriyê bidin Huseyn. Eger Huseyn bê Kufa û xelîfetî ya xwe dîyar bike ewê piştgiriya Huseyn bikin. Huseyîn van pêşnîyaran piştrast bû û fikirî ku alîgirên wî li Kufa yê gelekbin. Huseyn û nêzîkê 70 kes aligirê wê û malbata xwe ve ber bi Kufa ve meşiyan. Lê ya rastî aligirê Kufayê wekê dexmînkirina Hûseyn tunebû, qêm derket.
Alîgirên Huseyn bîn Elî ya Kufeyî li Kufayê ji alîyê pirranî ya alîgirên Yezîd ve hatin tepisandin.
Şerê navbera Huseyn û Omer bîn Sad.
Bi vegerîna Huseyîn li bajarê Kerbelayê, Waliyê Yezîd, Îbnî Ziyad nêzîkê 30 hezar leşker şand ser Huseyn. Leşkeran dor li kampê Hûseyn û alîgirê wî girt û dest bi muzakereyan kir. Huseyn ji wan xwest ku dorpêç were rakirin û destûr bê dayîn ku malbata wî û alîgirên wî ji Îraqê derkevin. Fermandarê artêşê, Omer bin Sa'd, ev pêşniyaz dît û vê xwestekê ji fermandarê bilindtirîn artêşa xwe re şand. Ev pêşkêşî ji hêla Îbnî Ziyad ve jî hate pejirandin lê ji hêla Emewîyan Şîmr bîn Zî'l-Cevşen, Bahterî bîn Rebîa û Şeys bîn Rebîa ku di rêveberiya Yezîd de xwedî gotinin dijberî vê xwestekê derketin. Wan ji Omer bin Sa'd re got, Huseyn û kesên pê re an dê kuştin anjî Omer bîn Sad berdelê vî bi canê xwe bide. Di 7ê meha Muharremê de, Omer bin Sa'd kampê dorpêç kir û çavkanîyên avê li ser kampê qut kir. Di 9ê meha Muharremê de, ava xwarinê ya kampê xilas bû. Ji Huseyn û alîgirên wê re tenê vebijêrka şer anjî teslîm bûn maye. Huseyn bîn Elî, ji Omer bîn Sad jibo xweavêtêna Xwedê (îbatet) destûr xwest. Piştê ev xwestek ji aliyê Omer bîn Sad ve hate pejirandin, Huseyn bîn Elî destûr nda alîgirên xwe re got kesê ku dixwazê biçî dikarê di tarîya şevê de here. Bû sibe lê tu kes alîgirên Hûseyn terka wî nekiribûn.
Dotira rojê, Huseyn bîn Elî nêzî xetên pêşîn ya artêşa Omer bîn Sad bûn axivî ji leşker û kesên wî nasdike re axivî û jiwan xwest ku ew nebin sedema şer. Huseyn, bi axaftinek dirêj bang li leşkerên Omer bîn Sad kir. Axaftin Huseyn bîn Elî li li ser leşkerê Omer bîn Sad bi bandor bû fermandarê bi navê Hûr derbasê hêla Huseyn bû.
Omer bîn Sa'd ji ber tirsa guhertina fikrên leşker û alîgirên tîra yekem avêt û şerê da destpêkirin û bi destpêka şer re ji aligirên Îbn Sad, Temîm bîn Kahta û Zeyd bîn Ebtahî û hejmarek leşker, ji aligirên Huseyn bîn Elî Fermandar Hûr, Hebîb bîn Mezahîrb, Kurê Huseyn bîn Elî Elî el-ekber, kurê Hesen bîn Elî Qasim bîn Hesen û hilgirê alê Abbas bi derbê şûran hatin kuştin. Di şer de ergûşa kur ku kurê Huseyn bîn Elî bû bi nîşangirtina tîr a Hurmala bîn Kâhîl hate kuştin.
Kuştina Huseyn bîn Elî.
Piştê definkirina dergûşa kur û çend mirîyên din Huseyn çarek din dîsa derket hemberê artêşa Omer bîn Sad û bang li leşkerên wî kir ku dest ji şer berdîn lê bi fermandana fermandarê artêşa Omer bîn Sad Şimr bin Zî'l Cewşen, êrîşek mezin pêk hat di vê êrîşê de Huseyn bîn Elî bi derba şûrê Sînan bîn Enes en-Nehaiû anjî Şimr bin Zi'l Cevşen hate kuştin. Huseyn û kesê aligirên xwe di vê êrîşa dawîyê de hemî hatin kuştin. Laşê Huseyn û 72 kesên pêre hatin kuştin li bin lingên hespên artêşa Yezîd hatin pêpeskirin. Rojek piştê şer laşê Hûseyn û 72 kesan ji aliyê gudîyên gudê El-Qadiriyê ve hatin definkirin.
Refleks, perçekirdar (bi îngilîzî: "reflex") bertekên bêhemdî yê laş.
Dirkepetik navenda serekî ye ji bo refleksan.
Li dij kartêkiran, berteknîşandana masûlkeyan a ji nişke ve û bêhemdî, wekî refleks (perçekirdar) tê navkirin. Navenda kontrolkirina refleksan dirkepetik û qedê demax e. Dirkepetik demareragihadinan ji laş ber bi demaxê dişîne, an jî ji demaxê aresteyê laş dike, lê yek ji karê sereke yê dirkepetikê kontrolkirina çalakiya refleksan e. Di endamên hestê de wergirên hestê hene. Ji hawirdor kartêkir bi navbeynkariya wergirên hestê tên girtin û ber bi demarexaneyên heste ve tên şandin. Hestedemarexane bêyî ko demareragihadinan bişînê demaxê, di dirkepetikê de, raste rast arasteyê demarexaneyên livînê dikin, loma bi navbeynkariya refleksan berteknîşandan hê leztir çê dibe. Ji ber ko bertekên refleksî ne di bin kontrola mejî de ne, refleks bêyî ko mirov bifikire, şîrove bike û biryar bide rû dide. Loma masûlke, li dij kartêkirek diyarkirî, her tim bi heman şêweyê bertek nîşan dide, ango li dij corek kartêkir bersîva laş neguherbar e. Wekî mînak; her cara ko destê mirov bêzaneyî li tiştek germ bikeve, mirov her tim destê xwe ji wî aliyê dikişîne an jî dilopek av bikeve coga henaseya mirov, mirov dest bi kuxikê dike. Li gel dirkepetikê, demaxê naverast û lakêşemox jî hin refleksan kontrol dikin.
Refleks ne tenê ji bo livîna masûlkeyan e, hin caran jî dibe ko refleks rijênan jî çalak bike ji bo derdanê. Wekî mînak, gava yek li cem mirovek keriyek lîmonê biguvişîne, rijênên lîkê yê mirov girj dibin û lîk (tûk) der didin.
Refleks, laşê mirov li hember rewşên xeterî diparêze. Wekî mînak refleksa çavniqandinê, yek ji refleksên zikmakî ye ko laşê mirov herî zêde bi kar tîne ji bo parastina çavan. Heke mêşek an jî tozek ber bi rûyê mirov ve were û nêzikê çavê mirov bibe, heta ko mirov ji tozê an jî ji mêşê agahdar bibe, palikên çavê mirov diniqin. Hê ko mejî ji xeteriya ser çavan agahdar nebûye, refleksa çavniqandinê rû dide, paşê mejî pê ji xeteriyê û çavniqandinê dihese. Ango çavniqandin bi eslê xwe refleks e, lê mirov hin caran dikare bihemdê xwe jî çavên xwe biniqîne.
Refleksên zikmakî.
Refleksên bomaweyî (genetîk) in. Hewce bi fêrbûnê nîn e. Wekî mînak dergûş bi refleksa mijînê ji dayik dibe, kes dergûşê hînê mijîna şîr nake. Çêlikên werdekê piştê ji hêkê derdikeve, bihesanî dikare avjenî bike. Ango çêlikên werdekê avjeniyê paşê hin nabin, avjenî refleksa zikmakî ye ji bo çêlikan. Cora refleksên zikmakî taybet e ji bo cora zîndeweran.
Refleksên destketî (refleksên hatina fêrbûnê).
Refleksên destketî, piştê çendan cerîbandinan bi fêrbûnê peyda dibe. Wekî mînak dîlan girtin, ajotina erebeyê. Evan refleksan bi çalakiya mejî dest pê dikin, paşê dikevîn bin kontrola dirkepetikê.
Cora refleksan li gor hêjmara gehînkeyan.
Hêjmara demarexaneyên ji bo refleksê ragihandin diguhezînin, kêm e, loma berteknîşankirin bi refleksên dirkepetikê gellek bi lez e.
Refleksên yekgehînkeyî.
Hin ji refleksan, bi alikariya du demarexene, demarexaneya hestê û ya livînê peyda dibe. Wekî mînak refleksa ejnû (refleksa çokê). Di refleksa ejnû de, demarexaneyên hestê yên ji çokê tên di dirkepetikê de, raste rast bi demarexaneyên livînê yên diçin masûlkeyan ve gehînke ava dikin. Ji ber ko di kevanê refleksa ejnû de tenê yek gehînke heye, ev cor refleks, wekî refleksên yekgehînkeyî (bi înglîzî: "monosynaptic reflexes") tên navkirin.
Refleksên firegehînkeyî.
Di piraniya refleksên dirkepetikê de di navbera demarexaneya hestê û ya livînê de, demarexaneya navê (navberê) cih digire. Ango kevanê refleksê ji sê cor demarexane pêk tê. Ji van refleksan re refleksên firegehînkeyî (bi îngilîzî: "polysynaptic reflexes")tê gotin. Refleksa destkişandinê ji tiştek germ, an jî refleksa çavniqandinê mînak in ji bo refleksên firegehînkeyî.
Ji hawirdorê wergirtina kartêkirê, di dirkepetikê de tekuzkarîkirina demareragihandinê û bertek nîşandana bêhemdî wekî kevanê refleksê(bi îngilîzî: "reflex arc") tê navkirin.
Kevanê refleksa destkişandinê.
De em bibêjin destê mirovek bi şaşî li sobeya sor (germ) ket, kevanê refleksa destkişandinê ji sobeya sor, bi hevkariya sê cor demarexaneyan pêk tê.
Gava destê mirov bêhemdî li sobeya sor dikeve, hema di heman demê de bê ko mirov ji germahiya sobê agahdar bibe an jî êşa şewata destê xwe hest bike, refleksa destkişandinê rû dide. Piştê refleksê, haya mirov ji xeterê tê.
Kevanê refleksa destkişandinê bi van gavên li jêr çê dibe.
1.Gava çermê dest li sobê dikeve, germîhewergir(wergira germahiyê) û êşanewergirên(wergira êşê) nav çermê, germahiya sobê û êşa şewata çermê werdigirin û diguhezînin demarexaneya hêstê.
2.Demarexaneya hestê demareragihandinên ji wergiran tê, arasteyê dirkepetikê dike.
3.Di nav dirkepetikê de demarexaneya hêstê demareragihandinê diguhezîne demarexaneya navê.
4.Demarexaneya navê tekûzkariya demareragihandinê dike, paşê bi şeweyê demareragihandinê sinyal dide demarexaneya livînê ya mil.
5.Demarexaneya derkevtî (livînê) ragihandina girjbûnê dişîne masûlkeyên milê.
6.Bi girjbûna masûlkeyên mil, mirov destê xwe ji sobeya sor dûr dixe.
Paşê demarexaneya navê di gehînkeyên xwe yên bi demarexaneyên din ve demareragihandin dişine mejiyê û mejiyê ji rewşê agahdar dike, herwisa heke dest şewitî be, êşa şewatê jî tê şandin ji bo beşa êşê ya mejiyê.
Pêt, albûmeke hunermend Hozan Hogir e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 12 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_luRUQQklxD4tZt2Asm5Vs1y-usEGwBJuw "Girêdana YouTube Musicê"]
Hebûn'", albûmeke hunermend Mizgîn e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_l8eRRwPlTe5UVttLBF6iZdE6Fct1MIZjc "Girêdana youtube musicê"]
Çiyayê Gabarê'", albûmeke hunermend Aram Tîgran e û ji aliyê Aydın mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 15 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mKaZBy4XiPOmLTKQvGvt1gPqXeC2DoObM "Girêdana youtube musicê"]
Şev çû'", albûmeke hunermend Aram Tîgran e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 15 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_meFUX1hYoaCAth5aQYvL4rxGHdDxAxJZU "Girêdana youtube musicê"]
Zîlan'", albûmeke hunermendê ermen Aram Tîgran e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 12 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lPmF3IDNopMZJF3qj8rlBjMAwlgsIPsiU "Girêdana yt musicê"]
Mela Xelîlê Mişextî an jî Mela Xelîlê Silêman (jdb. 1888, gundê Belawat, Mûsil, Parêzgeha Neynewayê, m. 01.01.2007) lêkoler û helbestvanê kurd ê ji Başûr e.
Mela Xelîlê Mişextî li gundê Belawetê yê girêdayî bajarê Mûsil hatiye dinê. Wextê wî yê bûnê ne zelal e. Wek 1888, 1890 an 1892 tê texmînkirin. Navê wî yê eslî Xelîl Silêman Xabûr e. Ji ber ku malbata wan neçar e Silêmanê bavê Mela Xelîl bi gavantiya gundan debara xwe kiriye ku yek ji wan gundan gundê Bazîce ye. Bavê wî di zaroktiya wî de li gundê Bazîce wefat dike. Dû re Mela Xelîl dibe golikvanê gundê Bazîcê. Mela Xelîl dest bi feqîtiyê dike. Wexta ku diya wî wefat dike êdî Mela Xelîl temamê jiyana xwe bo xwendinê terxan dike û li gelek gundan li cem gelek seydayan dixwîne.
Mela Xelîl xwendina xwe ya medreseyê di bîst salan de temam dike, îcaza melatiyê werdigire û dibe mela. Mela Xelîl li çendîn gundên Kurdistanê melatiyê dike. Di vê navberê de sê caran dizewice. Zewaca wî ne wek pirjinî ye. Jinek wî miriye dû re wî ya din aniye.
Ji sala 1956an pê de, ew ji karê Melatiyê qeraye û berê xwe daye têkoşîna neteweyî. Mela Xelîl di warê siyasetê de li Kurdistana Başûr bi ḥereketa Kurdistanî ya Mela Mustefayê Berzanî re têkilî daniye û bo tevî wê hereketê tevgeriyaye. Ew dikeve nav xebata Partiya Demokrat a Kurdistanê û dibe endamekî çalak. Piştî sala 1958an, dema general Ebdulkerîm Qasim destheladariya şahinşahî li Îraqê rûdixîne û komarê di şûnê de datîne, jixwe di wê salê de, Mela Mistefa Berzanî, tevî hevalên xwe ên şoreşger, piştî diwazde salan ji koçberiyê vedigerin Kurdistanê. Ew ji sala 1947an ve, piştî hilweşîna Komara Kurdistanê li Mehabadê, bi 500 têkoşerî re, berê xwe dabû Yekîtiya Sovyetê. Wan şer dikir bi artêşa sê dewletên dijmin re û ji nû ve çemê Arasê birî û ketin sînorê dewleta komunîst.
Vegera Mistefa Berzanî hêzeka mezintir dike di dilê Mela Xelîl de. Hingê ew bi hinek hevalên xwe re, şaxê Partiya Demokrat a Kurdistanê li devera Şêxanê dadimezrînin û Mela berpirsiyariyê dike. Hingê pêwendiyên Mela bi Ibrahîm Ehmed re çêdibin. Herwiha Celal Talabanî jî dinase, lê ew hîna şagirtê zankoyê bû û li Bexdayê xwendina xwe dikir.
Di dema desthelatiya serokê komara Îraqê Ebdulkerîm Qasim de, Mela sê caran tê binçavkirin. Wisa demên dirêj di zindanê de diborîne. Çaxê nemir Mistefa Berzanî dest bi şoreşê kir, Mela Xelîl dibe pêşmerge. Dema bi sedemê peymana Cezayirê di sala 1975an de şoreş têk diçe û milet perîşan dibe, hingê Mela Xelîl bi pêşmergeyan re koçberî Îranê dibe û bi salan li wir dimîne. Lê piştî temenê wî mezin dibe, dîsa vedigere Başûrê Kurdistanê û li komelgeha Çireyê niştecîh dibe.
Pirtûkên Mela Xelîlê Mişextî gelek in, lê pir kêm ji wan hatine çapkirin. Mexlesa "Mişextî" bi kar aniye.
Sun Tzu "(an jî Sun Zi, Sun-tzu, Sun Tse, Ssun-ds, Sun Tzu)", (çînî: 孫子; "Sūn Zǐ") fermandarê navdar, fîlozof û efserê leşkerî yê ku di sala 500 (B.Z)an de li Dewleta Wu (Çîn) jiyaye. Nivîskarê pirtûka navdar Hunera Şer "(çînî:"兵法, "Bīng Fǎ")" e. Pîrtûka ku ji 13 beşan pêk tê, prensîbên şer yêk Çîn ê berhevkirîye. Di Serdema Dewletên Şer Dikin da hatîye nivîsandin.
Sun Tzu di pîrtûkê da gotîye kû "Serkeftina rast, serkeftina bê şer kirine, rêberê rast ew kese ku bê şer serkeftin dest xistîye ye."
Hunera Şer (çînî: 孙子兵法, "Sūnzĭ Bīngfǎ") pirtûkeke navdare ku li ser taktîkên leşkerî û şer ji hêla Sun Tzu ve di sedsala 6 (B.Z)an de hatiye nivîsandin. Ew ji 13 beşan pêk tê, ku her yek aliyekî cuda ya şer destnîşan dike. Ew, pirtûka bingehîn a stratejî û taktîkên leşkerî tê hesibandin. Ew yek ji pirtûkên "Heft Klasîkên Leşkerî yên Çînê" ye.
Hunera Şer yek ji pirtûkên kevn û baştirine ku li ser stratejiyê hatiye nivîsandin e. Di dîrokê de bandorek mezin li ser pirsgirêkên leşkerî kiriye. Her weha ji dawiya sedsala 20an û vir de di aborî û karsaziya cîhanê de jî tê bikar anîn.
Ev pirtûka ku ji hêla Sun Tzu ve hatî nivîsandin bandor li gelek navên navdar ên di warên werzîş, siyaset, zanist û hunerê de kir û rê da wan. Wê bandor li ser Mao Zedong, General Nguyên Giáp|Võ Nguyên Giáp, General Douglas MacArthur û hîn serokên împeratoriya Japon kirîye.
Rê yan jî rêk cihê hişk û taybet e ku li ser çûnûhatin tê pêkanîn. Ew dibe ku ji ber sedemên xwezayî pêk tê an jî bi destên mirovan ve hatî amadekirin. Alîkariya mirovan, ajalan û wesayîtan dike ku pêşveçûnek zû, bi hêsanî û bi ewlehî pêşve bibin.
Yekem rê yên di dîrokêda derketêne hole, ji alîyê çuyin û hatina ajalan hatine çêkirin. Ev rê ji alîyê mîrovan jî hate bi kar anîn. Rê yên di salên 6000an berî zayînê de bi vî rengî hatine damezirandin, li dora çavkaniyên avê yên li nêzîkî Jericho têne dîtin. Pîşt re bi destê mîrovan rê hatin çêkirin. Riyên împeratoriya Romayê gelek navdar in.
Serxwebûn xweş e, albûmeke hunermend Aram Tîgran e û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nta4dUFGsjyOdUcTptyZsqopMKaasuDP4 "Girêdana yt musicê"]
Taoîzm dîneke ku li axa Çînê dereketîye holê û bingeha wê pirtûka Laozi, ya bi navê "Tao Te Ching" e. Li gorî rêbernameya Pinyin, rastnivîsandina wê Dao ye. Di zimanê çînî da tê wateya rê,meşîn, axaftin, rêbaz. Nûnerên damezrêner Taoîzmê Laozi û Chuang Tzu ne.
Taoîzm êdî wekî felsefeyek tê ditin. Tao (an jî Dao, 道) navê "hêz" an jî "rê" ye ku Taoists bawer dikin ku her tiştê li dinyayê çê dike. Taoîst wisa difikirin ku peyv nikarin bi awayek rast felsefeya Tao dîyar bikin. Xeta yekem a Tao Te Ching (道德 经), nivîsa herî girîng a Taoîzmê, dibêje "Riya ku dikare bi gotinan were dîyar kirin riya rastîn nine." Gelek nivîsarên pîroz ên din jî ji hêla mamosteyên Taoîzmê hatine nivîsandin hene.
Taoîst hewl didin ku jiyanek hêsan û hevseng bi xwezayê re bijîn. Ev di nav Taoîzmê de yek ji girîngtirîn prensîp e. Taoîst her weha bawer dikin ku nakokî ne baş e û ku di navbera we û bi tiştekî da pirsgirêkek çêbibe, çêtir e ku hûn rêyek li dora wê tîştê bibînin.
Taoism yekem car 2500 sal berê di nivisarên Çînê da xuya dike. Mirov her gav di destpêkê da olên/dînên xwe nanivîsin, ji ber vê yekê dibe ku ev ol ji vê dirokê kevntir be.
Bawerî û pratîkên wê.
Kesên ku vê olê dişopînin bawer dikin ku bi gotin, raman, tevgerên sembolîk, û hwd. tiştek kirin, dikare di cîhana rastîn de tiştan biguherîne. Fehmkirina wê fikrê dijware.
Mînakek wiha ye: çîrokek kevnare heye ku dibêje Çîn wextekî bi lehîyê hatibû qewirandin. Cîhan ji alîyê Yǔ (禹) ku tenê linge kî wî hebu, hate rizgarkirin. Yǔ çû deverên cûda yên Çînê. Rê li ber avê vekir ku av here behrê. Gava ku li dinyayê tiştek pir xirab çêbibe, monakên Taoîst dikarin herin peresthegê û kirinên Yǔ (禹) bibêjin. Ev dibe sedema tiştên xirab ji dinya yê rabin û dinya yê rast bike.
Monakên Taoîst gelek tiştên din jî dikin. Mînakî, ew dikarin agir û deng bikar bînin da ku cinan ji xwe dûr bixînin. Ew dikarin tiştan bikin da ku nexweşiyê rind/qenc bikin. Ew dikarin cenazeyan werbigirin û alikariya ruhên nû bikin ku ziyanê nebîne.
Taoîst bawer dikin ku dijberî ji bo hebin bawerîya hev dikin. Mînakî, mezin û piçûk, ronahî û tarî.
Gulîzar, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nxbTBbnQj7f6bBwsz4rBkMZwbDg9NoDe8 "Girêdana yt musicê"]
Dil perîşanim, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mPlhnq_wpCz4iIxTctziKYZdc4KMQm1vQ "Girêdana yt musicê"]
Ay lê gulê, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 13 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_kyIIzlw0Q5M13N4OxG6ocgmuN0dWGw8wc "Girêdana yt musicê"]
Nesrîn, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 9 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nTdCCNCEPKGf4Q8GWHY5Bj3t5UCTzPN9s "Girêdana yt musicê"]
Cana min, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 10 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_noUjrE41gcN-g_y8U9-NCynm9ECxyjYv0 "Girêdana yt musicê"]
Koçê me barkir, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 7 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nmkf6jA5FkG8WuNXUcZu1XDu7c_rDimwQ "Girêdana yt musicê"]
Ey felek, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 7 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nuGuif99DQRBpT6HfqKdkVGbqKaLMzLzQ "Girêdana yt musicê"]
Pêxemberê Ummetê Hz. Muhemmed pirtûka Ebdulhadî Botî ye.
Pirtûk li ser jiyana Muhemmed pêxember e.
Nivîskar pirtûka xwe wisa dide nîşandan;
"Di qernê şeşan ê zayinî de Erebistanê di dergûşa xwe de zarokek wisa mesin kir ku ewî bi daweya xwe ji nû ve heyat da dinyayê. Ronahiya daweya wî, beşeriyet bi çav kir da ku pêşde here, tarîtî û ronahiyê, rastî û şaşîtiyê ji hev veqetîne. Ev meriv, pêxemberê ummetê Hz. Muhemmed (s.a.v) bû".
Nalînek, albûmeke hunermend Mihemed Şêxo ye û ji aliyê Kom mûzîkê ve hatiye tomarkirin. 9 stranên albûmê hene.
[https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_njB7EVmdVooBF0AqPRlWKCsNc6bzidrOg "Girêdana yt musicê"]
Wîkîpediya Îbranî (bi Îbranî: ויקיפדיה: האנציקלופדיה החופשית), malpera wîkîpediya ya bi zimanê Îbranî ye.
Li gorî daneya 21 Gulana 2020an di wîkîpediya Îbranî de 266.521 gotar, 641.478 endam û 37 rêveberê malperê hene.
[https://he.wikipedia.org/wiki/ Malpera wîkîpediya bi zimanê îbranî]
Wîkîpediya almanî (bi almanî: "deutschsprachige Wikipedia"), malpera wîkîpediya ya bi zimanê almanî ye.
Niha di Wîkîpediya almanî de gotar, endam û rêveber hene.
[https://de.wikipedia.org/wiki/ malpera wîkîpediya bi zimanê almanî]
Wîkîpediya çînî (bi Çînî:中文維基百科/中文维基百科), malpera wîkîpediya ya bi zimanê çînî ye.
Li gorî daneya 21ê gulana 2020an di wîkîpediya çînî de 1.120.372 gotar, 2.945.822 endam û 79 rêveber hene.
[https://zh.wikipedia.org Malpera wîkîpediya bi zimanê çînî]
Wîkîpediya bulgarî (bi bulgarî: Българоезичната Уикипедия), malpera wîkîpediya ya bi zimanê bulgarî ye.
Li gorî daneya 21ê gulana 2020an di wîkîpediya bulgarî de 262.529 gotar, 271.207 endam û 27 rêveber hene.
[https://bg.wikipedia.org/wiki/ Malpera wîkîpediya ya bi zimanê bulgarî]
Wîkîpediya Slovakî (bi slovakî: "Slovenská Wikipédia"), malpera wîkîpediya ya bi zimanê slovakî ye.
Li gorî daneya 21ê gulana 2020an di wîkîpediya slovakî de 233.409 gotar, 188.838 endam û 9 rêveber hene.
[https://sk.wikipedia.org/ Malpera wîkîpediya ya bi zimanê slovakî]
Ebdullah bin Rewahe (erebî: عبدالله ابن رواحة, r. 590 Medîne - m. 629) sehabeyê Muhemmed pêxember û fermandarekî îslamê bû.
Ebdullah bin Rewahe bi xwe helbestvan bûye. Muhemmed pêxember gotiye helbestên wî li hemberî muşrîkan weke tîr e.
Bi xwe li Medîneyê ji dayik bûye û di şerê Muteyê de hatiye kuştin.
Wîkîpediya Azerî (bi azerî: "Azərbaycanca Vikipediya"), malpera Wîkîpediya ya bi zimanê azerî ye
[https://az.wikipedia.org/wiki/ Girêdana beşa wîkîpediyayê bi zimanê azerî]
YouTube Music anjî YouTube Mûzîk, ji aliyê YouTubê ve hatiye pêşvebirin. Platformeke muzîkê ye bi awayeke onlîne mûzîkan pêşkêşê endamên xwe dike.
YouTube Mûzîk, heta niha di nav sînorên 77 welatan tê bikaranîn.
Cara yekem pêwiste ku sepana platformê daxînin ser telefon an jî cîhazên din yên ku win bikartinin û piştre endamtî ya xwe li ser platformê bidin destpêkirin.
Deezer yanjî Deezer mûzîk, platformeke mûzîkê ye bi awayeke onlîne mûzîkan pêşkêşê endamên xwe dike.
Deezer, niha li 180 welatan zêdetir tê bikaranîn
Pêwiste ku cara yekem sepana platformê li storên sepana bê daxistin û pêre endamtî ya platformê bide destpêkirin.
Shawn Harrison (jdb. 28'ê berfanbarê 1973 li Los Angeles, Kalîforniya) lîstikvanekî fîlmê ya amerîkan e ku ji bo rola wî ya wekî Waldo Geraldo Faldo di rêzefîlmê televîzyonê Family Matters de ji temaşvaniyeke mezin re hat nasîn.
Kariyera lîstikvanê ya Harrison di sala 1985an de dest pê kir, di nav de wî hîn jî roleke ne girîng di rêzefîlmê Televizyona Dewletên Yekbûyî yên Hill Street Blues de wergirt. Du sal şûnda, ew di du fîlmên televîzyonê de lîst pêşiya ku serkeftina xwe di sala 1990 de çêkir wekî Waldo Geraldo Faldo, hevalê kêm aqil ê Eddie Winslow (ku ji hêla Darius McCrary ve hatibû rolkirin). Ew vê rolê di 106 beş de lîst û di sala 1996 de bi dawî bû. Ev piştre rolên mêvanî di çendîn TVyên cuda de lîst. Di heman demê de di nav Sîtkoma Girlfriends de rolekî dubare lîst.
Di rêzeya xêzeromanê Legion of Super-Heroes de,ku li ser bingeha xêzeromanên bi heman navî, yên ku ji hêla weşanxaneya amerîkî DC Comics ve têne weşandin, ew ji 2006-ê heya 2008an de rola Timber Wolf dûblaj kir.
Telegram platformeke şandina peyaman ya rasterast e.
Piştê tomarkirina endamtî ye endamên platformê dikarin ji xwe re komên şandina peyama biafirîne û li ser Telegramê dikarin agahî yan jî peyama bi koma xwe re parve bike.
Kamil Tolon (jdb. 29ê sibata 1912an li Stembolê, Împeratoriya Osmanî - m. 7ê tîrmeha 1978an li Swîsreyê) karsaz û pîşesazkerekî tirk e.
Dema ku wî sala 1935 ji zanîngehê xelas kir, ew wek çavdêr PTT hate wezîfedarkirin. Paş vê, bi Fahri Batıca, wan dikanek vekiribû. Li vê dikanê wan yekem makîneya şûştinê ya Tirkiyê hilberandin. Piştî vê yekê, polayê wî Adnan Menderes ji Kamil Tolon re pêşniyaz kir ku motora elektrîkê hilberîne. Piştra, wî yekem motora elektrîkê ya Tirkiyê çêkiribû.
Lubabe bint Haris an Umul Fezl (erebî: لبابة بنت الحارث‎‎, 593-655) jina Ebasê apê Muhemmed pêxember û sehabe ye.
Di nav jinan de û du jina Muhemmed pêxember Xedîceyê re bûye Misilman. Her wiha dûyemîn jina misilman e.
Bi xwe xûşka Meymûne bint Harisê ye.
Ji mêrê wê Ebas şeş law û keçekî jê re bûye.
Sefwan bin Muetel (erebî: صفوان بن المعطل;r. ?, Medîne - m. 640/680 Semîsad) yek ji sehabeyên Muhemmed pêxember e ku navê wî di "Bûyera Îfkê" de derbas dibe.
Dîroka ji dayikbûnê baş nayê zanîn û dîroka wefatbûbê jî li gorî çavkaniyên îslamê tê guhertin.
Bi xwe ji Muhemmed du hedîs rîwayet kiriye.
Zeyneb bint Xuzeyme (erebî: زينب بنت خزيمة‎), Jina Muhemmed pêxember e. Leqeba wê Ûmûl Mesakîn (Dêya Feqîran) e.
Navê mêrê wî Ubeyde bin Haris bin Ebdulmutelib e ku di Şerê Bedirê de hatiye kuştin ji ber wê Zeyneb bint Xumeyze bî maye û di şêst saliya xwe de bi Muhemmed re zewiciye û sê an jî heşt meh şûnde jî wefat kiriye.
Di goristana "Cenetûl Baqî" de hatiye definkirin.
Ebad bin Bîşr (erebî: عباد بن بشر) yek ji sehabeyên Muhemmed pêxember e.
Bi xwe di navbera salên 597-632an de jiyaye, ji eşîrekî Medîneyê ye. Piştî ku bû misilman ketiye Şerê Bedirê, Ûhud, û Xendeqê û di van şeran de pêxember diparêzî.
Ebdullah bin Emr (erebî: عبد الله بن عمرو بن العاص, r. 615 - m. 684), Sehabeyê Muhemmed pêxember ê ku pir hedîs nivisiye.
Ebdullah bin Emr li bajarê Medîneyê hatiye dinyayê û li Misirê di sala 684an de wefat kiriye.
Kurê Emr bin Es û Rayta bin Munebihê ye.
Zeyd bin Sabit (r. 612 Medîne - m. 665 Medîne),
yek ji sehayên Muhemmed pêxember û nivîskarê wehiy ye.
Bi xwe di yanzdeh saliya xwe de bûye misilman. Ji ber ku hêj emrê wî piçûk bûye nekirine Şerê Bedirê û Şerê Uhudê.
Bi xwestina Muhemmed pêxember hînê zimanê îbranî û zimanê suryanî bûye ku peyamên çûyîn û hatinê nivîsiye û wergerandiye.
Ksenofon (,; jdb. derdora 431ê beriya zayînê - m. derdora 354ê beriya zayînê), fîlozof, nivîskar û dîroknasê yewnanî bû. Bi xwe telebeyê Sokrates bû.
Bi berhema xwe ya Anabasis tê naskirin.
NGC 2087, cîsmeke asîmanî ye. Ji aliyê astronoma Brîtanî John Herschel ve di sala 1835an de hatiye vedîtin.
Di salên 1945an de ji aliyê hindek ticar û rewşenbîrên feyliyan ve Komeleya Feyliyan hate ava kirin. Vê komeleyê ji bo zarokên feyliyan du dibistan ava kirin. Ji bo çakkirina jiyana feyliyan gelek xebat dikirin
Zekeriya (erebî: زكريّا,Zekeriyyâ, îbranî: זכריה Zekharya,
yewnanî: Ζαχαρίας Zakharias), li gorî Îslamê pêxember, li gorî Xiristiyaniyê zanyarê dîn e. Di Quranê û di Peyama Nû de behsa wî tê kirin.
Sed Dibistanen Raman (çînî: 諸子百家; pinyin: zhūzǐ bǎijiā) dibistanên felsefe û ramanin ku dî navbera sedsala 6an (B.Z.)-221an(B.Z.) de li Çîn a kevnar derketine holê.
Di dîroka Çînî de, ev serdem wekî serdemek xwînrij tê zanîn ku dewletên piçûk şer û pevçûnên hevûdu dikirin. Ev dem wek Serdema Bihar û Payiz, Serdema Dewletên Şer Dikin tê zanîn. Ji aliyekî din ve, ew wekî serdema zêrîn a dîroka ramana Çînî jî tê zanîn. Felsefe û ramanên li ser mijarên esman, jiyan, civak, xweza, derman, teknolojî, stratejî di vê demêda bi avayekî serbixwe pêşta çu.
Ditin û zanînên vê demê, bandorek mezin li ser awayên jiyan û hişmendiya civakî ya welatên Asyayî kirîye. Mamosteyên hêja yên vê demê, li ser rêbazen rêvebirîyê yên dewletan, şer û dîplomasîyêda, şîret li serweran/rêvebiran kirîye.
Ev dem,bi yek kirina Çînê ji alîyê xanedana Qin va, dawî bû. Hin ji van dibistanên ramanê li Çinê û li derdorê Çînê ji tunebûnê xelas bûn û îro hîn jî çalak in.
Dibistana Dao.
Nûnerên herî girîng ên hînkirina Dao (rê) Lao Zi û Chuang Tzu nin. Ev dibistan li ser civak û raman gelek bandordar bûye. Di navenda têgihiştina esmanî, bingehîya dermankirina Çînî, rêveçuna xwezayîda Dao heye. Bi rastî, bandora Dao li ser hema hema hemî dibistanên ku li Çînê derketiye, heye.
Dibistana Konfusyus.
Konfusyus kesê ku herî zêde bandor li ser rêvebirîya dewletê kirîye ye. Hê jî bandora Konfusyus li ser Çîn a nûjen û civaka nûjan a Çîn heye
LTE (bi îngilîzî: Long-Term Evolution wate ya bêjeyê: pêşveçûna demên dirêj), bikaranîn a LTE an LTE-A leza girêdana înternetê ya mobîlê bi giranî zêde dike. Sîstema LTE girêdana înternetê ya bi bingeha pergala IPyê bikartîne. Sîstem bingeha tora IPyê di teknolojiya 2G anjî 3G de nehatiye bikaranîn.
LTE, ji aliyê NTT DoCoMo ve li Japon di sala 2004an de hat pêşniyar kirin. Xebatên yekem di 2005an de dest pê kir. Guhertoya pêşdestê ya LTE / SAE di gulana 2007 de hate pêşve xistin. Di Kanûn 2009 de, modem yekem ji hêla TeliaSonera ve hat ragihand. Yekem telefona destek LTE (Samsung SCH-r900) di îlona 2010an de hate hilberandin. Standardê LTE di Adarê de 2011 hate dayîn. Di sala 2012an de, operatorên CDMA plan kir ku derbasê sîstema LTE yê bin. Bikaranîn a yekemîn ya sîstema LTE, di sala 2013an de dest pê kir.
Vol-TE.
Vo-LTE, ji hêla din ve, teknolojiyek veguhestina bihîstwerê yê ye ku li ser sîstema girêdana tora înternetê ya IPa ye û li ser sîstema LTE û LTE-Advancedê dixebitê.
5G, nifşa 5emîn a sîstema tora înterneta mobîlê ye. Leza înternetê ya sîstema 5G, ji nifşa çaremîn 4g (LTE) 10 carî zêdetir e. Ev leza hanê li gorî kategoriya cîhaza ku tên bikar anîn, ji 1 heta 10 Gbps ê diçe tê. Yekîtiya Telekomînîkasyona navneteweyî û Yekîtiya Ewropa di sala 2020an de armanca bikaranînê pêşdibîne.
Bi teknoloji ya îro 5G, di tora rastîn ya îro de gihîştiye leza 4.7 gbit/s û di hawîrdanên laboratorî de gihîştiye bileziya 7,5 Gbit/s ê. Armanca sîstemê ewe e ku heta sala 2025an lezîya sîstemê derîne 10 Gbit /s.
Anamur (bi grekî:Ανεμούριον = Anemourion (aşê bayê), navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye
"Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe yanavçeyê"
Navçe li rojavayê parêzgeha Mêrsînê û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
Aydıncık, Navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
"Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe ya navçeyê"
Navçe li rojavayê parêzgeha Mêrsînê cîh digire û yek ji navçeyên perava Deryaya Navîn ê.
Bozyazı, Navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye û li ser perava Deryaya Navîn cîh digire.
Navçê yek ji navçeyên perava Deryaya Navîn ê û li rojavayê parêzgeha Mêrsînê cîh digire
Çamlıyayla yanjî Nemrûn navçeyeke çiyayî ya parêzgeha Mêrsînê ye.
Navçe, li ser erdeke çîyayî hatiye avakirin û dikevê bakurê parêzgeha Mêrsînê.
Erdemli, navçeyeke parêzgeha Mêrsînê ye û li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin.
Erdemli, navçeyake perava Deryaya Navîn û di nav sînorê parêzgeha Mêrsîn de ye.
Gülnar, navçeyeke çiyayî, ya parêzgeha Mêrsînê ye.
Navçe, li rojavayê parêzgeha Mêrsînê û di erdê çiyayî de cîh digire.
Mut, yek ji navçeyên parêzgehê Mêrsînê ye.
Mut, navçeyeke girêdayî parêzgeha Mêrsînê ye û li ser erdeke çîyayî hatiye avakirin.
Silifke, yek ji navçeyên perava Deryaya Navîn û navçe ya parêzgeha Mêrsînê ye.
Silifke, navçeyake perava Deryaya Navîn e.
Çukurova navçeyeke navenda ya bajarê Edenê ye.
Çukurova, navçeyeke navenda bajarê Edenê û li ser perava gola Bendava Seyhanê cîh digire.
İmamoğlu, navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Navçe, 45 km dikevê bakûrê Edeneyê û di deşta Edeneyê de cîh girtiye.
Karaisalı, navçeyeke parêzgeha Edeneyê ye.
Navçe, di destê pêka Çiyayê Torosa hatiye avakirin û dikevê rojavayê Edeneyê.
Armanc û Mîsyon.
Wek tê zanîn gelê kurd di demekî tevlihev û dîrokî de derbas dibe û divê ji bo pêşketin, serkeftin û azadiya gelê kurd em tev bi hemî quweta xwe bixebitin. PDK-Xoybun.com malperekî Sîyasî, Hunerî û Çandî ye û Redaksîyona wê ji aliyên xebatkarên kevneşopên PDK-1965 tê kirin. Armanca PDK-Xoybun.com pêşketina PDK di bakurê Kurdistan de, çareseriya paşvemayîna partiyê, nasandina mîsyona PDK'ê yê, tekoşîna siyasi û xebatên li ser dîrok, huner û çanda kurd e.
Herçiqas malpera PDK - XOYBUN ji aliyê kevneşopên PDK li Bakurê Kurdistan hatibe amadekirin jî, her kurdek dikare bi qaideyên weşanên PDK-Xoybun.com ê ku li jor hatiyê ziman fikir û ramanên xwe bi azadî di vê malperê de bide weşandin û bîne ziman.
Karataş navçeyeke perava Deryaya Navîn û girêdayê parêzgeha Edeneyê ye>
Karataş, li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin û 48 km dikeve bakûrê Edeneyê.
Kozan yek ji navçeyên parêzgehê Edeneyê ye û navçe di deşta Edeneyê de hatiye avakirin.
Navçe di nav deşta Edeneyê de hatiye avakirin û dikevê bakurêrojhilatê Edeneyê.
Saimbeyli yan jî Xaçîn, yek ji navçeyên parêzgehê Edeneyê ye.
"Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe ya navçeya Xaçînê
Xaçîn, yek ji navçeyên çîyayî ya parêzgeha Edenê ye û dikeve bakûrêrojhilat ya parêzgeha Edenê.
Sarıçam, yek ji navçeyên navend ya bajarê Edenê ye.
"Li gorî daneyên sala hêjmara gelhe ya navçeya Sarıçamê"
Sarıçam, navçeyeke navend a ya bajarê Edenê ye. Li rojhilatê navçeya Ceyhan, navçeya Îmamoglu li bakur, navçeya Yüreğir li başûr, li rojava navçeyên Karaisalı, Çukurova, û bendavên Seyhanê û Çatalan cîh digire.
Tufanbeyli, yek ji navçeyên parêzgehê Edenê ye.
Tufanbeyli, navçeyeke çiyayî ya Edenê ye û dikeve bakûrê rojhilata parêzgeha Edeneyê
Yomurtalık, yek ji navçeyên li ser perava Deryaya Navîn e û giradayê parêzgeha Edenê ye.
Navçe li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin û dikeve başûrê parêzgeha Edene yê.
Ereğli, navçeyeke parêzgeha Qonyayê ye.
Ereğli, yek ji navçeyên deşta Qonyayê ye û dikeve rojhilatê deşta Qonyayê.
"Zurûf" pirtûka Mele Yûnisê Erqetînî ye ku di sedsala 17an de hatiye nivîsandin.
Mele Yûnisê Erqetînî ji bo medreseya kurdî ku şagirtên medreseya kurdî hînê zimanê kurdî bibin nivîsiye. Ev pirtûk hîna jî di nav medreseya kurdî de tê xwendin. Nivîskar Zeynelabidin Zinar vê pirtûkê wergerandiye tîpên latînî.
Zêrmasî ewe ku bi modelkirin, analîzkirin, nasandin û kontrolkirina pergalên dînamîkî ve mijûl e. Ew di têgeha etîmolojîk de di navgîniya cybernetics de, û bingeha teorîk di matematîkê, teoriya nîşaneyê û zanyariya teorîk a teknolojîk de heye. Pergala otomatîkî dihêle hûn pergala xwe kontrol bikin di heman demê de rêzên berbiçavkirinê (bilez, rastîn, aramî, hwd.).
Di pîşesaziyên di otomasyonê de pispor pispor tête gotin. Tiştên ku otomasyon dihêle sêwirandin çêbibe da ku meriv pergalek otomatîk bike (automata, regulators, û hwd.) Bi navê automatîzmê an organên kontrola-rêgez ên pergalek kontrolkirî tê gotin.
Nimûneyek hêsan a otomatê de ew e ku kontrola rêwîtiyê ya otomobîlê ye: ew wesayît bi rengek domdar ya ku ji hêla şofêrê ve hatî destnîşankirin, pêk tîne, bêyî ku tengasiyên (şileya rê, berxwedana bayê, û hwd.) Bimîne. James Clerk Maxwell, di gotara xwe de "Li ser Rêvebiran" 1 (1868), bi vî rengî pergala rêziknameyê ya ku wî xilaf kirî destnîşan kir: "Qeymeqam beşek ji makîneyê ye bi wateya ku leza makîneyê hema hema yekalî digire., tevî guhertinên di hêza ajotinê an jî berxwedanê de ". Ev pênase binavkirinek xwerû ya xwerû ye.
Împerator Gaozu (çînî: 漢高祖; pinyin: "Gāo Huángdì"; B.Z. 256-1ê hezîrana 195 B.Z.) anjî navê ratîn Liu Bang (劉邦), damezrîner û yekem împaratorê xanedana Han ya Çîn e. Di navbera B.Z. 202 - B.Z. 195an de împeratorî kirîye. Gaozu di dîroka Çînî de yek ji wan çend damezrênerên xanedane ku bi eslê xwe gundî ye.
Logoya teknolojî ya nifşa sêyemîn 3Gyê
3G, yek ji nifşê nûjen ya sîstema GSMê ye. Bi demê re 1G, 2G, 3G, 4G û nifşa herî dawî ya pêşketî 5G tê binavkirin. Li vir G nifş digire. Her Nifş li gorî nifşa berê nûbûnên berfireh tîne.
Bi teknolojiya 3G, têlefonên mobîlê dest bi karanîna daneya bihîstwer û şandina wêneyê hate pêkanîn. Hevdîtinên dîtbarî ya Mobîlê cara yekem bi teknolojiya 3G ve pêk hat. Gerokên Web û serhêlên lîstikê yên înternetê û serîlêdanên VoIPê bi vê nifşê dest bi karanîna li ser têlefonên mobîlê kir.
HSPA, ku di teknolojiya 3G de hat zêdekirin, dest pê kir wekî 3,5 G tê zanîn û leza wê 14 Mbps bû û pişt re bi teknolojiya HSPA + re tê gotin 3.75 G û lezgîniya wê digihîje 168 Mbps.
Nifşa sêyem ya teknolojiya 3G yê cara yekem li Japon derkete holê. Di sala 1998an de ji aliyê pargîdaniya NTTdocomo li Japon hate bikaranîn. Di sala 2002an de li DYAyê dest bi karanîna nifsa sêyemîn 3G hate kirin. Di sala 2003an de welatê Ewropayê dest bikaranîna 3G yê kirin.
Elyesa (erebî: اليسع Al-Yas'a, îbranî: אֱלִישַׁע), di dînên cihûtî û îslamê de pêxember e. Navê wî di Quranê de derbas dibe.
Di piçûktiya xwe de bi nexweşiyek giran ketiye û bi duayên Îlyas pêxember ve sax bûye.
Di Peymana Nû de bi navê Elîşa derbas dibe. Tê rîwayet kirin ku tirbeya wî li Diyarbekirê ye, lê li gorî hinek rîwayetên din jî li dema hatiye ziyareta Eyûb pêxember li Rihayê wefat kiriye.
Serhildana Şêx Ehmedê Barzanî li sala 1931ê de ji ber gelek sedeman li herêma Barzan bi rêberiya Şêx Ehmedê Barzanî ve serhildanek din hate destpêkirin. Li sala 1932yê bi alikariya hêzên hewayî yên Brîtanyayê, hêzên Iraqê devera Barzan dagir kir û Şêx Ehmed û hevalên wî, derbasî Bakurê Kurdistanê bûn. Li wir jii aliyê dewleta tirk ve hatin zindanî kirin.
Sedam Huseyn û Mistefa Barzanî di 10 Adar 1970 de, li Nawperdan civiyan, berî ku peymana Xweseriya Iraq-Kurdî ya 1970-yê di 11-ê Adarê de hate navîşandin.
Wî wextî têkilîyên Îran û Iraqê ji ber pirsgirêka Şetelereb gelek dijwar bûn. Her wiha DYA jî piştgirîya Îranê dikir. Lêhevhatina kurd û Bexdayê, Şahê Îranê gelek aciz dikir û dixwast ku kurd li dijî Iraqê şerê xwe berdewam bikin. Heta ku DYA jî qanî kir ku alîkarîya kurdan bike.Di konjunktûreke wiha de, Hikûmeta Bexdayê qebûl nekir ku Kerkûk axa Kurdistanê ye. Xeta sor ya Mela Mistefa jî kurdistanîbûna Kerkûkê bû. Di encamê dê Mela Mistefa Barzanî biryar da ku li sala 1974ê dîsa serhildan da destpêkirin. Lê zêde dewam nekir. Iraq û Îran bi hevpeymana Cezayîrê lihevhatin û pirsgirêkên xwe çareser kirin. Di encamê dê Iraq ji mafên xwe yên li ser Şetelerebê xwe vekişî. Hemberî vê Îranê alîkarîya xwe ya ji kurdan re vekêşa.
Sofyaya Romî jinek romî ye ku ji bo baweriya xwe di derdorê sala 304an de hatiye şehîd kirin. Tê gotin ku di goristana Gordianus - Epîmachus de  hatiye definkirin.
Æthelred I, Æthelredê yekê (Eselredê yekê), bi îngilîziya kevin Æthel-ræd wateya nav Şêwirmend (şîretkar) ê esîl; ji 845/848 heya 871), ji 865 an ta mirina xwe şahê Wessexê bû.
Ji pênc lawikên Æthelwulfê Wessexê ê çara bû, di rêza Keybûnê di yê çara bû. Dû birê xwe Æthelberht hat û dorê da birayê xwe Alfredê mezin. Æthelred xwedî du lawikan bû, Æthelhelm û Æthelwold. Piştî mirina bavê wan ji bo go biçûk bûn dora wanî keybûnê derbasî apê wan bû. Piştî Alfred lawê wî Edwardê Kal hat û Æthelwold bi ser neket go hikumdariyê jê rajê.
Çavdêriya Mafên Mirovan (bi îngilîzî: "Human Rights Watch", bi kurtasî HRW), rêxistineke di sala 1978an de li bajarê New York a DYA hatiye danîn û yek ji rêxistinên navneteweyî ya mafên mirovan e. Rêxistin li seranserê cîhanê dixebitê û raporên binpêkirina mafên mirovan amade dike. Di nav de binpêkirina mafên mirovan, destwerdanên li ser mafên kesane û helwestên neqanûnî li hemberê mirovan dişopîne û raporên di derbarê bûyeran de amade dike.
Rêxistin cara yekem bi navê Helsinki Watch (Peymana Helsînkî) di sala 1978an ji aliyê Robert L. Bernstein ve hate sazkirin. Armanca rêxistinê li gorî Peymana Helsînkî ku di sala 1975an de hatiye nivîsandin, lihevkirina Sovyeta berê bîne cîh. Helsinki Watch û komîteyên çevderîyên wê yên hevbeş ji bo avakirina "Human Rights Whatch" (Çavdêriya Mafên Mirovan) biryar dan û sazî sala 1988an de bi awayeke fermî hate avakirin.
Æthelstan an Athelstan(/Eselstan/ˈæθəlstæn/;Bi Îngilîziya Kevn: Æþelstan an Æðelstān; Norweciya kevn: Aðalsteinn tê wateya "kevirê esîl" jdb.894-27ê Cotmehê sala 939an) di navbera salên 924'an heta 927an keyê anglosaksonan û 927an heta mirina xwe, yanî sala 939'an şahê hemû Îngilîzan bû.Ew kurê Edwardê Kal û jina wî ya yekê, Ecgwynn bû.Dîroknasên nûjen ên Îngilistanê, Edwardê wekî yekem şahê Îngilîzan û yek ji mezintirîn keyên Anglosaksonan dihesibînin. Qet nezewicî û zarokên wî çênebûn.Piştî wî zirbirayê wî Edmundê I rûnişt li ser texta Îngilîstanê.
Dema ku Edwardê Kal mir, Merciayiyan Æthelstanê wekî Keyê Merciayê qebûl kirin.Dive ku zirbirayê wî Ælfweard pêşiya wî rûnişta ba textê lê piştî 3 heftê miirna bavê xwe, Ælfweard jî mir.Tac ket destê Æthelstan. Æthelstan çendîn mehan rastî berxwedanan hat.Bi vê yekê re jî heta îlona sala 925'an nehat tackirin.Di sala 927'an de Keyaniya Vîkîng a herî dawî, York, hate fetihkirin û Æthelstan bû keya anglosaksonî ya hemû Îngilîstanê.Di sala 934'an de Æthelstan Skoçyayê dagir kir û Konstantînê IIê neçar kir ku xwe teslîmî Æthelstanê bike û gelên Skotlandî û Vîkîng di bin serweriya Æthelstanê de qehirîn.Æthelstan di Şerra Brunanburhê de wana têk bir. Ew serkeftin ku di giravên Brîtantayê de û di kîşwerê de Æthelstanê re prestîjên mezin da.Piştî mirina wî Vîkîng dîsa Yorkê zeft kirin û heta 954'an neket destê Anglo-Saksonan.
Æthelstan hikûmeta xwe sentralîze kir û wî kontrola xwe li hilberîna peymanan zêde kir û pêşengên deverên dûr vexwend ku werin encûmena wî.Di van hevdîtinan de her weha serwerên ji derveyî xaka wî, bi taybetî padîşahên Welsh, ku bi vî rengî serweriya wî qebûl kirin beşdarî xaka wî bûn.Zêdetir nivîsên qanûnî ji serdestiya wî xelas dibin ji hemû keyên îngîlîzî yê sedsala 10-an.Wan gumanên xwe li ser diziyên berbelav û sazûmana civakî anîn ziman.Reformên wî yên zagonî li ser Kalikê wî, Alfredê Mezin ve binyatkirî ye.Æthelstan yek ji keyên ayînperist ên Saksonên Rojava bû û bi komkirina emanetên pîroz û bi afirandina dêran re navdar bû.
Binyat.
Bi sedsala 9'an re di heyama Anglo-Saksonan a zû de, çendin Keyaniyên Anglo-Saksonan hat çar kirin:Rojhilata Anglia,Mercia,Northumbria,Wessex.Di sedsala 8'an de Mercia bû keyaniya herî bihêz a Başûrê Îngilîstanê, lê belê di serê sedsala 8'an de, Wessex li başûrê Îngilîstanê de,di bin serweriya Egberth de domînant bû ku Æthelstan nevîçirrçirrkê Egberth e.
Nîvê sedsalê de, Îngilîstan bin êrîşa vîkîngan de ma û di sala 865-an de ji aliyê artêşa kafiran a mezin ve hate dagirkirin.Di sala 878-an de vîkîng Merciayê,East Angliayê,Northumbriayê dagir kirin û hema mabû Wessexê dagir bikirana. Saksonên rojava li Şerê Edingtonê de bin Alfredê Mezin de şer kirin û serkeftinekî diyarker bi dest xistin.Alfred û serokê vîkîngan Guthrum, beşkirinekê de li hev kirin ku rojavayê Merciayê Alfred re were danîn,rojhilata Merciayê jî East Anglia ve were daxilkirin.Di sala 890-an de êrîşên tezekirî yên vîkîngan ji aliyê Alfred ve û bi alîkariya kurê wî (û bavê Æthelstan e) Edward û şahê Merciayiyan, Æthelred ve hate şikandin. Æthelred Merciayê bin Alfred de rê ve bir û bi keça wî Æthelflæd re zewicîbû.Alfred 899-an de mir û Edward rûnişt ser textê.Æthelwold, kurê Æthelred e ku ew kek û keyê pêşînê Alfredê Mezin e, ji bo bidestxistina hêzê dijmin re pêşnîyarek kir lê sala 902-yan de li Şerê Holmeê de hat kuştin.
Sor û Sor programeke civakî ya televîzyonê ya ko li sala 2014ê li ser şaşa kenala WAAR TV li bajarê Duhoka Başûrê Kurdistanê hatiye pêşkêşkirin.
Merema Sor û Sor.
Li demê amadekirin û nivêsîna hizra pirogramî, gelek bizav hatine kirin ko Sor û Sor ne bi tinê êk werz bît belko ji çend werzan pêk bihêt û diwerzê xûyê destipêkîda, arsitê Sor û Sor berev civakî û kêşeyên berçav û ji bîrkirî ve hate birin, lê carna kêşeyên siyasî rojev neçar dikirin ko wan rojevên heyî ko Bandur li ser civakî dikirin biken babet bo çend xelekeyan. Bi giştî merema Sor û Sor ew bû civak xû di Sor û Sor da bibînît û xelik bi sitêcê gehandna dengê xû bzanin.
Ji hejî gotinêye ko programa Sor û Sor Ji amadekirin û bi rêvebirn û pêşkêşkirina rojnamevan Hogir Silêvaneyî bû. 22 xeleke hatin pêşkêşkirinê weke werzê yekem.
Konseya Ewropayê (bi îngilîzî: "Council of Europe", bi fransî: "Conseil de l'Europe"), rêxistineke navneteweyî ya mafên mirovane. Rêxistin, ji bo demokrasî, parastina mafên mirovan û ji bo parastina rêgeza dadgehî ya Ewropa yê, piştê şerê duyemîn ya cîhanê di sala 1949an de hate damezrandin.  Dadgeha Mafên Mirovan ya Ewropayê girdayê Konseya Ewropayê ye.
Dîroka rêxistinê.
Fikra Konseya Ewrûpa dema ku hêj şerê cîhanê ya duyemîn dewam dikir, ji aliyê Winston Churchill ve di 4ê nîsana sala 1943an de di axaftina radyoyeke de hate ziman. Churchill biştê sê salan, di sala 1946an de li Zanîngeha Zûrîhê di axavtinek de vê ramanê dubare dike û anî ziman ku jibo yekîtiya Dewletên Ewropî hewcedariya konseyeke heye. Piştê sê salan di 5ê gulana 1949an ji aliyê deh welat, Belçîka, Keyaniya Yekbûyî, Danîmarka, Fransa, Hollanda, Îrlenda, Swêd, Îtalya, Lûksembûrg û Norwêc ve bi avakirina navenda xwe li bajarê Strasbourgê, peymana damezrandina Konseya Ewropayê pejirandin.
Erk û armanca rêxistinê.
Di benda 1 (a) ya qanûna bingehîn de tê gotin ku "Armanca Konseya Ewropayê ew e ku yekîtiya zêdetir di navbera endamên wê de bi armanca parastin û bicihkirina îdeal û prensîbên ku mîrata wan a hevbeş in û hêsankirina pêşketina wan a aborî û civakî ye." Endamtî ji hemû dewletên Ewropayê re vekirî ye ku li ser aştî, hevkarî, rêveberiya baş û mafên mirovan digerin, prensîba dewleta hiqûqê qebûl dikin û dikarin û amade ne ku demokrasî, mafên mirovan û azadiyên bingehîn garantî bikin.
Lê belê welatên endamên Yekîtiya Ewropayê beşek ji hêzên xwe yên qanûndanînê û îdarî yên neteweyî vediguhêzin Komîsyona Ewropayê û Parlamenta Ewropayê, welatên endamên Konseya Ewropayê serweriya xwe diparêzin, lê bi peyman/peymanên (hiqûqa navneteweyî) xwe bi cih tînin û li ser bingeha nirxên hevpar û biryarên siyasî yên hevpar bi hev re kar dikin. Ew peyman û biryar ji aliyê welatên endam ên li Konseya Ewropayê bi hev re dixebitin ve tên pêşxistin. Her du sazî li dora hîmên hevpar ên hevkarî û aştiyê yên Ewropayê wek derdorên konsêtrîk kar dikin, Konseya Ewropayê jî di qada erdnîgarî de qada herî berfireh e.
Yekîtiya Ewropa, bi veguhastina hêzan a ji neteweyî heta asta YEKÎTIYA Ewropayê dikare weke çembereke biçûktir a xwedî asta entegrasyonê ya gelekî bilind bê dîtin. "Konseya Ewropa û Yekîtiya Ewropayê: Rolên cuda, nirxên hevpar." Peyman/peymanên Konseya Ewropayê jî ji bo îmzekirina welatên ne endam vekirî ne û bi vî rengî bi welatên li derveyî Ewropayê re hevkariyek wekhev hêsan dike.
Destkeftiya herî bi nav û deng a Konseya Ewropayê, Peymaneke Mafên Mirovan a Ewropayê ye ku di sala 1950'î de piştî rapora Meclîsa Parlamenteran a Konseya Ewropayê hate qebûlkirin û li dû vê yekê ji Neteweyên Yekbûyî (NY) hate qebûlkirin. Peyman Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê li Strasbourgê ava kir.
Dadgeh, li gorî Peymannameyaya Mafên Mirovan a Ewropayê çavdêriyê dike û bi vî rengî weke dadgeha herî bilind a Ewropayê kar dike. Ji bo vê dadgehê ye ku Ewropayî eger bawer bikin ku welatekî endam maf û azadiya wan a bingehîn binpê kiriye, rêxistin, dikare dozê li wî welatî veke.
Dadgeha mafên mirovan ya Ewropayê.
Dadgeha mafên mirovan ya Ewropayê (DMME), Saziyeke girêdayî Konseya Ewropayê ye. Têgeha mafên mirovan bi giştî tevahî mafên ku mirov li gorî rûmeta xwedî dike tê parastin. Bi berfirehî hemû mafên bingehîn û azadiyên giştî yên di hiqûqa navxweyî de û mafên ku li gorî hiqûqa navneteweyî hatine pêşdîtin û parastin, vedihewîne. Ji ber ku ev maf hemû mirovan têkildar dike, divê ev maf di navneteweyî de bên parastin. Pratîkên destpêkê yên parastina mafên mirovan bêhtir di asta neteweyî de ne. Parastina mafên mirovan a navneteweyî di dawiya sedsala 19 û 20 'an de tê dîtin. Generalê hiqûqa navneteweyî li ser mafên mirovan digire, bi rêya peymana Neteweyên Yekbûyî pêk tê. Her çiqas ev peyman behsa gelek mafên mirovan bike jî, lê ravekirinek li ser van mafan tune ye Ji bo vê jî di bin banê Konseya Aborî û Civakî de Komîsyona Mafê Mirovan hate avakirin û li ser vê mijarê xebat hate kirin Di 12.12.1948'an de Komîsyonê bi biryara Meclîsa Giştî ya Meclîsê, pêşnûma ku ji bo vê armancê hatibû amadekirin weke Deklareya Gerdûnî ya Mafên Mirovan qebûl kir. Ji ber ku ev deklare weke biryara.M Giştî ya Meclîsa Giştî negirêdayî bû û tu mekanîzmayên temînatê bi rê ve nebirin, geşedanên piştî daxuyaniyê bi armanca van kêmasiyan bê destgirtin. Di vê çarçoveyê de rêziknameyên nû li ser du astan têne dîtin. Ev rêzikname di asta gerdûnî de bi "Konvansiyona Mafên Şexsî û Siyasî" û "Peymaneke Mafên Aborî, Civakî û Çandî", "Peymannameya Mafên Mirovan a Amerîka-Afrîkayê" û "Peymannameya Mafên Mirovan a Ewropayê" di asta herêmî de hatin kirin. Peymanên Mafên Mirovan ên Ewropayê ji peymanên din cudatir e. Ji ber vê yekê, peymanên din ên ku weke destûra bingehîn a mafên mirovan lê tê kirin, peymaneke mafên mirovan a Ewropayê ye. Taybetmendiyên ku vê yekê ji hev cuda dikin; ew e ku tiştên di nivîsarê de vekirî ne, bi awayekî rastîn, hûrgilî, rasterast têne bikaranîn.
Welatên endam.
Rêxistin di 5ê gulana sala 1949an de ji aliyê 10 welaten ve hate avakirin û endamên yekem ev deh welatin.
welatên ku li gorî dîroka beşdar bûne
Nexşeya welatên endam ya Konseya Ewropayê
Welatên xwedî mafên çavdêrên Komîteya Wezîrên Konseya Ewropa yê
Welatên xwedî mafên çavdêrên Meclîsa Parlamanê ya Konseya Ewropayê
Bremerhaven bajarekî xweser ê herêma Bremen, Almanyayê ye. Her çend bajarekî berbiçav, lê xwedan dîrokek dirêj wek bendera bazirganiyê ye û îro yek ji girîngtirîn bendava Alman e, ku di bazirganiya Elmanyayê de rolek dileyze.
Dêra bîranîn a Smaredar Smidt
Bajar di sala 1827 dehat damezrandin.
Bremerhaven xwedî meclîsa bajêr e ku 49 endamên wê hene.
Zanîngeha Bremerhaven di 1975an de hat damezrandin.
Kamiran Haj Abdo (Kamiran Hac Ebdo) an jî Kamiran Bêkes nivîskarekî kurd e, di sala 1966an de li Başûrê Rojavaya Kurdistanê, li herêma Efrînê ji dayîk bûye. Dibistana seretayî heta lîsê li bajarê Helebê xwendiye. Dûra diçe Kroatiyayê û li wir dest bi xwendina bijîşkiyê dike. Di sala 1993 xwandina li zanîngehê kuta dike û dest bi bijîşkiyê dike.
Fatime bint Esed (erebî: فاطمة بنت أسد, farisî: فاطمه دختر اسد), Keça Esed bin Haşîm e û jina Ebû Talibê apê Muhemmed pêxember e.
Dêya Elî ye ku piştî Xedîcê misilmana herî pêşîn e.
Xwesiya keça Muhemmed a Fatimeyê ye.
Wextê ku Muhemmed pêxember hê zarok bû dê û bavê wî wefat kiribûn Fatime bint Esed bi Ebû Talib re weke zaroka xwe lê mêze kiriye.
Dema Fatime bint Esed wefat kiriye Muhemmed pêxember ji bo wê gotiye "Min dêya xwe wenda kir".
Fatime bint Esed di goristana Cenetûl Baqî de hatiye definkirin.
Keyaniya Merciayê, (Bixwîne:Mersiya/ˈmɜːrʃiə, -ʃə/); Bi Îngilîziya Kevn Miercna Rīce, Latînî: Merciorum regnum) yek ji keyaniyên Heftkeyîtiyên Anglo-Saksonan bû.Wateya navê keyaniyê "xelkê sînorê" ye.Mercia bo 3 sedsalan li Îngilîstanê serdest bû, paşê Wessexiyan bi ser ketin û keyaniyên Îngilîstanê giş dagir kirin û yek kirin û Keyaniya Îngilîstanê ava kirin.
Keyanî li ser Geliyê Trentê ve û çemê vî ve nîvek dibe ku niha ev der wekî Midlands tê zanîn.Dîwan li derdora keyaniyê geriya, û paytextekî westar tunebû.Di destpêka hebûna xwe de Repton wisan diyar dike ku bo milkên keyaniyê girîng bûye.Anegorî kronîkên Anglo-Saksonan, di navbera salên 873-4'an de Artêşa Pûtperistan a Mezin şahê Merciayiyan kevand.Bîstek berê, wisan xuya dike ku Şah Offa Tamworthê pesend kiriye, ew li vir taca xwe li serê xwe kir û gelek noel derbas kir.
Stranvan: Ciwan Haco
Tu jî wekî min brîndar, brîndar
Belkî zêdetir ji me, zêdetir ji me
Hene gelek wekî me, wekî me
Evîn bûn rêberê me, rêberê me
Çi anîne serê me, serê me
Çiya bilind dibin jor, dibin jor
Herdû rewşa vê jînê, vê jînê
Stranvan: Şivan Perwer
Malan barkir lê lê çûne waran lê
Dînê lê dînê lê Dînara min
Goştê me xwar lê lê mişk û maran lê
Kecê lê rîndê lê Hewala min
Ez sewî me lo lo ber desta me lo
Brîndar im lo lo bê xwedî me lo
Malan bar kir lê lê koç bi rê ket lê
Kecê lê rîndê lê hevala min
Dilêm eşiya lê lê agir pê ket lê
Kecê lê rîndê lê hevale min
Muxîre bin Şu'be (erebî: مغيرة بن شعبة‎‎, Ebu Abdullah Muxîre bin Şu'be Ebî Emr bin Mesud es-Sekafî, (r. 600 Taîf - m. 670) yek ji sehabeyê Muhemmed pêxember û mirovek girîng yê dewleta emewiyan bû.
Ew di sala 600'an de li bajarê Taîfê ji dayik bû. Di çavkaniyan de di derheqê misilmantiya wî de agahdariyên cûda hene. Tê pejirand ku wî îslamiyê di rêwîtiyek ku biçe Misirê di rê di 626 an de bûye misilman.
Komputergeriya kurdî, xwedî dîrokeke nû ye. Amadekirin û wergera bernameyên komputergeriyê ji bo kurmancî di sala 2003 û 2004'an de dest pê kiriye. Di sala 2005'an de bi avabûna Koma PCKurd re vê pêşveçûnê hêz standiye. Bi vebûna malperên kurdî yên komputergeriyê jî çapemeniya komputergeriya kurdî hêdî hêdî derketiye holê.
Komên kurditgroup û zkurd xwediyên gelek xebatên binirx in.
Malpersazî.
Malpersaziya kurdî bi awayekî rêk û pêk ji Php-Nuke dest pê kiriye. Pêşî bi wergera Ruşen Bilgin dû re jî bi wergera Rêzan Tovjîn û Serhad Ronahî di malpersaziya kurdî de Php-Nuke ketiye pêşiya hemû scriptên din.
Dû re bi wergera Mambo hinek malperên kurdî bi Mambo peyda bûbin jî, ev malper bi qasî Php Nuke zêde nebûn.
Bi wergera Joomla! re tevgreke nû kete malpersaziya kurdî. Joomla li gor scriptên din bêhtir bi lez belav bû, e-pirtûkên wê bi kurdî hatin weşan û malper û beşên taybet ji bo wê hatin vekirin. Lê wergerandina modulên Joomla ji bo kurdî pêşve neçû û malpereke ku xizmetek çalak bide derneket holê, ên ku derketin jî nedomiyan.
Di kurdî de scrîpta bi navê Karger ku di sala 2010'an de wekî Pergala Rêveberiya Naverokan (Content Management Systems -CMS) hate afirandin. Karger ne ne pergala yekemîn a ku bi kurdî hatiye afirandin e, lê wekî pergala herî pêşketî ya kurdî derket pêş. Guhartoyên Kargerê ji aliyê malperên kurmancî û zazakî yên kurdan ve hate bikaranîn.
Epeyam.
Her wekî Gmail, hotmail û yahoo bingeheke e-peyamê ku kurmancî bi kar tîne nîn e. Bikarhênerên kurd bi piranî di nivîsandina e-peyamên xwe de zimanên wekî îngilîzî, tirkî, erebî, farisî, almanî û hwd bi kar tînin.
Cara yekem ji bo vê yekê Squirrel Mail li kurdî hatiye wergerandin. Squirrel Mail hem bi kurmancî ye, hem jî bi tîpên latînî ye.
Squirrel Mail jî nivîsbariyeke azad e û kesên ku Linuxê bi kar tînin, wê bi kar tînin. Lê kesê ku Windowsê bi kar tînin jî bi hêsanî bi Squirrel Mail'ê bi kar tînin.
Bernamenûsî.
Bernamenûsiya kurdî gelekî lawaz e. Bernameyên ku bi kurdî tên bikaranîn bi piranî ji zimanên biyanî li kurdî hatine wergerandin.
Gerok.
Cara yekem Opera 5.74 li kurdî hate wergerandin. Dû re Avant Browser li kurdî hatibe wergerandin jî Avant Browserê kurdî destek nekir û neweşand. Lê bi wergera Koma Pc Kurd a Firefox re di cîhana komputergeriya kurdî de paceyeke nû vedibe.
Şidandin.
Her çiqas bêhtir bernameyên WinZip û WinRar bên naskirin jî, bernameya 7-Zip gelek cureyên şidandinê nas dike û hem yekemîn, hem jî tekane bernameya şidandinê ye ku li kurdî hatiye wergerandin.
Lê em dibînin ku van salên dawîn de pir bername tên Kurdîkirin.
Bernameyên WinZip WinRar IZArchive TUGzip UniversalExtractor WINUHA ji aliyê Occo Mahabad ve hatin Kurdîkirin...
Zîrokuj.
Worm, an jî zîro mijareke girîng a rojên bi tirs ên têkilhevbûna komputerê ne. Gelek bername hene ku li jî van êrîşan hatine amadekirin. Bernameya zîrokuj a bi navê Ad-Aware li kurdî hatibe wergerandin jî vê bernameyê kurdî destek nekiriye û ji ber vê jî kurdiya wê belav nebûye.
Editor.
Bernameyên edîtor ku ji bo nivîsandina bername, script û hin wekî din tên bikaranîn di kurdî de ji bilî PSPad peyda nabin. Ev bername bi gelek guhertoyên xwe bi kurdî derketiye û hîn jî derdikeve.
Lê ji xêynî vê bernameyê bernameya Notpad2 jî hat Kurdîkirin...Bername dîsa ji aliyê Occo Mahabad ve hat Kurdîkirin. Niha li ser malpera
bernamegeh bi serbestî tê daxistin.
Viruskuj.
Bernameyên Esed Nod û Esed Smart Securitiy ji aliyê Occo Mahabad ve hatin Kurdîkirin.
Ev bernameyan li ser malpera http://www.bernamegeh.org/ tên belavkirin.Hûn dikarin van bernameyan ji vê malperê bibînin,daxin û bi kar bînin...
FTP.
Wekî bernameyeke FTP îro FileZilla li kurdî hatiye wergerandin. Lê ev bername hêj bi awayekî fermî nehatiye weşan.
Office.
Her çiqas bi navê Kurdish Office 2004 bernameyek hatibe amadekirin jî, ji ber ku vê bernameyê tîpên erebî bi kar aniye di kurmancî de belav nebûye.
Bi wergera Abiword re cara yekem Word a kurdî hatiye amadekirin. Abiword ku ji aliyê Koma Pc Kurd ve hate wergerandin ji bo rastinivîsa kurdî jî bû hêviyek.
Lê bi Wergera Koma Pc Kurd a OpenOffice re tê hêvîkirin ku di warê Office ya kurdî de pêşerojek geş derkeve holê.
Pergalên xebatê.
Di pergalên xebatê de îro ji wergerê pê ve tu pêşeroj ji kurdî re nîn e. Her çiwas kampanyaya Windowsa Kurdî hatibe destpêkirin jî, komputergeriya kurdî ji ber vê kampanyayê gelek roj û sal belasebe winda kiriye. Lewre komputergeriya kurdî bi bernameyên azad û yên di bin banê GPLê de bêhtir zû bi pêş ketiye û hatiye destekirin.
Cara yekem ji aliyê Kadir Dilsiz ve kampanyaya Linuxa Kurdistan hatibe destpêkirin jî ev kampanya hîn dewam dike. Ew kampanya gihîştiye armanca xwe û gelek kompîturgerên kurd kişandiye ser vê mijarê. Bi destpêka kampanya Koma Pc Kurd a Linuxa Kurdî re cara yekem wekî Pergala Xebatê Linux Ubuntu li kurdî hatiye wergerandin û guhertoyeke wê bi kurdî derketiye.
Di kurmancî de hêj wekî pirtûk materyalên perwerdehî ji bo komputergeriyê nîn in. Bi taybetî ji bo kurmanciya latînî mirov dikare vê bêje. Her çiqas li Başûrê Kurdistanê di warê komputergeriya kurdî de bi tîpên erebî û zaravayê soranî pêşketin hebin jî, ev yek bandora xwe qet li ser komputergeriya kurmancî nake.
Bernameyên kompîturê
Mela Mistefa Barzanî (jdb. 14 adara 1903 li gundê Barzan (Mêrgesor) − m. 1 adara 1979 li Washington D.C), general û rêberê mezin ê kurd e û damezrînerê Partiya Demokrat a Kurdistanê ye.
Mistefa Barzanî di destpêka sala 1930î de.
Barzanî, di 14ê adara sala 1903'yan de li gundê Barzan ji dayik bûye. Di 1905an de bi dayika xwe re, ji aliyê osmaniyan ve tê zîndankirin. Di 1914an de birayê wî tê kuştin. Barzanî di 1931ê de, bi çalakiyên xwe yên li hemberî dijmin derket pêş dema beşdarî kirî di gel brayê xwe yê mezin Şêx Ehmedê Barzanî di rêberiya şoreşa kurdî da dijî rejîma badşahê Îraqê ji bo bidestveanîna mafên milletê kurd. Şoreşa ko li sala 1935an hatiye vemirandin û Barzanî hatiye nefî kirin bû bajarê Silêmaniyê. Li sala 1942an Barzanî ji cihê nefiya xwe refiya û ji nû ve dest bi xebatê kir. Di 1943an de li mentîqeya Barzan li hemberî dijmin şer bilind kir. Piştî 1945an, diçe Mehabadê û beşdarî di damezrandina Komara kurdî ya Mehabadê diket û wek wezîrê çenkê tê destnîşankirin. Bi ketina Komara Mehabadê derbasî Sovyetê dibe. Mistefa Barzanî di sala 1958an de vedigere Başûrê Kurdistanê. Di sala 1961an de heta xudmuxtariya 1970'yî, şerê wî yê li hemberî rejîma Îraqê berdewam kir.
Di 1975an de, bi peymana Cezayîrê, tevgera kurd a li wir têk çû. Barzanî, ji ber nexweşiya xwe derbasî Amerîkayê dibe û li wir di 1ê adara sala 1979an de diçe rehmetê. Di heman salê de li Şinoya Rojhilatê Kurdistanê tê veşartin. Piştî Herêma Kurdistanê di bin banê Neteweyên Yekgirtî de ava dibe, li sala 1993yê de termê wî vediguhezînin Barzan û li wir tê veşartin.
Mela Mistefayê Barzanî li Barzanê hat veşartin.
Mela Mistefayê Barzanî bavê 10 kuran e. Sabîr, Luqman, Ubêdullah, Îdrîs, Mesûd, Sîdad, Nîhad, Dilşad, Sîhad û Wecîh navê kurê Mela Mistefayê Barzanî ne.
Li sala 1979ê de Sedam Hiseyn Sabîr, Luqman û Ubêdullah li Bexdadê dikuje.
Ålenda an giravên Ålenda (swêdî "Åland", fînî "Ahvenanmaa") eyalet behra giravan di navbera Deryaya Baltîk û Kendava Botniayê de li Fînlendayê ye. Ew herêma tenê xweser, bêleşkerkirî û yekzimanî, axaftina swêdî li Fînlenda. Ew jî herî biçûk herêma Fînlendayê. Girava herî mezin Fasta Åland e. Ålenda ji 6.500 giravan pêk tê. Märketa Ålendayê giravek e ku tê de birc û panoseke deryayê ye û sinorê Fînlenda û Swêdê jî ye.
Ålenda xwedan statû xweser e û wî hikûmeta xwe hezên deveriyê dixebitîne.
Navê orijînala yê Ålenda ji zimana Proto-Norse "Ahvaland", ku maneya wê "axa avê". "Ahva" ji peyva latînî "aqua", av e. Navên fînî û estonî, "Ahvenanmaa" û "Ahvenamaa", formên nava kev hildigirin, ku maneya wan "axa perkên" e, ku cora masî ye (bi tirk "tatlısu levreği", bi erebî فرخ أوروبي, bi farsî لوتی اروپایی).
Dîroka nûjen û xweserî.
Bi Fînlenda re giravên Ålenda parçê erdan ya Rûsya ne, ji Swêdî bi "Peymana Fredrikshamn" di Îlon 1809'an de dest jê berda. Di encamê da Ålenda parça Dûkatî Mezin ya Fînlenda, ku welata nîvxweser ya Rûsyaya Çarî bû (1809-1917).
Di 1832'an de Rûsya giravan dest pê kir ku kelehê bike, lê asêgehê mezin ya Bomarsund ne bi dawî bû. Di Şerê Qirîmê de li operasyona di heremê Baltîka de dijî Rûsya, hevbendîya hezên yan Fransa û Keyaniya Yekbûyî giravan dîl girt û asêgehê hilweşand. Peymana Parîs (1856) hemû behra giravan Ålenda bêleşkerkir.
Heta 1917 Fînlenda di bin desthilatiya Rûsyaya Çarîyê de bû, lê kengi ew ket piştî şoreşê, desthilatdarên rûsîya kontrola xwe winda kir. Komara Sosyalîst Sovyêt Federalî ya Rûsî piştî Şoreşa Cotmehê dayka bû (1917) û ew derket ji Fînlenda. Di şerê navxweyî de, leşkerên swêdî mîna aştîparêzên di navbera leşkerên Rûsî, leşkerên Sor û leşkeren Sipî fînî de hatin dest xwe di şerê wan wernede. Di nav çend hefteyan de, wek Senato ya Fînlenda (sipî, parêzker, burjuwa) daxwaz kir, leşkerên almanî li rex swêdî hat dagirkirin. Kengi Fînlendaya serxwebûna wergirt, piştî Şerê Navxweyî Fînî (1917-1918) gelên Ålendayê xweserî xwest, ê debat di sala 1919'an û 1920'an de çêbû.
Di 1917'an de rûniştvanên giravan xwest ku bi Swêd re yekîtiyê bikim. Di 1919'an de, 96,4% dengdêrên giravan daxwaznameya cudabûn ji Fînlenda û yekkirin bi Swêd re nîşan kir. Hestên neteweperwer swêdî bi taybetî qayîmkirî, ji ber hestên antiswêdî li Fînlenda û netwerperwer fînî. Lêbelê, Fînlenda qebûlnekirî ku giravan dest jê berde û statû xweserî ji rûniştvanên re pêşkêşkirî. - Rûniştvanên pêşniyaz qebûlnekirî û birryar li ser girêdana Ålendaya berpirsiyarîya yê Komala Neteweyan (piştî Neteweyên Yekbûyî) ye. Komala Neteweyan biryar da ku Ålenda xweserî û beşeka Fînlendayê ye. Bi qanûnê Ålenda bêalî têkildarî siyasetê û bêleşkerkirî bi temamî, û nîştecihên bexşandî ji serbazkirina kotekî li cem Hêzên Parastina Fînî ne. Giravan xweserî berfirehê ju Parlamena Fînlendayê di 1920'an de li "Belgename li ser Xeserîya Ålendayê" wergirtin. Bi belgameyê, Ålenda bi xumalî axaftina-swêdî dimîne.
Birêvebirina Giravên Ålenda bi "Belgenameya li ser Xeserîya Ålendayê" û peymanên navneteweyan xebat dike. Van qanûnan xweseriya giravan ji Fînlenda û statûya bêleşkerkirin garantî dide. Dawiya dawîn, Fînlenda serweriya li ser giravan heye. Hikûmeta Ålenda ("Landskapsregering") ji hêla prensîbên parlamenterîzmê ve bersiva Parlamena Ålenda ("Lagting") dide. Ålenda temsîl li Parlamena Fînî heye, û temsîlkarek hildibijêre. Pergala partiyên siyasî ji bej cûda ye.
Ålenda ala xwe heye. Ew endama Encumena Bakurî ye. Ålenda polîsa xwe heye, lê artêşa xwe wê tune.
Dihya Kelbî an Dihyat-ul Kelbî an jî Dahya el-Kelbî carna bi kurdî wek "Dihyayê Kelbî" jî tê gotin (erebî: دِحْيَة ٱبْن خَلِيفَة ٱلْكَلْبِيّ‎, Diḥyah al-Kalbīy), sehabeyê Muhemmed pêxember ê ku peyama Muhemmed ji Herakliyo re biriye ku dawetê îslamê kiriye.
Dihya Kelbî serokê qebîleyeke mezin bu Muhemmed pêxember pir hezdikir kû ew bibe misiliman ji bo wî dua kir ji ber kû ew bibuya misliman qebila wî jî wê bibuya misliman Xweda duayê pêxember qebulkir û gotin pêxember da Dihat Kelbî tê livir pêxemer jî ber kû Dihya Kelbî rûnê cubeyê xwe raxist erdê Dihya Kelbî vê kirina pêxember qebûl nekir û cubeyê wî rakir û danî ser serê xwe, sehabeya jê birs kir ji berçi te wusakir Dihya Kelbî got Min jiber hesudiya xwe kû ez keçê xwe nezewucînim min heftê keçê xwe bi destêxwe qetil kir ji ber ku Kelimê Şehadet anî bû misliman xweda gûnehên wî yê hatî û çûyî hemmî efwû kir ev yek jî ji pêxember re cebraîl wehiy anî û got.
Ebdullah bin Omer (erebî: عبدالله بن عمر بن الخطاب‎, Abdullah bin Omer bin Xetab) ( 614 – 693), kurê xelîfe Omer e û sehabeyê Muhemmed pêxember ku di hedîs û hiqûqa îslamê de navdar e. Di dû Ebû Hûreyre re herî zêde hedîs rîwayet kiriye.
Fîtneya Pêşîn a ku di nav Misilmanan de çê bûye bi xwe bêalî maye.
Ebdullah bin Omer ji bo Hecê çûye Mînayê wî demê de tîrekî ji destê yekî de ketiye û li lingê wî ketiye ji ber wê Ebdullah birîndar bûye û li ser wê wefat kiriye.
Îran di sala 1979an de di kaoseke mezin de bû. Li dijî Şahê Îranê li her derê nerazîbûn peyda bûn. Her wisa li Kurdistanê jî serhildanên gel rûdan. Di adara 1979an de ji aliyê rêxistinên Rojhilatê Kurdistanê li dijî rrêvebirina Îranê serhildan hate destpê kirin. Kontrola gelek bajarên kurdî di destê kurdan de bû. Şah ji welat derketibû û desthilata Îranê ketibû destê Xumênî de. Di rewşeke wiha de di navbera kurdan de û rêvebirina Îranê de hevdîtin hatin kirin. Kurdan planeke otonomiyê pêşwazî rêvebirina Îranê kir, madeyên planê ev bûn;
Lê rêvebirina Îranê ev şert nepejirandin di encamê de li dijî kurdan êrîş hatin destpê kirin û gelek kurd hatin girtin. Di tîrmeha 1979ê de serkirdeyên Artêşa Pasdaran hatin Merîwanê û li gel kurdan hevdîtin kirin lê çi encam derneket. Kurdan bi rêberiya Şêx Îzedîn Huseynî û Ebdurehman Qasimlo serhildana xwe dewam kir lê hêza kurdan ewqas mezin nebû ku bikarê serbikeve. Hêjayî gotinê ye ku Şêx Îzedîn Huseynî li dijî dewleta Îranê cîhad îlan kiribû. Her wisa Xûmênî jî li dijî kurdan cîhad îlan kiribû lê kîjan pêşiyê hatibû îlankirin, nediyar e.
Mesûd Barzanî (jdb. 16ê tebaxa 1946an, li Mehabadê, Komara Kurdistanê ya Mehabadê) siyasetmedarekî kurd û serokê PDKê ye.
Mesûd Barzanî di 16ê tebaxa 1946an de li bajarê Mehabadê li Komara Kurdistanê ya Mehabadê (Îrana îroyîn) di roja damezrandina Partiya Demokrat a Kurdistanê ji dayik bûye. Li serdema temena kurt a Komara Kurdistanê ya Mehabadê ku yekemîn giyana serbixwe ya kurdî bûye.
Piştî rûxana Komara Kurdistanê di sala 1947an de, binemaleya Mesud Barzanî li gel komeke pêşmergeyan û binemala wan naçar bûn vegerin Kurdistana Iraqê û paşê li aliyê rejîma Iraqê ve hemû bo bajarên xwarê Iraq hatin dûrxistin, bi taybetî Bexda û Besre, lê belê Mela Mistefa Barzanî bavê Mesud Barzanî rêberê şoreşa kurd li gel hevalên xwe berev Yêkîtiya Sovyetê bi rê ketin û heta sala 1958an li wir man.
Mesûd Barzanî bi sedema hokara siyasî û peywendiya bi şoreşa îlonê xwendina navendî temam nekir û Bexdayê bi cîh hişt û li temena 16 sal di sala 1962an de çek hilgirtiye û çûye rêzê pêşmergeyê Kurdistanê û roleke berbiçavî hebûye li şoreşa kurd ku di 11a îlona 1961ê de bi rêberiya Mela Mistefa Barzanî dest pê kir û heta sala 1975an berdewam bû. Li jêr rênimayî û piştgîriya bavê xwe têkilî xebata siyasî bûye.
Barzanî jiyana xortaniya xwe terxan kiriye ji bo wan armancên ku Partiya Demokrat a Kurdistanê bilind kiriye, di sala 1961ê de, demokrasî ji bo Iraqê û otonomî û paşê federalîzm ji bo Kurdistanê li çarçêweya Iraqeke demokratîk da, rêzdar xebatekî mezin ji bo vê çareseriya rasteqîne kiriye.
Barzanî li temena bîst salî da bi awayekî rêk û pêk têkilî karûbarê siyasî bûye û di sala 1970î de beşdarî wê tîma kurdî bûye ku gûftûgoyê li gel Hikûmeta Iraqê, li ser rêkeftina otonomî kiriye. Di sala 1971ê de li dema sazkirina kongreya heşta Partiya Demokrat a Kurdistanê bi sîfeta endamê komîteya navendî ya partiyê hatiye hilbijartin û paşê bûye endamê yedegê mekteba siyasî û erkê berpirsiya dezgeha emnî girtiye stûyê xwe.
Piştî ruxandina şoreşa îlonê li encama rêkkeftinnameya Cezayirê li navbera Şahê Îranê û Hikûmeta Iraqê li sala (1975), bi rênimayiya cenabê Mela Mistefayê bavê, Mesûd Barzanî li gel Îdrîs Barzanî birayê wî û jimareyek li hevalên xwe pêkve helsan bi rêxistina rêzên pêşmerge û damezrandina serkirdayetiya demkî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê ji bo dakokîkirina li kurd û Kurdistan û di 26ê gulana 1976an şoreşa gulan dest pê kiriye.
Di sala 1976an heta 1979an de Mesûd Barzanî li gel bavê xwe li Amerîkayê jiyaye û piştî rûxana rejîma Şahê Îranê, vegeriyaye Îran û heta tertîbata hatina bavê xwe, bo Îran bike lê belê wê roja ku Barzanî 1ê adara 1979an gihişte Îran, bavê wî li Washington koça dawî kir. Li meha çiriya paşîn a 1979an, li kongreya nehem a Partiya Demokrat a Kurdistanê bi awayekî demokrasiyane Barzanî Serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê hate hilbijartin.
Rola her yek li Mesûd Barzanî û Îdrîs Barzanî yê birayê wî, gelek berbiçav bûye di salên 1980î heta wekî 1987an de li damezrandina çendîn bereyên siyasî li Iraq û bi taybetî ku bereyên kurdistanî li çendîn rêxistin û hizbên kurdistanî damezrand.
Barzanî û ji malbata xwe gelek qurbanî li ser kêşeya kurd daye û li dawiya li dayik bûnê heta 12 sal bavê xwe nedîtiye, ku ew li dûrî welat li Yekêtiya Sovyetê dijiya. Sîxurên rejîm sê birayê Barzanî teror kirine 32 kes le endamên malbata wî li gel wan 8000 barzanî bûn ku ji aliyê rejîma Bees ve di sala 1983an de hatin enfalkirin. Mesûd Barzanî xwedî çendîn hewldanên terorê bûye bi taybetî hewlên terorkirina li Viyana paytexta Nemsayê di 8ê çileya 1979an. Rejîmê Iraq yek li dawiya yekê (16) çar gundê barzaniyan xera kiriye ku gundê birêze, Barzanî pirtûkekî li ser rola dîroka Mistefa Barzanî bavê xwe li Tevgera Neteweya Kurd li jêr navê "Barzanî û Tevgera Rizgarîxwaziya Kurd" ku li sê bergan pêk hatiye nivîsandiye, li gel çendîn gotar û babetên siyasî ku li rojname û kovarên Kurdistanê hatine belav kirin.
Piştî şerê hevpeymaniyan dijî bi Iraq, Barzanî hem ahengî bereya kurdistanî kir û serkirdayetiya raperîna adara 1991ê kurdan kir ku bûye hoya azad kirina beşekî mezinê Kurdistana Iraqê ji deste rejîma Bexdayê.
Di meha nîsana 1991ê de gûftûgo li gel Bexdayê dest pê kir û Barzanî ji bo çendîn mehan serokayetiya şanda kurdî kir ku li hemû hizbên bereya kurdistanî pêk hatibûn. Li gûftugoyan bi hîç encamek negihiştin bi sedema redkirina daxwaziyên kurd ku birîtî bûn li otonomî herêmayetî û demokratîzekirina ji aliyên Iraqê ve.
Her wiha li kongreya 12ê ya Partiya Demokrat a Kurdistanê di sala 1999an de Mesûd Barzanî serokê Partiya Demokrat a Kurdistanê careke din hatiye hilbijartin.
Mesûd Barzanî li salên nohtan û heta weku ji navçûna rejîma Bees, beşdarî çendîn kongre û civînên navdewletî kiriye. Wekî civînên Washington li sala 1992an û paşê li 1993an û li kongreya Selahedîn a 1992an û kongreya Londonê ya îlona 2002an û kongreya Selahedîn a şubata 2003.
Barzanî roleke xwe yê serekî li sercem pêşhatiyên siyasiyê Iraqa nû da hebûye, paşê li damezrandina Encûmena hukimrana Iraqê di 31ê tîrmeha 2003an, ku têda bûye endam û dawiyê jî bûye serokê encûmenê.
Di 12ê hezîrana 2005an de Mesûd Barzanî wekî yekemîn serokê herêma Kurdistanê ji aliyê Encûmena Nîştimanî ya Kurdistana Iraqê ve hate hilbijartin.
Mesûd Barzanî li hilbijartinên roja 25ê tîrmaha 2009an bi rêjeya 70% ê dengan bi destxist û bi awayekî raste rast ji aliyê gelê Kurdistanê ve duyemîn car wekî serokê herêma Kurdistanê hate hilbijartin û li roja 20ê tebaxa 2009an li beramber Parlemena Kurdistanê sonda yasayî xwar.
Wekî serokê herêmê, li çendîn welatan bi seredanên fermî kiriye û çendîn serokê welat û serokwezîrê van welatan dîtiye, li encama van hevdîtinan de li gel serok George W. Bush serokê Amerîkayê di 25ê çiriya pêşîn a 2005an de û Tony Blair serokwezîrê Britanya di 31ê çiriya pêşîn a 2005an de û papayê Vatîkanê di 14ê çiriya paşîn a 2005an de û Silvio Berlusconi serokwezîrê Îtalyayê di 13ê çiriya paşîn a 2005an de û Abdullah keyê Erebistana Siyûdî di 13ê adara 2007an de û Abdullah keyê Urdunê di 19ê adara 2007an de.
A- Li roja 22ê kanûna 2007an Encûmena Serokayetiya Kurdistanê hate damezrandin ku têda serokê herêmê serpereştiya civînan dike, û cîgirê serokê herêmê Kosret Resul li gel serokê Parlemena Kurdistanê û serokê Hikûmeta Kurdistanê û cîgirên wan û serokê Dîwana Serokayetiya Herêmê.
B - Encûmena bilinda Partiyên siyasiyan, ku kesayetiya yekem a partiyên siyasiyan têda endam in, ku ji van hizbên xwarê ve pêk dihêt: Partiya Demokrat a Kurdistanê, Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê, Partiya Zehmetkêşên Kurdistanê, Partiya Sosyalîst a Demokrat a Kurdistanê, Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê, Komeleya Îslamî ya Kurdistanê.
Serok Barzanî şeydayê xwêndinêye bi taybetî jî hez bi xwêndina pirtûkên dîrokî û siyasî û serbazî dike û her wiha gelek hez ji werzîşê dike.
Mesûd Barzanî sala 1965an dest bi jiyana hevjîniyê kiriye û xwedî heşt zarokan e.
Barzanî şarezayî bi temamiya zimanê kurdî û erebî û farisî ye, her wiha şarezayî zimanê îngilîzî ye û dikare pê biaxive.
Mitirb, ji kesên ku amurên muzîkê lê didin bi gişti yên ku ribab (kemançe) lê dixin tê gotin. Gotin ji zimanê erebî derbasi kurdî buye. Berî îro li cem kurda kesên karê muzîke dikirin biçûk û kêm dihatin dîtin. Di heman demêde sazbend, daholvan, dervêş (li herêma torê kesê li def û erbanê dixê), kemançe û ribabsaz ev kêmayî vekî zirhekî girtine laşê xwe û bûne dijberê herî tûj ê sîstema feodal. Jiber gotinê wan kes nediêşandin li odê axa dijûn û sxêfên herî giran, zimandirêjî, devavêtin tenê haqê wan bû.
Li herêma Torê Mitirb ango muzîkvanên profesyonel an jî nîv profesyonel, di avakirin û belavkirina berhemên wêjeya devkî de rolê sereke dilîzin.
Gotina mitirb ji koka erebî ya gotina (T.R.B) tê û wateya wê jî « bi liv û tevgerbûn » an jî « şabûn ». Duyemîn û çaremîn formên koka (T.R.B) tê wateya çalakiya şakirinê, bi taybetî bi riya stranan. Bêjeya (MUTRIB) di wateya « muzîkvan » de tê bi kar anîn û mebesta gotinê ew kes in ku li amûreke mûzîkê dixin an jî mûzîkê dijenin (Wehr 1977: 503). Lê ji ber kêmbûna çavkaniyan em nikarin gelek agahdariyan der barê kevneşopiya mitirbiyê li cem Kurdan bidin.
Pisporê folklora Kurdî Celîlê Celîl di sala 1982’an de berê xwe da bû başûr rojavayê Kurdistanê û li nav Kurdên Sûrî berhemên wêjeya devkî komkiribûn. Celîlê Celîl behsa saziya « Odeyê » û mûzîkvanên profesyonel « mitriban » dike (Celîl 1989: 12 – 24). Li gor Celîl li odeyan kevneşopiya levanînê û nihurandinê hebû. Bêyî odeyan afirandina berhemên wêjeya devkî ne mumkin e û ev berhem herwiha wê nikaribin ji nifşekî derbasî nifşê din bibin. Dîsa Celîl gelekî di cîh de destnîşan dike ku ode cîhê afirandin û guherandina van berheman e û ode yek ji şertên afirandin û vejandina berhemên wêjeya devkî ne. Wekî din hêjayî gotinê ye ku Celîl jî balê dikşîne ser têkilî û pêwendiya di navbera dengbêj û guhdaran. Xuyaya dema ku Celîl çûye herêmê ku mirov dikara çanda we û ya herêma Torê nêzî hev dikare bi nav bike, êdî kevneşopiya odeyê hêdî hêdî wenda dibe. Ji ber vê yekê Celîlê Celîl gazinan dike û dibeje wendabûna odeyan ji bo çanda neteweyî ya Kurdan wendayiyeke mezin e (Celil 1989: 18 –19).
Helbet weke saziyeke perwerdeyê ji bo mitirb, dengbêj û hwd ode dibistanek bû. Bi sedan salan her wiha li odeyan gundî, eşîr û êl rûdiniştin, ji hevûdin re serpêhatî, stran, çîrok û şîret digotin. Li van odeyan herwiha mitirb jî rûdiniştin. Bi awayekî giştî ode saziyeke civakî bû ji bo kombûn û şêwrdanîna civakê.
Mirtibên ku Celîlê Celîl behsa wan kir û mitirbên Torê wisa xuya ye heman kevneşopî ne û ew bixwe jî carina mirtib û carinan mitirb dinivîse. Celîl pêşî rave dike ku herêma Kurd li bakur rojhilatê Sûrî beşek ji herêma Kurdistanê ye ku ew weke Mêrdîn – Cizîra Botan bi nav dike. Ev herêma ku herwiha li başûr rojhilatê Tirkiyê ye Torê jî digre nav xwe. Celîl mitirban weke muzîkvanên ku di dawetan de û di şahiyên din yên civakî de di nav de kemaçe, def, tembûr, zirne li curbecur amûrên mûzikê dixin û stranan dibêjin, dide nasîn. Dema ku Celîl çûbû herêmê ev kevneşopî hîn hebû û em dikarin bi dilekî ku hinekî hînikbûyî bêjin ku ev kevneşopî hîn jî li herêma ku em jî dê weke Mêrdîn – Cizîra Botan bi nav bikin dijî. Xuya ye ev kevneşopî mamosteyê ku mitirb fêrî gotin û pêşkeşkirina şer, dîlok û stranan kiriye. Bi xêra vê perwerdeyê mitirban dikarî û hîn jî dikarin debara xwe û malbatên xwe bikin. Li vir em dixwazin her wiha balê bikşînin ser vê yekê ku Celîl herçend gotibe ku ew ji gelek malbatên curbecur tên jî wî mixabin behsa van malbatan u cîhê wan di civakê de nake. Weke ku niviskarê vê gotarê ji bapîr u dapîrên xwe bihîstibûn Celîl jî dibêje ku mitirb salê çend hefteyan gund bi gund digerin û di berdêla pereyan an jî dexl de li amûrên xwe dixin û stranan dibêjin. Lê nivîsakarê vê gotarê bi xwe li herêma Torê şahidî kiriye ku mitirb dema bênderan digerin û li ser bênderan li amûrên xwe dixin u stranan dibêjin.
Li vê deverê hêjayî gotinê ye ku Celîl gelekî di bin bandora hunerê mitirban de maye u pesnê hunerê wan bi awayên cihê dide. Ew dibêje mitirb hostayên levanîn û nuhurandinê ne, ew herwiha hostayên komkirina bûyerên girîng yên gundan in jî. Ev jî dihêle em mafdar bighêjin vê encamê ku mitirb ne tenê hunerê heyî yên çand û kevneşopiyê fêr dibin û pêşkêş dikin, lê ew her wiha bi xwe jî bûyeran kom dikin, dinuhurînin û berhemên nû diafirînin. Mirov dikare bi hêsanî îddîa bike ku mitirbên jêhatî helbestvanên civakê bûn û ger kevneşopi bidome ew dê her helbestvanên civakê bimînin.
Nivîskarê Kurd Kendal Nezan jî gotina mitirb bi kar tîne. Nezan dengbêj û mitirban ji hev cihê dike. Li gor Nezan dengbêj keseki xwedî hiş û bîreke gelekî dewlemend e û hin ji wan jî li amûrine muzîkê dixin. Dengbêj hem helbestvan e û hem jî derhêner e. Ew ji dehma ve berhemên wêjeya devkî diafirîne. Nezan her wiha behsa mitirban dike û dibêje ew Bohemî ne û bi binyada xwe qereçî ne. Nezan wisa dewam dike û dibêje mitirb muzîkvanên nîv profesyonel in û di dawet û şahiyan de amûrên mîna def û zirnê lê dixin. Mixabin Nezan jî behsa cîhê wan di civakê de û di wêjeya devkî de nake; û ev cîhê gazinan ji nivîskarê vê goterê re dihêle ji ber ku behsa çavkaniyên nivîsa xwe nake(Nezan 1996: 11 – 20). Her wiha em nizanin Nezan çawa gihiştiye wê encamê ku mitirb bi binyada xwe qereçî ne, ew tenê agahdariyên xwe li pey hev rêz dike.
« Muzîkvanên gerhok yên Kurd ango şargar destanan distrin ku di şeran de an jî di serhatiyên evîniyê de behsa qehremaniyan dikin. »
Izady dinivîse ku navê van destanan şarîga ne û mirov wan li tembûr an jî kemaçê dibêje. Izady îddîa dike ku şargarek gelek varyantên şarigayekê (yên mîna Memê Alan, Kela Dimdim) dizane. Li gor Izady rûmeta şargarekî girêdayî ferehbûna repertuwara wî ye. Berhemên şargaran her wiha gelekî balkêş in, ew destanên ku beşbeş li ber amûrêkî muzîkê û beş beş bêyî amûreke muzîkê tên strandin diafirînin û ev destan nîv helbestî ne û nîv pexşanî ne (Izady 1996: 21 – 28).
Civaknas Şerefxan Cizîrî di pirtûka xwe ya bi navê Kultur û Edebiyata Devkî de behsa mitirban dike. Cizîrî navê hunermend li mitirban dike. Ew îdda dike ku berê hemû mîrîtiyên Kurdan û Axayên wan di dîrokê de xwedî mitirb bûn. Cizîrî dibêje mitirb bîra bûyer û qewmînên civakî – aborî û her wiha ên siyasî yên eşîrên xwe û yên eşîrên cîran tomar dikin.
Têkiliyên kurd û ermenan hemû têkilî û peywendiyên çandî, dîrokî, hûnerî, siyasî yên xelkê kurd û ermen
Piştî şoreşa makezagonî li sala 1908ê Îtihad û Teraqiyê xwest ku li nav kurdan terefdaran kom bike. Ji ber vê Seyîd Ebdulqadir wek qasidê hikûmeta nû şand bajarê Wanê ku li gel xelkê herêmê danûstandina bike û xelkê deverê qanî bike ku tevlî piştgiriya Îtihad û Teraqî bibin. Seyîd Ebdulqadir jî dixwast li herêmê hem aştiyekê peyda bike hem jî têkiliyên kurd û ermenan tamîr bike ku hizûr ji deverê kêm nebe. Jixwe 1ê mijdara 1909ê piştî konferansên Seyîd Ebdulqadir û hevalên wî kurd û ermenan peymaneke aştiyê destnîşan kirin. Bi dûçûna vê peymanê ev biryar hatin girtin. Ev peyman di navbera 33 serokeşîrên kurd û 12 rûspiyên ermenan de hatibû destnîşan kirin;
Sirgûnkirina kurdan li sala 1916an hêdî hêdî destpê dike heta sala 1934an. Bi dehhezaran kurd ji Bakurê Kurdistanê sirgûnî herêmên tirkan kirin ku kurdbûna xwe jibîr bikin û bibin tirk.
Li sala 1960ê kudeta li Tirkiyeyê çêdibe. Di encama kudetayê de kurd jî dikevin bin givaşa dewleta tirk. Gelek kurd, ji ber hêceta armanca avakirina dewleta Kurdistanê, sirgûn dibin bo rojavayê Tirkiyeyê.
Chang'an (çînî: 长安; pinyin: "Cháng'ān"), di Çînî de bajarekî dîrokî ye ku ji zêdetirî deh xanedana ra paytextî kirîye. Navê bajar dî zîmanê Çînî da tê wateya "aştiya bêdawî". Navê bajar yê îro Xi'an e. Di dema Xanedana Ming de, navê bajar hate guhertin û navê Xi'an hate lê kirin, ku tê wateya "aştîya li rojava". Ev navnîşanê hêj jî tê bikar anîn.
Li bakurê Xi'an Gora Qin Shi Huang û Artêşa terrakotayî heye û evana ji alîyê Qin Shi Huang va hatîye çêkîrîn.
Gorî çavkanîyên çînê, di derdora salên (P.Z.) 750an de Chang'an bû bajarêkî metropol ku tê da bi mîlyona kes dijî. Li gorî texmînên îro, di nav dîwarên bajêrda nêzîkî 800.000-1.000.000.000 kes dijîyan. Li gorî serjimêrîya sala 742an, li herêma Jingzhao Fu (京兆府) da di 362.921 malbatîda 1.960.188 kes dijîya.
Girîngiya aborî û stratejîk a Chang'an.
Bajar li cîhekî navendî bû. Rê yên ku ji Gansu, Sichuan, Henan, Hubei ve Shanxi dahatin li vir digîhîştin hev. Ji ber vê yekê Chang'an devereke girîng bu ku ji Riya Hevrîşimê sûd werbigire.
Erasmus Darwin (jdb. 12ê kanûna pêşîn a 1731 - m. 18ê nîsana 1802) bijîşkekî îngilîz e. Yekê muhimtirê fikirdarê Ronîbuna birminghamê ye û jixwe him fîlozofê xwezayî him endamerkzan him dahêher û helbestvan him jî xebatkarê rakirina tîcareta koletî, bu.
Zefê helbestên wî li ser dîroka tabîatê ye û ramanê xwe li ser Pêşveçûn û hemû formên jiyan dihundirîne.
Darwin endama Malbata Darwin–Wedgwood bu ku ew malbat Charles Darwin û Francis Galtonê dihundirîne.
Li ser daxwaznameyê George III Darwin bijîşkê qralê bu.
Mala wî îro.
Mala Darwin îro jî heye û wek muzeyeke hatîye zivirandin û bo xebatên darwin hatîye nezirkirin. Mala wî li ser kar û armanca wî tê bikar anîn.
Java zimanekî bernamekirinê ye ku di 25ê gulana sala 1995an de hate çêkirin. Bernameyên ku bi Java hatine nivîsandin karin li gelek deveran bê guhartin bişuxilin. Gelek tiştên di Java de ji C hatine deqene însan karibin hêsanîtir wê bi'elimin. Java di dinyayê de zimanê bernamekirinê yê herî naskirî ye.
James Gosling, ê ku Java çêkiriye (sala 2008)
James Gosling, Mike Sheridan û Patrick Naughton di hezîrana 1991 de projeya zimanê Java dest pê kirin. Di pêşiyê de Java ji bo televizyonên înteraktîv hatibû çêkirin, lê ji bo televizyonên wî wextî gelekî pêşketî bû. Navê "Java" ji qehwa Javayê tê, qehwa ji Îndonezya. Gosling Java bi sentaksek şêweya C/C ++ dîzayn kir ku pergal û bernamekerên serlêdanê wê nas dikin. Sun Microsystems di sala 1996an de yekem pêkanîna gelemperî wekî Java 1.0 derxist. Wî soz da ku bi nivîsa carekê, fonksiyoneliya li her deverê (WORA) bimeşîne, li ser platformên populer demên bê-lêçûn peyda dike. Bi ewlehiyeka pir ewle û bi mîhengkirina ewlehiyê, destûr da sînorkirinên tor û dosyeyan. Di gerokên webê yên mezin di demeka nêz da xebitandina appletên Javayê di rûpelên webê de mimkin bû û Java bi awayekî bilez populer bû. Komplogera Java 1.0 ji bo ku li gorî taybetmendiya zimanê Java 1.0 bi cih bîne ji aliyê Arthur van Hoff ve bi Java dîsa hate nivîsandin. Bi hatina Java 2yê (di kanûna pêşîn a 1998-1999an da wek J2SE 1.2 hat weşandin), guhertoyên nû ji bo platformên cuda gelek konfîgurasyon hatin avakirin. J2EE, ji bo sepanên saziyan teknolojî û APIyên ku bi gelemperî di hawirên rajekar de dixebitin jî di nav xwe de dihewîne, J2ME jî ji bo sepanên mobîlê hatibû optîmîze kirin. Guhertoya sermaseyê navê J2SEyê guherand. Di sala 2006an da, ji bo armancên bazarkariyê, Sunê guhertoyên J2yê yên nû wek Java EE, Java ME û Java SE hate bi nav kirin. Di sala 1997an da, Sun Microsystems ji bo fermîkirina Javayê, beşdarî standartên ISO/IEC JTC 1ê û paşê jî Egma Înternatîonal bû, lê di demeke kurt de ji van beşdarî yan vekişî. Java wek standardeke de facto ma û bi pêvajoya Civata Javayê hate kontrolkirin. Di carekê da, Tevî rewşa nivîsbariyê ya xwediyê wê, Sunê piraniya sepanên Javayê bê pere peyda kir. Rojê, bi firotina lîsansên ji bo berhemên taybet ên wekî Sîstema Java Enterpriseê, ji Javayê dahata xwe bidest dixist. Sun, di 13ê mijdara 2006an da, di çarçoveya lîsansa gPL-2.0ê de, gelek makîneya xwe ya ferazî ya Javayê (JVM) wek nermalava bêpere û vekirî ya çavkaniyê (FOSS) derxist. Sun, di 8ê gulana 2007an de ev pêvajo qedand, ji xeynî pareke biçûk a kodê ya ku Sunê mafê wê negirt, hemû kodên bingehîn ên JVMyê di bin şertên belavkirina nivîsbariya serbest/çavkaniya vekirî de hatin bikaranîn.
Versiyon.
Ji Java 9 pêve, her sal 2 versiyon têne çêkirin. Yek di adarê de û yek di îlonê de. Piştevaniya versiyonê li gora şîrketa ku derdixê tê guhertin. Li xwar me ên OpenJDK lîste kiriye. Piştî ku piştevanî xilas dibê (6 heyv ji xeynî ên bi piştevaniya dirêj), nûkirin hew ji wê versiyonê re tên û problem hew têne edilandin. Lê ferqên di neqeba versiyonan de hingî kêm in, gelekî hêsanî ye yek Javaya xwe nû bikê. Ên ku li ser Javayê dişuxilin nûkirinê gelekî pêşniyar dikin û ji xeynî şîrketan gelek kes ne hewce ne eleqê xwe ji piştevaniya dirêj bênin.
Weşan.
Di Blu-rayê de jî Java tê bikaranîn, jê re "BD-J" (Blu-ray Disc Java) tê gotin û ew şiklekî Java MEyê ye. Ji bernameyên BD-Jyê re "Xlet" tê gotin, di wana de gelek tiştên weke menûyên neqandinê, pişkok û nivîs karin hebin.
Java Virtual Machine (JVM) û bytecode.
Hedefeke Java hiştina şuxilandina bernameya di hemû sîsteman de ye, yanî divê bernameke Javayê di her sîstemî de bi eynî şiklî û xurt bişuxilê. Şiklê ku ev pê çêdibe ew e bê pêşî koda bernameyê tê xistin "bytecode", ev şiklekî weke bernamekê ku tenê programa Java dikare bixwêne ye. Dûvre jî programa Javayê ji bonî her sîstemî tê çêkirin, û program "bytecodê" dixwêne û dixe koda ji bonî wê kompûterê û dişuxilîne.
Gelek tiştên rêzimana Java ji C++ û C tên.
Nimûna "Merheba, dinya!".
Navê hemû faylên çavkaniyê divê navê klasa xuyakirî ku di wan de heye bê, û bi ".java" di xilasiyê de. Wextê ku programek tê xistin "bytecode", navê wê bi ".class" xilas dibê. Di her fayla Javayê de tenê yek klasa xuyakirî çêdibe hebê, lê tê de gelek klasên veşartî yan jî klasên di bin ya xuyakirî de çêdibin hebin.
bername.net kovareke komputergerî û înternetê bû ku weşana xwe bi kurdî kir. Kovar weşaneke Komeleya Karger e û Hejmara Taybet di çiriya paşîna 2006an de wekî pêveka Azadiya Welat derket. Hejmara Taybet ji bo Ubuntu û OpenOffice.Org hatiye terxankirin.
Malper di sala 2008an de hatiye girtin.
Muxtesar fî exbarîl beşer an Elmuxtesar (bi erebî: المختصر) pirtûka dîroknasê kurd yê Xanedana Eyûbiyan a Ebûlfida ya herî navdar e. Pirtûk li ser dîroka cîhanê a giştî ye. Ew berhem di navbera 1315 û 1329 de wekî berdewamiya Dîroka Tevahî ya ji hêla Elî îbn Elesîr (li dora 1231) ye. Ew di forma salnameya ku ji afirandina cîhanê de heya sala 1329 dirêj dibe. Ew du beşan tê veqetandin, yek dîroka dîroka Erebistana berî Îslamî û ya din jî dîroka îslamê ta sala 1329 ye. Berhem ji hêla Îbn Werdî heta 1348 û ji hêla Îbn Elşihna heta 1403 ve hate rojane kirin.
Pirtûk bi latînî, Frensî û îgilîzî hatî wergerandin û di dîroka misilmaniyê de berhema giringtirîn bû ku ji hêla rojhilatnasên sedsala 18an ve dihat bikaranîn, di nav wan de Jean Gagnier (1670-1740) û Johann Jakob Reiske (1754).
Urwe bin Zubeyr (erebî: عروة بن الزبير) Navê wî yê rastî Ebû Ebdullah Urwe bin Zubeyr bin Ewam bin Xuweylid el-Qureşî el-Esedî (m. 94/713) ji herft alimên navdar ê Medîneyê ye. tabîûn û dîroknasê siyer û hedîsan e.
Kurê sehabêyê Muhemmed pêxember Zubeyr bin Ewam û Esma bint Ebûbekir e.
Futuhûl Buldan (erebî: فتوح البلدان) berhema Belazûrî ye. Berhema dîrokê ye. Li ser Fetîhên Mimisilmanan, awayî û çandî ye.
Ji berhemên herî kevin ê ku li ser Fetîhên Mimisilmanan e û gihîştî roja me. Mesûdî bi xwe jî ji vê berhemê îstîfade ditiye.
Futuhûl Buldan cara yekem ji aliyê Michael Jan Goeje ve di salên 1863-1866an de bi sê beşan ve hatiye weşandin.
Cara duyemîn 1968an de li Qahîreyê hatiye weşandin.
Îbn Şihab Zuhrî (erebî: ابن شهاب الزهري‎) navê dirêj: Muhemmed bin Muslim bin Ubeydullah bin Şihab el-Zuhrî, (m. h. 124/m. 741), tabîûn û nivîskarê siyerê ye.
Di wextê Xanedana Umeye wexta Ebdulmelik de ji Medîne]yê yê koçê Şamê kiriye.
Tê gotin ku ji pirtûkên wî negihiştine roja me.
Ji bo kurmancî biçe: Cihû
Cihû, Mûsewî "(bi Îbranî: יהודים, Yehûdîm)" yew olek, dînek o. Pêxemberê xo Mûsa yo.
Biyolojî "(bi grekî - yewnanij: Bios+logos, jiyan, heyat+zanişî yanî zanişiyê jiyan, heyat)" yew beşê zanişiyê yo.
Na beşê zanişiyê bi rewşê, halê jiyanderan sero, cifetelîna. Beşêke berz o û zaf şaxên xo esta. Antropolojî, anatomî, botanîk, genetîk hwd girêdayî no zanişiyê yo.
Ji bo kurmancî biçe: Darahênê
Dara Hênê yew qezayê (navçeyê) Çewlîg (Çolig, Cewaxcur, Bingöl) o, Bi tirkî vano Genç.
Demarekoendama xweyî, DKX (bi îngilîzî:"autonomic nervous system (ANS)")
Xebatên lûsemasûlke û dilemasûlke bi awayek xwenewîstî ye, ango ne li gor biryar û xwestina mirov, lê bi awayek xweser e. Beşa demarekoendamê ya xebatên masûlkeyên xwenewîstî rêk dixe, wekî demarekoendama xweyî tê navkirin. Demarekoendama xweyî (DKX) rewşa asayî ya laş rêk dixe. Li gel kontrola çalakiya dilemasûlke û lûsemasûlkeyan, DKX bandor li ser endamên koendama herisê, koendama dilelûleyê, koendama henaseyê, koendama mîzê, koendema hormonan jî dike. Kontrola DKX ya li ser van koendaman bi şeweyê xwenewîstî rû dide.
Beşa livînê ya li demarekoendama çêwe (DKÇ), demarexaneyên derketî lixwe digire. Hin ji van demarexaneyan, ragihandinan diguhêzînin bo masûlkeyên peykerê. Hin ji demarexaneyên derketî yên beşa livînê jî, ji bo masûlkeyên lûs û masûlkeyên dil ragihandin diguhêzînin, çalakiya demarekoendama xweyî bi navbeynkariya van demarexaneyan rû dide.
Hin caran li dij hev kar bikin jî, bi gelemperî, bandora çalakiya beşa sîmpasawî û ya beşa parasîmpasawî tewawkerên hev in.
DKX cihê çalakiya refleksên aloz ên bêhamdî ne. Refleksên DKX, di masûlkeyên xwenewîst de rû dide. Masûlkeyên dil û masûlkeyên lûse ji ber refleksê, ji nişka ve û bêhemdî girj dibin an jî xav dibin. Yek ji van refleksan, refleksa kontrola derketina destavê ye. Guhertina kurahî û leza hensadanê, rêkxistina çalakiya koendama herisê, guhertina rêjeya dillêdanê, guhertina firehiya bîbîka çavan jî mînakin ji bo refleksên demarekoendama xweyî. Refleksên DKX ji aliyê lakêşemoxê ve tê kontrolkirin.
Em dikarin refleksa kêmkirina pestoya xwînê wekî mînak nîşan bidin. Dema pestoya xwîna mîrov zêde dibe, wergirên li ser dîwarên lûleyên xwînê, rakişîna lûleyên xwînê wekî kartêkirek werdigire û bi navbeynkariya demarexaneyên hestê dişîne beşa kontrolkirina çalakiya dil a lakêşemoxê. Lakêşemox ji bo rêkxistina dillêdanê, beşa perasîmpasawiyê çalak dike, rêjeya lêdana dil kêm dibe bi vî awayê pestoya xwînê jî dadikeve.
Demarên livîne (demarên derketî) yên demarakoendama xweyî ji demaxê dirêj dibin. Evan demaran ji qedê demax bigire heta beşa sêbendeyê dirkepetikê, gurze bi gurzê ji dirkepetikê derdikevin û belavê lûsemasûlke û rijênan dibin. Demarekoendama xweyî ji sê beşan pêk tê; beşa sîmpasawî, beşa parasîmpasavî û beşa enterî. Her sê beşên DKX jî bi alîkariya du cure demarexaneyên derketî ji demarekoendama navendî (DKN) dirêjê endam û rijênan dibin. Laşê demarexaneya yekem li demax an jî li dirkepetikê ye û tewereyê wê dirêjê girêkê dibe. Ev demarexane wekî demarexaneya pêşgirêk (bi îngilîzî:"preganglionic neuron") tê navkirin. Tewereyên van xaneyan maylînî ye. Madeya demareguhêzer a xaneyên pêşgirêkê asetîlkolîn e. Laşê demarexaneya duyem di nav girêkê de cih digire û bi tewereyê xaneya pêşgirikê ve girêdan ava dike, tewereyê wê jî ber bi lûsemasûlke, dilemasûlke an jî rijênan dirêj dibe. Ev xane wekî xaneya paşgirêk tê navkirin. Tewereyên van xaneyan nemaylînî ye. Demareguhêzera xaneyên paşgirêk ên beşa sîmpasawî norepînefrîn, ên başa parasîmpasavî jî asetîlkolîn e.
Çalakiyên DKX bi awayek xweser rû dide, lê DKX bi gelemperî di bin bandora beşa çalakiyên xwewîstî yên tûkila mejî de ye. Herwisa ragihandinên di navbera beşa çalakiyên jêrhiş a mejî û navenda kontrolkirina sîmpasavî û parasîmpasavî ya hîpotalmusê jî, li ser çalakiyên DKX bandor dike.
Hin caran li dij hev kar bikin jî, bi gelemperî, bandora çalakiya beşa sîmpasawî û ya beşa parasîmpasawî tewawkerên hev in. Wekî mînak, bi ragihandinên demarên sîmpasawî rêjeya dillêdanê zêde dibe, lê bi ragihandinên demarên parasîmpasawî jî lêdana dil ber bi rêjeya lêdana asayî dadikeve.
Beşa sîmpasawî.
Demarên ji hêla pişt û kêleka dirkepetikê dirêj dibin, çalakiya beşa sîmpaswî rêk dixin. Demarexaneyên ko laşê wan li DKN ye, tewereyên xwe ji zikeregê dirêjê girêkên li herdu aliyê dirkepetikê dikin, bi vî awayê ji hêla piştê heta beşa jorîn a kêlekê ya dirkepetikê, torek zincîra girêkên sîmpasawî çê dibe. Zincîra girêkan li herdû aliyên dirkepetikê ve dirêj dibin. Her zincîr ji 23 girêkan pêk tê. Sê ji van girêkan ji hêla stû dirêj dibin, 12 girêk ji hêla piştê, çar ji hela kêlekê û çar girêk jî ji hêla sêbendeyê.
Di di rewşa zorê (stres) de beşa sîmpasawî çalak e. Dema zorê da mirov, ango dema mirov li bin fîşarê dimîne, bi rewşek xeter ve rûbirû dimîne an jî hêrs dibe, laş du cure bertek nîşan dide. An xwe ji rewşa zorê dûr dixe, an jî li dij wê tê dikoşe. Ev berteka laş, wekî berteka “şer bike an jî bazde” tê navkirin (bi îngilîzî "fight or flight response"). Bersîv çi şerkirin be, çi jî bazdan be, pêdivîya laş bi enerjiyê heye. Bi çalakbûna beşa sîmpasawî bi hin rêbazan, di demek kin de enerjiya pêwist tê bi destxistin. Wekî mînak, rijenê adrenal tê han kirin ji bo derdana hormona adreanalînê, dil hê leztir lê dide, di heman demê de kezeb glîkojenê hildiweşîne bo glukozê û tewlê xwînê dike. Bi vî awayê xwîn hê pirtir xurek û oksîjen diguhêzina xaneyan. Ango Li dij gefa birîndarbûn an jî mirinê, ji bo parastina laş demarekoendama xweyî beşa sîmpasawî çalak dike.
Eger hatû tu rojek li çolê rastê hirçek hatî, gelo tu dizanî di laşê te de di heman demê de çi diqewime û tu bi kîjan rêzeçalakiyan bertek nîşan didî?
Bîbika çavên te fire dibe, rijenên adrenalê te hormona adrenalîn der didin. Dilê te he leztir lê dide. Henasedana te zêde dibe û coga henasedana te fire dibe, lûleyên xwîna te fire dibin, ji ber çalakiya rijenên xwêdanê, tu xwêdan didi, bi vî awayê pileya germahiya laşê te tê rêkxistin. Glîkojena di kezeba te de ambarkirî, tê hilweşandin ji bo bi destxistina glukozê. Laşê te dibêje niha dem ne dema xwarin, vexwarin û derkirinê ye loma çalakiya koaendama herisê ya laşê te kêm dibe, dev û gewriya te zuha dibe, mîzdanaka te fire dibe. Di heman demê de tu baz didî û xwe ji hêla hirçê dûr dixî. Ev hemû tiştên li jor û berteka te di demek kin de çê dibin. Ji bo van çalakiyan biryar ne ji aliyê mejiyê te lê ji aliyê beşa sîmpasawî ya demarekoendama xweyî ve tê dayin, tu bê hemdê xwe ji hirçê ditirsî û direvî. Çalakiya demarekoendama xweyî bi awayek xweser rû dide, lê bi gelemperî di bin bandora demarekoendama navendî de ye. Ango DKN demarekoendama xweyî han dike. Mîsal;
Gelo tu li çole rastê hirçê nehatayî, li dewsa wê, rastê cotek kewên gozel bihatayî wê bêşa sîmpasawî ya demarakoendama xweyî dîsa çalak biba? Gava tu rastê hirçê tê, çavên te dîmenê hirçê bi navbeynkariya wergiran digire û dişînê demaxê, li demaxê, beşa tûkila mejiyê vê dîmênê dide ber dîmenên ji bîrhatiyên te yên berê. Ji serpêhati, bîranîn û perwerdeya te, mejî biryar dide ko hirç ajalek hov e û tu di rewşek xeter de yî, divê tu demeldest ji vir dûr bikevî. Loma demarekoendama xweyî çalak dibe. Lê heke tu ne rastê hirçê lê rastê cotek kewên gozel werî, dîmenê kewan dîsa tê şandin bo tûkila mejiyê, lê îcar mejî biryar dide ko xeteriya van kewan ji bo mirov tune, loma ev car demarekoendama xweyî çalak nabe.
Beşa parasîmpasawî.
Gava beşa sîmpasavî çalak dibe, laş dikeve rewşa awarteyê. Lê divê ev rewş ne ji bo demek dirêj be, an na xane û şaneyên laş bîlasebeb çalak dimînin û enerjî xerc dikin, loma dibe ko ziyan bigihîje şane û endamên laş. Beşa parasîmpasawî li gel demara vagus, hin demarên din ên stû û demarên sêbendê lixwe digire. Tewereyên xaneyên pêşgirêk ên başa parasîmpasawî dirêj in. Girêkên parasîmpasawî ne li kêleka dirkepetikê, lê li nezîkê endaman an jî li ser endaman de cih digirin, loma tewereyên xaneyên paşgirêk jî kin in.
Beşa parasîmpasawî piştî çalakiya beşa sîmpasavî çalak dibe. Bi çalakiyên beşa parasîmpasawî, laş ji rewşa awarte derdikeve, endam, şane û xaneyên laş çalakiyên xwe bi awayek asayî didomînin. Ango gava laş ji derve kartêkirên ji bo hişyarî û alarmê nagire, beşa parasîmpasawî çalak e. Bi gelemperî, bandora beşa parasîmpasawî hêdikirina çalkiya laş e. Berteka beşa parasîmpasawî wekî berteka “aram be û biherisîne” (bi îngilîzî: "rest and digest") tê navkirin. Ji ber ko êdî dawî li xeterî, tirs û kartêkirên bihêz hatiye, divê laş demildest vegere rewşa asayî. Bi çalakbûna beşa sîmpasawî;
-Çêkirin û derdana lîkê zêde dibe.
-Rêjeya lêdana dil dadikeve asta rêjeya asayî.
-Firehiya coga henasedanê kêm dibe, hetanê şêweyê xwe ya asayî.
-Koendama herisê dest bi çalakiyê dike, herwisa rijênên enznîmên herisê çalak dibin.
-Pankreas, û zerevdank çalak dibe.
-Masûlkeyên mîzdankê girj dibin kîsikê mîzê piçûk dibe.
Beşa Enterî.
Beşa enterî (bi îngilîzî: "enteric division") ya DKX ji tora demarexaneyên li coga herisê, pankreasê û zeravdankê pêk tê. Demarexaneyên beşa enterî, li van endaman de kontrola derdanê û çalakiya lûsemasûlkeyan dike. Wekî mînak livîna perîstalsî (bi îngilîzî: peristalsis) ya lûsemasûlkeyan ji aliyê beşa enterî ve tê rêkxistin. Tevî ko beşa enterî dikare bi awayek xweser çalak bibe, lê bi gelemperî ji aliyê beşa sîmpasavî û parasîmpasavî ve tê rêkxistin.
Îsmet Şerîf Wanlî (bi nivîsguhêriya fransî, Ismet Cheriff Vanly, 21'ê sermawezê, 1924 - 9'ê sermawezê, 2011 Lozan) profesor û siyasetmedarekî kurd bû. Wek Mustafa Nazdar jî tê zanîn.
Profesor Îsmet Şerîf Wanlî, di 21.11.1924'an de li taxa kurdan a bajarê Şamê hatiye dinê. Dê û bavê wî kurd bûn û ew jî li Şamê hatine dinê. Bav û kalên Wanlî, di dawiya sedsala 19'an de ji Bakûrê Kurdistana koçberê Şamê bûne û li wir jiyana xwe domandine. Wî li taxa Kurdan dibistana destpêkê xwendiye. Li ser deriyê vê dibistanê bi nivîsa erebî nivîsiye ku ev dibistan ji aliyê Adîle Xatûn xwîşka Selahedînê Eyûbî daye çêkirin. Wanlî di xortaniya xwe de ji dîrokzaniyê hez kiriye, bi taybetî dîroka kurd. Wî ji werzişê jî hez dikir. Li taxa kurdan, li Şamê tevî çend hevalên xwe yên xort nadiya xortan ya werzişê bi navê "Nadî Kurdistan" ya Futbolê damezrandiye. Xwandina xwe li Şamê û Lûbnanê pêk anî û dîploma xwe li Suryeyê wergirt. Bekaloriya bi zanînên siyasî, li zanîngeha dadmendî a Frensî wergirtiye û dîsan li Zanîngeha Amerîkî a li Lûbnanê xwendiye. Zimanê feransî, erebî û îngilîzî baş dizanî bû.
Wanlî di salên 1940'an de têkiliyên wî serkirdeyên Komeleya Xoybûn re çêbû. Wî Mîr Celadet Bedirxan-Memduh Selîm, Qedrî Cemîl Paşa û Ekrem Cemîl Paşa, dîsa li Şamê wî Doktor Nûredîn Zaza û Qedrîcan naskirin. Li Beyrût wî Dr. Kamiran Alî Bedirxan naskir û têkilyên xwe pê re xurt kir.
Di 29.11.1948'an de ji bo xwendinê hat Swîsreyê. Li zanîngeha Lozanê huqûq xwend û bawernama doktorayê bi zanîna siyasî anî û li zanîngeha Cenewrê wî bawernama master li ser dîrokzaniyê wergirt. Dû re li zanîngeha Sorbonne li Parisê ew bû mamostayê dîroka Kurdistan û ders dane.
Di destpêka şoreşa Îlonê ya başurê Kurdistanê de bû nûnerê Mela Mistefa Barzanî û ket nav siyasetê. Wanlî komîtek ji bo mafên gelê kurd li derveyê welat sazkir.
Di sala 1956'an de tevî 18 hevalên xwe Komela Xwendekarên Kurd li Ewropa damezrand û ji sala 1958 heta 1962 Wanlî serokatiya vê komeleyê kir. Di sala 1960'an de beşdarê kongreya Xwendekarên Cîhanî bû li Bexdayê ew wek nûnerê xwendekarên Kurd bû.
Wê demê wî Barzanî naskir. Ji bo karên siyasî ew pir caran çû başûr û rojhilatê Kurdistan û têkilî bi şoreşê re danî.
Profesor Wanlî di sala 1970'an de bawernameya xwe ya doktoriyê wergirt, bawernama wî lêkolînek li ser şoreşa başurê Kurdistan bû. Di sala 1985'an bi hin hevalên xwe ve (Yekîtiya Huqûqzanên Kurd li Ewropa) damezrand û serokatiya vê saziyê kir. Wan belavok an jî çara gerdûnî ya mafên gelê Kurd derxist û li Parisê bi zimanê frensî çapkir.
Ji aliyê desthilatdariya leşkerî ya Sûriyê hukmê îdamê ya xeyabî ji bo Mamoste Wanlî derçû.
Piştî şikestina şoreşa başûr di sala 1975'an de, rejima beas ew dewetî Iraqê kir. Lê dema vegere Ewropayê di 7.10.1976'an de hêzên Iraqê hewl dan ku wî bikujin.
Di sala 1995'an bû Serokê Înstîtûta kurdî ji bo Lêkolîn û Zanist li Berlînê. Dîsa wî salî bû endamê Parlemanê Kurdistan li derveyî welat (PKDW). Di sala 1999'an de bû serokê Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK).
Îsmet Şerîf Wanlî di 9'ê sermaweza 2011'an de li Lozana Swîsreyê çû ser dilovaniya xwe.
Îsmet Șerîf Wanlî zêdetir bi zimanên wek firansizî û îngilizî nivîsandiye.
Michael Joe Jackson (z. 29ê tebaxa 1958an li Gary, Indiana, DYA - m. 25ê hezîrana 2009an, li Holmby Hills, Los Angeles, Kalîforniya, DYA) yek ji mezintirîn stranbêjên muzîka pop ên amerîkî bû.
Jackson di 29ê tebaxa sala 1958an de li Gary, Indiana (aniha berbajarekî Şîkagoyê ye) ji dayîk bûye. Michael ji malbateke govanên Yehowa ya neh zarokan yê heftem bû. Wextê ew şeş salî bû bi birayên xwe Jackie, Tito, Marlon û Jermaine re li koma muzîkê ya bi navê The Jackson Five endam bûye, pişt re navê komê guhartin, bû The Jacksons.
Albûma wî ya solo ya pêşîn "Off The Wall" di sala 1979an de derket; di sala 1982an de albûma xwe bi navê "Thriller" derxist û 35 milyon sêlik firotin. Vîdeoklîpên vê albûmê hêjta bi nav û deng in û bi derketina "Thriller" di nav stêrkên herî navdar û serkevtî yên muzîka pop de ji xwe re cihek dît. Di sala 1987an de jî albûma "Bad" derket. Li ser hev di dirêjahiya kariyera xwe de 750 milyon sêlik firotine.
Muruc Ezeheb (erebî: مروج الذهب ومعادن الجوهر,latînî: Mûrûc ez-Zeheb we Me'adin el-Cewahir) Pirtûka dîroknasê ereb ya Mesûdî ye ku berhema wî ya herî girîng û herî navdar ya serdema navîn e.
Ji Adem pêxember û Hewayê hetanê dema Ebasî nivîsiye.
Kubîlay Xan (23'ê îlona 1215 - 18'ê sîbata 1294) xanê mongolan û damezrênêr û împeratorê yekem yê xanedana Yuan ya Çîn e.
Ew neviyê Cengîz Xan e. Birayê mîrê mongolan Mengu Xan e. Ew birayê Hulagu ye.
Kubîlay di ciwaniya xwe de bi zimanê Çînî fêr bû û pîr bi çanda Çînî va eleqedar bû. Birayê wî Mengu, ku di sala 1251an de wek serwerê Mongol hate hilbijartin, Kubilay şand welatên rojhilat û Hulagu jî ber bi welatên rojavayî şand. Dema ku Kubîlay li herêmên başûr (Çîn) bû rêveber, wî bi rêveberiya xwe ya adîl bal kişand.
Kubîlay pêşî bi artêşeke mezin Xi'an hilda. Wî parêzgerên mezin yên Çîn ê yek bi yek bi dest xist. Di sala 1258an de, ew gehişte herêmên Yunnan û Sichuan. Di sala 1259an de nûçe ya mirina Mengu Xan hilda. Lêbelê, Kubilay dorpêça xwe li Wuhan berdewam kir. Paşta venegerya. Di vê navberê de, dema ku ew fêr bû ku birayê wî Arik Boke hewl dide ku text bi dest bixe, wî bi xanedana Song re aştî îmze kir û artêşê xwe zivirand Mongolya. Di sala 1260an de, Kubilay û birayê wî, xwe wekî Xan îlan kirin. Têkoşîna dû birayan 3 sal berdewam kir û bi serkeftina Kubilay bi dawî bû. Lêbelê, parêzgarê Yizhou ku sûd ji van tevliheviyên navxweyî qirt, li hember serdestiya Mongolan serhilda. Kubilay bi hêsanî ev serhildan têkbir. Lê ji ber vê bûyerê, Kubîlay bawerîya xwe bi neteweya Han ra winda kir. Pîştî ku bu împerator, di rêvebiryêda cîh neda neteweya Han.
Kubilay Xan xanedana Yuan li Çînê damezrand û di navbera 1271an û 1294an de desthilatdarî kir. Paytexta xanedanê Beijing bû. Wî di sala 1279an de xanedana Song bi dawî kir û Çîn kir yek parçe. Sînorên dewleta Kubilay heta Îran û Polonya belav bû. Kubilay Xan di serdegirtinên xwe yên li ser Japon û Viyetnamê de serfiraz ne bû. Wî li Burmayê serkeftinek mezin bi dest xwe xist. Kubilay Xan di 1293an de berve Îndonezya yê çu û Java bi dest xist.
Kubilay Xan avakirina Kanala Mezin a Çînê berdewam kir. Vê piştgirî da pêşveçûna hunera çînî. Di dema wî da, cara yekemîn li Çînê pereyê kaxiz hat bikar anîn.
Di dema Kubilay de gelek kesên Ewropî çûn serdana Çîn ê. Di nav wan de yê herî navdar Marco Polo ye. Marco Polo di derheqê qesra wî da, jiyana li wir û pergala bacê de agahdarî peyda kir.
Kubilay Xan di sala 1294an de dema ku 78 salî bû mir.
Zhu Yuanzhang (21'ê cotmeha 1328 - 24'ê hezîrana 1398) damezrîner û yekemîn împaratorê xanedana Ming e. Navê din yê Zhu Yuanzhang, "Ming Taizu" ye.
Wexta ku Zhu Yuanzhang hate rû dînê, Çîn di bin rêvebirîya Xanedana Yuan,ya ku ji alîyê Mongolan hatîye damezrandin, da bû. Di nîvê sedsala 14an de, dema ku serhildanên gundewarî li seranserê Çînê çêdibû, Zhu Yuanzhang xanedana Yuan bi dawî kir. Paytexta xanedana Yuan Khanbaliq (Beijing a îro) bi dest xist û xwe wek tianming îlan kir. Xanedana Ming damezrand. Tênê bawerîya wî bi malbata wî ra hebû û kurên xwe wek prens lî bakûr û newala Yangtsê belav kir. Piştî mirina wî, neviyê wî, Jianwen, derket ser text.
Piraniya nîgarên dîrokî yên di derbarê Zhu Yuanzhang de li bajarê Nanjing (paytexta xanedana Ming) ê ne.
Koma Azad komeke muzikê a kurdî ye.
Koma Azad li navçeya Dêrikê ya bi ser Mêrdînê ve di sala 1987an de bi awayekî amatorî bi navê “"Grup Özgür"” (kurdî: "Koma Azad") ê ji aliyê Bawer Can û Turhan Yapıştıran ava bû. Grup Özgür di sala 1990î de koçî Edenê dike û li wir navê xwe diguherîne û dike Koma Azad. Koma Azad di sala 1991ê de li Edenê di bin banê Navenda Çanda Mezopotamya de xebatên xwe didomîne. Di sala 1993an de dema Navenda Çanda Mezopotamya (NÇM) li Diyarbekirê ava dibe, Koma Azad tê li vir xebatên xwe didomîne. Di sala 1995an de şaxa Navenda Çanda Mezopotamya ya Diyarbekirê ji hêla dewletê ve hate girtin û Koma Azad jî koçî Stenbolê dike û li wir di bin banê Navenda Çanda Mezopotamya yê de xebatên xwe didomîne. Piştî ku di sala 2003an de li Diyarbekirê Navenda Çandî Hunerî ya Dîcle-Firatê ava dibe Koma Azad ji Stenbolê bar dike û tê li wir xebatên xwe didomîne.
Ji destpêka avakirina komê heta îro, gelek hunermend di komê de cih girtin û ji ber sedemên cuda ji kome veqetiyan. Hunermendên di nav komê de gihîştine niha di gelek komên kurdî de cih digirin.
Albûma yekemîn ya Koma Azad, Şemal pêşî li Ewropayê di sala 1993an de hate çapkirin û bi piştre jî di sala 1994an de li Tirkiyê hate çapkirin.
Peşval yan jî Pêşval (bi tirkî: "Gürgenli"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
[https://nisanyanmap.com/?y=&t=Gerger Di dîrokê de navê gund û bajarokên Aldûşê]
Petirge (bi tirkî: "Güngörmüş"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
[https://nisanyanmap.com/?y=&t=Gerger Di dîroke de navên gund û bajarokên Aldûşê]
Horiyan (bi tirkî: "Nakışlı"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Bilêle (bi tirkî: "Çobanpınarı"), gundekî biser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Gundê Bilêle gundekî Kurdane di Gund da kurd ermenî û tirk dijîn
Şevkan (bi tirkî: "Aağaçlı"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Nîrîn (bi tirkî: "Koşarlar"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Merdîs (bi tirkî: "Çifthisar"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Gîvdiş Yan jî Gîvdîş (bi tirkî: "Yayladalı"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Sofiyan (bi tirkî: "Sofiyan"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Heydik (bi tirkî: "Haydik"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Aşma (bi tirkî: "Açma"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Kevirsor (bi tirkî: "Burçaklı"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Jandirvank (bi tirkî: "Çamiçi"), taxeke biser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Çamik (bi tirkî: "Çamik"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Axsan (bi tirkî: "Aksan"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Kortiyan (bi tirkî: "Beşgöze"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Berdeso (bi tirkî: "Kesertaş"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Keferge (bi tirkî: "Keferge"), gundekî bi ser navçeya Aldûşa Semsûrê ve ye.
Ajoname belgeyeke fermî ye, bi gelemperî plastîk û mezinahiya karta krediyê, destûr dide takekesek taybetî ku karibe yek an jî zêdetir cûre wesayîtên motorî, wek motorçerxe, otomobîl, kamyon, an otobusek li ser kolaneke gelemperî.
Dîroka ajonameyê.
Dîroka ajonameyê heya dawiya sedsala 19an vedigere. Konsepta lîsansa ajotinê - û her wiha ajonameyê - ji 1888 ve (Prûsya) heye. Car carinan, destûrnameyek ku ji hêla pêşengê otomobîlê û sêwirînerê makînê hilmê Léon Serpollet di Tîrmeha 1888an de hatî destûr kirin ji hêla bajarê Parîsê ve ji bo ajotina rêwiyên xwe di riyên giştî de wekî "yekemîn ajonameya cîhanê " tête navandin. Yekemîn vepirsîna fermî di 1901 de li Viyanayê pêk hat.
Temenê herî kêm ji bo ajonameyê.
Mîneya herî kêm ji bo lîsansa ajotinê ji bo gerîdeyên rêwîtiyê, bi vî rengî "destûra ajotina rêwîtiyê" an "lîsansa ajotina erebeyê" bi gelemperî di navneteweyî de tête berhev kirin.
Li piraniya welatên cîhanê, ajotina bêbingeh, ajotina bêsînor ji 18 temenê ve gengaz e. Li hin welatan qanûnên ji bo ajonameyê ya qedexekirî hene, nemaze ji bo ajotinê bi şofêrê bin 18 salî re, ku ji welat ve girêdayî ye, carinan jî rêwîtiya şevê jî nayê qedexekirin. Li 23 eyaletên Dewletên Yekbûyî, ajotina otomobîlan a bêsînor di temenê 16 sal de gengaz e, û li sê dewletên bi sînorkirinên ji temenê 15 salî re.
Temenê destpêkirinê ji bo ajonameyê li welatên koçberî yên klasîk ên din Kanada, Awistralya û Nû Zelenda bi heman awayî kêm e, lê ji bo şofêrê şert e.
Ziwan yew alavekê axavtinê, qesekerdenê yo. Merdim bi ziwan komûnîkasyon kenê. Ziwanê ma Zazakî (Kurdkî) yo û yew ziwanê Îrankî yo. Ziwanê ma de zaf zarave û fekî estî. Kurmancî, Soranî jî zaravayî ma yî û merdim vanê "Kurdî, Kurdkî". kurdên mo ko Çewlîg û Pali û Darahênî û Boglan di cuyenî vanî ma zazayî ziwanê ma zî kirdkî yo. kurdên ma ên ko Sêwrek û Çêrmuk û Aldun di cuyenî vanî:ma dimilî yî. kurdên ma ên ko Dêrsim û Erzingan û Sêwas di cuyenî vanî ma kirmanckî qise kenî. ser zaravaya ma di xebata weş Kovarê Vate kerda. Kovarê Vate 3 aşme ra hewek Stenbol di vêjîyeno.
Hemwateyê xo: Zon, Juan, Zun, Zuwan
Îbn Sefar (erebî: ابن الصفار) navê dirêjî: أبو القاسم أحمد بن عبد الله بن عمر الغافقي, Ebûlqasim Ehmed bin Ebdullah Omer Xafiqî bin Sefar Endulusî ye. Stêrnasê ereb e.
Ew li dibistana ku ji hêla hevkarê xwe Mecrîtî li Kordoba ve hat damezrandin xebitî. Xebata wî ya herî naskirî ezmûnek li ser astrolabê bû, nivîsek ku bi çalakî heta sedsala 15an hate bikar anîn û bandor li xebata Kepler kir. Wî jî li ser Zij el-Sindhind şîroveyek nivîsand û hevrêyên Mekkê pîvand.
Bandora wî li ser karên Ebû Salt jî çêbûye û di sala 1035an de li Deniayê wefat kiriye.
Dîmenek ji Deşta Mûşê û ji bajarê Mûşê
Deşta Mûşê (bi tirkî: "Muş Ovası"), yek ji deştên herî mezin ya herêma Bakûrê Kurdistanê ye û deştekî tektonîkî ye. 80 kîlomêtro dirêjahî, 30 kîlomêtro firehiya wî heye. Lî seranserê milê bakûr çîyayê Xaçê Reş û li seranserê milê başûr Çiyayê Şerefdîn û milên wî cîh girtiye.
Li Rojhilat Çîyayê Nemrûdê û navçe Norşîna Bidlîsê, li başûr, Çîyayê Xaçê Reş, li bakûr Çîyayê Şerefdîn û milên wî li rojhilat navçeya Bongilana Çewligê cîh digire. Rûerda deştê 1650 km² ye.[http://mus.meb.gov.tr/www/cografi-yapi/icerik/16]
Çemên deştê.
Li rojhilat Çemê Ava Reş, li bakûr Çemê Miradê cîh digire. Dirêjiya Çemê Ava Reş 68 kîlomêtroye.
Dîmenek ji Çemê Miradê û pira dîrokî di Deşta Mûşê de
Navçe û gûnden deştê.
Di deşta Mûşê de navçeya Dêrxas, Tîl, bajarê Mûşê û gelek gund û bajarok cîh girtiye. Li herêmê roniştvanên ku di herême deştê rodinin bi navê "deştî" tê binavkirin.
merîwan hellebceyî (îngilîzî: Mariwan Halabjaee — ledaykbûy 9î hezîranê 1963) nuserêkî kurde, ta êsta xawenî 16 pirtûke. Nuserî pirtûkî sêkis û şer' û jin le mêjûy îslamda kebenawbangitrîn pirtûkî ewew le kotayî sallî 2005 yekem çapî bllawkrayewew ta sallî 2015, 11 car çapkrawetewe.Em ktêbey be şêweyekî giştî bas le têrrwanînekanî şerî'eti û akaru boçunekanî aynî îslam dij be jnan dekat, le ktêbekeyda ewey rûnkirdwetewe ke quran û serguzişte sehîhekan û jyannamey mhemmedî peyameberî îslam le serçawe serekyekanî lêkollînewekey ewn.
merîwan û yekem fetway le 'êraq.
Merîwan hellebceyî zorî lêkra ke birrwate derewey kurdistan bo noruyj leberewey rabîtey îslamîy kurd fetwayekî be ”merc“î rageyand ke merîwan debêt bkujrêt eger destî lew kare hellnegrêt û daway lêburdin nekat bo nusînî ktêbeke. Merîwan raygeyand
”melakan û bangixwazekan pêyan wtim eger brrom û daway lêburdin bkem 80 celldim lêdeden û dwatir legell ew kesane dedwên ke fetwakeyan leserm danawe bo ewey birryar bden ke serm bibrrin yaxud na. Lewaneye bimburn û lewaneşe na.“
Merîwan lerrêgey torre komellayetîyekanewe bêzarkraw lerrêy peywendî telefonîyewe herreşey kuştinî lêkra.
Carêkîtir, merîwan raygeyand ke ”îslamîyekan lerrêgey radyowe carêkyan pêyan wtim eger bzanin min lekwêm û bimdoznewe xoyanim pêda deteqênnewe.“ bedwayda ”bew ktêbe wîstim parêzgarî le jnan bkem bellam yekem kar ke kirdim azardanî xêzanekem bû.“ le encamda, merîwan naçarbû xoy le sêberekanda bhêllêtewe legell xêzane dûgyanekey û sê mindallekey trî.
Merîwan naçarbû kurdistan becêbhêllêt dway ewey hkûmetî herêmî kurdistan retî kirdewe parêzgarî lêbkat û bedway ew kesaneda bgerrêt ke herreşeyan le jyanî kirduwe û dezgîryan bkat.
”Berpirsan hîç parêrgarîyekyan lê nekridûm le djî herreşew fetwakan. Lem kateda pêşbînî guleyek yaxud rumaneyek dekem ke hellbidrête mallekemewe.“
Le wellamda bo merîwan hellebceyî, diktor muhemed gazneyî, be xopîşanderanî rageyand ke sukayetî pêkirdin be kese aynîyekan tawanew szakeşî qurse.
”ême szay kuştin bew kesane dedeyn ke sukayetî be pêxemberekeman dekat bo ewey bbin be waneyek bo ewanî tir.“ gazneyî raygeyand.
Merîwan fermanî destigîrkirdnî leser drabû lew katey ke kurdistanî becêhêşt.
Le abî sallî 2006da merîwan mafî penaberêtî pêdra le noruyj.
tawanbarkirdnî be sukayetî.
Le kanunî yekemî sallî 2007, merîwan be tawanbar leqellem dra bo ”sukayetî“ (blasphemiy). Dadgayek le hellebce szay destigîrkirdnî be merîwan bexşî leber çend nusînêk ke le ktêbekeyda hatbûn wek: pêxember mhimd 19 jnî hebuwe, peywendî xoşewîstî bestuwe legell 9 sallanêk ke temenî 54 sall buwe, we destidrêjî sêksî kirduwe û bkuj buwe.
Lekatêkda ke merîwan lederewey kurdistan bû, dadgake runî kirdewe ke legell serdan kirdnewey destigîr dekrêt.
duwem fetwa le norwêj.
Le eylulî 2008da, mela krêkar be tundirrewane herreşey kuştinî le merîwan hellebceyî kird le tomarkrawêkî dengîda ke leser mallperrî kurdî Renesanis.nu bllawkrabowe.
Krêkar le tomare dengîyekeyda raygeyand ”swênd be xwa ême najîn eger to bjît. Yan to pêş ême erroyt, yan ême pêş to.“
Krêkar endam û berrêweberî fermî pêşûy grûpî têrorîstî îslamî ensarulîslam buwe. Krêkar hellebceyî berawrid kird be selman ruşdî û "ayan hîrsî 'elî".
Krêkar wek hellebceyî, danîştuy norwêje wek awareyek. Le kanûnî duwemî 2003we krêkar dujimnayetîyekî tundî hebuwe djî hellebceyî û daway kirduwe ke mafî penaberêtî le bsendirêtewe. Dawake retkrawetewe. Dway hemû ştêk, hkumetî kurdistan dillnya dekatewe ke krêkar rûberruy dadga nakrêtewe.
Le kanunî duwemî 2012da krêkar hewallî da ke fetwayekî 12 perreyî leser merîwan hellebceyî tomar kirduwe le dadgay "oslo dîstirîkt". Fetwake nêrdrabû bo çend bangixwazêkî îslamî le cîhanda. Lekatêkda ke krêkar pêywabû detwanêt selametî hellebceyî dillnyabkatewe, eweşî runkirdewe ke bepêy fetwake kuştinî merîwan hellebceyî rêgepêdrawe, ca eme le oslo bêt yaxud herşiwênêkî trî cîhan. Krêkar dûbare wek herreşe kirdnêk hellebceyî berawrid kird be "tyo van gox", derhênerêkî fîlm ke le 2004da le hollenda kujra leser destî îslamîyekan.
Le 26î azarî 2012da krêkar szay 5 sall le destigîrkirdnî pêdra behoy herreşey kuştnekanîyewe bellam dwatir azad kra, dwatir mela krêkar dûbare destigîr krayewe leberewey herreşey le dû kurd û "êrna solbêrg" kird.
Le 6î tişrînî yekemî sallî 2012da, dadgay "kort of epîll" krêkarî tometbarkird be kirdewey tîrorîstyane û boyan derkewt ke krêkar berpirsyar buwe le 4 rudawî têrorsitî û banixwaz kirdnî têrorsitî. Dadgake daway 130٫000 kroner le parey kird le krêkar bo qerebûkirdnewey ew zereraney ke geyandiwêtî lekatî herreşekirdnî djî herdû kurdekan, herweha bomawey 2 sall û 10 mang destigîr bikrêt. Krêkar bo mawey kemtir le 255 roj destigîrkra pêş ewey keysekey dabxirêt.
berhemekan.
Bellam çendîn car bewe tometbar krawe ke serçawey drow narrastî bekarhênawe le babetekanîda.
Ehmed Muhîdîn Pîrî ku pirtir li ser navê Pîrî Reîs tê nasandin (Osmanî پیری رئیس Pīrī Reʾīs; jdb. dora 1470 li Gallipoli (Anatolya); m. serjêkirin di 1554an de li Qahîreyê) amîralekî tirk yê komkeştiya osmanî û nexşekêş bû.
Ew pirtûkeke girîng derbarê deryavaniya deryaya navîn de nivîsand û gelek nexşe berhev kir û çê kir, û ji wan re nexşeya bi navê Nexşeya Pîrî Reîs ji sala 1513, ku tenê di sala 1929an de hat vedîtin, ya herî navdar e.
Navê wî bi rastî Muhîdîn Pîrî bin Hecî Mehmed bû. Nasnavê wî yê osmanî yê amîral  (رئیس / reʾīs) piştre wek nasnav an navî hate bikaranîn. Muhîddîn li Gelibolu di sala 1470an de hate cîhanê, malbata wî ji Karamanê bû. Bavê wî Hecî Mehmed bû, diya wî xwişka korsanê navdar û navxirab ê Împeratoriya Osmanî, Kemal Reîs bû. Zêde li sala 1481 ew li pey xalê xwe Kemal Reîs çû deryaya navîn û beşdarî şerê li dijî Komara Wênîsê bû. Di sala 1495an de korsan Kemal Reîs beşdarî komkeştiya Osmaniyan bû da ku di şerên Tirkan yê wênîsî de şer bike. Ji ber vê yekê ew nasnavê Reîs stend. Di sala 1501 de, Kemal Reîs heft keştiyên spanî di dema şerê deryayî yên Valensiya de kir destên xwe (çavkaniyên din derbarê operasyoneke revandinê de diaxivin) û li ser wan keştî nexşeyeke nautîkî ya "herêma rojavayî" bû, ku tête gotin ku ji hêla Kolumbus ve hatî xêzkirin. Di gelemperî de, ji ber ku taktîkên korsaniyê li dijî komkeştiyên dîsîplîn ên Wênîs û Spanyayê serketî nebûne, tu serfirazî nebûne.
Hogir Mihemed Hisên, berniyas bi Hogir Silêvaneyî û Hogir Alsilevanai, rojnamevanekî kurd e.
Di 14ê kanûna paşîn 1987an de, li herêma Kurdistana Iraqê bajêrê Dihokê ji dayik bûye. Hogir xwediyê pileya dîploma di taybetmendiya hunerê şêwekar ji Enstîtûya Hunerî li Zanîngeha Dihokê.
Rê û jiyan.
Hogir kariyera xiwe ya medyayê bi kovar û rojnameyên kurdî bi dest pê kirin, yekem pêwendiya wî di destpêka sala 2006ê de, dema ku wî anîmasyon bi riya rojnameya fermî [https://evronews.net/ku/ Evro] li Dihokê weşand û dest bi weşandina karên xwe di piraniya rojnameyan li Iraqê kir. Di 2008an de bû endamê Sendîkaya Hunermendên Kurdistanê. Di 2010an de bû endamê Sendîkaya Rojnamevanên Kurdistanê. Di sala 2010an de wekî xiwedan franzayek û edîtoriyek ji bo kovareke kurdî bi navê Vaye dest pê kir ko kovarek çandî, hunerî, wêjeyî û rexnegirî, ji ber vê yekê, ew wek ciwantirîn edîtor û xwediyê "franchise" kovarê li Başûrê Kurdistanê hat bijartin.
Di sala 2011an de, ew bû serpêşanderê sereke li ser [https://badinan.org/?fbclid=IwAR0fPJI1RYiw02wiggt7dJENKcstuWb66D6RrW21hAXMxyqvThB_W87gp_o Badinsat] û bû xwediyê yek ji bernameyên herî çêtir û herî temaşeya televîzyonê. Hogirî weke mamoste dest bi kar kir û di beşê medyayê yê Beşa Perwerde, beşa rojhilatê bajarê Dihukê de xebitî. Di sala 2013an de Hogir çû kanala televîzyonê WAAR û dest bi xebitandinê kir wek serperiştkarekê bernameya televîzyonê bi navê Sor û Sor, li wir, dûv re ewî gelek bernameyên televîzyonê yên taybet pêşkêş kirin, wek mînak, taybetî li ser bona hezretê Mesîh cejna kiristiyan, îslamî û êzîdî û gelek feydeyên din ên bernameya televîzyonê. Ji sala 2006an heya 2011an wî gelek karên hunerî û karîkaturên taybet û hevbeş ji bajarê Dihokê ber bi Bexdayê ve pêşkêş kir.
Di 2015an de Hogirî koçî Swêdê kir. Di hin rojnameyên swêdî de wekî rojnamevanekê bispor di biyavê wênegirtinê de kar dike û endamê dezgeha Kulturhuset ("Mala Çandê") li Stockholmê ye.
Hogir Silêvaneyî îro li welatê Swêdê dijî û li wir weke mamosteyê dersa hunerê kar dike.
Geçsaran yek ji navçeyên parêzgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Geçsaran e.
Dabeşkirina navçeya Geçsaran.
Yek bexş di şaristana Geçsaran de heye
Ma Yize (çînî: 馬依澤, wergera çînî a teze: 马依泽, erebî: ما ييتزو jdb. 910 - m. 1005) yek ji astronomên misilman yê serdema navîn e.
Li gorî hinek çavkaniyên çîniyan ew bi koka xwe erebê ji Yemenê bû.
Tê texmînkirin ku ew di bin bandora Bettanî û Ebû Muhemmed Hemdanî de maye.
lsala 1952 li gundê buselê ji daykbuye.xwandna xuya seretay her li gundê buselê despêtkirye û her gundê buselî xwandna xu bdumahî îٔînaye,
Li sala 1974 peywendî bi rêzên partî dîmukratî kurdistan kirye û ji ber çeleng û zîrekya wî lsala 1978 dbîte berpirsê rêxkrawa îٔeylul ya nhênî li snur l,ni zaxu.
Li sala 1979 xu dgehînîte di nav rêzên leşkerê şureşgêrê kurdistanê  da û dbîte pêşmerge dgel rêkixrawa şehîd(mhimd salh buselî)her li wê salê dbîte îٔendamê wê rêkixrawê.
Lsala 1983 dbîte kadrê syasî rêkixrawa şehîd mhimd salh buselî  ser bi  lîjna zaxu
Lsala 1987 dgel rêkixrawa mhimd salh buslî dhête veguhastin bu lîjna dhukê,
Paşan li sala 1987 hate veguhastin bu l,ni gulan li snurê devera nêrwe û rêkan û dbîte berpirsê rêkixrawa gever ya leşkerî lser îٔerk o wacbatên xu berdewam dbît weku berpirsê rêkixrawa gever heta ku 1988 li demê îٔenfalên reşda dgel xêzan xu îٔawarey turkya dbît.
Şehîdê fermande salh musî buselî di zurbeya şer û dastanên şureşa gulanê yên devera badînan da beşdar buye
Li sala 1991 her li destipêkirna serhildana pîruz dgel hevçeperên xu yên  pêşmerge li kempa dyarbkir  xu gehandne kurdistanê û beşdarî di berpakirna serhildanê da kir
Li piştî serhildana pîruz dbîte çêgrê berpirsê leşkerî yê berey kurdistanê li zaxu
Li sala 1992dbîte fermandê hêza serhildan ya leşkerî li zaxu.li sala 1993 li demê teşkîlatên îٔêkgirtna leşkerî li kurdistanê dbîte berpirsê herekatên lîwa zaxu ya îٔîkgirtî.
Berdewam dbîte li xizmeta xu ya pêşmergayetî heta sala 1996,her li wê sala dbîte cêgrê betalîwneka leşkerî li supayê 14 û  lsala 1997 beşdarî di xula îٔekadîmya leşkerya zaxu dket,li demê şehîdbuna şehîdê fermande nayٔîf musî buslî li sala 1998,şehîd fermande salh musî buselî li chê wî dbîte fermandê betalîwna 1 li supayê 14 piştî burîna çwar û heyv û nîvan lser şehîd buna braê wî  şehîdê fermande nayf musa buselî  bimxabnîve şehîdê fermande salh musî buselî li rêkeftî 1998/11/1 li serê çyayê xamtîrê şehîd dbît û dgehîte karwanê şehîdên bzava rizgarîxwaza kurdistanê
Dawet Nebî adetek ê Gundigiyan bû. Her heftî, evarên îniyan mirov li derekî kom dibûn. Her malekê lalîyeka (ferax) xwarinê rêdikirin wêderê. Zelam u zarok jî, kevçikên xwe dikirin kurgên (berîk) xwe de u diçûn xwarin xwarinê.
Heta va salên paşiyan jî (1980) dewam kir. Bapîrê Nihê bang dida û herkes dawet dikir. Lêbelê iro ev adet dewam nake. Hem milet têr bûye, xela jî nîne. Bapîrê Nihê ji ne sax e ku bang hildêre.
Geliyê Botan, li herêma dîrokî di rewşa parka neteweyî de li parêzgeha Sêrtê li Tirkiyê.
Komara Tirkiyeyî No. 30859 Daxuyaniya Serokkomariyê jimara 1421. Parka neteweyî, ku di 15-ê Tebaxa 2019-an de digel weşandina xwe di Rojnameya Fermî de, hat ragihandin, xwedî giringiya erdnigarî û dîrokî ye. [1] Geliyê Botanê, ku li navendê, navçeyên Tillo û Eruh tê de, ji 120 hezar hektar û rêwiyên 29 kîlometreyî pêk tê û ji bo werzîşên wekî paragliding û rafting jî maqûl e.
Îbn Reqam Endulusî an Muhemmed bin Îbrahîm el-Mursî el-Endulusî el-Tunisî el-Ewsî (jdb. 1250 Murcia - m. 1315 Granada), (erebî: ابن الرقام الأوسي), yek ji zanistvanê sedsala 13an yê Endulusî ye ku bi eslê xwe ereb e. Li ser stêrnasî, matematîk û bijîşkiyê xebitiye û berhem nivîsandiye. Nisbeta Ewsî nîşan dide ku ji eşîrek ereban e.
Ew di sala 1250an de li Murciayê hatiye dinyayê, wî paşê ji wê bajêr derket û da ku li Afrîka Bakûr bijî lê dûre dîsa hatiye Spanyayê.
a summary of "Kitāb al‐Ḥayawān wa‐ʾl‐khawāṣṣ." (Li ser Tibê)
Serhildana Şemzînanê di navbera 25 xizîran 1925-xizîran 1926 de rûda.
Piştî têkcûna Serhildana Şêx Seîd Efendî, Seyîd Ebdulqadir hate bidarve kirin. Kurê wî Seyîd Ebdullah li herêma Hekariyê û Şemzînanê bi alîkariya Îhsan Nûrî Paşa û Seyîd Tahayê Geylanî dest bi xebatên serhildanê kir. 25 xizîrana 1925ê 6 efserên artêşa Tirkiyeyê ji aliyê çekdarên Seyîd Ebdullah ve hatin kuştin. Bi rêberiya Seyîd Ebdullah û 600 çekdarên eşîra gerdiyan êrîş bir ser Şemzînanê. Artêşa Tirkiyeyê bi alikariya Casim Beg û serokeşîrê dostkiyan Tahir Beg, êrîş bir ser serhildêran. Di encamê de di xizîrana 1926ê de serhildan hate vemirandin.
Şefik Yaktin muzikvan û stranbêj û çalakvanekî kurd bû ku di sala 1975an li Norşîna Bidlîsê (Bakurê Kurdistanê) ji dayik bûye.
Hemû zarokatiya xwe heya 14 saliya xwe li Norşîne dijî. Piştî wî bi xwesteka xwe berê xwe dide bajarên Tirkiyê wek Muğla û Îzmîrê. Li wan deran karên cûda cûda dike. Karên wî yê muzîkê bi salên 90î dest pê dike. Sala 1994an têkiliyên xwe ji malbatê xwe dibire û welatparêziya xwe di domîne. Ji sala 1993 heya 1998an karê xwe ya hunerî li nav Navenda Çanda Mezopotamya dide meşandin. Cihê xwe li nav Koma Agirê Zerdeşt û demekî pir kurt ji li nav Koma Agirê Jiyan digire.
Piştî 1998an berê xwe dide Qafqasyayê û ji wir ji derbasi paytexta Moskowa Rûsyayê dibe. Li wê derê jî xwe karên muzîkê dûr naxîne. Sala 2000 bi hêstên welatparêzî tevlê Artêşa PKK dibe û êdî bi navê "Argeş Norşinî" tê naskirin. Li nav rêxistina navhatî ji demekî karên xwe yî muzîkê dimeşîne, bes piştî demekî din bi pêşnêyarê xwe wek endamekî artêş cihê xwe li nav gerîla digire. Di 21ê çiriya pêşîn a 2004an de li Çiyayê Cûdî jiyana xwe ji dest da.
Hunermend Argêş li Tirkiye û Rûsya û li ser çiyan gelek sitran çê dike. Sitranên wî 20 - 25 tên zanîn. Mînak ji wan sitrana Zîlan ya ku Koma Agirê Jiyan di albuma xwe da xwendiye, Dara Jînê ye ku Koma Azad albuma xweda xwendiye. Albumek Argêş Norşînî ku hatî be lalavkirin tune, tenê çend kasetên amator yên ku dest hevalen wî da mane hene.
Dîmenek ji bajarê Erzîngan û Deşta Erzînganê
Deşta Erzînganê (bi tirkî: "Erzincan ovası"), yek ji deştên herî mezinên Bakûrê Kurdistanê ye û deştekî tektonîkî ye. Pîvana rûerda Deşta Erzînganê 600 km2 ye û bilindbûna wê ji serrasta deryayê 1,150 - 1,300 mîtro bilindtirîn e. Rûerda deştê bi alûvyonê (lîr) bi awayekî stûr hatiye vegirtin.
Deşta Erzînganê ji aliyê bakûr ve Çiyayê Keşîş û Çiyayê Spîkor, li başûr Çiyayê Munzurê, li rojhilat Çiyayê Mêrcan û Çiyayê Mûrîd ve hatiye dorpêçkirin.
Xelxal yek ji navçeyên parêzgeha Erdebîl ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Xelxal e. Li 26 gundên vî bajarî kurdên kurmanc dijîn û niha çend gund zimanê wan tirkî bûye.
Navên gundên kurdên Xelxalê: Bolukanlû, Milaqardan, Lonber, Mostefalu, Pîranlû, Kelistan, Moristan,Aqbulaqê Kurd, Kalar, Çelenber, Nevaşniq, Davud Xane, Qefurabad, Aqbaş û Zêyve Kurd û li başurê Xelxalê jî çend gundên kurd hene: Çemlogebîn, Beleku û Ehmedabad.
Îbn Hemad (erebî: أبو جعفر أحمد بن يوسف ابن الحماد)
Ebû Ja`far Ahmad bin Yusef Ibn al-Hammad (m. 1195) stêrnasê sedsala 12an e ku li Sevîla Endulusê hatiye dinê. Li ser stêrnasiyê berhemên wî hene. Dîroka jidayîkbûna wî nayê zanîn, di sala 1195an de wefat kiriye.
Di derbarê jiyana wî de di çavkaniyan de agahî zêde derbas nabe.
Serhildana Taiping (çînî: 太平天國之亂, pinyin: tàipíng tiānguó; Wate: "Bihuşta Taiping"), serhildana siyasî û olî ye ku di sedsala 19an de (1850-1864) li Çînê derketîye. Ew li piraniya welat, bû sedema wêraniyeke berfireh û mirina nêzîkê 20 milyon kesan û pêvajoya hilweşîna xanedana Qing (1644-1912) dest pê kir.
Pêşveçûna Serhildanê.
Serokê serhildanê gundîyek xizan bû ku navê wî Hong Xiuquan bû. Bi bawerîyek nû derkete holê. Ewî îddîa kir ku ew birayê Îsa ye û kurê Xwedê ye û ew ji Çînê re hate şandin da ku reform bike. Feng Yunshan, yek ji hevalên nêzîk ên Hong, civatek olî ya bi navê Bai Shangdi Hui (Yekîtiya Bawermendên Xwedê) damezrand. Hong di sala 1847an de beşdarî Bai Shangdi Hui bû, sê sal şûnda serhildanên wan dest pê kir. 12ê çîl ya 1851an de daxuyand ku wî Keyanîya Aşitiya Mezin (Teyinging Tianguo) damezrand û sernavê Keyayê Xwedayî ("Tianwang") hilda.
Pêşbazîya "di milkta hevparî"; gelek karker û gundî kişand tevgerê. Propagandeyên li dijî xanedana qing jî bu sedem ku tevger lî hemû welat belav be. Bi vî rengî, hêzên Taiping, di destpêkê de ji çend hezar mirovên pêk dahat, vegerîya artêşekî ku ji 1 milyon leşkerên gelek bi dîsîplîn û fanatîk pêk tê. Çemê Yangtsê derbaskirin, ketin bakurê Çînê û artêşê di 10ê adara 1853an de Nanjing bi dest xist. Bajarê ku navê wî li Tianjin (Paytexta xwedayî) hate guhertin, bû navenda serhildanê. Piştî demekê artêşek hate şandin ku Beijing bi dest bixe û xanedana Qing hilweşîne.Ev hewîldan têk çû, lê di serhildanê de li Geliyê Yangtze Jorîn, gelek serkeftin hatin bidestxistin.
Di vê navberê de, serokkomarê Taiping Yang Xiuqing hewl da ku hemû hêz bigire destê xwe. Li ser vê yekê, Yang û bi hezaran alîgirên wî hatin kuştin. Gava ku Wei Changhui, yê ku Yang Xiuqing ji holê rakir, gelekî bi hêz bû, Hong ew jî da kuştin. Fermandarekî din yê Taipingê, Shi Dakai, dest bi metirsiya jiyana xwe kir û bi hinek serhidanêran va, ji Hong veqetîya.
Serhildanêran xwestin ku Şanghay bi dest bixin lê bi ser neketin. Ji hêla din ve, xwedanên axên herêmî, ji ber ramanên serhildaran yên tund li dijî Konfusyustî,ne nêzî Taipinig bûn, bi serokatiya Zeng Guofan da dest bi damezrandina leşkerên çekdar kirin. Nanjing, ku di sala 1862an de ji hêla van leşkeran ve hate dorpêç kirin, di tîrmeha 1864an de piştî berxwedanek dirêj, ket. Hong Xiuquan ji bajêr nerevî û xwe kuşt. Berxwedanê li deverên cihêreng ên welat heta sala 1868an berdewam kir.
Di bin rêveberiya Taiping de, zîmanê Çînî hate hêsan kirin. Wekheviya mêr û jinan hate îlan kirin.
Bi serhildana Taiping re, xanedana Qing qels bû û êdî nîkarîbu li ser Çînê rêvebirîyê bike. Di salên paş de, hem neteweperwer û hem jî komunîstan mîrasa vê serhildanê hildan ser milên xwe.
Kovara Mehname yekem kovara kurdî ye ku xwerû ango bi tenê li ser Internetê derdikeve.
Ta niha berhemên bi sedan nivîskarên kurd û biyanî tê de cih girtiye. Kovara Mehname ji sala 1999 ve bi berdewamî her meh derdikeve.
Rêbaza weşanê.
Kovara Mehname cudahiyê naxe navbera nivîskarên baweriyên wan yên siyasî yan civakî ji hev dûr.
Ya ji Mehnameyê re giring naveroka nivîsên wê ye.
Cûnên berheman.
Di Mehnameyê de herî zêde wêjeya spehî tê nivîsîn anku helbest û pexşan di Mehnameyê de serdest in. Lê herwiha nivîsarên li ser mijarên aktuel tê de cih digirin.
Di pişka "Weşan" de pirtûk û berhemên din yên nû yên bi kurdî tên nasandin û nirxandin. Nûçeyên giring yên çandeyî di bin navê "Nûçe" de belav dibin.
Mehname di her jimareya xwe de bi kêmî kurteçîrokekê pêşkêşî zarokan dike. Ta niha di gel gelek çîrokên kurdî û yên biyanî, bi dehan kurteçîrokên şîretder yên Aysoposê yewnanî di kovarê de derketine.
Di bin sernavê "Gelêrî" de Mehname mehane çîrok û stiranên gelêrî yên kurdî diyariyî xwendevanên xwe dike.
"Ziman" beşek e ku bi piranî ferhenga soranî - kurmancî ya Husein Muhammed tê de têt belavkirin. Lê ji bilî wê gelek mijarên din jî yên zimanê kurdî tê de tên vekolîn.
Diyariyên taybet.
Mehname tê dikoşe di her hejmara xwe de cih bide yek yan du-sê e-pirtûkan. Ev pirtûkên elektronîkî berhemên pirr berfire ne û di gelek ji wan de bi sedan rûpel hene.
Giranî li ser wergerrandinê.
Kovara Mehname herdem ji weşanên din yên kurdî zêdetir cih daye berhemên wergerrandî. Ta niha berhemên bi dehan - ger ne bi sedan - nivîskarên cîhanî yekem car di Mehnameyê de bi kurdî hatine weşandin.
Di nav van berheman de mirov dikare sê pirtûkên Xelîl Cibranî, dîwanek Hafizê Şîrazî, dîwanek Mewlana Celaledînê Rûmî, pendnameyek Se'diyê Şîrazî, romanek Anton Çexov û şanoyek William Shakespeare jî bibîne.
Sernivîser.
Sernivîserê Mehnameyê Husein Muhammed e.
Nivîskarên berdewam.
Ji bilî sernivîser Husein Muhammedî, gelek kesên din jî bi berdewamî di Mehnameyê de nivisîn.
Ji van kesan Şahînê Bekirê Soreklî ji destpêkê ve tê de nivîsiye. Lokman Polat jî bi salan e bi berdewamî tê de dinivîse.
Serhildana Boxer (Çînî: 義和團起義, pinyin: Yìhétuán qǐyì), ew serhildanek li dijî bandora aborî û siyasî ya welatê rojava li ser Çînê, di sedsala 19an de bû. Armanc ew e ku hemû biyanî ji welat were derxistin. Ew di meha mijdara 1899 de dest pê kir û di 7ê îlona 1901an de bi dawî bû. Di dema serhildan û tepisandina serhildanê de, bi hezaran serhildêr, biyanî û sîvîlan jîyana xwe ji dest dan.
Rewşa beriya serhildanê.
Çîn û Japon di sala 1894an de ji bo serweriya Koreyê (ku wê demê keyanîyek bi girêdayî Çînê bû) şerekî dijwar kirin. Di şerda Çîn têk çû û peymana aştîya Shimonoseki hate îmze kirin. Di vê peymanêda Çîn gelek tawîzên girîng da Japon. Lê ji ber ku dewletên ewropî û Rûsya, nedixwestin kû Japon li rojhilata dûr pir bi hêz be, ketin navberê û Çîn hinek ji van tawîzan paşta hilda.
Dewletên ewropî û Rûsya ji bo vê alîkarîyê gelek tawîz ji Çînê hildan, dewerên aborî yên girîng dagir kirin, Çîn parçe kirin. Wan bûyeran hestên neteweperestî dirust kir.
Civaka Bokserê ya olî, ku bi dizî di sala 1870an de hatibu damezrandin, li dijî xanedana Qing têkoşîn dikirin. Lêbelê, piştî perçebûna Çînê, Civaka Bokserê li dijî hêzên biyanî dest bi têkoşînê kirin.
Boxeran, ku di mijdara 1899an de seri hildan, êrîşî nûnerên biyanî, mîsyoneran, rêhesinên ku ji alîyê welatên biyanî tê çêkirin û karkerên ku çêkirinêda dixebitin, kirin.
Tepisandina Serhildanê.
Îtalya, DYE, Fransa, împeratorîya Awistirya-Macaristan, Japon, Almanya, Keyaniya Yekbûyî û Rûsya ji bo tepisandina serhildanê "Hevgirtina Heşt Dewletan" avakirin. Hevgirtina Heşt Dewletan di 14'ê tîrmeha 1900an de, bi artêşaka ji 54 hezar leşkeran pêk tê, serhildana li Tianjin tepisandin û berve Beijing ve çûn. Artêşê 14'ê tebaxê da Beijing bi dest xist û Bajarê Qedexe talan kir.
Di dema tepisandina serhildanê de gelek sivîl hatin tecawîz kirin. Ji ber vê yekê bi hezeran jinan xwe kuşt.
Îbn Îshaq Tûnisî (bi erebî: ابن اسحاق التونسي, Abū el ʿAbbās ibn Isḥāq al-Tamīmī al ‐ Tūnisī) stêrnasê Tûnisî yê sedsala 13an e ku nivîskarê zîcê ye.
Hema hema di derbarê jiyana wî de qet agahî nayê zanîn. Tê gotin ku berhema wî ya li ser Zîcê jî nivîsandiye di nîvî de maye.
Zîc (erebî: الزيج) têgihek stêrnasî ye ku ji bo rastkêş tê gotin.
Peyva Zîcê ji erebî ketiye farisî. Di farisî de tê wateya "Ta, bend" û bi taybetî jî di geometriyê de tê wateya kirîşê. Di erebî de jî tê wateya "Tayê hostayî çêkirinê".
Tê gotin peyv, bi koka xwe bi zimanê pehlewî ye û rastiya wî Zîg e. Bîrûnî jî di Qanûnûl Mesûdiyê de gotiye ji peyva Zîh tê.
Oran.
Oran (di zimanê erebî; وَهران‎,"wahran") bajarek beravîye li bakûra rojavayê Cezayir. Piştê peytext Alcer duyemin bajarê gîrîngtir Oran e.
Emîn Erbanî stranbêjekî kurd e. Ew ji gundê Erban ê li ser Qosera Mêrdînê ye. Niha ku, li Damla TV ye li bernameya şevan heye.
Emîn Erbanî bi albûmên xwe yên dîlan û govendê tê nasîn.
Demarekoendama çêwe (DKÇ) (bi îngilîzî: "peripheral nervous system" (PNS)) beşa koendama demarê ya ji demax û dirkepetikê belavê laş dibe.
Beşa koendama demarê ya ji bilî demarekoendama navendî (DKN), wekî demarekoendama çêwe (DKÇ) tê navkirin.
DKÇ, kartêkirin ji hawirdorê ber bi DKN ve dişîne, bersîva DKN jî diguhêzîne xaneyên armanc ên masûlke an jî rijênan. Ango DKÇ di navbera DKN û laş de navbeynkarî dike. Çalakiya DKÇ bi navbeynkariya du cure demarexane pêk tê, demarexaneyên hestê û demarexaneyên livînê. Li tewerekotahiya demarexanyên hestê de hestewergir hene, demarexane bi alîkariya van wergiran kartêkiran ji hawirdorê werdigire û dişîne DKN, loma demarexaneyên hestê wekî demarexaneyên hatî (bi îngilîzî: "afferent" "neuron") jî tên navkirin. Ragihandinên DKN, bi navbeynkariya demarexaneyên livînê ji boy masûlke û rêjênan tên şandin. Laşê demarexaneyên livînê di DKN de, tewereyên wan di DKÇ de cih digire. Ji ber ko demarexaneyên livînê ji DKN dirêjê derûdorê dibe, wekî demarexaneyên derketî (bi îngilîzî: "efferent neuron") jî tên navkirin.DKÇ ji girêk (koma demarexaneyan) û demarên (gurza tewereyan) li derveyî demax û dirkepetikê pêk tê. Girêk du cure ne, girêkên hestê û girêkên xweyî. Girêkên hestê li ser demarên pişteregê yên dirkepetikê de cih digirin. Girêkên xweyî yên beşa sîmpasawî li herdu aliyên dirkepetikê de wekî zincîra girêkên sîmpasawî, girêkên beşa parasîmpasawî jî li nêzîkê endaman an jî li nav endaman de cih digire. Ji gurza tewereyên (rîşalên) demarexaneyan re demar tê gotin. Demarekoendama çêwe bi demax û dirkepetikê ve bi şeweyê cotên demarî girêdayî ye. DKÇ ji 43 cotên demar pêk tê. 12 cot demar li hêla demaxê de girêdayî ne, ji van 12 cot demaran re demaxedemar tê gotin. 31 cot demar ji bi dirkepetikê ve girêdayîne. Ji van demaran re dirkedemar tê gotin. Dirkedemar ji demarên hestê (demarên hatî) û demarên livînê (demarên derketî) pêk tên. Her yek ji dirkedemar bi du regan, singereg û zikereg bi dirkepetikê ve girêdayî ne. Demarên hatî li pişteregê, demaren derketî jî li zikeregê de cih digirin. Hemû 43 cotên demar an ji DKN ragihandin diguhêzînên laş, an jî ji hestewergiran ragihandin dişînin ji boy DKN. Demax û dirkepetik di nav şileya mejî-dirkepetik de bi perdeyên mejî tên parastin û xwedîkirin, lê DKÇ bi van pêkhateyan dorpêçî nîn e.
Demarekoendam çêwe ji demarên hestê û demarên livînê pêk tê
1.Damarên laşî (bi îngilîz: "somatic nerves"): Ji demarekoendama nevendî, demareragihandin diguhazînin ji boy livîna masûlkeyên peykerê, an jî ji hestewergiran ragihandin dişînin boy DKN. Herwisa evan demaran wekî “beşa laşî” an jî “demarekoendama laşî “jî tên navkirin.
2.Demarên xweyî (bi îngilîzî: "autonomic nerves"): Demareragihandinên ji DKN, dişînin boy lûsemasûlke, dilemasûlke û rijênan. Beşa demarên xweyî wekî “demarekoendama xweyî” (bi îngilîzî: "autonomic nervous system") tê navkirin.
Beşa Laşî.
Ev beş hin caran wekî demarekoendama laşî tê navkirin. Çalakiyên beşa laşî ji aliyê hestewrgir, xaneyên hestê û xaneyên livînê ve tê rêkxistin. DKN bi alîkariya beşa laşî, li dij kartêkir an jî guherînên derûdora laş bertek nîşan dide. Bi gelemperî beşa laşî ji boy çalakiya masûlkeyên xwewîst û demarên hestê, navbeynkarî dike. Demarexaneyên hestê ji hestewergiran agahî digire û dişîne DKN. Li demarekoendam navendî agahiyên ji hestewergiran tê şîrovekirin û bersîva guncav bi şeweyê demareragîhandin, bi navbeynkariya demarexaneyên livînê ji boy endama armanc tê şandin. Bersîva demarekoendama navendî ji boy girjbûn an jî xavbûna masûlkeyên peykerê ye.
Gava dergûşa wê digirî, berteka dayikê piştê van gavên li jêrê çê dibe.
-Bi girîna dergûşê, pelên dengê dergûşê digihîje guhê dayikê.
-Deng ji boy wergirên bihîstinê kartêkir e. Wergir vê kartêkirê bi şeweyê demareragihandin, bi navbeynkariya demarexaneyên hestê, ber bi demarekoendama navendî ve dişine.
-Li tûkilê mejî de beşên bihistînê heye, gava dengê dergûşê gihîşt wê dere, mejî ji ber serpêhatiyên demên borî, dengê dergûşê dinase.
-Bi vî awayê dayik tê digihîje ko ev deng ne dengê radyoyê, an jî ne dengê kesek dinê ye lê dengê dergûşa wê ye.
-Demax bi demarexaneyên livînê, masûlkeyên dayikê çalak dike, dayik ji cihê xwe radibe diçe dergûşa xwe digire hembêza xwe û wê aş dike.
Her wekî li mînaka jorê, bi gelemperî çalakiyên beşa laşî bi awayekî xwewîstî, bi hemdê mirov rû dide. Lê hin refleks jî ji aliyê beşa laşî ya demerekeondama çêwe ve tên kontrolkirin. Wekî mînak heke derzî an jî dirî di tiliya mirov de biçe, mirov bê hemdê xwe destê xwe dikişîne ev dest kişandan refleks e, ji aliyê dirkepetikê ve tê kontrolkirin. Di refleksa destkişandinê de hestewergir, demarêxaneyên hestê û demarexaneyên livînê beşa laşî ya demarekoendama çêwe ye.
Bi gelemperî beşa xweyî, wekî demarekoendama xweyî tê navkirin. Çalakiyên xwenewîstî yên laş ji aliyê demarekoendama xweyî (DKX) ve tê rêkxistin. Demarexaneyên livînê yên beşa xweyî, demareragihandinên ji demarekoendama navendî, ber bi lûsemasûleke, dilemasûlke û rijênan ve diguhazîne. Lûsemasûlke û dilemasûlke, masûlkeyên xwenewîst in. Ango çalakiya van masûlkeyan bê hemdê mirov rû dide. Çalakiyên pişikan, dil, rijên û masûlkeyên lûse ji aliyê DKX ve tê kontolkirin û rêkxistin. Demarekoendama xweyî ji sê beşan pêk tê, sîmpasawî, parasîmpasawî û enterî. Ji vana beşa sîmpasawî û parasîmpasawî temamkerên hev in, bandora çalakiya wan a li ser laş hevdij e. Ango heke beşa sîmpasawî çalakiya endamek zêde bike, demek şûnde îcar beşa parasîmpasavî rêjeya çalakiya laş dadixîne asta asayî. Beşa sîmpasawî laşê mirov amade dike ji boy rewşa awertê. Dema mirov bi rewşek xedar ve rûbirû dimîne, dikeve heyecanê, pêdiviya laş boy enerjiyê zêdetir dibe. Beşa sîmpasavî ragihandin dişîne ji boy hin endaman. Wekî mînak bi çalakiya beşa sîmpasawî, ji rijênê adrenalê hormona adrenalîn tê derdan, rêjeya lêdana dil zêdetir dibe, leza hanesedanê zêdetir dibe, kezeb glîkojenê hildiweşîne boy glukozê û der dide nav xwînê, çalakiya koendama herisê û mîzê kêm dibe, bîbikê çavan fire dibe. Bi vî awayê laş xwe amade dike ji boy bazdanê an jî şerkirinê. Bandora beşa sîmpasawî ji boy demek kurt e, laş hewl dide ko vegere rewşa asayî. Beşa parasîmpasawî demareragihandin dişîne hemû endamên ko ji ber handerkirina beşa sîmpasawî çalak bûne. Demareragihandinên beşa parasîmpasawî berevajiyê ragihandinên sîmpasawî ye. Ji ber bandora beşa parasîmpasawî hemû endam û koendamên laş vedigere rewşa asayî.
Cihê Vîlnûsê di nexşeya Lîtvanyayê de.
Vilnius an jî Vîlnûs (bi belarûsî: Вiльня, "Vilnia",almanî: "Wilna", latînî: "Vilna", letonî: "Viļņa", polonî: "Wilno", rûsî: Вильна / Вильно, "Vilna" / "Vilno"), paytexta Lîtvanyayê ye ku 553.904 kes tê de dijîn û ew bajarê herî mezin e di nav welat de. Nêzîka 40 km dûr e ji tixubê Rûsyaya Sipî.
Înternet an jî tora toran'", toreke kompûteran e. Bi înternetê mera kane têkev nav World Wide Web (kurtenav:"www") (kurdî: "tora giştî a cihan")
Derketina Înternetê.
Di cîhanê de, di sala 1995'an de bi awayekî giştî înternet hat bikaranîn û di wê demê de nêzî 11.000 malper hebûn. Niha bi milyonan malper hene.
Rewşa Medyaya Nîgaşî Ya Kurdan.
Niha ji rojnamegeriyê heta teknolojiyê, ji danûstandinan bigirin heta li ser perwerdehiyê, der barê dezgeyên Hikumeta Kurdistana Başûr de bigirin heta li ser turîzma Kurdistanê jî bi hezaran malperên kurdî hene û roj bi roj ev hejmar pirtir dibe û naveroka wan jî dewlemendtir û rengîntir dibe. Înternet belkî di cîhanê de herî pir li feydeya gelê kurd bû. Ger rêjeya bikaranîna înternetê di nav Kurdan de pirtir bibe, ev sûdwergirtin jî dê pirtir bibe. Lewre înternet cihêkî azad e, erzan e û sînoran nas nake. Niştimana kurdan bûye 4 parçe, lê bi saya înternetê ev sînor hinekî be jî radibin. Kurd dikarin kêmasiya ku di rojnamegeriya kurdî de heye bi înternetê ji holê rakin, lê di heman demê de pêwist e ku pêwendiya gelê kurd ji bo bikaranîna înternetê bêhtir be û ji hêsaniya înternetê sûdê werbigirin. Di malperên hin dewletan de jî beşên kurdî vebûne, wekî malpera VOA. Motora lêgerînê ya navdar GOOGLE û DMOZ û di MUSICMOZ de jî beşên kurdî hene. Û berî niha bi demekê Pergala Xebatê Ubuntu bu kirdî derket Windows'ê jî biryar da ku guhartoyên xwe bi kurdî belav bike. Malperên wekî Kerkûk Kurdistan e, ku di demekê pir kurt de ev portal bû serkaniyeke xurt a nûçe û enformasyonê ji bo xwendevanên kurd û biyanî ku her roj (li gora statîstikên Alexa.Com ji 2 hezaran pirtir tîraja wan çêdibe, ango bi hesabekî din her roj li dora 1500 û 2000'an serîlêderên vê malperê xweser hene, ev hejmar jî piraniya tîraja rojname û kovarên kurdî zêdetir e. Tîrajên Malperên Kurdî wekî Pukmedia.com, Peyamner.com, efrin.net.com, amude.com, welateme.com û roj.tv jî li dor vê hejmarê ne. Ji ber ku reklam tune ye organên mediaya kurdî jî nikarin weşana xwe bidomînin. Divê karsazên Kurd edî dev ji cebaniyê berdin û ji bo pêşxistina medyaya kurdî pêşeng bin.
Qotel (,) gundekî Kelê ye.
Qotel berê bi navê Rûmêwleg, bi tirkî "Rumevlek" jî dihat zanîn lê kurd bi navê Qotel nas dikin. Dewleta Tirkiyeyê navê vî gundî guhert û ji Rumevlek çexa Kotal kir. Paşê navê gund carekî din hat guhartin û navê gund çexa tirkî kirin û navê xwe bû Tarlabaşı.
Qotel, gundekî Dîlokê yî piçûk yî bi 20 malan e. Yî 100 km li rojhilatî Dîlokê, 30km li rojhilatê Keleyê ye. Li ser sînorê Dîlokê û Rihayê, li ber Çemê Ferat e. Li hêlê Dîlokê gundên cîran Heweş (din bin avê Ferêt de ma), Hesar (gundekî tirkan e), Sirgûc, Lordîn, Dîng, Şêxdawid, Zag û Kemberliya Keleyê ne. Li hêlê Rihayê gundên Wan, Bal, Qurdebe, Şehîn û Çêwek cîranên xwe ne.
Dîroka gundê Qotelê.
Wir ji dîroka kevin da bûye warê mîrovan e.
Ter siftê, di navbera gundê Sirgûcê û gundê Qotelan li diyarî ava reş li ser kevirekî li ser xezalekê peyakî bi nize hatibû çêkirin. Çawûşekî qereqolê gundê Sirgûcê dinemît kire serê wî û serê kêvir firrand. Sala çûyînî jî (2007) hinan ji gundê Hesar’ê hatin hew tev jikandine. Gor hin arkiyolojîstan hew perçêfwêneya di hîtîtan da mabû.
Duyemînê, li dorê gundî Qotelan du pire hene, yek ya li gundê Heweşê ye, yek li nêzikî gundê Sirgûcê ye, ji Romayan da mane. Li dor pireyê Heweşê li ser kevirekî nîvîsek heye dibêje: "Legio IIII Scythica Operosa Felix". Gorî vê nîvîsê em dizanine ku pire ji terefê Lejyona Skîtan ya Sisêyan ya Romayê de hatiye çêkirin. Em dizanin ku ew lejyona di sala 46 DZ da hat damezirandin.
Sêyemînê, di ber gund de xirabekî kîlîseyekê heye. Em bi kevirekî ku ji ew xirabeyî derketî re zanine ku ev kîlîseya ji Yûnanên kevin da maye û dîroka xwe dihere çend sedsalên siftê.
Çarêmînê, li jor gund bi dehan şikeft, bi navî şikefthûrk tên zanîn, hene. Bi hin fikiran ewan tirbên mîrovên berê ne. Pêncemîne, li herd hemberên Ferêt û Ava Reş di zinarên asê da şikeftin hene bi wan ra Kurd dibêjin Înî. Ew şikeftinan jî bi terefên mîrovên berê de hatin kolane lê ne wek şikefthurkan tirbin. Ewan mina malên sê-çar qatin. Ku meriv di derîyakî re dikeve hundur dbi pêplûkan meriyan dihere qatên jor. Înî pirin lê ya ter navdar Îniyên Bûk û Zava li nêzikikî gundî Dîngê ye. Zêdetir, li diyarî gund li talê Gundî Qotelan peplûk hebûn. He teva rîyakê dibû hêleka xwe berva Semsûrê, hêleka xwe diçû ser Pireyê Heweşê û di ser Ava Reş ra berva Bîraçikê diçû. Panzde-bîst sal bervê ku riya gundî Heweşê çêkirin ew pêplukan teqandin û rê di ser ra birin.
Şora paşin, der û dorên gundê qotelan ter hindik ji ssedsala siftte DZ û vir da bûye warên mîrovan e.
Gundê Qotelan ji demeka kevin da bûye şûna kurdên êzidî ye. Ew femîle ya ku bi navî Heman tê zanîn dibêjin ji koka êzîdiyan e. Bi texmînekê, di sedasala 19an de malbateka bêskiyan, hin jî dibêjin sincariyan, bi mala Xellan tê nas kirin, hatiye û teva kurden wir yên kevin bûye. Niha ew malbata, mala Xelan, bi malê Heman ra li vî gundî tev dijîn.
Bilbilê Farqînê Hozan Şiyar (1953 - 22 nîsana 2001ê) hunermend û stranbêjekî kurd e. Navê hozan Şiyar anjî bi navekî din Şiyar Farqînî yê rastî Celal Sarıkaya ye.
Ew sala 1953 yan li navçeya Farqîn a Amedê hatiye dinyayê. Bavê hozan Şiyar Şerîf li Farqînê wênekêşî dikir. Şiyar di salên xwe yên zaroktiyê da alîkariya bavê xwe dikir. Lê mixabin ku Şiyar hê di heft saliya xwe de bavê xwe wenda dike. Dayika Şiyar tevî çar zarokên xwe yên hûrik dimîne. Dayika ciwan ji bo xwedî kirina zarokên xwe li kar digere. Ew piştî demekî li fabrîqaya Tekelê ya li Farqînê weke karkerekî dixebite. Hozan Şiyar li aliyekî li dibistana razanê dimîne û ji aliyê din va jî ew dixebite, da ku alîkariya malbatê bike. Di van salan de dengê hozanê xweş bala mamoste û şagirtan dikişîne. Ew li şahî û çalakiyên dibistanê de distrê. Di heman demê de jî ew sal salên ku tevgerên pelên şoreşên şoreşgerî û welatparêzî di nava ciwanan da bi xûrtî belav dibe. Hozan Şiyar jî xwe ji ber van pêlan nade alî. Ew jî bi xûrtî cihê xwe di nava tevgera şoreşgerî da digre û ew bi dengê xwe li dijî asîmîlasyonê da derdikevê. Ew bi zimanê dayika xwe bi kurdîya şêrîn stranan dibêje. Hozan Şiyar di sala 1973a de dizewicê û hema piştî zewaca xwe diçê leşkeriyê. Hozan Şiyar sala 1975 an li şubeya leşkeriya Farqînê wekî karmendekî dest bi kar dike. Di ber vî karî re jî ew komeke muzîkê ava dike. Ew tevî koma xwe li şahî û dawetan stranan bi kurdî dibêje, bi vî awayî jî ew ber bi profesyoneliyê va diçe. Helbet tevgera Hozan Şiyar bala dewletê jî dikişîne. Dewlet biryara sirgûn kirina Şiyar digre. Li ser vê yekê Şiyar dev ji karmendiya dewletê berdide. Hozan Şiyar salên 1976-77 an bi temamî xwe dide kar û barên mûzîkê û tevgera şoreşgeriyê. Di van salan de ew dibe endamê rêxistina Kawa û bi awayekî aktîf beşdarî karê rêxistinê dibe. Sala 1977 an ew qaseta xwe ya pêşî derdixe. Piştî vê qaseta xwe ya pêşî Hozan di navbera salên 1977 û 1980 yan de tevî hemî zor û zehmetî û qedexe kirinan jî ew pênç qasetan di pey hevra derdixe. Ber bi salên 80an nav û dengê hozan Şiyar li bajarên Kurdistanê belav dibe. Ew li bajar û bajarokên Kurdistanê bi stranên xwe yê şoreşgerî banga hişyariyê li gel dike. Hozan Şiyar jî wekî piraniya rewşenbîr, siyasetmedar û hûnermendê kurd para xwe ji cûntaya leşkeri ya sala 1980î digre. Rejîma leşkerî Şiyar digre û davêje zîndanê. Ew qasî dû salan di zîndana bi nav û deng ya Amedê da dimîne. Piştî dû salên zîndanê Şiyar tê berdan. Gelek dem li ser berdanê de derbas nabin sala 1984 an ew careke din jî ji ber deranîn û belav kirina qasetên kurdî tê girtin. Ew sala 1986a jî tê berdan. Hozan Şiyarê bi înad û aht stranên kurdî distre. Dewlet jî bi israr wî digre û işkenceyên giran li wî dike. Di sala 1990î de Şiyar bi qasetên nû derdikeve pêşberî hezkirên xwe. Navê wê qaseta nû “Şêrîna min”e. Lê her ku diçe rewş girantir dibe. Xwedî kuştin û kiryarên ne diyar navê Hozan Şiyar di listeya xwe de dinivisînin. Êdî Şiyar nema dikare ji mal ve derkeve. Ew çar pênç mehan di malê da dimîne, heta ku ew xwe davêje Stembolê. Li vir ew bi Navenda Çanda Mezopotamyayê re têkiliya xwe datîne. Piştra sala 1992yan ew diçê Swêdê. Hozan Şiyar sala 1998a bi qansêrê dikeve û ew di 22 nîsana 2001ê di saet 8:55 deqiqeyan de tevî hesreta Farqînê di dilê xwe de li Stockholmê diçe ser dilovaniya xwe. Li gor daxwaza dilê wî, li Farqînê li goristana Şêxelîlê hat veşartin.
Stranek ji Hozan Şiyar.
Şêrîna min, ez bêhal im, were ba min
Ku tu ji min bawer nakî, nayî dîtina min
Piştî ez mirim, tu qet neke şîna min
Çavreşa min, nav û cergêm derd û xwîn e
Sebeba min ev dila bûy te evîn e
Her du bi hawar û axîn û gazîn e
Hêstirê çavêm tê xarê ra lênaye
Te min kir dîn û harek, berda dinya yê
Mehmed Nas nivîskar û rojnamevanekî kurd e.
Ew di sala 1975an de li bakurê Kurdistanê bajarê Sêrtê ji dayîk bûye. Xwendin û nivîsandina xwe heya dibistana lisê li Sêrtê xwendiye. Di sala 1997an de ji zanîngeha Enedolû ya beşa Têkiliyên gel an jî beşa Civaknasiyê qedandiye.
Mehmed Nas di sala 2001ê de li ser navê şirketa Menas Organizasyon Ltd Şti li Sêrtê gelek konser û çalakiyên hunerî li dar xistiye. Li nav van çalakiyên hunerî de konsera Koma Azad, Koma Çiya, Nurettin Rençber, Onur Akın û gelek konserên din dîsa cara yekemîn li Sêrtê ji bo seydayê nemir Cegerxwin şeva bîranîn û helbestan li dar xistiye. Cara yekê nivîskarên wek Mehmed Uzun û Cezmî Ersoz jî vexwendiye Sêrtê û roja îmzeyan amade kiriye. Li nav van çalakiyan de wî hewl daye ku li Sêrtê pirtukên kurdî werin firotin ji bo vê yekê jî demeke dirêj li seyrangeha Girê Keçikan de kampanyaya pirtukên kurdî daye destpêkirin.
Di 27ê çiriya paşîn a sala 2002an de Mehmed Nas li bajarê Sêrtê rojnameya Sêrta Azad derxistiye. Piştî weşana 10an di roja 4ê nîsana 2003an de bi awayeke fermî di rojnama xwe de destûra weşana kurdî ji dewleta dagirker wergirtiye. Di 15ê nîsana 2003an de rojname cara yekemîn li bakurê Kurdistanê de bi awayekî fermî dest bi weşanê kurdî kiriye; mixabin ji ber hin pirsgirêkan piştî hejmara 25an rojnameya Sêrta Azad hatiye rawestandin.
Mehmed Nas bi malpera Dengê Botan Sêrt de dîsa dest bi weşana kurdî kiriye û berhemek wî ya bi navê Ax Dayê ya kurteçîrokan heye. Ji bilî rojnameya Sêrta Azad nivîsên wî di rojnameyên Azadiya Welat, Yeni Gündem û Evrensel û kovara Tîroj, malperên Amidakurd, Rojava, Lalishduhok û gelek malperên din de jî nivîsandiye. Mehmed Nas niha ji li ser axa welatê xwe li bajarê Sêrtê dijî.
Rojnama Sêrta Azad rojnameyeke niştecîhe û yekemin rojnameye ku li Kurdistana Bakur de bi awayekî fermî weşana Kurdî kiriye. li bajarê Sêrtê derdikeve xwedî û berpirsiyarê wê Muharrem Nas (Mehmed Nas) e carna heftiyê carek û carna jî her panzdeh rojan carekî derketiye. 27 Sermaweza 2002 yan de dest bi weşana xwe kiriye. piştî hejmara 10 an 04 Avrel 2003 yan de bi awayeke fermî cara yekemin li Kurdistana bakur de destura weşana Kurdî wergirtiye û 15 Avrêla 2003 yan de dest bi weşana Kurdî kiriye. piştî hejmara 25 an sala 2004 an de rojname ji ber hin pirsgirêkên aborî hatiye rawestandin. dîsa Rojnama Sêrta Azad li diroka komara Tirkiyê de rojnama herî zêde ku jêra doza pereyan hatiyî xwestine. Di sala 2003 an de dadgehên Tirk doza 75 milyarên perê Tirk li rojnamê kirine. du salan de 5 doz ji rojnamê re hatiye vekirin. piştî du salan hemu doz hatine taluk kirin.
Rojnama Sêrta Azad ji bo xwendin û nivîsandina Kurdî pêş de here gelek caran kampanyayên ziman û bi Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê re pêşbaziya Zargotina Kurdî li dar xistiye. dîsa cara yekemîn bi awayeke fermî li Sêrtê afişên Kurdî yên ji bo pêşbaziyê aliqandiye. Ev rojname ne girêdayî tu rêxistin û komeleyî ye rojnameyek bi taybet û serbixweye. Niha arşîva rojnamê malpera Dengê Botan Sêrt de tê weşandin.
Dad an hiqûq peyvîname nav dû mirov an mirov û dewlet an nav devletê de ya. Bi gelemperî ev gotin, salixkirina wê bi vî rengî tê kirin. "Dad, peyname di nav mirov û mirov û an jî mirov û dewlet de, ku bi wê têkilî û hewldan û tevgerên mirov li gor wê têna rastkirin a." Di kurdî de gotina dadê, li ser mafê mirov re tê salixkirin. Cihên ku lê dadgehkirin têkirin jî Qasre Dadê na. Lê gotina dad, bi teybetî di kurdî de, di temenê xwe de, kevneşopîyekê jî ku bi wê re tê ziman dihêne ziman. Kevneşopî, di nava kurdan de, weke rêgezên civatî ên ku li gor wan bi birastî were jîyinê têne ziman. Bi kevneşopiyê re, wateyeka din jî li vê gotinê kirina, ew jî "li rastiyê lêgerîn a." Ev gotin kevneşopîk in.
Di dewletê de, dad, li gelek beşan tê beşkirin. Bi teybetî, di roja me, bi pêşketinên ku dibin û bûna, ev beşkirin, bi awayekî vekirî têna ziman. Minaq, Dada Bazirganiyê, Dada Teybet, Dada Hemdemî an dada Şariştanî Dada Destûrî ku weke dada temenê destûrên bingihên an dewletê ya, Dada Rêvebirinê, Dada teybet a Dewletê Dada Cezakirinê û hwd, ku hê bi gelek qadên din re were ser ziman, dad tê ziman. Lê hemû jî bi hev re, di çerçova dewletê û rêvebbirina wê de di ahangekê de dbin û têne ser ziman. Hevdû tememkirina wan ya di kirinê de, weke xala herî giring ya dadî jî tê dîtin.
Rêgez û xalên destûrî ên ku bi wan tê cezakirin û rêvebirin, bi destûrî, afirîna wan, bi Felsefe Dadê re xwediyê dîroka xwe ya teybet in. Dad, rêgezên wê wê li ser çi werina afirandin û bilind bibin. Bi teybetî, şeklê jîyane civatê, çand, kevneşopî, dîrok û hwd, weke xalên ku di wê de li berçav têna girtin in. Dad, bi têgihiştin û bîra wê, bi zanîna wê re tê ziman. Di kirinê de bi rêvebirinê re tê dîtin.
Têgehên dadweriyê.
Li gotara "Têgehên Hiqûqê‎" meyzêne.
Pergalên dadweriyê.
Bi teybetî, sê pergalên dadî ên ku mirov di vir de li ser wan bisekinê hene. Yek, ku jê re "Continental-law" jî tê gotin û destpêka ji ji dema Roma kevn tê destpêkirin û jê re dada roma jî tê gotin a. bi teybetî, têkiliyên di nava mirovan re rastkirina wan û hwd, li berçav digirê. Li rojava û hwd di meriyetê de ya. Pergala dadî ya duyemin jî ku jê re Dada hevbeş tê gotin ku bi "Common-law" jî tê nasîn a. Bi teybetî li qitaya Emarîka û li Emarîka ev pergale dadî di pergalê dadî ya dewletê de ya. Pergalê sêyemin jî weke pergalê dadî ya olî û hwd a. Minaq, Dada Şerîatê, ya Îslamê, mirov karê ji vê re weke minaq bide. Lê bi vê re, mirov karê hê pirr pergalên dadî ên civatî bêne ziman. Minaq, dada deronîyê, dada civaknasî û hwd. Hemû pergalên wê jî, li gorî pêşketina xwe rêzgez û xal û destûrên xwe kifş dike.
Di sadsale me de, pergalaka din ya dadî hat ziman. Ew jî, weke pergale dadî ya Sosyalîst tê zanîn ku di dema yekîtîya sovyet de hebû bû. Di vê pergalê dadî de jî de mirov û mafê wî, di nava mafên civatê ên hevbeş de tê hasibandin. Mafên hevbeş ku herkesek, wekehev tê dîtin û şîrovekirin, di wê de tê ziman.
Dadweriya navneteweyî.
Li gotara "Dadweriya navneteweyî" meyzêne.
Tûrabdîn navê warê suryaniyan e û wek navenda olî û civakî ya suryaniyan tê nasîn.
Di nav kurdan de weke Tora Hevêrka tê binavkirin. Tûrabdîn herêmeke ji çiya pêkhatî ye. Ev herêm dikeve navbera Mêrdîn, Botan û Êlihê (Batmanê) û Midyad jî wekê navenda vê herêmê tê binavkirin. Li gor hin kesan niştecihên vê derê bi pirranî suryanî (aramî) bûn, lê em ji nivîsarên Eugen Prym û Albert Socin jî fêr dibin ku li vê herêmê di sedsala 19'an de jî bi pirranî kurd dijiyan (binêre li Lawija Mesîh). Heta salên 80'î û 90'î yên sedsala 20'a jî li vê herêmê gundên mesîhiyan hebûn, lê niha piraniya wan mecburê derketina derveyî welat bûn.
Nexşeya Kanadayê û nexşeyên parêzgehên Kanadayê
Bajarên parêzgeha Albertayê.
Lokasyona Parêzgeha Albertayê li ser nexşeya Kanadayê
Bajarê herî mezin ya parêzgehê bajarê Caygary yê
Parêzgaha Albertayê 17 bajar û navendan pêk tê. Paytexta parêzgehê bajarê Edmonton e. Bajarê herî mezin ya parêzgehê bajarê Calgary ye.
Bajarên parêzgeha Kolombiya Brîtanî.
Lîsteya bajaran, hêjmara gelhe û pîvanên rûerda bajarên parêzgehê
Bajarên parêzgeha Manitoba.
Bajarên parêzgeha New Brunswick.
Navçeyên parêzgeha Nova Scotia.
Di parêzgeha Nova Scotia yê de hemî navend girêdayî Şaredariyên Herêmî ne. Ji ber vê yekê di vê parêzgehê de navendên xwedî statûyên bajarî tine ne.
Bajarên parêzgeha Ontario.
Lîsteya bajaran, hêjmara gelhe û herêmên Parêzgehê.
Bajarên parêzgeha Quebecê.
Di parêzgeha Quebecê de 223 navend hene. Li gorî dadrêsîya Parêzgehê di navbera bajar û bajarokan de ti cûdahî tine ye. Hemî navend xwedî sitatû ya "ville" ne. Paytexta parêzgehê bajarê Quebecê ye û bajarê herî mezin ya parêzgehê bajarê Montreal e.
Bajarên parêzgeha Saskatchewanê.
Li gorî dadrêsîya Parêzgehê Saskatchewanê ku hejmara gelheya bajarokekî gehîşte 5000î (hezar) dikarê statûya bajarê bistîne. Paytexta parêzgehê bajarê Regina ye û bajarê herî mezin a parêzgehê bajarê Saskatoon e.
Bajarên Parêzgeha Northwest Territoriesê.
Paytexta Herêmî ya parêzgeha Northwest Territoriesê
Parêzgeha Yokunê.
Paytexta parêzgehê bajarê Whitehorse e.
Omeriyan, Omeriya herêmeke çiyayî ya Mêrdînê ye. Bi navê eşîra Omeriyan tê naskirin.
Herêm di navbera Nisêbîn, Midyad û Mêrdînê de ye û Mehsertê di nava herêm de ye.
Omeriyan ji 99 gundan pêk tê û li gor tixûbên ku dewleta tirk avakiriye hatiye winda kirin.
Tu bi ku dera dinyayê ve herî dema tu bêjî Sêrt, berî her tiştî bi ‘Betaniyên Sêrtê’ Sêrt tê naskirin. Betaniyên Sêrtê bi nav û dengê xwe li her derê dinyayê hatine gerandin. Li ku derê goşek şerqî hebe miheqeq di nav de goşeyek ji betaniyên Sêrtê re jî heye. Bi wan biskên xwe yên par parî Betanî hatiye daliqandin bi dîwarekî ve. Lê di rastiya xwe de betaniyên Sêrtê ne yên daliqandinê bi tenê ne. Ji ber ku taybetiyên van betaniyan zehf in û bi gelek awayî tên emilandin.
Betaniyên Sêrtê ji mûyê (Kej) pezê çûr tê çêkirin. Taybetiya vî pezê çûr û pezê reş ê Sêrtê jî ew e ku li kontarên çiyayên bilind tê xwedî kirin. Pezê ku li çiyayên bilind ên derdora Sêrtê tên xwedî kirin zêde ne tavê û ne jî sermê dibînin. Ji ber hewayê vê herêmê hewayeke hênik e, ne seqem e, pezê ku li ber vê hênikahî û tirojên tava nerm tê xwedî kirin pirça wan jî bi taybet dibe ev yek jî dihêle ku betaniyên ji vê kejê çêdibin, zivistanan germ û havînan mirov hênik digrin. Ji ber wî qasî ye ku ne ew pezê çûr li her derî hene û ne jî ew hewaya ne zêde germ û ne zêde sar û emrê wê gelek dirêj, bi qasî sedîn salan. Betaniyên Sêrtê taybetmendiya wan a herî mezin ew e ku berî sedin sala yarmendî ji mirovên vî welatî re kiriye. Berî ku betaniyên nermik û elyafî derkevin betaniyên Sêrtê xelkê germ dikirin.
Li gor hostayên ku van betaniyan çêdikin, wekî her karî hostayî û şagirtîtî di vî karî de jî heye. Yanî her betanîçêkerek bi xwe re sirekî vedişêre û zû zû nîşanî şagirtê xwe nake. Li gor gotinan ev sin’et ji dema Keldan an maye û ev desbikêrî dest xetê wan bûye. Lê vêga halê hazir li Sêrtê ev kar di destê nişteciyên bajêr, destê Ereb ên bajêr de ye. Yanî ev ev destxet ji Keldan an derbasî Ereb an bûye. Heta van salên dawî Ereb ên hosta tu carî nedihiştin ku Kurdên nişteciyên Sêrtê jî hînî vî karî bibin û ev sin’et derbasî Kurda bibe. Tişteke gelek balkêş e. Ku di gelek civatên dinyayê de ev hawayên parastina destxetan heye. Wekî Suryan an ku li ser keviran neqaşiyê dikin, Ermen zêrker in û hwd… li Sêrtê jî wisa ye, destbikêriya çêkirina Betaniyên Sêrtê jî di destê Ereb an da ye. Hostayên ku li ser çêkirina betaniyan agahdarî dayî min go ku; ew bixwe, di Sêrtê de bi tenê Hostayeke Kurd e ku betaniyan çêdike. Û ji xwe çîroka wî jî gelek balkêş bû. Hosta bixwe, Kurd e, li gundekî ku piraniya wan Ereb in dibe û mezin dibe, li wî gundî heta demeke dirêj dimîne û xwe wekî Ereb an dihesibîne, paşê ku tê Sêrtê li ber destê hostayek Ereb dibe şagirt û ji ber ku bi erebî zane ev yek dihêle ku hostayê wî dihêle bigihêje merheleya hostatiyê û paşê jî jixwe ji xwe re atolyekê vedike û niha ew û kurê xwe di atolyê de dixebitin.
Li gor gotinên hosta çîroka çêkirina Betaniyan gelek dûve dirêj e. Berî her tiştî ji bo betaniyeke Sêrtê ya xas were çêkirin divê keja pezê çûr bê peyda kirin. Ev pez jî zêdetir li aliyê çiyayên Şêrwa(Kufra)yê, li zozanên çiyayên di navbera herêma Serhedê û Xerzan de tên xwedî kirin. Ji bo betaniya baş, keja bezê salane be hîn çêtir e. Kej tê qûsandin û paşê tê şûştin. Pîştî şûştinê li ser şehên mein tê şehkirin, dikin lalûvk ji bo ristinê. Keja lalûvkan dirêsi, dikin peng. Paşê van peng an li ser dolabê dikin avde û pê li ser dezgeh dihonin. Piştî honandinê dibe cacîm. Vê cacîma ji kejê dibin malan û êdî kar dikeve ser milê jinan. Jin van cacîma li mal dişon, hildiweşînin û ji şehkirinê re amade dikin. Gava av li kejê dikeve kej xwe ji hev berdide û cara ewil şeh dikin ji bo pirça kejê jê bidin der û paşê jî wê pirçê dixin qalibên şeh û şikil didinê. Zêdetir şiklê qalibê beqlewê, şiklê kezî û hwd. didinê. Piştî şehkirin jî xilas êdî ew cacîm dibe betanî. Zêtir van betaniyan ji bo meyzer(secade), betaniyên bi xwe dakirinê, betaniyên ji bo ser textên razanê, betaniyên xemlê malan, turikê milan, kurkên ji bo li xwe kirinê û van demên dawî de zêdetir ji bo nav û logoyên şirket û fîrmayan tên ristin û çêkirin. Lê van demanên dawî, ji ber sedema ku mirov mecbûr man dev koçeriyê berdan ev taybetmendiya keja bezê çûrê vê herê mê jî nema û niha li gor agahdariyan dibên ku êdî ev kej ji welatê Enedoliyê tê û taybetmendiya Betaniyên Sêrtê bi tenê di dîtina betaniyê de maye. Lê betaniyên Sêrtê havîn û zivistanan êdî mirov bi tenê germ dike.
Parêv an jî biryan xwarineke bigoşt ê pêjgeha kurd, ji herema Botanê ye.
Dîrok û bingeha parêvê.
Ji ber ku ev xwarin demeke gelekî dirêj e tê çêkirin û xwarin, kesek nizane kengê û çawa hatiye çêkirin. Lê hê di dema Mîrekên Botan de, li herêma Botan di dawet û şahiyan de gelek pez dihatin serjêkirin û ji bo parêvê dihat amadekirin. Di wê demê de li tenûrên biçûk de dihat çêkirin û ji bo mêvanên dawetê dihat pehtin. Niha jî ev xwarin li herêma Botan tê çêkirin. Ji ber vê yekê jî gelek kes dibêjin ev xwarin di dema Mîrekan de û ji bav û kalên Botan ve hatiye çêkirin û xwe gihandiye heya dema me.
Çawa tê çêkirin.
Beriya rojekî goştê ji cem qesab hatiyî amadekirin, tînin li çengelan ve dialiqînin û spehî dişon. Paşê wî goştî dihêlin heta sibê da goşt piçekî rehet bibe. Nîvê şevê saet duduyan de tên tenûrê bi darên hişkbuyî pê dixin. Heta ew agir dibe pêlux, heger tenûr zehf germ bûbe, qederê deh deqîqan disekinin heya tenûr piçekî sar dibe. Dema tenûr sar bî pêşî goştên hestî ku di nava taxar (qazaneke mezin) de ye û hinekî av jî ber didin ser taxar û paşê taxar têxin nava tenûrê, paşê jî goştê bê hestî ku çengelan ve daliqandiye dadihelînin nava tenûrê. Paşê qapaxa tenûrê datînin ser, derdora qapaxê jî pê heriyê ji xwelî hatî çêkirin derdora qapaxê têxistin da ku tenûr hewa nastîne.
Li gorî goşt êdî ka goştê berxan be, an jî goştekî bi dohn be li gorî wî goştê nazik dihêlin nava tenûrê. Her goşt nabe parêv, divê goştê berxa be û goştê herî spehî be. Zivistanê wextê payizê paşî goştê hevûriyên xesî tê çêkirin. Ew goşt êdî spehîtir çêdibe. Ji bilî pezê hevûriyan ji van jî tê çêkirin. Zivistanê berx tunin, ji kaviran çêdikin. Payîza paşide ji gîskan jî tê çêkirin.
Çawa dipije.
“Wextê me tenûr berdayê û taxara xwe xist xwarê goştê xwe em dadihelînin nava tenûrê û qapaxa tenûrê em digrin. Dimîne herî kirina wî yanî xweliya wî. Heriya ji axê li ser qapaxê wê çênabê divê illeh ji heriya xwelîbe. Ne xwelî be heriya ji ax dişeqite lê xwelî dema zuwa dibe wekî tehtê lê tê û ji tu derî hewa nastîne. Ew goştê di nava tenûrê de ji berk u hewa nastîne di nava wê germiyê de dibeece û dipije.”
Taybetmendiyên tenûrê.
Tenûra parêvê sê mêtro kûr e, mêtroyek jî fireh e, ji tu deveran ve nefes nastîne. Wekî nefes bistîne goşt tê de baş napije derdora tenûrê tev xwê ye û ji xwê hatiye çêkirin. Dema tenûr çêdikin derdora wê tije xwê dikin. Dema ew xwê hişk dibe, wekî tehtê lê tê û ji tû deveran ve nefes nastîne.
Eger tenûr nefes bistîne, wî çaxî goşt baş napije û tu germahî nade goşt, ji ber ku ew bi hêlma di hûndirê tenûrê de bela vela bibûya. Li her derê wê tê girtin ji tu deveran nefes nastîne û ew goştê di hundirê tenûrê de dibeece. Tama goşt tu deveran ve naçe, tama goştê dîsa di nava xwe de dimîne. Lezeta goşt dernakeve ji derveyê tenûrê, lezeta goşt çi hebe dimîne nava goşt de. Dema em qapaxê tenûrê vedikin gelekî hêlm li ser tenûrê derdikeve.
Parêv bi tenê sibeha û nîvro ya tê xwarin. Ji ber ku xwarinek giran e, bi şevan mirov pê rehet nabe û ji bo vê yekê jî ev xwarin bi şevan nayê xwarin. Parêv bi kîloyan tê firotin, sed gram goşt an jî parêv têra neferek dike. Ji xwe bi tenê sibeha û nîvroya tê serwîskirin û firotin. Li ber xwarinê re dew, salata tirşî û îsot jî tê xwarin.
Husein Muhammed (jdb. 1ê kanûna pêşîn 1980 li Zaxo, Başûrê Kurdistanê), wergêr, dadnas û nivîskarekî kurd e. Husein Muhammed sala 1980ê li gundekî nêzî Zaxoyê li Başûrê Kurdistanê hatiye dinyayê. Ew ji sala 1994ê ve li Fînlendayê dimîne û niha parêzer e.
Husein Muhammedî berî karê xwe yê dadweriyê ji gelek dezgehên kargêrî (îdarî) yên Fînlendayê re tercimaniya zimanê kurdî (kurmancî û soranî) û zimanê tirkî kiriye. Di wan daîreyan de ew herwiha wek şêwirmendê zimanên Rojhilata Navîn jî (kurdî, tirkî, erebî û farisî) bû.
Ji 1995an pê ve bi kurdî dinivîse.
Husein sala 1995an dest bi nivîsîna bi kurdî kiriye. Ta niha berhemên wî di çendîn kovar û rojnameyan de belav bûne. Ew ji 1999an ve yekemîn kovara kurdî ya xwerû-elektronîkî, Mehnameyê, bi rêya Internetê diweşîne. Tevî ku Husein hem helbest, hem kurteçîrok û hem jî gelek gotar nivîsîne jî, ew herî zêde wek wergêr tê nasîn. Wî berhemine Xelîl Cibran, Anton Çexov, William Shakespeare û gelek ji nivîskarên din ên li hemî cîhanê navdar bi zimanê kurdî arasteyî xwendevanan kirine. Husein herwiha ferhengokek peyvên dadwerî ya kurdî-inglîzî amade kiriye. Niha ew li ser ferhengokek soranî-kurmancî dixebite.
Kovara Mehname li ser înternetê, 1999-2004.
Husein Muhammed ji salan 1999ê ve sernivîserê Kovara Mehname ye. Ji bilî Mehnameyê, ew di heman demê de li ser gelek projeyên çandeyî, wêjeyî û zimannasî dixebite.
Wîkîferheng.
H. Muhammed yek ji çalaktirîn avakerê Wîkîferhengê ye ku yekem ferhenga kurmancî - kurmancî ya berdest e. Ferhenga din ya ku Husein Muhammed amade dike ferhengek soranî - kurmancî ye ku ta niha ji tîpa A ta ya P hazir e.
Ferhengsazî.
Yek ji xebatên wî yên giring jî amadekirina rêzimanek hevbeş ya kurmancî - soranî ye wek pêşniyar bo danîna bingehekî bo zimanek yekgirtî yê kurdî.
Husein Muhammed bi berdewamî klasîkên cîhanî li zimanê kurdî werdigerîne.
Kovara Kanîzar, 2015-2018.
Kanîzar kovareke zimanî û zimannasiyê bû. Nivîskarên kovarê hem lêkolînên zanistî yên li ser zimanê kurdî û zimannasiya giştî bi kurdî belav kirin û hem jî dîtin û nêrînên kurttir li ser awayê rastnivîsîna kurdî weşandin. Gelek gotarên zimannasiyê yên Husein Muhammed tê de hatine weşandin.
Li gorî nivîskarên redaksyona kovarê armanca wan ev bû: "Armanca kovara me ne tenê zimannasên gihiştî û pîşedar in lê hemû bikaranînerên zimanê kurdî ne: nivîskar, rojnamevan, xwandekarên zimanê kurdî, xwandevanên berhemên kurdî û hwd. Mijara Kanîzarê ziman û zimannasî ye lê sîngê me vekirî û berê me li dûr e: em ê lêkolînên zimannasî belav bikin lê em ê herwiha xwandevanên xwe bigihîn devok û zaravayên cuda, em ê wan ji berhemên hêjayî yên bi kurdî yan li ser kurdî nivîsandî agadar bikin."
Bloga zimannas.wordpress.com, 2015-2020.
Bloga Husein Muhammed a bi navê "Zimannas" ji sala 2015an pê de berdewam e.
Pendnivîs.
Ji bilî wergerên xwe, Husein Muhammed belkî herî baş bi pendên anku aforîzmayên xwe têt nasîn. Wî ev pend di rojnivîskên xwe de nivîsîne û paşî ew di Kovara Mehname û derin din de belav kirine.
Tenûreke Kurdistanê ya ku tê de nan tê pijandin
Qirşika ji bo tenûrê, Farqîn.
Tenûr an tendûr çandeke kurdewariyê ye û li her deverên Kurdistanê têne bikaranîn. Du çeşnên tenûrê hene: tenûra nan û tenûra parêvê ye.
Tenûra nan.
Tenûra nan ji axa spî tê çêkirin tevlî axa sipî jî ka jî tê bikaranîn da ku tenûr zû bi zû neşeqite. Tenûra nan bi giştî li ser axê ye mêtroyek ji erdê bilind firehiya wê jî mêtroyek heye lê ji erdê heya tenûrê firehî biçûktir dibe. Devê tenurê nîv mêtroye û tenûr bi pejink û darên hişk tê germ kirin.
Tenûra parêvê.
Çeşna din tenûra parêvê ye. Ev tenûr sê mêtro li bin erdê ye û firehiya wê mêtroyek e. Ev tenûr bi tenê ji bo pehtina parêvê tê bikaranîn. Derdora vê tenûrê bi tuxleyên sor tê çêkirin. Ji bo tenûr germahiya xwe baş biparêze, li der dora tenurê xwê tê tije kirin. Ev xwê ya li derdora tenûrê ji ber germahiyê piştî demekê dihele û wekî tehtê lê tê û ji tu deveran ve germahî bernade. Ev tenûr bi taybetî li Sêrt û Bedlîsê têne bikaranîn.
Kolumbiya Brîtanî (bi îngilîzî: "British Columbia") yek ji Parêzgehên welatê Kanadayê ye û dikeve herêma rojavayê Kanadayê.
Bajarên Parêzgeha.
Bajar û navendên Parêzgeha Kolumbiya Brîtanî
Menitoba, Parêzgehekî welatê Kanadayê ye û dikeve herêma Rojavayê Kanadayê. 9 Bajar û navend di parêzgehê de cîh digire.
Bajarên parêzgehê.
Çirûskîzm ekol û rewtekeke hunerî û ramanî ye ku di sala 2003an de li bajarê Amedê ji hêla nivîskar Rênas Jiyan ve hatiye avakirin.
Hêmanên rewteka Çirûskîzmê.
Ev hêman bi vî awayî di ekolê de difesilin: goşt di çirûskîzmê de fenomeneke bingehîn e, ew “tişt”ek e, ew alav an jî objeyek e, wek kevirekî, wek hesinekî û hwd. Di qonaxa serî de goşt hê ne‘bû’ye mirov, ger xwe biêşîne wê hêdî hêdî bi‘be’ mirov. Di çirûskîzmê de “bûn” girîng e, biqasî fenomenolojiyê di çirûskîzmê de jeneolojî jî girîng e, “bûn” ev jeneolojî ye. Mirov bi awayekî fenomenolojîk tiştek e, ev tişt an jî alav goştek e.
Nû Brunswick, (bi îngilîzî New Brunswick,) parêzgehekî welatê Kanadayê ye û li herêma Rojhilatê Kanadayê cih digire. Li parêzgehê zimanê îngilîzî û fransî bi awakî fermî tê naskirin.
Lîsteya bajaran, hejmara gelhe û pîvanên rûerda bajarên parêzgehê
Ontario, parêzgehekî welatê Kanadayê û di derbarê hêjmara gelheyî parêzgeha herî mezin ya welatê ye. Parêzgeha Ontario dikeve herêma Rojhilatê Kanadayê. Paytexta parêzgehê û bajarê herî mezin bajarê Toronto'yê ye. Toronto bajarê herî mezin ya welatê Kanadayê ye.
Baskan gundekî dîrokî ye û girêdayî Gimgim a Mûşê ye. Tirkan navê gund kirine "Kaynarca".
Dîroka Pireya Baskan a navdar gelek kevn e. Nexşeyên li ser kevirê Pireyê ji aliyê arkeologiyê ve girîng in. Tê zanîn ku di dema Ûrartûyan de jî gund hebûye. Mixabin dûgela Tirk xwedî li bermahiyên dîrokî yên herêmê derneketiye û pirraniya wan tehrîp bûne. Li gund arkîtektiya Filehan berbiçav e. Germika Baskan û zozanên wê Çepax û Hezar gelek ciwan in.
Kovara Vaye her ji hijmara (0'a heta 11'a) hat weşandin. Di mehê carekê de di hate belavkirin û nêzîkê 3000 daneyan dhatine firotinê bi bihayê 3500 dînarên Îraqî. Bi zimanê kurdî bi tîpên erebî û du berperên zimanê erebî jî têde di hatine nivêsîn. Di sala 2012an de jî sekinî. Di kovara Vaye de pitir ji 550ê Gotaran têda hatibuna belavkirinê.
Yekemîn hejmara kovara Vaye di 8ê tebaxê sala 2010an de derket û heta 20ê hezîrana sala 2012an 12 hejmar derketine. Cîhê xebata û weşandina kovarê bajê Dihokê başurê Kurdistanê bû. Hawar mehê êdu caran derdiket. Kovara Vaye, kovarekî Rewşenbîrî û çandî, hunerî, wêjeyî û rexnegirîbû û ji aliyê rojnamevanê ciwan Hogir Silêvaneyî ve dihate derxistin. Kovara Vaye ku di nav kovarên li Dihokê di hatine weşandin cih û mekaneta xwe hebû. Alîkariyeke wê ya mezin ji bo zimanê ciwanên kurd yên devera Behdînan cihgirtbû. Di kovarê de bi giranî lêkolîn, çîrok û carne helbestên bi kurdî, ji edebiyata kurdî nivîsên bijartî hatin weşandin. Bi vi awayî Hawar di wêje û mijara zimanî de bûbû rewtek û ekolek û heta sala hunermendên kurd dihatin weşandin. Kovara Vaye bi bo cihê meraq û gengeşeya medya kurdî ji li bakurê Kurdistanê jî.
"Filmên Bourne" rêzeke filmên heyecander ên aksiyonê ya Amerîkî ye ku li ser karakterê Jason Bourne (Matt Damon) hatiye avakirin. Jason Bourne kujerekî CIA-yê ye ku ji amneziyaya dîsisyoetîv ketiye lewra hewl dide bizane ka kî ye. Ev karakter ji hêla nivîskarê Robert Ludlum ve hatiye afirandin.
Di wan her sê romanên Ludlumî de yên ku ji bo sînemayê hatine adaptekirin, Matt Damon wek karakterê sernavî hatiye destnîşankirin. Doug Liman derhêneriya "The Bourne Identityê kiyr" (2002) û Paul Greengrass derhêneriya "The Bourne Supremacy" (2004), "The Bourne Ultimatum" (2007) û "Jason Bourne" (2016) kiriye. Tony Gilroy jî bilî "Jason Bourne" hevkariya nivîsîna hemû filmên din kiriye û herwiha jî derhêneriya "The Bourne Legacy" (2012) kiriye.
Damon tercîh kir ku venegere filmê çaremîn anku "The Bourne Legacy" ku tê de behsa karekterekî nû yê sereke tê kirin û ew jî Aaron Cross (Jeremy Renner). Aaron Crossê ku operatîvekî wezareta parastinê ye, ji ber kiryarên Bourneî di "Ultimatumê de" hewl dide bireve da ku jiyana xwe xelas bike. Karakterê Jason Bourne di "Legacyê de" xuya nake, lê navê wî û wêneyên Damon wekî Bourne di tevahiya filmî de xuya dibin. Damon ji bo filmê pêncemîn vegeriya, "Jason Bourne".
"Ev rêzike filmê Bourne" bi gelemperî bi erênî hat pêşwazîkirin û rexneyên erênî girtine. Herwiha zêdetirî 1.6 milyar dolaran qezenc kirin.
Quebec (), parêzgeha herî mezin a welatê Kanadayê ye û li herêma Rojhilatê Kanadayê cih digire. Li parêzgehê zimanê fransî û îngilîzî wek zimanê fermî tê naskirin.
Bajar û navendên parêzgehê.
Di parêzgeha Quebecê de 223 navend hene. Li gorî dadrêsîya Parêzgehê di navbera bajar û bajarokan de ti cûdahî tine ye. Hemî navend xwedî sitatû ya "ville" ne. Paytexta parêzgehê bajarê Quebecê ye û bajarê herî mezin a parêzgehê bajarê Montreal e.
Saskatchewan, parêzgehekî welatê Kanadayê ye û li herêma Rojavayê Kanadayê cîh digire. Li parêzgehê 5 milyonan zêdetir karpêtê dîrokî û 250 mûzexane heye.
Northwest Territories, parêzgehekî welatê Kanadayê û li herêma Bakûrê Kanadayê cîh digire. Bi îngilîzî û fransî re bi temamî 11 zimanê fermî li parêzgehê hatiye naskirin.
Gundê Çilbazar berpala çiyan de hate avakirin. Ewilîn kurd é welaté jér (Botan) ji boy pezé xwe mehé havîné biçérîne hatiye vanderan û bi zeman ve li vir cih bûne. Té zanîn ku xeynî kurda geleke qedîm û kevnar Ermenî jî li vir dijiyan.
Li rojilat é gund Warto, rojava Kanîreş (kanreş=kaniyareş), başur gundeke Kanreş é Siqavêla, bakur jî tixûb é gund heta ku Erzirom û qeza Erziromé Tekmané diçe.Deştek gund a mezin heye,çiyayê gund bi héla çem û kaniya ve dewlemend e. "MÎHRÎCAN A TAVÊ" li çiyayé gund é bi navûdeng KOX pékté.
Şéniyé gund bi piranî debar a xwe bi pez dike. Gund çarsed xaneyan pék té.Xelkên gund bi piranî welatparêz in.
Navé gund bi esasî ÇİLBAZAR e. Té gotin ku gund di héla danûstandiné de,li derdoré cihekî navend bûye. çav min de jiyînek navhevî tiştek wiha afirandiye. yané zen'atkariya Ermeniyan; çandin û ajalkarî ya Kurdan berek wiha daye. Navé gund dû dagirkeriya Tirkan hate guherandin, ewilîn kirine "Kirkpazar" nuha jî bi héla Tirkan ve wekî "Kargapazar" té binavkirin.Wekî hûn jî dibîne ku navé gund ji wateya xwe dûrketiye.
Hûnera kurd "Hunera kurdî", navê pirtûka niviskarê kurd Abdusamet Yigit e. Pirtûk weke pirtûkeka ku wê felsefeya hûnerê û bi taybetî jî hûnera kurd wê hilde li dest. Pirtûk di sale 2002an de hatîye nivîsandin û piştre di sala 2013an de derketiye. Pirtûk weke pirtûkek destî û destpêkê a fehmkirina hûnerê, felsefeya hûnerê û hûnera kurd bê.
Pirtûk di destpêkê de wê, bi şîroveyek felsefîkî û giştî wê, destpê bikê. Piştre wê, mijarên weke xweza û hûner, têgihiştina formê(darêjkê) û nerîna hûnerê çi ya û ne çîya wê di hilde li dest. Di dewama wê de wê, di demên hemdem de wê hûner çî ya û wateya wê çi ya wê li ser wê bisekinê. Di serdemên hemdem de mirov hûnerê çawa hilde li dest û fahmbikê wê, bi berfirehî li ser wê bisekinê. Bi wê re wê, pêşî wê li ser serdemên kevnera ên hûnera kurd wê bisekinê. Piştre jî wê di demên ronasansê de wê li ser pêşketina wê bisekinê. Di wê warê de wê weke berhemeka lêkolînî wê, çerçoveyek têgihiştinî wê bi fahmkirina hûnera kurd re wê dênê li holê.
Niviskar di destpêka pirtûkê de wê bênê li ser ziman ku "wê bi serê xwe hûner heta roja me bi teybetî wê zêde nebê mijara lêkolînê. Hela ku em hûnera kurd wê hildina li dest wê bi navê kurd û kurdistanê wê di wê warê de wê, zêde lêkolîn newina kirin." Heta dema ku wê niviskar pirtûkê bi dawî bikê jî bi rastî jî wê ti berhem wusa zêde li ser hûnera kurd nebin. Lê piştre wê kêm jî bê wê hin bi hin wê hinek li ser ziman û çanda kurd wê bên nivîsandin. Piştre wê bi wêjeya kurd re wê nivisandin bibê. Lê hûner bi gotinî û bi çerçoveyek felsefeyî ew zêde ti berhem wusa li ser wê tûna na.
Hûnera kurd wê, bi gelek minakên wê yên ku niviskar wan kifş dikê û di pirtûkê de tînê ser ziman re wê bidomê. Wê li ser wan wê pirr bi berbirehî wê, bisekinê. Berhemên hûnerî ên hûnera kurd ku ew li muzexaneyên cûr bi cûr hatina bi cihkirin wê, ji wan jî wê bahs bikê. Di wê warê de wê, pirtûk wê weke pirtûkek destpêkê ku wê karibê gelek têgihiştinan bimirov re bide çêkirin. Niviskar wê hêvîya xwe di dawîya pirtûkê de tînê li ser ziman û dibêjê ku "hêvî dikim ku di vê dema hemdem ku wê bi hûnerê wê reng û awa bistênê û pêşkeve wê, ji aliyê hûnerê ve jî wê, lêkolînên berfireh werina kirin di demên pêş de."
Ev Lîsteya Bajarên Keyaniya Yekbûyî ye ku ji 2015an pê ve wek fermî hatine pejirandin.
Keyaniya Yekbûyî
Zaxo (bi suryanî: ܙܟܘ, bi kurdi: Zaxo) qeza û bajarekî Başûrê Kurdistanê ye û li herêmê bi bernavkên wekî "Zaxoka Delal" an "Zaxoka Rengîn" an jî "Bûka Behdînan" hatiye binavkirin. Zaxo Bajarekî Mezine lê Bi hinceta ku dikeve ser sinorê dewletan heya niha nebûye parêzgeh.
Devoka Zaxoyê.
Zaxoyî devoka xwe wek şêweyek ji şêweyên devoka behdînî dihesibînin ku li Duhokê û bajarrên din jî yên behdînîaxêv yên Başûrê Kurdistanê têt axiftin. Lê di rastiyê de devoka Zaxoyê zêdetir nêzîkî devoka botî ye ku li Cizîrê û derdorên wê serdest e.
Qeza Zaxoyê.
Zaxo, yek ji qezayên Herêma Kurdistanê ye û dihête hijmartin yek ji dergehên welatî. Navenda qezayê bajêrê Zaxo ye, ku dikeve başur-xoravayê deşta Sindiya ya navdar bi axa xwe ya bi bereket. Zaxo bajêrekî cuwan e, bi ava xwe ya zelal û hewayê xweş dihêt nas kirin. Ava Xabûrî di nîva bajêrî de diburit, di nav bajarî de dibite du çek, û bajêrî dikit du qet û hinek ji bajêrî weke giravekê di nav xwe de digire. Li ser rûbarê Xabîrî, ji aliyê xorhelatê ve pirek ji keviran hatiye avakirin, ku dibêjinê Pira Delal, tê texmînkirin ku li ser demê Mîrgeha Behdînan hatiye nijinandin, welê dîroknas dîroka avakirina wê pirê vedigerînin bû serdemên kevnar.
Mêjûvan pêk ne hatîne li ser dîroka navê bajarî, gelek gotin li ser vê meselê hene, di hindek pirtûkên aramiyan de navê bajarî hatiye gotin û dibêjin ya qetbiye ji tîpa "Zaxota" ew a ramana "serkevtin" didît, ew hizir dikin ko ev nave ji şerek navbera romî û farisan li dorên vê deverê çêbibû û bi serkeftina Roma bi dawî hatibû, ji ber vê çende navê vê deverê bûye "Zaxota yan "Serkeftin".
Di gotinekî din de, dibêjin navê Zaxo ji tipa kurdî "Zê-XûN" yan "Xabûrê Xûnê" hatiye, dibêjin ko ev nave jî, ji şerek li deverê qewmî bû û di wî şerî de gelek xûn hatbû riştin. Ev gotine nîzîktir e bû gotina yekem û çêdibe ew şerê di navbera romî û farisan de bit. Gotina siyê dibêjit, ko navê Zaxo ji vê tîpê hatiye Zê yan Xabîr û Xowek yan ew devera wek nihala ne û av lê disekine. Herçewa bit navê Zaxo li gelek stiran û qesîdên kevin de hatîye vegotin, bû nimûne Zaxoka Delal.
Dîroka bajêrî bi duristî ne hatîye danan, belê Mîr Celadet Bedirxan dibêje, ku bajêrê Zaxo bajêrkekî giring bû li ser demê kutiyan, ya giring ew e ko sabitekî yewnanî Zînfon li sala 104 berî zayìnê di bajêrî re buriye wekî ew zivirî bû welatê xwe û wî behsê Xelkê deverê kiriye.
Bajarê Zaxo hatîye berfireh kirin li wî cihî ew cihê bajêrê Hisêniya lê, ew a behsê wê li gelek pirtûkan de hatiye kirin û ereban navê Xabîrî kirbûn Xabîrê Hisêniya û heta nihe taxek bi navê Hisênîkê heye.
Dîroknasê kurd Bedirxanê Bidlîsî gotîye, ku bajêrê Zaxo digehite Mîrgeha Behdînan li ser demê Mîr Hesen Beg Korê Mîr Seyfedîn û yekemîn mîr li ser hatîye danan ji layê wan ve li sala 98h. Yek ji wan kinîseyekî cihûyan li Zaxoyê ava kiribû û niha şûnwarên wê diyar in.
Karê xelkê bajarî li ser çandinê ye bi taybetî jî çandina zivistanê wekî ceh, genim, noka, baqil û fêqiyên rengareng. Herwesa çandina havînê wek bacan, birinc û tûtin û hemî curên keskatiyê. Devera Zaxo bi nav û deng e bi darên spîndaran, gûzan û hinaran. Egera vê çendê ew e, ku Zaxo avekî zelal, û axekî ter û bi bereket heye.
Wek me gotî ku Zaxo dergehekî giring e bû derveyî cîhanê, ji ber vê çendê bûye melbendenkî giring yê bazirganî, gelek gencên bajarî bûne tacir herwesa gelek kompaniyên bazirganî lê hatine danan.
Kelheya Zaxoyê.
Kelha Zaxoyê dikevit li nîva bajarî li layê xoravayê Xabûrî û heta niha ya li ber çav e. Li ser demê Mîrxaneya Behdînan, di demê Mîr Elî Xan de, ev kelhe hate nû kirin û berfireh kirin. Ev kelhe li ser kel û pelên kelhek ji wê kevintir hatiye avakirin û bi berên mezin hatiye avakirin û heta nihe li ber çav e.
Kelheya Qubad Paşa.
Kelha Qubad Paşa, ew qube dikevit di Mezarxaneya Zaxoyê de, ew qube şeş kojî ye û şeş pencer hene û dergehek ji fixarî hatiye avakirin û çend nexşek li ser dîwarên wê hene.
Devera Rizgarî.
Devera Rizgarî navenda wê Îbrahîm Xelîl e, wekî dergehê bajêrî dihête hijmartin bû derveyî cîhanê. Li wê derê rêka navneteweyî ya cîhanî bo Tirkiye diburit. Navenda wê dikevit wî cihî ku Xabûr û Hîzil digehin yek û li wê derê Pira Cihanî navbera Kurdistan û Tirkiyeyê de heyî.
Navê wê ji mezarê wê hatiye ew a tirba Îbrahîm Xelîl Pêxember û herwesa dihête hijmartin yek ji havîngehên bajarê Zaxo taybetî û parêzgeha Duhokê bi giştî.
Karê xelkê wê deverê li ser çandinê ye, bi taybetî çandina zivistanê wekî ceh, genim, nok, nîsk û hwd. Herwesa çandina havînê wek bacan û birinc û hemî corên sebzî. Ev devere bi nav û deng e bi bîstanan bi taybetî li gunde Lêhfê bîstanên xox, sêv û zeytûnan yên heyîn. Herwesa bîstanên hinar û hirmîkan yên lê heyîn.
Çiyayê Spî.
Çiyayê Spî yê ji başurê devera Doskiya dihêt û berev rojava diçit û dikevite li başurê deverê. Herweha cada cîhanî di wir de diburit bû Zaxo li Geliyê Spî yan jî geliyê Zaxo. Ew zincîreya dikevit li xoravayê cadê dibêjinê; Dijwar heta Zûrên dikevin hindavî Pêşabîrî li sinorê sê kojî yê sinoran.
Li vê deverê gelek şûnwarên kevin lê hene û heta niha dorê cihên lê nivîsîn, yên giring eve ne: Kelha Ermiştê, şûnwarên Dêrebînê, Pêşabîrê, şûnwarên Bêtasê, şûnwarên Dornexê û şûnwarên Brahîm Xelîl.
Çiyayê Xamtûr.
Çiyayê Xamtûr dikeve bakurê deşta Sindiya û bajêrê Zaxo. Ev çiyaye dikeve nêzîk hêla tuxûbê bakur û yek ji bilindtirîn çiyayên vê deverê ye.
Geliyê Hefttenînê.
Geliyê Hefttenînê ku dikeve xorhelatê zincîreya çiyayê Xamtûrî û her beşeke ji wî çiyayî.
Pehnatiya wê dorê 59 km û hijmara gundên wê dorê 34 gunda ne, hemî hatine xirabkirin. Belê ji layê Hikûmeta Kurdistanê ve careke dî gundên deverê hatine avakirin.
Devera Sindîya.
Devera Sindiya dikevit bakur-rojhelata bajêrî, berî niha ev devere li gel devera Guliya yek bû û navê wê devera Sindî-Guliya bû û navenda wê gundê Bêrsivê bû. Belê li sala 1934'an de hatine ji hev vekirin û melbendê wê bû gundê Şeranişê, ya dikevit di nîva devera Sindiya û piştî hîngê melbendê wê bû gundê Derkarê.
Psaxa ji Bakurê Kurdistanê, ji Eruh hatin e. Eslê xwe Garisan in. Silêman Axa Sindi seroke eşira sindiye.
Çiyayê Şikêrr.
Şeraniş, Stevlan, Bihêrê, Perex, Behnûne, Qesrok û Hîzil, Kelok, Marsîs û Sindî.
Qetê duwê jî devera deşta Sindiyan, ya bajêrê Zaxo ji aliyê başur ve dikevitê û cadeyek ber bi xorhelatê ve di nav deştê re ji Zaxo diçe bo bajêrokê Batûfa û hevraztir diçe bo nav Berwariya.
Deşta Sindiya bi bîstanên xwe yên xox, sêv, hirmîk û hinar bi nav û deng e. Herwesa bi genimê xwe û heywanên xwe namdar e. Li aliyên bakurê deverê gelek havîngehên xweş hene taybetî li Şeranişê û çiyayên deverê Nixamtîne ji dar û dirextî, bi taybetî li Şeranişê û geliyê Pisaxa û rêkên Sindiyan. Giringtirîn çiyayên wê, Şikêrre, Hefttenîn, Deriyê Dawetiyan, Hişkal, Serkê Reşûnê, Siwara Stewrê û Xamtûr in.
Pira Rebenka Bîşok, pira Şêx Ûsiv, kelhên Sinahtê, kelhên geliyê Perexê, kelha Selmanê Sindî û şikefta Stevlanê, Bihêrê û hwd.
Pehnatiya wê dorê 135 km û hijmara gundên wê dorê 111 gunda ne, hemî hatine xirabkirin. Li devera Sindiya gelek komelgehên Qesrî hatine avakirin weki Derkar, Bandro, Hîzava, Bêrsivê û gundê Darhozanê.
Devera Guliya.
Navenda wê Batûfa yan Batîfa ye, dikevit aliyê Bakur- Rojhelata Zaxo. Yekemîn car, li sal a 1924 melbendê wê deverê gundê Dêmka bû, dûv de bû gundê Behnûna Guliya, û li vê dawiyê jî bû gundê Batûfa, ya dikevit ser cada navbera melbendê bajêrê Zaxo û devera Berwarî Bala. Navê Batûfan raman a hindê didit, ku pir bi ba û barovên zivistanê li serde dihên.
Em dişên vê deverê jî bikin du qet, qetek di kevit ser sinorê devera Sindiya heta Xabûrî, qetê Dûwê û yê bakur ji vê deverê çîyayî ye, gelek çîyayên bilind û gelek zûr û nihal yên lê
heyîn û dîsa gelek Kahnî û rûbarok wên heyîn. Ev devere zengîne bi derametê xwe yê zivistanê û havînê û herwesa bi hewayê xwe yê xweşik bi nav û deng e.
Giringtirîn çîyayên wê deverê ev in: çîyayê Nizor ê, Rûs ê, Keşan, Serkê şînî, Behnûne û şabanî.
Giringtirîn rûbarokên wê ev in: royê Zirêzê û Banikê.
Şûnwarên Kevin yêd heyîn û heta nihe dorê 51 cihan yêd hatîn nivîsîn, yên girin ev in: Kelha şabaniyê, Kelha Keşanê, Kelha Bicwanî, Pira Nizdorê û şûnwarên Krît û Bêgova. Pehnatiya wê dorê 80 km û hijmara gundên wê dorê 47 gundane, hemî hatine xirabkirin.
Devera Zêbariya.
Devera Zêbarya dikevite alîyê rojavayê bajêrê Zaxo ser bi nahiya Ibrahim Xelîl ve, gelek nêzîkî sinorê Tikiyê ye. 3 gundên zêbariyan li Zaxo hene wekî Tiyan, Hêtiyan, Şinava hene. herweha ev hersê gund di çandinê de şarezane û xodan-şiyanin. berhemên van gundên zêbariyan wekî binavûdengin, gundê weki cihekê guzarî û cihên seyranan hatiyê naskirin.
Hunermendên Zaxoyê.
Zaxo di warê çandeyî û kulturî û Siyasetê de bajarekî giring e di Kurdistanê de.
Stranbêj.
Wekî din Mihemed Arif Cizîrî û Tehsîn Taha û Eyşe Şan ji gelek ji jiyana xwe li Zaxoyê borandine.
Helbestvanê navdar yê Zaxoyê Bedirxan Sindî ye. Helbesta wî "Ey Felek" hunermendên Kurd Mihemed Şêxoyî û Şivan Perwer kirine stran.
Helbestvanê navdar yê Zaxoyê Naîf Boselî ye. Helbesta wî "Çrîska şureşê geşbî Ji kumatê îru derket" û sitrana "Wenekin lawê kurd dujmin hêlîna çêkin" hunermendên kurd Erdewan Zaxoyî û şakir akreyî, Kirin stran û hindekên din "Navê Pirtûka wî ya helbestan" jiderdên Awarebonê ye.
Helbestvanê zaxoyê yê herî navdar bi rexneyê mamoste mistefa hisên e
Php-Fusion her wekî Php-Nuke, Post Nuke, Mambo û Joomla! skrîpteke malpersaziyê ye. Bêhtir dişûbe pergala Php-Nuke.
Php-Fusion ji aliyê Komeleya Lêkolîn û Pêşxistina Çand û Ziman Kargerê ve li kurdî hatiye wergerandin.
Nanaimo, bajarekî herêma Kolumbiya Brîtanîya Kanadayê yê.
Di sala 1901an de, Nanaimo xwediyê 6,130 nişteciyan bû. Di hêjmara sala 2011an gelheya bajarê gihişte 83,810 kesa. Bi vî rengî li gorî serjimêriya 2006an rêjeya zêdebûna gelhe ji sedê 6,5% zêde bû. Di heman demê de hêjmara gelhe li Kolombiya Brîtanî jî, ji% 7.0 zêde bû.
Lodab, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Buwêr Ehmed ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.
Dabeşkirina herêmî .
Bajar: Gerab Soflî
"Çand û demokrasî" sernavê pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit bê. Pirtûk wê weke pirtûkek lêkolînî a li ser çand û demokrasiyê bê. Pirtûk di sale 2019an de derketîye.
Pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet Yigit a bi sernavê "Çand û Demokrasi"yê wê weke berhemek ku wê pêşketina civakê ji aliyê gotinên demokrasiyê û çandê ve wê bi têgihiştina demên hemdem re wê bînê ser ziman. Di pirtûkê de wê di bên pêşî de wê, ji destpêkê ve wê şîroveyek pirr zêde wê li ser demokrasî û çandê wê bi hevdû re wê were kirin. Piştre wê di beşa duyem de wê demokrasî û civak û astengiyên destûrî û rêveberî ên li pêşîya wê çina bi zihniyetî wê li ser wan bisekinê. Di beşa sêyem de jî wê, li ser pêvajoyên civakê ên di demên hemdem de ku wê pêşkevin wê bisekinê. Di pirtûkê de wê di beşa dawî de wê têkiliya gotina demokrasîyê û perwerdeyê, demokrasiyê û ramyarîyê, demokrasî û demokrasî û aborîyê wê bikê ku wan bi hevdû re dênê. Di vê bêşê de wê beşek dirêj jî wê li ser demokrasî, çapamenî, ramyarî û hemwelatîtîyê wê bisekinê.
Pirtûk wê weke pirtûkeka ku wê çawa wê têgihiştineka demokratîkî li ser têgînên weke yên çandê û hwd re wê pêşbixê bê. Niviskar di destpêka pirtûkê bi van gotinan dide destpêkirin. "Mijare têgîna çandê û demokrasiyê ku mirov wan bi hevdû re hilde li dest wê bêgûman wê çerçoveya wê berfireh bê. Ji aliyê gotina demokrasiyê ve hildana li dest gotina çandê û pêşketina wê, weke aliyekê giring ê ku wê rengê fahmkiirina me ya roja me jî wê bide dîyarkirin bê. Ji vê aliyê ve ku mirov wê hilde li dest wê, di serî de wê ya ku wê ji gotinê wê têgîneka berfireh bide me. Ku mirov bi gotina demokrasiyê wê hilde li dest wê, weke ku wê ji gotinê jî wê were fahmkirin wê têgîna ´çandek demokratik´ wê were fahmkirin. Ji vê gotinê wateya çandî a ku mirov wê fahmbikê wê, pêşketina bi gotina demokrasiyê re a çandî bê. Lê li vir wê mirov dikarê wê bêjê ku wê dema ku wê bi wê rengê wê were fahmkirin wê, ew têgîna çandî a bi gotina demokrasiyê re ew hat fahmkirin wê, bi wê re wê, ew demokratik bê û ankû ne demokratiik bê wê weke mjareka din a cûda wê li holê wê bimênê. Lê li vir wê, di serî de wê mirov dikarê wê binxatbiikê û wê werênê li ser ziman ku wê, dema ku wê gotina ´çand û demokrasiyê´ wê were hanîn li cem hevdû û wê bê şîrovekirin wê, di aslê xwe de wê pêşî wê, weke têgîneka demokratizekirî wê ji wê gotinê wê di serî de wê were fahmkirin. Yanî wê, çandaka ku e demokratik û mirov û jîyane mirov û pêşketina mirov bi awayê mafên wî yên bingihîn re esas digirê û di hilde li navenda wê werênê li ser ziman."
Esat Canan bere endamê Meclisa Mezin ya Netewa Tirkiyê (TBMM) û endamê partiya "CHP" ji Colemêrgye bu. Parêzere û nav eşireta "Doskî" da navek serekeye.
Di "Bûyera Şemzînan" de roleke mezin ya wî heye.
Di Kongreya 3. ya Partiya Civaka Demokratîkde bi avayekî fermî ji bo reveberiya Partiya Civaka Demokratîk hat helbijartin. U niha di Rêveberîya Partiya Civaka Demokratîkda xebat dike.
Beorhtric(802'yan de mir), anku Brihtric; tê wateya " Desthilatdarê Rewneqdar".Ji sala 786'an heta 802'yan desthilatdariya Keyaniya Wessexê kir. Lê belê hêz di destê xezûra wî û jina wî bû. Beorhtric cîgirê Cynewulfê Wessexî bû. Navê dê û bavê wî nayê zanîn lê belê Kronîkên Anglo-Saksonan angaşt dike ku ew ji nifşa Cerdicê bû.
Di sala 786'an de,Cynewulf ji aliyê Cyneheard ve hate kuştin. Cyneheard piştî wî zûka mir.
Hestewergir, wergirên hestê (bi îngilîzî: "sensory receptors"), xaneyên taybet in ji boy nasîna kartêkiran.
Hestewergir dibe ko xane, demarexane an jî beşên xaneyê be. Hestewergir bersîva kartêkirên wekî ronahî, germî, pesto, bêhn, êş û hwd. dide û enerjiya kartêkiran bi şeweyî erkê kar diguhêzîne demarekoendama navendî. Guherînên li nav laş an jî ji hawirdorê laş wekî kartêkir (bi îngilîzî: "stimulant") tê navkirin.
Ji boy berdewamiya jiyanê, divê zindewer ji hawirdorê kartêkir bigire û di demarekoendama navendî de şîrove bike, paşê bersîva guncav bide. Bi vî awayê zîndewer ji guherînan agahdar dibe û li dij guherînên xeter xwe diparêze, ji guherînên sûdbexş jî sûd werdigire. Kartêkirên ji hawirdorê ne yek lê gelek cor in. Divê ji boy her corekî kartêkir, corekî hestewergir hebe. Ango hestewergir taybet e ji boy kartêkirek diyarkirî. Hestewergir ne tenê kartêkirên hawirdorê, lê yên laş jî digirin. Mirov bi navbeynkariya wan wergiran ji rewşa laş agahdar dibe. Wekî mînak, heke rêjeya oksîjena nav xwîna mirov kêm bibe, pestoya xwîna mirov biguhere, birînek di laşê mirov de çêbe, an jî germahiya laşê mirov biguhere, wergirên laş hemû guherînan digire û bi şêweyî erkê kar dişîne demarekoendama navendî. Li DKN, ragihandin tên tekûzkirin, paşê ji boy vegeriyana rewşa asayî ango ji boy rekxistina hevsengiya navekî, bersîva guncav tên şandin boy endam û şaneyan. Di nav endamên hestê de hejmara hestewergiran ji beşên din ên laş zêdetir e. Her kartêkirek corek enerjiyê lixwe digire. Hestewergir enerjiya kartêkirên ji nava laş an jî yên ji jingehî hatî digire û diguherine boy erkê kar. Mirov hay ji hin kartêkiran dibe lê nikare pê bi hemû kartêkirên hawirdorê bihese. Loma her kartêkir di mirov de hestkirin peyda nake, ji boy çêbûne hestkirinê, divê kartêkira hestê ji aliyê hestewergiran ve bêne girtin û hetanê tûkila mejî bêne şandin. Hêstkirin li wir rû dide. Hestên wekî bihîstin, dîtin, bêhnkirin, çêjtin, berkewtin (temas) ji aliyê mirovan ve tên girtin. Berkewtin hestek aloz e. Hestê berkewtinê mirov bi hestên wekî êş, pesto û germahiyê dihesîne. Ji xeynî van hestan, hin hestewergir jî mirov pê bi hestên hevsengiyê, şidaniya masûlkeyan û rewşa gehan dihesîne. Bi vî awayê haya mirov ji çalakiya laşê xwe dibe.
Corên hestewergiran.
Hestewergirên laşê mirov, li gor nasîna kartêkiran tên dabeşkirin, li gor vê esasê di laşê mirov de hestewergir ên serekî şeş cor in,
mîkanîkewergir, ronahiyewergir, kîmîkewergir, germiyewergir, êşanewergir û ozmozewergir. Hinek ji van hestewergiran kartêkirên derveyî laş werdigirin, wekî mînak ronahiyewergir. Hinek hestewergir jî tenê kartêkirên ji nav laş werdigirin, wekî mînak ozmozewergir guherîna avê ya nav xwînê wekî kartêkir werdigire. Lê piraniya hestewergiran hem ji nav hem jî ji derveyî laş kartêkir werdigirin. Wekî mînak, kîmîkewergirên li ser zimanê mirov kartêkirên çêjê digirin, lê kîmîkewergirin li ser rûyê lûleyên xwînê, guherîna rêjeya karbonadioksîda nav xwînê wekî kartêkir werdigirin.
Mîkanîkewergir.
Mîkanîkewergir bersîva livîn, pestan (pesto), berkewtin (temas) û tundî dide. Ango ew kartêkirên ji livîn, pesto û tundiyê digire. Li pêst û guhê mirovan de hejmara wan zêde ye.
Ronahiyewergir.
Ronahiyewergir di çavên mirov de bersîva guherînên ronahiyê dide.
Kîmîkewergir.
Kîmîkewergir bersîva madeyên kîmyayî dide. Li ser ziman û li difinê mirov de hejmara kîmîkewergiran zêde ye. Hestên bêhnkirin çêjkirin ji ber çalakbûna kîmîkewergiran peyda dibe.
Germiyewergir.
Germiyewergir çavderiya pileya germahiya devrûberê laş dike, bersîva guherînên pileya germahiyê dide. Du corên germiyewergir heye, sarewergir û germewergir. Hejmara germiyewergir li pêst, kezeb, masûlke û hîpotalamuse de zêde ye
Êşanewergir.
Êşanewergir demarexaneyên taybet in ji boy wergirtina êşê. Wekî mînak êşa diran, êşa zik. Êşanewergir hema li her aliyê hundir û derveyî laş de cih digirin.
Osmozewergir.
Osmozewergir bersîva guherîna xestiya xwînê dide, ji boy rekxistina rêjeya ava nav xwînê kar dike. Hestê tîbûnê ji ber çalakiya osmozewergiran peyda dibe. Di hîpotalamusê û di gurçikan de bi hejmarek zêde osmozewergir heye.
Bexşê Geçsaran, yek ji herêmên ku bi Şaristana Geçsaran ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê
Dabeşkirina herêmî.
Ji çar gundistanan û bajarekî pêk tê
Nexşeya Şemzînanê ku li ser kiryarên dewletê hatibûn nîşandan
Di Bûyera Şemzînanê de Dewleta Tirk piştî teqinekê ji aliyê gelê Şemzînanê de li ser sûc hatiye girtin.
Bûyera Şemzînanê.
Di 9ê çiriya paşîn 2005a de sê endamên Artêşa Tirk bi navê Alî Kaya (Astsubay), Veysel Ateş (îtîrafkarê PKKê) û Ozcan Îldenîz bombê avêtin pirtûkxaneya "Umut kitapevi" ya Seferî Yilmaz li bajarê Şemzînanê ku ser bi Colemêrgê ye. Di encamê vê teqînê de kesekî bi navê M. Zahîr Korkmaz jiyana xwe ji dest da û yekî din bi navê Metin Korkmaz jî birîndar bû. Li ser vê yekê gelê Şemzînanê serî hilda û bi ser êrişkaran de çûn û berpirsyarê bûyerê di otomobila wan de girtin û radestî hêzên ewlekariyê kirin. Di seyareya (otomobîl) van kesên de, çek, krokî, nexşe, lîsteya navên kesên ku dê bêne kuştin û ajanda hatin dîtin. Astsubay Kaya, li ser navê fermandarê demê yê Kolorduya 7emîn Yaşar Büyükanit, belgeyên sexte çêkiribûn û di lêpirsîna nêzî 100 karsazî de cih digirt. Dewlet mecbûr ma ku berbaz (astsubay) Alî Kaya, Ozcan Îldenîz û îtirafkar Veysel Ateş bigire, bavêje girtîgehê. Dewlet bi dest û lêpên xwe ketibû nav vê bûyerê. Her tişt aşkera bûbû. Plakaya seyareya wan jî 30 AK 933 bû û ev seyare di bin fermandariya JITEMê bi berpirsiyariya zabitê biqidêm çawiş Ali Kaya de bû. Plakaya seyarê ji bi zanetî kiribûn AK yanî ji herfên nav û paşnavê Alî Kaya pêk hatibû.
Di pê vê bûyerê re tevlîhevî li Şemzînanê çêbû û gelê bajêr nerazîbûna xwe nîşan dan û ev bûyer bi rojan protesto kirin. Li wê serhildanê de Çawişê Tirk Tanju Çavuş gulê barandin ser gel. Di vê gulebarandinê de kesekî bi navê Ali Yılmaz hat kuştin û pênc kesên din jî birîndar bûn. Tanju Çavuş paşê di encama dadgehê de serbest hatiye berdan.
Xwedîlêderkitina dewletê li bersûcan.
Piştî ku teqîn qewimî û berpirsyarê bûyerê ji aliye gel ve hatin girtin û berpirsyariya dewletê eşkere bû, hewldanên dewlet û artêşê dest pê kirin. Serfermandar Büyükanit bi xwe kete dewreyê. Generalê Tirk Yaşar Büyükanit di destpêkê de li wan kesên ku pirtûkxaneya kurdan bombe kiribûn xwedî derket û ji Alî Kaya yê kû di ser sûc de hatibû girtin, gotibû: ”ez wî nas dikim, ew kurekî baş e”. Lê zêde dem derbaz nebû ku ew gotinên Fermandarê Hêzên Bejahî orgeneral Yaşar Büyükanit ji aliyê Dozgerê bajarê Wanê Ferhat Sarikaya bi Îdanameya Şemzînan ve di qirika wî de ma û ew jî bi çete avakirinê hatiye tawanbarkirin. Serdozgerê bajarê Wanê Ferhat Sarikaya, li ser bûyerên Şemzînanê de bo Fermandarê Giştî yê Hêzên Bejayî yê Artêşa Tirk Yaşar Buyukanit de di îdanameya xwe de destnîşan kirîye ku ji ber ku bersûcê Şemzînanê parastiye û ji bo yek ji wan serbaz Alî Kaya gotibû “ez wî nas dikim û ew kurekî baş e” xwestiye destdirêjî pêvajoya dadekirina bûyera li Şemzînanê bike û ji ber vê yekê ser hiquqê bibandor bûye. Dozger Ferhat Sarikaya îdanameyeke bi sed rûpelî damezirand, sûcên dewletê û hevkariya dewletê û çeteyan yek bi yek rêz kirin. Li gel vê yekê rûyê reş ê dewletê nedihate veşartin û parastina bersûcan bi tundi hat meşandin. Serfermandar Hîlmî Ozkok û serfermandiriyê yekser mudaxale li vê îdaname û dozger kir. Hikûmet xwedî li dadê û dozgerê xwe derneket. Demildest Ferhat Sarikaya ji kar hatiye dûrxistin. Lê dîsa dadgeha ku lê dihat darizandin bi tirs û kêm be jî cezayek li wan çeteyan birî. Mudaxaleyê heta dawiyê dom kir. Dadgeha bilind ceza betal kir û dosya şande dadgeha leşkerî. Dadgehê di bin zext û zora dewlet û artêşê de mudaxale qebûl kir û ew kesên berpirsyar serbest hatin berdan. Yaşar Büyükanit jî piştî ve yekê gotibû: ”Min hertiştî bo Tirkîye kiriye û ji ber yekê bi darizandinê wê serbilintir bim".
Dîroka ramana "aborî" ji destpêka sedsalan heya roja îro bi ramyarî û teoriyên cûda re derbarê "aboriya siyasî" û "aboriyê de" mijul dibe. Dîroka ramana aborî gelek dibistanên cûda yên ramana aborî digire. Ramînerê Yewnanî Arîstoteles pirsa hunera çêkirina drav çi ye û gelo divê mal ji hêla dewletê ve be yan bi rêgezên taybetî be dike. Di demên navîn de, Thomas Aquinas got ku firotina hilberên bi bihayê adîl pêdivîyek exlaqî ye.
Tezîsên ramyarê Brîtanî Adam Smith gelek caran ji Wealth of Nations (1776) re bingeha aboriya nûjen binav kir. Hêza laşî ya ramanên Adam Smith, nemaze ji Sedsala 18- an a Fîzîkokratan, pir ramanên wî di binî de digire. Pirtûka Wealth of Nations diyar dike ku guherînên mezin di dema Şoreşa pîşesaziyê de di warê aborî de ne. Piştî Smith, Thomas Malthus, Jean-Baptiste Say, David Ricardo û John Stuart Mill wekî aborînasên Klasîk domand. Wan lêkolîn hebûna xwedanxanî, kapîtalîst û çîna karker, dabeşkirina dahata neteweyî û bandora wan li bazirganî û gelheya navneteweyî. Li London, Karl Marx pergala kapîtalîst wekî mirovên mêtinger û pênase û rexne kir. Di salên 1870-an de, destpêkên aboriya neoklasîkî gihîştina pezê xwe, û serî li prensîpên matematîkî û zanistiyê dan.
Eusebius(c. 263 - 339?) (Yewnanî: Εὐσέβιος τῆς Καισαρείας, Eusébios tés Kaisareías) (bi gelemperî wekî "Eusebius Pamphili," an " Pamphilus '(heval) Eusebius" tê zanîn)
Ew di sala 314-an de li Bûyîna Maritima bû. Bi gelemperî, ew ji ber sedemên tomara xwe li ser Dêrên Xiristiyaniya Xiristiyan û nemaze xebata wî li ser "Kronîk" û "Dîroka Olî", damezrînerê Church Historiography tê hesibandin. Anavkaniyek berê ya Hegesippus, ya ku wî jê re dîroka dêrê vedigire, sax maye.
Stonehenge di gelek qonaxan de di navbera 3000 û 1500 B.Z.
Îngilistan, îro Keyaniya Yekbûyî di damezrandina herêmek de welatek e. Amûrên wekî flint û şopên li Happisburgh, Norfolk hatine destnîşan kirin ku ew li Brîtanya ji 800,000 sal berê dest pê kiriye. Nîşana yekemîn a ji bo merivê nûjen moşekek bû ku li Bakurê Rojavayê Ewropayê di sala 1927an de li Devon, Kents Cavern hat vedîtin û temenê wî di navbera 41,000 û 44,000 de bû. Digel vê yekê gelek celeb hilweşandinên li herêmê wekî serdema kevirîn navîn, serdema keviran a polandî, serdema bronzî, karên wek Stonehenge û bîstên cûreyên Avebury jî têne dîtin. Tê zanîn ku di Serdema hesinî de, li herêma Firatê (Haliçi) li başûrê Îngilistan, Skotlenda, Kelt û Brîtanîyan û her weha li başûrê rojhilata welêt di nav êlên Belga de dijiyan. Kevneşopiya Îngilîzan a Romaya Kevnare di sala 43-an de dest pê kir û her çend ew çar sedsalan dom kir (heya sedsala 5-an), welêt ji vê rewşê ne bandor bû.
Koçberiya Anglo-Sakson.
Keyaniyên û qebîleyên li Brîtanyayê, c. 600 AD.
Ji nîvê sedsala 4-an û pê ve, qebîleyên german, piştî hilweşîna serhildana Rûmî li Brîtanya, dest bi bicîhkirina li Îngilistan kirin. Van qebîleyên, bi kolektîf ve wekî " Anglo-Saksons " têne zanîn; naha devera sînorî ya Danîmarka / Almanya ji devera ku Anglus li ser Saxon û Jutland ji nîvgiravê ji jute bû. Şerê Deorhamê, ku di sala 577 de pêk hat, di damezrandina rêveberiya Anglo-Sakson de krîtîk bû. Mercên Sakson berê Îngilistanê di dawiya serdema Romanî de gihîştine Îngilistan, lê dahatuya nifûsa sereke belkî piştî sedsala pêncem çêbû. Cewherê rastîn a van êrîşan bi tevahî nayê zanîn; Ji ber nebûna lêgerînên arkeolojîk, di derheqê meşrûiyeta vegotinên dîrokî de guman hene. Gildas Sapiens ' "De Excidio et Conquestu Britanniae", ku di sedsala 6-an de hatî nivîsandin, dema ku Artêşa Romî di sedsala 4-an AD-ê de ji Girava Brîtanya derket, gelên Brîtanî yên xweser; Pîkt diyar dike ku ew ji hêla cîranên wan ve li bakur (îro Skotlenda) û Skot (Komara Îrlendayê îro) hatine desteser kirin. Îngilîzan Saksoniyan vexwendin da ku wan bera Giravê bide, lê piştî ku mezlûm û Pîkotan ji nû ve davêjin, Saksoniyan li dijî Brîtaniyan derketin.
Tê diyarkirin ku heft key bi kevneşopî ji hêla van koçberên Sakson ve hatine damezrandin. Li başûrê rojhilatê sê keyanî civiyan: Sussex, Kent û Essex. Navçeya navendî, Midlands, ji hêla keyên Mercia û Angliya Rojhilat ve desthilatdar bû. Serokên Keyaniya Merciayê ji destpêka salên 500-an vedigerin. Li bakur, Northumbria hebû, ku her du keyên berê yên mîna Bernicia û Deira. Di dawiyê de, Northumbria û Mercia di serdestiyan de di sedsala 7-an de, Mercia di sedsala 8-an, û paşê Wessex di sedsala 9-an de serdestî kirin. Northumbria kontrola xwe li bakurê Skotlandê û li rojava jî Wales dirêj kir. Wekî din, Mercia di bin qanûnê de ji hêla yekem key Oswy ve hat kuştin, ku di sala 655-an de ji keyê Mercia Penda mir. Hêza Northumbria piştî 685 dest pê kir, dema ku Ecgfrith têk çû û Pencîk hate kuştin. Hêza Mercia gihîştiye ku piştî padîşah 785, di bin key Offa de, ku xwedan bandorek li piraniya Îngilîzî-Sakson bû, gihîştiye wî. Piştî mirina Offa di sala 796an de, serweriya Wessex di bin serweriya Ecgberth de hate damezrandin, ku serdestiya xwe li Cornwall berfireh kir berî ku di sala 825-an de di şerê Ellendun de Mercan de têk bibe.
Zanistên civakî navê komeke dîsîplînên akademîk e ku li ser mijarên mirov û civakî yên cîhan û jiyanê lêkolînan dike. Cûdahiya bingehîn a zanistên civakî ji huner û zanistên mirovahiyê ev e ku ew dema bikaranîna mirovahiyê bi karanîna rêbazên zanistî yên jêhatî û hêjayî pêk tê. Ev term di sedsala 19-an de hate bikar anîn da ku ji bo Civaknasîya "zanista bingehîn a civakê" were vegotin. Lêbelê, îro ew li gelek şaxên akademîk, antropolojî, arkeolojî, aborî, erdnîgariya mirovan, Zimannasî, Karwerî, Muzîkolojî, Siyasetnasî, Derûnnasî, hemşîre û dîroka civakî vedibêje.
Li gel mezinkirina şaxên navbêna navdêran, û tixûbên di navbera zanistên civakî û zanyariyên ne-civakî de bi piranî bêzar bûne; "neuropsychology" dikare mînakek vê be.
Zanistên Civakî.
Di bin sernavê Zanistên Civakî de, şaxên zanistiyê yên li jêr hatine rêzkirin bi gelemperî têne vekolîn kirin. Lê belê, dibe ku hin ji van parçeyan di bin komên dîsîplîna akademîk de bin.
Çawkanî.
civakî
Dîroka Rûsyayê bi Slavên Rojhilatî dest pê dike. Kêmasî li ser dîroka rûsan beriya sala 864-an tê zanîn, dema ku alfabeya kîrîl hate kifş kirin. Mîrîtiya Kiev, yekem dewleta mezin a ku ji hêla rûsan ve hate damezrandin, ji hêla dagirkirina Mongolan ve di sedsala 13-an de hate hilweşandin. Mîrîtiya Moscow, ku di sedsala 14-an de hate damezirandin, bi demê re pêş ket û di sedsala 16-an de bû Çarîtî ya Rûsyayê. Vê Çarîtî di sedsala 18- an de bihêztir kir û Împaratoriya Rusya ava kir.
Dema ku Rûsya Şerê Cîhana Yekemîn şer dikir, Bolşewîkan, ku ji monarşiyê nerazî bûn, Şoreşa Çiriya Pêşîn sala 1917 çêkir, girseya karkeran û gundiyan bi xwe re kişand in. Piştî vê tarîxê, Rûsya avahiyek dewletek bingehîn a ku li ser bingeha sosyalîzmê ava kir. Ew Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst îlan kir, ku tê de gelek dewletên ku kolonyalîstên Împaratoriya Rûsya ya berê bûn. Şerê Cîhanî yê Duyem bi salan şopand. Yekîtiya Soviyetê, bi serokatiya Rûsya, Peymana Warsaw bi gelek dewletan re li Ewropaya Rojhilat îmze kir û serokatiya Bloka rojhilatê kir. Welatên Bloka Rojavayê jî rêxistina NATO saz kirin. Lêbelê, Bloka Rojhilat, ya ku li pişt Bloka Rojavayî ji hêla aborî û çekdarî ve ye, di salên 1990-an de têk çû. Vê perçebûnê ji hêla Yekîtiya Sovyetê bixwe jî ketibû dû hev. Hemî komarparêzên Soviyet serxwebûna xwe yek bi yek îlan kirin. Di Kanûn 1991 de, Komara Sosyalîsta Federasyona Sovyetê ya Rûsyayê welatek serbixwe bû û Federasyona Rûsyayê ava kir.
(27 BZ - 180 PZ) bi latînî tê wateya "Aşitiya Romê". Ew ji bo serdema aramî ya dirêj a împeratoriya Romê tê bikaranîn. Ev gotin ji hevahengiya carinan hişk a serokên serhildêr û dewletên ku di navbera wan de di bin serweriya erî û zagonên Romî de şer dike de derket. Augustus Caesar, serokê li Romayê yê ku " peyda kir.
Di vê demê de, Romayiyan hêj şerê dewletên cîran û eşîrên, nemaze eşîrên Germiyan û Farisan berdewam kirin. Di heman demê de, aloziya siyasî di nav malbatên rû spî de berdewam kir. Lêbelê, " serdemek aramî ya li Romayê ye, ne jî şerên medenî yên mezin hebûn ku bi berdewamî dişewitin mîna di sedsala 3-an AD.
Tê texmîn kirin ku ew serdema bi ragihandina dawiya "Civilerê Navxweyî yê Mezin ê Roman" di sedsala 1-an B.Z di 27 B.Z de dest pê kiriye, û mirina Împerator Marcus Aurelius di 180-an de qedand an mirina kurê wî Commodus 192-an. Di vê heyamê de, bazirganiya li Romayê bêyî ku ji aliyê piratîkan ve were asteng kirin an jî ji hêla hêzên dijmin ve hatibe talan kirin hate kirin. Lêbelê, aştî her gav neda. Her çend serhildan bi gelemperî xuya dikirin, ew tavilê hatin tepisandin. Ji bo nimûne, eşîrên Brîtanî (Boudica û Iceni) li dijî desthilata Roman mirovkuj serî hilda di 60 bz de, û bi kêmî ve 150,000 kes, mirin ji bilî ji bo wan kesên ku sworded û birçîna bûn piştî Brîtanya Mezin têkçûna.
Wekî din, di vê demê de pevçûn û serketinên Roman li her du sînoran berdewam kirin. Traianus di serdema hukumdariya xwe de bi Farisan re di nav têkoşînek cidî de bû, û hema hema hemî deh salên dawîn a serdema Marcus Aurelius derbas kir, parastina helwestên împeratoriyê. Bi rastî, meriv dikare bibêje ku Romê li seranserê di pevçûnê de ye. Lêbelê, dewletên navxweyî bi piranî ji şeran dûr bûn, da ku di nav împeratoriyê de wêneya aşitiyê biser bikeve.
Bexşê Serfaryab, yek ji herêmên ku bi Şaristana Çeram ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.
Ji du gundistanan û bajarekî pêk tê
Bexşê Çeram, yek ji herêmên ku bi Şaristana Çeram ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.
Ebulhesen Benisedr (1933-2021) yek ji siyasetmedarên îranî ye.
Di tîrmeha 1979ê de di hikûmeta demkî ya Îranê de wek cîgirê wezîrê aboriyê dixebite. Di heman salê de hikûmeta demkî rûdixe û hikûmeta konseya şoreşger ava dibe, di vê hikûmetê de jî wek wezîrê aboriyê dixebite. Bi xebatên xwe û sekna xwe ve tesîra bêalîbûna xwe mezin dike. Di reşemeha 1980ê de hilbijartinên serokkomariyê çêdibe û di encamê de wek yekemîn serokkomarê Îranê tê hilbijartin. Lê Xumênî ji bo biryardanê li ser wî bû. Têkiliya Benîsedr û rêxistinên şoreşger û çepgiran gelek xurt bû û ev dibû sedema nakokiyan di navbera Benîsedr û Xumênî de. Micahidên Gel ên Îranê piştgriya xwe ji bo Benîsedr didaxûyîne û ev jî dibe dawî anîna serokkomariya Benîsedr ji aliyê Xumênî ve
Merivên reben (bi rûsî: Бедные люди, "Bedniye lyûdî")) yekem romana nivîskarê rûsî Fyodor Dostoyevskî ye. Romana nameyî di navbera 1844 û 1845 de hate nivîsandin û navdariya Dostoyevskî damezrand. Ew gihîşte xwendevaniyeke bêhêz a gelemperî û ji hêla rexnegirên nûjen ên bandor ên wekî Vîssarîon Grîgoryevîç Belînskî ve bi çoşdarî re jî hate pêşwazkirin. Ew yekem car di sala 1846an de di kovara Peterburgski Sbornik de hate çapandin.
Wergera zimanê kurdî.
"Merivên reben" di 1991ê de ji hêla Hesenê Metê ve hate wergerandin û ji nav çapên Weşanên Welat ve li Stockholma Swêdê hate der.
Abamectin.
abamectin bi berfirehî wek petkujî Û dermanê derxistê kirman tê bikar anîn.
Navên Bazirganî.
di nav ticaretê; Abba, Abathor, Affirm, Agri-Mek, Avid, Dynamec, Epi-Mek, Genesis Horse Wormer, Reaper, Termictine 5%, Vertimec, CAM-MEK 1.8% EC (cam for agrochemicals), Zephyr û Cure 1.8 EC dihundirîne.
Bikar Anîn.
Abamectinê li cem beytaran jî wek helmintkuj tê bikar anîn.
Bilûrvanê gundê mişkan () yek ji wan efsaneyên navdartirîn ên alman e. Ew ji zêdetirî 30 zimanan hatî wergerandin. Ew tê nirxandin ku ji mîlyar kesî bêtir efsane nas dikin. Heya li welatên dûr jî ew beşeke waneya dibistanê ye; ew efsane bi taybetî li Japonya û Dewletên Yekbûyî hezkirî ye.
Bilûrvan zarokan ji xwe re direvîne
Li Bajarê Hamelnê de pir mişk û cird hebûn: van ajalan xwarinê mirov dixwin. Piştre bîlûrvanek dihat li Hameln. Runiştvanên Hameln kêfxweş bûn û ji wî re soz dayîna pere eger ew bikare bajêr ji mişk û cirdan rizgar bike. Bilûrvan li kolanan geriya û bilûra xwe lîst. Ji hêla muzîkê ve hat bihîstîn, mişk û cird hatin li dor wî. Wexta ew difikiriya ku çu kes nemaye, ew ji bajêr derket û çû li cem çemê Weserê. Mişk û cird pê li pey wî ket, ketin nav avê û xeniqîn. Dema ku Bilûrvanê xelata xwe ya sozdar xwest, ewî tiştek wernegirt.
Çend hefte şûnda, bilûrvan dîsa vegeriya li Hamelnê da ku tola xwe hilde. Ew dîsa bilûra xwe lîst, lê vê carê keç û law hatin û li pey wî diçûn. Li gorî efsaneyê, hemî zarokên Hameln ku ji çar salan mezintir bûn. Ew bi zarokên din çibû û ku hê qet nehatin dîtin û winda bû.
Paşxana dîrokî.
Pêkhatin û bingeha gengaz a dîrokî ya efsaneya bilûrvanê bi ewlehiya bêkêmasî nayê aşkere kirin. Lêbelê, dikare bête fikirîn ku ev bi eslê xwe du efsaneyên serbixwe ne ku tenê bi yekdemîn ve girêdayî bûn: efsaneya bingehîn a derketina zarokan belkî di dawiya sedsala 16an de tenê bi efsaneya derxistina mişkan ve girêdayî bû.
Gengaziya ku her du efsan (an jî herdu parçe) bi bingeheke dîrokî ye ji hev cûda ye. Di pirtûkên şaredariyê ya serdema navîn a bajarê Hameln de, ji bo nimûne, li vir çu carî nayê dîtin ku bajarê Hameln pere wek soz dayê an jî
dabû. Lêkolîna zanistî ya li ser pirsa gelo ku cird li ser dengê bilûrê reaksiyon dikin di heman demê de pêşniyar dike ku beşa çîroka "derxistina mişkan" efsanewî ye. Ev ne gengaz bû ku bi gelemperî frekansa bilûr di karanîna demê de were piştrast kirin.
Rewş bi parçê çîroka "derketina zarokan" re cûda ye, ku di nav de gelek pavçekirina mêtinkariya rojhilatî ya ku ji Almaniya jêrîn derdikeve dikare gengaziya herî mezin îdîa bike: "Zarokên Hameln" dibe ku hemwelatiyên ciwanên Hameln ku ji aliyê xwedanê axên zadeganî ne an lokatoran ji bo li rojhilatê bicîh bûn hatin bicîhanîn.
Herêma koçberiyê ya zarokên Hamelin - berê mirov li Transîlvanya, Moravya, Pomeranya an Dewleta Şovalyeyên Totonî yê difikirî - ji hêla profesorê navzaniyê Jürgen Udolph ve di sala 1997an de hate diyar kirin: Koçberan adeta wan hebû ku cihên ku nû hatine damezrandin li deverên cihê xwe li gorî cihên xwe li welatê xwe yê berî bi nav bikin.
Hinek namilke bi zimanê fînî
Namilke an jî broşûr belgeyeke kaxezê ya agahdariyê ye (ku pir caran ji bo dalberînkirinê jî tê bikaranîn) ku meriv dikare bi pêşnumayek, belavok an bête danîn. Namilkek jî dikare ji komek kaxezên têkildar ên ku li peldanka xîzek an pakêtê vedibe. Namilke belgeyên dalberînê ne, di serî de ji bo danasîna pargîdanî, rêxistin, hilber an karûbar û agahdariya kiryar an endamên gelemperî yên berjewendiyan têne bikaranîn.
Namilke bi gelek awayên cûda têne belav kirin: wekî ilaweyên rojnameyên, yên ku bi kesane têne şandin, bi nameyê an li şaxên belavokan li deverên seyrûsefera taybetî bi taybetî li deverên tûrîstîstan hatine danîn. Dibe ku ew wekî wêjeya gewr têne hesibandin. Namilkeyek bi gelemperî tê palandin û tenê agahdariya kurteçêkirinê heye ku di karakterê dalberînê de pêşverû ye.
Namilke bi gelemperî tê palandin û tenê agahdariya kurteçêkirinê heye ku di karakterê de dalberinî ye. Namilke bi gelemperî çend pelên kaxezê bi serdabeke kartonê heye û bi eşkele, bendik an bestinê plastîk ve girêdayî ye. Berevajî vê, kaxezeke vekirî bi gelemperî wek navgîn, belavok an bulten tê navandin.
Cureyên namilkeyan.
Namilkeya ku di formaya elektronîkî de tê peyda kirin jê re e-namilke tê gotin. Vê formata xwedî berjewendiya zêdekirî ya dabeşkirina bêsînor û iqtisada pere dema ku li namilkeyên kaxezî yên kevneşopî tê dîtin.
Çap.
Namilkeyan bi gelemperî bikaranîna pêvajoyek çar-reng li ser kaxezeke stûr û ges têne çapandin da ku bertekek kalîteyê bide. Dibe ku karsazî namilkeyan li ser çapera xêvjimêrî an çapera dîjîtal bi hebên piçûktir çap bikin, lê çapandina offsetê ji bo lêçûnên biha kêmtir dibe.Ne wekî belavokek, namilke bi gelemperî kaxeza bi kalîteya bilind û rengê bêtir bikartîne, ku hilmaştî ye.
Dîwarek ku bi belavokan zeliqandî ye
Belavok kaxezî ya nivîskî ye ku peyamek veguhestin û belav dike. Lê belavok bi gelemperî weşandî nabin, bi gelemperî tenê yek carî, û ew wekî berhemên çapkirî têne kategor kirin.
Li ser bûyerên rojane, ji bo danezan an ji bo dalberînê belavok têne belav kirin û bi awayekî çalak ji hêla kesan an bi rêbazên din ve têne belav kirin an jî ji bo bi xwe re birin têne peyda kirin. Nimûne nûçeyên cihî an herêmî, lîsteyên bihayên piçûk an lîsteyên bûyer û agahdariyê ne. Di destpêkê çapemeniyê de, belavok bi gelemperî wekî kaxezek zêde di nav rojnameyê de hatibû danîn.
Ecem Böke an jî Nova Norda (jdb. 1 adar 1991), muzîkvaneke tirk e.
Nova Norda, 1ê adara 1991an de ji dayik bûye. Li kariyera xwe ya muzîkê di temenekî ciwan de bi jenbûna piyanoyê dest pê kiriye. Bi xwendina beşa civaknasî ya Zanîngeha Bosforê re beşdarî koroya muzîka "rock" bû. Çendekî di sektora taybet de xebitî û xebata xwe ya sektora taybet di nîvî de hişt û berê xwe da muzîka profesyonel.  Singleya wî ya yekem, "Çıktım bir yola" ("Derketim rêyekî") di sibata 2018an de hate weşandin û di heman salê de sê stranên din bi temaşevanên xwe re parve kir. Klîba wî ya pêşîn a bi navê "Boşver" ("Piştguh bike") ku ji hêla Emir Yargin ve di sala 2020an de hate derhênerkirin û di heman salê de wê 13 stran derxistin, 4 ji wan stranan tomarkirinên akustîk in.
Olivenza (bi spanî) an jî Olivença (bi portûgalî) bajarekî li sînora Spanya û Portûgal da ye. Li ser bajarê Olivenza navbera Spanya û Portûgalê nîqaş heye. Niha ji aliyê Spanya, bi şaredarîya parêzgehê Badajozê va tê birêvebirin. Portûgal li ser axa Olivenza bi birêvebirina Spanyayê nas nake û napejirîne û ji Spanyayê wî bajarî dixwaze.
Olivença navbera sala 1297 (Peymana Alcañices) û 1801 da li bin îdareya Portûgalê da bû. Pişte Şerê Pirteqal li bin Peymana Badajoz ji aliye Portûgalê ve hat terkkirin û ket birêvebirina Spanyayê.
Olivenza li aliyê çepê (rojhelat) rûbarê Guadiana hatiye bicîhkirin. Nifûsa giştî 10.762 kes (2002), 8.274 li Olivenza de dijîn.
Nexşe ya Bendava Sê Newala
Bendava Sê Newala, bendava hîdroelektrîke ku li ser çemê Yangtze li parêzgeha Hubei ya Çînê hatîye çêkirine. Bendava Sê Newala bendava hîdroelektrîk a herî mezin a cîhanê ye ku kapasîteya wê 22500 MW e. Di hilberîna elektrîkê ya salane de, piştî Bendava İtaipu, duyemîn bendava herî mezin a cîhanê ye.
Di 4ê hezîrana 2012an de dest bi hilberînê kir. Avakirina bendavê di 2006an de hate qedandin. Bendav xwedî 32 turbînên sereke û 2 turbînên piçûk bi hêza 50MW ne. Digel hilberîna elektrîkê, bendav armanc dike ku kapasîteya trafîka keştîyê li ser çemê Yangtze zêde bike û her weha pêşî li ber lehiyan bigire. Rêvebirîya Çînê, ji hêla aliyên endezyarî, civakî û aborî ve projeyê wekî projeyek dîrokî dibîne.
Lêbelê, bendav bu sedema ku hin deverên arkeolojîk û dîrokî bin avêda bimînin û 1.3 mîlyon mirov neçar bûn ku ji herêmê bar bikin.
Xelata Aştiyê ya Konfusyus (çînî: 孔子和平獎, Zimanê îngilîzî: Confucius Peace Prize) navê xwe ji fîlozofê navdar Konfusyus digire. Ev xelat ji alîyê Çînê te dayîn. Kesên ku (gorî perspektîfa rojhilat) aştîya cîhanê pêşve dibe vê xelatê digirên.
Çîn ¥100,000 ($15,000) a dîde xelatdara.
Festîvala Cote Neh (çînî: 重陽節; pinyin: "Chóngyáng jié"; 重陽 "Chōyō"; 중양절 "Jungyangjeol") gorî salnameya Çînê, dî roja 9'emîn ya meha 9'emîn da tê pîrozkirin. Ew festîvalek kevneşopî ya Çînî ye ku ji dema Xanedana Han ya Rojhilat heta îro tê pîrozkirin.
Gorî pirtûka Yi Çing, 9 hejmareke yang e û roja 9'emîn ya meha 9'emîn da gelek yang heye. Ji ber vê sedemê rojeke talûkeyî û xetere. Ji bo ku li hember xetereyê biparêzin, edete ku merîv derkeve ser çîyakî bilind, vexarîna krizantem vexwe, gîhayê zhuyu hilde ser xwe.
Jason Douglas (jdb. 14ê sibatê 1973) lîstikvan ûdûblajvanekî amerîkanê fîlm û wêneguhêzê ye. Ew ji bo rola Tobin di rêzefîlmê AMC ya The Walking Dead de tê nasîn. Her wiha ew dûblajvaniya Beerus di fîlma anîmeyê de û Krieg di lîstika vîdyoyê "Borderlands 2 kir."
Douglas ji bo xuyangên xwe di fîlman de tête nav kirin, di nav de Sin City, Parkland, Two Step û No Country for Old Men û her wiha pêşandanên dubare û mêvanên di şowên wêneguhezî yên biserkeftî wek The Leftovers, Breaking Bad, Nashville û The Night Shift.Wekî din rola Beerus di franchise ya Dragon Ballê de, karîyera wî ya dûblajvanî ya biserkeftî rolên di rêzefîlmên My Hero Academia, RWBY, Attack on Titan, One Piece, Fairy Tail, Psycho-Pass û Parasyte de cîh digire.
Guhê derve (bi îngilîzî: "outer ear") yek ji sê beşên serekî yê guhê mirov e.
Guhê mirov ji sê beşên serekî pêk tê.
Bihîstin, hestê nasîna dengan e. Bi eslê xwe bihîstin, ji veguherandina pêlên dengê ji boy enerjiya elektrîkê û şandina wê ya ber bi demarekoendama navendî pêk tê. Deng corek enerjî ye. Deng pêla pesto (bi îngilîzî: "pressure wave") ye ko ji lerizîna molekulan peyda dibe. Pêlên dengê gava di nav hawîrên wekî hewa an jî avê de derbas dibin, rê li ber zêdebûn û kêmbûna pestoya li hawirdorê ve dikin. Yekeya pestoya dengê, desîbel (dB) e (bi îngilîzî: "decibel"). Ji boy peyvîna asayî, hêza dengê mirov bi qasî 60 desîbel e. Dengên ji 100 dB zêdetir dibe ko ziyan bide bihîstina mirov. Dengên ji 120 desîbel zêdetir perdeya guhê mirov diêşîne. Di çirkeyek (saniye) de hejamra lerizîna ber bi pêş û paş ve ya pirtikên hawîrê wekî frekans tê navkirin. Ango frekans hejmara pelên dengê yê di dirêjiya çirkeyekê de ye. Frekansa dengê bi yekeya hertz (Hz) tê pîvandin. Guhê mirov dengên 20 heta 20000 hertzê dibihîsine. Bi gelemperî frekansa dengê mirov (peyvîn) di navbera 300 û 3500 hertz e.
Pêkhateya guhê mirov.
Guh endama bihîstin û parastina hevsengiyê ye. Guhê mirov ji sê pişkên serkî pêk tê; guhê derve, guhê naverast û guhê navî. Guhê derve pêlên dengan berhev dike û ber bi guhê naverast dişîne. Ji vîr jî ber bi guhê navî tê şandin. Li guhê navî enerjiya pêlê dengan tên veguherandin boy demareragihandin û bi navbeynkariya demarên bihîstinê ber bi beşa bihîstinê ya tûkila mejî ve tê guhêztin.
Guhê derve ji perrê guh û coga bihîstinê (coga guh) pêk tê. Karê serekî yê guhe derve, wergirtina dengan e.
Perrê guh.
Perrên guh (bi îngilîzî: "auricles", "pinnas") pêkhateyên kirkiragî ne, rûyê wan biçal û mirtik e. Kevaneyên li ser perrên guh dişibe tîpa C yê, pêlên dengê yên ji hawirdorê, ber bi coga bihîstinê bi alîkariya van kevanan tê arastekirin. Li pirraniya ajalên şîrder de perrên guh ji aliyê masûlkeyan ve bi awayêk xwevîstî (bihemdê xwe) ber bi aliyê deng ve tê livandin, bi vî awayê çavkaniya deng hesantir tê nasîn. Lê masûlkêyên guhê mirov ber bi korbûnê ne, loma mirov nikare mîna pisîkek an jî seyek (kûçik) perrên guhê xwe bilivîne.
Guhê derve ji perrê guh û coga bihîstinê pêk tê.
Coga bihîstinê.
Coga bihîstinê (bi îngilîzî:"auditory canal") ji perrê guh dirêjî perdeya guh dibe. Dirêjiya coga guhê (coga bihîstinê) bi qasî 2,5 cm e. Rûyê cogê bi pestê perrê guh ve raxistî ye. Pestê (çerm) coga bihîstinê rijên û mûyên guhê lixwe digire. Rijên li gel enzîma lîzozîmê, madeyek wek şima der didin. Lîzozîm li dij bakterî û hokarên nexweşiyê bergirî ava dike. Şimaya guh û mûyên guh jî rê li ber hokarên nexweşiyê, toz û mêş û kêzikan digire ko nekevin nav guhê mirov.
perdeya guh.
Perdeya guh, guhê derve ji guhê naverast cuda dike. Perdeya guh bi şêweyî hêlkeyî ye û ber bi aliyê guhê naverast ve piçek qoqiz e. Deng û hewaya nav coga bihîstinê, li ser perdya guh zext dikin û perdeya guh dilerizînin.Pelên dengê perdeya guh pir hindik dilerzîne wekî mînak, gava mirov bi dengek asayî dipeyive, (bi hêza deng a kêmzêde 60 dB) rûyê perdeya guh bi qasî tîreya molekula hîdrojenê dilerize.
a> hate vedîtin. Muzeya Şûnwarnasî ya Neteweyî, Atînayê.
Rûpoş, rûyîn an jî maske tiştek e ku bi gelemperî li ser rûyê tê danîn, bi gelemperî ji bo parastin, xemilandin, pêşandin an jî vesîhandinê. Rûpoşan ji serdema kevnare ve ji bo mexsedên merasîm û pratîkî, û hem jî di hunerên aktoriyê û ji bo pêşandinê de têne bikaranîn. Ew bi gelemperî li ser rûyê wê têne çewilandin, her çend dibe ku ji bo bandora wê li cihekî din li ser laşê wejê jî were danîn.Di dîroka hunerê de bi gelemperî, bi taybetî jî di peykervanî de, "rûpoş" peyva ji bo rûyekî bêyî laşê ku di rê de neyê model kirin e (ku ew ê "serê" çêbike), lê ji bo nimûne di rolyefê de xuya dike.
Peyva rûpoş ji navdêra rû û lêkera poşandin pêk tê. Peyva rûyîn ji navdêra rû û paşgira -yîn pêk tê.
Peyva maske bi jêdera ve ji peyva fransî masque, îtalî maschera ji peyva erebî masara "henekî", ku ji lêkera erebî saara bi wateya "qerfkirin " deyndar bû ye.
Pitik, pit, sava an jî bebik zarokekî di sala yekemîn a jiyanê de ye. Piştî zayînê, mirovekî ciwan bi xwezayî bi şîrê dayikê ji hêla çiçika wê ve tê têrkirin. Wekî din ji çêleya şîrmêjên din, pitika mirov ji bo vê formê vexwarinê jî bi refleksên xweser ên wek lêgerîn û mijandinê şîrê ve zane ye. Her wiha ew gengaz dibe ku pitikan ji bilî şîrê dayikê jî xwarinê şilav ji bîberonê vebixwe dema ku pitik nayê mêjandin.
Di çar hefteyên pêşîn de zarok wek nûza jî tête navandin. Piştî sala yekem a jiyanê, temenê mendalî tê şopandin.
Esra Seadetê di dîroka îslamê de ji bo serdema pêxember Muhemmed tê gotin. Li gorî hinek çavkaniyan ji bo serdema çar xelîfeyan (Ebûbekir, Omer, Osman û Elî) jî tê gotin.
Peyvên "esra seadetê" di erebî de ji "esr" (dem, wext) û "seadet"ê (xweşî, rindî) tên.
Ji serdema pêşiya îslamê re serdema Nezantiyê (Cahîlliye) dihate gotin.
Guhê naverast, guhê navîn (bi îngilîzî: "middle ear")
Guhê naverast bi eslê xwe kelên e di navbera perdeya guh û lûlpeçê de. Kelêna guhê naverast bi hewa tijî ye, di nav hestiyê cênikê de cih digire.Li dumahika coga bihîstênê û li destpeka guhê naverast de perdeya guh heye. Ev perde, guhê derve ji guhê naverast cuda dike. Guhê naverast ji hestikên bihîstinê, masûlkeyên bihîstinê û coga ostakî pêk tê.
Li guhê naverast sê hestiyên pir hûrik hene. Dirêjiya her hestiyek ji santîmek kintir e. Ji van hestiyan re hestîkên bihîstinê (bi îngilîzî:"Auditory ossicles") tê gotin. Hestikên bihîstinê, hestiyên herî hûrik in di laşê mirov de. Hestîkên bihîstinê di navbera perdeya guh û guhê navî de mîna pirek kar dike. Hestîk ji perdeya guh, li pêy hev dirêjî kuna hêlkeyî dibin. Navê hestîkên bihîstinê çekûç, dezgeh û zengû ye. Hestîkên bihîstinê li gor şeweyî xwe hatinê navkirin.
Hestîkên bihîstinê hêza pêlê dengan berztir dike û ber bi guhê navî dişîne. Gava pêlên dengê li ser perdeya guh dixin, perde dilerize, lerîza perdeyê derbasî hestikê çekûç, dezgeh û zengû dibe. Tîreya perdeya guh 20 carê tîreya zengû ye. Loma pestoya li perdeya guh jî li ser kuna hêlkeyî 20 car zêde ye. Pêlên dengê dema digihîje kuna hêlkeyî tundiya deng 20 car zêdetir dibe.
Çekûç.
Hestîkên bihîstinê, hestiyên herî hûrik in di laşê mirov de.
Hestikê çekûç (bi latînî: "malleus") ji aliyê destikê ve bi perdeya guh ve girêdayî ye. Serê wî jî bi dezgehê re geha livok (bi îngilîzî: "movable joint") ava dike.
Dezgeh.
Hestîkê dezgeh (bi latînî: "incus"), hestîkê çekûç bi hestîkê zengû ve girê dide. Dezgeh bi alîkariya pekhateyên rîşalî, li aliyê rûyê paş a kelêna guhê naverast ve girêdayî ye.
Zengû.
Hestîkê zengû (bi latînî: "stapes") di navbera dezgeh û lûlpêçê de cih digire. Zengû bi aliyê serî ve bi dezgehê ve girêdayî ye, bi aliyê binî ve bi kuna hêlkeyî ve girêdayî ye. Zengû hestikê herî piçûk e.
Masûlkeyên guhê naverast.
Du masûlkeyên peyker (peykeremasûlke) bi hestîkên bihîstinê ve girêdayî ne. Masûlkeya yekem bi latînî wekî "tensor tympani", a duyem jî wekî "stapedius" tê navkirin. Masûlkeya "tensor tympani" bi navbeynkariya hestîkê çêkûç, bi perdeya guh ve girêdayî ye. Ev masûlke perdeya guh dikişîne û dirêj dike, bi vî awayê rûyê perdeyê tê şidandin boy bersîvdayina pelên dêngan.
Masûlkeya "stapediu"s bi hestikê zengû ve girêdayî ye. Kontrola rêjeya lerizîna zengû dike. Rê nade zengû ko bi awayek tund bilerize, bi vî awayê kuna hêlkeyî û lûlpêçê ji egera ziyangirtinê diparêze.
Coga ostakî.
Guhê naverast hestiyên bihîstinê lixwe digire.
Guhê naverast bi nevbaynkariya cogek, bi gewrî ve girêdayî ye. Navê vê cogê, coga ostakî ye, dirêjiya wê bi qasî 4 cm ye. Bi navbeynkariya coga ostakî hewa ji gewrî diçe heta kelêna guhê naverast. Pelên dengê yên ji aliyê guhê derve, li ser perdeya guhê de dibin sedema çêbûna pestoyê. Coga ostakî ji aliyê hundir ve hewayê ji gewrî ber bi pişta perdeya guh dişîne û bandora pestoya ser perdeyê kêm dike. Bi eslê xwe pesto kêm nabe lê li herdu alî de pestoyên bi heman hêzê hevdu hevseng dikin.
Bi erebê an jî bi balafirê daketina ji qada bilind ber bi qada nizim, dibe sedema zêdebûna pestoya hewayê li ser rûyê derve ya perdeya guh. Ji ber zêdebûna pestoyê, perdeya guh ber bi guhê naverast diwerime ev rewş hin caran dibe sedema guhêşê, lê bi gelemperî hestê guhxitimî bi mirov ve peyda dibe. Coga ostakî di rewşa asayî de girtî ye, bawişk anîn, daqurtandin, an jî cutin cogê ve dike, bi vî awayê hewa hê hesantir di coga ostakî de derbasî guhê naverast dibe. Li dij dengê berz, divê mirov devê xwe vekirî bihêle. An na dibe ko pestoya tekalî ya ji guhê derve ziyan bide perdeya guhê.
Mamoste û xwendekar di waneya muzikê de
Wane an jî ders di wateya gelemperî de pêvajoya bidestxistina jêhatîbûn û zanistê ye. Ev di heman demê de waneya li xwe jî heye, wek mînak xwendina pirtûkan. Bi gelemperî wateya "wane" veguhestina zanînê ye di navbera kesên ku fêr dikin (mamoste yan wanebêj) û kesên ku hîn dibin (xwendekar) de li saziyek wekî dibistan an zanîngehê.
Bingehên teorîk ên waneyan ji hêla zanîsta perwerdehiyê, perwerdenasî û zanîsta dîdaktîk ve, li gorî formula klasîk a Johann Friedrich Herbart: "Her wane perwerde dike" têne pêşkêşkirin.
Windows XP navê guhertoyeke Windowsê ye. Piştî Windows 2000 û Windows Milenium Edition derketiye.
Gohertoyên Windowsê yên kevin DOS, Windows 95, Windows 98 û Windows NT jî hene.
Windows Pergaleke Xebatê ya komputeran e. Ew hilberîna şîrketên Microsoftê ye.
Lê li cîhanê bi pereyan tê firotin. Li hember wê, bê pere wekî Linux gelek Pergalên Xebatê yên din jî hene.
Superleheng karekterekî/e aşopî ye ku bi gelemperî bi hêzên sermirovî an alavên teknolojiya bilind yê ku bi wî mirovahî diparêze û li hemberê xirabiyê re şer dike. Bi gelemperî superlehengan bi wêrekeke mezin û karakterekî rûmetdar ne. Ewna pir caran nasnameya xwe ya rastîn bi kostûmê xwe veşêrin û li binî bernavkek xuya dinin. Di çîrokan de, dijberên wan cinawir an kesên xirabin, lê ew jî xwe ji karesatên xwezayî û candarên derveyî digirin. Yekem xêzeromanên superlehengan li Dewletên Yekbûyî di 1930an de hatine çêkirin; Superman yekem superleheng e.
a> xemilandî ye"Kesê superlengê arketîp jîyana xwe bêsînor ji bo kesên din xetere dike. Berevajî dijberên xwe, superleheng moral bilind diparêze û tenê gava ku ew nehişt be dijberên xwe dikuje. Pir superlehengan bi çîrokeke jêdera xwe ne li ku jêdera hêz û biryara wan ji bo rindî bikoşin tê vegotin. Bi gelemperî, superlehengan hêza xwe bi teknolojiya pêşkeftî (Batman, Iron Man), guherînek biyolojîkî (Spider-Man, Fantastic Four), qezayek di dema ceribandinek (Hulk, The Flash) de digirin. Lê ewna dikarin di heman demê de hêzên xwe ji eslê xweya derveyî erdê (Superman) an jî efsûnê deyn bikin (Doctor Strange, Phantom Stranger). Bi gelemperî, wergirtina hêzên super, mîna Hulk an Spiderman, dibe sedema kêmtir guhertinên fîzîkî yên naskirî. Nimûneyên wan jêhatîbûnên sermirovî bi gelemperî hêza sermirovî ne, şiyana firînê, hişmendiyên hişk an hêza derxistina wizeyê bi şêwazên cûrbecûr (mînak. kelîjan, ronahî û pejn).
Elementek tîpîk û stîlîstîk a superlehengan hebûna paniya Axîlês e, bi heman rengî li cîhê ku pelika dara zîrfonê ket (Sigurd ji Destana Nibelungan). Mînakî hêzên Superman nêzê krîptonîta kesk diçe, û vê yekê ew zirar dibe. Hin superlengan ji vê şemayê de diçin. Berevajî nimûneyên klasîk, ew bê berpirsiyarî vebizav dikin, vekirî kiziyan nîşan dikin an çewtî dikin. Mînakî, Wolverine hov û bêsaziş e, Spider-Man şaşiyên xwe yên mirovî diyar dike û Hulk bi veguherînên xwe yên bêsînor ve mirovên bêguneh tehdît dike. Ji hêla din ve, superlengên din, tenê ji bo destmêzê dixebitin, wekî Luke Cage û hevkarê wî Iron Fist. Superlehengên din ên atîpîkî bi eslê zenûn in, wekî cinan Hellboy, Spawn û Ghost Rider, an ew superbedmirovên berê ne, wek Elektra an Catwoman. Mirov ji wan kesan re bi gelemperî antîlehengan dibêj e.
Tekoşîna li hemberê bedmirovan.
Superlehengan hema hema her dem li dijî dijberek ku, wekî wan, bi şiyanên sermirovî û nasnameyeke taybetî ye. Piraniya ewna ji komek ji bedmirovên ku bi çîrokekî superlehengan ya taybetî ve girêdayî ne têne peywirdarkirin.Mînakî Superman bi gelemperî re têkilî bi Lex Luthor re heye, yek ji dijberên herî girîng ên Batmanê Joker e.
Kostûm û navgîn.
Taybetmendiyeke superlehengan dikare kostûmê taybetî be. Ev ji bo ku wê nas bike û dibe ku nasnameya veşarî jî bike (mînak bi rûpoş). Nimûne wek mînak Batman û Spider-Man in. Vebijarkên (wek mînak. Kembera Batman, Batmobile) bi gelemperî di sêwirana heman de ye. Ew kostûman her gav ne pêdivî ye ku rengîn bin, lê pir caran bi nirxa naskirinê ne.
Hevbendî.
Pir superlehengan bi tenê çalak in, lê komên superleheng di dîroka xezeromanan de pêk hatine. Mînakên naskirî X-Men, Gen¹³, Fantastic Four, Justice League of America (bi gelemperî bi kurtahiya JLA ji bo) û The Avengers in. Di heman demê de rêhevalên superleheng (bi îngilîzî Sidekicks) an dilsozên nêziktirîn ên ku lehengê piştgirî dikin rolekeke mezin dilîzin. Ji ber vê yekê hevalê Batman Robin û çokarê wî Alfred Pennyworth he ne. Gelek superlehengên mêr bi hevaleke mirî ya normal ne (Superman bi Louis Lane, Captain Future bi Joan Randall, Tarzan bi Jane).
Pêşhatiyên mîtolojiyê û wêjeyî.
Ji serdema kevnare yê de destan derbarê lehengên sermirovî, wek mînak Herakles û Axîlês de he ne.Dadger Samson jî bi hêzeke sermirovî ye. Di heman demê de di mîtosên din de jî hejmarên ku bi hin awayan dikarin wekî pêşhatiyên superlehengên nûjen têne hesibandin, mînakî Väinämöinen di Kalevala fînî de. Nimûneyek ji adaptasyona dîrekt a lehengê mîtolojîk rêzeya xêzeromana Thor e.
Pêşengên superlehengên nûjen dikarin ji sedsala 19an paşde bêne şopandin. Sherlock Holmes û Allan Quatermain wekî kesayetiyên wêjeyî yên bi jêhatîyên taybetî ve pêş de yin. Her wiha romanên lênûsk derbarê Buffalo Bill, Zorro, Robin Hood, Tarzan an Spring Heel Jack de li herêma îngilîzîpeyv bandoreke hebû. Karaktên Pulp Magazine 'an wek mînak Doc Savage û The Shadow rolekî dîrekt dilîstin.
Serdema zerîn a xêzeromanên superlehengan.
Yekem lênûska Action Comic bi Superman wek superleheng
Di sala 1938an de, çîrokek bi Superman re, ku ji hêla Jerry Siegel û Joe Shuster ve hatî afirandin, ji bo cara yekem di rêzeya Action Comics de derket.Her çend lehengê bikostûm bi navê The Phantom li pêşiya Superman di xêzeromanên rojnameyî de xuya bû, Superman bi gelemperî wekî superleheng yekem tê hesibandin. Ewî jixwe berê gelek taybetmendiyên superlehengan nîşan dabû, nemaze nasnameya veşartî, hêzên sermirovî û kostûm.
Bersiva Superman pir erênî bû, û di mehên paşê de, DC Comics bi Hawkman, Flash, Green Lantern, Batman, û hinekî paşê Robin û Wonder Woman, yekemîn superlehenga jin, pêk anî. Her çend DC di destpêkê de li ser sûka xêzeromanên superlehengan serdest kir, weşangerên din zû şopandin, di nav de Fawcett Comics bi Captain Marvel û Marvel Comics (dûv re Atlas pê ve têkildar Timely) bi superlehengan Human Torch und Sub-Mariner. Wê hingê bû ku Will Eisner dest bi hilberîna xwe ya xêzeroman a The Spirit, karektera ku hin taybetmendiyên superlehengê ku bi lez gelek fanan qezenc kir. Yekemîn parodiya janrê, Plastic Man, ji hêla Quality Comics ve hat weşandin.
Superlehengên wê demê bi gelemperî mêrên spî bi temenê ciwan heta temenê navîn ji asta navîn û jorîn bûn. Di Şerê Cîhanî yê Duyem de, tevî ku limitkirina kaxizê û bangkirina gelek nivîskaran û xêzkaran ji bo şerê, di nav gel de populerbûna karakterên superleheng zêde bû. Di vê fazê de, xêzeromanên ku tê de superleheng li hemberê dewletên tewere şer kirin hatibûn weşandin him jî lehengên welatparêz mîna Captain America hatin afirandin. Hêjayî gotinê ye ku, gelek kostûman bi îmakirina ala Amerîka, wek mînak bikaranîna rengên wê alê an stêrkên ku li ser wan kostûman hatî xêzkirin.
Piştî şer populerbûna superlehengan derbas bû. Parêzvanê exlaqî Fredric Wertham pirtûka xwe Seduction of the Innocent nivîsand, di wê berhemê de ew angaşt kir ku xêzeroman ji bo sûcdarkirina ciwanan sebeb e. Wî her wiha got ku xêzeromanên superlehengan bi îmayên apore ne. Xêzeromanên tirsnak û polisye jî hatin êrîş kirin. Di bersiva îthamên Wertham de, Koda xêzeromanan, ku bi pratîkî tundî û zayendî di xêzeromanên superlehengan de qedexe kir, hate tê xistin. Di destpêka 1950an de, superlehengan hema ji cihê bûyerê winda bûn, tenê çîrokên karakterên herî navdar (Wonder Woman, Batman û Superman) hatin weşandin. Gelek xêzeromanên tirsnak û polisye hatin rawestandin û gelek weşanxaneyên piçûk îflas kirin. Wekî din, wênegûhêza ku nû derdiket pêşbaziya xêzeromanan kir.
Vejîna xêzeromanên superlehengan („Serdema zîvîn“).
Di sala 1956an de, DC Comics guhertoyek nû ya Flashê derxist ku yekser biserkeftî bû.Paşê pargîdanî Hawkman, Green Lantern, û çendên din, piranî bi nêzîkatiyek nûjentir, bi bingeha honaka zanistî vejand. DC di heman demê de rêzeyeke tîmî bi stêrkên herî mezin ên weşanxaneyê, Justice League of America re dest pê kir. Bi serfiraziya DC-yê teşwîq kir, weşanger û nivîskarê Marvel Stan Lee, li gel xêzkarên wekî Jack Kirby û Steve Ditko, gelek rêzeyên superlehengan jî afirandin. 1961 bi Fantastic Four re, yekemîn rêza superlehengan ya nû ya Marvel derket.Lee giranî da ser nakokiya kesane û pêşkeftina karakteran, ya ku superlehengên tekûz yê 1940an bi piranî kêm bû. Di vî nifşê nû yên superlehengan de Thing, Spider-Man, Hulk û X-Men hebûn.
Di dawiya salên 1960î û destpêka 1970î de, superlehengên ne spî di xêzeromanên Marvel de xuya bûn. Yê yekem Black Panther, keyê dewleta aşopî ya piçûk a Afrîka Wakanda bû. Mînakên din Luke Cage, kirêgirtiyek afrîkî-amerîkan, û Shang Chi, hunermendek leşkerî yê asyayî ne. Tevî rêwerziya xweya nû, ev kesayet bi nisbet pir caran stereotipî bûn.Cage karanîna zimên li ser bingeha fîlmên berî ên blaxploîtasyonê yên wê demê, û karakterên asyayî hema hema bi tevahî di kung fu an karateyê de jêhatî bûn.
Di vê demê de, ji Wonder Woman-ê ve cara yekem, di xêzeromanên superlehengan de karakterên jin ên bihêz xuya bûn. Di destpêka 1960î de, ew "Invisible" Invisible Girl û Marvel Girl wekî jinên lawaz hatin tê xistin, bi piranî ji hêla lehengên mêr ve hatin rizgarkirin. Lêbelê, di salên 1970î de, ev kesayet bêtir jixwebawer bûn û karakterên jin ên nû, bihêz derketin. Spider-Woman, Storm, Mrs. Marvel ên Marvel û Power Girl a DCyê çend mînak in, lê her du paşîn femînîstên tundrew bûn.
Derketina mijarên tarî („Serdema bronzî a xêzeromanên superlehengan).
"Serdema Zîv" a bi kêf bi çapa Amazing Spider-Man ji sala 1973ê „The Night Gwen Stacy Died“ bi dawî bû. Di vê lênûskê de, Gwen Stacy, kesayetek bicih û hevala Spider-Man, bi trajîkî dimire. Vê yekê xala werçerxê nîşan kir ji ber ku berê ne adet bû ku bila kesayetiyek wisa piştgir bimre.
Bi destpêka 1980-an, Marvel Comics gelek antî-lehengên serfiraz afirandin, di nav wan de Punisher, Wolverine ji X-Men, û ji nû ve tercimekirina nû ya Daredevilê Frank Miller. Van kesayetan bi gumanan êş kişandin û ji hêla rabirdûyek tarî ve trawmatîze bûn. Ji ber vê yekê malbata Punisher ji hêla mafyayê ve hate kuştin, û Wolverine her gav li dijî hestên wî yên ajalî şer dikir. Daredevil çîroka paşxaneke nû stend ku tê de ji hêla bavê xweyê serxweş ve hate lêxistin. Vê bûyerê û zarokatiya wî ya dijwar di Hell's Kitchen de jiyana wî ya paşê diyar kir.
Di 1985an de, weşanxaneya DC biryar da ku di rêzeya "Crisis on Infinite Earths" de tevahiya cîhanên hevhesû yê DC-ê hil beweşîn e û wekî beşek ji 50-saliya xwe û gelek pirsgirêkên têgihîştina xwendevanên nû gerdûneke nû çêbike. Armanc jêbirina nakokiyên heyî û bidawîkirina tevliheviya di derbarê lehengên bi heman navî de li cîhanên cihêreng ên paralel bû, ji ber ku piştî "Crisis" ji her lehengê re tenê guhertoyek hebû.
Veavakirina di rêzeya piçûk Watchmen (1986) de bi dawî bû. Alan Moore û Dave Gibbons cîhanek ji lehengên perçebûyî, vekişiyayî, û hetta sosiyopatîk afirandin. Di heman demê de, Frank Miller "The Dark Knight Returns", çîrokek li ser Batmanê bi temenê kal ku ji karbesê vedigere, çêkir.Rêze leheng wekî mirovekî dîn ajotî, ji ber kuştina dêûbavên wî li ber çavên wî trawmatîze bû, û bi ceribandinê re civak bi zorê li gorî vîna xwe teşe da.
Hin rexnegiran dibawerînin ku ev meyl li gorî xîreta 1980an bû. Di vê demê de kesayetek ku bi fedakarî ji bo qenciyê şer dikir êdî ew qas pêbawer bû; Ji aliyek din ve, karakterên wêranker an ji xwe-guman, şêweyek vegotinê ya nû pêşkêşî kirin. Serkeftina "Watchmen" û "The Dark Knight Returns" cûrbecûr texlîdan; bi destpêka salên 1990î de, antîleheng hema bibû norm.
Di salên 1990an ên paşîn de, rêgezek dijber dest pê kir ku hewl da ku superlehengên klasîk ji nû ve vejîne. Sernavên wekî "Astro City"-a Kurt Busiek û "Tom Strong"-ê Alan Moore mînakên vê bîranînê ne.
Latîfe Uşakî (b. 17 Pûşper 1898, Îzmîr- 12 Tîrmeh 1975 Stembol) Lê salên 1923-1925de jina serokkomarê Tirkiyeyê Mustafa Kemal Atatürk bû.
Wêneyek portreya Latîfe Xanım, 1923
Latîfe Xanım di 1898an de li Îzmîr ji yek ji malbatên bazirganî yên herî navdar ê bajêr, ku rehên wî li bajarê Uşak e, ji ku navê malbatê wan ne fermî Uşakizâde ye, hate cîhanê. Wê xwendina xweya dibistana navîn li Îzmir qedand û di 1919 de ew çû derveyî welêt ku li Parîs û London dadê bixwîne. Gava ku ew vegeriya Tirkiyê, Şerê Rizgariya Tirkiyeyê ber bi dawiya xwe ve bû.
Di 11 îlona 1922 de, dema ku vegeriya mala xwe ya li Îzmîr, ew bi leşkerên ku wê agahdar kir ku Paşa xanî wekî Navenda Giştî ya Îzmir ji malê stendiye re rû bi rû hat. Piştî ku leşker qayîl kirin ku ew bi rastî ya malê ye, destûr dan wê.
Latîfe Xanım û Mustafa Kemal Paşa di 29 Çile 1923 de zewicîn dema ku ew vegeriya Îzmîr hema piştî mirina dayika wî Zübeyde Xanım. Du sal û nîv, Latîfe Xanım sembolîze kir rûyê nû yê jinên Tirk wek jinek yekem ku di jiyana giştî de pir amade bû, ku li Tirkiyê, bi pîvanên roja xwe nûbûnek bû. Wê bandorek girîng li ser reformên ku di sala 1920an de ji bo azadkirina jinan li Tirkiyê dest pê kirî kir. Dibe ku bi bandora sekularîzma mêrê wê ya stûr be, wê serê xwe yê îslamî avêt û ji jinên Tirk xwest ku heman tiştî bikin.
Lêbelê, têkiliya di navbera wê û mêrê wê de piştî havîna 1925an hate qut kirin û ew di 5ê tebaxê 1925an de ji hev veqetiyan. Latîfe Xanım rojên xwe yên mayî li Îzmîr û Stenbolê dijiya, di nav tecrîdek rastîn de, ji têkiliyên derveyî çembera xweya taybet heya ku mirin di 1975. Ew carek din nezewicî, ​​û di seranserê jiyana xwe de li ser têkiliya wan bêdeng ma. Sala 2005an, Civaka Dîrokî ya Tirk diviya bû ku rojnivîskên wê "ji xeynî yên herî taybetî, ramanên malbata wê li ber çav bigirta" ji raya giştî re eşkere bike. Lêbelê, malbata wê bi eşkereyî îdîa kir ku mafê wan ê xwedîkirina nameyan heye û diyar kirin ku ew naxwazin rojnemeş werin weşandin. Di encamê de, civak li dijî weşanê biryar da.
Jînenîgariyek berfireh, lê di heman demê de nîqaşker a Latîfe Xanım ji hêla rojnamevanê Cumhuriyet-ê İpek Çalışlar ve di sala 2006an de hate weşandin.
Masûlk ser pişta masî ye. Ji serê dûvê masî heta ser pişta serê wî, seranser masûlk e.
Her wisa ji seranserê lûtkeya çiyê re jî mirov dikare bêje masûlk. Heke çiya dirêj be lûtkeya çiyê wekî pişta masî xuya dike û hingê dibêjin "masûlkê çiyê."
Govan an jî şahid kesekî ku di derbarê mijarekî de zanîn heye. Li gorî zagonê de govan kesek e ku, bi dilxwazî ​​an di bin zorê de, delîlên govaniyê, bi devkî an nivîskî, ya ku ew dizane an îdîa dike ku dizane nasnameyê peyda dike.
Govanê sehkirî (an govanê çavkî) kesek e ku bi zanebûna xwe an jî bi hişmendiya xwe ve hatî wergirtin (mînakek xuyangê dîtbar, bihîstin, bîhnek, destîn). Dibe ku ev têgihîştin bi seheka mirovatiyê alîkariya alavek, wek hûrbîn an stetoskop be.
Govanekî guhdarî ew e ku govaniya tiştê ku kesek din an nivîsiye gotiye. Li piraniya dadgehan dema ku delîlên bihîstinê pejirandin e gelek sînor hene. Vê yekê sînorkirinên li ser lêpirsînên jûriya dadgehê, gelek dozên îdarî naynin, û dibe ku ne li ser daxuyaniyên ku ji bo piştgirîkirina girtinek an lêgerîna lêgerînê hatine bikaranîn, neyên pêkanîn. Di heman demê de hin celeb vegotinên têne bihîstin û nayên binpêkirinên bi vî rengî ne.
Govanekî pispor kesek e ku îdîa ye ku di derbarê mijarê de zanebûnek pispor e, kîjan zanyarî bi eşkere alîkariyê dide hem govaniyek din, hem jî govaniyên din, delîlên belgefîlm an delîlên laşî (mînakî, pêçşop). Govanek pispor dibe ku govanekî sehkirî be, an jî di bijîşkek de hebe an dibe ku hebe an jî nebe qurbanê qezayek an sûcê bijî.
Govanekî navdar kesek e ku di derbarê navdarbûna kesek an saziyek karsaziyê de govaniyê dike, dema ku navgîniyê li ser pirsgirêka pirsgirêkê girîng e. Ew kesek in ku arîkar dike ku ji ber têkiliyek kesane û kesayetiyê tawanbarê sûcdar / bêsuc e.
Sigurd (Norsiya kevn: Sigurðr) an Siegfried (Almaniya navîn: Sîvrit) lehengekî efsanewî ya mîtolojiya germanî ye, ku Ejdehayek kuşt û paşê jî hate kuştin. Gengaz e ku ew ji yek an ji çend kesayetiyên ji xanedana Merovenjên frankî ve hati bûn guncan, ku Sigebert I namzedê herî populer bû. Zanayên kevin carinan wî bi Arminius, serfirazê şerê daristana Teutoburg re, girêdan kirin. Ew jî dibe ku ew bi jêdera kesek mîtolojîk e. Îroka Sigurd yekem carî li ser hejmarek necirandin, di nav de kevirên rûnîk ji Swêdê û xaçên kevirî ji giravên brîtanî, ku ji sedsala yazdemîn.
Di her du kevneşopiya norsî û germaniya parzemînî de, Sigurd di encama nakokiya di navbera jina wî (Gudrun / Kriemhild) û jineke din, Brunhild de, ku ewî xapandiye ku keyê burgundî Gunnar bizewic e. Kuştina wî ya ejdeha û xwedîkirina hoard of Nibelungen di heman demê de her du kevneşopî hevbeş e. Di aliyek din de, lêbelê, du kevneşopî cuda dibin. Berhemên herî girîng ên li ser Sigurd vedibêjin Strana Nibelungan, Völsunga saga û Eddaya helbestî ne. Ew di gelek berhemên din ên ji herdu Almanya û Skandînavya de derbas dibe, di nav de hejmarek ji baladên skandinavî yên serdema navînî û yên serdema nûjen ê zû.
Herkesî digot ku tu mirovekî ku niha bijî û nabe ku piştî wî were dinê dê bi hêz, wêrekî û her nezaketê yek be, û bi wêrektî û dilsoziya ku wî li ser hemî mirovan kir, û ew navê wî bû ew ê qet bi zimanê almanî têk neçin, û heman tişt ji bo Norsiyan jî rast bû
Æthelfrith (m. 616), ji sala 593yan heta mirina xwe şahê Keyaniya Berniciayê bû. Derdora 604an de bû şahê ewil a Bernîkî ku hukmraniya erdê cîran Deîrayê jî dikir, ev yek jê re cihekî muhim da di pêşveçûna keyaniya li peyî yê bi navê Northumbria. Ew xisûsen bi serkeftina xwe ya li hember Brîtonan û serkeftina wî ya li hember Gaelsa Dál Riatayê hate nasîn. Herçiqas ew di şerekî de ji aliyê xanedanke reqîb ve hatibe mexlûbkirin û kuştin jî, dawiya dawiyê di salên 630an de xanedana wî hukmraniyê cardin bi dest xist.
Æthelfrith, keyaniya xwe û keyaniya Deirayê bi zewaca dotmîra Deirayê re bi yek kir û mîratgirê, Edwinê (585-632) şand sirgûnê. Æthelfrith ji bo parastina sînorên xwe bi şahê Skotî ya Dal Riatayê re û bi Seltên Strathclydeê Degassastonê re şer kir (603) û bi ser ket û dû re jî Anglîkan bi saya wî li başûrê Forth of Firthê de serwer bûn. Æthelfrith êdî Şahê Keyaniya Northumbriayê (bi yekbûna Bernicia û Deirayê) bû (619).
Ji qilçix û stiriyên masî re dasî tê gotin. Dasiyên masiyan jî cur bi cur in. Dasiyên duneçel, dasiyên pahn, dasiyên mûyî û dasiyên gir hene.
Dasiyên masiyan tunebûna, dê masî nikaribûna li ser xwe bimana. Lewre dasî laşê masiyan bi hêz dike. Heke na, dê masî wekî goşt bimana û ew dê wekî zîro an jî ajalekî din bimana.
Odîn li Hola Völsungsê (wêne ji sala 1905ê)
Gram (bi Norsiya kevn: Gramr, yek bi yek: Grimm) di mîtolojiya norsî / germanan de şurê Sigurd (Siegfried) e. Li cem Richard Wagner, navê Gram Notung (di partisyonê û jêgirtina piyanoyê de wekî Nothung hat nivîsandin); di Strana Nibelungan de şûrê Siegfried bi pêşçîrokekî cuda ye û jê re Balmung tê gotin.
Efsane dibêje ku xwedawend Odîn li hola Völsungê, bapîrê Sigurdê şûr avêtibû nav dara sêvê, bi nîşana ku tenê ew kesê ku ji bo wî armanc bû dikare wî derxe. Sigmund, kurê Völsung û bavê Sigurd, diserkeve ku şûrê ji dara sêvê derxe.Bi xemgîniya Sigmund re, Odin di şerê li dijî kurên Hunding de xêra xwe vekişîne û xwe hesinê şûrê Sigmund dişkêne. Berî ku Sigmund tê Valhallê, ew jina xwe Hjördis re pend dide ku xopana şûrê ji bo kurê xwe yê nezayînî Sigurd bigire. Bi alîkariya Regin, Sigurd şûrê nû ji xopanê çê dike û navê wê şûrê Gram lê dide.
a>Ew bi Gramê ji bo bavê xwe re tol hildide û dû re ejdeha Fafnir û Reginê dûrû dikuje. Piştî mirina Sigurdê, Högni (Hagen) ew çek ji xwe re hildide û şûrê di şerê dawîn ê yê burgundiyan li keyaniya Atillayê (Etzel di Strana Nibelungan de û di dîrokê wek Atila hate pejirandin) jî bikartîne. Di hin çîrokan de Hildebrand şûrê digire, di ya din de ew di vê demê de ji naverokê winda dibe.
Çanda gelêrî.
Şûr di lîstika vîdyoya hi sala 2017ê de tête xuyakirin, li ku derê di şer de ji hêla karakterê sereke, Senua ve tê dîtin û tête bikaranîn. Jêdera şûr ji hêla hevala Senuaê Druth ve tête vegotin, tevî çîroka Sigmund û Sigurd.
Gram şûrê yek destî ye ku di rêzelîstikên vîdyoyê yên Castlevania (Symphony of the Night, Aria of Sorrow and Harmony of Despair) de xuya dibe.
Şûrekî sêrbaz û hêzdar, bi navê Balmung, di lîstika vîdyoyê ' de he ye.
Gram di lîstika vîdyoyê Warframe de şûrekî giran e (şûrê du destan), şûr bi guhartoyek bi taybetmendiyên çêtir ên bi navê Gram Prime jî heye.
Gram (di bin navê "Nothung" de) di xêzefîlma Cartoon Networkê Adventure Time de şûrê lehengê efsanewî Billy ye.
Fîlozof Ludwig Wittgenstein di berhema xwe Philosophische Untersuchungen de li ser Gram (bi karanîna navê "Nothung") vedibêje.
Gram di nav rêzelîstikên vîdyoyî Soul Calibur de ji hêla Siegfried ve tê bikaranîn.
Gram ji hêla Kohri ve di lîstika Phantasy Star Online 2 de tê bikaranîn.
In Konosuba erhielt Mitsurugi Kyouya von Aqua das 'Cursed Sword Gram' und tötete damit einmal einen Drachen.
Di rêzeya Konosuba, Mitsurugi Kyouya ji hêla Aqua Cursed Sword Gram werdigire û ew wê şûrê bikartînine da ku ejdehayek bikuje.
Ajotinê elektrîk bi îngilîzî (Electromobility) Bikaranîna wesayîtên ajotinê elektronîkî an wesayîtên bi temamî elektronîkî yên Hibrîd. "Ajotinê elektrîk pîşesaziyek pir torê ye ku balê dikişîne ser hewcedariyên seyrûseferê ji bergeha domdariyê vedihewîne û wesayîtên ku xwedan hilanîna wizeyê digirin û kar tînin ajokerek elektrîkê ku di asta elektrîkê de cûda dibe bikar tîne.
Di dawiya sedsala 19-an de gelek pergalên elektronîkî di nav pergalên trafîkê rêberî de hatine damezrandin, ku di piraniya rewşan de bi enerjiya elektrîkê bi rêya binesaziya raxên elektrîkê an xetên boriyê têne peyda kirin.
Wesayîtên motor ên çar teker ku piştgiriya motora elektrîkê dikin
Bi destpêka sala 2014 an, zêdetirî 400,000 otomobîlên elektrîkê li çaraliyê cîhanê hate firotin. Drav di 2013 de duqatî bû. Di sala 2016an de, hejmara wesayîtên elektrîkê yên li çara teker di cîhanê de dîsa ducar bû û gihîşt du mîlyonî (ji sedî 0.2 ji sedî ya tevahiya otomobîlan)
Feydeya bingehîn a wesayîtên elektirîkê li ser wesayîtên şewitandinê - ji hêla aborî û hem jî ji hêla ekolojîkî ve - azadiya herêmî ji xilafkirina derveyî. Ji bo analîzek dewlemendiya jiyanê ya guncan, divê berbelavbûn û (wizeya kesk) ku di dema hilberîna wizeyê de peyda dibe û peyda bibe jî divê were hesibandin.
Azadîya herî jêzêde ji belavbûna dûkelên bi vedorên enerjiya nûmayî ve girêdayî ye. Lêbelê, tewra bi karanîna navgîniya navîn a wizeyê ya Ewropî, wesayîtên baterî-elektrîkê ji hêla wesayîtên kevneşopî ve xwedan motora şewitandina navxweyî pir kêm dioksîdê karbonê dikin.
a> ku ji bo standardîzekirina zimanê kurdî giring bû
Kovar weşana nivîskî ya li gorî demeke diyarkirî ye. Kovarên hefteyî û mehane hene. Kovarên kurdî yên bi nav û deng Hawar, Gelawêj, Nûdem, Nûbûn, Peyv, Kovara W û gelekî din in.
Di warê rûpel û mezinahiyê de her çi qas pîvanek ji bo kovarê tune be jî, li gor armanc û daxwaza rêveçûnê cureyê kovaran diguherin. Kovar her çi qas bi piranî mehane derkevin jî, kovarên heftane, du mehane, sê mehane, şeş mehane û salane jî hene.
Di warê naverokê de kovarên cur bi cur hene: kovarên zanistî, kovarên çand, huner û wêjeyî, kovarên zimanzanî, kovarên civaknasî û hwd gelek in. Tevî ku gelek kovar ji bo teşvîka pêşxistina ziman, wêje, zanist û şaxekî zanistî naveroka xwe amade dikin jî, gelek kovar jî hene ku tu caran ji bo teşvîkê tu nivîsan naweşînin û dema ku nivîsa mirovekî/ê weşandin, ew kes êdî pisporê wê mijarê tê dîtin.
Rewşa niha ya kovarvaniya kurdî.
Niha nav welat û derveya welat gelek kovar derdikevin, piraniya wan li Kurdistana Başur. Li Kurdistana Başur zêdeyî 400 kovar hene. Ger Kurdistana Başur derbasî elfebeya latinî be hemû gelê Kurd dikarê ji wan kovarên hêja sûdverbigre. Ên ku li Kurdistana Bakur derdikevin kêşeya wan a aborî û bêxwendewanî heye. Hin beşên wek sînema, şano, teknolojî û hwd de kovar dernakeve.
Malper ango li ser înternetê rûpela şexsî ye. Malper li ser medyaya cîhana nû, ku navê wê înternet e, rûpel an jî paceya mirov e.
Bi derketina înternetê re malper bûye para herî girîng. Zêdebûna malperan li ser înternetê jî bûye xezîneyeke nedîtî ya agahî, zanîn û saloxan.
Wekî tê zanîn înternet her wekî Radyo û [http://ku.wikipedia.org/wiki/Telev%C3%AEzyon Televizyonan] medya tê dîtin û wekî bandor ji wan bêhtir jî dîtin. Bi vekirina malperekê mirovek sînorên di navbera xwe û hemû cîhanê de radike û li her dera cîhanê mirov dikarin her gav têkevin wê rûpelê û agahiyên nû bibînin.
Malper li ser înternetê ji aliyê hêzên aborî ve amûreke nedîtî ye. Saziyên aborî bi riya malperan hewl didin ku bêhtir danasîna xwe bikin û hilberînên xwe bifiroşin. Lê saziyên civakî jî bi riya malperan xwe didin nasîn, xurtir dikin, perwerdehiyên xwe li dar dixin, endamên xwe dicivînin û agahdar dikin, her wisa jî çalakiyên xwe birêxistin dikin.
Tuhfetul-xullan fî zimanê kurdan Berhema Mele Mehmûdê Bazîdîyî ya giranbiha, "Risaleyi Tûhfetu'l-Xîlan Fî Zimanê Kurdan" (Dîyarîya Dostan di Zimanê Kurdan da), ku ji bo hînkirina kurdîya kurmancî hatîye amadekirin û ji beşên rêziman, ferhengok û dîyalogan pêk dihê, yek ji giringtirîn berheman e ku di koleksiyona Aleksandre Jabayî da cih girtîye. Herçend yekemîn rêzimana kurmancî, ya Elî Teremexayî(1590) ye lê wisa xuya dike ku "cara pêşî xebata ku tenê ji bo rêzimana kurmancî û bi zimanê kurmancî hatîye kirin, ev xebata hêja ya Bazîdîyî ye."
Rîsaleyî Tühfetu’l-Xîlān Fi Zimanê Kurdan (Dîyarîya Dostan di Zimanê Kurdan da), ku di koleksîyona A. Jabayî da bi hejmara KURD 8an cih digire, li gor agahîyên heta niha nisxeyeka “unîk" e; anku kopîyeka wê tenê heye û ew jî di nava về koleksîyonê da ye. Ji vê yekê jî dîyar dibe ku heger ne ev hewilên A. Jabayî bûna belkî me nedikarî ev berhema ku derbarê zimannasîya kurdî da ewqas heyatî ye, bi dest bixista. Mela Mehmûdê Bazîdîyî, wekî mamosteyê A. Jabayî, weha dide famkirin ku di hewila hînkirina kurmancîyê da ev
"Tu bizanî ku sebebê pêkêxistina vê rîsālê ewe ku me di gel konsolê dewleta fexīme ya Rûsya, ku sākin e li Eržirūmê, Mir Jaba ji mêj dostî û nâsî hebû û ewî jî qewi zêde meyla zanîna zimanê kurmancan dikir. İcarê me jî mirad kir ku em jî rîsāleyekê di behsa wî zimanî da pêk bixînin; êdî me dest pê kir û navê risälê jî Tüh fetu'l-Xilan Fi Zimanê Kurdan, hate danîn. Xudê temamkirinê jê rast bîne. Amin."
Di vê xebatê da Bazîdîyî da sê beş hene ku ev beş; rêziman, ferhengok û dîyalog in. Bazîdî, di vê xebatê da û bi taybetî di beşa rêzimanê da, li ser bi dehan mijarên rêziman û zimannasîyê sekinîye û bi mînakan ew, rave kirine. Ev xebat ji alîyê naveroka xwe ve gelekî dewlemend e. Ji mijarên morfolojik û morfo-sentaktîk bigirin heta yên sentaktîk û semantîk, gelek mijarên zimanî tê da cih girtine. Ji mijarên beşên axaftinê, têperîyê (transitivity) bigirin heta hokarîkirinê (causativisation) û têneperkirinê (detransitivization); ji kêşana lêkeran bigirin heta deman û rêkkeftina (agreement) li gel cihnavan; ji rengdêrên pêveberî, biçûkkirina navdêran bigirin heta lîsteya lêker û navdêrên hevmane û hevdeng û dariştina bêjeyan, gelek mijar tê da hene.
Şikeftika (), gundekî Kerboranê ye. Û 7 km bakura Kerboranê ye.
Berê nêzî 70 malan bû. Sê taxên wê hebûn. Gund hîn jî li dereke rast û taxeke biniya kêş de ye. Di nav gund de bestek jî diçe. Ev best ji gundê Kawa tê û di nav gund re diherike û di nav Kerboranê re dibore.
Lê belê dema ku gund ji aliyê artêşa tirk ve hatin şewitandin, gund vala bû. Ev bûye 2-3 sal ku hinek mal vegeriyane.
Açomi an Kudmoni zimanê gelê Farisiya Başûr e, nîvê rojavayê parêzgeha Hormuzgan, başûrê Kerman û rojhilatê Bushehr e, û ew jî di nav koçberên Iranianranî yên ji Kendavê de hevpar e. Zimanê Achaumean yek ji devokên Pahlavi kevnar ên zimanên Farisî ye ku di şaxê başûrê rojava de ye. Her weha wekî "Larsistani" tête navandin jî, lê qada wê erdnigarî ji Larsistan derdikeve. Ew zimanek Pahlavi Farisî ye û rêzimana xwe jî heye.
Di dema niha de, zimanê Khutom ji ber gelek cûdahiyên ji zimanê farisî yê standard, zimanek serbixwe ji şaxê zimanê languageranî yê başûr-rojavayî tête hesibandin. Zaravayên zimannasiyê wekî zimanekî navînî Farisî ne. Ew ji farisiya nûjen zimanek paqij e ji ber ku bêjeyên gelek peyvên Farisî yên Navîn heye û hîn jî bi farisîya kevnar re têkildar e.
Guhê navî (bi îngilîzî: "inner ear") endamên bihîstinê û hevsengiyê lixwe digire.
Di guhê navî de ji boy bihîstin û hevsengiyê mîkanîkewergir hene.
Di guhê navî de pêkhateya bi navê labîrent heye. Labîrent ji cog û kîsikên bi hev re girêdayî pêk tê. Labîrent ji du çînan, çîna hestî û çîna perdeyî pêk tê. Wekî mîna lûleyên di nav lûleyan de, çîna hestî li aliyê derve, çîna perdeyî jî li aliyê hûndir ve torek ava dikin. Ango di hundirê labîrenta hestî de labîrenta perdeyî heye. Guhê derve û guhê naverast bi hewayê, lê guhê navî bi şileyê tijî ye. Guhê navî, labîrent ji sê beşên serekî pêk tê,
Dalan.
Beşa herî nezikê guhê naverast e. Li ser dîwarê aliyê guhê naverast a dalanê de, kuna hêlkeyî û kuna bazinî cih digire. Dalan du kîsikok lixwe digire, navê van kîsokan utricle û saccule e (bilêvkirin: utrîkil û sekul). Di nav van kîsikokan de mûxane hene. Mûxane corekî hestewergir e. Mûxaneyên nav kîsikokan, bi navbeynkariya mîkanîkewergirên xwe, li gor arasteya rakêşê(erdkêşî), hevsengiya laş rêk dixin. Dalan di navbera cogên kevanî û lûlpêçê de cih digire.
Cogên kevanî.
Ji sê lûleyên bi şeweyî kevan pêk tê. Devê cogan vedibe nav dalanê. Hersê cog wisa cih bûne ko, livîna kiloxê ya bo her alî, jorê, jêrê,çepê, rastê û xwarê hest dikin. Parastina hevsengî erkê cogên kevanî ye. Ango cogên kevanî û mejîk hevsengiya laş rêk dixin û diparêzin.
Lûlpêç.
Şeweyî lûlpeçê dişibe qalikê şeytanokê. Aliyê binî ya lûlpêçê fire ye û bi dalanê ve girêdayî ye, aliyê serik jî ko ye. Panîbirgeh (bi ingilîzî: "cross-section") a lûlpêçê ji du perde û sê cogan pêk tê.
1.Coga serî an jî coga dalanî(bi îngilîzî: "scala vestibuli")
2.coga naverast an jî coga lûlpêçî (bi îngilîzî: "cochlear duct")
3.coga binî an jî coga perdeyî (bi îngilîzî: "scala tympani")
Endamê Cortî mîkanîkewergirên ji boy nasîna dengan lixwe digire.
Coga serî ji kuna hêlkeyî dest pê dike heta serikê lûlpêçê dirêj dibe. Coga serî bi şileya perîlîmf tijî ye. Coga naverast (coga lûlpêçî) bi şeweyî sêgoşehî ye, di navbera coga serî û ya binî de dirêj dibe. Coga lûlpêçî ji labîrenta perdeyî pêk tê û bi şileya endolîmf tijî ye. Hestewergirên bihîstinê di coga lûlpêçî de cîh digirin. Coga binî jî bi şileya perîlîmf tijî ye, coga binî li dûmahika coga dalanî, ji serikê lûlpêçê dest pê dike û di kuna baznî de bi dawî dibe. Ango herdu cog bi hev re girêdayî ne.
Endamê Corti.
Li ser rûyê jorîn a coga bînî de xaneyên rûkêş bi awayekî taybet rêz dibin ji boy avakirina endamê Corti. Endamê Corti (bilêvkirin: kortî) endamê hestê bihîstinê ye. Ev endam ji aliyê zanyarê îtalî Alfonso Corti (1822-1876) ve hatiye kefşkirin. Di nav endamê Corti de mûxane hene. Mûxane mîkanîkewergir in. Livîna endamê Corti dibe sedema tewîna(çemîn) mûxaneyan. Li mûxaneyan de erkê kar ava dibe, ji mûxaneyan derdana demareguhêzar dest pêdike, demareguhêzer bandor li ser demarên bihîstinê dike.
Felix Arvid Ulf Kjellberg (jdb. 24 çiriya pêşîn 1989, Göteborg, Swêd) an jî bi nasnavê wî yê youtubeyî PewDiePie, youtuberekî swêdî ye.
Wî di sala 2010an de dest bi çêkirina vîdeoyên ser YouTubê kir. Di 2012an de gihîşte milyonek endamî û di nav salên 2013 û 2019 mezintirîn kenala YouTubê bû.
Zimanê astûrî ("asturianu"), bi şiklê bable jî tê zanîn, zimanekî di malbata zimanê romanî ya Rojavayê Îberî de ye. Tenê li Spanyayê neteweyê Astûrî diaxive. Zimanê asturî 100,000 kes wek zimanê zikmakî û 450,000 kes jî wek zimanê duyemîn diaxive. Li spanyayê hê zimanê fermî nebuye û li dibistanê da wek zimanêkî ya hilbijartinê tê xwendin.
Zimanê Asturî ji alîye Astûrîyan tê axaftin. Asurî wekî zimanên dinên Spanî di serdema navîn da ji zimanê Vulgar Latîn werar buye.
Peter Handke (Bilêvkirin: pêter hantke) (bûn: 6 Kanûna Paşîn 1942-) romannivîs, şanonamenivîs, paçveker û derhênerê filman yê awistiryayî ye ko di sala 2019ê de Xelata Nobelê ya Wêjeyê wergirt.
Li dawîya salên 1960an, ew bi şanonameya Publikumsbeschimpfung anko Bêrêzîya bi Temaşavanan û romana Die Angst des Tormanns beim Elfmeter anko Tirsa Golparêzî ji Lêdana Sizayê navdar bû. Ji ber xwekuştina dayika xwe li sala 1971ê, wî romana Wunschloses Unglück anko Bextreşîya Nexeyalkirî li ser jîyana wê nivîsî. Handke yek ji endamên Desteka Gratzê bû, ko komeka wêjeyî ya nivîskarêan bû li bajarê Gratzê. Ew damezrînerê weşanxaneya Verlag der Autorenê bû li Franfurtê. Wî di filma Der Himmel über Berlin anko Esmanê li hindavî Berlînê da harîkarîya derhênerê navdar Wim Wenders kir.
Handkeyî hindek xelatên dî jî wergirtine, ji wan: Xelatê Georg Büchner li sala 1973ê, Xelatê wêjeyî yê navneteweyî yê Vîlenîkayê li sala 1987ê, û Xelatê Şanoya Nestory ya Awistiryayê li sala 2018ê.
Ibrahim Kalin (Bi tirki İbrahim Kalın) (z. 15 Îlon 1971) akademesiyen, burokrat û zanyarekî zanistên Îslamî ye.
Kalin niha berdevkê serokomariyê ya Serokatiya Tirkiyeyê ye. Di sala 2018ê de ew wek cîgirê serokê Encumena Ewlehî û Siyaseta Derve ya Serokatiya Tirkiyeyê hat tayînkirin û şêwirmendê serekî yê serokê Tirkiyeyê, Recep Tayyîp Erdogan. Herwiha şêwirmendiya taybet ya serokwezîrê Tirkiye, Recep Tayyîp Erdoganî jî dike.
Jack Dylan Grazer (jdb. 3ê îlona 2003 li London, Keyaniya Yekbûyî) lîstikvanekî amerîkan ye. Ew di adaptasyona fîlmê ya romana It ya Stephen King de rola Eddie Kaspbrak lîst û rola xwe di berdewamiya 2019 a fîlmê de ji nû ve lîst. Ew her wiha di rêzefîlmê CBS Me, Myself, and I de lîst û her wiha rola Freddy Freeman di fîlma ji sala 2019' ê fîlma DCê Shazam de lîst.
Grazer li Los Angelesê ji dayik bû, kurê Angela Lafever û Gavin Grazer, lîstikvanek e. Ev apê wî hilberîner Brian Grazer e. Di sala 2018an de, The Hollywood Reporter wî navê wî wekî yek ji 30 stêrkên di bin 18 saliya xwe de ragihand. Dibistana Adderley, li ku ew xwendekar e, salê du xwendekar dike.
"Las chicas del cable (bi wateya Keçên Kabloyê)" rêzefîlmeke dramaya dîrokî ya spanî ye ku ji hêla Netflix ve hatî hilberandin. Ew rêzefîlma spanî ya yekem a pargîdaniya medya Amerîkî bû.
Rêzefîlm li ser çar jinên ciwan ên ji warên cuda yên civakî ne ku di 1928-an de li Madrîdê dest bi xebata pargîdaniya têlefonê ya Spanî dikin. Lidia, Carlota, Ángeles û Marga di karûbarê xweya nûjen de bi zehmetiyên teknîkî yên nû re rûbirû ne û bi tevliheviya jiyana taybetî û bi pêşveçûnên xweyên kesane re hevûdu dikin. Di civaka serdestiya mêr de, ew ji bo wekheviyê şer dikin. Bûyer pêşveçûna civakî û ramyarî ya li Spanyayê heya salên şerê navxweyî yê ji 1936 heya 1939 şopandiye.
Rolên sereke ji hêla Ana Fernández, Nadia di Santiago, Blanca Suárez û Maggie Civantos ve têne lîstin.
Derhênerî ji aliyê Carlos Sedes, David Pinillos, Antonio Hernández û Roger Gual bû.
Muhittin Güngör (di 1910'an de, li Gewerê ji diya xwe bûye) di navbera 1936-1960'î de şaredarê pêşîn ê Gewerê bû. Di nav civakê bi navê "reisê kevin" tê nasîn.
Neviyekî Güngör bi vî navî jî heye; Muhittin Güngör, yê ku di sala 1974'an de li Gewerê hat dinyayê. Ew parêzer û endamê Baroya Colemêrgê ye.
Mîrê Monte Krîsto an jî Kontê Monte Kristo (sernavê fransî: "Le Comte de Monte-Cristo") romaneke serpêhatî ye ku ji hêla nivîskarê fransî Alexandre Dumas ve ku di sala 1844an de nivîsandin hatî qedandin. Ew ligel "Les Trois Mousquetaires" yek ji berhêmên herî binavûdeng ên vê nivîskar e. Mîna gelek romanên wî, ew ji pêşnumayên naverokê ku ji alîyê hevnivîskarê wî Auguste Maquet ve hatî berfireh kirin. Berhemê din ê girîng ê Dumas, ku berî kara xwe bi Maquet re hatî nivîsandin, kurteromana ji sala 1843ê Georges bû; ev roman ji bo zanistan balkêş e ji ber ku Dumas di Mîrê Monte Krîsto de paşê gelek fikir û amûrên naverokê dîsa bikaranî.
Ji bextewariya herî bilind heya karesata herî kûr.
Deryavanê ciwan Edmond Dantès di 24ê sibatê 1815an de bi keştiya "Pharaon" ("Fîrewn") ve vedigere Marsêyê. Dantès, ku serbazê yekem e, rêza xwediyê keştiyê Morrel lê digire û tê payîn ku bibe kaptan. Bexta wî ya şexsî bêkêmasî jî tekûze: ew hez ji ketelana bedew Mercédès dike, daweta zewaca coteyar peymaneke çêkirî ye. Di bêzaniya xwe de, Dantès qet dîqat nake ku mercên jiyana wî yên bextewar bi zêdebûn xêrnexwaziya mirovên li dora wî zêde dike û hîn kêmtir ew agadar dibe ku ew xwe êrîşbar kir ye. Kaptanê "Fîrewn" Leclère ku alîgirê Napoleon bû, dema rêwîtiyê miribû.
Ew berê li ser nivîna xwe ya mirinê paktek dabû Dantèsê û jê re gotibû ku wê paketê bide sermarşal Henri Gratien Bertrand li girava Elba ku cihê sirgûniya Napoleon bû. Dantès daxwaza dawîn a kaptanê bi cîh anî, nameyek ji Napoleon li Elba re peyda kir û ferman peyda kir ku wê nameyê bide zilamek li Parîsê.
Danglars ku jîmeryarê keştiya "Pharaon" ye dexesiya Dantès dike, guh dide ser axaftina di navbera Dantès û Leclère û bi şik çavdêriya çalakiyên Dantès li Elbayê dike. Fernand Mondego, masîvanekî ketelanê hejar bi mîzaceke paldanî Mercédès (ku dotmama wî ye) bi xwesteka hov hez dike û dê her tiştî bike da ku dest ji Dantèsê berde, wî tenê neçar e ku dev ji tundûtûjiya berbiçav berde, ji ber ku Mercédès ji bo rewşa wiha bi xwekujiya xwe tehdîd kir. Caderousse, cîranê Dantès, di heman demê de ji nêz ve wekî hevalê ku ew îdîa dike ew nêzikî hevûdu nine.
Di roja pêşêvara zewaca Dantès û Mercédès de Danglars, Mondego û Caderousse li meyxaneyê de bi hev re rû dinên. Danglars ku bêsiûdiya neçalak a Mondego qerf dike, nîşan dide mirov çi dikaribe bike. Ew nameyek îxbarê dinivîse ku Dantèsê wek ajanê Bonapartîst sûcdar dike. Gava ku Caderousse li dijî vê hewildana ramanî pir xeternak protesto dike, Danglars wî bi durûtî bitebitî dike û bi nameyê vedihewîne û jê diavêje, lê wek ku wî bi rast hesiband Mondego dizîka name digire ber xwe û dide birîdexaneyê. Ji ber vê yekê jî entrîka rêça xwe digire, û ji ber encamên bêd, Caderousse ku hemraz bû êdî ditirse ku xwe ji xizmên Dantès re eşkere bike.
Di merasima dawetê de roja din, berî merasîma zewacê, Dantès tê girtin û dozgerê cîgir Gérard de Villefort pêşiyê anî. Villefort, ku berî lêpirsînê dergîstîbûna xwe bi Renée de Saint-Méran pîroz kir, zû dibîn e ku merê ciwan bêziyan e û dixwaz e li ser azadkirina wî ye dema ku ew fêr dibe ku kîjan nameya lihevnekirî ya Napoleon ji wî re tête navnîşan kirin: ji bavê xwe Noirtier de Villefort. Ew alîgirê naskirî ya partiya Napoleon e, dema ku kurê wî berjewendî ji bo gezên malbata keyî a nuha serdest e dixebite. Heke skandal li ser nameyê were zanîn dê karibe bi ciddî zirarê bide karîyera wî. Villefort lewma nameyê dişewitîne û Dantès bê darizandinê dişîne li zindana navdar Qesra Îfê, kelehek li ser girava Îfê li pêşa berderyaya Marsêyê.
Zîndankirin, rev û dewlemendî.
Gava ku Napoleon dîsa hat ser desthilatê, Morrel yekser hewl dide ku Dantès serbest bibe û bêsûc li piştevaniya Villefort hesibîne, lê ew bi dizî wan dide sekinandin.
Wergerên kurdî.
Mîrê Monte Krîsto di 2014an de ji hêla Menaf Osman ve hate wergerandin zimanê kurdî. Di sala 2021an de pirtûk cara duyem ji hêla Şengul Ogur ve li ser sernavê "Kontê Monte Kristo" dîsa hat wergerandin bi zimanê kurdî.
Uhtredê Wêrek.
Uchtred an jî Uhtred,bi bernavê Wêrek dihat gazîkirin, di sala 1016 de bi suîqestê hat kuştin. Li temamê Northumbria navbera 1006 û 1016 direfşgir (Ealdorman) bu. Uhtred Kurê Waltheof I bu û Waltheof jî direfşgirek (Ealdorman) li Bamburgh de bu. Malbata wan di dîrokê de Qeleya Bambughê li beravê Northumbrianê hukim kirin.
Di nav çanda populer.
Piştê Bernard Cornwell hîn bu ku ew zurriyetê Uhtredê Wêrek tê, sirûşa xelekên The Saxon Stories li wî peyda bu. Di xeleka nav The Saxon Stories de Last Kingdom jî heye di Last Kingdomê de jî Uhtred of Bebbanburg heye kû hemû tişt derdore wî de dibe û rola serekeyê dileyize.
Gulseren Yildirim (1ê kanûna paşîn 1963, Mêrdîn, Nisêbîn) siyasetmedara kurd e. Di demsala 24an de ji HDPê bû wekîl.
Di 26ê sibata 2010an de ji ber doza KCKê hate girtin. Di sala 2011an de ji Mêrdînê wek wekîl hate hilbijartin. Miracaeta wê ya li Dadgeha Qanûna Esasî, yê bi sedema demdirêjiya girtinê û îxlala mafê hatinhilbijartinê hate qebûlkirin û di 3ê kanûna paşîn ya 2014an de hate berdan.
Bi kurdî dizane, zewicî ye û diya 4 zarokan e. Di 4ê çiriya paşîn 2016an de cardin hate girtin.
Hemîd Omerî helbestvanekî Kurd e.
2016 Încas, Avesta
Bihîstin, bi navbeynkariya guh, veguherandina pêla dengê bo demareragihandinê.
Hemû deng di nav hewayê de dibin sedema çêbûna pêlên dengê an jî lerizînê. Pêlên deng di nav hewayê de di çirkeyek (saniye) de 332 metre cih diguherîne, ango leza deng di nav hewayê de 332 metre/çirke ye.
a> dest pê dike, di beşa bihîstinê ya tûkila mejî de dawî dibe.
2. Veguherandina enerjiya pêlên deng bo erkê kar
3. Gihandina pêlên deng bo demax
4. Di tûkila mejî de şîrovekirina pêlên deng û têgihîştina bihîstinê.
Wergirtina pêlên deng.
Kiryara bihîstinê ji guhê derve dest pê dike, di beşa bihîstinê ya tûkila mejî de dawî dibe. Şêweyî perrê guh, girtin û komkirina pêlên dengan hêsantir dike. Perrê guh pêlên dengan ber bi coga bihîstinê araste dike. Li dawiya coga bihîstinê de perdeya guh heye. Pêlên deng gava rastê perdeya guh tên, dibin sedema lerizîna perdeyê. Ango enerjiya pêlên dengê ji bo lerizandina perdeya guh tê xerckirin. Hestîkên bihîstinê bi perdeya guh ve girêdayî ne, loma leriza perdeyê di heman demê de hestîkên bihîstinê jî dilerizîne. Lerizên perdeyê ji çakûç derbasî dezgehê dibe ji wir jî derbasî zengûyê dibe. Zengû bi kuna hêlkeyî ve girêdayî ye. Ji zengû leriza pêlên deng digihîjin ser kuna hêlkeyî. Bi vî awayê leriza perdeyê ber bi guhê navî ve tê guhêztin.Tundiya leriza pêlên dengên hewayê li guhê naverast de bi qasî 17- 20 car tê zêdekirin paşê derbasî guhê navî dibe. Li aliyê derveyî kuna hêlkeyî de zengû, li aliyê navî jî şileya endolîmf heye. Endolîmf di nav coga lûlpêçê (coga naverast) de ye. Lerizên zengû kuna hêlkeyî ber bi aliyê navî ve pal dide, kuna hêlkeyî jî şileya nav coga naverastê tehn dide, şile cih diguherîne. Bi vî awayê leriza pêlên dengê tên veguherandin bo pêlên pestoya şileyê.
Veguherandina enerjiya pêlên deng bo erkê kar.
Pêlên pestoyê li guhê navî, di kuna hêlkeyî de dest pê dike û di nav şileya perîlîmfê ya coga serî (dalanî) de pêl bi pêl pêş ve diçe. Di vê gavê de perdeya dalanî jî ji ber pestoyê dilerize. Leriza perdeyê dibe sedama çêbûna pêlên pestoyê di nav şileya endolîmfê ya coga naverastê. Pêlên pestoyê perdeya binî ya coga naverastê dilivîne. Li ser perdeya binî de endamê Corti heye. Endamê Corti hestewergirên mîkanîkî yen ji bo wergirtina deng lixwe digire. Ji ber livîna perdeya binî, kûlkên mûxaneyên endamê Corti ditewin (diçemin). Bi tewîna kûlkan, mûxane demareguhêzer der dide, demareguhêzer di demearexaneyên bihîstinê de erke kar didin destpêkirin.Bi vî awayê pêlên dengê tên veguherandin bo demareragihandinê.
Gihandina pêlên deng bo demax.
Demareragihandin bi demarên bihîstinê ber bi talamusê ve tê guhêztin. Piştî tekûzkirinê, demareragihandin tê şandin ji bo beşa bihîstinê ya tûkila mejî.
Di tûkila mejî de şîrovekirina pêlên deng û têgihîştina bihîstinê.
Her beşêk lûlpêçê taybet e ji bo frekansek diyarkirî.
Şîrovekirin û têgihîştina deng di pila cênikê (cênikepil) ya mejî de rû dide. Hinek ji pêlên pesto ya şileya lûlpêçê heta kuna bazneyî didome, gava pêlên pestoyê li ser rûyê kuna bazneyî dixin, enerjiya pêlên pestoyê tê xerckirin. Li gor hejmara mûxaneyên tewandî tundiya deng tê şîrovekirin. Heke gelek mûxane ji ber pestoya endolîmfê hatîbin tewandin, mejî vê reweşê wekî dengek bilind hest dike. Perdeya binî ya lûlpêçê, li nezikê kuna hêlkeyî de teng e û li gor beşên din şidayî (req) ye. Herwisa li hêla serikê lûlpêçê de perdeya binî hê firetir û qaîşokî (nerm) ye. Loma her beşêk lûlpêçê taybet e ji bo frekansek diyarkirî ya deng. Dengên bi frekansa bilind li nezikê kuna hêlkeyî, yên bi frekansa nizim li nêzîkê serikê lûlpêçê de tên veguherandin
1. Di wergirtina pêlên dengê de çêbûna cudahiya demê.
Heke çavkaniya deng rasterast li pêşî an jî li paşiya mirov be, durahiya çavkaniya deng ji bo herdu guh yeksan e. Loma deng di heman demê de digîhîje guhan. Lê heke çavkaniya deng li aliyê çepê an jî rastê be, vê gavê guhek nezîkê çavkaniya deng dibe, guhê din piçek dûrê çavkaniyê dimîne. Wekî mînak, heke çavkaniya deng nezîkê guhê rastê be, deng berê digîhîje guhê rastê, paşê digîhîje guhê çepê. Derengketina wergirtina deng, ji aliyê mejî ve ji bo diyarkirina hêla dengê tê bikaranîn.
Heke deng ji aliyê rastê an jî çepê were, tundiya dengê ji bo herdu guhan yeksan nabe. Wekî mînak, heke çavkaniya deng li aliyê rastê be û tundiya wî jî 80 desîbel be, deng berê digîhîje guhê rastê. Di navbera guhê rastê û yê çepê de serê mirov (kilox) heye, pêlên deng gava rastê serî tên, serî wekî mîna berbestek, rê li ber pêlên dengê digire, loma tevahiya deng derbasî aliyê çepê nabe, tundiya deng kêm dibe. Ango guhê rastê dengek bi tundiya 80 desîbelê werdigire lê guhê çepê heman dengê ji 80 desîbelê kêmtir werdigire. Cudahiya navbera tundiya deng ji bo diyarkirina çavkaniya deng tê bikaranîn. Ev herdu rêbaz ji bo diyarkirina çavkaniya dengên li hêla çep û rastê ye, lê mirov dikare çavkaniya dengên ji hêla jor, jêr, paş û pêşî jî diyar bike. Ev kar, karê perrê guh e. Şêweyî perrên guh ji bo berhevkirina dengan taybet e. Perrên guh, li gor hêla çavkaniyê, tundiya deng rêk dixin, paşê aresteyê coga bihîstinê dikin. Ango li ser perrên guh, bandora dengê ji hêla pêşî tê, û dengê ji hêla jore tê ne wekhev e, loma ji aliyê perrên guh ve berhevkirin û arestekirina van dengan ji hev cuda ye. Ev rewş jî ji bo diyarkirina hêla dengan tê bikaranîn.
Monte Krîsto giraveke îtalî ye ku di nîvê riya navbera Korsîka û parzemîna îtalî ya başûrê Elba û rojavayê Giglio de ye. Girava ku niha ji hêla mirovan ve ji xeynî îstasyoneke çavdêriya ajalên kovî ye, ji komgirava toskanî re têkildar e û li bingeheke granîtiyê disekine. Ji hêla kargêriyî yê ve, ew beşek ji şaredariya Portoferraio ye.
Tevahiya erdê 1039 hektar girava di 1970 de ji hêla hikûmeta Îtalya ve wekî cihekî parastina xwezayê hate destnîşankirin û dibe ku bi destûra taybetî tenê tê ketin. Tenê hejmarek sînordar ya serdêran destûr e. Heta sala 2018, sînorê herî zêde salê 1000 serdêr bûn; Salê 2000 serdêr ji sala 2019an ve hatine pejirandin.
Antolojiya çîrokên kurdî berfiretirîn projeya hevgihandina çîrokên hunerî yên kurdî ye. Antolojî du berg e û nêzî 1100 rûpelî ye û tê de çîrokek ji her nêzî 100 çîroknivîsî heye. Çîroka yekem ya vê antolojiyê li nîva sedsala 19ê û yên dawîn jî piştî 2000ê hatine nivîsîn. Ji her çar parçeyên Kurdistanê û ji derveyî welat jî bi pirralî çîroknivîsan cihê xwe di vê şaheserê de girtiye. Ji bilî çîrokan, li ser her nivîskarê/î kurtenasandinek jî heye. Hemî çîrokên antolojiyê bi kurmancî (alfabeya latînî) ne lê gelek ji wan ji alfabeya kurdî-erebî yan kurdî-kirîlî hatine guhastin û herwiha hin jî ji soranî hatine wergerandin.
Çîrokên berhevokê her yek serbixwe ye û belkî qet ti têkiliya wan bi hev re nîne - ji bilî ku ew hemî bi kurdî hatine nivîsîn. Li vir min ne armanc e yek bi yek çîrokên antolojiyê binirxînim lê dixwazim wê bi kurtî û bi giştî binasînim û di hin xalan de binirxînim.
Antolojî bi pêşgotinek 30-rûpelî dest pê dike. Di vê pêşgotinê de amadekar birêz Firat Cewerî li ser ramana berhevkirina kurteçîrokên kurdî radiweste. Paşî ew yek bi yek basa parçeyên Kurdistanê û rewşa nivîskariya kurdî li wan bi kurtî dike.
Antolojiya çîrokên kurdî bi çîroka Mele Mehmûdê Beyazîdî Çîroka Mem û Zînê dest pê dike. Ew çîrok li sala 1856ê hatiye nivîsîn. Berhevkerê antolojiyê tê koşiye ku cih bide hemî nivîskarên ji hingê ta niha yek yan pitir çîrok bi kurdî nivîsîne. Di encam de nêzî sed nivîskar û ji her yekî ji wan çîrokek dikeve dest me.
Armanc ew bûye ku çîrok ji hemî nivîskarên bi kurdî dinivîsin di vê antolojiyê de hebin. Bi taybetî çîroknivîsên Bakurê Kurdistanê baş cihê xwe di vê berhevokê de girtiye. Lê beşên din jî yên Kurdistanê jê bêpar nemane. 20 çîroknivîs ji Başûrê Kurdistanê ne, 12 ji Başûr-Rojavayê welat, 12 ji kurdên Sovyeta berê. Lê çîroknivîsiya Rojhilata Kurdistanê di vê antolojiyê de kêmnasandî dimîne. Herwiha mixabin çîroknivîsên bi dimilî (zazakî) dinivîsin tê de nînin. (Tenê Roşan Lezgîn heye lê jixwe camêr bi kurmancî jî dinivîse.)
Berhevkirina çîrokên neteweyek xwedî wêjeyek pirralî karek derî hêz û şiyana takekesekî ye. Di rewşa kurdî de ev kar hê jî dijwartir e. Sedemên vê dijwariyê gelek in lê çend ji wan: kurdî bi çendîn zarava û jêrzaravayan hatiye û tê nivîsîn; herî kêm sê alfabe hatine bikaranîn; wêjeya kurdî li çendîn navendên cuda pişkiviye bêyî ku haya wan navendan baş ji hev hebe; ti arşîvxaneyên neteweyî nînin ku hemî, pirranî yan hema beşek mezin ji berhemên wêjeyî yên kurdî di xwe de bihewînin...
Amadekarê vê antolojiyê birêz Firat Cewerî ji van astengên li pêşiya xwe agadar e. Lê dîsan jî wî xwestiye xwe li vê rêyê biceribîne. Wî nêzî sed çîroknivîsên kurd di nav du bergan de gihandine hev û bi kurmanciyek nûjen ew hemî berdestî xwendevanên niha yên kurmancî kirine. Guman tê de nabînim ku encam dîrokî ye û serbilindiyek mezin e bo wêjeya kurdî û nîşanek geş e ji hêz û hinêra wê.
Ismail Özen (zewicî ye Ismail Özen-Otto) (jdb. 25ê çiriya paşîn a 1981an, li Hamburg, Almanya) menajerê boksvaniyê ku berê boksvan bû. Ew bi eslê xwe kurdê elewî ye.
Ismail Özen kurdê elewî ye, ew li Altona navçeya Hamburgê mezin bû. Ji sala 2009an û pê ve ew di 14 cengan de wekî pisporê boksê şer kir, ku ji wan duwanzdeh cengan qezenc kir û du cengan winda kir. Ew di sala 2013an de komeleya "Kampf deines Leben" damezrand, ku di nav yên din de ciwanan jî bi alîkariya reklamên werzîşê li cihên pirsgirêkên civakî dixebite.
Di destpêka sibata 2019an de, Özen ragihand ku pasaporta wî ya Tirkiye ji aliye Konsulxaneya Giştî ya Hambûrgê ve ji hêla dadgehê ve dest danîne ser ji ber ku ew li dijî wî ferman daye. Li gorî wî, sedemên girtinê nehatiye ragihandin. Özen rexnegirê Serokkomarê Tirkiyê Recep Tayyip Erdogan e û ji hingê ve serlêdana hemwelatîbûna Almanyayê kiriye.
Özen di tîrmeha 2016an de li nêzîkî Hamburgê bi Janina Otto, keça xwediyê karîger Michael Otto re zewicî û ji hezîrana 2019an û vir ve wek Ismail Özen-Otto tê navandin.
Wêneyekî ji panêlên hêza tavê
Hêza tavê an enerjîya tavê, enerjiya tîrêjê tavê ye ku dikare bi rengek teknîkî berbiçav were bikartîne bi awayên elektrîkê, germahiya an kîmyayî.
Tîrêjiya tavê ewê ku Tîrêjê-Electromagnetîkî li ser tîrêja rojê derdikeve ku germahiya wê bi qasî 5500 ° C wekî tîrêja laşê reş e, de vedigere pêvajoyên fusion ên nukleer ên li hundurê rojê (şewitandina hîdrojenê).
Enerjiya tavê dikare hem rasterast bikar bîne (mînak. Bi Pergalên fotovoltaîk "voltaya ronahî kî", an jî Panelên tavê) û hem jî nerasterê (mînak. Dezgehên hêza avê, hêza bayê û Bîomasse). Bikaranîna enerjiya tavê bi mînakek teknolojiya paşketiya paşîn e., enerjiya tîrêjê tavê ye ku dikare bi rengek teknîkî berbiçav were bikartîne bi awayên elektrîkê, germahiya an kîmyayî.
Enerjiya tavê dikare hem rasterast bikar bîne (mînak. Bi Pergalên fotovoltaîk "voltaya ronahî kî", an jî Panelên tavê) û hem jî nerasterê (mînak. Dezgehên hêza avê, hêza bayê û Bîomasse). Bikaranîna enerjiya tavê bi mînakek teknolojiya paşketiya paşîn e.
tîratî (zexmi).
Rêzeya Tîrêjiya tavê ya ku li erdê rû dide, ji ber ku ew hat pîvandin hema hema domdar.
Di demên dîrokî de jî delîla cûrbecûr guhartinan tune.
Navîn tîrêjê tavê li tixûbê hewayê erdê dora 1367 W / m² ye.
Ev nirx wekî konsepta "rojê" jî tê zanîn.
Beşek ji enerjiya tîrêjkirî ji atmosfera zexm e ronahî didin (mînak kristanên berfê, toza) an parzûnên ron û her weha wekî parçeyên gazê têne dabeş kirin û berbiçav in.
Beşek din ji hêla atmosferê ve tête nava xwe kişandin û berê li wir germ tête veguheztin.
Ya mayî di nav atmosferê de derbas dibe û digihîje erdê.
Li wir ew bi hûrgulî tête ronahî dide û nava xwe kişandin û hinekî li germê tête guheztin û veguherîn.
Karanîna hêza tavê.
Di warê kêmbûnê de, qada herî mezin a karanîna hêza tavê ji germbûna erdê ye, da ku di qada nêzîk-hebûna biyolojîkî de di formên naskirî de mimkun be, li pey hev fotosintezayê alerjî û nebatên bilind.
Piraniya zîndeweran, di nav de mirov jî, rasterast (wekî herbivores) an neyekser (wekî mîrkêşan) girêdayî enerjiya rojê dibin.
Karbidest û materyalên avahiyê jî ji wê têne.
Hêza tavê di heman demê de berpirsiyarê vê ye ku di atmosferê de cûrbecûr di nav de zexta hewayê hene ku ber bi bayê dibe.
dewira avê ya bejahî jî bi enerjiya tavê ve tête tevger kirine.
Digel van bandorên "xwezayî", bikaranîna teknîkî zêde dibe, nemaze di warê Pêşkêşkar enerjiyê de.
Umbarkirine enerjiya tavê.
Rêzeya tîrêjê ji tîrêjên rojane û demsalî mijul dibe ji zerar heya nirxa herî zêde ya tîrêjê li dora 1000 W / m².
Ji bo ewlehiya peydakirina enerjiyê, tevdîrên din ên wekî hilanîna enerjiyê, teknolojiya kontrolê an pergalên din ên.
Di Adar 2011 de, yekem pîşesaziya gaza sarîn a li Almanyayê di pejira enerjiya Morbach de ket nav xebatê.
Enerjiya tîrêjê li gaza xwezayî ya synthetic vediguheze û di forma gazê de tê hilanîn.
Pergalên rojê yên tîrêjê germê cûrbecûr bikar tîne.
Di amûrên ji bo ava germ de, ev bi gelemperî çend rojan bes in ji ber vê yekê - bi kêmî ve di nîvê havînê de - di şevê de û di heyamek hewaya xirab de jî dikare germek têr hebe.
Pergalên hilanîna dirêj-ê ku bi germbûna havîna havîna zivistanê veguhestin ji hêla teknîkî ve gengaz in, lê hîn jî gelek bihaya.
Gengazbûn hêza tavê.
Wekî ku çavkaniya herî mezin a enerjiyê ye, tav her sal karekî bi hêz kêmûzêde bi qasî 1,5 · 10 x18 kWh ji ser rûyê erdê radigire.
Vê çavkaniya enerjiyê ji 2010-an pêtir ji 10,000 caran hewceyên enerjiya cîhanê (1.4 × 1014 kWh / sal) re têkildar dike.
Tewra berçavka tavê, dirêjahiya rojê û tîna ku tîrêjên rojê li serzemîna erdê diherike, ji aliyê dem, demsalê û latê ve girêdayî ye. Enerjiya tîrêjkirî jî cuda cuda ye.
Mînakî, li Ewropa Navîn vê salê bi qasî 1000 kWhh per metre çargoşe û di Sahara de nêzikî 2,350 kWhh ji bo metran çargoşe ye.
Li ser senaryoyên cihê hene ka meriv dikare çi peyda bike ku çavkaniyek enerjiyê ya nûvekirî ya YE dikare were fehm kirin, di nav yên din de jî bi saya guheztina enerjiyê li Afrîka Bakur û veguhestina rasterê ya rasterast a voltaja bilind.
Mînakî, lêkolînên li ser bingeha satelîtê ji hêla Navenda atmosfera ya Alman ve hate destnîşan kirin ku bi kêmî ve ji sedî 0,3 herêmên çolê yên heyî li Afrîkaya Bakur û Rojhilata Navîn, santralên rojê yên tîrêjê yên tîrêjê dikarin ji bo pêdiviyên zêde yên van welatan û ji bo Ewrûpayê gelek enerjî û avê hilberînin.
Nirxandina karanîna hêza tavê.
Bikaranîna enerjiya rojê bi bertekên hewayê nahese, wekî. Mijara tozê.
Bikaranîna hêza tavê bi gazên serayê xilas nake û ji ber vê yekê jî hewa xweş dimîne.
Bikaranîna hêza tavê ji dravdana mazotê an fosîlên nukleer xilas dike û bi vî rengî girêdayîna ji tengasiyên tengasiyê û pevçûnên navdewletî, wek mînak li herêma Rojhilata Navîn kêm dike.
Li gorî dîwana mirov, enerjiya rojê di nav-bêsînor de peyda dibe.
Ji ber hewa, roj û demsal bi tîrêjiya rojê ve girêdayî ye, vejena rojê ji bo hêza tavê domdar an hewce-hewce peyda nake.
Ji ber gêjbûna kêm enerjiyê, karanîna hêza tavê ji hewceyê qadê pir zêde ye û dikare dema ku pergalên fototermal an fotovoltaic bikar tînin bi karanîna çandiniya axê re pêşbaziyê bikin.
Nîjadperestî li Tirkiyeyê cûdahiya neteweyî û a olî li kesan tê kirin e. Bi taybetî li kurdan, ermeniyan û li elewiyan tê kirin.
Nîjadperestiya tirkan li dijî kurdan
iPhone 7 û iPhone 7 Plus rêzeya iPhone-ê telefonekî teknolojîk û multîmedî xebitandinê iOS 13.3 ye ku ji hêla Apple, hilberînerek teknolojiya Amerîkî ve hatiye çêkirin û pêş xistin. ji hêla CEO′yê Apple Tim Cook ve di 7′ê lonê 2016′an de hatiye pêşkêş kirin. Li Tirkiye, di 14ê çiriya pêşîn a 2016′an de di pêş-firotan hat pêşkêş kirin.
Mînakkirin.
IPhone 7 di warê sêwiranê de di hêla iPhone 6s û iPhone 6 de radiweste. Lêbelê, ev nayê vê wateyê ku guhertinên berbiçav nayên dîtin. cûdahiya herî mezin ji hêla kameraya dualî ya nû ve tê peyda kirin. 3,5 mm. Meriv ji hespê qamçê û têlefonên Apple yên kevneşop re baş bibêje, Apple li ser smartphone xwe yê nû stereo ye, iPhone 7 xwedî doza biraştî di asta IP67 di nava avêde ar dike.
Xemil.
Apple diyar kir ku jiyana baterî ya iPhone 7-ê dê 1 demjimêran ji iPhone 6s re dirêjtir be. Vebijarkên hilanînê iPhone ya nû 32, 128 û 256 GB ne.
Bi danasîna iPhone-yê nû, Apple ji iPhone 6s re xweş got.
iPhone 8 û iPhone 8 Plus rêzeya iPhone-ê telefonekî teknolojîk û multîmedî ku ji hêla Apple ve hatiye çêkirin, sêwirandin û bazarê ye. Di 12′ê Septemberlon 2017′de, piştî iPhone 7 û iPhone 7 Plus, CEO-yê Apple Tim Cook di dema destpêkirinê de li Steve Jobs Theater di kampusa Apple Park de, ku derê iPhone X-ê jî hat ragihandin, hatiye ragihandin. Pêşîn, di 22ê Septemberlon 2017 de bi têlefonê derketin û di 20′ê çiriya pêşîn a 2017′an de Tirkiye firot.
IPhone 8 xwedan kapasîteya barkirina bermayî ya standard Qi û pejirandina berxwedana avê û golê IP67. Her du modele jî vebijarkên bîra 64 GB û 256 GB hene. Vebijarka rengê li pêşiya modela 6, 6S û 7 kêm e; 3 reng: Zîv, Zîv Grek û Zêrîn. Her du model xwedan ekranek retina ne, 8 model xwedî dîmenderek 4.7 inch û rezîliya 1334 × 750px, di heman demê de modela 8 Plus xwedî çareseriya 5.5 inch û 1920 × 1080px. Ji ber ku pişta amûrê bi xalîçeyê ve hatiye girêdan, xetên antenna plastîk wekî modelên berê nayên navandin. Ew dikare vîdyoya 4K 24fps û 60fps bi kamera iPhone 7 re tomar bike 1080p 240fps di tevgerê de hêdî. Ji bilî moda portretê di modelên Plus de, ronahiya portreya ku di 7 Plus-ê de tune ye, di guhartoya beta de heye.
Honor 8X telefonekî teknolojîk û multîmedîye ku ji hêla Huawei ve di bin-binavê Honor′ê de hatî çêkirin. Ew di nav rêza Huawei Honor de serwerê Huawei Honor 8X ye.
dîmen û Kamera.
Honor 8X xwedî dîmenek 6.5-inch FHD + bi dîmena çareseriyê ya ekranê 1,080 × 2,340 pixel, dîmendêrê 396 PPI pixel û rêjeya pîvana [19.5: 9] bi hev re ezmûnek dîtbar têr dike. Vê têlefonê xwedî kamerayên dualî yên 20MP + 2MP bi PDAF û bloka dualî ku wêneyên hişk, zindî bi hilberên rengîn ên xweş ên bitikîne bikêrîne ew jî moda AI-ê ji bo wênekêşiya wêneya zindî ye. Kamera pêşîn 16MP e û selfiesên berbiçav digire.
Stêrbûn û mîhengkirin.
Honor 8X xwedan hûrguliyek navînî ya 64 GB digire ku dikare bi qasî 400 GB were berfireh kirin. Vê cîhazê ji hêla Huawei ve ji hêla chipset HiSilicon Kirin 710 ve tê xwedan du quad-core Cortex A53 pêvajoyên ku dikarin bigihîjin bi lezgîniya demjimêr heya 2.2 GHz. Bi Mali-T830 MP2 GPU û RAM 4 GB, ev têlefon ji bo serlêdan an lîstikan performansek laş peyda dike. Di heman demê de ji bo ewlehiya baştir pêvek pêvekên tiliyên tililî jî heye.
Baterî û Têkiliyek.
Honor 8X hucreyek Li-Polymer 3,750 mAh bikar tîne û bi vê hêlê di tevahiya rojê de vê têlefonê dike. Ev smartphone 4G Volte-a bihevra dual-nano-slots e, slot duyem hêjayî ye, lewra divê hemî tora bê pirsgirêk dixebite. Vebijarkên torê yên din WIFI û Bluetooth tê de hene, piştgirî cîhê A-GPS û Glonass-ê tête alîkar kirin. Li bendera wargeh a micro USB-yê standard û 3,5 mm jack-yê heye. Telefon bi 64 - 128 gigabytes hilanînê û 4 - 6 GB RAM ve girêdayî ye, li ser herêmê ve girêdayî. Ew ekranek 6,5-inch (17 cm) bi çareseriya pixelê 1920 × 1080 û dendika pixel ya 397 ppi. Honor 8x xwedî kamerayek li pêşberî 16 MP ye û sazkirina kamera pişta wê ya dual ji 12 lensên RGB-yê MP û lensek monochrome ya 20-megapixel pêk tê. Ew dikare vîdyoyê di 1080p de tomar bike û ji bo vîdyoya 1080p ji bo stasyona wêneyê elektronîkî heye.
Nermalav.
Honor 8X bi Android (Oreo) (guhertoya 8.1) û EMUI 8.0 a Huawei dest pê kir, nûvekirî ya Android 10.0 (Android Q) bi EMUI 10.0 re kar dike.
iPhone 11 Modela 13-yê ya rêzeya iPhone-ê ye telefonekî teknolojîk û multîmedî ku ji hêla Apple ve di 10-ê îlonê 2019-an de hate destpêkirin, ligel iPhone 11 Pro û. Hêjeya firotanê 699$ ye.
Amûrê bi chip A13 Bionic û pergala kameraya ultra-wide heye. iPhone 11 Pro xwedan kargêrgek bilez a 18W e, di heman demê de iPhone 11 xwedan kargêrgerek 5W e ku di cîhazên nifşên berê de tê dîtin.
Ew sê vebijarkên hilanînê navxweyî ye: 64 GB, 128 GB û 256 GB. Her weha 4 GB RAM heye. iPhone 11 li IP68 li dijî av û tozê ye, û hem jî qir û qirêjî ye, û hem jî di du metreyan de 30 hûrdeman ji berbawer e. Lêbelê, dabînkerê hilberîner zirarê li ser têlefonê nagire. Di heman demê de, mîna iPhonesên berê, her du têlefon tunebûna headphone in û bi EarPods-ê bi girêdana Lightning tê. IPhone 11 yekem telefona biaqil e ku bi ultra-berfireh ve girêdayî bi çîpeya Apple U1 tê.
Display.
IPhone 11 xwedan 6.1 in (15.5 cm) IPS LCD, berevajî modelên Pro ku dîmenên OLED hene.
Versyonekî 1792 × 828 pixel (1.5 megapixel li 326 ppi) heye ku herî zêde ronahiya 625 nîtrojê û rêjeyek berevajîbûna 1400: 1 e.
Kamîra.
IPhone 11 di nav de array kamera paşîn a 12 MP-ê ya dual-lens heye. Yek lensên mezaxtiyê ra / 2.4 ultra-fireh heye ku zeviyek dîmenê 120 derece û 2 z zexmiya optîkî li derve û yek one / 1.8 lensa axa fireh heye. IPhone 11 piştgirî dide vîdyoya 4K li 60 fps û 1080p leza leza hanê di nav 240 fps de. her weha têlefonek zoom a bihîstwerî jî heye ku li ser devera ku zoom lê tê zebeş kirin, bi modela Pro re zayendperestî digihîje. Her du kamera vîdyoyê piştgirî dikin her çend tenê lensên seretayî jî OIS heye. Ew piştgiriya Pargîdeyek Portrey bi kontrola kûrahiyê û bandorek pêşkeftî ya Bokeh.
Di heman demê de têlefonê hasevê ya otomatîk heye ku kamerayê li hawîrdorên kêm ronahiyê wêneyên birûmet bi dengên kêm kêm bistîne. Di heman demê de serîlêdanek kamerayê ya nûsazkirî jî heye ku ji bo hilbijartina di navbera lensên cûda û taybetmendiyek bi navê "QuickTake" de taybetmendiyên nû lê zêde dike, ku bikarhêner dihêle ku bişkojka qefleyê dirêj dirêj bike da ku vîdyoyek bigire.
IPhone 11 bi iOS 13 re hate şandin, ku tê de Siri, Face ID (bi rêya kamera TrueDepth), Apple Pay, û Apple Card-ê piştgirî dike. Wê di Fall Fall 2020 de bi iOS 14 re têkildar be
IPhone SE 2, wekî iPhone SE 2 an jî 2020 iPhone SE jî tê zanîn), telefoneke teknolojîk û multîmedî ku ji hêla Apple Inc. ve hatî çêkirin, pêşvexistin û bazarê ye. Ew beşek ji nifşa 13-an e, digel iPhone 11 û 11 Modelên Pro / Pro Max. Di 15ê nisana 2020-an de hate ragihandin, iPhone SE rasterast li şûna iPhone 8 series, di heman demê de jî serketîbûna iPhone SE-ya nifşên piçûk û siviktir e. Pêş-ferman ji 17-ê nisana 2020-an de dest pê kir, û têlefonî piştre di 24-ê nisana 2020-an de hate berdan. Ew bi destpêka bihayê 399 $ Amerîkî hat berdan, û wekî têlefonek têlefonê hate destnîşan kirin.
Li dû şêwaza ku ji hêla iPhone SE-a nifşê yekem-ê ve hatî çêkirin (ku dimen û faktora formê ya iPhone 5S, bi ya hişmendiya navxweyî ya iPhone 6S re parve dike), modela nifşê duyemîn dimen û faktora formê ya iPhone 8-ê parve dike, dema ku pargîdaniyên bijare yên hundurîn ên ji xala iPhone 11 parve kirin, di nav de pergala A13 Bionic-on-chip (wekî ku li dijî pergala A11 Bionic-li-çîp tê dîtin ku di rêzikên iPhone 8 de tê dîtin).
Serkeftinek ji nifşa yekem a iPhone SE-ê ji sala 2017-an ve, salê ku cîhaz hate berdan, ji çavkaniyek nerazî bû. Nav jî bû mijara spekulasyonê. Guesses tevnebûne (ya herî berbiçav) iPhone SE 2, iPhone SE 2020, û iPhone 9 ji ber sêwirana sêwirana bi iPhone 8 re.
Di 15ê nîsana 2020, iPhone-yê nifşê duyemîn di daxuyaniyek çapameniyê de li ser malpera Apple hat ragihandin. Ew wekî "Di nav sêwirînek populer de hêzek nû ya bihêzkirî" hate firotin, û di 24-ê nîsana 2020-an de li seranserê cîhanê hat berdan.
Mezinayî.
Bi dîmenderek dîmenderê 4.7 di (120 mm) de, nifşa duyem a iPhone SE di dema berdana wê de di nav piçûkên sereke yên hilberînê yên herî mezin de bû. Lêbelê, ew hîn jî ji sedî sêyemîn mezintir e ji nifşa yekem, ku diagonalê dîmendera wî 4 (100 mm) pîvandin. Dan Seifert ji The Verge ji bo têlefonên piçûk SE-ya nifşê duyemîn "gozek li kefîrê" kir.
IPhone SE xwedan kamerayek 12 MP ya paşîn e, bi lensek yek, mîna pergala kamera lensê ya yek ya iPhone 8, ku bikaribe vîdyoya 4K (li 24, 30, an 60 FPS) tomar bike, vîdyoyek 1080p HD (li 30, an 60 fps), an vîdyoya HD 720p (bi 30 FPS). Kamera xwedan dîwêrek of / 1.8, otomatîk, stabilîzasyona wêneya optîkî, û çarşekek LED Tone True Tone heye.
Telefon dikare di nav 63 MPê de panoramayan jî bigire, û di moda birûskê de wêneyan bikêşe. Kamera pêşîn 7 MP e ku dîmenek f / 2.2 û otomatîk heye, bi vîdyoyek 1080p HD dikare bi 30 FPS bigire. Navbera kamerayê ji "11" û "11 Pro" "Quicktake" dipejirîne, ku bikarhêner dihêle ku bişkojka qulikê dirêj bike da ku vîdyoyek bigire. Fonksiyona teqînê niha dikare bi zivirîna qutiya qepikê bigihîje çepê.
Pêvajoya nîşana wêneya nû û motora neuralî ya SE piştgirî dide gelek fonksiyonên kamerayê yên ku ne li ser iPhone 8. ne hatine piştgirîkirin. Wekî iPhone 11 û 11 Pro, kamera paşîn jî piştgirî dide nifşek din Smart HDR.
iPhone SE 1, wekî iPhone SE ya orîjînal 2016 an iPhone SE ya 2016an jî tê zanîn, rêzeya iPhone telefonekî teknolojîk û multîmedî ku ji hêla Apple Inc. ve hatî sêwirandin, pêşvexistin û bazarî bû. iPhone 6S û 6S Plus. Ew roja 21ê adarê 2016 li salona Town Hall li Kampusa Apple hate îlankirin ji hêla rêveberê Apple Greg Joswiak, bi pêş-fermanberan dest pê dike di 24ê adarê, 2016. Ew bi fermî di 31ê adarê 2016 de hate berdan.
Ew dîsa hema hema salek şûnda di 24ê adarê 2017-an de bi cebilxane depoyên mezintir re hat berdan. iPhone SE heman sêwirana fîzîkî û dimenên wek iPhone 5S parve dike, lê nûvekirinek hardware navxweyî, di nav de pergala nû ya Apple A9-ê ya nû, kapasîteya bateriyê mezintir, û kamerayek paşde ya 12-megapixel ku dikare bi vîdyoya 4K re di 30 de tomar bike. frame per second. Navê SE ji bo Edebiyata Taybet Kronîk e. iPhone SE ji hêla Apple ve di 12-ê meha 9 2018-an de hate sekinandin.
Serkeftina wê, IPhone SE (Nifşê 2mîn), di 15-ê nîsana 2020-an de hate ragihand û di 24-ê nîsana 2020-an de hate berdan.
Rizgarkirina mezin a paşîn a iPhone, 4.7-inch iPhone 6 û 5.5-inch iPhone 6 Plus, di encam de li wêne mezintir. Lêbelê, hejmareke girîng a mişterî hîn jî mezinahiya 4-inch size ya iPhone 5, 5C, û 5S tercîh dikin.
Di 15ê nîsana 2020-an de, IPhone SE (Nifşê 2mîn) wekî serkeftinê ya herdu iPhone-yê yekem-nifşê pêşîn û iPhone 8/8 Plus hate ragihandin. IPhone SE-ya nifşê duyemîn di 24ê nîsana 2020 de hate berdan. Lêbelê, iPhone 2020-an xwedan hêjahiya ekrana 4.7 inch mezintir heye, ku dev ji iPhone SE ya orîjînal berdin wekî iPhone ya paşîn e ku xwedî mezinahiya dîmendera 4.0-ya piçûktir be.
Hardware.
iPhone SE pergala xebitandinê ya Apple A9-a-chip (SoC) bi rêvebera M9 tevgerê ve girêdide û ji nêz de ragihandina zevî ya ji bo Apple Pay piştgirî dike. Ew di destpêkê de bi 16 GB an 64 GB xilasiya hundur hate berdan. Ew kameraya paşîn a 12 megapixel bi kapasîteya tomara vîdyoyê 2160p (4K) li 30 frên per second û tevgera hêdî bi 1080p li 120fps û 720p li vebijarkên 240fps. Kamera kêmbûna stabilîzasyona wêneya optîkî ye.
Berevajî iPhone 6s û 6s Plus, SE nahêle 3D Touch, û ne jî nûsera Touch ID-a nifşek zûtir a zûtir a nûvekirî ji 6s û 6s Plus.
Dîsa wêneyên bi 6,5 megapixel (3412 × 1920) dikare di dema tomarkirina vîdyoyê de were girtin.
Elîxan Loran, di reşemiya 1984an de li Dêrika Çiyayê Mazî, hatiye dinê. Helbestên wî di kovarên wekî Kulîlka Ciwan, Çirûsk û Kovara W de hatine weşandin. Di malpera www.amidakurd.com de jî nivîsiye. Di koma senaryoyê ya bi navê Senarojê de, senaryoya sîtcom-a bi kurdî ya bi navê "Ax û Jiyan"ê û senaryoya rêzefîlma "Ref"ê nivîsandiye.
Di sala 2006an de wekî endamê Komeleya Karger wergera Linux Ubuntuyê kiriye. Di nav komên Kargerê yên komputergeriya kurdî de cih girtiye.
Li Enstîtuya Kurdî ya Amedê edîtoriya Kovara Wyê kiriye.
Zayenda navdêran di zimanê kurdî de, beşa rêzimana kurdî ya ku li ser hebûna navdêrên mêza û nêrza û navên duzayend disekine, bi taybetî di kurdiya kurmancî de. Di kurmancî de her navdêrek xwedî cins an jî zayendekê ye. Hin nav jî xwedî her du zayendeyan in û wek navên duzayend tên binavkirin. Mînak
Peyv dema bi serê xwe ye zayendê li ser xwe nîşan nade (dayik, bav, keç, kur, heval), lê di nava hevokê de dema tê bikaranîn zayenda xwe nîşan dide (ew dayka min e, bavê min kal e, keça 10 salî, kurê herî mezin, hevala min, hevalê me).
Olivier Rolin (jdb. 17ê gulanê 1947 li Boulogne-Billancourt, Hauts-de-Seine, Fransa) nivîskarekî fransayî ye.
Olivier Rolinî zaroktiya xwe li Senegalê derbas kir. Ew li Parîsê diçû Lycée Louis-le-Grandê. Wî perwerdeya xwe li École normale supérieure a li Parîsê di mijarên felsefe û wêjeyê de qedand.
Di gulana 1968an de, Olivier Rolin, wek birayê xwe Jean Rolin, ku ew du sal ciwantiya wî bû, endamê çepgirê proletarî yê Maoîst, Gauche prolétarienne (GP) bû. Ew endamê şaxê leşkerî ya GP, populerê Nouvelle résistance populer (NRP) bû, ku xwe ji bo têkoşîna şoreşgerî amade dikir. Ji ber ku GP beşdarî çalakiya tundûtûjî ya ku ji hêla NRP ve hatî pêşniyar kirin nebû, ew bêdeng ma heya ku hilweşandina Gauche prolétarienne di sala 1975an de.
Piştî rêwîtiyên berfireh ên li seranserê cîhanê, Rolin ji nîvê salên 1980an romanan û pirtûkên bi têkiliya erdnîgarîyê ve weşand, hin ji wan xelat wergirtin. wergirtin. Ew carinan wekî nivîskarek serbixwe ji bo rojnameyên rojane La Liberation û Le Nouvel Observateur nivîsand.Ji çend salin ku ew ji bo kovara Le Meilleur des mondes dinivîse.
Rolin ji bo demekê bi stranbêj Jane Birkin bi hev re bû. Ew li Parîsê dijî û ji bo weşanxaneya parîsî Éditions du Seuil dixebite.
Wêneyê tîmûriyan ya Mihemed di Miracnameyê de, 1436, Herat, Efxanistan.
Guhertoya Mîracname di Pirtûkxaneya Neteweyî ya Fransayê de, "furnément turc 190" destaneke îslamî ye ku di Sedsala 15an de di hunergehên Herat de li Xorasanê (Efxanistana nûjen), li ser daxwaziya Şahrûx Mîrza ku kurê Tîmûrleng bû, hatibû çêkirin. Nivîs bi zaravayê tirkî ye û di navbera 1436 û 1437 de (840 di salnameya îslamî de) hatîye berhevandin.
Nivîsara herî girîng yek ji gelek redaksiyonên çîroka rêwitiyên derhozeyî den Mihemed e, ku ji Isra û Mirac an rêwîtiya şevê re dibêje, di nav de mîraca Mihemed li bihuştê.
Nivîs ji aliyê helbestvan Mîr Haydar bi tirkî ya rojhilat ve hatî çêkirin, bi xweşnivisiya ji hêla Malik Bakhshiy ji Herat bi tîpên Uygurî pêk hat. Destnivîs bi 61 nîgarokên Farisî nin; mîna destnivîsên din ên Mîrac ew bi nimandinên Mihemed ne. Mîracname wekî "yek ji hemî destnivîsên xêzkirinên herî ecêb" dihat navandin.
Pirtûk di sala 1673an de li Stembolê ji hêla wergêrê navdar ê Hezar û yek şev, Antoine Galland (1646-1715) ve hatî kirîn. Ew pirtûk hat birin li Fransa, û beşeke pirtûkxaneya Jean-Baptiste Colbert bû.
[http://www.iranicaonline.org/articles/meraj-ii-illustrations Text about illustrations in Mi'raj works]
Xelata Friedrich Gerstäcker ji bo wêjeya ciwanan ji sala 1947an vir ve ji aliyê bajarê Braunschweig ve her du salan tê xelat kirin.
Navê Xelat ji navê nivîskarê rêwîtiyê alman Friedrich Gerstäcker (1816–1872) deynkirî bû û di destpêkê de bi 3000 Markên alman (îro 8000 €) hat dayîn. Wekî din de xelatgir plastîkek distîne.
Xelat berhemekeke nivîskarekî zindî ya ku bi almanî nivîsandî ye, rêz lê digire, "ku, bi rengek daxwazî ​​ya zimanî, bi aşopî li mezinên ciwan temsîl dike ku şiyana rûyê cîhanên biyanî û ramanên tolerans û vekirî-hişmendiyê dema ku meriv bi kevneşopiyên din, ol û nijad re mijûl dibe û nirx nêzî hev dike "
Keçên rojê () fîlmeke drama ya fransî ya sala 2018 e ku ji hêla Eva Husson ve hatî derhêner kirin. Ew ji bo Darqespa zêrîn di Festîvala Fîlman ya Cannes a 2018an de hate hilbijartin.
Naveroka fîlmê.
Li Kurdistanê, Bahar, fermandara gurdana Keçên rojê, bi hêviya ku kurê xwe bibîne, amade dike ku bajarokê xwe ji destên tundrawan rizgar bike. Rojnamevaneke fransî, Mathilde, tê ku têlefona êrîşkariyê vedibêje û govaniya dîroka van şervanên bêhempa dike. Ji ber ku jiyana wan hat guhartin, hemî bi heman armancê re têkoşîn kirin: jin, jiyan, azadî.
Li welatê Nepalê 6 metropol, 11 bin-metropol û 293 navendên şaredarî hene. Paytexta Nepalê bajarê Kathmandu ye û li gorî daneyên sala 2020an hêjmara gelhe ya Kathmandu 1.442.271 kes e
Bajarên mezin (Metropol).
6 bajarên mezinên (metropol) Nepalê heye. Yek ji van bajaran peytexta welatê Nepalê bajarê Kathmandu ye.
Ben Calvin Hary (bi rastî Benjamin Hary; jdb. 19 îlona 1980 li Saarbrücken, Almanya) nivîskarê honaka zanistî û YouTuberê alman e.
Piştî perwerdehiyê wekî sêwirînerê medyayê, Hary heşt sal wek redaktor û berdevk li Saarländischer Rundfunk xebitî, nemaze ji bo radyoya ciwanan 103.7 UnserDing. Ew her wiha lîstikên radyoyê (Held & Jedermann) û rêzeyên komedî nivîsand û hilberand, mînakî "Die fabelhafte Welt des Wunderns", ku ew jî li ser UnserDing weşandî bû. Ji sala 2011an heya 2018an, Hary li ser portaleke nûçeyên serhêl ji bo Saarbrücker Zeitung redaktor bû. Ji hingê ve, es bi taybet wek pêşdebirên nermalavê di karsaziya ajansan de ji koma weşangeriyê Saarbrücker Zeitung xebitiye.
Hary zû dest bi xwendinê kir. Di heşt saliya xwe de ew romana xwe ya yekem Perry Rhodan dît û ji hingê ve ew vê rêzeromanê qet carî berneda. Ji 2013 û 2017an ve ew ji bo SOL, hevkarê kovara endaman Perry Rhodan-FanZentrale e.V., xebitî, li ku ew gotar nivîsand û ji bo redaksyona dawiyê û sererastkirinê berpirsyar bû. Di sala 2014an de, romanek yekemîn a a honaka fanek ji gerdûna Perry Rhodan wekî berga çardehmîn ya Perry-Rhodan-Fan-Editionen derket.
Ji sala 2016an û pê de, Hary ji bo rêzeromana Maddrax ji hêla weşanxaneya Bastei-Verlag ve romanên lênûsk nivîsand. Di sala 2018an de, romana honaka zanistî ya "Koshkin und die Kommunisten aus dem Kosmos" ji hêla weşanxaneya Atlantis- Verlag ve hatin weşandin. Rêzeya pirtûkên ciwanan "The Chronos Sphere" ji sala 2020an vir ve li wir tê weşandin.
Hary her wiha xêzeroman xêz kir û bi nivîs kir, vîdyoyên li ser kanala xwe ya YouTube ê weşand û di heman demê de rola sereke li Perryversum, kanala You Tube ya redaksiyona Perry Rhodan bû. Ew jî ji bo paşiya naveroka redaksiyonî beşdar dike.
Rêze.
Rêzeromanan li gorî sala weşana yekem a hanê tê amadekirin.
Yekemîn Çîroka Modern di cihanê de êwra destpêkirina çîroka modern di sedsala XIXemîn de ye. Modernîzma çîroknûsiya kurdî jî di heman sedsalê de ye. Mirov li ser heyama wêjeya kurdî li pêvajoya dawiya serdema klasîk û destpêka modernîzmê raweste ewê bê dîtin ku, wêjeya kurdî, ji aliyê pêşveçûnê wekî wêjeya cîhanê bi şeklekî asayî pêşdeçûye. Eger ku, li derekî aliqîbe jî, ev cihê ku lê sekinî ye -yan jî hilkumî ye- ne sedsala XIXan, sedsala XXan e. Her wekî Firat Cewerî di berhema xwe ya bi navê Antolojiya Çîrokên kurdî de pêwendiyê bi Mem û Zîna Bazîdî datîne û dibêje, berî sed û şêst salan çîroka hunerî ya nûjen hatiye nivîsandin. Duhokî di gotara xwe de taybetiya çîroka Mem û Zînê a Mele Mehmûdê Bazîdî bi berfirehî vedibêje. Li gorî wî ev berhema navborî ne ji aliyê teknîk û ne jî mijarî kêmî çîroknûsiya cihanê ye.
Li gorî çavkaniyên di destê me de ye, ev berhem, yekemîn çîroka hunerî ye ku bi hêmanên nûjen û di sedsala XIXan de hatiye nivîsandin Mela Mehmûdê Bazîdî, berhema hêja û giranbiha a Ehmedê Xanî Mem û Zînê, kiriye forma çîrokê û wê jî weke berhemên dinê radestî Jabayî kiriye. Reşîd Findî ji bo vê çîrokê dibêje, nusxeyek ji wê çîrokê di pirtûkxaneya Petersburg a Rusyayê û nusxeyeka di jî li pirtûkxaneya Longezê li Parîs a Fransayê 1960î de Rudenko digel pêşekekê li Moskowê ev diweşîne.
Em bi pirtûka Ferhad Pîrbalî ya bi navê Mele Mehmûdê Bazîdî ya ku di sala 2000î de çapbûyî re, bi vê rastiyê û hinek şaşiyên xwe hesiyan. Berî berhema Ferhad Pîrbalî, çîroka Le Xewma ya Cemîl Saîbî, ku di sala 1925an de hatibû belavkirin wekî yekem çîroka kurdî ya nûjen dihat zanîn. Lê, piştî bi dîtina çîroka Şiwêş a Fûadê Temoyê ku di sala 1913an bi kovara Rojî Kurd belav bibû êdî ew dîrok bi 12 salan paş de biribû. Niha dema çîroka Mem û Zîn a Mele Mehmûdê Bazîdî ku di sala 1856an de nivîsî hate dîtin û sax kirin êdî dîroka çîroka kurdî pêncî û heft salên din jî paş de çû û rûpelekê zêrîn ji bo wêjeya kurdî hate neqişandin.
Darqespa zêrîn (bi fransî: Palme d'Or) xelata bilindtirîn e ku li Festîvala Fîlman a Cannesê tê xelat kirin.
Navê xelatê di sala 1955an de ji hêla komîteya birêxistinkirina festîvalê ve hate danîn. Berê, ji sala 1939an heta 1954an, di festîvalê de xelata herî bilind xelata Grand Prix du Festival International du Film bû. Di navbera salên 1964 - 1974an de nav hate guherandin û bu Grand Prix du Festival. Di sala 1975an de carek din hate guherandin û bu Dargespa zêrîn.
Darqespa zêrîn bi gelemperî wekî yek ji xelatên herî bi prestîj di warê pîşesaziya filman de tê hesibandin.
Rafal Zeierz (jdb. 11ê kanûna pêşîn 1974 li Warşova, Polonya) - lîstikvan û şêwirmendê dadî yê Polonî, parêzer bi besayetiyên amerîkî, parêzer bi besayetiyên brîtanî û hevparê ê di beşa pargîdaniya Weil e.
Wekî lîstikvan, ew di 1984an de bi rola Adasê piçûk re di fîlma Dom wariatów de pêşkeşa xwe ya yekem çêkir. Dema ew nûciwan bû ew di fîlmên Tajemnica puszczy, W piątą stronę świata û Skarga de lîst.
Ew û Heather Mitchell li her du rêzefîlmên polon-awistralyayî Spellbinder û lîstin, li wir ew rola Gryvon lîst.
Ew dev ji karê xwe ya ber bi kariyera dadmendiyê ve berda.
Wî di sala 1998an de di Fakulteya dad û rêveberiyê de li Zanîngeha Warşova bi xelatan qedand. Piştî ku stîpenda Fulbright wergirt, di 2000an de ew ji Zanîngeha Harvardê mezûniyeke LLM xelas kir. Di heman salê de ew li Komeleya Dadên Dewletê ya Nû York-ê hate pejirandin, û di 2003-an de ew wek parêzer li Dadgeha Bilind ya Keyaniya Yekbûyî hate pejirandin. Di sala 2004n de ew li Polonya wekî şêwirmendê dadî hate pejirandin. Piştî ku sala 2000 tevlî Weil bû, ew salek li nivîsgeha Weil li New York û sal û nîvekê li nivîsgeha Londonê derbas kir, berî ku di 2003 de li nivîsgeha Warşovayê guherand.
Eden Hazard (7 Kanûna paşîna 1991) di klûbê spanî de Real Madrid wekî wergêr an êrişkar, û her weha ji bo tîmê neteweyî ya Beljîka jî dilîze. Hazard, bi berfirehî wekî yek ji baştirîn lîstikvanên li dinyayê tê qebûl kirin, ji bo afirîneriya xwe, leza bilez, bilez, dribbûn û derbasbûn tê zanîn.
Lille.
Eden Hazard di sezona 2007-08 an de 4 pêşbirk çêkir û bê gol nehişt. Di 24 gulana 2007 de, wî maça xwe ya yekem bi kincê Lille lîst.
Chelsea.
Di 1 tîrmeha 2012 de, wî ji tîmên Lîga Premierê ji 40 mîlyon Euro ji Chelsea re veguhestin. Hazard bi Chelsea re peymanek 5-sale îmze kir. Piştî îmzekirina peymanê, Hazard li ser hesabê xwe yê twitterê got: Min bi şampiyoniya Lîga Championsampiyonan re îmze kir.
Hazard di sezona 2012-13 an de 34 pêşbirk çêkir û 9 jî kir hedef. Wî di 19-ê tebaxê 2012-an de, di maça Wigan de ji bo cara yekemîn jersey Chelsea maç kir. Maç bi pêşbirkek 2-0 bidawî bû.
Di 7 hezîrana 2019 de, klûbê La Liga Real Madrid li ser malpera xwe ragihand ku Hazard dê ji bo wan demsala 2019-20-20 be, ji wan re bibe nîşan. Wî ji 30ê hezîrana 2024 ve ji bo destpêkirina xercê destpêkê ragihandiye 100 milyon €.
Belçika.
Ew maça xwe ya yekem ligel Belçîka di 28ê adara 2009-an de li hember Bosna-Hersek û Qoserê pêk anî. Maç bi deqeyek 4-2 têk çû. Wî di 7-ê çiriya pêşîn a 2011-an de li Belçîkayê di maçek li hember Kazakistan de gola xwe ya yekem avêt Maç bi pêşbirkên 4-1 bi dawî bû.
Divock Okoth Origi(jdb.18 nisana 1995) gogbazekî profesyonel ê Belçîkî ye ku wek pêşek ji Liverpool û tîmê neteweyî ya Belçîka re dilîze.
. Ew kurê lîstikvanê profesyonel ê Kenya Mike Origi ye.
Origi dest bi karîyera xwe li Lille kir, û di 2013-an de pêşbirka pîşeyî ya ji bo wan kir. Salek û nîv sal şûnda, ew ji bo 10 mîlyon £ ji hêla Liverpool ve hate imza kirin, ku wî ji bo Lîza 1-2014-ya Lîga 1-ê deyn kir ku wî vegerîne Lille.
Piştî ku li Liverpoolê ji ber birînan birîndar bû û salek li deyn li derveyî Wolfsburgê li deyn derbas bû, Origi di sezona 2018–19-an de rolek girîng da klûbê. Piştî ku di maça şeş deqîqe ya birîndarbûnê de derba Merseyside di Derfiroşê de li Enfield hate bidest xistin, Origi du caran li hember Barcelona di Kûpaya ampiyonan a Lîga Championsampiyonan de du caran gol avêt ku Liverpool bi 4-3 li ser hev bişîne, beriya ku ew jî golê duyem li hember bi dest bike. Tottenham Hotspur di Fînala Lîga ampiyonan a UEFA ya 2019an de ku Liverpool 2-0 qezenc kir. Ew beşek bû ku beşdarî sezona jêrîn a Lîga Premierê ya 2019-2020-ê bû, sezona pêşîn a Liverpool-ê 30 salan.
Origi yekem pêşbirka xwe ya navneteweyî ji bo Belçîkayê di sala 2014-an de çêkir, û ew beşek ji tîmê wan bû ku gihîşt çaremîn-fînalê ya Kûpaya Cîhanê ya 2014 FIFA, di dema ku ew bû gola herî mezin golên dîroka Kûpaya Cîhanî ya Belçîkayê.
Kariyera zû.
Origi kariyera xwe dest pê kir futbolê li akademiya ciwanan Genk kir ku ew neh sal derbas kir berî ku ew ji Gulê di gulana 2010-an de, di 15 saliya xwe de hate îmzekirin, piştî ku nêzîkatiyek ji hêla Manchester United ve vekir.
Di 24 Kanûna paşîna 2013 de, Origi di pêşbirka 3–1 derveyî ya Lille de li hember Plabennec di pêşbaziyek 2012–13 Coupe de France de pêşbirkek negotî bû. 9 roj şûnda, wî li ser pêşbirka pêşbirkê ya pêşverû ya Lille kir, ku di deqîqeya 69-an de ji bo Ronny Rodelin wek şûna wî hat û di lîstika xwe de tola xwe ji 1-0 li hember Troyes derxist.
Liverpool.
Di 29 Tîrmeha 2014 de, klûbê Premier League Liverpool ragihand ku wan veguheztina 10 mîlyon £ ji bo Origi, ku peymanek pênc-salî îmze kir, lê tavilê ji bo sezona 2014-15-an de vegeriya lîlyayê.
Deyn ji bu Lille.
Di pêşbirka xwe ya yekem a li Lille de, Origi gola xwe ya pêşîn a sezona nû ya Ligue 1 bi riya ceza li dijî Caen avêt da ku pêşbirkek 1-0 ji bo alîgirê xwe peyda bike. Ev yek piştî ku wî ji hêla berevan Dennis Appiah ve hat xistin nav qutikê, ku ji hêla arbitr ve ji hêla 70-ê de hate şandin.
Vegerîyan bu Liverpool.
Di 11 Tîrmeha 2015 de, Origi di koma 30-zilamî ya Liverpool-ê de ji bo gera xweya pêş-demsala Thailand, Australia û Malaysia hate nav kirin. Di pêşbirka wî ya ne-pêşbirkê de ji bo Liverpool, pêşbirkek pêşbirkê li dijî Thai All-Stars di 14-ê Tîrmehê de, Origi di yekem pêşbirka xwe de ji bo klûbê bi serketî 4-0 xelas kir.
7ê nisana 2016, rêveberê Liverpool Jürgen Klopp bi surprîz dest pê kir Origi li pêş Sturridge (tîmê yekem-êrişkar hilbijartin) di dema maça sê-çaremîn a Liverpool Europa League de li dijî Borussia Dortmund, alîgirê berê yê Klopp.
Di pêşbirka 1–1 de Origiî golek dûrî girîng avêt. Sê roj şûnda, wî du gol bi serketinek 4-1 li hember Stoke City bi dest xwe xist û piştî ku ew li şûna aei Ojo di nîvê maçê de cîh girt.
Di 7ê Gulana 2020-an de, Origi ji bo cara yekem di Lîga Championsampiyonan de golek avêt, di nîvek nîv-fînalê ya duyemîn de li dijî Barcelona, ​​golek girîng kir, da ku armanca dawîn ji bo temamkirina vegera Liverpool-ê ji kêmasiya lîga yekem-sê-armanc kir.
Origi li Ostend hat dinê û li Houthalen-Oost de mezin bû. Navê wî basketbolvanê Serbî Vlade Divac bû.
Ew hat nav malbatek futbolê de: bavê wî, Mike Origi, ji bo KV Oostende (di heman demê de Divock ji dayik bû) çû Genk, di navbendên din ên Belçîkî, ​​û her weha tîmê neteweyî ya Kenya de lîst.
Janet Klein yek ji dîroknasa amerîkî ye. Li ser Dîroka Kurdistana Osmaniyan dixebite.
Di Zaningeha Akronê de akademîsyen e
-van (bi soranî: ڤان- an jî وان-), di zimanî kurdî de, qertaf û paşgireke çawahî û pevgirêdanê ye. Bo mînak: dilovan, mîhrîvan, şervan û gavan.
Peyva "ga" bi paşgira "-van" dibe "gavan" bi wateya ew kesê ku xwediyê gayan e. Peyva "rojname" bi paşgira "-van" dibe "rojnamevan", lê kesekî rojnamenivîs (rojnamenûs) e, ne bi wateya xwediyê rojnameyekê ye.
Qertafa der an da ji bo lêkirin bikar tê an jî navan.
der geva bi lêker û nave ve têkir. dibe wata bedilkirn an jî derindin an birin an tiştekî ji tiştekî xilas bikî bo mînek bi der manî dê ji derda xila bî bi musîkê dê ji " xeme derkevî". deme ku tiştek bi liva an jî ji cihê xwe her cihekî an xwe ji tiştekî xilas dike an tu bi biyî cihekî din. wê çaxê qertafa der dewir dibîne. ji bo mînek ezê te hevêmeder e an azê te derînim.
Festîvala Fîlman a Cannesê festîvaleke ku her sal li Cannes, Fransa, tê li dar xistin. Fîlmên ji çar aliyê cîhanê tên pêşandan.
Tenê kesên ku têne vexwendin dikarin beşdarî festîvalê bibin. Fîlma herî rind Palme d'Or (Darqespa zêrîn) digire. Jurîyek biryar dide ka wê kîjan fîlm xelatan qezenc bikin. Jurî ji kesayetiyên navdewletî yên sînemayê pêk tên.
Yılmaz Erdoğan ("bilêvkirina bi kurdî: Yilmaz Erdoẍan" 4'ê sermawezê 1967, li Colemêrg) nivîskar, lîstikvan û derhênerek Kurd e. Li Tirkiyê şanogerek navdar e. Salên dawî de sê filmên serkeftî çêkirin. (Vizontele, Vizontele Tuuba, Organize İşler). Herçendî bi eslê xwe Kurd e jî ti têkiliya wî bi cîhan û hunera Kurdî re nîne. Wekî senarîst û derhênerên Tirkên navdar, di fîlmên xwe de mijar û kesayetiyên Kurdan bi zimanê Romî (Tirkî) amade dike. Filmên wî yên ku senaryoyên wan Colemêrgê didin nîşandan, Vizontele 1-2 bi mesajên qelsên polîtîk in û pirr bi hest in.
Kurd jî Tirk jî rexneyan li wî dikin.
Di kampanyeyeke giştî de 100.000 YTL (nêzîkî 60.000 Dolar) bo têkoşîn bi pêşmergeyên Kurd re dide artêşa Tirk û di bernameyeke zindî ya TVê de, bang li herkesî dike ku alîkariyê bidin dewleta Tirk, daku dawî li terorê (qesta wî hêzên çekdar ên PKKê bû) bîne. Ev yeka han ji aliyê hezkiriyên wî yên Kurd ve tê şermezarkirin.
Dîsa medya û çapemeniya rastgîr a Tirk gelek caran, ji ber ku wî carekê gotiye "ez bi Kurdbûna xwe serbilind im", rexneyên giran lê kirine. Herçendî wî bi dehan caran gotiye "ez bi Tirkbûna xwe serbilind im" jî helwesta wan nehatiye guhertin.
Hevsengî, (bi îngilîzî: "balance, equilibrium") ji boy rastkirin an jî parastina pozîsyona laş, belavkirina giraniya laş a bi awayekî yeksanî.
Guhê navî navend e ji boy hestê bihîstin û hevsengiyê.
Li gel erkê nasîna dengan, parastina hevsengiya laş jî bi alîkariya guhê navî pêk tê. Bi alîkariya hestê hevsengiyê, mirov dikare li ser lingê xwe bisekine û li erdê nekeve. Ango hestê hevsengiyê laşê mirov ji xeteriyê diparêze, karên rojenê yê mirov hêsantir dike. Hevsengiya laş bi hevkariya mejîk, guhê navî, çav û masûlkeyên peykerê tê parastin. Heke hevsengiya laş ne rêkxistî be, dewxa mirov tê, li mirov gêjî peyda dibe, dibe ko mirov nikaribe li ser lingan bisekine an jî dibe ko mirov biverişe. Bi taybetî dema rêvîtiyê de ev rewş hê pirtir rû dide. Hin mirov gava di erebê an ji di keştiyê de rêvîtî dikin, hevsengiya laşê wan serûbin dibe, gêjî û hestê verişînê li wan peyda dibe.
Di guhê navî de pênc pêkhate berpirsiyar in ji boy dabînkirin û parastina hevsengiya laş, evana sê cogên kevanî û du kîsikok in. Cogên kevanî û kîsikok bi navbeynkariya dalanê bi hev re girêdayî ne û wekî dezgeha dalanî (bi îngilîzî: "vestibular apparatus") tê navkirin. Dezgeha dalanî bi şileya endolîmf tijî ye. Li guhê navî, beşa dalanê de mûxane hene, mûxane bi eslê xwe mîkanîkewergirin û dişibin mûxaneyên endamê Cortî yê di nav lûlpêçê de, lê erkê van mûxaneyan ne ji boy wergirtina pêlên deng, lê ji boy dabînkirina hevsengiya laş e.
Erk û pêkhateya cogên kevanî.
Di her guhekî mirov de sê cogên kevanî heye. Cogên kevanî pêkhateyên lûleyî ne, li ser dalanê de wisa cih bûne ko di navbera her yekê de goşeya 90 pile heye. Cogên kevanî li gor cihê (pozîsyon) xwe tên navkirin.
Di nav ampulên hersê cogên kevanî de pêkhateyek bi navê kupul ("cupula") heye, kûlkên mûxaneyên hestê hevsengiyî di nav kupulê de cih digirin
Coga pêşî û ya paşî bi awayek stûnî, a teniştê jî bi awayek asoyî bi kîsikê utrîkilê("utricle") ya hundirê dalanê ve girêdayî ne. Her yek ji cogên kevanî ji kîsikê utrikilê dest pê dike û disa li utrikilê dawî dibe. Ji herdu seriyên lûleya her cogê, seriyek teng e, ya din li nezikê qulika utrikilê piçek fire û werimî ye. Ev beşa fire ya coga kevaniyê wekî ampul ("ampulla") tê navkirin. Li nav ampulê de hestewergirên hevsengî yê coga kevanî heye. Livîna goşeyî (bi îngilîzî: "angular motion") ya serî a ber bi jor û jêr, pêş û paş, çep û rast ji aliyê hersê cogên kevanî ve tê hestkirin.
Coga kevanî ya asoyî, livîna serî ya ji hêla rastê ber bi ya çepê an jî ji hêla çepê ber bi aliyê rastê ve dinase. Wekî mînak, kurdên misliman li dawiya nimijê de silav didin “Es-selâmu aleykum ve rahmetûllah” û serê xwe ber bi aliyê rastê ve vedigerînin, paşê ji aliyê rastê ber bi aliyê çepê dizivirînin. Di vê demê de coga kevanî ya asoyî ji livîna serî agahdar dibe.
Coga jorî (coga pêşî), livîna serî ya ber bi pêş û paş dinase. Wekî mînak, gava mirov serê xwe dihejîne û dibêje erê erê.
Coga paşî, livîna serî ya ji sermilêk heta ya dinê dinase. (stû ber bi rastê an jî çêpê ditewe) wekî mînak, gava av dikeve guhê mirov, mirov serê xwe ber bi sermile ve ditewîne.
Di nav ampulên hersê cogên kevanî de pêkhateyek bi navê kupul ("cupula") heye, kûlkên mûxaneyên hestê hevsengiyî di nav kupulê de cih digirin. Kupul pêkhateyek nermokî ya mîna jel e. Ji ber herika endolîmfa nav cogên kevanî, kupul bi hêsanî dilive û kûlkên mûxaneyan ditewîne.
Erk û pekhateya kisikên dalanê.
Pozîsyona (cih) serî ji aliyê utrîkil û sekulê ve tê hestkirin.
Dalan du kîsikok lixwe digire navê van kîsikokan utricle û saccule e (bilêvkirin: utrîkil û sekul). Di nav van kîsikokan de mûxane hene, cihê (pozîsyon) serî ji aliyê van herdu kisikokan ve tê hestkirin. Ango livîna serî ji aliyê cogên kevanî, pozisyona serî ji aliyê utrîkil û sekul ve tê hestkirin. Hestewergirên van herdu kîsokokan ji boy hestkirina tawdana hêllî (bi îngilîzî: "linear acceleration") ye. Wekî mînak, tewdana erdkêşê cureyek ji tewdana hêllî ye.
Çavê mirov girtî be an jî mirov di cihekî tarî be, dîsa ji mirov bi alîkariya van kîsikan hest dike ko kîjan alî jêr, kîjan alî jor e. Hestewergir di nav utrîkilê de bi awayê asoyî, di sekulê de bi awayê stûnî cih bûne. Ango di navbera hestewergirên herdu kîsikokan da goşeya 90 pile heye.
Di nav utrîkil û sekulê de pêkhateyek heye bi navê makul (macula). Makul li gel xaneyên din mûxaneyan ji lixwe digire. Makul jî bi perdeyek nermokî dapoşî ye. Navê vê perdeyê, perdeya otolîtî e.Serê kûlkên mûxaneyan di nav perdeya otolîtî de dirêjkî ye. Perdeya otolîtî belûrên kalsiyuma karbonat (CaCO3) lixwe digire. Hêza erdkêşê bandor li ser pirtikên kalsiyuma karbonatê (kevirên guh) dike. Ji ber ko rêzbûna hestewergiran di nav utrîkil û sekul de ne yek e, şeweyî çalakbûna wan jî ji hev cuda ye. Hestewergirên utrîkilê bi tewdana asoyî (bi îngilîzî:"horizontal acceleration") çalak dibin. Wekî mînak, gava mirov di erebê (otomobîl) de diçe ji ber kêmbûn an jî zêdebûna leza otomobîlê tewdan çê dibe, utrîkil li gor vê tewdanê ji pozîsyona serî û laş agahdar dibe. Hestewergirin sekulê taybet in ji boy wergirtina tewdana stûnî (bi îngilîzî: "vertical acceleration"). Wekî mînak, gava mirov di esansorê ("elevator") de hildikişe an jî dadikeve tewdana stûnî çê dibe, sekul ji vê guherînê agahdar dibe. Tewdan dibe sedama tewîna kûlkên mûxaneyan, bi vî awayê mûxane erkê kar dide destpêkirin.
Gava mîrov dilive di heman demê de serê mirov jî dilive an jî pozîsyona serî diguhere. Livîana serî dibe sedama livîna şileya endolîmfê ya cogên kevanî, utrîkil û sekulê. Endolîmf jî mûxaneyan ditewîne. Tewîna mûxaneyan hestewergirên mîkanîkî yên li ser parzûna mûxaneyan çalak dike û ji boy alûgorkirina iyonan cogên parzûnê ve dike. Alûgorkirina iyonan, erkê kar dide destpêkirin. Ango enerjiya pestoya şileyê ji boy enerjiya elektrîkê tê veguherîn (hesteveguherandin). Bi erkê kar demareragihandin ji mûxaneyan tê guhêztin boy demarên hevsengiyê (demarên dalanî). Bi navbeynkariya demarên hevsengiyê demareragihandin digihîje lakêşemoxê, ji wir jî tê şandin boy mejîkê. Mejîk li gel guhê navî, ji çav, masûlke û gehan jî demareragihandin werdigire. Mejîk hemû ragihandinan rêk dixe, tekûz dike, paşê dişîne tûkila mejî, masûlke û gehan. Bi vî awayê heke pozisyona laş de guherîn hebe, bi alîkariya masûlke û gehan ji boy pozîsyona nû ya laş hevsengî tê avakarin. Bi rêkxistina hevsengiyê, pozîsyona laş ji boy rewşa nû tê guhertin ko mirov li ser lingan bimîne û nekeve erdê. Her çiqas serê mirov bilive jî çavên mirov dikarin rasterast li xalek sabît binêrin. Bi vî awayê gava pozîsyona laş diguhere, çav hê jî bi awayekî çalak ji derdor agahî digirin.
Heke mirov çavên xwe bigire û li dora xwe 5- 6 caran bizivire, paşê bisekine û çavên xwe veke, gêjayî li mirov peyda dibe, mirov li erdê dikeve, nikare li ser piyan bisekine. Sedema vê rewşê xirabûna hevsengiya laş e. Gava mirov li dora xwe dizivire, wekî hemû beşên laş, cogên kevanî jî bi serê mirov re dizivire. Di nav cogên kevanî de şileya endolîmf heye. Di destpêka zivirînê de ji ber tewdana erdkêşê endolîmf di cihê xwe de dimînê. Ango cogên kevanî dilivin lê endolîmfa nav cogan paşê dilive. Ev rewş dibe sedema tewîna mûxaneyan û destpêkirina erkê kar. Di demek kurt de endolîmf jî dilive, leza zivira endolîmf û cogên kevanî yeksan dibe, mûxaneyên tewandî rast dibin. Îcar li dawiya zivirê, gava mirov disekine, cogên kevanî jî disekinin, lê herrika şileya endolîmfê di nav cogan de ji boy demek kurt didome. Endolîmf bi livîna xwe mûxaneyan disa ditewîne û erkê kar dide destpêkirin. Demareragihandin tê şandin boy mejîkê. Ango ji mejîkê wetrê serî he jî dizivire. Lê di heman demê de çav û masûlke jî demareragihandin dişînin mejîkê û mejîkê jî rawestana laş agahdar dikin. Ev rewş dibe sedema çêbûna tevlihevî di mejîkê de. Mejîk ji aliyekî de hewl dide ko pozîsyona laşê rawsetî rast bike, di heman demê de jî ragihandin dişîne masûlke û çavan bo berdewamiya zivira laş. Ji ber vî tevliheviyê mirov nikare bi hêsanî li ser piya bisekine, dewxa mirov tê û mirov dikeve erdê. Demek şûn ve livîna endolîmfê disekine, îcar li gel çav û masûlkeyan, ji guhê navî jî agahiya rawestîna laş digihîje mejîkê. Mejîk jî ragihandin dişîne masûlke, geh û çavan ji boy serastkirina pozîsyon û parastina hevsengiya laş.
Rêwîtiya di erebeyê an jî di keştiyêde endolîmfê bi awayek ne asayî dilivîne demareragihandin bi awayek tevlihev digihîje mejîkê. Demareregihandinên ji guhê navî ji mejîkê re dibêjin serî û laş dilive, lê ragihandinên ji çav û masûlkeyan jî ji mejî re dibêjin serî û laş rawestî ye. Loma di rêwîtiyê de dewxa hin mirovan tê û diverişin. Di rewşek wisa da divê mirov li kêleka şofêr rûnê û li aliyê pêşiya erebê mêze bike. Bi vî awayê çav jî êdî ji mejîk re dibêjin serî û laş dilive.
Enstîtuya Kurdî ya Washingtonê rêxistineke perwerdehî û lêkolînê ye ku li ser Kurdan radiweste. Ew li Washington DC di Îlona 1996an de ji hêla Doktor Necmeddîn Kerîm ve hate damezrandin, mebestên wê bilindkirina hişmendiya pirsgirêkên kurdî, pêşvebirina mafên mirovan li deverên kurdî û piştgirîkirina pêşkeftina civaka sivîl di nav Kurdan de ye.
Her weha komîteyek wê ya şêwirmendiyê heye ku ji kurdnasên navdar ên wekî Martin van Bruinessen, Ebbas Vali, Emîr Hesenpûr û Michael L. Chyet pêk tê. Enstîtu ji bo her du zaravayên Soranî  û Kurmancî kursên zimanê Kurdî di astên destpêkî û pêşketî de pêşkêş dike.
Washingtonê
Mele Mehmûdê Bazîdî ji bo amadekariya ferhengeke zaravayê Hekarî û Rewendî alikariya Alexandere (Auguste) Jaba kiriye. Pêşgotina destnivîsî ya ji aliyê Mele Mehmûdê Bazîdî ve ji ferhengê re hatiye nivîsandin, li Pirtûkxaneya Akademiya Rojhilatnasiyê ya Lenîngradê bi jimara (D448) hatiye parastin. Sernavê wergera vê berhemê “Vocabulaire Kurde des Dialectes de Hekarî et Rewendi par A. Jaba. Consul de Russie Erzeroum le 15 Mars 1958” ye. Berhem di sala 1984an de ji aliyê Maruf Xezenedar ve hatiye çapkirin.
Mele Mehmûdê Bazîdî di pêşekê de bi zaravayê kurmancî behsa hinek taybetmendiyên zimanê kurdî dike. Desnivîsa Mele Mehmûdê Bazîdî bi kurmancî-bi elîfbeya erebî; bi kurmancî-bi elîfbeya latînî û wergera frensî; di beşa duduyan de jî di penc sitûnan de bi şêweyê Rewendî-bi latînî; bi şêweyê Rewendî bi erebî; Hekarî bi latînî- Hekarî bi erebî û bi frensî.Bazîdî di warê amadekirina rêziman û hinek pirsên ziman û alfabeya kurdî de jî çêbûye. Bi zaravayê kurmancî, behsa hinek taybetmendiyên zimanê kurdî dike. Ev pirtûk, bi destxetê yekê bi navê Şehnezer û di sala 1858an de hatiye ji berkirin. 49 rûpel e, di her rûpelê de 13 rêz hatine nivîsandin. Rudenko ji vê berhemê re dibêje ev berhem, di derheqê ziman û rêzimana kurdî yekemîn çavkanî ye.
Risaleyekê di behsa şaîr û musenefên di Kurdistanê rîsaleyeke Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale ji aliyê Mele Mehmûdê Bazîdî ve bi piştgiriya Alexandre Jaba di nîveka sedsala 19an de hatiye nivisandin. Piştî ku li Ewropayê xebatên li ser kurdolojiyê di sala 1789an de bi gramera Garzoniyê îtalî dest pê kiriye ne bi gelekî, di nîveka pêşîn a sedsala 19an de rûsan jî dest avêtine Kurdolojiyê. Di vê demê de Akademiya Rûsîstanê, balyozê Rusîstanê yê Erzîromê A. Jaba (1800-1891), bi komkirina berhemên kurdî û
rêkirina wan bo Rûsistanê wezîfedar kirine. Jaba, li Erzeromê 17 Salan jiyaye (1848-1866) û bi arîkariya melayên kurdan ên weki Mele Mehmûdê Bazîdî, Taha Hecî Ebdulezîz, Mihemed Xerib Silêman, Şah Neze, Mela Mihemed, Hesen Hekîmbaşî û Mihemedê Muksî li ser destnivîsên kurdî gelek xebat kirine.
Rîsaleya "Şa'ir û Musennefên di Kurdistanê" jî yek ji van xebatan e. Ev xebat di sala 1860î de li Sankt Petersbûrgê bi navê "Recueil de Notices et Recits Kourdes" ("Cimayî rîsale û hikayetên kurdî") hatiye çapkirin. Bi vî awayî cara pêşî di vê berhemê de derheqê biyografiya helbestvanên kurdan de rîsaleyek hatiye çapkirin.
Herçiqas ev berhem û ev rîsale ji aliyê Jaba ve hatibe çapkirin ji, wekî hemû berhemên wî yên li ser kurdan, di amadekirina vê berhemê de jî rola sereke ya Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Eger Jaba nexwestiba, ew berhem û agahiyên derbareyê vê edebiyatê de kom nedibûn. Herweha eger Bazîdî di serî de piștgirî û agahî nedaba Jaba, dîsa ev tişt pêk nedihat.
Di vê rîsaleyê de derbareyê heşt helbestvanên kurd de agahî hene. Ev helbestvan jî ev in: Eliyê Herîrî, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran, Melayê Bateyî, Ehmedê Xanî, Îsmaîlê Bazîdî, Şerefxan û Miradxanê Bazîdî. Çawa ku tê dîtin di rîsaleyê de tenê helbestvanên kurdên kurmanc cih girtine. Bi qasî ku tê zanîn ev rîsale yekem xebata biyografik e ku derheqê helbestvanên kurdan de hatiye amadekirin. Herçiqas rîsaleyeke biçûk jî be, ji ber ku di vî warî de xebata ewilîn e zehf bi qîmet e. Dîsa herçiqas rîsale hatibe çapkirin jî, ji ber ku di serdema klasîk de hatiye amadekirin û agahiyên wê ji aliyê
melayekî klasîk ve bi terzê berê hatine dayîn em vê rîsaleyê wekî tezkîreyeke biçûk ku bi terzê tezkîreyên rojhilatê hatiye nivîsandin dihesibînin.
David Motadel (jdb. 26ê kanûna pêşîn 1981 li Detmold, Almanya) dîroknas û rojnamevanê ramyarî yê alman e. Ew li Dibistana Aborî û Zanistiya Siyasî ya Londonê profesorê hevgirtî yê dîroka navneteweyî ye.
Motadel li Detmold mezin bû û di zanîngehên Freiburg, Basel û Cambridge de dîrokê xwend. Di dema xwendina xwe de, ew bû bûrsê Weqfa Akademîk a Gelê Alman.Wî doktoraya xwe sala 2010-an ji Richard J. Evans li Zanîngeha Cambridgeê wergirt, li ku ew bursê Gates bû.
Motadel di serî de dîroka Ewropa û têkiliyên wê bi cîhana neewropî re lêkolînan dike. Pirtûka wî li ser dîroka Misilmanên di bin serweriya Alman de di Şerê Cîhanî yê Duyem û siyaseta îslamî ya rejima Nazî de pejirandinek navneteweyî wergirtiye.
Li gorî Armin Fuhrer, Motadel dê tiştek bikira "ya ku tu dîroknasek ji berê ve nekiriye: Motadel pirtûkek nivîsandiye ku têkiliyên di navbera Nasyonalsosyalîzm û Îslamê de berfireh eşkere dike".
Endamî.
Fellowê Civaka dîrokiya keyî
Ev pirtûk di eslê xwe yê Eliyê Teremaxî ye. Lê Mele Mehmûdê Bazîdî ew ji nû ve bi rêkûpêk kiriye û nivîsandiye û pêşgotinek jî jê re amade kiriye. Dixuyê ku Eliyê Teremaxî ev pirtûk di destpêka sedsala 17'an de nivîsandiye. Çinkî Vladîmîr Mînorskî di Ansiklopediya Îslamê de dibêje: “Eliyê Teremaxî di sala 1591î de hatiye dinê".
Ferhad Pîrpal di pirtûka xwe ya navborî de, di vî warî de agahdari dide û wiha dibêje: “A. Jaba di du nameyên xwe yên dîroka wan 17.06.1858'an û 02.04.1859'an de, ku ji rojhilatnasê Elmanî Lerinhardet Dorin re dişîne wiha dibêje: Ev destnivîsa hêja beriya sala 1857'an li ba melayekî xelkê Hekariyê bû, min jê daxwaz kir ku bide min an bifroșe min, lê wî nefiroșt. Navnîşana destnivîsê ya Fransizi ev e: Gramaire Kurde par Ali Teremakhi offert a l'Academie Imperial des Sciences a St-Petersbourg, par A. JABA". Lê piştre em j1 meqaleyekê ku di berhema Mele Mehmûdê Bazîdî ya bi navê “Cami'eyê Risaleyan û Hikayetan" ku ji çil çirok û sê maqaleyên ji aliyê wi bive xwe ve hatine nivîsandin pêk tê -yek ji wan maqaleyan a ku em dikin- û ji aliyê A. Jaba ve wergera wan a Fransizî hatiye kirin û li Petersburgê bi pêşgotinekê re ji aliyê Peter Lerch ve Kurdi û Fransiziya wê hatiye weşandin, hîn dibin; Mele Mehmûdê Bazîdî diçe li ba wî melayê xelkê Hekariyê û ew pirtûka Eliyê Teremaxi jê werdigire. Piştre ji ew bi xwe về destnivisê ji nû ve vedijîne û ew bi pêşgotineka di warê jiyana dîni û rewşenbîri ya di nav mizgeftên wî wextê yên Kurdistanê de, awayê xwendina dersê û bi kurteyek di warê jiyana Eliyê Teremaxî de teslîmê A. Jaba dike.
Belê, xuya dike ku cara ewil e Mele Mehmûdê Bazîdî ev berhema Eliyê Teremaxî ya hêja û yekemîn car bi kurdî nivîsandina rêzimanêkê, peyde dike û piştre jî ew ji nû ve divejîne û dixe li ber destê xwendevanên kurd. Heta niha çend kesan di der barê vê pirtûkê de hinek agahdarî dane. Yek ji wan wêjevanê hêja Marûf Xeznedar e.
Navên kurmanciyan ku temam û bêkemasî dibêjin rîsaleyeke Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan yê Mele Mehmûdê Bazîdî cih digire. Rîsalêyê hin navên mêran hene û du rûpel e. Her du rûpel jî jêr hatiye dayîn.
Navên mêran ên rîsaleyê.
Derbo, Eto, Mîrzo, Xaldo, Xido, Bedo, Mîro, Beko, Pașo, Rizgo, Baro, Bado, Bazo, Babo, Nebo, Xirto, Derbaz, Kiro, Ereb, Azo, Kirêt, Kurko, Hirço, Teyar, Taho, Mirto
Navê jinan bi kurmancî ku temam û bêkemasî tê gotin rîsaleyeke Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan yê Mele Mehmûdê Bazîdî cih digire. Rîsalêyê hin navên jinan hene û du rupel e. Her du rupel jî jêr hatiye dayîn.
Navên jinan ên rîsalyê.
Gulê, Gurê, Zerê, Eyto, Eyter, Beyzo, Beyzar, Sewî, Bazxe, Remlê, Lalê, Lalîxan, Pero, Perî, Perîxan, Rehîme, Riho, Begim, (Yekim), Bego (Yeko), Begimxan (Yekimxan), Xanê, Besê, Nurê, Asê, Xanim,
Nergiz, Sosin, Merse, Tebê, Gozê, Kewê, Gozel, Xezal, Xezê, Xezo, Tehfê, Badê, Bado, Nazê, Nazo, Razê, Mercê
Dergeh an jî derî peyvek kurdiya. ji dû çiqe pêk tê, yek (der) anku ku der ê. dû (geh) anku gehîtin. gehîştin ku-der ê. der gehîn. der bi gehîn ê. Dergeh ji bilî ku bi Xaniya ve ye mirov dikar têra her jor. ji rexekî din ve jî wek navekî wetiyî dihê bikaranîn.
https://www.amidakurd.org/ku/tekst/d%c3%aesan_qertafa_dema_b%c3%aa
Aşivan Navekiyî kurmancîya ji bo kura tê bikaranîn. Aşivan ew kes yê liber Aş û ganim dihêra.
Bexiçevan navekî kurmancî ye. ji wan kesara tê bikar anîn yên li nav baxçeya kar dikin.
Bexçevan ew keseya yê ku di nav baxa û hadiyqa û giya da kar bike.
Rezvan ew kesiya yê ku dinav rez da kar dike. Rez hena yên pir ji fêkiyên û gulla û lamên zebeş e.
https://www.institutkurde.org/en/kurdorama/kurdish_baby_names.php
Melvan an melevan nevekî kurdiya bi wate ew kesê melevaniya dike.
https://file1.hpage.com/002399/31/html/ferheng_kurdishnames.htm
Gavanî karê çêrandina dewêr e. Ew keseyê ku garaneke çêlan di be gerê. Herwesa Gavan navekî kuran jî.
Bêrîvan, jina ku pêz û dewêr didoşe.
Navekî kurmanciya ji bilyî kurmancî ev nave ku ji asas de kurmanciya ketiya di nav zimanên din jî de wek turk. watiya Navê Bêrivan anku hevala şivan. anku ji wan kiça ra tê gotin yên nan û xwarin ji şivan ra dibin. û pez didoşin.
Bêrîvan wek navên dinên kurmançî ji dû çiqa pêkdihê (Bêrî) û qertafa (van) wek navê diyên qertafa van Şivan û Nêçîrvan û Rojnemevan û Sazivan.
Mêvan bi englizî (guest) ew keseya yê di çe malekê û heta demekî diyarkirî yî li wêrê dimîne. an jî li programêkî Tv bibe mêvan. an jî ji weletkî heteba.
Çavkanî .
liebevoll) ew kesiya yê dilgerim û dilnzaik be. her wesan Nevekî kura yê kurdîye jî.
https://www.goodreads.com/book/show/2527719.Naven_Kurdi
Jovan Navekî kurdî yê kura ya.
Behmen Qubadî (jdb. 1'ê reşemiyê 1969, Bane) derhênerekî fîlman ê kurd e.
Behmen Qubadî di sala 1969'an de li bajarê Baneyê, li rojhilata Kurdistanê hatiye dinê. Di dema perwerdebûna xwe de di radyoyeke de xebitî. Di 12 saliya xwe de li bajarê Sineyê bi amatorî tevlî koma derhenerên filman bû û bi wan re kurtefîlm çêkir. Piştî li Tehranê Dibistana Bilind ya Weşan û Çapemeniyê qedand, dest bi wênekêşiya Sanayiyê kir.
Di navbera salên 1995-1999 derhêneriya 10 kurtefîlmên ku di pêşbaziyên netewî û navnetewî de xelat stendiye, kir. Yek ji van fîlma Jiyana li Mijê di Festîvala Clermont-Ferrand (li Fransa) Xelata Juriya Taybet stend.
Di sala 1999 di fîlma derhêner Abbas Kierostamî ya "Ba wê me hilde" asîstantiya sereke kir û di fîlma Samira Makhmalbaf ya Textê Reş de jî yek ji rolên sereke lîst.
Fîlma Qubadî ya Dema Hespên Serxweş di sala 2000'î de di Festivala Cannesê ya Filmê de Xelata Kamereya Zêr, Xelata Sînemaya Ciwan û xelata PIPRESCI girt.
Piştevan ew kese ne yên piştigiriyê li kesekî dikin
Rûniştvan bi englizî population bi elmanî Zählung bi farsî ساکن hijmarek mezinin ji mirove li gûndekî an bajarekî an welatkî di jî. mînek. jimar Rûniştvan ên Duhokê 1,400,000 kese.
https://ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/en/demo_pop_esms.htm
Mihemed Xelîl Xazî yan Hemedê Dûman (z. 1929 - m. 2020) hunermend û kemanjenekî kurd bû.
Malbata Dûman ji Başûrê Kurdistanê koçberî Bakurê Kurdistanê dibin û pişt re li bajarê Kobaniyê dimînin. Hemedê Dûman di sala 1929an de li bajarê Kobaniyê, gundê Şêranê, ji dayik bûye û jiyan û hunera xwe li bajarê Kobaniyê berdewam kiriye.
Malbata Hemedê Dûman bi eslê xwe ji bajarokê Pirdê (Altun Koprî) ne yê li ser bajarê Kerkûkê, lê bapîrên Dûman pêş 200 salî koçberî Bakurê Kurdistanê kirin û pişt re li bajarê Kobaniyê bi cih bûn. Dayika Dûman ji bajarokê Bêlqîsê ye ku bi eslê xwe turkmen e.
Jiyan û destpêka hunera xwe.
Hemedê Dûman bi temenê 12 salî li bajarokê Bêrecûkê xwe fêrî kemanê dike û ji ber ku malbet kurtedemekê li bajarê Sêwregê mabû bi zaravayê dimilî yan kirmanckî dizanibû û di nav malbeta xwe li Kobaniyê bi zaravayê kurmanciya jêr yan soranî diaxifîn lewra kobaniyan digotin "zimanê dûmanî". Dûman bi kemanajeya xwe tevlî şevbirkên Baqî Xido, Hafizê Kor, Cemîl Horo û gelek hunermendên herêmê dibû. Di sala 1972an de diçe Beyrûtê û tevlî konserteke Mihemed Arif Cizrawî û Îsa Berwarî û Gulbuharê dibe
Belgefilma Dûman.
Hunermend û lêkoler Memo Seyda belgefîlmekî bi navnîşana "Dûman, refek kevok, dîrok û bîrok" li ser jiyana 90 salî ya kemenjen û dengbêj Hemedê Dûman amadekiriye, Memo Seyda ew belgefîlmê bi dirêjahiya 48 deqan wekî nameya derçûna masterê ji beşa mûzîk ji Zanîngeha Stembolêya Teknîkê amade kiriye. Ew belgefilma jiyana koçberiyê ya Dûman nîşan dide, jiyana ku bûye qedere miletê kurd bi tevahî. Herwiha di sala 2019an de, belgefîlm di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Dihokê beşdar bibû.
Wesiyeta wî.
Piştî êrîşa Daişê kemenjen û dengbêj Hemedê Dûman ji bajarê Kobanî koçberî herêma Qonya li Turkiyê dike. Wesiyeta xwe ya dawîn ku li herêma Kobaniyê li tenişta gora Baqî Xido were veşartin, lê ji ber nexweşiya koronavayrosê, term bi awayekî demkî li gundê Ziyareta Sirûcê hate binaxkirin, li benda vekirina sînoran da ku termê wî veguhesin Kobaniyê.
Koça Dawîn.
Hunermend Hemedê Dûman di 5ê tebaxa 2020an de li nexweşxaneyeke Enqerê (Tirkiye) çû rehmetê.
Şervan an şerker an leşker bi englizî Fighter an warrior ew keseya yê şer dike. herwesa navekî kura ya bi kurdî.
Dadvan bi englizî referee ew kesya yê ku Edaletê dike. herwesa navekî kurdiyî yê kura ye.
Segvan segvan ji peyva sekman hatiya, sekiman ew kese, ewê ku di havêştina tiştekî de zîrek be. û piraniya hedfên xwe bi armanca bi gehîne. bo mînek Nêçîrvana an jî Tîrhavêj an jî kesên Çekdar li dema ku yek ji wan serkê Sîlaha Xwe an tîrê xwe li tiştekî an jî li dijmin bigira bê ku ew tişte an dijmin bikare xwe jê xilas beke, di bêjin wî kesiyî sekman,
bi wateya ka din Tîrhavjê bikara di yek tîr de tîrê xwe li nîve nîşanê bida, lê wê çaxê ew Tîrhavêje di be Tîrhavêjekî sekman,dibe ku tîr havêjin din jî hebin lê yên din ne gellek di zîrek bin,ku bikarin di yak tîr da li nîvek nîşanê bixin. lewma sekman ji wî ra tê gotin yê herî zîrak be ku ji nave gelleka de be û ji hemwan zîrek tirbe. Vêca ew kesa çî Tîrhavêj be an Nêçîrvan be an jî Çekdar.
Risaleyekê di behsa be'dê eşayir û qebayil û taîfeyê di Kurdistanê navê rîsaleyekê Mele Mehmûdê Bazîdî ye. Ev rîsale nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan cih digire.
Di vê rîsaleyê de Mele Mehmûdê Bazîdî hin navên eşîrên kurdan û hejmara xaneya wan dane. Ev rîsalê heşt rupel e. Temamî navên 155 eşîran heye. Bazîdî eşîrên êzîdî jî diyar kirine. Bazîdî van eşîran şeş beşa sinifandiye.
Jacob Nathaniel Elordi (jdb. 26ê hezîrana 1997 li Brisbane, Queensland, Awistralya) lîstikvanekî awistiralyayî ye. Ew ji bo rola wî di fîlmên ciwanan ên Netflix de The Kissing Booth (2018) û The Kissing Booth 2 (2020), û rêzefîlmê HBO Euphoria (2019 - niha) tête nasîn.
Jacob Elordi di 26 Hezîran 1997 de li Brisbane, Queensland, Awistralya ji dayik bû û kurê John û Melissa Elordi ye. Ew bi eslê xwe Bask e. Heya wî sê xwişkên mezin hene. Ew li dibistana navîn li St. Kevin's College li Melbourn û paşê li Nudgee College li Brisbane xwendi bû. Ew ji ciwaniya de ji lîstikvaniyê re bal kişand û beşdarî gelek dramayên dibistanê bû.
Yekem ezmûna Elordi li ser seteke fîlma Hollywoodê di de wekî ekstra bû. Rola wî ya yekemîn a çalakiyê li ser fîlmeke Awistralyayî Swinging Safari ya 2018 bû, ku rola Rooster dilîze. Elordi jo bo rola xwe wekî Noah Flynn di fîlma komediya romantîk a Netflix de, The Kissing Booth, ku di meha gulana 2018 de pêşde çû bû hat. Ew rola di sekinandina The Kissing Booth 2 de, ku di nîvê sala 2019ê de li Cape Town fîlm kir, û di Tîrmeha 2020ê de hat weşandin. Hê fîlmek li ser fîlmeke sêyemîn, The Kissing Booth 3, ku ji bo 2021 pêk hatî temam kir.
Camiu'l-hikayet, Cami'e elhikayet nav pirtûka Cami’eya Rîsaleyan û Hîkayetan ya Mele Mehmûdê Bazîdî cih digire.
Ev berhem ji çil çîrokan pêk hatiye û 108 rupel in. Ev çil çîrok xwediyê hinek taybetmendiyan in û wekî ew çîrokên ku em dizanin nîn in. Ew hemû ji bûyerên rasteqînî yên di nav xelkê Kurdistanê de qewimî ne pêk hatine. Mele Mehmûdê Bazîdî ew bi wersiyona di nav xelkê de tê gotin nivîsandine û ew kirine çîrok û bi awayekî xweşik û hêja pêşkêş kirine. Ew navên kesan, gundan, ciyan û heta tarîxên tê de hatine bikaranîn, hemû yên rasteqînî ne. Ji ber vê yekê ew ji çîrokên ku tê zanîn cihê ne. Her yek ji wan li ser serpêhatî yan bûyerekê ye.
Çîrokên berhemê.
Çiroka bîst û duduyan, di derbarê zilm û zordestiya kurdên misilman a li ser file û kurdên êzidî ye. Çiroka sî û heştan, di der barê esîrgirtina gerokekî kurdnas ê frensî yê di sala 1219ê koçî (1804ê zayînî) de di qesra mîrê Bazîdî de neqil dike. Di hinek çîrokan de jî ew astengên jinên kurd tê de ne, radixe ber çavan. Tê de çîrokên li ser eşîretên weki rojkan, sipkan û birûkiyan hene.
Çîroka yekem.
Di der barê tamahiya melan a ji bo malê dinê û menfeetperestî û ez û ezîtiya wan de ye.
Çîroka sêyem.
Çîrekek li ser mela û tima bûna wî ye. Jina mela cilên wî xêra xwe dide feqîrek. Mela paşê aciz dibe û dibêje ez şîreta xelkê dikim lê nefsa xwe nakim.
Çîroka çarem.
Di der barê rêbiriya di Kurdistanê de û encamên wê yên di civatê de ne.
Çîroka pêncem.
Derbarê temaha meqam û dizîkuştinê ye. Welî paşayê Lezkî dixwazê reqîbê xwe Mihemed begê dizî bide kuştin.
Çîroka şeşem.
Bazîdê di wextê Îbrahîm Paşa de pîrek heftî salî bi navê Delî Îsmaîl Axa heye. Îbrahîm Paşa alîyê aborî ve piştgirî dide. Lê carek wisa çêdibe Paşa piştgirî nadiye. Îcar Delî Îsmaîl Axa diçe mizgeftê bi kêrê Îbrahîm Paşa birîndar dike. Paswanê Îbrahîm paşa wî di mizgeftê de temam dikin. Paşê çi mirovên wî hebin wan jî dikujin. Mele Mehmûdê Bazîdî wisa çîrokê dawî dike; "Tayifeyêd ekrad wehe bê aqil in, dumahiya şûlê mulahaze nakin, her çi bête eqlê wan illa dikin. Mêr bin û jin û zarok û xema wan da nînin."
Çîroka heftem.
Çîrok derheqê dijminahîya di navbera tayfeyêd ezdiyêd kurdistanê û qisim mela û feqehên de ye.
Çîroka heştem.
Çîrokek evînî ye. Barnik û Poloyê rûs(keçel,feqîr) hevûdu dihebînin. Lê bav Barnikê nadê Polo dide Şemas. Polo rojek riya Şemas digire. Polo wî vexwînê meydanê mêrxasîyê û dibêje ku kî bikare kî yê Barnik jê re bimîne. Polo û Şemas hevûdu dikujin. Kes xelas nabe. Barnik seh dike Polo temam bûye ew jî jehrê vedixwe xwe dikuje.
Çîroka nehem.
Çirok derheqê hesudîyê ye. Îbrahîm Xan Mîrê Hekaryan. Dixwazê Şexî Begê Mîrê bide kuştin. Lê mixabin destê wî nakeve. Paşê dekûdolabek difikire. Xwuhek wî jinebî heye, Adîle Xanim û piştî mirina merê wê Kela Şaxê hakim bûye. Îcar Îbrahîm peyamek virekiriyê xuha xwe Adîle xanim ku terzekî Şexî Begê bîne cem xwe wî bikuje. Adîle xanim peyamek dişîne Şexî beg dibêje ez dixwazim te mar bikim. Şêxî beg qebul dike û diçe Kela Şaxê. Adîlê Xanim wî şeklekî dide kuştin.
Çîroka Deh.
Fileyekî Eleşkirê heye. Navê wî Xelîl Beg e. Diçe Istanbul wir misilman dibe. Li ber çavê dewlet mirovek mequl dibe. Dewlet mîretîya Eleşkîrê dide Xelîl begê lê axayên Bazîdê çavnebarî wî dikin. Dibêjin Kure filayek çawa dibe mîrê Eleşkîrê. Pişt wî Hesen beg tiştên nexweş dibêje. Ev xeberdan diçe guhê Xelîl Begê. Xelîl Beg bi şeklek aqilane serê Hesen Begê lir ber xwe ditewîne.
Çîroka Yanzdeh.
Ev çîrok du tişt berewird dike hêza sîyasî û hêza pare. Paşayek heye çikas xwedîye heza sîyasî be jî feqîr e.
Axa û begên derdor ji wî dewlettir(zengîntir) in. Jina paşa, jinên Axa û Began diheside û diçe dibeje paşayê mêrê xwe: Tu paşayî lê zer û zîbên xelkê ji min zêdetir in. Lîbasên wan ji min çêtir in. Ev çawa paşatîye.
Paşa ji bo jina xwe lîstokek çedike. Dibeje Axa û Begên derdorê xwe: Sibe werin domedorê kelê bigirin. Dibe sibe jina Paşê radibe ji pencere dinêre siwaran domedorê kelê girtine diçe paşa hişyar dike û mesele jê re dibêje. Paşa dibêje here zer, zîb û lîbasên xwe bide wan bila herin. Jinik dibêje: Ew bi van tiştan naçin.
Bi vî avayî Paşa şîretek dide jina xwe. Encama çirokê hêza sîyasî her tim ji hêza pare mêzintir e.
Çîroka Donzdeh.
Çîrok derheqê xepandin û evînê ye. Çeleng Axa ji bo birayê xwe Hesen Axa diçe jinxwestinê(Lalîxan). Lê wexta Lalîxanê dibîne dilê wî dikeve. Paşê debûdolobek çêdike. Wisa dike birayê wî ji Lalîxanê sar dibe. Piştî Hesen Beg bedewîya Lalîxanê dibîne fam dike ku wî xapandine. Wê rojê şûnda mala xwe terk dike û diçe. Heta hetaye kes şopa wî nabîne.
Çîroka Sêzdeh.
Varyantek destana Sîyabend û Xecê ye.
Çîroka Çardeh.
Wexta Ebdurrezaq beg mîrê Xoşabê bûye. Kesek bi navê Îbrahîm Beg di wê heremê de gelek meşhûr bûye ku tenê 16, 17 salî bûye. Gelek camer bûye û gel jê gelek hez kiriye. Lê ev ne keyfa Ebdurrezaq begê Xoşabê bûye. Mirada kuştina Îbrahîm beg kiriye. Wî vexendîye kela xwe û bi namerdî wî kuştiye.
Çîroka Panzdeh.
Çîrok derheqê zalimbûna, xwûnxwarbûna Şêx Ehmedê Çiplaq e. Bi rîyên qirêj mîrektîya Xelatê dest xistiye. Hin kes ji zilm û zordarîya Şêx Ehmedê Çiplaq revîne û çûne cem Îsmaîl Begê ku mîrê Elcewaz bûye. Mîrekî zêde zêde aqil û ehlê însaf bûye. Şêx Ehmed ji vî rewşî aciz bûye û xwestîye Îsmaîl begê mexlûb bike lê jê nehatîye. Şêx Ehmed bo kuştina Îsmaîl begê bûye hevalê wî. Rojek gotîye min te di xewna xwe de dîtiye ku ez tû bûne birayê axretê bi vê terzê Îsmaîl beg daye bawerîye. Di dawîyê de rojek çûye mevantîya Îsmaîl Begê û di kela Îsmaîl begê de wî bi lîstokek qirêj daye xençerkirin û kuştiye. Mîrektîya Elcewazê jî dest xistiye. Lê dawîyê kurê îsmaîl begê Sadiq beg mîrektîya Elcewazê dîsa jê standiye.
Çîroka Şanzdeh.
Ev çrok jî derheqê Şêx Ehmedê Çiplaq e. Em dikarin bêjin dewama çîroka panzdeh e. Şêx Ehmed vê carê bela xwe daye Mîrektîya Bitlîsê ku destê Selîm Paşayê rojkî bûye. Şêx Ehmed bi gelek pareyan çûye Erziromê û mîrektîya Bitlîsê standiye û dijî Selîm Paşayê leşkeran top kiriye. Di dawîyê de Bitlîsê dest xistiye. Paşê Şêx Ehmed çûye Mûşê û li sarayê rûniştîye. Selîm paşa û çend hevalên wî jî revîne kela Sasonê. Selîm Paşa ji vir peyamek şandîye xwûşka xwe Sultan Xanimê ku li mûşê sekine. Gotîye bi tarzekî min vî Şêx Ehmedî xilas bike. Sultan Xanim gazî fileyek kiriye û gotîye vî varelekê barutê bixe saraya Şêx Ehmed û şêv mala wî berhewa bike. Mexoyê fille wisa kiriye û Şêx Ehmed û çend hevalên wî kuştine. Paşê Selîm Paşa dîsa vegerîyê û mîrektîya xwe dest xistiye. Gelek pare daye vî filehî. Piştî mirina Şêx Ehmedn birayên wî Şêx Mihemed Beg û Şêx Mistefe dest datînin mîrektîya Xelatê. Ev her dû bira jî wek Şêx Ehmed belkî bedtir zilm û zordarî kirine lê dawîyê xelat ji wan re jî namîne. Gelê wir ji vê malbatî xilas bûne.
Çîroka Hivdeh.
Neqil dikin di gundê Herîrê de rispîyek Elî Nasiran hebûye. Rojekî kesek bi navê heydar ku bîyanîyê bûye mevanê wan. Ev dîtiye malbata ha gelek dewlemende ji bo vê yekê li wir bûye şixulkerê wan. Lê ev û yek ji bûka malê hev û du hebandiye. Bûka malê jehr xistiye xwarinê da ku tevahîya malê bimirin da ku hemû dewlemendî ji wî û Heydar re bimîne. Kesên wî xwarinê tam kirine tevahî telef bûne. Lê gundî fam kirine ku ev karê bûkê ye. Wî girtine û kuştine. Heyder xwe xilas kiriye. Piştî we wextî kesek ji wê gundî mevanek bîyanî xwedî nekiriye.
Çîroka Hişdeh.
Mela Osman ji eşîra Xanîye xwestiye here Cizîrê lê zivistan bûye. Zêde berf hatiye û şev bûye nekarîye biçe Cizîr. Çûye gundê Kahê ku ser riya wî bûye. Şêv mizgeftê maye. Lê berîya wî kesek mexrebê miriye nekarîne wî veşerin. Mela Osman dibêje qey ev mirî jî wek wî mêvan e. Herwiha Melayê mizgeftê jî wexta tê mizgeftê mela osman dîtiye gotîye qey mirî sax bûye ji bo wî tirsaye û ji xwe çûyê ketiye we erdê.
Çîroka Nuzdeh.
Çîrok derheqê parastina namûs û dilêrbûna Gûsel Xatun e. Xulame wê Kirêt dilê xwe bo Gûzel Xatunê xira kiriye. Gûsel xatun bi kêrikek wî kuştiye û xwe jê xilas kiriye.
Çîroka Bîst û Yek.
Ji hertuşiyan ji mala axayêd Girawyan mirofekî qewî zêde reşîd û camêr peyda bûye, navê wî Şekir Axayê Şeng digotin. Di nav kurdan de gelek meşhur bûye. Ev tişt Mîrê Hekkariyê, mîre Wanê hetta Mîrê Erzêromê aciz kiriye. Şekir Axa bûye fermanlo. Çend cara hewil dane ku Kela Erakê ku bindestê Şekir Axayê bûye dest bixin lê mûmkîn nebûye. Mîrê hekkariyan Îbrahîm Xan vê carê bi şewaza xapandinê dibêje Şekir Axa 'ez dixwazim bibim mêhvanê te'. Şekir Axa qebûl kiriye. Îbrahîm Xan bi deh xulamên xwe yê bijarte re çûye wir. Wexta keysê xwe bi Şekîr Axa re anîne ev deh xulamên bijarte û Îbrahîm Xan, Şekir Axa bi namerdî kuştine. Mirov wexta vî cîrokê dixwîne gelek diêşe û bêhtir sedama rewşa a niha fehm dike.
Çîroka Bîst û Du.
Di derbarê zilm û zordestiya Kurdan a li ser file û êzidiyan e.
Çîroka Bîst û Sê.
Çîrok derheqê bûyerek dizîyê ye. Çetecî Ebdullah Paşayê Erzirumê bi rengekî aqilane vê bûyere çareser kiriye. Her du kesê diz jî girtiye.
Çîroka Bîst û Çar.
Pêkenok e. Kesek bi navê 'Mam Bapîr' heye ku ji koçerên Dudêran ya Bohtan e. Mam bapîr kesek dewlemand e. Lê kêm cara çûye bajar û gundan. Carek bo karekî hatiye gundê Berêspî û du sê rojan wir mevan bûye. Roja înê, meja înê heye-xutbe tê xwendin- lê Mam Bapîr tu carî xutbe nedîtiye. Navên di xutbeyê de tê xwendin mîna Hesen, Huseyîn, Ebas, Hemze dibêje qey navên cîranên wî ne. Ji bo vê yekê dixwaze navê wî jî di xubeya înê de bê xwendin. Çîrok vî avayî didome. Dawîyê Mela û kesê Mam bapîr mevan kirî wî xapandine û jê sî pez standine.
Çîroka Bîst û Pênç.
Ev jî pêkenok e. Kesek bi navê Sîso heye ku ji eşîra Brûkan e. Pezê xwe biriyê Istanbolê ji bo firotinê. Rojekê Sultan Murad û arîkarên wî cilê xwe guherandine û wisa çûna nav gel û li hemberî Sîso hatine. Sîso gelek qadir û qîmet daye wan. Sultan jî, wî bo mala xwe vexwendiye lê nasnameya xwe jê xef kiriye. Sîso bi şûnde dawe dîtîne wan kiriye û çûye mala wan. Bûyera eseh a çîrokê ji vir dest pê dike. Evên ha ji bo Sîso qehwe tînin. Lê Sîsoyê reben tu carî qehwe ne dîtiye û ne jî bihîstiye dibêje qey qehwe şîrekî reş e. Di dawîya cîrokê de Siltan nasanama xwe eşkere kiriye û gelek dîyarî daye wî. Mirov ji vî çîrokî vê hîn dibe ku cahîlî çi nexweş e.
Çîroka Bîst û şeş.
Ev çîrok li se namûsê ye. Çinar Axa Wanîye û kesek zêde camêr e. Ji bo karê xwe ye dewletê çûyê Bexdayê. Jina wî Leylê heye zehf spehî ye. Xanedaned Waniyan Îbrahîm Axa û leylê hev û du xef hebandine. Lê şûnde civat pê hesaye ku Îbrahîm paşeya ha şêv tê cem Leylê. Piştre kesek çûye Bexdayê bûye mêvanê Çinar Axa û halûmeselê jina wî Leylê jê re gotiye. Çinar axa hers bûye. Roja dîtir derhal çûye Wan e. Çend şev li ber derîyê mala xwe bi xef nobetdar bûye. Şeva dawî dîtiye ku Îbrahîm Axa hatiye û ber kuleke re deng kiriye û derî ji mal ve jê re hatiye vekirîn. Çinar Axa jina xwe Leylê û Îbrahîm Axa di eynî odê de girtiye û wan kuştiye. Kes gazind ji Çinar Axa nekiriye. Tazîye jî nebûye. Li gor gotina Bazidî Kurd zêde zêde ber namûsa xwe dikevin. Paşeyê Wanê bang kiriye Çinar axa aferîn kiriye û xelat daye wî. Wî xistiye delîbaşîyê Wanê.
Çîroka Bîst û heft.
Ev çîrok derheqê du eşîrê Kurdan e. Wextê Îbrahîm Xan Mîrê Hekkarîyan bûyî. Li deşta geverê ji eşîra Şikeftîyan, Îsmaîl Axa hebûye û ji eşîra Herkiyan, Terlan Axa hebûye. Îsmaîl Axayê Şikeftî û Tarlan Axayê Herkî dijminiya hev dikin. Di çîrokê de sedema dijmintîyê nanivîse. Îcar, li nik Terlan Axayê Herkî dizekî meşhûr bi navê 'Domo' hebûye. Tarlan Axayê Herkî Domo rêdike ji bo Îsmaîl Axayê Şikeftî bikuje. Lê Domo nikare Îsmaîl Axayê Şikeftî bikuje û tê girtin. Domo her tiştî îtîraf(mukir) dike. Piştre Îsmaîl Axayê Şikeftî bi heftsed sîwarê xwe re êrîşê Tarlan Axayê Herkî dike û wî jî dikuje. Piştî vê buyerê li navbera Şikeftî û Herkîyan de dijminiyek mezin çêdibe. Êdî li kû hev û dû dibînin erîşe hev dikin.
Çîroka Bîst û heşt.
Di wexta Sultan Ehmed de ji bajoraka Xoşnavê bi navê Mela Mihemed kesek zêde jêhatî û zîrek hebû. Lê gelek feqîr û jar bûye. Hevalên wî jê re dibêjin here Stenbolê û jehatîbûna xwe bi wan re bide nîşan dibe ku wazîfeyek an gundekî ji te re îhsan bikin. Mela Mihemed diçe Stenbol lê dike nake kes alîkarî nake. Paşê diçe ji xwe re cilkê filehan dide çêkirin û li xwe dike. Vî avayî diçe cem şeyxûlîslam. Dibêje ez filehim dixwazim bibim misilman. Piştî vê demê êdî zêde zêde îhsan li Mela Mihemed dikin.
Çîroka Bîst û Neh.
Li deşta Beşîrîyê ji eşîra Berezan du xurtê jêhatî hebûn bi navê Kerhê û Ehmê. Ev her du bira zêde reşîd, rimbaz, dilêr camêr yanê bêmîsal bûn. Talan birine gelek derî kes nekarî wan bişkîne. Heta Eyûp Axayê Milî nekarî wan têk bibe. Di dawî de Walîyê Helebê Namiq Paşa û Milan, Mirdasan, Berazan hevre bi alikarîya çekên modern wekî top dikarin her dû bira bikujin.
Çîroka Sîh.
Çîrok derheqê hesûdî û iftira ye. Axayê eşîra Zilan, Huseyîn Axayê Zilî kesek ji eşîra wî zêde camer hebû, digotin Ehmedê Feqî. Ew kehya bû û tevahiya karê Axê di destê wî de bû. Huseyn Axa heft bira û panzdeh pizmam hebû. Pismamên wî ji Ehmedê Feqî hez nakin û dixwazin bidin kuştin. Gelek derew û iftira ser wî dikin lê Huseyin Axa guh nade wan. Şûnde ev pismam diçin bi jinên ciwan yên Huseyn Axayê re diaxivin û dibêjin li ser Ehmedê Feqî iftira bikin. Ev her du jin jî diçin cem Huseyn Axa iftrira li ser Ehmedê Feqî dikin. Huseyn Axa çare namîne Ehmedê Feqî dide kuştin.
Çîroka Sîh û Yek.
Çîrok derheqê filehek e. Tê gotin berê emra û Axayên Kurdistanê zêde itibar û bawerî bi sedeqeta taîfeya filehan û re'yan hebû. Navmaltî û danustandinên mala mîran û began destê filehan bû. Kesek fileh bi navê Kelo hebû. Evî çil sal bû navmaltiya Mîr Izedîn Şêrê kirîbû. Di bûyerek de xayîntîya wî eşkere bû. Kelo diçe cem mîr dibêje 'ev çil sal e ava xusul û destmejê min ji te anîbû berê min mîztiye têde.' Mîr zêde aciz dibe û wî bixwe dide xençaran. Piştî vê bûyerê edî mîr û begên kurdan zêde itibar bi filehan nakin.
Çîroka Sîh û Dû.
Çîrok derheqê tecrûbeya hekîmek e. Navê hekîm Mîr Elî ye. Mîr Elî hekîmê Huseyîn Qulîxan e. Navbera Huseyîn Qulîxan û Paşayê Bazîdê Îshaq Paşa gelek baş bûye. Huseyîn Qulixan hekîmê xwe Mîr Elî virekiriye nik Îshaq Paşê da ku bibe xîzmetkarê wî. Mîr Elî qasê penc mehan li wir maye û hin bûyer çebûne lê kesek li wir nexweş neketiye. Peyama çîrokê ev e; Beden û sihheta ehaled Kurdistanê gelek xurt e. Nexweş nabin. Hewceyê dermanê nabin. Heta ku jehr jî tesîra bedena wan nake.
Çîroka Sîh û Sê.
Çîrok derheqê bûyerek li navbera eşîra Alikan mala Şeref Axa û teyfa erebê Gergeran mala Şêx Tarim e.
Eşîra Alikan çaxê zivistan dibe konê xwe tênin li navbera Cizîr û Mûsil daditînin û dibin cîranê teyfa ereban. Şeref Axa rojek seredana wan dike û li wir tayrek dibîne. Şêx tarim vê tayrê daye Şeref Axa. Şûndê Şêx Tarim her du roja yek bi tim teyfa xwe ve diçe seredana teyrê xwe. Êdî wisa dibe Şerîf Axa îlallah dike û teyrê bi destê xwe xeniqîne.
Çîroka Sîh û Çar.
Derheqê Mîrê çepilzêrîn û kela Dimdim e.
Çîroka Sîh û Pênc.
Derheqê xapandinê ye. Dijwarê ciwan, jinbab û hezkiriyê wî bi xençerê temam dike.
Çîroka Sîh û Şeş.
Mirov dikarê navê vê çîroke berê mirazan dane. Rawendek(koçerek) feqîr, siwarek xerîb bi pîrozbûna berê mirazê ve dixapîne. Dest datîne cil û hespê wî.
Çîroka Sîh û Heft.
Behsa çevbirçîtîya mirovan dike. Çîrokek li ser xezîne û defîneyên di kurdistanê de ye.
Çîroka Sîh û Heşt.
Di der barê esîrgirtina gerokekî kurdnas ê frensî yê di sala 1219ê koçî (1804ê zayînî) de di qesra mîrê Bazîdî de neqil dike. Di hinek çîrokan de jî ew astengên jinên kurd tê de ne, radixe ber çavan.
Çîroka Sîh û Neh.
Çirok derheqê tolhildanek e. Di sala 1824-1825 de serok eşîrê Sîpkan Silêman Axa û serok eşîrê Zîlan Huseyn Axa bi alîyê nayêbê îranê Ebbas Mîrza ve hatine vexwendin. Şûnde di pêşberî Ebbas Mîrza, Silêman Axa û Husey Axa de Xanê welatê Rewanê ji eşîra Ayromîyan Zeman Xan ji hesûdîya xwe tiştê nexweş gotiye Silêmana Axa û Huseyn Axa. Îcar, Silêman Axa ehd kiriye tola xwe ji Zeman Xanê hilde. Di dawîyê de Silêman Axa Zeman Xanê kuştiye û tola xwe hildaye.
Çîroka Çil.
Çîrok derheqê komek leşkerên Romê(Osmanî) ye. Ev kom serbixwe hereket kiriye û gelek zerar daye gelê heremên Romê. Navê vê komê 'Leşkerên Londan' e. Ser leşkerê Londan Hafiz Axa bûye. Şûnde ev kom fermanlo bûye. Paşê ev leşker çûne Akrê û hezkirine du şevan bibin mêvan. Wê demê Akrê li destê Mîr Şemdîn bûye. Mîr Şemdîn serê ewil ketiye dudiliyê lê paşê bi rihspîya re biryara telefkirina van leşkeran dane. Lê vê bûyerê karê herî mezin Melîke Xanimê keça paşayê Îmadiyeyê kiriye. Melîke Xanim bêkemasî rol kiriye û bi xêra wî karîne Leşkerên Londan têk bibin.
Huner Salem (, Akrê) derhêner, wênesaz û niviskarekî kurd e.
Bi 17 saliya xwe koçber bû ye, di riya Sûrî re çû ye Îtaliya, li wir çûye dibistanê û li Mîlano politîk xwendiye. Îro ew li Parîs'ê wek derhêner, nîgarkêş û nivîskar dijî. Di nîsana 2004an de pirtûka wî ' (bi kurdî: "Tifinga bavê min") derketiye, ya ku bi 40 zimanan hatiye wergirandin. Li festivala filmên cîhanê li Cannes 2005a wezîrê çanda ferensî Renaud Donnedieu de Vabres ew "Chevalier des Arts et des Lettres" hate xelat kirin. Ji bo herdû filmên wîyî dawî Kilomètre Zéro û Dol Hiner Salem vegeriya welatê xwe.
teknîsyenekî tibî ya acîl a Afro-Amerîkayî ye ku 26 salî bû,
Ji aliyê efserên polîsê ya Midûriyeta Polîsan a Louisvilleê (LMPD) Jonathan Mattingly, Brett Hankison û Myles Cosgrove ve 13a adarê 2020'an de hate kuştin. Li Louisville, Kentuckyê sê heb polîsên LMPD bi cilên nefermî re bi bêxeber dikevin xanûmana wê. di navbera hevalê Taylorê bi navê Kenneth Walker û efserên polîsan de şer çê dibe. Walker got ku ew bawer dike ku efserên LMPDyê mûşek bûn. Efserên LMPDyê ziyatirî bîst guleyan li ser Taylorê û hevalê wê barandin. Taylor 8 caran hate gulebarankirin û efsera LMPDyê Jonathan Mattingly bi guleyekî birîndar bû. Karmendek din a polîs û sertîpekî LMPDyê dema ku ferman hatibû danîn, li cihê bûyerê de bûn.
Seîd Ibadetîyan an Banan (8ê tîrmeha 1963, Guawer, Gyellan -) helbestvanekî kurd e û yek ji pêşengên helbestvaniya Kurdîyê Başûrî ye.
Di sala 8ê tîrmeha 1963an de li eşiretê Kelhûr di melbendê Guawerê ser be şaristana Gyellan de li dayik bûe.
Dr. Ebdulrehman Alûcî di sala 1950an de li bajarê Amûdê, bajarê zanyaran, bajarê cegerxwîn dayik bû ye.
Li heman bajarî dibistana seretayî û navîn bi dawî kir, bişt re jî çû bajarê Hesekê/ Taxa Mufti, û xwendina xwe ya akademîk li "Zanîngeha şamê, beşa zimanê Erebî" qedand.
Di sala1972-an de bişt re xwendina pileya bilind û belgenameya master wergirt di sala1988 de
ew biryar da ku tevlî nav rêzên partiyên kurdî bibe di sala 1967 de "dema navê xwe tomarî saziyên partiya Demokrat a Kurd /Sûriye de kir ta ku ew bi yekdengî sekreteriya giştî yê Partiya Demokrat a Kurd _ Sûriye hate bijartin. Di konferansa sêyemîn a partiyê di 2007 de, ew dîsa di kongreya yanzdehê ya partî ya sala 2011-an de ji nû ve hate bijartin û sekreterê giştî bû heya roja koçbûna wî.
roja 05/24/2012 Dr.Ebdulrehman Alucî di nexwixaneyên bajarê hewlêrê koça dawîkir biştî têkoşînek dijwar bi nexweşiya Şêrbençeyê re
Metin û Kemal Kahraman komeke muzîkê ye ku di sala 1990'î de li bajarê Stenbolê hate sazkirin. Endamên komê Metîn û Kemal Kahraman, herdu bira ne. Ew xelkê navçeya Dersîmê Pilemûriyeyê ne û ji ber xwandinê hatine Stenbolê. Ew muzîka xwe ya bi zazakî û tirkî bi awayekî modern pêşkêş dikin. Terzeke nû her wisa taybet avakirin. Di albûma "Çeverê Hazaru" de (2006), rengê kevneşopa devkî ya elewî û mîstîk jî diyar e.
Endamê komê Metin Kahraman bi alikariya hinek hewalên xwe koma Grup Yorum saz kiribû. Kemal Kahraman ji heman demê de alikarî kiribû lê belê ne endamê komê bû.
Metin û Kemal Kahraman li gundekî Pilemûriye ya parêzgeha Dêrsimê jidayik bûne.
Cima ku bavê wan di besa Rêvebirina Rêhesinê de xebitî, zarokên wî jî salên xwe yên ewil li Erzînganê derbas kirin. Bi vî rengî malbata wan dema havînê li Dêrsimê derbas kirine, û ya zivistanê jî li Erzînganê mane. Her du bira bî havî di nava du candan mezin dibin. Lewra him zazakiya Dêrsimê, him jî tirkiya Erzînganê hîn dibin û weke zimanên xwe yên rojane dibînin.
Dibistanên xwe yên destpêke, ya navîn û ya lîseyê li Erzînganê dixwînin.
Kemal Kahraman di sala 1983'an de li Zanîngeha Stenbolê dikeve besa Wêje û Zimanê Tirk. Lê belê di sala 1984'an de dev ji vê besê berdide û di ODTÜ ya Enqereyê de dest bi beşa Felsefeyê dike.
Metîn Kahraman jî di sala 1984'an de li Zanîngeha Marmarayê dikeve beşa Radyo û Televîzyonê ya Dibistana Bilind ya Weşanên Çapemeniyê (Marmara Üniversitesi Basın Yayın Yüksekokulu Radyo Televizyon Bölümü). Ew di sala 195'an de digel hinek hevalên din koma Yorum ava dike.
Di heman salan de Kemal jî tevlî çend komên amator yên muzîkê dibe.
Her du birayên ku di sala 1991'ê de ji koma Yorum vediqetin, di sala 1993'an de xebateke hevpar yê muzîkê diesînin û piştî du salan albùma xwe ya ewil diweşînin.
Piştî weşandina albûmê Kemal Kahraman ji bo perwerdehiyê xwe li Almanyayê bi cih dike. Bi çûyîn û hatina Metin Kahraman herdu bira xebatên xwe yên muzîkê bi awayeke profesyonel di studyoyên alman didomînin.
Agirê Mezin ê Londonê, 1666. Ji hêla hunermendek nenaskirî ve hatiye çêkirin
Cîhê ku agir pê girtiye
Agirê mezin ê Londonê an jî Şewata Mezîn ê Londonê di sala 1666an de li navenda Londonê qewimî. Şewatê ji 2ê îlonê heya 5ê îlonê, sê rojan berdewam kir.
Tê bawerkirin ku malên 70 000 kesî, ji 80 000 mirovên ku li bajar dijiyan wêran kiriye. Nayê zanîn ka çend kes di şewatê de mirin. Tenê mirina çend kesan diyar e, lê ji bo gelek qurbanan ti keyd tune ne. Agir, taxa arîstokrata Westminster, Qesra Charles II ya Whitehall tehdît kir. Lêbelê, ew negihîşt van cîyan.
Agir di firrina Thomas Farriner a lî ser kolana Pudding dest pê kir. Piştî nîvê şevê roja yekşemê dest pê kir û pir zû mezin bû. Agirkujan hilweşandina avahiyên li dora agir pêşniyar kirin da ku agir belav nebe. Lê bi ser neketin. Şaredar Thomas Bloodworth ne ewle bû ku çi bike. Di hilweşandina avahiyan de gelek dereng man û agir gelek belav bû.
Agir roja duşemiyê ber bi navenda bajar ve diçû. Hinek kes difikirîn ku kesên ne îngîlîz (xerîban) agir derxist. Wan bawer kir ku ew frensî û holendî ne, ku di wê demê de dijminên îngîlîzan bûn. Sêşemê, agir li piraniya bajar belav bû. Katedrala St. Paul's wêran kir, çêmê Fleet derbas kir. Nêzîkî dadgeha Charles II ya li Whitehall bû.
Pirsgirêkên civakî û aborî yên ji hêla vê bûyerê ve derketin holê pir mezin bûn. Ji Londonê derketin û li cîhek din jiyan bi xurtî ji hêla Charles II ve hat pêşniyar kirin. Ew ji derketina serhildanekî (di nav penaberên ku malên xwe wenda kir) tirsiya. Tevî gelek pêşniyarên radîkal, London li ser heman planê kolanê ku, beriya şewatê dahate bikar anîn, ji nû ve hate çêkirin.
http://www.bbc.co.uk/history/british/civil_war_revolution/great_fire_01.shtml
Kolana Puddingê di sala 2008an de
Kolana Puddingê (bi inglîzî: Pudding Lane) kolaneke li bajarê London a Îngilistanê ye. Firina Thomas Farryner, ku cihê destpêka Agirê Mezin ê Londonê yê sala 1666an e, li ser vê kolanê bû. Ew li herêmeke nêzikî pira Londonê ye.
Agirê Mezin ê London, 1666. Ji hêla hunermendek nenaskirî ve hatîye çêkirin
Thomas Bloodworth an jî Thomas Bludworth (z. 1620 - m. 1682) di navbera cotmeha 1665an-cotmeha 1666an da şaredar Londonê bû. Di Agirê Mezin ê Londonê da biryarên nerast da û bû sedema şewîtandina ji sedî 75 ê bajarê Londonê.
Berî ku wî kar wek şaredar hilda, Bloodworth bazirganek dewlemend bû.
Di dema wî da agir di firrina Thomas Farriner a lî ser kolana Pudding dest pê kir. Agirkujan hilweşandina avahiyên li dora agir pêşnîyar kirin da ku agir belav nebe. Lê bi ser neketin. Şaredar Thomas Bloodworth ne ewle bû ku çi bike. Di hilweşandina avahîyanda gelek dereng man û agir gelek belav bû.
Thomas Bloodworth pêşnîyara hilşandina avahîyan qebûl nekir. Ji cîhê agir dûr bû û çû raza. Lê tevgera wî ya bêbawer bû sedema ku %75 bajêr di nav sê rojan de hilweşe. Ji roja dûyemîn a şewatê, tu kesî şaredar li bajêr nedît.
Pira Evrihmanpaşa di navbera Gimgim û Mûşê de hatiye lêkirin.Bi sedan salan li ser Çemê Gimgimê (Ava Bîngolê) buhureke sereke bûye. Şêx Seîd û hevalên xwe dema dixwazin di vî bihurê re derbas bibin li devera vê pireyê di kevin kemînê û li vir dîl têne girtin.
Pira Evrihmanpaşa a dîrokî di havîna 2020'an de ketiye ber û binê bendavê.
Tefş û gok lîstikeke kurdî ye.
Ser erdê hinekî kûr dike û kevirekî gilover datîne ser û xêzikeke jê dûr çêdike. Lîstikvanek li ber kevirê gilover disekine û pey re lîstikvanên dî jî her yekî dirajine kevirekî û bi dorê kevirê xwe davêjin vê gokê heta li ve gokê bixin. Yê ku kevirê xwe avêt û lê nexist dibe bisekine heta hevalên wî yên dî li gokê bixin. Ku kevirên va li gokê ket dibe yê li ber vê gokê herê goka xwe bîne bixe cihê wê. Di wê gavê de lîstikvanên din jî diçine ser kevirê xwe dirajine û dîsa tên cihê xwe. Ku gok ketibe cihê xwe yên ku kevirê xwe avêtibûn nikarin rajin kevirê xwe. Divê pêşî piyê xwe deynin ser kevir (ji verê digotin kiloç) peyre bi herdû piyê xwe kevir deynin ser piyê kî xwe û bi piyê xwe kevir rakin banî û bi destê xwe bigirin. Eger bi piyên xwe kevir rakin dikarin werin cihê xwe. Ku nikaribin û kevirê xwe bidin erdê yê li ber gokê dibê bide pey wan û destê xwe li wan bixe. Di wê demê de lîstikvanên din jî kevirê xwe davêjin gokê ku lê bixin. Ku kevirê lîstikvana li gokê bikeve û gok ji cehe xwe derkeve dibe ew ê li ber gokê dîsa here goka xwe bîne têxe cihê wê. Eger lê nexin û yê li ber gokê destê xwe bide yê ku kevirê xwe dabe erdê ew dibe dora wî yê li ber gokê. Di dawiya lîstikê de ku hemû lîstikvan kevirê xwe avêt bin û li gokê ne xistibin dibe baz bidin û piyê xwe deynin ser kevirê xwe û bêjin kloç di wê demê de yê li ber gokê jî bide pey wa û destê xwe li wan bide. Di vê lîstikê de ku gok ne li cehe xwe bê lîstikvan kevirê xwe tenin ser qula gokê û li qulê dixin dema ku li qulê dixin dibêjin `çay ji min re jehr ji te re` ev gotin eger gok ne li cihê xwe be yên ku kevir avêtin dirajine kevirê xwe û li cihê gokê dixin heta gok were.
Tîmên agirkujiyê yên Kanadayî bi agir şer dikin
Şewat agirekî mezin û hilweşîner e ku jiyana mirovan, jiyana ajalan, tenduristî û / an mal û milk xetere dike. Her weha dibe ku ew wek şewatek (mezin) jî tê binav kirin. Şewatek dikare bi şaşî dest pê bike, bibe sedema xwezayî (şewata axê), an jî bi firûz were vêxistin (agirberdêrî). Agirekî pir mezin dikare firtena agirê mezin çêbike, di nav de ku stûnê navendî ya hewaya bi rabûn ya germ dibe sedema bayê bihêz ê hundur, yên ku ji agir re oksîjenê peyda dikin. Şewat çêdibe ku di nav de mirin an birîndarên ji şewitandinê, trawma ji ber hilweşîna avahiyan û hewildana revînê û nefeskirina dûmanê dibe sedema miriyan. Agirkujî pratîka derxistina agirbestê ye, parastina jiyan û mal û milk û kêmkirina zirar û zirarê ye. Yek ji armancên pêşîlêgirtina agir ev e ku ji şewatên mezin dûr bikevin. Dema ku şewatekek tê qewirandin, bi gelemperî lêpirsînek agir heye ku sedema sedema şewatê diyar bike.
Fîlma bi Kurdiya Zazakî ya bi navê “Hewno Bêreng” (Xewna Bêreng) di Festîwala Fîlman ya Stenbol û Enqereyê de hate nîşandan. Fîlm ji aliyê temaşevan û rexnegirên sînemayê ve hate ecibandin.
Fîlm di Festîvala Fîlman a Stenbolê de xelata “Mansiyon”ê girt û her wiha di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Enqereyê de jî 6 xelat girt. Fîlma ku derhênerê wê Mihemed Elî Konar e, li festîvalê; xelatên baştirîn fîlm, baştirîn lîstikvanê mêr, baştirîn senaryo, baştirîn derhêneriya dîmenê, baştirîn muzîka xweser û baştirîn fîlmê ya SİYADê girtin.
Alan Ciwan, di sala 1990î de li Batmanê çêbû. Di sala 2005an de li Batmanê dest bi karê şanogeriyê kir. Di 2009an de çû Stenbolê û xebatên xwe yên hunerî bi zimanê xwe yê zik-
makî -Kurmancî- berdewam kir. Bi lîstika xwe ya bi navê “Di Tuwaletê De” di warê lîstik-vaniyê de, çendîn xelatên girîng wergirtin. Ciwan ji bilî şanoyê herwiha bi salan e ku li ser dublaja Kurdî jî kar dike û di sala 2017an de jî pêşkêşkariya werzê yekem ê Kurd Idolê kir.
Wêne: https://pbs.twimg.com/media/ChTG_iyUoAE1R_P?format=jpg
Emerîn, () gundekî girêdayî Cizîra Botan e. Nêzîka zêdeyî mirovan lê dijîn. Emerîn nêzîkî rêya Îpekê ye û ji Cizîra Botan 21 km dûr e.
Gundên cîran.
Navên gundên cîran yên Emerînê ev in: Bêdar (ew jî mirovên emerîniyan in û niha sînorên herdu gundan bûye yek), Batil, Hoser, Xirabê Tûwa, Dikî, Pelîsî, Cinibir, Giraxîn, Kavilbekran, Gozik, Ernebat, Cibrî û Biyaqubik.
Ji hêla din ve ji bilî Cizîrê bajarên herî nêzîk Hezex, Nisêbîn û Silopî ne.
Dêzî, li gunda ji bo yî çelê ku bizin, karik, berxik û mêşin bixun berî çelê were çilo tê jêkirin, dixistin gûrz pey re li ser pişta hesp û hêstiran dikirin dianîne gund û li ser hev bilind dikirin navê wê jî digotine dezî.
Çelê jî van gurzê çilo bi xwê dikirin û didane heywanên xwe. Ev kar ji ber ku çelê çilo nîne û heywanên wan birçî nemînin van gûrzan li ser hev dikin dêzî.
Korniye, perdeya çav (bi îngilîzî:"cornea") pêkhateyek ron e di beşa pêşi ya çav de.
Goga çav ji aliyê çîna reqe (spîka çav) ve pêçayî ye. Li aliyê pêşî de reqe diguhere, dibe wekî perdeyek ron. Ev beşa reqeyê wekî korniye tê navkirin. Pêkhateya di navbera reqe û korniye jî, wekî lîmbus (bi îngilîzî: "limbus") tê navkirin. Ango lîmbus, reqeyê bi korniyeyê ve girê dide.
Tîrojên ronahiyê di korniyeyê de derbasî nav çav dibe.
Du erkên serekî yê korniye heye, parastina çav û tîşkokirin (bi îngilîzî:"focusing") û derbaskirina tîrojên ronahiyê ber bi odeya pêşî ya çav. Korniye ji du çînên rûkeşeşane pêk tê. Di navbera herdu çînan de rîşalên kolojen (bi îngilîzî: "collagen fibers") wek navberemade cih digire. Korniye ber bi aliyê derveyî çav ve qoqiz e (bi îngilîzî: "convex"). Ronahî, pêşî di nav korniyeyê de derbasî çav dibe. Tîrojên ronahiyê gava di nav korniye de derbas dibin piçek ditewin ko tîroj ber bi torê ve were arastekirin. Di çavê mirov de li du beşan de tîrojên ronahiyê tên tîşkokirin, peşî di korniyeyê de, paşê di hawêneyê de. Tîşkoya hawêneyê guherbar e, li gor durahiya çavkaniya tîrojên ronahiyê, şeweyî hawêneyê tê guhertin, bi vî awayê pileya tîşkoya hawêneyê jî diguhere. Şêweyî korniyeyê neguherbar e, loma tîşkokirina wê jî sabît e. Korniye bergekî parêzer e. Rengîne, bîbik û odeya pêşî ji aliyê korniye ve tên dapoşîn û parastin. Tîreya korniye bi asoyî 12 mm, bi stûnî 11 mm ye.Di korniyeyê de lûleyên xwînê tune, loma divê ji boy xaneyên herdu çînên rûkeşeşaneyê bi awayek alaternatîf xurek bêne dabînkirin. Ji boy çîna derve, xurek û oksîjen ji hêsîrê çav (rondik) tê bi destxistin. Hêsîrê çav ji aliyê rijênên hêsîrê ve tê berhemkirin û derdan. Di nav odeya pêşî ya çav de şileya avî heye, çîna navî ya rûkeşeşaneya korniyeyê, xurek û oksîjenê ji wê şileyê peyda dike. Korniye li dij êş, pesto, serma û temasê gellek hestiyar e. Di navenda korniyeyê de hê pirtir êşanewergir hene loma ew beş hê zûtir û pirtir diêşe.
Kurt Lütgen (jdb. 25ê çiriya paşîn 1911 li Gletzig, navçeya Naugard, Pommern; m. 25ê tîrmeha 1992 li Bad Salzuflen) nivîskarekî alman bû.
Kurt Lütgen kurê cotkar li Glietzig ji dayik bû û li Magdeburg mezin bû. Piştî xwendina lîseyê, ew li Zanîngeha Halleyê germanistîk, dîrok, felsefe û dîroka hunerê xwend.
Ew piştre wekî pirtûkfiroş perwerde kir û ji 1933 ta 1941 li Essen wekî rojnamevan û bi dilxwazî wek edîtorê weşanxaneyê xebitî. Ji 1941 heta 1945 ew beşdarî Şerê Cîhanî yê Duyem wekî leşkerê karûbarê bijîşkî bû. Piştî sala 1945 ew li Essen, Bad Oeynhausen, Detmold û Bad Salzuflen wekî nivîskarê serbixwe û wergêr dijiya.
Kurt Lütgen li ser bingeha Joseph Conrad û Alfred Ernst Johann nivîsand, piranî pirtûkên ji bo ciwanan li ser mijarên kêmnas û dîrokî. Serkeftina wî ya mezin a van "pirtûkên ne-felsefî yên ji bo ciwanan" bi berfirehî hatine lêkolîn kirin Kein Winter für Wölfe "Kein Winter für Wölfe" (1955) derbarê rizgarkirina tîmek nehenggiran de ku di nav cemedê de ma ne. Berhema wî ya herî meylkirî "Das Rätsel Nordwestpassage" (1966). e.
Fîlmçêker an jî hilberînerê fîlman kesek e ku çavdêriya hilberîna fîlman dike. Hilberîner ji hêla pargîdaniyek hilberîner ve an jî bi serbixwe dixebitin, hilberîneran plan dikin û dîmenên cihêreng ên hilberîna fîlimê, wekî hilbijartina fîlmnameyê; koordînekirina nivîsandin, derhêneriyê û sererastkirinê; û sazkirina fînanse.
Di dema "faza vedîtinê" de, derhêner ji bo pêşveçûnê materyalek sozdar dibîne û hilbijart. Heya ku fîlm li ser bingeha fîlmnameya heyî nîn be, derhêner divê senarîstek binirxînin û çavdêriyê li pêşkeftina fîlmnameyê bikin.Carekê fîlmname amade be, hilberîner dê axaftina firotinê pêşde bike da ku piştgiriya darayî bide (" roniya kesk ") da ku hilberîn dest pê bike. Hilberîner di heman fazên pêşhilberîn, hilberandin û paşhilberîna fîlmçêkirinê jî çavdêriyê dike. Yek ji karên herî girîng kirêkirina derhêner û endamên key crewên din e. Gava ku derhêner di dema hilberînê de biryarên afirîner digire, hilberîner bi gelemperî rêveberiya lojîstîkê û karsaziyê dike, her çend hin derhêneran jî fîlmên xwe hilberînin. Derhêner berpirsyar e ku fîlm bi demê û di nav budceyê de were pêşkêş kirin, û gotinên dawî li ser biryarên afirîner e. Di dawiyê de, hilberîner dê çavdêriya bazarkirinê û belavkirinê bike.
Hilberîner her gav nikare ji ber sedemên cûda çavdêriya tevahiya hilberînê bike. Di vê rewşê de, hilberînerê sereke an rêveberê hilberînê dikare kar rawestîne û ew bi hilberînerên têkildar, hilberînerên alîkar, hilberînerên xeta an rêveberên hilberînê re têkildar bike.
Hilberînerê rêvebir.
Hilberînerê rêvebir çavdêriyê dide hemû hilberînerên din ên ku li ser heman projeyê dixebitin. Ewna piştrast dikin ku hilberîner rola xwe ya li ser hilberîna diyarkirî bicîh dikin. Ewna jî bi gelemperî ji birêvebirina darayî ya fîlimê û birêvebirina hemî aliyên karsaziya din ên fîlimê ne.
Di rêzefîlmekî de hilberîner rêvebir an Hev-hilberînerê rêvebir e ku bi gelemperî nivîskarek e rêzdarî di xuyê afirîner de distîn e. Li ser fîlmê mijardar an Fîlm Hilberînerê rêvebir pir caran ew kes e ku rasterast fîlmê fînanse dike an kesê ku veberhênêr an pargîdaniya ku fînanse peyda kiriye dît.
Vladimir Nabokov (bi rûsî: "Владимир Владимирович Набоков") (z. 1899, Sankt Petersburg - m. 1977, Montro, Swîsre) nivîskarê amerîkî yê esil-rûs. Berhemên xwe yên pêşîn bi rûsî nivîsandiye, bi berhemên xwe yên îngilîzî jî li seranserê dinyayê binavûdeng bûye. Berhemê wî navdartirîn novela bi navê "Lolita" ye.
Di sala 1889an de li Sankt Petersburgê di malbateke arîstokrat de hatiye dinyayê. Navê diya wî Yelena Ivanovna xwediyê perwerdehiyeke baş bûye, navê bavê wî Vladimir Dmitriyeviç ew jî mirovekî entelektuel û parêzer bûye. Ji bo ku ji aliyê aboriyê de rewşa malbata wî baş bûye perwerdehiyên taybet girtiye. Hêj di piçûktiyê de hînê zimanê îngilîzî bûye. Dema ku şoreş çêdibe û Bolşevîk têne iqtidarê di sala 1919an de bi malbatî koçê Londonê dibin. Perwerdehiya xwe li Zanîngeha Cambridge û li Trinty College de diqedîne. Di her du cihan de jî bi awayekî serkeftî mezûn dibe. 1922an de diçe Berlînê û demeke dirêj li Berlînê dimîne. Di sala 1926an de romana xwe ya yekemîn "Mashenka" diweşine. Di 1938an de ji pêşingiya Naziyan direve pêşî diçe Parîsê paşê di sala 1940an de jî koçê DYAyê dibe. Di navbera 1923-1940an de bi zimanê xwe yê zikmakî roman, çîrok, helbest û şano dinivîse. Di serdema xwe de di nav nivîskarên sirgûnî ya rusî de dibe nivîskarekî navdar. Di navbera salên 1941-1948an de li Wellesley College ders dide. 1943an de li ser Gogol lêkolinekî dike. Nabakov ji xeynê edebiyatê bi entolomojiyê re jî têkildar e. Ji bo mijara entomolojiye ji Zanîngeha Harvardê burs digire. Dema ku bi romana xwe yê "Lolita" serkeftî bû û roman li hemû cîhanê belav bû ji Zanîngeha Cornellê li ser edebiyata rusî di asta profesortiyê de teqawid dibe. Nabokov nivîskarekî li dijê Dostoyevskî tê nasîn. Di sala 1977an de li Montroyê diçe dilovaniya Xwedê. Ji xeynê nivîskariyê bi komkirina perperokan û bi santrancê re jî eleqedar e.
Kesayeta wî ya nivîskî.
Nabokov nivîskarekî sirgûnî ye. Di berhemên xwe de welatê xwe, hesreta welatê xwe bi hest û fikrên xwe teswir kiriye. Lêbelê tu carî sirgûntiya xwe acîte nekiriye. Nabokov wiha difikire dibêje ku komînist nehatina iqtidarê jî rewşa min wiha dibû. Nivîskarên ku komînan sûcdar dibînin jî rexne dike û bêsamimiyet dibine. Naxwaze ku berhemên wî bi awayekî acitasyona sirgûnî ve bê nirxandin.
Ji salên 1923an heta 1940an bi zimanê rusî dinivîse.
"Ulysses" romaneka modernîst ya nivîskarê navdar yê îrlendî James Joyce e ko li berahiyê ji sala 1918ê heta sala 1920ê xelek di kovara amerîkayî ya The Little Reviewê da hat weşandin, paşî li sala 1922ê, di rojbûna 40-saliya nivîskarî da, bi tivavî li Parîsê hat weşandin.
Ew wekî yek ji giringtirîn romanên sedsala 20ê û nimûneya bizava wêjeyî ya nûdembawerane anko modernîst dihêt dîtin. Ew roman mişlaqî anko paraleleka nûdem ya "Odîseya" ya nivîskarê navdar ê yewnanî Homerî ye.
Di cîhanê de di nav pirtûkan de herî zêde ku tê firotin lêbelê herî kêm tê xwendin ew pirtûk e. Ê ku dixwazin bibin wêjenas bi taybetî jî ê ku li ser wêjeya nûjen bixebitin pewîst e vî pîrtûkê bixwînin. Berhem li ser rojekî disekine. Ew roj 16 pûşber 1904 e. Lêbelê nivîskar 1917an de dest bi nivîsînê dike 1922an de diqedîne. Pêşî di kovaran de tê weşandin (Little Review American). Her beş ûsluba vî cûda ye. Ji 18 beşan pêk tê. Berhema xwe bi şekla berhema Homeros "Odîseya" yê çêdike. Berhema "Odîseya" ya Homeros adapteya sedsala 20emîna Dublînê dike. Di herbeşê de cihekî Dublînê neqşdike. Yekê ku di sala 1904an de jiyaye pirtûkê bi hêsanî fêm dike. Lewra di vê serdemê de bûyerên sîyasî û etnik jî di pirtûkê de cî digire. Ji bo ku taswîrên cinsî hene mûstehcen dibînin di sala 1920an de bi avayekî sansûr li Îngiltere 1922an de jî li Parîsê tê weşandin. Orjînala vî 1958an de tê weşandin. Pirtûk ji her aliyê ve pirtûkeke teknîk e. Di her beşê de teknîkeke cuda bikaraniye. Pirtûkê de beşekî wek şanoyê beşa dawî jî 45 rûpel bê xalbend nivîsiye.
"Lolîta" di sala 1955an de ji aliyê Vladimir Nabokov ve hatiye nivîsîn.
Ji zimanê îngilîzî Fatih Özgüven wergerandiye zimanê tirkî. Pirtûkeke psikolojik e. Ji aliyê psîkoanalizê ve divê bê nirxandin. Pirtûk ji du beşan pêk tê. Di pirtûkê de Humbert Humbert yekê pedofîlî ye. Di sê saliya xwe de bi mirina diya xwe di çardeh saliya xwe de jî bi mirina xoşewista xwe yê Annabel jiyana wî ser û bino dibe. Mirina Annabel tesîrekî mezin li ser dihêle û tu carî ji binhişa wî dernakeve. Li ser vî zarokên piçûk hildide kadraja xwe û di her zarokê de taybetiyên Annabel digere. Bavê Lolîta jî dema ku Lolîta sê saliye dimire. Diya wê jî zêde pê re têkildar nabe xwe bitenê hîs dike. Lolîta jî zarokeke normal nîne. Em pirtûkê ji devên Humbert dixwînin. Hest û ramanên Lolîta jî em ji Humbert hîn dibin. Roman du car ji bo sînemayê tê guncandin. Di sala 1962an de ji aliyê Stanley Kubrick ve cara diduyan jî di sala 1997an de ji aliyê Adrian Lyne ve hatiye kişandin. Di kovara Time de di salên 1923-2005an de pirtûkên herî baş ku hatine nivîsîn de Lolîta jî ketiye navbera 100 pirtûkan.
Frank La Sale li derdora xwe bi îstîsmara zarên 12-14 salê tê nasîn. Mirovekî temîrker bû, dema ku ji girtîgehê derdikeve li New Jerseyê bi cî dibe. Di sala 1948an de zarokeke bi navê Sally Horner hildabû kadraja xwe. Sally Horner wek hevalên xwe diçû dibistanê dihata. Zarokeke naîf û itimada vê bi herkesî hebû. Hevalên wê dibêjin ji bo ku tu beşdarê koma me bibî, lazim e tu ji dikanekî lênûskekî nişeyê bidizî. La sale jî wê teqîp dike. Û ji re dibêje ez ajanê FBIê me. Ku dinaxwazî diya te dizîya te seh bike divê tu bi min re bê. Her du bi hev re diçin û du sal li otelan û li qampan dimînin. Ji herkesi re dibêje sally keça min e. Tu kes fêm nekir derewên La sale, tênê muşteriyê otelekî di çavên Sally de tirs û xemgînî dibine û jê dipirse. Sally jî dibêje ez dixwazim ji malbata xwe re tilefon vekim, muşterî xeber dide polîsan. Zef derbas nabe polis tên û Frank La sale tê girtin. Sally tiştên ku di serê wê de derbas bibû (tirs, îstîsmar) li dadgehê dibêje, La sale 35 sal ceza hildide. Sally Horner piştê dozê du sal nakşîne di qezayekî trafîqê de dimire. Frank La Sale di girtîgehê de her heftê ji menzela Sally re kulîlk dişeyne. Piştê şazdeh salan ew jî di girtîgehê de dimire. Nivîskar bi xwe jî dibêje ku ji vê bûyerê siûd girtiye.
Peywa Lolitayê yekemîn ji aliyê Nabokov ve tê bikaranîn(1955). Ji sala 1959an vir de ketiye zimanê îngilîzî. Lolîta tê wateya kêçên ku zû xama dibin. Peyveke argo ye. Li nav civakê de pirtûk piranî bi navê Lolîta tê nasîn lêbelê navekî pirtûkê jî heye “Ji Nijada Spiyan Îtirafên Mêrekî Mêrebî”
• Di sedsala 20an de derketiye.
• Di nav roman û çîrokan de di hişê qerekteran de çi derbas dibe bê navber tê nivîsîn. Hewce nîne ku li gor rêzekî be.
• Hevok dirêj û tevlîhev in.
• Bi metoda monologa hundirîn û axaftina hundirîn re tê tevlihevkirin, hinek dişibe hev lê ji aliyê şeklê ve cudahiyên wan hene.
• Di metoda herikîna hişê de rê û rêbaza gramer û îmlayê tine, bê xalbendî peyv hev teqîb dikin.
• Di edebiyata Tirkî de Oğuz Atay di berhema xwe yê Tutunamayanlar de vê metodê bikaraniye.
Pirtûka Saturn ji aliyê Remezan Alan hatiye nivîsîn.
Saturn bi vegêrana cinekî bi navê Ibn Pitat dest pê dike ku ev cin metnekê dinivîse û tê de xitabî mirovan dike û derbarê ramanên wan ên li ser cinan dide nîşan.
Ez efrîdek im. Cin im yanê. We xelet nebîhîst, na. Cin im ez. Ji min re dibên Gerrok Ibn Pitat. Yanê gerrokê kurrê Pitat. Ew ê xeberxweş! Geştgîn im ez. Guhdêr û çavdêrek,an gunkun û dîdevanek! Çima guhbelî li we ket çi bû? Hun çima şaş bûn we ji ber çi birûyan bi ser şikbariyê de xwar kir? (r.11)
Em dikarin bibêjin ku sê tebeqeyên sereke yên çîroka satûrn hene: Çîroka Cinan, çîroka ku îlhama xwe ji Memê Alan girtiye û çîroka nivîskarê ku metna wî li sînemayê hatiye adaptekirin. Beşa yekem bi çîroka cinan dest pê dike. Di beşa dawî de tê fêrbûn ku esasen ev filmek û ji ber romana nivîskarekî hatiye adaptekirin çîroka wî nivîskarî lê hatiye zêde kirin. Di beşa yekem de mîrê cinan Mircin aciz e û bang li geştgîn Ibn Pitat dike da ku ew û hinek cinên din jê re çîrokan bibêjin. Beşa sereke ya romanê destana Memê Alan wek binmetnekê wergirtiye û li ser wê hatiye ava kirin. Kalek tê xewna Mîr kalanê kordûnde û tembîhê Zelixaya Kor û şeht bîne da ku bibe xwedî kurekî û Bengîn ji vê zewacê diwelide. Textê xewbanû bi destê cinan tê veguhastin bo odeya Bengîn û dîsa wê de ji xewbanû bawer dike ku Bengîn hatiye odeya wê, pê re hêrs dibe û piştî ku mesele tê famkirin, her du ciwan ji hev hez dikin û wek çîroka Memê Alan gustîlan diguherînin.
Di pirtûkê de pirdengî û pirrengî heye. Yanê ne tenê çîrokek an jî vebêjerek heye. Li vir sê mijarên cûda hene, ya yekem Ibnî Pitat, ya din jî Mêrê Cinan yek jî Bengîn. Yanê pirtûkek heye lê çîrokek tenê tine. Herkes çîroka xwe dibêje. Atmosferek efsûnî heye ew rewş jî zêdetir bala mirov dikşîne. Em dibînin ku Saturnê de metnên ne-edebî, çîrok, stran, pêkenok, zimanê romantîk û sehneyên dramatîk jî hene.
Roman çend rojên berî çûna Memê Alan ji xwe re kiriye mijar. Remezan Alan destaneke devkî wergirtiye û ji hêla dem,cih, lehengê ve kontexteke nû çêkiriye.
Ferhad Pîrbal Hôtel Europeyê dişibîne Ewropayê, lewra Ewropa ji hemû penaberan re hotelekî ye.
Di berhemê de sirgûnî temayeke sereke ye. Nivîskar, sirgûniyê li ser derûniya lehengan tesîrên çawa hiştiye dide nîşanê me. Zorî û zehmetiya penaber an em bi çavên nivîskar dibînin.
Mihemmedê Hacîzade meleyekî xelqê Îranê ye. Ji aliye rejima Îranê ve hatiye sirgûn kirin. Mihemmedê Hacîzade ji aliyê komara Îslamî ya Îranê ve bi sê gunehan hatiye gunehbarkirin. Yekem; bir û baweriyên li dijî komara îslamî ya Îranê. Duyem; pişte xel’î libasa wî, ji deste wan aciz bûye û hawara xwe gihandiye Fransayê. Sêyem; li bajarê şemzînan keçek kiriye jin paşê jî mehra xwe çênekiriye (27). Tiştê ku bala min kişand sernavekî beşekî ‘Bizin li welatê me ji mirovan azadtir in’(31). Dîsa di heman beşê de wiha dibêje Mihemmedê Hacîzade ‘ Heke dewletên me yên misilman baş bûna… em ê ji ber çi neçar bibûna li welatên gawiran li ewropayê bibin penaber’(33). Ji wan hevokan em dikarin vê encamê derxînin tu kes ji kêfa xwe re terka welatê xwe nake. Û penaberî tiştek hêsan nîne zimanekî bîyanî, çandekî bîyanî ji her aliyê ve zorî û zehmetî. Mihemmedê Hacîzade yek ji wan e ku li ewrupayê zorî û zehmetî dikşîne. Xeyalekî vî heye ku li ewrupayê niştecih bibe. Bi awayekî sirûştî nivîskar û vebêjerê pirtûkê Ferhad nas dike. Ferhad 11 sale li Hôtel Europe de dixebite ji xeynê vê jî wênesaz e. Ferhad ji Mihemmedê Hacîzade re dibe alikar her çiqas ji aliyê hevalên xwe ve bê rexne kirin jî ê Mihemmedê Hacîzade bi tenê nahêle. Mihemmedê Hacîzade li Tehranê mela bû li welatên misilmanan qedr û qîmeta melayan zêde ne. Mihemmedê Hacîzade vê rewşê li ewrupayê nabîne,jiyanekî wisa hat rastê vî ji bo ku jiyana xwe berdewam bike her rêyê ji xwe re mûbah dibine. Ji bêçariyê derew dike li falan dinêre.
Lehengekî din jî Monsieur Luciana ye. Luciana xwediyê hotelê ye û yekî dewlemend e. Luciana hem patronê Ferhad e hem jî ew û Ferhad her dem li ser edebiyatê diaxifin. Luciana mirovekî entellektûl e hakimê edebiyata rojhilat û Farisan e.
Evîna Luciana û Zîba. Qasê çar salan bi hev re hinek tiştan dijîn. Paşê bavê Zîbayê dikeve navbera wan û ji hev dûr dikevin.
Di pirtûkê de penaberî, hûner, edebiyat, şera Iraq û Îranê, zilma Naziyan li ser cihuyan, bûyerên ku bi ser Kurdan de hatine bi avayekî hûnerî tê honandin.
Qulka Cafo şikefteke ji şikeftên Kela Anêrê ye. Ji du beşan pêk hatiye. Beşa têketinê mezin e. Li çepê têketinê sewkeyên runiştinê tê de hene. Ji arîk û dîwarên wê şopên verojtinê û teniya salan xûya dike. Meriv dikare ber bi aliyê paşiya beşa têketinê di navberekê re derbasî beşa duyem bibe. Vê beşê ji beşa têketinê piçûktir e. Berî wextan ji hêla gelekan ve lêbelê hetanî demên dawî jî ji aliyê gundiyekî xizan ê bi navê Cafo ve weke mal û star hatiye xebitandin. Navê wî xizanê îro bi navê vê şikeftê re dewlemendiya gund e.
Bi vegotina mezinên wê demê beriya erdheja 66an li jêrê Qulka Cafo di dûşa erdê re şikefteke gelek mezin jî hebûye. Mezinahiya vê şikeftê bi qasî ku çend kerî pez bihewîne bûye. Lêbelê di erdheja 66an de beşeke Kela Anêrê hilweşiyaye û têketina vê şikefta mezin bi kevir û zinar û xweliyeke gelek zêde hatiye girtin.
Di Qulka Cafo û şikeftin derdorê de civat hatine lidarxistin. Gelek caran sewt û awaza Dengbêj Reso li van şikeftan olan daye.
Li jêrê Qulka Cafo bi ava xwe ya sar û xweş Kaniya Kelê diherike.
Seyîd Bîlal (z. 1132 - m. 1212), yek ji neviyên Pêxemberê Îslamê Muhemmed û Hiseyn e.
Di 1132ê de li Bexdayê ji dayîk bûye. Navê bavê wî Seyîd Harun û navê diya wî jî Fatima ye. Di sala 1154ê de dema xelîfeyê Bexdayê Harûn Reşîd bû bi zordarî ye hatiye gundê Bêcirman. Bêcirman wê demê de di bin destê Mîrê Botanê dê bû. Seyîd Bilal di sala 1212ê de li Bêcirmanê wefat dike. Gora wî li Bêcirmanê ye û her sal dema meha îlonê di hefteya duyemîn roja pênçşemê de li dora Bêcirman, ji bajarê Heskîf, Kercews, Êlih, Midyad, Mêrdîn û gelek deverên din gelê kurd tên ser gora wî.
Seyîd Bîlal di nav gelê kurd de yekî girîng û mezin tê dîtin ji ber vê yekê gelê kurd tê ser gora wî dua dikin û bi taybetî jî kesên ku nexweşê wan hebin têne Bêcirman ji xwe re şîfayê hêvî dikin. Ji ber ku nexweşiya derbas bikin heywanan ser jê dikin û li ser gora wî sûreya Yasîn, Quran tê xwendin. Seyîd Bîlal yekî taybet û girîng e ji ber vê yekê ji Bêcirmanê re dibêjin gundê seyîdan û di nav gelê kurd de gundekî taybet e.
Çîrokek li ser Seyîd Bîlal tê gotin ku rojekê mîrê Botan derdikeve nêçîrê û li dora Bêcirman kîvroşkek dibîne. Dide pey kîvroşkê ku wî bikuje kîvroşk diçe pey Seyîd Bîlal xwe diveşêre. Mîrê Botan mêze dike ku zilamek li wir limêj dike û kîvroşk jî diçe pey wî xwe vedişêre. Mîrê Botan matmayî dîmîne û diçe ba wî zilamî bi Seyîd Bîlal re diaxive û li wir mîrê Botan fêhm dike ku ev zilam zilamekî girîng e. Ji Seyîd Bîlal re dibêje ev deverên ku bi çavan tê xuyan hemû ji te re û ji te bac nastînim. Navê Bêcirman ji ber vê yekê lê hatiye danîn.
Ji wê demê heta osmanîyan jî li wî gundî bac nedihat standin. Ji ber ku li gund Seyîd Bîlal û yê li wir dijîn hemû seyîd bûn. Di pey re ku Cimhûriyet hate îlankirin tirk navê wî gundê ku bac nedihate standin ji asîmîlasyon û înkar kirin, û navê gundê kirin "Vergîlî" yanî "yê ku bacê xwe didin". Mixabin ev polîtîkayên wisa yên asîmîlasyonê li pir deveran hatiye kirin.
Nusret Gökçe (an jî bi bernavkê Salt Bae jî tê nasîn; jdb. 1983 li Erzîromê, Bakurê Kurdistanê) ji şaxê xwaringeha Nusr-Et goştfiroş, pêjer û xwaringehvanê kurd e. Ew bi vîdyoyek ku li ser Instagramê hate belavkirin bû fenomenek înternetê ku wî bi çêkirin û xwêkirina çêtîkek nîşan da.
Gökçe di sala 1983an de li Berdîkê, gundekî navçeya "Bardîz" a parêzgeha Erzîromê, ji dayik û bavê kurd hat cîhanê. Bavê wî kanker bû. Rewşa darayî ya malbata wî neçar kir ku wî ji pola şeşem derxe û dest bi perwerdehiyê bike wek goştfiroş li Bostancı, parêzgeha Stembolê. Di sala 2007an de ew sê salan li Amerîkaya Latînî û Amerîkaya Bakur çû, di nav de Arjentîn û Dewletên Yekbûyî, li wir di nav xwaringehan de ew wek pêjer bêpere xebitî. Piştî ku vegeriya Tirkiyê, di sala 2010an de ew û hevparê li Stembolê yekem Nusr-Et vekirin. Kompargîdaniya tirk Doğuş Holding, di sala 2012an de beşdarî wê pargîdaniyê bû. Li ser dabeşa xwaringehê ya D.ream li Stembol, Enqere, Doha, Dubai, Ebû Zebî, Miami û Nû Yorkê xwaringehan hatine vekirin.
Vîdyoya "Ottoman Steak".
Gökçe bi vîdyoya "Ottoman Steak" ve, ku wî di çileya 2017 de, li ser Twitterê weşand, navneteweyî hate nasîn. Ew vîdyo li Instagramê hate belavkirin û bi milyonan caran hat dîtin. Di vîdyoyê de ew jêkirin û xwêkirina çêtîkê bi tevgerên taybetî re nîşan dide, ku pişt re "Salt Bae" lewma bernavkê wî bû.
Li ser pêşandina Instagram a xwaringeha Nusr-Et, Gökçe wêne û vîdyoyên bi weşana barkirinê weşand ku, di nav yên din de, nîşan dide ka ew çawa kesayetiyên navdar diezimîn e. Ew navdariya xwe bikaranî da ku li DYAê jî xwaringehan vebike.
Aso xêza berbiçav e ku erd ji esman vediqetîne, xeta ku hemî rêwerên berbiçav li du kategoriyan dabeş dike: yên ku berjêr erdê Erdê dikin, û yên ku na kin. Asoya rastîn bi rastî xêzekî teorîk e, ku mirov dikare dema ku ew li ser rûya deryayê dihate dîtin. Li gelek deveran, ev xêz ji binê erdê, daran, çiyayan, hwd. tê verşartin, û encama berbiçavkirina erd û esman jê re asoya aşkere tê gotin. Dema ku meriv li deryayek ji berderyayê dinêr e, perçê deryayê ku herî nêzî asoyê ye, jê re deryaya bêbalûpal tê gotin.
Asoya rastîn asoyî ye. Ew nêrevan dorpêç dike û ew bi gelemperî wekî çember tê hesibandin, ku li ser rûjora modela bêkêmasî ya kûreyî ya Erdê tê xêzkirin. Navenda wê li binê nêrevan û li jêr asta deryayê ye. Dûrahiya wê ji çavdêr ji ber şikestina atmosferê, ku ji hêla mercên hewayê ve pir bandor dibe, roj bi roj diguhere. Her weha, çavên çavdêr çiqasî ji asta deryayê bilindtir bin, ew qas asoya ji çavdêr dûrtir e. Mînakî, di şert û mercên atmosferê yên standard de, ji bo çavdêrê ku asta çavê wî ji asta deryayê 1,70 metre (5 ft 7 hundur) e, dîmen li dora 5 kîlometreyan (3,1 mi) dûr e.
Gava ku ji bergehên pir bilind, wek stasyonek fezayî, were nêrîn, aso pir dûrtir e û ew rûberek rûbera Erdê ya pir mezin digire nav xwe. Di vê rewşê de, ew eşkere dibe ku asoya ji xelekek bêkêmasî bêtir dişibihe elipsekê, nemaze dema ku çavdêr li jorê ekwatorê ye, û rûyê Erdê dikare wekî elîpsoîdek çêbibe ku ji hêla qadek ve çêbibe.
Bi gelemperî, navçeya Avkevir (bi tirkî: "Taşlıçay") (gundên Geldûşa Jor û Dizmeydana Jêr), Îdir, Bazîd, Panos û Giyadîn li çend gundan, gundên li ser sînorê Tirkiye-İran, Qonya, Cihanbeyli navend û bi piranî li gundê Yeniceoba dijîn. Tête gotin ku ew piştî şoreşa 1960an li aliyên hundur ên Anatolî hatine sirgûnkirin. Tê gotin ku Mala Evloyê Simo malbata yekem bû ku li gundê Avkevirê li Dizmeydana Jêr niştecî bû.
Malbatên ku li Konya û Yeniceoba bicîh bûne, ji gundên Taşlıçay (Avkevir) yên Agirî û Aşağı Düzmeydan, Çökelge (Mardik), Geldûşa Jêr û Geldûşa Jor (Aşağı û Yukarı Dumanlı) çûne gundan û Seré Newalé (Derebaşı) çûne. Li dora Konya, endamên vê eşîrê tê gotin mihacir.
Ew li ser bingeha gelên Celalî, yek ji mezintirîn êlên Kurdistanê ye, ku di xwedan kokêN demên kevnare. Ew ji teyfa Xelkî an Xalikan ya gelên Celal in. Tê texmîn kirin ku ew li komek eşîrê bi navê Ademi, ku girêdayî serweriya Mehmûdiye ye, ku navenda wê li Hoşap e. Ji ber ku îro ew bi eşîrên mîna Nezoyî, Badoyî û Zetoyî re, ku hîn jî di nav eşîrên komên Ademi de ne, hema hema di heman gundan an deveran de dijîn. Gengaz e ku meriv jê re dibêjin Pilekiyan, qebîleyek pir ciwan, eşîrek, ji ber ku bibe eşîrek divê herî kêm 400 sal û gelek şaxên wê xwedî dîrokek be.
Ev ne diyar e ku wan navê Pîlekî ji ku derê girtiye. Ji ber ku Pîlekîyan di pirtûka dîroka Kurdî ya bi navê Şerefname de, ku di sala 1597-an de temam bû, qet nehatiye behs kirin, tê texmîn kirin ku avakirina vê eşîrê an dabeşkirina wê ji şaxê wê, ji demên pir kevn derneketiye.
General û Rojhilatnasê Brîtan Mark Sykes, di xebata xwe ya bi navê "The Tribes of the Empire Osman" de, ji bo mirovên Pîlekî, ango ewên ku jiyanek nîv-nomade û nîv-bijîn bikar tînin, wateya "nîv-nomadic" bikar anîn.
Ew ji hêla Iraniyan ve di sala 1810-an de ji hêla Xelikan Bey Esko (İskender) ve hatin anîn, ku ew bi çîyayê Araratê ve girêdayî ne.
Di sala 1930-an de, navbera Iranan-Rûsya li ser sînorê bi Tirkiyê re li deverê û şêweya herî baş havînan li vir dimînin heya ku zivistanê,piştra ew daketin nav newalê ji bo şertên jiyanê yên baştir ên van sê welatan. Hemî şaxên gelên Celal, ku gelek ji azadiya xwe ve girêdayî ne, gellek oldarin sunni şafiine.
Di dema serhildanên Kurdan de di 1929 û 1932 de, mîna gelek şaxên Celal, Pîleki ji carekê ve hatin koçber kirin û berbi Isfahan û Kazvînê hatin sirgûn kirin, nêzîkê 40% ji van kesan ji ber birçîbûn, sermayê û nexweşiyên li ser rêyan jiyana xwe ji dest dan. Di sala 1941-an de, digel bindestiya 1-Şah Riza de, derfet ji bo vegera gelên Celal çê bû. Sazkirina axa wan ji kesên din re mabû dema ku ew vegeriyan deverên xwe yên kevin ji ber vê yekê gelên Pilekİ gelek salan di tengasiyê de jiyan kirin.
Beşa Xelikan ji bilî Keskoyi, Meyaka, Elemıhoyi, Cımkii, Misirkî, bi Koti re têkiliyên xwînê yên nêzîk hene.
Pîlekîyan di rêzên Hamidiye de, ku di dema serweriya Sultan Abdülhamit II de, di nav bargêrên "Örtülü Kışlağı" de û di "Şehlü Kışlağı" ​​de, û di Celali Mirlivası de sazkirî re xizmet kir. Lêbelê, ew çend mirovên ku ew ji hêla wan ve dihatin destnîşan kirin ne dîyare.
Halit Akçatepe (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1938; li Üsküdar, Stembol; m. 31ê adara 2017), lîstikvanekî tirk bû.
Halil Akçatepe Li Üsküdar di 1-ê kanûna paşîn a 1938an de hat cîhanê. Ew li dibistana seretayî Refik Halit Karay Mektebi de xwendi bû. Bavê wî Sıtkı Akçatepe ye. Perwerdiya wî ya lîstikvaniyé tune bû. Destpêka wî di pîşesaziyê di rola zarokekî di fîlimeke bavê wî de bû dema ku ew pênc salî bû. Akçatepe xwendina xwe li Lîseya Saint-Benoît li Stembolê qedand.
Wî di fîlmanên Hababam Sınıfı de, ku bavê wî jî lîstiye de, rola xwe ya herî navdar wekî Güdük Necmi lîst. Her wiha gelek fîlmên bi lîstikvanên gelêrî wekî Kemal Sunal, Tarık Akan, Adile Naşit, Şener Şen, Ayşen Gruda û Münir Ozkul re jî hebûn.
Dayik û bavê Halit Akçatepe jî lîstikvan in. Diya wî, Leman Akçatepe, û bavê wî Sıtkı Akçatepe ye ku ji bo rola wî wekî "Paşa Nûrî" di fîlma Hababam Sinif de tê nasîn. Lîstikvanê, ku du caran zewicî bû, di 1963 de yekem zewacê bi Tülin Akçatepe re çêkir, û wê du keçên wî hene bi navê Itır (1964) û Ebru (1968). Di sala 1981an de ew ji Tülin Xanım re hatiye veqetandin, lîstikvan bi Rezzan Akçatepe, ku ji wî 39 sal biçûktir bû, zewicî. Ji vê zewacê, keça wan Günsu di sala 2001an de ji dayik bû. Halit Akçatepe û Rezzan Akçatepe di sala 2009an de hatin veqetandin.
Halit Akçatepe di 31ê adarê sala 2017an de li Stembolê di 79 saliya xwe de mir. Bijîşkê Akçatepe daxuyand ku lîstikvanê, ku fîzototerapî girtiye, ji ber têrnekirina dil û têrnekirina hilmijê mir. Di 2ê nîsana 2017an de, ew li Goristana Karacaahmet hatiye veşartin, piştî merasîma bîranînê ya ku li Navenda Çandê Caddebostan hatiye saz kirin û nimêja cenaze li Mizgefta Şakirin.
Odeya runiştinê cihên ku divê li malek be, ku endamên malbatê bi gelemperî li malê bi hev re ne, bi gelemperî li wêneguhêzê temaşe dikin û carinan jî dixwînin, axaftinên malbatê û çalakiyên wisa dikin.
Di xanî û warxaneyên nûjen ên îroyîn de, zewacê hêdî bi hêdî cihê xwe dane odeyên mêvan an salona. Odeyên runiştinê bi gelemperî ji paldank, maseyên qehwe, sêpiyan û pirtûkgehan pêk tê. Wêneguhêz ji bo odeyên rûniştinê di çanda Kurdî ya îroyîn de girînge. Li hin malan, odeyek bi argûnê odeya rûniştinê ye. Lêbelê, ev kevneşopî tê hiştin ji ber ku di sêwirana warxaneyê de ku îro îro tê çareser kirin dijwar e.
Her çend odeya rûniştinê ne yek ji wan hêmanan e ku xaniyek malê çêbikin, hema hema her mal xwedan perçeyek odeya rûniştinê ya ji odeya nivînê, pêjgeh û serşokê ye. Li hin malan, nemaze di celebên ku jê re dibêjin warxaneyên stûdyoyê, li wê pêjgehek û odeyek rûniştinê heye. Wan celeb re tê gotin pêjgeha amerîkan.
Apollon (;) an Apolo yan jî Epolo, di ola yewnan û romayî yê klasîk û mîtolojiya yewnanî û Romayê de yek ji xwedawendên Olîmposê ye. Xwedawendê neteweyî yê yewnan, Apollo wekî xwedawendê tîrvanî, muzîk û dans, rastî û pêşbinî, şîfa û nexweşiyan, tav û ronahî, helbestvanî û hêj bêtir tê naskirin. Ew wek yek ji xwedawendên yewnan ên herî girîng û kompleks, ew kurê Zeus û Leto û cêwiyê xwedawenda nêçîrê Artemis e. Wekî ku xwedayê herî bedew û îdeal a "kouros" ("ephebe" an ciwaniya kose û werzişdar) tê dîtin, Apollon wekî hemî xwedayên herî yewnanî tê hesibandin. Pêşbîniya Delfiyê ji wî re hate terxankirin. Apollo di mîtolojiya etrûskan de ku bi mîtolojiya yewnanî ve bandorkirî ye wekî "Apulu" tê zanîn.
Jêder û nav.
Tê texmin ku jêdera kulta Apollonî ji Anatolyayê de tê. Bêjenasiya navê Apollon ne diyar e. Dibe ku ev bi zimanê yewnanî bi wateya "dazanîner", "hilweşîner" an ew ê ku ji karesat diparêze. Di Îlyadayê de, Homer jê re digot ("cirdkuj") û "yê ku ji dûr ve". Li ser navê Phoibos Apollon ("ew ê birqîn",) ew jî bi xwedawendê rojê Helios re hat wekhevkirin. Navên din Boedromios, "yê ku dilezîne alîkariyê bike, bi qîrînek şer" û Loxias bûn.
Pitagorasvan û platonîstên ku bi taybetî Apollo diperistiyan, pê bawer bûn ku navê wî wateyeke felsefî ye. Ewna vê navê wekî A-pollon (" ewê ne pir") şîrove kirin, ji a- ("ne", alpha privativum) û polonn ("gelek"). Di nav wan de tiwancek ji yek, ya herî bilind, bêguman prensîpa zêdetir re, berevajiya pirrjimar dîtin. Li gorî vê şiroveyê, ku nûplatonîst Plotînos ji pitagorasvan re dihesibîn e, "Apollon" navê xwedayê Yek e. Ev bêjenasiya navê Apollo bi eşkereyî di berhemên Platon de nayê govanî dan, lê ew xuya dike ku ew pê dizan bû. Di lêkolînê de tê texmîn kirin ku ew beşek ji "dîtaneya nenivîsî" bû, ku tenê bi devkî hate ragihandin.
Hesibandin.
Apollon parêzkarê huner û muzîkê bû û serokatiya neh mûzeyan kir (lewma Musagetes bernavekî wî bû) û di heman demê de xwedayê kefaretê bû. Ew jî wekî Apollon Epicurios, xwedayê şifayê hate hesibandin û bi vî wayî şêniyên Figalia ji nexweşiya webayê filîtand.Lê ew di warên din ên jiyanê de jî rolek dileyîst: ew nexweşî, mirin û xirabkirinê derxist (mîna xwedê Babîl Nergal) û şûnda di şerê Troyayê de webayê şand li wargeha Grekiyan. Di heman demê de ew ji xeteran filîtand (mînak, di fonksiyona Apollon "Smintheus", "destavêjê mişkan" an Apollon "Lukeios" de wekî parêzkarê kewteyan ji guran). Wekî ku xwedayê şîfayê, pêşbînî û cîhenên pêşbiniyê bi wî re têkildar bûn. Bi mirina ejdeha Puthon re, Apollon hêzên dîtbarî bi dest xwe xist û lewma jî wek Apollon Puthios navlêkiribû û ji bo rêza wî de lîstikên Putos hatine pîroz kirin.
Ew dikaribû jêhatibûna pêşbiniyê bide ji mirbaran mîna Kassandra, keça key Priamosê bide. Di Şerê Troia de ew li tenişta Troiayî bû û di nav şer de bi guleyên tîrê armanckirî desttêwerdan kir; ew wek tolhildêr bi tîrên xwe re şand wargeha yewnanan ji ber ku wan keça kahînê Apollo girtî bûn û kirin xulama xwe.
Ji bilî vegotinên ku ji bo wî kesê tîpîk in, wek pêşbirka muzeyî ya bi xwedawendê şivanan Pan, Apollo di hejmareke girîng a çîrokên ku derbarê wî de têne behskrin wekî tolhildêr an kujer xuya dibe. Ji ber vê yekê ew Niobeyiyan û dêw Tituos kuşt, yê ku dixwest destdirêjiya dayika wî bike; ew satîr Marsuas, ji ber ku ew hate gotin ku ji xwedê re muzîka xweşiktir çêkir. Ew ferman da Orestes ku dayika xwe Klutaimnestra bikuje da ku ji ber kuştina bavê xwe Agamemnon tol hilde. Erînues yê ku vê yekê nepejirandin, piştre bi dîn ket Orestes, lê Apollo bi serfirazî li hember wan û ruhê Klytaimnestra li pêşberî Girê Aresê li Atînayê parast.
Vegotin.
Yekem çalakiya Apollon, ku li Lîkya an li "girava livdar" Delos hat cîhanê, kuştina mar, Puthon, dijminê diya xwe Leto bû. Apollon bi tîrekê Puthon lê xist. Puthon bi giranî birîndar revî û gihîşt Oracle ya dayika erdê li Delfî, ku bi navê rûmeta Delphune, jina Puthon hate nav kirin.
Commodus (31 Gelawej 161 – 31 kanûna pêşîn 192) ji sala 177 heta mirina bavê xwe (Marcus Aurelius ku sala 180 de mir), wekî bavê xwe împaratora romayê bu. Piştê mirinê Marcus Aurelius Commodus tenê împaratora Romayê bu. Bi destpêkê dewrê hûkmê wî va tê hesibandin ku Aştiyê Romayê;bi navê Pax Romana tê nasîn, xilas buye.
Salên Pêşî; PZ 161–180.
Commodus di dîroka 31 tebax 161 de, bajara Lanuvium ku nezîkê Romayê ye, hatîye dinê.. Commodus kurê împaratorê wî dewrê bu. Cêwiyê Commodus hebu ku cewiyê wî yê mezin, Titus Aurelius Fulvus Antoninus, di sala 165 de mir. Di sala 12 çiriya pêşîn 166 de Commodus bi brayê xwe ya piçûk va Sezar bu.. Birayê wî, Marcus Annius Verus di sala 169 de pişte operasyonekî cerrahî derbas kir û pak nebû û piştê wî bûyerê nav kurên Marcus Aureliusê de Commodus tenê sax ma.
Rengîne, îrîs (bi îngilîzî: "iris") xeleka rengîn a di aliyê pêşîya çavê mirov de.
Di zimanê yewnanî de ji boy keskesorê (bi îngilîzî: "rainbow") peyva "iris" tê bikaranîn. Rengîne firehiya bibikê rêk dixe. Bi vî awayê mêjera ronahiya dikeve nava çav kontrol dike. Her wisa çavên mirov jî rengên xwe ji rengê rengîneyê digire.
Rengîneya çavê mirov bi gelemperî bi rengên şîn, kesk, qehweyî ye. Xeleka reş a di naverasta rengîneyê bîbik e.
Rengîne beşek ji çîna koroîd a çav e, ji beşa tenê kûlkdar(bi ingilîzî: "ciliary body") direj dibe. Li pêşîya rengîneyê de korniye heye, li paşiya rengîneyê de hawêne heye.
Rengîne beşa pêşî ya çavê, dabeşê du beşên biçûktir dike, odeya pêşî û odeya paşî. Odeya pêşî di navbera rengîne û korniye, oda paşî jî di navbera rengîne û hawêneyê de cih digire. Herdu ode jî bi şileya avî (bi latînî: "aqueous humor") tijî ne. Şileya avî ji aliyê tenê kûlkdar ve tê berhemkirin û derdan. Rengîne ji du çînên lûsemasûlke û xaneyên pîgment pêk tê.
Rengê çav.
Xaneyên pîgment madeyek bi navê melanîn lixwe digirin. Melanîn reng dide xaneyên pîgmentê, rengîne jî rengê xwe ji van xaneyan digire. Ango rengê çavê mirov, li gor hebûn an jî nebûna melanîn an jî li gor rêjeya xestiya melanîna nav xaneyên pîgment diyar dibe. Mêjera melanîna xaneyên çavê mirov, li gor zanyariya genetîk (bomaweyî) diyar dibe. Xestiya pîgmenta di çavên qehweyî ji ya çavên şîn zêdetir e. Xaneyên çavên reş herî zêde pîgmenta melanîn lixwe digirin. Herwisa rengîneyên mirovên bi nexweşiya albîno, an tu pîgment lixwe nagirin, an jî xaneyên pîgment pir hindik melanîn berhem dikin. Rengîneyên van kesan ne bi rengê asayî ye, ji ber kêmasiya melanînê lûleyên xwînê reng didin rengîneyê, loma çavê kesên bi nexweşiya albîno piçek pembeyî ye.
Kontrola bîbikê.
Firebûn û tengbûna bîbikê ji aliyê masûlkeyên rengîneyê ve tê kontrolkirin.
Di naverasta rengîneyê de kunek, bi rengê reş heye, navê wê bîbik e. Bîbik ji boy tîrojên ronahiyê derîçe ye. Ronahî bi rêya bîbikê dikeve nav çav. Bîbik di ronahiya zêde de teng dibe, ronahiya kêm de fire dibe. Firebûn û tengbûna bîbikê bi alîkariya masûlkeyên lûs, bi awayekî xwenewîst rû dide. Du cor rîşalemasûlke ji boy guhertina firehiya bîbikê kar dikin. Masûlkeyên bazneyî û masûlkeyên tîrojî (bi îngilîzî: "radial muscle"). Masûlkeyên bazneyî masûlkeyên guşer in (bi îngilîzî: "sphincter muscle"), masûlkeyên tîrojî jî masûlkeyên veker in (bi îngilîzî: "dilator muscle"). Bîbika çav bi girjbûna masûlkeyen bazneyî teng dibe, bi girjbûna masûlkeyên tîrojî jî fire dibe. Guherina ronahiya hawirdorê bandor li ser girjbûn û xavbûna masûlkeyan dike. Heke li hawirdorê ronahî zêde bibe, wê gavê masûlkeyên bazneyî girj dibin, bi vî awayê tîreya bîbikê kêm dibe. Bi tengbûna kuna bîbikê, kêmtir ronahî derbazî nav çav dibe, çîna tore ya çav ji egera ziyana tîrojên ronahiya zêde, tê parastin. Na, heke ronahiya hawirdorê kêm bibe, îcar masûlkeyên bazneyî xav dibin masûlkeyên tîrojî girj dibin. Bi wî awayî bîbik fire dibe, bi têra xwe ronahî dikeve hundirê çav. Çalakiya masûlkeyên rengîneyê ji aliyê demarekoendama xweyî ve tê kontrolkirin. Beşa sîmpasawî ya demarekoendama xweyî ji boy girjbûna masûlkeyên tîrojî demareragihandin dişîne rengineyê, bîbika çav fire dibe. Beşa parasîmpasawî jî ji boy girjbûna masûlkeyên bazneyî sinyal dişîne rengîneyê bi vî awayî tengbûna bîbika çav rû dide.
Rêzimana Almanî Almanî wek zimanek ku li Almanya û Swîsre û Awistirya tê axiftin, ew jî mîne her zimanekî dinê çendîn zaravayin xwe hene,rêzimana Almanî perve dibe ser peyva û cênav û lêkera û tiştên din.
Lêkerên cînavên sich.
Lêkerên Sich bi kurdî (lêkerên xweyî), Ew lêkeran e ewên ku mirov bi xweze yan ne divê cînavên sich bi wanre bikarbîne. di kurmancî ji de di hinek helate tê bikarînan. wek şûştin gava tu dibêjî. Ez ê destên Xwe di şûm Di elmanî de tu nikerî van lêker bikarbînî heka bê û tu cînavên sich bikar Ne yînî.
Çelê yan Çel () yek ji navçeyên Colemêrgê ye. Nêzîkî sinora Îraqê ye.
Vehta Urartuyan êta nehe bajere, Abasiyan, Selçukluyan ve Osmanlıyan cele hüküm le danati, heta 1915 çele gelek nasuri û keldani hebun, gûnde zavita, şurtê,lizane, burşeke hemu gündet falanbun, Şere cîhane 1. Rusu nasturi sergetiya bajare girtibun vi şerida gelen çeli hatübün kuştin. Di 1926, Peymana Enqere ve tewli Komara Tirkiya bû, 1953 bu kaza.
Solomon Gordon (jdb. 2005 li Northampton, Îngilistan) lîstikvanekî brîtanî ye ku di fîlma Jim Knopf und Lukas der Lokomotivführer (2018) de rola "Jim Knopf" dileyze.
Gordon yekem ezmûna lîstikvaniyê ji Sibatê 2014 heya Sibata 2015 li Lyceum Theater li London di muzîka The Lion King de wergirt, ku tê de wî Simba ciwan lîst. Di demsala zivistanê ya 2016/17 de wî jî li Warfordê di dramaya malbata A Raisin in the SunLorrene Hansberry de rola Travisê ciwan lîstiye.
Di sala 2016 de, wê gordonê hingê 11-salî ji bo adaptasyona fîlma Jim Knopf und Lukas der Lokomotivführer beşdarî kir û di dawiyê de rola "Jim Knopf" li kêleka Henning Baum wek "Lukas" girt. Gordon her weha rola xwe di berdewamiya 2020ê Jim Knopf und Lukas der Lokomotivführer de dilîze.
Lucius Uerus (; an; 15ê kanûna pêşîn a 130 – 23ê kanûna paşîn a 169) navbera salên 161 û 169 de împeratorê Romê bû. Lucius Uerus sala 161 heta mirinê xwe ya sala 169, bi zirbirayê xwe yê ve (Marcus Aurelius) împeratorê romê bû. Lucius endamê Xanedana Antoninî bû.
Lucius Verus û Marcus Aurelius di dîroka împaratorî de cara ewil bi hev re hikûm kirin. Piştê wî bûyerê; du împeratorê di demekî eynî de, hin caran dîsa di dîroka Romayê de hat dîtin.
PHP-Nuke nivîsbariyeke azad ji bo cêkirina siteyên înternetê ye.
Îro di internet da sîstema PHP-Nuke zûtirîn di nav malperan da tê bikaranîn. Ev sîstem bixwe serbest tê belavkirin. Bi yek pakêtek hatiye pêşkêşkirin.
Xwediyê sîstema PHP-Nuke malpera phpnuke.org e. Ji wir ew tê belavkirin û nûkirin. Versîyonên nû dem bi dem têne belavkirin.
PHP-Nuke bixwe sîstemek serbixwe ye. Ew bi MySQL dixebite û bi PHP-MyAdmin tê amadekirin. MySQL bixwe tenê li serverê tê bicîhkirin, jixwe amadekarê serverê MySQL ewil otomatîk bicîhdike. PHP-MyAdmin bo kontrolkirina naveroka sîstema malperê ye. PHP-Nuke tenê bixwe sîstem e, têda nivîs û pel nayne parastin. Naveroka malperê ango sîstemê di pela SQL da li ser PHP-MyAdmin tê parastin û nivîsandin. Emê zêdetir li cîhek din li ser MySQL û PHP-MyAdmin bisekinin.
PHP-Nuke bixwe bi pakêtek yekgirt tê belavkirin, lê belê, pakêtên din jî hene. Ew jî li ser bîngeha zimanê PHP’ê hatine nivîsandin, lê xweser in û tiştên cûda pêşkêş dikin. Li aliyek din jî, bo PHP-Nuke, tu çi bixwazî pêvebike, dîsa tu dikarî bidestbixe. Me ewil got, PHP-Nuke bixwe sîstema bingehîn e, lê bo wê sîstemê zêdetir “pakêtên” din hene.
Bo mînak, di PHP-Nuke da forumek bîngehîn heye, lê eKart têda tune. Lê tu dikarî eKart pêvebike.
PHP-Nuke çi pêşkêş dike?
Ne derew e, ez bibêjim, tu çi bixwazî, pêşkêş dike. Tenê tu bizanibe lê bigere û bibîne. Îro PHP-Nuke zêdetir bo forum, panel, portal û malperên nûçeyan tê xebitandin. Di PHP-Nuke da xwe “Register-kirin” heye. Tu dikarî bibe endamê malperê û tu dibî xwediyê beşek xwe.
Nûçeşandin, Nûçenivîsandin, Beşa Nivîskaran, Beşa Dokûmentan, Beşa Endaman, Arşîv, Beşa Grêdanan, Beşa Programan, Lêgerîn hwd...
SQL INJECTIONS: Ve nivisê bi diqat bixwine!
Di PHPNuke da gelek sql injections hate ditin, hackers bi hawi gelek caran siteyen Kurd hackirin, hatina probeleme ji "mainfile.php" û ji modula "WebLink" ê derketiye, ji bo we ku hun bi PHPNuke dixebitin û malpera we bi PHPNuke hatiye çekirin, ji bir mekin! herdem versiyona xwe PHPNuke nû bikin ji bo we hun dikarin bi dakişinin sêr [http://phpnuke.org http://phpnuke.org] ê.
[http://www.google.com/search?q=sql+injections+phpnuke&ie=UTF-8&hl=xx-hacker Zedetir zanibim sêr Sql Injections]
PHP-Nuke bo Bikarhêneran/Endaman.
PHP-Nuke servîsek bo endamtî heye. Her kesek dikare xwe bi e-maila xwe têda qeyd bike. Tu dibî endamek qeydkirî û tu dikarî malperê ra aktîf kar bike. Wek bikarhênerek, tu dikarî di foruman da bi navê xwe binivîsî, li ser nûçeyan nêrîna xwe binivîse û dengê xwe bide. Li aliyek din jî, tu dikarî bi endamên din ra serbest mijûl bibe, mesajan binivîse û pê ra “Chat” jî bike.
PHP-Nuke bo Birêveberan/Xwedî.
Xwediyê malperê dikare sîsteme her roj nû bike, nûçeşandin jixwe ji ser malperê dibe. Wênepêvekirin dîsa ji FTP jî dibe û li ser malperê jî rê bo şandinê heye, tenê, li vir hinek “Script” pêwist in, ew jî jixwe serbest di internet da têne belavkirin. Xwediyê malperê dikare malpera xwe bêtirs ji êrîşkaran jî biparêze, her roj û her hefte “BackUp” ava bike û naveroka malpera xwe veşêre. Birêvebirina malperê di destê “te” da ye, lê tu dikarî hevalan jî tevlî karê xwe bike.
PHP-Nuke “Modules & Blocks”.
Sîstema pakêta PHP-Nuke ji du aliyên taybet hatiye avakirin. Yek modûl in ango servîsên malperê ne û yek jî blok, ev jî li ser malperê wan servîsan rava dike. Modûl bixwe nayne dîtin, lê blok li aliyê çep û rast têne xuyakirin. Modûlên malperê jixwe sîstema malperê ne, lê belê, blok tenê jixwe grêdayê modûlan in, tenê pêşkêşkarê modûlan in.
Bo mînak: /modules/Your_Account
Ev modûlek e û bo beşa endaman e. Jixwe cîhê bikarhênerê ye jî.
Ev dibe blokek. Ev bixwe li ser malperê cîhek rava dike, ji wir tu dikarî xwe di malperê da qeyd bike yan jî bi navê xwe têkeve ser malperê.
Zimanê Kurdî û PHP-Nuke.
PHP-Nuke bixwe bi zimanê “English” hatiye pêşkêşkirin. Lê têda niha wek zimanên din “Kurdish” jî heye. Pakêta zimanê kurdî tenê bo sîstema bingehîn hatiye amadekirin. Jixwe, ev sîstema ewil e, zêdetir tu modûl û blokan pêvebike, jixwe ji bo wan cûda pela ziman tê avakirin. Niha pakêta zimanê kurdî bo sîstema PHP-Nuke heye û têda bo foruma phpBB2 jî heye. Her du bi hev ra hatine grêdan.
E-pirtûkek ser PHP-Nuke bi kurdî heye.
Keberto an Kebertû Keberto gûndeke di keve komelgeha xankê ye ser bi qeza Sêmêl ve li parêzgeha Dihok ê.
https://www.google.de/maps/vt/data=7bTCJC2wZBmEMmbYXEaDPk_d7kbFQmz34fmE5uTrBbHp7GIC7j3TZUrwk9b-cHBtfkoStayyEAEiyXDx35mPESFZ9sKDc6t9KqpXLLxg4HOz-Kybo35O_lD7ILVVU0N_bASHPwLiRNjmsmNMbCdQi-9cTo4QziwktmWNwNd1weUdAT40U-leXYH5rT37TuVOs0XgNQ1IKt0zdtiCSG5mOdZvWdP5VR2ja8Ylazy9OBiNpNYSHXBQIgC7s4MmVPKY?scale=4&h=126&w=344
Xanka kevin an Xanka Kavn gûndek di keve komelgeha xankê ye ser bi qeza Sêmêl ve li parêzgeha Dihok ê.
https://www.dengeamerika.com/a/kampa_xanke/3427398.html
Sorka, sorka gundekî Bismila Diyarbekrê ye. Di navbera Bismilê û Farqînê de ye. Li derdora wî gundî Qereçoliya, Maran û Zengilo he ne.
Niştecihên gund şêx in û debara xwe bi çandinî dikin.
Kathmandu, bajarê herî mezin û paytexta welatê Nepalê ye. Bajar, li herêma Katmanduyê cîh digire.
Li gorî hêjmara sala 2001an, gelhe ya bajarê 671.846 kes û 235.387 malbat di nav metropolan de dijîn.  Li gorî hêjmara gelhe ya sala 2011e hêjmara giştî gelhe ya bajarê Kathmandu gehişte 975.543 kes.
Awê Balî li Kurdistana Bakûr di sala 1940 da ji dayîka xwe bû ye.
Li gundê Gurê zarokiya wî derbas dibe. Di wê demê da li gundê wî dibistana seretayî nîn bû. Di navbeynê de nîv sedsal derbas bû ye îroj jî li wî gundê dibistana hatî ava kirin de mamoste lê nîn e. Li gundê cinar dibistana seretayî qedand şûnda dibistana navîn û dibistana amadehiye di sala 1963'an de qedand. Sala dibistana amadehiye qedand dest bi karmendtiyê kir. Li gel karê karmendtiyê li sala 1972'an de li Zanîngeha Enqerê, beşê ziman û wêjeyê tewaw kir ‚unda ew dest bi mamostetiya dibistana amadehiye dike.
Zilm û zordariya nijadperestiya Tirkan ya wê demê li ser‚ ore‚ ger û neteweya Kurd roj bi roj zêdetir dibû. Ji bo sedema çend bûyeran ew ji kar hate avêtin. Di sala 1973'an de li ser bîryara bête girtin, ew derket çû Ewrûpeyê. Qasî salekê li Ewrûpa ma‚ unda, li gor mercên wê demê hikûmatekî nû bi zirûfên gelerî xwe nî‚ an dida hat li ser rêvaberiya Tirkiyê û serok wezîrê wê demê gazî mamhosteyên derketin dervayî welat dike. Li ser vê gazî kirinê A. Balî dest bi diktoreya pê kirî berdide, vedigere welat û dîsa dest bi mamostetiya wêjeyê dike. Destûra havîna sala 1976'an, ji bo du mehan ew diçe Elmanyê. Li Elmanyê meqamên Tirk pasaporta wî jê distînin. Paşê jî neheqiya herî mezin wînî ji hemwelatiya Tirkiyê derdiêxin. Wê demê şûnda qasî bîst salan ew nikare biçe welatê xwe yî‚ îrîn Kurdistanê bibîne.
Li Elmanya ji bo zarokên beyanî ew dibe dersdar. Li revra jî di Zanîngeha Berlînê ya Azade Polîtologî (Rêzanî) dixwîne û di sala 1983'an de wê tewaw dike. Di wê zanîngehê de li ser rew‚ a Kurdan çend semîneran jî dide. Li wê zanîngehê, beşê Îranîstîk de dest bi diktoreya li ser mijara " Rêzimana Kurdî " dike. Ew karê zanistî li sala 1992'an de li Stenbolê di nav weşanên Alan de tê çap kirin. Di Zanîngeha Enqerê de dema zimannasî (Lînguîstîk) dixwend ew fêrî zimanê Farisî, Moxolî, Ezerî û Fransizî dibe. Dema diçe Elmanyê ew hînî zimanê Elmanî jî dibe. Li ser Zaravayên Kurdî û Alfabeyên kurdî lêkolînên zanistî pêk tîne, seminar û konferansan de beşdar dibe, diaxive.
Dema ew tê dervayî welat Komela Xwendekarên Kurd dinase. Di nav refên komelê û di rêvabiriya gi‚tî de ciyê xwe digire. Kovara Dengê Xwendekarên Kurdistan der tîne û diwe‚ îne. Di dawiya sala 1979'an de cara yekemîn komela karkerên Kurd li dervayî welat wek federasyon li Elmanyê saz dibe. Ew jî di nav rêvabirên saziyê de ciyê xwe digire. Ew endametî û kar û barên wî yên ramyarî dibe sedema dadgeha Enqerê li dijî wî dawe vebike. Lê wê demê Kurdên ramyarî gelek hindik bûn. Kurdên xwendin û nivîsandina zimanê Kurdî bi tîpên Latînî dizanîn jimara wan ne bilind bû. Li Ewrûpa kovar û rojnameyên Kurdî bi karên ew rojên teng de dest pê kir. Kurdên zana û welatparêz di dest pê kê de gelek hindik bûn. Roj bi roj ewna pir bûn, dengê Kurdan li cîhan dane bihîstin.
Gotar û lêkolînên A. Balî di gelek rojname û kovarên Kurdî de hatin we‚ andin. Wînî li ser gotinên pê‚ iyan, li ser lêkolîna navên zarokên Kurd û fêhrhenga Kurdî ya ansîklopedîk bi salên dûr û dirêj karê xwe berdewam kir.
A. Balî dît ku, dema welatê mirov azad nebe, ew li Ewrûpe jî bijî, hemî dinê ji bo mirov dibe girtîgeh û zindan. Wî û hevalên wî dizanîn, azadbûna wan, bi azad bûna gelê wan rê ye.
Wî, Cigerxwîn û Osman Sebrî nas kir‚ unda li ser‚ opa wana me‚ în ji xwe rê kire armanc. Ew bi kar û barê wana serbilind bû. Ji bo vê jî hilbijartina hey‚ dîwanên Cigerxwîn û bi wergerandina Zimanê Tirkî pirtûka bi navê " Kîne Em " amade kir û li Stenbolê li pey hevdu du çap di salên 1991 û 1992'an de weşandin. Dîwana tekoşerê ne mir ya Osman Sebrî di saxiya wî de bi alikariya wî cara yekemîn amade kir û li pa‚ mirîna wî li Swêdê sala 1998'an daye we‚ andin. Çapa dîwanê ya duwemîn di sala 2005'an de, bi sed saliya hatina wî ya dinê de li Berlînê carek din daye we‚ andin.
Ew herdu helbestvanên Kurd yên gewre bandorek mezin li ser jiyana A. Bali kirin. Ji bo nasandina her du helbestvanan wî gelek seminer û gotar nivîsin û ewna dan we‚ andin. Di dawiya salên saxiya helbestvanên ne mir de, wana ji wî rê gotî bûn: " Em dizanin Kurdistanê çê be! Lê belê bel ku em nebînin! Lê rastî jî wana azad bûna Kurdistana Bakûr nedîtin. Lê karê wana ji bo Kurdistanê kirî, Kurd tu caran bîr ne kin. "
A. Bali di rêya helbestvanên Kurd yên ne mir û yên îroj di nav gelê xwe de bi serbilindî dengê xwe bilind dikin de dimêşe û wana je xwe re pê‚ eng dibîne.
Balî, Awê
Tirkiye, Turkiya an jî Komara Tirkiyeyê (navê fermî) welatekî Ewropayî-Asyayî ye ku li nîvgizirta Anatoliyayê li başûrê rohavaya Asyayê heta nîvgizirta Balkanê li başûrê rojhilata Ewropayê dikeve ye.
Tixûbên Tirkiyeyê bi heşt welatan re hene: Bulgaristan li bakurê rojavayê, Yewnanistan li rojavayê, Gurcistan li bakurê rojhilatê, Ermenistan, Îran û Komara Azerbaycanê li rojhilatê, Iraq û Sûriye li başûrê rojhilat û başûrê wê dikevin. Ew bi Deryaya Navîn li başûrê, Deryaya Egeyî li rojavayê û Deryaya Reş li bakurê tê dorpêç kirin. Deryaya Marmara jî li navbera xakên Tirkiyeyê dikeve. Ev derya wekî sînorê parzemîna Ewropayê û Asyayê tê hesibandin û bi vî awayî Tirkiyê welatekê du-parzemînî ye. Buse Meral
Xanedaniya tirkan a ewil mavîna salên 552-744 li herêma Asyaya Navendî û Çînê bi navê xanedaniya Goktirkan () hatiye damezirandin. Navê "Türk" bi şeklê ku hiro tê bakaranîn cara yekem li ser nivîskek a di heyna Göktürkan de derbas dibe. Çîniyan di wê serdemê de navê tirkan wek "Tūjué" bikartînin. Dîroknas İlber Ortaylı li nivêsarekî xwe de diyar dike ku bazirgan û dîplomatên Cenevîzî û Venedîkî di sedsala 12em de Tirkiye wek "Turchia" û "Turkmenia" şayesandine. Ji bilî vê navê Tirkiye cara pêşîn di sala 1190î de di çavkaniyek nivêskî de, di weqayînameya Seferên Xaçperestan derbas dibe. Abdulhaluk Çay diyar dike ku şayesandinê "Turchia" kevntir e û tebîrê "Turchia" cara pêşîn di sedsala 6em de di çavkaniyên Bîzansê de tê rast lê hatin û dibêje "Va tebîra di sedsalên 9em û 10em de seî qada ku di mavîna çemê Volgayê heta Ewrûpaya Navendî de dimîne hatiye bikaranîn." Hew diyar dike ku va bikaranîna di herêma Qefqazyayê seî Kaẍantiya Hazar wek Tirkiyeya Rojhilat, seî dûgela macar bi aliyê Xanedaniya Arpadê hatiye damezirandin jî bi şeklê Tirkiyeya Rohava bûye û heman tebîr ji sedsala 12em pê ve seî Anadolyayê hatiye bikaranîn. Di dîrokê de di sedsalên 13em û 14em de Memlûkên Misrê jî navê Tirkiye bikaranîne: "ed-devlet üt Türkiya" (1250-1387) Di Dewleta Osmanî de heta sedsala 19'emîn de navê Tirkiye nedihat bikaranîn; Navên "Devlet-i Âliyye" (bixwîne: Dewlet-î Alîyye), "Devlet-i Osmaniye" (bixwîne: Dewlet-î Osmanîye), "Memalik-i Şahane" (bixwîne: Memalîk-î Şahane), "Diyar-ı Rum" (bixwîne: Dîyar-i Rum) hatin bikaranîn. Lê tê zanîn ku li derveyî welêt car caran li şûna Împeratoriya Osmanî navê Tirkiye hatiye bakaranîn. Xerîteyên ku di wê heynê de bi zimanên biyanî hatine çêkirin vî rewşê diyar dikin. Paşînga nav Jön Türkan şûna Osmaniye (bixwîne: Osmanîye) navên mîna Türkistan (bixwîne: Tûrkîstan), Türkeli (bixwîne: Tûrkelî), Türkili (bixwîne: Tûrkîlî) hatine pêşniyaz kirin lê ji ber ku di Asyaya Navendî de herêmekê bi navê Türkistan heye ew yek nehatiye pejirandin. Di makezagonê de (1921) navê "Türkiye" hatiye nivêsandin û bi îlankirina komarê di sala 1923î de navê dewletê wek Türkiye Cumhuriyeti (bi kurdî: Komara Tirkiyeyê) misoger bû.
Komara Tirkiyeyê li ser axa bermayiyên Osmaniyan û li ser axa Kurdistanê hate damezrandin. Mîraseke mezin ya dîrokî, leşkerî, bûrokratî ji Împeratoriya Osmaniyan wergirt. Dewleta Osmaniyan piştî şerê cîhanî yê yekem ji aliyê gelek dewletên ewropayî ve hat dagirkirin. Gelek herêmên tirknişîn ketin bindestê wan dewletan.
Komara Tirkiyeyê dı 29 çiriya pêşîn 1923an de hatiye îlankirin.
Serdema yek partî (1923-1945).
Di vê serdemê de tenê bi navên xwe yên guhertî Partiya Komara Gel hebû, partî û rêxistinên din hatibûn qedexekirin. Her çend li sala 1930ê Firkaya Serbest hatibe ava kirin jî, di heman salê de ji aliyê partiya desthilat hate girtin. Di vê serdemê de esasen Mustafa Kemal Atatürk û hevrêyên wî li ser avakirin û modernîzekirina dewletê ve mijûl bûn.
Serokkomar Mistefa Kemal Atatürk (29 çiriya pêşîn 1923-10 çiriya paşîn 1938).
Piştî hilbijartina Mustafa Kemal Atatürk bo postê serokkomariyê, hikûmeta yekem ya Tirkiyeyê jî hatiye avakirin. Ev erk ji İsmet İnönü re hate dayîn û bi partiya xwe Fırkaya Gel hikûmeta xwe ava kir.
Ji ber hindek sedeman hikûmeta yekem hate betalkirin û wekî hikûmeta yekem ji aliyê İsmet İnönü ve hikûmeta duyem bi rêya Firkaya Gel hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê Ali Fethi Okyar ve û bi rêya kadroyên Firkaya Komara Gel hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê İsmet İnönü ve û bi rêya kadroyên Firkaya Komara Gel hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê İsmet İnönü ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê Mahmut Celal Bayar û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel ve hatiye avakirin.
Piştî mirina Mustafa Kemal Atatürk, hevrêyê wî İsmet İnönü bû serokkomarê nû yê Tirkiyeyê. Heta piştî şerê cîhanî yê yekem jî ma li ser postê xwe.
Ev hikûmet ji aliyê Mahmut Celal Bayar ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê Refik Saydam ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê Şükrü Saraçoğlu ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê Şükrü Saraçoğlu ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin. Hikûmeta duyemîn ya Şükrü Sraçoğlu ye.
Serokkomar İsmet İnönü (11 çiriya paşîn 1938-22 gulan 1950).
Ev hikûmet ji aliyê Şükrü Saraçoğlu ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin. Hikûmeta duyemîn ya Şükrü Saraçoğlu ye.
Ev hikûmet ji aliyê Mehmet Recep Peker ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê Hasan Saka ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê Şemsettin Günaltay ve û bi rêya kadroyên Partiya Komara Gel hatiye avakirin.
Serokkomar Celal Bayar (22 gulan 1950-27 gulan 1960).
Ev hikûmet ji aliyê Adnan Menderes ve û bi rêya kadroyên Partiya Demokrat-Tirkiye hatiye avakirin.
Ev hikûmet ji aliyê Adnan Menderes ve û bi rêya kadroyên Partiya Demokrat-Tirkiye hatiye avakirin. Bi derbeyeke leşkerî dawî li hikûmetên Adnan Menderes hat. Jixwe piştî vê rûdanê êdî di nav artêşa Tirkiyeyê de, parêzvaniyê komarê destpê dike û ev jî çend salan carekê dibe sedema derbeyên leşkerî.
Serokkomar Cemal Gürsel (27 gulan 1960-28 adar 1966).
Ev hikûmet ji aliyê Cemal Gürsel ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê Cemal Gürsel vê hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona CHP û Partiya Edaletê bi serokatiya Ismet Inonu hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê koalîsyona CHP û YTP bi serokatiya Ismet Inonu hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê partiya CHP û bi serokatiya Ismet Inonu vê hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona AP, CKMP û YTP bi serokatiya Suat Hayri Urguplu hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê partiya AP û bi serokatiya Suleyman Demirel hatiye avakirin
Serokkomar Cevdet Sunay (28 adar 1966-28 adar 1973).
Ev hikûmet bi serokatiya Nihat Erim ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona AP, CHP û MGP pêk tê û bi serokatiya Ferit Melen ve hatiye avakirin
Serokkomar Fahri Koruturk (6 nîsan 1973-6 nîsan 1980).
Ev hikûmet ji koalîsyona AP, CGP û MGP pêk tê û bi serokatiya Naim Talu ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona CHP û MSP pêk tê û bi serokatiya Bulent Ecevit ve hatiye avakirin
Ev hikûmet bi serokatiya Sadi Irmak ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona AP, CGP, MSP û MHP pêk tê û bi serokatiya Suleyman Demirel ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji partiya CHP pêk tê û bi serokatiya Bulent Ecevit ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona AP, MSP û MHP pêk tê û bi serokatiya Suleyman Demirel ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji koalîsyona CHP, CGP û DemP pêk tê û bi serokatiya Bulent Ecevit ve hatiye avakirin
Ev hikûmet ji aliyê partiya AP û bi serokatiya Süleyman Demirel ve hatiye avakirin
Têkiliyên derve yên Komara Tirkiyeyê.
Têkilîyên derve yên komara Tirkîyeyê bi rêya Wezareta Derve ya Tirkîyeyê tên meşandin. Têkiliyên Tirkiyeya modern bi taybetî piştî avakirina komarê li sala 1923yê hatin destpê kirin. Lê di bingehê de berdewamiya Împeratoriya Osmanî ya perçebûyî bû. Piştî Şerê cîhanî yê yekem, têkiliyên împeretoriya Osmaniyan hêdî hêdî ket bin destê avakerên Tirkiyeya modern. Ji ber ku dewletên Ewropayî împeretoriya Osmanî dagir kir, di serî de têkiliyên dewleta Tirkiyeyê û yên Ewropayî li ser bingeheke hejîyayî ye. Bi taybetî jî rola Brîtanya li ser perçebûna Osmaniyan gelek mezin e, ji ber vê têkilîyen van dewletan bi awayekî baş destpê nekir.
Têkiliyên Başûrê Kurdistanê û Tirkiyeyê.
Têkiliyên Îran û Tirkiyeyê.
Têkiliyên Iraq û Tirkiyeyê.
Têkiliyên Sûrî û Tirkiyeyê.
Dînên Tirkiyeyê.
Derbarê ayîna gelê Tirkiyeyê de 96,1% misilmanên (80% suni û 16,1% elewî) ne; 0,6% jî xiristiyan û 3,2% ateîst û agnostîk in.
Gelên Tirkiyeyê.
Li Tirkiyeyê tirk, kurd, çerkez, Gurcî, bosnî, ereb, alban, laz, û gelek gelên din wek ermenî (Hamşen), bulgar (pomak), suryanî, çaçan, yewnan (pontî), tirkên cihû û roman.
Li herêmên curbecur ên Tirkiyeyê avhewayên cuda hene, li peravan pergala hewayê bi ya ku li hundir serdest e berovajî dike. Li peravên Ege û Deryaya Navîn zivistanên hênik, baranbar û havînên germ û bi nermî hişk in. Barîna salane li wan deveran ji 580 heta 1,300 mîlîmetre (22,8 heta 51,2 in) diguhere, li gorî cîhê. Bi gelemperî, barîna baranê li rojhilat kêm e. Beravên Deryaya Reş herî zêde baran dibare û yekane herêma Tirkiyeyê ye ku di tevahiya salê de barîna zêde lê dibare. Beşa rojhilatê wê peravê salane 2,500 mîlîmetre (98,4 in) digihîje ku herî zêde barîna welat e.
Dîmenên cihêreng ên Tirkiyeyê berhema gelek pêvajoyên tektonîkî ne ku bi mîlyonan salan Anatolyayê şekil dane û îro jî berdewam dikin ku bi erdhejên pir caran û car caran teqînên volkanîk diyar dibe. Ji xeynî beşeke kêm ji axa xwe ya li ser sînorê Sûriyê ku berdewamiya Platforma Erebî ye, Tirkiye ji hêla jeolojîk ve beşek ji kembera Alpide ya mezin e ku ji Okyanûsa Atlantîk heya Çiyayên Hîmalaya dirêj dibe. Ev kember di Serdema Paleogene de pêk hat, ji ber ku lewheyên parzemînê yên Erebî, Afrîka û Hindistanê dest pê kir ku bi plakaya Avrasyayê re li hev ketin. Ev pêvajo îro jî li ser kar e ji ber ku Deşta Afrîkayê bi Deşta Avrasyayê re digihêje hev û Deşta Anadoluyê jî ber bi rojava û başûrrojavayê ve bi qisûrên lêdanê direve. Ev herema Xelqê ya Bakurê Anatoliya ku sînorên pîta yên îroyîn ên Avrasyayê li nêzî peravên Deryaya Reş pêk tîne û Herêma Xalê ya Rojhilatê Anadoluyê ku li başûrrojhilat beşek ji sînorê Plaka Erebistana Bakur pêk tîne. Di encamê de Tirkiye dikeve yek ji herêmên herî aktîf ên erdhejê.
Xêro Mîrza di sala 1982 yande li bajarê Nisêbînê hatiye dinê.
Dema biçuk bû gelek teknolojî, computer û çêkirina bernama meraq dikir û dixwest bi vê meraqa xwe re xwe liser hîn bikê û xwe pêş bixê.
Di 15 salîya xwede dest bi karên computer û bernameçêkerîye kir, di navan salade bi îmkan û derfetên Nisêbînê xwe li ser Linux server, PHP, MYSQL, HTML, JavaScript û hinek tiştên dîtir pêş xist.
Neha jî gelek projeyên internetê, yên kurdewarî, kesane û yên bazirganî pêş dixe.
Usain St Leo Bolt (jdb. 21 tebax 1986) sprinter û bezkarê jamaîkî yê mesafeya kin ê berê ye ku di dîrokê de mirovê herî bi hêz yê bazînê tê nasîn.
Bolt yekem kesê ku ji bo karanîna 100 metre pêşbirkê bi demjimêra 9,58 çirke medalya cîhanî bi dest xist û di heman demê de medalya olîmpîk ji bo 200 metre bi demek 19,19 çirke, ji dema bikaranîna pergala otomatîk a tekûzbûyî
di nav kontrolkirina olîmpiyadê de di 1977an de. Ew jî kesê pêşîn e ku di dîroka Olîmpiyadê de heft xelatên zêrîn werdigire. Di heman demê de ew ji bo pêşbaza 100 metirîn bi salên berdewamî yekem tomarê cîhanê ye. Ew ji hêla medya ve ji ber destkeftiyên berbiçav ên ku di Olîmpiyê Cîhanê yên IAAFê de sala 2009an de hat xelatkirin û pişt re navê "Tavik Bolt" ve hat nasîn, pişt re di 2011an de wî rekora xwe ya cîhanî ji bo 100 metre guhert bi destkeftiyek mestir ku bêş 9,69 çirke bû û rekora nû kir 9,58 çirke.
Pokhara, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên hêjmara sala 2020an ya welatê Nepalê hêjmara navenda bajarê 421,000 kes e.
Lalitpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011a de hêjmara gelhe ya bajarê Lalitpurê 1.221.592 kes e. Ji vê hêjmarê 641.011 kes mêr, 580.581 kes jin hatiye tomarkirin.
Kovara hunerî ya sînemayê Temaşe weke kovareke nû hejmara xwe ya yekem derxist.
Di weşangeriya kurdî de kovara Temaşe jî cihê xwe girt. Temaşe kovareke hunerî ya sînemayê ye û hejmara xwe ya yekem weke e-kovar derxist.
Temaşe wê li ser sînemaya cîhanê û sînemaya kurdî xebatên xwe pêk bîne. Edîtoryaya Temaşeyê armanca kovarê weke ku him derbarê sînemaya cîhanê û him jî li ser sînemaya kurd de agahî bidin, bidin naskirin pênase dikin.
Her wiha edîtoryaya Temaşeyê, girîng dibînin û dixwazin bi hemû zaravayên kurdî nivîs, gotar û analîzên li ser sînemayê di kovar de cih bigirin.
Di hejmara yekem a Temaşeyê de gelek cure nîvis, gotar û analîz cî girtine.
Yên ku bixwazin dikarin ji vê lînka jêr xwe bigihênin kovara Temaşeyê
Bizav navekî kurmancî yê kura ya, bi wata hewlidan tê.
bidber.
Lîsteya navên kurdî
Farisî an jî farsî zimanekî ji koma zimanên îndo-ewropî ye. Zimannas farisî dixin beşa îndo-îranî û dibêjin ku farisî yek ji zimanên beşa başûrî rojavayê Îranê ye. Farisî bi Kurdî re di warê ziman de ji nêz ve cîran e.
Farisî zimane gelê faris e. Hin Afxanî û Taçik jî bi farisî wek zimanê duyem diaxivin.
li îranê 70 milyon, li Efxanistane 30 milyon, li Tacîkistanê 9 milyon û li Ûzbêkistanê 7 milyon kes bi farisî diaxvin. Yanî li cîhanê de 110 milyon kes farisî dizanin.
Zimanê farsî çend Dewran û merheleyê dîrokê pişt serê xwe xistine ta gihîştiye vir. Ev ziman yekem car di serdema Hexanenişiyan de hat nivîsîn ku belgeyên wê bi navê farsiya kevn tê nas kirin. Piştî farsiya kevn farsiya navîn e, û piştî wê jî farsiya derî an jî farsiya nû û di dawiyê de jî farsiya modern peyda bû.
Wêjeya farisî.
Rêzimana farisî.
Rêzimana farisî (bi farisî: دستور زبان فارسی-Destûrê zebanê farsî‎) rêzimana zimanê farisî ye.
Cînav bi farisî wek ضمیر(zemîr) tê zanîn.
Zemanî halê exbarî.
Bi farisî wek زمان حال اخباری (zemanî halê exbarî) tê nivîsîn. Di kurmancî de miqabilê dema niha û fereh e.
Zemanê gozeşteyî sade.
Bi farisî wek زمان گذشتهی ساده(zemanî halî exbarî) tê nivîsîn. Bi kurmancî em dibêjin "dema sade ya borî"
Bi farisî wek زمان گذشتهی استمراری(zemanî gozeşteyî estemrarî) tê nivîsîn.
Halê eltezamî û emr.
Bi farisî wek حال التزامی(halê eltezamî) û حال امر(halê emr) tê nivîsîn.
Daçekên serek di zimanê farisî de ev in;
Nimûneyên farisî.
"Heme merdom azad be donya miyayend o ez lehaze heysiyet o hoquq ba hem beraberend. Heme darayê hûş o vêcdan hestend o bayed be yekdiger ba ruhê beraderî reftar konend."
"Hemû mirov azad tên dinyayê û di weqar û mafan de wekhevin. Hemû xwedî hiş û vîcdan in û divê li hember hev bi ruhê bratiyê bilivin."
Befrîn navekî kurmancî yê kiça ye. bi wateya befir tê.
bide ber.
Îbrahîm Elfaqî (z. 5 tebax 1950 li Misrê - m. 10 sibat 2012) nivîskarekî misirî ye. Dr. Îbrahîm Alfaqî xwediyê çendîn ktab û gotara ye di Micalê Nefisî de.
Sibeha Îniyê ya Sibatê 10, 2012, Elbrahîm Elfiki, xwişka wî, di xaniyê wan de ew mirî hatin dîtin piştî ku agir bi xaniyê wî di kevit.
"Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb" (sernavê resen), romaneke ji sala 1865an ku ji hêla nivîskarê îngilîz Lewis Carroll (bernavkê Charles Dodgson) ve hate nivîsandin. Roman derbarê keçek ciwan e ya bi navê Alice ku di qulika kerguhan ve dikeve nav cîhana aşopî ya binax, ku ji hêla afirîdên ecêb û antropomorfîk ve tê de dijîn. Ew roman wekî yek ji baştirîn nimûneyên janra gewc a wêjeyî tê hesibandin. Lîstika wê ya bi mentiq ji salmezinan û hem jî zarokan re populerbûna domdar dide çîrokê.
Yek ji navdartirîn berhemên aşopiya îngîlîzî. Çîrok, pêkhate, karakter û wêneyên wê di çand û wêjeya popûler de, bi taybetî di cureyê aşopî de bandoreke pir mezin kiriye. Her wesa berhem bi kêmî ji bo 97 zimanan hatiye wergerandin. Mîrasa domdar gelek adaptasyonên ji bo şanogeh, ekran, radyo, huner, parkên mijarê, lîstikên maseyî û lîstikên vîdyoyê pêk tîne. Carroll di 1871 de berdewamiyeke bi sernavê Through The Looking-Glass, û di sala 1890 guhertoyek kurtkirî ji bo zarokên piçûk, "The Nursery "Alice", çap kir.
Yıldız Gültekin hunermendeke kurd e ku li Qulp (Îdir) ji dayik bû.
Lîstikvana ku jiyana xwe ya şanoyê destpê kir li Navenda Çanda Mezopotamyayê, yek ji damezrênerên koma şanoyê Jiyana Nû ye û hunermenda jin a pêşîn a şanoya kurdî ye. Hunermenda ku çendîn sal in di şaxên drama de rolên cûda lîstiye, ji ber rola xwe "Kewê" hatiye pejirandin. Di nivîs û gotarên xwe de navê "Kewê Redkan" bikar tîne.
Sarah Lesch (jdb. 1ê adara 1986an li Navçeya Altenburg)stranbêjek almanî ye ku bi guitar re performansa dike.
Sarah Lesch li Altenburg, Thuringia ji dayik bû ye. û ew bi dayika xwe re di pênc saliyê de çû ye şwaben ê. Bavê wê Ralf Kruse muzîkjenek lîpizger bû ya. û ew tenê di dema xwe de wekî stranbêj civiya ya. Lesch ji bo parçeyên şanoyên zarokan muzîkê nivîsandiya û ji sala 2009 ta 2013 wek perwerdekar li Tübingen xebitîliya û ji hingê ve bi piranî wekî muzîkzan kar kiriye. Albuma pêşîn ya Lesch di sala 2012 de bi navê "Chansonedde" derketiya.
David Olatukunbo Alaba (jdb. 24ê hezîrana 1992an, Viyana) lîstikvanekî futbolê yê awistiryayî ye.
Alaba beşdarî Polgargymnasium li Viyana bû. û Wî perwerdehiya xwe ya futbolê li FK Austria Wien qedand, jiberku ew berê dema di 15-salî de di tîmê Bundesliga de bû. Di 16 saliya xwe de ew ji bo yana Bayern Munichê berv Elmanyaya ve çu, heta di zivistana sala 2009/10 ew li tîmê Profesyonel bû.
Alaba di 2012/13 de bi tîma Bayern re ji Lîga (Championsampiyonan) qezenc kir û bû şampiyonê Almaniya, xelata kûpa DFB ya werzîşvanê Superkupê yê Ewropî û şampiyona cîhanî ya klûb bi dest ve îna.xAD; tîmê de (2009)
David Alaba digel Marko Arnautović
Dayika Alaba ji Fîlîpînê ye, û bavê wî (George) jî ji Nîjerya ye. Bavê wî berê rapper bû.
Leroy Aziz Sané (jdb. 11ê kanûna paşîn 1996 li Essen, Almanya) gogbazekî alman e. Ew ji Tîrmeha 2020 jî wê bi tîma FC Bayern München re ye. li derûdorên êrîşkar de were bikar anîn. Wekî din jî, wî hemwelatîbûna Fransî jî heye.
Zarokatî û malbat.
Bavê wî Souleymane li Fransayê mezin bû û ji sala 1982-an ve wekî beşek ji karûbarê leşkerî ya Artêşa Fransayê, û ji yek salê li Almanya hate qewirandin. Piştra ew li Elmanya wek profesyonelê futbolê dest bi karê xwe kir. di 1990 de bi SG Wattenscheid 09; Di vê demê de Souleymane bi dayika Leroy re, ku ew jî wekî werzîşkek pispor bû aktîf bû û gelek championshipampiyonên Alman jî bi dest xist û her weha medalya bronz di werzîşên rîtmîk ên li Olîmpiyadên 1984-an de li Los Angeles.
Alphonso Boyle "Phonzie" Davies di 2ê çiriya paşîn a 2000î de li Buduburam (Gana) ji dayik bûye, lîstikvanekî kanadî yê futbolê ye. Ew ji meha çiriya paşîn sala 2018ê wera bi tîma FC Bayern Munich ra yariyê dike.
Davies, ku bi rastî werzişvanek perwerdekiriye, ew bi piranî di cî pozîsyona çep bi topê de di lîze. Wî ji sala 2017an û vir ve ji bo tîma neteweyî ya Kanada jî yarî dikir.
Di çiriya paşîn a 2000 de ew li kampa penaberan a Buduburam li Gomoa East piştî ku deyik û bavên wî ji ber şerê navxweyî reviyan. Ew şer di 1989an de dest pê kir û heya 2003an berdewam kir. Ew di pênc saliya xwe de digel deyik û bavên xwe hatin Kanada, ew car pêşî li bajarê Toronto bicîh bûn. Bêyî ku bi kêrî karekî bi rêkûpêk were, deyik û bavên wî li Edmonton bi dawî bûn. Davies neçar ma ku hê di temenekî zû de ji ber feqîriyê ji bo malbatê xwe bibe alîkar û wî di 16 saliya xwe de hemwelatîbûna kanadayî wergirt.
Mathis Rayan Cherki (z. 17 tebax 2003 li Pusignan, Fransa), lîstikvanekî fransî ye ku bi Olympique Lyonnais re girêbest heye.
Tîma neteweyî.
Cherki li Fransayê ji dayik bûye û bi nijad ew cezayîrî ye. Ew ji bo tîma Fransa ya ciwanên navneteweyî dilîze û yariyê dike.
Julian Draxler (di 20ê îlona sala 1993 li Gladbeck) ji dayik bû ye. Ew lîstikvanek tîma fûtbola Almaniyî ye. wî ji meha January ya sala 2017 wera Girêbeste digel tîme Paris Saint-Germain çêkiriy. Di sala 2014-an de ew bi tîmê neteweyî ya Almaniya ra li Brezîlya karîn bibine şampiyonê cîhanê.
Taybet.
Draxler, di Tîrmeh sala 2012ê de. bi destûrî pêdana koleja teknîkî ya fakulteyê (beşa dibistanê piştî pola 12) qedand.
Kingsley Coman (jdb. 13ê hezîrana 1996, li Parîsê) lîstikvanekî futbolê yê fransî ye ku ji bo Bayern Munich di Bundesligê yariyê dike.
Deyik û bavên wî, her du jî ji devar Guadeloupe ne ji feransa;.
Felipe Augusto Santana ji dayik bûyê (jdb. 17. adar 1986 li Rio Claro, São Paulo) ew lîstikvanekî brezîlîye.
Serketin.
Borussia Dortmund
Olympiacos Piraeus
Marcos Pinheiro Pizzelli ji deyik bûyê(3. Octoberirî 1984).li (Piracicaba, Brezîlyayê) lîstikvanekê berê ya Ermenîstanê ye.
Di Gulana sala 2008-an de. Marcos Pizzelli hemwelatî bûne welatê Ermeniyan wergirt. 28-ê. Gulan 2008 ew ji bo cara yekemîn di tîmê neteweyî ya Ermenistanê de yariya xwe kir. Di sala 2019-an de wî bi giştî 67 lîstik lîstibûn û yanzdeh gol jî kirbûn.
Ángel Fabián Di María Hernández (jdb. 14. sibata 1988an li Rosario) lîstikvanekî Arjentînî ê futbolê ye. Ewî hem di tîmê neteweyî ya Arjentînê de lîstikvanî kiriye û hem jî li sala 2015 . û vir ve li Parîs Saint-Germain di Lîga 1 ya Frensî de lîstikvanî kiriy ye.
Di tîrmeha 2011 de ew bi heval xwe Jorgelina Cardoso re li Arjantînê zewicîn. Di 23an de. nîsan 2013 ew bû bavê keçekê.
Zayele ku maneya wê ”dengvedan” e, beşa kurdî ya Radyoya Navneteweyî ya Swêdê (SR international) e. Bernameya xwe ya pêşiyê di 6-ê kanûna-paşiyê sala 2001-ê de ji Stokholmê bi kurmancî û soranî weşand. Weşanên Zayele ji roja 16 çile 2006 ve bûye rojane.
Di 2015ê de navê radyoyê guherî û bû Radyoya Swêdê.Xebatkarên Zayele Şîlan Diljen, Zana Serin û Nasser Sina ne.
Lîga Championsampiyonan a UEFA ya 2017/18 di 26-ê de bû
Lîstina dema pêşbaziya herî girîng a Ewropî bu ji bo tîmên klûbê di futbolê de di bin vî navî û 63 de.
Niha na. 79 klûb ji 54 komeleyên neteweyî yên UEFA'yê beşdarî pêşbaziyê bûn. Ji bo cara yekemîn endamek ciwan a UEFA-yê Kosovayê dest pê kir. Wekî berê,
Lihthtenstein nûnerek peyda nekir ji ber ku komeleya fotbolê ya herêmî şampiyoniya xwe çêdike. Parastina şampiyoniyê û dîsa serketî Real Madrid bû.
Thiago (jdb., San Pietro Vernotico, Îtalya) futbolvanekî spanî ye. Û ji sala (2013) wera ewî girêbest ya digel tîme (FC Bayern Munich)ê hey. Ev futbolvane di Taktîka pozîsyona fûtbol û gorepanê de Ortevane.
Li ew bi hevala xwe yê xwe yê dirêj re di Sant Climent de Peralta, Katalonya re zewicî; bi hev re wan kuriyek (jdb. 2017) û keçek (jdb. 2020) hene.
Diego Godín(jdb. 16ê sibata 1986 li Rosario, Ûrûguay) futbolvanekî ye.Û ji sala (2019) wera, Ewî girêbesta hey digel tîme (Inter Mailand). Ev futbolvane di Taktîka pozîsyona fûtbolê û Berevanê hundire.
Li 2ê kanûna pêşîn a 2015an Biyografiya wî "Diego Godín", ku ji hêla rojnameger José Ignacio Fernández ve hatî nivîsandin, hate weşandin ": coraje, corazón y cabeza".
ji deyik bûyê (jdb. kanûna pêşîn a 1987 li Lyon) Li welatê (frans)e.di sala (2019) wî girêbesta digel tîme (Real Madrid) hey. Ev futbolvane di Taktîka pozîsyona fûtbolê de Êrîşber (futbol)e.
Di cotmeha 2021-an de, di dadgehkirina Karim Benzema de di doza sexte ya Mathieu Valbuena de, dozgeriya Versailles ji dadgeha tawanan xwest ku deh meh cezayê girtîgehê yê ragirtî û 75,000 euro ceza li Karim derxe. Benzema.
Sergio Escudero Palomo ji deyik bûyê (2.lon 1989 li Valladolid) Li welatê (Spanî) ye. Û girêbesta wî digel tîme (Sevilla FC re) di sala (2015)ê bû. Ev Futbolvane di taktîka pozîsyona fûtbolê de (Berevanê derve) ye.
Tîmê neteweyî.
Escudero çend caran ji bo tîmên cûrbecûr yên ciwanên ciwan ên,spanî, wekî U-20 an U-21, hat hilbijartin, lê nehat bikar anîn.
Douglas Aarniokoski (jdb. 25ê tebaxa 1965 li DYA)hilberînerê fîlm û wêneguhêzê û senarîstê amerîkan e. Ew ji bo kara xwe li ser rêzefîlmên CBS,, Criminal Minds, û dramaya superlehengê CWê Arrow. Ew her wiha li ser rêzefîlmê serxwezayî ya FOX li Sleepy Hollow xebitiye.
Aarniokoski di sala 1992an de wek yekem alîkarê derhêner bi fîlma tirsnak Doctor Mordrid dest pê kir. Piştra wî li ser gelek fîlmên din ên mîna From Dusk to Dawn, Living Out Loud, Faculty û Spy Kids, wek alîkarê derhêner xebitî.
Dûv re wî dest bi kar kir wek derhênerê yekîneya duyemîn ji bo taybetmendiyên wekî The Medallion, Once Upon a Time in Mexico û Resident Evil: Extinction.
Destpêka derhêneriya wî bi 2000 fîlma aksiyoniê bû. Navûdengiyên wî yên din jî Animals û The Day ne.
Ew ji bo fîlma tirsnak Nurse 3D di sala 2013-ê hevnivîskar û derhêner bû.
Aarniokoski ji sala 2011-ê ve 8 beşên CBS' ê Sînema Criminal Minds ' ê derhêner kir, di heman demê de du beşên rêzefîlmê destpêkê yên Green Arrow ya Arrow ê CW û yek rêzefîlmên xwişkî The Flash derhênerî kir.
"Sleepy Hollow".
Di sezona yekem a rêzefîlmê FOX-ê Sleepy Hollow, Aarniokoski di beşa 7 -emîn "The Midnight Ride" derhênerî kir. Di zivistana 2014 de, ew wek derhênerê çavdêr û derhênerê sereke li ser şowê beşdarî bû. Ew ji hingê ve derhêneriya sezona duyemîn "Go Where I Send You...", "And the Abyss Gazes Back", "Kali Yuga" û "Awakening" kir.
"Limitless".
Di 2015-an de ew ket ser rêzefîlma nû ya CBS Limitless wekî hilberînerê sereke û derhêner. Şow ji hêla hevkarê berê yê Sleepy Hollow Mark Goffman ve tê rêve kirin.
Hawêne, adese, niske an jî mercek (bi îngilîzî: "lens") pêkhateyek şûşeyî, zelal (ruhnik), qaîşokî û bi herdu rûyê xwe, rûyê pêş û paş qoqiz e.
Ji boy bînîna (dîtin) tiştekî, divê tîrojên ronhiyê li ser wê tiştê bikeve, ji wê tiştê şewq bide û bigihîje çîna toreya çav. Ango ji boy hestê bînînê, ronahî şert e.
Pêkhateya hawêneya çav.
Bi zêdekin û kêmkirina qoqizatiya hawêneyê, tîrojên ronahiyê wîsa tên şikestin (tewîn) ko bi awayekî piçûktir û serberjêr(ters), rasterast dikevin ser çîna toreyê
Di nav her çavekî mirov de hawêneyek heye. Hawêne li paş bîbikê de cih digire, bi awayekî dardekirî, bi kûlkemasûlkeyên bazneyî ve girêdayî ye. Di navbera hawêne û kûlkemasûlkeyên bazneyî de bendikên hilawîstiner heye, ango hawêne bi navbeynkariya wan bendikan, bi kûlkemasûlkeyan ve girêdayî ye. Hawêne û korniye proteînên taybet lixwe digirin, navê van proteînan, krîstalîn e.(bi îngîlîzî: "crystallin"). Xaneyên hawêneyê ji bilî proteînên krîstalîn, tu endamok lixwe nagirin loma xane zelal in, tîrojên ronahiyê bi awayekî hêsanî di nav xaneyan de derbas dibe. Herwiha hawêne lûleyên xwînê jî lixwe nagire, xaneyên hawêneyê xurek û oksîjenê ji şileya avî (bi îngilîzî: "aqueous humor") digirin. Zelaliya hawêneyê ji ber nebûna lûleyên xwînê û endamokan e. Hawêneya çavê mirov bi herdu rûyên xwe qoqiz e (bi îngilîzî: "convex"), lê rûyê aliyê paşî hê pirtir qoqiz e. Hawêne û tenê kûlkdar, çavê dabeşê du kelênan dikin. Valahiya di navbera korniye û hawêne wekî kelêna pêşî tê navkirin. Kelêna pêşî bi şileya avî tijî ye. Valahiya pişt hawêneyê jî wekî kelêna paşî tê navkirin kelêna paşî li gor kelêna pêşî xwediyê qebareyek mezintir e û bi şileya şûşeyî (bi latînî: "vitreous humor") tijî ye. Şileya şûşeyî destek dide çîna toreyê û tîrojên ronahiyê ji hawêneyê diguhêzîne ser toreyê. Herwisa şeweyî gogî ya çav jî ji ber hebûna vê şileyê ye.
Erkê hawêneya çav.
Dûrahiya navbera hawêne û xala ko tîrojên ronahiyê hatine tîşkokirin, Wekî tîşkoya hawêneyê tê navkirin
Mirov carna li tiştên nêzîk, carnan ji li yên dûr dinêre, durahiya navbera tiştan û çav guherbar e, lê ji boy bînînê, divê her car tîrojên derûdor rasterast bikeve ser çîna toreya çav. Karê serekî ya hawêneyê, arastekirina ronahiyê li ser çîna tore û çalika navendî ye (bi latînî: "fovea centralis)". Ango bi rêkxistina hawêneyê, li gel guherbariya dûrahiya çavkaniya ronahiyê, tîrojên ronahiyê dîsa jî dikevin ser çîna toreyê. Hawêne ji boy vê erkê, qoqiziya xwe diguherîne û tîrojan ditewîne (dîşkîne). Tîrojên ronahiya hawirdorê, cara pêşîn dikevin ser korniyeyê û di korniyeyê de tên şikestin, tîroj wekî gurzekî ronahiyê, ji korniyeyê derbasî bîbikê dibin, ji wir jî tên ser hawêneyê. Şêweyî hawêneyê ji aliyê kûlkemasûlkeyan ve tê rêkxistin. Kûlkemasûlke qoqiziya haweneyê diguherînin. Gava mirov li tiştek nezîkê xwe dinêre, wekî mînak, gava pirtûk dixwîne, külkemasülke yên dora hawêneyê girj dibin, bendên hilawîstiner sist dibin, hawêne hê pirtir qoqiz debe. Heke mirov li cihek, an jî tiştek li dûr binêre, kûlkemasûlke xav dibin, îcar bendikên hilawîstiner tên şidandin û hawêneyê ber bi xwe ve dikişînin, loma qoqiziya hawêneyê kêm dibe, hawêne tenik dibe. Bi zêdekirin û kêmkirina qoqizatiya hawêneyê, tîrojên ronahiyê wisa tên şikestin (tewîn) ko bi awayekî piçûktir û serberjêr (ters), rasterast dikevin ser çîna toreyê. Heke hawêne zêde qoqiz be, gava tîrojên ronahiyê di nav da derbas dibin, pir ditewin (dişikên), bi kêmbûna qoqiziya hawêneyê, tewîna tîrojan jî kêm dibe.
Tîrojên ronahiyê di dema derbasbûna ji nav hawêneya qoqiz de, piçek ditewin, tên nezîkê hev û li ser xalek de digîhîjin hev. Ango ronahî ji aliyê hawêneyê ve tê tîşkokirin. Durahiya navbera hawêne û xala ko tîrojên ronahiyê hatine tîşkokirin, Wekî tîşkoya hawêneyê tê navkirin. Ji ber ko tîşko li paş hawêneyê çê dibe, ev tîşkoya rasteqîn e. Lê heke tîroj di hawêneyek rûçal de derbas bibin, îcar tîroj ji hev dûr dikevin û belav dibin. Di haweneyên rûçal de tîşkoya hawêneyê tîşkoyek xeyalî ye û li pêş hawêneyê çê dibe. Di rewşa asayî de, ango heke di çavê mirov de nexweşî an jî têkçûna hawêneyê tune be, wê gavê tîşkoya hawêneyê rasterast tê ser çîna toreyê.
Têkçûna hawêneya çav.
Piştî temenê 45-50 saliyê, bi gelemperî qaîşokiya hawêneyê kêm dibe. Kûlkemasûlkeyên bazneyî girj dibin, bendên hilawîstiner jî sist dibin lê hawêne bi têra xwe qoqiz nabe. Ji ber wê rewşê, tîrojên ronahiyê yên ji derdora nezikê çav kêm ditewin, bi awayekî rast nakevin ser toreyê loma nexweşiya çav a bi navê piresbîtî (bi yewnanî: "presbyopia") li herdu çavên mirov peyda dibe. Ji boy kesên bi çavên piresbît, berçavkên rû qoqiz tên bikaranîn. Navê wan berçavkan di nav gel de wekî berçevka xwendinê jî tê navkirin.
Hin caran jî hawêne mat dibe, zelaliya hawêneyê winda dibe, hawêne bi rengê spî xuya dibe. Ev rewş wekî nexweşiya ava spî (katarak) tê navkirin. Bi gelemperî nexweşiya ava spî di çavek de peyda dibe, çavê din sax dimîne. ji boy çareserkirina nexweşiyê, hawêneya resen a çavê bi ava spî, bi hawêneyek destkar ve tê guhertin.
Deco  ji dayik bûyê (jdb.   27. tebax 1977 li São Bernardo do Campo,li welatê Brezîl). Û girêbesta wî di sala (2010 heta 2013)ê de, digel tîme (Fluminense Rio de Janeiro) bû. Ev Futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de êrîşber e.
Deco di Septemberlonê 2008 de di maçek pêşbirkê de ji bo Kûpaya Cîhanê ya 2010an li hember Danîmarka
Ewî ji 2003 heta 2010an ji bo tîmê futbolê ya neteweyî ya Portekîz topkanê kiriye. Ji bilî Digel xwdanê pasaporta xweya Portekeliye, Deco pasaporta Brazilian jî heye. Wî di lîstika xwe ya yekê de ji bo Portekîzê golak jî kir bû. Dijberê wî Brezîlyayê xwecî bû.
American Herro belgefîlm a jînenîgariya Hêro Mistefa, dîplomat û berdevka payebilind ê rojhilata navîn e ku cîgira hevserokê berê Joe Biden bû.
Belgefîlm derbarê zarokatiya destpêkê ya Hêro wekî penabereke Misilmana Kurd ji Iraqê derdixe ku ew bi malbata xwe re ji Kurdistana Iraqê reviya dema ku di bin rejîmaa Sedam Huseyn de li Minot, Dakotaya Bakur, û her weha serkeftina wê akademîk û karîyera serfiraziyê jî wekî dîplomat li Bosniya, Tirkiye, Iraq, û li deverek din. Belgefîlm wêneyên vîdyoya warê ya malbata Mistefa li Iraqê, wêneyên ji zaroktiya xwe, û hevpeyivînên nûjen bi endamê malbat, hevkar û rêwîtiya wê re vegeriya Iraqê.
Sami Khedira (jdb. 4ê nîsana 1987 li Stuttgart) lîstikvanekî Alman di fûtbolê de, û di heman demê de hevwelatiy bûna Tûnisî jî heye û girêbesta wî ya di (2015) digel tîme (Juventus Turin) bû. Ew behira bêtir di midfona berevanîya navendî gog lîstinê dike.
sernava destkeftiyan.
Sami Khedira (2nd   Rêz, 2.   v   çep) piştî Kûpaya Cîhanê ya 2014-an xelat kir
Juventus Turin (ji sala 2015) ve
Ji 2011 heya 2015,ew digel kicha modela Lena Gercke re derbas bû heta ku wi di Tîrmeha 2015 de ji hev cuda bun.
Pêşangeh di Muzeya Candên Ewropî de
Li Muzexaneya Candên Ewropî ya Berlînê, kincek ku Khedira ji hêla Dzsenifer Marozsán ve bi hev re tê pêşandan.
Saúl Ñíguez Esclapez (jdb. 21ê çiriya paşîn a 1994 li Elche), lîstikvanekî fûtbolê yê spanî ye. Ev futbolvan e de a> e  di naveraste gorepanê de.
Birayên Saúl Jonathan (jdb. 1985) û Aarón (jdb. 1989) di heman dem de jî lîstikvanên fotbolê yên profesyonel in. Bavê wê lîstikvanê berê yê futbolê José Antonio Ñíguez bû di sala (jdb. 1962).
Mia Khalifa ji malbatek Xiristiyanên libnanî ye,malbate wê di sala 2000an de ji bo Dewletên Yekbûyî koç kirin. Ew li Montgomery County , Maryland, Dewletên Yekbûyî mezin bû û hat katolîk. Ew bi serkeftî a temam pîleya bakeloryayê di dîrokê de li University of Texas at El Paso.
Di Cotmeha 2014 de, Khalifa dest bi çêkirina fîlmên porno kir. 28-ê. Kanûn 2014, malpera PornHub ya înternetê ya serhêl ragihand ku wê zêdetirî 1,5 mîlyonî heye Lêgerîn lîstikvanê herî populer bû, li şûna hejmarek berê Lisa Ann. Di nav çend rojan de, ev nûçe di medyayê de belav bû û tenê di navbera 3 û 6-an de Ile 2015, li gorî PornHub, lêçûna lêgerînê li pênc-dar zêde bû, bi çaremîn a lêgerînan tenê ji Urdun, Sûriye û Libnanê tê. Bi navgîniya xwe re, ew nakokiyek mezin derxist, di nav yên din de, ji ber ku ew pereyek wek jina Libnanî bi pornoyê çêkir; filmê pornoyê "Mia Khalifa Is Cumming For Dinner" for Bangbros.com, li wir, ku ew - jinek misilman lîst - li hijabê sex bû;, ji ber wê jî hebû cara yekem xeta ji sirûda millî ya Libnanî Tattooed li ser wê bi zendê û ji ber ku ew sembola hebû Libanaises Hêzên - a Christian- Lubnanê party - Tattooed. Malbata wê di heman demê de rastî êrişan jî hat, tevî ku wan ji têkiliya wê re qut kir ji ber ku keça wî biryar da ku bibe lîstikvanek porn. Wê jî gelek gefên mirinê xwar.
Robert John Downey Jr. (jdb. 4ê nîsana 1965 li New York City, New York) lîstikvan û stranbêjekî amerîkan ye. herwesa kurê şanoger Robert Downey sr e. Ew di temenek zû de ket têkiliyê bi pîşesaziya fîlime de. û ewî zewciya digel heval xwe (Susan Downey ) û herdûya ( 2) zarok hene.
Xelatên Fîlim û Televîzyonê yên Irishrlandî
Bharatpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara gelhe ya bajarê 107.157 kes e
Ellen Grace Philpotts-Page (jdb. 21ê sibatêa 1987an, li Halifax, Nova Scotia, Kanada) aktrîs û hilberînera fîlman a kanadayî ye.
Di deh saliya xwe de dilxwaziya xwe ya ji bo lîstikvaniyê kifş kir. Di heman salê de, ew, modelên rola wî, ku Sissy Spacek û Laura Linney hene, rola xwe ya pêşîn a planê ya ji bo televizyona kanadayî "Pit Pony", "Gava ku Moon dibe Sun." Portreyê wê Maggie MacLean ew yekem namzetên xelatên fîlmê bi dest xistiye. Ji hingê ve, ew di hilberên TV, rêzefîlm û fîlmên serbixwe de ye, û di 2004 û 2005an de cara pêşî xelata baştirîn lîstikvanê wergirtiye.
Page li Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto 2009
Hugh Michael Jackman (jdb. 12. çiriya pêşîn a 1968 li Sydney) an e Australian aktorê, hilberîneran de film û stranbêj awistralyayî ye.
Jackman yekeka ji pênc zarokên deyîk û babên xwe bi navên (Christopher John Jackman) û (Grace McNeil) yên ku di sala 1967an de ji England koçberî Avusturalya bûn. Dayik Grace di 1976 de dema ku Jackman heşt salî bû û vegeriya Englandstan. Ew ji hêla bavê xwe, Chris ve hat bîxey kîrîn, karmendek hesenbaz a Cambridge. Hugh Jackman ji 1996an û pê ve bi aktorek kiçra ya bi navê Deborra-Lee Furness re zewicî ye. Zewac li New York City bu dijîn û xwediyê du zarokan e, keçekek lî sala (jdb.   2005) û kurek lî sala (jdb.   2000)..
Valentín Elizalde Valencia (jdb. 1 sibat 1979 li Jitonhueca, Sonora, Meksîk - m. 25 çiriya paşîn 2006 li Reynosa, Tamaulipas, Meksîk) ku bi navê "El Gallo de Oro" ("Dîkê Zêrîn") jî tête nasîn, stranbêjekî meksîkî bû. Elizalde di muzîka meksîkî ya herêmî de bi şêwazên "banda" û "norteño" bi nav û deng û serketî bû.
Elizalde li gundê Jitonhueca nêzîkî bajarê Etchojoa (Sonora) hate dinê. Dûv re ew çû Guadalajara û paşê jî Guasave. Li vir bi bav û birayê xwe re çend salan bi cih bûn. Bavê wî di rûdaneke tirombêlê de li fetlonekeke rê ya bi navê "Curva de la muerte" ("Fetloneka mirinê") yê bajarê Villa Juárez mir. Jina berê ya Elizalde, Blanca Vianey Durán Brambila, di 20ê hezîrana 2016an de li Cajeme hate kuştin.
Di sala 2007an de, Elizalde ji bo xelatên Grammy wek namzed hat hilbijartin.
Di 25ê çiriya paşîn a 2006an de, wesayîta Elizalde, piştî derketina konserekê li Reynosa hate gulebarandin. Ji xeynî Elizalde, kuafor û alîkarekî wî jî hatine kuştin. Tê bawerkirin ku egera kuştina Elizalde ew e ku di konsereke stranên cureyê "corrido" straneke bi navê "A Mis Enemigos" ("Ji dijminên min re") li dijî rêxistina tiryakfiroş a Los Zetas gotiye û ji ber vê hingê hate kuştin.
Kujerê bergûman ê Elizalde û endamê Los Zetas, Raúl Hernández Barrón, di 22ê adara 2008an de li Coatzintla hate girtin.
Biratnagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêm - 1 cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Biratnagarê 242.548 kes e
Birganj an jî Birgunj, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma numare 2 (Province No. 2) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an, hêjmara gelhe ya bajarê Birganjê 204.816 kes e.
Janakpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma numare 2 cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an, hejmara gelheya bajarê Janakpurê 173.924 kes e Janakpur bajarê şeşem a mezin ya welatê Nepalê ye.
Qaymeqamên 1980raqî 1980–2003 (Kuweyt di 1990–1991 wek sala 19-an çêbû. Hikûmetê şixulandin.)
Di Îraqê de 19 parêzgeh hene (bî erebî: محافظة‎, pirjimar محافظات) di Îraqê de destûr heye hemû parzgêhek (bajêrek) xwser bit û karên xwe bi serbexwe bi rêve bibin, lê ji wan heta nuha tenê herêma Kurdistanê xweser e. Parêzgeha basir jî li van dewiya di xaze xweser be û berpirsên wê devarê hewla didin te herême xwe xweser bikin, besar di keva başûrê iraqê pê Baxdad û Musil, Besra bajêr 3ê ya ku gellek xelk tede dijîn, xelkê besra erbên şî`ane.
Di Iraqê de 19 parêzgeh hene (bi bi erebî: محافظة‎, pirjimar محافظات) di iraqê de destûr heye hemû parzgehek (bajêrek) xwser bit û karên xwe bi serbexwe bi rêve bibin, lê ji wan heta nuha tenê herêma Kurdistanê xweser e. parêzgeha basir jî li van dewiya di xaze xweser be û berpirsên wê devarê hewla didin te herême xwe xweser bikin, besar di keva başûrê iraqê pê baxdad û musil, besra bajêr 3ê ya ku gellek xelk tede bijîn, xelkê besra erbên şî`ane.
Kareena Kapoor an Kareena Kapoor Khan bi (Hindi, करीना कपूर, Karīnā Kapūr, "Karina Kapur" (jdb. 21ê îlona 1980an) ye li (Mumbai ji dayik bûye. Lîstikvaneke filmên hindî ye.
Kareena Kapoor Khan, aktrîseke Bollywoodê ye û Navê xwişka wê ya mezin (Karisma Kapoor)e,  Û bav wê jî (Randhir Kapoor) Û bapîrê wê jî  (Raj Kapoor)bû,  Û herwesa bapîrê wanê hery mezin jî bi navê (Prithviraj Kapoor) ew jî akter bûn. Zewace wê di  (16ê çiriya pêşîn a 2012) de bû digel Akterê bi navê (Saif Ali Khan). û di sala (20ê kanûna pêşîn a 2016)  zarokekî wan yê kurê ji dayik dibe.
Klasîko, bi spanî El Clásico yan jî bi ketelanî El Clàssic, bi wateya "Yê Klasîk", navê maçên futbolê yên navbera herdû yaneyên lîder ên dijber FC Barcelona ya ketelonî û Real Madrid a spanî ye.
Klasîko yek ji lîstika fûtbolê ya herî navdar e li seranserê cîhanê.
Monica Anna Maria Bellucci (jdb. 30ê îlona 1964 li Città di Castello, Umbria) ew model û lîstikvaneke îtalyan e. Bellucci dest bi kariyera xwe wekî modeleke modeyê kir, ji bo Dolce & Gabbana û Dior model kirin, berî ku derbasî fîlmên îtalî bibe û piştra fîlimên amerîkî û fîlmên fransî.
Bellucci dema ku xwendina dadê li Zanîngeha Perugia xilas kirriy. Di sala 1988 de çû Milano û li wirê digel wan peymanek îmze kir. û di sala 1990 de dest bi karê xwe ya filma kir. Û yekem derketin wê di sala(1992)ê de bû, di fîlimekiy amerîkî de bi navê filmê "Bram Stoker Dracula".
Monica Bellucci li Festîvala Fîlmê ya Cannesê ya 2002
Monica Bellucci li Festîvala Fîlman a Cannas a 2006an
Monica Bellucci li Festîvala Fîlman a San Sebastián di sala 2017an de, ku li wir ji bo xebata jiyana xwe xelatek wergirt.
Xelata Pêşerojê ya Cinescape Genre Face
Mîrneşîna bahdîniya kurmancî.
Destpêke avakirine vê mîrneşînê vedigera sala 1262 dema kesek bi navê şêx behadîn ke ji asil de kurdê bakura û xelkê şemizîne bû, heta amêdiyê li başûrê kurdistanê û mîrneşîneke kurmancî bi navê mîrneşîne behdîne li duhok u zaxo û qaze amêdiyê avakirr, şêx bahdîn her navê xwe deniya ser mîrneşînê bi navê mîrnaşiyne şêx behdîn (bahdînî) ji hingê wera ndi bêjne devar duhokê li başûr bahdîniy an bahdînî. xelkê duhokê devoke wane kurmancî wek ya devar hekariya ya li bakurê kurdistanê.
Zorderiya li ser jinan dîrokek pir dirêj û dûr heya, ev zorî û zordarriya bi teybetî li dijî jin û kiçan tê kirin bê wê watiyê ku zayendên mê bi çavêkî kêmtir tê dîtin ji bal kesên nêr ve.
Destekftên jinan ji wek hevîre.
Li viyan li sala 1993 de derxistina çendîn daxwiyani ti ştekî baş bû ji zayêndê mêra.
Ghorahi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Pêncemîn (Province No 5) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Ghorahi yê 155.164 kes e.
Andrea Navedo (jdb. 10ê çiriya pêşîn 1977 li Bronx, New York City, DYA) lîstikvan û stranbêjeka amerîkan e. Ew gellek bi nav û deng ket di rêzefilmê "Jane the Virgin" de, di wî filmî de navê wê Xiomara "Xo" Villanueva bû.
Di sala 2000î de zewiciye. Ew dayika du zarokan, keçek û kurek.
Jane the virgin sernavê rêzefilmekî dramadî ye ku li ser bingeha rêzefîlma venezuelayî "Juana la virgen" a Perla Farías ye. Rêzefîlm li ser Jane' a latîna ku oldar e û bi bêhemdî bi çêkirî tê dolkirin, tevî ku ew hê duşîze ye. Rêzefîlm ji sala 2014an heya 2019an ji hêla CBS Television Studios û Warner Bros Television ji bo kanala wêneguhêzî The CW hatiye hilberandin. Rêzefîlm yekem car li Amerîka di 13ê çiriya pêşîn a 2014 de li ser The CW hatiye weşandin.
Piştgiriya kastê.
Beşa yekem le 13.10.2014 heta 2015 hatiye weşandin "The Originals"..
Ev Topkan bi havra tê kirin, ew kesên vê yariyê dikin ji 6 kes pêk tên, û yek jê golçî ye, her tîmek xwedina 6 lîstikivane ye. hemû qanûnên vê yariyê ji bal IHF ve hatin nivêsendine.
Gorepan.
be jo bo yarizên navdewletî divê 20m panî û 30 m dirêjî be
Demê vê yariyê pêk tê ji dû maça û her maçek jî 30 deqê vedkêşit, û 10 deqîqê ji listikvanra ya de bêhne xwe vedin.
Leslie Louise Bibb (z. 17 çiriya paşîn 1974 li Bismarck, North Dakota) lîstikvan û fotomodel û mankeneke amerîkî ye.
Di sê saliyê de, bavê wê di mir e. Ew peşî digel dayika xwe û sê xwişkên xweyên ji xwe mezintir di çin ne bajarê Richmond e. ew li bajêrê Vîrjînya mezin dibe.
Di 16-salî de ew di berneme yê ("Oprah Winfrey Show)ê amrîkî de serdikeve", herwesa paşî ew dest bi karê modelvaniya nevteweyî diket. Ji bo ku di karê xwe yê lîstikvaniyê de ya jêhatî û zîrek be, wê li New York City Kursekî lîstikvaniyê li ser wê yakê di sê-sale de xwind. Peşî li Ewropayê jî wek modelvanî dest bi xebetê xwe dike, piştre jî çû Los Angeles. Wêneyên wê di kovarên mîna Maxim û FHM de derdikevin.
Beşek ji kast û karmendên rêzefîlmê di xelatên Peabody 2014 de
Orange is the New Black rêzefîlmeke dramayê ya amerîkî ye. Ew di ji tîrmeha 2013 ve ji hêla Netflix ve li DYA hatbû weşandin. Bingeha rêzefîlmê li ser bîranîna Piper Kerman, "Orange My Year in a Women's Prison", li ser tercûbeyên wê li FCI Danbury li girtîgeha federal ya ewlehî lê kêm.
Ev page teybet bi qazeyên başûrên kurdistanê.
li başur 4 herêm hene (duhok,hewlêr,silmanî,helebçe)
û bajê (kerkûk) ku piranî kurdin di destê bexdedeya, û hin herêmên din hene ewên pirranî lê hinek qezeyên wen herrêma xelkê wan kurdin wek(musil, seladîn,diyala,west) hinek qex
José Ángel Crespo Rincón (jdb. 9ê sibata 1987 li Seville) futbolvanekî spanî ye. Û girêbesta wî ya 2016 digel tîme PAOK Thessalonîkî de bû. Ev futbolvan e, di taktîka pozîsyona fûtbolê de Êrîşber e.
wî beşdarî Kûpaya Cîhanê ya Juniorê ya 2007an li Kanada kir bû, ku ew digel spanyayê di çaremîn-fînalê de li dijî Komara Tschechie topkenê dikr. Wî hemî lîstikên Spanî lîst û du kartên zer jî wergirt bûn.
Benjamin Fernand Lucien Francois Stambouli (ji dayik bûyê13. 8. 1990) liMarseille.futblvanekî fransî ye.
Ji 2010 heta 2012 Stambouli 21 caran ji bo tîmê neteweyî ya Fransa U-21 xuya bû.
Dastor (navê rastî Muhamad e. z. 3 çiriya paşîn 1995 li Dihokê, başûrê Kurdistanê), sitranbêjekî pop-ê ye.
Wî Xwendina xwe li mehad fenûn ya Peymangeha hunerên ciwan li Dihokê bidawî anîye. Ew lê wê derê bi karê piyanojen radibû. Destpêka sitrangotina wî ji rapê dest pê dike (2010-2011). Heta di sala 2014an de dest bi sitrana pop jî dike. Yekem derketina wî ya Televîzonî li ser kanalê Waar Media TV bû. Dastor her ji destpêka karê xwe navdariyeke baş a sitran rapê li parêzgeha Dihokê û derve bi dest dixe. Ku hijmarek mazin ji hajêkerên sitran POP-ê û RAPê aşiqî şêwazê sitran wî dibin.
Taylor Jane Schilling (z.27ê tîrmeha 1984 li Boston,Massachusetts) lîstikvaneke amerîkan e.
Wê di 2002 de Xwindine bilind xelas kir. Heta sala 2006 beşdarî Zanîngeha Fordham bûy, Li wirê jî mezûniyeta lîsansê di lîstikvaniyê de qedand. Her li wirê wê beşdarî di komên şanoyê û pêşandanan jî kir.
Yekem car di sala 2007 de, di Drama "Dark Matter" de Rollê xwe gêreya
Penélope Cruz Sánchez (jdb. 28ê nîsanê 1974 li Alcobendas,Spanya) lîstikvaneke spanî û xelatgira Xelata Oscarê ye.
Wê du xwişk û birayên piçûk hene:Micanica, ew jî akterek e, û Eduardo jî, stranbêje li Spaniya.
Evên li xwarê navê wan filmane yên wê beşdarrî têve kirrî, têbînîn navên filmên li xwarê bi Spanî û englîzî û Almanîne nivêsîne.
Xelat û namzet.
Boston Society of Film Critics Award
Navenda navçeya Lende, yek ji nahiyeyên ku bi Navçeya Lende ve girêdayî ye. Herêm dikeve parezgeha Kûgîluyî û Buwêr Ehmed a Rojhilata Kurdistanê.
Di vê navçeyê de du gundistan û bajarek heye
Jane Randolph bi navê rastî Jane Roemer (jdb. 30ê çiriya pêşîn 1915 li Youngstown, Ohio; m. 4ê gulana 2009 li Gstaad, Swîsre) lîstikvaneke amerîkan bû. Ew herî baş ji bo rolkirina xwe ji Alice Moore re di fîlma tirsnak a 1942-ê Cat People, û berdewamiya wê, The Curse of the People People (1944) tê zanîn. Ew li Youngstown, Ohio hat cîhanê û di 2009an de li Gstaad, Swîsreyê mir.
Randolph di 30-ê Çirî 1914-an de li Youngstown, Ohio hat cîhanê, û li Kokomo, Indiana mezin bû. Hobiyên wê lîstina golf û firandina balafiran bûn. Ew beşdarî Zanîngeha DePauw bû, ku ew endamê Kappa Alpha Theta bû. Wê her wiha li dibistana lîstikvaniyê ya ku ji hêla Max Reinhardt ve tê xebitandin xwend.
Randolph di sala 1939-an de ji bo ku dest bi kariyera fîlmekê bike ew diçû Hollywood-ê. Ew di dawiyê de ji hêla Warner Bros. ve hat hildan û di sala 1941an de di rolên piçûk yên fîlmî de hatibû dîtin. Destpêka wê ya fîlmî di 1941 de fîlma Manpower bû.
Di sala 1942an de, RKO peymana lîstikvana hêja hilgirt û ew rolê pêşengê di fîlma Highways by Night (1942) de wergirt.
Ew ji bo rolên xwe di fîlma reş de, ku Jealousy (1945) û Railroaded tê de tête navdar bû bû! (1947), û du ji wan Val Lewton niha baş fîlimên şanoyê yên B-wêne, Cat People (1942) û The Curse of the People People (1944) dihesibandin. Fîlma wê ya dawî "Abbott and Costello Meet Frankenstein" (1948) bû.
Randolph bi Bert D'Armand, ajanek re zewicî bû. Di sala 1949-an de hev berdan. Di sala 1949an, Randolph bi Jaime del Amo (neviyê Manuel Dominguez) re zewicî, ​​li Spanya karbes û navdar bû.Di salên paşîn de ew carinan vegeriya Los Angeles, lê li Gstaad xaniyek dom kir.
Kovara bazirganî Billboard ragihand ku Randolph û del Amo di 20ê nîsana 1948an de, li Las Vegas, Nevada, zewicîn. Çavkaniyek din dibêje ku ew û Del Amo di 1948 de li Las Vegas zewicîn, û ew zewaca wê ya duyemîn bû.
Randolph li Gstaad bi 94 sali ve ji ber qalçeyeke şikestî,mir.
Auguste Maquet (jdb. 13ê îlona 1813 li Parîs, m. 8ê kanûna paşîn a 1888) nivîskar û libretîstekî fransayî bû. Ew baştirîn wek hevkarê sereke yê romannivîsê fransayî Alexandre Dumas hat nasîn, bi nivîsandina berhemênên wiha wek Mîrê Monte Krîsto û "Les Trois Mousquetaires."
Maquet di sala 1813an de li Parîsê hat cîhanê. Ew li Lycée Charlemagne xwend û li wir di 18 saliya xwe de profesor bû. Wek dîrokê hate perwerdekirin, ew berê xwe da wêjeyê, û bi kesayetiyên wêjeyî yên mîna Théophile Gautier û Gérard de Nerval re nêzîk bû. Bi Nerval re, ew di 1838an de bi Dumasê naskirî re têkildar bû. Gérard de Nerval Maquet ji Dumas re pêşkeş kir û ji nivîskarê navdar xwest ku ji nû ve şanonameya Maquetê vebigire û di bin navê xwe de çap bike. Dumas piştre ji hêla Maquet ve destnivîsek hate dayîn ku Dumas di bin navê xwe de li ser sernavê Le Chevalier d'Harmental çap kir.
Wan her du dest bi nivîsandina romanên dîrokî kirin, bi Maquet ku naverok û karakter di forma pêşnumanê de diyar kir û Dumas diyalog û hûrgiliyên rengîn da hev. Bi israra weşanger, navê Maquet ji rûpela sernavê hate derxistin û Maquet lewna pereyên giranbiha peyda kir.
Hevkariya bi Dumas re di sala 1851an de bi dawî bû.(Maquet berê doz dabû Dumas bi daxwaza hevnivîskarî û pereyên lîsan, lê dadgehê maf da Dumas, bi seba li ser vê yekê ku "Dumas bê Maquet dê Dumas bûya: Ma Maquet dê bê Dumas bûya?") Maquet di warê romanên dîrokî, şanoname û operayê de, hilberîn û bedenek solo mezin çêdike. Di sala 1861an de, ew bû efserekî Lejyona namûsê. Maquet bi rehetî û baş mir. Ew li Goristana Père Lachaise li Parîsê hate veşartin.
Birayên wî Charles û Hector Maquet damezrênerên hilberînerê alavên nivîsandin lûks a Maison Maquet bûn.
Michael Emmet Walsh (jdb. 22ê adara 1935 li Ogdensburg,New York) lîstikvan û komedyenek amerîkî ye ku di zêdeyî 200 fîlm û rêzefîlmên wêneguhêzî de, di nav de rolên piştgirî yên piçûk, lê girîng ên bi dehan taybetmendiyên mezin ên studyoya 1970 û 1980an de, xuya kiriye. Ew di fîlma yekem a Birayên Coen, Blood Simple (1984) de derket. w di fîlimên din de wekî komediya The Jerk (1979), Carl Reiner, drama Ordinary People (1980), fîlma honaka zanistî ya Ridley Scott Blade Runner (1982), steampunka western a Barry Sonnenfeld Wild Wild West (1999) û fîlma anîmasyon a Brad Bird The Iron Giant (1999).
Walsh li Ogdensburg, New York wek kurê Agnes Katharine (bi navê keçiktiyê Sullivan) û Harry Maurice Walsh Sr., karmendê gumrikê, ji dayik bû. Ew bi eslê îrlandî ye. Ew jiyana xwe li gundewarê Swanton, Vermont derbas kir û beşdarî Zanîngeha Clarkson bû.
Ew di 1958an de mezûn bû (B.A., Rêveberiya Karsaziyê). Di sala 1998 de, Komeleya Alumni ya Clarkson Xelata şovalyeyê zêrîn pêşkêşî wî kir.
Lutz Mackensy (posters fîlmê Der Beste, 2004)
Lutz Werner Mackensy (jdb. 11ê adara 1944 li Hameln, Almanya) lîstikvanê, axiverê lîstika radyoyê û dûblajvanekî alman e.
Eşîra silehîyan eşîrek girêdayî pinyanişîyên colemêrgêne. Başûrê Navenda parêzgeha colemergê pişta kêrîyê silehîyan herêma silehê û xenanisa jorî û merzana jorî dimînin.eşîra silehîyan gorî zanînên ne teqez nêzîke deh- bîst hizar kesan pêktêt.hejmara kesan ya herî zêde herêma silehan û Navenda parêzgeha colemergê dimîne. Herêma silehê gundên silehîyan pêktêt û hemî kesên van gundan jîyana xwe didomînin xwe wekî silehîyan dane naskirin. Binevana nifşêwan bigehe eşîrên di jî buy silehîyan nasnameya silehîtîyê serekeye, Û nasnameya binevana malabata wan plana dûyemîne.
Gundên Silehî lê niştecih.
Gundên herêma silehîyan nizarî û berojî têne zanîn. Gundên beroj bêlanê,xirane,adema,sergelî,zerene`ye yên nizar sadîna,dandirka,oyayê,dêrse,îskîte,gelî,gare (gawe) ne.
Berojî û nizarî nav alê xweda nêziktirê hevdu ne.lê belê navbera hevdu da çû pirsgirîk nînin, sedema vê cûda buna wan zozanin, ji ber ku zozanên berojîyan dimîne rojavayê silehê yên nizarîyan dimîne rojhilatê silehê. Qadên navhevdu bikevin gelek kêmin.
silehê xwedanê şeredarîyê ye û tirkî navê Şaredariyê "Durankaya" tê navkirin.
"Burton's Gentleman's Magazine and American Monthly Review" (carinan "...and Monthly American Review" an, bi kurtahî, "Burton's Magazine"), kovareke wêjeyî bû ku di 1837 ta 1840an de li Fîladelfiya hatiye weşandin. Damezrênerê wê William Evans Burton, koçberekî îngîlîz bû. Dewletên Yekbûyî yên ku di heman demê de şanoyek îdare dikir û aktorek hindik bû. Edgar Allan Poe di 1840an de weşanger û alîkar bû.
Kovar di nav helbest, çîroksazî û cerîbanên xwe de, bi giringî li ser jiyana werzişî bû. Gotaran bi taybetî derbarê krîket, nêçîrê û hêj bêtir de diyar kirin. Ji bo pêşbaziyê bi kovarên din ên demê re, "Burton's" di nav standard de bi xêzkariyên jêzêde û kaxezek pirtir stûr bû.
Edgar Allan Poe.
Wêneyê berga hêjmara 5 (tîrmeh- kanûna pêşîn a 1839ê) ya "Burton's Gentlemen's Magazine", ku navên Burton û Poe wekî weşangeran nivîsandî yeBeşkar û weşangerê yek-carê herî mezin ê kovarê Edgar Allan Poe di sala 1839an de bû. Tîraja hezîrana 1839an a Burton-ê di nav xwe de haydar kir ku xwediyê wê "bi Edgar A. Poe, Esq., weşangerê mirin ê "Southern Literary Messenger" re peyman çêkir, da ku behre û ezmûna wî bide ser beşek ji wezîfeyên weşangerî yê Gentlemen's Magazine.
Poe razî bû ku her mehê nêzîkê 11 rûpelên materyalê yên orjînal peyda bike, her hefte 10 $ bistîne, û navê xwe li kêleka Burtons zêde kir. Di Burton's de Poe ku niha navdar bû çîrokan weşand, di nav de "Man The Was Was Up Up", "The Fall of House of Usher", "William Wilson", "Morella", û yên din. Nakokiyên di navbera her duyan de bûn sedem ku Burton Poe di hezîrana 1840 de ji karê berda bû.
Di 1840 de, Burton kovar ji George Rex Graham firot. Dûv re bi Casket re hevber bû ku bibe "Graham's Magazine", ku dest bi weşana bi kanûna pêşîn a 1840 de dest bi weşanê kir.
Holly Marie Combs (jdb. 3ê kanûna pêşîn 1973 li San Diego) lîstikvan û hilberînera televîzyonê yê amerîkan ye. Ew bi rolên xwe yên wekî Kimberly Brock di rêzefîlma CBSê Picket Fences (1992–1996), Piper Halliwell di rêzefîlma WB Charmed (1998–2006) û Ella Montgomery di rêzefîlma Pretty Little Liars (2010–2017) de tê zanîn.
Ji (1993 Heya1997) Combs di yekamîn cara zawace xwe digel Bryan Smith dike. û li (14 2.2004)  jî ew digel David Donoho zewcî bû, û dawî zawaca wê jî, li 2019 wera ya digel Gastronom Mike Ryan.
Michelle Christine Trachtenberg (jdb. 11ê çiriya pêşîn 1985 li New York City, New York, DYA), lîstikvan û modeleke amerîkan e. Ew ji bo rola Dawn Summers di rêzefîlma wêneguhêzê Buffy the Vampire Slayer de hate naskirin.
Jiyana berî û perwerde.
Trachtenberg li New York City ji dayik bû, wek keça ciwan di nav du keçên Lana, rêvebereke bankê, û Michael Trachtenberg, endezyarekî fiber-optîkê, koçberên cihûyî ji Rusya û Almanya, bi rêzdarî. Trachtenberg oldar gihîştandî bû, û bapîrên û dapîrên wê li Îsraêlê rûniştî bûn. Ew ligel xwişka xwe mezin, Irene jiyana xwe li Sheepshead Bay, Brooklyn derbas kir, li wir beşdarî dibistana navîn a Akademiya Huner û Zanistên Bay. Ew piştre li Sherman Oaks, Kalîforniya, çû Dibistana Bilind Notre Dame. Ew dikare zimanê rûsî ji pir baş bipeyve.
Natalie Minko (jdb. 26ê sibata 1977) lîstikvaneke berê ya alman e. Di navbera 1992 û 1997 de wê li çar hilberên wêneguhêzî xebitiye.
Di hilberîna xwe ya yekem de, wê hingê 15-salî Natalie Minko rola Berfînxan dilîze û bi vî rengî rola sereke di fîlma wêneguhêzî de Schneewittchen und das Geheimnis der Zwerge, ku di 1992 de pêşde çû. Piştra, wê di sê rêzefîlm de xebitî, di nav de beşa Tatortê Tatort: Akt in der Sonne.
Hetauda, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara gelhe ya bajarê Hetauda 152,875 kes hatiye tomarkirin
Dhangadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Dhangadhi 101 970 kes e.
Tulsipur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Pêncemîn (Province No 5) cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara gelhe ya bajarê Tulsipur, 141,528 kes hatiye tomarkirin
Itahari, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Yekemîn (Province No 1) cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an gelhe ya bajarê Itahari yê 140,517 kes hatiye tomarkirin
Nepalgunj, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Pêncemîn (Province No 5) cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Nepalgunjê 72 503 kes hatiye tomarkirin
Butwal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Pêncemîn (Province No 5) cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Butwalê 118.462 kes hatiye tomarkirin
Dharan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma numare 1 (Province No 1) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Dharanê 141.439 kes hatiye tomarkirin
Roxann Dawson (paşnavê wê yê keçaniyê Caballero bû, jdb. 11 îlona 1958 li Los Angeles, Kalîforniya, DYA), di heman demê de weke Roxann Biggs û Roxann Biggs-Dawson jî tê naskirin, yek ji lîstikvan û derhêner û nivîskarên amerîkî yên herî navdar e. Navdarbûna wê nav xelkê de bi navê B'Elanna Torres li ser sersira televîzyonî ya "Star Trek" bû.
Roxann Dawson li Los Angeles, Kalîforniya hatiye dinê. Di 1980î de ji Zanîngeha Kalîforniya xwendi xwer derbas kir bû.
Di efsaneyên arthurî de, Gorlois (bi walesî: Gwrlais) ê Tintagel, Dûkê Cornwall û mêrê Igrene ye pêşiya Uther Pendragon e. Ew bavê Morgan le Fay, Morgause, û Elaine e.
Navê Gorlois yekem car di berhema Geoffreyê Monmouthî Historia Regum Britanniae (li dora 1136) xuya dibe, ku tê de dilê Uther ketiye Igrene'ê tê û ew bi Gorlois re şer dike da ku xwe bigihîne wê. Uther ji Merlin alîkarî di lêgerînê de dipirse, û Merlin çend derman çê dike ku Uther di forma Gorlois de vediguherîne. Wekî Gorlois, ew hezkirina xwe bi hêsanî nêz dibe û ew bi hev re ra dizên û Arthurê dizêyin. Bêyî ku bizane, Gorloisê rastîn wê şevê li kela xwe hat kuştin. Di dawiyê de Igrene piştrast dibe ku bi Uther re bizewice.
Çîrokên dûvre mîna dewra Vulgate û "Le Morte d'Arthur" a Thomas Malory bi vê xêzedorê berfireh dikin û û ku keçên Gorlois bi stûxwarên Uther re dizewicin; Elaine bi key Nentres ê Garlotî re, Morgause bi key Lot ê Orkneyî, û (piştî ku perwerdehiyek li menestirê wergirt) Morgan bi key Urien re.
Ashley Michele Greene (jdb. 21'ê sibata 1987) lîstikvan  û modeleke Amerîkî ye. Ew ji bo rola xwe ya Alice Cullen di adaptasyonên fîlmî ya romanên Twilight ên Stephenie Meyer de tê nas kirin.
Film.
Greene di Tîrmeha 2012 -an de li San Diego Comic-Con International
Kalaiya, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma jimare 2 (Province No 2) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara gelhe ya bajarê Kalaiyayê 123,659 kes hatiye tomarkirin
Jitpur Simara, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Jitpur Simara, 117.094 kes hatiye tomarkirin
Birtamod, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajarê Birtamodê 146.795 kes hatiye tomarkirin
Damak, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Damakê 75.743 kes hatiye tomarkirin
Budhanilkantha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati yê cîh digire.
Li gorî daneyên sala sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Budhanilkanthayê 107.189 kes hatiye tomarkirin
Gokarneshwar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati yê cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Gokarneshwarê 107 hezar 351 kes hatiye tomarkirin
Bhimdatta, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Bhimdatta yê 104.444 kes hatiye tomarkirin
Birendranagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Birendranagar 47 hezar 914 ked hatiye tomarkirin
Tilottama, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Tilottamayê 100 hezar 149 kes hatiye tomarkirin
Tokha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Tokhayê 99 hezar 032 kes hatiye tomarkirin
Tikapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Tikapurê 56 hezar 127 kes hatiye tomarkirin
Lahan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Lahanê 33 hezar 653 kes hatiye tomarkirin
Triyuga, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) da cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Triyugayê 87 hezar 557 kes hatiye tomarkirin
Chandragiri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Chandragiriyê 85 hezar 195 kes hatiye tomarkirin
Madhyapur Thimi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Madhyapur Thimi 83 hezar 036 kes hatiye tomarkirin
Siraha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara gelheya bajarê Siharayê 82 hezar 531 kes hatiye tomarkirin.
Bhaktapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cîh digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Bhaktapur 81 hezar 728 kes hatiye tomarkirin
Tarakeshwar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh da cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Tarakeshwarê 81 hezar 443 kes hatiye tomarkirin
Julia Ann "Julie" Harris (jdb. 2 kanûna pêşîn 1925, li Grosse Pointe Park, County Wayne, Michigan, DYA - m. 24 tebax 2013 li West Chatham, Massachusetts, DYA) aktrîseke amerîkî bû.
a> û Laura Bush ligel Xelatên Kennedy ên 2005-an (v.
Sundar Haraincha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011a hêjmara gelhe ya bajarê Sundar Haraicha 80 hezar 518 kes hatiye tomarkirin
Suryabinayak, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Suryabinayak 78 hezar 490 kes hatiye hejmartin
Godawari, Lalitpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Godawari ya Lalitpurê 78 hezar 301 kes hatiye hejmartin
Kapilvastu, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Kapilvastu 30 hezar 428 kes hatiye hejmartin
Amy Beth Dziewiontkowski (jdb. 3 gulan 1968), aktereka amerîkî ye. Û serkeftiya çendîn xelatên wekî (Oscar) e. Berdwembûn û Aktîviya wê  di Sala  (1987) bû.
Jiyana kesî.
Ryan di sala 2011 de bi Eric Slovin re zewicî. Ew dayika keçekê ye bi navê Georgia
Lamki Chuha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Lamki Chuha 76 hezar 007 kes hatiye hejmartin
Ghodaghodi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Ghodaghodi 75 hezar 965 kes hatiye hejmartin
Banganga, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Banganga 75 hezar 242 kes hatiye hejmartin
Lumbini Sanskritik, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Lumbini Sanskritik 61 hezar 157 kes hatiye hejmartin
Chandrapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) da cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Chandrapurê 72.059 kes hatiye hejmartin
Kohalpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara gelhe ya bajarê Kuhalpurê 35 hezar 546 kes hatiye hejmartin
Vyas, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Vyasê 46 hezar 877 kes hatiye hejmartin
Ratnanagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Ratnanagar 69.851 kes hatiye hejmartin
Barahathwa, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 69 hezar 822 kes hatiye hejmartin
Rajbiraj, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) da cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 37 hezar 738 kes hatiye hejmartin
Shivaraj, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 49.988 kes hatiye hejmartin
Gulariya, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Gulariya 55 hezar 747 kes hatiye hejmartin
Gaushala, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Gaushala 66 hezar 671 kes hatiye hejmartin
Bardibas, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Bardibasê 37.048 kes hatiye hejmartin
Belbari, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 31 hezar 647 kes hatiye hejmartin
Kirtipur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê Kirtipurê 65 hezar 602 kes hatiye hejmartin
Bhadrapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 50 hezar 249 kes hatiye hejmartin
Nagarjun, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 67 hezar 420 kes hatiye hejmartin
Dudhauli, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 3 (Province No. 3) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 24 hezar 944 kes hatiye hejmartin
Kamalamai, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39 hezar 413 kes hatiye hejmartin
Shivasatakshi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39 hezar 689 kes hatiye hejmartin
Inaruwa, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 63 hezar 593 kes hatiye hejmartin
Stonehenge şûnewar û bîrdareke pêşdîrokî ye ku li dor sala 3000 berî zayînê hatiye avakirin. Li deşta Salibury ya Wiltshire, li Brîtanyayê, 3 km li rojavayê bajarê Amesbury ye.
Stonehenge ji du çerxên kevirên bilind pêk tê, bilindbûna her yek ji wan çar metre ye û firehbûna wan 2,1 metre û giranbûna wan dora 25 ton e.
Siddharthanagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 63 hezar 483 kes hatiye hejmartin
Pathari-Shanischare, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 49 hezar 808 kes hatiye hejmartin
Kawasoti, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh cî digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 56 hezar 788 kes hatiye hejmartin
Pamela Reed ji dayik bûya (2.4.1949). Aktereka Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de dema rûla xwe bi navê Arnold Schwarzenegger's hypoglycemic gêrandî, di Filmê "Kindergarten Cop" de. Hatîye xelatkirin bi xeltên weka (Obie Award û Drama Desk Award).
Reed ji dayik bûye Tacoma, Washington, keça Vernie û Norma ye. Wê BFA ji Zanîngeha Washington wergirtî ye. herwesa Reed ji sala 1988 ve digel Sandy Smolan zewicî ye. Ji sala 2004-an û pê ve, ew li Hancock Park, Los Angeles, California, ligel mêrê xwe û du zarokên xwe Reed û Lily rûniştvanin.
Krishnanagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 20 hezar 395 kes hatiye hejmartin
Mahalaxmi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 62.172 kes hatiye hejmartin
Kageshwari-Manohara, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 60.237 kes hatiye hejmartin
Arjundhara, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 60.205 kes hatiye hejmartin
Mem û Zîn fîlmandina berhema bi eynî sernav a Ehmedê Xanî ye. Fîlm di sala 1991 ji aliyê Ümit Elçi ve dihat deranîn û hilberandin. Fîlmnameyê ji aliyê Hamza Özbal nivîsandî bû. Yalçin Dümer (Mem) û Meltem Doganay (Zîn) rolên herdu evîndaran lîstin. Musa Anter di fîlmê de rola vebêjerê kal girt.
Di şeva Newrozê, cejna bihar û sersala Kurdan de, zilamek kal çîroka Mem û Zînê vedibêje. Rojek keçek bedew di xewnekê de ji xortê Mem re xuya dike. Li aliyê din keçika Zîn di xewna xwe de xortek dibîne. Gava ku ew di rastiyê de hevdîtin dikin, ew dizanin ku ew ji bo hevdu têne armanc kirin. Lê şert û mercên nebaş û ewanekî xirab nahêle ew bizewicin. Tenê di mirinê de ew di gorek hevpar de têne ba hev. Di dawiyê de, Bekoyê Ewan li ber lingên wan tê defin kirin.
Pirtûka Mem û Zîn berhema sereke ya helbestvanê kurd Ehmedê Xanî ye. Ev pirtûk wekî destana neteweyî ya kurd tê zanîn. Pirtûk li ser bingeha efsaneyek e ku berê bi devkî ji nifşekê derbasî nifşekê bû.
Fîlm li Hewlêr, Cizîr, Mêrdîn, Midyat, Nisêbîn û Heskîf hat kişandin. Bi fermî, "Mem û Zîn" neçar bû ku bi tirkî were deranin, ji ber ku zimanê kurdî bi fermî heta nîvê salên 1990î qedexe bû. Dûv re ew bi Kurdî hat kişandin.
Ji bo Kurdan, Mem nîşana gelê Kurd û Zîn welatê Kurd e, ku ji hev cihê ne û nikarin bibin yek.
Ishwarpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 40.511 kes hatiye hejmartin
Rajapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 52.438 kes hatiye hejmartin
Ramgram, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 25.990 kes hatiye hejmartin
Lalbandi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 30.785 kes hatiye hejmartin
Gaindakot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 55.205 kes hatiye hejmartin
Jaleshwar, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 29.224 kes hatiye hejmartin
Nilkantha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.578 kes hatiye hejmartin
Baglung, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 29.360 kes hatiye hejmartin
Rapti, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 46.510 kes hatiye hejmartin
Suryodaya, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 27.040 kes hatiye hejmartin
Krishnapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 36.706 kes hatiye hejmartin
Duhabi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 25.545 kes hatiye hejmartin
Katari, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 28.123 kes hatiye hejmartin
Khairhani, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê kes hatiye hejmartin
Judy Tyler (jdb. 9 çiriya pêşîn 1932 li Manhattan, New York, DYA - m. 3 tîrmeh 1957 nêzîkî Rock River, Wyoming, DYA), aktereka amerîkî ye. Navdarbûna wê ya di nav temşevanan de ew bû dema ku wê rola xwe ya bi navê Jo Thomas gêrandî, di fîlmê "Bop Girl Goes Calypso" li sala 1957ê de.
Judy Tyler di 24 saliya temenê xwe de li rûdaneke hatûçûyê de mir.
Bansgadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 55.875 kes hatiye hejmartin
Sainamaina, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 45.178 kes hatiye hejmartin
Banepa, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 24.764 kes hatiye hejmartin
Changunarayan, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 32.522 kes hatiye hejmartin
Sunwal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.843 kes hatiye hejmartin
Bardghat, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 34.417 kes hatiye hejmartin
Ratuwamai, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara gelhe ya bajarê 55.380 kes hatiye hejmartin
Gauriganga, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 55.314 kes hatiye hejmartin
Urlabari, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 35.166 kes hatiye hejmartin
Mahagadhimai, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 38.751 kes hatiye hejmartin
Bidur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 26.750 kes hatiye hejmartin
Madhyabindu, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 28.224 kes hatiye hejmartin
Punarwas, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 43.996 kes hatiye hejmartin
Belauri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 53.544 kes hatiye hejmartin
Devdaha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma [Jimare 5] (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 42.953 kes hatiye hejmartin
Mehmet Hakkı Suçin nivîskar, wergêrê wêjeya erebî û zimannas e.
Di sala 1970ê de li Qulpê ji dayîk bûye. Di sala 1993an de li Zanîngeha Enqereyê, Peymangeha Ziman û Dîrok-Erdnîgarîyê de beşa Edebiyata Erebî kuta kir. Ew li Balyozxaneya Kuweytê ya li Tirkiyeyê de wek wergêr xebitî (1993-1998). Teza xwe ya masterê di Zanîngeha Gazîyê de li ser çiroknûsîya nivîskarê Misrî Yehya Heqî qedand. Teza doktoraya xwe li ser pirsgirêkên himberiyê di wergera erebî-tirkî de kir (2004).
Suçin wekî endam di nav tîma ku belgefîlma nîv-dramatîk a bi navê "Baskên Zêrîn: Çîrokek Wêrekiyê" çêkir de cih girt, ji hêla Saziya Radyo û Televizyonê ya Tirkiyeyê (TRT) ve hat piştgirîkirin. Di heman demê de ew li Zanîngeha Manchesterê jî wekî akademîsyenê mêvan di Navenda Wergerê û Lêkolînên Çandî ya Navneteweyî de xebitî (2006).
Suçin serokatiya komîsyona ku ji bo dibistanên seretayî û navîn ên li Tirkiyeyê dersên Erebî yên bingehîn ligor CEFR-ê amade dikin, kir. Suçin di 2014an de wek endamekî lijneya Xelata Navneteweyî ya Romana Erebî (IPAF) hate hilbijartin. Herwiha di 2015an de wekî şêwirmend û endamekî di lijneya Xelata Wergerê ya Şêx Hamed de jî cîh girt. Di sala 2016an de, wî Xelata Wergerê (Komeleya Nivîskarên Tirkiyeyê) wergirt. Ew ji sala 2012an vir ve kargehên li ser werger, wergernasîya wêjeyê bi rêve dibe.
Wî ji wêjeya erebî ya klasîk û nûjen helbestên Mu’allaqat, İbn Hezm, Adonis, Mehmûd Derwîş, Xelîl Cibran, Nîzar Qabbanî, Mohamed Benîs û hwd. wergerand tirkî û ji wêjeya tirkî jî wergerand erebî. Ew endamê Komeleya Navneteweyî ya Diyalektolojiya Erebî (AIDA) ye. Xebatên wî li ser wergernasî, wergera edebiyata erebî û hînkirina erebî bo biyaniyan berdewam dike. Hêj li Zanîngeha Gazîyê ya li Enqere-Tirkiyeyê, wekî profesor dixebite.
Joey Lynn King (jdb. 30ê tîrmeha 1999 li Los Angeles, Kalîforniya, DYA)  lîstikvan û modeleke amerîkan e. Deybabên wî Terry King û Jamie King in. Du xwişkên wê hene, Hunter King û Kelli King.
Dema ku rola xwe ya bi navê Ramona Quimby gêrandî, di filmê komêdî yê bi navê "Ramona and Beezus" (2010) de, di nava temaşevanan de navdar bû. Herwesa hatiye xelatkirin bi xeltên weke Primetime Emmy û Golden Globe.
Brenda Lee Stron (z. 25ê adara,1960 li Brightwood, Oregon) lîstikvaneke amerîkan, derhêner û mamosteya yogayê ye. Wê kariyera xwe di televîzyonê de dest pê kir, di nav de mêvan bi lîstikvaniya Twin Peaks, Party of Five, Seinfeld, Star Trek: The Next Generation, Blossom, and Night Sports. Ew di sîtkoma Scorch (1992) û "The Help"(2004) de endamekî kastê yê birêkûpêk bû.
Strong li Portlanda Oregonê wek keça Jean (bi navê keçiktiyê Weatherford) û Jack Strong hate cîhanê û li Brightwood mezin bûn, li ku ew 1978an de ji dibistana bilind a Sandy Union li Sandy, Oregon de qedand. Ew paşê çû Arizona ku beşdarî kolejê bibe û ji Zanîngeha Dewletê ya Arizona bi Bekeloriyosa Muzîkê di şanoya muzîkê de mezûn bû. Strong di 1980an de wek Miss Arizona hate tacîkirin. Ew 6 pê (1.8 m) dirêj e.
Allison Christin Mack(jdb. 29.7. 1982)  Aktrîseka amerîkî ye. Dinav temşevana de navdarbû, dema ku rûla xwe ya bi navê (Chloe Sullivan) gêrandî, li ser (WB/CW series "Smallville") de..
Allison Mack di sala 1982de, li Preetz, Almanya Rojavayê, ji dayik bû. Dêbavên wê Amerîkî ne. di dema zayîna xwe de li Almanya bûn. Ew heya du salan li Elmanyayê jiyan.
Kathryn Felicia Day (jdb. 28ê hezîranê 1979) lîstikvaneke amerîkan e, Herwes Nivîsera rêzefîlma ye jî û xebat kirya di karên weka (series web "The Guild" e li (2007-2013)).
Roja 3 Januaryile 2017, Day di medya civakî de ragihand ku ew di çend hefteyan de ducanî bû û li benda keçikek ye. Wê jidayikbûna keça xwe li 30.1. 2017 ragihand.
Lîga Keltan () rêxistineke ramyarî û çandî ya navneteweyî ye ku çand û zimanên Keltan pêş dixe. Di nav van de lîgên Keltan di neteweyên Keltan ên nûjen bi gotineka din deverên Îrlenda, Skotlenda, Wales, Bretanya, Cornwall û Girava Manê de ne.
Ango, Lîga Keltan armanc dike ku tevgerên cûrbecûr ên serxwebûnê yên van şeş welatan bîne ba hev.
6 şaxên sereke bi gelemperî bi navê welêt di zimanê keltî yê herêmî de têne gotin; Îrlenda wekî "Éire", Skotland wekî "Alba", Wales wekî "Cymru", Bretanya wekî "Breizh", Cornwall wekî "Kernow" û Girava Man wekî "Mannin" tê zanîn. Li DYA û Londonê nivîsgehên navneteweyî jî hene. Di heman demê de li Kanadayê civakek piçûk a Scottish Gaelic-axiver jî heye.
Komele kovara sêmehî ya Carn çap dike. Gotar bi şeş zimanên Keltî yên zindî (pê ve Manks û Kornî) û îngilîzî têne weşandin. Bergê kovarê nexşeyek wekî nimûneyek yên şeş welatên Kelt û navên wan e. Di demên berê de bi fransî jî gotar weşandî bûn. Yek ji beşdaran Sorley MacLean e, lê kalîte û rastbûna gotaran pir guhêrbar e. Nivîsgeha Amerîkî nûçenameya xwe ya sêmehî çap dike, " şeş netewe, yek Giyan". Her şaxek carinan kovara xwe weşandiye, ku temenê wê her gav kurt bû.
Di sala 1961an de Lîg ji gelek rêxistinên keltan, bi taybetî Kongreya keltan derket, lê bi hûrgilî bêtir ramyarî.Ev berê ji hêla Hugh MacDiarmid û yên din ve hatibû pêşniyar kirin. Şaxê Amerîkî ya Lîga Keltan di 1974 de li New York City hate damezrandin.
Nakokiya navxweyî.
Nakokî statuya Galîsya û Asturias wekî neteweyên Kelt digire nav xwe. Lihevhatina giştî ya di nav rêxistinê de ev e ku ew ne neteweyên keltî ne ji ber ku zimanê keltî li wir nemaye.
Endamên berbiçav û berê.
Hin endamên navdar ên Lîga Keltan Plaid Cymru, Gwynfor Evans, dîroknas û nivîskar Peter Berresford Ellis, û Winnie Ewing ji Partiya Neteweyî ya Skotlandî bûn.
Statûya ramyarî ya welatan.
Rewşa siyasî ya welatên Kelt gelek cûda ye.
Payeyên di nav Lîga Keltan de.
Kurtkirin ji bo welatê pêwendîdar e ku mirov jê tê.
B(retonî), C(Kornî), I(Îrlendî), M(anks), S(kotlendî), W(alesî)
Tîr diyar dike ku kesek çûye welatekî din ê Keltî.
Payeyên din.
Serokatî û cîgirên serokatiyê ji 1961 heya 71 hate dayîn û piştre hatin hilweşandin. Paye ji hêla Gwynfor Evans (W) û Robert McIntyre (S) ve hatin girtin.
Gauradaha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 47.393 kes hatiye hejmartin
Rangeli, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 28.516 kes hatiye hejmartin
Bhajani, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 51.845 kes hatiye hejmartin
Ramdhuni, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 51.732 kes hatiye hejmartin
Waling, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 24.006 kes hatiye hejmartin
Golbazar, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 47,763 kes hatiye hejmartin
Sunawarshi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 50.758 kes hatiye hejmartin
Garuda, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.637 kes hatiye hejmartin
Tansen, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 29.095 kes hatiye hejmartin
Mirchaiya, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 45.716 kes hatiye hejmartin
Liang Wudong (bi çînî: 梁武东; pinyin: "Liáng Wǔdōng"; jdb. adara 1959an – m. 25ê kanûna paşîn, 2020) doktorekî li Nexweşxaneya Xinhua ya Hubeiyê bû ku doktorê pêşîn bû yê ku ji ber COVID-19ê mir.
Liang rêvebirê Departmana Otorînolarengolojiyê ya Nexwexaneya Entegre ya Dermanên Rojavayî û Çîniya Kevneşopî a Wîlayeta Hubeiyê (Nexweixaneya Xinhuayê) bû. Di berê de nexweşiya wî ya arîtmî "(arrhythmia)" û fîbrîlasyona atriyal "(atrial fibrillation)" hebû. Di 16ê kanûna paşîn a 2020an de xwe nebaş hîs kir, ta û lerzê jiya. Çû Nexwexaneya Entegre ya Dermanên Rojavayî û Çîniya Kevneşopî a Wîlayeta Hubeiyê (Nexweixaneya Xinhuayê) û piştî skena tomografiyê xuya bû ku pişika wî spî ye û semptomên berçav ên enfeksiyona pişikê heye. Piştî ku teşhîsa COVID-19ê hate kirin, ji bo tedawiya nexweşxaneyê wî li cihê îzolasyonê bicih kirin, û ji bo dewamkirina tedawiyê di 18ê kanûna paşîn ya 2020an de wî şandin Nexweşyaneya Jinyintan ya Wuhanê. Di 7ê sibehê ya 25ê kanûna paşîn ya 2020an de, Liang di 60 saliya xwe de mir. Di 3ê adarê de Shanxi Zhendong Group Renai Angel Fund 100,000 yuanan ji bo malbata Liang Wudongê bexş kir, û 2,000 yuan jî ji bo debara wab bexş kirin.
Simraungadh, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 24.615 kes hatiye hejmartin
Bedkot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 49.479 kes hatiye hejmartin
Gorkha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.262 kes hatiye hejmartin
Phidim, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hêjmara gelhe ya bajarê 24.768 kes hatiye hejmartin
Chaudandigadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 48.574 kes hatiye hejmartin
Ilam, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 18.633 kes hatiye hejmartin
Shuklagandaki, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 38.307 kes hatiye hejmartin
Dhangadhimai, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 47.449 kes hatiye hejmartin
Rupakot Majhuwagadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 46.903 kes hatiye hejmartin
Shuklaphanta, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 42.026 kes hatiye hejmartin
Panauti, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 27.358 kes hatiye hejmartin
Malangawa, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 46.516 kes hatiye hejmartin
Sabaila, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 24.896 kes hatiye hejmartin
Bhanu, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 13.175 kes hatiye hejmartin
Manthali, Ramechhap, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 45.416 kes hatiye hejmartin
Melamchi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati yê cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 28.955 kes hatiye hejmartin
Balara, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 45.194 kes hatiye hejmartin
Putalibazar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 30.704 kes hatiye hejmartin
Surunga, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 44.222 kes hatiye hejmartin
Qurantî an Quranîzm  (erebî: القرآنية‎; al-Qur'āniyya) an jî Misilmantiya Quranê, fikrê ku xênc ji Quranê çavkaniyan û mezheban qebûl nakin e.
Qurantî hedîs, îcma û qiyasê li gorî zanist, mentiq û quranê çewtiyên wan hene loma qebûl nakin. Hinek kesên Qurantiyê hedîsên ku li dijî Qur'anê nebin wan hedîsan qebûl dikin.
Hariwan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 42.784 kes hatiye hejmartin
Gurbhakot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 43.765 kes hatiye hejmartin
Debra Lynn Messing (z. 15.8.1968) Aktrîseka amerîkî ye. Her wiha hatîye xelatkirin bi xeltên weka (Primetime Emmy Award li(2003) · Screen Actors Guild Award li(2001) · Satellite Award li (2003, 2002)). Ev Aktrîsa li 1994ê dest bi karê akteryê kirya. bejin û dirêjîya wê 1,73 m.
Jiyana Wê.
Messing bi Daniel Zelman ê acter û Nivêserê screenê keta nasînê di roja xweya êkê de ji serkeftina xwêndina li zankoya New York University î li sala1990 de.Zawace wan lê 3.9. 2000 bû, û ew li Manhattan pêkva dijiyan. herwesa li sala 2004 Messing dibe dayika zarokekî kur bi navê Roman. keçi piştî 11 salên zawacê Ii 2011de ew ji hev cwda dibin.
Kimberly Jan Dickens (z. 18-ê hezîranê 1965) Aktereka Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana, dema rûla xwe gêrandî di Filmên weka (comedy film "Palookaville û" "Mercury Rising herwesa"   "Zero Effect û yên din...") de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka (Screen Actors Guild Award· Independent Spirit Award).
Jiyana Û Nasandin.
Dickens ji dayik bûya sala 1965. ew keçs Justin Dickens · Pam (Clark) Howell. dirêjiya wê: 1,69 m. di dawiya salên 1990-an de li Los Angeles ma ji bo jiyan kirinê. û li 2000ê bû dayika kiçakê.
Bodebarsain, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 43.229 kes hatiye hejmartin
Kolhabi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 43,036 kes hatiye hejmartin
Devachuli, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki yê cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 31.484 kes hatiye hejmartin
Belaka, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 42.386 kes hatiye hejmartin
Balawa, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara gelhe ya bajarê 25.000 kes hatiye hejmartin
Kabilasi, Janakpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li qada Janakpurê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 11.960 kes hatiye hejmartin
Kalika Municipality, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 38.666 kes hatiye hejmartin
Thaha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Dullu, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 41.540 kes hatiye hejmartin
Bheriganga, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 41.865 kes hatiye hejmartin
Sandhikharka, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 40.422 kes hatiye hejmartin
Gadhimai, Rautahat, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 40.410 kes hatiye hejmartin
Kankai Municipality, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No. 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 40.141 kes hatiye hejmartin
Bahudarmai, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.673 kes hatiye hejmartin
Autumn Reeser (jdb. 21ê îlona 1980 li San Diego, Kalîforniya, DYA) lîstikvaneke amerîkan e. Sedema navdarbûna wê ya di nav temşevanan de dema ku wê rola xwe ya bi navê Taylor Townsend gêrandî di rêzefîlmê "The O.C." de..
Jiyan û nasandin.
Autumn Reeser di 21 îlon 1980 de li La Jolla, Kalîforniya (DYA) ji dayik bûye. Bejina wê 1,63 m ye. Wê li Carlsbad High School, Los Angeles, xwendiye.
Deybabên wê Tom û Kim Reeser in û xwişkeke wê jî heye bi navê Melissa Reeser.
Zewac û hevdûberdan.
Di 2009ê Reeser digel nivîskar û derhênerê Jesse Warren dizewice. Wê du kur hene; yek jê di sala 2011an de hat dinê û yê din jî di sala 2013an de. Di çiriya paşîn a 2014an de, wê hevjinê xwe berda.
Kusma, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 32.419 kes hatiye hejmartin
Loharpatti, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.571 kes hatiye hejmartin
Besisahar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 26.640 kes hatiye hejmartin
Mahakali, Kanchanpur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.253 kes hatiye hejmartin
Charisma Carpenter (born 23 Tîrmeh 1970,) lîstikvanek Amerîkî ye. Ew Navdarbû dinav temşevana de, Dema wê rûla xwe ya bi navê (Cordelia Chase) gêrandine di RêzaFilmê (series "Buffy the Vampire Slayer") de.
wê 2 brayên hen bi navê Kenny û Troy
Zewac: Di Sala 2002 Zawacîya digel havjinê xwe  "Damian Hardy". Di 2003 Ew bûne deybabê zarokekekî.. û di dawiya sala 2007 herdû ji hev cuda bûn.
Purchaudi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchimê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 39.174 kes hatiye hejmartin
Pyuthan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 38.536 kes hatiye hejmartin
Palungtar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 23.461 kes hatiye hejmartin
Shambhunath, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 30.207 kes hatiye hejmartin
Panchkhal, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmatiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 33.847 kes hatiye hejmartin
Madi, Chitwan, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 37.683 kes hatiye hejmartin
Seyîd Elî Husêynî Xaminêyî (16ê Îlon 1939) bi navê Seyîd Elî Xaminêyî, oldarek misilman, muctehîd, deshilatdarê şîe û rêberê nimêja înê ya Tehran û rêberê duyemîn ê Komara îslamî ya Irannê tê nas kirin. Li gorî xalên 107 û 110 yên Destûra Bingehîn a Komara îslamî ya Iranê, ew rayedarê herî bilind ê welêt û Fermandarê Giştî yê Hêzên Çekdar e. Di heman demê de ew serokê Weqfa îslamî ye.
Xaminêyî di çar saliya xwe de dest bi dibistanê kir. Dûv re ew çû dibistana seretayî û piştî ku dibistana seretayî xilas kir derbasî dibistana ayîn bû. Wî xwendina xweya klasîk jî heya sala duyemîn a lîseyê domand. Wî xwendina xweya ayînî li dibistana Meşhed, Necef û Qom ê dît. Dema ku destûra vegotinê ji Seyîd Muhemmed Hadî Mîlanî werdigire nêzê 18 salî bû.
Di xortaniya xwe de, Xaminêyî bi Seyid Mojteba Nevab Sefevî, damezrîner û rêberê nifûzê fedaye îslametyê re civiya. Li gorî wî, yekem çirûskên motîvasyona şoreşgerî ya îslametyê ji hêla Nevab Sefevî ve di wî de hatine afirandin. Civîna wî ya yekem bi Ruhollah xumêynî re di sala 1336 hicrî de pêk hat. Nasîn û hevdîtina bi Rûhollah xumêynî re ruhê şoreşgerî yê Seyîd Elî Xaminêyî xurt kir. Li gorî armancên tevgera xumêynî, wî çalakiyên xwe yên dijî Pehlevî berdewam kir, û di dema van têkoşînan de, hukûmeta Pehlevî wî şeş caran girtin. Di 1977-an de, cendirmeyê wî sê sal sirgûnî îranranşehrê kir.Ligel zêdebûna protestoyên gelêrî di 1978-an de, ev ceza bê bandor bû û ew vegeriya Tehranê.
Piştî serkeftina şorişa îranê di Sibata 1978-an de, Seyîd Elî Xaminêyî bû endamê koma serkeftiyê şorişê, rêberê nimêja înê ya Têhranê, û cîgirê wezîrê berevaniyê. Piştî wê, ew yek heyam bû nûnerê Tehranê di Civata parlimana îranê de û du serdem jî bû serokkomarê îranê. Piştî mirina Rûhollah xumêynî di 1989 de, Meclîsa Pisporan ew wekî rêberê duyemîn ê îranê hilbijart. Ji sala 1373-an ve, ew wekî yek ji rayedarên îslamî û muctehîd ku ji hêla Civata Mamosteyên ayînî Qomê ve hatî qebûl kirin.
Kovara Forbes Xaminêyî di rêza 18mîn mirovên herî hêzdar ên sala 2015-an de rêz kir.
Michelle Lynn Monaghan (z. 23ê Adar 1976) lîstikvaneke amerîkan e. Dema ku di fîlma (', ) de rola xwe ya bi navê (Julia Meade) pêk anî Xelata kûreya "zêrîn for Best Supporting Actress – Series, Miniseries or Television Film (2015)" wergirt"."
Di Sala 2005 Zawaciye û digel havjinê xwe Port Douglas. Herwesa wê 2 zarokên hene di sala 2008an de keça ji bo wan ji dayik dibe, û kurê wan jî di 30ê cotmehê 2013 de.
Judy Kuhn (jdb. 20 gulan 1958) lîstikvan û stranbêjê amerîkî ye, navdarbûna wê dinav temaşevana, dema ku rûla xwe gêrandî, di filmên weka ("Pocahontas") de her wisa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Tony Award çar caran.
Kuhn digel mêrê xwe David Schwab, û keça xwe Anna re li New York City dijîn.
Alexa Ellesse PenaVega (née Vega; jdb. 27ê tebaxa 1988 li Miami, Florida) lîstikvan û stranbêjek amerîkan e. Ew bi rola gêrandine xweya bi navê Carmen Cortez di fîlma "Spy Kids" de û di fîlma "Repo de" Shilo Wallace de di nav Temeşavna de navdarbû.
Di 10ê çiriya pêşîn a 2010-an digel havjînê xwe fîlimê Sean Covel zewicî. Di tîrmeha 2012 de Vega li ser Twitterê ragihand ku ew ji Covel Cuda bûye. wê 2 zarok hene
Erika Jane Christensen (z. 19 tebax 1982 li Seattle, Washington, DYA) lîstikvan û stranbêja amerîkî ye ya ku rol gêrandî di filmên weke "Traffic (2000)," "Swimfan (2002)," "The Banger Sisters (2002)," "The Score Perfect (2004)," "Flightplan (2005)," "How to Rob a Bank (2007)," "The Tortured (2010), and" "The Case for Christ (2017)."
Di 5ê îlona 2015an de, di gel hevjînê xwe Cole Maness zewicî. û li Los Feliz, Los Angeles dijîn. Du keçên wan hene, di hezîrana 2016an û tebaxa 2018an de çê bûne.
Taissa Farmiga (rojbûn17.8. 1994) aktrîsa Amerîkî ye. Wê karîyera xwe di fîlma drama "Higher Ground" (2011) de, ku ji hêla xwişka wê Vera ve hatibû rêvebirin, dest pê kir, û piştre jî di nav FX series "Amerîkî Horror Story: Murder House" (2011) de dest bi weşana xwe ya televîzyonê kir.
Jiyana û nasandin.
Di 2020 ew digel havjînê xwe bi navê Hadley zewicî.
Galyang, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 36.967 kes hatiye hejmartin
Dhankuta, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 36.619 kes hatiye hejmartin
Bangad Kupinde, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 36.052 kes hatiye hejmartin
Haripurwa, bajarekî welatê Nepalê ye û li qada Janakpurê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 15.798 kes hatiye hejmartin
Rampur, Palpa, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No. 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 35.396 kes hatiye hejmartin
nav, bajarekî welatê Nepalê ye û li qada Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 35.295 kes hatiye hejmartin
Kanchan Rup, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 35.238 kes hatiye hejmartin
Tia Dashon Mowry-Hardrict (née Mowry;(z.6 Tîrmeh 1978) lîstikvanek Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana, dema ku rûla xwe ya bi navê (Tia Landry) gêrandî, di (sitcom "Sister, Sister" (1994–1999)  ) de. sala 1990 de destbi vî karî kirîya.
Jiyana kesane di 2008 de digel Cory Hardrict di zewica. ' "," û Di 2011 de hat ragihandin, ku Mowry û Hardrict li benda zarokê xwe yê yekem in ew di 28ê hizêrana 2011 de bû dayika kurekî û herwesa keça jî di 5ê Gulana 2018an de ji bo wan çêbû..
Tamara Tunie (z. 14ê Adarê 1959) lîstikvan, û derhênerê televîzyon ya filmên amrîkî ye. Ew gellek baş hate naskirin di nav xelkê de, dema ku bi rola xwe ya wek parêzer "Jessica Griffin" li ser operasyona Soapê CBS "X gêrandî. sala wê ya dastpêkirna karê kateriyê li sala 1981 de bû."
Jiyan Û Nasandin.
Evê Akterê ji bo xwe dû mêr kirbûn mêrê êkê "Tunie" bû ji sala 1988 heta 1991 digel hav man. û Ji 1995 heta 2018-an, ew digel muzîkjenê "jazz Gregory" Generet ya zewicî bû.
Elî Paksirişt (berê Azad Makûyî yan jî Bilixkanlû, di 1976an de li Makûyê ji dayik bûye) zimannas û wergêrekî kurd e
Wî di warê zimannasiyê de gelek çalakî pêk aniye. Elî Paksirişt zimanên kurdî, kurmancî, inglîzî, fransî, azerî û farisî baş dizane.
Xebatên wî yên di warê siyasetê de.
Hejmara wergerandina pirtûkên di warê siyasetê de, bi dehan gotar û nivîsarên di warê ziman û zimannasiya kurdî de li ser malperên cor bi cor.
Deborah Anne Mazar Corcos (; Rojbûn 13.8. 1964) aktrîsa û kesayetiya Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê bû di Filmên weka,  "Goodfellas (1990), Little Man Tate (1991) and Singles (1992)"  de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka "Screen Actors Guild Award". Sala destpêkirina vî karê wê li 1981 bû.
Di 21-ê Adarê, 2020-an de, Mazar ragihand ku ew bi COVID-19-ê ve ketiya.
Vanessa Nicole Marano (z. 31.10.1992) lîstikvan û stranbêjek Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê  bû di Filmên weka  *"Without a Trace, Gilmore Girls, Ghost Whisperer, Scoundrels, Grey's Anatomy û The Young and the Restless". ji 2011 heta 2017ê. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Teen Choice Award. Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di Sala 2002 de bû.
Marano li Los Angeles, California, ji dayik bûya. Diya wê, Ellen. Xwişka wê ya piçûk, Laura Marano jî lîstikvan e. û bavê wê bi eslê xwe Italî ye.
Xelîl Xemgîn Li bajêre Efrînê hatiye dinyayê. hunermendek kurd e.
Xemgîn endamê Koma Berxwedan bû. Xelil Xemgin hunermendeki evindarê gelê xwe u welatê xweye. Stranên Xelil dinav welatparêzande tên guhdarkirin û heskirin.
Ji ber ku apê wî Mahmût ji dengê Xelîl Xemgîn hez dikir, wî ew wekî mamosteyê felsefeya jiyanê fêr kir. Hunermend ji bavê xwe, hunermendek, berjewendiya xwe bi hunerê re vedigire.
Di temenek piçûktir de, bavê wî wî fêr dike ku girêdanek dizîne û yekem radyo ji bo bavê wî, Xelil Xemgîn pêk tê. Ew bi radyoyên navdar ên kurd ji radyoyên Bexda û Yêrêvan re civiya. Hesen Cizrawî ji hêla hunermendên xwendina klasîk ên wek Meryemxan, M. Şexo, T. Taha û Kawis Axa ve pir bandor dibe.
Xelîl Xemgîn di 1978 de dest bi çêkirina muzîkê kir. Di sala 1985-an de, komek hunermendên Kurd Koma Berxwedan dîtin. Ew 20 sal zêdetir in ku di Koma Berxwedan de xebatên muzîkê dike.
Xelatên Satellite xelatên salane yên ku ji hêla Akademiya Çapemeniyê ya Navneteweyî ve têne dayîn ku bi gelemperî di kovar û tevnvîsên pîşesaziya şahiyê de têne destnîşan kirin. Xelat di destpêkê de wekî Xelatên Satelala Zêrîn têne diyarkirin. Merasîmên xelatê her sal li Otêla InterContinental li Century City, Los Angeles pêk tê.
Di sala 2011 de, namzetên Satelîtê di kategoriyên dîmenên tevgerê de ji 22 ber 19 polandin hatin kêmkirin; guherîn yekbûna Drama û Komedî / Muzîkal di bin sernavê giştî ya "Fîlma baştirîn" de, sernavên "Lîstikvanê Herî Baş", "Lîstikvana Herî Baş", "Lîstikvanê piştevanî" û:Lîstikvana piştevaniyê " vedihewîne.
Dariush sakan (bi farsî:داریوش سکان) hunermendekî kurd e ku di 22ê tebaxa 1981an de li gundê Selbend bi ser Makû ve hatiye dinyayê. ==
Daryoush sakanlou di 2002-an de, di warê klavyeyê de dest bi kariyera xwe kir, û di 2018-an de dest bi govend û stranan kir, û di 2019 de, yekemîn vîdyoklîpa wî bi navê "Yara Min" ji hêla Kurdmaxtv ve hate weşandin.
Ew niha li Hewlêrê, li Kurdistana Iraqê, dijî û bi veguhestina navneteweyî re mijûl e.  Daryoush Sakanloo yekem klîba xwe ya bi navê Yara Min bi gotinên helbestvanê Kurd Behnam manda û muzîka Afşîn Şokrî çêkir.
Di nav gel de bi navê Dariush Sakan tê naskirin.
Halle Maria Berry (z. Maria Halle Berry; z. 14 Tebax 1966) lîstikvanek Amerîkî ye. Berry ji bo lîstikvaniya xwe di fîlima drama romantîk "Monster's Ball" (2001) de, xelata Oscarê ya Baştirîn Lîstikvana stend, û bû yekane jina bi nijada Afrîkayî-Amerîkî ya ku xelat standî. Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di Sala 1989 de bû.
Berry at the 70th Golden Globe Awards on January 13, 2013
Samira Denise Wiley (jdb.) lîstikvaneke amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana, dema ku rola xwe ya bi nave  "Poussey Washington"  gêrandî, di rêzefîlma  "Orange Is the New Black" de li ser Netflix. Herwesa hatiye xelatkirin bi xelatên weka "Primetime Emmy Award". Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di Sala 2011de bû.
Di 4ê çiriya pêşîn a 2016an de, Wiley tekiliya xwe digel nivîskar Lauren Morelli ragihand. û Ew di 25ê adara 2017an de digel wî zewicî.
Xelata Primetime Emmy xelatekî Amerîkîye yê ku ji hêla Akademiya Huner &amp; Zanistên Televîzyonê (ATAS) ve ji bo serkeftiya di bernameyên televîzyona hatî dayîn. Cara yekem di 1949an de hat dayîn. Xelat di destpêkê de wekî " Xelatên Emmy " dihat nasîn. Heta ku yekemîn merasima Xelata Emmy de ya Daytime de li sala 1974 de hate çêkirin û peyva " dema serokwezîr " hate zêdekirin da ku di navbera her duyan de cûdahî Çêbikin.
Xelatên Emmy Primetime. Ew niha di nav çar torên mezin de (ABC, CBS, FOX, NBC) bi zivirî têne dîtin. Her torek çar sal carekê merasîmê diweşîne. Merasîm bi gelemperî ber bi dereng-Tebaxê ve tê veguhestin heke ji hêla NBC ve were weşandin (mînakî 2006, 2010, û 2014), da ku ew bi peymana NBC ya weşana lîstikên NFL -Yekşem-şevê re nakok nebe (ji ber pevçûnek din, ev dem bi xelatên Muzîka Vîdyoyê ya MTV, merasîma 2014- an jî hate veguheztin Duşemek). Lêbelê, merasîma 2018, ku ji hêla NBC ve hate weşandin, paşde hat veguheztin Septemberlonê û roja Duşemê hate weşandin.
Ew wekheviya televîzyonê wekî Xelatên Academy (fîlim), Xelatên Grammy (muzîk), û Tony Awards (theater) têne hesibandin. Xelat li ser sê kategoriyan têne dabeş kirin: Xelatên Emmy yên Primetime, Xelatên Emmy yên Hunerên hazirkirinê ên Primetime, û Xelatên Emmy yên Primetime Engineering.
Xelatên Endezyariya Emmy ya Primetime.
Xelatên Emmy ya Primetime Engineering bi taybetî ji bo serfiraziya berbiçav a endezyariyê têne dayîn. Ew ji kesek, pargîdaniyek, an rêxistinek re ji bo geşedanên endezyariyê pêşkeftinek wusa girîng li ser rêbazên heyî an jî di xwezayê de ewçend nûjen têne pêşkeş kirin ku ew bi awayekî madî bandorê li veguhastin, tomarkirin, an pêşwaziya televîzyonê dikin. Xelat, ku rûmeta herî bilind a endezyarî ya televîzyonê ye, ji hêla jûriyek ji endezyarên pispor û pispor ên di pîşesaziya televîzyonê de tê diyar kirin.
Nagarain, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 36.336 kes hatiye hejmartin
Omar Hamid García Harfuch (Cuernavaca, Morelos, 25ê sibatê, 1982) polîs û karmendek giştî yê meksîkî ye. Ji 4ê çiriya pêşîn a 2019-an ve, wî wezîfeya Sekreterê Ewlehiya Hemwelatî ya Meksîkoyê girtiye.
Omar García Harfuch ku ji aliyê hikûmeta vê gavê ve wek "memûrê polîs yê herî baş" tê qebûlkirin, ji xeynî birêvebirina lêpirsînên dawîn ên wek "doza Artz Pedregal", "kujerê Norberto Ronquillo-yê", û "rêze-tecawizan", gelek derban li strukturên sûcî yên ku bazirganiya tilyakan dikin daye. Çendîn çavkanî diyar dikin ku García Harfuch jî wekî bavê xwe Javier García Paniagua dixwaze saziyeke polîsan yê wek Îdareya Ewlehiyê ya Federal "(Federal Security Direction - DFS)" bi rê ve bibe.
García Harfuch li Cuernavaca, Morelos-ê di 25ê sibatê ya 1982an de ji dayîk bûye. Bi emrê xwe yê 37 salî, ew fermanberê operasyonî yê herî ciwan e bi tayîna xwe ya li saziyên federal, bi ser posta xwe ya niha ya li bajara Meksîkoyê. Berî sê mehan ew tevlî "kabîneya Claudia Sheinbaum" bûbû, piştî ku "Bernardo Gómez del Campo" ji Daîreya Lêpirsînê veqetiyabû ku parçeyekî Ofîsa Serdozgeriyê ya herêmî bû. Tenê di çend mehên xwe yên birêvebirina Daîreya Lêpirsînê de çendîn kesan binçav kiriye, yên wek di 20ê hezîranê ya 2019an, ku "keşe Francisco Javier" binçav kiribû, ji ber kuştina xwendekarê bi navê "Leonardo Avendaño".
Di 18ê tîrmeha 2019an de tîma wî ya lêpirsînê çar kesên ku dihate îddiakirin bi revandin û kuştina Norberto Ronquillo-yê ve eleqedar in girtin.
García Harfuch tevlî polîsa federal bû di 1ê îlona 2008an de, wekî serokê daîreya Koordînasyona Îstîhbaratê ji bo Pêşîlêgirtina Sûcan, beşa jendirmeyan.
Di 2016an de ew bû serokê Beşa Lêpirsînê ya Polîsê Federal û Ajansa Lêpirsînên Krîmînal ya Ofîsa Serdozgeriya Meksîkoyê bi rê ve bir heya 31ê adarê ya 2019an. Wê gavê girtina "Dámaso López Núñez-ê", serokê kartela Sinaloa-yê koordîne kir, di 2ê adara 2017an de, li derdora Anzureyê.
Ji xeynî van ew li pişt girtina "Pedro Ramírez Pérez'ê jî bû, ku wek “El Jamón” jî tê zanîn, endamekî "Kartela La Unión Tepitoyê", û "Jorge Flores Conha" jî girtiye (wek “El Tortas” jî tê zanîn), ji "Kartela La Fuerza Anti Unión".
Êrîşa bi ser wî de.
Di 26ê hezîrana 2020an de yekî çekdar hewl da ku Omar García Harfuchê bikuje. Di encama wê êrîşê de 3 serbaz mirin, bi sê guleyan birîndar bû. Êrîş di serê sibehê saet 6:30an de, li cadeya mezin ya Meksîkoyê yê bi navê "Paseo de la Reforma" ku li qadeke bi dîwaran ve dorpêçkirî û xaniyên mezin lê hene pêk hatiye.
Li pey êrîşê piştî çend saetan García Harfuch li ser hesabê xwe ya Twitterê nivîsiye ku berpirsê vê êrîşê yek kartelên mezintirîn yê Meksîkoyê kartela bi navê "Nesla Nû ya Jaslicoyê" ye, wek akronîma spanî jî tê zanin.
Dasharathchand, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 16.791 kes hatiye hejmartin
Nijgadh () bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No. 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara gelhe ya bajêr 35.335 kes in.
Gaur, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 34.937 kes hatiye hejmartin
Bagchaur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara gelhe ya bajarê 34.118 kes hatiye hejmartin
Sanphebagar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara gelheya bajêr 18.239 kes hatiye hejmartin
Shaarda, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên bajarê digehêje 33.730 kesî
Aathbis Kot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara niştecihên bajarê digehêje 33.601 kesî
Bheri, Jajarkot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara niştecihên bajarê digehêje 33.515 kesî
Bungal, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpaschimê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara niştecihên bajarê digehêje 33.224 kesî
Galkot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandakiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 73.595 kesî
Dipayal Silgadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 32.941 kesî
Musikot, Western Rukum, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 32.939 kesî
Deumai Municipality, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.964 kesî
Pokhariya () bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 2 (Province No 2) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 27.672 kesî.
Musikot, Gulmi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 32.802 kesî
Mai Municipality, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 33.210 kesî
Resunga Municipality, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 5 (Province No 5) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 28.736 kesî
Mangalsen, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 23.150 kesî
Panchapuri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 32.231 kesî
Dhulikhel, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 14.283 kesî
Letang Bhogateni, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje kesî
Shikhar, Doti, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpaschimê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 31.801 kesî
Shadanand, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 13.272 kesî
Bhimeshwar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 22.537 kesî
Bhimad, bajarekî welatê Nepalê ye û li qada Gandakiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 31.362 kesî
Marilyn Pauline " Kim " Novak (z. 13ê sibatê 1933) lîstikvanek teqawît a fîlim û televîzyonê ya Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê  bû di Filmên weka  "Picnic" (1955), "The Man with the Golden Arm" (1955) and "Pal Joey" (1957).. Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di 1954 heya 1991 de bû.
http://www.steffi-line.de/archiv_text/nost_3filmusa/24_novak.htm
Natalie Zea (z. 17ê Adarê, 1975) lîstikvanek Amerîkî ye ku bi pêşandanên xwe yên li ser televîzyonê tê nasîn. Zea di şanoyê de dest bi karê lîstikvaniyê kir.
zewica wê digel Hevjîn wê di 16-ê Tîrmeha 2014-an de, li Hawaii. Di Hezîrana 2015an de, wan ragihand ku ew bi hev re li benda zaroka xweya yekemin. Çirî 2015 bûne xwedî keçek bi navê Reygan.
Hesen Rûhanî (berê Hesen Fîrêydûn 30 Çile 1958 ji dayik bû (di nasnameyê de: 12 Çiriya Paşîn 1958) li Sorxe, Parêzgeha Simnan oldar û siyasetmedarê îranî, Serokê niha yê Komara îslamî ya îranê, Profesorê Lêkolînê Navenda Lêkolînên Stratejîk û di heman demê de nûnerê gelên parêzgeha Tehranê di Civata Pisporên Rêberiyê de ji sala 1999 ve.Rûhanî ji 1989 heya 2005 Sekreterê Encumena Bilind a Ewlehiya Neteweyî ya Komara îslamî ya îranê û serokê tîmê etomî û gotûbêjê payebilind digel îranê Sê welatên Ewropî Almanya, Fransa û Brîtanya li ser bernama etomî ya îranê ji 1989 heya 2013 endamê Civata Bilind a Ewlehiya Neteweyî li ser navê Rêberê Komara îslamî ya îranê û ji 1992 heya 2013 serokê Navenda Lêkolîna Stratejîk a Civînê Rûhanî pênc heyaman nûnertiya gel li parlimanê dike û di dewra çarem û pêncemîn de jî bûye Cîgirê Serokê parlimanê îslamî.
Di 12ê nîsan 2013an de, Hesen Rûhanî ji bo hilbijartina serokkomariyê bi fermî ragihand. Di 6ê gulana 2013ê de, ew beşdarî baregehên hilbijartinê yên Wezaretê bû. Di dawiyê de, ew bi ragihandina Wezareta Navxweyî bi 18,613,329 dengan bi fermî wekî heftemîn Serok Komarê îslamî yê îranê hatiye hilbijartin. Rûhanî ji bo dîsa di hilbijartina serokkomarî ya 19ê gulana 2017an de bû pêşbaz. Piştî hilbijartinên roja 20ê gulanê li îranê, bi beşdariya îraniyên ji çar aliyên cîhanê, Hesen Rûhanî bi 23,636,652 dengan bû serokomarê îranê.
Dana Welles Delany (jdb. 13ê adara 1956 li Nû Yorkê) lîstikvan, hilberîner û çalakvaneke amerîkan e.Navdarbûna wê dinav temşevana, dema ku rûla xwe ya bi nave "Colleen McMurphy" gêrandî, di Filmê  "China Beach (1988–1991)" de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xelatên weka "Award Screen Actors" û Cara yekêlem ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di Sala 1974 de bû.
Delany at 43rd Primetime Emmy Awards in 1991
Xelatên Golden Globe, Xelatên Globa Zêrîn, Xelatên Kûreya Zêrîn, Xelatên Kureya Zêrîn (bi îngilîzî "Golden Globe Awards"), xelatên ku ji hêla 93 endamên Komeleya Çapemeniya Derve ya Hollywoodê ve tên pêbexişîn. Cara yekê di sala 1944an de dest pê kir. Pêşkeftiyên di fîlm de yên ku hem amerîkî û navneteweyî û hem jî yên ku televîzyonên amerîkî ne. Di merasîma sala ne de ya ku xelat lê têne dan bi tevahî û gelemperî li her çile têne li darxistin, û beşek serekî ya serdema xelatên pîşesaziya fîlim in, ya ku her sal di Xelatên Akademiyê de têne xelaskirin.
Xelata pêşîn a Kureya Zêrîn, ku di sala 1943 de di fîlm çêkirin de serkeftinên herî baş cî girtî, kû di Çileya 1944 de, li studyoyên 20th Century-Fox hatbûne derxistin. Merasîmên dûv de li seranserê dehsala paşîn li "Otela Beverly Hills" û "Hollywood Roosevelt Hotel", li ciyên cihêreng hat bûne darxistin.
Şênayî.
Weşana Xelatên Kureya Zêrîn, ya ku ji bo 167 welatên cîhanê tê weşandin, Ew wekî sêyemîn xelatên herî her baş û giring tê diyarkirin, ku tenê li pey Oscar û Xelatên Grammy. Ji 2010 de ew li hemî deverên Dewletên Yekbûyî bi zindî tê weşandin. her sal pêşkeşvanek cûda di destpêka weşanê de merasîm destnîşan dikirin. heya ku Ricky Gervais vegeriyî da ku di 2 sala de Xelatên Glovera Zêrîn a 68mîn û 69mîn pêkînayî. Tina Fey û Amy Poehler di 2013 heya 2015. 70-em, 71-em û 72-emîn Xelatên Kureya Zêrîn bi dastxistin. Mijara strana xelatên Kureya Zêrîn, ku di 2012 de hate pêşandan, ji hêla muzîkvan û stranbêjê Japonî Yoshiki Hayashi ve hat bû nivîsandin.
Kiryar kirin.
Di kategoriyên lîstikvaniyê de, Meryl Streep rekorê ji bo serketinên Glover Zêrîn a herî pêşbazdar bi heşt heb, di heman demê de stendina xelata Cecil B. DeMille xelata wê heye û neh serfirazên wê heye. Xelatên rûmetê, wekî Xelata Henrietta, Xelata Lîstikvana / Lîstikvana Bijare ya Fîlimê ya Cîhanê, û Xelata Cecil B. DeMille jî tê dan, Barbra Streisand ev rekor bi neh ve girêda. Wekî din, Streisand ji bo çêkirina strana "Evergreen (Mijara Evînê ji A Star Is Born)", çêkirina Baştirîn Wêneya (Komedî / Muzîkal) ("A Stêrk Di" merasîma ku di 1977 de "çêbûye"), û derhêneriya "Yentl" di 1984 de bi ser ket. Her yek şeş xelatên Alan Alda, Angela Lansbury, Shirley MacLaine û Jack Nicholson hene. Li pişta wan bi pênc serkeftinan Ed Asner, Carol Burnett, Laura Dern, Jessica Lange û Rosalind Russell hene.
Di 46'emîn Xelatên Zêrîn Globe de anomalîyek çêbû: girêdana sê alî ya Lîstikvana Herî "Baş a Fîlimê" - Drama (Jodie Foster ji bo "Tawanbar", Shirley MacLaine ji bo "Madame Sousatzka", û Sigourney Weaver ji bo "Gorillas in the Mist").
Pir namzedî.
Di heman demê de Meryl Streep bi 32 re rekora piraniya namzedan jî digire. John Williams bi 26 re duyemîn e. Jack Lemmon, bi 22-an re, herî zêde namzetên lîstikvanek digire.
Derhêner.
Di kategoriya Baştirîn Derhênera de, Elia Kazan bi çar serfirazî pêşengiyê dike, li dû wî Clint Eastwood, Oliver Stone, Miloš Forman, David Lean û Martin Scorsese bi her yekê sê serketin. Steven Spielberg xwedan rekor ji bo piraniya berendaman bi diwanzdeh (wekî berbijarên 2017). Francis Ford Coppola, Clint Eastwood û Steven Soderbergh tenê derhêner in ku di heman salê de du namzet girtin. Ji 75. Xelatên Glover-Zêrîn, Barbra Streisand jina yekane ye ku xelata derhênerê herî baş stendiye; wê di 1983-an de ji bo "Yentl" bi ser ket.
Uejima Onitsura(bi japonî 上 島 鬼, Ueshima Onitsura, Kamijima Onitsura; (jdb. 4ê nîsana 1661 li Itami; m. 2ê tebaxê, 1738) helbestvanê haikû yê Japon bû.
Kurê çêkerê sakeyê di zaroktiya xwe de jî wekî helbestvanek jêhatî yê haikai dihat nas kirin. Ew bû xwendekarê Nişiyama Soin, damezrênerê Dibistana helbestvanan a Danrin.Ji bilî helbestên haîkû, wî du berhem li ser helbestan nivîsandine: Hitorigoto (1718) û Nanakuruma (1738).Ew her weha wekî nivîskarê seferek xeyalî Kinsoku no ryoki (seyahata kesek di bin binçavdêriya di malê de, 1690) xuya bû.
Gora Uejima li Kakuman-ji li Osaka ye.
Navenda navçeya Makû, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Makû ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Yek bajar û du gundistan li vê nahiyeyê hene;
Li gorî serjimêriya nawenda amara îranê, serjimara beşa navîn a bajara Makû di sala 2006`an de, 85779 kes bû.
Bazirgan, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Makû ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Yek bajar û yek gundistan li vê nahiyeyê heye;
Amy Lou Adams (z. 20ê Tebaxê, 1974), lîstikvana Amerîkî ye ku bi aslê xwe de Îtaliyayîye. elatên wek Xalatên Golden Globe û Academy Awards wergirtiye.
Di sala 1974an de li Vicenza, Îtalya ji dayik bûye. Dirêjiya bejna wî 1,63 m. Di sala 2015an de bi Darren Le Gallo re zewicîye du zarokên wan bi navê "Aviana Olea Le Gallo" heye.
Zendaya Maree Stoermer Coleman (jdb. 1ê îlona 1996 li Oakland, Kalîforniya) lîstikvan û stranbêjeke navdar a Amerîkî ye.
Wê roleya xwe di gelek filman û rêzefîlman pêkanî ye weka: Disney Shake It Up di (2010-2013). Her wesa rêzefîlma K.C. Undercover di (2015-2018) de.
Heya sala 2017-an, Zendaya li Los Angeles, Kalîforniya di avahiya xwe ya bi behayê 1,4 mîlyon $ de dijê ye. Ew keseka vejetaryan e. Ew di jiyan xwe ye normal de gelek xwe bi karên wek dîlan, û sêwirana cilan ve diborîne.
Leighton Marissa Meester (jdb.) lîstikvan, stranbêj, û modeleka amerîkî e. Ew bi rola xweya bi navê civakparêzê xapînok Blair Waldorf li ser "Gossip Girl" on The CW (2007–2012) navdarbû. ji 1999 ev kara dast pêkiriya.
Bejna wê: 1,64 m û malê wê bi qasî: $16 millionên USD ne di (2020). Di (2014) Zewaca wê digel Adam Brody bû. û Albumên wê: Heartstrings · Christmas
Kerry Marisa Washington (z. 31ê Çile 1977) lîstikvan, û derhênerê Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê  bû di Filmên weka  "Scandal" (2012–2018) de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Image Award û "Teen Choice Award". Cara êkê ya Destpêkirina karê wê yê aktiriyê di 1994 de bû.
Kerry Washington Bejn a wê 1,63 m dirêje. û malê wê: $50 millionên USD di(2020). herwesa di 2013 de Zawace wê bû digel Nnamdi Asomugha. û 2 zarok jî hene.
Washington at the Metropolitan Opera in 2010
Troian Avery Bellisario (Rojbûn 28ê Çiriya Pêşîn) ew bi rola xwe ya wek Spencer Hastings hatiye naskirin di Rêzefîlma "Pretty Little Liars" 2010 û 2017an de.
Troian Bellisario ji dayik bûya1985 · Kiça ciwan akter amrikî bejina wê: 1,70 m. û Zewace wê digel: Patrick J. Adams bû li 2016. herwesa Deybab ên wê: Deborah Pratt û Donald P. Bellisario-nin. û Xwişk û biryên wê jî Leslie Bellisario-Ingham (Xwişik) ·û Joy Bellisario-Jenkins (Xwişik) · û Michael Bellisario (Bra) · û Nicholas Bellisario (Bra) ·herwesa Julie B. Watson (Xwişik) · û disan David Bellisario (Bra).
Ashley Victoria Benson (jdb. 18ê kanûna pêşîn, 1989) lîstikvan, model û stranbêjeke amerîkan e. Ew bi rola xweya Hanna Marin di rêzefîlma razdar-drama ciwan "Pretty Little Liars" (2010–2017) de tê nas kirin. Benson di fîlman de lîst, di nav de "Bring It On: In It To Win It" (2007), "Christmas Cupid" (2010), "Spring Breakers" (2012), "Ratter" (2015), "Chronically Metropolitan" (2016), and "Her Smell" (2018).
Ashley Benson keça ciwan aktera amrîkî ji dayik bûya 1989. xwdina bejna: 1,61 m. û ji Xwişik û biryên wê: wê xwişikak ya hey bi navê Shaylene Benson. Deybab wê jî Shannon Harte û Jeff Benson in. Ew di Gulana 2018 heta Nîsana 2020 bi model û lîstikvan modelngilîzî Cara Delevingne re di nav têkiliyê de bû.
Gina Torres (jdb. 25ê nîsanê, 1969 li Manhattan, New York City) lîstikvaneke fîlm û televîzyona amerîkî ye. Ew bi baş navdarbû dema kû wê rolên xwe bi navê Zoe Washburne di di rêza filmên Fox gêrandî. dema yeka ew hatî di nav cîhana lîstikvaniyê de ji bo sala 1992 vedigerit.
Zewaca wê li (m. 2002 - 2018). Havjînê wê Laurence Fishburne e. Herwesa wê 2 zarok hene:Delilah Fishburne (keç) ·û Langston Fishburne (kur).
Virginia Elizabeth " Geena " Davis (z. 21 Çile, 1956) lîstikvanek Amerîkî, parêzer, hilberînerê rêveberiyê, û modela berê ye. Hatiya Xelat Kirina bi Xelatên weka Emmy ya Primetime, û gelek xelatan din. hetina di nava dinyaya Akteriyê de yekam car li sala 1982ê bû.
Sê caran ziwiciya û Herwesa hermatê 3 zaro jî hene.
Rochelle Aytes (z. 17ê Gulana 1976) lîstikvan û modêlvana Amerîkî ye. Ew bi rola gêrandina xwe ya bi navê Nîsana Malloy ya di rêzefîlma dramaya li ser ABC "bi navê Mistress" (2013-16) gellek navdarbû. yekam car li sala 2000 ê de Ew tê di nav dinyaya karên akteriyê de.
Zaweca wê di 2016 de bû. digel havjînê wê CJ Lindsey.
Danai Jekesai Gurira (Rojbûn14ê Sibatê, 1978) lîstikvan û şanonûsek Amerîkî ya. ya kû ji asil xwe Zimbabweyî. Ew yek car Navdarbû dema ku wê rolên xwey bi navê Michonne gêrandî di rêzefîlma drama tirsê ya bi Navê "The Walking Dead" (2012-2020) de. Hatiya xelatkirine bi çandîn xelatên girinê weka Tony Award û xelatên din. yek car li 2004 dest bi vî karî dike û tê di nav diniyaya karê akteriyê de.
Destpêka jiyan û Xwindinê.
Danai Gurira ew ki li Grinnell, Iowa ji dayik bû ye Deybavên wê di sala 1964 de ji "Rodeziya Başûr" ku naha Zimbabwe ye, welat bi cê di hêlin û têne Dewletên Yekbûyî yên amrîka. Ew ji çar xwişk û birayên ya herî biçûk. Her yek ji Shingai û Choni xwişkên wê ne, û Tare jî birayê wê ye. Danai Gurira heya Kanûna 1983 jî li Grinnell dijiya. Herwesa wê li Dominican Convent High School xwendiye. Paşî ew vegeriyaya Dewletên Yekbûyî, daku li "Zanîngeha Macalester" li Saint Paul, Minnesota bixwîn e, û li Zanîngeha Bachelor of Psychology mezûn bû. Herwesa Danai Gurira di heman demê de ji li Dibistana Hunerê ya Tisch a "Zanîngeha New York-ê" di lîstikvaniyê de wê Masterê Hunerên Bedew bi dest ve anî ye.
Fîlim û televîzyon.
Danai Gurira di 2007 de di fîlima drama "The Visitor'"" de jî lîstinvanî kirî ye, wê Xelata Festîvala Fîlimê ya Serbixwe ya Method Fest ji bo baştîn lîstikvanên jin stand. Ew di gellek fîlimên weka "Ghost Town'"" li 2008, û "fîlimên" weka "3 Backyards" li 2010 "û" "My Ruh to Take", "û" "City Restless" li 2011, û her weha rêzefîlma televîzyonê "Law & Order: Niyeta Tawanbar", "Jiyana li Mars" û "Law & Order". di rêzefîlma drama "Hreme" ya "HBO" de kar kiriya û di wan filaman de hatiya xweykirine.
Di Adar 2012 de, AMC li ser weşanek zindî ragihand ku Danai Gurira dê beşdarî rêzefîlma tirsê "The Walking Dead'"" bûye, ew baştrîn rêzefîlma di dîroka televîzyona kabllî de, di Serise sêyemîn de. Danai Gurira bi navê Michonne rol di gêra. kesayetek bêrawest, katana- xwedanşikestî ku li cîhanek apocalyptîk tevlî komek nêzik dibe. Gurira neçar bû ji bo rêzefîlmê xwe, xwe Fêrî hespan siwariyê bike.
Di 2013 de, Danai Gurira di fîlma drama serbixwe ya derhêner Andrew Dosunmu, ku di Festîvala Fîlman a "Sundance 2013" de hate pêşandan, rolek sereke gêrabû. Gurira ji ber performansa xwe wekî jinek Nîjeryayî ya ku têdikoşe ku li Dewletên Yekbûyî Amrîka bijî Di Hezîran 2013 de, Gurira xelata Guys Choice 2013 stend.
Danai Gurira raperê Tupac Shakur, Afeni Shakur, di "All Eyez on Me", a biopic a 2017 der barê stêra rap de di lîst. Dûvre wê di fîlima Marvelê "Pantherê Reş de" lisikvanî kir ku ew di Sibata 2018 de hat weşandin. Wê Okoye, seroka Dora Milaje, parêzvanên kesane Pantherê Reş kar kirya. û Danai Gurira di herdu ' Inferê Bêdawîtiyê û "Avengers: Endgame de" Okoye dubare kir, bi rêzdarî li 2018 û 2019 de derket.
Jiyana Nasandina kesane.
Danai Jekesai Gurira ew jo ola Xiristîyane û li Los Angeles dijî, her çend ew wextekî li New York di jiya. Ew çar zimanan di zan e: her yek ji zimanên Frensî, Shona, Xhosa bingehîn, û Englishngilîzî jî. wê dû xwişik û biryekê heyn. Choni Gurira (xwişik) · Shingai Gurira (xwişik) ·û Tare Gurira (bra)
Stefanie Noelle Scott (jdb. 6 Kanûn 1996) lîstikvan û stranbêjek Amerîkî ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi rol gêrandina wê  bû bi navê Quinn Brenner di Filmên,  de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Young Artist Award. Cara êkê ya hatiya dinav dinyaya karê aktiriyê di li 2008ê bû.
Xêrxwazî.
Scott bi rêya Shoeboxes ji bo Haîtî sponsoriya keçan dike û bi rêxistina Cookies ji bo Zarokên nisaxê Şêrpancê(Nexweşiya Seretanê-Nexweşiya pîs) kar dike.
Michelle Elizabeth Keegan (z. 3 Hezîran 1987) lîstikvanek Englishngilîzî ye, ku bi rol gêran xwe navdar bûyî di van film û Xebatan de weka Tina McIntyre di operaya sabûnê ya ITV "Coronation Street" û Çawiş Georgie Lane de di rêzefîlma drama BBC û "yên din. hatina di nav dinya karê akteryê de li 2007ê bû."
Keegan ji Kanûn 2010 de digel stranbêjê The Wanted Max George têkiliyê hebû. di zewce û dibe Hevjîn wî di Hezîrana 2011de.
Gage Golightly (jdb. 5ê îlona, 1993) lîstikvaneke amerîkan e. Ew herî zêde navdarbûyî bi rolên xwe bi navê Hayley Steele. Ev akter e, di sala 2002ê de hatiya di nav dinyaya karê lîstikvanyê de.
Golightly li Penn Valley, California, mezin bû, ew wek zarokan ciwantirîn ji çar zarokên ku ji hemşîre û asinkutek ji dayik bûyî ye. Ew di du saliya xwe de bi dyspraxia hat teşxîs kirin, û terapiya axaftinê kir. Salên pêşîn ên jiyana xwe, dêûbavên wê zimanê nîşankirinê bikaranîn da ku pê re têkilî daynin. Golightly di heman demê de diyar kir ku ew ji zaroktiya xwe ve ji ber jêhatîbûna motorî nejêhatî bû. Wê li Akademiya Flintridge Sacred Heart xwend.
Michelle Hurd (z. 21ê çileya pêşîna 1966) lîstikvanek Amerîkî ye ku di karê xwe ya li ser televîzyonê tê naskirin di nav temeşevane de. Ew ji bo yekem car di sala 1989 de tê di nav dûnyaya karê akteriyê de û derst bî wî karî dike heya roj me ya îro ke 2.9.2020 ya berdewa me.
Jiyana wê ya kesane.
Di 2007 de, Hurd bi lîstikvan Garret Dillahunt re ya zewicî ye.
Arexan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.162 kes (298 malbat) bû.
Axgol() gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.034 kes (182 malbat) bû.
Baxça cûx(farsî:باغچه جوق) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî piranî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 3.860 kes (1.012 malbat) bû.
Qizil dax kurd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 838 kes (141 malbat) bû.
Xerman(farsî:خرمن‌یری) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 651 kes (172 malbat) bû.
Xerz qişlaq(farsî:خزرقشلاق) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 277 kes (60 malbat) bû.
Xulxule(farsî:خلخله) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 493 kes (129 malbat) bû.
Zileke sofla(farsî:ذلکه سفلی) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 177 kes (49 malbat) bû.
Zileke olya(farsî:ذلکه علیا) gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdîya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 623 kes (144 malbat) bû.
Bêrî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 724 kes (165 malbat) bû.
Cegenlû kurd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajarê Makûya li Azerbaycana Rojava ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kurmancî diaxifin.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya 2006an nifûsa vî gundî 382 kes (70 malbat) bû.
Cil () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxivin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 20 kes (5 malbat) bû.
Dêmqişlaqa Jorîn () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxivin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.015kes (233 malbat) bû.
April Matson (z. 13ê adara, 1981 li Lake Elsinore, Kalîforniya) lîstikvan û stranbêjekî amerîkan e. Ew bi rolkirina xwe ya Lori Trager a di rêzefîlmê ABC Familyê Kyle XY tê nasîn. Ew di heman demê de di rêzefîlma Quintuplets ya şaxê Foxê de digel Andy Richter, û di kurtefîlm a 2005an de Forsaken jî hate pêşandan.
Matson li Lake Elsinore, California, Jiyana xwe derbas kir. Wê li Şanoya Elsinore û Akademiya Hunerên Dramatîkî ya Amerîkî perwerde kir; wê jî li Los Angeles-ê li dibistana The Second City troupe comedy-ê komedî xwend. Matson di gelek hilberên şanoyê de, ji bo MTV-ê pîlotek redkirî û gelek fîlmên serbixwe, pêşandan kir. Di 2003 de, Matson mêvanek di rêzefîlma "American Dreams" rola mêvaniyê girt.
Ew di heman demê de stranbêjek e, û du beşên wî di beşên Kyle XY de hebûn. Strana yekem bi sernavê,Will You Remember Me (Lori's Song)" ye û di du beşa sezona duyem de "Does Kyle Dream of Electric Fish?" hate lîstin. Guhertoyek ne-akustik a vê stranê di albûma soundtracka Kyle XY de heye.
Strana din bi sernavê "Right In Front Of Me" ku di fînala sezona, I've Had the Time of My Life" de hat pêşandan. Matson bi navê Pieces of My Heart albumek pêşîn derxist.
Matson vê paşîn di rêzeya serhêl a "The Gratitude Clan" ku li Idaho derbas dibe, rola April Johnsonê list û ew di fîlma Primrose Lane ji sala 1915ê de rola Crystal lîst.
Vêga ew li Idaho dijî û wê PLATFORM, pargîdaniyek ku ji bo kesên afirîner hate damezirandin da ku li ser ramanan hevkariyê çêbikin, di Kanûna 2015an de saz kir. Ew di heman demê de li gorî rûpela wê ya LinkedIn, gerînendeyê ofîsê ji bo AnchorPoint Accounting e.
"Kyle XY Soundtrack"- released May 22, 2007
14. Will You Remember Me (Lori's Song) (3:04)
"Pieces of My Heart"- EP- released May 10, 2008 on Myspace, released July 9, 2008 on iTunes
1. Pieces of My Heart (3:47)
3. 99 Miles To San Francisco (Featuring The Brandon James) (3:22)
4. I Don't Want To Be Strong (2:44)
Axbilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 126 kes (28 malbat) bû.
Barûn () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 198 kes (63 malbat) bû.
Başkend () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 545 kes (151 malbat) bû.
Bêlcek () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 225 kes (69 malbat) bû.
Bêcan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 9 kes (3 malbat) bû.
Cegenlû ecem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 10 kes (3 malbat) bû.
Canezîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Çemenlû () gundekî ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 15 kes (4 malbat) bû.
Danalû mezin () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 429kes (129 malbat) bû.
Danalû biçûk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 109 kes (34 malbat) bû.
Derequlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 5 kes (3 malbat) bû.
Dewrêş kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 125 kes (20 malbat) bû.
Dîbek makû () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 85 kes (35 malbat) bû.
Elîava () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 233 kes (53 malbat) bû.
Ebdillah kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 36 kes (9 malbat) bû.
Ecemî () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 22 kes (11 malbat) bû.
Elehaco () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 276 kes (70 malbat) bû.
Elîferaş () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 10 kes (4 malbat) bû.
Elîqendo () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 191 kes (48 malbat) bû.
Gecot () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 743 kes (201 malbat) bû.
Gamîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 49 kes (10 malbat) bû.
Gedayî () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kurmancî diaxivin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 71 kes (12 malbat) bû.
Girik () gundekî ser bi beşa navenda bajarê Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye. Gelê vî gundî bi kurdiya kurmancî diaxivin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 230 kes (39 malbat) bû.
Gulalî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 244 kes (61 malbat) bû.
Gomê maro () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Haco () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 256 kes (42 malbat) bû.
Hecî hesen makû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 130 kes (35 malbat) bû.
Zubeyir Aydar (1ê çileyê 1961, Berwarî) siyasetmedareki kurd e. Ew parlamenterê kurd ê berê yê parlamena Tirkiyê û serokê Kongra Gel, milê siyasî û "parlamen"a Partiya Karkerên Kurdistanê ye. Di çapemeniya tirk de "Behzat" wekî navê wî yê kod tê gotin.
Aydar di sala 1961an de li Eyaleta Sêrtê ji dayik bû û dûv re li Zanîngeha Stenbolê li Fakulteya Dadê beşa Dadê xwend. Piştî xwendina xwe xelas kir, wekî parêzer xebitî û li Sêrtê serokatiya Komeleya Mafên Mirovan (IHD) kir. Ew beşdarî Partiya Sosyal Demokrat a Gel (SHP) bû û di 1990 de digel ramyarên ku SHP terikandibûn Partiya Kedê ya Gel (HEP) damezrand.
Hasûn mezin () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 180 kes (61 malbat) bû.
Hasûn biçûk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 192 kes (44 malbat) bû.
Hesî şekê () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 174 kes (43 malbat) bû.
Hesî şîrê () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 102 kes (27 malbat) bû.
Hesî lezgo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 68 kes (14 malbat) bû.
Hesar makû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 372 kes (83 malbat) bû.
Hendewar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 667 kes (164 malbat) bû.
Horo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 78 kes (16 malbat) bû.
Îlan qere sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 150 kes (28 malbat) bû.
Îlan qere olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 55 kes (15 malbat) bû.
Înce hacî mihemed () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 34 kes (8 malbat) bû.
Înca nûrillah () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 39 kes (7 malbat) bû.
Îsa xan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 217 kes (32 malbat) bû.
Îsa kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 385 kes (66 malbat) bû.
Karvan qiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 27 kes (6 malbat) bû.
Kişmîş tepe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî piranî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 4.046 kes (1.079 malbat) bû.
Kulîk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 165 kes (23 malbat) bû.
Kose makû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 425 kes (87 malbat) bû.
Kehrîz qelederesî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 124 kes (23 malbat) bû.
Kehrîz maîl kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Kehrîz sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 29 kes (189 malbat) bû.
Mayîl kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2 kes (1 malbat) bû.
Mihemedava () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 88 kes (18 malbat) bû.
Mihemedkendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 196 kes (45 malbat) bû.
Mehmûd axil () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 76 kes (17 malbat) bû.
Mexend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 46 kes (227 malbat) bû.
Melehesen () gundekî bi ser beşa navenda bajara Makû ve li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 57 kes (364 malbat) bû.
Melhem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 47 kes (217 malbat) bû.
Mûs () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 55 kes (12 malbat) bû.
Molik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 186 kes (31 malbat) bû.
Hiror gondeke ji layê cografi ve di kevite devera Berwarî Bala girêdayî parêzgeha Duhokê ya Kurdistana başur Çendîn gondên dî di kevine ser sinûrê vî gondî: Kêste rojava bakur, Çelkê rojava, Qomriyê rojhelat, Dêşêş bakur rojhelat û Birîfka başur. Herwesa ev gonde êk ji mezintirîn gondên devera Berwarî Bala ye. Ev gonde di kevîte di navbera 3 geliyan da (geliyê Tebala, geliyê Derarê û geliyê Hirorê di kevîte ser sinûrê gondê Çelkê). Herwesa ev gonde yê pire ji hemî corên darûbarî
Daniştiyên gondê Hirorê.
Amara xelkê gondê Hirorê li dîf serjimêriya sala 1947, 719 kes bun. Li dîf serjimêriya 1958 xelkê vî gondî 825 kes bun. Herwesa li dîf sejimêriya 2006 xelkê vî gondî ji 1120 xêzanan û 7320 kesan pêkhatîye. Ev serjimêrîye hatîye tomarkirin piştî Hiroryên hemî cihanê hatîne hejmartin.
Jêderên siruştî.
Gondê Hirorê yê dewlemende bi avê. Av jêderekê serekîye ji bo jîyana mirovan, gîyaneweran û keskatiyê. Herwesa hejmara kaniyên ku li vî gondî ne di gehîte nêzîkî 69 kaniyan. Zêdebarî van kaniyan 2 rîbarkên biçîk ku serûkaniyên wan ji di nav sinorê gondê Hirorê dane, di nav gondî ra di herikin. Ro navê rîbarkekî ji vana ye, serukaniya wî di kevîte bakûr-rojhelatê gondî. Serukaniya vî rîbarkî bi dûratiya 500m ta 1km ji gundî dûre. Ro gondê Hirorê di kete 2 beş. Rîbarkê dî bi Gilale tête navkirin. Ev rîbarkê navhatî di kevîte başûr-rojhelatê gondî. Beşekê mezin ji mêw û keskatiya vî gundî li ber vê avê tête avdan. Ji berku Hiror ya têr ave, dîmenekê suruştî yê keskê ciwan yê hey. Herwesa ev gonde yê navdare li devera Berwarî Bala bi mêw û keskatiyê.
Ji layê mêjoyi ve, ev gonde gelek yê kevne ji berku diyardeyên gelek kevin li vî gundî têne dîtin. Zêdebarî van dîyardan bi dehan navên bîyanî hene(Aşûrî) wekî: Gewîse, Nava Dinse, Gemase, Tebala, Bîvî yê û heta domahî yê. Goristanên kevin jî li gondê Hiror hene, eve jî dîdevaniya kevnatiya gondê Hirorê diken. Şikefta Memka gelek kevne çunkî diyardeya vê şkeftê diyardiket ko ya kevne. Dergehê vê şkeftê bi şêweyekê bazine yê hatîye çêkirin. Herwesa ev şkefte ya ji 3 textan pêkhati. Zêdebarî van dîyardan Kelek jî di kevîte başûr rojavayê gondî, êk ji kelên navdare li deverê. Şûnwarê vê kelê dîyardiket ko vê kelê di mêjoya xoda kartêkirinek li deverê hebu.
Mîrzexelîl () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 210 kes (38 malbat) bû.
Mîrzedolmez () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 21 kes (5 malbat) bû.
Mîlan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 467 kes (89 malbat) bû.
Olenner () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 219 kes (48 malbat) bû.
Pênceranlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 768 kes (206 malbat) bû.
Qadir qamlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 25 kes (7 malbat) bû.
Qerebilax () gundekî bi ser beşa navenda bajarê Makûyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 kes (27 malbat) bû.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 kes (16 malbat) bû.
Qeretepe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 874 kes (218 malbat) bû.
Qere xac () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 274 kes (73 malbat) bû.
Qere qoyin () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 319 kes (52 malbat) bû.
Qizil heriq sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 506 kes (80 malbat) bû.
Qizil heriq olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 437 kes (150 malbat) bû.
Qizil dax ecem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 359 kes (79 malbat) bû.
Qişlaq behlûle () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 238 kes (50 malbat) bû.
Qişlaqa Nemo () gundekî ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qişlaq nemo.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 46 kes (7 malbat) bû.
Qom qişlaq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 509 kes (81 malbat) bû.
Qoçelî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 145 kes (27 malbat) bû.
Qorî bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 65 kes (14 malbat) bû.
Qilîşkak () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 624 kes (100 malbat) bû.
Qûş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 416 kes (88 malbat) bû.
Rind () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 262 kes (79 malbat) bû.
Sarinc () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 79 kes (17 malbat) bû.
Selbend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye. ji eşîreta sakan
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 101 kes (28 malbat) bû.
Seîd abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 14 kes (5 malbat) bû.
Senger () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 780 kes (228 malbat) bû.
Sorik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 47 kes (278 malbat) bû.
Şatir () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 95 kes (19 malbat) bû.
Şahabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bû.
Şor axil () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 176 kes (36 malbat) bû.
Şorik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (8 malbat) bû.
Şêyx elî can () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 4 kes (2 malbat) bû.
Şikeftê xelê () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 338 kes (56 malbat) bû.
Teter () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 32 kes (10 malbat) bû.
Tajdo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 118 kes (34 malbat) bû.
Teze kend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 220 kes (54 malbat) bû.
Tezekenda Arexan gundekî ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 118 kes (26 malbat) bû.
Texte dûz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 377 kes (101 malbat) bû.
Terekman () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 247 kes (59 malbat) bû.
Tûrgan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 12 kes (5 malbat) bû.
Têlimxan sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 89 kes (20 malbat) bû.
Têlimxan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 40 kes (11 malbat) bû.
Tîkme ecem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 107 kes (38 malbat) bû.
Tîkme kurd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 315 kes (86 malbat) bû.
Velî kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 426 kes (63 malbat) bû.
Yarmiq sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 573 kes (129 malbat) bû.
Yarmiq olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 256 kes (58 malbat) bû.
Yarmiq navend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 100 kes (20 malbat) bû.
Yêxilxan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 155 kes (28 malbat) bû.
Yeqûbelî kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Makû li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 367 kes (58 malbat) bû.
Mildred Natwick (Rojbûn19'ê pûşperê 1905 - Mirin li 25'ê kewçêrê, 1994) lîstikvanek fîlim û televîzyonî ya Amerîkî bû. Di 1967 de, wê ji ber rola gêrandina xweya di "Barefoot in the Park de" Xelate Oscar stend. Ew di 1957 û 1972-an de ji bo du Xelatên Tony hate berbijar kirin.. hewesa wê xelata Primetime Emmy jî standiya.
Sedema Mirnê.
25ê Çirî 1994, di 89 saliya xwe de li Manhattan li mala xwe ji ber penceşêrê mir.
Khandbari, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 26.301 kesî
Patan, Baitadi, bajarekî welatê Nepalê ye û li qada Mahakali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 19.911 kesî
Lekbeshi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 30.295 kesî
Halesi Tuwachung, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 29.532 kesî
Aathabis, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 29.227 kesî
Ramechhap, Ramechhap, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma janakpurê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 12.263 kesî
Christine Ann Lahti (jdb. 4ê nîsan, 1950) lîstikvan û fîlimçêkarek Amerîkî ye. Ew navdarbû dinav temşevana de, bi rol gêrandin xew di Filmên weka "And Justice for Al û Housekeeping û Leaving Normal"  de. Herwesa hatîye xelatkirin bi xeltên weka Academy Award. û di 1973 de wê Dest bi karêkteriya xweya akteriyê kirî ye, û hatiya di nav jiyan Akteriyê de.
Lahti ji 1983 û vir ve bi derhênerê televîzyonê Thomas Schlamme re zewicî ye. û wan Sê zarokên hene. Lahti bi malbata xwe re li Los Angeles, California, dijîn.
Gwendoline Tracey Philippa Christie (jdb. 28ê çiriya pêşîn 1978) lîstikvan û modeleke Îngilîz ye. Navdarbûna wê dinav temşevana de bi role wê ya di filmê " û Game of Thrones" de bû. Her wesa gelek xelat am hatîye xelatkirin wek Primetime Emmy.
Christie yek ji aktrîsên herî dirêj e ku bejna wê 1.91m ye. Ew ji destpêka sala 2013 were bi Giles Deacon re di nav têkiliyê hejêkirinê de ne.
Jean Willes (Rojbûn. 15ê nîsan, 1923 -Mirin 3 Çile, 1989) lîstikvaneka fîlimên televîzyonî ya Amerîkî bû. Ew di 38 salî xwe de bi kêmûzêde di 65 fîlman de xuya bûya.
Willes di 3-ê Çile 1989de li Van Nuys, California ji ber pençeşêra kezebê mir. Ew 65 salî bû dema mirî.
"The Nursery" "Alice" (wateya nursery bi îngilîzî: Odeya zarokan) pirtûkeke zarokan a Lewis Carroll e ku di 1890 de ji hêla Weşanxaneyên Macmillan ve hate weşandin. Ew vegotinek Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb e û ji bo zarokên heta pênc salî ye.
Hîn di 1881-an de, piştî 15 salan ji weşana "Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb", Carroll bi ramana guhertoyek Alice-yê ji bo zarokên ciwan derket. Wî ji John Tenniel, xêzkarê çapa xwerû, xwest ku bîst wêneyan rengîn bike. Bi hevkariya çapger Edmund Evans, Tenniel di dawiyê de wêneyan di sala 1885 de temam kir. Ji dawiya 1888 heya Sibata 1889, Carroll ji bo guhertoya nû nivîs nivîsand. Carroll ji kalîteya çapên resen razî nebû, ji ber vê yekê wî di destpêkê de çapek piçûk a ku bê reng hat çap kirin, ku wî da hevalên xwe, di nav wan de Princess Alice, Countess of Athlone. Sala 1890an pirtûkê di dawiyê de ji hêla Macmillan ve wekî pirtûkek format mezin bi bergê E. Gertrude Thomson hate weşandin. Ew yekem çapa rengîn a çîroka Alice bû.
Rûpelek ji çapa rengîn ji sala 1890 ve
Di warê naverokê de, pirtûk Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb dişopîne û di 14 beşan de ji bo mendalan çîrok vedibêje. Hin beş pir têne kurt kirin, lê yên din jî têne berfireh kirin.Carroll bi gelemperî bi xwendevan an guhdarvan re rasterast diaxive. Ew taybetî bala xwe dide wêneyan, Carroll di sêwiranê de timûtim dikeve nav hûrguliyên piçûk.
Mîna gelek xebatên din ên Carroll, ji pirtûkê re helbestek di forma mesostitch de, ku tê de tîpên duyemîn ên her rêzê navê yek ji hevalên wî yên ciwan, "Marie Van der Gucht", didin. Li dû vê pêşgotinek tê de Carroll di serî de xîtabî dayikan dike. Di pêvekê "An Easter Greeting" û helbesta "Christmas Greetings", ku di gelek çapên Alice yên din de jî heye, tê de ne.
Pirtûk tenê çend venêran werdigire, dibe ku ji ber vê yekê jî gelekan ew tenê wekî guhertoyek nû ya Serpêhatiyên Aliceyê li welatekî ecêb dîtin. Lêbelê, nirxandinên heyî, li seranserê pesnê xebatê didin.
Ji hêla aborî ve, pirtûk ne serfiraziyek mezin bû. Buhayê bingehîn 4 şîlîng bû, lê di dawiyê de Carroll neçar bû ku tenê bi yek şîling pirtûkek bifroşe. Dîsa jî, di şeş salên pêşîn de 14.000 kopî hatin firotin.
Di weşanên xweyên şirovekirî yên Alice de, Martin Gardner ji bo hin ravekan çend caran "The Nursery “Alice”" bikar tîne.
Berhem li gelek zimanan, bi almanî û fransî jî tê de, hatiye wergerandin.
Lainie Kazan (z. 15ê Gulana 1940) lîstikvan û stranbêjek Amerîkî ye. Herwesa ew hatiya xaltikirina bi çendîn xelatên Tony Award (1993) · û Golden Raspberry Award (2004) · Screen Actors Guild Award (2003) · Satellite Award. yekem car dest pêkirna karê wê û hatina di nav dinyaya karê akteryê ji bo sala 1958 bû.
Ew ji sala (m. 1971 heya 1989) digel Peter Daniels ye Zewcî bû
Qitmê (bi erebî: قطمه) gundekî Efrînê ye. Qitmê navberê E'zaz û Efrîn e. Gundên li dorê Qitmê Bafelûn, Kefercenê û Meşalê ne. Li wir nêzîkî 5500 kes dijîn.
Qitmê ji gênim, zêytûnan, hijîran û tiştên din yên çandinê (wekî tîrî) dijî. Hemû kes nikanin vê wan tiştan bijîn.
Şêx siloyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.Gelê vî gundî bi kurdiya kirmancî diaxifin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 387 kes (69 malbat) bû.
Axtaş Çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 94 kes (19 malbat) bû.
Axbilaxa Meydan () gundekî ser bi navenda bajarê Çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê, di 2016an de, nifûsa wî 31 kes (11 malbat) bû.
Abara başî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 85 kes (16 malbat) bû.
Abgerm () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 118 kes (24 malbat) bû.
Axbilax kilîsa kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 80 kes (20 malbat) bû.
Aqdûz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 290 kes (57 malbat) bû.
Baba ehmed () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 233 kes (43 malbat) bû.
Baba nûr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 237 kes (52 malbat) bû.
Bayitmîş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 96 kes (26 malbat) bû.
Bedewlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 426 kes (127 malbat) bû.
Bozxale rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 116 kes (27 malbat) bû.
Bixilçî sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 283 kes (49 malbat) bû.
Bixilçî olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 226 kes (45 malbat) bû.
Bêyk kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 470 kes (96 malbat) bû.
Cebar kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 59 kes (13 malbat) bû.
Cebalrlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 16 kes (4 malbat) bû.
Cefal () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 63 kes (14 malbat) bû.
Cegenlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 kes (21 malbat) bû.
Celîl kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Cemal kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 88 kes (15 malbat) bû.
Ceng tepe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 166 kes (36 malbat) bû.
Çavzer () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 56 kes (16 malbat) bû.
Çoxir kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 343 kes (57 malbat) bû.
Siddhicharan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 27.994 kesî
Panchadewal Binayak, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpaschim de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 27.485 kesî
Chaurjahari, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 27.438 kesî
Chainpur, Kosi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 24.735 kesî
Navenda navçeya Şino, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Şino ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Textê Silêman, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Tîkabê ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Sê gundistan li vê nahiyeyê hene;
Navenda navçeya Tîkabê, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Tîkabê ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Kotol, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Xoy ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Îvoxlî, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Xoy ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Sefaiye, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Xoy ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Navenda navçeya Xoy, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Xoy ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Li vê nahiyeyê 3 bajar û 5 gundistan li vê nahiyeyê hene;
Navenda navçeya Ûrmiye, yek ji nahiyeyên ku bi navçeya Ûrmiye ve girêdayî ye. Nahiye dikeve parezgeha Azerbaycana Rojava a Rojhilata Kurdistanê.
Yek bajar û 9 gundistan li vê nahiyeyê hene;
Darderesî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 63 kes (13 malbat) bû.
Daşkesen çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 22 kes (5 malbat) bû.
Daşlî bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 30 kes (11 malbat) bû.
Dilek vêrdî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 317 kes (66 malbat) bû.
Dilek daş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 223 kes (50 malbat) bû.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 60 kes (35 malbat) bû.
Elî abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 169 kes (28 malbat) bû.
Erxeşan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 150 kes (31 malbat) bû.
Erkûîn () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 122 kes (18 malbat) bû.
Eesedillah kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 39 kes (9 malbat) bû.
Embarê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 329 kes (48 malbat) bû.
Embarê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 129 kes (20 malbat) bû.
Embarê maran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 176 kes (27 malbat) bû.
Ebas kendî baş merkezî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 83 kes (17 malbat) bû.
Ebas kendî çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 269 kes (56 malbat) bû.
Ebdilrezaq çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 115 kes (22 malbat) bû.
Eereb dizeçê () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 629 kes (140 malbat) bû.
Ereb kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 10 kes (20 malbat) bû.
Elo cinî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 218 kes (49 malbat) bû.
Elî merdan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 80 kes (15 malbat) bû.
Emo xanzî sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 113 kes (22 malbat) bû.
Emo xanzî olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 90 kes (21 malbat) bû.
Enter kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 65 kes (15 malbat) bû.
Gergere () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 72 kes (11 malbat) bû.
Gul çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 100 kes (15 malbat) bû.
Gul ûşaqî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 401 kes (77 malbat) bû.
Gul sîd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 220 kes (37 malbat) bû.
Elizabeth Greer "Beanie" Feldstein (z. 24'ê Hezîrana 1993) lîstikvan û stranbêjek Amerîkî ye. Ew bi rol gêrandina xweya di nav temeşevane die bi nav û deng bûyi di van filman de. "(di fîlima" komedî ya "Cîran" "2: Sorority Rising" (2016), fîlimê komedî-drama "Lady Bird" (2017), û "fîlimê komedî Booksmart" (2019) de. sala destpekrina karî 2002 bû
Feldstein ji sala 2018 ve bi Bonnie Chance Roberts re di nav têkiliyê de ye.
Halhal sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 203 kes (34 malbat) bû.
Halhal olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 92 kes (16 malbat) bû.
Heramlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 180 kes (44 malbat) bû.
Hesan kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 41 kes (7 malbat) bû.
Îslam abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 67 kes (17 malbat) bû.
Îxdîzec () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 49 kes (11 malbat) bû.
Îmamqulî kendî sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 166 kes (38 malbat) bû.
Îmamqulî kendî olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 203 kes (45 malbat) bû.
Înca sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 150 kes (49 malbat) bû.
Yûhenayê Noqkar an jî Yehya, li gorî ayînên îbirahîmî zilamekî dîn û pêxember û gotinbêjê peyva Xwedê bû.
Çîrok û serkanî.
Çîrok û serkaniyên herî kevin nivîsarên Metta, Marqos, Lûqa û Yûhenna ne.
Dibêjin Endrawis pêşî şagirtê Yûhennayê imadkar bû û piştre li pey Îsa Mesîh çû, bû şagirtê wî. Dîroknasê cihû, Ûsivê Flaviyus jî li ser Yûhennayê imadkar nivîsî.
Jiyana Yûhenayê Noqkar li gorî Încîlê.
Dibêjin navê bavê wî Zekerya û navê diya wî Êlîzabêt bû. Ew herdu ji dûndana birayê Mûsa û Harûn bûn û ji bo demeke dirêj bê zarok man, lê dîsa Xwedê di kalîtiya wan de kurek da wan.
wek ku Îşaya pêxember gotibû." (Îşaya 40:3)
Tê gotin ku wî xelk ji bo hatina Mesîh amade dikir û berê gel dida Îsa Mesîh, da ku baweriya xwe bi wî bînin. Gelek pêxemberên din hebû,lê ew yê tenê bû ku mirovên tobedar di avê de imad dikirin (noq dikirin); ev bû nîşana tobekirinê û nîşana afûbûna gunehên wan (Lûqa 3:3-20).
Cara pêşî ku Yûhena Îsa dît, wî got: "Va ye, Berxê Xwedê yê ku gunehên dinyayê radike" (Yûhena 1:29). Bi vê yekê wî kifş kir ku Îsa wê wek qurbanekê ji bo gunehên mirovan bimire.
Yûhenayê Noqkar ji aliyê Îsa û ji aliyê xelkê ve wek pêxember hatiye pejirandin (Metta 11:7-19; Metta 14:5).
Hêrodês Antîpas, mîrê Celîlê, Yûhena li qesrê Maxêrus avêt zîndanê, çimkî Yûhena li hember gunehê wî rabû û jê re gotibû: "Nabe ku tu jinbira xwe bînî." Piştî demekê ew di zîndanê de hat kuştin, serê wî jêkirin (Metta 14).
Pirtûka Încîl dibêje jî ku çaxê Yûhenayê Noqkar hatibû girtin, Îsa dest bi hînkirinê kir û hin bi hin şagirtên Yûhenna fêm kirin ku Îsa bi xwe ew Mesîh e, yê ku Yûhena li ser gotiye.
Yûhenayê Noqkar li gorî ayînên din.
Di Quranê de, pirtûka pîroz a Îslamê, Yûhenayê noqkar pêxemberê paşîn ê sêyemîn e ku berî Īsā ibn Maryam (Îsa) û Muhemmed (Sura 3.39) e.
Înca olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 322 kes (83 malbat) bû.
Înca selah sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 167 kes (23 malbat) bû.
Înca selah olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 79 kes (13 malbat) bû.
Îsa gulîk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 667 kes (119 malbat) bû.
Koran sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Koran olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 88 kes (23 malbat) bû.
Koran veset () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 57 kes (11 malbat) bû.
Kurd kendî çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 510 kes (91 malbat) bû.
Keştaz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (7 malbat) bû.
Madlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 130 kes (25 malbat) bû.
Mecnûn sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 129 kes (29 malbat) bû.
Mecnûn olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 204 kes (39 malbat) bû.
Mihemed axa sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 22 kes (6 malbat) bû.
Mihemed axa olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 27 kes (5 malbat) bû.
Mihemed selah () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 57 kes (9 malbat) bû.
Mexmûr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 330 kes (62 malbat) bû.
Mixûr çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 997 kes (162 malbat) bû.
Mezree çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 110 kes (32 malbat) bû.
Meşhed kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 81 kes (16 malbat) bû.
Mesûm kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 25 kes (8 malbat) bû.
Meqsûd abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 48 kes (13 malbat) bû.
Melhemlû sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 132 kes (20 malbat) bû.
Melhemlû olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 270 kes (45 malbat) bû.
Mêydan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 24 kes (8 malbat) bû.
Mîrabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 354 kes (65 malbat) bû.
Andrew James Clutterbuck (jdb. 14ê îlonê.1973) lîstikvanekî îngilîz bi nasnavê xwe weka Andrew Lincoln baştir hatiye naskirine. Wî lîstikvanîya xwe ya yekemîn di drama "This Life" ya (Kanala BBC,1996–1997) de kirîye.
Lê sedama bêtir Navder bûne wî bi rol gêrandina wî ya bi nasnavê Rick Grimes di rêzafilma Tirsê ya "The Walking Dead a li" ser kenala televîzyona AMC bû. Her wesa 2017ê wî Xelata Saturn ya Lîstikvanê Herî baş bi destxist ji ber rol gêrandina di heman filmî de.
Her wesa Lincoln di gelek filmên din jî de lîstikvanî kirîye weka filmên (sitcom "Teachers" (2001–2003) û "Love Actually" (2003) û series "Afterlife" (2005–2006).
Andrew Lincoln li Londonê ji dayik bûya, kurê mihendisê medenî yê civilngilîzî û hemşîreyek Afrîkaya Başûr bû. dema ku ew 18 mehî bû Malbata wî çûne Hullê jiyan, û dema ku ew di 8 debû car din malbare wî çûne Bath, Somerset. Wî dibistana Beechen Cliff xwend ye, ew di 14 saliya xwe de ew di Huner Dodger de di hilberîna dibistanê ya "Oliver de" kar li ser yekem rola lîstikvaniyê dikir "!". Wî havînek li Theateranoya Ciwanan a Neteweyî ya Londonê derbas kir û wekî lîstikvaniyek bi lîstikvaniyê re eleqedar bû. Piştî ku dev ji dibistanê berdayî, wî li dibistana drama ya Akademiya Keyaniya Hunera Dramatîkî (RADA) xwend û dest pê kir "Andrew Lincoln" wekî navê xweyê şanoyê bikar bîne.
Pêşveçûn.
"The Walking Dead".
Di nîsan 2010 de, Lincoln bi navê Rick Grimes, lehengê dî rêzefîlma televîzyona ya bi navê "The Walking Dead lîstikvanîkiri". Rick Grimes di sesone yekê de di bûyaerkê de brindar dibe gava ji hêş xwe di çe wî dibine nexweşxaneyê Dema ku ew şiyar dibe dibîne wê di nav zombî de û dinya bûye dinyak wêran. paşî Ew dibe serokê komekê û bi malbat û hevalên xwere neçar in bêrawestan li dijî zombiyên goştxwer û mirovên dijmin şer bikin. Di 2010 de, Lincoln şeş salan potansiyel ji bo pêşandanê îmze kir. Dûv re wî ji bo du demsalên din lihevkirinek ji nû ve kir. Lincoln di 4-ê Çiriya Paşiyê ya 2018-an de ji bo cara paşîn derket pêşandanê, berê diyar kiribû ku ew dixwaze demek bêtir bi zarokên xwe re derbas bike.
Li gorî "The New York Times", rola Lincoln di "The Walking Dead" de wî kir "navenda yek ji mezintirîn franchise çanda pop a cîhanê". Lincoln ji bo pêşandana Rick Grimes xelat û namzetên cûrbecûr stendîne; wî di sala 2015-an de Xelata Saturn-ê ya Lîstikvana Çaktirîn a Televizyonê stend û dîsa jî di 2017-her heman xelat û ji bo heman tîş sitand.
Li dû derketina Lincoln ji "The Walking Dead" li ser Talking Dead ji hêla Scott M. Gimple ve hat ragihandin ku Lincoln dê rola xweya Rick Grimes di trîlojiya fîlimên dirêj de yên ji bo belavkirina theat yê ji hêla Universal Pictures ve hatî çêkirin wê dubare bike.
Lincoln di heman demê de ji ber xebata xwe ya li ser rêzafilma "The Walking Dead" pesnê "rexnevanan da". Di 2012 û 2015-an de, TVLine Lincoln wekî "Performer of the Week" ji bo performansa wî di sezone çaremîn a sezona 3 (" Killer Within ") û ji bo beşa panzdehemîn a sezona 5 (" Try "), ronî kir. Derbarê performansa Lincoln li ser "Biceribînin", TVLine şîrove kir, "Me her gav dizanibû ku Lincoln dikare ji her tiştê ku hatiye wek roniyên rojê bilîze. Lê heya beşa vê hefteyê ya "The Walking Dead", me fam nedikir ku ew dikare riya xwe ji A heta Z tevde di nav yek demjimêrê de hereket bike. " Jacob Stolworthy ji "The Independent" şîrove kir ku performansa Lincoln di beşa yekem a demsala heftan de "demek e ku Andrew Lincoln jêhatîtir e, karakterê wî dor tê dor".
Jiyana kesatiyê.
Di hezîran 2006 de, Lincoln bi Gael Anderson, ya neyvan û stranbêj re zewicî. Û 2 zarokên wan hene, Malinda (jdb.2007) û Arthur (jdb.2010) ye.
Bhojpur, Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 16.102 kesî
Narayan, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnali yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 27.037 kesî
Bahrabise, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 26.700 kesî
Nêçîrvan Îdris Barzanî, bi kurtî: Nêçîrvan Barzanî, serokê Hikûmeta Herêma Kurdistanê bû. Herwiha endamê polîtbîro û cêgirê serokê Partiya Demokrata Kurdistanê ye.
Nêçîrvan Barzanî kurê Îdrîs Barzanî ye û neviyê serokê nemir Mela Mistefa Barzanî ye. Ew di sala 1966ê de ji dayik bû. Dema di sala 1975ê de Îraq û Îranê li Cezayîrê li dijî şoreşa Kurdistanê, şoreşa îlonê, li hev kirin û bi biryareka siyasî bo demekê kurt serokatiya şoreşê, şerê çekdarî rawestand, wê demê Nêçîrvan Barzanî bi malbata xwe re koçberî Îranê bû û li wêrê li zanîngeha Teharanê, fekulteya zanistên siyasî xwand.
Bavê Nêçîrvan Barzanî, Îdrîs Barzanî endamê polîtbîroya KDPê bû û rola wî gelek mezin bû di nav tevgera rizgarîxwaza Kurdistanê de û her ji zarokîniya xwe di nav refên şoreşê de bû mil bi milê pêşmergan mezin bibû. Dema Îdrîs Barzanî wefat kir, Nêçîrvan Barzanî mecbûr bû xwendina xwe birêve bihêle û beşdariyê di şoreşê û şerê çekdarî de bike.
Nêçîrvan Barzanî zû di nav refên pêşmerge û şoreşê de pêşket û berpirsiyariyên mezin dan ser milên xwe. Her jiber zîrekî û jêhatiya wî, ew di sala 1989ê de bû endamê polîtbîroya KDPê. Di sala 1996ê de bû cêgirê serokê hikûmeta herêma Kurdistanê. Di sala 1999ê de bû serokê hikûmeta herêma Kurdistanê (kabîna çarê). Di 07.05.2006ê de bû serokê hikûmeta herêmê Kurdistanê ya yekgirtî. Niha serokê herêma Kurdistanê ye.
Nêçîrvan Barzanî bi Nebîla, keça Mesûd Barzanî, re zewicandiye û du zarokên wan hene (Raniya û Îdrîs). Ew ji bilî zimanê kurdî zimanê farsî jî baş dizane, her wisa erebî û îngilîzî jî dizane.
"Blended" fîlimek komedî ya romantîk a amerîkî ye ku sala 2014 ji hêla derhêner Frank Coraci ve hatî belav kirin û ji hêla Warner Bros. Ew ji hêla Ivan Menchell û Clare Sera ve hatî nivîsandin. Çîroka wê Jim û Lauren, du kesên yên bi surprîzê wan her du bi zarokên xwe re li heman safari ya Afrîkayê diqedin û neçar dimînin ku bi hev re bimînin.
Grupa Akterên Filim.
Adam Sandler bi navê Jim Friedman
Drew Barrymore bi navê Lauren Reynolds
Bella Thorne bi navê Hilary
Bracton Thorne bi navê Brendan Reynolds
Emma Fuhrmann bi navê Espn Friedman
Alyvia Alyn Lind bi navê Louise
Terry Crewes bi navê Nickens
Kevin Nealon bi navê Eddy Warnick
Jessica Lowe bi navê Ginger Warnick
Zak Henri bi navê Jake Warnick
Wendi McLendon bi navê Jen Palmer
Joel McHale bi navê Mark
Abdoulaye bi navê Mfana bi navê
Box office.
Di heman demê de ku ji hêla rexnevanan ve hate binav kirin, "Blended" di destpêkê de li ser "sendoqan" performansek xirab pêk anî. Fîlim di dawiya hefteya vebûna xwe de 14,284,031 dolar qezenc kir, li pêşangeha "X-Men: Rojên Pêşerojên Past" û "Godzilla" li pêşbirkê sêyemîn ma. "Blended" ji hêla Cinema Blend ve wekî "yek ji Vebûnên Herî Xirab ên Adam Sandler" tête hesibandin.
Lêbelê, di 28ê Sibata 2015an de, fîlim li Amerîkaya Bakur 46,219,290 $ û li deverên din jî bi tevahî 81,800,000 $ bi tevahî 128 mîlyon $, "ango" sê carî butçeya xwe fon kiribû.
Dhorpatan, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara rûniştivan vî bajarî digehêje 26 hezar 215 kesî
Annabella Avery Thorne (z. 8ê Çiriya Pêşîn, 1997) lîstikvan, model, stranbêj, û derhênereke amerîkan e. EwEhewî zêde bi rolele xwe ya bi navê CeCe Jones di rêzefîlma Shake It Up (Disney Channel) "de tê naskirin." Thorne di gelek fîliman û rêzefîlmên din de xweye bûye wek: "Blended" (2014), "The DUFF" (2015), ' (2015), ' (2017), û "Infamous" (2020).
Thorne ji 2015 heya Tebaxa 2016 bi lîstikvanê Englishngilîzî Gregg Sulkin re hevdîdar bû. Demeke kin piştî jihevketina, ew derket derve wek bisexual. Ew paşê dest bi polyamorous têkiliya bi herdu musician Mod Sun û kesayetiya medya Tana Mongeau, dating ya dawîyê de ji 2017 bi 2019. Ji 2019 ve, ew bi stranbêjê Italiantalî Benjamin Mascolo re di têkiliyê de ye. Di Tîrmeha 2019 de, wê xwe weka pansexual da nasîn.
In June 2019, Thorne had nude photos stolen by hackers who subsequently threatened her with extortion; she instead released the photographs herself. Later that year, she addressed the issue of pornographic deepfakes.
Thorne alîgirê Civaka Humane, Weqfa Fibroza Kîstîk û Rêxistina Koçer e, ku perwerdehî, xwarin û pêdiviyên tenduristî ji zarokên Afrîkayê re peyda dike. Ew jî beşdarî PETA bû ku mirovan teşwîq dike da ku SeaWorld boykot bikin û protesto bikin, qebûl kir ku wekî zarokek ew di reklama parka temayê de xuya be.
Dolores Moran digel Benedict Bogeaus, ca. 1950-an
Dolores Moran; 27ê Çile 1926 – 5ê Sibatê, 1982) lîstikvan û modêlvana fîlimên Amerîkî bû..
Jeannette Theresa Dubois ji dayik bûne wê baş neyê zanî lê ji ber mazinya amrê wê li wî serdemî lê di sê dîroka de şik heye (5ê Tebaxê, 1932, 1938 an 1945 (jêder cuda ne) - (Mirin 17ê Sibatê, 2020, profesyonel wek Ja'net DuBois zanîn, Ja'net DuBois, û Ja'net Du Bois),
aktrîsa Amerîkî û helbestnivîs û stranbêj bû.
Olivia Hussey (jdb. 17ê nîsana 1951 li Buenos Aires, Arjentîn) lîstikvaneke arjentînî - brîtanî ye. Hussey piştî ku li Londonê derket ser screenê ew hat hilbijartin ku di guhertoya "fîlimê" "Romeo and Juliet" (1968) de ya Franco Zeffirelli rola xwe bi gêrit bi navê Juliet. Wê ji bo performansa xwe Xelata Kureya Zêrin û Xelata David di Donatello jî stendîye ka navdarbûneka navneteweyî bi dest xist.
Golden Globe Awards
Celeste Holm (Rojbûn 29ê nîsan 1917 - Mirin 15ê tîrmeh 2012) lîstikvanek fîlim û televîzyonê ya Amerîkî bû.
Holm ji bo lîstika xwe ya di "Peymana Gentleman de" (1947), xelata Oscarê stend, û ji bo rolên xwe di "Werin li Stabîlê" (1949) û "All About Eve" (1950) de bû namzet.
Nadir abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 55 kes (10 malbat) bû.
Nawûr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 650 kes (180 malbat) bû.
Nebî kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 93 kes (20 malbat) bû.
Niyaz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 53 kes (11 malbat) bû.
Ocax abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (9 malbat) bû.
Oric kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 296 kes (60 malbat) bû.
Oxûran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 59 kes (20 malbat) bû.
Payîz abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 12 kes (4 malbat) bû.
Pîrehmed kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 210 kes (39 malbat) bû.
Qado kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 211 kes (40 malbat) bû.
Qaşqa bilax sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 164 kes (28 malbat) bû.
Qirx bilax çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 231 kes (52 malbat) bû.
Qirmiz daş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 135 kes (26 malbat) bû.
Qirmizî daş enbar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 7 kes (3 malbat) bû.
Qirinqû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 538 kes (103 malbat) bû.
Qerekilîsa rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 174 kes (37 malbat) bû.
Qere axl () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 151 kes (26 malbat) bû.
Qere tilkî sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 6 kes (2 malbat) bû.
Qere tilkî olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî43 kes (8 malbat) bû.
Qere cevran sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 679 kes (113 malbat) bû.
Qere cevran olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 166 kes (22 malbat) bû.
Qereçî bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 112 kes (19 malbat) bû.
Qizxaçlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 101 kes (21 malbat) bû.
Qizil bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 360 kes (87 malbat) bû.
Qizil sûr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 263 kes (57 malbat) bû.
Qele xaç () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 229 kes (40 malbat) bû.
Qulî dizeçî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 267 kes (49 malbat) bû.
Qindixlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 5 kes (2 malbat) bû.
Qorî nav sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 76 kes (14 malbat) bû.
Qoşa bilax sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 185 kes (32 malbat) bû.
Qoşa bilax olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 351 kes (62 malbat) bû.
Qûlar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 64 kes (11 malbat) bû.
Qehreman kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qiyan kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 66 kes (12 malbat) bû.
Rûz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 111 kes (21 malbat) bû.
Rêyhanlû sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 15 kes (4 malbat) bû.
Rêyhanlû olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 215 kes (42 malbat) bû.
Rêyhanlû veset () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 38 kes (11 malbat) bû.
Sarimsaqlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 85 kes (18 malbat) bû.
Sarocaq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 418 kes (83 malbat) bû.
Sazaxl () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 133 kes (27 malbat) bû.
Sedel () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 949 kes (249 malbat) bû.
Seîd abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 57 kes (8 malbat) bû.
Sêgirîk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 433 kes (80 malbat) bû.
Selman abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî24 kes (7 malbat) bû.
Silêman aqil () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 78 kes (17 malbat) bû.
Sena bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 76 kes (26 malbat) bû.
Katovîts (polonî: "Katowice" [http://pl.wikipedia.org/wiki/Katowice]) bajarek li Polonya ye. Li wir dora 320.000 kes dijîn.
Li Katovîts pir rijî (komir) heye.
Sîran çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Sedredîn () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 69 kes (14 malbat) bû.
Sêfo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 37 kes (8 malbat) bû.
Sofelî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 80 kes (17 malbat) bû.
Sofîabadê çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 19 kes (5 malbat) bû.
Şadilûyê sola () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 310 kes (77 malbat) bû.
Şadilûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 115 kes (35 malbat) bû.
Şikeftik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Şorbilax çaldiran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 79 kes (14 malbat) bû.
Şêx siloyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 117 kes (30 malbat) bû.
Tat kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 232 kes (40 malbat) bû.
Texte revan sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 70 kes (14 malbat) bû.
Texte revan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 410 kes (68 malbat) bû.
Tixnît olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 109 kes (20 malbat) bû.
Tixnît veset () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Teqî kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 172 kes (28 malbat) bû.
Tolkî tepesî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 60 kes (13 malbat) bû.
Tehmasib kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 98 kes (15 malbat) bû.
Xan emîr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 44 kes (12 malbat) bû.
Xan bexilçî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 241 kes (50 malbat) bû.
Xan sedir () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Xizirlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 481 kes (90 malbat) bû.
Yayçî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 46 kes (10 malbat) bû.
Yekmale sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 37 kes (9 malbat) bû.
Yûsif abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 139 kes (23 malbat) bû.
Yimrî daş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 264 kes (48 malbat) bû.
Zavye sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 401 kes (99 malbat) bû.
Zavye olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara çaldiranê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 143 kes (33 malbat) bû.
Ebdulkerîm Surûş (Aryas) (1958 selmas) Nivîskarê, kurd e
Ew di 1958an de li gundê zindeşta, selmasê ji dayîk bûye. Wî di warê nivîsandinê de gelek çalakî û berhem pêk aniye.
Ebdulkerîm Surûş (Aryas) di sala 1958an de li gundê Zindeştê navça kinarberojê ku li ser bajarê Selmas a parêzgeha Azerbaycana rojava a Îranê ji dayîk bûye.Dewrana biçûkatî û her wisa xwendina seretayî li wî gundî derbas kiriye. Ji bona dewama dersa xwe ya navendî çûye bajarê Urmiyê. Piştî wergirtina dîplomê diçe bajarê Têhranê û li Zanîngeha Tehranê lîsansê distîne. Paşê dibe mamoste diçe nava karê perwerdehî û piştî 15 sal karê perwerdehî yekcar li wezareta perwerdehî diqete û diçe rêkxirava radio û televîziyona dewletî ya bajarê Mehabadê dişixule. Navbirî piştî 15 sal karê medyayî di sala 2013an de malnişîn û karbes dibe û dubare dizivire bajarê Urmiyê. Surûş eleqeyek taybetî bi folklore û wêjeya devkî ya kurdî heye. Ew gund bi gund û bajar bi bajar li nava gelê xwe digere û bi dilsojî û eleqe hêmanên folklorîk berhev dike, şirove dike û dinirxîne.
Berhemên xebata Ebdulkerîm Surûş (Aryas) bi wî awayî ne:.
Nûbihar, 2016, Stanbul bi tîpên latînî.
Madyar, 2020, Sine (SEnendec) bi tîpên erebî- aramî.
Berhemên ku li ser wan xebat tê kirin û jibo çapê amade dibin:.
Surûş (Aryas) endamê şêvra nivîskarên du kovarên kurdî – farsî bi navên Jîlvan li Sine û Beyan li Mehabadê ye.
Kurd mîratdarên xizîneyeke mezin ji hêmanên folkolorîk in û gencîneyek bê bin ku mixabin karên ku jibo komkirin, wejandin û şiroveya beşên curbicur yên vê gencîneyê hatine kirin kêm in û li ser esasên lêkolînên akadimîk jî nînin. Helbet meriv dikare hinek karên ku hatine encamdan jî wek binaxeya lêkolînên pêşerojê bihesibîne, lê pir kême û têrê nake.
Li salên dawîn da pêngavên gelek baş li vê mijarê hatine rakirin û Ebdulkerîm Surûş (Aryas) jî pêngaveke kurt li warê bêsînor ê lêkolîna jibo nasandina folkulor û wêjeya devkî û gelêrî ya gelê xwe hilaniye û hêvîdarim e ku bi alîkariya dost û hevalan, bi taybet dilsojên çand û folkulora kurdî, em bigihîjin astekê ku em bikaribin lêkolîn û şiroveyeke dirost ser folkulora gelê xwe bikin.
Îrojê mixabin tê dîtin ku hinek ji ciwanên me, jiber ku çanda xwe baş nas nakin, xwebawer nînin û hin ji çand, dîrok û folklora xwe dûr ketine ku bi çavekî sivik temaşeyî çand, ziman û folklora xwe dikin û axaftina bi zimanê bav û kalên xwe jî tiştekî nebaş û dûrî şaristaniyê dizanin. Eva di halekê da ye ku divê em balyozên çandî yên war û gelê xwe li seranserî cîhanê bin. Dive em li nirxên çandî yên axa bav û kalên xwe xwedî derkevin û wan li cîhanê bidin nasandin.
Axotlaq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 394 kes (79 malbat) bû.
Chamunda Bindrasaini, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 26.149 kesî
Chapakot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 26.042 kesî
Nalgad, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 25.597 kesî
Bhirkot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandakiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 18.134 kesî
Shankharapur, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 25.338 kesî
Queenie Vassar, ji rêza Lîstikvanan (N245) ku ji hêla Kinney Brothers ve hatî weşandin ji bo danasîna Cixareyên Sweetîrîn ên Caporal MET DP859761
Queenie Vassar (rojbûn 28 çiriya pêşîn 1870 - mirin 11 îlon 1960) lîstikvaneke skotlendî ya li ser sehnê û fîlman bû.
Xelata Tuşêmiya Zêrîn (bi îngilîzî Golden Raspberry Award, bi kurtahî "Razzie") xelateke fîlmê negatîf e ku yekem car di sala 1981ê de hate dayîn. Xelata Tûşêmiya Zêrîn ji hêla sînemager John J. B. Wilson ve wekî celebek dij-Oscarê hate afirandin û bi kevneşopî di kategoriyên cihêreng, carinan gewc de ji bo performansa herî xirab a sala fîlimê êvara berî xelatên Oscarê tê xelat kirin. Trûfaya serkeftiyan, di warê maddî de hema hema bêqîmet e, ji tuşêmiya plastîk ê ku bi rola fîlimê ya Super-8 ve ji bafûn hatî çêkirin û bi boyaxa zêr hatî girêdan.
Navê xelatê li gorî hevoka îngilîzî to blow a raspberry ye ku di wateya "ji devê xwe de fisek derdikeve" (bi sozî "pif dide tuşêmî "). Ev di eslê xwe de ji slanga rhyming a Cockney tê, cûrbecûra îngilîzî ya londonî ku tê de peyvên hevpar bi peyv an bêjeyên qafiyeyî têne guhertin. Ji ber vê yekê li şûna fart ("fis") jê re raspberry tart (" kuliçeya biçûka tuşêmî") tê gotin, ku di paşiya xwe de kurtkirî wek
in to blow a raspberry tê. Ev jest wekî "derbirîna nepejirandin an tinazê" tête hesibandin.
Axamîr Kendî, Aqamîr Kendî () gundekî ser bi navenda bajarê Puldeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (33 malbat) bû.
Behlûlaba () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1501 kes (430 malbat) bû.
Behlûl Kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 804 kes (191 malbat) bû.
Bîkcan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 426kes (123malbat) bû.
Navdiyan (), gundekî ku bi navçeya Gevera Hekariyê ve girêdayî ye.
Nawdiyan Gundeki navça GEVER'ê 5 km bakurê Geverê gundeki berbiroje. Ev gund terefê babpirêt Mela Eziz re hatîye awakirin.[dîroka babbapiran 400 sale] Mela ezîz di Dîroka Geverêde melayek pir zana u welatparêz bu. hemu kesan jêre hes dikir. Niha kuretwi keçétwi u newiyétwi qasi 1286 Kesanın hınek jıvane Nawdiyané hınek Geveré Wané hınek lı Kurdıstana rojhelat (İrané) hınek lı Kurdistana Başur é mezın (Iraqé) u hınji kanadaye dıjin, jı malbata Mela Eziz gelek Dema seferberlıké çobune başur lıvırji gelek mane jiyanaxwo dom dıken. Kuréwi Mela Mıhyeddin nıhaji lı Kurdıstana rojhelat malayek nawdare wek dıbéjın melayé 12 ılım dızane Wi lı İrané belgeya ((zanısti)) wergırtiye. Mela Eziz Qasi 6 Pırtuk Mela Mıhyeddin Qasi 20 Pırtuk nıwisandıne lé mıxabın ewana héj ji nehatıne çapkırın. Diroka Navdiyané gehite 4000 sal péş nehe. jı çiyayén gund da gelek tıştén diroké hatiye peydakırın belé mıxabın qedré van ne hatiye zanin. Dıvé ser Navdiyané réş kırınek béte kırın..
Cemalava () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 38 kes (7 malbat) bû.
Çeqmaqlûyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1687 kes (395 malbat) bû.
Çeqmaqlûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 17 kes (5 malbat) bû.
Daylan Kendî () gundekî ser bi navenda bajarê Puldeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1069 kes (180 malbat) bû.
Divday () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 79 kes (20 malbat) bû.
Dîwanxanê () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 532 kes (105 malbat) bû.
Elewêrdî Kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 236 kes (55 malbat) bû.
Ezîz Kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 173 kes (31 malbat) bû.
Elî Nezer () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî466 kes (122 malbat) bû.
Eşqabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî65 kes (278 malbat) bû.
Fetah kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 255 kes (61 malbat) bû.
Gêçler () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 75 kes (13 malbat) bû.
Gîre kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 352 kes (71 malbat) bû.
Gûngur () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 498 kes (87 malbat) bû.
Gîvan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 562 kes (101 malbat) bû.
Hecî sofî puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 87 kes (22 malbat) bû.
Hesen kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 775 kes (172 malbat) bû.
A tîpa yekem a alfabeya kurdî ye. Dengdêreke dirêj e.
Çêbûn.
Tîpa A dîrokekî dirêj heye. Li vir nîşanî me tê dan, çawan çêbûye.
Îlanlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajarê Puldeştê ya li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 336 kes (86 malbat) bû.
Curnikan çiyayê gundê Kupikê ye û rûyê rojava li ser Kupikê, rûyê rojhilat li ser gundê Şowagê ye. Li ruyê Şowagê Mêrgê Gazê hene. Gaz bi taybetî biharî û havînî derek wekî bihuşt e.
Deşta Gazê seyrangeheke berbiçav e. Di salên borî de gundî diçûn "Waran" û heta payîzê li vir diman.
Di jiyana her însanê Kupikî de Gaz xwedî bîranînek delal e. Taqriben 1400 metre ji behrê bilindtir e.
Li gorî gundiyan, çiyayê curnikan berê ji gundiyan re bûye warê dayîm. Lê paşê gundiyên ku li wir ciwar bûne dakatine binê çiyê: gundê Kupikê. Mala Curnikî ku malek ji ezbeta Seynuriyanin navê xwe ji vir werdigirin.
Bênê çiyayê Curnikan zînar û kevir in. Nêrgiz û berfînên van zinaran binav û deng in.
Ji ber xeta gundiyan, dar û kelemê vî çiyayî ku kêm buye erozyonê gelek zerar û ziyan gihandiye vî çiyayê rindik.
Înce deresî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 84 kes (17 malbat) bû.
Kerbelayî baqir kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 243 kes (52 malbat) bû.
Kerîm abad puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 74 kes (20 malbat) bû.
Koloz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 276 kes (50 malbat) bû.
Miradlûyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 283 kes (62 malbat) bû.
Miradlûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 147 kes (31 malbat) bû.
Miradlûyê vesetî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 185 kes (34 malbat) bû.
Meşhedî mîrza kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1091 kes (194 malbat) bû.
Mela kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 141 kes (33 malbat) bû.
Nazik sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 285 kes (117 malbat) bû.
Nosretava () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 388 kes (82 malbat) bû.
Nezerxan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 139 kes (34 malbat) bû.
Oric Mihemed Kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 531 kes (119 malbat) bû.
Pêzîk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 558 kes (95 malbat) bû.
Penah Kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 248 kes (69 malbat) bû.
Penah kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 645 kes (150 malbat) bû.
Pîlesivar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 402 kes (90 malbat) bû.
Qarquliq sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 431 kes (111 malbat) bû.
Qarquliq olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 285 kes (65 malbat) bû.
Qerecilo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 468 kes (89 malbat) bû.
Qerexaclû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 325 kes (63 malbat) bû.
Qelecûx () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 114 kes (24 malbat) bû.
Qilinclamîş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 855 kes (183 malbat) bû.
Qoç kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1086 kes (219 malbat) bû.
Qirşaqlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 31 kes (8 malbat) bû.
Qirşaqlû kurd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 269 kes (50 malbat) bû.
Qotan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 191 kes (51 malbat) bû.
Qîr kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 291 kes (73 malbat) bû.
Qîqac puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 117 kes (27 malbat) bû.
Saxtiman puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 152 kes (27 malbat) bû.
Sarisû puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî234 kes (42 malbat) bû.
Saytê êskanê eşayêr mîlad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1050 kes (240 malbat) bû.
Ömer Seyfettin (jdb. 1884 li Gönen (Parêzgeha Balıkesir), m. 6ê adara, 1920 li Stembol) yek ji girîngtirîn nivîskarên Împeratoriya Osmanî ya paşîn bû. Ew wekî kevneşopekî wêjeya tirkî tête hesibandin û di serî de bi kurteçîrokên xwe navdar bû, yên ku bi vê yekê têne vegotin ku ew zimanê devkî yê tirkî di zaravayê wê ya Stenbolê de wekî zimanê wêjeyî bikar tînin.
Ömer Seyfettin li Gönen li Parêzgeha Balıkesir li nêzîkê qeraxê başûrê Deryaya Marmara di 1884 de hate cîhanê. Bavê wî Ömer Şevki Beg di arteşa osmanî de efser bû û bi eslê xwe ji Qefqasyayî bû, dibe ku ji malbatek Çerkez ji hoza Hatkoy bû. Tê gotin ku ew bi karakterekî hişk û otorîter bû, dibe ku ji ber qewirandina wî be piştî bidawîbûna şerê Rûs-Kafkas di sala 1864î de. Diya wî, Fatma Xanım, ji malbatek rewşenbîrên stenbolî bû, pir oldar bû û pir caran jê re ji Quranê dixwend. Ew di jiyana paşîn de ji bo nivîskêr wekî xalek berdewam a referansê ma.
Ji ber karê bavê, malbat neçar ma ku timûtim bar bike. Ji 1893 18mer di bin çavdêriya apê xwe Koca Mustafa Paşa de hate Stenbolê, ku wî piraniya xwendina xwe li dibistanên leşkerî (Mekteb-i Harbiye-i Şahane, ya navdar jî tê de) girt. Ji 1906 de wî li Izmir Dibistana Leşkerî ya Îzmirê mamostetî kir. Di vê demê de ew fêrî fransî bû û bi raya hevalên xwe Baha Tevfik û Necip Türkçü bi ramanên ewropî-rojavayî re ket têkiliyê. Di 1909 de ew hate veguheztin arteşa sêyemîn, ku li Tesalonîkî bicîh bû û di serî de li Balkanan şerê yekîneyên gerîllayên netewperest ên Xiristiyan kir.Wekî din, yekîneya wî artêşê bingehek ji rêza duyemîn a makezagonî ava kir. Serpêhatiyên vê demê di gelek çîrokên wî de têne xuyang kirin.
Ew di 1910an de dest bi weşana kovaran kir û di 1911an de ji leşkeriyê veçixwand da ku bala xwe bide nivîsandinê. Ew bi lez bû hevkarê kovara Genç Kalemler (Pênûsên ciwan) li Tesalonîkî, ku di destpêkê de bi sernavê Hüsn-ü Şiir (Bedewî û Helbest) derket. Piştî ku sansûr di 1908-an de hate nerm kirin, ew beşek ji dîmena çapemeniyê ya geş bû.Her çend bi bingehî ji wêjeyê re hatibû nezirkirin jî, di çarçoveya salên qeyranê yên împaratoriyê de, ew cihê nîqaşên cihêreng, pir polîtîk bû.
Binaviya Ömer Seyfettin di bingeh de li ser kurteçîrokên wî tête damezirandin - her çend ji sedsala 19an de wekî teşeyek wêjeyî belav bûbe jî, ew bû yê ku ji bo danasîna janrê di wêjeya tirkî de herî zêde kir. Ew bi karanîna zimanê gelêrî yê tirkî têne xuyang kirin. Bi berhevdana bi zimanê dewleta Osmanî re, ev ji berî her tiştî tê wateya hêsankirinê: Gotinên deynkirî yên Farisî û Erebî, yên ku ji mêj ve wêjeya osmanî vedibêjin, di ferhengê de têne belav kirin; Di rêzimanê de, pirjimarên Erebî û têkiliyên cinsî yên Farisî bi hêmanên hêja yên zaravayê Tirkî hatine guhertin. Bi tevahî zêdeyî 130 çîrok heya nuha ji hêla wî ve hatine belge kirin, hin ji wan neqediyayî ne. Ji ber ku wî timûtim bi bernavkan nivîsand, dibe ku ev hejmar zêde bibe. Ji hêla mijarî ve, çîrok bi giranî li ser mijarên gelerî hatine damezrandin û ew dikarin li pênc koman werin veqetandin: nivîsarên xwejînenîgarî, fabilan, çîrokên dîrokî, çîrokên şer û mijarên rojane yên hemdem.
Şitilû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1090 kes (245 malbat) bû.
Şorbilax sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 516 kes (97 malbat) bû.
Şorbilax olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 449 kes (82 malbat) bû.
Şehrekê eres () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1888 kes (537 malbat) bû.
Şibloyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 317 kes (62 malbat) bû.
Şibloyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 276 kes (64 malbat) bû.
Şêx hemzêlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Nesrîn Fexrî Muhemed nivîskar, helbestvan û wêjenasa kurd e.
Heta niha gelek berhemên wê hêjayî xelatan hatine dîtin. Di heman demê de li zanîngehên Iraqê di warê wêje û zimanê kurdî de dersan dide. Çend berhemên wê yên bi erebî jî hatine weşandin.
Şêydî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 820 kes (168 malbat) bû.
Şîr mihemed puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Taze kend puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 129 kes (25 malbat) bû.
Tepebaşî pornak () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 341 kes (66 malbat) bû.
Tirmîş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 340 kes (54 malbat) bû.
Zakirlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 521 kes (105 malbat) bû.
Zengene puldeşt () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara puldeştê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 43 kes (13 malbat) bû.
Axbilax moxir () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara şotê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 72 kes (20 malbat) bû.
Arpaliq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara şotê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 103 kes (22 malbat) bû.
Acay () gundekî ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 83 kes (20 malbat) bû.
"Breaking Bad" rêzefîlmek televîzyonÎ ya amrîkî ye. ji hêla Vince Gilligan ve hatiye afirandin û çêkirine. Hatine li ser screena TV û belavkirin wê di 20.1.2008 heya 29.9.2013 li ser kenalê AMC hat bû weşandin û belvakirin, ku rêzfilm ji pênc heyaman pêk tê, bi tevahî 62 beş in. Ew li Albuquerque, New Mexico yê hat bû sazkirin û çêkirin. û çîroka filim dest pê dike bi navê kesekî ku Walter White (Bryan Cranston), Ew mamosteyê kîmyayêya li dibistana navîn. lê ew Nexweş dikeva bi naxweşiya penceşêra pişikê (Seratana sîha). piştî ku ew bi vê Nixweşiya dikeve. ew gelek bi xem dilşikestî dibe û dikeve di xemaşên malbat xwe û jin û zarokên xwe de, ew di Fikira ku ew bikar tiştekî bike û bikara maliyetake baş kom bike, daku gava ew dimira malbat wî para û maliyatek ji bo jiyan xwe hebin û bikarin jiyanek xweş biborîn in, lewma Walter White Neçer dibe kû berê xwe bide jiyanek din û karê xirab bike daku bikar maliyetekê û para ji bo malbate xwe bi cî bihêla piştî mirine xwe. Walter White wek mamosteyekê kîmayê berê xwe dide xwendekarê xweyê berê. yê bi navê Jesse Pinkman (Aaron Paul), daku herdû madên bêhişker (Tilyakî) çebikin û bi froşin. ew wesa difikira bi vê riyê dikar piştî mirin xwe maliyetekê ji bo malbata xwe bi cîbihêla.
Serkeftin û Xelat.
Breaking Bad - wekî yek ji rêzefîlmên herî mezin û baş tê li qelimdan. ew di sê werzên xweyên ewil de di temaşekirineka nerim de bû, lê demsalên çaremîn û pêncemîn dema ku li Netflix- heta pêşandana sezona çaremîn hate belavkirin. zêdebûnek pir temeşevan bi xwe ve dît. Gava ku fînala rêzefîlmê hate xweykirin û weşandin, ew di televîzyonên Amerîkî de di nav Temeşevane de bû Rêzefilma herî beş yaku xelkê zaf lê  temaşe kirbe. Vi rêzefimê  gelek xelat stendin, di nav de 16 Xelatên Emmy Primetime, weka
heşt Xelatên Satelaytê, du Xelatên Golden Globe, du Xelatên Peabody, du Xelatên Hilbijartina Rexnevanan, û çar Xelatên Komeleya Rexnevanên Televîzyonê.
Cranston di Rêzefîlmek Drama de çar carî Xelata Lîstikvanê Pêşengê Berz yê Primetime Emmy stendiya, di heman demê de Aaron Paul sê caran Xelata Lîstikvanê Piştevaniya Bilind a Primetime Emmy standiye.
Û Anna Gunn du caran Xelata Primetime Emmy ya ji bo Lîstikvana Herî Serketî di Rêzefîlmek Drama de standiya.
Herwesa di 2013 de, Breaking Bad wekî yekem Rêzefim yaku herî Zahf Temeşevan lê temaşekribe di dîroka hemû filmên amrîkî de. Her jiber vê sedemê jî Navê vê Rêzfilim kete di Kitêba Guinness de.
Ji ber Serketin vê rêzafilmê. piştî neman û xilas bûne vê rêza filmê.
Du filmên din li ser vî rengî wek çav lêkirn têne dirustkirin. lê bi Çîrok û rengekî cuda tir. Ewşî rêzafilma "Better Call Saul" yaku 2015an de li ser AMC hate pêşkêşkirin û weşendin. herwesa Fîlima din jî bi navê "El Camino: yaku di 11ê Çiriya Pêşîn a 2019an de li Netflix û di salonan de hate weşandin. di filme "El Camino de bahs jiyan Aaron Paul, dike piştî mirin walter"
Karakter û ekter.
Di film de ev ekter yên herî muhimin di rol gêrandina filmê breaking bad de. Walter û Jesse Plemons wekî qehrmanên film. Anna Gunn wekî jina Walter bi (Skyler) tê naskirin. RJ Mitte weka kurê Walter. û Betsy Brandt û Dean Norris wekî xwişka Skyler tê naskirin. Marie Schrader û mêrê wê Hank weka nûnerê DEA dezgehê nehêlane tilyekî ne. bi vî rengî têne naskirin.
Heyama 1 (2008).
Dansala yekem di destpêkê de armanc bû ku neh beş be, lê ji ber greva Nivîskarên Guild ya America 2007-2008 tenê heft beş hatin kişandin. Ew ji 20ê Çile heya 9ê Adarê 2008 bû.
Walter, ku bi pençeşêra pişikê ya keftiya, Dema digel havlingê xew hans di pirosyekê de ji bo girtin kesên tilyek çêker ew xwendkerê xweyê berê dibîne bi navê Jesse lê ew xwe bê deng dike. heya peşî ew diçe qesta jesse fike û jê daxaz dike ku herdû bi jevta têlyekê çêk bikin.
Temaşeker.
Bar plot of viewership for each episode of "Breaking Bad"
Mahalaxmi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmati Pradesh de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 62.172 kesî
Dakshinkali, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmatiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 24.297 kesî
Kamalbazar, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradeshê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 15.740 kesî
Madya Nepal, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Gandaki Pradeshê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 23.383 kesî
Jaya Prithvi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradeshê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 22.191 kesî
Pakhribas, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 17.949 kesî
Budhiganga, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradeshê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 21.677 kesî
Amargadhi, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Sudurpashchim Pradeshê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 21.245 kesî
Solududhkunda, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 24.323 kesî
Mahakali, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 20.288 kesî
Şeyhmus Özzengin (z. 1954, gundê Zeytûna, Mêrdîn) çalakvan û qunciknivîsê kurd.
Di zivistana sala 1954 de li Mêrdîn, gundê Zeytûna hatiye dinê.
Dibistana navîn li Lîseya Mêrdînê kuta kiriye û ketiye dibistana Mamosteyî a Amedê.
Ji ber pirsgirêkên siyasî, sirgûn û guhertinan, pir disbistan guhertine. Dîploma xwe a mamosteyî ji Dibistana Mamosteyî a Mêrdînê girtîye.
Di emrekî piçûk de bi pirsgirêka Kurd û Kurdistan ve eleqeder bûye. Di nava kar û barên rêxistinî, çandî û sîyasî de cîhê xwe girtîye.
Di cûnta ya 1980 de hatîye girtin. Têra xwe para xwe ji îşkence û zîndanan, berxwedanên rojîyên birçîbûnê girtiye. Parastina xwe a siyasî bi grûbek rêhevalên xwe re li Bakurê Kurdistan yekem car bi kurdî daye dadgehê.
Di sala 1991an de ji zîndanê derketîye. Piştî demek kurd, derketîye dervê welat û jîyanek surgûnî dimeşîne.
Wek qunceknivîsar di malperên civakî wek; Rûpela Nû, Rîa Taza, Bas News, Nerîna Azad û Rojnameya Kurdistan de nivîskarê Rojevê, nivîsên sîyasî, çandî dinivîse.
Daryûş Îqbalî (bi farisî: داریوش اقبالی; z. 1954an li Miyane, Tehran, Îran, bi navê "Dariush Eghbali") hunermend, lîstikvanê fîlmê û stranbêjê îranî ye.
Daryûş li Tehranê, di 4ê sibatê 1951an de ji dayik bûye. Qabiliyeta wî ya muzîkê di neh saliya wî de li dibastana xwe gava cara pêşîn derketibû sehneyê hate kişfkirin. Hassan Khayatbashi di 20 saliya wî de wî bi xelkê da naskirin bi riya televizyona neteweyî ya Îranê. Bi strana xwe ya bi navê "Don't Tell Me You Love Me" (bi farisî: به من نگو دوست دارم "be man nagu duset dāram") populer bû.
Ew bi Venus Îqbalî re zewiciye.
Xebatên wî ji zêdetirî 208 stranên di 27 albuman de pêk tê. Ji xeynî van di 2 fîlmên îranî de jî cih girtiye.
Strana Daryûşê ya bi navê "Dastaye To" (Destên Te) wekî strana herî xweragir ya di dîroka Îranê de hatiye binavkirin ji aliyê Manoto TV ve.
Dilxwazî.
Daryûş endamekî Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ye. Ew mibtelayê tilyakê bûye û bi xurtî hewl dide ku hişyarike çêbike di qada mibtelatiyê de. and he is heavily involved in bringing awareness and support to the world of addiction.
Şahînê Bekirê Soreklî (Shahîn Bekir Soreklî/ Chahin Baker), nivîskar û rojnamevanek kurd e ku nuha li Australya dijî. Ew di sala 1946an de li gundê Mezrê li devera Kobanîyê li welatê Sûrya (Kurdistana binxetê) ji day bû. Ji dawiya meha 10emîn ya sal 1968 ve li Australya bi cîh bûye. Di navbera salên 1974 û dawiya 1977an de li Zanîngeha Maquireyê xwendiye. Ji sal 1978 ta dawita sal 2014 bo wezareta perwerdeya herêma New South Wales di kar de bûye. Sal 1979 bûye serokê yekemîn rêxistina Kurdî li Autralya û ji bo şeş salan serdariya rêxistinê kiriye. Di nav salên 1982-1983 an de, bernameyek radyoy ya hefteyî bi zimanên kurdî û înglizî li ser radyoya 2SER FM diweşand. Ji sal 1985 ta nîvê sal 2015 birêveberê bernameya kurdî bûye, di Radyo ya SBS ya australî de (Servîsa Weşanên Taybet). Bi dehan çîrok, gotar û helbestên wî di rojname û kovarên kurdî de hatine weşandin.
Jiyana wî ya nivîskarîyê.
Nivîskariya Şahîn di salên 1970yan de li Sydney dest pê kir. Yekemîn nivîsar û gotarên wî bi zimanê înglizî bûn. Dû re çend berhemên bi E’rebî û Almanî jî nivîsandin. Dawiya salên 70yan rojname, kovar û pirtûkine bi zimanê kurdî ji Ewropayê gihîştin wî. Bi encama xwendina wan û bandora wêjeya almanî li wî, dil xwazt bi kurdî binivîsîne (wek ew dibêje), bi taybetî dema wî çîrokên ligor asta demê û zimanên din di nav yên Kurmancî de nedîtin, lê kêşeya li pêş ew bû ku wî bi zimanê makî perwerde nedîtibû, wek hemî Kurmancan; divabû xwe fêrî rêzimaniya kurdî bike. Şahîn çend berhemên gramera Kurmancî ji dostan bi dest xistin, yek ji wan ji hinek jimarên HAWARê pêk dihat, ji birêz Hemreş Reşo li Almanya. Şahîn xwe bi dirêjiya mehan, her ku fersend hebû, da ber xwefêrkirina rêzimaniya Kurmancî û xwendina berhemên di dest de hebûn. Zanibûna bi rêzimaniyên Înglizî, Almanî û E’rebî meraqa li rêzimaniya Kurmancî û rastnivîsê li nik wî zêdetir kir.
Berhemên wî yên destpêkê helbest, gotar û kurtechîrok bûn. Ji berhemên çîrokî wî di nav hefteyên dawîn yên sala 2018 de beşên ji naveroka 39an danîn ser malpera xwe ya Facebookê.
Axirlû () gundekî ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî Serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 66 kes (17 malbat) bû.
Axmezara Kurd () gundekî ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî Serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016 de, nifûsa wî 134 kes (25 malbat) bû.
Bobilava () gundekî ser bi navenda bajarê Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1200 kes (290 malbat) bû.
Badkî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 827 kes (226 malbat) bû.
Bala kerîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 90 kes (22 malbat) bû.
Bestam () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 681 kes (155 malbat) bû.
Bendlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 89 kes (23 malbat) bû.
Behêstan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 49 kes (14 malbat) bû.
Bîg devrîş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 444 kes (89 malbat) bû.
Cîlqova () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 14 kes (3 malbat) bû.
Çoris () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.081 kes (450 malbat) bû.
Çûmran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 77 kes (15 malbat) bû.
Çîr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (5 malbat) bû.
Çîr kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Damdama () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 396 kes (68 malbat) bû.
Dil kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Devird axac () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 32 kes (6 malbat) bû.
Dûzan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 32 kes (9 malbat) bû.
Deveoxlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 17 kes (4 malbat) bû.
Dizechatem xan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 279 kes (69 malbat) bû.
Ebas bilaxî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 84 kes (19 malbat) bû.
Elîabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 56 kes (11 malbat) bû.
Fêyzabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 106 kes (30 malbat) bû.
Guriş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 139 kes (30 malbat) bû.
Guzdegen () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 61 kes (15 malbat) bû.
Hacî ehmed kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 236 kes (63 malbat) bû.
Hacîlar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.291 kes (370 malbat) bû.
Hosêyn abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 177 kes (35 malbat) bû.
Kûsî Jî Dikarin Bifirin ji yek berhemên, derhênerê kurdi Irani Bahman Ghobadi ye.
Çîroka Fîlmê.
Çîrok di beriya şerê navbera Îraq û Emerîkayê biqewime di kampeka penaberiyê li ser tixûbênÎraq û Tirkiye yê derbas dike. Soranê 13 salî ye û ew jî mîna gelek hevalên xwe yên kampê malbata xwe di şer de wenda kiriye. Soran di nav gel de bi navê Satelayt tê nasîn û ji Emerikayê pir hez dike. Rojên xwe bi tamîrkirina televizyonan û bi serêkatiya zarokan derbas dike. Her wiha ji ber ku çend hevokên ingilizî dizane nûçeyên biyanî yên derbarê şer, ji gel re werdigerîne kurdî. Soran di nav gel de her wiha di nava zarokan de pir tê hezkirin.
Soran û hevalên xwe mayinên di nav erdê derdixînin û wan difroşin. Rojeke keçeke bi navê Agrîn tê kampê. Agrîn 14 salî ye. Ew zarokê wê û birayê wê ji Helebçeyê hatine vê kampê.
Hosêyn beglû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 417 kes (97 malbat) bû.
Hemzîyan sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Hemzîyan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 94 kes (23 malbat) bû.
Îsmaîl kehrîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 181 kes (48 malbat) bû.
Îdlûyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 37 kes (5 malbat) bû.
Îdlûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 30 kes (7 malbat) bû.
Kamil abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 380 kes (79 malbat) bû.
Kesyan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 248 kes (79 malbat) bû.
Kefîl rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 126 kes (25 malbat) bû.
Korabilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 100 kes (14 malbat) bû.
Merqişe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 260 kes (57 malbat) bû.
Mîrza hisam () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 132 kes (29 malbat) bû.
Nelbend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 194 kes (54 malbat) bû.
Pîryadêgar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 232 kes (46 malbat) bû.
Qarnîyarîx () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qere tepe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qere kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1018 kes (242 malbat) bû.
Qere kehrîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 175 kes (43 malbat) bû.
Qizilce gul () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 23 kes (7 malbat) bû.
Qimişkan sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 92 kes (24 malbat) bû.
Qimişkan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qenat baqir bêyk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 442 kes (104 malbat) bû.
Qenat mîrza celîl () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 602 kes (144 malbat) bû.
Qûçaş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Qurul sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 217 kes (51 malbat) bû.
Qurul olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 230 kes (41 malbat) bû.
Quzlî xanye () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Saxtiman () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Salteh () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Salokelo () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 319 kes (56 malbat) bû.
Şito () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 55 kes (16 malbat) bû.
Şeker bilaxî olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 48 kes (10 malbat) bû.
Şorce hosyn aba () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1 kes (1 malbat) bû.
Şor kehrîz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (6 malbat) bû.
Şorik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 241 kes (38 malbat) bû.
Şirîn bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 591 kes (101 malbat) bû.
Tahir abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 382 kes (77 malbat) bû.
Xanqa () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 792 kes (167 malbat) bû.
Yetîm oxlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 114 kes (30 malbat) bû.
Yûsif kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 42 kes (9 malbat) bû.
Osman Aydin (20'ê reşemiyê, 1944) parêzer û nivîskarekî kurd e. Li gundê Himan a bajarê Mezrayê navçeya Depê hatiye dinê.
Di sala 1971'an de Fakulta Hukuk li Stanbolê xilaskirîye.
Di sîyasete Kurdistanê de (bakur) xebatên grirîng kirîye. Hevalê Dr. Şivan e. Ew ji sazkarê Partiya Demokrata Kurdistan Li Tirkiyê (T-KDP). Gelek caran ket hepse. Li eskerîye, rutba wî serbaziyê jê girtin û wek neferekî eskerî kir. Sala 1982 ket hepsa Dîyarbekir ê û Dadgehe Dîyarbekir ê (Diyarbakır 1 nolu Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi) 8 sal ceza dayê. Sala 1992 de Weqfekî Elman (Hamburger Stiftung für politisch Verfolgte) ew anî Elmanya yê.
Zengelan sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 581 kes (141 malbat) bû.
Zengelan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara Çaypareyê li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 326 kes (89 malbat) bû.
Khandachakra, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Chhayanath Rara, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 20.078 kesî
Myanglung, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 19.659 kesî
Chandannath, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 19.047 kesî
Dharmadevi, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 18.235 kesî
Panchkhapan, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 17.521 kesî
Laligurans, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 16.934 kesî
S-500 Prometey çeka parezivanîya ezmanî ya Rûsî ye. Ev çek ji alîyê kompaniya Almaz-Antey hatiye çêkirin.
Eksport/ Berhemanîn.
Piştî peymana S-400-a ku di Çirî 2017-an de hat îmzekirin, Dewleta Tirk ji bo stendina pergala mûşekî S-500 eleqedar kir. Li gorî Serokkomarê Tirk Recep Tayyîp Erdogan, Tirkiye amade ye ku di pêşerojê de di kirîna S-500 bifikire.
Zakaria an jî Zekeriya Ebdulla () stranbêjekî kurd e.
Zekeriya Ebdulla li Hewlêrê li Kurdistanê hatiye dinê, di zaroktiya xwe de piraniya dem û heza xwe bi muzîkê re derbas kiriye. Ew di malbatekê de mezin bû ku muzîk wek hogira herî xwe ya mezin qebûl dikir.
Di sala 1993ê de koçbarî Swêdê bû û dest bi karê muzîkê kir, her li wir bi stranbêjîn navdêrên kurd re dest bi jenîna Kîborê kir. Di sala 1998ê de yekemîn albuma xwe "Tu Hatî" weşand û ev albuma wî bû pira wî ya ku jê ve derbasî cîhana muzîkê bû û karibû navê xwe li wir bide bihîstin.
Sala 1999ê albuma xwe ya bi navê "Bigerrêwe" weşand, piştire karên xwe pêşvetir birin û bi riya weşandina albuma "Dayê" di sala 2001ê de bêtirî milyoneka alîgirên kurd li xwe civandin. Piştî vê yekê jî berdewam pêşve çûye, bi awakî ku her dema bixwaze dikare pir alîgiran li dorên xwe bicivîne.
Sala 2002ê albuma xwe ya silverî ya bi navê "Rojgar" weşand û bala hemû alîgirên muzîka Kurdistanê kişande ser xwe. Bi riya vê albûmê pir alîgirên wî li Kurdistanê çê bûn. Di vê albûmê de 14 stran hene, herweha stranên "Netbinim" kire vîdeoklîpe li Stenbolê, pişti wi strana "Rojgar" û "Tunazaneke" li Amedê wênêgirt.
Baweriya Zakaria tenê bi stêrikbûyinê nehatiye û albuma "Têlînaz" jî di sala 2004ê de weşand ku bû albuma zêrîna Zakaria û li Kurdistanê sê milyon kopiyên wê hatine çapkirin. ev albûm bi aweyeka pir cwan hat amadekirin û 15 strana di nav da hene. Styla stranên vê albûm Arabesk û Pop bu. Videoklipa "Têlînaz" li Stenbolê bi alîkarîa sedan danser (semaker) hatbû çêkirin û Televizyona tirkî'jî ev vîdeoklip weşand.
Pîştî propaganda medyayî ku Zakaria tawanbar kiribu bi bazirgan û ku Zakaria xemxura karê huneriya xwe nebû, Zakaria bi albûmeka nû bi navê "Gencî pîr" welamen wan rexnegir da. Ev albûm li 2007ê hat belavkirin. Ji 12 strana tinê strana "Gûllê" hat klipkirin li Stenbolê û Kapadokyaê. Di nav vê albûmê wekê albûma "Têlînaz" teknîkeka bilind ya deng hatibû bi kar anîn.
Raskot, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 16.272 kesî
Tilagupha, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 15.766 kesî
Jiri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Bagmatiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 13.638 kesî
Madi, Sankhuwasabha, bajarekî welatê Nepalê ye û li Herêma Jimare 1 (Province No 1) de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 14.470 kesî
Tripurasundari, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.104 kesî
Bob Truel programvaneke komputerê ye. Wî bi Rich Skrenta, Bryn Dole, Chris Tolles û Jeremy Wenokur re, di salan 1998an de Open Direcroty Project avakir.
Ew hîn nîv-avakerek (yek ji avakeran) e û di Topix.netê de dixebit e.
Thuli Bheri, bajarekî welatê Nepalê ye û li herêma Karnaliyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.370 kesî
Xelata Bob Morane () xelatek wêjeyî ya fransî ye ku ji 1999 ve tê dayin. yekem car Xelat vedigere destpêşxeriyek Marc Bailly û Navê xelatê bi karakterê Bob Morane ve têkildar e, yê ku yekem car serpêhatiyên xwe di romanên Henri Vernes de behis kirî û yên ku li deverên sînorî û xaçerêzên honaka zanistî, fantezî, fantastîk, handar û romana sîxuriyê de bi çavên xwe dibînin. Li gorî vê Xelata Bob Morane ji bo berhemên di van janran de tê xelat kirin. Ji ber ku Bob Morane ji bilî roman û rêzefîlmên wêneguhêzê, serlehengê rêzeyeke xêzeroman ya navdar bû, xelat ji bo xêzeromanan carinan jî dihat dayîn.
Lîsteya xelatgiran.
Colin Marchika ji bo "Aux portes d’Aleph-deux"
Axbaş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 413 kes (61 malbat) bû.
Axbilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 652 kes (165 malbat) bû.
Axçe qişlaq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 408 kes (71 malbat) bû.
Axdaş xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 360 kes (84 malbat) bû.
Axaşlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 673 kes (129 malbat) bû.
Axasî Kendî () gundekî ser bi navenda bajarê Xoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî du kes (1 malbat) bû.
Axbilax sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 679 kes (109 malbat) bû.
Axbilax olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 600 kes (104 malbat) bû.
Axtorpax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bû.
Alqoyrûq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 158 kes (35 malbat) bû.
Richard "Rich" Skrenta programevaneke komputerê, û weşînereke ku di salan 1982 da yekemîn virusa komputerê Elk Cloner li makîneyên Apple II de peyda kir.
Navbera salan 1989 û 1991an da ew bi Amiga Unix re ser Commodore Business Machines kar kir.
Navbera salan 1991 û 1995an da ew li Unix System Labs da û ji salan 1996 heta 1998an IP-level encryption bi Sun Microsystems kar kir.
Skrenta demek din Sun berda û yek jî avakeran Open Directory Project bû.
Ew hîn li rêza ODPê de û lêgerînan Netscape, Muzîka AOL, û Bazarê AOL dixebit e.
Têkiliya xwe da VMS Monster, berî MUD bû, ji bo VMS. VMS Monster bestlêrabûnê bo TinyMUD e.
Salan 1989da ew destbi xebatê listek wek minandina listîkwanê çêkir. Di salan 1994an de listikeke bi navê "Olympia" dan-bo-listik ji aliya Shadow Island Games çêkir. Ew hîn CEOê rojane bo Topix.net e.
Almalû () gundekî ser bi navenda bajarê Xoy li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 919 kes (219 malbat) bû.
Abatî () gundekî ser bi navenda bajarê Xoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (22 malbat) bû.
Agrîbûcax () gundekî ser bi navenda bajarê Xoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 945 kes (191 malbat) bû.
Arifabad () gundekî ser bi navenda bajarê Xoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (5 malbat) bû.
Cemal Kutay (jdb. 1909 li Qonyeyê; m. 5ê sibata 2006an li Stembolê) dîroknas û nivîskarekî tirk bû.
Cemal Kutay ji aliyê bavê xwe ve bi eslê xwe Kurd e û ji aliyê diya xwe ve jî Tirk e. Bavê Cemal Kutay, Tahir Muhlis Kutay, dadger û neviyê Bedirxanê Evdalxan bû. Di nav tiştên din de, wî li Qonye, ku Cemal Kutay ji dayik bû, xebitî. Diya wî Süreyya Xanim ji Dimetoka rojavayê Thrakyayê, îro Didymoticho li Yewnanistanê tê. Cemal Kutay yek ji heft zarokan bû. Di 13 saliya xwe de bavê xwe winda kir. Li Stenbolê Dibistana Navîn a Kadiköyê qedand.Di navbera 1924 û 1928an de li ajansa nûçeyan Anadolu Ajansı xebitî. Di sala 1928an de ew diçû Enqereyê ji bo xebatê û di rojnameya Hakimiyet-i Milliye de dest bi xebatê kir. Dûv re wî û kes ên din li Konya rojnameya Yeni Anadolu Gazetesi (Rojnameya Anatolyaya Nû) weşandin. Wî di gelek rojname û kovarên wekî Zaman Dergisi ji Qonye û Halk Gazetesi û Millet Dergisi ji Stembolê de jî nivîsî.
Pirtûka wî ya yekem di 1935 de hate weşandin. Kutay di serî de li ser mijarên dîrokî nivîsand. Di gotaran de nêrîna wî ya populer jî hatiye rexne kirin. Tê gotin ku ew dudilî nebû ku belgeyên dîrokî sererast bike an paşguh bike.
Cemal Kutay ji xeynî tirkî, bi erebî, farisî û fransî jî dizan bû. Sala 1944 Cemal Kutay bi Melahat Günan re zewicî, ​​ku ew ji neviyên penaberên ji Rumelya bû, ji Niğde. Pênc zarokên wan bi hev re hebûn.
Mîr Ceferê Dasinî (z. ?, m. 841) kurê Mîr Hesenê Dasinî ye.
Leif Erikson, Leiv Eiriksson an jî Leif Ericson (jdb. li dora 970 li Îslenda, m. li dora 1020) gerokê Norsî yê ji Îslenda de bû.
Ew tê fikirîn ku ew yekem Ewropî ye ku tê zanîn lingê xwe avêtiye parzemîna Amerîkaya Bakur (ji xeynî Grînlenda), bi qasî nîv hezarsalî berî Krîstofor Kolumbus. Li gorî destanên îslendî (Íslendingasögur), wî li Vinland, ku bi gelemperî wekî perava Amerîkaya Bakur tê şîrove kirin, niştecihiyek norsî ava kir. Vê guman berdewam dikin ku çareseriya ku ji hêla Leif û ekîba wî ve hatî çêkirin bi bermahiyên wargehek Nord a ku li Newfoundland, Kanada, bi navê L'Anse aux Meadows hat dîtin û ku dagir kirî ve girêdayî ye. 1000. Piştra delîlên arkeolojîk destnîşan dikin ku Vinland dibe ku deverên li dora Kendava St. Lawrence û cihê L'Anse aux Meadows cihê îstasyona tamîrkirina keştiyan bû.
Leif kurê Erikê sor bû, damezrênerê yekem rûniştina Norman li Greenland û Thjodhild (Þjóðhildur), her du bi eslê xwe Norwecî. Cihê jidayikbûna wî nayê zanîn, lê ew tê texmîn kirin ku ew li Îslendayê zayîn bû, ya ku vê dawiyê ji hêla Norsiyan ve bi taybetî ji Norwêcê hatibû kolonî kirin. Ew li milka malbatê Brattahlíð li niştecihê rojhilat li Grînlenda mezin bû.
Tore navend e ji boy demarexaneyên bînînê.
Xaneyên çîlkeyî (bi îngilîzî: "rod cells") corek ji ronahiyewergirên çavê mirov e.
Ronahiya hawirdor di korniye û hawêneyê de tê şikestin û tîroj li ser toreyê tên tîşkokirin. Çîna toreya çav, jo boy wergirtina ronahiyê, demarexaneyên taybet, ango ronahiyewergir lixwe digire. Ronahiyewergir hestewergirên ji boy hestê bînînê ne. Du cor ronahiyewergir di çîna toreyê de cih digirin. Yek ji wan xaneyên çîlkeyî ne, a din jî xaneyên qoçekî (bi îngilîzî: "cone cells") ne. Ev herdu cor hestewergir navên xwe ji şêweyên xwe digirin.
Xaneya çîlkeyî di ronahiya kiz (lawaz) de jî dikare çalakiya xwe bidomîne.Di her çavek mirov de ji 100 mîlyonê zêdetir xaneyên çîlkeyî cih digire. Xaneyên çîlkeyî dişibin şivê darê, loma vî navê lê kirine. Xaneya çîlkeyî ji du beşên serekî pêk tê, beşa navî û beşa derve. Beşa navî endamokên xaneyê yên wekî mîtokondrî, rîbozom, dezgeha Golgî, navik hvd lixwe digire. Beşa derve taybet e boy wergirtina ronahiyê. Beşa derve ya xaneya çîlkeyî de, parzûna xaneyê qatên bi şeweyê xeple (dîsk) pêk tîne. Bi vî awayê rûyê parzûnê hê firehtir dibe ji boy mijîna ronahiyê. Di nav xepleyan de pîgmenta rodopsîn cih digire. Rodopsîn corek ji proteînên heste ye ko boyax (pîgment) lixwe digire û enerjiya ronahiyê vediguherine sinyalên elektrîkê. Rodopsîn ji proteînek bêreng a bi navê opsîn û 11-cis-retînal(11-cis-retînaldehîd) pêk tê. 11-cis retînal pîgment lixwe digire. Retînal ji vîtamîna A çê dibe.
Çalakbûna xaneyên çîlkeyî.
Enerjiya ronahiyê ya fotonan rodobsînê hildiweşîne.
Di tariyê de opsîn bi retînala cis-11 ve tê girêdan û rodopsîn çê dibe. Gava girêdan rû da îcar molekula GMP(guanozîna yek fosfatî) cogên îyonên li ser parzûna xaneya çîlkeyî ve dike. Iyonên sodyumê dikevîn nav xaneyê. Ev rewş wekî berevajîbûna cemsergeriyê (bi îngilîzî: "depolarization") tê bi navkirin. Xaneyên çîlkeyî di demên berevajîbûna cemsergeriyê de demareguhêzer a bi navê glutamet (bi îngilîzî: "glutamate") der dide. Xaneyên çîlkeyî bi xaneyên ducemserî ve bi navbeynkariya gehînkeyê girêdayî ne. Glutamet li ser parzûna xaneyên ducemserî de cemsergeriya hîper (bi îngilîzî: "hyperpolarization") ava dike. Bi vê awayê rê li ber demarexaneyan ve tê girtin ko sinyalên bînînê bişînin xaneyên girêk. Loma mirov di tariyê de tiştek nabîne.
Gava çav bi ronahiyê ve rûbirû dimîne, 11-cis-retînal a beşa rodopsînê ji aliyê fotonên ronahiyê ve tê guhertin boy all-trans-retînalê. Ev rewş mîheng û şeweyê rodopsînê diguherîne. Guherîna rodopsînê bandor li ser cogên sodyumê yên li ser parzûna beşa derve ya xaneya çîlkeyî dike, cogên sodyumê tên girtin. Bi vî awayê bargeya elektrîkî ya nav xaneyê û derveyî xaneyê diguhere. Xaneya çîlkeyî dikeve rewşa cemsergeriye û derdana demareguhêzer (glutamet) tê sekinandin. Bi kêmbûna glutametê, cemsergeriya xaneya ducemserî hildiweşe. Îcar ji xaneya ducemserî demareguhêzer tê derdan. Xaneyên ducemserî bi xaneyên girêk (xaneyên ganglîon) ve girêdayî ne, loma demareguhêzer li ser xaneyên girêk bandor dike û erkê kar dide destpêkirin. Sînyalên bînînê tê şandin boy tûkila mejî. Herwisa bi guherîna rodopsînê opsîn ji retînalê diqete û bêreng dimîne ev rewş wekî rengbirin (bi înglîzî: "bleaching") tê navkirin. Xaneyên çîlkeyî di dema rengbirinê de bersîva ronahiyê nadin û çalak nabin. All-trans-retînal ên ji opsînê diqetin, an tên enbarkirin an jî tê guhertin boy 11-cis-retînal, paşê boy ji nû ve çêkirina rodopsînê, tê şandin boy xaneyên çîlkeyî. Xaneyên çîlkeyî di tariyê de cardin ji opsîn û 11-cis-retînalê rodopsîn çê dike.
Hestiyariya xaneyên çîlkeyî ji boy ronahiyê gelek zêde ye, bi gelemperî xaneyên çîlkeyî ne li navend lê li derdora navenda toreyê de zêde ne. Xaneyên çîlkeyî ji boy bînîna çêweyî (herdu kêlekên çav) û binîna di ronahiya kiz (lawaz) de tên bikaranîn. Di mejî de têgihîştina bînîna reş û spî an jî gewr ji aliyê xaneyên çîlkeyî ve tên rêkxistin.
Nexweşî.
Babekan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 505 kes (100 malbat) bû.
Baxderiq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 828kes (195 malbat) bû.
Baxreceb () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 127kes (23 malbat) bûn.
Kawûs Mîlanî (bi farsî: کاووس میلانی) hunermendekî kurd e ku di 22ê tebaxa 1964ê de li gundê Daylan Kendî bi ser Puldeştê ve hatiye dinyayê.
Kawûs Mîlanî, dengbêjekî navdar e. Nav û dengê wî, li nava kurdan belav bûye. Li nava kurdên kurmanc yên Iranê hemo kes ewî dinase û guhdariy kilamên wî dike, taybetiya herî balkêş a vî dengbêjî, hêdî hêdî û bijarteyî kilamstrêna wî ye. Zimanê wî, tama kilamên Serhedê dide, Hiş û zêhna bihêz û dengê xweşe wî, di nava dengbêjên devra xwe de, cihêrengî ye. Herkesê ku ji kilamên dengbêjan zêde fêm neke jî, gava li Kawûsê Mîlanî guhdarî bike, bêguman tê navêrok û wateya kilam û stranê jî baş fêm bike. Zimanekî zîz û zelal heye.
Dengbêj Kawûs Mîlanî jî, wekî gelek dengbêjên navdar daye ser rêya hunermendên mezin yên mîna Evdalê Zeynikê, Şakiro û hwd. Hem berhemên xwe bi terz û şîweyeke baş divehûnit û dibêjît û hem jî berhemên dengbêjên bi nav û deng yên hevdemên xwe straye. Herwakî me amaje pê kir ew bi giranî jî ketiye binê bayê dengbêjiya herêma Serhediyan.
Ew sala 1964 li gundê Daylankendê yê ku ser bi bajarê Poldeştê ye hatiye dinyayê. Kawûs Mîlanî kurê Simaîl kurê Tahir kurê Ceho kurê Emê kurê Îsa kurê Sîyaro kurê Mirov ji eşîra Miroyî êla Milan e. Kawûs dibêje: Ez li ber Radyoya Êrîvanê mezin bûme, min her tim guhdariya vê radyoyê dikir û kêfa min gelek dengê Şeroyê Biro, Karapêtê Xaço û Reşîdê Baso re dihat, ez gelek kilamên wan dengbêjên bi nav û deng dizanim. Kawûs sî sal berî niha li devera Makuyê koç dike û tê bajarê Urmiyê û li vê derê cîwar dibe. Ewî heta niha zêdetir li 12 kasêt kilam û stranên dengbêjên mezin û yên xwe qeyd û tomar kirî ye. Kawûs Mîlanî bi caran beşderî bername û programên tilivîzîyonên kurdî bû ye û bi dengê xweşe xwe sa gelê xwe lawjê û stran gotiye. Dengek zelal û çiyayî heye, mûzîkê baş dinase û zanistiyeka wî ya baş li ser muzîka kurdî heye. Kilamên wî di dîlan û govend, şahî û xweşî, dawet û cejnan de tên guhdar kirin.
Kawûs Mîlanî şêir û helbestan jî dinvîse. Kawûs gelektir ji 250 beyt helbest li ser evîna Mem û Zînê vehûnaye, malbata Kawûs piranî hunerdost û hunerperwer in. Lawê wî yê mezin tembûrjen e û kurekî wî din jî heye ku xwediyê dengekî xweş e û dixwaze wekî bavê xwe bibe dengbêj. Dengbêj Kawûs beşdarî çendîn mîhîrcan û fistîvalên Kurdî li nav welêt û darweyî welêt kiriye û gelak xelatên bi nirx û qîmet jî vergirtîye. Dengê wî dengbêjî dengxweş li radyoya Urmiyê u Tehranê û medyayên din ên kurdî tê weşandin.
Kawûs Mîlanî dibêje: dengbêjiya min li nava gel da bi kilama “Gewrê” despê kir û bi vê kilamê da ez navdeng bûm. Di sala 1986/1987an (1365ê koçî) da li zozanê Çilkaniyê ku li devera Qeleniyê da ye, em tewî keç û bûkên êlê diçone pincarçinîyê. Kilama “Gewrê” min hingê çêkir û got. Di sala 1992/1993an (1371ê koçî) da min kasêtek tomar kir û kilama “Gewrê” jî li nava evê kasêtê hate weşandin. Ew kilama li nava gel da bi başî hate pêşvazîkirin û pejirandin. Bo cara ewil televîzyona Ûrmiyê bangî min kirin û li bernama “Diyar bi diyar” da hate weşandin.
Zanîngeha Federal a Goiásê (bi portûgalî: "Universidade Federal de Goiás") zanîngeha dewletê ya Goiâniayê ye.
Di sala 1960an de hat damezirandin.
Bayram kendî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 209 kes (50 malbat) bûn.
Bextiyaran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 258 kes (62 malbat) bûn.
Bedel abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 9256 kes (2581 malbat) bûn.
Bedelan xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 569 kes (110 malbat) bûn.
Berde raş sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 199 kes (30 malbat) bûn.
Berde raş olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 471 kes (87 malbat) bûn.
Berjivik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 308 kes (54 malbat) bûn.
Bozgûş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 177 kes (41 malbat) bûn.
Betçî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 56 kes (15 malbat) bûn.
Bilban () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 306 kes (63 malbat) bûn.
Bilsor sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.005 kes (186 malbat) bûn.
Bilsor olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 485 kes (87 malbat) bûn.
Bûlamaç () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 399 kes (97 malbat) bûn.
Bûylapûş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 238 kes (40 malbat) bûn.
Beyanlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 354 kes (58 malbat) bûn.
Bîzinde () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 541 kes (161 malbat) bûn.
Bîlevar xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1139 kes (381 malbat) bûn.
Ceferabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 21 kes (10 malbat) bûn.
Ceng ser () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 230 kes (41 malbat) bûn.
Çalîyan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 651 kes (135 malbat) bûn.
Çavş qolî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 578 kes (120 malbat) bûn.
Çeqmaq xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 319 kes (67 malbat) bûn.
Çêşme êvoxlî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 159 kes (40 malbat) bûn.
Çekmezer () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 490 kes (85 malbat) bûn.
Daşpesek () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 50 kes (14 malbat) bûn.
Delcilî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 250 kes (62 malbat) bûn.
Demdem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 62 kes (12 malbat) bûn.
Dembekî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 175 kes (34 malbat) bûn.
Dîbek xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 124 kes (24 malbat) bûn.
Dîzec elend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.038 kes (171 malbat) bûn.
Dîzec betçî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 173 kes (46 malbat) bûn.
Dîzeca Cemşîdxan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 498 kes (102 malbat) bûn.
Dîzec morteza xan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 785 kes (167 malbat) bûn.
Dîzec hîrik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 363 kes (87 malbat) bûn.
Ehmed abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.149 kes (236 malbat) bûn.
Mala Wiyalî (wî alî), perçeyek ji Mala Êlî Seyda Mistefayê ye. Ew mal, eslê xwe ji gundê Qurqurik'ê hatiye. Li piraniya vê malê li gundê Qûrqûrikê man e, û îro jî hîna wekî Mala Îmamê tên nasîn. Seyda Silêmanê Îmamê kesekî navdar ê û ji vê malê ye. Seyda Silêman, li derûdorê xwe wekî mirovekî zana dihate dabilandin.
Ew heman demê de, dengbêjekî sereke yê baweriya Elewîtî, û merivekî ser girane. xwediyê hin besteyên xurt li ser baweriya Elewîtî ye. Mala Îmamê û Mala Wiyalî hîna jî wekî meriyên hev piştgiriya hev û dû dikin. Piştî Zagona Paşnav dayînê Mala Îmamê bi Paşnavê "Şahîn", Mala Wiyalî jî bi paşnavê "Yılmaz" hatin tomar kirin
Mala Êliyê Seyda Mistefayê koçber jî daye derveyî Kûpik'ê. Hindik ji wan, li Têrcan, Gimgim, Stenbol, Eregliya Zonguldak'e û hin jî li bajerên din bi cîh bûne.
Ji vê malê, meriyê herî binav û deng Seyda Mistefa bi xwe ye. Eşq û evîna wî û dildara wî Axçe, li derûdorê pîr menşûr e. Ew çîrok wan, wekî çîroka Ferhedî û Şîrînê, wekî Keremî û Eslê tê gotin.
Piştî wî, kesê herî navdar yê vê malbatê, Seyda Beyteş'e. Tê gotin ku ew, jî ji ber fikarên xwe û bangeşên Dewleta Tirk, li hember Serhildana Şêx Saîdê Pîran çek hildaye û di vê buyerê de li gundê Garisan hatîye kûştin.
Di dîroka gûndê Kûpikê de du kesên ku ji zanîngehê destûryar bûne yêk ji vê malê ye. Parêzer Kazım Yılmaz û Dursun Şahin ji yêkemîn nifşên ku zanîngeh xelas kirinê ne. Mala Bavo, Mala Beyteş, Mala Qemer, Mala Welî û kevirên hîmê Mala Wiyalî ne.
Ji Mala Beyteş, kes li Kûpik'ê ne mîne. Wan di salên 50î de ji gund barkirin e û li Têrcanê bi cîh bune û nika mala Seyda Mûslim li ser vê rêç (şop)ê ye.
Ji Mala Qemer jî kes tûne. Ew jî, li Stenbolê û hin bajerên din yên Tirkiyê bi cîh bune.
Gundê Kupikê de ji Mala Êliyê Seyda Mistefayê Tenê Seyda Kekil "(Kekê Bavo)" dimîne. Kekê Bavo jî kesayetî ku wekî kesekî zana tê nasîn e. Ew li ser tradisyon, beyît û meselên gundê Kûpik'ê xwedî agahî û gotinên girîng e.
Mala wan di nava gundî û derûdorê de malbatek gelek henekbaz û bextiyar tên nasîn. Afirandina qerfên de gelekî pêşketî ne.
Ehmed abad fîrûrq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 191 kes (31 malbat) bûn.
Eresî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 120 kes (31 malbat) bûn.
Erîgulu () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 134 kes (29 malbat) bûn.
Estran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.203 kes (341 malbat) bûn.
ETZADîYE () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 90 kes (29malbat) bûn.
Ekber abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.312kes (280malbat) bûn.
Elesreme () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 730 kes (114 malbat) bûn.
Emîr bêyk () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 72 kes (17 malbat) bûn.
Emîne dêh () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 201 kes (44 malbat) bûn.
Ezab xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.575kes (289 malbat) bûn.
Rojhan Beken 1974 Mêrdîn hunermendekî kurd e.
Rojhan Beken 1974'an de wekî zarokê malbateke mêrdînî hat dinê.Dibistane li Serêkaniyê düxini û li Serêkaniyê mezin dibi. Malbata wi Serêkaniyê dijin. Li Zanîngeha Trakyayê beşa perwerdehiyê exwend. Hê li wê zanîngehê komeke muzîkê ava kir. Gelek salan bi muzîkarê tirk Haluk Levent re karê muzîkê domand, di albumên Levent'e stranên ku gotin ê wî bûn cih girtin. Beken, çend sal berê dema kurdî ferq kir dest bi hînbûna wê kir. Yekem albuma wî bi navê "Lawo" derket. Rojhan Beken ku li Stenbolê dijî, "Evîna Azadî" albuma wî ya duyem e.
Berhemekanî hunermend rojhan beken le staylî ROCK da berçaw dekewê. Albomî yekemî ew hunermende zortir le ser EVÎN û babetekanî takekesîye bellam le albomî duhem da ew hunermende zortir le ser meseley nîştimanî dwaye.
Ezet abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.442 kes (229 malbat) bûn.
Esker abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 328 kes (58malbat) bûn.
Elî şêyx () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 210 kes (49 malbat) bûn.
Fenayî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 723 kes (206 malbat) bûn.
Germ dere xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 385 kes (69 malbat) bûn.
Gir navik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.069 kes (175 malbat) bûn.
Girk kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 23 kes (5 malbat) bûn.
Gildûr () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 360 kes (76 malbat) bûn.
Gele piran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 177 kes (31 malbat) bûn.
Gombed () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajarê Xoya li Azerbaycana Rojava ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya sala 2016an nifûsa vî gundî 274 kes (50 malbat) bû.
Mikaîl Aslan, (jdb.1972-) hunermendekê kurd e.
Ew li Dêrsim-Xozatê, li gundê Tawûxê hatî ye dinê. Di temenê deh-salîyê da, digel malbata xwe çû Qeyserîyê. Li sala 1991ê li Zanîngeha Meletîyê dest bi xwandina xwe li pişka matematîkê kir, lê ji ber çalakîyên sîyasî xwandina xwe neqedand. Wî digel hindek ji hunermendên dî yên kurd koma mûzîkê ya Munzurê ava kir û CDîyeka stranan tomar kir. Ew li sala 1994ê mişextî welatê Almanyayê bû. Ew li bajarên Maynzê û Franfurtê dijî.
Ew li Almanyayê jî li ser hunerê xwe berdewam bû, û li destpêkê digel hunermendê tirk Kemalê Dinç kar kir. Lê paştir, li sala 1999ê albûma xwe ya pêşîn, Agerayîs, bi kirmackî weşand. Paşî ew bû maraqdarê mûzîka caz, û digel Dieter Schmalzried û Michael Weil Koma Mikail Aslan ava kir.
Wî li sala 2001ê, li Konserwatura Peter Cornelius ya Maynzê dest bi xwandina gîtar û saksofonê kir, û li sala 2005ê xwandina xwe qedand. Wî li sala 2003ê, albûma xwe ya bi giranî di kevneşopa Elewîtîyê da, ya bi navê Kîlitê Kuo, bi zarê kirmanckî weşand. Hunermendê kurd Ehmed Aslan jî di wê albûmê da digel wî ye.
Bi ser mijûlbûna bi strana kurdî ra, wî ji bo du belgefilmên li ser Anadolê ji bo televizyoyên Almanyayê jî mûzîk çê kir. Wî li 2005ê albûma Mirazê weşand.
Ew stranên xwe pirranî bi zarê kirmanckî dibêje, lê stranên wî yên bi Kurmancî û tirkî jî hene.
Gur beran () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 428 kes (81 malbat) bûn.
Gûgerd xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.989kes (423 malbat) bûn.
Goheran xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.557 kes (543 malbat) bûn.
Gîvran () gundekî ser bi navenda bajarê Xoyê li Azerbaycana Rojava ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya sala 2016an nifûsa vî gundî 907 kes (159 malbat) bû.
Hacet kede xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 160 kes (29 malbat) bûn.
Haşye rûd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.415kes (331 malbat) bûn.
Hebeş sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.209kes (240 malbat) bûn.
Hebeş olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.200kes (260 malbat) bûn.
Hosêyn abad merekan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 22 kes (4 malbat) bûn.
Hesar xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 362 kes (64 malbat) bûn.
Hesar sofla xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 202 kes (46 malbat) bûn.
Hesar qeretepe xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 124 kes (27 malbat) bûn.
Hêyder abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 177kes (40 malbat) bûn.
Hedir xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 129 kes (24 malbat) bûn.
Hestecûk xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 584kes (101 malbat) bûn.
Hendevan rehal xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 324 kes (71 malbat) bûn.
Hendevan fîrûreq xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.149 kes (166 malbat) bûn.
Îsmeîl kendî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 21 kes (8 malbat) bûn.
Îxdire () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 71 kes (11 malbat) bûn.
Îmamkendî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 240 kes (64 malbat) bûn.
Kapot xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 758 kes (127 malbat) bûn.
Ketenlûyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 26 kes (4 malbat) bûn.
Ketenlûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 42 kes (10 malbat) bûn.
Kurdnêşîn () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 525 kes (129 malbat) bûn.
Kergûş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 594 kes (113 malbat) bûn.
Keşik zer xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 154 kes (32 malbat) bûn.
Kefçrîn () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 562 kes (82 malbat) bûn.
Kilet sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 485kes (87 malbat) bûn.
Kilet olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 292 kes (50 malbat) bûn.
Kilvanûs () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.072 kes (270 malbat) bûn.
Kilûs () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 106 kes (19 malbat) bûn.
Kilîsa rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 20 kes (4 malbat) bûn.
Kem () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Kotan abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 549 kes (107 malbat) bûn.
Kûçek rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 215 kes (40 malbat) bûn.
Kurtî rûsta () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 863 kes (181 malbat) bûn.
Mihemed şilî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 31 kes (9 malbat) bûn.
Mîxin () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.306 kes (229 malbat) bûn.
Merakan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajarê Xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 854 kes (199 malbat) bûn.
Mistefa abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 93 kes (21malbat) bûn.
Mizefer abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 289 kes (64 malbat) bûn.
Mela îsmaîl xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 125 kes (15 malbat) bûn.
Mela cinûd xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 777 kes (144 malbat) bûn.
Memede xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 16 kes (5 malbat) bûn.
Memiş xan xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 261 kes (54 malbat) bûn.
Mehilzan xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 804 kes (200 malbat) bûn.
Mêydan sofl () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 464 kes (136 malbat) bûn.
Mêydan olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 92 kes (23 malbat) bûn.
Mîromer xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.114 kes (176 malbat) bûn.
Necîb abad xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 133 kes (23 malbat) bûn.
Nevayî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 343 kes (89 malbat) bûn.
Orta kendî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bûn.
Parçî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 319 kes (109 malbat) bûn.
Pesik sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.025kes (600 malbat) bûn.
Pekacîk xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.216 kes (298 malbat) bûn.
Pîr kendî xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.220 kes (373 malbat) bûn.
Pîr mûsa xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 544 kes (122 malbat) bûn.
Navdêr an jî nav tiştekî, lawirekî, an kesekî bi nav dike û ji cureyên din cude dike û ew bi navê xwe nêvnas dibe. Navdêr di nav xwe de dibin du par: hevenav û serenav.
Hevenav.
Hevenav navdêrên gelemper in, ango ji yekî bêtir tişt, lawir, an kesan bi nav dike: mirov, hesp, çiya, çem, pirtûk, xanî, karmend, kevir...
Serenav.
Serenav navdêrên taybet in, ango bi tenê tiştekî, lawirekî, an kesekî bi nav dike: Cegerxwîn, Evîn, Çavreş...
Navdêrên xwerû (sade).
Di navdêra xwerû de, tîpên bêjeyê tenê tîpên rayî û resen in, û ti tîp an pirtik bi ser bêjeyê ve nebûne: mal, defter, rê, dê, pê, ker, kevir...
Navdêrên dariştî (pêkhatî, xurdezad).
Ew ji navdêrê xwerû û paşpirtikekê pêk tên û bêjeyekê bi wateyeka nû çêdike ango navdêreka nû ku tiştek an heybreka nû bi nav dike: gavan, şivan, rêvan, karker, nûser, girtî, gundî...
Navdêrên hevbend (hevedudanî).
Ev nav ji du bêjeyên xwerû bi hev dikeve û navdêreka nû û bi wateyeka têvel pêk tîne. Helbet yek ji bêjeyan navdêreka xwerû ye, û dibe ku ew ya dî dîsa navdêreka xwerû be, an rengdêr, hoker, daçek, bernav an rayê lêkerê be: cegerxwîn, serhildan, keskesor, xwînmij...
Renge ku navdêra hevbend ji sê bêjeyên xwerû jî saz bibe: berxwedan...
Renge ku navdêra hevbend ji navdêreka darijtî û bêjeyeka dî pêk were: nêçîrvanî, rewşenbîrî,serokkomar, girtîgeh...
Jürgen Grasmück (jdb. 23ê kanûna paşîn 1940 li Hanau, Hesse; m 7'ê tebaxa, 2007 li Altenstadt) nivîskarekî alman ê romanên tirsnak û honaka zanistî bû.
Grasmück di 1956an de bi kurteçîroka "Atomkrieg auf dem Mars (Şerê gerdîleyî li ser Marsê)" di kovara Andromeda Magazine (Hejmar 69) ya Walter Ernsting de yekemîn pêşandana xwe kir. Sala 1957-an, romana wî ya yekem, "Die Macht im Kosmos" (Hêza li gerdûnê) ku ji hêla Bewin ve hate weşandin. Gelek pirtûkên kredî li pey wî hatin, heya ku kêmbûna karsaziya pirtûka krediyê û zêdebûna pirtûkên romanê ew neçar kir ku xwe ji nû ve bide alî. Wî ji bo Zauberkreis Verlag û di rêzeromanên Ad Astra û Rex Corda de lênûskên roman nivîsand. Wî ji bo Rolf Mauerhardt Verlag rêzeromanên polisye yê Gerry Thook û westernek jî nivîsandiye.
Jixwe di pirtûkên xweyên yekem de wî hêmanên honaka zanistî û tirsê li hev anî.
Qarince xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 167kes (34 malbat) bûn.
Qeraclû xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 49 kes (12 malbat) bûn.
Qirx yaşar () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 233 kes (47 malbat) bûn.
Qere axac sefaye () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 347 kes (61 malbat) bûn.
Qeretepe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 422 kes (93 malbat) bûn.
Qeredaş xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 34 kes (8 malbat) bûn.
Qereşeban xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 705 kes (175 malbat) bûn.
Qere qûş sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 102 kes (28 malbat) bûn.
Qere qûş olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 139 kes (50 malbat) bûn.
Qere gul xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 153 kes (25 malbat) bûn.
Qirîs xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 605 kes (182 malbat) bûn.
Qiz qele xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 839 kes (194 malbat) bûn.
Qizil axil xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 229 kes (36 malbat) bûn.
Qizilce sefaye () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 465 kes (87 malbat) bûn.
Qizil daş sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 76 kes (12 malbat) bûn.
Qizil daş olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 326 bkes (64 malbat) bûn.
Qaşqa bilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 429 bkes (87 malbat) bûn.
Qişlaq xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.311 bkes (322 malbat) bûn.
Qurdêrik sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 354 bkes (80 malbat) bûn.
Qurdêrik olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 675 bkes (132 malbat) bûn.
Qurşaqlû xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 89 bkes (18 malbat) bûn.
Qorqan xoy () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 63 bkes (15 malbat) bûn.
Qorûq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.481bkes (396 malbat) bûn.
Qûzilce () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 97 bkes (20 malbat) bûn.
Qîzevlen () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 226 bkes (41 malbat) bûn.
Qîlelîq () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 645 bkes (98 malbat) bûn.
Qîner sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 360 bkes (57 malbat) bûn.
Qîner olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 184 bkes (30 malbat) bûn.
Razî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 753 bkes (129 malbat) bûn.
Ravyan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 938 bkes (230 malbat) bûn.
Revend () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 236 bkes (52 malbat) bûn.
Rehal () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.056 bkes (234 malbat) bûn.
Serab () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.015 bkes (221 malbat) bûn.
Serabdal () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 371 bkes (91 malbat) bûn.
Selkede () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 979 bkes (206 malbat) bûn.
Seîd abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 3.255bkes (699 malbat) bûn.
Segtilû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 80 bkes (24 malbat) bûn.
Sinet sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 92 bkes (14 malbat) bûn.
Sinet olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 50 bkes (8 malbat) bûn.
Sêyêd tacedîn () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.490 bkes (480 malbat) bûn.
Sînor () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 82 bkes (13 malbat) bûn.
Sîyeh baz () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 2.045 bkes (650 malbat) bûn.
Salih abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 123 bkes (24 malbat) bûn.
Sofî kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 84bkes (22 malbat) bûn.
Şerîf abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 70 bkes (17 malbat) bûn.
Şebanlûyê sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 800 bkes (150 malbat) bûn.
Şebanlûyê olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 390 bkes (82 malbat) bûn.
Şigiftî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 307 bkes (63 malbat) bûn.
Şorab () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 306 bkes (78 malbat) bûn.
Şorbilax () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1,386 bkes (215 malbat) bûn.
Şorik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 354 kes (80 malbat) bûn.
Şîrîn kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 505 kes (112 malbat) bûn.
Şîvan kendî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 289 kes (48 malbat) bûn.
Tarîmîş () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 347 kes (86 malbat) bûn.
Tepe başî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 448 kes (111 malbat) bûn.
Ters abad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 571 kes (110 malbat) bûn.
Teglik () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 942 kes (216 malbat) bûn.
Tûdan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 273 kes (50 malbat) bûn.
Tûre () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 275 kes (78 malbat) bûn.
Var () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 4.808 kes (2500 malbat) bûn.
Veldiyan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.572kes (408 malbat) bûn.
Vîşliq sofla () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 310 kes (91 malbat) bûn.
Vîşliq olya () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 611 kes (160 malbat) bûn.
Xak merdan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 650 kes (141 malbat) bûn.
Xan dîzec () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 587 kes (120 malbat) bûn.
Xanqah () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 460 kes (150 malbat) bûn.
Xencer xan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 330kes (76 malbat) bûn.
Xoymen cedîd () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 112 kes (26 malbat) bûn.
Yarpaqlû () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 499 kes (89 malbat) bûn.
Yarmîqîye () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 357 kes (76 malbat) bûn.
Yezdekan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 254 kes (66 malbat) bûn.
Yûsifabad () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 53 kes (11 malbat) bûn.
Zarêan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Zaxe () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 28 kes (7 malbat) bûn.
Zaviye () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.603 kes (436 malbat) bûn.
Zaviye hesen xan () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1.431 kes (302 malbat) bûn.
Zaviye şêxler () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Zerî () gundekî girêdayê ser bi beşa navenda bajara xoy li Azerbaycana Rojava ya îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara îranê di 2016 de, nifûsa wî 1611 kes (311 malbat) bûn.
Yekbûn navê bestekar, sazkir û stranbêjeke jin a kurd e ku di 1979an de li Stembolê ji dayik bûye. Ew ji Mêrdînê ye û biçûka şeş xwîşk û birayan e.
Di sala 1989an bi awayekî amator dest bi mûzîkê kir, heta sala 1997an bi komek gelek şev, şahî, konser û organîzasyonan de bi awayekî aktîv xebitî. Li Zanîngeha Marmara ya Stembolê di beşa Mamostatiya Mûzîkê, perwerdehiya deng xelas kir.
Berhema wê ya pêşîn, "Nîrwana" (2002).
Di sala 2002yan de bi yekemîn berhema xwe ya solo bi navê “Nirwana” derket pêşberî hezkiriyên xwe. Di vê navberê de tevlî gelek xebatên hunerî bû. Dîsa bi mûzîk û vokalîstiyê tevlî xebatên rêzefilmên “Ihlamurlar Altında", "Esir Kalpler û Asî” bû. Li aliyê din reklam û jenerîkên mûzîkan amade kirin. Ji bo komên dans, muzîkên taybet amade kirin. Berhema wê bi xwe jî di nava de ji gelek berhemên hûnerî re muzîksazî (aranjor) kir.
Berhema wê ya duyem, "Kejê" (2007).
Di sala 2007an de bi duyem berhema xweya hunerî bi navê “Kejê” derket pêşberî hezkiriyên xwe. Ji bo hinek stranan (Were were, Xwezî dîsa, Esir kalpler, Kejê, Yar eman, Nikarim, Haro Baso, Şervana kurd im) klîp kişand.
Ji bo televîzyona Zagros TV li bernameya Mêvan Show derhêneriya muzîkê kir û jenerîk û tûşeyê bernameyê amade kirin. Li TRT Kurdî pêşbaziya deng de "Strana xwe bêje" wek jurî cihê xwe girt. Ser navê Kurdistanê li festîvala Pusan li Başûrê Koreyê bi stranên xwe beşdar bû.
Berhema wê ji bo zarokan, "Zarok" (2013).
Di sala 2013 berhemeke ji bo zarokan a bi navê "Zarok" amade kir û li ser iTunes, Amazon û Musicload belav kir.
Berhema wê ya bi navê "Dilop" (2013).
Her wekî din albûma çaran a bi navê "Dilop" him li Başûrê Kurdistanê him jî li Tirkiyê hate belavkirin û du klîb hate kişandin.
Wêjeya amerîkî wêje ye ku bi piranî bi îngilîzî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîka û mêtingehên wê yên berê hatî nivîsîn an hilberandin. Berî damezrandina Dewletên Yekbûyî, mêtîngehên Brîtanî yên li perava rojhilata Dewletên Yekbûyî yên îroyîn bi giranî ji wêjeya îngilîzî bandor bûn. Kevneşopiya wêjeyî ya Amerîkî bi vî rengî wekî beşek ji kevneşopiya firehtir ya wêjeya îngilîzî dest pê kir. Lêbelê, hejmarek hindik wêje di zimanên koçber ên din de heye û hozên xwecihên Amerîkayê xwediyê kevneşopiyek dewlemend a çîrokbêjiya devkî ne.
Dema şoreşa Amerîkayê (1775-83) ji ber nivîsên ramyarî yên Benjamin Franklin, Alexander Hamilton, Thomas Paine û Thomas Jefferson navdar e. Romaneke destpêkê "The Power of Sympathy" ya William Hill Brown e ku di sala 1791ê de hatî weşandin.
Nivîskar û rexnegir John Neal di serê-nîvê sedsala nozdehem de, bi rexne kirina pêşrewên mîna Washington Irving ji bo texlîdkirina hevpîşeyên xweyên Brîtanî û bandorkirina kesên din ên mîna Edgar Allan Poe, alîkariya pêşveçûna Amerîkayê ya ber bi wêje û çandek yekta kir. Ralph Waldo Emerson pêşengê tevgera transandantalîzmê ya bibandor bû, Henry David Thoreau nivîskarê pirtûka Walden, ji vê tevgerê bandor bû. Pevçûna siyasî ya li ser abolitionîzmê nivîskarên wekî Harriet Beecher Stowe îlham girt. Van hewldanan bi domandina vegotinên xulamanan piştgirî kirin. "The Scarlet Letter" (1850) ya Nathaniel Hawthorne romanek klasîk a amerîkî ye û Hawthorne bandor li ser Herman Melville, nivîskarê Moby-Dick (1851) kir. Di nav helbestvanên mezin ên amerîkî yên sedsala 19an de Walt Whitman û Emily Dickinson tên hesibandin. Edgar Allan Poe nivîskarekî din ê girîng bû ku pir bandor li nivîskarên paşê kir. Mark Twain yekem nivîskarê mezin ê Amerîkî bû ku ji Perava Rojhilata dûr hat cîhanê. Henry James bi romanên mîna "The Portrait of a Lady" (1881) bi naskirina navneteweyî ve gihîşt.
Nivîskarên Amerîkî piştî Şerê Cîhanî yê Yekem hem dilşikestî û hem jî nostaljiya xwe anîn ziman. Kurteçîrok û romanên F. Scott Fitzgerald coşa salên 1920an girt û John Dos Passos li ser şer nivîsî. Ernest Hemingway bi "The Sun Also Rises" û "A Farewell to Arms" re navdar bû; di 1954 de, wî Xelata Nobel a Wêjeyê stend. William Faulkner romannivîsek din ê mezin bû. Di nav helbestvanên Amerîkî de kesayetên navneteweyî jî hebûn: Wallace Stevens, T. S. Eliot, Robert Frost, Ezra Pound, û E. E. Cummings. Şanonivîs Eugene O'Neill Xelata Nobelê stend. Di nîvê sedsala bîstan de, drama ji hêla Tennessee Williams û Arthur Miller ve, û her wiha şanoya muzîkê serdest bû.
Di nav nivîskarên serdema depresiyona mezin de John Steinbeck, nivîskarê "The Grapes of Wrath" (1939) jî hebû.
Tevlêbûna Amerîkayê di Şerê Cîhanî yê Duyem de li ser berhemên wekî "The Naked and the Dead" (1948) ya Norman Mailer,"Catch-22" ya Joseph Heller (1961), û "Slaughterhouse-Five" ya Kurt Vonnegut bandor kir.
Yek ji pêşveçûnên di dawiya sedsala 20an û destpêka Sedsala 21ê de zêdebûna wêjeya ku ji hêla nivîskarên etnîkî, xwecihî û LGBT ve hatî nivîsandin e; paşnûjenî jî di heman serdemê de girîng e.
Avgerm () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 469 kes (105 malbat) bûn.
"Bîra qederê" navê romaneke nivîskarê kurd Mehmed Uzun e. Ev roman di meha çiriya paşîna 1995an de derket û li ser jiyana malbata kurdî ya Bedirxaniyan e. Roman ji 260 rûpelan pêk dihê.
Bira Qederê mêweya hostetîye ya Uzun e û bûye klasîkekê wêjeya cihanê.
Roman bi mirinê dest pê dikê. Roman ji şazdeh wenêyan pêk tê, piştî mirinê êdi wenê dipeyivin. Wenêyên Celadet, malbata Bedirxaniyan li Stembola destpêka sedsalê, herdû şerên cîhanê, rojên surgûnê li welatê xerîbiyê, Xoybûn, Hawara Kurdî ku ji Şamê bilind dibe, jiyan û evînî li Elmanya pîșt șerê yekemîn… Ev tev bi hostayetîyeke wêjeyî û hunerî, bi hevre hatine girêdan.Mehmed Uzun di “Bîra Qederê”’de jiyana Celadet kû ji her alî ve bi xebat, êvin, têkilî, war û her tiştê xwê ve trajîk bû û dîroka malbata Bedirxaniyan, ya bi hesret û keser, bi ax û nalîn dide nîşan.
Şazdeh wenê û şazdeh bêș. Her bêș wêneyê xwe bi geșî û berfirehî șayesar dike. Di destpêka her bêșî de ew wêne bi dîrokên wan ê dema ku tê de hatine girtin û bûyerên wî çaxî bikekit cih digrin.Bi taybetî bûyerên dîrokî nakevine pêșiya jiyana Celadet Bedirxan le belê bergeheke cuda û fireh didine nivîsarê.
Roman ji dayikbûna Celadet Bedirxan û danasîna Bedirxaniyan dest pê dike.Celadet mirî ji dayika xwe dibe û li ser anișka birêke di hewșa kesra wande li Stembolê șiyar dibe û çaven xwe di veke Gerdûnê. Jiyana xwe jî li Surî di birekî de dide. Bi wî awayî roman li ser hevêrkekî ye jiber kû di destpêk û dawiya jiyana Bedirxan de bir heye. Ew bûye metaforek di romanê de. Bir li pey Celadet dice û hukm li qedera Mîr dike. Ji alîye din ve bir bi kurdî sînonîma xêw(memory) e. Bi ve bêje alegorîyek tê naskirin.
Mehmed Uzun di vê romanê de bi çar zimanan kar tîne; zimanekî rewşenbîrî û zimanekî xelqê ji alîyen karaktêran ve jî ew carna bi zimanê xwe dinivîse û carna jî dihele kû Celadet binivise. Gotinê Bedirxan bi nivîseke îtalîk cih digrin û bi vî warî ji cudatir in û xwe bi hesanî didine naskirin. Her çar ziman jî herikbar, zelal û xweş in. Di warê honandinê de, bilind e, di warê bihevxistina hevokan de, bilind e. Ji ber vê yekê, “Bîra Qederê” radeyeke nûye, berhemeke nûjen e, forma wê ya wêjeyî bilind e û bi zimanê xwe ve dewlemend e. Heger em gotinê bihînin ser hizir û temaya vê romanê, em tiştekî nûh, kûr û fireh dibînin, rewşa rewşenbîrên kurd yên berê, bi rengekî berfireh û piralî hatiye honandin û xemilandin. çanda kevnar û hawayê jiyanê li Mezopotamiya, herêmên cuda yên Kurdistanê û sirgûnê mîna rêzefîlmekê bi bîr tîne. Em bi vê romanê, civat û dîroka xwe, derd û êşên rewşenbîrên kurd yên berê û tekoşîna wan ji bo bidestxistina mafê çarenûsî hîn dibin.
Nefî bûn û êșa wêna, biteniya xwe di welatekî cuda û durî axa Kurdistanê, bêçaretiya bo gelen kurd e kû qedereke bêyom li ser aniya wan niviskîri bû, bandore xwe ne bi tenê li ser Celadet Bedirxan heliștîye, Mehmet Uzun kulên dile xwe jî bi zimanê wiya diveguhesê.
Cibran Xelîl Cibran (portreya xwe bi xwe ya çêkirî li dor sala 1911an)
Cibran Xelîl Cibran an Khalil Gibran an jî Kahlil Gibran (z. 6ê kanûna paşîn, 1883 - m. 10ê nîsanê, 1931) nivîskarekî libnanî-amerîkî yê bi nav û deng e.
Cibran li nav darên selwiyê li Bişarêya Libnanê hat cîhanê. Wî li wir dest bi xwendekariya xwe kir lê di 12-saliya xwe de - sala 1895an - koçî Bostona Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê kir.
Di 14-saliya xwe de ew bi tenê vegerî Libnanê daku xwendekariya xwe li Medreset el-Hikmetê kuta bike. Li wir zimanê spehî yê helbestên wî, ku tê de çanda erebî û bandora rojavayî digihin hev, teşe da. Wî du caran li Parîsê nîgarkêşî xwend, dû re vegerî Bostonê û paşî çû New Yorkê û ta mirina xwe li wir ma.
20 salê jiyana xwe ya dawî li Emerîkayê derbaskir û li wir dest bi nivîsîna îngîlîzî kir. Fîlozofê emerîkî yê eslê xwe ji Libnanê nivîskarê ceribandin û romanê, helbestvan û wênasaz Xelîl Cibran 10ê nîsana sala 1931ê de mir.
Cibran ji aliyê bi mîlyonan kesên bi erebî diaxivin, tê naskirin û navûdengê wî ji Rojhilatê Nêz heta deverên dûr belavbûye. Helbestên wî zêdetirî 20 zimanan hatiye wergerandin û tabloyên wî li bajarên herî mezin yê cîhanê hatine nîşandan.
Li dema jîna xwe ew herî zêde wek nîgarkêşek portreyan dihat nasîn û ecibandin û gelek pêşangeh ji bo nîgarên wî li çar hêlên cîhanê hatine lidarxistin. Cibran herwiha gelek ji pirtûkên xwe yên helbestane bi nîgarên xwe neqişandine.
Orşelîm yan Quds (;; bi zimanê misrî yê kevin "Ruşalimum", bi zimanê asûriyan ê kevin "Urusalim" an jî "Urisalimmu"; bi zimanê yewnanî ê kevin "Hiyerosolyma") bajarrekî dîrokî li Filistînê ye. Hem Filistîn û hem jî Îsraîl îdia dikin ku Quds paytextê wan e.
Di dema Îbrahîm de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû (Destpêkirin 14:18).
Wek ku ji "Nameyên el-Amarnayê" kifş dibe, Orşelîm di sedsaliya 14'an berî zayînê de, di destê misriyan de bû.
Piştî misriyan û heta dema Dawid padîşah, bajar di destê yêbûsiyan de ma.
Di sala 1000 berî zayînê Dawid Orşelîm vegirt (Samûêl II, 5:6-10) û kir peytexta xwe û kurên xwe. Ev wilo ma heta ku 587 berî zatînê padîşahê babîloniyan Nebûkadnesar êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.
537 berî zayînê padîşahê farisan Kîros destûr da cihûyan ku ji Babîlê vegerin cihê xwe û peytexta xwe dîsa ava bikin.
Di sala 70'ê berî zayînê serleşkerê romayî Tîtus bi artêşa xwe ve Orşelîm vegirt, şûreyên bajêr hilweşandin û gelek xanî jî xera kirin.
Di serîhildana Bar Koxba de (132 piştî zayînê) artêşa romayiyan careke din ket Orşelîmê û hemû cihû hatin sirgûnkirin; hingê romayiyan jî navê bajêr danî "Eliya Kapîtolîna". Bi vê yekê dixwestin ji pûtekî wan ê bi navê "Yûpiter Kapîtolînus" re hurmetê bikin.
638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin Quds, yanî "pîroz".
Navên cuda yên bajarê Orşelîmê.
Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî "Bajarê Pîroz" (bi îngilîzî: "the Holy City"), "Qudsa Pîroz" û "Qudsa Şerîf" ("Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif") bi nav dikin.
Axberze () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 327 kes (92 malbat) bûn.
Axaîsmaîl () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 252 kes (76 malbat) bûn.
Axziyaret, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 414 kes (101 malbat) bûn.
Baxçecîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 714 kes (178 malbat) bûn.
Balkan, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 152 kes (32 malbat) bûn.
Bexşkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 294 kes (91 malbat) bûn.
Berazî, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 130 kes (41 malbat) bûn.
Bergşad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 390 kes (103 malbat) bûn.
Biroşxaran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 797 kes (160 malbat) bûn.
Bilqizin () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 111 kes (42 malbat) bûn.
Beharava () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 53 kes (13 malbat) bûn.
Bihîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 281 kes (56 malbat) bûn.
Cander () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 388 kes (76 malbat) bûn.
Cemalava () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 292 kes (50 malbat) bûn.
Cengser, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 239 kes (45 malbat) bûn.
Çobanlûyê Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 159 kes (35 malbat) bûn.
Çobanlûyê Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (41 malbat) bûn.
Çarsitûn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 417 kes (80 malbat) bûn.
Çehrîqê Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 286 kes (54 malbat) bûn.
Çehrîqê Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 831 kes (170 malbat) bûn.
Çîçek, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 691 kes (143 malbat) bûn.
Darab () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 260 kes (45 malbat) bûn.
Derzekenan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 295 kes (64 malbat) bûn.
Dereşk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 505 kes (116 malbat) bûn.
Dergeh, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (36 malbat) bûn.
Dermandek () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 134 kes (18 malbat) bûn.
Dirîk, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 55 kes (294 malbat) bûn.
Dişvan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (179 malbat) bûn.
Dilzî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.039kes (309 malbat) bûn.
Dûstan, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 486 kes (109 malbat) bûn.
Derelî, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 465 kes (85 malbat) bûn.
Ecvac () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 474 kes (85 malbat) bûn.
Extexane () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 542 kes (129 malbat) bûn.
Exyan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 406 kes (73 malbat) bûn.
Eestûre () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 281 kes (73 malbat) bûn.
Eestûnreş () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1045 kes (129 malbat) bûn.
Esîsû () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 34kes (11malbat) bûn.
Malta an jî Komara Maltayê (bi maltayî: "Repubblika ta' Malta", bi îngilîzî: "Republic of Malta"), giraveke li Deryaya Navîn ye. Ew jî di Yekîtiya Ewropayê de ye. Ser nexşeyê me re Malta li başurê Ewropa dibîne. Erdê Maltayê nêzîkî 246 km² ye. Li wir dora 400.000 (di sala 2005an de) kes dijîn.
Li girava Malta ji nêzî 5900 salî jîyan berdewam dike. Malta rojê 21'ê îlonê 1964 serbixwe bû. Roja 1'ê gulanê 2004 Malta ket nav Yekîtiya Ewropayê.
Eşnek () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 482 kes (88 malbat) bûn.
Eslanîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 620 kes (112 malbat) bûn.
Elyasî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (13 malbat) bûn.
Ehernecan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0kes (0malbat) bûn.
Ebdilabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (32 malbat) bûn.
Elîbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 438 kes (71 malbat) bûn.
Eyan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 359 kes (79 malbat) bûn.
Evliq () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 642 kes (162 malbat) bûn.
Geberabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 492 kes (96 malbat) bûn.
Gerdîyan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 175 kes (43 malbat) bûn.
Germavîç () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 390 kes (76 malbat) bûn.
Gulezan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 493 kes (107 malbat) bûn.
Geledam () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (22 malbat) bûn.
Geleşîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 19kes (7 malbat) bûn.
Gobe () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 346 kes (77 malbat) bûn.
Gûzik, Şîpran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 355 kes (66 malbat) bûn.
Gûzik () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ve ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 230 kes (43 malbat) bûn.
Gûlan, Zilaçay () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 814 kes (122 malbat) bûn.
Gûlan, Kuresinî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 335 kes (62 malbat) bûn.
Alexander Zick (jdb. 20ê kanûna pêşîn 1845 li Koblenz - m. 10ê çiriya paşîn, 1907 li Berlînê) wênesazeke dîrok, portre, janr û xêzkarê alman bû.
Alexander Zick, kurê wênesaz Gustav Zick, neviyê wênesaz Konrad Zick û neviyê mezin ê wênesaz Januarius Zick, piştî 1862 li Akademiya Hunerê ya Keyî ya Prûsya li Düsseldorf peykervanî li cem August Wittig xwend. Dûv re wî berê xwe da wênesaziyê û bû xwendekarê Eduard Bendemann. Zick paşê çû Koblenz berî ku herî dereng di 1864 de biçe Parîsê. Li wir li kargeha Alexandre Cabanel hate perwerdekirin. Ji dora 1870 Zick li Düsseldorfê bû.
Bi navgîniya naskirina bi Ludwig Knaus re, Zick di 1880 de çû Berlînê. Her çend hîn jî wekî wênesazê janr û dîrokî çalak be jî, di demek kurt de ew bi taybetî wekî xêzkar hate nas kirin. Wî ji bo çîrokan, ji bo kovarên malbatî û ciwanan ên mîna Die Gartenlaube, lê di heman demê de ji bo wêjeya giştî wekî çapa Faust a Goethe jî xêz kir.
Karê diravnasiyê.
a> 1904, ji hêla Alexander Zick ve hatî sêwirandin
10 Mark 1906, aliyê berevajî, ji hêla Alexander Zick ve hatî sêwirandin
Alexander Zick di salên xweyên dawîyê de li Berlînê, sê banknotên Alman, 5 Mark Reichskassenschein 1904, û 10 Mark Reichskassenschein 1906 sêwirane bû.
Hecîcefan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 420 kes (85 malbat) bûn.
Hebeşî, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 826 kes (230 malbat) bûn.
Hespeşe () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 354 kes (65 malbat) bûn.
Heqveran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 553 kes (111 malbat) bûn.
Hemzêkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 949 kes (244 malbat) bûn.
Hepleran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 348 kes (61 malbat) bûn.
Hedir () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.211 kes (220 malbat) bûn.
Herkiyan, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 405 kes (96 malbat) bûn.
Heştirak () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 488 kes (96 malbat) bûn.
Heftevan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 8.203 kes (1.935 malbat) bûn.
Hêmetabad, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 308 kes (57 malbat) bûn.
Kapîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 475 kes (110 malbat) bûn.
Kalîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 324 kes (53 malbat) bûn.
Kaniyan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.214 kes (230 malbat) bûn.
Kanîsêfîd () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 225 kes (40 malbat) bûn.
Ketban () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 300 kes (70 malbat) bûn.
Kirîkan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 222 kes (40 malbat) bûn.
Kesîs () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 107 kes (21 malbat) bûn.
Keşkavîç () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 305 kes (57 malbat) bûn.
Kelaran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 163 kes (31 malbat) bûn.
Keleşan, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.337 kes (330 malbat) bûn.
Kelereşa Bala () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 757 kes (129 malbat) bûn.
Kelereşa Bayîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 313 kes (111 malbat) bûn.
Kengirlû () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.117 kes (299 malbat) bûn.
Kûçmeşek () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 526 kes (136 malbat) bûn.
Kûzereş () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.501 kes (298 malbat) bûn.
Kûm () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 393 kes (77 malbat) bûn.
Kehrîz, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 268 kes (64malbat) bûn.
Leşgîran () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 429 kes (74 malbat) bûn.
Lekabad Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (14 malbat) bûn.
Lûlekabad Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (23 malbat) bûn.
Lûlekabad Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 82 kes (15 malbat) bûn.
Lêylûs () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 421 kes (76 malbat) bûn.
Matexipe () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 240 kes (54 malbat) bûn.
Mafîkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 724kes (145 malbat) bûn.
Mezreya Şantala Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 89 kes (19 malbat) bûn.
Mezreya Hesar () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3 kes (1 malbat) bûn.
Moxancûq () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5.208 kes (1.588 malbat) bûn.
Moxilrûsta () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 622 kes (119 malbat) bûn.
Melhem, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 622 kes (1.119 malbat) bûn.
Mîrabad, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 62 kes (16 malbat) bûn.
Mînas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 437 kes (91 malbat) bûn.
Nezerabad, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 591 kes (101 malbat) bûn.
Partiya Demokrat a Kurdistanê, bi kurte PDK, partî û rêxistina siyasî ku di 16ê tebaxê 1946an hate damezrandin.
Partiya Demokrat a Kurdistanê di 16ê tebaxa 1946an de ji aliyê kadroyên Partiya Şoreş 1945 û Partiya Rizgarî 1945 ve hate damezrandin. Cîgirê partiyê Şêx Letîf Şêx Mehmûd bû. Sekretere giştî Hemze Ebdula bû. Li destpêka sala 1947ê Îbrahîm Ehmed jî tevlî partiyê bû. Mela Mistefa Barzanî wek serokê yekemîn hate hilbijartin. Hêjayî gotinê ye ku Mela Mistefa wî wextî li Mehabadê bû
Di hilbijartina sala 1954ê li gel Partiya Komûnîst ya Iraqê xebitîn.
Îro serokê PDKê kurê Mele Mistefa Barzanî Mesûd Barzanî ye. Mesûd Barzanî ji bilî serokatiya PDKê serokê Herêma Kurdistanê ye. PDK li Kurdistana başûr û Îraqê jî kar dike. Bingehên serekî yên PDKê li Hewlêr û Dihokê ne. PDK yek ji mezintirîn partiyên Kurdistana başûr e û bi pevgihaniya (hevgirtina) YNKê di parlemana başûrê Kurdistanê de hikûmeta herêmê birêve dibe. PDK ji aliyê îdeolojî ve rexistineke sosyal-demokrat e.
Orban () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.240 kes (189 malbat) bûn.
Ortanîs () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 43 kes (19 malbat) bûn.
Petevîr () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 823 kes (255 malbat) bûn.
Pekacîk, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 441 kes (109 malbat) bûn.
Pekaçok () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 148 kes (30 malbat) bûn.
Pîrmend () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 0 kes (0 malbat) bûn.
Qabaxtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 111 kes (21 malbat) bûn.
Qizirabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 95 kes (21 malbat) bûn.
Qereqişlaq, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.126 kes (552 malbat) bûn.
Qizilce, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 214 kes (55 malbat) bûn.
Qizilkend, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 489 kes (93 malbat) bûn.
Qesrik, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 207 kes (41 malbat) bûn.
Qesrika Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 23 kes (104 malbat) bûn.
Qesrika Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 147 kes (35 malbat) bûn.
Qeleçehrîq () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Rîgabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 559 kes (103 malbat) bûn.
Seraymelek () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.140 kes (187 malbat) bûn.
Serniq () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 905 kes (223 malbat) bûn.
Siltanehmed () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.165 kes (311 malbat) bûn.
Sencî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 473 kes (99 malbat) bûn.
Sûre, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.258 kes (387 malbat) bûn.
Sûsenabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 167 kes (38 malbat) bûn.
Siyavan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 250 kes (41 malbat) bûn.
Sêylab () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4.505 kes (1432 malbat) bûn.
Sêveder () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 376 kes (60 malbat) bûn.
Sedeqyan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 925 kes (160 malbat) bûn.
Sofîabada Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 148 kes (26 malbat) bûn.
Şekeryazî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.245 kes (438 malbat) bûn.
Şemrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 141 kes (36 malbat) bûn.
Şinatala Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 368 kes (70 malbat) bûn.
Şorgul () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 390 kes (111 malbat) bûn.
Şorik, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.456 kes (255 malbat) bûn.
Şêydan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 494 kes (78 malbat) bûn.
Şîranî, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 279 kes (45 malbat) bûn.
Şîrvanî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.199 kes (190 malbat) bûn.
Şêrekî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 438 kes (100 malbat) bûn.
Şîve () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (30 malbat) bûn.
Têmir, Selmas () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 860 kes (233 malbat) bûn.
Têmirabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (24 malbat) bûn.
Tîzxerab () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 178 kes (40 malbat) bûn.
Verdan () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3086kes (510 malbat) bûn.
Verik () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 130 kes (23 malbat) bûn.
Xantextî () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 393 kes (70 malbat) bûn.
Xanqah () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 191 kes (43 malbat) bûn.
Xanedam () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 229 kes (48 malbat) bûn.
Xosroabad () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (48 malbat) bûn.
Xinavîn () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 320 kes (55malbat) bûn.
Xorxore () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 454 kes (82 malbat) bûn.
Yalqûzaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1247 kes (293 malbat) bûn.
Yenikce () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 490 kes (107 malbat) bûn.
Yoşlanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 195 kes (44 malbat) bûn.
Yoncalîq () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 75 kes (21 malbat) bûn.
Zerîndere () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Zengo () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 208 kes (38 malbat) bûn.
Zivla () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 225 kes (42 malbat) bûn.
Zîndeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye. Ev gund bi giştî ji eşîra Şikakan in, bi navê dî ji eşîra Evdoyîyan in. Nacî Şerîfî Zîndeştî ji vî gundî ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 573 kes (112 malbat) bûn.
Zêvecîk () gundekî ser bi navenda bajarê Selmasê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1401 kes (240 malbat) bûn.
Emitis ("Amytis", z. li dor 630 – m. 565 berî zayînê) keça padîşahê medî Kiyaksar (Cyaxares) bû û jina padîşahê babîlî yê Nebûxednesir II (Nebukadnezar II) bû. Amîdia li dor sala 630 berî zayînê ji dayik bûye.
Nebûxednesir II ewqas hez ji wê dikir ku wî Baxçeyên Daliqandî (Bexçeyên Hilawistî yên Babîlê) ji bo wê ava kirin. Ev baxçe di nav Heft nuwazeyên cîhanê de ne.
Alexandra Vandernoot (jdb. 19ê îlonê, 1965 li Bruksel, Belçîka) lîstikvaneke belçîkayî ye.
Dema ku di gelek fîlmên fransî de leyîstibû, di qada navneteweyî de rola wê ya herî naskirî wekî Tessa Noël, hevala Duncan MacLeod, di rêzefîlma aşopî ya de ye. Karaktera wê di pêşandana rêzefîlmê de hate pêşandan û ew di beşa çaremîn a sezona duyemîn de, The Darkness", ku karakterê wê hat kuştin, derket.
Ew keça balerîna Dušanka Sifnios ku li Yûgoslavya zayîn bûye û maestroyê beljîkî André Vandernoot e.
Alexandra Vandernoot li Parîsê dijî û digel hevjînê xwe derhêner Bernard Uzan du zarokên wî hene.
Azadêgan () gundekî ser bi nahiya Nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 270 kes (82 malbat) bûn.
Asengeran () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 64 kes (17 malbat) bûn.
Aşnaava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 275 kes (96 malbat) bûn.
Axbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 308 kes (56 malbat) bûn.
Axçeqele () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.238 kes (241 malbat) bûn.
Axseqel () gundekî ser bi nahiya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 443 kes (104 malbat) bûn.
Aydînlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Abacalûyê jorîn () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 133 kes (34 malbat) bûn.
Abacalûyê jêrîn () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 204 kes (55 malbat) bûn.
Ade () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 102 kes (24 malbat) bûn.
Armûdaxac () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (24 malbat) bûn.
Almanabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 508 kes (130 malbat) bûn.
Stanley Benjamin "Stan" Kirsch (jdb. 15ê tîrmeha 1968an li New York City, New York, DYA - m. 11ê kanûna paşîn 2020 li Los Angeles, Kalîforniya, DYA) lîstikvan, senarîst, derhêner û rahênerê lîstikvaniyê yê amerîkan bû.
Kirsch li New York City, New York ji dayik bû. Wî wekî zarokek piçûk dest bi lîstikvaniyê kir. Karê wî yê yekem ê lîstikvaniyê di 4 saliya xwe de bû dema ku ew di hin dalberînên wêneguhêzîî ya Campbell Soup de derket.
Kirsch di 1992an de di rêzfîlma kurtzindî ya şemiya sibê bi sernavê "Riders in the Sky" û di rêzefîlma helesor "General Hospital" lîst. Wî di hin pêşandanên TV-yê de wek JAG, Family Law û Friends de rolên mêvanî girt.
Rola wîya herî berbiçav di 1992an de di rêzefîlmê Highlander di rola Richie Ryan de dest pê kir. Ew wekî endamek kastê yê birêkûpêk di sezona 1997-an de pênc fînal derket pêşandanê, lê herî dawî di beşa fînala rêzefîlmê "Not To Be" de derket, ku di 17ê Gulana 1998 de hate weşandin.
Kirsch di sala 2004an de bi fîlmê "Straight Eye: The Movie" yekem car derhênerî û hilberîneriya xwe kir. Ew bi Kristyn Green re zewicî bû, ku dibistana şanoyê ya Stan Kirsch Studios, ku wî di 2008 de ava kir, rêvekir.
Di 11ê kanûna paşîn a 2020, Kirschê -51-salî li mala xwe ya Los Angeles mirî hate dîtin. Bijîşkê dadî yê Los Angelesê biryar da ku mirina Kirsch bi darvekirinê xwekujî bû.
Kîpros (Kîpr, Qebres, Qibris, bi yewnanî: Κυπριακή Δημοκρατία, "Kipriakí Dhimokratía"; tirkî: "Kıbrıs Cumhuriyeti") girava sêyem mezinê li nav Deryaya Navîn de ye. Li wir nêzikî 1.1537 milyon mirov (2014) hene.
Li Kîprosê du ziman hene: yewnanî û tirkî.
Kîpros li başurê komara Tirkiyê û li rojavayê Sûriyê ye.
Kîpros rojê 1'ê gulanê 2004 ket nav YE.
Takeshi Obata (bi japonî 小 畑 健, "Obata Takeshi"; bi îngilîzî "Takeshi Obata"; jdb. 11ê sibata 1969 li Niigata, parêzgeha Niigata, Japonya) xêzkarê manga yê japon e. Ji ber piraniya berhemên wî, yên ku dikarin ji janrê "şonen" re bêne peywirdarkirin, ew ji nîgaran berpirsiyar e. Çîrok ji hêla nivîskarên din ve hatine nivîsandin.
Takeshi Obata hilbijart ku bibe hunermendek manga ji ber ku wî her gav ji xêzkirinê hez dikir. Di zaroktiya xwe de wî Cyborg 009a Shotaro Ishinomori dîsa û dîsa xwend. Ew di destpêkê de di 1985 de hate hay kirin dema ku wî Xelata Tezuka ji bo "One Shot" a xwe "500 Kōnen no Shinwa" stend. Wekî endamê tîma Weekly Shōnen Jump, ew şîretkarê Makoto Niwano bû berî ku dest bi rêzefîlma xweya yekem a mezin di 1989 de bike, ya ku wî Cyborg Jii-chan G., nivîsand û xêz kir. Piştî vê rêzê, Obata bi nivîskarên din re dest bi hevkariyê kir.
Di 6ê îlona 2006an di demjimêra 12:30 ê evarê de Obata ji ber xwedîkirina neqanûnî ya kêrê 8,6 cm hate girtin dema ku ew li Musashino, Tokyo hate rawestan ji bo ajotina otomobîlê bi ronavêjên girtî. Hunermend angaşt kir ku wî kêr di otomobîla xwe de hişt ji bo dema ku ew diçe çadirgehê.
Elî Merdan (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: "Ali Merdan") (jdb. 1904 - m. 24 tîrmeh 1981), hunermendekî kurd ê Başurê Kurdistanê bû. Merdan, di sala 1904an de li bajarê Kerkûkê li taxê Tekiyey Şêx Elî ji dayik bûye. Elî Merdan di 35 salên jiyana hunerî de ji 1000î zêdetir stran gotine.
Merdan di 24ê tîrmeha 1981ê de li Bexdayê çû rehmetê.
Babarûd () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 634 kes (130 malbat) bûn.
Babagence () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 9 kes (3 malbat) bûn.
Badikî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 6.959 kes (1.567 malbat) bûn.
Baracûq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 519 kes (88 malbat) bûn.
Barandûz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 632 kes (160 malbat) bûn.
Barbîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 34 kes (12 malbat) bûn.
Barûj () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 141 kes (28 malbat) bûn.
Barî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (53 malbat) bûn.
Bajargeh () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (16 malbat) bûn.
Başlanbişlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 546 kes (160 malbat) bûn.
Baxistan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 309 kes (82 malbat) bûn.
Balacî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 369 kes (77 malbat) bûn.
Balanc () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3.023 kes (520 malbat) bûn.
Baldirlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 513 kes (130 malbat) bûn.
Balistan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 730 kes (230 malbat) bûn.
Balo () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 14.058 kes (3.639 malbat) bûn.
Balolan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 351 kes (71 malbat) bûn.
Banî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 300 kes (62 malbat) bûn.
Bavan Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.098 kes (261 malbat) bûn.
Beçeçîk () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 515 kes (125 malbat) bûn.
Bedilbo () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 347 kes (80 malbat) bûn.
Berasb () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.031 kes (131 malbat) bûn.
Berberan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 173 kes (33 malbat) bûn.
Berdûk () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 296 kes (64 malbat) bûn.
Berdereş, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 315kes (53 malbat) bûn.
Berdeziya Jorîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 352 kes (59 malbat) bûn.
Berdesor () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 207 kes (35 malbat) bûn.
Zêdik yek ji hozên eşîra Ertoşî(Koçer) ye bi eslê xwe ji devera Wanê û Çelê ya Colemêrgê ne ew jî wek gelek hozên din yên Ertoşîya berbilav bûne niha Zêdikî li Dihok. Şêxan. Silopî. Wan. Şirnex. Sêmêl û çendîn deverên din yên kurdistana mezin di jîn
MERI BADIRKHAN axayê vê hozê ye
Herwisan di nav vê hozê de binemala Aboreş(Eboreş) bi herî kurdperwer û pêşmerge ne mezinê binemala Aboreş(Eboreş) Husên sulêman Ebo ye ew jî pêşmergekê dêrîne
hoza Zêdikî pêtr ji 5 milion kesane
Berdekîş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 166 kes (38 malbat) bûn.
Berdîyan, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (47 malbat) bûn.
Birincabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (40 malbat) bûn.
Brhanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 433 kes (110 malbat) bûn.
Bozorgabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (55 malbat) bûn.
Bozlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (20 malbat) bûn.
Bizve () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 550 kes (130 malbat) bûn.
Bestikabad () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 351 kes (67 malbat) bûn.
Besrîk () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 44 kes (14 malbat) bûn.
Bilarxû () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 282 kes (61 malbat) bûn.
Bend () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4.769 kes (1.281 malbat) bûn.
Bûraşan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (35 malbat) bûn.
Bûrbûr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 133 kes (35 malbat) bûn.
Behlûlabad, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 751 kes (134 malbat) bûn.
Behle () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 683 kes (120 malbat) bûn.
Bîrlan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 178 kes (43 malbat) bûn.
Bîqûz () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (9 malbat) bûn.
Padganê, Şehîd Abaşnasan () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.904 kes (210 malbat) bûn.
Per, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 519 kes (144 malbat) bûn.
Pesan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 354 kes (76 malbat) bûn.
Post, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 16 kes (4 malbat) bûn.
Piştgul () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 184 kes (77 malbat) bûn.
Pişgile () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (17 malbat) bûn.
Pirancûq () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 514 kes (117 malbat) bûn.
Pîrelî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 370 kes (117 malbat) bûn.
Pîrgul () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 210 kes (55 malbat) bûn.
Pîrmirad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 154 kes (43 malbat) bûn.
Pîrhadî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 188 kes (34 malbat) bûn.
Tezekend () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 365 kes (94 malbat) bûn.
Tezekend, Nazlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 112 kes (17 malbat) bûn.
Tezekend, Efşar () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 304 kes (88 malbat) bûn.
Tezekend, Enher () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navend Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (17 malbat) bûn.
Tezekend, Babagence () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 295 kes (77 malbat) bûn.
Tezegend, Cemalxan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 37 kes (10 malbat) bûn.
Tezekend, Cenîze () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 234 kes (62 malbat) bûn.
Tezekend, Şeşmal () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 50 kes (10 malbat) bûn.
Tezekend () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 283 kes (78 malbat) bûn.
Tezekend, Qişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 116 kes (33 malbat) bûn.
Tebet () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 479 kes (135 malbat) bûn.
Tepe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 23 kes (4 malbat) bûn.
Tepe, Babagence () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (13 malbat) bûn.
Tepe, Terekman () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 509 kes (130 malbat) bûn.
Tepe, Mekî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 357 kes (91 malbat) bûn.
Tipîk () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Terekman () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 123 kes (33 malbat) bûn.
Termenî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 164 kes (44 malbat) bûn.
Tezxerab () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 133 kes (43 malbat) bûn.
Teqlîdabad () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 214 kes (65 malbat) bûn.
Tekalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 324 kes (100 malbat) bûn.
Tike () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 80 kes (22 malbat) bûn.
Tendûrek () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (21 malbat) bûn.
Temteman () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 77 kes (13 malbat) bûn.
Tepraxqele () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.467 kes (505 malbat) bûn.
Topzava, Barandûz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tûlkan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 864 kes (130 malbat) bûn.
Tûlkî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 316 kes (71 malbat) bûn.
Tûlî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 621 kes (103 malbat) bûn.
Tûmêtir () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1200 kes (220 malbat) bûn.
Tûyî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 76 kes (13 malbat) bûn.
Tîbatan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 396 kes (71 malbat) bûn.
Tîzxerab () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 244 kes (66 malbat) bûn.
Talîn () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 228 kes (54 malbat) bûn.
Terzlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5 kes (3 malbat) bûn.
Tesmalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 309 kes (85 malbat) bûn.
Telatepe () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 796 kes (264 malbat) bûn.
Hecîbayram () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 169 kes (43 malbat) bûn.
Hecîpîrlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 171 kes (44 malbat) bûn.
Hecîabad, Nazlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 378 kes (78 malbat) bûn.
Hesenava () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (21 malbat) bûn.
Hesenava, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 372 kes (61 malbat) bûn.
Hesokendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 268 kes (66 malbat) bûn.
Hesar, Axbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 424 kes (73 malbat) bûn.
Hesar, Babagence () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 72 kes (15 malbat) bûn.
Hesar, Behramxan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 262 kes (65 malbat) bûn.
Hesar, Terekman () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 243 kes (57 malbat) bûn.
Hesar, Tirmenî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (5 malbat) bûn.
Hesar, Hacîlar () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 447 kes (134 malbat) bûn.
Hesar, Sûperxan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 141 ÷ kes (45 malbat) bûn.
Hesar, Kepoçî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 77 kes (17 malbat) bûn.
Hesar, Mîr Hosêyn Bêygî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 46 kes (13 malbat) bûn.
Hesar, Xerabe () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (16 malbat) bûn.
Hekî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gundê Hekî cihê şêremêrên weke Pîrot Axa Menda û herwusa kurên wî Xorşîdbeg û Evdilabeg e
Niha jî ev gunde bi serokatiya Kerem Axa kurê mezinê Evdilabeg birêve diçe
Gundê hekî di dîroka xwe de hertim yek ji gundên eşîra Herkiyên Menda bûye
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 611 kes (100 malbat) bûn.
Helfele () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (12 malbat) bûn.
Hemamelar () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 858 kes (166 malbat) bûn.
Heyderlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (64 malbat) bûn.
Heyderlû, Nazlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 202 kes (56 malbat) bûn.
Heyderlû, Bîgler () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 361 kes (121 malbat) bûn.
Halûlan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 164 kes (35 malbat) bûn.
Hesbistan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (17 malbat) bûn.
Heştîyan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 776 kes (127 malbat) bûn.
Heftsaran () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 430 kes (117 malbat) bûn.
Heleqûş () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (44 malbat) bûn.
Hengirvan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 294 kes (60 malbat) bûn.
Hevirsîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 211 kes (1.328malbat) bûn.
Hendûk () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 39 kes (13 malbat) bûn.
Karvansera () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (45 malbat) bûn.
Kasib () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 209 kes (49 malbat) bûn.
Kakaler () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (24 malbat) bûn.
Kanîsipî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 204 kes (39 malbat) bûn.
Kanîsipî, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 102 kes (15 malbat) bûn.
Kanîşorik, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 191 kes (31 malbat) bûn.
Kanîşorik, Enzel () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 89 kes (16 malbat) bûn.
Kanîreş () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 525 kes (83 malbat) bûn.
Kanîqûzan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 224 kes (57malbat) bûn.
Kanîmîran () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 206 kes (32 malbat) bûn.
Kay () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 381 kes (51 malbat) bûn.
Kayir () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.206 kes (211 malbat) bûn.
Keçelava () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Keçelbaş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 533 kes (110 malbat) bûn.
Kurdler () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 786 kes (230 malbat) bûn.
Kerîmava () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (11 malbat) bûn.
Keştîban () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 915 kes (311 malbat) bûn.
Kelvan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 37 kes (8 malbat) bûn.
Kilîsasêyr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 22 kes (8 malbat) bûn.
Kemane () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (5 malbat) bûn.
Kenan jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 72 kes (22 malbat) bûn.
Kenan jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 84 kes (15 malbat) bûn.
Kenîsî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kotalan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 195 kes (55 malbat) bûn.
Kûran, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 959 kes (207 malbat) bûn.
Kûrane, Sîlvana () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 51 kes (22 malbat) bûn.
Kûrane, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 455 kes (89 malbat) bûn.
Kûranî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (34 malbat) bûn.
Grandpa Kitchen kanalekî YouTube- êye. yê ku ji hêla Narayana Reddy ve hatiye damezrandin ji bo karê xêrxwazî. Reddy (jdb. 1946 - m. 27ê Çirî 2019 de (73 salî) de bû).
Ew ji Telangana Hindistanê bû. Di kanala xwe ye youtube de wî û neviyên xwe xwarin ji bo Sêwiyan û Hêtîman çêdikirin, Wan hem xwarinên Hindî û hem jî yên rojava çêdikirin. û Reddy li şûna tenûrên nûjen wî Xwarin li ser Agirê dar çêdikir. Cilûbergên Reddy ji dhoti û kirasek spî pêk dihat. piştî mirin Reddy kur û Navîkên Reddy kanala YouTube bi kartîn in ji bo karên Xêrxwazî.
Wî Li destpêkê xwarin ji bo endamên hajar ên malbata xwe çêdikir in. Wî di kanaleka YouTube-ê de dest pê kir. û paşê ji şaxên malbatê din jî girt û xwarinên wî li Devar û cihên din jî girit û bi vî rengî xwarina bapîr bo harîkariyak ji xalkên hajar û balengaz re. Berî ew vî karê xêrxwazî bike li YouTube, Ew î karê baxçevan iyê dikir.
Vîdyoya wî ya yekem bj navê "King Of 2000 EGGS", di tebaxa 2017-an de hatiye belavkirin. û Ji 1ê çiriya paşîn a 2019 ve, kanalê wî bi qasî > 6,11.mîyon aboneyê xwe hene, ku ew jî, ji temaşevanên Hindî û biyanî li xwe digir e. ku heya wî çaxî zêdeyî 220 vîdyo tê de bûn. Vîdyoya wî ya yekem nêzî 2,6 mîlyon carî hat bû temeşekirin û dîtin. û Facebook-a wî jî nêzîkê 5,30,000,000 abonet xwe hene heye niha. Ji 1ê Çiriya Paşîn a 2019 ve vîdyoya wî ya ku herî bêttir lê hatiye temaşekirin, ya k çîpikên kartolê 37 mîlyon cara hatiya dîtine.
Reddy ji ber pirsgirêkên tenduristiyê barkirina vîdyoyên xwe rawestand; vîdyoya wî ya berî-navborî ya dawîn, barkirî 20 Septemberlon 2019, nîşankirî "Tiliyên Potatoya Crispy". Vîdyoyek serketî ya wî bû ku rahijmendiyên tenduristiyê vedibêje. Preeti Biswas ji "Times of India" diyar kir ku ew di vîdyoya navborî de "eşkere xuya dike ku nexweş e". Reddy di 27ê Çirî 2019 de di 73 saliya xwe de dimir a. Malbata wî piştî xeniqandina xilasbûna wî xeber da gel, bi vîdyoya YouTube-ê ku 30 Çirî hatiye barkirin, bi qasî pênc hûrdeman dom kir. Di nav 24 demjimêran de 89.110 dîmenên vîdyoyê hebû, û bi 1ê çiriya paşîn re ev ji 3.3 mîlyon dîtin û 142,192 şîroveyên ji seranserê cîhanê zêde bû. Li ser têlên Reddit jî bersiv hene. Biraziyê wî Srikanth Reddy diyar kir ku wî û endamên din ên malbatê plan hene ku bi rêya çêkirina vîdyoyên paşîn, xebata Narayana bidomînin, ya yekem di 6ê Çiriya Paşîn a 2019 de hatiye weşandin. Naha ew ber bi xwarinên bi tenê yên biyanî ve berfireh dibin, ji adoboya Fîlîpînî dest pê dikin, digel xwarinên rêkûpêk ên Hindî.
Eynzale (bi erebî: "Ain Zalah", "Ayn Zaleh") navê meydaneke neftî ye ku dikeve bakurê rojavayê bajarê Mûsilê bi dûriya 60 km. Wek yek ji bîrên Kerkûkê tê hesibandin. Bîra pêşîn di sala 1939an de hatiye çêkirin û di 2014an de, ew ji 29 bîrên neftî pêk dihat.
Derxistina neftê li Eynzalê di sala 2014an de hatiye kutakirin û ji ber êrişkirina rêxistina tundîxwazên îslamî Daiş li ser herêmê de, gelek ji wan bîran jî hatine xerabkirin. Îro Eynzale li hêviya sermayerazandin û jinûvekirinê disekine.
Carçlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.072 kes (430 malbat) bûn.
Canvîslû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 481 kes (121 malbat) bûn.
Shuttarna II (bi kurdî: "Şuttarna") di serê sedsala 14ê berî zayînê de padîşahê keyaniya hurrî a mîtannî bû.
Shuttarna neviyê padîşahê mîtanî yê mezin Artatama I. Ew hevalbendê Fîrewnê Misirî Amenhotep III bû û danûstandinên dîplomatîkî yên padîşahan bi kurtahî di nameyên Amarna de têne tomar kirin. Keça Shuttarna Kilu-Hepa (carinan Gilukhepa nivîsandî) bi Amenhotep III hate dan da ku hevalbendiya di navbera her du malên keyanî de di 10-emîn salê Fir’ewnê ya Fir’ewn de mohr bike, û doxînek mezin bi xwe re bir.
Di serdema Shuttarna de, mîrektiya Mitanni gihîşt bilindahiya hêz û serfiraziya xwe. Ji Alalakh a li rojava, Mitanni li Rijavayê kurdistanê, bi qasî çemê Orontes, bi Misrê re sînorê xwe parve kir. Dilê keyaniyê li hewşa Çemê Khabur bû ku paytext Washshukanni
lê bû. Asûr û her weha Arrapha li rojhilat keyaniyên vasal ên Mitanni bûn. Hîtît hewl dan ku biçin ser erdên bakurê Mitanni, lê bi Shuttarna têk çûn.
Ew di bin rewşên gumanbar de ji hêla kurê wî, Tushratta, an jî dibe ku Artashumara hat şandin.
Haifa Wehbe (bi erebî: هيفاء وهبي‎, "Hayfa Wahbi", jdb. 10 adar 1972), stranbêj, lîstikvan û hunermenda şanoger a libnanî-misirî ye.
Di dema kariyera xwe ya hunerî de, wê di kategoriya lîstikvan, stranbêj û hunermendên pêşandanê de gelek xelat stendin. Wê gelek albûm û hejmarek vîdyoyên muzîkê derxist. Ew ji hêla malpera AskMen.com di nav 99 jinên "herî delal" de jimare 49 bû û di kovara "People American" de di nav lîsteya jinên herî xweşik de xuya bû.
Yek an jî êk (1) hejmarêk xwezayî ye. Ew li pêşiyê 2 û li pişt 0 ye. Hejmarê romî ji yek ra " I "e. Li zimanê erebî hejmarê yek " ۱ "e.
Wateyê yekê.
Berê hejmarê yekê manêyên xwe yên din jî hemûn, wek xudê ya destpêk. Îro çend manên din jî hene.
Kîmya.
Hejmarê yekê li kîmya manê "hîdrojen" tê (H).
Xalên dibistanê.
Dibistanê da jî hejmar hene. Yek her welatekî da manêkî din heye.
Pir welatan da notê yekê ê tewrî pîse.
Cebelkendî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 388 kes (84 malbat) bûn.
Cetir () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 279 kes (58 malbat) bûn.
Ceferyan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 169 kes (29malbat) bûn.
Cilber () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 264 kes (74 malbat) bûn.
Cilqeran () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 580 kes (119 malbat) bûn.
Cemalabad () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 209 kes (67 malbat) bûn.
Cenîze () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (8 malbat) bûn.
Cûcehî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.041 kes (137 malbat) bûn.
Cirnî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 366 kes (62 malbat) bûn.
Cûhnî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 716 kes (130 malbat) bûn.
Cehltû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 906 kes (142 malbat) bûn.
Cîrana Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 58 kes (15 malbat) bûn.
Cîrana Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 175 kes (51 malbat) bûn.
Çavreş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 210 kes (54 malbat) bûn.
Çir, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 536 kes (83 malbat) bûn.
Çire, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (17 malbat) bûn.
Çoman () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 35 kes (9 malbat) bûn.
Çemkî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Çinaqlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 80 kes (285 malbat) bûn.
Çinqralûya Pol () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.594 kes (489 malbat) bûn.
Çinqralûya Yekan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.191 kes (428 malbat) bûn.
Çûpteraş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 266 kes (72 malbat) bûn.
Çêhrêgoşa () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 268 kes (61 malbat) bûn.
Çîçeklûya Başqele () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 438 kes (118 malbat) bûn.
Çîçeklûya Hacîaxa () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 160 kes (39 malbat) bûn.
Çîçeklûya Mensûr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 277 kes (66 malbat) bûn.
Darbarûd () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 501 kes (134 malbat) bûn.
Darxalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 208 kes (55 malbat) bûn.
Daresincî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 126 kes (15 malbat) bûn.
Deşaxil () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 104 kes (39 malbat) bûn.
Hejmarên xwezayî an reqema xwezayî ew hejmaren, ê mera pê dihesbîne ([0],1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12...). Carna 0 jî tê hesbandin di nav komê hejmarên xwezayî. Hejmarê tewrî çûk ya sifire ya yeke.
Aksîyomên Peano.
Di dîrokê da "Aksîyomên Peano" matematîkvanekî îtalî bi navî Giuseppe Peano heqên hejmarên xwezayî nivîsand. Lî zanengehên îro jî ew tên bikaranîn.
Nîşanên hejmarên xwezayî.
Koma hejmarên xwezayî vê sifrê mera komê hejmarên xwezayî
Danişkeda Kêşaversî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 72 kes (20 malbat) bûn.
Danqiralû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 149 kes (44 malbat) bûn.
Daylaq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 106 kes (20 malbat) bûn.
Dedesiqî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 105 kes (33 malbat) bûn.
Derbend () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 465 kes (143 malbat) bûn.
Derbend, Dûl () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 395 kes (60 malbat) bûn.
Derzim () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (22 malbat) bûn.
Derînqele () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 496 kes (88 malbat) bûn.
Destcir, Nazlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 740 kes (222 malbat) bûn.
Diladir () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 496 kes (84 malbat) bûn.
Dilo () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 486 kes (82 malbat) bûn.
Dûbere () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 225 kes (41 malbat) bûn.
Dûstalan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 193 kes (43 malbat) bûn.
Dûlapisan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Dûlama () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 285 kes (74 malbat) bûn.
Dûyran () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 355 kes (88 malbat) bûn.
Dêhkedeasayêş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 483 kes (94 malbat) bûn.
Dîdana Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 680 kes (165 malbat) bûn.
Dîdana Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 177 kes (48 malbat) bûn.
Dizec, Têkye () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 691 kes (137 malbat) bûn.
Dizec, Dûl () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 768 kes (174 malbat) bûn.
Dizec, Rehîmpûr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (28 malbat) bûn.
Dizec, Fethî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 100 kes (24 malbat) bûn.
Dizec, Neqale () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 29 kes (9 malbat) bûn.
Ehmedresûl () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (33 malbat) bûn.
Exyana Mezin () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 50 kes (12 malbat) bûn.
Exyana Biçûk () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5 kes (2 malbat) bûn.
Erzîn () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (10 malbat) bûn.
Ernesa () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 175 kes (33 malbat) bûn.
Eşkî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (33 malbat) bûn.
Elqiyan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (41 malbat) bûn.
Elvaç () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5.320 kes (1.075malbat) bûn.
Enbî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.254kes (279 malbat) bûn.
Engeman () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 84 kes (21 malbat) bûn.
Engene () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 545 kes (112 malbat) bûn.
Enhera Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 765 kes (147 malbat) bûn.
Enhera Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 785 kes (222 malbat) bûn.
Ebasava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (19 malbat) bûn.
Ebdîbêyk () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 112 kes (23 malbat) bûn.
Ereblû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (55 malbat) bûn.
Ereblûyê bîşe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 268 kes (74 malbat) bûn.
Ereblûyê dere () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 346 kes (104 malbat) bûn.
Ereblûyê yekan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Eskerava tepe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 712 kes (199 malbat) bûn.
Eskerava kûh () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 880 kes (211 malbat) bûn.
Elîkan,Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 596 kes (132 malbat) bûn.
Elîava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.076 kes (517 malbat) bûn.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 341 kes (87 malbat) bûn.
Elîbêglû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 913 kes (267 malbat) bûn.
Bulgaristan (bulgarî: България "Bǎlgarija") dewleteke li başûr-rojhilatê Ewropayê ye. Li wir nêzîkî 6,916,548 kes hene (2020). Peytextê wê Sofiya ye.
Erdê Bulgaristanê 110.994 km² ye. Ew digê Deryaya Reş. Dewletên digên Bulgaristanê Romanya, Serbistan, Makedonyaya Bakur, Yewnanistan û Tirkiyeyê ye.
Bulgaristan rojê 3'ê adarê 1878 serbixwe bû. Ew xwe ji Împeratoriya Osmanî ketand. Bulgaristan dikeve nav Yekîtiya Ewropayê di salê 2007an da.
Li Bulgaristanê 85% kes ê kinîsê ortodoksê bulgarî ne, 12% îslamin û yên din cihû ne.
Elîkendî,Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 159 kes (44 malbat) bûn.
Emerava () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 358 kes (70 malbat) bûn.
Eysakan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 37 kes (7 malbat) bûn.
Eysalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 29 kes (11 malbat) bûn.
Eysalûyê heyderlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (26 malbat) bûn.
Eysalûyê zemî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 75 kes (24 malbat) bûn.
Lîsteya bajarên Kurdistanê ji layê pîvana rûerdî ve (Rûbber)
ku bi giştî 622.959 km² ye.
Nexşeya Kurdistanê di sala 1892an de.
Her weha.
List of highways numbered 61
Romy Schneider (Li ser vî dengî; Rosemarie Magdalena Albach (ji dayik bûn, 23.9.1938 – Mirin 29 Gulan 1982) lîstikvaneka Almanî-Fransî bû. Yekem cara destpêkirina karî Ew di 15 salî xwe de bû. Û ji 1955 heya 1957, wê rolê xwe di versiyonek gihaştî de Visconti's "Ludwig" (1973) gêrandî ye. Û paşî Schneider bar kiriya beriv welatê Fransa, li wir bi hin derhênerên fîlmên herî berbiçav ên wê serdemê re fîlmên serkeftî û rexnegir çêkirine.
Schneider wek Elisabeth of Austria li "Sissi" (1955)
Schneider piştî bidawîbûna têkiliya xwe û Delon, di Tîrmeh 1966 de bi derhêner û lîstikvanê Almanî Harry Meyen re zewicî. Kurê hevjînê wî David David Christopher (1966 – 1981) hebû, lê pişt re ji hev cwda bûn.
Bedel.
Di 23.9.2020 de, saytê Google di Googlî de 82-emîn rojbûna wê bîranî û pîroz kir.
Her koma ajalên ku jiyanek civakî jiyan dikin (Mêrû, hingiv, meymûn, û hwd.) Di navbêna endamên xwe de navgînek ragihandinê û zimanê têgihiştinê heye, û têkilî an pêwendî asta rêxistinbûnê di komê de zêde dike, û ew di navbêna wan de hevkariyê pêk tîne, heywanan di dewra xwe de zimanek heye ku diaxive lê ji layek din e, wekî deng, bêhn, tevger û çalakiyên din.
_ Mêrû, bi bîhn û têkiliyê re di axivin
_hingiv, bi hereke û bêhnê danûstandinê dikin.
_Meymûn, bi qîrînê diaxifin.
_Gurg, bi qîrînê danûstendinê dikin?
_Beq, bi çîçikê diaxifin.
_Teyr bi deng, reng û bêhnê danûstendinê dikin.
_Lemur bi qîrînên pozê(kepû) re têkiliyê dide.
Pir zimannas li dijî hindê ne ko heywan di gel yek bi axivin, û ew ziman tenê ji bo mirovan taybetmendiyek rastîn û bingehîn dibînin. Zimanê mirovan tenê ye û ev zimane ji bo heywanan bikêr nahêt.
Zanîngeha Kurdistanê - Sine an jî Zankoya Kurdistanê - Sine (bi soranî: زانکۆی کوردستان, "Zankoy Kurdistan - Sine"), li Rojhilata Kurdistanê zanîngeheka Îranê ye. Li Sineyê di sala 1974'an de hatiye avakirinê.
Zanîngeha Kurdistanê êsta xwediyê 80 beşî di heft fakulteyan de, 350 kes endamê lîjneya zanistî û nizîkî 10000 kes xwendekar di qonaxên karzanî, lîsans, lîsansa bilind û doktorayê ye.
Beşa Ziman û Wêjeya Kurdî ji bo cara yekem li Îranê di vê zanîngehê li sala 2013'an de bi pejirandina 40 xwendekaran vebû.
Xwace Şemsedîn Mihemed Hafizê Şîrazî (bi farisî خواجه شمس الدين محمد حافظ شيرازى, "Khwāja Shams-ud-Dīn Muḥammad Ḥāfeẓ-e Shīrāzī", li dora 1315 an 1325 li Şîraz, Iran - m. li dora 1390 eynî cihê de) yek ji navdartirîn helbestvan û mîstîkvanên faris e. Navê wî yê tewangî de navê cîhê wî, Şîraz jî heye. Ji ber ku Hafis di zaroktiyê de ji berê de bi tevahî Quranê fêr bûbû, navê rûmetê lê kirin "Hafiz" ("yê ku ji dil bi Quranê dizane"). Wî bixwe jî hema hema hema di helbestên xwe de navê Hafez bikar aniye. Berhema wî ya herî navdar Dîwana Hafiz e.
Hafez herî zêde bi helbestên xwe yên ku dikare wekî "antînomî" were binavkirin û bi karanîna serdema navîn a têgeha "teosofîk" tête nas kirin; têgeha "teosofî" di sedsalên 13 û 14an de hate bikaranîn ku xebata mîstîk ji hêla "nivîskaran ve tenê ji pirtûkên pîroz hatine îlham kirin" (wekî ji teolojiyê veqetandî) nîşan bide. Hafez di serî de di wêjeya helbestên lîrîk an bêjelawan de nivîsandiye, ew şêwaza îdeal e ji bo vegotina ecstasiya îlhama xwedayî di teşeya mîstîk a helbestên evînê de. Ew Sofî bû.
Refîq Hilmî (1898–1960) li Kerkûkê ji dayik bûye dîroknas, nivîskar û ramyarekî kurd bû. û Ew di 1938an de damezrênerê partiya kurdî Hîwa bû û nivîskarê gelek pirtûka jî bû li ser dîroka Kurdistanê û zimanê kurdî. Piştî ku li Silêmanî û Bexdayê dibistan xwendî, Ew li Akademiya Leşkerî û Dibistana Teknîkî ya Stembolê xwendina xwe domand.
Di destpêka kariyera xwe yê nivîskariyê de, wî li du rojnameyên kurdî xebitî: "Rojî Kurdistan", rojnameya fermî ya Keyaniya Kurdistanê, û "Bangî Kurdistan". Ew piştî weşandina bergê duyemîn ê Helbest û Edebiyata Kurdî ya Kurdî di sala 1956-an de wekî rexnegirekî wêjeyî yê jêhatî hate nas kirin.Di vê berhemê de, helbest û taybetmendiyên Goran ên tevgera wêjeyî ya nûjenkar a ku wî temsîl dikir, yekem car bi kûrayî hatin vekolîn û analîz kirin. Her weha wî çend pirtûkên din jî li ser dîrok û ramyariya Kurd nivîsandine.
Jiyana ramyarî.
Refîq Hilmî di ramyariya Kurd de wekî damezirînerê partiyek bi navê Hîwa (Hêvî) di 1938 de tê nas kirin. Ev partî pêşî li Kerkûkê hate rêxistin û piştre li bakur û naverasta Iraqê berfireh bû. Ew di destpêkê de rêxistinek veşartî bû û rewşenbîr û karmendên Kurd ên di rêza wan de hebûn. Gava ku bernameya ramyarî ya Hîwa bi giranî neteweyî bû û li ser ewlehiya xweseriya Kurdistana Iraqê bû, gelek endam jî çepgir bûn.
Refîq Hilmî, bi xwe bêtir piştgirî dida xetek alîgirê Brîtanya ya nav partiyê. Hîwa pêwendî bi çalakvanên Komala JK re li Mehabad çêkiribû û wê du efserên artêşê Mistefa Khushnaw û Mîr Hac Ehmed şandibû merasîma damezirandina Komala JK di îlona 1942 de. Hîwa têkiliyên xwe bi tevgera Mehabad re domand heya hilweşîna Komara Kurdistanê di sala 1947.
Refîq Hilmî di heman demê de di bin rêveberiyên cihêreng ên Iraqê de gelek peywir girt, di nav de 1943 wekî Gerînendeyê Perwerdehiyê li Silêmanî, 1954 wekî Cîgirê Waliyê Bexda û 1959 wekî Ataşê Çandî yê Iraq li Enqereyê.
Samuel Colt (wek "Samwêl Kolt" bixwîne) (19ê tîrmeh 1814 - 10ê çile 1862) dahêner û pîşesaziyekî amerîkî ji Hartford, [6] [7] [8] Ew yekem bû ku Çek dahênan kir û wî Kompaniya Armory Colt (îro bi navê Colt Manufacturing Company) ava kir.
Karên Colt.
Du karsaziyên pêşîn ên Kolt hilberîna çekan li Paterson, Nû Jersey, û pîşesaziya kaniya binê avê bûn, lê ew bêhêvî û serfiraz bûn. Lêbelê, Kolt di 1847-an de dema ku Texas Rangers di dema şerê Amerîkî bi Meksîk re 1000 deman ferman kir karsaziya xwe zûtir kir. karxaneya wî ya Hartford di dema factoryerê Navxweyî yê amerîkî de çek gihande Bakur û Başûr. Di paşiya paşîn de, çekên wî di dema çareserkirina serdema Sînorê Rojava de derketine holê. Colt ji ber pîşesaziya çek û bazirganiya xwe di 1862an de wekî yek ji mirovên herî dewlemend ê Amerîkayê mir.
Berî mirina wî.
Colt zêdeyî 400.000 pisîk çêkiriye, û berî mirina wî wî li lûleya her fîşek xist "Colonel Samuel Colt, New York, USA" an navnîşana London bikar anî, û Colt ev kir ji ber ku New York û London bajarên mezin ên cîhanî ne û kirê nivîsgeha New York li 155 Broadway û di karmendên firotanê de bicîh kirin.
Çiyavan ew kese ne yên ku çiyavaniyê dikin. Herwesa navekî kurmancî yê kuraya.
Robert Oppenheimer (jdb. -) fîzîkzanek amerîkî û mamosteyê fîzîka teorîk li Zanîngeha California, Berkeley. Ew derhênerê zanistî yê Projeya Manhattan e ku di Şerê Cîhanê yê duyem de yekem çeka nukleerî(Newewî) çêdike û Oppenheimer wekî bavê bombeya nukleerê(Newewî) tê Niyasîn. Endî, ez bûm Mirin, hilweşînerê cîhanan, piştî ku bombeya nukleerê(Newewî) xelas bû, Oppenheimer bi navûdengî got. Piştî şer, Oppenheimer bû serokê çavdêriya Komîsyona Enerjiya Nukleerê(Newewî) ya Dewletên Yekbûyî û helwesta xwe bikar anî da ku zext û kontrolkirina karanîna enerjiya nukleerê(Newewî) bike û ji pêşbaziya çekên nukleerê(Newewî) ya bi Yekîtiya Soviyetê dûr bikeve. Wî xelatên serokên Dewletên Yekbûyî John F. Kennedy û Lyndon Johnson stendiye.
Piştî ku Xwendin li Harvard xilas kir,.
Oppenheimer hate raspar kirin ku biçe Ewropa fîzîka nûjen bixwîne, ku di vê demê de li Dewletên Yekbûyî tune(Na) bû, ji ber vê yekê ew li Zanîngeha Cambridge(Brîtaniya) wekî xwendekarek bi ezmûn hate qebûl kirin. Hêjatiya wî di karî de eşkere kir ku ew ne tenê di fîzîka pratîkî de zîreke belkî di heman demê de fîzîka teorîk jî bû, ji ber vê yekê wî di 1926 de ji Harvard derket da ku li Zanîngeha Göttingen(Almaniy) bixwîne û li bin destê zanyarê navdar Max Born, ku Göttingen(Almaniya) di cîhanê de navenda herî baş a lêkolîna fîzîka teorîk bû, Oppenheimer doktoraya xwe di 22 saliya xwe de li Zanîngeha Göttingen stend. Li Göttingen, Oppenheimer bêtirî şeş gotaran têkildarî teoriya kûantûmê ya ku nû hatî pêşve xistin, weşand. Ya herî navdar ji wî gotara wî û Born e (nêzikbûna Born - Oppenheimer) ku tevgera di hundurê nukleerê(Newewî) de û tevgera elektronîkî ya derveyî nukleerê(Newewî) di hesabên bîrkariyê yên molekûlan de ji hev vediqetîne.
Rizgarî bajarekî başurê Kurdistanê ye ku li rex Çemê Sirvan (Diyala) ye. Ev bajar li beşa navendî ya bajarê Kelar a parêzgeha Silêmanî ye.
Ev bajar li ber bajarê Qesra Şîrîn ê Rojhilata kurdistanê ye û li başûrê wê jî bajarê Kifrî ye.
Bajarê Kelarê di destpêkê de ji du beşên serekî, Kelar û Samûd pêk dihat.Piştre ku serhildana Kurda ya başurê kurdistanê di sala 1991-an de li dijî partiya Ba'as li îraqê, navê wê bû Rizgarî û wekî bajarekî cûda hate hesibandin.
Taxa Samûd ji bo kurdên ku di serdema Sedam Huseyn de ji hêla rejîma îraqê ve hatine dersînorkirin cîhek bû.
Gotina kurdî ya razgari tê wateya azadbûnê.
Êskêlêderya () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Êskenderabad () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 54 kes (14 malbat) bûn.
Êskenderyan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 227 kes (43 malbat) bûn.
Êlyasabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.200 kes (233 malbat) bûn.
Firokexane, Firokexaneya Ûrmiyê () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (30 malbat) bûn.
Feqîbeglû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 321 kes (65 malbat) bûn.
Feqiyebeglû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 497 kes (111 malbat) bûn.
Fûladlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 53 kes (14 malbat) bûn.
Fîrûzyan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 479 kes (87 malbat) bûn.
Gebaran () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 123 kes (38 malbat) bûn.
Gecîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.703 kes (420 malbat) bûn.
Geçî,Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 343 kes (79 malbat) bûn.
Gerdava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 537 kes (127 malbat) bûn.
Gerdebilîç () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 145 kes (24 malbat) bûn.
Gezniq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 252 kes (77 malbat) bûn.
Geznekêş () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (88 malbat) bûn.
Gulşêyxan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 352 kes (77 malbat) bûn.
Gilanîka Jorîn () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 106 kes (26 malbat) bûn.
Gilanîka Jêrîn () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 55 kes (12 malbat) bûn.
Gulpaşîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gultepe () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.459 kes (401 malbat) bûn.
Guldanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 205 kes (61 malbat) bûn.
Metre (wekî "metro", "metir" jî tê nivîsandin) di Sîstema Navneteweyî ya Yekînan û di Sîstema Metrîk da metre yek ji yekînên bingehîn e. Metre yekîna dirêjahiyê ye. Peyva metre ji peyva yewnanî μέτρον, "métron" dihêt. Kurtenavê wê "m" ye.
Bi awayekê dîrokî, metre ji aliyê Akademiya Zanistî ya Fransayê wekî 1/10,000,000 a wê hêlê hat pênasekirin ko ji kembera erdî ber bi qubê bakur diçe û ji bajarê Parîsê derbaz dibe. Niha, Dîwana Navneteweyî ya Kêşan û Pîvanan her metreyek hosa pênase dikit: dûrahiya ko ruhnî di heyama 1/299,792,458 ya sanîyeyê da di valahiyê da diçe.
Gulmanxane () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (33 malbat) bûn.
Gulmerza Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gulebehî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 261 kes (61 malbat) bûn.
Gulexer () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 146 kes (24 malbat) bûn.
Gulher () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 700 kes (110 malbat) bûn.
Gulîsoyî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 42 kes (6 malbat) bûn.
Gombed, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 761 kes (138 malbat) bûn.
Gencabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 356 kes (106 malbat) bûn.
Gengçîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.488 kes (408 malbat) bûn.
Gûcar () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 988 kes (151 malbat) bûn.
Gûdal, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 115 kes (23 malbat) bûn.
Gûranava () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 99 kes (17 malbat) bûn.
Gurçînqele () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gûzgovend () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 42 kes (11 malbat) bûn.
Goktepe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.850 kes (836 malbat) bûn.
Gulan () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.155 kes (290 malbat) bûn.
Govendikmela () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (40 malbat) bûn.
Gûîceya Elîtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 26 kes (6 malbat) bûn.
Gûîceya Elîeslan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 95 kes (23 malbat) bûn.
Gûîceya Yaran () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 84 kes (25 malbat) bûn.
Îslamabad () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 514 kes (137 malbat) bûn.
Îslampena Abadî Nû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 169 kes (35 malbat) bûn.
Îslamlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 259 kes (99 malbat) bûn.
Îmamzade () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 472 kes (110 malbat) bûn.
Îmamkendî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 410 kes (89 malbat) bûn.
Îmamkendî, navenda Ûrmiyê () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 77 kes (15 malbat) bûn.
Îblû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (32 malbat) bûn.
Îrvanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 199 kes (62 malbat) bûn.
Îşkesû, Bradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 126 kes (18 malbat) bûn.
Îdir () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 226 kes (66 malbat) bûn.
Îlizgî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Jarava, Dûl () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 342 kes (62 malbat) bûn.
Kurte kûîl () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 12 kes (3 malbat) bûn.
Kûreya Jorîn () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 259 kes (54 malbat) bûn.
Kûreya Jêrîn () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 128 kes (33 malbat) bûn.
Kûseava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 188 kes (51 malbat) bûn.
Kûseehmed () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 444 kes (100 malbat) bûn.
Kûsî, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 706 kes (123 malbat) bûn.
Kûkya () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 716 kes (154 malbat) bûn.
Kûliq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 473 kes (110 malbat) bûn.
Kulengî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 357 kes (66 malbat) bûn.
Kehrîz () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.973 kes (561 malbat) bûn.
Renîka () gundekî ser bi nahiya Naziyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 404 kes (77 malbat) bûn.
cî û aqarên vî gundî: Devçem, Kemerzer, Aşê xirabe, girên Ûsê û Mozelanê, Axespî,Kunekotr, Çîmenê Edo, Kanî kûsel, Guhora Dewrêş, Sûya Kanîqizanê, Mila Enherê, Berekundik,Gurgeçal, Daregêwûşk, Rêzedar
Ûsibê kurê Bêmal kurê Simayîl kurê Kulik kurê Babo nivîskar, wergêr û çalakvanê zimanê Kurdî xelkê vî gundî ye.
Leşenlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 125 kes (36 malbat) bûn.
Leyla Zana, di 3ê gulana 1961ê de ji dayika xwe bûye, siyasetmedareka kurd e ku piştî sonda qanûnî li parlamena Tirkiyeyê, bi kurdî axivî û ji ber wê û ji ber bizavên wê siyasî ji bo doza kurdî li Tirkiyeyê ket girtîgehê. Ew sembola berxwedana aştîxwaz ya kurdan li Tirkiyeyê ye. Li sala 1995ê, Parlamena Ewropayê xelata navdar a Saxarov da Leylayê, lê heta sala 2004ê ew ji ber zîndanîbûna xwe neşiya wê xelatê werbigirit.sa
Leyla sala 1961ê, li Farqîna li ser bi Amedê ji dayika xwe bûye. Hêşta 14 salî bûkê li Mehdiyê Zana re hat mehîr kirin. Mehdî serokê şaredariya Amedê bû û bîst salan ji Leylayê kaltir bû. Piştî ku Mehdî li sala 1980ê de ji aliyê dewleta Tirkan ve hat zindanî kirin, Leyla bi awayekî çalak tevlî siyasetê bû. Ew li sala 1988ê ji aliyê dewletê ve hat binçav kirin û êşkencedan.
Di hilbijartinên sala 1991ê da, ji lîsta SHPê wekî parlamenter ket Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê. Li dema sondxwarinê da, li civakê, rengê kesk, sor û zêr li pora xwe girê dabûn û bi kurdî got ku: "Dê ji bo bi hev re jiyana demokratîka gelên tirk û kurd bixebitit." Ji ber vê yekê di civaka Tirkiyeyê de tevlîhevî derket û parlementerên neteweperest bi gotinên wekî " cudatîxwaz ", " terorîst ", " wê bavêjin zindanê " êrîş bîrin li ser Leyla Zanayê.
Leyla Zana, Selîm Sadak, Orhan Dogan û Hatip Dicle li sala 1994an Partiya Demokrasiyê, DEP saz kir. Ev partî li 2ê adara 1994ê hat berbend kirin û bêritiya parlementerên DEPê ji ser wan hat rakirin. Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê
ev bîryara xwe bi şahiyekê pîroz kir.
Dozger ji ber sondxwarina wê û mafparêziya wê ji bo gelê kurd berdarî jê re xwest. Li dawiya dozê, ji ber îxaneta li welêt, 15 salan cizayê zindanê xwar. Paşê 2 salên dî ciza tevilî vî cizayî hatin kirin.
Li xêve ango hezîrana sala 2002ê Dadgeha Mafên Mirovan ya Ewropayê Tirkiye ji ber doza nedadwer bi 50.000 Euroyan ciza kir.
Li 21ê nîsana 2004ê, DGM ya bi hejmara 1ê ya Ankarayê, di doza jinûve darizandina parlamenterên DEPê yên berê Leyla Zana, Hatîb Dîcle, Orhan Dogan û Selîm Sadak da, cardin 15 salan cezayê giran yê hepsê da parlamenteran. Ango, dadgehê biryara sala 1994ê careka dî erê kir.
Rêkxistiya Lêbihurîna Navneteweyî anku Amnesty International navê "Zindaniya Wîjdanê" li wê kir. Li xêve anku hezîrana 2004ê ji hepsê hat berdan, lê doza wê xelas nebû.
Piştî azadbûna ji zindanê.
Li sala 2002ê, filmek bi navê "Back to the world" anko "Vegeriyana li Cîhanê" li ser rewşa Leyla Zanayê hat çêkirin.
Li çiriya pêşîn a 2004ê li Brukselê xelata Saxarof wergirt û li parlamentê Ewropayî axaftineka bi zimanê kurdî kir. Xelata ros li Danîmarka sitend. Li 1995ê, Xelata Rafto li Norwêcê wergirt. Li Tirkiyê jî ji aliyê derneka mafen mirova ji xelata aştiye girtiye.
Li sala 2005ê, Dadgeha Mafên Mirovan ya Ewropayê, 9.000 Euro li ser hisaba dewleta Tirkan dan Leylayê û her yek ji parlamenterên girtî yên dî. Ev biryar ji ber mandelkirina mafên azadiya axivtinê bû.
Leylayê û hevalên wê "Bizava Civaka Demokratîk" (DTH) damezrand. Li 17ê tebaxa 2005ê Bizava Civaka Demokratîk (DTH) û Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP) bûn yek û Partiya Civaka Demokratîk (DTP) damezirand. Anha wî Hilbijartinên giştî yên Tirkiyeyê yên 7ê hezîrana 2015an parlamentera HDP ya Agirî dema 25. çê bûn
Zana, Leyla
Lek, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 151 kes (50 malbat) bûn.
Hesen Derzî (z. 1957 li Bokan) helbestvanek û stranbêjekê Kurdê Rojhilatê kurdistanê ye.
Hesen Derzî di sala 1957-an de li bajarê Bokan ji dayik bû. Ji destpêka xortanî û ciwaniya xwe ve, wî eleqeyek taybetî ji muzîk û helbesta gelêrî ya Kurdî re hebû, û ji hingê ve ew beşdarî dersên muzîkê bû. Ew bi dengê hunermendê navdar ê Kurd Hesen Zîrek pir eleqedar bû. Hesen Derzî piştî demekê li herêma Faizullah Beigî Bokan navdar bû û bi fermî dest bi berhevkirin û stranên helbestên Kurdî kir. Hesen Derzî bi hostayên wekî Emîr Minaei û Reşîd Feyznejad re perwerde kiriye. Her weha wî bîst salan li rex muzîkê wek sekreter xebitî. Derzî di dema 1960 û 1970 de karîbû çar albumên stran û gotinên xwe derxîne. Lê di sala 1991-an de, ji ber sedemên nediyar, ji hêla Komara îranê ve hate zext kirin, û piştî demekê, ji ber fişara mezin neçar ma ku welat bicihbêle, û naha ew li berîtaniya dijî. Ew yek ji hunermendên gelêrî û navdar ê Kurdistanê ye ku di nav gelên welatê xwe de xwediyê statuyek bilind e
Lelelûy Torab () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Lûr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 317 kes (73 malbat) bûn.
Lûlham () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (55 malbat) bûn.
Maferan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 339 kes (60 malbat) bûn.
Makûkendî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 708 kes (178 malbat) bûn.
Mobarekava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 543 kes (105 malbat) bûn.
Mecrûsê () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 63 kes (14 malbat) bûn.
Mehmûdava, Barandûz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 711 kes (136 malbat) bûn.
Di vê mêtreyê de pîvana santîmetreyan tê dîtin
Santîmetre jî tê nivîsandin) di sîstema metreyî de yekeya pîvana dirêjiyê ye. Sentîmetreyek deh mîlîmetre ye. Sed santîmetre dike metreyek. Kurtenavê wê "cm" ye.
Mehmûdan () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Meracval () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 269 kes (77 malbat) bûn.
Miradeliya Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 194 kes (55 malbat) bûn.
Miradeliya Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 163 kes (40 malbat) bûn.
Miradkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 53 kes (22 malbat) bûn.
Mêrgereş () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Merenglûya Mezin () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 428 kes (120 malbat) bûn.
Merenglûya Piçûk () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Merene () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 356 kes (58 malbat) bûn.
Mezreya Ûcûlar () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 24 kes (5 malbat) bûn.
Mezreya Nasirava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 217 kes (41 malbat) bûn.
Mezreya Titûn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 103 kes (29 malbat) bûn.
Mestekan, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 234 kes (37 malbat) bûn.
Mestekan, Somabakûr () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 575 kes (116 malbat) bûn.
Mêskîn, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 227 kes (32 malbat) bûn.
Meşkavaya Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 345 kes (93 malbat) bûn.
Mişîk () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 158 kes (30 malbat) bûn.
Meşkavaya Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 135 kes (41 malbat) bûn.
Miqedem () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 277 kes (77 malbat) bûn.
Melabastik () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 650 kes (133 malbat) bûn.
Melûne () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 508 kes (122 malbat) bûn.
Memekan, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.457 kes (245 malbat) bûn.
Mûana () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.314 kes (151 malbat) bûn.
Mûşava () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (8 malbat) bûn.
Miyaveq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.399 kes (567 malbat) bûn.
Mîrava, Rozeçay () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 130 kes (25 malbat) bûn.
Mîrava, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 342 kes (49 malbat) bûn.
Mîrava, Mirgever () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 712 kes (160 malbat) bûn.
Mîrdavûd () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mîrşikarlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 351 kes (97 malbat) bûn.
Charles André Joseph Marie de Gaulle (jdb. 22ê çiriya paşîn sala 1890î de li Lille, m. 9ê çiriya paşîn 1970î de li Colombey-les-Deux-Églises), leşkerekî navdar û ji salan 1958 heta 1969 serokkomarê Fransa bû.
Mîngel () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 289 kes (88 malbat) bûn.
Çîna toreya çav li gel ronahiyewergiran demarexaneyên ducemserî û demrexaneyên girêk jî lixwe digire.
Xaneya qoçekî (bi îngilîzî: "cone cell") corek ji ronahiyewergirên çîna toreya çav e.
Toreya çav wergirên bînînê lixwe digire ko wekî ronahiyewergir, an jî wergirên karomiqnatîsî tên navkirin. Ronahiyewergir du cor in, xaneyên çîlkeyî û xaneyên qoçekî. Di çavê mirov de hejmara xaneyên qoçekî ji ya xaneyên çîlkeyî gellek kêmtir e, loma belavbûna van herdu cor xaneyan a li ser beşên toreyê ne wekhev e
Asta derazînkê ya xaneyên qoçekî boy kartêkirên ronahiyê gelek bilind e. Loma xaneyên qoçekî tenê di ronahiya geş de çalak in. Ji ber vê yekê xaneyên qoçekî wekî wergirên bînîna ronahiya geş tên navkirin. Herwisa xaneyên qoçekî berpirsiyar in ji boy bînîna zelal û rengîn.
Di ronahiya geş de bînîna zelal û rengîn ji aliyê xaneyên qoçekî ve tê diristkirin.
Xaneya qoçekî ronahiyewergir a bi dirêjiya 35- 40 μ (mîkron) e. Tîreya wê bi qasî 5 mîkron e. Xaneya qoçekî ji çar beşan pêk tê; beşa derve, beşa navî, laşê xaneyê û kotahiya gehînkeyî.
Beşa derve piçûk e û bi şêweyî qoçekî ye. Li wê beşê de parzûna xaneyê qat qat dibe lê qatên parzûnê mîna qatên parzûna xaneya çîlkeyî xeple nîn in û Kîsîkokên wekî mîna pêlik in. Di nav kîsikokan de pîgmentên (boyax) ronahiyê cih digire. Beşa derve car caran beş bi beş tê nûkirin.
Beşa navî û beşa derve bi kûlkên girêdanê, bi hev re girêdayî ne. Di beşa navî de tevê ko gelek endamokên xaneyê hene, lê hejmara mîtokondrîyê hê pirtir e.
Rîşalên qoçekî yên beşa navî stûr in. Rîşal ji perdeya sinordar a derveyî, derbasî nav çîna navikî ya derve (bi îngilîzî: "outer nuclear layer") dibe. Di nav çîna navikî ya derve de, rîşalên qoçekî, laşê xaneyê pêk tînin. Navika xaneya qoçekî di nav laşê xaneyê de cih digire.
Rîşalên laşê xaneya qoçekî ji çîna navikî ya derve ber bi çîna pleksîform a derve dirêj dibin. Çîna ko ji tora demarexane û lûleyên xwînê pêk tê, jê re çîna pleksîform (bi îngilîzî: "plexiform layer") tê gotin. Li nav çîna pleksîformê de rîşal pêkhateyek werimî ya bi navê kotahiya gehînkeyî (bi îngilîzî: "synaptic terminal") pêk tînin. Di nav kotahiya gehînkeyî de kîsikokên bi navê çikildanên gehînkeyî hene. Çikildan bi demareguhêzer a bi navê glutamet (bi îngilîzî: "glutamate") tijî ne.
Corên xaneya qoçekî.
Ronahiyewergirên çavê mirov çar cor pîgmentên (boyax) ronahiyê lixwe digirin. Pêkhateya hemû pîgmentên ronahiyê dişibin hev. Pîgment ji proteîna opsîn û molekulek biçûk a bi navê kromofor (bi îngilîzî: "chromophore") ko bi opsînê ve girêdayî pêk tên. Kromofor molekulên taybet in ji boy mijîna enerjiya ronahiyê. Herwisa heke kromofor corek ronahiya bînraw nemijîne, tîrojên wê ronahiyê ji molekula kromoforê şewq didin, bi vî awayî kromofor di çavê mirov bi awayekî rengîn xuya dibe. Kromofora xaneyên çîlkeyî û qoçekî retînal e. Ango her du ronehiyewergir heman molekulê, retînalê lixwe digirin. Cudahiya di navbera xaneyên çîlkeyî û qoçekî ji ber cudahiya proteîna opsîn e. Çavê mirov çar cor opsîn lixwe digire. Ji çar cor opsînan, corek di pêkhateya xaneyên çîlkeyî de, ji boy bînîna di ronahiya kiz, sê cor jî ji boy bînîna rengîn, di pêkhateya xaneyên qoçekî de cih digirin. Cor û rêza asîdên amînî corê opsînan diyar dike. Ji boy opsîn û retînala di xaneyên qoçekî de peyva fotopsîn (bi îngilîzî: "photopsin") tê bikaranîn. Her corek opsîna xaneyên qoçekî mijîna corek ronahiyê ya bi dirêjiya pêla taybet diyar dike. Li mirov û hin meymûnan de hestê bînînê, bi bînîna rengîn a sêrengî ("trichroma"t) rû dide. Bînîna rengîn a li mirov ji aliyê sê cor xaneyên qoçekî ve tê diristkirin. Her yek ji van xaneyan corek ji ronahiya bînraw dimijîne. Pîgmenta corek ji xaneyên qoçekî herî zêde ronahiya şîn, pîgmenta cora din ronahiya kesk, pîgmenta cora dawî jî herî zêde ronahiya sor dimijîne. Xaneyên qoçekî tên polenkirin li gor cora dirêjiya pêla ronahiya ji aliyê wan ve tên mijandin.
Her corek opsîna xaneyên qoçekî mijîna corek ronahiyê ya bi dirêjiya pêla taybet diyar dike.
Xaneyên qoçekî yên ko herî zêde ronahiya şîn a dirêjiya pêla wê 420nm (nanometre) dimijînin, wekî qoçekên şîn an jî qoçekên kin (bi îngilîzî: "S cones") tên navkirin.
Yên ko herî zêde ronahiya kesk a dirêjiya pêla wê 530 nm dimijînin, wekî qoçekên kesk an jî koçekên navîn (bi îngilîzî: "M cones") tê navkirin.
Xeneyên qoçekî yên ko herî zêde ronahiya sor a dirêjiya pêla wê 562nm dimijînên, wekî qoçekên sor an jî qoçekên dirêj (bi îngilîzî: "L cones") tên navkirin.
Hejmara xaneyên qoçekî di çalika navendî (bi latînî:"fovea centralis") ya lekeya zer (bi latînî:"macula lutea") a beşa toreyêde hê pirtir in.
Çalakbûna xaneyên qoçekî.
Li torêya çav de demarexaneyên cor bi cor bi hev re gehînke ava dikin. Ronahiyewergir bi demarexaneyên asoyî û demarexaneyên ducemserî, xaneyên ducemserî jî bi demarexaneyên girêkî ve gehînke ava dikin.
Demarexane di rewşa asayî de, ango dema ji hawirdor kartêkir wernagirin, di qonaxa bêhnvedanê da ye. Ev rewşa xaneya demarê wekî cemsergirî (bi îngilîzî: "polarization") tê navkirin. Di qonaxa cemsergirî de, cogên sodyumê yên li ser parzûna xaneyê girtî ne. Di navbera herdu aliyên parzûna demarexaneyê de cudahiya bargeyê elektrîkê peyda dibe. Ev bargeyê elektrîkî ji ber hebûna iyonan çê dibe. Aliyê hundirê parzûnê bi bargeyê negativ, aliyê derveyî parzûnê jî bi bargeyê pozîtiv ve barkirî tê hiştin. Lê ev rewş ji boy ronahiyewergiran ne wisa ye. Demarexaneyên ronahiyewergiran, di qonaxa bêhnvedanê de ango gava tîrojên ronahiyê li ser wan nakeve di rewşa berevajîbûna cemsergiriyê (bi îngilîzî: "depolarization") dimînin. Di vê qonaxê de cogên sodyumê yên ronahiyewergirê vekirî ne û di heman demê de ji kotahiya gehînkeyî ya ronahiyawergirê demareguhêzer a bi navê glutamet tê derdan. Glutamet di gehînkeqelîşê de derbasî ser dendrîta demarexaneya ducemserî dibe. Ji ber derdana glutametê xaneya ducemserî di rewşa cemsergiriya hîper de dimîne. Loma ji xaneya ducemserî ber bi xaneyên girêk demareguhêzer an jî demareragihandin nayê şandin, ji ber vê rewşê, cemsergiriya xaneyên girêk hilnaweşe, ji xaneyên girêk sînyal naçe demarên bînînê.Tûkila mejî ji demarên bînîne ragihandin nagire, di mejî de têgihîştina bînînê peyda nabe, loma mirov di tariyê tiştan nabîne.
Gava tîrojên ronahiyê li ser fotopsînê (opsîn+retînal) dikevin, retînal enerjiya fotonan dimijîne û şeweyî xwe ya cis-retînal diguherîne retînala all- transê û ji rûyê opsînê dûr dikeve, loma şeweyî opsînê digugere. Bi guherîna retînal û opsînê di ronahiyewergir de çalakiya rêzereaksiyonan dest pê dike, li dawiya dawî cogên sodyumê yên li beşa derve ya parzûna xaneya qoçekî (ronahiyewergir) tên girtin. Bi girtina cogên sodyumê, sodyum di nav xaneyê de berhev dibe, di xaneya qoçekî de dawî li rewşa berevajîbûna cemsergiriyê tê, xaneya qoçekî dikeve rewşa cemsergiriya hîper. Xaneya qoçekî di cemsergiriya hîper de derdana glutametê dide sekinandin. Nebûna glutametê îcar xaneya ducemserî ji cemsergiriya hîper derdixe, di xaneya ducemserî de berevajîbûna cemsergirî rû dide. Ji demarexaneyên ducemserî demareguhêzer tê derdan. Demareguhêzer di xaneyên girêk de erkê kar dide destpêkirin, bi vî awayê demareragihandin ji xaneyên girêk, bi navbeynkariya demarên bînînê ber bi navenda bînînê ya tûkila mejî ve tên şandin. Di mejî de li gor ragihandinên xaneyên qoçekî, têgihîştina bînîna rengîn rû dide.
Hin caran yek an jî du cor ji xaneyên qoçekî têk diçin loma li mirov de nexweşiya rengkorî peyda dibe. Nexweşiya rengkorî ne yek cor e, lê ji wê nexweşiyê, a herî pirtir li mirov peyda dibe, nexweşiya koriya rengên kesk û sor e. Kesên bi vê nexweşiyê, rengê kesk û rengê sor ji hev dernaxin.
Ferhad Merdê, (jdb. 1970 li Qamîşlo, Rojavayê Kurdistanê) helbestvaneke kurd de ku cara yekem helbesta bi helbesta "ji te hezdikim" hatiye naskirin. Helbestên wî bi giranî li ser platformên medyaya civakî têne parvekirin û carînan jî beşdarî bernameyê televizyonên cuda dibe.
Xebata hunerî ya Merdê li kampa Nînovayê, ku gundiyên Botanê yên ku ji ber ne qebûlkirina cerdevaniyê ya dewleta Tirk koçî Başûrê Kurdistanê bûne, lê bi cih bûne dest pê dike. Li Kampa Nînowayê komeke muzîkê bi navê Koma Penaber damezrandiye. Pîştî kampa penaberên Bakurê Kurdistanê ya Kampa Nînowa yê li kampa penaberan a Nehdarê û Kampa Mexmûrê dijî. Li Kampa Mexmûrê NÇHM (Navenda Çand û Hunera Mexmûrê) ji bo birêxistinkirina xebatên çand û hunerê yên kampê di bin banekî de tê avakirin. Merdê ji xeynî Koma Penaber, ji bo avakirina koma Dîwana Dengbêja ku stranên Botanê derxîne holê dixebite. Niha di warê muzîk, helbest, folklor, wênesazî, sînema û şanoyê de xebatên xwe didomîne.
Narî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 691 kes (148 malbat) bûn.
Nazlû, Ûrmiye () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.428 kes (328 malbat) bûn.
Naznaz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 360 kes (67 malbat) bûn.
Nanas () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 595 kes (110 malbat) bûn.
Naybîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 604 kes (144 malbat) bûn.
Necefava () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 349 kes (107 malbat) bûn.
Nexcivan Tepe () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nergî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.069 kes (280 malbat) bûn.
Nerler () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 227 kes (36 malbat) bûn.
Nesîrava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 339 kes (77 malbat) bûn.
Nezerava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 151 kes (33 malbat) bûn.
Nezerava Qele () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 111 kes (28 malbat) bûn.
Nûredînava () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (25 malbat) bûn.
Newrozbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Noşana Jorîn () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 242 kes (40 malbat) bûn.
Noşana Jêrîn () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 206 kes (40 malbat) bûn.
Nêyçalan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 478 kes (104 malbat) bûn.
Niyûlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 156 kes (55 malbat) bûn.
Ordûşahî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 451 kes (111 malbat) bûn.
Oxçîlar () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 12 kes (4 malbat) bûn.
Qazanelî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 72 kes (19 malbat) bûn.
Qasimlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 447 kes (93 malbat) bûn.
Qalqaçî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 160 kes (55 malbat) bûn.
Qamet () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 38 kes (14 malbat) bûn.
Qerabqilû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 368 kes (99 malbat) bûn.
Qeraclû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (19 malbat) bûn.
Qeragûza Hacîbaba () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 146 kes (43 malbat) bûn.
Qeragûza Selîmaxa () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 182 kes (47 malbat) bûn.
Qeralera Axateqî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (54 malbat) bûn.
Qeralera Hacîqasim () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 186 kes (46 malbat) bûn.
Qeraler Tesûcî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 428 kes (2279 malbat) bûn.
Qeralera Kûh () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 226 kes (64 malbat) bûn.
Qeralera Lutfilla () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (29 malbat) bûn.
Qerayî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (17 malbat) bûn.
Qirxlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (9 malbat) bûn.
Qernêsa () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Anqing, bajarekî welatê Çînê ye û li Parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.612.000 kesî
Albûma yekemîn ya stranbêj Sosin piştî xebateke salekî derket. CD û kasêta ku navê wê "Reşeba" ye, bi hevkariya Kom Muzîkê û Mîr Muzîkê li Tirkiye û Elmanyayê li çar studyoyên muzîkê yên cûre hatiye amadekirin.
Berhema ku derhênertiya wê Hisên Çîftçî kiriye ji 11 stranan pêk tê. Herweha di berhema Sosin ya bi navê „ Reşeba“ de muzîkjenên mîna Fîkret Dag, Yasîn Poyraz, Ertan Tekîn û gelek muzîkjenên din yên ji neteweyên cûda li enstrumentan xistine.
Ji bilî stranên hunermend Sosin digel kesên cûda afirandine, di berhemê de şeş stranên otantîkî yên herêmên Behdînan, Botan û Colemergê jî hene. Weke tê zanîn ev hersê herêm ji hêla stîla muzîkê û bikaranîna qirikê ve xwedî heman xwezayê ne. Ji ber hunermend Sosin bi xwe jî ji Colemergê ye, mirov bi dengê wê diçe ku ji hêla muzîkê ve zêde dewlemedin.
Sosin bi payizoka bi navê "Seydikê Min" dide îspat kirin ku ne tenê mêr, herweha jin jî dikarin bi rehetî payizokan bistrênin. Herçiqas lawika bi navê „Bêrîvan“ nû hatibe afirandin jî, ew lawik bi awayê payizokan hatiye strandin û taybetmendiya hilbijartina stranan ya Sosin jî bi wî awayî kifiş dibe.
Strana gelerî ya herêma Botanê ya bi navê "Hêjîra Çiyayî" ku ji berya niha hunermendên mîna Alî Baran, Aynur Dodan û Koma Amed jî di albûmên xwe de strandibûn, Sosin jî beyî ku bi orjîniya stranê bileyize strandiye.
Di albûmê de du stranên bi zaravayê Soranî jî hene. Sosin stranên bi navên „Newbehar“ û „Zîlan“ bi Soraniyek paqij û zelal strandiye û bikaranîna telafûzê diyar dibe ku hunermend Sozin hikimdarê zaravayê Soraniye jî. Herweha li gor pisporan strana bi navê „Zîlan“ wê ji ber performansa muzîkê, naverok û xweşşîrovekirinê di muzîka kurdî de cihekê taybet bigire.
Estekî Berga berhema Sosin ya bi navê „Reşeba“ hevqasî deng û stranên wê balê dikişîne li ser xwe û profesyonaltiya wêneger û grafîkerên Sosin bi her awayî diyar dibe.
Hunermend Sosin ji bo muzîkhesan hunermendeka nas e û heya niha wê di gelek çalekiyên çandî, di bernameyên televizyon û radyoyan de cîh girtiye.
Sosin li Silêmaniyê û Ewropayê dersên enstrumentan û ya şanê jî standiye.
Bengbu, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.331.000 kesî
Bozhou, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.850.657 kesî
Chaohu, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 859.000 kesî
Chizhou, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.550.000 kesî
Chuzhou, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhui yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.937.868 kesî
Fuyang, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhui yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.599.913 kesî
Guangde, bajarekî welatê Çînê ye û bajarek di asta wîlayetê de ye. Bajar di parêzgeha
Anhui yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 500.000 kesî
Qereaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.554 kes (413 malbat) bûn.
Qereaxac, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 408 kes (64 malbat) bûn.
Qereaxaca Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 376 kes (101 malbat) bûn.
Qerebax () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1303 kes (388 malbat) bûn.
Qerecilo,gund () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 108 kes (29 malbat) bûn.
Qerehesenlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.002 kes (285 malbat) bûn.
Qereqoyûnlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 220 kes (69 malbat) bûn.
Qereqîz () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (15 malbat) bûn.
Qeregûzîl () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 211 kes (65 malbat) bûn.
Qizil Hacîlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 257 kes (66 malbat) bûn.
Qizil Aşiq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4.561 kes (777 malbat) bûn.
Qişlaqa Şikur () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 104 kes (25 malbat) bûn.
Qişlaqa Terzlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 487 kes (89 malbat) bûn.
Qişlaqa Mihemedqulî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 145 kes (49 malbat) bûn.
Qişlaqa Mîrzaelî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Huaibei, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhui yê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.114.276 kesî
Qesrika Sîlvana () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes(40 malbat) bûn.
Qesrika Rozeçay () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 358 kes (58 malbat) bûn.
Qesrika Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (22 malbat) bûn.
Qesrika Somaya Jêrîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 524 kes (93 malbat) bûn.
Qesûr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 639 kes (133 malbat) bûn.
Qitlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 736 kes (195 malbat) bûn.
Qotûrlar () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 317 kes (97 malbat) bûn.
Huainan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.333.896 kesî
Qeleîsmaîlaxa () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 897 kes (140 malbat) bûn.
Qeleserdar () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 387 kes (90 malbat) bûn.
Qeleya Ezîzbeyk () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 330 kes (79 malbat) bûn.
Qelecûx () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (37 malbat) bûn.
Qelîlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 217 kes (59 malbat) bûn.
Huangshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.470.000 kesî
Qelînclû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 83 kes (33 malbat) bûn.
Qimişlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (34 malbat) bûn.
Qurttepe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 316 kes (85 malbat) bûn.
Qûrşalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qirmik () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 239 kes (48 malbat) bûn.
Qolincî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 5.192 kes (1.222 malbat) bûn.
Jieshou, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 785.417 kesî
Qûnî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 835 kes (144 malbat) bûn.
Qûyûciq () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 48 kes (12 malbat) bûn.
Qehreman () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 100 kes (21 malbat) bûn.
Qehremanlûya Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 228 kes (66 malbat) bûn.
Qehremanlûya Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Lu'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.611.701 kesî
Rajan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3.873 kes (1.926 malbat) bûn.
Rahdarxane Qûşçî () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Rebt, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Rehîmava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 145 kes (25 malbat) bûn.
Rehîmabad, Nazlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 562 kes (138 malbat) bûn.
Meqîtalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (20 malbat) bûn.
Reşkan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Revena Jêrîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Revena Jorîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 109 kes (22 malbat) bûn.
Reyhanava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 14.000 kes (3.555 malbat) bûn.
Rîkan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 136 kes (40 malbat) bûn.
Rîgabva, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 316 kes (42 malbat) bûn.
Semertû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 253 kes (79 malbat) bûn.
Saracûq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 126 kes (33 malbat) bûn.
Saralan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 248 kes (79 malbat) bûn.
Sarîbêglûya Eralîq () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 145 kes (40 malbat) bûn.
Sarîbêglûya Çirax () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 500 kes (125 malbat) bûn.
Sarîbêglûya Moîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (79 malbat) bûn.
Sarîbêglûya Mûsa () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 200 kes (52 malbat) bûn.
Sarîcalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 124 kes (66 malbat) bûn.
Saetlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 559 kes (179 malbat) bûn.
Saetlûya Bekir () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 559 kes (99 malbat) bûn.
Saetlûya Kûh () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 371 kes (79 malbat) bûn.
Sakan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 161 kes (40 malbat) bûn.
Samsalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 88 kes (19 malbat) bûn.
Sipûrxan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 216 kes (66 malbat) bûn.
Sardirûd () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 476 kes (79 malbat) bûn.
Seîdlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 252 kes (79 malbat) bûn.
Siltanava () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 567 kes (132 malbat) bûn.
Siltanava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (32 malbat) bûn.
Siltanî, Ûrmiye () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 335 kes (77 malbat) bûn.
Selîmbêyk () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Selîmkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 26 kes (9 malbat) bûn.
Sincî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 667 kes (125 malbat) bûn.
Sincîlîk () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 108 kes (22 malbat) bûn.
Senger Mîrabdulah () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 416 kes (112 malbat) bûn.
Sorbanî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (11 malbat) bûn.
Ma'anshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.202.899 kesî
Sorikan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 774 kes (100 malbat) bûn.
Sûlîk () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 257 kes (42 malbat) bûn.
Seyarek () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 14 kes (5 malbat) bûn.
Seydan, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.160 kes (217 malbat) bûn.
Seydek () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 212 kes (55 malbat) bûn.
Sîr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 78 kes (29 malbat) bûn.
Sêylane () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 49 kes (19 malbat) bûn.
Mingguang, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 380.000 kesî
Sînava () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 459 kes (66 malbat) bûn.
Salihava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (42 malbat) bûn.
Kîlometre çargoşe ya bi kurtî km² dibêjin, çiqas rûbar heye. Nîşanê rûbarê formula_1e. Cem çargoşa, ê aliyên hemberê wek hevdine, mera aliyê "a" derbî aliyê "b" dike (formula_1).
Nimûne: "Erdekî min heye. Alîyek 10 kîlometre û aliyê din 5 kîlometre."
Naka gereke mera seke. Aliyê formula_1 e û formula_1 e, loma mera gereke naka ev bike: formula_1
Wergî formula_1 derdikeve. Manê xwe rûberê wê erdê 50 km² ye.
Sedaqe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 533 kes (119 malbat) bûn.
Seferbehî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 339 kes (101 malbat) bûn.
Sefer Qulîxankendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 94 kes (32 malbat) bûn.
Sûrmanava () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 345 kes (64 malbat) bûn.
Sofîkanî () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 77 kes (22 malbat) bûn.
Sofiyan, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 687 kes (112 malbat) bûn.
Şahînava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 222 kes (54 malbat) bûn.
Şerîfava () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 132 kes (27 malbat) bûn.
Şebankendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 59 kes (15 malbat) bûn.
Şigiftîka Jorîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 240 kes (44 malbat) bûn.
Hüseyin Kartal nivîskarekî kurd e. Kartal çend pirtûk bi kurdî, tirkî û elmanî derxistine.
Kartal di pirtûkên xwe de şûna herfê "ş" "sh" û şûna "ç" "ch" dinîvîse.
Şigiftîka Jêrîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 169 kes (40 malbat) bûn.
Şemishaciyan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 489 kes (129 malbat) bûn.
Şemilkan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 335 kes (79 malbat) bûn.
Şorkend () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 406 kes (89 malbat) bûn.
Şehrek zîve () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.110 kes (200 malbat) bûn.
Şehrek gulmerz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 430 kes (131 malbat) bûn.
Şehrek rûstayî nesr () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 216 kes (69 malbat) bûn.
Şehirvîran () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şîban () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 357 kes (50 malbat) bûn.
Şêx Têmir () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 164 kes (38 malbat) bûn.
Şêx Sermest () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 384 kes (129 malbat) bûn.
Şêx Şemzîn () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 481 kes (77 malbat) bûn.
Şêx Mezarî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 409 kes (69 malbat) bûn.
Şîrava () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 207 kes (70 malbat) bûn.
Şêrkan () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (13 malbat) bûn.
Şêrokendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 134 kes (22 malbat) bûn.
Jonathan Edward Bernthal (jdb. 20ê îlona 1976) lîstikvanêkî amerîkan e. Ew herî zêde di nav temeşevane de hatîye naskirin dema ku rola xweya bi navê Shane Walsh pêşandana di rêzefîlme "The Walking Dead" a kanla AMC li ser Netflix ê.
Herwesa di van filma jî de xweya bûye weka: Daredevil" (2015–2018) û "The Punisher" (2017–2019). û "The Pasific" (2010) de. Herwesa d"i fîlimên wekî The Wolf of Wall Street" (2013), "Fury" (2014), "Sicario" (2015), "The Accountant" (2016), "Driver Baby" (2017), "Wind River" (2017)."Jinebiyan" (2018), û "Ford v Ferrari" (2019)."
Jiyana Taybetî.
Bernthal di 25.9. 2010 de bi hemşîreya trawmayê Erin Angle re zewicî. wan dû kur û keçek hene, Henry (li Tebax 2011 bûye) û Billy (Li çile 2013 bûye), û keçek wan Adeline (Li sibat 2015 bûye).
Dîwêr Kaxazî an paşxane bi Îngilîzî (Wallpaper) an (wekî Dîwarê Kaxazî yê Disktop (Disktop Wallpaper), paşnavê Disktop, Fotoya Pişt Disktop an wêneya Disktop ya li ser komputerê tê zanîn) Ew wêneyek dîjîtalî ye. A ku li ser Screena Komputerê tê bikar anîn. An li ser Telefon an jî li ser amûrên din ên elektronî. Li ser komputerê wallpaper (dîwar) bi gelemperî li ser Screenê têne bikar anîn, di pirnaiya Amûrên nûjen de bi gelempî Foto liser Screena wan heya. Di cîhazên nûjen bi gelemperî rê didin bikarhêneran bi keyfe dilê xwe Fotoya bi guhrîn ku mirov dikar bi destan wêneyê Wek ser screena Telefon an Laptop an cîhazên dinên pêşketî de bedil bike û biguherînin.
Nexşeya kaxezê ya orîjînal a komputerê, wekî ku di Xerox's Officetalk û Star de tê bikar anîn
Pergala X Window yek ji wan pergalên pêşîn bû ên ku piştgiriya wêneyek keyfî wekî wallpaper bi riya bernameya xsetroot. Dikir, ku bi kêmasî ve di destpêka sala 1985-an de X10R3 dibe ku dîmenderê bi rengek zexm an binary-wêneyek X BitMap têxe dosî. Di 1989 de, bernameyek nermalava belaş a bi navê xgifroot hate weşandin ku destûr da ku wêneyek rengek keyfî ya GIF wekî kaxez were bikar anîn, û di heman salê de bernameya xloadimage ya belaş hate belav kirin ku dikare cûrbecûr teşeyên wêneyan nîşan bide (wêneyên rengîn di Sun Rasterfile de format) wekî paşnavê ser screenê. Di pey re, gelek bername hatin serbestberdan ku ji bo formatên dî yên wêneyî û taybetmendiyên din piştgiriya kaxezê zêde kirin, wek bernameya xpmroot (di sala 1993-an de wekî fvwm hate weşandin) û nermalava xv (di 1994-an de hate weşandin).
Paşnavên anîmasyonî.
a> -ê nermalava sêyemîn-ê bikar tîne
Paşnavên anîmasyon (carinan wekî "paşnavên zindî" an "paşnavên" "dînamîk" têne binavkirin) ji bo wallpaperên ku wêneyek livînok an dîmenek 2D / 3D wekî paşnavê pergala xebitandinê li şûna wêneyek statîk nîşan dide an vedibêje, ew dibe ku behsa wallpapera ku di lîsteyek lîsteyê de têne dorpêç kirin, bi gelemperî bi hin bandorên derbasbûnê. Hin pergalên xebitandinê, wekî pergala xebitandina Android, ji bo kaxezên dîmenên anîmasyonê piştgiriya xwemalî peyda dikin.
Cemşîd xêrî, ku bi navê wî Cemşîd tê nas kirin, stranbêjekî Kurd ê muzîka pope
Cemşîd di 23-ê Çirî 1973-an de li Sine rojhilatê kurdistanê, taxa Çarbax yek ji taxên kevnar ên vî bajarî, ji dayik bû.
Perwerdehiya wîya bilind ji pîşesaziya medenî endezyariya avahîsaziyê ye, ew bi gelemperî stranên xwe wekî single diweşîne. Wî bi hevkariya (Pendulum Music) re bi tevahî pênc album ji hilberînerê xwe re derxist.
Wî di sala 2013-an de bi Mensur re stranek Kurdî bi navê Nazmka got, ku gelek bala xelkî kişand.
Cemşîd bi bestekarên mezin ên wekî Şadmehr Axili, Kazem Alemî, Babak Radmaneş, Abbas Xoşdel re hevkarî kiriye, û digel Mensur stranek Kurdî jî heye.
Tore ronahiya hawirdorê werdigire û ji bo enerjiya kîmyayî vediguherîne.
Tore, torre an jî çîna tora çav (bi îngilîzî: "retina") çîna navî ya çavê mirov e.
Diwarê goga çavê mirov ji sê çînan pêk te. Çîna derve, çîna naverast û çîna navî.
Çîna derve ji korniye, konjunktîv (bi îngilîzî: "conjunctiva") û reqe (spîka çav) pêk tê.
Çîna naverast bi lûleyên xwînê dewlemend e, ji tenê kûlkdar, rengîne û koroyîdê pêk tê. Çîna navî bi tora demarexaneyan ve dewlemend e, wekî tore tê navkirin.
Tore çînek tenik a demareşaneyê ye, li hundirê goga çav, li aliyê paşî de cih digire. Tore ronahiya hawirdorê werdigire û ji bo enerjiya kîmyayî vediguherîne. Enerjiya kîmyayî demarexaneyan han dike, sînyalên bînînê bi şeweyî demareragihandin ji çav tê şandin bo tûkila mejî.
Pêkhateya toreyê.
Tore ji du çînên serkî pêk tê, çîna derve ya pîgmentî û çîna navî ya demarî.
Çîna pîgmentî.
Çîna pîgmentî di binê çîna koroyidê de cih digire û bi çîna koroyidê ve girêdayî ye. Çîna pîgmentî ji qatek rûkeşexaneyên şeşgoşeyî pêk tê. Ji ber ko xaneyên rûkeş pîgmenta reş a bi navê melanîn lixwe digirin, navê van xaneyan, rûkeşexaneyên pîgmentî ye.Xaneyên ronahiyewergir ji çîna pîgmentî vîtamîna A (retînal) dabîn dikin. Tîrojên ronahiyê yên ko ji aliyê ronahiyewergiran ve nehatine mijandin û di hundirê goga çav de belav bûne, ji aliyê çîna pîgmentî ve tên mijandin
Çîna demarî.
Ronahiyewergir û demarexaneyên hevkarê ronahiyewergiran di çîna demarî de cih digirin. Vê çîna toreyê berpirse bo wergirtina tîrojên ronahiyê û veguherandina enerjiya ronahiyê bo demareragihandinê. Herwisa demareragihandin ji vê çînê tê şandin bo tûkila mejiyê.
Çîna demarî ji ronahiyewergir, demarexaneyên asoyî, demarexaneyên ducemserî, demarexaneyên amakrîn (bi îngilîzî: "amacrine") û demarexaneyên girêk (ganglîon) pêk tê. Demarexaneyên toreyê bi eslê xwe niçikên mejî ne, ango beşek mejî ber bi aliyê pêşiye kilox ve dirêj dibe û toreya herdu çavan pêk tîne. Hemû xaneyên çîna demarî di sê çînan de rêzbûyî ne. Çîna ronahiyewergiran, çîna xaneyên ducemserî û çîna xaneyên girêk. Divê tîrojên ronahiyê ji van hersê çînan derbas bibe ko xwe bigihîne ser ronahiyawergiran.
Çîna herî derva ya çîna demarî, ji du cor ronahiyewergiran pêk tê. Xaneyên qoçekî di ronahiya kiz de kar dikin, xaneyên çîlkeyî di ronahiya geş de ji bo bînîna rengîn kar dikin. Di toreyê de hejmar û belavbûna xaneyên qoçekî û çîlkeyî ne yek e. Toreya her çavekî bi qasî 120 mîlyon ji xaneyên çîlkeyî û bi qasî 6 mîlyon jî ji xaneyên qoçekî lixwe digire.
Çalika navendî, fovea tenê xaneyên qoçekî lixwe digire, hejmara xaneyên çîlkeyî her ko ji çalika navendî dûr dikeve, zêde dibe. Tîrojên ronahiyê dibe sedema guherina kîmyayî li pîgmentên xaneyên ronahiyewergiran de. Gava ronahiyewergir (xaneyên qoçekî an jî yên çîlkeyî) ji aliyê tîrojên ronahiyê ve tên hankirin, sînyal ji xaneyên qoçekî û çîlkeyî derbasî demarexaneyên çîna toreyê dibin û erkê kar didin destpêkirin.
Li binê çîna ronahiyewergiran, li aliyê navî ya goga çav de, çîna xaneyên ducemserî cih digire. Di navbera ronahiyewergiran û xaneyên ducemserî de tora xaneyên asoyî heye. Xaneyên asoyî, di navbera xaneyên ducemserî, çîlkeyî û qoçekî de girêdan ava dike. Xaneyên qoçekî û yên çîlkeyî bi dendirîtên xaneyê ducemserî ve bi navbeynakriya gehînkeyan ve giredayî ne. Hêjmara xaneyên ducemserî ji ya ronahiyewergiran gelek kêmtir e. Loma ragihandinên bînînê yên ji ronahiyewergirên çalak tên, li vir digihîjin hev û ber bi mejî ve tên şandin.
Çîna navî ya çîna demarî ji xaneyên girêk (bi îngilîzî: "ganglion cells") pêk tê. Çîna xaneyên girêk bi şileya şûşeyî ve di nav temasê de ye. Xaneyên girêk û xaneyên ducemserî bi navbeynkariya gehînkeyên demarî, bi hev re girêdayî ne. Ragihandinên bînînê yên ji xaneyên du cemserî tên ji aliyê xaneyên amakrîn (bi îngilîzî: "amacrine cells"), tên tekûzkirin, paşê derbasî xaneyên girêk dibin. Tewereyên ji xaneyên girêk dirêj dibin, digihîjin hev bi vî awayî gurza demar peyda dibe, ev gurz wekî demarê bînînê tê navkirin.
Di navenda toreyê di beşek piçûk a wek mîna xalek zer xuya dibe, ji wê beşê re lekeya zer an jî makula (bi latînî:"macula lutea") tê gotên. Li ser lekeya zer jî çalikek piçûk heye û wekî çalika navendî an jî fovea (bi latînî:"fovea centralis") tê navkirin. Di çalika navendî de hejmara xaneyên qoçekî zêde ye, loma di çavê mirov de bînîna herî zelal û xurt di çalika navendî ya toreyê de rû dide.
Nexweşiya şevkorî.
Têkçûna xaneyên çîlkeyî dibe sedema çêbûna nexweşiya şevkoriyê. Xaneyên çîlkeyî bi gelemperî ji ber kêmasiya vîtamîna A têk diçin
Nexweşiya rengkorî.
Nebûn, an jî têkçûna ji corêk xaneneyên qoçekî dibe sedema çêbûna nexweşiya rengkoriyê. Gelek corên vê nexweşiyê heye,lê ji vana herî pirtir nexweşiya koriya rengên kesk û sor li mirov peyda dibe.
Hin caran di nav çav de pestoya şileya şûşeyî zêde dibe, ji ber pestoya berz ziyan digihîje demarên bînînê, dibe ko ji ber pestoya berz korî jî li mirov peyda be.
Mayyada Al-Hinnawi (Bi kurdî Miyade Hennawî) l(jdb. 8ê çiriya pêşîn, 1959 li Helebê) stranbêjeke Sûrî ye li bajarê Helebê ji dayik bû ye, wê digotin stranbêja nifş û di rêza yekem de di nav stranbêjên Ereb de hate diyar kirin, çaxê ku ew di ciwaniya xwe de stran digotin û ji hêla muzîkvan Mihemed Abdel-Wahab ve hate vedîtin dema ku wî yek ji şevên wî li havîngeha Bloudan li Sûriyê guhdarî dengê wê dikir, Her sal havînê serdana wê dikir û Resorta Bludan wekî "havîngeha navdaran" tê zanîn, ku Abdel Wahab hevalê wezîrekê Sûrî bû, yê ku mêrê hunermend Mayada al-Hinnawi bû di 1977 de û di dema êvarê de muzîkjenê nifşan guhdariya dengê Mayada kir û dilxweşiya xwe ya mezin ji bo dengê xweyê bedew diyar kir û hate pejirandin ku ew ê serdana Misrê bike Bi hunerî, ku di wê demê de ji hêla Mayada ve hate red kirin, redkirina ramana hunera pîşeyî îfade dike
Strana kurdistan.
Mayada Al-Hinnawi vegeriya strana Tarabî piştî nebûna 9 salan, ku me çe jê nedît tenê stranên welatparêziyê nebin, û konsera wêya dawîn a taybetî di konsêrta Kartaca de 2005 bû, û albûma wê ya nû îsal, ku têda strana (Ayni) bû, ya ku wê sala par tomar kir, ji hêla Nebli Fadel Cezayîrî ve hatî çêkirin. Di demên bê de, wê bi strana (Ruh Lê Xwedê) şopand, û wê stranek li ser Kurdistanê got bi navê, (welatê mêran) ji hêla helbestvan Mihemed Mehdî el-Cewahirî ve, ku ji hêla Helkewt Zahirê kurd ve hatî çêkirin, strand.
Friedrich Tenkrat (jdb. 18ê kanûna pêşîn 1939 li Viyana) nivîskarekî awistiryayî yê romanên adî e ku bi bernavkên "Brian Ford", "Edgar Tarbot", "Anne Karen" und "A. F. Morland" weşandiye.
Kurê şofêrekî tramwayê yê Viyenî fêrî pîşeya tîpçêkirinê bû û berî ku bibe nivîskarekî serbixwe ji bo rojnameya Süddeutsche Zeitung wekî rastnivîskar xebitî. Tenkrat ji 1966 û vir ve zewicî ye û du zarokên wî yên salmezin hene. Ew li serbajarê xwe Viyana dijî.
Friedrich Tenkrat ji sala 1969 û vir ve di warê handarên romantîk de romanan dinivîse. Ev forma wêjeyê gelek salan li VPM -ya di rêzeya Gaslight de hate çandin. Piraniya berhemên Tenkrat jî li vir hatin weşandin. Di heman demê de rûmeta nivîsandina romana yekem a ji bo rêzeya Gaslicht Taschenhefte, sernavê wê: "Haus der Verfluchten" jî hat dayîn. Li gorî şêwazê, romanên Friedrich Tenkrat bi giranî li xaniyên tarî, park û daristanan li hember paşeroja tawanên razdar têne danîn.
Friedrich Tenkrat di heman demê de ji bo rêze romana polîsî ya weşanxaney Bastei Jerry Cotton gelek roman û bergên kaxezî nivîsand (di nav de bergê salvegerê 500 "Lebenslänglich für Phil Decker").
12-Uhr-Krimi, Fledermaus, Kommissar X, Franco Solo, John Cameron, Mark Baxter, Sam & Sally, Callgirl 2000, Inspektor Kennedy, Gespenster-Krimi, Marshal Western, Lassiter, Silber Grusel-Krimi, Geister-Krimi, Dämonenkiller, Vampir-Horrorroman, Professor Zamorra, Tony Ballard, Geisterjäger John Sinclair, Gaslicht, Spuk-Roman, Geheimnis-Roman, Melissa, Mitternachts-Roman, Irrlicht, Spuklicht, Rote Laterne, Urlaubsroman, Stefanie, Isola Bella, Joana, Bravo-Herzklopfen, Bravo-Girl, Geschichten aus dem Pfarrhaus, Heimat-Roman, Heimatliebe, Dr. Anders, Arzt-Roman, Chefarzt Dr. Holl, Dr. Stefan Frank, Jerry Cotton, Jerry Cotton Taschenbuch
Yek ji serfiraziyên wî yên herî mezin rêzeromana nepenî Tony Ballard bû, ku wî di bin bernavkê xwe A.F. Morland de nivîsand û ku heya 1990 ji hêla Bastei-Verlag ve hat weşandin. Tevî serfiraziyê, wî biryar da ku vê bergê bi bergê 200 ("Die Hölle stirbt") bidawî bike. Piştî salan, wî ev gav wekî xeletiyek mezin binav kir. Romaneke berdewamiya a Tony Ballard, di Daemonen-Land (nimre 75) ji hêla Bastei-Verlag ve tê weşandin. Ji sala 2005 -an vir de serpêhatiyên nû ji hêla Zaubermond Verlag ve di bergê hişk de têne weşandin. Çapa nû ya pirtûkên kevn ên Tony Ballard ji destpêka 2006 -an vir ve ji Romantruhe heye. Di pirtûkê de cildên dualî li vir wekî çapa berhevkar têne pêşkêş kirin. Pirtûkên kîsî jî ji hêla Romantruhe ve têne weşandin, ku piştî rêzeromanên hişk ên Zaubermond Verlag bi rêzeya Tony Ballard berdewam dikin.Berhema wî niha dora 1,400 romanên pirtûkê û 2,000 çîrokên rastîn û kurteroman hene.
Matthew „Matt“ Joseph Dallas (jdb. 21ê çiriya pêşîn, 1982 li Phoenix, Arizona) lîstikvanekî amerîkan e ku bi rêzefîlma amerîkî Kyle XY hate nas kirin.
Dallas li Phoenix, Arizona ji dayik bû, û beşdarî Dibistana Huner a Arizona bû. Du birayên wî yên piçûk û xwişkek wî ya piçûk hene. Ew di 12 saliya xwe de bi lîstikvaniyê re têkildar bû, dema dapîra wî ew birin hilberîna piyesa "The Ugly Duckling" li şanoyek civaka herêmî ya bi navê Desert Stages Theater.
Dallas di gelek fîlman de lîstiye, û sê sezon di rêzefîlma televîzyona ABC Family Kyle XY de karakterê sernavê lîstiye. Rêzefîlm piştî ku ji hêla ABC ve hate betalkirin di 16ê Adar 2009 de bi dawî bû. Dallas di fîlmên "Camp Slaughter" (2005), "Living The Dream" (2006) û "Babysitter Wanted" (2008) de jî diyar bû. Ew bûye mêvanê şowa televîzyonê Entourage.
Di 2004-an de, Dallas di muzik vîdyoya Fan_3 ya Geek Love de dilîze. Di 2005-an de Dallas bi Mischa Barton re di mûzîka vîdyoya James Blunt de ji bo Goodbye My Lover û di 2008an de jî di klîba muzîkê ya Katy Perry ya "Thinking of You" de dilîze.
Dallas di Eastwick ABC de hat avêtin, hezkirina hezkirina Roxie (Rebecca Romijn) dilîze. Di 2009 de, hate ragihandin ku Dallas dê di fîlma "Beauty & the Briefcase" de bi Hilary Duff re xuya bike. Dallas di fîlimek westerna indie ya bi navê The First Ride of Wyatt Earp wek Bat Masterson de bû, ku di 6ê Adar 2012 de hate weşandin.
Matt Dallas eşkere hevzayendbaz e. Di 5-ê tîrmeha 2015an de, ew bi hevjînê pênc-salî Blue Hamilton re zewicî. Di Kanûna 22, 2015, Dallas û Hamilton li ser kanala xwe ya YouTube ragihandin ku wan kurek 2 salî, kurê wan Crow, manewî kirine.
Ûçoler () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 170 kes (42 malbat) bûn.
Ûçqebirler () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ûdlana Jêrîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (45 malbat) bûn.
Ûdlana Jorîn () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1 kes (3 malbat) bûn.
Ûdey () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (20 malbat) bûn.
Ûzan êskenderî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 247 kes (83malbat) bûn.
Ûzan, Melek () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 475 kes (123 malbat) bûn.
Ûzerlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 198 kes (62 malbat) bûn.
Ûsalvî, Elahvêrdîxan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 284 kes (87 malbat) bûn.
Ûsalvî, Kazim () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 229 kes (80 malbat) bûn.
Ûelî () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 104 kes (20 malbat) bûn.
Xalidava () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (77 malbat) bûn.
Xanşan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 295 kes (96 malbat) bûn.
Xanqa () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 498 kes (80 malbat) bûn.
Xanqa, Elvac () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1790 kes (378 malbat) bûn.
Çeçenistan (rûsî: "Чеченская Республика") komareke federal a li Rûsyayê ye.
Çeçenistan, welatê çeçenan e, û zimanê fermiya komela Çeçenistan hem rûsî û hem çeçenî ne. Bi zimanê çeçenî em dibêjin "Нохчийн Республика", yanî "Noxçhîyn Respûblîka". Piştî damezrandina YKSS di sala 1921´î de wekî herêmeke serbixwe bi Komarên Sowyetên Sosyalîst Otonomîya Gorskaya ve hate girêdan. Di salên 30´î de bu parçeyek ji Otonomiyên Sowyetên Sosyalîst a Çeçen-Îngûş. Dema YKSS belav bû di sala 1991´î de Çeçenistanê serbixwebûna xwe îlan kir û bi hilbijartinan General Çohar Dûdayew wekî serokkomar hilbijart. Ji ber ku hikumeta Çeçenistanê doza veqetandinê ji Rûsya kir û rejîma Îslamê pejirand, Rûsyayê êrîş bire ser Çeçenistanê. Herçendî hikumeta Îslamîst hate daxistin jî heya niha nakokî û pirsgirêka Çeçenistanê safî nebûye. Rûsyayê hikumetek gorî polîtîkayên xwe avakiriye û nerazîbûnên Çeçenan û şerê navxweyî berdewam e. Heya niha nêzîkî 300.000 mirovan di şer û êrîşên Rûsyayê de jiyana xwe jidestdane.
Rûber: 15.700 km çg
Xanqa, Sor () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1789 kes (403 malbat) bûn.
Marguerite MacIntyre (jdb. 11ê Gulana 1965 li Detroit, Michigan)lîstikvan, nivîskar û hilberînerê amerîkan e. Ew li Lîseya Coronado ('79) lîstikvan bû, di 16an de di piyesa xwe ya yekem de derket ser dikê. Ew di hilberên şanoyê yên herêmî de ji Fahrenheit 451 li Şanoya Falcon heya başûrê Pasîfîkê li Goodspeed derket.
Ew her weha di hilberên Broadway an Off-Broadway ên "Jane Eyre", "City of Angels", "No Way to Treat a Lady", "Annie Warbucks", "Weird Romance, û" "Mata Hari" de jî xuya bû. Wê heya sezona şeşemîn a "The Vampire Diaries" rola Sheriff Forbes lîst. Ji bo The Vampire Diaries spin-off show The Originals, ew wekî nivîskarek karmend, edîtorê çîrokê û ji bo sezona dawîn wekî nivîskar û hilberînerê serperişt tê hesibandin.Ew niha li Naşvîl, Tênêsî dijî.
MacIntyre Bekeloriyosa Hunerên Bedew ji Zanîngeha Kalîforniyaya Başûr digire, û li Akademiya Keyî ya Hunera Dramatîkî ya Londonê lîstikvanî xwend.
Xanîk () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (26 malbat) bûn.
Xanîk, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 244 kes (47 malbat) bûn.
Xudavêrdîxan Kendî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 249 kes (66 malbat) bûn.
Xeraba Sencî () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 561 kes (91 malbat) bûn.
Xoremava () gundekî ser bi nahiya Enzelê ya bajarê Ûrmiyeyê ya li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 376 kes (74 malbat) bû.
Xoremava, Barandûz () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 252 kes (62 malbat) bûn.
Xergûş () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 831 kes (122 malbat) bûn.
Xizirava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 142 kes (62 malbat) bûn.
Xetaylû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 419 kes (127 malbat) bûn.
Xelîyan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 117 kes (23 malbat) bûn.
Xelîftan () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 223 kes (44 malbat) bûn.
Xencer Qişlaqî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (45 malbat) bûn.
Xoşalan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 135 kes (35 malbat) bûn.
Xoşakû () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 796 kes (154 malbat) bûn.
Xazan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 480 kes (75 malbat) bûn.
Xerîbkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 149 kes (45 malbat) bûn.
Xefarbehî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 356 kes (85 malbat) bûn.
Vermezyar,Ûrmiye () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 378 kes (88 malbat) bûn.
Vezîrava () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 192 kes (55 malbat) bûn.
Veqaslûyê jorîn () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 452 kes (116 malbat) bûn.
Veqaslûyê jêrîn () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 563 kes (173 malbat) bûn.
Velînede jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1514 kes (222 malbat) bûn.
Velînede jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2979 kes (485 malbat) bûn.
Vendayî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 227 kes (50 malbat) bûn.
Yexmûrelî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 180 kes (66 malbat) bûn.
Yengce, Somabiradost () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 560 kes (112 malbat) bûn.
Yengce, Telatepe () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 90 kes (25 malbat) bûn.
Yengce, Qazî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (33 malbat) bûn.
Yivalar () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 553 kes (133 malbat) bûn.
Yûrqanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 284 kes (65 malbat) bûn.
Yûrqanlû Cenîze () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 158 kes (44 malbat) bûn.
Yûrqanavaya Jorîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Yûrqanavaya Jêrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 408 kes (110 malbat) bûn.
Yûsifavaya Şahmîrzakendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 58 kes (17 malbat) bûn.
Zavyekendî () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (17 malbat) bûn.
Zedelû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (27 malbat) bûn.
Zerîxan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Zenbilan () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 127 kes (37 malbat) bûn.
Zengava () gundekî ser bi nahiya Enzel,bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 200 kes (44 malbat) bûn.
Zengkan () gundekî ser bi nahya Soma Biradostê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (22 malbat) bûn.
Zengilan () gundekî ser bi nahiya Silîvanayê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 356 kes (66 malbat) bûn.
Zivîk () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 88 kes (22 malbat) bûn.
Zîrmanlû () gundekî ser bi nahiya nazlûyê bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (23 malbat) bûn.
Zînalû () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 559 kes (153 malbat) bûn.
Zîwe () gundekî ser bi navenda bajarê Ûrmiyeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 362 kes (89 malbat) bûn.
Ningguo, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhui de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 380.867 kesî
Qianshan, bajarekî welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 583.000 kesî
Grûpa Vîtamînên B ew ji 8 Vîtamînên gelek pêdivî yên laşî mirov in ên weka B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12.
Ev vîtamîna di laşên mirova de pir di pêdivî ne. Her çenda van Vîtamînan navên wekhev jî hebin lêbelê dîsan jî ew di pêkhateyên kîmiyayê de pir ji hav di cuda ne. Herwesa ew bi gelemperî her yek ji wana di xwarnekê de hebe yak yan dû bigira zêdatir jî her di heman xwarinê de hene. Ankû piraniya xwarinên yek corê Vîtamîn B têde be. yek an dû corên heman vîtamîn yan bigre zêdetir jî di heman xwarnê de hene.
Bi destxistina wan.
Vîtamîn ên B bi pirrnî di goşt de hene. Her weha bi tevahî di xwarinên weka karbohîdartê de bi kêmî têne dîtin. Karbohîdartên pêvajoyê yên wekî şekir û arê spî ji hevpîşeyên xweyên neçareserkirî xwedî vîtamîna B kêmtir in. Ji ber vê sedemê, li gorî qanûnan li gelek welatan (Dewletên Yekbûyî jî tê xwestin) pêdivî ye ku vîtamînên B thiamine, riboflavin, niacin, û folîk asîd piştî pêvajoyê dîsa li arî spî were zêdekirin. Vê carinan li ser etîketên xwarinê "Arûya Zengînkirî" tê gotin. Vîtamînên B bi taybetî di goştên wekî tirkan, ton û kezebê de heye. Çavkaniyên baş ji bo ku vîtamînên B (fêkîyên an fasûlî)ne. çemên hemû, kartol, mûz, îsotên chili, tempeh, hevîrtirşkê bi tam, hevîrtirşkê brewer da, û benî. Her çend hevîrtirşîna ku ji bo çêkirina bîran tê bikar anîn dibe ku bîran çavkaniya vîtamînên B bin, hebûna wan ji belengaz heya negatîf e ji ber ku vexwarina etanol rê li ber wergiriya tiamîn digire (B 1), riboflavin (B 2), niyasîn (B 3), biotîn (B 7), û asîdê folîk (B 9). Wekî din, her yek ji lêkolînên pêştir bêtir tekez dike ku zêdebûna vexwarina bîrayê û vexwarinên din ên alkolî dibe sedema kêmbûna net a wan vîtamînên B û rîskên tenduristiyê yên bi kêmasiyên bi vî rengî ve girêdayî.
Nîşanên Kêmbûna wan.
Çend nexweşiyên bi navê kêmasiya vîtamînê dibe ku ji kêmbûna vîtamînên B be.
Suzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.352.924 kesî
Qereqola Dihokê... ji hêla Khoury (Roger Craig Cumberland) ve, di 1924 de hate damezrandin. Ew (Cumberland) kamberland di 1933 de, ji Amerîkî, hatibû Mûsilê. Ew di 1894 de li, li rojhilatê Los Angeles, ku bi dewleta California ve girêdayî ye, hate dinê. Di 1919 de wî Koleja Rojava mezûn kir. Di 1922-an de wî dersên olî li ((McCormick Theological Seminary)) li Chicago-yê qedand, paşê ew li Dêra Hylan Park-a li Chicago-yê wekî keşîş hate tayîn kirin.
Piştî hatina (Cumberland) kamberland bo bajarê (Dihok), di wî demî de (navçeyek girêdayî Lîwaya Mûsilê bû), û civata Dihok mozaîkek Misilman, Cihû û Xiristiyan bû. Xiristiyan li du mezheban hatin dabeş kirin, ango Keldaniyên Dêra Katolîk, û Nestoriyan (Suryanî), ku li ser baweriya xwe ya kevn (doktrîna Dêra Rojhelat) mabûn, û ew piştî hevkariya wan bi Rusya Tsarist re li dijî Emperatoriya Osmanî, ew ji bajarê (Colemêrg), ku li bakurê kurdistanê ye, hatin koç kirin. Di dema şerê Cîhanê yê Yekem de, wan milkê xwe winda kirin û bûn penaber li kampa Baqubah. Wê demê, rayedarên Englîzî hewl dan ku wan li hin gundên mîrekiyên Kurdan bi cî bikin. Li navçeyên Dihok, Zakho, Akrê, Amadiyah û Rawanduz. Ji ber vê yekê, pirsgirêkên di navbera wan û Kurdan, niştecihên herêmê de, ji ber ku ew di nav teşkîlatên (cendirme - Shabana) de, yên ku ji hêla kolonyalîstê Brîtanî ve hatine çêkirin, ji bo tasfiyekirina mucahidên Kurd û Ereb, di serhildanên wan ên di salên 1919 - 1924 M.
Hema ku ew li (Cumberland)Kamberland (= kamplan, bi navê gelêrî belav dibe) li bajarê Dihok bicîh bû, wî du karmendên mesîhî ji mezheba (Aşûrî) Nestorî, ango: Yohanna Yohans Al-Bazi û Hanna Uraha Al-Bazi bikar anîn, û her du jî ji eşîra Bazî ne Ew bi mêrxasî û wêrekiya xwe li herêma Colemêrgê, li Herêma Kurdistana Tirkiyê tê nas kirin. Yek ji karên yekem ê (Cumberland) fêrbûna zimanê Kurdî bû, û çend serdan li navendên olî yên Islamicslamî û Mesîhî, û her weha seredana gundên girîng li herêma Dihok, ta gihîştina nav axa Kurdistana Tirkiyê. Di serdanek xwe de, ew gihîşt gundê (Ashita Kabira), ku navenda eşîra (Tiari Jêrîn) e, ku li ser sînorê Iraq-Tirkiyê ye. Wî her wiha çû serdana gundê (Prevkan), rojhilatê Dihokê. Navenda fermana Sufî ya Qadiriya li herêma Bhdinan e, ku Sheikhêx Obaidullah Al-Braifkani ew bi hemî kerem û teqdîr pêşwazî kir. Lê di dema seredana xwe ya gund (Bamerni), rojavayê Amadiyah; Kursiya emrê Sufî yê Neqşbendî pêşwaziya asayî qebûl nekir, ji ber ku Sheikhêx Bahauddin El-Neqşbendî ew bi rûkenî pêşwazî kir û nehişt ku destê wî bişewitîne, dema ku Cumberland ne xema wî bû.
Têkiliya Kamberland û Asûriyan.
Di despêka hatina xwe ya Dohuk de, (Cumberland) têkiliya xwe bi Asûriyan re xurt kir, ji ber ku wî du zilam kir peywirê xwe û di rêwîtiyên xwe de bi wî re bibe heval, û wî gundê Pablo kirî, di 1926 de, ji bo zarokên eşîra Bazî, ku yek ji êlên sereke yên Aşûrî ye ku ji Kurdistana Tirkiyê tê. Têkiliya wî bi keşîş (Daniel) re nêz bû, ji ber vê yekê wî gelek çû serdana şaxê klanê ya li hundurê Tirkiyê, û derbasî nav sînorên Iraqê bû.
Lê hin çavkanîyên Aşûrî berevajî dibin, û dibînin ku ev tenê derewek e - bi gotina Dr. (Riyadh-Sindi) -. Nivîskarê navdar yê Aşûrî (Youssef Malik) gelek rûpelên pirtûka xwe veqetandiye da ku êrîşî birêz Cumberland bike, û beşa taybetî di bin sernavê de veqetandiye (Mîsyoner û Siyaset).
(Cumberland) tenê yek ji mîsyonerên Protestan ên Amerîkî bû. Ew li Dihukê, ku bi Lîwaya Mûsilê ve girêdayî ye, dimîne. Tevî daxuyaniya (Iraq Times), di 2ê Gulana 1933 de, têkiliyên wî yên berdewam bi Aşûriyên Nestoriyan re li Dihokê, ji bo neh salan li pey hev, Ev ne tiştek din e, derewek din e, mebesta wê şermezarkirina birêz Cumberlandê belengaz bû, yê ku heya wê demê ji çarçova peywirên xweyên mîsyonertiyê derketibû û bikeve nav karên ku ew bi tevahî jê nezan bû. Iraq Times, ku berê jê re digotin Times Times Bexda, hewldanên (Cumberland) nerm bû, ne ku tenê ji bo berjewendîyên xwe bû, da ku razîbûna hukumeta gainraqî bistîne, û piştî yekbûna wê digel (Bosra Times) re, wê nîşan da ku helwestên wê yên nû dê her dem û her û her piştgirê helwestên hukumeta andraq û siyaseta wê ya heyî be.
Gava ku rojnameyên din ên Erebî wê wekî berdevkê balyozxaneya Englishngilîzî dibînin, wê awayê çêtirîn nedît ku populeriyê li ser hesabê Aşûriyan bi dest xwe bixe, û dê zilamek din, ji kesekî nizmtir û pîstir nedît (Cumberland), ku wiya bike, wekî ku dê di gotarên wî yên dijber de, di demeke pir kurt de hatibe nivîsandin, xuya bike..
Her çend (Cumberland) pêwendiyek pratîkî bi Aşûriyan re çênekir, lê ew di derheqê wan de - bi gotarên xwe - bêtir dizane ji yên ku ew bi doza wan re mijûl bûn, û bi wan re di têkiliyê de bûn. Hukûmeta Iraqiraqî ew kir, ku lawazî û armancên wî, amûrek dîk, û nezanek dît ku zirarê bide navûdengê Amerîka li wan deverên cîhanê. About di derheqê vê yekê de, ew neçar bû ku spasiya dilsoziya hevalê xwe yê nêz, Major (Wilson), serwerê siyasî yê Brîtanî li ser Britishraqê bike.
Derbarê lêkolînerê Keldanî (Harith Youssef Ghanima) de, ew di pirtûka xwe de dibêje, li ser têkiliya (Cumberland) bi Suryanî, û yên din re, şîrove dike û dibêje: “(Cumberland) mirovek çandî bû, lê ew di kirinên xwe de bilez bû, û ew ji encamên kirinên xwe, an ji gotinên xwe neditirsiya. Ew dilsozê xebata xwe ya evangelîst bû, û li herêmê li ser hespan geriya, û ji gundekî derbasî gundekî din bû. Ew ji Civaka Royal Asiatic Royal bû, û li ser rûpelên kovara wê dest bi weşandina gotaran li ser bûyerên ku bi neguhdariya Aşûrî re di 1933 AD de, û ramanên xwe bêyî lêpirsîn û veqetandinê ragihand, ku Wî hestên gelên herêmê şiyar kir, û hikûmeta governmentraqê dilgiran bû, heya ku ew bû kesek non grata di demekê de ku helwesta Mîsyona Yekbûyî li hember wan bûyeran dijberî helwesta wî bû, û ew pêşniyar dikir ku endamên wê li rex hikûmetê bisekinin û şîretan li Aşûriyan bikin ku pirsgirêkên xwe bi aşitî çareser bikin.
Têkiliya Kamberland û Misilmanan.
Bi rastî, mîsyoner (Kamberland) nikaribû kesek ji Misilmanên Kurd bi zorê bide Mesîhîtiyê di Mizgînvan de, ji ber ku wî bi tevahî hay jê hebû ku di wê demê de naskirina Misilmanên Kurd di Xiristiyantiyê de dijwar bû, lê wî karibû ramanên Rojavayî, ku bandorek neyînî li ser bîr û ramanên hinekan bike bide nasîn. Kesayetiyên bibandor ji Dihok. (Nûser hin ji van navan digire.)
(Cumberland) dikaribû têkeve nav mamosteyekî Ereb bi navê (Abboud), an (Tawfiq Al-Haddad Effendi Al-Dabbagh), ku xizmekî Alîkarê Polîsê Dihok bû, û wî berê xwe dida Dibistana Seretayî ya Dihok (Dibistana Salah al-Dîn a niha), li cem rêvebirê wê, Profesor Nazir, xwendekarê Al-Mosli, Kê ji 12/3/1934 mîladî heya 10/30/1938 z. Piştî ku mamosteyê Ereb (Tawfîq) û jina wî xwe Xiristiyan îlan kirin, Misilmanên Dihokê bi xurtî li dijî çalakiya mîsyoneran (Cumberland) sekinîn. In di nameyek ji wî re, kêmtirî mehek berî kuştina wî, (Cumberland) li ser vê helwestê, û li ser boykotê nivîsî ku Misilmanên Dihokê li dijî wî dan, û got: "Wan nehişt ku mirov werin ba min, ne bi eşkere (ji ber ku ew dijberî qanûna ku azadiya olî dabîn dike - Li gorî peymana Iraq-Brîtanya), lê bi dizî "([14]).
Di Gulana 1938-an de, Cumberland beşdarî civînek Xiristiyanên Rojhilata Nêzîk bû, ku li Sûriyê hate li dar xistin, û ji wir wî (Cumberland) ji referansa xwe re (New York) nivîsand, û diyar kir ku boykota wî li Dihok berdewam dike. Wî nivîsî: "Em di derheqê tiştê ku em dikin tevlihev in, û ew taybetîtir e ka rewşa heyî berdewam dike, ji min re dijwar e ku ez li Dihok bimînim. Naha, û ji salekê zêdetir (mebest sala 1937 e), û ji ber ku Tewfîq el-Muallem (= bi eslê xwe Misilmanekî Ereb e) ragihand ku Xiristiyan bûye, çavê wê bi dijwarî qeşeng dibe, û pir kes newêrin nêzîkê me bibin. Bi xwezayî, ez nerehetim ku ez serhişk û gêj xuya dikim, lê kes naxwaze ku jiyana xwe derbas bike û serê xwe li dîwarê zinar bixe, bila bila her kes dixwaze bibe Belaş "([15]).
Kuştina mîsyoner (Cumberland)kamberland.
Hesabên ku Cumberland hate kuştin ji hev cuda bûn. Lêkolînerê Keldanî Harith Youssef Ghanima dibêje ku sedema kuştina wî nediyar maye. Gava ku lêkolînvanek mesîhî yê din behs dike ku (Brîtanya) pir ji (Cumberland) acizkirina Kurdan ku bi zimanê xwe biaxifin û ber bi mafên xweyên neteweyî ve herin aciz bû. Wekî din, bûyerên tevgera Aşûriyan di Tebaxa 1933 de, û hemdemiya wê (Cumberland), ji aliyekê ve wî ji aliyê Britishngîlîztan û Iraqiraqî ve wî persona non grata kir, ji aliyek din ve jî rewşenbîrên Asûrî.
Jina Cumberland (Harriet Cumberland) diyar kir ku pêvajoya belavkirina pirtûkan bi rengek mezin pêşî li kuştinê girt. (Sêşem), û rojên paşîn, dema ku gelek hejmarên Incîl û pirtûkên pîroz li gundan û li Dihokê bi xwe hatin firotin. Di wan rojan de (Cumberland) ne çalak bû, ji ber ku ne hatibû destûrdayîn, di mehên berê de, rêwîtiyên mîsyoneran li gundan bike. Dohuk bi taybetî baş bû, û hestek zelal a pozîtîfbûnê bû. Birêz Glissner (serokê qereqola Mîsyona Yekbûyî ya Kerkûkê) dersek berbiçav dabû, ji ber vê yekê wî daxwaz kir ku ew li salona rûniştinê ya Cumberland House, ku bi guhdarên eşkere eleqedar qelebalix bû, were şandin Roja Fridaynê berî 6/12/1938 Mîladî (ango 6/10/1938 MZ) melayan (alimên olî li Dihok) gelek pirtûkên ku mirovan kirî berhev kirin û ji bo şewitandina wan şahiyek kolektîf li dar xistin. "([16])
Ew meqamên alimên olî yên Kurd li Dihokê, bi serokatiya Mela (Mihemed Abd al-Khaleq Aqrawi), melayê Mizgefta Mezin a Dihokê, digel zanyarên din, wek (Sheikhêx Mihemed Mamanî), (Mela Huseyîn Marounsî), û (Mela Mihemed Rauf Bisfaki) Di berevaniya baweriya Islamicslamî de, li beramberî kampanyaya mîsyoneran a bi serokatiya (Cumberland), û hevalên wî di Mîsyona Yekbûyî de li Kerkûk û Mûsilê, wekî (Glisner) û (Bernard Hacken), roleke mezin Ev helwest bû sedem ku yek ji serokên eşîrên Kurd, Salim Mustafa Agha Besfki Duski, bi cesaret û cesaret navdar bû, ku mîsyoneran (Cumberland) bikuje. Em bi derxistina fetwayek taybetî di derbarê kuştinê de nizanin, lê ew ji rapora jina (Cumberland) diyar dibe ku roja,nê, 6/10/1938 AD, ku berî kuştina (Cumberland) roja Yekşemê 12/6/1938 AD bû, sedema sereke ya kuştina wî bû Gava ku pirtûk û Incîlên ku Cumberland belav kir hatin şewitandin.
Axbilax an KanîSpî () gundekî devera Deştebêlê ser bi navenda bajarê Şinoyê li parêzgeha Azerbaycana Rojavayî li Îranê ye. Xelkê gundî kurd in û ji eşîra Herkî pêk hatine û bi zimanê Kurdiya Kurmancî di'axivin.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.295 kes (375 malbat) bûn.
Bab xalidava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 339 kes (50 malbat) bûn.
Balagîr () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 430 kes (83 malbat) bûn.
Betiryan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 100 kes (16 malbat) bûn.
Bîjenava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 435 kes (77 malbat) bûn.
Bêmezorte () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 910 kes (177 malbat) bûn.
Cebreîlava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Çeperava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (44 malbat) bûn.
Çeşmegul () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 276 kes (54 malbat) bûn.
Çarbit () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 125 kes (27 malbat) bûn.
Çilasiyab () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Doab, Duav () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 206 kes (41malbat) bûn.
Dorbe, Dûrbe () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 428 kes (75 malbat) bûn.
Dûrved () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 496 kes (66 malbat) bûn.
Dostek () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 430 kes (90 malbat) bûn.
Ebru Temtek (-) parêzerek mafên mirovan bû ku piştî greva birçîbûnê ya ku ji bo darizandinek adil dixwest miriye. Ew yek ji koma 18 parêzeran bû ku tê zanîn nûnerê xerîdarên rexnegirên hikûmeta Tirkiyê ne, ku li 2017an de hatibûn girtin.
Temtek di koma 18 parêzeran de bû ku di îlona 2017 de hate girtin. Ew hemî endamên Komeleya Hiqûqnasên Pêşverû () an Buroya Hiqûqê ya Gel () bûn, ku bi nûnertiya ajanên rexnegirên hukûmeta tirkî tê zanîn. Di Adara 2019an de, ew bi endambûn an hevkariya Eniya qedexe - Partiya Rizgariya Gel a aryoreşger hatin tawanbar kirin, û ew bi zîndanên dirêj hatin mehkûm kirin. Temtek 13 sal û 6 meh, û Aitak Unsal jî 10 sal û 6 meh cezayê hepsê hate birîn. Milena Buyum, Rêvebera Kampanyaya Bilind a Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ya ji bo Tirkiyeyê, mehkûmkirinên wekî "perçiqandina dadê û careke din îfade dike ku dadgehên felcbûyî yên di bin zexta siyasî de ne ku darizandinek dadperwer bide." Her wiha banga serbestberdana parêzeran bê şert û merc û betalkirina mehkûmiyan hate kirin. Di Çirî de serlêdana Temtek a Dadgeha istinafê ya Herêmî ya Stenbolê hatiye red kirin, û di dema mirina wê de, serlêdana wê ya Dadgeha Bilind a Tirk li bendê bû.
2 çileya 2020an de, Temtek ji bo mafê xwe yê darizandinek adil dest bi greva birçîbûnê kir û Onsal di 2 Sibat de tevlî bû. 5 Nîsan, Roja Parêzerên Tirk, her du jî ragihand ku ew ê rojiya xwe heya mirina xwe derbas bikin.
Doşmesa Mezin () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 779 kes (128 malbat) bûn.
Doşmesa Biçûk () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 264 kes (45 malbat) bûn.
Dehgurcî, Dê Gurc (), gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 730 kes (118 malbat) bûn.
Elîava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 648 kes (108 malbat) bûn.
Eliyan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 228 kes (40 malbat) bûn.
Elkava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 51 kes (15 malbat) bûn.
Emîrava,Şino () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.478 kes (318 malbat) bûn.
Eynulrom () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (25 malbat) bûn.
Fecirava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 555 kes (98 malbat) bûn.
Gerdkaşan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 440 kes (83 malbat) bûn.
Gerdigegul () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 442 kes (85 malbat) bûn.
Gelaz () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.154 kes (261 malbat) bûn.
Gulmaveran () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 152 kes (26 malbat) bûn.
Gencava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (15 malbat) bûn.
Gundê Melaîsa, Gundê Mela'îsa, Gundê Mela Îsa (), gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 965 kes (186 malbat) bûn.
Gundê Vîla, Gundewêle () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 671 kes (150 malbat) bûn.
Hesenava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 440 kes (74 malbat) bûn.
Hesennûran () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 591 kes (131 malbat) bûn.
Hiq () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.117 kes (188 malbat) bûn.
Îslamlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 514 kes (101 malbat) bûn.
Kanîreş () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 416 kes (69 malbat) bûn.
Kanîsor () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 416 kes (65 malbat) bûn.
Kanîkesîl () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (11 malbat) bûn.
Kurûşava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 255 kes (45 malbat) bûn.
Kohneqele () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 306 kes (55 malbat) bûn.
Lûlikan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 918 kes (170 malbat) bûn.
Mamedan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 55 kes (10 malbat) bûn.
Mîrava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.052 kes (185 malbat) bûn.
Nerzêve () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 253 kes (48 malbat) bûn.
Nelîvan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.186 kes (190 malbat) bûn.
Pervane () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 231 kes (44 malbat) bûn.
Pûşava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 340 kes (77 malbat) bûn.
Poliye () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 131 kes (26 malbat) bûn.
Pîrotava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 41 kes (230 malbat) bûn.
Pêyqele () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 28 kes (120 malbat) bûn.
Qazanava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 28 kes (158 malbat) bûn.
Qereseqel () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 25 kes (135 malbat) bûn.
Qeletiyan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 29 kes (173 malbat) bûn.
Reşkond () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (228 malbat) bûn.
Serdere () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 273 kes (40 malbat) bûn.
Sergîz () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 421 kes (75 malbat) bûn.
Sengan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.198 kes (190 malbat) bûn.
Senger () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 311 kes (66 malbat) bûn.
Sûce () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 439 kes (69 malbat) bûn.
Sêkanî () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 702 kes (170 malbat) bûn.
Siyavan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 469 kes (91 malbat) bûn.
Sîbyan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 109 kes (21 malbat) bûn.
Sofyan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 819 kes (159 malbat) bûn.
Şahwane () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 672 kes (121 malbat) bûn.
Şahînava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 109 kes (23 malbat) bûn.
Şêxan () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 821 kes (155 malbat) bûn.
Şêxosman () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 260 kes (70 malbat) bûn.
Şêvebirro () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 378 kes (74 malbat) bûn.
Tajdînava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 873 kes (173 malbat) bûn.
Tajandere () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 290 kes (50 malbat) bûn.
Hejmarên romî ji Romayê kevinin. Li wir berê bi hejmarên romî hesab dikirin. Hejmarên yek, pênc, deh, pêncî, sed, pêncsed, hezar, pênchezar, dehhezar, pêncîhezar, sedhezar, pêncsedhezar û milyon hene.
Nirx.
Wan li şonê hejmaran bi tîpan hesabdikirin.
formula_1 = 5.000
formula_1 = 10.000
formula_1 = 50.000
formula_1 = 100.000
formula_1 = 500.000
formula_1 = 1.000.000
Mera hejmarê tewrî mezin li alî çepê dinîvsîne û hejmarê tewrî çûçik li rastê.
Tersebilax () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 216 kes (41 malbat) bûn.
Xalidava () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 119 kes (25 malbat) bûn.
Zime () gundekî ser bi navenda bajarê Şinoyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 396 kes (66 malbat) bûn.
Weşanxaneya Aramê di sala 1998an de li Stembolê hate damezirandin. Weşanxaneya Aramê ya ku bi du zimanan, bi kurdî û tirkî dest bi weşanê kir heta niha devîdevî 400 pirtûk weşandine. Salên pêşîn ên weşanê, wê kovara dîrok û wêjeyê ya bi navê Vesta weşand. Aramê ji nivîskarên her wekî Noam Chomsky, Immanuel Wallerstein, Michel Albert, Moliere, ku di serdema xwe de çawa hatin xwendin û îro jî bi eleqeyeke zêde têne xwendin, gelek pirtûk bo tirkî û kurdî dane wergerandin û weşandin. Di demên dameziranê de, ji neamadebûnê û kêmasiyên tora çap, belavkarî û pirtûkfiroşiyê, qedexeyên li ser weşanên muxalif û cezayên hepsê, Aramê navbirrîyeke kurt da qonaxa weşangeriyê. Lê îro Aram xwediyê arşîveke dewlemend e ku di nava xwe de pirtûkên lêkolîn, dîrok, wêje, helbest, bîrhatî, roman û şanoyê dihewîne. Serekîtirîn damezirînerên Weşanxaneya Aramê yên ku taybetî jî bi pirtûkên xwe yên li ser bîrhatiyan, dîrokê û lêkolînan eleqeyeke mezin dîtine yên li bendîxaneyan in.
Weşanxaneya Aramê sê şaxên xwe yên pirtûkxaneyî li Wan, Amed û Stembolê hene. Aram bi hewildana bo nûnerîya bîra civakî, polîtîk, kolektîf û rewşenbîrî, bi şîara “"Aram ronahî ye!"”, li cîhana weşangerîyê bi weşangeriya xwe berdewam e.
Abxorde () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 203 kes (33 malbat) bûn.
Babekirawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (23 malbat) bûn.
Badînaway Pîran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 518 kes (84 malbat) bûn.
Badînaway Mengûr () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (15 malbat) bûn.
Bazirgan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 129 kes (29 malbat) bûn.
Balaban () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 112 kes (22 malbat) bûn.
Bavley Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (22 malbat) bûn.
Bavley Sêydan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 43 kes (17 malbat) bûn.
Bedirawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (10 malbat) bûn.
Birahîmawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 25 kes (4 malbat) bûn.
Berdereşan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Berdeqol () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 196 kes (29 malbat) bûn.
John Edward Peck (jdb. 10ê çiriya pêşîn 1958 li Lynchburg, Vîrjînya) lîstikvanekî wêneguhêz û fîlmê yê amerîkan e. Di rolên wî yên herî naskirî Cole Howard di The Young de û Restless û Jake Martin di All Children My de ne. Wî her wiha wekî kesayetek bi navê Lance ku di kursa kolejê de xwendekarek Diane Chambers bû di beşeke Cheers de hîn dikir.
Jiyan û perwerdehiya berî.
Ew di salên 1970î de li Joplin, Missouri dijiya û di 1976an de ji Dibistana Amadeyî ya Joplin Parkwood, ku ew endamê tîma tenîsa zanîngehê bû, mezûn bû. Ew beşdarî Zanîngeha Missouri ya Dewleta Başûrê bû, û li wir wî BA di kirrûbirrê de stend.
Di destpêka kariyera xwe de, Peck di gelek rêzefîlmên binavûdeng ên televîzyonê de, wekî ', "Highway to Heaven", "Cheers", "Murder, She Wrote" û "Knight Rider" de rolên mêvanî lîst. Peck di rêzefîlma televîzyona ABC Family Kyle XY de wekî Adam Baylin di fînala sezonê ya sezona yek û hin beşên duyemîn de mêvan bû.
Piraniya karên Peck hem li ser rêzefîlmên helesor hem jî di demên weşandî yên serekî de ye. Ew belkî bi rola xwe ya di "The Young and the Restless" de wekî Cole Howard, ku wî ji 1993 heta 1999 lîst, herî zêde tête nas kirin. Ew jî bi domdariya Michael Lowry di rola Jake Martin de li cem "All My Children", ji 2000 heta 2003, tê nas kirin. Navnîşên wî yên din ên sabûnê "Days of Our Lives" (1991–1992); "Dynasty" (1988–1989) û "Dallas" (1989) ne.
Peck di fîlimên wekî "Dangerously Close", "Lambada", "To Grandmother's House We Go" û "Blind Heat" de jî cih girtiye û yek ji hosteyên pêşbaziya Miss USA 1998 bû.
Peck ji 1989 de bi Sonya Zaza re zewicî ye. Du kurên wan hene, Austin û Dalton.
Berdegewre () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 104 kes (16 malbat) bûn.
Berkemiran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 275 kes (41 malbat) bûn.
Bestambeg () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 267 kes (44 malbat) bûn.
Bendere () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 424 kes (77 malbat) bûn.
Bêkûs () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 693 kes (99 malbat) bûn.
Ciran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 236 kes (44 malbat) bûn.
Cildîyan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1570 kes (288 malbat) bûn.
Çiyane () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 349 kes (69 malbat) bûn.
Dalavan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 185 kes (35 malbat) bûn.
Dayeşêyxî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (9 malbat) bûn.
Derbke () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2007 kes (288 malbat) bûn.
Deştgendiman () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Doçûman () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 78 kes (9 malbat) bûn.
Dolîgûzan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (6 malbat) bûn.
Dîlze () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 258 kes (48 malbat) bûn.
Ehmedxerîb () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 116 kes (15 malbat) bûn.
Eşnozeng () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 567 kes (104 malbat) bûn.
Emînawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 165 kes (24 malbat) bûn.
Endîze () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 876 kes (139 malbat) bûn.
Evxen () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (21 malbat) bûn.
Kûba, navê fermî, Komara Kûbayê (), welatekî girava Kûba ye û herwiha ji Isla de la Juventud û çend archipelagos ên biçûk e. Dewleta Kûbayê di bakurê deryaya Karîbê, ku dikeve Kendava Meksîkê û hev Okyanûsa Atlantîk e. Ev li başûrê parêzgeha D.Y.A ya Florida û Bahamas, rojavayê Haîtî, û bakurê Jamaîka ye. La Habana bajarê mezin û paytext e ku; bajarên din ên mezin de Santiago de Cuba û Camagûey ye. Kûba li girava Karîbê bi herêmekî e, û di heman deme de piştî duyemîn-herî Hîspanyola ye, ku şênîyên bi zêdeyî ser 11 mîlyon e.
Berî ku dagirkeriya Spaniyan di dawiya sedsala 15emîn de bû, Kûba ji aliyê Amerindian eşîrên niştevan bû. Ev koloniyeke mayî ji Spanî heta Şerê Spanî-Amerîkan ya di sala 1898an, ku ji bo Guherîna Plattê wek parastina "de facto" ya Dewletên Yekbûyî di sala 1902 dibirin. Wek komareke xeydok, Kûba ji bo Hewldana Destûra Kubayê 1940, di heman katî de bi heybet wek radîkal ên siyasî û pevçûnên civakî de, di sala 1952an de sertaca dîktatoriya Fulgencio Batista bûn. Serhildanên din û bêîstîkrariyên din ji aliyê Tevgera 26ê tîrmehê hatin derxistin, ku piştî Şoreşa Kûbayê hikûmeta di bin serokatiya Fidel Castro avakirin. Ji sala 1965an de dewlet ji aliyê Partiya Komunîst a Kûbayê hatiye îdarekirin. Bicîhkirina dema Şerê Sar de, di navbera Yekîtiya Sovyetan û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê wek şerekî navokî di dema Krîza Muşekên Kûbayî ya di sala 1962an de şikandin, derketin.
Di Çandî de, Kûba beşek ji Amerîkaya Latîn tê hesibandin. Ev welatekî manîfestoya kûbayî ne, Çanda Kûbayê û gumrikê ji koka cihêreng, di nav gel de aborjîn Gelên Taino û Gelên Ciboney, ku di heyama dirêj ya Îmrapatoriya Spanî de danasîna Koletiya kolonîyên Nû Cihana Spanî û nêzî têkiliyên Kûba-Sovyetê ya di Şerê Sar de.
Kûba dewletekî Marksîst-Lenînîst komara yek-partî, ku di rola Partiya Komunîst a Pêşengên Destûra Kûbayê de hatine bicîhkirin. Çavdêrên serbixwe yên hikûmeta Kûbayê gelek kes di binpêkirina mafên mirovan de, di nav wan de cezayê girtîgehê keyfî û îşkence tawanbar kirin. Ev di cihanê de yek ji aborîya plankirî ye û aboriya wî ji aliyê îxracata ji şekir, cixare, qehwe û kar kalîfîye cara serdest in. Li gorî Endeksa Pêşveçûna Mirovî, Kûba wek welatekî bi pêşketina mirovan de bilind kir û li Amerîkaya Bakur de heştêmîn bilind birêzkirin. Ev wek jî di rêza bilind li hin metrîkên performansa netewî, di nav de lênêrîna nexweşan û perwerdeyan e.
Navê "Kûba" ji Zimanên Taíno tê. Ku wateya rastîn bi navê lê dibe wek wergerandî 'cihê ku erdên bi bereket bi firawanî ye' ("cubao"), or 'great place' ("coabana"). Nivîskar bawer dikin ku Christopher Columbus Portûgalîbûye û dewletekî bi navê "Kûba" ji aliyê Columbus ji bo bajarê Kûbayê li navçeya Beja li Portûgal bû.
Berî hatina Spaniyan, Kûba ji aliyê sê eşîrên cuda ya gelê Hindî Amerîkan ve niştevan bû. Taíno (ku gelên Arawak), Guanajatabey, û Gelên Ciboney in.
Bav û kalên Ciboney koçberî parzemîna Amerîkaya Başûr bûn, ku bi kurtirîn malperên heta 5,000 BP digihêje.
Taino ji Hispanyola yên di wextekî sedsala 3emîn ya A.D de hat, dema ku Columbus hat ew sedestên çanda bi hejmara 150,000 hezar li Kûbayê bûn.
Navê "Kûba" ji rastiyên zimanê Taíno tê. Ev navdêr ji wateya "coabana" wek "cihekî mezin," an jî wateya "cubao" wek "cihê ku erdên bi bereket bi firawanî ye" tê.
Cotkarên Taino di dema cotkarên Ciboney herwiha nêçîrvan û ravkerê civyariyê bûn.
Magda Apanowicz (jdb. 8ê çiriya paşîn, 1985 li Vancouver, Kolumbiya Brîtanî) lîstikvaneke kanadî ye. Ew bi rolên xwe yên wekî Andy Jensen di rêzefîlma ABC Family Kyle XY de, wekî Lacy Rand li ser rêzefîlma dramaya honaka zanisîî ya bi sernavê Caprica ya kurttemen a Syfy û wekî Emily (dayika xwe Maya Hartwell) li ser rêzfîlma honaka zanistî Continuum tê nas kirin. Di demên dawî de, wê wekî Sandy di rêzefîlma handar a Netflix de You dilîze.
Apanowicz ji nijada polonî ye û salekê li Polonya di pola nehemîn de ma. Ew li cem apê xwe dijî û li Jelenia Góra dibistanek xwend. Piştra wê li Dibistana Fîlmê ya Vancouver xwend.
Ew di 10 saliya xwe de bi lîstikvaniyê re eleqedar bû, piştî ku birayê wê ew bi Pulp Fiction danasîn. Wê karîyera xwe di 2002-an de bi dîmenên kurt di rêzefîlmên Jeremiah û John Doe de dest pê kir.Ji 2007 heta 2009, wê rola Andy Jensen di rêzefîlma Kyle XY de lîst. Di 2008an de wê di fîlma xwemal a Hallmark Channel "Every Second Counts" de lîst.
Di 2009 de, Apanowicz wekî Lacy Rand, rêzefîlmek rêzdar, di drama televîzyonê Caprica de, bi Eric Stoltz û Alessandra Torresani re hate avêtin. Ew paşê li Hellcats xuya bû. Di 2012 de, wê mêvan di sezona duyem a rêzefîlma komedî ya romantîk a Jane Espenson, Husbands, de lîst.
Gerdaşvan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 170 kes (26 malbat) bûn.
Gerdbasik () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 239 kes (32 malbat) bûn.
Gerdrehmet () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 275 kes (36 malbat) bûn.
Gerdşeytan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (29 malbat) bûn.
Gerdşînan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (20 malbat) bûn.
Gerdkispîyan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 673 kes (100 malbat) bûn.
Gerdkûlan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 176 kes (31 malbat) bûn.
Gerdmiradbeg () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 70 kes (10 malbat) bûn.
Gerdnelîn () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 149 kes (19 malbat) bûn.
SQL (bi îngilîzî "Structured Query Language") tê maneya "Zimanê Pirsa Binyadkirî", bi îngilîzî bi piranî wek "Sequel" dixwînin, lê bilêvkirina bi kurdî wek "ess-ku-ell" an jî "se-ku-le" ye. Dîroka SQL'ê di sala 1967'an de bi IBM Research we destpê bûye, di sala 1979'an de ji Oracle Corporation ji bo pêşvebirina taybetî berfireh kiriye.
Komiteyeke ANSI'yê ("American National Standards Institute") SQL wek standarda ji bo zimane RDBMS'ê (Relational Database Management Systems) qebûl kiriye.
Niha SQL çar aliye dinyayê têpekanin û bûye standarda ji bo komputerên mezin, komputerên biçûk û PC'yan, di paşerojê de databasa bi "dBase" dihat meşandin, lê îroj cihê xwe bi piranî li Ms.Access hiştîye.
SQL çi ye?
Databas, agahî û înformasyonên bi rezanî di tabela de hevre girêdayî. Databas înformasyona ku meriv lê digere peyde bike. Herçawa hemî înformasyon di nav databasê de ji be nebese. Çawa meriv dikaribe van înformasyonan peyde bike, li vir SQL derdikeve holê. Bikaranîna SQL'ê meriv dikare înformasyonê di databasê de paqij û vala bike ("delete"), nû bike ("update") û serrast bike ("insert"). hammel
Bo çi SQL.
Bo mînak, malperek heye û mirov li ser e-froşê ("e-business") vekiriye, gelek nimûne hene. Mirov bi çi şiklî rêzaneke sîstematîk ava biki? Xebateke gelek mezin bendî bikarhêner ye, divê mirov van nimûneyên xwe li gor kategoriyan veqetîne û divê vana bi hevre girê bide, wekî nimûne: Muzîka Kurdî --> Şivan Perwer --> Kî ne em --> Biha. Ji bo vê xebatê meriv SQL'ê bikar tîne.
Gelo SQL dijwar e?
Her çawa bikaranîna MySQL'ê ne hêsan be jî, bikarhêner dikare pratîkan li ser bike, wekî din MySQL databaseke xurt e. Bi piranî bo PHP tê pêkanîn. Wekî din, malpera Kurdmcse bi alikariya PHP û MySQL'ê hatiye damezerandin.
Gerdase () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 219 kes (33 malbat) bûn.
Gerdebin () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 423 kes (77 malbat) bûn.
Gerdesor () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 494 kes (88 malbat) bûn.
Gerdîmxane () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (21 malbat) bûn.
Gergûlî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 553 kes (102 malbat) bûn.
Gergûlî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (38 malbat) bûn.
Gezgesik () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (16 malbat) bûn.
Gulawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (16 malbat) bûn.
Gulik () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 86 kes (12 malbat) bûn.
Gunedar () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 194 kes (28 malbat) bûn.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 133 kes (23 malbat) bûn.
Raxeb Elame (bi engilîzî Ragheb Alama) (7ê Hezîrana 1962 [2] -), stranbêjek libnanî û hemwelatiya Kanada heye.
Ew li mala bapîrê xwe li bajarokê Ghobeiry, li başûrê Beyrûtê, ji malbatek misilman a civaka şîe ji dayik boye, ku ji neh zarokan pêk tê, di rêza çaremîn de, di nav Temaşevanê wî de bi super stêrk(Super star) berniyas bo. paşan wek dadwer di bernama Arab idol lo kenala MBC hate danan û piştî hîngê wek Birêvebir û lîstikvana MBC-yê Ahlam, li şûna wî Wael Kfoury dana
Di 2015 de, ew vegeriya ku bi Elisa û Donia Samir Ghanem re li ser MBC4 dibe endamê juriya X Factor.
Di 2019 de, ew ji bo heyama pêncemîn, Ahlam Al Shamsi, Samira Saeed û Mohamed Hamaki beşdarî panelê dadrês bû
herwisan Raxeb Elame seredana bajarê hewlêrê kir li başurê kurdistanê û Ahengek ji bo temaşevanên xwe li kurdistanê pêşkêş kir
Hecîxelde () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 233 kes (42 malbat) bûn.
Hecran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 285 kes (44 malbat) bûn.
Hemzêaway Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 137 kes (16 malbat) bûn.
Hemzêaway Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 155 kes (21 malbat) bûn.
Hablis () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 41 kes (7 malbat) bûn.
Hengawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 743 kes (140 malbat) bûn.
Hevarabîd () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 96 kes (24 malbat) bûn.
Kasveredêh () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 277 kes (44 malbat) bûn.
Kasegeran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 306 kes (44 malbat) bûn.
Kanîeşkift () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 252 kes (38 malbat) bûn.
Kanîbax () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 295 kes (53 malbat) bûn.
Kanîbidax () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 244 kes (48 malbat) bûn.
Kanîsêv () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 33 kes (6 malbat) bûn.
Kanîşînka () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 160 kes (24 malbat) bûn.
Kanîkele () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (16 malbat) bûn.
Kanîkîslan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4 kes (39 malbat) bûn.
Kanîmela () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kanîxelîlan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1 kes (1 malbat) bûn.
Kanînibte () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Keplehesen () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 221 kes (38 malbat) bûn.
Keremnedar () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (20 malbat) bûn.
Kelekîn () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 914 kes (155 malbat) bûn.
Kendire () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 172 kes (27 malbat) bûn.
Kendequlanî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 55 kes (9 malbat) bûn.
Kendequlanî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kopir () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 909 kes (149 malbat) bûn.
Kolîc () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 785 kes (122 malbat) bûn.
Kohnelahîcan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 981 kes (175 malbat) bûn.
Kîley Sîpan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 330 kes (48 malbat) bûn.
Kîley Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 323 kes (55 malbat) bûn.
Lavîn () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 353 kes (65 malbat) bûn.
Lekbin () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 405 kes (63 malbat) bûn.
Maşekan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 325 kes (50 malbat) bûn.
Mamhîbe () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 20 kes (8 malbat) bûn.
Mezra Temerçîn () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mezra Paneser () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mêşedêy Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 398 kes (54 malbat) bûn.
Mêşedêy Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nemînce () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 398 kes (63 malbat) bûn.
Nehalistan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Padganê () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 800 kes (160 malbat) bûn.
Pesve () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3.495 kes (711 malbat) bûn.
Pîrkanî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 193 kes (33 malbat) bûn.
Qibadbeygî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 226 kes (36 malbat) bûn.
Qebirhisên () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 706 kes (121 malbat) bûn.
Qerexizir () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 267 kes (46 malbat) bûn.
Qizqapan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 229 kes (34 malbat) bûn.
Qelat () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 357 kes (48 malbat) bûn.
Qelatey Reş () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 643 kes (115 malbat) bûn.
Qeley Seyîdehmed () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 78 kes (21 malbat) bûn.
Tongling, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.700.000 kesî
Qûbe () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 261 kes (38 malbat) bûn.
Qurçave () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 171 kes (33 malbat) bûn.
Rizgarî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.107 kes (201 malbat) bûn.
Rîgawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 516 kes (82 malbat) bûn.
Salûs () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (5 malbat) bûn.
Sipîseng () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 173 kes (25 malbat) bûn.
Sertîz () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 32 kes (5 malbat) bûn.
Wuhu, bajarekî di asta wîlayetê de a welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.696.000 kesî
Serokanî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Sirînçave () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (51 malbat) bûn.
Sincile () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 257 kes (43 malbat) bûn.
Soxanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 598 kes (95 malbat) bûn.
Sêgedekan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 63 kes (11 malbat) bûn.
Wuwei, bajarekî di welatê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.214.000 kesî
Sêlve () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 286 kes (35 malbat) bûn.
Sêvekidey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (22 malbat) bûn.
Sêvekidey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 63 kes (9 malbat) bûn.
Şalîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 100 kes (15 malbat) bûn.
Şextan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 209 kes (33 malbat) bûn.
Şekerawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 117 kes (13 malbat) bûn.
Şelîmcaran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 310 kes (50 malbat) bûn.
Şehristen () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 486 kes (57 malbat) bûn.
Şehrekî Dêhlîz () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 16 kes (5 malbat) bûn.
Şehrekî Şehîd Rizvanî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Yekta Uzunoglu (navê wî ya kurdî Yekta Geylanî) bijîşk, nivîskar, werger, karmend û têkoşerê mafên mirovan di sala 1953 li bajerê Farqîna Dîyarbekir "(Amed)" hatîye dinyayê.
Di sala 1953 de li bajêrê Farqînê wek zarokê malbatekî welatparezên kurd tê dinê. Salên 1967-1970’yan de lîse li Siweregê bi Mehmet Uzun, Mehmet Vural, Mahmût Çikman, Dr. Bilal Pişirici re xwendiye. Û di sala 1970’yan de bi Necatî Siyahkan re rojnama “Siverek Kültür Gazetesi” de wek xwendekar kar kiriye. Birayê wî parêzerê navdar Erdinç Uzunoğlu ye, helbestvanê navdar Rojen Barnas û Kendal Nezan jî kurxalê wî ne.
Di sala 1971’ê de diçe Parîsê. Bi bûrsa rewşenbîrê kurd Kamûran Alî Bedirxan Beg di navbera salên 1972 -1979’an li Pragê di Zanîngeha navdar ÇARLS de beşa pizîşkiyê dixwîne. Bi serfirazî dibe doktor.
Di dema xwendekariyê de dibe endamê Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê. Di nav komeleyê de bi Tariq Aqrewî, Mîrhem Yiğit, Qadir Dîlan, Muhemed Muhtedî, Selîm Babanzade, Muhemed Zaza, Zagros Haco re kar dike
Dema ku Çekoslovakya ji aliyê Pakta Artêşa Varşovayê ve tê dagirkirin di berxwedanê de dibe çalakvan bo mafên mirovan di Komara Çekolovakyayê de. Zelalpiştê şikesta şoreşa Mela Mistefa Barzanî nemir sala 1975’an de Sedam Huseyn ji dewleta Çekoslovakyayê xwest ku xwendekarên kurdên başûr bigrin û bişînin Bexda. Dewleta komunîst ku serokomar Gûstav Hûsakê stalînîst bû her hefte xwendekarên kurd ji zanîngehan kom dikir û dişand Baxda û li Baxta Sedam ew didan kuştin.
Di sala 1973 de Dr. Ebdulrehman Qasimloyê li Pragê nas dike, dostanîya wan ta şehîdbûna Dr. Qasimlo di sala 1989 de dom dike, bi salan alîkarîya Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê dike.
Di sala 1975an da Yekta Uzunoğlu û Hacî Ehmedî (pêşeweyê Partiya Jiyana Azadiya Kurdistanê PJAKê) bi ser [https://www.swedenabroad.se/cs/embassies/%C4%8Desko-praha/ Konsolsoxaneya Swêde] de digrin. Bi 20-30 xwendekarên kurd re greva birçîbûnê organîze dikin. Di dewra Gûstav Hûsakê Stanîlîst da xwendakarên kurd radestî Sedam dikin. “Swêd welatekî bealî ye” û ev çalakî di dinê de deng dide û şandina xwendekarên Kurdên Başûr li Bexda dide sekinadin, rejîma Sedam bi vê çalakiyê di vê warê de şikest dixwe.
Dr. Yekta Uzunoğlu di sala 1976an de bi alîkariya hevalê xwe [https://www.biocev.eu/en/about/people/pavel-martasek.2016 Prof. Dr. Pavel Martasek] û Vladîmîr Korenskî bi navebeynakariya çapxaneya Araratê ya neqanûnî li Komara Çekoslovakya ava dike û dehan pirtûk, namilke, nexşe Kurdistanê û nivîsên xwe, ya Dr. Ebdulrehman Qasimlo, Kendal Nezan û yê Prof. Dr. Joyce Blau, bi zimanên cuda-cuda çap dike, diweşîne û li Ewropa belav dike. Çapxaneya Araratê(Agirî) di dîrokê de yekem çapxaneya kurdî ye li Ewropayê.
Dr. Yekta Uzunoğlu di dema ku li koleja bijîşkiyê dixwîne, xortekî li dijî komînîzmê ye. Di wê dewrê da bi serokê Komara Çekyayê Vaclav Havel re di nava rêxistina 77an de cîh digre û wê demê di nava çalakiyên siyasî de ye. Dema ku Vaclav Havel tê girtin, Dr. Yekta Uzunoğlu jî sirgûn dikin.
Herwiha piştre Dr. Yekta Uzunoğlu li Parîsê bi cîh dibe. 1982an lîsansa bilind û mastirê li ser nexweşiyên hundirîn dike.
Bi wezîrê berê yê Karên Derveyî yê Fransayê Bernard Kouchner û bi komek hevalan re Rêxistina Bijîşkên Sînornenas ava dike. Hikûmeta Fransayê Dr. Yekta Uzunoğlu layiqê Bûrsa [https://www.pasteur.fr/en Enstitûya Pasteur] dibîne. Dr. Yekta Uzunoğlu piştî 5 mehan pispor / îxtîsasê, bi nameyekî spasdariya xwe ji hikûmeta Fransayê re dişîne û bûrs û hemû derfetên ku hikûmeta Fransayê jê re dabûn lê vedigerîne û Dr. Yekta Uzunoğlu, tevî hevalên xwe yên Bijîşkên Sînornenas diçe Kurdistana Îranê (Rojhilat), ji bo alîkariya şervanên Rojhilatê Kurdîstanê. Nexweşxaneyên sahra ava dike, dibistan bo ciwanên kurd li serê çîya vedike, dibe mamosteyên wan, li Kurdistana Rojhilat ji Qoturê ta Soma-Biradost di eniya şerê de wek peşmerge ciyê xwe digre.
Dr. Yekta Uzunoğlu hemwelatiyê Tirkiyeyê bû. Ji ber parastina mafê mirovan û alîkariya însanî ya kurdan û mirovan di sala 1987ê de ji hemwelatiya Tirkiyeyê tê avêtin. Li Almanyayê xwediyê statûya penaberiyê ye. Di 1983an de Enstîtûya Kurdî ya Parîsê bi Kendal Nezan, Remzi Raşa û Yilmaz Guney re ava kiriye. 1983 - 1988 avakar û rêveberiya Enstîtûya Kurdî ya Bonnê kiriye. Herwiha Dr. Yekta Uzunoğlu di dema xwendekariyê de mecbûr dimîne çend welatan biguherîne. Li sala 1988 de cara yekem di dîroka Kurdîstanê de li Ewropayê li ser pelên kurt de li Monte Carlo de [https://www.youtube.com/watch?v=eI9oCh3UpOo radyoya kurdî] vekir û dest bi weşanên kurdî kir.
Dr. Yekta Uzunoğlu, bi 10 zimanan bi awayekî herikî diaxive. Piştî têkçûyina komînîzmê vedigere Pragê. 1990î li Çekoslovakya 17 şîrketan ava dike. Sala 1994an de dewleta kûr ya Çek û Tirk Dr. Yekta Uzunoğlu tûşî problem û arîşeyan dikin. Herwisa di sala 1994an de rastî êrîşên hemwelatiyên Tirkiyeyê tê. Li Çekoslovakyayê kesên hemwelatiyên Tirkiyeyê yên ku bi nasnameyên sexte dijîn êrîşî Dr. Yekta Uzunoğlu dikin. Ji vê êrîşê zindî difilite.
Bi hevkariya kesên neqanûnî/illegal yên Tirk ji aliyê polîsên Çekê ve tevî 3 kurdên din tê girtin. Dr. Yekta Uzunoğlu ji 13ê îlona 1994an heta 1997an di zîndane da dimîne. Yek kurdekî bi navê [http://edebiyatbahcesi.net/kose-yazisi/2146/mazlum-kurt-gafurun-haykiran-kani Gafur Gökmen] piêtê berdana xwe 32 salîyê xwe de diçe rehma xwedê ji ber ku di girtigehê de nexweş dikeve û nayê dermakirin, kurdê dinê bi navê Hacî Bulut di girtigehê de dîn dibe.
Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî (Amnesty International) aşkere dike ku Dr. Yekta Uzunoğlu bi awayekî hiqûqî nehatîye dadmendkirin, nehatiye darizandin û careke din doza dadigehkirina wî ya hiqûqî dike Di sala 2007an de Serokkomarê Çekyayê Vaclav Havel, xwediyê xelata Osakarê Zdeněk Svěrák û 160 şexsiyetên herî navdarên Komara Çek ji bo pîştevaniya têkoşîna Dr. Yekta Uzunoğlu dest bi greva birçîbûnê dikin, bi vê riyê êrîşên dewleta kûr a Çekya li ser Dr. Yekta Uzunoğlu ku berdewam e, protesto dikin.
Tiştekî ku Dr. Yekta Uzunoğlu bê tawanbarkirin nayê ditîn û di 31ê tîrmeha 2007an de dosyeya Dr. Yekta Uzunoğlu paqij derdikeve. Dr. Yekta Uzunoğlu dema di zîndanê de ye, rastî gelek miameleyên xirab tê û zerarê dibîne. 56 dozên hiqûqî derbarê berpirsan de vedike. Dozên tazmînatê di sala 2010an de bi dawî dibin.
Yekta Uzunoğlu di dîroka hiqûqa Komara Çekyayê de tazmînata herî mezin bi dest dixe. Yên ku komara dewleta kûr ya Çekya bi wî dane jiyandin, di pirtûka bi navê [http://yektauzunoglu.com/publikace/vypoved/ "Îfade"] dinivsîne û pirtûk bi deh hezaran çap dibe û li zimanê almanî jî tê wergerandin û bi almanî jî çap dibe. [http://www.kurdishinstitute.be/13113/ Dr. Yekta Uzunoğlu di 21.01.2015an de di mala xwe da rastî êrîşa kuştinê hatiye. Lê bi zindî filîtiye.] Kujer bi aliyê rêxistineke ku dixwazin Dr. Yekta Uzunoğlu bikujin ve hatiye organîzekirin. Doz hîna berdewam dike.
Dr. Yekta Uzunoğlu hemwelatiyê Almanyayê ye. Bavê du keçan e, 3 zarokên wî hene. Li Pragê li Komara Çekya dijî. Wî bi tevahî 51 pirtûk bi zimanên cuda-cuda nivîsine, wergerandine û weşandine. Dr. Yekta Uzunoğlu 10 zimanan zane.
a> re, "2006"Di sala 2006an de saziya herî navdar Harta 77 xeleta herî bi prestîj (Frantîsek Krîegel) ya Komara Çek ji destê serokomar Vaclav Havel bona cesaretê xwe li şerê hember bêedaletiyê, neheqîyê werdigire û dibe biyaniyê yekem li dîroka komara Çek de ku vê xelatê bi dest dixe.
2017 Girtina Yekta Uzunoglu li Komara Çekî.
Pişta êrişa DAIŞê di sala 2014 Dr. Yekta Uzunoglu hember vê êrişê disekine, alîkariya Kurdên Rojava dike, bi cîgirê komîsyona leşkerîya Parlamena Ewropî J. Stetina re diçe Kobanê û Nesrîn Abdullah (YPJ) tîne Komara Çek, dîsa di sala 2015an de dibe sedem ku serok Mesûd Barzanî tê Komara Çek û 20.12.2015 parlamenterên Kurdistanê tîne Komara Çek. Roja 21.01.2015 de sûcdarekî navdar Vaclav Faktor ku hemkarê polîsê Komara Çek e bi şev dikeve mala Dr. Yekta û dixwaze wî bikuje, polîs wî digre lê rojekî şûn de wî berdide.
Yekta Uzunoglu di 28ê nîsana 2017an de li Pragê bê sebeb tê girtin (li ser daxwaza Sefîrê tirk). Dotira rojê ew bi biryara dadgehê tê serbestkirin. Li gorî xwe Uzunoğlu li ser daxwaza balyoza tirk li Prag ji alî polîsên ku bi wan re kar dikin hat girtin. Dadgeha Ewlekariyê ya Komara Çek bi daxuyaniya 13ê sibata 2018an de, di binê vê pelê de hatiye belavkirin: III. ÚS 1920/17, bi devê kadî Prof. Dr. JUDr. Jan Filip CSc ragihand ku girtina Yekta Uzunoglu di 28ê çileya paşîna (2017) de dijî qanûna ewlekariyê bû û komara çek mahkûm kir.
2019 - Biryara Dewleta Tirk bo girtina Dr. Yekta Uzunoglu.
Di 2015ê de li ser daxwaza Parlamenterê Parlamena Ewropayê û cîgirê serokê komîsyona parastinê Parlamena Ewropayê MEP Jaromir Stetina û Yekta Uzunoglu bi hev re çûne Bakurê Sûrîyê (Rojava) da ku li ser şerê dijî DAIŞê bo Parlamena Ewropa lêkolîn bikin. Piştî vegera xwe, Jaromîr Stetîna hem li ser rûpela xwe û hem jî li ser rûpela fermî ya Parlamena Ewropayê çend wêneyan li gel şerwanên kurd ku li dijî DAÎŞê şer dikirin weşandiye. Dr.Yekta Uzunoglu jî wan wêneyan bi destûra Jaromîr Stetina ser Twitterê xwe de parve kiriye. Di çileya 2019an de li Tirkîye Yekta Uzunoglu ku biraziyê Dr. Yekta Uzunoglu ye tê girtin. Derdikeve holê ku Tirkîye ji sedema van wêneyan biryara girtina Dr. Yekta Uzunoglu daye û bi şaşî birazîyê wî berçav kirine ku navê wî jî Yekta Uzunoglu ye. Dr. Yekta Uzunoglu hemwelatîyê Almanyayê ye, çendan parlamenterên Alman, Jaromîr Stetina û parlamenterên din ya Parlamena Ewropayê, PENa Kurd û gelek kesayetiyên navdarên Çek û Alman vê biryara dewleta Tirkan protesto kirin. Ew wêne ku bûye sedama bîryara girtina Dr. Yekta Uzunoglu ta roja îro jî li ser malpera fermî ya Parlamena Ewropî de zeliqandî ye û ji her kesî re vekiriye.
Şehrekî Senetî () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 121 kes (21 malbat) bûn.
Şînawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2.908 kes (565 malbat) bûn.
Tezegele,Pîranşar () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 57 kes (9 malbat) bûn.
Terkêşî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 531 kes (93 malbat) bûn.
Terkêşî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 36 kes (6 malbat) bûn.
Terkêşî Qehvexane () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 49 kes (9 malbat) bûn.
Tevan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 194 kes (25 malbat) bûn.
Topizawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tojale () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 197 kes (33 malbat) bûn.
Vermêşan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 57 kes (8 malbat) bûn.
Yaqûş () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 24 kes (6 malbat) bûn.
Zibka () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 191 kes (21 malbat) bûn.
Zengawa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 389 kes (65 malbat) bûn.
Zêydanî Pîran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 33 kes (5 malbat) bûn.
Zinovaycan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (33 malbat) bûn.
Zêvey Pîran () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.323 kes (266 malbat) bûn.
Zêvey Qivre () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 190 kes (29 malbat) bûn.
Xaldar () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 309 kes (55 malbat) bûn.
Xirapa () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 206 kes (33 malbat) bûn.
Xirinc () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 685 kes (116 malbat) bûn.
Xire berdişan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (10 malbat) bûn.
Xirîaxlan () gundekî ser bi navenda bajarê Pîranşarê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 243 kes (43 malbat) bûn.
Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. (jdb. 20 çiriya pasîn 1942) siyasetmedarekî amerîkî ye ku di dema rêveberiya serok Barack Obama de ji 2009an heya 2017an 47emîn cîgirê serokê Dewletên Yekbûyî bû. Endamê Partiya Demokrat e, wî ji 1973an de wekî senator Delawarê temsîl dikir heya 2009an.
Biden di sala 1942an de li Scranton, Pennsylvania, ji dayik bûye û deh salan li wir jiya berî ku bi malbata xwe re here Delaware. Ew di sala 1969an de bû parêzer û di 1970î de hate hilbijartin ji bo encûmena wilayeta New Castle. Ew yekem car di 1972an de hate hilbijartin ji bo Senato û bû senatorê şeşan yê herî ciwan di dîroka amerîkî de.
Siyaseta Joe Biden.
Joe Biden şeş car ji bo Senato hate hilbijartin û di Senatê de çaremîn pîr bû dema ku wî dev ji kar berda wekî cîgirê serok li 2009. Ew endamekî demdirêj bû û serokê berê yê Komîteya Têkiliyên Derve jî bû. Ew li dijî Gulferê Kendavê"[Tê wateya çi?]" yê 1991 bû, lê bang kir ku Dewletên Yekbûyî û NATO di 1994 û 1995an de mudaxeleyî Warerê Bosnayê"[Tê wateya çi?]" bikin. Wî dengê xwe da pêşnûmeya ku authorizederê"[Tê wateya çi?]" Iraqê di 2002 de destûr da, lê li dijî zêdebûna hêzên Dewletên Yekbûyî di 2007an de. Wî di heman demê de serokatiya Komîteyê kir. Qanûna Dadweriya Senatoyê, mijarên têkildarî siyaseta tiryakê, pêşîlêgirtina sûc, û azadiyên sivîl û pêşengiya xebatên qanûndanînê ji bo damezrandina Qanûna Tawana Tundûtûj û Qanûna Zagonê û Zagona Tundiya Li Ser Jinan. Wî di dema namzedên Dadgeha Bilind a DYE ya ji bo dadger Robert Burke û Clarence Thomas serokatiya Komîteya Dadweriyê kir.
Serokatiya Amerîka 2020.
Joe Biden, di hilbijartina 3ê çiriya paşîn a 2020an de bûye 46em serokê Amerîkayê.
Xuancheng, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Anhuiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.794.000 kesî
Fu'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.628.900 kesî
Fuding, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 57.5906 kesî
Fuqing, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.381.000 kesî
Jian'ou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 456.000 kesî
Jinjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.986.447 kesî
Longhai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 782.600 kesî
Longyan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujian de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.559.545 kesî
Nan'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.418.451 kesî
Pêşewa Neberd (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: "Peshawa Nabard"), hunermend û derhênerekî kurd e. Xelkê Başurê Kurdistanê ye. Ew bi şêwazê soranî sitranan distirêt. Ew li ser kanalê Kurdsat derketiye ji bo karê derhêneriya filmekî bi navê "Gîtarîst" li (Kurdsat Magazin).
Di salên dawiyê de piştî hêrişên Daiş yên ser Başurê Kurdistanê, ew dev ji dînê îslamê ber dide û dibe kesekî bê dîn û dest bi stranên rexnedar dike. Di sitrana wî ya li ser Efrînê, partiya Bizûtinewey Îslamî le Kurdistan şikyatê lê dikin, herwesa navbirî di stranika din jî de têkistên sirûda Ey Reqîb di gora û tê de li dînê îslamê rexne dike.
Nanping, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.645.548 kesî
Ningde, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.821.996 kesî
Putian, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.778.508 kesî
Quanzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.650.000 kesî
Ade () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 105 kes (36 malbat) bûn.
Mehriban Arif Qızı iyeliyeva bi kurdî (Mîhrîban Arif) (z. 26ê Tebaxê 1964 li Bakû, Azerbaycan Komara Sosyalîst a Sovyet, Yekîtiya Sovyet) Federasyona Gymnastîkê ya Azerbaycanê ji dayik bûye
Mîhrîban Aliyeva di 26-ê Tebaxa 1964-an de li Bakû ji dayik bû, û li malbata bi hêz a malbata Başayev li welatê ku bapîrê wê nivîskarê Azerbaycan, Mîr Celal Paşayev ê -ranî-dayikbûyî ye, û mezin bû. Apê wê Hafez Bashayev yekem balyozê Azerbaycanê li Dewletên Yekbûyî bû. Bavê wê Arif Bashayev e, ku serokê Akademiya Neteweyî ya Firînê li Bakû ye. [8] Diya wê Aida Emanculoyeva (1939-1992) e, ku di ziman de Erebîst û perperok e. [9]
Jiyana Mîhrîbanê.
Mîhrîban Aliyeva di 1981-an de dibistana navîn xilas kir, û kurê Heydar Aliyev, Ilham Aliyev, di 22-yê Kanûna 1983-an de li Bakûyê di 19 saliya xwe de zewac kir [9] Wê xwendina xwe berdewam kir, ku tê de jêhatî bû, [10] li Zanîngeha Tibê ya Azerbaycanê, paşî li Akademiya Bizîşkî ya Moskowayê li Sechenov, ku ew di 1988-an de xelas kir. Ji 1988 heya 1992, Mîhrîban Alieva li Enstîtuya Lêkolînê ya Dewletê ya Ophthalmology ya Akademiya Zanistên Bizîşkî ya Rûsî li Moskowê xebitî, ku serokatiya wê Dr. Mikhail Krasnov dikir. [9] [12] Times di sala 2005-an de di du gotaran de wekî "bizîşkek jêhatî" [10] û "okulîstologê berê" şirove kir. [11] Li gorî malpera wê ya fermî, di 2005-an de Mîhrîban doktora di felsefeyê de stend, ku ew li ser mijara euthanasia û têgehên mirovî di pizîşkî de bû.
Seredanên wê.
Mîhrîban Aliyeva yekem jina serokkomarê Azerbaycanê ye ku bi serdanek fermî çû Fransayê. [24] [25] [26] Wê di dema şîvê de ku ji hêla karbidestên payebilind ên Komara Azerbaycanê ve hat li dar xistin çû serdana serokê Fransa Francois Hollande
Ganymede (Berçîs III) / ˈɡænɪmiːd /, peyka Berçîs e. Ganymede peykên Pergala Rojê ya herî mezin û giran e. Di Pergala Rojê de tişta nehemîn-mezin, ew bêyî atmosferek berbiçav mezintirîn e. Bejna wê 5,268 km (3,273 mi) e, ku ew ji hêla gerstêrk ve ji gerstêrka Tîrê 26% mezintir e, her çend tenê 45% girseyî ye. Xwedî navokek metalîkî ye, ew di Pergala Rojê de kêmbûna kêmbûna faktora inertiyê ya laşek hişk heye û heyva yekane ye ku bi qada magnetîsî tê zanîn. Li derveyî Berçîs, ew peyka heftemîn û ya sêyemîn a Peykên Galilei e, koma yekem a tiştan e ku li dora gerstêrkek din hatine vedîtin. Ganymede bi qasî heft rojan li dora Berçîsê geriyaye û bi heyvên Europa û Io re, bi rêzê ve, di beza 1: 2: 4 de ye.
Ganymede bi qasî mîqdarên wekhev ji kevir û ava silikat pêk tê. Ew laşek bi tevahî cihêkirî ye ku xwedan navokek dewlemend, şilav û okyanûsek navxweyî ye ku dibe ku ji hemî okyanûsa Erdê bihevra av hebe. Rûberê wê ji du celebên sereke yên erdan pêk tê. Herêmên tarî, yên ku bi kraterên bandorê têr bûne û bi çar mîlyar sal berê hatine tarîfkirin, li dora sêyeka peykê digire. Herêmên siviktir, bi hêl û berikên berfireh têne xaçandin û tenê hindik kevnare ne, mayî vedişêrin. Sedema erdolojiya têkçûyî ya erda ronahî bi tevahî nayê zanîn, lê îhtîmal e ku encama çalakiya tektonîkî ya ji ber germbûna pêlê be.
Zeviya magnetîsî ya Ganymede dibe ku bi konveksiyonê di nav koka wê ya hesinî ya şil de çêbibe. Zeviya magnetîsî ya hindik di nav qada magnetîsî ya pir mezintir a Berçîs de hatî veşartin û dê tenê wekî tevliheviyek herêmî ya xetên zeviyê nîşan bide. Hewa oksîjena tenik heye ku tê de O, O2, û dibe O3 (ozon) jî heye. Hîdrojena atomî pêkhateyek atmosferê ya piçûk e. Ma peyk an ionosfera peykê heye ku bi atmosfera wê ve têkildar e an na.
Vedîtina Ganymede di 7-ê Çile 1610-an de ji Galileo Galilei re tê hesibandin, yê ku yekem lê mêze kir. Navê peykê di demek kurt de ji hêla stêrnas Simon Marius ve hate pêşniyar kirin, piştî Ganymede mîtolojîk, mîrek Trojan ku Zeus dixwest (hevparê Yûnanî yê Jupiter), ku wî ew hilgirt da ku bibe kevçiyê xwedayan. Ji Pioneer 10 dest pê kir, gelek gemiyên fezayê Ganymede geriyan. Lêkolînên Voyager, Voyager 1 û Voyager 2, pîvandinên mezinahiya wê safî kirin, dema ku Galileo okyanûsa binê erdê û meydana magnetîsî xwe vedît. Mîsyona din a plansazkirî ya pergala Berçîs, Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) a Ajansa Fezayê ya Ewropî ye, ku dê di 2022-an de were destpêkirin. Piştî firînên her sê peykên Galilei yên cemidî, tê lêpirsîn ku lêpirsîn bikeve dora Ganymede.
Reqe an jî spîka çav (bi îngilîzî: "sclera, white of the eye") çîna derva ya çav e.
Reqê çîna derva ya çav e.
Çavê mirov ji sê çînan pêk tê. Çîna derve reqe û korniye lixwe digire. Çîna naverast ji koroyîd, tenê kûlkdar û rengîneyê pêk tê. Çîna navî jî toreyê lixwe digire. Reqe ji bestereşaneya rîşalî yên spî û rîşalên qaîşokî pêk tê. Çîna rîşalî çînek req (zexm) e, ev çîna zexm ji bo girêdana masûlkeyên çav tê bikaranîn. Reqe ji xeynî aliyê pêşîyê, goga çavê ji alîyê paşî, herdu kêlekê û ji aliyê jêr ve dipêçe. Li aliyê pêşiya goga çav de reqe diguhere, dibe wekî perdeyek ron (şefaf) ev beşa reqeyê wekî korniye tê navkirin. Ronahi pêşî ji korniyeyê derbas dibe ko bikeve nav çav. 5 ji 6 parên (5/6) rûyê derva yê goga çav ji aliyê reqeyê ve, 1 ji 6 parên (1/6) rûyê goga çav jî ji korniyeyê pêk tê. Li aliyê paşîya goga çav de reqê tenik e, demarên bînînî ji vê beşa tenik a kunikî de derbas dibin. Reqê pêkhateyên nav çav diparêze, herwisa ji ber zexmiya reqeyê, şeweyî (şikil) gogî ya çavjî tê parastin. Palikên çav, bijang û birû reqeyê diparêzin ko ji derva toz û pirtik nekevin çav.
Sanming, bajarekî di asta wîlayetê de yê welatê Çînê ye. Ev bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.503.388 kesî.
Shaowu, bajarekî di asta wîlayetê de yê welatê Çînê ye. Ev bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 303.074 kesî.
Shishi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 313.500 kesî
Wuyishan, bajarekî Çînê bi ser asta wilayetê de ye. Bajar li parêzgeha Fujianê cih digire.
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 226.79 kesî.
Xiamen, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û bajar di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.531.347 kesî
Yong'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 322.236 kesî
Zhangping, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di parêzgeha Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 272.589 kesî
Ebas Kemendî (jdb. 1952 - m. 21ê gulana 2014an) stranbêj, helbestvan, nivîskar, wênesaz û derhênerê fîlmê kurd bû.
Ew li Sineyê ji dayik bû û kurê Elî Kemendî bû.
Bulletin du Bibliophile yek ji kevintirîn kovarên zanistî yên pirtûk û pirtûkxaneyê ye ku li ser pirtûkheziyê hûr dibe.
Kovar di 1834an de ji hêla kevnarparêzê parîsî Jacques Joseph Techener (1802–1873) ve hate damezrandin. Di destpêkê de tenê wekî katalog hate armanckirin, ew bi saya têbinî û edîtoriyên pirtûkheziyê yên Charles Nodier zû bû kovar. Ji 1858 heya 1968 sernavê wê "Bulletin du Bibliophile et du Bibliothécaire" bû. Kovar ku nîvsalî çap dibe Association Internationale de Bibliophilie (A.I.B.) de xuya dike.
Yekemîn pûlê cîhanê ev pûlê bi navê "Penny Black" bû, di sala 1840î de li Îngilistanê derket.
a> di sala 1923an de derket.
Pûlhezî lêkolîna pûlên posteyê û dîroka postayê ye. Her wiha behsa çalakiyên berhevkirin, texdîr û lêkolînên li ser pûl û hilberên din ên pûlheziyê dike. Pûlhezî ji berhevkirina pûlan an lêkolîna posteyê pê ve tiştekî din digire, gengaz e ku meriv bê xwediyê pûlekî be pûlhez be. Wekî mînak, pûlên ku têne lêkolîn kirin dibe ku pir kêm bin an tenê li muzexaneyan bimînin.
Pûlhezî piştî ku yekem pûla cîhanê hate weşandin demek kurt dest pê kir. Ev bi navê Penny Black e, ku di 6'ê Gulana 1840an de li Brîtanya Mezin derket. Danasîna pûlê li welatên din jî bû alîkar ku berhevkirina pûlê belav bibe. Di destpêkê de wan ji bo nameya rojane pûlên piçûk ên posteyê tenê ji bo kêfê berhev kirin û ji wan re bikar anîn, ji bo nimûne, pêvekirina abajer an kaxizê dîwêr, ku hema hema hertim berhevokên hilweşandî, asê bikin.
Tenê hêdî hêdî bû ku meriv dest pê kir ku ji nêz ve li pûlanan mêze dike. Hejmara pûlên posteyê yên ku wê demê hatin derxistin hê jî pir hindik bû. Ji bo berhevkarê wê demê, bê guman ew bû ku bi navê berhevokên gelemperî çêbikin. Ev tê vê wateyê ku pûlhez hemî pûlên postayê yên li cîhanê li berhevoka xwe zêde kir.
Koroyîd beşek ji çîna navarast a çav e, di navbera reqe û toreyê de cih digire.
Koroyîd beşa serekî ya çîna naverast a çavê mirov e.
Çîna naverast a çav, li gel koroyîdê rengîne û tenê kûlkdar (bi îngilîzî: "ciliary body") jî lixwe digire. 5 ji 6 (5/6) beşê çîna naverast a çav jî koroyîdê pêk tê. Koroyîd li aliyê pêşiya çav de diguhere, dibe rengîne. Li aliyê pêşiyê çîna naverast a goga çav de 1 ji 6 beşên çînê, ji tenê kûlkdar û rengîneyê pêk tê.
Koroyîd di navbera reqe û toreyê de cih digire. Çîna koroyîd gellek lûle û mûlûleyên xwînê lixwe digire. Mûlûleyên xwînê, di nav xwînê de xurek û madeyên pêwist dabîn dikin ji boy goga çav. Çîna koroyîd pîgmenta melanînê lixwe digire. Pîgmenta melanîn ronahiya zêde ya nav çav dimijîne. Çîna koroyîdê di nav goga çav de odeyek tarî ava dike. Ronahî di bîbikê de dikeve nava çav, piştê çalakkirina ronahiyawergirên toreyê, ronahî ji aliyê çîna melanîn a koroyîdê tê mijandin. Bi vî awayî, tîrojên ronahiyê tenê carek li ser ronahiyewergiran dikeve, heke heman tîroj ji carek zêdetir li ser ronahiyewergiran biketa, bînîna zelal a çav têk diçû.
Sarah Wayne Callies (z. 1ê Hezîranê, 1977) lîstikvanek Amerîkî ye. Ew pir baş hate naskirin di nav temeşevane de. Dema ku wê rol xwe gêrandî di her 2 rêzefilmên "Prison Break" û "The Walking Dead" de. Bi rol gêrandina Sara Tancredi li kanalê Fox di rêzefîlma "Prison Break" de her wiha wek Lori Grimes jî li kanalê AMC di rêzefîlmê "The Walking Dead" de.
Sala 2012 -an li Comic-Con-ê Callies
"Girtîgeha Girtîgehê".
Bangên li Edmonton Expo 2013
Jiyana Xweyî.
Di 21ê Tîrmeh 2002 de, Callies bi Josh Winterhalt re zewicî. Di 23 Çile 2007 de, reklamnasê wê ragihand ku jin li benda zarokê xweyê yekemin û Keça wan di 2007 de ji deyikbû.paşî Zarokê wanê duyemîn yê kur di sala 2013 de hatî dinê.
Matthias „Metty“ Krings (jdb. 13ê îlona 1943 li Gerolstein, Almanya; bi rastî "Peter Paul Krings")pêşkêşvan, stranbêj, lîstikvan û hilberînerê televîzyona alman e. Ew ji 1997 ve hemwelatiyê Luksembûrgê ye.
Krings li Fremersdorf li Saarland mezin bû û çû dibistana navîn li Dillingen. Piştî xilaskirina dibistana navîn, ew yekem li Dibistana Hunerê ya Saarbrücken grafîk xwend û bû mamosteyê hunerê. Karê wî yê dawîyê wekî mamoste li dibistana navîn a Saarburg bû.
Di dema xwendina xwe û dema mamostetiyê de, wî wekî şansoger û strannivîs xebitî, ku radyo û televîzyon ji zû de jê agahdar bû.
Antonio Miucci (bi îtalî: Antonio Santi Giuseppe Meucci) bi kurdî (Antonîo myoşî) (jdb. 13ê nîsanê 1808 - 18ê çiriya pêşîn 1889) dahênerekî Italî ye ku heval û alîkarê Giuseppe Garibaldi bû.Tê zanîn ku ew dahênerê rast ê têlefonê ye. [6] [7] Civata Nûneran a Dewletên Yekbûyî (NY) di 2002AD de di 11ê hezîranê de bi fermî nas kir ku Meucci di Biryarnameya Hejmar 269 ya Xanî de, piştî ku 113 sal di ser mirina wî re derbas bû, ango ji 1889-an ve, yekem dahênerê fikra têlefonê bû. [8] Ev tê vê wateyê ku tenê Alexander Graham Bell li ser bingeha dahênana meucci têlefon çêkiriye.
Meucci gelek salan hîmên bingehîn ên veguheztina dengê elektromanyetîk fêr bûbû û wî karîbû xewna xwe pêk bîne di 1856 de dema ku wî dengê xwe bi vibrasyonên akustik ên bi têlên li mala xwe veguhezt. [23] Ji ber nexweşiya jina wî (Esthera bi rehma rheumatoid), ku ew nekaribû tevbigere, Meucci têlek lerzînên deng bi mala xwe ya li Girava Staten ve girêda, ji nivîna xwe, ya ku li qata duyemîn bû, ta bi laboratûara wî ya piçûk dirêj bû, da ku bi jina xwe ya nexweş re di dema nebûna wî de bipeyive. [24] [25] Meucci têlefona elektromanyetîkî wekî rêyek ku jûreya xwe ya li qatê duyemîn bi laboratûara xwe ya li qata zemînê ve girêbide dahênand, da ku ew bi jina xweya nexweş re têkiliyê dayne. [26] Di 1858-an de, nîgarkêş(Nestore Corradi diagramek) dahênana Miucci xêz kir (di 2003-an de ev wêne ji bo Civata Posta Italyayê û Civakên Telegrafê wekî mohr hatiye bikar anîn). [27]
Meucci ji hevalê wî(Enrico Bandelari) xwest ku wî bi sermayedarên Italyayê re bixwazin ku projeya wî fînanse bikin, lê li kampanyayên leşkerî yên bi serokatiya Giuseppe Garibaldi rewşa siyasî ya li vî welatî ne aram kir ku kesek dravê xwe veberhêne. [28] Ji ber wê rewşê, Antonio neçar bû ku ramana dahênana xwe li L'Eco d'Italia, rojnameya Italî ya New York, biweşîne, lê belê, kopiyek ji wê hejmarê di destpêka doza dadgeha wî de nehat dîtin.
Antonio ji ber hin deyndarên xapînok di nav belengazan de bû, û ev bû sedem ku holika wî were mezad kirin, û Meucci karibû ku li holika wî bijî piştî ku ew jî di mezadê de hat firotin ji ber ku xwediyê xaniyê nû destûr da ku ew tê de bimîne bêyî ku wî heqê kirêya xwe bide, piştî ku dravê Meucci kêm bû. Vê yekê ew kir ku roja xwe bi pêbaweriya darayiyên gelemperî yên welêt ji bilî alîkariya hevalên xwe bijî.
Di 1871-an de Meucci çû nivîsgeha patent û marqeya amerîkî ku dahênana xwe pêşkêşî wan bike da ku patentek vê amûrê werbigire, lê wî tiştek girîng ji bîr kir ku wî di serlêdana xwe de nenivîsî, ew jî ev e ku amûr bi hebûna veguhastina elektromanyetîkî ya frekansên deng, ku veguherîna lerizînên dengî di nav pêlên elektrîkê de ye ku rê dide wan Deng ji dûr ve li ser têlek tê veguheztin. Ji ber ku wî deh dolarên ku ji bo tomarkirina vê serîlêdanê hewce nebû, li gorî ya ku di dîroka fermî ya Italiantalî de hatiye gotin, patenta wî nehat îspat kirin.
Di 1876 de Alexander Graham Bell dahênana Miucci, ya ku wî li ser bingeha ramana dahênanek ku wî di modelek dahênanên Miucci de wekî afirînerê wî dîtî (dema ku dahênerê rastîn Antonio Meucci ye) peyda kir û pêşkêş kir û behsa veguhastina elektromanyetîkî ya frekansên dengî ji hêla pêla elektrîkê ve kir Patenta têlefonê li şûna Meucci li ser navê Alexander Graham Bell hatî tomar kirin.
Jina wî, Esther, nexweş bû û her ku çû nexweştir bû, û pênc sal şûnda wê seqet û bêhêl hişt berî ku ew di 1884-an de bimire. [29] Pênc sal şûnda, û di adara 1889-an de, Antonio Meucci nexweş ket û heft meh şûnda mir, nemaze li Çirî ya heman salê li Clifton, Staten Island, New York.
Suryaniyên Îraqê yan Suryanî li Iraqê (zimanî suryanî: ܐܬܘܪܝܐ ܕܥܝܪܩ,) yek ji kêmatiyên etnîk ên Îraqê ye.
Gelî.
Jimara rûniştvanên suryanî li Îraqê.
Di raporeke sala 1950i de hejmarên CIA-yê ya ku li ser Îraqê hatî kirin, ew dibûne 98.000 keldanî û 30.000 nestorî û 25.000 katolîkên suryanî û 12.000 jakobî hate texmînkirin.
Li gorî statîstîkên ku Dêra Katolîk a Roman berhev kir dema ku serjimêriya katolîk a keldanî ya li Îraqê di 2012 û 2013an de hatiye kirin, keldo-aşûrî li Îraqê 230.071 kes bûn.
Projeyek nifûsê ya ku ji hêla "Weqfa Shlama" ve tê "meşandin" diyar kir ye ku nifûsa suryanî ya toraqê bi tevahî 151.047 kes in (ji Adara 2020) ve.
Dêra Ermenî ya Bexda, Iraq
a> tê de beşdar bûn, li Bexdaya Iraqê (1920).
Mesîhtî li Iraqê, wekî civaka herî kevnare ya xiristiyan a domdar li cîhanê tê hesibandin. Piraniya mesîhiyên li Iraqê asûrî ne û ji bilî xiristiyanên suryanî hijmareka kêm ji mesîhiyên ermenî û ereb û tirkmen û kurd jî li Iraqê hene.
Li gorî çend çavkaniyan piraniya xiristiyana ji hêla etnîkî ji kurd û eraban di cuda ne û ew xwe wekî gelên ji hev cûda, bi koka xwe cuda û xwedan dîrokên cuda didin naskirin.
Îdan Amêdî (bi îbranî: עידן עמדי), (jdb. 19ê sibata 1988) stranbêj-strannivîs û lîstikvaneke îsraêlî ye.
Îdan Amêdi di malbateke Kurdên cihû de hat cîhanê û li Orşelîmê mezin bû.
Amedî di hunerên cengî yên cûrbecûr de pispor e, wekî tekwondo û boksa Thai. Beriya leşkeriya xwe di 2005an de, wî li Taekwondo-yê sernavê şampiyonê duyem-şehîn ê Îsraêlê bi dest xist.
CNN (Tora Nûçeyên Cable) kanalek televîzyona nûçegihanên Amerîkî ye, ku xwedan (CNN Worldwide) e. CNN di sala 1980 de ji hêla xwediyê medyaya Amerîkî ve "Ted" "Turner" û "Reese Schonfeld" ve wekî kanaleka nûçeyan a 24 saet hate damezrandin. Di 1980-an de, dema ku hate weşandin, CNN yekemîn kanala televîzyonê bû ku nûçegihaniya wê di 24-saet de bû, û yekemîn kanala televîzyonê ya ku teybet bû bi hemû demê xwe ve ji bo nûçeyan li Dewletên Yekbûyî yên Amrîkaye.
Buroyên.
CNN li Bajarê New York
Xelat û rûmet.
2020: Ed Lavandera ya CNN-ê ji bo "Hêza Karkerê Veşartî: Li Amerîkayê Bê Belge" Peabody hate xelat kirin.
2019: Dibistana USC Annenberg xelata Walter Cronkite da CNN.
2018: Nima Elbagir a CNN dê Xelata Rojnamegeriya Wêrekiyê ya 2018 ji Weqfa Ragihandina Jinên Navneteweyî bistîne.
1998: CNN ji bo azadiya axaftinê xelata çar azadiyê stend.
Tezekend dêm () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 13 kes (5 malbat) bûn.
Axçe zêve () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 18 kes (7 malbat) bûn.
Axabeglû,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 297 kes (77 malbat) bûn.
Alagûz Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 12 kes (8 malbat) bûn.
Alagûz Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Baranî Ecem () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 263 kes (67 malbat) bûn.
Baranî kurd () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 247 kes (61 malbat) bûn.
Bayzava () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 58 kes (11 malbat) bûn.
Biçinlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 14 kes (4 malbat) bûn.
Behramawa () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (19 malbat) bûn.
Bêygemqele () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.661 kes (384 malbat) bûn.
Caşîran () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 306 kes (58 malbat) bûn.
Çaqal mistefa () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 342 kes (71 malbat) bûn.
Çiyana,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3.878 kes (777 malbat) bûn.
Daşderge () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 737 kes (140 malbat) bûn.
Daymav () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 412 kes (70 malbat) bûn.
Derbend,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 208 kes (44 malbat) bûn.
Derge Eresxan () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 276 kes (75 malbat) bûn.
Derge Litfilah () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 479 kes (77 malbat) bûn.
Deşteqûre () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 528 kes (93 malbat) bûn.
Demirçî,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 76 kes (16 malbat) bûn.
Dizec gewre () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 687 kes (114 malbat) bûn.
Daylançî erxî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 455 kes (85 malbat) bûn.
Daylançî erxî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 344 kes (62 malbat) bûn.
Elîawa,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 411 kes (89 malbat) bûn.
Emînlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 99 kes (25 malbat) bûn.
Ecemlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 42 kes (8 malbat) bûn.
Ezîmxanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 148 kes (34 malbat) bûn.
Elîmelek () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 159 kes (33 malbat) bûn.
Feroxzed,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.077 kes (264 malbat) bûn.
Gerdeqît () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 756 kes (119 malbat) bûn.
Gul () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 810 kes (146 malbat) bûn.
PHP, an jî bi navê xwe yê fermî "PHP: Hypertext Preprocessor" (PHP: Pêşxebatkarê Hipernivîs), di nav HTML'ê de dikare were nixumandin. Mirov dikare bi alîkariya wê kod ên ku ji aliyê pêşkêşker ve tên xebitantin binivîse. Zimanekî bi tevahî kod ên eşkere bi kar tîne ye. Wate, ji bo çêkirina naverokeke çalak mirov dikare vî zimanê bernamekariyê bi kar bîne.
PHP zimanek ji zimanên bernamekirina webê ye. Her wiha, cihê ku herî pir lê tê bikaranîn jî web a herî mezin, ango înternet e. Di înternetê de daneyên rûpelan, bi bikaranîna protokolên belî ji deriyekî komputerê dihere yê din.
Ev çûn, an jî ev birin, li ser bingeha TCP/IP pêk tê. HTTP (Hyper Text Transfer Protokol) jî dibe pûl a li ser vê nameyê.
Dema tu dixwazî www.malperamin.com vekî, komputera te ji pêşkêşkera ku wê rûpelê pêşkêş dike re nameyekê dişîne, wekî daxwaz. Ev daxwaz ji aliyê pêşkêşker ve tê bersivandin. Ji danûstandinê re bi kinasî wiha tê gotin "daxwaz-bersiv."
PHP wekî Linuxê xwedî zagonên "Pergala Vekirî" ye. Ango bi van zagonan ve girêdayî ye. Her kesê ku dixwaze, dikare guhertinan li gor zanebûna xwe lê zêde bike. Lê nikare ji vê guhertinê pereyan qezenc bike. Divê guhertinên xwe ji her kesê ku dixwaze re eşkere jî bike.
Avakarê wê.
Rasmus Lerdorf, di destpêka dîroka înternetê de, wate di wan salên 1990'î de ku hîn înternet nû belav dibû de, ji xwe re li karekî digeriya. Fikirî ku kurtejiyana xwe di rûpelekê de binivîse û dema çû ji bo kar serî li derekê da, vê navnîşanê bide wan. Lê wan deman, bi taybetî jî di tora Unix a zanîngehan de ku pêşkêşkerên web hatibûn sazkirin, çêkirina rûpeleke şexsî ne karekîhêsan bû.
Kî rûpelekê ji xwe re çêke û têxe pêşkêşker, heke roja yekem lê hay nebe jî, roja duyem dê meraq bike bê çend kes ketine malpera wî, çi fikirine û xwestine jê re çi bibêjin. Lerdorf kurtejiyana xwe xist pêşkêşker û wî jî meraq dikir ku çend kes vê kurtejiyana wî dixwînin. Wan salan di hindurê wê de motoreke berhevkar hebû ku yek-du makro fêm dikir. Çend amûrên ku di piraniya malperên şexsî de hene; lênûska mêvanan, hejmarok û hwd tê de cih digirt. Lerdorf di sala 1994an de li ser vê meraqa xwe PHP (Personel Home Page) bi pêş xist..
Beşeke mezin a vê nivîsbariyê ji zimanê Perl hatibû standin. Navê Personel Home Page (Serûpela Şexsî) lê kiribû. Vê nivîsbariyê gelekî bal kişand û hate bikaranîn.
Lerdorf pêvekên ku wekî form daneyên ji serîlêderan hatine berhev dike nivîsî. Navê vê bernameyê bû PHP/FI (Form Interpreter / Şîrovekarê Formê). Hinekan navê PHP2 li vê guhertoya bernameyê kir. Ev nav, tevî ku bername gelekî guherî û bi pêş ket jî demeke dirêj neguherî.
Lerdorf di 1993an de motora berhevkar ji nû ve nivîsand. Navê wê bû PHP/FI V2 Vê guhertoyê formên agahiyan ên HTML bi kar dianî. Dema desteka mySQL jî li vê yekê zêde bû, PHP/FI êdî ji dayika xwe bû.
Pêşî ji gel re ne vekirî bû. R.Lerdorf fikirî ku ev nivîsbariya ku ji bo xwe amade kiriye ji aliyê kesên zêde webê nasnakin ve jî dikare bi hêsanî were bikaranîn. Di sala 1995an de bi navê "Personel Home Page Tools" li gel hate vekirin. êdî gelek kesan destek dayê û kod ên wê bi hevkarî bi pêş xistin. Ji lew re bi lez bi pêş de çû.
Rasmus Lerdorf di nîvê sala 1995'an de komek ava kir. Di vê komêde Zeev Suraski, Stig bakken, Shane Caraveo û Jim Winstead hebûn. Heta wêdemê PHPê ji "Perl"ê deyndariyeke dewamî dikir. Vê komê PHP ji vî awayî rizgar kir. PHP kirin (Object-Oriented) "Berêveyî Bireser." Ew êdî zimanekî bernamekirinê yê bi vî rengî bû. Ev kom ji bo kêrhatinên dîtir li PHPê zêde bike, hey xebitî.
Di 1997an de Zeev Suraski û Andi Gutmans motorê berhevkar bi tevahî ji serî de nivîsandin û ji bo PHP V3 bingehek çêbû. Dû re jî PHP V4 ji serî ve hate nivîsandin. PHP Hypertext Processor ji bo serkeftinan amade bû.
Ji bernameyên CGI yên ku bi C û PERL hatine nivîsîn cuda ye. Ji bo jêgirekê ji HTML çêke, di şûna ku komek rêzik were nivîsîn, mirov dikare di navenda kod ên HTML de bi kar bîne. Zimanekî wisa ye ku mirov dikare daneyan di her derê de bixebitîne.
Di navbera wê û JavaScript'ê de (ku zimanek ji zimanên aliyê daxwazker e) cudahiya ku heye, ew e ku xebat di pêşkêşker de pêk tên û ji daxwazkar re tê şandin.
PHP dikare çi bike?
Digel van jî, PHP bi servîsên din re protokolên wekî IMAP, SNMP, NNTP, POP3 û HTTP bi kar tîne û têkiliyê ava dike.
Ebu Musab El-Zarqawî (bi erebî: أبومصعب الزرقاوي) (n7îlonê 7 îlonê 1966an li à Zarqa ji Urdun dayikbû - li 7 juin 2006an Bakouba ji Irakê da mir), eslê wî Urdunî ye, terorîsteke îslamist û rêberê Al-Qaida ya hêremê Irakî émirat djihadiste rojhilatê navîn nû.
Cara yekê ku li Iraqê dîyar bûyî rêberê komeleke xirabkar bû, bi navê Tewhîd û Cîhad ku paşî li domahiya sala 2004 gehîşte tora El Qaîde ya Usame Bin Ladenî.
Her weku Usame Bin Ladenî, Zerqawî çend şerîtên dengî belav kirin bo wergirtina piştevaniyê û ku bersîngê Amerîka û hevalbendêt wê rawestet. Ew bi tenê carekê, du heyva berî mirina xo li şirîteke vîdyoyê gotarek xwand. Hemî şerîtêt vîdyoyê ku hatibûne belav kirin bi navê komela Tewhîd û Cîhad bûn ku têda serjêkirina rehînêt bîyanî nîşa didan ku dibêjin Zerqawî bi xo ew zilam bû ku di şirîtêt vîdyoyê da kêr di destî da bû.
Kesêt wî dinîyasin dibêjin navê wî yê birastî Ahmed Fadil El Xelayla bû ku zîbizî ture dibû û ne xwendevan bû.
Berî şerê Iraqê, li heyva du Sebatê sala 2003 wezîrê derve yê Amerîka Colin Powell gote Neteweyêt Yekgirtî ‘‘El Zerqawî hevkarekî Usame Bin Ladenî ye’’ ku pena biriye ber Iraqê. Hingî li dûv raportêt agahiyan, ew li Bexda bû û li dûv gotina rêzdar Powell hatibû piştrast kirin ku Sedam Huseyn peywendî digel El Qaîde hebûn ku eve jî bû eger êrîşa li ser Iraqê bi êrîşeke rewa bête jimartin.
Zerqawî û Usame Bin Laden herdu weku Erebêt Efxanî hatine nasîn ku rêbera şerkerêt bîyanî dikir li şerê bi piştevaniya Amerîka dijî hêzêt Sovyetê li Efxanistanê li domahiya salêt 1980 yan. Lê piştî şikestina hêzêt Sovyetê sala 1992 Zerqawî digel rêbazeke Îslamiya tundrê vegerîyav Urdunê. Heft sale li Urdunê di zindanêde bû, bi tawana plangêranê bo ladana melîk û damezirandina Xilafeteka Îslamî. Piştî lêxoşbûneke giştî sala 1999 hate berdan, paşî ji welatî revî. Urdunê bêy amade bûna wî hukmê mirinê li ser dana bi tawana nexşekêşana hêrîşan li ser gerîdêt Amerîkî û Îsraîlî.
Agahîyêt rojava ragehand ku Zerqawî hingî çûbû Ewropa. Paşî hêzêt parastina Almanî şaneke milîtan dît ku gotibû Zerqawî rêberê wê ye. Piştî hingî ser û guhêt wî careka dî li Efxanistanê dîyar bûn. Wa bawer tête kirin ku wî li wêrê kampeka hîn û fêrkirinê li rojava Herat danabû, nêzîkî tixubê Îranê. Xwînkarêt wî li wê kampê bibûne şarezayêt çêkirin û bikarînana gazê jehrîn.
Wa bawer tête kirin li wî demî bû ku Zerqawî careka dî xwe nîzîkî Elqaîde kir. Piştî hêrîşêt Êrîşên 11ê Îlonê sala 2001û dagirkirina Efxanistanê ji alî Amerîka ve, dibêjin Zerqawî çûbû Iraqê, piştî Amerîka bi muşekan danaye bingehê wî li Efxanistanê. Karbidestêt Amerîkî dibêjin bi fermana El Qaîde ew çûye Iraqê û peywendî girêdan digel komela Ensar El Îslam ku komela îslamîyêt Kurd bû li bakûrê Iraqê.
Heyva 10 sala 2002 hatibû binaskar kirin bo kuştina karbidestê harîkariya yê Amerîkî Laurence Folly li Emman. Herwisa hate tawanbar kirin bo êrîşa yekê ya mezin ya xirabkaran ku Iraq têk hejand, piştî Amerîka Iraq dagir kirî da Sedam ji ser desthilatê bête xwarê. Li wê êrîşê lorîyek hate peqandin ku 23 kes ji karwanên nunerên Neteweyên Yekgirtî Sergio Vieira de Mello li 19ê heyva 8 sala 2003 hatine kuştin. Deh roja piştî hingî li peqîna Necef mellayekî mezinî Şîa pitir ji 85 kesêt dî hatine kuştin û 2ê heyva sê Adarê sala 2004ê li rêûresmêt aşûrayê hêrîş li ser mizgeftê Şîa hate kirin û 181 kes kuştin. 11ê heyva 5 Gulanê sala 2004ê Nick Berg hate serjêkirin ku yekbû ji bikêmîve neh rehînêt bîyanî ku sala 2004 hatine kuştin û 14ê heyva 9 îlona sala 2004ê peqîna otomobîlekê ku polîsêt nû li Bexda kiribû armanc ku 47 kes kuştin û 19ê heyva 12 sala 2004ê peqîna otomobîlan li Necef û Kerbela ku 60 kes kuştin. Û 19ê heyva 8 Tebaxa sala 2005ê hêrîşa muşekan ji Urdunê li ser Îsraêlê û hêza deryayî ya Amerîkî û 9ê heyva 11 sala 2005ê çend hêrîş li ser otelên Emman hatine kirin ku 60 kes kuştin.
Îdî bi gotina rêbereke mezinê Îslamî Hedîfa Ezzam hindek piştevanên Zerqawî ji taktîkêt wî razî nebûn, lê herweku jîyana Zerqawî waye dîyar e ku pêzanînên dirust li ser wî tarî, xul û nedîyarin.
Gulwan () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 557 kes (110 malbat) bûn.
Gûranawa Paşaî () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 27 kes (6 malbat) bûn.
Gûranawa Qazî () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (22 malbat) bûn.
Gûranawa Qezaq () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 55 kes (22 malbat) bûn.
Gûrxane () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 31 kes (8 malbat) bûn.
Gûîk () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 488 kes (102 malbat) bûn.
Hecîfîrûz () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 119 kes (22 malbat) bûn.
Hecîbaxlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 30 kes (8 malbat) bûn.
Hesenlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1277 kes (289 malbat) bûn.
Helebî () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 454 kes (81 malbat) bûn.
Heyderawa () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Îslamawa,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (37 malbat) bûn.
Karwansera,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 895 kes (187 malbat) bûn.
Kamûs () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 78 kes (27 malbat) bûn.
Kanîberde () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 39 kes (7 malbat) bûn.
Kanîmamsêyêd () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 236 kes (42 malbat) bûn.
Kûzegeran () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 602 kes (142 malbat) bûn.
Kehrîzecem () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 234 kes (77 malbat) bûn.
Kehrîze Şikak () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 130 kes (33 malbat) bûn.
Levaşlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Masve () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 609 kes (101 malbat) bûn.
Mezree Tilxab () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mezree Nerzmez () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Memlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 407 kes (69 malbat) bûn.
Memînd () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 788 kes (136 malbat) bûn.
Mêhmandar () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 628 kes (119 malbat) bûn.
Mîrawa,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 258 kes (182 malbat) bûn.
Nizamawa () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 395 kes (117 malbat) bûn.
Pêncten şehîd () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 176 kes (42 malbat) bûn.
Miradxanê Bazîdî (jdb. Bazîd 1736 - m. Bazîd 1778)
wêjevan û helbestvanê kurd ê klasîk e.Navê Mirad Xan ê din Miradxanê Bazîdî ye.
Mirad Xan di sala 1736an de li Bazîda kevin hatiye cîhanê. Zaroktiya xwe di vî bajarê kevin ê dîrokî de bûrandiye. Di şeş saliya xwe de dest bi xwendina qur'anê kiriye. Piştî qedandina Quranê, di Medreseya Ehmedê Xanî de dest bi xwendina zanînên olî, wêjeyî û teknîkî kiriye. Piştî xwendina xwe ya di Medreseya Ehmedê Xanî de, li medreseyên Wanê, Hekarî û Bedlîsê digere. Ji van medreseyan dera ku kêfa wî jê re dihat an jî dema ku liqayî seydayekî mezin dibû, demekê li wira dima û dixwend. Herwiha bi vî awayî zanîna xwe pêşdixist.
Li Medreseya Bazîdê ku Ehmedê Xanî pirtûkxaneyek mezin tê de vekiribû, Mirad Xan jî mîna gelek hevdemên xwe, xwend û ji vê pirtûkxaneya Ehmedê Xanî sûdeke mezin wergirt.
Bi vê çalakbûn û lêgerînên xwe de, hê di ciwaniya xwe de bû zanyar û wêjevanekî mezin. Daxwaza Mirad Xan ew bû ku di rêya Ehmedê Xanî de bibe helbestvanekî mîna wî. Pêşbikeve û helbestên xwe ji derdora xwe re bixwîne. Ji ber vê yekê xwe berdabû ser dîroka jînenîgariya Ehmedê Xanî ya wêjeyî. Mirad Xan Ehmedê Xanî baş naskiribû û jê re rêzdariyeke mezin digirt. Ji seydana feqiyan û pêşrewiya civatan zêdetir, kêfa wî ji nivîsandin û xwendina helbest û destanan re dihat. Dema em li berhemên wî dinihêrin, em dibînin ku di warê nivîsandinê de gihayê vê armanca xwe û pir serkeftî ye. Wî helbest, destan û çîrok xweş nivîsîne û di dema xwe de, li ser van beşên wêjeyê pir pêşketiye.
Ji berhemên Mirad Xan, çend helbest ji dîwana wî û çend malik ji destana Zembîlfiroş gihîştine destê me. Mixabin weke gelek helbestvan û wêjevanên me yên din jî, berhemên wî bi temamî berdest nebûne.
Herwiha Mirad Xan di vê malikê de bi awayek vekirî dibêje, min ev destan sala 1190ê koçî nivîsiye. Ev sal beremberî sala 1776an a salnameya zayînî ye.
Destana Zembîlfiroş, weke tê zanîn û di destnivîsên ku gihîştin dema me de, ji aliyê bîst kesên ku navê wan diyar û ne diyar ve hatiye nivîsandin. Herwiha berhemên van hozanan îro di destê me de ne. Ji van nivîskaran yek jî Mirad Xan e. Destanek ji yên ku herî bi hişmendî û baş hatî nivîsandin, destana Zembîlfiroş a Mirad Xan e.
Yê ku ser û binê vê destanê gihandî hev û dirûva vû destanê sererast kiriye dîsa Mirad Xan e.
Mirad Xan destana Zembîlfiroş bi 254 malikan nivîsiye. Lê ji 254 malikan 129 malik gihîştine dema me ya îroyîn.
Li gor şîroveya Mirad Xan, Zembîlfiroş şahzade ye. Lawê Şahê Amedê ye. Şahê Amedê serekê heft kişwaran e. Zembîlfiroş di heman demê de Walîahdê bavê xwe bûye. Zembîlfiroş xewnekê dibîne û dev ji kêf û zewqa Walîahdî û şahzadetiyê berdide. Bi jin û zarokên xwe ve dev ji tekyana bavê xwe berdide, weke belengazan qesta bajarê Mêrdînê dike. Xwe li koxeke tarî digire û ji bo debara kufletê xwe dest bi çêkirina selik û zembîlan dike. Selik û zembîlên ku çêdike kolan bi kolan digerîne û ji bo debara zarokên xwe dest bi firotina wan dike.
Bi eşq reqs û şahî ye
Li nav xewê de girî bû
Dil û hinav lê hate coş
Bo çi digrî tu ey nazdar
Ji ber çi ev tirs û hewar
Min dî xewnek xweş û şêrîn
Ez û tu pêkve bikin seyran
Ji dil berde xof û tirsan
Şahbanû li rewşa şahzade ango Zembîlfiroş nihêrî ku bi ti awayî, ji derdê wî re nabe derman û nikare pend ê şîretên xwe pê bide bihîstin. Rabû çû cem dayîka wî û jê re got, lawê te şahzade ji xew rabûye, digirî û li nav çavên xwe dixe. Ji dayîka wî dixwaze ku vê rewşa wî ragihîne şahê bavê wî û wezîran. Li ser vê yekê Şah wezîrên xwe dicivîne ku ji bo lawê wî çareseriyekê bibînin. Wezîran ji şah xwestin ku şahîtiyê radestî lawê xwe bike. Vê biryara bavê wî û wezîran jî ti bandor li Zembîlfiroş nekir. Di heman rojê de bi destê jina xwe û zarokên xwe digire û ji bajêr derdikeve.
Zembîlfiroş li bajarê Mêrdînê, li koxa ku tê de bicîh bûyî selik û zembîlên xwe çêdike û kolan bi kolan digerîne ku bifiroşe. Gulxatûna jina mîr wî dibîne û dil dikeviyê. Bangî wî dike, hildigire hundirê kelê û ya dilê xwe jê re dibêje. Bi ti rewşê nêzîkî Gulxatûn nabe û xwe di keleha bilind werdike, bi zindî difilite û vedigere mal.
Di dawî de Şahê Amedê dibihîze ku lawê wî ji heft kişwarên wî, li bajarê Mêrdînê ye. Bi fermanekê lawê xwe ji Mîrê Mêrdînê dixwaze.
Wan hat û roja nêwî ye
Be muzîqe û keyf û xoş
Şah û wezîr li pêş westabûn
Vêkra diçin bi keyf û xoş
Mirad Xan digel destana Zembîlfiroş, gelek xezal û helbest jî nivîsîne. Heta dawiya temenê xwe jî nivîskariya wî berdewam kiriye û li bajarê Bazîdê çûye ser dilovaniya xwe.
Piyecîk () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 22 kes (7 malbat) bûn.
Qereqesab () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 733 kes (157 malbat) bûn.
Qelat,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (30 malbat) bûn.
Qelecûx,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 158 kes (37 malbat) bûn.
Rahdane () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 619 kes (177 malbat) bûn.
Saxîsîtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 276 kes (57 malbat) bûn.
Saral Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 142 kes (25 malbat) bûn.
Saral Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 221 kes (44 malbat) bûn.
Sedmexzenî Hesenlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Axayok, yek ji helbestvanekî kurd e.
Lê di derbarê jiyana wî de hema qet agahî tuneye.
Tê texmîn ku ew di sedsala 16an jî 17an de jiyaye. Nayê zanin ku Ev helbestvan ji kuderêye.
Şavle () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 618 kes (129 malbat) bûn.
Şerîfedîn () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 56 kes (20 malbat) bûn.
Şorakendî () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 169 kes (33 malbat) bûn.
Şûnqar () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 106 kes (30 malbat) bûn.
Şehrekmehdî () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 659 kes (168 malbat) bûn.
Şehîd Mihemedrîvf () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 410 kes (71 malbat) bûn.
Şêxehmed,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 468 kes (65 malbat) bûn.
Şêxmerûf () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 238 kes (48 malbat) bûn.
Temeşevan Ew kesane yên li tiştekî dinêrin û temeşedikin. Ev peyva pir di kenalê regeyandin de tê bi karînan
mînek: silav ji temeşevanê mera li her derê
Şîrînbilax,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (23 malbat) bûn.
Tabye () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (8 malbat) bûn.
Tezeqele () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 725 kes (143 malbat) bûn.
Tezekend cibil () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 306 kes (80 malbat) bûn.
Topizawa,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 549 kes (111 malbat) bûn.
Taliqan,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ûxsar () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Vezne () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 272 kes (55 malbat) bûn.
Xelîfan,Nexede () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 591 kes (128 malbat) bûn.
Xelîfelû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 741 kes (131 malbat) bûn.
Mewlana Xalid yan jî Mewlana Xalidê Kurdî (jdb. 1773, Şehrezûr - m. 1826, Şam) helbestvanekî kurd û alimekî zana yê Îslamê bû.
Xalidê Kurdî yê Şarezûrî murşidekî kamil, xwenasekî bêlef, xweşpeyvekî zanayê hazicewab, mirovekî kûrgerm, zatekî xwedanbereket, herweha bi bîr, bi hiş û aqildar, bi peyvnas, ciwanekî xwînşêrîn, pisporekî hunermend, tevdezanekî bîrewer, herweha helbestvanekî Lahûtî bûye. Herweha hîmdar û Şêxê duyem ê rêçika Nexşebendî jî bû. Gelek mirîd û peyrewên Mewlana li Kurdistanê, xasma li bajarê Şehrezûr û Silêmaniyê, herweha li Tirkiyê, li Îraq û Îranê hebûne. Ji ber hindê nasnavê Diyaudîn (Ruhniya dîn) û Qutb-ul Arifîn (Mezinê zaneyan) jê re rewa hatibûne dîtin. Lê zêdetir ew li Kurdistanê bi şahê Neqişbend î tê binavkirin.
Mewlana Xalid di 1773an (1193) de li gundê Qeredaxa grêdayê bi Cafê ve hatiye dinyayê û di 1826an (1242) de, 16ê Zilqe´ideyê şeva înê di navabera mexrib û 'eşayê de li şamê, li Taxa Salihiyeyê, ji nexweşîna Ta´ûnê çavên xwe ji jiyanê girtine
Di 1842an de bi fermana Siltan Ebdulhemîd kumbeteke cuwan li ser gora wî hatiye çêkirin. Ew Kumbet ji Kurd, Ereb û piraniya misilmanan re, herweha ji hemû peyrewên Rêçika Nexşebendî re devereke pîroz, giranbiha û qedirşinas e.
Mewlana Xalid, pêşî li cem bavê xwe xwendiye. Piştre li ba Seyîd Ebdulkerîmê Berzencî, li ba Mele Salih Termarî û li ba zanatirê Kurdistanê Xerîkî xwendina zanistî, zanyarî û zanîna îslamî, îlmê Hîkmet û Kelam xwendine. Piştre çûye bajarê Sineyê di zanistiya Îctîhad, şerîet, Usûla îmamê şafiî de ji serokê zaneyan Şêx Muhemmed Qesîm şadetnameyeke payedar wergirtiye. Mewlana piştre çûye bajarê Silêmaniyeyê ders daye feqiyan, herweha bi têgihandina kurdperweriyê jî kamil bûye.
Profesor Qanatê Kurdo, li ser Mewlana Xalid nivîsiye, ku: Kamûran Bedirxanê rehmetî di pirtûka xwe ya bi navê "Fêrbûna Zimanê Kurdî" de gotiye: Mewlana Xalid di Terîqeta Nexşebendî de şibha Xalidî daniye. Ji Kurdê Silêmaniyê ye. Di 1242-ên hicrî de li şamê miriye û li Çiyayê Çilyaran hatiye veşartin. Wî, dîwanek bi Kurdî nivîsiye. Kamûran Bedirxan helbesteke wî di pirtûka xwe de daye çapkirin.
Profesor Kurdo jî, wê helbesta Mewlan ku ji 41 malikan hatiye holê, di pirtûka xwe de çap kiriye.
Bê ku li nav derwêşên Neşebendî roleke siyasî hebe, Mewlana Xalid tîneke giran daxistibû ser mirîdan. Ew, kurdekî ji rêzê yê li herêma Şarezorê bû. Piştî xwendina medresê, bû mele û li Silêmaniyê dersdarî kir. şevekê di xewa xwe de dibîne ku, Şêx Ebdullahê Dehlewî dibêje: Ya Xalid, here Hecê. Tu yê li Ke`beyê derwêşekî di şûfê min de bibînî, ku ji xwe sipiyan seh dike. Tu, ji wê rewşa wî zêvir nebî, tenê bi guşekî ebaya wî bigre û bihejîne. Ew, bo tiştên ku tu dixwazî dê ji te re bibe alîkar." Lê Mewlana hîç guh nade wê xewnê û jibîr dike.
Di 1220î (1804), de Mewlana çaxê di riya Mûsilê re çûye Hecê, pêşî çûye Şamê ba Şêx Mistefayê kurê Mihemed Kurdî û Şêx Muhemmed Kezberî, hindî mebest di ´Ilmê Hedîs û ´Ilmê Qur´anê de pirs ji wan pirsîne, hêj çûye Medîneyê.
Mewlana Xalid li ber Ke´beyê derwêşekî dibîne, ku ji ebaya xwe sipiya digire û dikuje. Îcar ji ber ku navekî Ke´beyê "Beyt-ul Heram" e, yanî li wir kirina hin tiştên helal jî heram e weke kuştina sipiya û gwd. jê hêrs dibe û wî haydar dike. Lê Derwêş dibêje: Ya Xalid. Ma te wê xewna ku dîtibû, jibîr kiriye? Haniha eger tu neçî Dehlê, bo te riya felatê dirêj dibe.
Piştî vegera Mewlana ji Hecê, Mîrze Rehîm Ellahî digel Derwêş Muhemmed têne Silêmaniyê. Mewlana ew herdu dihinêre Hindistanê ba Şêx Ebdullah Dehlewî.
Mewlana li Hindistana Ebdullahê Dehlewî bûye, dîroka bîr û rayê Ciya Ciyayan nivîsiye. Mewlana li wir pir maye û di rêçika Nexşebendî de şixuliye, ta ku xelîfetî ji Şêxê xwe Dehlewî stendiye. Û di 1808an de şûnde vegeriyaye hatiye Kurdistanê. Li bajarê Sineyê maye heta dersdarê wî Şêx Muhemmed Qesîm jî ketiye Rêçika Nexşebendî. Piştî demekê Mewlana ji Sineyê çûye Silêmaniyê û li wirê rûniştiye.
Mewlana Xalid di demekê de ji Silêmaniyê çûye Bexdadê û pênc salan di Tekya Qadirî de maye, dîsa şûnde vegeriyaye Silêmaniyê. Herweha di Îrşadê de pir xebitiye. Pir kes bûne peyrewê wî û xişmeteke giran ji mirîdan bi ser ve hatiye. Ji wir Mewlana dîsanê vegeriyaye Bexdadê û li Fêrgeya Îhsaniyeyê rûniştiye.
Mewlana çaxê Tekya Xalidî li Bexdadê vekiriye, gelek kesên zana, menşûrên Ereb, maqûlên Kurd lê kom bûne, Rêçika Nexşebendî pejirandine û bûne peyrew û mirîdên wî. Di wî çaxî de du mîrên Mîrektiya Baban Mehmûd Paşa û Ebdurehman Paşa çûne Bexdadê û hêvî ji Mewlana kirine ku ew dîsa vegere Silêmaniyê.
Lê ew çax li herêma Silêmaniyê Rêçika Qadirî pir xurt bûye û destûr nedaye ku Mewlana here li wir Tekya xwe veke û rêçika Nexşebendî berfireh bike. Îcar Mewlana xelîfê xwe Seyîd Taha Şemdîzî hinartiye bakûrê Kurdistanê û xelîfê xwe Şêx Ehmedê Hewlêrî jî hinartiye Şamê.
Li Şamê di demeke kurt de Rêçika Nexşebendî xurt bûye û Mewlana jî çûye wire, dest bi xebatê kiriye, ta ku lçûye ber dilovaniya Xwedê.
Berkûlî di Dîwana helbestan a bi nave Mîssbahud`dîwan de nivîsiye ku: Helbestên xarîqul ´ade yên Mewlana, wek dîwan li Îranê çap kiriye.
´Ellame Dawid di pirtûka El T´erîf de nivîsîye ku ´Ellame Mela Mihemed Qizilcî yê mezintirîn miftiyê Bexdadê gotiye: Mewlana Xalid bi zimanê kurdî, farisî û erebî dîwaneke helbestan nivîsiye. Û li Astanê bi fermana padîşahê wextê çap bûye. Mewlana Xalid ji Se´îdê Larî û ji Hafizê Şêrazî mezintir û zanatir bûye.
Mewlana Xalid di 1197-ê hicrî, 1783-ê Mîladî de li gundê Qeredax ji diya xwe re çêbûye, ji eşîra Pîr Mikaîl e. Ew li Cafê bûye navdarê bi Mikaîliyan.
Mamoste Şepûl nivîsiye ku wî ji bavê xwe weha bihîztiye: Mewlana Xalid gelekî li nav eşîrên Rojhilata Kurdistanê geriyaye, li gundê Tîkantepe mizgefta Mewlana heye, ku niha jî xelk ew der cihê wî dizane. Ew mizgeft Ellame Mela Seîd saz kiriye. Ew´Ellame bapîrê Şepûl bû û di 1269an de li wirê dersdarî kiriye, di 1290î de jî miriye.
´Ellame Seyîd ´Ubeydulah Heyderî. Şêx Ehmedê Tirablusî. Şêx Smayîlê Kûrî. Elî Dûrekî. Hacî Şukrî Romî. Smayîl Nubhanî. Usiv kurê Smaîl Binhanî. Xêredîn Zereklî Kurdî. Şemsedîn Samî. Seyîd Mehmûd Alûsî. Evdilmecîdê kurê Mihemed Xanî. Mihemed Mezher Me´sûmî. Mehmûd ´Itte. Corc Zeydan. Smayîl Paşayê Baban. Yûsuf Elyan Serkîs. Ehmed Hilmî. Doktor Mihemed Es´ed Telsî. Şêx Osmanê kurê Sened. Emîn kurê Hewkîrî. Ehmed Şewket. Şêx Mihemed Ebdulmun´em. Mestûre Xanima jina Xesrew Xanê Waliyê Erdelanê. Mela Mihemed Qizilcî. Mihemed Emîn Zekî. Mihemed Cemîl Bendî. Mamoste Mihemed Xal. Şêx Me´rûf Nûdî. Şêx Şahîn ´Etar. Mihemed kurê Ebdullah Xanî. Mûsa Seba´î. Mihemed Cumleyî Henefî û gwd.
1- Te´lîqatî Mudewene, li ser Xeyalî û li ser Ebdulhekîm Xeyalî, 1889, Astane.
2- ´Eqd-ul Cewherî Fî Ferqî Beyne Kesb-îl Matûrîdî, Ebdulhemîd Xerpûtî şerh kiriye.
3- Şerhek bi Farisî li ser Ezzehb.
4- Şerhek li ser meqamatê Elî Herîrî Kurdî. Destxeta Mewlana bi xwe hetye.
5- Haşiye li ser kitêba Cem-´ul Fuad.
6- Nîhayeyî Remelî, behsa înê, du cild.
8- Peraweyek di Îbadatê bo mirîdên Henefû ku çûne ser rêçika şafi´î.
9- Seyalekûtî, Haşiya ´Ebdulxefûrê Larî li ser kitêba Camî şerha Kafiye (Berî çûna
10- Dîwan helebestên bi kurdî û Farisî (Di 1844an de li Stembolê çap bûye).
11- Xalîbet-îl Ekrad Fî Teqelubat-îl Emssar.
13- Cela-ul Ekdar we Seyf-il Bîtarî we Selewat.
14- Rîsala Adabên Şêx û Mirîdan.
15- Rîsala Zikrkirina di Tefrîqa Nexşebendî de.
Peyrewên wî.
Bêguman gelek xelîfe, salik û peyrewên Mewlana Xalid hebûne. Eger li ser vê babetê lêkolîn bêne kirin, ez bawer im dê hîn zêdetir tişt derkevin holê. Wek nimûne, li gorî gotina kurdnasê Holendî, Martin van Bruinessen; ew sîstema îslamî ya di layê rêçikan de ku gihaye Endonezyayê, ji aliyê Kurdan ve çûye. Herweha li Efrîqa û gelek welatên dinyayê jî her ew tişt çêbûne.
1- Şêx Seyîd Elî Sebtî Efendî Diyarbekîrî summe Palevî
2- Şêx Ebdullah şemzînî Nehrî, di 1814an de li Bexdadê bûye Xelîfe.
4- Şêx Ebdulah Erzencanî Mekkî, li bajarê Mekkeyê rûdinişt.
5- Şêx Xalid Kurdî, li bajarê Medîneyê rûdinişt.
6- Mela Mistefa kurê ´Ellame Celaledîn Gulenberî.
7- şex Ebdulfettah Akireyî, di sala 1869an de miriye.
10- Şêx Ebdurehman Kurdî, li bajarê şamê rûdinişt.
11- Şêx Mehmûd ´Umer Sûsî, li Imareyê rûdinişt.
12- Şêx Ebdullah Qerdî, li Qudsê rûdinişt.
13- Şêx Ebdulqadirê Berzencî, li bajarê Medîneyê rûdinişt.
15- Şêx Smayîl Enaranî. Piştî wefata Mewlana, ketiye şûna wî û Tekya Nexşebendî îdare
16- Şêx Ebdulah Hirewî, duyemîn serwesiyê Mewlana Xalid.
17- Şêx Mihemed Nasih, duyemîn wesiyê Mewlana Xalid.
18- Şêx Mihemed Salih, pêşewayê şafiiyan, li Beytê û Mekkeyê rûdinişt.
21- Hacî Huseyn Efendî, li bajarê Meletiya rûdinişt.
22- Şêx Ehmed kurê Slêman Terablusî.
24- Şêx Mihemed Hafiz Erqelî Zehawî.
25- Şêx Smayîl şêrwanî, di 1865an de mirye.
26- Şêx Ehmed Exrîbûrî, li bajarê Izmirê rûdinişt.
30- Şêx Xalid Cezerî, li Diyarbekir rûdinişt.
32- Şêx Osman Sîracedîn, di 1866an de miriye.
35- Şêx Mihemedê kurê Slêman, xwediyê pirtûka El Hedîqetun`nediye.
41- Şêx Mela Ebûbekr Kurdî, li şamê rûdinişt.
47- Şêx Mihemed Qeremeşkî, li Diyarbekir rûdinişt.
48- Şêx Mele Xalid Kurdî, îmamê Mizgefta Sewîqe bû.
50- Şêx Ehmed Semîn, dersdarê E´zemiyeyê bû.
54- Şêx Mihemed Herayî, li Ulebê rûdinişt.
56- Mele Ebdulahê kurê Mele Ebdurehman Celî, di 1817an de li Bexdadê bûye Xelîfe.
Secereya Neqşîbendiyan.
3- Şex şemsedîn Hebîbullah Canîcanan Mezher.
13- Şêx Mela Elaedîn ´Ettar el-Buxarî el-Xwarzemî.
16- Şêx Elî el-Ramîtenî el-Meşhûrî bîl Ezîzan.
20- Şêx Ebî Yaqûb Yûsif Hemedanî.
22- Şêx Ebî Hesen Elî Binu Ebî Ce´fer.
25- Qasim Binu Muhemed Binu Ebîbekir el-Sidîq.
26- Selmanê Farisî
Hîmdarê yekemîn ê Rêçika Nexşebendî, Behaedîn Muhemmed Buxarî di 1318an de li gundê Qesr-ul Arifîna (Qesra Hinduwan) li nizî Buxarayê hatiye dinê û di sisiyê Rebîulewela 791 () ê de jî dawî li jiyana wî hatiye.
Behaedîn Neqşbendî mirovekî nefspiçûk, xeberxweş, xerîbdost û zanayekî dagirtiyê ji ilm û zanînê bû. Wî pir ji mêvanan hes dikir, kesê ku diyariyek jê re dibir, wî jî diyariyek lê vedigerand. Gava mêvanekî wî dihat, eger ew bi rojî bûna, pê re xwarin dixwar û gelek ji heywanan jî hes dikir. Behaedîn Nexşebendî hêj zarûkekî sêsalî bûye, Xoce Muhemed Baba Semmasî ew ji xwe re kiriye ewlad û biriye cem xwe. Piştre Semmasî Behaedîn daye Seyîd Amir Kulal, da wî di xwendin û tewra Tesewufê de bigehîne. Behaedîn heft salan li cem wî maye, dema 18 salên xwe kuta kiriye, di Tesewufê de tam gihaye û ji cem wî çûye, ji xwe re zewiciye û dest bi jiyaneke nû kiriye. Herweha Behaedîn piştre çûye ba Ebdulxaliq Xujduwanî û di Tesewufê de şixuliye. Behaedîn xwe di Tesewufê de, ji Amir Kulal zêdetir edabteyê livak û tewra Xujduwanî kiriye. Tewa ku bi devê xwe jî gotiye: Ez di Rêçikê de deyndarê Ebdulxaliq Xujduwanî me. Behaedîn ji bo bipêşxistina xwe di Tesewufê de heft salan li cem Mewlana Arif Dîkgiranî maye. Piştre çûye ba Şêxên Rêçika YASEWÎ, li cem Şêx Kuşam û Xelîl Ata (Di 1347an de miriye) maye û di Tesewufê de danûstendin kiriye. Piştî mirina Xelîl Ata, Behaedîn pir hiziniye û ji karûbarên dinyayê bêzî kiriye, ji wir çûye gundê Zivartûnayê (Buxara) û bi temamî cîwar bûye.
Bêjeya Nexşebend çewa û bo çi bûye nasnavê Behaedîn, ne diyar e. Lê li gorî gotina hinek dîroknasan; dibe ku ji paldana bingeh a Rêçika wî hatibe girtin. (Lewra çewa ku di kurdî de jî her wisan e) bêjeya "nexş" û "bend" bi mana çêkirina nexşan e (Niha "qûnderz" jî tê gotin) û ji kirina zikr û perestiniya di Rêçikê de hatine girtin, herdu bûne xeysetê Behaedîn. Yan jî ev xeyset grêdayê bi rabîtteya mirîd û peyrewan ve ye ku Şêxê xwe tînin ber çavan û li ser giyana pakî Pêxember selewat didin û ji Qurana pîroz ayetên xweşik dixwînin, hatibe meydanê.
Behaedîn Nexşebendî di Tesewufê de gelekî berepêş çûye, tiştên nûjen derxistine holê û navûdengê wî li Hindistanê belav bûye. Herweha ew şaxên rêçika xwe ber bi Asyaya Navîn, Rojhilata Navîn û Rojhilatê ve jî hinartiye. Ji ber wê yekê gelek Şêx û rêçikên herêmê li pêşberî rêçika wî cebhe girtine û şerê wî kirine. Li ser wê yekê navbera Amir Kulal û Behaedîn jî xirab bûye. Lê dîsa jî têkiliyên wan ên dostanî domandine. Îcar Amir Kulal çend rojan berî mirina xwe ya di 1370 yî de gotiye mirîd û peyrewên xwe: Piştî mirina min, bibin peyrew û mirîdên Behaedîn Nexşebendî.
Behsa vî hîmdarê Rêçika Nexşebendî her çiqasî di çavkaniyên mêjû de bi awayekî fireh zelal nebûye, lê di pirtûka Enîsuttalibîn we ´Uddat-ul Salihîna Selahedîn Mubarek de ku wî ew bi çavên xwe dîtibû, bi dirêjî behsa jiyana wî kiriye. Û gotiye ku: Her çiqasî dibêjin ku azbata Behaedîn digîje Caferê Sadiq, lê mêjû vê yekê sererast nabîne. Xasma pirtûka ´Hîdayet-ul Ewliya` gotiye: ´Rastiya wê azbatê bi belgeyên dîrokî nehatiye tesbîtkirin ku digîje Caferê Sadiq. Lê behs heye ku digîje Uweysiyan.
Piştî mirina Amir Kulal, mirîd û peyrewên wî tev li dora Behaedîn Nexşebendî kom bûne. Bi wê yekê êdî rêçika Behaedîn bûye ya herî xurt û li piraniya welatên Asyayî belav bûye.
Behaedîn Nexşebendî di dema kamebûna rêçika xwe de du caran çûye Hecê. Di vegerê de çûye Bexdadê, ji wir çûye Merwe û li wir deme ke dirêj maye hêj çûye Buxarayê.
Carek Hukumdarê Heratê digel jina xwe, Behaedîn Nexşebendî vexwendine ziyafetê û gelek diyariyên bihadar dane wî. Lê Behaedîn ji ber zordestiya wî li xelkê, ne xwarina wî xwariye û ne jî diyariyên wî girtine. Li ser wê yekê navûdengê Behaedîn Nexşebendî zêdetir belav bûye, di nava xelkê de menşûrtir bûye û xwîngermiya her kesî jê re çêbûye.
Belam di mêjû de ne zelal e ku Behaedîn Nexşebendî kengê dest bi rêçika xwe ya serbixwe kiriye. Lê Rêçika wî li gelek welatên Asyayî tîneke mezin kiribû û piraniya kesên şê´î kirine Sunnî. Xasma li Xurasaniyan tîneke mezin kiriye û piraniya wan ji şê´îtiyê vegerandine Sunnîtiyê.
Behaedîn Nexşebendî rojek berî wefata xwe, ferman daye mirîd û peyrewan ku piştî mirina wî li dora xelîfeyê wî Muhemed Parsayî bicivin û wî ji xwe re Şêx bipejirînin.
Rêçika Nexşebendî bi alîkariya Şêx Ebdullah Îlahî Sîmawî (Di 1490/91 de miriye) hatiye Kurdistanê û ji wir jî derbasî Anatoliyayê bûye. Ew Rêçik piştî mirina Sîmawî, li Hindistanê bi destên Baqî Bîllah Kabûlî (Di 1605an de miriye) hatiye meşandin, lê navê wê bi Mûceddîdiye guhartiye û ji berê zêdetir berfireh kiriye. Ji wir şaxên xwe bera Îraq, Hîcaz û Sûriyeyê dane. Lê gava Mewlana Xalidê Kurdî bûye hîmdarê duyem û li şamê merkez vekiriye, navê "Muceddîdiye" ji ser Rêçikê hildaye, dîsa navê wê yê kevn "Nexşebendî" lê daniye.
Pirtûkên ku li ser Mewlana Xalid hatine nivîsandin.
1- Şêx Merûfê Nûdhî, bi zimanê erebî.
2- Miftî Zehawî, bi zimanê kurdî.
3- Esf-el Mewarid, Fî Silsali Ehwali Îmam Xalid, Şêx Osman Kûrî.
4- El Feyz-il Warid ´Ela Mersiyetî Mewlana Xalid, Ebû Sena Seyîd Mehmûd Alûsî.
5- El Meced El Talid Fî Menaqibî Mewlana Xalid, îbrahîm Fesîh Heyderî.
6- Hisam-ul Hindî Lî Nesretî Mewlana Xalidê Nexşebendî, Mihemed Emîn ´Abidîn.
7- El Esawir-ul Mescîdîye Fî Masiri-il Xalidîye, Şêx Hesenê kurê Ehmed Besrî.
8- El Heqîqetun´nediyet wel Behcet-ul Xalidîye, Mihemedê kurê Silêman Henefî.
9- En´neşr-ul Werdî bî Îxbarî Mewlana Xalidî Nexşebendî yî Kurdî, Ebûbekir Mihemed
10- El Qewlîs´sewab Bî Reddî Ma Summîye Bî Tehrîr-îl Xîtab, Mihemed Emîn Nûqî
11- Essehmussaîbû Lî Men Sumiyessalihu Bîl Mubtede´î-l Kazib, Mihemed Emîn Siwedî.
12- Husûl-îl Însî Fî Întîqal, Seyîd Smayîl Xerewî ´Amirî muftiyê şafi´î, şam.
13- Riyad-ul Muştaqîn Fî Munaqîbî Mewlana Xalid Diyaeddîn, ´Ellame Mela Hamid
14- Mesl-il Wacid we Mesîrînnewacid Fî Teştîrî Mersiyetî Mewlana Xalid, Şêx Dawudê
15- Beqîyet-ul Wacid, Mihemed Es´ed, 1924, şam.
16- Cem´û-l Qelaîd we Mecme ´ûşşewarid Fî Qîraetî Hezzretî Mewlana Xalid, Mihemed
17- El Rehmet-ul Habitte Fî Zikrî Îsmî Zat Wel Rabîte, Şêx Huseynê kurê Ehmed.
18- Hedaîqî Werdiye, Mecîd Xan Xalidî Nexşebendî.
19- El Enwar-il Qudsiye Fî MunaqîbîSadatî-il Neqşebendiye Mihemed Sexawî, 1925, Misir.
20- Nûr-ul Hîdaye wel ´Îrfanu Fî Murabîte Wel Tewecuh, Xwace, 1894, Qahîre.
21- Fuyûdat-ul Xalidiye, Mihemed Es´ed Sahiwzade.
1-Tarîxa Edebiyata Kurdî-1, Profesor Qanadê Kurdo, 1983, Stockholm, rûel: 137-138, weşanên Roja Nû.
2- Jînawerî Zanayanî Kurd Le Cîhanî Îslametî, Mihemed Salih Îbrahîm Mihemedî şepûl. Rûpel: 29-75, 1364, Tehran, Çapxana Meharet.
3- Kürtler, Basili Nikitin, Ozgurlukyolu, Rûpel: 372-384.
4- Ansiklopediya Îslamê, Cild: 9, rûpel: 52-54, çapa wergera bi tirkî.
5- Kîtabû Tenwîr-ul Qulûb, El şeyx Muhemed Emîn El Kurdî El Erbîlî, rûpel: 500-520.
6- Aga, Şeyh ve Devlet. Martin van Bruinessen.
7- Kovara Nûdem, lêkolîna Zeynelabidîn Zinar 1993 09 11
Xinxine () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 399 kes (82 malbat) bûn.
Yadgarlû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 452 kes (152 malbat) bûn.
Yûnislû () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 187 kes (47 malbat) bûn.
Zelîlan () gundekî ser bi navenda bajarê Nexedeyê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 244 kes (40 malbat) bû.
Nicholas James Sebastian Rowe (jdb. 22ê çiriya paşîn 1966 li Edinburgh, Skotlenda) lîstikvaneke skot e. Di destpêka kariyera xwe de ew wekî serlîstikvan di fîlma sînemayê "Young Sherlock Holmes" (1985) de derket.
Rowe li Edinburgh, Skotland, wek kurê dêûbavên îngilîz Alison, stranbêjek, û Andrew Rowe, endamê parlemenê û weşangerê Partiya parêzdar ji dayik bû. Wî xwendina xweya fermî li Koleja Etonê stend, ku ew li wir di nav hilberên dibistanê de xebitî, û dûv re BA di xwendinên Hispanistik de ji Zanîngeha Bristolê stend.
Rowe di cûrbecûr fîlimên sînemayê, dramayên wêneguhêz û şanonameyan de lîst. Wî Sherlock Holmes di fîlma sînemayê ya Barry Levinson "Young Sherlock Holmes" de lîst, dema ku hîn jî li dibistanê beşek xwendibû. Ew vegeriya rola Sherlock Holmes 30 sal şûnda, di fîlmê 2015 Mr. Holmes diçe dîtina şanoyekê.
Rowe şeş salan hevjînê Lou Gish bû heya mirina wê ji şêrpenceya sibatê 2006. Rowe zewicî ye û keçek wî he ye (2009 çêbû).
Zhangzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Fujianê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.809.983 kesî
Baiyin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.708.751 kesî
Mele Yehyayê Mizûrî fiqihzan û helbestvanekî klasîk ê kurda ye ku di sedsala 18 û 19an de jiyaye.
Dîroka jidayîkbûna wî nayê zanîn lê di sala 1834 an 1837 an jî 1859an de wefat kiriye. Dibêjin ku temenê wî 150 sal bûye.
Di nav kurdan de zêde nas kirî nin e. Tê gotin dîwana wî ya helbestan heye. Dîsa rawiyan gote min ko Mele Yehya gelek bala xwe daye ziman û di daira imkanê de, bêjeyên erebî û farisî jî xistine dîwana xwe. Çiyayê Mizûriyan di ser Dihokê re ye.
Mele Yehayayê Mizûrî mamosteyê Şêx Nûredîn Birîfkanî ye.
Dingxi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.031.200 kesî
Dunhuang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 186.027 kesî
Hezuo, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.954.000 kesî
Alan Douglas Cox (jdb. 6ê tebaxa 1970 li Westminster, London, Îngilistan) lîstikvanekî îngilîz e. Ew dibe ku herî pir tê naskirin ji bo rolkirina xortekî ciwan Dr. Watson di berhema Barry Levinson Young Sherlock Holmes (1985) de.
Cox li Westminster, London, ji dayik bû, û kurê aktorê xelatgir ê Xelata Emmy yê skotlandî Brian Cox û jina wî ya yekem, lîstikvan Caroline Burt e. Cox li Londonê li Dibistana St Paul-ê hate xwendin. Xwişkek wî, Margaret, û du birayên nîvî Orson Jonathan Cox û Torin Kamran Cox hene. Cox adaptasyona TV-ya 1982-a ya lîstika wî ya bi navê A Voyage Round My Father, ku li hember Laurence Olivier dilîze, nîşanî ciwan John Mortimer da. Ew dibe ku herî zêde bi rola xwe di Young Sherlock Holmes (1985) de tê nas kirin, ku wî guhertoyek ciwan a Dr. Watson lîst.Di fîlmên din de An Awingly Big Adventure (1995), Mrs. Dalloway (1997), û The Auteur Theory (1999) hene. Di 2011-an de, Cox di komediya serbixwe Act Naturally de jî wek nudîstek bi navê Cory Beck hev-lîst.
Cox nezewicî ye û zarokên wî tune.
Ewa bi nave Mele Xelîlê Sêrtî daha başe tasirima Wî heye, çavkanîye wi hene.
Bunu da silin bak bu ismindeki sayfa daha iyi Mele Xelîlê Sêrtî
Jiayuguan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansu de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 231.853 kesî
Jinchang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 464.050 kesî
Jiuquan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.095.947 kesî
Linxia, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.616.163 kesî
Longnan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.567.718 kesî
Pingliang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.068.033 kesî
Qingyang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.211.191 kesî
Tianshui, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.262.548 kesî
Wuwei, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.815.054 kesî
Yumen, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 189.000 kesî
Zhangye, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Gansuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.199.515 kesî
Chaozhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdong de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.646.000 kesî
Dongguan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.220.207 kesî
Reddit malpereke berhevoka nûçeyên civakî, nirxandina naverokên înternetê, û nîqaşê ya emerîkî ye.
Endamên tomarkirî dikarin naverokên wan bispêrînin malperê wek lînk, nivîs, û wêneyan ku endamên din dengê xwe didin ê erênî yan neyînî. Şandî li gorî mijarê di desteyên ku ji aliyê bikarhênerên tên çêkirin de tên rêzkirin, ji wan desteyan re "subreddit" tê gotin, tê de mijarên cûr bi cûr, wek nûçe, siyaset, werziş, zanist, fîlm, lîstikên vîdyoyê, mûzîk, pirtûk, saxlemî, lênan, heywanên malê, û parvekirina wêneyan hene.
Reddit ji aliyê hevalên odeyê yên Zanîngeha Vîrjînya Steve Huffman û Alexis Ohanian ve di 2005an de hate damezrandin.
Şêx Nûredînê Birîfkanî (jdb. 1795 - m. 1851) alimê Îslamê û helbestvanê kurd bû.
Kurê Şêx Ebdulcebarê kurê Şêx Nûredînê kurê Şêx Ebûbekirê kurê Şêx Zeynelabidîne kurê Şêx Şemsedîn e. Şêx Şemsedîn, şêxê terîqeta Xelwetiyê bûye. Ji xelkê bajarê Xelatê bûye. Xelat, dikeve ser qeraxê Behra Wanê. Ji Xelatê hatiye Kurdistana Başûr, di gundê Birîfkan de bi cî bûye. Ev gunde han dikeve nav çiyayên navça Behdînan ên pişta 'Eynsifnê (Şêxan). Şêx Nûredîn di sala 1205ê hicrî de li gunde Birîfkanê hatiye dinê.
Şex Nûredîn li ba bavê xwe Quran xwendiye û jiber kiriye û bûye hefiz. Pişt re çûye feqîtiye. Li bajarê Amediyê li ba Mele Yehyayê Mizûrî xwendiye û çûye Mûsilê. Li Mûsilê li ba çend zanayên bi nav û deng ên wek Şêx Silemanê Kurd, Mela Ebdurehmanê kurê Mela Îsayê Mûsilî û Şêx Yûsuf Efendiyê kurê Remezan, ewe ku bi navê îbn Me'hderbaşî bi nav û dang e, xwendiye û piştre îcaza xwendine wergirtiye.
Dûvre, Şêx Nûredîn, îcaza terîqeta qadirîyê ji Şêx Memduhê kurê Ebdulcelîlê Mûsilî yê Kurd wergirtiye û vegeriyaye gundê xwe Birîfkanê. Li wir dest bi dersgotinê kiriye û hemû çaxê xwe bi dersdan, tesevvuf û kitebnivîsînê derbas kiriye.
Ji bili vî ji bo ku Şêx Nûredîn gelek meşhur bû, nav û dengê wî di Kurdistanê de belav bû (heta niha jî belav e), terîqeta Qadiriye belav kir, gelek xelîfe û mirîden wî hebûn; 'alimekî mezin bû û di warê tesevvufê de çend kiteb nivîsandine. Her wisa helbestvanekî mezin jî bû. Şêx Memdûh Birîfkanî dibêje: "Şêx Nûredîn bi zimanê kurdî, erebî û farisî çend dîwanê şi'r danîne." Ez gelek sipasî wî dikim ku ev her du helbestên wî ligel hinek malûmatên li ser jiyana wî ji min re şandine. Şêx Nûredîn di 1268'e hicrî de koça dawî kiriye. Gorra wî li gundê Birîfkanê ye û gelek ji xelkê diçin ziyareta gorra wî.
"Keşeft hebîb femael cinneh min se'd el 'ebd 'ele'l-neceh"
Zanayekî şerhek li ser ve menzûmeye nivîsiye binave "
Mîr'atu'l Heqaîq Heqqu'l-Teraîq fî Beyanî 'Evvsîyatu'l-
Heqaîq". Ev şerh bi destnivîs li Medresa Saî'x li Mûsile heye.
"Fe bizalik el-sirru'l munewer lî'l-wera yenhel sirru'lheqq
Ev her du qesîde digel "Tuhfetu'l-Salikîn 'ela Qesîdetu'l Şeyx Nûredîn" di nav destnivîsen El Camî'el-Kebîr de ne. Tuhfetu'l-Salikîn şerha Seyyid Muhemed Nûrî ye ya di sala 1286'e hicrî de li ser yek ji van her du qesîdan daniye û 24
(1) Mextûtatu'l-Mûsil a Doktor Davvud el-Çelebî Şex
Alman, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Alwatan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 931 kes (139 malbat) bûn.
Barîkayî () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 123 kes (34 malbat) bûn.
Basikdo () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Bax, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 300 kes (52 malbat) bûn.
Balan, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 158 kes (29 malbat) bûn.
Baltan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 34 kes (7 malbat) bûn.
Banûy () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (30 malbat) bûn.
Bayzemire () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Biran () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 94 kes (22 malbat) bûn.
Berdan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4 kes (1 malbat) bûn.
Birwe () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Birîeşî () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2 kes (1 malbat) bûn.
Boşke, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 31 kes (5 malbat) bûn.
Besre, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 189 kes (40 malbat) bûn.
Bilaw () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (16 malbat) bûn.
dema ku em li dîroka wê ya kevnar mêze dikin, em ê bibînin ku ew yek ji deverên herî kevnar, ji ber ku gelek şaristanî tê de derbas bûn. Dema ku şandeyek ji Zanîngeha Warsaw li Bologna bi serokatiya Profesor (Kosulowski) di sala 1985-an de li gundê Nimriki yê girêdayî navçeya Fayda li başûrê bajarê Dihok û rojhilatê çemê Dîjlê xebata kolandin û lêkolînê pêk anî ev bû ya ku rastî derket holê. Beriya Zayînê û di wan deman de li ser van rêgezan jiyan hebû. Ji bilî cihê şikefta Çarstîn, wate (şikefteke bi çar stûnan) ku li Geliyê Dihokê ye, ku ji hêla dîrokzan û lêkolînerên ku çûne herêmê, ji hêla hin çavkaniyan ve tê pejirandin, ew yek ji kevntirîn şikeftan tê hesibandin ku mirov tê de hemî xwezaya xwe dijiya.
Weke ku ji hêla dîroknas Hesen Ahmed ve hatî piştrast kirin, dîroka aveikefta Çarstîn vedigere serdema navîn, û belgeyên wê yên herî zû digihîjin berî 12,000 sala. Ev tenê çend nimûneyên ji gelek deverên arkeolojîk in ku şahidiya esilzewaciya herêma me dikin, ku li wir girek Bastak û kîmyonek heye ku ji dîroka dewleta Mîtanî ya Kurdî vedigere ji bilî girê Malta û şikefta Jellita li Şindoxa ku li başûrê navenda parêzgehê ye, ku vedigere dema Asûr û Medan. Ji ber ku berê ji bo dewleta Aşûrî bi dewletên cîran re mîna Zozo Valley, Geliyê Dihok, Riya Qashfari, Riya Zarka, Riya Darkla,êx, ji bilî rêyên din ên li parêzgeha Dihok ku ji bo bazirganî û şeran li herêmên Mezopotamya, Asyaya Navîn, ran û Romê dihatin bikar anîn ji bo dewleta Suryanî rêgezek stratejîk pêk tîne girîngiyek wê pir girîng e.
Di vî warî de, Profesor Ford dibêje: Hin lêkolîner û lêgerîn dibêjin ku niha bajarê Dihok li ser xirbeyên bajarê kevnare ya Aşûrî (Adyan) hatî ava kirin, ji ber ku di serdema Împeratoriya Aşûrî de wekî paytexta (Rambosi) dihat hesibandin. Vê yekê ji hêla Profesor Baban (Taha Baqer p. Fuad Safar) ve di pirtûka xwe de (Rêbernameya Hemwelatiyên Arkeolojî û Civilaristaniyê), ku ew diyar dike ku bajar (Maliati), gundê niha Malta, di serdema warehînşahê Aşûrî (Sennacherib) 704-681 berî Zayînê de yek ji warên şer bû.
Çawa ku xuya dibe, herêma Dihok, ji roja jidayikbûnê heya derketina Islamslamê, ji hêla dewletên Oşkanî û Sasanî ve dihat birêve birin.
- Di destpêka hezarsaliya sêyemîn berî zayînê de, herêma Dihok beşek ji dewleta Subartu bû, ku tê wateya welatê (Subarian).
Di navbera salên 2371 - 2230 berî zayînê de, ev herêm ket bin destê dewleta Akadî.
- Di dawiya hezarsaliya duyemîn a berî zayînê de, Asûrî di salên 1900 BZ de li herêma Mozopotamya xuya bûn û li herêma Dihok di navbera dewletên Asûr û Asyaya Navîn de bûn.
- Di navbera salên 1500-1270 berî zayînê de, herêma Dihok dibe beşek ji dewleta kurdên Mîtanî.
- Ji destpêka hezarsaliya çardehemîn mîladî, herêma Dihok gav bi gav kete bin serweriya dewleta Aşûrî. Di wê serdemê de, şahê Aşûriyan (Shelmenakhri I) (1274-1245) rêyên Çiyayên Dihok bikar dianî da ku êrişî dewleta Urartu ya navçeya Wanê bike.
- Di destpêka hezarsala yekem a berî zayînê de, girîngiya herêma Dihok ji bo Aşûriyan bi zelalî xuya dibe û di wê heyamê de ji bo wan dibe kelehek leşkerî, û dûv re ew dibe bajarekî wê demê (Maliat), ango Malataya îroyîn.
- Piştî hilweşîna dewleta Aşûrî di sala 612 berî zayînê de, herêma Dihok kete bin destê dewleta Kurd a Medî, û dûv re di sala 546 berî zayînê de ket bin destê dewleta Farisî ya Eceman.
- Beriya Zayînê di navbera salên 331-147 de. Piştî ku hêzên Alexander-ê Makedonî êrişî welatên rojhilat kir, Dihok kete bin destê wî, li wir ji wê heyamê re digotin (Helentsi), û Dihok dibe yek ji kelehên serokên Iskandar (Seleucid), û ew qonax wekî qonaxa dewleta Seleucid tê zanîn.
- Di navbera salên 147 berî zayînê -225 mîladî de, herêma Dihok kete bin destê dewleta Fertî (Oşkanî), ya ku di 250 sal berî zayînê de li Xorasanê hate damezrandin. Di wê qonaxê de, Kurdistan li ser sê herêman hatiye dabeş kirin, û li gorî şêwaza muxtaran, wê hingê bakurê Kurdistanê û herêma Bhdinan dibin beşek ji herêma Kurd û herêma Dihok, bi vî rengî dibe yek ji herêmên wê.
Di sala 115-ê mîladî de, Emehînşahê Roman (Trajan) bi riya Sûriyê êrişî gelek welatên Rojhilata Navîn kir. Wekî ku zanyar Mihemed Emîn Zekî dibêje, herêmên Zakho, Dihok û Akrî yên li bakurê Çemê Dîcle di demên berê de ji hêla (Adiyaben) ve dihatin bang kirin.
Di navbera salên 226 mîladî - 637 mîladî de, Dihok dikeve bin hukumdariya dewleta Sasanî. Tenê di du qonaxên paşîn de, mebesta min di navbera salên 147 berî zayînê û 617 mîladî ye, ev herêm bû cihê nakokiyê di navbera welatên herêmê û dewleta Roman de, û van bûyeran heya sala 641 mîladî dom kir, pişt re yekîneyên leşkerî yên îslamî gihiştin Kurdistanê û Dihok jî bû herêmek Dewleta Islamî.
- Wekî ku dîroknas (Al-Baladhari) dibêje ku gava serokê leşkerî yê Islamicslamî (Utbah bin Farqad) di sala 20 AH / 646 AD bajarê Mûsilê dagir kir û meşa xwe ber bi bin û rojhilatê Mûsilê ve domand da ku herêmên Kurdan bigire, di nav de (Al-Muallah) Maltay û Dasir (Dasin), û ew pir hate gotin Di Hegira 441 / AD 1049 de, navê Malta bû (Maaleh, Malathia, Malta) û ji hingê ve Malta bûye yek ji deverên herî girîng di dîrokê de, û diyar e ku Dihok jî di wê serdemê de dihat zanîn.
Piştî derketina Dewleta îlamî, Dihok dikeve wekî hemî herêmên din ên Kurdistanê di bin serweriya wê de û bi kontrola xwe ya li ser malbatên serdest di wê demê de, Mîrnişînên Kurd di wê demê de têne damezrandin, includingmaratê (Daconya Jêrîn), ku di 916 z. Di 1236 de, wê hingê (ikêxan) hate damezrandin, û ew dikeve bin hukmê Mîrnişînên Badînîd, ku di 1262 de hate damezrandin û heya 1842 dom kir.
Li vir hêjayî gotinê ye ku yekem car navê Duhok di pirtûka (Dîyarbekir) nivîskarê Abu Bakr al-Tahrani de, ya ku wî di sala 1470-1471 de bi zimanê Farisî nivîsandîye, tê dîtin. Çawa ku wî di dema bûyerên ku bi salên 1446-1447-an re hevaltî kirine de behsa Duhokê kiriye.
- Di navbera 1446-1842-an de Dihok girêdayî Emmaratê Bhdinan bû, û piştî ku hêzên leşkerî yên Osmanî di 1842-an de Mîrnişîniya Bhdinan bi dest xwe xistin, Dihok bû şirîkê wê.
Cibrend () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 192 kes (43 malbat) bûn.
Çakî () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Çeper, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (18 malbat) bûn.
Darmercan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 31 kes (7 malbat) bûn.
Darnişan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Dêge,Wezîne () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 179 kes (30 malbat) bûn.
Dolalan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Dolşirêxe () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 20 kes (7 malbat) bûn.
Dolkan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 338 kes (64 malbat) bûn.
Dolmir () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Dole () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 76 kes (17 malbat) bûn.
Dolegerm () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 355 kes (89 malbat) bûn.
Dolexanwan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 650 kes (109 malbat) bûn.
Mele Yûnisê Erqetînî (? - m. 1785) yek ji nivîskarê kurdan û zaneyekî îslamê yê sedsala 17'an e.
Lê mixabin ku di derheqê jiyana wî de vê gavê çavkanî kêm in.
Xuya ye ku 'Erqetîn' an 'Helqetîn' navê gundê wî ye.
Ew di bandora Eliyê Teremaxî de maye û pirtûkên tesrîf, zirûf û terkîbê bi zimanê kurmancî nivîsandine.
Esip mîrza () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 83 kes (22 malbat) bûn.
Eştirmil () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ebasawa, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 327 kes (54 malbat) bûn.
Osmannasî şaxeke rojhilatnasiyê ye û zanista dîrok û çanda Împeratoriya Osmanî vedibêje. Ji ber çêbûna Dewleta Osmanî, Osmannasî mijarên Îslamnasî û Tirknasî, lê her wiha Erebnasî, Irannasî, Bîzansnasî û dîroka Ewropaya başûr-rojhilat digire dest.
Pêşketina Osmannasiyê.
Di serdema nûjen a destpêkê de, bi taybetî wergêr û dîplomat bi ziman, çand û dîroka Osmaniyan re mijûl bûn.Joseph von Hammer-Purgstall-ê awistirî (1774–1856) wekî damezrînerê rastîn ê Osmannasiya zanistî tête hesibandin. Nexasim ji ber dîroka xwe ya deh bergan a Împeratoriya Osmanî û têkiliyên berbiçav ên di navbera Monarşiya Habsburgî û Stembolê de, zanyarên almanîaxêv di Osmannasî de heya 1950an deng dan.
Germaw serû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 17 kes (4 malbat) bûn.
Gerwir () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 172 kes (40 malbat) bûn.
Melayê Erwasê an navê rastî Mele Muhemmedê Erwasî bijîşkê kurd bû ku pirtûkekî bi zimanê kurdî li ser tibê nivîsand. Dîroka jidayîkbûna û mirina wî ne kifş e lê tê zanîn ku di Sedsala 19'an de jiyaye.
Pirtûka wî li ser nexweşî û dermanên wan e. Mela tê de qala nexweşiyan dike û dermanê her nexweşiyê û çêkirina dermanên jî dibêje. Dîsan rawiyan gote min ko Melayê Erwasî di wextê Bedirxanê Evdalxan bavê Celadet Alî Bedirxan de jiyaye. Li gora vê û bi texmîn Mela beriya niho bi 150 salî 'emir kiriye. Ji pirtûka wî re "Tiba Melayê Erwasî" dibêjin.
Gerwês () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 62 kes (17 malbat) bûn.
Gizêle () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 357 kes (59 malbat) bûn.
Gulaspîd () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gulkanik () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 534 kes (99 malbat) bûn.
Gulo, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gulîne gewre () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 166 kes (33 malbat) bûn.
Gulîne kiçke () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gindeke () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 33 kes (8 malbat) bûn.
Hecî Qadirê Koyî (b. 1816 Koye - m. 1897 Stenbol) helbestvanekî neteweperwer ê kurd e. Di nav kurdan de weke Ehmedê Xanî yê duyem tê binavkirin.
decî Qadirê Koyî di sala 1816an de li gundê Gorqereç ku dikeve başûrê rojavayê bajarê Koyê ji dayikbûye. Navê wî Qadir yan 'Ebdulqadirê kurê Mela Salih kurê Mele Ehmedê Gewre ye. Hecî Qadir hec nekiriye, ango neçûye hecê, ji ber ku di meha haciyan de ji dayikbûye hê ji biçûkanî jê re digotin Hecî Qadir. Hê zaro bû bavê wî dimire, di 7 saliya wî de dayika wî, wî li ba Mela Ehmedê ku kurxalê wî ye, datîne ber xwendinê, piştî 2 salê din ku dayika wî ji dimire, kurxalê wî, wî bixwedî dike. Duvra li cihê curbecûr li bajarên mîna; Serdeşt, Sablax û Şino, xwendina xwe didomîne û di sala 1862 an de îcazeya xwe ya 12 îlmî werdigire û vedigerê bajarê xwe Koyê.
Hecî Qadirê Koyî Xanîyê duyem e. Ew jî weke Xanî bi derdê miletê xwe dişewitî. Şi'r û qesîdeyên wî tev de li ser milet û welat in.
Çend helbestên Hecî Qadir di sala 1925an de li Bexdayê di bin navê Komele helbestên Hecî Qadirê Koyî de hatine çapkirin. Di wê komelê de biserhatiya Hecî jî gotine. Li gora wê komelê Hecî Qadir kurê Mele Ehmed e, di gundê Gorqeraçê de ji diya xwe bûye, û ji eşîra Zengenê ye. Lê ji ber ko di zarotiya xwe de guhastiye Koyeyê navê "koyî" pê ve bûye.
Hecî jî weke Nalî û Şêx Riza çûye Stembolê û ketiye civata edîb û helbestvanên Stenbolê. Ji helbestvanên wê heyamê pirê wan farisiya xwe li ber destên Hacî xwendine.
Hecî dîwaneke mezin heye an hebû. Min dîwana wî dîtiye; bi destnîviseke hûr qederê 800 rûpel hebû. Hecî ji dîwana xwe du nisxe nivîsandî bûn; heke nisxeke wê tirkan şewitandiye heye ko nisxa din rojekê bikeve destên me.
Hacî di sala 1897ê li Stembolê çûye rehmetê. Dibe ku li Skûdarê di Goristana Qerece-Ehmed de veşartî ye.
Gulan serû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 103 kes (23 malbat) bûn.
Gulan xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 13 kes (3 malbat) bûn.
Gole () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 233 kes (61 malbat) bûn.
Helwe, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 318 kes (57 malbat) bûn.
Hormizawa () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (13 malbat) bûn.
Hindawa () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 428 kes (68 malbat) bûn.
Hewarsilêman () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Îbrahîmbor () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 32 kes (8 malbat) bûn.
Îslamawa, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1100 kes (185 malbat) bûn.
Kakosan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kaledere () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 64 kes (18 malbat) bûn.
Kanîespan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kawjan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 94 kes (18 malbat) bûn.
Kotan, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Korbinaw () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 350 kes (62 malbat) bûn.
Kolakwn () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 47 kes (12 malbat) bûn.
Kohnezewran () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 28 kes (4 malbat) bûn.
Lêylane () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 269 kes (67 malbat) bûn.
Mavenda () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (13 malbat) bûn.
Mirad gund () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mirane () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 70 kes (14 malbat) bûn.
Mergase () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 97 kes (20 malbat) bûn.
Mergan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mergepîrge () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mezra, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mîrşêxheyder () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (61 malbat) bûn.
Mêkilawa () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 254 kes (61 malbat) bûn.
Noçwan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 107 kes (25 malbat) bûn.
Nokirdar () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (19 malbat) bûn.
Fidel Alejandro Castro Ruz (z. 13ê tebaxa 1926an de li bajarê Birán ê Kûbayê − m. 25ê çiriya paşînê 2016an), siyasetmedar û şoreşgerê kûbayî bû.
Ew bi tevî Che Guevara, li dijî rêvebiriya dîktator Batista, tevlî têkoşîna Rizgariya Kûbayê bû. Salên dirêj di nava şerê gerîlayê de cîh girt. Piştî rizgarbûna Kûbayê bû serok û heta meha sibata 2008an li ser kar ma. Li gorî gelek kûbayiyan Fidel Castro dîktator bû.
Fidel Castro û Şoreşa Kurd û Kurdistanê.
Fidel Castro, şerê ku di navbera kurdên başûr û rejîma Sedam de pêk hati bûn, ew piştgiriya Sedam Huseyn kiri bû. Her wiha ku wî di 17ê hezîrana sala 1997an de ji Sedam re tîpa tenduristî û bijîşkên xwe şandine. Di heman katî de jî Castro û rêveberiya wî ji bo kurdan - pasvanên neftê ya Rojhilata Navînê - gotine.
Nonmam () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Nêzêy nawend () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ordûgeha Awareyên Iraq () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 127 kes (25 malbat) bûn.
Recake () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 63 kes (12 malbat) bûn.
Reşikan, Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Reşikan, Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Serjan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (6 malbat) bûn.
Siliktan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Sinciwe () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 403 kes (77 malbat) bûn.
Sitwan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Siwîro () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 284 kes (47 malbat) bûn.
Seydawa, serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şalge () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 44 kes (10 malbat) bûn.
(Birayên Rayit)Orville û Wilbur Wright du dahênerên Amerîkî ne ku piraniya dîroknasan di 17-ê Kanûna 1903-an de bi makîneyek ji hewayê girantir dahênana balafira yekem û testa firîna yekem a serfiraz ji wan re hesab dikin. [2] Piştî çend salan ji firîna wan a serfiraz, hikûmeta Dewletên Yekbûyî ji girîngiya balafiran û potansiyela wê ya mezin haydar bû. Her du dahênerên li Fransayê jî pêşwaziyek qehremanek qebûl kirin. Balafira herî dirêj a Orville Wright li bilindahiya nêzîkê 100 metra 75 hûrdem ajot(Firî).
Orville Wright di 1871-an de ji dayik bû û berê ji birayê xwe Wilbur re wekî çêkerê bisîklêtan, mekanîzan û teknîsyen dixebitî.Birayên Wright ji biçûkaniya xwe ve eleqeya balafirê nîşan didin.
Destpêka wan.
Ji hêla ezmûna baş a di warê mekanîzmayê, zanîna zanista sepandî û gelek hezkirina ji firînê de, birayên Wright dest bi amadekirina alavên gavên bi rêk û pêk û bi biryarbûn û domdar kirin da ku bigehin armanca xwe. Ew xwe dispêre tiştek ji hewayê girantir.
Birayên Wright bi ezmûn û serfiraziyên xwe, ku roja din di rojnameyên mezin ên Dewletên Yekbûyî de hatin weşandin, derketin ku nûçeyan li cîhanê belav bikin. Bêyî ku bigehine armanca xwe.
Salên Dûmahîkê.
Birayên Wright bi rastî sedsala firînê dest pê kirin û rê li ber dahênana xweya yekem makîna ku ji laşê mirovan girantir tê ajotin, rê vedike ku bikeve sedsala firîna bi deriyek fireh, û ji wê rojê ve di zivistana 1903-an de, sedsala bîstan di warê hewavaniyê de nêzîkê 100 sal e ku pêşveçûnek mezin dibîne. Balafir di wan de pêşve diçin û bi pirranî ketin serdema hilberîna pîşesaziyê, û mezinahî, teşe, peywir û barên wan ên ku ji bo pêkanîna wan hatine peywirdarkirin heya radeyê ku hewl didin ku modelên ku li cîhanê bi tevahî hatine hilberandin di yek pirtûk an nivîskarekî de berhev bikin celebek xiyalê ye.
Şerexwûr () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şilmen () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 106 kes (17 malbat) bûn.
Şimûle () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 78 kes (17 malbat) bûn.
Şimeşêyxe () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şindire () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (16 malbat) bûn.
Şêxîsa, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şêxesor () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şînû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 326 kes (59 malbat) bûn.
Şîranî, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 83 kes (17 malbat) bûn.
Tirşiyan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 19 kes (6 malbat) bûn.
Tewe, Serdeşt () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tîtî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 30 kes (9 malbat) bûn.
Tîtî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (13 malbat) bûn.
Waşmezîn () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 93 kes (17 malbat) bûn.
Werçek () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Werde () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 651 kes (111 malbat) bûn.
Xire Çakî () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 23 kes (6 malbat) bûn.
Xaremêr () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 28 kes (5 malbat) bûn.
Yûsifgul () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 202 kes (49 malbat) bûn.
Zerdekanî, Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Zilawan () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (10 malbat) bûn.
Zawran () gundekî ser bi navenda bajarê Serdeştê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 723 kes (109 malbat) bûn.
Profesor James Moriarty kesayeteke aşopî ye ku di du çîrokên Sherlock Holmes ên Sir Arthur Conan Doyle de rolên sereke dilîze û di pênc çîrokên din de jî tê behskirin. Moriarty ji hêla Doyle ve wekî bilîmetekî tawanbar li ser pileya detektîv hate famkirin. Holmes jê re dibêje "Napoleonê Tawanê".
Moriarty û Sherlock Holmes.
Moriarty tenê di kurteçîroka "The Final Problem" û romana "The Valley of Fear" de diyar dibe. Doyle di destpêkê de karakterê Moriarty afirand da ku Sherlock Holmes di "The Final Problem" de ji hêla dijberek wekhev ve bikuje, ji ber ku nivîskar dixwest rêzeya detektîvê biqedîne.
Di wan çîrokan de Moriarty tê navandin: "The Empty House", "The Norwood Builder", "The Missing Three-Quarter", "The Illustrious Client" û "His Last Bow".
Navlêkirina "Napoleonê Tawanê" (The Napoleon of Crime) dibe ku vegere xebatkarê Scotland Yard Robert Anderson, yê ku tawankarê alman-amerîkî Adam Worth wekî "The Napoleon of the criminal world" bi nav kir. Worth tête hesibandin ku ji bo karakterê Moriarty yek ji nimûneyên rolê ye, teoriyek ku bi taybetî li Dewletên Yekbûyî tête bijartin.
Her wiha inglîz Jonathan Wild, yê ku Doyle wî Sherlock Holmes li "The Valley of Fear" wekî Moriarty yê sedsala 18an û William Brodie ku li bajarê zayînê Edinburgha Doyle hema bêje efsanewî bû û ji bo Robert Louis Stevenson û şahkarê wî "Meseleya seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde" îlham bû, wek nimûneyên rastîn ji bo mejiyê mezinê tawanbar ê li pişt eniya burjuwa tên hesibandin. Diyar e Sidney Paget ji bilî sermetranê romankatolîk ê Westminster, Henry Edward Manning û portreya wî ya George Frederic Watts a 1882 wekî mînakek ji bo nîgarên xwe ji bo "The Final Problem".
Jînenîgariya aşopî.
Profesor James Moriarty, yek ji sê birayan (yên din Serheng James Moriarty û li West England-ê serwerê rawestgehê ne), ji malbateke baş e.
Konstantin Friedrich Flemig (jdb. 1988 li nêzê Stuttgart) rojnamevanekî alman û derhênerê belgefîlman e.
Konstantin Flemig li sala 1988 li nêzîkê Stuttgart hate dinê. Yekem hewldanên wî yên sînemayî vîdyoyên bi şêwazê rêzefîlma MTVyê Jackass bû. Wî fîlma xweya serîlêdanê ji bo dibistana fîlmê li Komara Demokratîk a Kongo kişand, ku wî jiyana rojane li xwaringehek luks li paytext Kînşasa belge kir. Ew berî xwendina fîlmê belgefîlm û nivîsandina senaryoyê li Akademiya Fîlmê ya Baden-Württemberg ya navdar, ew li Munihê beşdarî Dibistana Rojnamevaniya Alman bû. Li wir ew beşek ji tîmê nivîskaran bû ji bo Oink'n'Slay, kesê yekem-kesê ku-rexnegir-girîng e û hûn berazek ji girûxane direve rêve dikin.
Jeffrey DeMunn (z. 25ê nîsan, 1947) Akterekê Amerîkî ye. Ew gelek bi navûdeng ket dema ku wî rola xweya bi navê Dale Horvath gêrandî di rêzafilama tirsê ya bi navê "The Walking Dead" de ya li sala (2010 heya 2012)ê. Herwesa di gelek filmên din jî de rol gêrandin bi navên cuda cuda kirî ye weka lîstina bi navê "Captain Esteridge" di "filmê The Hitcher" (1986), û bi navê "Sheriff Herb Geller" di filmê "Blob" (1988), Andrei Chikatilo di filmê "Citizen X" (1995). Terwilliger di "The Green Mile" (1999), û Chuck Rhoades, Sr. di "Bîlyonan de" (2016 – aniha). X Files (fîlim)
DeMunn dû car zawiciya car yekam di sala 1974-an de bû bi Ann Sekjaer re û wan li 1995 dev ji hev berdan. Herwesa di sala 2001 de ew bi Kerry Leah re zewic pêkîna.
3. https://walkingdead.fandom.com/wiki/Jeffrey_DeMunn
Enping, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 507.200 kesî
Foshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.197.394 kesî
Gaozhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.288.665 kesî
Heshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 492.814 kesî
Xalîl Alxas an Xalîl Alxasî (bi tirkî Halil Öztoprak), (z. 1892, Axtîl, Elbistan, Maraş - m. 1967) kurdekî navdar, fîlozofek, helbestvanek, dînnas û lêkolînerekî elewî bû.
Di sala 1956an de wî pirtûka xwe ya bi navê "Wateya veşartî ya Quranê û rastiyê di dîrokê de" weşand, ku nîqaşên gir û cidî di gelemperiyê de gurr dikirin.
Paşê wî pirtûka xwe ya duyemîn ya "Wateya veşartî ya Quranê û rastiyên di Încîlê de" weşand. Û dû re pirtûka xwe ya sêyemîn "îbadet di Quranê de, şadiya Misliman" di sala 1963 de weşand.
Xalîl Alxas bi her yek ji zimanên Kurmancî, Osmanî, Erebî, Farsî û Almanî dizanî.
Di sala 1967 de ew çû ber dilovaniya Xwedê.
Esmera Serdêr an jî Dayê Esmer, micêwira Kaniya Spî ya Lalişa Nûranî bû.
Dayê Esmer di 7ê çiriya pêşîn a 2020an de çû ber dilovaniya Xwedê.
Heyuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.950.195 kesî
Axûtman () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 336 kes (63 malbat) bûn.
Albilax () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 379 kes (70 malbat) bûn.
Baxçe, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 123 kes (36 malbat) bûn.
Berdereşan, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Huazhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.178.809 kesî
Berdezer () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 779 kes (211 malbat) bûn.
Bendmecîdxan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Boxdadaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Canbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Cimboxe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 390 kes (71 malbat) bûn.
Jiangmen, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.448.871 kesî
Cevanmerd, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 646 kes (88 malbat) bûn.
Çavirçîn () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (21 malbat) bûn.
Daxistan an jî Komara Daxistanê (rûsî: Респу́блика Дагеста́н, "Respublika Dagestan") welatekî li bakûrê Qefqazê ye. Zimanên Daxistanê rûsî û qefqazî ne. Di Daxistanê de gelekî rutuls, rûs, çeçen, azerî, gurcî û kurd dijîn.
Li Daxistanê petrol û gaz têne dîtin.
Çardîwar, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (31 malbat) bûn.
Huizhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.598.402 kesî
Darbiser () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Daregirdle () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 68 kes (15 malbat) bûn.
Daşaxl () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 182 kes (62 malbat) bûn.
Daşbend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2000 kes (222 malbat) bûn.
Derzyolî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 237 kes (69 malbat) bûn.
Derwêşan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 246 kes (33 malbat) bûn.
Dewrêşelî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (21 malbat) bûn.
Dengozî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 136 kes (24 malbat) bûn.
Dokçî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 105 kes (22 malbat) bûn.
Dewletawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (22 malbat) bûn.
Deweşehrî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (16 malbat) bûn.
Etabilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 305 kes (67 malbat) bûn.
Ehmedawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (35 malbat) bûn.
Exteter () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 287 kes (44 malbat) bûn.
Erbenos () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 98 kes (19 malbat) bûn.
Ermenîbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 321 kes (60 malbat) bûn.
Espoxe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (19 malbat) bûn.
Eskîbexdad () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 293 kes (61 malbat) bûn.
Eşkotan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 35 kes (11 malbat) bûn.
Eşîgulan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (19 malbat) bûn.
Excuwan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 616 kes (191 malbat) bûn.
Exlîyan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 137 kes (30 malbat) bûn.
Emîrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (22 malbat) bûn.
Evîneçî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 107 kes (15 malbat) bûn.
Ebasawabehî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (13 malbat) bûn.
Ebasawaaxtaçî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 342 kes (58 malbat) bûn.
Ebdilahawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 107 kes (19 malbat) bûn.
Ebdilahtepesî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 175 kes (30 malbat) bûn.
Ezîzkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 210 kes (40 malbat) bûn.
Elmawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 101 kes (19 malbat) bûn.
Elîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hecîawa extaçî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 952 kes (191 malbat) bûn.
Hecîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 176 kes (35 malbat) bûn.
Hecîlek () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 735 kes (153 malbat) bûn.
Haşîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (22 malbat) bûn.
Hesenawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 89 kes (17 malbat) bûn.
Hisênawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 147 kes (23 malbat) bûn.
Hisênmame () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 625 kes (130 malbat) bûn.
Hesar, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 843 kes (122 malbat) bûn.
Hesarbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 36 kes (7 malbat) bûn.
Himamyan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hemzêawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (23 malbat) bûn.
Hewareberze () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 95 kes (24 malbat) bûn.
Îbrahîmxesar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 165 kes (31 malbat) bûn.
Îlanî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 22 kes (13 malbat) bûn.
Oçtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1716 kes (328 malbat) bûn.
Ortakend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Leyla Ferîqî (rojbûn 1977 li Merîwanê, Rojhilatê Kurdistanê), hunermendeka kurd e. û ew xwediya çendîn albûm û strana ye. Niha li welatê Swêd dijît.
Leyla Ferîqî xuşka hunermenda rehmetî Merzya Ferîqî ye û jina hunermendê bernas Nasir Rezazî ye. Ew xwediya çendîn albûm û stranan e ku hinek ji stranên wê ji hêla muzîkvanê kurd Halkut Zahir ve hatine çêkirin. Yek ji stranên wê bi navê strana "Guwêm lêbigirin" bû û straneka wê ya din jî bi erebî heye. Herwesa ew weka "sinderêlla kurdî" tê naskirin. Ji ber kar û xebata wê ya hêja di mîdiyaya kurdî de wê di sala 2008ê de bo yekam car dest bi stran gotinê kiriye û di rojbûna xwe de li 2016ê wê amja bi wê yekê kir ku ew ya mijûlî straneka xwe ya nû ye.
Sahel Rosa, (; Rojhilata Kurdistanê) model û kesayetiya televîzyonê û lîstikvaneke japonî ku bi eslê xwe kurd e.
Sahel Rosa weke zarokê herî piçûk ê malbatê di nav 11 zarok de, li bajarekî piçûk ê gundekî kurdan, li Îranê, nêzîkê tixûbê Iraqê ji dayîk bû. Di dema 1980an de, yek ji şerên herî hov û xwînrîn ên sedsala 20an di navbera Iraq û Îranê de diqewimî, ku di encamê de zêdeyî milyonek qurbanî dan. Mîna di hemû şerên bi vî rengî de, sivîlên bêguneh ên di navbera artêşên şer de hatin girtin encamên trajîk kişandin. Ew wisa jî bi malbata Sahel re bû.Di dema Sahel de çêbû, şerê Iran û Iraq baş di rêve bû û, her çend her du welatan di dawiyê de li ser agirbesteke fermî di 1988 de razî bûn, lê pir caran êrişên top û bombebaranên esmanî li ser tixûbê her du welatan berdewam kirin. Wê malbata xwe di êrişek hewayî de winda kir ku tevahiya bajar wêran kir. Ew li bajarê 400 niştecîhan tenê zindî bû. Çend mehên bê, Sahel li nexweşxaneyekê ma da ku birînên xwe baş bike û xwe bi jiyana xwe ve girêbide. Di vê dema başbûnê de, Flora Jasmin, dilxwazê ​​ku Sahel vedît, wê timûtim serdan dikir. Lêbelê, piştî ku Sahel ji nexweşxaneyê derket û birin sêwîxaneyê, Flora şopa Sahel winda kir.
Wan salekê dîsa civiyan. Sahel di reklamek televîzyona neteweyî de ku sêwiyên ku hewcedariya wan bi kurbûnê heye diyar kir. Ji ber ku pir dêûbavên potansiyel ên xwedêgiravî zarokên piçûk tercîh dikin, zehmet bû ku ji 5 saliya xwe de ji bo Sahel malbatek xwedan peyda bibe. Gava Flora reklama dît, ew çû Sahel û hefteya xwe ji nû ve ziyaret kir.
Ozûnqişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 299 kes (61 malbat) bûn.
Paşbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 199 kes (42 malbat) bûn.
Pîrbehadîn () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 103 kes (18 malbat) bûn.
Pîrvelîbaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 292 kes (55 malbat) bûn.
Rehîmxan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1820 kes (500 malbat) bûn.
Tazeqele, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 333 kes (71 malbat) bûn.
Tebet, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 533 kes (99 malbat) bûn.
Tepî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 129 kes (23 malbat) bûn.
Halil Uysal (Halil Dağ) (jdb. 1973, Almanya - m. 1 nîsan 2008, Besta, Bakurê Kurdistanê) çalakdarê siyasî û kameraman û derhênerê alman û kurd bû.
Halil Uysal û xebata wî.
Di vekirina televîzyona MedTV de (1995), Halil Uysal ji kesên yekem e ku weke kameraman dest bi xebatê dike. Pişt re îdareya MedTV wî dişîne Şamê da ku ew hin hevpeyvînan bikişîne. Ji wir derbasî nava gerîlayên PKKê dibe û çend belgefîlmên li ser jiyana gerîla çêdike. Her wiha fîlmekî bi navê "Bêrîtan" dirust dike û weke derhêner wê pêşkêş dike. Ev fîlm serkeftina wî ya herî mezin e.
Roja 1ê nîsana 2008an li Bestayê di şerekî navbera HPG û artêşa tirkî de tevî sê hevalên xwe hat kuştin.
Trkaşe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 225 kes (55 malbat) bûn.
Terekman kendî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 440 kes (77 malbat) bûn.
Tikantepe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 489 kes (88 malbat) bûn.
Tahirawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 136 kes (25 malbat) bûn.
Tirxe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 101 kes (18 malbat) bûn.
Jieyang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.877.025 kesî
Kaiping, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 688.242 kesî
Lechang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 521.400 kesî
Leizhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 344.000 kesî
Lianjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2013an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.510.000 kesî
Lufeng, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.358.000 kesî
Lianzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 367.859 kesî
Luoding, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 959.067 kesî
Maoming, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di rêveberiya herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.817.494 kesî
Navnivîska telefonan, navnivîska bihîstokan an jî navnivîska dûrbihîstan navnîşek aboneyên têlefonê li deverek erdnîgarî an abonên karûbarên ku ji hêla rêxistina ku peldankê diweşîne ve têne peyda kirin e. Armanca wê ew e ku bihêle ku jimareya têlefonê ya abonerek ku bi nav û navnîşê hatî destnîşankirin were dîtin.
Navnivîska telefonanDi sala 1992an de pargîdaniyeke têlefonê, ku 58,000 ton navnivîskênên têlefonan yên kevin berhev kiri bû, wan veguherand bi veguheztina wan bo sotemeniya hin kamyonên xwe.
Di sedsala 21-an de hatina Înternet û jîrfonan hewcedariya pirtûkek têlefona kaxizê pir kêm kir. Hin civak, wekî Seattle û San Francisco, hewil dan ku belavkirina wan a nexwestî wekî dorpêç, nexwestî û zirarê bide jîngehê qedexe bikin.
Gavmîşan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 24kes (4 malbat) bûn.
Gayince () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 22 kes (4 malbat) bûn.
Gerdqibran () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 637 kes (102 malbat) bûn.
Gulbehî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1336 kes (376 malbat) bûn.
Gultepe Qurmîş () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 394 kes (63 malbat) bûn.
Gulmerznîk () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 431 kes (77 malbat) bûn.
Gulolanî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 402 kes (71 malbat) bûn.
Gulolanî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 230 kes (33 malbat) bûn.
Gendiman () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Goktepe, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (33 malbat) bûn.
Kanî Elesêyde () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (12 malbat) bûn.
Kanî Pankeqacer () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (12 malbat) bûn.
Kanî Xware () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kanî Dirêj () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 103 kes (21 malbat) bûn.
Kanîreş () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 488 kes (70 malbat) bûn.
Kanî Sewiz () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 88 kes (14 malbat) bûn.
Kanî Sîran () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (30 malbat) bûn.
Kanî Şqaqan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (16 malbat) bûn.
Kanî Tûmar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 193 kes (44 malbat) bûn.
Kanî Elîgerde () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 41 kes (8 malbat) bûn.
Kanî Qele () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 80 kes (13 malbat) bûn.
Kanî Gurge () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 45 kes (7 malbat) bûn.
Kanî Gozele () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 74 kes (11 malbat) bûn.
Kanî Mihemedelî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kildge () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (12 malbat) bûn.
Kûçeketmîş () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kûre Acornêmet () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kûre Kanî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 110 kes (24 malbat) bûn.
Kûse, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1081 kes (155 malbat) bûn.
Koke () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kûlawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 149 kes (27 malbat) bûn.
Kehrîzan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kehrîzserdar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 847 kes (133 malbat) bûn.
Kehrîze Elîaqa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 218 kes (28 malbat) bûn.
Kehrîze mehmûdaxa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 4058 kes (1100 malbat) bûn.
Kohnemelar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Lasegulan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 77 kes (12 malbat) bûn.
Ligz () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 387 kes (63 malbat) bûn.
Mehmûdawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 253 kes (42 malbat) bûn.
Mezree Mîrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Melaler () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 452 kes (88 malbat) bûn.
Menûçêhrî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (11 malbat) bûn.
Mose, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 183 kes (35 malbat) bûn.
Naçît () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2850 kes (550 malbat) bûn.
Nobar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 359 kes (77 malbat) bûn.
Nîskawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (11 malbat) bûn.
Qacer, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 401 kes (77 malbat) bûn.
Qadirawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 118 kes (20 malbat) bûn.
Qarincey Gewre () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 415 kes (88 malbat) bûn.
Qarincey Kiçke () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (13 malbat) bûn.
Qazanser () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qzlîyan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 418 kes (70 malbat) bûn.
Qazîexevî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 210 (33 malbat) bûn.
Qatanqir () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 102 kes (21 malbat) bûn.
Qalûyîresûl () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 446 kes (62 malbat) bûn.
Qalûyîşêyxan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 93 kes (21 malbat) bûn.
Qiralî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 94 kes (21 malbat) bûn.
Qirivçahî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 213 kes (33 malbat) bûn.
Qirivçahî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 73 kes (12 malbat) bûn.
Qereberaz () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 191 kes (27 malbat) bûn.
Qeredax, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 154 kes (22 malbat) bûn.
Qerekend, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qeregul, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 532 kes (91 malbat) bûn.
Qizilgonbed () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 181 kes (31malbat) bûn.
Qişlaqhecîşehab () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 141 kes (22 malbat) bûn.
Selamet () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 401 kes (63 malbat) bûn.
Qilayçî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 57 kes (21 malbat) bûn.
Qeleresûl () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 454 kes (104 malbat) bûn.
Qilxetepe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 284 kes (33 malbat) bûn.
Qilîç, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qirmîş () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 129 kes (30 malbat) bûn.
Quler () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Simbe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 26 kes (5 malbat) bûn.
Sarîqamîş, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 943 kes (99 malbat) bûn.
Sarîqamîş Qişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 423 kes (88 malbat) bûn.
Sedê Şehîdkazimî () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Serabrehîmxan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 704 kes (139 malbat) bûn.
Serbaxçe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Serdarawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 324 kes (63 malbat) bûn.
Serdkûhêstan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 394 kes (72 malbat) bûn.
Sirêylawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (21 malbat) bûn.
Meizhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.328.461 kesî
Seqizlû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 54 kes (16 malbat) bûn.
Sêydawa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 113 kes (23 malbat) bûn.
Sêydawa Qacar () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 213 kes (37 malbat) bûn.
Sêyfedînî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (20 malbat) bûn.
Sêyfedînî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 131 kes (17 malbat) bûn.
Şerefkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 138 kes (22 malbat) bûn.
Nanxiong, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 479.000 kesî
Şorce () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Şehrîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 705 kes (121 malbat) bûn.
Şêxelî, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 279 kes (42 malbat) bûn.
Şêxler () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 450 kes (99 malbat) bûn.
Xanqa, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (22 malbat) bûn.
Puning, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.054.703 kesî
Xorasane () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Xorxore, Bokan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 281 kes (28 malbat) bûn.
Xosawa () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 7 8kes (15 malbat) bûn.
Yasîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 154 kes (24 malbat) bûn.
Yaxyan () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (11 malbat) bûn.
Yekşwe () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 596 kes (99 malbat) bûn.
Yênkce () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1689 kes (254 malbat) bûn.
Yênkîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 424 kes (127 malbat) bûn.
Zavekûh () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 278 kes (58 malbat) bûn.
Zîrendol () gundekî ser bi navenda bajarê Bokanê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qingyuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.698.412 kesî
Shantou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.389.328 kesî
X (jap. エックス, "Ekkusu", her wiha "X 1999") rêzemangaya koma hunermendê japonî Clamp e. Ew wekî rêzefîlmeke anîmeya televîzyonî, fîlma sînemayê, şanoya radyoyê û lîstika vîdyoyê hatî adapte kirin.
Di sala 1999an de, ji hêla mirovahiyê ve nayê dîtin, du komên efsûnkarên hêzdar li Tokyo kom dibin ku ji bo guhertoyên xweyên pêşeroja erdê şer bikin. Li aliyekê ejderhayên erdê (地の龍, "Chi no Ryū"), heft peyamnêrên ku dixwazin mirovahiyê tune bikin da ku pêşeroja rojgerê ewle bikin hene. Li rexê din ejderhayên esmanî (天 の 龍, ​​Ten no Ryū), heft mohrên ku ji bo parastina mirovan şer dikin hene. Ew texmîn dikin ku mirovahî dê zirara ku dide erdê nas bike û dev ji kiryarên xwe yên hilweşîner ên hawîrdor berde.
Piştî tunebûnek şeş-salî, Kamui-15-salî vedigere Tokyo. Berî ku diya wî di agir de bimire, wê ew şand Tokyo da ku çarenûsa xwe pêk bîne û şûrê pîroz (jap. Shinken) bistîne. Kamui ji mirina dayika xwe û pêşbîniyên wê dilteng dibe û bi rengek nepejirandî jî li hember hevalên xweyên berê Kotori û Fuma tevdigere ji ber ku ew ditirse ku ew zirarê bide wan. Şirovekara xewnan Prenses Hinoto, ku heft morên li dora xwe berhev dike, pê re têkilî datîne û jê re diyar dike ku ew di şerê ji bo erdê de li kêleka ejderên ezman de roleke sereke dilîze. Xwişka Hinoto Kanoe, ku ejdehayên erdê berhev dike, jî hewl dide ku wî bikişîne aliyê xwe.
Kamui, ku tenê li ser ewlehiya Kotori û Fuma fikar e, di destpêkê de biryara ji bo her du koman red dike. Baweriya ku ew di pêşeroja cîhanê de roleke taybetî dilîze, wî ji hevalên xwe re hîn pirtir girtî û negihîştî dike. Ew xwe tacîz û temaşe dike, lê di dawiyê de aliyê ejdehayên esmanî hildibijêre da ku jiyana Kotori û Fuma ku ew pê dizanin bimîne.
Ev biryar şerê ji bo erdê mizgîn dike. Hevalê Kamui-yê Fuma neçar e ku wekî stêrka wî ya cêwî rola berevajî ya Kamui-yê bilîze, ji ber vê yekê ew dibe "Kamui" yê ejdehanên erdê, û kesayetiya wî pir diguhere. Hevalê hezkirî Kamui xwişka xwe Kotori li ber çavên Kamui dikuje. Dûv re ew hemî behreyên xwe bikar tîne da ku mirovahiyê û nemaze Fuma bifilîtîne, da ku wî vegerîne yê ku berê bû.
Di dewama vegotinê de, ji bilî domandina planê, endamên takekesî yên her du fraksiyonan, sedem û paşnavên wan û têkiliyên wan bi hev re têne vegotin. Nîşan carinan li ser dîmenek pir dirêj dimînin û di dirêjahiya vegotinê de di çend panelê de tenê qismek vegotinê vedibêjin. Ev amûra şêwazî dema ku hestên xurt nîşan dide tê bikar anîn, lê şer jî dike. Hêmanên razdar û olî bi bûyerê re têkildar in.
Kesan.
Wateya Kamui Yê ku hêza Xwedê dinimîn e an jî ya ku hêza Xwedê dişopîne ye. Ew bi taybetî bi başbûna Kotori û Fuma re têkildar dibe, ku ew ji zaroktiya xwe pê ve heval e. Ji ber vê yekê ew biryar dide ku bibe ejderhekê esmanî da ku cihê ku ev her du lê dimînin biparêze.
Kekê Kotori û hevalê herî baş ê Kamui wekî zarokek sond xwar ku her dem lênihêrîna Kamui bike. Lêbelê, derdikeve holê ku ew stêrka cêwî ya Kamui ye û bi vî rengî neçar dimîne ku bibe "Kamui" yê koma din piştî hilbijartina Kamui ji bo ejderên esmanî an ejderên erdî. Ev kesayetiya wî pir diguherîne.
Ew hevala zarokatiyê ya Kamui ye û mîna diya xwe, nexweşiya dil jî heye. Wê jêhatî ye ku bi ajal û riwekan re biaxive û di xewnan de pêşerojê pêşbînî bike. Ji ber vê yekê ew fêr dibe ku Kamui vegeriyaye Tokyo, û ji ber vê yekê ew jî pêşbînî dike ku ew ê bi destê ejderê erdê Kamui bimre. Ew dixwaze ku ew tercîh bike ku xwe bimire ji vê yekê ku erda ku Kamui û Fuma lê dijîn were hilweşandin. Di kêliya mirina xwe de, ew pêşbînî dike ku pêşeroj hîn nehatiye biryardan.
Şirovekara xewnê ya kor ejderên esmanî li dora xwe dicivîn e. Lêbelê, du kesayetiyên wê hene, û ya duyemîn jî, ku her ku diçe serdesttir dibe, têkçûn û mirina ejderên esmanî dike.
Xwişka piçûk a Hinoto heye ku xewnan dagir bike. Ew ejderhayên erdê li dora xwe dicivîne. Ew ji xwişka xwe pir hez dike û, bi redkirina dîtina Hinoto ya pêşerojê, dixwaze wê wekî çavek xewnek ji çarenûsa xwe rizgar bike.
Ejderhayên esmanî.
Ejderhayên esmanî (天 の 龍, ​​Ten no Ryū), an Heft Mohr (七 の 封印, Nana no Fūin) dixwazin zirarê bide erdê çi dibe bila bibe, dixwazin mirovahiyê biparêzin. Ew dikarin derdorên qedexekirinê (結 界, kekkai) biafirînin, ku pê re hawîrdora xwe vediguhêzin pîvanek cûda, ku zirara çêkirî bandor li cîhana normal nake. Gava ku kesek nemîne ku ew dixwazin biparêzin ew vê behra xwe winda dike û bi vî rengî statuya xwe wekî ejderhekî esmanî winda dikin.
Ejderhayên erdî.
Ejderhayên erdî (地 の 龍, ​​Chi no Ryū), ku wekî Heft Peyamnêr jî têne zanîn (七 の 御使, Shichi no Mitsukai), wezîfeya wan heye ku mirovahiyê hilweşînin da ku karibin erd ji hilweşîna hawîrdora xwe baş bibe.
Manga li Japonya ji 1992an heya 2002an ji hêla weşanxaneya Kadokawa Shoten ve di beşên cûda yên kovara "Gekkan Asuka" de, ku bi kurtahî di 18 berg de hatin weşandin û di binê çapa "Asuka Comics DX" de hate weşandin.
Lêbelê manga neqediyaye, lê wekî "sekinandin" tête hesibandin, bi tevahî 21 cild ji bo berhema tevahî hatî plan kirin. Di her bergê de nîgariyek heye ku tê de yek an du tîpên X yek ji 22 kartên tarot ên li Major Arcana temsîl dikin. Karta 0, "Qeşmer", jixwe di nav Artbook X - Zero de ye. Pirtûkek hunerî ya din ku tê de kartek tarot tunebe navê wê "Infinity" ye.
Li Amerîkaya Bakur manga ji hêla Viz Media, li Awistralya ji hêla Madman Entertainment ve hate weşandin. Editions Tonkam "X" bi Fransî, Grupo Editorial Vid û Planeta DeAgostini Comics bi spanî weşandin. Panini mangayê li Îtalyayê weşand. Her wiha bi polonî, çînî, portûgalî, koreyî û indonezîyî jî hatiye wergerandin.
Li Almanya, manga ji hêla Carlsen Comics ve ji 2001an ve di 18 berg de tê weşandin.
Anîme.
Sala 1996an, fîlmeke anîmeyê ya 100-hûrdemî li ser manga ji hêla stûdyoya Madhouse ve hate çêkirin. Derhênerê Rintaro bû. Sêwirana karakter ji Nobuteru Yuki tê. Fîlm di 3ê Tebaxa 1996an de li Japonya, û di 2000an de li DYA û Kanada hate weşandin.
Di Tebax 2001 de beşeke OVA hat şopandin, ku ew jî ji hêla stûdyoya Madhouse ve hate çêkirin. Ew rêzeya ku di cotmehê de li pey hat pêşdîtin. Ew ji hêla Yoshiaki Kawajiri ve hatî birêve birin, sêwirana karakterê Yoshinori Kanemori ye û derhênerê hunerî jî Yuji Ikeda bû. Rêzefîlm ji 3ê cotmeha 2001an heya 27ê Adarê, 2002an ji hêla kanala WOWOW ve li Japonya hate weşandin, û dûv re ji hêla Animax ve hate dubare kirin.
Rêzefîlm bi fransî ji hêla France 4 û bi spanî ji hêla Buzz Channel ve hate weşandin. Anîme bi îtalî li ser GXT hate nişandan. Di heman demê de bi îngilîzî û rûsî jî hatiye wergerandin. Rêzefîlm yekemcar ji 24ê Tebaxa 2003an heya 22ê Çileya 2004an ji hêla VIVA ve bi almanî hate weşandin. Piştra ji hêla Animax ve hate weşandin.
Dûblaj.
Wekî din, li Japonya hûn dikarin di fîlm de Kazuhiko Inoue û Toshihiko Seki, di guhertoya TV-yê de Toshiyuki Morikawa, Tomokazu Sugita û Satsuki Yukino bibihîzin.
Muzîka di rêzfîlmê de ji hêla Naoki Satō ve hatî çêkirin. Kredîtên vekirinê "eX Dream" ji Myuji tê, strana ji bo kredîtanan, „Secret Sorrow“,ji hêla Kohei Koizumi ve hate strînandin. Krediyên OVA-yê ji hêla Kōhei Koizumi ve bi STRENGTH ve hatin binav kirin. Ji bo dengbêjiya fîlimê, CLAMP karîbû kei banda dîtbarî ya Japonî X-Japan razî bike ku strana xwe "Forever Love" ji bo kredîtanan peyda bike.Di guhertoya almanîî de, sernavê "Mother Earth" ji hêla Within Temptation de ji bo vebawer û vekirina krediyan tê bikar anîn.
Vîdyoya muzîkî.
Di 21ê Çiriya paşiyê ya 1993an de, SME Records kurtefîlmek bi navê X² (ダ ブ ル エ ッ ク ス, Daburu Ekkusu) bi muzîka koma hêza metal X X derxist. Vîdyo ji hêla Shigeyuki Hayashi ve hate rêve birin.
Çîroka bi deng.
Ji Hezîran heya Kanûn 1996an Victor Entertainment li ser manga di bin sernavê X Character Files (キ ャ ラ タ ー フ フ ァ イ ル, Kyarakutā Fairu) rêze lîstikên radyoyê li ser manga weşand. Rêzefîlma heft beşan ji hêla Nanase Ohkawa ve hatiye nivîsandin derbarê ejdehayên esmanî û erdî yên şexsî de ye.
Lîstîka vîdyoyî.
Bandai ji bo rêzefîlmê du lîstikên vîdyoyî hilberandin. Ya yekem, X: Unmei no Sentaku (X ～ 運 命 の 選 択 ～,), ji bo PlayStation di tebaxa 2002an de hate berdan. Di hezîrana 2002an de, X: Card of Fate, lîstikek ji bo konsola WonderSwan Color şopand.
Shanwei, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.935.469 kesî
Shaoguan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.826.246 kesî
Shenzhen, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 12.528.300 kesî
Sihui, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 542.873 kesî
Taishan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 941.095 kesî
Wuchuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 927.275 kesî
Xingning, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.130.000 kesî
Xinyi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdong de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 913.708 kesî
Yangchun, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 849.504 kesî
Yangjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.421.748 kesî
Yingde, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2020an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 431.000 kesî
Yunfu, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.367.154 kesî
Zhanjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2020an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.981.236 kesî
Zhaoqing, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.918.467 kesî
Zhongshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.142.300 kesî
Zhuhai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.562.530 kesî
Baise, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.826.300 kesî
Atderesî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 121 kes (20 malbat) bûn.
Beihai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.539.300 kesî
Beiliu, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 870.000 kesî
Axbilax, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 177 kes (37 malbat) bûn.
Axdaş, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 675 kes (116 malbat) bûn.
Axkend () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 80 kes (12 malbat) bûn.
Axkend Barûq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 492 kes (95 malbat) bûn.
Bademlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 237 kes (44 malbat) bûn.
Başiçîq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (15 malbat) bûn.
Başbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 168 kes (49 malbat) bûn.
Begtaş () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3.650 kes (770 malbat) bûn.
Biyûkbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Carçlû, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 875 kes (210 malbat) bûn.
Canaxa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 237 kes (66 malbat) bûn.
Cibîglû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 20 kes (4 malbat) bûn.
Ceferawa Mikiryan () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 217 kes (60 malbat) bûn.
Ceferawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 869 kes (203 malbat) bûn.
Ceferawa Çîlek () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 396 kes (85 malbat) bûn.
Cevad Hesarî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1508 kes (283 malbat) bûn.
Çaxirehmed () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 142 kes (40 malbat) bûn.
Çalîximaz () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1431 kes (341 malbat) bûn.
Çilîk Gund () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1604 kes (395 malbat) bûn.
Çoxanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 422 kes (90 malbat) bûn.
Daşaltî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Daştepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1047 kes (263 malbat) bûn.
Dilikdaş () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 335 kes (74 malbat) bûn.
Dewletawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 425 kes (111 malbat) bûn.
Doweçî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 457 kes (77 malbat) bûn.
Dêh Mensûr () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 430 kes (100 malbat) bûn.
Dêh Wêysîaxa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 712 kes (132 malbat) bûn.
Ehmedawa Qaşqagoz () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (11 malbat) bûn.
Erbet Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 188 kes (37 malbat) bûn.
Erbet Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (25 malbat) bûn.
Ermenak Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 568 kes (115 malbat) bûn.
Ermenak Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 515 kes (120 malbat) bûn.
Eminkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Emîrawa Zerîne () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 684 kes (226 malbat) bûn.
Emîrawa Barûq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 50 kes (9 malbat) bûn.
Eskerawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 89 kes (20 malbat) bûn.
Elîbilaxî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 250 kes (50 malbat) bûn.
Elîbeglû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1005 kes (255 malbat) bûn.
Elîyarkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Fisindûz () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2461 kes (617 malbat) bûn.
Fîrûzawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1704 kes (331 malbat) bûn.
Gavmîşgulî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1802 kes (399 malbat) bûn.
Gerdereş () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1644 kes (444 malbat) bûn.
Gerdequl () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 555 kes (109 malbat) bûn.
Gizlan () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 734 kes (155 malbat) bûn.
Gul Silêmanawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3436 kes (790 malbat) bûn.
Gencawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 373 kes (75 malbat) bûn.
Gûzillûy Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gûzillûy Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 71 kes (15 malbat) bûn.
Gûzlî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (11 malbat) bûn.
Goktepe, Xalise () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2548 kes (672 malbat) bûn.
Goktepe, Lah () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (83 malbat) bûn.
Gokcilv () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 756 kes (120 malbat) bûn.
Gûyxerabe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 46 kes (11 malbat) bûn.
Hecîhesen Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 529 kes (120 malbat) bûn.
Hecîbêhzad () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1597 kes (388 malbat) bûn.
Hecîhesen, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1098 kes (250 malbat) bûn.
Hecîhesen, Xalise () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 571 kes (105 malbat) bûn.
Hecîkendî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 444 kes (74 malbat) bûn.
Hasilqobî, Efşar () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hesenawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 662 kes (169 malbat) bûn.
Hesenkendî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 800 kes (184 malbat) bûn.
Hisênawa, Qele () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 223 kes (48 malbat) bûn.
Hesarlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hemîd, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 765 kes (222 malbat) bûn.
Hêyderawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1616 kes (444 malbat) bûn.
Hêyderbaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 329 kes (77 malbat) bûn.
Hêyran, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 317 kes (66 malbat) bûn.
Hobekoxan () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 50 kes (14 malbat) bûn.
Îbrahîmawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 937 kes (203 malbat) bûn.
Îbrahîm Hesarî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 618 kes (138 malbat) bûn.
Îslamawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 851 kes (191 malbat) bûn.
Îslam Tepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 566 kes (158 malbat) bûn.
Îsmaîl Kendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 204 kes (47 malbat) bûn.
Îdêşe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 725 kes (185 malbat) bûn.
Îîşke () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 52 kes (20 malbat) bûn.
Îlanlûtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 333 kes (63 malbat) bûn.
Kanî Ser () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (66 malbat) bûn.
Kurdkendî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 318 kes (61malbat) bûn.
Koxan, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 757 kes (158 malbat) bûn.
Korawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 532 kes (120 malbat) bûn.
Koselerî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 531 kes (125 malbat) bûn.
Koselerî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 469 kes (131 malbat) bûn.
Kazem Al-Saher (12ê îlonê, 1957 -), stranbêj û bestekarê iraqî ye ku hem neteweyên Kanadî û hem jî yên Qatarî heye, [6] Kazem Cebar Îbrahîm al-Saher al-Samerayî [7] [8] [9] al-Musli ye. Tê zanîn ku wî heya nuha, ji xeynî çend stranên ku wî çêkerên din bikar aniye, hemî stranên xwe bi xwe çêkirine. Gelek sernavên wî hene, ya herî girîng "Balyozê Strana Iraqî" û "Qeyserê Strana Erebî" ye, ku ji hêla helbestvanê nemir yê Sûrî Nizar Qabbani ve hate xelat kirin.
Jiyana hûnerî.
Wî dest bi kariyera xweya hunerî kir di 1981 de dema ku wî ji awazên xwe û gotinên helbestvan Youssef Maqsoud stranek bi navê (Ward Al-Ashq) gotin, di 1984 de wî albûma xwe ya yekem bi navê (Dara Zeytûnê), ji gotinên helbestvan (Asaad Al-Ghariri) derxist û paşê bi helbestvan Aziz Al-Rassam re hevkarî kir, paşê bi helbestvanê navdar re Kerîm el-inraqî di pêşgotina rêzefîlmê de (Nadia) di 1987 de bi navê "Shajaha Al-Nas" hate binav kirin, û yekem serfiraziya wî ya hunerî di 1987 de bû di strana "Ez ji behrê derbas bûm" ji gotinên Aziz Al-Rassam. Ji bo Al Bahr, "Ev reng", "Gelek hedîs", û "Min tu hilbijartî, ji ber vê yekê min hilbijêre." Hevkariya wî ya yekem bi helbestvan Nizar Qabbani re bû, û dûv re "Ji min re hezkirinê zêde bike" û "Di Dibistana Evînê de" ku wî kir yek ji baştirîn stranbêjên Ereb. Çêkirina stranên wî heya asta cîhanî. Al-Saher ji stranbêjî û stranbêjiyê têr nebû, lê ew di rêzefîlma "The Traveller" de lîst û lehengê wî bû.Rêzefîlm wekî albûmek wêneyan tê hesibandin ku xebatên Al-Saher pêşkêş dike. Belgefîlm, Welatê Min, di nav fîlimên ku ji bo Xelata Belgefîlma Çêkirî ya Namzetê hatine berbijarkirin de hate hilbijartin, û Kazem El-Saher piştî ku tîmê ew bi taybetî ji bo wê hilbijart, muzîk û strana "Ax Welatê Xwe Serê Xwe Serê Xwe Bikin" ji bo fîlim danîbû. [11] Kazem El-Saher tenê hunermendê Ereb e ku li Hola Keyaniyê li Brîtanya stran gotiye, û ew piştî Madonna duyemîn hunermendê cîhanê ye ku mifta bajarê Sydney stendiye.
Bernamên têde dadwerî kirî.
The voice (Erebî), Beşê yekem 2013.
The voice (Erebî), Beşê dwem 2014.
The voice (Erebî), Beşê Sêyem 2015.
The voice kids(Zarokan_Erebî) Beşê yekem 2016
The voice kids(Zarokan_Erebî)Beşê dwem 2017.
hate bi rûmet kirin.
Ew ji hêla îngilîzîstan, Fransa, Italya, Amerîka, Kanada, Malezya, Cezayîr, Fas, Misir, Tûnis û dilsoziya ji gelê xwe yê îraqî ve hate birûmet kirin.
Wî Oscar ji bo strana Erebî û navê Balyozê Strana Iraqî di 1996 de ji Bexdadê stend.
Di sala 1997-an de li.anoya Neteweyî ji Bexdayê Girtîgeha Afirîneriyê stend.
Wekî ku ji hêla Qral Huseyîn ve hatî emir kirin, wî Medaliya Xwerûyê hate xelat kirin, û Qralîçeya Nûr di sala 2000/2001 de medalya da wî.
Di sala 2000-an de ji Wezareta Çandê ya Tûnisê Madalyaya Xelatê stend.
Wî di 2001-an de li Misrê di dema Heftemîn Festîvala Strana Navneteweyî de Xelata Stranbêjê Baştirîn Ereb û Xelata Fares a Helbest û Strana Erebî stend.
Di 2001, 2004 û 2012-an de li Libnanê stranbêjê herî baş ê Ereb bi Xelata Murex hate xelat kirin.
Kazem El Saher di anketê de Radyoya Brezîlyayê di 2002-an de li Rojhilata Navîn stranbêja herî baş girt.
Kazem di kategoriya Rojhilata Navîn, Afrîkaya Bakur û Iranranê de Xelata Muzîka Cîhanê, û di 2004-an de xelata guhdarvanan stend.
Di sala 2004-an de li Tûnisê cara duyem bi Medalya Xelatê hate xelat kirin, û Serokê berê Zine El Abidine axaftinek rûmetê kir.
Gelek rojname û kovarên Erebî li seranserê cîhana Erebî bi referandûmên ku min birêve bir, wî bi rûmet kirin, û Kazem stranbêjê yekem bû ji bo salên li pey hev.
Kazem El-Saher di gelek mihrîcanên ku li seranserê cîhana Ereb pêk hat de hate xelat kirin.
Rojnameyên herî mezin ên biyanî li Fransa, Italytalya, Amerîka û Malezyayê li ser vê yekê nivîsandine, û gelek radyoyên biyanî li ser vê yekê axivîne.
Di 2005-an de, Al-Saher mifta bajarê kevnare yê kevnar Fez stend, û ew yê duyemîn e ku ev mifte bi dest dixe, ji ber ku hunermendê mezin ê Sûrî Sabah Fakhri berî wî ew stendibû.
Li gorî anketa Tora Medyayî ya Endonezyayê, Al-Saher li Asyayê stranbêjê herî navdar ê Ereb hate hesibandin.
Ew ji alîyê Emîrê Dewleta Qatar ve ji bo vekirina opêreta Kûpaya Kendavê ya 17-an li Doha hate rûmet kirin.
Dilsoziya Komeleya Jinên Ereb ji hêla Xatûn Suzan Mubarak, jina serokwezîrê berê yê Misrê.
Wî xelata Rêxistina Perwerde, Zanist û Çandê ya Neteweyên Yekbûyî (UNESCO) girt.
Wî Xelata Zêrîn a stranbêjê herî baş ê Ereb ji bo sala 2010 stend
Ew di Gulana 2011-an de vegeriya paytexta Iraq-Bexdayê ji bo ku wekî Balyozê Niyeta Qenc ji bo xwedîkirina zarokên cîhanê û zarokên Iraqê, nemaze ji hêla UNICEF ve, di Gulana 2011-an de were tayîn kirin.
Leleklû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1640 kes (388 malbat) bûn.
Ganga () an jî Gangês (;) çemek trans-sînorê Asyayê ye ku di Hindistan û Bangladeşê re derbas dibe. çem ji Glacier Gangotri ya rojavayê çiyayê Hîmalaya li eyaleta Uttarakhand a Hindî derdikeve, û di a Hindîstan û Bangladeş re ber bi başûr û rojhilat ve diherike, di dawiyê de xwe di Kendava Bengalê de vala dike.
ava wî ji bo bi mîlyona mirova dibe ava vaxwarina jiyanê. Ew çemek pîroz e û wekî xwedawenda "Ganga" di Hinduîzm de tê pejirandin. Di dîrokê de girîng e;
Cihên berpirs hojdariyê didin ji ber Pis bûna ava Ganga. Ku pîsbûna ava wî metirsiyê ji bo bi miliyone ji mirova dirust dike û di heman demê de ji bo ajalan jî metirsiyek çêdike.
Kûrs.
Devprayag, pevçûna Alaknanda (rast) û Bhagirathi (çep) hin çem, destpêka Ganges proper.
a> yê Çemê Gangesê li herêma Garhwal a Uttarakhand, Hindistan. Çemên ser û çeman bi peravêjan têne nîşankirin; bilindahiyên çiya, gol û bajaran di qulikan de bi metroyan têne xuyang kirin.
Nexşeyek 1908-an rêça Ganga û şaxên wê nîşan dide.
Ganjê Jêrîn li Lakshmipur, Bangladesh
Cenxi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 903.000 kesî
Chongzuo, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.347.700 kesî
Dongxing, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 130.000 kesî
Fangchenggang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 866.900 kesî
Guigang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.033.100 kesî
Guilin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.747.963 kesî
Guiping, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.837.441 kesî
Hechi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.991.900 kesî
Heshan, bajarekî welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 79.022 kesî
Ben Sombogaart (jdb. 8ê tebaxa 1947 li Amsterdam) derhênerekî fîlm û televîzyona holendî ye.
Sombogaart li Amsterdam di Nederlandse Film en Televisie Academie de xwend. Derhênana wî ya yekem rêzefîlma Allemaal tuig bû! (ji 1982). Ew yekem bi navgîniya televîzyon û fîlmên zarokan ve hate nas kirin, di nav de "Abeltje", "Het Zakmes" û "Mijn Vader woont in Rio".
Fîlma wî The Twins "De Tweeling" (2002), fîlma wî ya yekem ne ji bo temaşevanên zarokan, wî naskirinek navneteweyî anî û bû namzetê Fîlma baştirîniyê.
Fîlma wî ya serketî ya holendî "De Storm" a li ser karesata lehiyê ya 1953, di Festîvala Fîlimê ya Stony Brook a 2010 de Xelata Destkeftina Fîlmê ya Navdar stend. Fîlma wî ya "Bride Flight" di sala 2008ê di sînemayên Hollandayê de jî pir serfiraz bû.
Abeltje, Het Zakmes, "De Tweeling" (derhênerê çêtirîn) û Kruistocht in spijkerbroek (2007) de her yekê di festîvala fîlmê ya Holandî de Golika Zêrîn stendin. "Het Zakmes" Xelata Emmy jî stend.
Hezhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.038.700 kesî
Jingxi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 605.100 kesî
Laibin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.498.236 kesî
Lipu, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 374.169 kesî
Liuzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.758.700 kesî
Pingguo, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 470.800 kesî
Pingxiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 106.400 kesî
Qinzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.041.000 kesî
Wuzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.273.300 kesî
Yulin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.712.300 kesî
Mihemedqulû Qişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 366 kes (77 malbat) bûn.
Miradxanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Gelheya gundê.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, gelhya wî 633 kes (111 malbat) bûn.
Mercanawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 468 kes (101 malbat) bûn.
Merwankendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 332 kes (63 malbat) bûn.
Mescid () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 128 kes (43 malbat) bûn.
Muşîrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 66 kes (7 malbat) bûn.
Mizeferawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.994 kes (340 malbat) bûn.
Melaşehabedîn () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3445 kes (700 malbat) bûn.
Melakendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 536 kes (111 malbat) bûn.
Melhemlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 170 kes (37 malbat) bûn.
Milkawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 910 kes (213 malbat) bûn.
Memedil () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3821 kes (731 malbat) bûn.
Memekendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mensûrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 758 kes (204 malbat) bûn.
Mensûrkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Mîrzanizam () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 36 kes (11 malbat) bûn.
Nadirgulî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 735 kes (111 malbat) bûn.
Nebîkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 41 kes (11 malbat) bûn.
Nixtalû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 127 kes (20 malbat) bûn.
Nesîrkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2696 kes (520 malbat) bûn.
Nizamawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 726 kes (176 malbat) bûn.
Kartikeya herwesa weka Skanda, Kumara, Murugan û Subrahmanya, tê naskirin. ew xwedayê Hindusiya yê şer e. Ew kurê Parvati û Shiva ye, û birayê Ganesha ye, xwedayakî hindusiyaye yê ku çîroka jiyana wî di Hinduîzmê de gelek muhima. Ew li Asyaya Başûr jî dinav xelkê de tê abdat kirin. û ev xwedayê hindusiya li Hindistana Başûr li welatên weka Srî Lanka, Singapûr û Malezyayê wekî Murugan tê naskirin.
Ew bi gelemperî dinav xelkê hindusi de wekî mirovek hertim ciwan tê temsîl kirin, an jî waka hêmayêykê nêzê tawusê ye, Piraniya îkonan wî bi yek serî nîşanî dikin, lê hin deran bi şeş serîya jî efsaneya wî nîşan dide. Ew ji bo wê yekê hat bûn dakû zilm xerabiyên Taraka yê Dêw tune bike, fêrbûna lêgerîna jiyana exlaqî û teolojiya Shaiva Siddhanta hîn dike. Wî gelek şaîr-pîroz, wekî Arunagirinathar îlham girtiye.
Etîmolojî û navdêr.
Kartikeya di nav nivîsarên kevnar û serdema navîn ên çanda Hindistanê de bi gelek navan tê nas kirin. Di nav van de herî gelemperî Murugan, Kumara, Skanda, û Subrahmanya ne.
Navê Skanda ji skanḍr-, ku tê maneya "leaper an êrişkar" wekî di piraniya çîroka de, xweda dixwest ku Skanda ji dayik bibe da ku dêwê bi navê Taraka ji nav bibe, ku bû bexşînek da ku ew tenê ji hêla kurê şîfave ve were kuştin. Wan Parvati şand daku raz Shîva wê bizewicîne. Lêbelê, Shiva di medîtasyonê de winda bû û Parvati ne kişand ser xwe heya ku tîrê ji kevanê Kama, xwedayê evînê, ku wî tavilê şewitand, xist. Piştî gelek salan ji bêbaweriyê, tovê Shiva ew qas xurt bû ku xweda, ji encamê ditirsin, Agni, xwedayê agir dişînin ku lîstika hezkirina Shiva ya bi Parvati re qut bike. Agni tov stend û ew avêt Ganga, ku Skanda lê çêbû.
Kartikeya tê wateya "ya Krittikas". Ev destan jî bi bûyîna wî ve girêdayî ye. Piştî ku ew li qiraxa Çemê Ganga xuya dibe, ew ji hêla şeş ji heft stêrkên herî geş di ezmana şevê de bi navê "Krittikas" di nivîsarên Hîndû de (ku di nivîsarên Grekî de Pleiades tê gotin) de kom dibe. Van şeş dayîkan hemî dixwazin wî û pitika Kartikeya şîrmij bikin. Kartikeya nîqaşê bi mezinbûna pênc serî zêdetir dike ku bi tevahî şeş serî hene da ku ew li her şeş dayikan binihêre, û bila her yekê yek hemşîre bike. sixeş Krittikas Śiva, Sambhūti, Prīti, Sannati, Anasūya û Kṣamā ne.
Norûzlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 724 kes (136 malbat) bûn.
Ortadirq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 111 kes (20 malbat) bûn.
Olamçî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 297 kes (55 malbat) bûn.
Peteklû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (12 malbat) bûn.
Qaryaxdî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1922 kes (451 malbat) bûn.
Qibaxkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 683 kes (122 malbat) bûn.
Qipçax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3669 kes (1068 malbat) bûn.
Qudretkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 177 kes (39 malbat) bûn.
Qirqçî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 133 kes (20 malbat) bûn.
Qirmizxelîfey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 575 kes (129 malbat) bûn.
Qirmizxelîfey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 594 kes (152 malbat) bûn.
Qirmizîbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 182 kes (35 malbat) bûn.
Qerepapax, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 334 kes (122 malbat) bûn.
Qereboxaz () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 33 kes (11 malbat) bûn.
Qeretepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 947 kes (177 malbat) bûn.
Qeresiqal () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 737 kes (152 malbat) bûn.
Qereqzlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 707 kes (177 malbat) bûn.
Qizqele () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 525 kes (113 malbat) bûn.
Qişlaqî Tilxab () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 301 kes (55 malbat) bûn.
Qişlaqî Hecîhesen () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (18 malbat) bûn.
Qişlaqî Zêynalkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 109 kes (27 malbat) bûn.
Qişlaqî Norûzlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 418 kes (98 malbat) bûn.
Qetar () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 818 kes (188 malbat) bûn.
Qetardaş () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 84 kes (20 malbat) bûn.
Qolhesen () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 660 kes (150 malbat) bûn.
Qelemezin () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 289 kes (66 malbat) bûn.
Qimîşlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 82 kes (18 malbat) bûn.
Qûçkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qorîderiq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 178 kes (35 malbat) bûn.
Ali Sunal (jdb. 22ê îlona 1977, Stenbol), lîstikvanê tirk ê şano, sînema û rêzefîlmên TV ye. Ew kurê Kemal Sunal e. Ew bi rolên xwe di "Mahmut" de di fîlma Propaganda de, ku li wir bi bavê xwe re dilîst, û "Mustafa" di rêzefîlma "En Son Babalar Duyar" de tê nas kirin.
Hunermendê ku li Zanîngeha Yeditepeyê Rêveberiya Karsaziyê xwend, di komên wekî Sadri Alışık Kültür Merkezi Tiyatrosu û Dormen Tiyatrosu de xebitî. Wî di fîlm û rêzefîlmên TV de lîst. Sala 1999an ji Zanîngeha Stenbolê, Beşa Birêvebiriya Karsaziyê mezûn bû. Ew hîn jî di nav bedena Şanoya Stenbolê de dixebite. Di tîrmeha 2011 de, lîstikvan bi Gökçe Bahadır re zewicî. Di 23ê sibata 2012an de coteyar di yek rûniştinê de hate veqetandin. Di sala 2018an de, wî parêzer Nazlı Kurbanzade zewicand.
Ole Brandt mamoste û nivîskar û helbestvanekî grînlendî bû ku di 22ê çiriya pêşîn a 1918an de li herêma Iganniarfik, nêzîkî Aasiaatê (bi danîmarkî: "Egedesminde") hatiye dinyayê. Ew çar salan endamê birêvebirina herêmî ya Grînlendayê (bi danîmarkî: "Grønlands Landsråd") bû.
Ole Brandt di 24ê hezîrana 1981ê de çû ber dilovaniya Xwedê.
Google Crowdsource, platformek e ku ji hêla Google ve hatî pêşve xistin ku algorîtmayên zîrekiya çêkirî ya hilberên xwe bi alîkariya bikarhênerên dilxwaz baştir bike.
Crowdsource ji bo Android û ji bo guhertoya tevnê di 29-ê Tebaxa 2016-an de hate dest pê kirin. Di vê projeyê de cûrbecûr peywirên kurt hene ku bikarhêner dikarin biqedînin da ku fonksiyonên cûrbecûr ên Google-ê baştir bikin. Erkên wekî naskirina tiştan di wêneyan de, nirxandina hestiyariya hin şîroveyan, û pejirandina wergerandinan tê de hene. Bi qedandina van karan re, bikarhêner daneyan radestî Google dikin da ku karûbarên wekî Google Maps, Google Translate, û Android baştir bikin. Dema ku bikarhêner karên xwe temam dikin, ew pesnên wekî serjimêrî, pêbawerî û sertîfîkayên ku pêşveçûna wan dişopînin distînin.
Crowdsource cûrbecûr peywiran digire nav xwe. Her peywir ji Google re agahdariya cûda peyda dike ku di perwerdehiya algorîtmaya fêrbûna makîneyê de tê bikar anîn. Di salixdana sepanê ya li ser Google Play de, Google van karan wekî "Mîkrotasks" bi nav dike ku divê ji 5-10 çirkeyan zêdetir neyê girtin.
Platform bi zimanên jêrîn peyda dibe: Afrikaans, Albanî, Almanî, Amárico, Erebî, Ermenî, Assamese, Azerî, Bahasa (Endonezya), Bahasa (Malay), Bengalî, Belarûsî, Burma, Bosnian, Bulgar, Canarés, Cantones, Catalan, Cebuano, Czech, Cherokee, Chichewa, Chinese (Hêsan), Chinese (Traditional), Cingalés, Koreyî, Korsîkan, Kroatî, Haitian Creole, Danish, Dzongkha, Slovakî, Slovenya, Spanî, Esperanto, Estonî, Baskî, Fînî, Fransî, Fransî, Fransî, Gurcî, Grek, Gujaratî, Hausa, Hawaî, Îbranî, Hindî, Hmong, Macarca, Igbo, Endonezyayî, Ingilîzî, Îrlandî, Îzlandî, Îtalî, Japonî, Javanese, Khmer, Kazak, Kinyarwanda, Kirgiz, Kurdî, Kurdî, Kurdî Soranî, Laotianî, Latînî, Letonî, Lîtvanî, Luxembourg, Macedonian, Malayalam, Malay, Malagasy, Maltese, Maltese, Marati, Mongolian, Dutch, Nepalî, Norwêcî, Oriya, Paştûn, Farsî, Polonî, Portekîz, Panjabi, Romanche, Romen, Rus, Samoan, Sirbanî (Alfabeya Kirîlî), Serrano, Sesoto, Şona, Sicilian, Sindhi, Sudan, Sudan, Sudan, Tajik, tamazight, Tagalog (Filipin), Tay, Tamil, Tatar, Telugu, Tîbet, Tirk, Turkmen, Ukrayna, Ûygûr, Urdu, Ozbek, Viyetnamî, Wolof, Xhosa, Yîdîş, Yoruba û Zûlû.
Resûlawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 484 kes (114 malbat) bûn.
Satilmîşî Topxane () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 267 kes (70 malbat) bûn.
Satilmîşî Mihemedawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 265 kes (56 malbat) bûn.
Satilmîşî Mihemedlû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1853 kes (444 malbat) bûn.
Sayincîq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 114 kes (20 malbat) bûn.
Sebzî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 472 kes (101 malbat) bûn.
Serçinar, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1825 kes (439 malbat) bûn.
Sogulîtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 3169 kes (790 malbat) bûn.
Sîstek Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 234 kes (49 malbat) bûn.
Anton Wilhelm Amo an Anthony William Amo (rojbûn 1703, li Aximê ku dikeve welatê Gana yê îro - mirin 1759), fîlozofekî afrîkî bû. Ew bi eslê xwe ji welatê Gana bû. Amo dibe profesor piştî xwendina xwe ya li Almanyayê. Amo yekem kesê afrîkî bû yê ku beşdarî li zanîngeheka ewropî kirî.
Anton Wilhelm Amo mirovekî nzema ji gelê akan bû.
Şebanlû, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2064 kes (444 malbat) bûn.
Şikurkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 425 kes (98 malbat) bûn.
Şorce Barûq () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 140 kes (27 malbat) bûn.
Şorce Kurd () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 241 kes (83 malbat) bûn.
Şehrekûçtepe Kurd () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 287 kes (71 malbat) bûn.
Pablo Neruda helbestvanek Şîlîyî ye.
Di 12 Tîrmeha 1904'da ji diya xwe dibe. Navê wî Neftalí Ricardo Reyes Basoalto ye. Ji ber ku gelek helbestvanê Çekî Jan Neruda hez dike navê xwe dike Pablo Neruda.
Sala 1924 da bi helbestên xwe tev li pêşbirka wêjeya dibe bi vî serkevtinê mafê bûrs girtinê bi dest dixe û di Santiago'da dest bi xwendina wêjeya Frênsî dike. Piştî qedandina perwerdê wek rojnamevan dest bi xebate dike.
Demek dirêj wek dîplomat li başûrê Asyayê û meksêka yê da dijî.
Di sala 1949 da Partiya Kominîst a Şîlî yê dibe senato, Ji ber ku serokê demê Gonzalez Videla rexne dike xayîn tê îlankirin, ew jî Şîlîye direve îdî mîna koçerek li Arjantîn ê, Çîn ê, Yekîtiya Rusya û li gelek welatên ewrupaye digere.
Di sala 1952 ya da dîsa vedigere welatê xwe.
Di 11 Îlon 1973 Pinochet bi darbeyek leşkerî tê ser text û mala wî dide talankirin û pirtûkên wî dişewîtîne.
Nerûda 23 Îlon 1973 terê ser dilovaniya xwe.
Çend helbestên Nerûda.
Gelim ez, ku bi tilîkan nayê hejmartin
Hêzek pîrûpak heye di dengê min da
Bo bejn girtina di tariyê de
Mirî, egît, sî û cemed, çi he be
û gel, di bin axê da çalkirî
Bi destê xwe yî sor û delal
Em gel in, ji nû ve ji dayîk dibin bi mirinan
Şevê gişî ez bi te re raketim
Kûvî û evînok bû tu di guhertina nav bijokiyê û xewê de,
di guhertina nav agir û avê de.
Belkû xewnên me dereng, gelekî dereng
li bilindî wek şaxan, ji ba bi xwe dihatin leqandin
li kûrbûnê wek qurmên sor, digîhan hev.
bê ko ez hayê xwe ji te bînim
- nan, mey, evîn ű hêrs -
yê ko li bendî danên jiyana min i.
dema ko erda reş xwe bi
zendê min bi newqa te girt.
Ez bi te re raketim, û
- nûh ji xewnê filitî -,
ya ko li vêderé peşkên pêlanên xwe bi me werdiki
Şibloya Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1533 kes (398 malbat) bûn.
Şibloya Xwareû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1494 kes (333 malbat) bûn.
Şirînaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 395 kes (86 malbat) bûn.
Şînawa, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 478 kes (102 malbat) bûn.
Tezekend, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 571 kes (132 malbat) bûn.
Tezekendî Axbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tezekendî Hecîhesen () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 99 kes (20 malbat) bûn.
Tezekendî Hasilqobî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (36 malbat) bûn.
Tezekendî Liliklû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 495 kes (114 malbat) bûn.
Tepereş, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 644 kes (151 malbat) bûn.
Kawîs Axa dengbêjê bi nav û deng bû. Bi navê xwe ê rastî Kawês Axa Ehmed Cemîl Kanebî yê Herkî ye. di sala 1889an de li zozana Carcelî a êla Herkiyan ji dayika xwe dibe. Navê bavê wî Ehmed Cemile Herkî ye û ji binemala Malebî a êla Herkiyan e. Navê dayika wî jî Leyla ye. Êla wan zivistanan ji zozanan dadiketin, deştên Bakurê Rojhelaya Hewlêrê û li gundê (Herşem nîştecîh dibûn.şivanê Ahmed Xan agha Herki buye,Wê dema Kawîs Axa 10 salî bû, bavê wî koça dawiyê kir. Wê demê birayekî wî ê piçûktir hebû. Navê wî jî Kino bû. Kawîs Axa, mirovekî tat bû. Lê wê wexta stran digot, tatbûna wî qet diyar nedibû. Tatbûna wî ji dayikbûna wî ve nebû. Li gor gotina wî, di ciwaniya xwe de zivistanê bi hespê diçe aşî û di rê de ji hespê ketiye û di nav berfê de bi seatan maye û ji vê bûyerê şûnda jî tat bûye.
Deştên kesk, çiyayên bilind û bi mij û moran, dîmenên sûlav û rûbar û kanîyan, dengê şalîl û bilbil û kewan, Siriştê bedew ê Kurdistanê bi giştî gelek bandor li hest û rewanê Kawîs Axa kirî ye, ev yek di dengbêjîyên wî de aşkira ye.
Li rêkefta 13 gulan a sala 1916'an, ji egera cenga cîhanî a yekem û dagîrkirina Rewandizê
ji bal Ingilîzan ve, gelek xelk derbider dibe û berê xwe dide Şeqlaweyê û li wê derê dimîn e. Kawîs Axa jî bi malbata Hecî Nevroz re, berê xwe dide Şeqlaweyê û li wê derê nîştecî dibe. Piştre Hecî Nevroz bi firmana Osmanîyan dibe birêveberê nahyeya Şeqlaweyê, ew jî Kawîs Axa dike firmanber li ser fêqî, dexlûdan û berûbomê Osmanîyan ko ji xelkê Şeqlaweyê xirve dikir.
Her li Şeqlaweyê Amîneya Mihemed Şerîf mare dike û pêre dizewce. Piştre çar zarûyên wan çêdibin bi navên Ehmed, Mihemed, Evdila û Cemîl.
Carekê Kawîs Axa bi Ehmed Îsmaîl Beg re berê xwe dide Pîrmamê da serî li xizm û kesûkarên xwe bide, lê di rê de hest bi êş û nexweşîyê dike, loma ji Ehmed Îsmaîl Beg dixwaz e ko veger in, piştre vedigerin Şeqlaweyê lê tendiristîya wî hêj xerabtir dibe. Piştî demeke kêm li naverasta meha Şibata sala 1936'an di rojeke çarşenbî de canê xwe ji dest dide, pişte li goristana Hirşim dihê veşart in.
Ev hinek ji lawjeyên Kawîs Axa ne; Şêx Mehmûd, Îsmaîl Axa, Şorrişa Duyem a Barzan, Mîr Binco, Bavê Evdilkerîm û Nayîf, Gelyê Kaşxanê, Şerê Tirk û Yewnan, Babê Silê, Xalidê Rizko, Evdilmecîd, Se'dûnê Niho, Avdelê Îsa, Hisnî Walikî, Mîro, Lolo Siwaro û Elî Sed Car Li Min Elî.
Ev jî hinek ji miqamên eşq û evînî ên Kawîs Axa ne; Yayo, De Herê, Erebî, Dilber, Lawiko, Yar Kundo, Dotmam, Bêrîvanê, Delal, Te Zanî, Zalimê, Yarê, Bîlmez, Gewrê, Esmer, Sewdalî, Mêvano, Segvano, Lawikê Simûqî, Genc Xelîl.
Niha li Şeqlaweyê dibistanek bi navê Kawîs Axa hatîye kirin ye û peykerek wî jî li navenda bajar hatîye danîn.
Tepesarmî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 202 kes (34 malbat) bûn.
Tekaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 386 kes (89 malbat) bûn.
Tilxab () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 452 kes (102 malbat) bûn.
Tûpaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 23 kes (5 malbat) bûn.
Ûçtepey Qele () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1084 kes (349 malbat) bûn.
Ûçtepey Kurd () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1433 kes (367 malbat) bûn.
Ûzinobe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1100 kes (222 malbat) bûn.
Vlîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 879 kes (200 malbat) bûn.
Xankendî, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 519 kes (130 malbat) bûn.
Xezîney Enbarnû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 930 kes (226 malbat) bûn.
Xezîney Enbarkewne () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 493 kes (91 malbat) bûn.
Xeyêrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1049 kes (216 malbat) bûn.
Yarcanî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 318 kes (90 malbat) bûn.
Yarcanî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 717 kes (174 malbat) bûn.
Yarcanî Xalise () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 941 kes (252 malbat) bûn.
Yastîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 259 kes (73 malbat) bûn.
Yeqînelîtepe () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1964 kes (467 malbat) bûn.
Yaklû () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 154 kes (36 malbat) bûn.
Yêlîbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 30 kes (7 malbat) bûn.
Yênikce () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 179 kes (43 malbat) bûn.
Yênkîkend, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 248 kes (46 malbat) bûn.
Zarencî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 308 kes (88 malbat) bûn.
Zaxe, Miyanduaw () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 254 kes (55 malbat) bûn.
Zencîrawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 587 kes (145 malbat) bûn.
Zengîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 56 kes (10 malbat) bûn.
Zêynalkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Miyanduawê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 972 kes (244 malbat) bûn.
Anshun, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.297.339 kesî
Bijie, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.536.370 kesî
Chishui, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 237.029 kesî
Duyun, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 493.574 kesî
Fuquan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 283.943 kesî
Kaili, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 478.642 kesî
Liupanshui, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.851.180 kesî
Îbrahîm Xelîl (bi tîpguhêziya latînî ji alfabeya erebî: "Ibrahim Khalil", z. 5ê gulana 2000, Hesîçe, Sûrî) strannivîs û stranbêjekî kurd e.
Îbrahîm Xelîl di 5ê gulana 2000î de li Hesîçe li Rojavayê kurdistanê di malbateke muzîkjenan de ji dayik bûye. Wî di 9 saliya xwe de gavên xwe yên muzîkê yên herî pêşî avêtin. Di 11 saliya xwe de li Dibistaneke muzîkî ya li Hesîçeyê"[Kîjan?]" dest bi xwendina muzîkê dike.
Îbrahîm ji sala 2012an û pê de li Almanyayê dijî. Wî li wir Dibistana Ewropî ya Clemens-Brentano xwendiye.
Albûm.
Îbrahîm Xelîl di sala 2012an de yekemîn vîdyoya xwe ya muzîkê bi navê "Beje beje" derxist. Dûv re herdû stranên "Heyo" û "Bivinm" derxistin. Wî ji stranbêjên weke Jangir Broyan û Arthur Safoyan re jî stran nivîsandine.
Şêwazeyên wî ya muzîkê cûrbicûr in, ku tê de balladên pop û her weha muzîka gelêrî ya kevneşopa êzdiyan jî dibêje.
Aştîbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (20 malbat) bûn.
Axacarî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 494 kes (98 malbat) bûn.
Axtepe, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 841 kes (182 malbat) bûn.
Axçemecêd () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1.020 kes (120 malbat) bûn.
Alîçîn () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 232 kes (50 malbat) bûn.
Bax Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 250 kes (59 malbat) bûn.
Bax Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 165 kes (28 malbat) bûn.
Baxçemêşe () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 262 kes (50 malbat) bûn.
Baxlûçe () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 101 kes (22 malbat) bûn.
Bayramqelesî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 20 kes (6 malbat) bûn.
Berde Neqşîne () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 117 kes (17 malbat) bûn.
Boxlemîş () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 10 kes (3 malbat) bûn.
Bîbîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 277 kes (46 malbat) bûn.
Bêyktolî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 222 kes (39 malbat) bûn.
Coşatûy Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Coşatûy Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 230 kes (50 malbat) bûn.
Çipo () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 57 kes (17 malbat) bûn.
Çiraxebdal () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 28 kes (6 malbat) bûn.
Çimpan () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Çiploce () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 654 kes (150 malbat) bûn.
Çiçiklû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 411 kes (100 malbat) bûn.
Panzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.180.000 kesî
Qingzhen, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 467.438 kesî
Harvey James Alter (jdb.12ê Îlona 1935ê-) vîrûsnas û lêvekolekê pizişkîyê yê Amerîayî ye ko li sala 2020ê Xelata Nobelî ya bijîşkiyê ji bo lêkolînên xwe yên li ser keşfkirina vîrûsa Hepatît C vîrûsê wergirt. Wê ew xelat bi hevbeşî digel du zanistvanên dî (Michael Houghton û Charles Rice) yên ko her li ser vedîtina wê vîrûsê xebitîbûn wergirt.
Alter wekî kurê tenê yê koçberên Cihû yên nifşê duyemîn ji dayik bû. Wî di sala 1956an de ji Zanîngeha Rochesterê bawernameya bekaloryosê û M.D. wekî qedandina xwendinên bijîşkî wergirt.Piştî ku li Nexweşxaneya Strong Memorial a li Rochester, New York wek niştecîh kar kir, Alter di 1961 de wekî alîkarê lêkolînê beşdarî Enstîtûyên Tenduristî yên Neteweyî (NIH) li Bethesda, Maryland bû.
Renhuai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 546.241 kesî
Tongren, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.093.204 kesî
Michael Houghton (Rojbûn: 1949 li Birtaniya) vîrûs nasekê Brîtanî -Kanadî ye. wî digel hevkarên xwe li sala 1989 de vîrûsa bi navê Hepatît C vîrûs vedîtin, anko keşf kirin. Herwesa ew li sala 2020ê de, bi hevparî digel kesên weka Harvey Alter û Charles Rice karîn Xelata Nobelî ya pizişkiyê werbigrin.
Ew niha Profesor e li ser vîrûs nasîyê li Zanîngeha Albertayê.
Jîyanname.
Ew li sala 1949ê li Brîtanya hatiya dinyayê ye.
Charles Moen Rice III (jdb: 25ê Tebaxa 1952ê) ew vîrûsnasekê Amerîkayî ye. Û ji ber lêkolînên xwe yên li ser vîrûsa bi navê Hepatît C karî bi hevparî digel her yek ji Harvey Alter û Michael Houghton Xelata Nobel ya pizişkîyê wergir in. Ew li Zanîngeha Rockefellerê li New Yorkê profesore di biwarê vîrûsnasiyê de.
Ew li Sakrametoyê li Kalîforniyayê hat dinyayê.
Xingren, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 417.829 kesî
Xingyi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 784.032 kesî
Zunyi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guizhouyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.127.009 kesî
Danzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 932.362 kesî
Bajarê Hewlerê yek ji bajarên herî kevnar û kevnar ên cîhanê ye, û yek ji bajarên herî kevnare ye ku zêdeyî 7 hezar şêniyên wê lê dimînin.Jiyan li wî sal bi roj berdewam dike. Hewlêr bajarê herî kevnare ye ku li cîhanê bi domdarî tê de dijî. Navê wî di tomarên dîrokî de, ku navê herî kevnar ê bajêr di sala 2300 Berî Zayînê de hate behs kirin, û ew bi nivîskî bi kevneşopî vedigere Gutîtan(Kalkên kurdan), ku ji hêla key (Aridobzer) ve di forma (Orbelium) de hate behs kirin, û her weha navê wî wekî bajarek tijî jiyan û wekî yek ji taybetmendiyên Sumer di nivîsên keyê Sumer de hate behs kirin (Shulky) ji xanedana sêyemîn a Ur-ê di dora B.Z 2000-an de, û navê Arbil ji hêla Sumeriyan ve bi heman formûla Kutî ango (Orbelum) hate bilêv kirin. Sumerî mirovên yekem in ku li herêma Mezopotamya xuya bûne û bingeha şaristaniya Mezopotamyayê wekî şaristaniya mirovahiyê ya herî kevn danîne, û zanyar heya nuha li ser ramanek li ser koka wan bi teqezî û diyarker rûneniştine. Bi hezaran cihên arkeolojîk li parêzgeha Hewlêrê hene bi rengek ku dikare wekî embarek kevnar û şaristaniyê were hesibandin, ku ev şahidiya dîroka şaristaniya kevnar a bajêr e.
Dibe ku famousikefta Shander a navdar delîlên diyarker ên jiyana kevnar û bajarvaniyê li ser vê axê peyda dike û şahidek mezin e ji dîroka kevnar a herêma Hewlêrê re, ev şikeft li bakurê rojhilatê parêzgehê ye, û mirov sed hezar sal berê lê bicîh bû, û dibe ku pir zûtir be, û arkeologan dît Skeletên di şikeftê de yên ku bi dehan sedsal berê hene, yek ji van îskeletên ku 45 hezar sal berê vedigere û li Mûzexaneya iraqî ya li Bexdayê tê parastin.
Di nîvê duyemîn ê hezarsaliya sêyemîn a berî zayînê de, Akadiyan navê Hewlêrê bi teşeya (Urbil) bilêv kir. Derbarê Asûriyan de ji nîvê hezarsala sêyemîn heya nîveka hezarsala yekem berî zayînê, wan ew wekî (Arba-Iilo) bi nav kirin, wate çar îlahî, ji ber ku ew bajarê xweda htştar bû.
Di serdema împaratoriyên Rojhilat de, navê Arbil di nivîsarên ingsranî yên kevnare de bi rengê (Arbera) hate bilêv kirin. Grekan navê wî bi çend forman nivîsandiye, tê de (Hewlêr, Arbilas, Arbilis) û navê bajêr di pirtûkên dîroknas û welatîyên Misilman de bi rengê Arbil û Arbil (Greenland) hatîye. Qiraxên Erbîlê bû şahidê yek ji girîngtirîn şerên dîrokî (oferê Arbela an Kokmila) di navbera Îkenderê Mezin û Dara Achaemeni di sedsala çaremîn berî zayînê de. Kurd ji paytexta xwe (Hawler) re dibêjin Julir (mebest Perestgeha Rojê ye), û ji bo cûdahiya di navbera bêjeyên (Hewlêr) û (Hawler) de gelek ravekirin hene.
Bajarê Arbil û deşta dorhêlê her gav bûye perçeyek girîng ê dewletên ku ji hêla gelên Zacchid ên Khurians, Mitanni, Kutians, Kassites, Urartu, Medians û yên din ve hatine damezrandin. Her weha perçeyek heyatî ya împaratoriyan ku li rojhilat, rojava an başûrê herêmê hatine damezirandin, û bi vî awayî Hewlêr ji zêdeyî pêncî sedsalan bajarek têr û tijî bû. Carinan ew fireh dibe û ji qesrê dûr dikeve û di bajarvanî, bazirganî, statûya olî, siyasî û rêveberiyê de pir e, û carinan paşde dikişe û dikeve nav tixûbên kelehê, ku girêk bû ku bajar ji tunekirinê diparast û winda dibû tevî ceribandinên demê.
Li Hewlêrê gelek alim, dîroknas û oldarên ku di karûbarên ol û riaerîatê de, helbestvan, hunermendên mezin, dewletparêz û siyasetmedar jêhatî ne, çêbûne û di nav kesayetiyên herî navdar ên ku girêdayî Hewlêrê de kesayetiyê îslamî yê navdar û rêberê efsanewî Salah al-Din al-Eyyubi (1137-1193 mîladî) ye, ku bav û kalên wî girêdayî gundê Duwin, bakurê Hewlêrê ne. Di dawiya serdema Osmanî de, Hewlêr beşek ji dewleta Shahehrazor bû, ku Kerkûk navendek wê bû, dûv re ew bû beşek ji parêzgeha Mûsilê. Sala 1923-an, Hewlêr bû parêzgehek (lîwayek) Iraqiraqî di bin destê Brîtanya de, û dûv re (Ahmed Othman) di heman salê de wek parêzgarê yekem (mutasarrif) ji bo Hewlêrê hate destnîşankirin.Hewlêr ji 1974-an ve paytexta Herêma Xweser a Kurdistanê û ji 1992-an ve jî paytexta Herêma Kurdistana Iraqê ye.
Hewlêr di dîrokê de.
Serdema Kevirê Navîn (1200-9000 Berî Zayînî) rê li ber derketina gundên çandiniyê di Serdema Neolîtîkê de li bajarê Hewlêrê vekir.
Dongfang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 408.309 kesî
Qionghai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 483.217 kesî
Sansha, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2013an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.443 kesî
Sanya, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 685.408 kesî
Otomobîl'", wesayîta bî teker û motore kû ji bo veguhastina rêwî û bargiraniyê hatîye çêkirin. Otomobîl, wesayîtek e ku bê hêza heywanan, bi motor dixebite û barên ser xwe ji cîhekî dibe cîhekî din.
Bi gelemperî, otomobîl bi motorên şewitandina navxweyî û bi çar lastîk dixebitin. Lêbelê, ji 2001an virda, otomobîlên xwedan motorên hîbrîd ji derketine û têne firotin. Gelek welatan, nemaze Dewletên Yekbûyî, bacên xwe ji bo motorên hîbrîd ên bi elektrîkê dixebitin kêm kirine li otopark û îstesyonên petrolê amûrên şarzkirinê bi cîh kirine.
Otomobîlên ku dikarin li ser 3 tekeran bigerin jî hatin çêkirin lê di nav gelda pir belav nebû.
Peyva Otomobîl.
Peyva "otomobîl" ji peyva fransî "automobile" ketiye zimanê Kurdî û gelek zimanên din. "Automobil" bi berhevkirina bêjeyên zimanê Grekî "αὐτός: autós" (xwe) û "mobilis" (gerîn) a zîmanê Latînî çêbûye.
Kronolojiya otomobîlan.
1670an - Yekem wesayîta xweser dibe ku wesayîta piçûk a hilmê be ku ji hêla mîsyoner Ferdinand Verbiest ve li Beijing di navbera 1679 û 1681an de wekî pêlîstokek ji bo împeratorê Çînê hatîye çêkirine.
1680 - Yekem motora şewata navxweyî ya ku dikare bixebite, ji hêla Christiaan Huygens (ku ji Holenda bu) ve di sala 1680an de hate çêkirin. Barûd, di sîlîndîrek girtî de di teqîya û dibû sedem ku piston hereket bikin.
1698 - Brîtanî Thomas Savery yekem motora hilmê çêkir.
1769 - Brîtanî James Watt motora hilmê ya ku demekî dirêj dikare bixebite, çêkir.
1769 - Fardier, yekem wesayîta ku bi serê xwe hereket dike ji hêla endezyarê Fransî Nicolas Joseph Cugnot (1725-1804) ve hate çêkirin.
1787 - Oliver Evans li Amerîkayê otomobîlek ku dikare rêwiyan bibe, çêkir.
1801 - Richard Trevithick li Îngilistanê otomobîlek hilmê çêkir.
1824 - Prensîbên bingehîn ên motorên şewata navxweyî, nemaze motorên mazotê, ji hêla endezyarekî Fransî Sadi Carnot ve hate destnîşankirin.
1830 - Otobusên rêwiyan ên bi hilmê dixebitin, dikarin bi leza 15-20 km/h herin û 14 rêwîyan hilgirin hatin çêkirin.
1860 - Parlamena Brîtanya zagonek derxist ku du ajokarên hemî otomobîlan hebe û bi roj alake sor û bi şev jî fenereke sor li pêşîya otomobîla hebe. Vê zagonê leza pêşkeftina motora hinekî rawestand. Ev zagon di 1896an de hate rakirin.
1860 - Yekem motora ku bi gaza hewayê tê dixebite, ji hêla endezyarê Belçîkî Jean Joseph Etienne Lenoir (1822-1901) ve hate çêkirin.
1862 - Endezyarê Frensî Alphonse Eugène Beau de Rochas (1815-1893) prensîbên motora 4-derbeyê danî.
1867 - Endezyarên Elmanî Nicolaus August Otto (1832-1891) û Eugen Langen (1833-1895) li ser prensîbên Alphonse Eugène Beau de Rochas motorek 4-derbeyê çêkirin.
1876 ​​- Nicolaus August Otto motora gazê ya çar-derbeyê ya yekem çêkir.
1877 - Nicolaus August Otto patenta motorê li Amerîkayê hilda.
1878 - Endezyarê Brîtanî Dugal Clerk yekem motora ku li ser bingeha 2-derbeyê dixebite, çêkir.
1880 - George Brayton li Amerîkayê motorên bi benzîn dixebite, çêkir.
1885 - Yekem otomobîla ku bi motora şewata navxweyî ya bi benzîn dixebite ji hêla endezyarê Elman Karl Benz ve hate çêkirin
1889 - Endezyarê Viyanî Siegfried Marcus (1831-1898) bi motora ku bî xwe çekirîye, li kolanan gerîya. Ji ber ku gel panîk bû, ewî çend qeza kirin. Ji ber 17 tawanan hate dadgehkirin û Marcus dest ji tiştên nû çekirinê berda.
1890 - Herbert Akroyd Stuart motorek nûjentir çêkir.
1890 - Endezyarê Almanî Capitaine, motorek mîna motora Akroyd çêkir û patent kir. Van motoran, bingeha motora nîv mazot (serê germ) danîne.
1890 - Piraniya otomobîlên yekem nikarîbun berjor herin. Otomobîla Benz Victoria, ku di 1893 de hate çêkirin dikarî bû berjor here.
1892-1897 - Rudolf Diesel, yek ji endezyarên Dibistana Teknîkî ya Bilind a Munhenê, motora mazotê çêkir û pêş xist.
1893 - Yekem otomobîla serketî ya Amerîkî "Duryea" ji hêla J. Frank û Charles Edgar Duryea ve hate çêkirin.
1894 - Yekem pêşbaziya otomobîlê ya fermî hate lidarxistin. Parîs-Rouen, 22ê Tîrmeh.
1898 - Klûba Otomobîlan a Fransî (AFC) pêşangeha yekem a otomobîlan li baxçeyên Les Tuileries li Parîsê saz kir.
1902 - Di 27 saliya xwe de, Ferdinand Porsche wesayîta yekem a ku dikare hem benzîn hem jî bi elektrîkê ve here, çêkir.
1903 - Gustave Liebau-yê fransî yekem kemberek ewletîyê çêkir û patent kir.
1904 - Federasyona Otomobîlan a Navneteweyî, ku bi kurtasî wekî FIA tê zanîn, hate damezrandin.
1905 - Endezyarê Swêdî Alfred Büchi motorên 4-derbeyî pêşta bir.
1905 - Yekem pergala 4WS û 4WD li traktora marqeya Latil hate bikar anîn.
1905 - Yekem car wesayîta ku bi tampone Simms-Welback, li tesîsê "Simms Manufacturing Co." hate çêkirin.
1908 - Amerîkî Henry Ford modela T çêkir. Henry Ford bavê ramana xeta çêkirina ya yekem bû. karxaneya ku ji hêla Ford ve hatî sêwirandin di sala 1913an de karibû rojane 1000 otomobîl hilberîne.
1918 - Li Îngilîstanê " Royal Aircraft Establishment “ motorên mazotê yên lezgîn çêkirin û wesayîtên sivikta bi kar anîn.
1919 - Type A Citroën lî Ewropayê hate firotan.
1920 - Fîrmaya Voisin li ser ABS'ê xebitî, û li Almanya patent hilda (patent no: 671925).
1924 - Citroën wesayîtek bi navê B10 ya ji pola hatîye çêkirin, çêkir.
1924 - Kamyonek ku ji hêla MAN ve hate çêkirin.
1934 - Citroën dest bi çêkirina wesayîtên front-wheel kir.
1938 - Citroën pergela Hidropnömatik süspansiyon çêkir.
1938 - Saurer yekem kamyona turbo-motor çêkir.
1938 - Studebaker Commander di wesayîteên xweda klîma standart kir.
1938 - Ji GM yê Harley Earl yekem car pergela camên bi elektrîk bi kar anî.
1954 - Motora Rotary-Wankel ji hêla Felix Wankel ve hate pêşve xistin.
1957 - Cruise control di markeya Imperial da hat bikaranîn.
1958 - Endezyarê Swêdî Nils Bohlin ku dî Volvo yê da dixebite, kembera ewletîyê ya sê xalan patent kir.
1961 - Otomobîla bi navê "Devrîm" lî Tirkiye hat çêkirin.
1962 - Yekem otomobîla bi turbo motor Chevrolet Corvair Monza hat çêkirin. Li dû wê Oldsmobile F85 Jetfire hat çêkirin.
1963 - Motora Wankel cara yekem di marqeya NSU Spider de hat bikar anîn.
1967 - Şîrketa otomobîlan a Brîtanî Jensen yekem car ABS li otomobîlên xwe da saz kir.
1973 - BMW 2002 yekemîn otomobîl bû ku li Ewropa bi motorek turbo hate çêkirin.
1978 - Yekem pergala nûjen a ABS di BMW 7 û Mercedes S da hatê saz kirin.
1984 - Hilberînerê Turbo, Garrett "intercooler" çêkir. Bi vî rengî, hewa ya dikeve turbînê hate sar kirin û performansa turboyê zêde bû.
1986 - Porsche 959, yekem otomobîl bû ku bi 2 turbo hate çêkirin.
1987 - Bosch, wekî hilberînerê yekem, pergala ASR, ku pergala ABS ya pêşkeftîtir e, destnîşan kir.
1993 - Fiat Croma Tdi hat çêkirin.
1995 - Bosch dest bi çêkirina pergala ESP kir.
Wanning, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 545.597 kesî
Wenchang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 537.428 kesî
Wuzhishan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hainanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 104.122 kesî
Anguo, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 415.000 kesî
Baoding, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.064.900 kesî
Bazhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 776.000 kesî
Botou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 638.000 kesî
Cangzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.134.062 kesî
Chengde, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.473.200 kesî
Dingzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.249.000 kesî
Gaobeidian, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 588.000 kesî
Handan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 9.433.000 kesî
Hengshui, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.340.773 kesî
Hejian, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 895.000 kesî
Huanghua, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 662.000 kesî
Jinzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 582.000 kesî
Howard Aiken bi kurdî (Howard aykin) di 8-ê Adarê 1900-an de li Hoboken, New Jersey ji dayik bû, û di 14-ê Adar 1973 de mir (73 salî) St. Louis, Residence Dewletên Yekbûyî yên Amerîkî warên hejmartina saziyên Zanîngeha Harvard Zanîngeha Alma Mater ya Wisconsin Zanîngeha Madison Harvard (Ph.D.) Ji bo Rêzkirinên Bijarte Tê zanîn Kontrola Xweser a Zanîngeha Harvard Mark I - Xelatên Çaremîn Xelata Bîranînê ya Harry H. Goode (1964) Medalya Edison (1970)
Zanîngeha Harvard Mark I / ASCC IBM, milê çepê.
Ew di pêşbirkê de pêşeng bû, li pişt Harvard Mark IBM I Computer [1] - sêwiranerê têgînî yê xwemal bû - Howard Aiken Hathaway (14ê Adar, 1973 8ê Adar, 1900). [Biguherîne] jînenîgarî
Wî di demek paşê de li Zanîngeha Wisconsin-Madison xwend, û di sala 1939 de li Zanîngeha Harvard Ph.D. di fîzîkê de stend. Di vê demê de, wî bi hevkêşeyên ciyawazî re rû bi rû ma ku ew tenê bi jimare dikare çareser bike. Wî amûreke pêhesibandinê ya elektro-mekanîkî xeyal dikir ku dikare ji wî re gelek xebata dijwar bike. Di destpêkê de ji vê komputerê re Kalkulatorê Kontrola Rêziknameya Otomatîk (ASCC) hate gotin û paşê jî ji Zanîngeha Harvard Mark I. re hat gotin. Bi alîkariya Grace Hopper û fînansekirina ji IBM, amûr di 1944 de hate qedandin. Di 1947 de, Aiken xebata xwe ya li ser komputerê li Zanîngeha Harvard Mark II qedand. Wî xebata xwe li ser Mark III û Mark IV ya Mark Harvard berdewam kir. Mark III hin pêkhateyên elektronîkî bikar anîn û Mark IV hemî elektronîkî bû. Bîra tîrêja magnetîkî ya Mark III û Mark IV û Mark IV wekî bîra bingehîn a magnetîkî bikar bînin.
Aiken ji Motora Ciyawaziyê ya Charles Babbage hat îlham kirin.
Ji Zanîngeha Wisconsin-Madison College of Engineering îro Xelata Endezyaran di 1958, Xelata Harry Harry Memorial Goode di 1964, Medalya John Wetherill di 1964, û Medalya IEEE û Addison ji bo pejirandina hêja ji pêşkeftinên pêşkeftin û karûbarê komputerên dîjîtal re ji bo mezin û beşdariya mezin wergirtin. Di warê perwerdehiyê de di warê komputerên dijîtal de girîng e '. Di 1970 de.
Howard Aiken di heman demê de karmendê Deryayî yê Dewletên Yekbûyî bû.
Ew teqawît bû li Fort Lauderdale, Florida, û di 14-ê Adarê 1973-an de di rêwîtiyek St. St., Missouri de mir.
Lauri Allan Törni (jdb. – m.), paşê bi navê Larry Alan Thorne hat nasîn, leşkerekî fînlendî bû. Lauri Allan Törni li parêzgeha Viipuri li Fînlandê hat dinê. Du heb xwîşkê wî hebu; Salme Kyllikki (b. 1920) and Kaija Iris (b. 1922). Xortekî atletîk bû. Piştê beşdarîbuna dibistanên kar û bazirganî û xizmetkirina li gel Parêzvanên Sivîl,Törni di sala 1938ê de daxilê xizmeta leşkerî bu. Dema ku Şerê Zivisatan di sala 4ê çiriya paşîn a 1939an de dest pê kir, li Kiviniemi Çaremîn tabûrê peyadaya Azad re tevlî bu.
Şerkirina wî li bin sê al.
Wî li bin sê al şer kir: yekemîn li gel Artêşa fînlendî li dijî rûsan (Artêşa Sor) li Şerê Zivistanê de şer kir, pişt re di Şerê Cihanî yê Duyem de bin navê "Larry Lane" li gel Artêşa Nazî [Partiya Karkerên Alman a Nasyonalsosyalîst) wek şervanên taybet li yeqîneya leşkeri de li dijî rûsan şer kir. Navê wî yeqînîya leşkerî Waffen-SS bû. Pişt re jî cara axir li gel Artêşa DYAyê bin navê "Larry Throne" di Şerê Vîetnamê de li nav Hêzên Taybet ên DYAyê de şer kir.
Langfang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.358.839 kesî
Luanzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 540.000 kesî
Nangong, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 469.000 kesî
Pingquan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 487.000 kesî
Qian'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 810.000 kesî
Qinhuangdao, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.073.200 kesî
Awdil Shakar (jdb. 1982, Diyarbekir), vîrtuoza gîtara bas ê bêperde yê kurd e.
Awdil Shakar di sala 1982an de li Diyarbekirê ji dayîk bûye û li wir mezin bûye. Di 8 - 9 saliya xwe de dest bi mijûlahiya muzîkê kiriye. Di pola 5em ya dibistana seretayî de konsera xwe ya yekem daye.
Li Swîsreyê tevî Suren Asatryan rêzekonserekî bi navê "Du Vîrtuozên Ji Mezopotamyayê" (Two Virtuosus From Mesopotamia) daye.
Dehaq an ku Dehak, li gor mîtolojiya kurdî û îranî desthilatdarek xwînmij bû û zarok ser jê dikirin û dixwast ku xelqê bike kolê xwe. Zilm li xelqê dikir lê ji aliyê Kawayê Hesinkar ve hat kuştin. Roja ku Kawa Dehaq (Dehak) kuşt ew roj bû cejna azadîyê û serxwebûnê. Dehaq pirr navên wî hene: Dehak, Dehaq, Dihak, Duhak, Zehak, Zihak, Zuhak, Ejdeha.
Çi qas navên wî hebin jî xuya ye ku ew kesek bû ku ew bi zilm û zordariyê ve tê naskirin.
Renqiu, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 974.000 kesî
Sanhe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 752.000 kesî
Shahe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 457.000 kesî
Shenzhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 613.000 kesî
Tangshan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.536.521 kesî
Xinji, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Wu'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 819.000 kesî
Xingtai, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.294.400 kesî
Xinle, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 519.000 kesî
Zhangjiakou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.650.000 kesî
Zhuozhou, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2019an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 701.500 kesî
Zunhua, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hebeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 794.000 kesî
Anda, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 520.000 kesî
Bei'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 470.000 kesî
Daqing, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.904.532 kesî
Dongning, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 210.000 kesî
Fujin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 450.000 kesî
Fuyuan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 126.694 kesî
Hailin, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 440.000 kesî
Apeel Siences, şirketeke Kalîforniya-navendî ye ku bi bikaranîna materyaleke ji giyayan çêdibe, qabeke bêtam û dikare were xwarin çêdike ku ew qab, avokado û cureyên din ên fêkiyan ji pûçbûnê diparêze.
Apeel di 2012an de ji aliyê James Rogers ve hate avakirin, piştî wergirtina bexşeke $100,000î ji Weqfa "Bill and Melinda Gates" ji bo kêmkirina îsrafa fêkiyan yê piştî-çinînê yê di wan welatan de ku jêrxaneya wan a sarkirinê tine ne.
Piştî bexşa pêşîn ji avakarê şîrketa Microsoftê Bill Gatesê û ji fîrmaya sermayedarê teşebisan Andreessen Horowitzê jî wek piştgirî teqwiyeyeke hate kirin. Tevî van fonan, fona Apeel Sciences-ê gihîşt $110 milyon dolaran.
Itzik Kala, anku Îtzîk Keleh (bi îbranî: איציק קלה) stranbêjekî îsraêlî ye ku bi eslê xwe kurdê cihû ye û bi suryanî, kurdî û îbranî distrê. Wî 30 zêdetir albumên studyo derxist.
Kala li Orşelîmê ji malbateke ji nijada kurd hate cîhanê û wekî zarokek bavê wî sêwî ma. Di sala 1963an de, di 10 saliya xwe de, potansiyela muzîkê ya jêhatî bû ji hêla bard Rahamim Amar ve hat nas kirin, ku pê re fêrî lêxistina mandolîn, gîtar, ûd û bûzûkî bû.
Ew bi Ziona Kala re zewicî ye.
Hailun, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 820.000 kesî
Hegang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.058.665 kesî
Xwaringeh karsaziyek e ku xwarin û vexurik ji xerîdaran re amade dike û pêşkêşî wan dike. Xwarin bi gelemperî li ser deveran têne serve kirin û xwarin, lê gelek xwaringeh jî karûbarên rakirin û gihandina xwarinê pêşkêş dikin. Xwaringeh di xuyang û pêşniyaran de pir diguhere, di nav wan de cûrbecûr cûrbecûr xwarin û modelên xizmetê, ji xwaringehên xwarina bilêz û kafeteriyayên erzan, bigire heya xwaringehên malbatê yên bi bihayê navîn, heya sazgehên luks ên pir biha.
a>, FransaLi welatên rojavayî, li piraniya xwaringehên navînmezin heya biîdia vexwarinên alkolî yên wekî bîra û şerabê serve dikin. Hin xwaringeh hemî xwarinên mezin, wekî taştê, firavîn û şîvê (mînakî, zincîreyên xwarina bilêz ên mezin, xwaringeh, xwaringehên otêlê, û xwaringehên balafirgehê) didin. Dibe ku xwaringehên din tenê xwarinek tenê bidin (mînakî, şilikîxane dikare tenê taştê bide) an jî ew dikarin du xwarinan bidin (mînakî, firavîn û şîvê).
Heihe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.673.898 kesî
nn, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 281.100 kesî
Daşkesen, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 177 kes (38 malbat) bûn.
Demirçî, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 82 kes (19 malbat) bûn.
Dolanqîr () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 67 kes (17 malbat) bûn.
Jiamusi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.333.311 kesî
Elîawa, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 137 kes (26 malbat) bûn.
Ehmedawa, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1717 kes (405 malbat) bûn.
Ehmedawa Daşkesen () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (11 malbat) bûn.
Ehmedbêyk () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 53 kes (17 malbat) bûn.
Exîcan () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 129 kes (33 malbat) bûn.
Exçelû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 278 kes (55 malbat) bûn.
Eqbal () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 713 kes (217 malbat) bûn.
Elagoz () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Elibalta () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 122 kes (37 malbat) bûn.
Ebasbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 465 kes (106 malbat) bûn.
Eqreblû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91kes (27 malbat) bûn.
Fetahawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 491kes (97 malbat) bûn.
Geçîqelesî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 173 kes (32malbat) bûn.
Gedkilû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 267 kes (48 malbat) bûn.
Gulçirmo () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 88 kes (25 malbat) bûn.
Kovara "Dengê Penaber" û zarok
"Dengê Penaber", kovarek e, li Almanyayê ji hin kesên ku li kampên penaberan dijîn ve, hatiye weşandin.
Hejmara yekem di sala 2000´î de derhatiye. Vê kovarê bi çar zimanî weşan kiriye (kurdî, tirkî, almanî û îngilîzî). Serî de wekî mehane hatiye plankirin lê paşê bûye demsalane. Bi giştî 13 hejmar hatine çapkirin.
Mijar û naveroka kovarê bi giştî penaberî bûye. Li ser bergê kovarê "Kovara demokratîk, serbixwe, hûmanîter a penaberên Kurd" dinivîsîne. Damezirêner û berpirsiyarê karê nivîsaran, bi navê Îlhan Ergîncî kesekê ji herêma Serhedê bûye. Komîteya karê nivîsaran ji kurdên ku zaraveyê kirmanckî (kirdkî-dimilkî-zazakî) diaxivin pêkhatiye.
Hejmara rûpelên kovarê 32 bûye. Navenda kovarê li kampeke penaberan a li bajarê Ueckermünde yê li federedewleta Mecklenburg-Vorpommernê bûye. Ueckermünde nêzîkî sînorê Polandê ye.
Bi qasî demeke dirêj malpera vê kovarê jî hebû, lê niha nîne. Kovar bi alîkariya penaberan li piraniya welatên Ewropa hatiye belavkirin. Ji ber ku kovareke serbixwe bûye, ango bi hêza penaberên li kampan dijîn derketiye, kedkarên vê kovarê rastî gelekî astengiyan hatine.
Kovarê herwiha cihekê mezin bo pêkenok û henekên penaberan veqetandiye.
Hin ji nivîskarên kovarê.
Ji xeynî nivîsar û helbestên bi îngilîzî û almanî, gelek jî nameyên xwendevanan hatine weşandin. Pirranî tirkî hatiye bikaranîn. Nivîsen bi kurdî, bi zaraveyên zazakî û kurmancî hatine nivîsandin. Di du nivîsaran de zaraveyê soranî (tîpên latînî) jî hatiye bikaranîn.
Gulî, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 239 kes (47 malbat) bûn.
Gozelbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 667 kes (136 malbat) bûn.
Gûlî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 23 kes (7 malbat) bûn.
Hecîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1500 kes (511 malbat) bûn.
Hesenevlan () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 34 kes (6malbat) bûn.
Hesenlû, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 508 kes (98 malbat) bûn.
Hisênawa Mehmûdawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 520 kes (155malbat) bûn.
Hisênawa Sefaxane () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Hesar Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 402 kes (78 malbat) bûn.
Hemzê Qasim () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 104 kes (36malbat) bûn.
Heyderawa, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 41 kes (14 malbat) bûn.
Heçesû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1522 kes (399malbat) bûn.
Hevlasû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1521 kes (411 malbat) bûn.
Înçe Kêşawerz () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (25 malbat) bûn.
Înçe, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 281 kes (41 malbat) bûn.
Kanî Sincod () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kiran, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (15 malbat) bûn.
Kurdkendî, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 588 kes (108 malbat) bûn.
Kirkire, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 177 kes (30malbat) bûn.
Kûse, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 116 kes (29 malbat) bûn.
Kehrîz, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 147 kes (31 malbat) bûn.
Kehil Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Kehil Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 303 kes (62 malbat) bûn.
Leylikawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 75 kes (23 malbat) bûn.
Mamalû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 173 kes (769 malbat) bûn.
Mihemedawa, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 240 kes (56 malbat) bûn.
Mehmûdawa Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 124 kes (22 malbat) bûn.
Mehmûdawa Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 321 kes (71 malbat) bûn.
Miracil () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 111 kes (33 malbat) bûn.
Mestanawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 198 kes (35 malbat) bûn.
Meqbûl () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (8malbat) bûn.
Menber () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 625 kes (177 malbat) bûn.
Moşandere () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 29 kes (5 malbat) bûn.
Necar () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 801 kes (202 malbat) bûn.
Newrozawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 286 kes (68 malbat) bûn.
Newrozlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Otaqlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 21 kes (4malbat) bûn.
Obebilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Osmanolen () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 59 kes (16 malbat) bûn.
Parey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (25 malbat) bûn.
Parey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Pervîzawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Piçaqçî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 151 kes (44 malbat) bûn.
Bendera Fawê li 2010 ji hêla wezîrê hatûçoyne iraqî ve hate danan. Ku dikeve devara fawa ya girêday bajêrê Basrah li ser Kendava Faris.Ew nêzik 4.6 milîyal lê hatiye dayne. Û ev bendera dikar bi qasî 99 milon tenên kelûpela û tişte bi rêve bibe.
Jixi, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.862.165 kesî
Mishan, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2013an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 433.800 kesî
Mohe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 71.307 kesî
Ilhan Erginci damezrêner û berpirsiyarê karê nivîsaran ê kovara Dengê Penaber e. Li Serhed a Bakurê Kurdistan, li Gimgimê (Varto) ji dayîk bûye (1968). Li Zanîngeha Stenbolê perwerdeya derûnînasî (psîkologî) dîtiye. Ji ber Kurdbûyîn û ramanên xwe gelek caran ji hêla Dewleta Tirk ve hatiye girtin. Li girtîgeha Enqere, Eskîşehîr û Çankiri maye. Sala 1999 ji ber zilma Dewleta Tirk derketiye Ewropa. Li Germanistanê serî li mafê penaberiyê daye.
Zewicî ye 1 an 2 zarokên wî hene. Li ser jiyana kampên penaberan romanekî nivîsiye lê ev roman nehatiye çapkirin.
Erginci, Ilhan
Mudanjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.798.723 kesî
Muling, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 330.000 kesî
Nehe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 710.000 kesî
Nenjiang, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Ning'an, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Qiqihar, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.367.003 kesî
Qitaihe, bajarekî di asta wîlayetê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 920.419 kesî
Shangzhi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 585.386 kesî
Shuangyashan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.462.626 kesî
Suifenhe, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 60.000 kesî
Suihua, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.416.439 kesî
Tieli, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 235.158 kesî
Tongjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 212.000 kesî
Wuchang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.199.127 kesî
Wudalianchi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 360.000 kesî
Yichun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Heilongjiangê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.148.126 kesî
Zhaodong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Guangdongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 910.000 kesî
Anyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.172.834 kesî
"Bêrîtan" fîlmek li ser jiyana Gerîlaya ARGK(Arteşa Rizgariya Gellê Kurdîstan) ya jin Bêrîtan (Gülnaz Karataş) e. Fîlm di sala 2006'ê de li çiyayên Kurdistanê di nav Gerîlayên HPG de hatiye kişandin. Fîlm di nava raya giştî û rexnegerên sînemayê de dengekî bilind veda û ji aliyê naverokê û kalîta filmçêkirinê de rexneyên baş wergirtin.
Di fîlmê Bêritan de jiyana Gülnaz Karataş (bi navê kod Bêrîtan), tevlîbûna wê ya nav Gerîla, şerê navxeyî, xayîntiya di nava kurdan de û tekoşîna Bêritan tê nîşandan.
Changge, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 677.000 kesî
Changyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 809.535 kesî
Dengfeng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 620.000 kesî
Dengzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.500.000 kesî
Gongyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 790.000 kesî
Hebi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.427.700 kesî
Huixian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 790.000 kesî
Jiaozuo, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.755.100 kesî
Jiyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 670.000 kesî
Mamût (Mammuthus) celebeke ji famîleyê fîlan e. Di serdema cemedê ya paşîn de, ew li Amerîkaya Bakur, Ewropa, Asya û Afrîka bi gelek celebên cihêreng belav bû. Endamên vê zayendê yên paşîn, bi dirêjî 4,5 m û bi giranî 8 ton, di sala 1700 berî zayînê de jiyane.
Navê wê yê zanistî "Mammuthus" e, pêdivî ye ku ew bi zayendê Mammut re neyê tevlihev kirin. Mammut famîleyek ji famîleya mastodontan (Mammutidae) e ku tenê li parzemîna Amerîkayê dijiya û ji dûr ve bi mamûtan re têkildar e. Di van poz de her dem 4 diranên dirêj hene û mîna mamûtan, di serdema cemedê de cûreyên mûyên dirêj derketine.
Peresîn.
Mamût di nîvê serdema Pliyosen de li parzemîna Afrîkayê derketine û ji wir jî ew belavî Ewrasya û Amerîkaya Bakur bûne. Bi demê re, ew li gorî sermayê xwe guncan kirin. Bermahiyên herî kevin ê mamutê hatine dîtin 4 mîlyon salî ne û li herêma Afar a Etiyopyayê hatine dîtin. Li Kenya û Afrîkaya Başûr bermayiyên aîdî vî celebê "Mammuthus subplanifrons" jî hatine dîtin. Ev celeb bi qasî 3 mîlyon sal hebû û piştre "Mamuthus africanavus" li Afrîkaya Bakur xuya bû.
Kaifeng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.676.159 kesî
Lingbao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 712.020 kesî
Linzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 947.000 kesî
Qazanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 748 kes (177 malbat) bûn.
Qalqanlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 139 kes (37 malbat) bûn.
Qibankendî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 606 kes (122 malbat) bûn.
Qedîm () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 208 kes (36 malbat) bûn.
Qereoxlan, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 79 kes (33 malbat) bûn.
Koma Wetan yekemîn koma 'rock a kurdî' ye.
Portre.
Kom di sala 1973an de ji aliyê 4 ciwanên kurd ên Qefqasyayê (îro: Gurcistan) ve hate damezirandin. Piştî xebatên amator ciwan biryar didin ku komenê dadimezrînin û li ser dikê muzîka xwe pêskêşî gel bikin. Kom di destpêka kariyera xwe de helbestên helbestvanên kurd ên Qefqasyayê - wekî Mîkaîl Reşît, Karlînî Çaçan, Eliyê Îsko, Ordixanê Celîl û Latifî Husret - werdigerîne stranan.
Kerem Gerdenzerî 6 adar 1952 li bajarê Tibîlîsî li Gurcistan ji dayik bû. Kurdê êzidî ye. Wî li zaningeha muzikê beşa Bas Guitar xwend û di sala 1976an de digel sê hevalên din Koma Wetan ava dike. Ew neha jiyana xwe li bajarê Moskoyê (Rûsya) berdewam dike.
Damezrandina rocka kurdî.
Di sala 1978an da televîzyona neteweyî ya Gurcistanê komê dawetî festîvaleke muzîkê dike û kom bi vî rengî xwe ji cîhanê re dide nasîn. Di wê demê de kişandina albuman dijwar be jî, kom biryar dide ku wê albumekê amade bike. Lewra amadekirina yekemîn albumê bi salan diajo û li hemberî qedandinê albûm berî Perestroika yê dernakeve piyasê. Navê yekemîn albuma komê 'Azadî' dibe û di sala 1979an de tê weşandin. Îro ev albûm wekî yekemîn albuma rocka kurdî tê qebulkirin.
Di sala 1991an de koma Wetan belaw dibe, lê Kerem Gerdenzerî xebatên xwe yên muzikê berdewam dike.
Qerebilaxî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 51 kes (13 malbat) bûn.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 200 kes (49 malbat) bûn.
Qeretepe () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 531 kes (137 malbat) bûn.
Qerezax () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 143 kes (44 malbat) bûn.
Qereqoynlû, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 791 kes (164 malbat) bûn.
Qereqiye, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 465 kes (93 malbat) bûn.
Qizilqebir () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qizilqiyey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 241 kes (48 malbat) bûn.
Qizilqiyey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 194 kes (34 malbat) bûn.
Qizilqiyey Navend () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 81 kes (22 malbat) bûn.
Qişlaq Bextiyar () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 420 kes (90 malbat) bûn.
Qotir, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 642 kes (169 malbat) bûn.
Qele Qorîne () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 34 kes (9 malbat) bûn.
Quzlûce () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 90 kes (16 malbat) bûn.
Quzlûy Efşar () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 2800 kes (1800 malbat) bûn.
Quzlûy Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 171 kes (31 malbat) bûn.
Quzlûy Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qulanciq () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 131 kes (39 malbat) bûn.
Qivîciq () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Qîzkorpî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 900 kes (200 malbat) bûn.
Qîzce () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 201 kes (41 malbat) bûn.
Riza Qişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 150 kes (43 malbat) bûn.
Sarûcey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 40 kes (20 malbat) bûn.
Sarûcey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 519 kes (101 malbat) bûn.
Sancûd () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 316 kes (88 malbat) bûn.
Seîdawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 407 kes (76 malbat) bûn.
Silêmanawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Sefaxane () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1356 kes (266 malbat) bûn.
Sefyarxan () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Sûrîn () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 657 kes (146 malbat) bûn.
Şehreksenetî, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tezeawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 152 kes (24 malbat) bûn.
Tezekend, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 25 kes (5 malbat) bûn.
Turkwêran () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Terkdere () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Tizxerab () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 775 kes (159 malbat) bûn.
Tûmaraxac () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 296 kes (70 malbat) bûn.
Ûçdere () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ûzinî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 85 kes (22 malbat) bûn.
Ûzinî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Xatûnawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Xanqulî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 110 kes (33 malbat) bûn.
Xezayî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 92 kes (15 malbat) bûn.
Xezayî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 91 kes (17 malbat) bûn.
Xelec, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 58 kes (14 malbat) bûn.
Xelvet () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 625 kes (162 malbat) bûn.
Xacêlû () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 60 kes (17 malbat) bûn.
Xolîne () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 120 kes (26 malbat) bûn.
Xeybelî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 87 kes (22 malbat) bûn.
Yênkce, Şahîndij () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 327 kes (59 malbat) bûn.
Yenkîawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 774 kes (182 malbat) bûn.
Yenkîerx () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 376 kes (93 malbat) bûn.
Yûsifkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 381 kes (79 malbat) bûn.
Zemanawa () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 134 kes (36 malbat) bûn.
Zêydkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 264 kes (69 malbat) bûn.
ÇZêynalû, Şahîndijipo () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 142 kes (28 malbat) bûn.
Zahirkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Şahîndijê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 703 kes (138 malbat) bûn.
Luohe, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.544.266 kesî
Luoyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.549.941 kesî
Mengzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 360.000 kesî
Bêrîtan navê eşîreke di Kurdistanê de ye.
Wan jêderkê wî ye li her wiha nêzîkên ku Bexda li hêla wî ye Mezrefe bûye Bert an jî Birt navê ji herêmek hatî bû pejirîntir. Hîm bi têkçûna wî bû ji hêla rê Qerejdax her wiha koçberî kirina dest pêk tir bû. Dîsa jî nivîsandî wî belgenameyek têkildar ne çê bûna tevî, navê wî ye Bêrîtan Qerejdax, Riha û Serê Kaniyê di cîwarên wî de bi jiyanên bûn li vê derê jiyana Erebên wî ne mirovên wî beyaban kû mirovên wî bêav ax ji wate wî rê hatine û bûye zimanê Erebî " (Berr) " ji gotinên wî afirandina wî angaşt kirin. Dîsa jî di çawanî de fêhrmî belgenameyek ne rastek. Ango devkî ji vegotin hatin holê wekî din her tîm di rewşa de koçberî
Nanyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.013.600 kesî
Pingdingshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.904.701 kesî
Puyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.598.494 kesî
Qinyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Ruzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 970.000 kesî
Sanmenxia, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.234.018 kesî
Shangqiu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.362.975 kesî
Weihui, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 490.000 kesî
Wugang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 320.000 kesî
Xiangcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.210.000 kesî
iPhone 4, modeleke iPhonê ye ku di 7ê hezîrana 2010an de li San Francisco (DYA) hat ragihandin.
Ew yek bû ji iPhonên herî baş û zîrakên Kompaniya Apple.  Ew ji nifşa 4 bû, ku piştî iPhonên 1 û 2 û 3 hatin ragihandin, "iPhone 4" jî yekem car di 7ê hezîrana 2010an de li Konferansa Pêşvebiran Cîhanî ya Kompaniya Apple li San Francisco hate eşkerekirin.
Berdan.
Steve Jobs di sala 2010an de iPhone 4ê pêşkêşî dike
Kamera.
IPhone 4 yekem modela iPhonê ye ku xwediya du kamerayan e. Bîra LED ya ji bo kameraya paşrû (jor) û kameraya pêşrû (bin, çepê berdevk) di modelên kevn de tune.
IPhone 4 û kameraya piştê 5 megapixel -a pêşiyê bi 3,85 heye. lens lens mm / 2.8 [https://web.archive.org/web/20160713155738/http://pocketnow.com/iphone/iphone-5-first-test-photo] û birûskek LED. Kameraya 5-megapixel a piştê dikare bi kuwalitiya 720p vîdyoyên HD tomar bike û mirov dikare her du kamerayan ji bo tomarkirina wêne û vîdyoya bi kar bînit. Di kameraya piştê de 5 "om zoom dîjîtal" heye.
Micro-SIM.
An iPhone 4 A1332 bi karta mîkro-SIM-ê bi kaxezek kaxezê ve hatî rakirin, beşa karta xweya SIMê nîşan dide.
IPhone 4 ji rûyên camê û rimek metal hatiye çêkirin.
Vêra.
An iPhone 4 li tenişta Bumper.
Xingyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 626.700 kesî
Xinmi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 750.000 kesî
Xinxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.708.191 kesî
Xinyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.109.106 kesî
Xinzheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2002an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 630.000 kesî
Xuchang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.450.000 kesî
Yanshi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 830.000 kesî
Yima, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 141,532 kesî
Yongcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.367.000 kesî
Dîmenek paşîn a iPhone- ya orjînal (çep) ji aluminium û plastîkê, û iPhone 3G (rast), bi tevahî ji materyalek plastîk a hişk hatî çêkirin.
iPhone 3G modeleke iPhonê ye ku cara yekem di 2008an de li San Francisco (DYA) hat naskirin.
Yuzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.161.500 kesî
Zhoukou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.953.793 kesî
Zhumadian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Henanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.231.234 kesî
Qulîbeg (bi ermenî: Ակնալիճ, Aknalîç) gundekî êzîdiyan û ermeniyan li parêzgeha Armavîr a Ermenistan e.
Li gundê Qulîbegê du cihên pîroz û perestgeha êzidîtî hene, yek ji wan Quba Heft Mêrê Dîwanê ye.
Anlu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 568.590 kesî
Dangyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 468.293 kesî
Danjiangkou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 443.755 kesî
Daye, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.014.000 kesî
Enshi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 749.574 kesî
Guangshui, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 787.730 kesî
Hanchuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.015.507 kesî
Honghu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 819.446 kesî
Huanggang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.162.069 kesî
Jianli, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.162.770 kesî
Jingmen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.023.000 kesî
Jingshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 650.000 kesî
Laohekou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.691.707 kesî
Lichuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 471.482 kesî
Zanîngeha Rojava (inglîzî: "University of Rojava", erebî: جامعة روجآفا‎, suryaniya klasîk: ܒܝܬ ܨܘܒܐ ܕܪܘܓܐܦܐ‎), zanîngeheke nenaskirî ya Rojavayê Kurdistanê (Sûrî) ye.
Zanîngeha Rojava di tîrmeha 2016an de hate avakirin. Li bernameya perwerdehiyê de bijîşkî, endezyarî, zanîstî, huner û zanîstên mirovî hene.
Ji bilî vê, Zanîngeha Rojava ji bo perwerdehiya Dibistana Wêjeya kurdî bernameyan pêşkêş dike. Zanîngeha Rojava bi Zanîngeha Paris 8a li Saint-Denis, Fransa, û Enstîtuya Lêkolînên Integral a Californiayê li San Franciscoyê re hevkariyek dom dike. Zanîngeha Rojava di tebaxê de, bo perwerdeya sala 2016–2017ê ji bo xwendekaran tomar vekir. Di 20ê Sermawezê 2016 de merasîmê vekirina zanîngeh hate avakirin.
Vekirina Zanîngeha Rojava li Rimêlan
Fakûlteya Petrol-Petrokîmya.
Sala 2016 hate damezrandin. Avahiya fakûlte û xewgeha xwe li Rimêlan e. Xwendina xwe pênc sal in.
Fakûlteya Çandinî.
Sala 2016 hate damezrandîn. Avahiya xwe li Qamişlo ye. Xwendina xwe pênc sal in.
Fakûlteya Zanistên Perwerdê.
Sala 2016 hate damezrandin. Ji beşên Fîzîk, Kîmya, Bîrkarî, Bîyolojî, Erdnîgarî, Dîrok û Mamostetiya Refê pêk tê. Avahiya xwe li Qamişlo ye. Xwendina xwe çar sal in.
Fakûlteya Avahîsaziya Ekolojîk û Endazyariya Avakirinê.
Sala 2019 hate damezrandin. Avahiya xwe li Hesekê ye. Avahîsaziya Ekolojîk pênc sal in û Endazyariya Avakirinê wek peymangeh du sal in.
Fakûlteya Ziman û Zanistên Civakî.
Beşên weke Ziman û Wêjeya Kurdî, Hunerên Bedew û Jineolojî ku salên 2016 û 2017 hatibûn damezrandin û beşê Wergêra Inglîzî ku sala 2019 hate damezrandin di sala xwendinê ya 2019-2020 di bin banê Fakûlteya Ziman û Zanistên Civakî de hatin rêxistin kirin. Ziman û Wêjeya Kurdî û Hûnerên Bedew çar sal in; Jineolojî û Wergêra Inglîzî du sal in.
Peymangeha Bilind a Mekatronîk.
Sala xwendinê ya 2019-2020 li bajarê Qamişlo hate damezrandin. Xwendina xwe sê sal in.
Peymangeha Darayî û Rêveberî.
Sala 2018 li Qamişlo hate damezrandin. Xwendina xwe du sal in.
Macheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 849.092 kesî
Qianjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.012.000 kesî
Shishou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 614.000 kesî
Shiyan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.340.841 kesî
Suizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.580.000 kesî
Songzi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 839.000 kesî
Tianmen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.731.482 kesî
Wuxue, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 864.000 kesî
Xiangyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.462.583 kesî
Xianning, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.040.100 kesî
Xiantao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.175.085 kesî
Xiaogan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.814.542 kesî
Yichang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.059.686 kesî
Yicheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 530.000 kesî
Yidu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 377.000 kesî
Yingcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 593.812 kesî
Zaoyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.004.741 kesî
Zhijiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 495.995 kesî
Zhongxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hubeiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.022.514 kesî
Changde, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.714.623 kesî
Changning, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 810.447 kesî
Chenzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.154.700 kesî
Hengyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.141.462 kesî
Hongjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 413,036 kesî
Huaihua, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.377.800 kesî
Jinshi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 265.000 kesî
Jishou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 301.460 kesî
Leiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.150.241 kesî
Lengshuijiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 327.279 kesî
Gigabyte () Ew piralî bo zanîne yekîneya byte. bo zaniyarîy digital û Pêşgira "giga" di Sîstema Yekîneyên Navneteweyî (SI) de tê wateya 10 9.
yek gigabyte dibe yek mîlyar byte. Herwesa gigabyte bo kurtkirin navê wê weka GB tê nîşandan. Ev pênasîn di hemî warên zanistî, endezyariyê, karsaziyê de, û gelek warên hejmartinê de tête bikar anîn, û her weha di hin warên zanistê computer û teknolojiya agahdariyê de jî tête bikar anîn ku (1024 3 an 2 30) bayît nîşan dide, nemaze ji bo mezinahiyên RAM.
Zelalkirin.
Beyt ji bo yaka pîvana teknolojiya tê bikarînan. Ka çawa her tîştekî yak pîvan xwe heye bi heman reng beyt ji bo kêşan û pîvan yan zanîna hacmê wênan û vîdyoyan û tiştinên dinên teknolojiya tê.
a> 2.5 inch dikare 500 GB (ango, 500 mîlyar byte) daneyê bigire.Beyt > hacmê wê gelek kême. Hema bêja bo nivîsandineka biçuk ji çend pîta. Megabeyt > hacmê wê kêma lê ji beyt mezintra. Bêj wênek bi qasî 5 heya 10 megabete pêk tê.Gegabet > hacimê wê mazina ji bo vîdyoyeka 60 daqîkakî bi qualityeke baş teqrîben dibe yek gêgebeyt.Terbeyt > Hacimê wê gelek mazina û ji bo zakîra kûmputera pêk tê mirov dikara bi hazar vîdyoya û wêna bike têde.
Lianyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 894.000 kesî
Liling, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.116.000 kesî
Otopark cîhên vekirî anjî girtîne wesayît bi komî lê park dikin.
Otopark ji bo ku wesayît bi rengek dîsîplîn park bikin û trafîkê asteng nekin, têne çêkirin. Parkên otomobîlan wek parkên vekirî, parkên girtî, parkên pir-qatî û parkên mekanîkî têne dabeş kirin.
Linxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 570.000 kesî
Loudi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.785.627 kesî
Liuyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.278.928 kesî
Yekeya pêvajoyek navendî bi Înglîziy Central processing unit. An jo bo Kurtkirina navê wê, ew weka(CPU) di hête naskirin. Ew yeka ji perçaya her giring di komputer û mobîla de. lewma gelek caran (CPU) weka dilê Komputerî tê naskirin. Ew di nav komputerê de cih digre û ji bo bi cih anîne fermanên bernamya kar dike. mirov li ser mobîl û komputer bi her bernameyakî bi xebita ew (SPU) fermanên wî bernamey bi cih dîne. Herwesa Ew hemû ferman û talîmatên di her bernameyekî de dike û bi cih di îne. Lewma gava mirov li ser bernameykî mobîl an komputer bi xebite lê belê ew bernameya gava bi sekina û baş kar neke ew ji ber wê yekê ye, ku Asta taqeta (SPU) wî kêm û ne beşe.
(SPU) Yakam car di Pîşesaziya komputerê di weka nav li sala 1955-an de bikar hat. Û ew weka "yekeya pêvajoyê ya navendî" (SPU) hat nasandin.
EDVAC, yek ji yekem komputer-bernameyên hilanîn
CPUyên Transîstor.
Tabloya Fujitsu digel pêverokên SPARC64 VIIIfx
CPU-yên entegrasyona piçûk.
I, ji şebekeyên entegre yên pîvana navîn hatine çêkirin
Mîkroprocesor.
Di hundurê laptopê de, bi CPU ji prizê tê derxistin
Avahî û pêkanîn.
Block diagram a computer uniprocessor-CPU ya bingehîn. Xetên reş herika daneyê, lê xetên sor herikîna kontrolê nîşan didin; tîrên dîrektîfên herikê diyar dikin.
Cîhad (erebî: جهاد) peyvekî erebiye ku tê wateya xîreta di rêya Xwedê de.
Di Cihûtî, Xiristîyantiye û Îslamê de heye.
Êdî di roja me de Minafiq li ser navê cîhadê di bin rûpoşa Îslamê de morovên sivîl dikujin û destdavejin jinan û zarokên piçûk dikujin.
Her wiha Cîhad bûye siyasî. Di Tewrat, Zebûr, Încîl û Quranê de bêmaf êrişkirin, kuştina mirovan û destavitana jinê hatiye qedexekirin.
Miluo, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 685.000 kesî
Ningxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.368.117 kesî
Shaoshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 118,236 kesî
Shaodong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.341.900 kesî
Shaoyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.071.741 kesî
Wugang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 843.000 kesî
Xiangtan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.865.000 kesî
Xiangxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 946.000 kesî
Yiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.313.084 kesî
Yongzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.180.200 kesî
Yekeya kargêriya grafîkê (GPU) pisporek, çerxa elektronîkî ye ku ji bo bilez manipûle kirin û bîranînê biguhezîne da ku çêkirina wêneyan di tamponek çarçoveyê de ku ji bo derketina amûrek dîmenderê bilezîne zûtir bike. GPU di pergalên bicîhkirî, têlefonên desta, komputerên kesî ûstasyonên xebatê û konsolên lîstikê de têne bikar anîn. GPUyên nûjen di manîpulekirina grafîkên komputerê û pêvekirina wêneyê de pir efektîv in. Struktura wan a pir paralel wan ji algorîtmayên ku blokên mezin ên daneyê di paralel de pêvajoy dikin, ji yekeyên pêvajoyê yên navendî yên mebest-giştî (CPU) bi bandortir dike. Di komputerek kesane de, GPU dikare li ser karta vîdyoyê hebe an jî li ser dayikê were hebandin. Di hin CPU-an de, ew li ser mirinê CPU-yê hatine nixamtin.
Di salên 1970-an de, têgîna "GPU" di destpêkê de ji bo "yekîneya prosesorê grafîkî" radiweste û "yekîneyek pêvajoyê ya" bernameker bi rengek serbixwe ji CPU-yê dixebite û berpirsiyarê manipulkirina grafîkî û derketinê diyar dike. Paşê, di sala 1994 de, Sony peyvê (niha ji bo "graphics beşa hevdîtina" rawestayî) li ser esasê bikaranîn PlayStation konsolê ya Toshiba -designed Sony GPU in 1994. Term di 1999 de ji hêla Nvidia ve hate bernas kirin, ku GeForce 256 wekî "GPU-ya yekem a cîhanê" kir bazarê. Ew wekî " pêvajoyek yek-çîp bi motora veguheztin, ronahîkirin, sazkirina sêgoşeyê / qutkirin, û rendering" hate pêşkeş kirin. Rival ATI Technologies bi berdana Radeon 9700 di 2002-an de bi navê " yekeya kargêriya dîtbarî " an VPU gotinek çêkir.
1970-an.
Mîkroprocesorê Atari ANTIC li ser makîneyek Atari 130XE
1980-an.
Adapterê IBM 8514 Micro Channel, bi pêveka bîranînê.
1990-an.
Qerta AGP ya Voodoo3 2000
Yekeya pêvajoyê ya grafîkî ya yekbûyî.
Dayikek ASRock- ê bi grafîkên entegre, ku xwedan deriyên HDMI, VGA û DVI ne.
IPhone X (jimareya Romayî "X" "deh" tê bilêv kirin) Ew Telafûnapêşketî ye ku ji hêla Apple Inc ve hatiye dirûstkirin . Nifşa yanzdehane ya berham ên iPhone-ê (digel iPhone 8 û 8 Plus), ew di 27-ê çiriya pêşîn a 2017-an de hat dirûstkirin. û di 3-ê çiriya paşîn ya 2017-an de keta berdest.
Specifications.
Apple pirsgirêkek bi hin cîhazên iPhone X-ê diyar kir ku tê de dîmender dê bersiva têkiliya bikarhêner nede, ji ber pêkhateyek ku dibe ku li ser moduleya dîmenderê têk biçe. Sêv diyar kir ku ew ê alavên bandorbûyî, belaş, tamîr bikin.
File:Please Believe posters 2020 (2).jpg|thumb|"Bawer bikin ku ev roj a>yê (2020).
Dirûşm an jî slogan, bîr û bawerin mirov bi kar tîne di warên klan, siyasî, bazirganî, dînî û yên din de ku di çarçoveyekî de wek îfadekirina dubarekirin ji fikran an armancê, bi armanca ku di baweriya endamên giştî yan jî komeke hedef hatiye danasîn. Ferhenga inglîzî ya bi navê "Ferhenga Oxford" dirûşmeyek wekî "hevokek kurt û berbiçav an bîrawer ku di reklaman de tê bikar anîn" pênase dike. Dirûşmeyek bi gelemperî xwedan taybetmendiyên bîranîn ye, ku pir kurt û ji temaşevanan bibe balkêş.
iPhone XR ew smartphoneke ya ji hêla Apple Inc ve hatî çêkirin . Ew ji nifşa donzdehemîn a iPhone-a ye. Û ew li 19.10., 2018 hat dirûstkirin û. Û di 26.10.2018 bi awayekî normal keta berdest
Ev Iphone ji hêla Phil Schiller ve di 12.9. 2018-an de, li Theateranoya Steve Jobs li Avihiya Apple Park, li gel IPhone XS û IPhone XS Max ve hate ragihandin.
iPhone XR (Rast - Coral)
Yuanjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 819.000 kesî
Yueyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.477.911 kesî
Zhangjiajie, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.476.521 kesî
Zhuzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.855.609 kesî
Zixing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Hunanê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 395.000 kesî
Arxan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 68.300 kesî
Baotou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.650.364 kesî
Bayannur, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.669.915 kesî
Chifeng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Mongolya Hundir de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.341.245 kesî
Erenhot, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 74.197 kesî
Xelata Mark Twain ji bo Mîzaha Amerîkî (bi inglîzî: "Mark Twain Prize for American Humor") xelateke amerîkî ye ku ji sala 1998an û vir ve her sal ji hêla Navenda John F. Kennedy ya Hunerên Pêşandanê ve tê pêşkêşkirin. Navê wî henekbazê sedsala 19an Mark Twain e, ew ji kesên ku "bandor li Amerîkî kirine civak bi awayên mîna Twain". Navenda JFK Twain ji ber statuya wî ya wekî şîrovekarekî civakî ya nakok û "perspektîva bêhempa ya neheqiya civakî û bêaqiliya kesane" ya wî hilbijart. Kopiyek ji busta Twain a Karl Gerhardt a 1884 di merasîma payîzê de li Salona Konserê ya Navenda Kennedy li Washington DC ku tê de rûmetdar ji hêla hevalên wî / wê ve tê pîrozkirin. Bûyer berhevokek girîng e ku sûdê bide Navenda Kennedy, ku bilêtan difiroşe û her weha gihîştina şîvê û partiyên piştî navdarên navdar.
Xelatgir.
Ji sala 2019an ve, 22 kes hatine xelatkirin: 6 jin û 16 mêr. Xelatek ji hêla Navenda Kennedy ve di 2018an de hate betalkirin.
Xelatgirê ewil komediyen Richard Pryor bû. Du salên ewil ên Xelata Mark Twain (Richard Pryor û Jonathan Winters) li ser Comedy Central hatin tomarkirin û weşandin. Ji hingê ve, pêşniyarên xelatê ji bo weşana li ser PBS-ê têne tomarkirin. Xelatgira pîrtirîn lîstikvan û komedyen Carol Burnett bû, di 80 saliya xwe de di 2013 de. Xelatgira biçûktirîn lîstikvan û komediyen Tina Fey bû, di 40 saliya xwe de di 2010 de.
Armanca Navenda Kennedy ew e ku xelatê bide kesên zindî, lê yek xelatgir, George Carlin, berî ku xelata xwe bistîne, di sala 2008an de mir.
Bill Cosby di 2009 de xelata xwe li Navenda Kennedy pejirand. Wî du caran xelat red kir, û diyar kir ku ew ji qirêjiya ku di merasîma destpêkirina rêzgirtina Richard Pryor de hatî bikar anîn dilşikestî bû. Piştî ku Cosby di 2018an de ji destdirêjiya zayendî hate darizandin, navendê xelata Cosby û Rûmetên Navenda Kennedy-ya wî ya 1998ê stend.
Ji ber pandemiya COVID-19, merasîma 2020-an heya 20-ê Hezîrana 2021-an hate paşde xistin.
Ergun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 85.162 kesî
Chur, bajarekî Swîsreyê. Pîvana erda bajêr 28.09 km² ye. Tevahiya nifûsa parêzgehê (gorî hejmêra dawî) 35,373 e (2018-12-31). Çemê Reyn di bajar re diherike.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 35.373 kesî
Bajarê Chur li ser bilindahiya 592 m jorî behrê hatiye avakirin û ji aliyê erdnigariyê ve dikeve nava erda rojhilat a Swîsreyê.
Uster, bajarekî Swîsreyê. Pîvana erda bajêr 28.56 km2 ye. Tevahiya nifûsa parêzgehê (gorî hejmêra dawî) 34,715 e (2018-12-31).
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 34,715 kesî
Sion, bajarekî Swîsreyê ye û yek ji bajarên kantona Valais a herêma Sionê ye. Pîvana erda bajêr 28.56 km2 ye. Tevahiya nifûsa parêzgehê (gorî hejmêra dawî) 34,708 e (2018-12-31).
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 34.708 kesî
Bajarê Sion li ser bilindahiya 491 m jorî behrê hatiye avakirin.
21ê çiriya paşîn - Ferdinand Magellan, Tengava Macellan keşf kir.
Fengzhen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 338.200 kesî
Genhe, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 64.000 kesî
Hohhot, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 30.596 kesî
Holingol, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 128.000 kesî
Hulunbuir, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.549.278 kesî
Kurdên Norwêcê an jî Kurdên li Norwêcê navê civaka kurdên ku li welatê Norwêcê dimînin. Hejmara wan digihêje 7.100 (2013) – 25.000 kesî (2016). Piraniya kurdên Norwêcê li paytext Osloyê dijîn.
Norwêc
Manzhouli, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 212.000 kesî
Ordos, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.035.653 kesî
Tongliao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.139.153 kesî
UlanHot, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 344.000 kesî
Ulanqab, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.143.590 kesî
Wuhai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 631.000 kesî
Xilinhot, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 245.886 kesî
Yakeshi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 331.000 kesî
Zhalantun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Inner Mongoliayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 448.000 kesî
Changshu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.510.453 kesî
Changzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.592.431 kesî
Danyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 960.418 kesî
Dongtai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.226.500 kesî
Sir Frank Whittle (1907 - 1996) efserekî hewayî yê brîtanî bû. Ew li Cambridge perwerde bû, ew çû Hêza Hewayî ya Brîtanî û dest bi lêkolîna xwe ya li ser pêşxistina motora jet kir.
Ji 1946-1948 Whittle di warê motorê de wekî şêwirmendê teknîkî yê dewletê xebitî. Di sîhsala sedsala bîstan de serketinek mezin a endezyariyê rû da, motora jet hate dahênandin, û ev dahênan bû sebeba veguheztina balafirê navgînek veguhastina bilez a di navbera parzemînên cîhanê de. Frank Whittle di Hêza Hewayî ya Keyanî ya Brîtanî de efserek bû û karîbû vê motora jetê di destpêka sihiyan de çêbike. Ew motorek e ku bi teoriya bertekê dixebite. Ger piston hewayê ji motorê paşde vekişand, dê balafir pêş de biçûya. This ev teorî di motorên jet de heya îro bi rengek berdewam dike. Pêvajoya pêsketina balafirê pêvajoyek domdar e ku hewaya ku ji motorê derdikeve lewheyên ku pistonê digerînin dişoxilîne, ji ber vê yekê piston dîsa hewa nû dikişîne. Jet di warê aboriya sotemeniyê û parastina perçên mekanîkî de ji balafira propeller çêtir tê hesibandin. Whittle di 1930-an de dahênana xwe patent kir. Di sala 1937-an de wî motora yekem çêkiribû û li Erdê hatibû ceribandin. Ji ber vê yekê, Brîtanya di cîhanê de bû yekemîn welatê ku xwediyê motorek jet e. Lê Hans von-ê Alman di heman demê de balafirek jet îcad kiribû û balafira wî di 1936-an de piştî zayînê yekem firîna xwe li Almanyayê kir. Dema ku balafira ezmûnî ya yekem a Brîtanî di 1938-an de firîna xweya yekem kir.
Frank Whittle di 1-ê Hezîrana 1907-an de, li Coventry, rojavayê Englandngilîztan, ji dayik bû, û piştî du hewildanên serneketî yên ku beşdarî Hêza Hewayî ya Keyanî bû ji ber nebûna bilindbûna xwe, wî di 1923 de ev bi dest xist, ku 5 sal şûnda bibe pîlot.
Wekî xwendekar, Whittle di dema teza xwe de destnîşan kir ku divê balafir li bilindahiyan bifirin, ku berxwedana hewayê lê kêm e, û ji bo ku bigihîjin vê bilindahiyê divê leza mezin pêk were, û ev e ger ku motorên rêkûpêk wê peyda nekin, ji ber vê yekê Whittle di hundurê banê hewa de fanek bikar anî da ku herikînek bilez a hewayê çêbike. Ji bo ku balafir zûtir û bi vexwarina sotemeniyê kêmtir beramberî motorek berepaş (motora piston) bide.
Di sala 1935-an de, Whittle piştgiriyek darayî peyda kir, û wî bi hevkariya Hêza Hewayî ya Keyanî ji bo motorê sêwiranek prototîp çêkir, lê encam dilşewat nebûn, ji ber vê yekê wî biryar da ku motorê bi rengek cûda çêbike, û di dawiya projeyê de di sala 1941-an de motor ji bo ceribandinê amade bû, ku firîna xweya yekem di 15-ê Tîrmehê de bike. sal Motora turbojetê bandora xwe, bi taybetî li USA, ku vê teknolojiyê bi dilgermî hembêz kiriye, bandoriya xwe îsbat kir.
Whittle di sala 1948-an de bi pileya Albay Colonel teqawid bû, ku piştî demek kurt çû Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê da ku bibe profesor li Akademiya Behrê ya Dewletên Yekbûyî yên li Annapolis, û ew di 9-ê Tebaxa 1996-an de mir.
IPhone XS û iPhone XS Max: ew dû Telefûnên zîrekin, ên ku ji hêla Apple Inc ve hatine çêkirin û pêşxistin . Ew ji nifşên12ê yên iPhone-a ne, ew bûne cihê girên iPhone X..
Dîzayin.
iPhone XS Max li Zêr
Rolav, hunermendeke kurd e ku li bajarê Kobaniya Rojavayê Kurdistanê di sala 1992an de ji dayik bûye û li Helebê (Sûrî) mezin bûye.
Rolav di nav malbateke hunerî de mezin dibe û bi piştgirtiya malbata wê û bi dengê xwe yê xweş dibe xwedan hesteke pir nazik di nava malbat û hevalên xwe de, Rolavê di sala 2014an bi rengekî fermî dest bi karê muzîk û gotina stranên kurdî kir ku li bajarê Helebê komeke muzîkê bi navê Heyv afirandin û yekem strana xwe "Oy Yarê" tomar kirin ku ew stran bû sedema serkeftina komê û ew kom bû xwedan cemawerek pir mezin ku ev tişt dihêle Rolav bihêztir karê xwe yê muzîkê bidomîne û bi vî rengî Rolavê di heman komê de gelek stranên kurdî yên gelerî nûjen kirin û bi stîl û şêweya xwe belav kirin, Rolav
Di sala 2019an de ji ber rewşa lawaz ya şerê ku li Sûriyê diqewime, Rolav neçar bû ku berê xwe bide Almanyayê û jiyana xwe li wir berdewam bike, niha Rolav li bajarê Hannoverê dijî û bi karê muzîkê yên nû û xwendina endazyariyê mijûl e.
Çend stranên Rolavê li ser medyayên civakî wekî YouTube û Facebook bi nav û deng in.
Gaoyou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 814.800 kesî
Hai'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 860.000 kesî
Huai'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.799.889 kesî
Desthilatiya wê li ser 4 şaredarî û 3 parêzgehan heye.
Jiangyin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.595.138 kesî
Di rêveberiya bajarê de 6 otoban û 10 bajarokan heye.
Riya Sumie, riya başûr, Rêya Kumotei, otobana Saruko, rêça Togiko, rêça bendergeha havînê
Bajarokê Rindo, Bajarê Kela Heyvê, Bajarokê Qingyang, Bajarê Xu Kasumi, Bajarê Huaji, Bajarê Zhou Zhuang, Bajarê Shimbashi, Bajarê Changyu, Bajarê Koshan, Bajarê Pîrozbahiyê
Gundê Huaxi ku tê gotin li Çînê herî dewlemend e, aîdî Hua Shi Town e.
Spanî (bi spanî: "español") an jî kastîlî (bi spanî: "castellano") zimanekî malbata zimanê nûlatînî ye û li Kastîlya ya ku dikeve navenda nîvgirava Îberî, peyda bûye. Niha bi 483 milyon axiverên ve yekî girîngtirîn zimanên cîhanî bûye. Axiverê zimanê spanî herî zêde li Spanya û Amerîkayê ye. Zimanê spanî piştê zimanê çîniya mandarin zimanê duyem e ku herî zêde axiverên xwecîhiya wî heye. Piştî inglîzî, çîniya mandarîn û zimanê hîndî çaremîn zimanê ku li cihanê herî zêde tê axaftin.
Spanî zimanekî di nav beşa galî, îberî û romanî de ye. Zimanê spanî piştê hilweşandina Împeratoriya Romê ya Rojava di 5em sedsalê de, ji zaravayên latîniya gelêrî ("vulgar latin") li herêma Romê ya Hispaniayê werar bûye. Şopa spanî bi nivîsên latînî ya herî kevin di sedsala 9an de li bakurê Hispaniayê hatiye dîtin û li bajarê Toledo yekem nivîsên sîstematîk bi vî zimanê hatiye bikaranîn. Toledo di sedsalê 13an de bajarekî giring li Keyaniya Kastîlya bû. Sersala 1492, zimanê spanî ji aliye wekîlên împeratoriya Spanya bi taybetî li Amerîkayê û cihên din li Afrîkayê, Okyanûsya û Filîpînê belav bû.
Hêjmara axiverên pêşbînî.
Tê pêşbînîkirin ku ji 437 milyonê zêdetir axiverên zikmakî ya spanî heye. Enstîtuya Cervantes angaşt dike ku bi pêşbînî 477 milyon kes axiverên zikmakî heye û 572 milyon kes zimanê spanî wek yekemîn ziman an jî zimanê duyem diaxive û ji 21 milyonê zêdetir xwendekarê zimanê spanî heye.
Navên ziman.
Li Spanya û li welatên spanîaxivêr de ji zimanê spanî re tenê "español" ("spanî") nabêjin. Her wekî "español", "castillano" ("kastîlî") jî tê gotin. Kastîlî zimanê Keyaniya Kastîlyayê ye û ji zimanên din wek zimanê salîsî, baskî, astûrî, ketelanî, aragonî û oksîtanî cuda ye.
Makezagona Spanî ya 1978, terma "castellano" bo ravekirina zimanê Fermî li dijî zimanên din li Spanyayê (las demás lenguas españolas) bikar tîne. Xwendina Gotara III wek diêt;
Royal Akademiya Spanî niha li çapamenî da terma español bikar tîne lê ji 1713 heta sala 1923 zimanê castellano cihê español hatîbu bikar anîn
Terma "castellano" ji peyva latînî ya castellanus tê ku wateya castellanus" bi pêwendendarê kela an birc. jixwe peyva Castel tê wateya "kela".
ji bo bêjenasîya terma "español" peşnîyazên ciyawaz hatîye pêşkêşkirin. Li gorî Royal Akademîya Spanî español ji peyva "hispaniolus" ya zimanê Vulgar Latin hatîye dariştin. ew jî peyva latînî ya navê parêzgehê "Hispania" tê ku li nivgiravê Îberî jî nav Hispania de bû.
Zimanê spanî ji zimanê Vulgar Latîn werar bu ku ew ziman ji aliyê romiyan di demê Şerê Duyem ê Pûnîk de, le sereta 210 bZ de li nîvgravê Îberî hat.
Hejmara spanîaxiverên li gorî dewletên dinê.
Tabloyê li jêrê de hatiye çêkirin hejmara spanîaxiverên li 78 welatê de nîşan dide.
Kategorî; Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojavayî
Jurong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 687.300 kesî
Ayad Jamal aldin an Iyad Raouf Mohammed Jamal al-Din } (Rojbûn 1961 li Necef) Ew Nivîskar û Siyastemderekî Iraqî ye.
ji 2005an heya 2010-an wekî nûnerê Nasiriyah û kesayetiyek sereke di Lîsteya Neteweyî Iraqî de ya Ayad Allawi de bû. heya di 2009an bûye endamê parlamena Iraqê. Piştî ku Ayad Allawi şandeyeka çend kesî şandî Iranê, Ayad Jamal Aldin ji Iraqê dilşikestî bû. û dev ji partiya xwe berda. Û wî Partiya Ahrar li ser bingehên cûdabûna dîn ji dewletê ava kir. Ayad Jamal Aldin di hevpeyvînek xwe de ya bi Al-Arabiya TV a 14-ê Sibata 2010-an de, li ser têkçûna xwe digel Ayad Allawi da gotin "Ji ber ku Ayad Allawi şandek şandiya Iranê ye êdî ew nikare li hêviya piştgiriya min bimîne."
Xebet û Aîdilociya.
Ayad Camal Al-dîn dînderkî şiî yê serdem û dîmokrat e. Ew xebat ji bo iraqeka nû ya cûdakirina dînî ji dewelatê xebatê dike. Wî yekem carî di adara 2003-an de, di konferansa Nasiriyah de demek berî hilweşîna Seddam Huseyîn, daxwaziya wî ew bû ku dewletek bê dîn û dûr ji sembolên dîn hebe. Di 2005 de, ew wek yek ji 25 parlamenterên Lîsteya Netewî ya Iraqê hate hilbijartin. piştî têkildariya Iyad Allawi ji bo Îranê ew ji Iyad Allwî cûde bû. Ew nuha xwediyê partiya Ahrar e ji bo hilbijartina 2010 ji bo Civata Nûneran, li ser platformek sîyasî jibo paqijkirina gendelîyê û afirandina iraqeke bihêz kar dike.
Yekem xuyangiya wî ya cemawerî di 16 saliya xwe de bû, dema ku wî li dijî hewildana dewletê ya sadam husîn derketî dema ky dewletê nadihêla kesên Şyayên biçin ziyareta Kerbelayê protesto kir.
Piştî ku di hilbijartinên 2010 de yek kursî bi dest xistî, Ayad Jamal Aldin û Partiya Ahrar daxuyaniyek çapemeniyê belav kirin. û ji UN re name şandin û diyar kirin ku di hilbijartinan de sextekariyek mezin hatîne kirine.
Camal al-dîn di sala 1961-an de li Necefê ji dayik bûye û ew niha li Bexdadê di jît. Çend xwişk û birayên wî hene û bavê wî yê rehmetî zanist nasekî wêjeyê bû. û apê wî helbestvanekî navdar bû. Ew bavê şeş zaroka ya 3 kur û 3 keça ye.
Elî Bapîr an jî Mamoste Elî Bapîr (z. 1961 li herêma Qeladizeyê, Silêmanî), serokê Komela Îslamî ya Kurdistanê ye.
Elî Bapîr damezrênerê Komela Islamî ya Kurdistanê ye, çarenûsa wî partiya naha destê wî de ye; ew ji bo nêrînên xwe yên olî yên nerm û bi tercimeya nûjen a îslamê ve tête zanîn. Ew nivîskarê zêdetirî 140 pirtûkên li ser ramyar, îslam, civak, Kurd û Kurdistan e. Di dema hilbijartinên Iraqê de ji bo Encûmena Nûneran di 2009 de, ew yek ji 10 berendaman bû ku bi piraniya dengan li seranserê welêt. Partiya wî têkiliyên baş bi welatên Yekîtiya Ewropayê, Dewletên Yekbûyî û welatên din ên li herêmê re heye.
IPhone 11 Pro û iPhone 11 Pro Max ew ji hêla Apple Inc ve hatine çêkirin û pêşxistin . Ew iPhone-ên nifşê 13-ê ne, ew bûn cihgirên iPhone XS û iPhone XS Max. di 10.9.2019-an de, li Theateranoya Steve Jobs li Parka apple her yek ji iPhone 11 pro, û iphone 11 pro max hatin dirûstkirin.
Pişta iPhone 11 Pro Max di Space Grey de.
Opa karbonê.
Bonopa Karbonê ya Çerxa Jiyanê ya 1-an a iPhone 11 Pro li gorî iPhone XS û iPhone X
Bonopa Karbonê ya Çerxa Jiyanê ya 1-an a iPhone 11 Pro
Liyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 781.500 kesî
Lianyungang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.393.914 kesî
Kunshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.644.860 kesî
Nantong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.282.835 kesî
Pizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.800.000 kesî
Qidong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.115.900 kesî
Rugao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.247.400 kesî
Suqian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.730.000 kesî
Suzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.721.700 kesî
Taicang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 947.000 kesî
Taixing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.185.600 kesî
Taizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2020an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.512.762 kesî
Wuxi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.553.000 kesî
Xinghua, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.565.500 kesî
Xinyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.400.000 kesî
Shrikhand (wek "şrîkand" tê xwendin) şîraniyeke hindiyan e ku ji mastê palandî tê çêkirin.
Tarîxa wê.
Shrikhand di lîteratura sanskrîtî de wek "shikhrini" derbas dibe. Bi gotina profesorên hindî Jashbhai B. Prajappati û Baboo M. Nair"[Kî ne?]", ev xwarin piştî mîladê di 400ê de li dewleta hindiyan a kevnar Maharashtrayê derketiye holê.
Xuzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.577.225 kesî
Yancheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 7.200.000 kesî
Yangzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 272.400 kesî
Kurdên Holendayê, kurdên ku li Holendayê ji dayîk bûne an rûnîştvanê wir bin îfade dike.
Li Holendayê texmînên nifûsa kurdan a rastîn ku ji hejmara kurdan ra li Holendayê ne diyar e, ji ber ku kurd xwedî neteweyên cuda ne weka (tirk, îranî, îraqî û sûrî) û li ser bingeha neteweyên xwe di statîstîkên hikûmetê de têne dabeşkirin û nasîn; hejmar ji 15.000 heya 100.000 kesan e." Çavkaniyên din îdîa dikin ku hejmara kurdên etnîkî li Holendayê li dora 70.000 kesan bin.
Dîroka koçberiyê.
Li Holendayê, karkerên kurd ên koçber ji Tirkiyeyê yekemcar gihîştin nîvê duyem ê 1960an. Bi hezaran penaber û penaberên kurd di salên 1970an û pê de, ji Iraq û Iranê di navbera 1980 û 1990an de, û ji Sûriyeyê bi taybetî di dema Şerê navxweyî yê Sûriyê de ji Tirkiyeyê reviyan berê xwe dane Holendayê.
Çalakiyên siyasî.
Di 6ê çiriya 2014an de, kurdên li Holendayê "şeva duşemê di protestoyek li dijî Daîşê de" êrîş birin ser avahiya parlamena neteweyî ya li Laheyê ev jî ji ber sedema êrişên dewleta îslamî ya terorstî" li ser bajarokê Kobaniyê.
Di 13ê gulanê a 2015an de, "polîsê holendî êrîşî civînek veşartî ya endamên Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) li Holendayê kirin". Nivîsgeha dozgerên holendî şirove kirin "ku Partiya Karkerên Kurdistanê ciwanên kurd li Holendayê ji bo têkoşîna xwe ya çekdarî li dijî arteşa tirk dikişa nav xwe".
Di 8ê hezîrana 2015an de, kurdên li Holendayê serkeftina "partiya çep-alîgirê kurd, ku di hilbijartinên parlamena Tirkiyê de ji sedî 13 deng stend, di nav kurdan de gelek kêfî û şahî pêşwazî kirin" û serketin pîroz kirin. Kêmneteweya kurd yên di nav dewleta Tirkiyê de "ku ji bo Kurdistana Tirkiyê bêtir xweseriyê dixwazin, lê Tirkiye wî heqî nade wan."
Holenda
IPhone 12 û iPhone 12 Mini (wekî şêwazê iPhone 12 mini) têlefonên zîrekin ên ku ji hêla Apple Inc ve hatine çêkirin e.
Ew iPhona ji nifşê 14ê ne, ew bûne cihgirên iPhone 11-ê. Ew di Çalakiyek Taybet de li Kompaniya apple, di 13-ê Çiriya 2020-an weka iPhone 12 Pro û iPhone 12 Pro Max li Apple Park li Cupertino, California hatin pêşandan. Pêş-emirên ji bo iPhone 12ê ew di 16-ê Çirî, 2020-an de ketine ber dest. û têlefon di 23-ê Çirî, 2020-an de dest bi şandinê hate kirin. Preorders ji bo iPhone 12 Mini on 6.11. 2020 dest pê dike, û bi telefonê shipping di 13.11.2020 dest pêkin
IPhone 12 Mini bi 699 $ û iPhone 12 bi 799 $ hat. Van bihayên hanê tenê li ser têlefonên ku ji bo karanîna AT &amp; T, Verizon, û T-Mobile (di nav de mîrata Sprint) têne firotin têne firotin; bihayên ji bo modelên bê SIM 30 $ zêdetir in.
Rajnath Singh di 2020 de
Rajnath Singh (z. 10ê tîrmehê a 1951an) siyasetmedarek hindî ye ku wekî Wezîrê Parastina Hindistanê kar dike. Ew Serokê berê yê Partiya Bharatiya Janata ye. Berê wî wekî Serokê Giştî yê Uttar Pradesh û wekî Hikûmetê wezîran di Hikûmeta Vajpayee de xebitî. Ew di Wezareta Modî ya Yekem de Wezîrê Navxwe bû. Wî her wiha du caran serokatiya BJP kiriye ango 2005 heya 2009 û 2013 heta 2014. Ew rêberek dêrîn ê BJP ye ku wek RSS Swayamsevak dest bi kariyera xwe kir. Ew parêzerê îdeolojiya Hindutva ya partiyê ye..
Ew du caran bûye endamê parlamenê, Lok Sabha ji Lucknow (hilbijartina Lok Sabha) û yek jî ji Ghaziabad (hilbijartina Lok Sabha). Ew di Siyaseta Dewletê de jî çalak bû û ji Haidergarh (herêma hilbijartinê ya meclîsê) du caran bû serokwezîr MLA.
Yangzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.459.760 kesî
Yixing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2011an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.243.700 kesî
Yizheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 570.600 kesî
Zhangjiagang, bajarekî di asta parêzgehê de ye li welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.246.762 kesî
Zhenjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangsuyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.113.384 kesî
′′′Hepatît C vîrûs′′′ vîrûseka RNAyî ya biçûk (qebareya 55-65 nm) ya qalikdar ji malbata filavîvîrûsan e ko RNAya wê hest-erênî ye. Di mirovan da, ev vîrûs hokara nesaxîya hewdana vîrûsîya cergî û coreyekê penceşêra cergî (cergxanepenceşêr) û lîmfomayê ye.
Tixmnasî (Taksonomî).
Ev vîrûs ji cinsê hepacivirusan ji malbata flavîvîrûsan e. Heta sala 2010ê wesa dihat hizirkirin ko ew endameka tekan ya wî cinsî bû. Lê endameka dî ya vî cinsî di segan da jî hat vedîtin. Bi kêmanî endameka dî ya vî cinsî heye ko dikare hespan jî tûşî hewdanê bike. Çend vîrûsên dî yên vî cinsî di çekçekûleyan da jî hatine vedîtin.
Nijinman (struktur).
Hepatît C vîrûsê qalikeka ji perdeya çewrî (lipid membrane) li dora xwe heye û tîreya (diameter) wê 55-65 nanometer e. Du şekreprotîn anko glîkoprotîn (E1 û E2) di nav wê qalika bezî da hene. Ew alîkarîya pêvenûsîyan û çûna vîrûsê bo nav xaneyan da dikin. Di nav qalikê da kakileka bîstalekî heye ko tîreya wê 33-40 nanometer e. RNA ya vîrûsê di vê kakilê da ye.
Dexing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2006an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 310.000 kesî
Fengcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.194.733 kesî
Fuzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.912.312 kesî
Ganzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.368.447 kesî
Komkujiya li Şengalê nîşankirin destpêka qirkirineke dijî kurdên Êzîdî bû ji hêla DAIŞ ve, kuştina û revandina bi hezaran Êzîdî mêr, jin û zarokan. Ev cihê di tebaxa 2014 de li hildan Şengalê bajar û Şengalê li Iraqê Nînewa Governorate û ji aliyê deynin hat Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ). Komkujî bi êrişa û desteserkirina ILingal û bajarên cîran re di 3 Tebaxê de, di dema êrişa xwe ya Iraqraqa Bakur de, dest pê kir.
Di 8-ê Tebaxa 2014-an de, Dewletên Yekbûyî bertek nîşanî êrişên hewayî yên li ser yekîn û karwanên Dewlete Îsalmî ya Terorist yên li bakurê Iraqê da, ku bû sedema destwerdana leşkerî ji gelek welatan li dijî Dewleta Îsalmî ya Terorîstî.
Di 17 Kanûn 2014 de, pêşmergeyên Kurd, û hêzên PKK û YPG bi piştgiriya êrişên ezmanî yên Amerîkî dest bi êrişa kirin ji bo azadkirine şengalê ya Kanûna 2014an kirin. Vê êrîşê rêyên veguhastinê û xetên dabînkirina leşkerên DI brokeIê di navbera Mûsil û Raqqa de, bajarên herî mezin ên Dewleta Islamî ya wê demê şikand.
Li gorî Noori Abdulrahman, serokê Beşa Hevrêzî û Followopandina Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Dewlete Îsalmî ya Teroristî dixwest ku piraniya Kurdan ji deverên stratejîk derxîne û Erebên ku guh didin Dewlete Îsalmî ya Teroristî bîne.
Ya li Paşit Perdê.
Şengal bi piranî êzdi lê dijiyan berî ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî dagir bike.
Li ser 29 pûşper 2014 de, Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ) xwe îlan a xelîfeyên li herêmên Sûriye û Iraqê, û kontrola deverên girîng li bakurê Iraqê bikin. Dema ku hêzên leşkerî federal ya Iraqê ji ber hêzên DAIŞ ji bajarên weka musilê û derdore reviyan, herwesa Pêşmerge jî li şengalê neman. Çekdarên DAIŞ kontrolaka devareka berfireh li bakurê Iraqê girtine dest.
Offriş bi şev.
Dema ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî êrîşî şengal û bajarên cîran kirin, pêşmergeyên Kurd ên inraqî li Şengal vekişiyan, bêy ku xelkê sivîl hişiyar bikin û milat li ber reham teroristan hiştin.
Li şingalê Gundiyan bi çekên xwe parastina xwe kirin, lê şerkerê Dewlete Îsalmî ya Teroristî ew bi hawanan topbaran kirin. Saet 3ê sibehê, şervanên gûnda yên şingal şikestin, û dest bi kuştina wan kesa yên li dijî deşê şerkirîn hate kirin.
Di sibeha 3-ê Tebaxa 2014-an de, hêzên Dewlete Îsalmî ya Teroristî bajarê şengalê û her weha deverên dewirûberên bajêr Dagîrkirin. DAIŞ wê rûxandin a şîî shrine Zainab li Şengalê, Berxwedêrên darvekirin, û daxwaza şêniyên sond dilsoziya an jî bê kuştin.
Derketina ji herêmê.
Li gundên derdorê, gelek rûniştvan di cih de reviyan. Li gorî idiszîdiyan, şerkerên Dewlete Îsalmî ya Teroristî ji Yazzîdiyên mayî xwestin ku bibin Îslamî an jî bi mirinê re rû bi rû bimînin, û hesabên Twitterê yên Dewlete Îsalmî ya Teroristî wêneyên kuştinên li devera Şengalê belav kirin.
Hema bi qasî 200,000 sivîl, bi piranî Êzîdî li gel Şîî, bi rê ve ji bo ku ji pevçûnên li birevinkirine Şengalê dikirin.
Dorpêça çiyayê Şengalê.
Nêzîkî 50,000 êzîdî reviyan çiyayên Şengalê, li wir ew bêyî xwarin û av û xizmetên tendrûstî asê mabûn û bi birçîbûn û ziwabûnê re rû bi rû mabûn
Hikumeta Dewletên Yekbûyî, hêzên Pêşmergê Kurd û medya Rojavayî ragihand ku bi hezaran êzdî li Çiyayên Şingalê di bin dorpêça Dewlete Îsalmî ya Teroristî de ne.
Tahseen Said, mîrê Êzîdiyan, di 3-ê Tebaxa 2014-an de gaziyek ji serokên cîhanê re kir, û ji bo alîkariya kesên ku ji hêla Dew
lete Îsalmî ya Teroristî ve hatine dorpêç kirin. Û ji wan ra alîkariya mirovî xwest. Di 4ê Tebaxê de, şervanên Kurd ragihand ku ji bo ku Şingalê ji nû ve bistîne şerê Dewlete Îsalmî ya Teroristî kirin.
Kuştinên li seranserê herêma Şingalê.
Di 7-ê Tebaxê 2014-an de, "The New York Times" ragihand ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî bi dehan mêrên Êzdî li bajarê cityengalê darve kîr û jinên wan ji bo zewaca bi zorê xwe narkirkirine. Ev jî hat ragihandin ku, şervanên DAIŞ deh parêzvanên darvekirin şiî shrine Sayeda Zeinab de li Şengalê girtine.
Dema dorpêça Çiyayê Şingalê berdewam dikir, DA Dewlete Îsalmî ya Teroristî-ê bi kêmî ve şeş ji gundên nêzîk bi sedhezaran ezdî kuştine. 250-300 ji mêra li gundê Hardan, 200 navbera Adnaniya û Cezîreyê, 70-90 li Qiniyeh, û li serjêkirine û hate ragihandin ku bi dehan laş hatine dîtine. Bi sedan kesên din jî hatibûn kuştin ji ber ku red kirin ku bibin mûsilman.
Komkujiya Kojo.
Di 15-ê Tebaxê 2014-an de, li gundê idizîdî yê Kojo, li başûrê Şengalê, 80 mêrên ezdî hatin kuştin ku red kirin ku bibin Islam. hate gotin ku gundî pêşî bi zorê veguheztin, lê dema ku rûspiyê gund red kir ku zivirîne, hemî mêr bi hinceta ku ber bi Şingalê ve hatine birin û di kamyonan kirin, û di rê de ew hatine qetil kirin.  Li gorî raporên ji saxlemiyên ku OHCHR bi wan re hevpeyivîn kiriye, di 15ê Tebaxê de, tevahiya nifûsa mêrên êzdî yên gundê Kojo, heya 400 mêr, ji hêla Dewlete Îsalmî ya Teroristî ve hatine dorpêç kirin û gulebaran kirin, û heya 1000 jin û zarok hatine revandin.
Di heman rojê de, hate ragihandin ku heya 200 zilamên êzdiya ji ber ku red kirin ew hatine darve kirin. Komkujî herî kêm heya 25-ê Tebaxê pêk hat. dema ku Dewlete Îsalmî ya Teroristî hinek zilamên êzdî yên pîr li Ziyaretgeha Şêx Mand li rojavayê şingalê darve kirin, û perestgeh li wir teqandin.
Hesab û kuştî.
Reportên Sivilek ragihand ku tenê di 3ê Tebaxa a 2014an de, 2,000,000 êzdî li seranserê Devara Şengalê hatine kuştin. Endamek êzdî yê Encûmena Nûnerên iraqê got ku di navbera 2 û 5 Tebaxê de, 500 zilamên êzdî li bajarê Şegalê ji hêla Dewlete Îsalmî ya Teroristî ve hatin kuştin, jinên pîr hatin kuştin û yên xwet jî bi koletî hatin firotin, û 70 zarok hatin xeniqandin an bi xweytî mirin.
Ji dîtinên rapora OHCHR û UNAMI ya cotmeha 2014-an, Dewlete Îsalmî ya Teroristî di Tebaxa 2014-an de heya 5000 mêrên êzdî qetil kiribû. Herêma Kurdistanê di Kanûna 2014an de texmîn kir ku ji meha Tebaxê û Virve hejmara giştî ya mêr, û jin û zarokên ezdî yên ji şengal hatine kuştin an wenda bûne dora 4,000a ne.
Raporek 2017-an ji hêla PLOS Medical Journal ve di navbera 2,100 û 4,400 mirin e. û 4,200 ta 10,800 hatine revandine bi texmîn kirî.
Foodraq / DY / UKngilîzt / Avusturalya dikeve xwar.
a> di 7ê Tebaxa 2014an de bi şêwirmendên ewlehiya xweya neteweyî re civiya
40,000 an zêdetir Êzîdî li de asê bûn li çiyayên Şengalê û bi piranî ji aliyê hêzên DAIŞ ve derdorê çiyan hat bún girtin lê ji ber asêbûn û meziniya çiya ji DAIŞ ra zehmet bû dest bi ser wen de bigirt û wan bi ser wan de gule dibarandin. Ew bi piranî bê xwarin û av û pêdiviyên Duktorî li çiya ma lêni bûn, û xwegirên çiya bi germa havîn ê ya meha 8 û birçîbûn û ziwabûnê re, rû bi rû ma bûn.
Di 5 Tebax 2014 de, hat ragihandin ku helîkopterên leşkerî yên someraqî ji bo wan êzdiyên li ser çiyayan hinek xwarin û avê avêtin e. DY di 7-ê Tebaxê de dest bi daketina xweya dabînkirinê kir û Brîtanya 3 roj şûnda beşdar bû. Alîkariya Fransî jî hate kirin.
Di 12-ê Tebaxê de, helîkopterek leşkerî ya iraqî, ku ji hêla Maj. Gen. Majid Abdul Salam Ashour, dema ku alîkarî radigirt û penaberên êzdiyan yên asê mabû rizgar dikirin, li çiyayan qeza kir û li erdê keft. General di qezayê de miri, û di nav de Parlamenterê iraqî Vian Dakhil,birîndar bû.
Di 13-ê Tebaxê de, mîsyonek 16-balafirvanî ku tê de C-17 û C-130H yên Amerîkî, C-130J a Avusturalya, û C-130J ya Brîtanî pêdiviyên lazim bi piranî ji bo sivîlên êzdî yên li çiyayê şengalê asê mabûn radest kirin.
Aêrrîşên hewayî yên DYE.
Cîhan bi gelek zehmetiyan re rû bi rû dimîne. While dema ku Amerîka çu carî nekariye her çewtî rast bike, Emerîka cîhan kir cihek ewledar û dewlemendtir. Leadership rêberiya me hewce ye ku ewlehî û serfiraziya cîhanî ya ku dê zarok û neviyên me pê ve girêdayî bin bin pê bike. Em wusa dikin ku em rêzê li rêzikên bingehîn bigirin.
Ji bo parastina gelê xwe çi hewce be em dikin. Dema ku hevalbendên me di xeterê de bin em piştgiriyê didin wan. Em dibin sedema koalîsyonên welatan ku pîvanên navneteweyî diparêzin. Em hewil didin ku li gorî nirxên bingehîn - xwesteka bi azadî û rûmeta bingehîn bijîn - a ku ji mirovan re hevpar e li her cîh ku ew bimînin. Ji ber vê yekê mirovên li seranserê cîhanê li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê digerin ku rêberiyê bikin.ku ji ber vê yekê ye ku em wê dikin. Kliff, Sarah (7 Tebax 2014). [https://www.vox.com/2014/8/7/5981449/president-obamas-full-statement-on-the-iraq-crisis "Daxuyaniya tevahî ya Serok Obama li ser kirîza raqê"], Vox. Ji 29.9.2015 de hate girtin
Di 8-ê Tebaxa 2014-an de, êrişên ezmanî yên Amerîkî li devera Hewlêrê 180 hatin destpê kirin km li rojhilatê şingelê ye. Rikrîşên ezmanî yên yekem li deverên di Çiyayê şengalê de di 9ê Tebaxê de hate ragihandin, dema ku DYE 4 êriş kirin dijî zirxên şer ên zirxî yên şerkerên Dewlete Îsalmî ya Teroristî. firokên Iraqî di hinek cara de gava di karîn xwarin û avê li Çiyayên şengalê di havêtine xwer. Herwesa jî bi firoke hinek ji êzdiyên li çiya di hirgtin ûdi înane devarên aram yên weka dihok û zaxo.
Piştî êrişên hewayî, hukûmeta amerîkî 5 roj li ser derfet û hewcetiya operasyona rizgarkirinê bi leşkerên bejayî yên DYE an rakirina balafirên Dewletên Yekbûyî re gotûbêj dikirin.
PKK û YPG-yên Kurd rêyekê ji êzdiya re vedikin.
Di navbera 9 û 11 Tebax 2014 de, Kar hate kirin ji bo parostan ezdiyên li çiyê ku bikarin nêzîk 10,000 kesî di roja yekem de xilas bikin û ji çiya vala bikin. Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) bi kamyon û traktor ketin Çiyayên Şengalê da ku nexweş û pîra derbasî Sûriyê û rojavayê kurdistanê bikin. Şengal hav sinûr bû digel rojavayê kurdistanê ev sedameke baş bû ku ji çekdarên kurdên Sûriyê (YPG) ve sanahî tir bit dakû rê yek bête dîtin çûnkewê çaxê musil û telhefir û mirniya devarên sinî meziheb di destên DAIŞ de bû daiş di kopîteka hêz û qewate xwe de bû. Herwesa gelek gûn û hozên erabên sina jî ketbûn pişte dewelat islamî ya terorîstî a bi sedan tank û çakên giran yên bajêr musilê ketbûne di destê wan de. Li gorî Dr. Salim Hassan, profesorê Zanîngeha Silêmaniyê wî diyar kiri ku PKK û YPG bi texmînî 35,000 hezar 50,000 êzîdiyên li çiyan asê mabûn ji komkujiyê xilas kirin û derbesî devarên di bin kontrola xwe kirin li davarên aram li rojava. di wê çaxê de herçenda hêrên berdewam yê Dewleta îsalmî ya teroristî li ser gelek devarên rojava jî hebû her dû cî di şerên bwrdwem de bûn. gorî hesabê Qeymeqamê Şengalê, rê bi hevkariya YPG hate danîn.
Dorpêça çiyê bi dawî bû, wezîfeya rizgarkirina DYA hate betalkirin.
Di 12 an 13 Tebax 2014 de, bi dehan serbazên hêzên taybetî yên Amerîkî ji balafirên V-22 daketin çiyayê Şengalê da ku rizgar bikin penaberên idizîdî yên tevlî SAS-a Brîtanî berê xwe didin herêmê. Wan ragihand ku "rewş gelek baştira e", ku niha li çiyê ji êzdî lê pir kêmtir bûn, çûnke YPG piraniya wan derbas kirbûn. û êzdî di rewşek baş de bûn. Sekretera parastina Amerîkî Chuck Hagel got, ji ber vê yekê wezîfeyek rizgarkirina Dewletên Yekbûyî ji bo yên li çiyê "nuha pir kêm tê kirin".
Hikûmeta Dewletên Yekbûyî bi fermî ragihand ku dorpêç dê di 13-ê Tebaxa 2014-an de were şikandin. Ev hate ragihandin ku bi êrişên ezmanî yên Amerîkî û şervanên Kurd ên Yekîneyên Parastina Gel ji Sûriyê, digel hevalbendên wan ên PKK ji Tirkiyê, rê dan ku bêtirî 50,000 penaber birevin î Tevî vê yekê, li gorî Profesor Salim Hassan, di navbera 5,000 û 10,000 kesa hîn jî li çiyayan asê mane. Wan ragihand ku ew ditirsiyan ku vegerin malên xwe û di mehên bê de bi helîkoptereke oneraqî ya tenê diman.
Bersivên navneteweyî.
a> li dijî çewisandina Kurd û idiszîdî.
Bersiva leşkerî ya rojava.
Di 7-ê Tebaxê 2014-an de, Serokê DYE-yê Obama ferman da êrişên heway li dijî Dewlete Îsalmî ya Teroristî bike. û alîkariya hewa ya acîl ji bo êzdiya bike. Airîşên hewayî di 8ê Tebaxê de dest pê kirin. (Binihêrin American-led intervention in Iraq (2014–present) § li American-led intervention in Iraq (2014–present) § Obama destûr dide êrîşên ezmanî.)
Di 8 Tebax 2014 de, DYE îdîa hate kirin ku hilweşandina sîstematîk a gelê êzdî ji hêla Dewleta Islamî ve hatî ye qirkirine.
Di 10-ê Tebax 2014-an de, nêzîkê 2:15 im ET, DY 5 êrişên hewayî yên din li ser wesaîtên çekdar û hawanek pêk anîn, da ku 20,000-30,000 êzdiyên xwe xilas kirî bi karin di wêrê re birevin Sûriyê û paşê ji hêla hêzên Kurdî ve werin rizgarkirin. Hêzên Kurda paşê cihên vehewiyanê ji bo Êzîdiyan de li Duhokê bikin.
Di 13-ê Tebaxa 2014-an de, kêmtirî 20 leşkerên Hêzên Taybet ên Dewletên Yekbûyî yên ku li Erbîlê bicîh bûne digel leşkerên Servîsa Hewayî ya Taybet serdana herêma nêzîkê Çiyayê Şengalê kirin da ku agahiyan berhev bikin jo xilaskirne nêzîkê 30,000 êzdiyên ku hîn jî li Çiyayê Şengalê asê mabûn. 129 personlên leşkerî yên amerîkî yên din ji bo nirxandin û raporek pêşkêşî serok Obama li Irbilê hatin kirin. Fermandariya Navendî ya Dewletên Yekbûyî jî ragihand ku di 7 harîkariyan de yên pêk hatîn heya roja îro ew 114,000 xwarin û bêtirî 35,000 galonên av ji êzdiyên koçber ên li deverê re hate dabînkirin.
Di daxuyaniya 14-ê Tebaxê 2014-an de, Pentagon got ku wan 20 personelên Dewletên Yekbûyî yên ku roja çûyî çavdêrî kirine û wesa diyarbûye ku Metirsîn DAIŞ ê kêm bûn wek berê nînin lewma wê encamê operasyona rizgarkirinê gelek hewce ne be ji ber ku ji xuyabûye ku metirsî û xeter ne meye li ser ezîdiyan lewma nema bawer kirin ku li metirsiya êrîşa ji Dewlete Îsalmî ya Teroristî mabe. Nirxandinan her weha diyar kir ku piraniya ezdiyên li çiya xilas bûne bi tinê 4,000 heya 5,000 kes li çiyê mane, bi qasî nîvê wan şivanên êzîdî ne ku berî dorpêçê jî ew li wir dijiyan.
Rayedarên Kurd û penaberên êzdiya diyar kirin ku bi hezaran ciwan, pîr û astengdar ên li çiyê hîn jî mexdûr bûn, bi parêzgarê Dahuk ê ya Kurdistanê, Ferhad Atruchi re got ku nirxandin "ne rast" bû û her çend mirov dikişandin jî, "civaka navneteweyî naçe".
STK.
Berevaniya Navneteweyî bikin ku xwe bigihîne penaberên idizîdî li Kurdistana Iraqê, Kanûn 2014
Paşê.
Piştî gelawêj 2014 de, DAIŞ li bajarê Şengalê girtî. Çend hezar Êzdî li çiyayên Şengak yê li bakurê bajêr mabûn, ji hêla helîkoptereke Iraqî ve caran çavdêriya wan di hate kirin. dema ku riya revê ji çiyayên bakûr ber bi deverên Kurdî ve di bin kontrola Kurd / şervanên de bû. Rayedarên Amerîkî gotin ku hin ji wan êzdiyên li Çiyayên şengalê mayîn ew çiya wekî cihek penaberî û mal dihesibînin û naxwazin derkevin; dema ku raporek ji "New Yorker" hatî diyarkirin û got hin ji wan ditirsin ku vegerin malên xwe. êzdiyên din jî piştî meha Tebaxê hatin çiyayan.
Di 21ê Çiriya Pêşîn a 2014an de, Dewleta îdlamî ya tîroristî ofIê xaka bakurê çiyayan bi dest xwe xist, riya revê ya deverê bo deverên Kurdî birî. Piştre çekdarên êzdî neçar man ku xwe vekişin Çiyayên cihakî in yê çiyayê şengalê, ku tê de hejmara penaberên sivîl ên êzdî bi 2,000 heya 7,000 di hate texmîn kirin. Çiya carek din bi qismî ji hêla Dewleta îslamî ya tîroristî ve hatibûn dorpêç kirin.
Di 17 Kanûn 2014 de, hêzên pêşmerge, bi piştgirtiya 50 êrişên ezmanî yên koalîsyona bi pêşengiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DY), êrîş birin ser bajêrê şengalê û bajêe azadkirina û şikandina dorpêça Çiyayê şengalê hat kirin û. du rojan de, Pêşmerge gelek cihên çiya bi dest xwe xistin. Piştî ku hêzên Dewleta îslamî ya tîroristî paşde vekişiyan, şervanên Kurd di destpêkê de bi paqijkirina bûmbên li herêmê rû bi rû bûn. Di operasyonê de 100 şervanên Dewlata îslamî ya tîroristî hatin kuştin.
di 21ê Kanûna 2014an de, şervanên YPGê yên Kurdên Sûriyê li başûrê zincîra çiyayî şingelê gihîştin rêzikên Pêşmerge, bi vî awayî her du eniyên xwe bi hev ve girêdan. Roja din YPG xetên beegîriyê ya Dewlata Îslamî ya tîroristî şikandin, bi vî rengî reka ji Sûriyê ber bi bajarê Şenagl ve bi timamî hate vekirin. Danê êvarê Pêşmerge gelek cih û derên li şengalî xistine bin destê xwe.
Vegera. Êzdiyan.
Piştî paşde vekişîna Dewlete Îsalmî ya Teroristî fromIê ji hêzên Iraqî û Kurdistanî li herêmê di dema kampanyayên dawiya-2017 de, her du hukûmetan doza herêmê kirin gotin. bi tenê % 15 ji Nifûsa êzdiyan.
vegeriyane Şengal ye. Û hêj ji ber şerê siyasî. Êzdî ne xwezin vegerin bajêrî û yê avahiyên wan hilweşiyayî, teqemeniyên veday û ne teqiyayî di nav mala û kolane de hene.
Di Çiriya Paşiyê ya 2017-an de, gorek komî ya bi qasî 70 kesî hat dîtin  û mehek paşê di Kanûnê de, gorek komî ya din jî hate dîtin ku tê de nêzîkê 90 qurbanî hebû. Li gorî Mîsyona Alîkariya Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Iraqê (UNAMI) û Nivîsgeha Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî li seranserê Iraqê zêdeyî 200 şûnwarên gorên komî hene. Projeya Belgekirinê ya ku ji hêla NGO Yazda ve tê meşandin şahidiya wêneyî û şahid peyda kiriye da ku bi dehan deverên gorên komî li seranserê Deşta Nînewa û Sinjarengalê bi belge bike. Di Adar 2019 de, yekem cîhê gora komî li Sinjarengalê ji hêla Midûriyeta Gorên Komî yên Iraqî ve di nav Weqfa yrehît û Midûriyeta Dadrêsî ya Tibî ya di bin Wezareta Tenduristiyê ya Iraqê de û bi UNITAD (Tîmê Lêpirsînê yê Neteweyên Yekbûyî ji bo Pêşvebirina Berpirsyariya Sûcên ku ji hêla wî ve hatine kirin) hate derxistin. Da'iş / DAIL).
Gao'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 785.705 kesî
Gongqingcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 120.000 kesî
Guixi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2006an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 563.000 kesî
Ji'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.810.339 kesî
Jingdezhen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.669.057 kesî
Jinggangshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 156.000 kesî
Jiujiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.728.778 kesî
Leping, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2006an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 803.000 kesî
Longnan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2006an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 295.000 kesî
Lushan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 245.526 kesî
Pingxiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.042.565 kesî
Ruichang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.854.510 kesî
Ruijin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 618.885 kesî
Shangrao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.579.714 kesî
Xinyu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.138.873 kesî
Yichun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.419.575 kesî
Yingtan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.124.906 kesî
Zhangshu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jiangxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2006an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 537.000 kesî
Baicheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.033.058 kesî
Baishan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.296.575 kesî
Da'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 438.000 kesî
Dehui, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 748.369 kesî
Dunhua, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 481.000 kesî
Fuyu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 800.000 kesî
Red Dead: lîstikeke serpêhatî ya Rojavayî ye. Ya ku ji hêla Lîstikên Rockstar ve hatî ye weşandin û çêkirin. Yekem car Red Dead di Gulana 2004-an de li ser PlayStation 2 û Xbox hatin belavkirin. Di destpêkê de ji hêla Capcom ve hatbûye pêş xistin.
Herwesan di Gulana 2010-an de ji bo pesnê rexne û bazirganî ew ji bo PlayStation 3 û Xbox 360 jî hat çêkirin kirn. Sala 2017-an 15 mîlyon kopî hatin firotin û ji gelek weşanên xwe lîstikên xwe di dawiya salê de gelek xelat stendin,
Red Dead Redemption 2, ew ji hêla Rockstar Studios ve hatî pêş xistin, di 26ê Çiriya Pêşîn ya 2018an de ji bo PlayStation 4 û Xbox One hate afrindin. û di 5ê Mijdara 2019an de ji bo Microsoft Windows bi serbest hate çêkirin.
Gongzhuling, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.073.000 kesî
Helong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 181.000 kesî
Huadian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 464.000 kesî
Hunchun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 271.000 kesî
Ji'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 214.000 kesî
Jiaohe, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 489.000 kesî
Jilin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 4.413.517 kesî
Liaoyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.176.645 kesî
Linjiang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 162.000 kesî
Longjing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 178.000 kesî
"Malèna fîlimek" dramayeke ya romantîk û kommêdî ye. Di sala 2000ê de ji hêla Giuseppe Tornatore ve hatbûye nivîsandin. Di Festîvala Cabourg ya Filma ya 2001 de Xelata herî Mezin bi dest xist.
Di Hezîran 10, 1940, di bajêrekê biçuk de Renato 12 salî dijît.Gave Italy dikeve Şerê Cîhanê yê Duyemîn; ew dibe avîndar; keçek heyeew jineke ciwan a spehî û hestyare a ku bi navê Malèna dihê naskirin. Mêrê wê li li Afrîka ye û şer ji bo welatê Brîtanî dike li wêderê, û malena bi tena serê xwe dijît. Ji ber kû ew bi tinê û bêkes dijît di rewşeka wesa de, ew ji bo gelek Mêrên li bajêr dijîn di be nêçîr.
Malèna çavên xwe li bavê xweyê pîr û nexweş yê ku bi tenê dimîne digir e,
Renato biçuk di keva di eşqê Malèna de. Her gave malèna ji mal derdikeva Renato sîxurî lê dike Ji bo xeyalên xweyên erotîk û hazên xweyê sexy bi çava têrbike. Herçawe be di derfetkê de Renato cilkên wê (kincên wê) yê hundur didize daku bitr hazên xweyê sexy têr bike. Lê ku dê û bavên Renato bi vê yekê di hasin.
Malèna nûçeya ku mêrê wê hatî kuştin di bihîze, Herwesa Malèna dihê tawanbarkirin û dadgeh kirin, bi hêcat wê alîkariy ji askarkî hawiyê ra kirî. Her ji ber nebûne parê dadghiya xwe parêzerê wê bang wêdike û wê tecawiz dike.
Renato biryar dide ku bibe parêzvanê Malèna, ji Xwedê du'aya dike da ku temaşe rewşe wê bike. Û wê bi parêze. Ew têgihîşt ku nêrînên wî yên li ser wê ji yên bajaran hindik çêtir in, lê Renato hê ne dizanî ka Malèna bixwe çaw fikir dike.
Di vê navberê de, şer digihîje Sîcîlya û bajar ji hêla Hevalbendan ve tê bombebaran kirin, bavê wê tê kuştin. Û rewşa jiyan wê yak car xirab dibe û ew hewil dide daku karekî ji bo rewşe jiyan xwe bike lê çû kesek naxwaze wê bide kar, ew weka leş firoş xwe di hasbîne û neçar dimîne ku wî karî bike.
Gava ku hêzên Nazî bajêr dagir dikin û Renato di rojekê de Malèna bi du leşkerên almanî re dibîne, Renato gelek bê çare dibe. Diya wî biryar dide ku cinan katina di laş wî dw ye, wî ji bo çarserîyê. Diba ba qeşeyekî, lê bavê renato di zan ka dardê kurê wî çî ye. Lewma babê wî di xwaz rojek kurê xwe renato biba cihên laş firoşe da kurê wî hazên xwe vala bike. Lê Renato wesa fikir dike gava di çe wî cihî ew kiçe tê barê dê málen be. Lê ew tuşt na rast û bi tinê fikar renato ye.
Germenî diçin, û bi dilşadî û kêfxweşî leşkerên Amerîkî dikevin bajêr. Jinên avêtin ser otêlê û Malèna derxistin, cilên wê jê kirin, lê xistin û porê wê jê kirin. Ji bo ku ji zilm û zordariya bêtir xelas bibe, ew ji bajarê dijmin derdikeve. Çend roj şûnda, mêrê wê Nîno, ku wekî dîl hatî girtin vedigere û li wê digere. Mala wî ji hêla kesên koçber ve hatiye stendin û kes naxwaze jê re bêje ka çawa jina xwe màlena bibîne. Renato jê re notek bênav dihêle û dibêje ku ew hîn jî jê hez dike lê bêbextî kiriye û çûye bajarê Messina.
Salek şûnda, Nino û Malèna li nav bajêr geriyan. Jin ferq dikin ku ew nuha bêtir matmayî û zelal xuya dike. Ger ew hîn jî spehî be jî, ew fêhm dikin ku ew êdî gef e. Ji ber vê yekê jî xelak ne wekî barên li hembar wê û bêtir bi rêzdarî dest bi axaftinê dikin bi wê ra: dema ku ew diçe sûkê, jinên ku ku berê tişt nexweş di gotinê. Ew jina bi rêzgirtin silavê lêdikin û di bêjinê sibê baş û jê re peyva xatûn bi kardînin. Gava diçû malê, hin fêkiyên ji çentê wê davêjin û Renato dilezîne ku wê hilde. Ew ji wê re serfiraziyê dixwaze û ew nîv-bişirînek enigmatîk dide wî, tenê carî yan bi yê din re axaftî kiriye an jî bi eşkereyî li yê din nihêrî.
Renato gava pir mazin û bi amir dikeva di fikira ku wî gelek jin nas kirîne û jê wan hez kiriye û hemî ji bîr kirine. Ya tenê ku ew tu carî nikare ji bîr bike Malèna ye.
Mûzîk.
Soundtrack ji bo Xelata Oscarê ya Xelata herû baştir Ya Xwerû û Xelata Glover ya Zêrîn ji bo baştirîn Xelata Ya Xwerû hate berbijar kirin.
Pasaporta almanî ji bo seyaheta navneteweyî ji bo hevwaltiyên Almanyayê dihête dayîn. Pasaporta almanî, ji xeynî karta nasnameya almanî û Belgeya Rêwîtiya Acîl a Germenî (bi navê "Reiseausweis als Passersatz"), belgeya tenê ya din e ku bi fermî hatî pejirandin, ku rayedarên Alman wê bi rêkûpêk wekî delîla nasnameyê ji bo welatiyên Almanî dipejirînin.
Ji bilî ku ew wekî delîl ji nasname û pêşbîniya neteweya almanî re xizmetê dikin, ew pêvajoya ewlehiya alîkariyê ji karmendên konsolxaneya Almanya li derveyî welêt te (an jî endamên din ên Yekîtiya Ewropî di doza ku sazgehek konsolxaneya Almanya tune ye) hêsan dikin. Pasaportên Almanî ji bo 10 salane (ji bo kesên ji 24 salî mezintir) an ya 6 sal lî heye (ji bo kesên di bin 24 salî de ne) derbasdar in û nexşeya standardkirî û sêwirana sor a burgundy bi pasaportên din ên EU re parve dikin. Her hevwelatiyekî Alman di heman demê de hevwelatiyê Yekîtiya Ewrope jî ye. Pasaport, digel karta nasnameya neteweyî li her eyaletên Yekîtiya Ewropî, Qada Aborî ya Ewropî, Swîsre û Keyaniya Yekbûyî mafên serbest ên tevger û rûniştinê vi xwera dihêle.
Dema pêvajoyê.
Dema pêvajoyê ji bo pasaporta almanî bi gelemperî çar-şeş hefte ye, lê yek dikare di sê rojan de bi karanîna karûbarê Express-ê ve were weşandin heke berî 11-ê sibehê were xebitandin
Xuyanga fizîkî.
Rûpela yekem a pasaporta Almanya ya hemdem (Adar 2017)
Rûpela îmzeyê û rûpelê daneya pasaporta Almanya ya hemdem (Adar 2017)
Rûpela daneya pasaporta Almanya ya hemdem ku di bin tîrêjên tîrêjên UV-ê de şewq dide
Beşa Visa ya pasaporta Almanya ya hemdem (Adar 2017)
Rûpela îmzeyê û rûpelê daneya pasaporta Elmanî (Pêş-Adar 2017)
Rûpela agahdariya nasnameyê.
Rûpela li gorî standarda ICAO 9303, bi herêma ku 2-rêze tê xwendin makîne diqede. Koda welat ne DEU ye wekî koda standard a welatîbûnê ji bo Almaniya ye (li gorî ISO 3166-1 alpha-3), lê D. Ev koda yekane welat / welatî ye ku ji 3 tîpan pêk nayê.
Di Çiriya paşîn 2001 de, bi navê "Identigram" tê gotin taybetmendî hate zêdekirin - hejmarek hêmanên ewlehiyê yên holographic, di nav wan de ajonek sê- dimensîon, kopiyek holografîk a wêneyê xwediyê xwedan (navê wî "wêneyê Hîgrafî Shadow"), kopiyek holografîkî ya qada ku ji hêla makîneyê ve tê xwendin, holographic microprinting, û hêmanên kinematic.
Rûpela jêrîn.
Navxweyî ya pasaporta almanî (pêş-Adar 2017, bi jimara pasaportê li biniya her rûpelê jêkirî)
Rûpelê agahdariyê / rûpelê agahdariyê bi almanî, îngilîzî, û fransî tê çap kirin. Li ser bergê duyemîn (rûpelê agahdariyê) û Rûpelên 2, 4, 5, û 32 an 48 her 24 Zimanên fermî yên ji Yekîtiya Ewropî hene ku agahdariya bi zimanên din ên Yekîtiya Ewrûpayê vedibêjin, mînakî peyva Romanî ya ji bo desthilatdariyê Autoritatea emitentă ye. (Rûpel pasaporta almanî 4/5 hejmar 9),
Pêvajoya derketinê.
Pasaportên almanî, mîna kartên nasnameya almanî, ji hêla nivîsgehên tomarkirina şaredariya herêmî ve têne derxistin. Divê serîlêderan serî li pasaportek nû bidin û daneyên di pasaportên ku nû hatine weşandin de birastî kopiyek pejirandî ya daneya kesane ye ku di belgeyên tomarî yên bi cîhkirî de hatine dîtin e. Pasaport paşê li Bundesdruckerei ya Berlînê bi navendî têne çêkirin.
Ger hewcebûn wê were îsbat kirin, ji yekê zêdetir pasaportê re derbasdariyek hevgirtî dikare were dayîn (mînakî dema ku hûn diçin welatên Erebî bi mohra Israel ya di pasaportê tê deyin, an jî dema ku ji ber sedemên profesyonel hewce dike). Di teoriyê de, kesek dikare bi hev re heya 10 sala pasaportan bigire. Di pasaportên din de li şûna 10 sal derbasdar 6 sal heye.
Pasaporta Elmanî (32 rûpel, di nav mehekê de radest kirin, ji kesek 24 salî û mezin tir tê dayîn) ew bi 60 Euro ye. Pasaportek ji bo kesek di bin 24 saliyê de, ya 6 salî ye tê dayîn heye 37,50 €. Mesrefa pasaporta 48 rûpelî prîma 22 €, heqê radestkirina eşkere 32 € ye.
Azadiya gerrê ya welatiyên Alman.
Pêdiviyên vîzeyê ji bo welatiyên Alman
Arpaçay () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 194 kes (48 malbat) bûn.
Axdere Vesta () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Axabeyk () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 49 kes (11 malbat) bûn.
Axotaq () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 266 kes (58 malbat) bûn.
Axbilaxî Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 212 kes (44 malbat) bûn.
Axbilaxî Hemedan () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 65 kes (12 malbat) bûn.
Axderey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Axderey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 731 kes (119 malbat) bûn.
Ertoşî yek jî konfederasyona eşîrên kurda ye. Ev eşîr li gelek deverên Kurdistanê belav bûne. Li bajarên wek Colemêrg, Çelê, Wan, Elbak, Elkê, Şax, Payîzava, Gever, Duhok, Sêmêl, Şirnex, Şêxan Panos,Melezgirt,Elcewaz,Xelat dijîn.
Bi dûçûna çavkaniyên herêmî bingeha vê eşîr-konfederasyonê li gundê Ertoşa girêdayî Çelê ye. Li vir belavî deverên din bûye. Bi dûçûna Martin van Bruinessen di dema mîrektiya Hekarî de du baskên civakê hebû, yek baska çep yek jî baska rast bû. Baska çepê aligiriya Mîrê Hekarî dikir û Pinyanişî bûn. Baskê rastê jî mixalifên Mîrê Hekarî bûn û Ertoşî bûn.
Dabeşkirina Ertoşiyan.
Konfederasyona Ertoşiyan ji du baska pêk tê. Ji her du baskan re jî bi giştî 12 bab derketine. Baskê yekemîn Mendkan e kû ji eşîrên Giravî, Memedpîran, Alan, Êzdînan, Xelîlan pêk tê. Baska duyemîn Hacîmendane ku ji eşîrên Şîdan, Şerefan, Hacan, Gewdan, Mamxuran, Jirkî, Qeşûrî, Zêdikan pêk tê.
Ji van eşîran Giravî îdîa dikin bingeha wan digehe Xelîfeyê 2yê yê Îslamê Emer
Axderey Navend () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 320 kes (67 malbat) bûn.
Axqele () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 264 kes (64 malbat) bûn.
Ayqelesî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 149 kes (30 malbat) bûn.
Babanezer () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 486 kes (146 malbat) bûn.
Badxerîd () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 43kes (11 malbat) bûn.
Badmehmûd () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 61 kes (14 malbat) bûn.
Başberat () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 328 kes (66 malbat) bûn.
Bedirlû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Bilûz () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 160kes (44 malbat) bûn.
Cidaqiye () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 144 kes (33 malbat) bûn.
Çepdere () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 623 kes (121 malbat) bûn.
Çiraxtepey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 648 kes (134 malbat) bûn.
Çiraxtepey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 101 kes (21 malbat) bûn.
Çûplû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 1788 kes (368 malbat) bûn.
Çarqele () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Ev gund li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê di 2016an de, nifûsa wî 82 kes (20 malbat) bûn.
Çîçeklû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Çartaq () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 433 kes (98 malbat) bû.
Li kêleka otobusê bi ÎNGLÎZIY nivêsandî ye " ji kerema xwe, gava ku hûn dikevin hundur parên xwe bidin.
"Ji kerema" xwe an bê zehmet (bi înglîzî please), ew peyveke kurmancî ye, ya di zimanê kurdiya kurmancî de dihête bikaranîn, da ku mirov dema karekî dike rêz û hurmetê nîşan bide.
Meihekou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2009an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 617.262 kesî
Panshi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 528.000 kesî
Shuangliao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 407.000 kesî
Shulan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 703.000 kesî
Siping, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.386.325 kesî
Songyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.881.082 kesî
Taonan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 420.000 kesî
Kemal Burkay helbestvan û siyasetmedarekî kurd e. Di sala 1937an da li Dêrsimê, qeza Mêzgirê, gundê Dirban ji dayîk bûye.
Bavê wî li dibistanê dersdar bû. Dibistana pêşîn a pênc salî li gundên dorê û li gundê xwe xwend û xilas kir. Piştî wê, di sala 1949an da çû dibistana mamostetiyê bi navê "enstîtûyê" li Akçedaxê, bajarê Meletiyê. Li wir û li Enstîtûya Dîclê (li Erxenî) xwend û di sala 1955an da xilas kir.
Di sala 1956an da îmtihanên lîsê jî da û li fakûlteya Huqûqê, li Enqerê qeyd bû. Him li gundan mamostetî kir (du sal li Kurdistanê, gundekî Wanê, salekî jî li gundekî Enqerê) him jî kete îmtihanên huqûqê. Huqûq jî di sala 1960 da xilas kir.
Di sala 1964an da li Xarpêtê (Elezîz) dest bi parêzeriyê kir. Li wir, her usa jî bi navê "Çira" û bi zimanê tirkî kovareke çandeyî derxist. Ev kovar şeş hejmar derket.
Du sal şûnda buroya xwe bir Dêrsimê. Li wir jî bi navê "Ezilenler" (Kesên Bindest) rojnameyeke piçûk ya panzdeh rojî derxist. Ew jî 25 hejmar derket.
Di sala 1965an da bû endamê Partiya Karkerên Tirkiyeyê (TİP). Bo avakirina rêxistinên TİP ê li hin bajarên Kurdistanê -Elezîz, Bîngol, Dêrsim û Erzingan- gelek xebat nîşan da. Di sala 1968 bû endamê Komîta Rêvebirinê a Giştî.
Ji ber nivêseke wî li ser pirsa kurdî, ku di sala 1966an da li Kovara "Yeni Akış" derket, di sala 1966 da hate girtin û çar mehe di hepsê da ma.
Dîsa ji ber kar û barên sîyasî di derheqa wî da gelek dawe vebûn û di navbera salên 1969an û 1971ê da sê caran hat girtin, salekî zêdetir di hepsê da ma. Pişt ra, mecbûr ma ji welat derket; berê çû Libnanê, piştî wê jî çû Ewropa. Li der welat du sal ma.
Di sala 1974an da li Tirkiyeyê hikûmat guharî û efû derket, Burkay vegeriya Tirkiyeyê. Tevî hin hevalên xwe Partiya Sosyalîst a Kurdistan (PSK) sazkir û bû sekriterê partiyê. Partî veşartî bû.
Partiyê di Hezirana sala 1975an de bi navê Özgürlük Yolu (Riya Azadî) dest bi weşana kovareke mehane kir. Ew bi mezinahî di navbera 80-100 rûpel bû. Di destpêkê da her hejmarê wê 5000 heb dihate çapkirin. Piştra zêde bû, giha 10-12 hezarî. Tê da bi xurtî li ser pirsa kurdî dihate sekinandin. Berê tenê tirkî bû. Piştî hejmara 6an tê da kurdî jî cî girt. Burkay di vê kovarê da bi navê xwe û bi navên din ê nivêsand. Riya Azadî li welat 44 hejmar derket.
Di sala 1977an da Partiyê "Roja Welat" derxist. Rojnameyeke panzdeh rojî bû, nîv nîvê bi kurdî û tirkî bû. Hejmara pêşîn 20 hezar çap bû. Yên din ê her yek 30 hezar bûn. Yek - du hejmarên wê jî 40 hezar çap bûn. Roja Welat, heya ku bi destê hikma leşkerî hate girtin 12 hejmar derket.
Partiyê di van salan da, her usa jî, "Weşanxana Riya Azadî" vekir û dest bi weşanên pirtûkan kir. Ew pirtûk hinek bi kurdî, hinek bi tirkî bûn; lê li ser dîrok, ziman, çande û civaka kurd bûn.
Lê zilm û zordariyeke giran li ser kovar, rojname û kitêban hebû. Hemû dihatine komkirin û di derheqa nivêskar û berpirsiyarên weşanan da dawe vedibûn. Li dawiyê jî, di sala 1979an da hikma leşkerî (gerandina awarte) ew weşan bi temamî sekinandin. Ji ber êrîşên giran, Burkay û hin hevalên xwe, di sala 1980'yî da mecbûr man derketin der welat. Piştî wê jî partiya wan li welat kar û xebata xwe ajot. Lê ji bo wî êdî rê venebû ku cardin vegere welat. Wî jî karê xwe yê sîyasî û çandeyî li der welat bi rêva bir.
Partiyê li derveyî welat Riya Azadî bi kurdî û tirkî cardin derxist. Riya Azadî, tevî yên berê û tevî sê hejmarên taybet, giha 142 hejmarî.
Burkay, ta ji 17-18 salê xwe dest bi nivêsandinê kirîye. Berê tenê bi tirkî dinivêsand. Wê wextê kovar, rojname û pirtûkên kurdî di dest da tinebûn û wî jî xwandin û nivêsandina kurdî ne dizanibû. Di salên 1960 da li Tirkiyeyê di hin kovaran da -ew jî gelek kêm- nivêsên kurdî xwe nîşan dan û çend pirtûkên kurdî derketin. Burkay piştî sala 1972, ku derkete Ewrûpa dest bi nivêsandina kurdî kir û cara pêşîn di kovara Ronahî da nivêsand. Ew kovar li Almanya bi destê rêxistina "Hevra" derdiket. Ew jî bû endamê vê komelê.
Dema 1974an da ku vegeriya welat û wî û hevalên xwe Riya Azadî û Roja Welat derxistin, wî jî di van weşanan da bi kurdî jî nivêsand.
Heta niha ji 30 zêdetir pirtûkên wî û bi dehan jî brûşûrên (pirtûkik, yan jî pirtûkên piçûk, bin sed rûpelî) wî çap bûne. Beşek ji wan sîyasî ne, teorîk in, li ser civaka kurd, li ser sosyalîzmê û li ser karê Partiyê ne. Beşekî wan jî (ji bîstî zêdetir) berhemên çandeyî ne.
Di 2003an de ji serokatiya PSK îstîfa kir.
Hin siêrên wî hatin wergerandin û bi zimanê Îngîlîzî, Almankî, Îtalyanî, Bulgarî, Yewnanî, Erebî û Farisî di kovarên beyanî da yan jî di berhevokan da çap bûn. Berhevokek ji siêrên wî bi navê "Helîn" bi zimanê Almankî di nav Weşanên KOMKAR da derket.
Kemal Burkay di 30-40 salê derbasbûyî da di gelek kovar û rojnamên tirkî (wek Warlik, Dost, Papîrüs Yarina DoÎru, Yenî Toplum, Sesîmîz) û yên Kurdan derxistine (wek Çira, Yenî Akis, Ezîlenler, Ronahî, Riya Azadî, Roja Nu, Dengê Komkar, ôzgür Gelecek, Deng, Azadî, Ronahî, Hêvî, Roja Teze) yên edebî û sîyasî da û bi gelek navan nivêsandin. Yên heyî da hîn jî dinivêse. Bona vê yekê, bi zimanê kurdî sê - çar kitêben wî ên din jî hene ku bi navên din hatine nivêsandin û niha naxwaze wan aşkere bike...
Çend berhemên wî jî, di demên rev û veşartinan da wenda bûn. Di nav wan da berhevoka sairên Tirk û gelek siêrên Lafonten hebûn, ku wî ew wergerandibûn kurdî û ji bo çapê hazirkiribûn, her usa jî, du pîyesên wî...
Hestê bêhnkirinê, koendama hestê ya bêhnkirinê ye û ji nasîna molekûlên kîmyayî pêk tê.
Ji boy hestkirina bêhnê, divê molekula bêhndar, di nav hewaya henasegirtinê de bikeve nav kelêna difinê, di nav lîncemadeyê de bihele û xwe bi proteînên wergir ên li ser parzûna dendrîtê demarexaneya behnewergirê ve girê bide. Bi vî awayê di demarexaneyên behnewergir de erkê kar dest pê dike. Demareragihandin ji kîmîkewergirên demarexaneyên bêhnewergir, ber bi pîvazoka bêhnkirinê, ji wir jî ber bi navenda behnkirinê ya mejî ve tên şandin.
Pêkhateya koendama bêhnkirinê.
Rûyê difinekelênê mirov bi çîna rûkeşeşane dapoşî ye. Li esmanê difinekelênê mirov de beşek ji rûkeşeşaneyê berpirse bo nasîna bêhnê, ev beş wekî rûkeşeşaneya behnkirinê tê navkirin (bi îngilîzî: "olfactory epithelium"). Bi qasî 4.8 cm2 ê esmanê difinekelênê ji rûkeşeşaneya bêhnkirinê pêk tê. Hesteveguherandina bêhnê li wir rû dide. Hema nîvê rûyê difinekêlênê ji rûkeşeşaneya bêhnkirin pêk tê, ji bilî rûkeşeşaneya bêhnkirinê, nîvê rûyê difnekelênê bi rûkeşeşaneya henasê dapoşî ye. Rûkeşeşaneya bêhnkirinê ji sê cor xaneyan pêk tê, xaneyên palpişt, xaneyên binçîne (binyatî) û xaneyên bêhnewergir.
Rûkeşeşaneya bêhnkirinê ji sê cor xaneyan pêk tê, xaneyên palpişt, xaneyên binçîne (binyatî) û xaneyên bêhnewergir.
Xaneyên palpişt.
Xaneyên palpişt (bi îngilîzî: "supporting cells)" corek ji rûkeşexaneyan e. Xaneyên palpişt di navbera demarexaneyên bêhnewergir de cih digirin û destek didin wan, herwisa madeyên jehrdar ên derdora wergirên behnê jî ji aliyê xaneyên palpişt ve tên bêbandorkirin. Xaneyên palpişt, xaneyên kûlkdar in.
Xaneyên binçîne.
Xaneyên binçîne (bi îngilîzî: "basal cells") bi eslê xwe xaneyên bineretî ne (bi îngilîzî: "stem cells"). Xaneyên bêhnewergir, demarexaneyê temen kin in, temenê wergirên bêhnê bi qasî 30 heta 60 roj e. Xaneyên binçîne bi dabaşbûnê zêde dibin, xaneyên nû diguherin û dibin demarexaneyên bêhnewergir. Ango wergirên behnê yên mirî, ji aliyê xaneyên binçîne ve tên nûkirin.
Xaneyên bêhnewergir.
Hestewergirên bêhnê demarexaneyên taybet in di nav rûkeşeşeaneya esmanê difinekelênê de. Wergirên behnê corek ji kîmîkewergiran in. Wergirên bêhnê proteînên taybet in li ser dendrîtê demarexaneyên bêhnewergirê de. Xaneyên bêhnewergir, demarexaneyên ducemserî ne. Demarexaneya ducemserî yek dendrîtek û yek tewereyek lixwe digire. Dendirîtê demarexaneya bêhnewergirê, ber bi rûyê derve yê rûkeşeşaneyê dirêj dibe. Rûyê derve yê rûkeşeşaneyê bi çîna lîncemade dapoşî ye. Parzûna dendrîtên xaneyên bêhnewergir di nav lincemadeyê de mîna bijangan dirêj dibin. Ev pêkhateya dendrîtî wekî kûlk (bi îngilîzî: cilium) tê navkirin. Ango demarexaneyên wergirên bêhnê kûlkdar in. Li ser parzûna kûlkên bêhnewergiran de proteînên wergir hene. Bi alîkariya kûlkan rûyê parzûna xaneya bêhnewergirê firehtir dibe, bi vî awayî egera rastêhevhatina molekula bêhndar û proteînên li ser parzûna xaneyên wergirên bêhnê zêde dibe. Proteinên wergir ên li ser rûyê parzûna demarexaneyên wergirên bêhnê ne yek, lê gellek cor in. Loma her yek ji demarexaneyên wergira bêhnê, li ser parzûna kûlkên xwe de corek proteînên wergir lixwe digire. Ango ji bo her corek bêhnê, corek demarexaneya bêhnewergir heye. Rûkeşeşaneya bêhnkirinê bi qasî 100 mîlyon xaneyên bêhnewergir lixwe digire.
Çar gavên serekî yên bêhnkirinê.
1. Ji aliyê kîmîkewergiran ve wergirtina molekula behnê.
2. Guherandina kartêkira kîmyayî bo erkê kar.
3. Bi şeweyî demareragihandin, gihandina bêhnê bo mejî.
4. Şîrovekirin û têgihîştina bêhnkirinê di mejî de.
Gava mirov ji difin henase werdigire, li gel hewayê, hinek gazen (kîmîkemade) din jî derbasî nav difinekelênê mirov dibe. Ji kîmîkemadeyan molekulên bêhndar belavê hawirdor dibin. Molekulên bêhndar di nav lîncê de dihelin û bi proteînên wergir ên demarexaneya hestê ve tên girêdan. Proteîn, helîna molekulên bêhndar a di nav lîncemadeyê de hêsantir dikin. Ji bilî wê, proteîn navbeynkarî dikin ko molekulên bêhndar ber bi dendrîtan ve bên guhêztin. Bi girêdana molekula bêhndar, li ser parzûna demarexaneya bêhnewergir de cogên sodyumê ve dibin. Ev rewş dibe sedema hilweşîna cemsergirya demarexaneyê. Bi berevajîbûna cemsergiriya demarexaneyê, erkê kar dest pê dike, bi vî awayê demareragihandin ji wergira bêhnê ber bi demarexaneyên pîvazoka bêhnkirinê ve tê guhêztin. Ragihandinên ji molekula bêhndar di herdu pîvazokên bêhnkirinê tên berhevkirin û tekûzkirin. Paşê demareragihandinên bêhnê ber bi tûkila mejî ve tê şandin ji bo peydabûna hestê bêhnkirinê. Beşa behnkirinê ya tûkila mejî di cenikepilê de cih digire.
Li koendama bêhnkirinê de bi hesteveguherandinê, sînyalên kîmyayî yên molekulên bêhndar, bo sînyalên elektrîkî tên guhertin, sînyalên elektrîkî jî tê şandin bo demarekoendama navendî. Hesteveguherandin piştî pênc gavên serekî rû dide.
Sînyalên kîmyayî yên molekulên bêhndar, bo sînyalên elektrîkî tên guhertin.
1. Proteînên bêhnewergir di nav parzûna xaneya bêhnewergir de cih digirin. Serê proteîna wergir li derve, kotahiya wê jî di hundirê demarexaneya bêhnewergirê ye. Serê derve ya proteîna bêhnewergir taybet e ji bo girêdana molekula bêhnê. Li nav xaneyê, kotahiya proteîna bêhnewergir bi koma proteîna-G ve girêdayî ye. Loma bêhnewergir wekî wergirên bi proteîna-G ve gêrêdayî (bi îngilîzî: "G-protein-coupled receptors") tê navkirin. Herî kêm 380 corê proteînên wergir heye. Her corek proteîna wergir li ser demarexaneyek bêhnewergir e. Molekûla bêhnê ya madeya bêhndar di nav lîncemadeya rûkeşeşaneya bêhnkirinê de dihele. Di navbera molekula behnê û proteîna bêhnewergir a li ser kûlkên xaneya bêhnewergir de gîrêdan ava dibe.
2. Gava molekula bêhnê bi proteîna bêhnewergirê ve tê gêrêdan, binebeşên proteîna-G ji bêhnewergirê diqetin. Proteîna-G ji sê binebeşan pêk tê, α (alfa), β (beta) û γ (gama). Di nav xaneya bêhnewergir de enzîmek bi navê adenîl sîklaz (bi îngilîzî: "adenyl cyclase") heye. Serbestmayina proteîna-G, adenîl sîklazê çalak dike, bi vî awayê di nav xaneyê de rêzereaksiyonan dide destpêkirine.
3. Adenîl sîklaz, adenozîna sêfosfatî (Adenosine triphosphate (ATP)) han dike ko biguhere û ji wê, molekula cAMP peyda bibe. Molekula adenozîna yekfosfatî ya sîklîk (bi îngilîzî: "cyclic adenosine monophosphate (cAMP)") di nav xaneyê de wekî peyambera duyem kar dike. cAMP cogên Na+ - Ca+2 (sodyum- kalsiyum)ê ve dike. Ji bo demarexaneya bêhnewergirê peyambera yekem, molekula behnê ye.
4. Gava iyonên sodyum û kalsiyumê diherikin nav demarexaneya bêhnewergirê, di parzûna demarexaneyê de berevajîbûna cemsergiriyê rû dide. Heke berevajîbûna cemsergiriyê bigihîje asta derazînkê (bi îngilîzî: "threshold level)", erkê kar di tewereyê xaneyê de dest pê dike. Bi vî awayê sinyalên kîmyayî yên molekulên bêhnê tên veguherandin bo sînyalên elektrîkê.
5. Erkê kar ji tûmika tewereyê demarexaneya bêhnewergirê heta kotahiya tewereyê, ber bi pîvazoka bêhnkirinê didome.
Proteînek bêhnewergir ne bi yek, lê dibe ko bi 50 proteîna-G ve girêdayî be. Gava hejmarek zêde proteîna-G ji bêhnewergirê diqetin, gellek binebeşên proteîna-G tên serbestberdan. Ji ber zêdehiya binebeşan, molekula bêhnê (kartêkir) hê bi hêztir bandor dike li ser demarexaneyê. Bi vî awayê asta rûdana hestê bêhnkirinê nizimtir dibe, ango molekulên ko bêhna wan kêm in jî tê hestkirin. Bandora molekula bêhndar a li ser bêhnewergiran ji bo demek kurt e. Guncandina (adaptasyon) demarexaneyên bêhnewergir di nav çend çirkeyan de rû dide. Bi gelemperî piştî çirkeyek, bandora bêhnê %50 kêm dibe. Wekî mînak, heke mirov di odeyê de cixare bikişîne, bêhna cixareyê belavê odeyê dibe. Pêşî, kesên li odê ji bêhnê aciz dibin lê demek şûn ve êdî bêhnê nagirin, loma ji wan wetrê li odeyê bêhna cixareyê nemaye. Lê dema mirovek ji derve were odeyê, dikare bi hêsanî bêhna cixareyê hest bike.
Rêka demarên bêhnkirinê.
Demarexaneyên bêhnê ji esmanê difinekelênê dest pê dikin hetanê tûkila mejî dirêj dibin.Kimikewergirên bêhnê bi eslê xwe dendirîtên demarexaneyên bêhnewergir ên ducemserî ne. Tewereyên demarexaneyên bêhnewergir li esmanê difinekelenê di nav hestiyê bêjingî de derbas dibin, dikevin hundirê kiloxê û digihîjin pîvazoka bêhnkirinê. Ragîhandinên bêhnê li wir tên tekûzkirin û polenkirin. Tewereyên demarexaneyên bêhnewergir bi dendrîtên xaneyên mîtral ve gehînke ava dikin. Ji komên van gehînkeyan re gilokên bêhnkirinê (bi îngilîzî: "olfactory glomeruli") tê gotin. Tewereyên xaneyên mîtral ji pîvazoka bêhnkirinê dirêjê derve dibin, gurza van tewereyan wekî xeta bêhnkirnê (bi ingilîzî: "olfactory tract") tê navkirin. Xetên bêhnkirinê ji pîvazokên bêhnkirinê, ber bi herdu pilên cênikê (cênikepil) yên tûkila mejî ve dirêj dibin. Hestê bêhnkirinê di tûkila mejî de di beşa bêhnkirinê de peyda dibe. Hinek beşên cênikepilê ji bo wergirtina ragîhandinên bêhnkirinê, bêşên din ên cênekepilê ji bo enbarkirina bîranînên bêhnkirinê tê bikaranîn. Ji bilî hestê bêhnkirinê, demarêxaneyên hemû hestan, ewîl li talamusê kom dibin paşê belavê mejî dibin. Lê demareragihandinên bêhnkirinê, pêşî ber bi tûkila mejî ve tên guhêztin, paşê ji tûkila mejîê tê şandin bo talamusê. Demareragîhandinên bêhnkirinê ji talamusê jî ber bi navçavepila mejî ve tê guheztin, li wir hûragahiyên behnê tê tekûzkirin.
Di navbera hestê bêhnkirinê û hestê çêjkirinê de têkilî heye, loma dema mirov bi nexweşiya arsimê dikeve, nikare bêhna xurekan bigire herwisa di heman demê de mirov tama xurekan jî baş hêst nake.
Jean Maurice Jules Cabut (jdb. 13 çile 1938 - m. 7 çile 2015), Cabu (bi), hunermendekî komîk û karîkaturîst bû. Ew di êrişa gulebaranê ya çile 2015 de ji ber dirustkirina karîkatêran ji bo rojnameya "Charlie Hebdo" ji hêla islamiyên terrorîst ve hate kuştin. Cabu karîkaturîstek û karmend û parvekarê rojnemeya "Charlie Hebdo bû".
Cabu bavê stranbêjê fransî Mano Solo bû.
Scooterên çend operatorên li Stockholmê
Scooterên bajêr li Tomaszów Mazowiecki, Polonya
Scootera elektrîkî, skûtera elektrîkî an Ser seknîkeka Elektrîkî ye ya hatin û çoyinê,(bi Înglîziy Motorized scooter)
Ev Duçerxa Elektrîkê tê bi karînan weka motorekekî biçûk.. yekem Duçerxa Elektrîkê hilberînê, "Sport", di sala 1985 de ji hêla Go-Ped ve hat afran din.
Di van demên dawî de, Duçerxa Elektrîkê ji bo bu kirêdan jî têne dayin li cihên taybet. Kesê daxwazker dikar ji heya demake diyarkirî ra "Duçerxeke Elektrîkê" bi kirê bigir e. li bajarên mezin hewl tê dayin ji bo baştirkirin û Pêşvebirana van Duçerxên Elektrîkî di warên weka reka de gerwesa bitir pêşve birin Duçerxa Elektrîkî jî, Daku ew karibin qanûn û rêyan biguherînin da ew ewletir bibin.
Elatrîkî.
Skûterên lêdana elektrîkê ji sala 2000-an ve bi gelemperî di skûterên motora gazê de ne. Ew bi gelemperî du tekerên piçûk ên hişk, digel şasek qatkirî, bi gelemperî alumînyûm, hene. Hinek scooterên lêdanê sê an çar teker hene, an jî ji plastîkê hatine çêkirin, an mezin in, an qat nakin. Performansa Bilind a scooters trickster ku ji bo mezinan hatine çêkirin xwediyê tekerê pir mezintir in. Scooter kick-electric ji scooters- mobîlîteyê cuda ne ku ew di heman demê de rê didin pêsengiya mirovî, û tirên wan tune. Range bi gelemperî ji, û leza herî zêde dora
Di 2017 de, hin pargîdaniyên parvekirina bîsîkletê wekî Lime, û hin pargîdaniyên tenê scooter, mîna Bird, dest bi pêşkêşkirina pargîdaniyên parvekirina scooter kick elektrîkî dockless kirin. Vê beşa sûka mîkro-livînê di 2018-an de, bi gelek scooter kehrebayî yên bêkêr, li bajarên mezin ên cîhanê, carinan jî di roll-derketinên nerazî û nîqaşkirî de, wekî li San Francisco. Di vê navberê de, ji bo siwarên lêdana elektrîkê yên scooter girîng e ku gava ku ew li ser rê ne qaîdeyan fam bikin.
Scooters kick-motorized di pêkanîna qanûn, dewriyeya ewlehiyê û dema vala de têne bikar anîn. Pergalên nû yên parvekirina rêwîtiyê scooterên elektrîkê bi hêsanî peyda kirine. Ew li deverên bajaran populer in û wekî alternatîfa duçerxeyê an meşînê têne bikar anîn. Pargîdaniyên parvekirina siwariyê yekemcar di sala 2018-an de dest bi avêtina van skûterên li bajarên mezin ên Dewletên Yekbûyî yên Yekbûyî kirin, û hewcedariya ji bo veguhastina gihîştina hêsan a ji dûr ve ya kurt li gelek bajaran tê vê wateyê ku ew ji hêla pargîdaniyên bêtir û bêtir digerin ku beşdarî bazarê bibin re populer bûne.
Tendurist û ewlehî.
Scooters kareba dikarin wekî awayek kesane ya veguhastina alternatîf ya hawîrdorparêz a ku li mîhengên bajarî û ji bo mesafeyên kurt bangawazî dike, nîşan bidin. Lêbelê, ew ji mexdûriyetên ku bikarhêner dikarin di birîndarên trafîka rê de bibînin dişibihe xuyangkirinên peyayan û duçerxeşokan rê parve kirine ne. Mînakî, Israelsraîl di heyama du salan de li ser 120,000 anîna e-bike û e-scooter dîtiye, lê ji ber binesaziya bîsîkletê ya xirab, duçerxevan timûtim têne zorê li peyarêrên peyayan dikin, û peyade jî rêçên bisîkletê bikar tînin û bi vî awayî metirsiya pevçûna trafîkê.
Her ku berdestbûn û daxwaziya scooterên kehrebayî li rex motorên bi hêz ên ku kapasîteyên wan digihîje heya 50 kîlometre di saetê de zêde dibe, zêde dibe, hejmara bûyerên qezayên trafîkê jî zêde bûye. Israelsraîl di heyama sê salan de şeş qat zêdebûna qezayên e-bike û e-scooter dît, û Çîn di rêjeya birîndarbûnê de çar qat zêdebûn û di rêjeya mirinê de şeş qat zêde bû. Lêbelê, di zanîna der barê tedbîrên ewlehiyê û bandora scooterên elektrîkê de valahiyên girîng dimînin.
Ji ber ku scooterên kehrebayî di mîhengên seyrûsefera bajar û bajaran de populer dibin, ewlehiya bikarhêner li rex rîskên tenduristiyê yên din ji bo ajokar, peyade, bîsîklet û komên din ên zehfî yên wekî pîr û zarokên rê parve dikin re dibe sedema fikarek mezin. Lêkolînek ku li Çînê hate kirin tevgerên metirsîdar ên e-bike, e-scooter, û siwarên duçerxeyê li derbaskirina xaçerêkên nîşankirî nirxand û sê celeb cûre tevgerên xeternak dît ku di nav wan de rawestandina ji xeta rawestgehê, siwarbûna li rêyên motorê, û siwarbûna li dijî trafîkê.
Di heman lêkolînê de hat dîtin ku yên li e-scooter siwar dibin bêhtir dibe ku tevgerên bi rîsk bikin. Di taybetî de, siwarên e-scooter pirtir dibe ku li rêyên motor siwar bibin û li hember herikîna seyrûseferê siwar bibin di cûrbecûr qezayên ku diqewimin cûrbecûrbûnek mezin heye û li gorî wextê rojê dikarin biguherin. Famkirina bandorên tenduristiyê yên scooter-ên elektrîkê divê dema ku pîvan û siyasetên ji bo van awayên veguhastinê yên nû lê serdest pêşdikevin were hesibandin. Mînakî, divê siyasetmedar pir bihesibînin ka bisîkletên kehrebayî û scooterên kehrebayî di rêçên duçerxeyê, rêçên otomobîlan de, an jî li ser rêyan in. Nêçîrvanî wekî valahiyên zêde di zanînê de çêdibe, ji ber ku rûxînên piçûk, ji bo nimûne, dibe ku kêm werin raporkirin û bi vî rengî di tevahî belavbûna birîna scooter elektrîkê de nayê hesibandin û di lêkolînê de li ser birînên ku bi scooterên elektrîkê ve têkildar in valahî hene. Sîstemên parvekirina scooter wekî Lime an Bird xwediyê tedbîrên ewlehiyê yên li ser scooter bixwe ne, wekî: "helmet hewce ye, lîsans hewce ye, ne siwarbûna li peyarêkan, ne siwarbûna du qat, 18+ salî". Di heman demê de sepanên ku ji bo vekirina û kirêkirina scooter têne bikar anîn dê bîranînên ewlehiyê jî hebin û ji siwaran bixwazin ku dema ku wan bikar tînin rêzê li qanûnên herêmî bigirin. Lêbelê, van pêşniyaran her gav nayên şopandin, û cûdahiya qanûnên di navbera bajar û eyaletan de rêziknameyê dijwar dike.
Tonghua, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.325.242 kesî
Tumen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 121.000 kesî
Yanji, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 639.000 kesî
Celal Melekşa (Soranî: جەلال مەلەکشا, "Jalal Malaksha") (ji dayik bûyê 1951 – 31 çiriya pêşîn 2020) helbestvan, nivîskar û rojnamevanek kurd bû ji Rojhilatê Kurdistanê. Celal Melekşa bi kurdî (soranî) û farisî helbest nivîsiye û helbestên wî bi çend zimanan hatine wergerandin.
Ew li gundê Melekşa li parêzgeha Kurdistana Îranê ji dayik bûye û li 31ê çiriya pêşîn 2020an di 69 saliya xwe de li bajarê Sineyê wefat kiriye.
Lûleya bayê kovikeke ji qûmaşê ye ku ji bo tesbîtkirina alî û leza bayê tê bikaranîn. Carina jî ji bo dekorasyonê tê danîn.
Lûleyên bayê ji bo tesbîtkirina aliyê bayê û leza bayê tê bikaranîn. Ev lûle bi piranî li balafirgehan ji bo ku ji pîlotan re lez û aliyê bayê nîşan bidin tê bikaranîn, û li tesîsên kimyewî yên ku xetera derketina gazê heye tê bikaranîn. Hin caran jî li kinarê riyên biba tê danîn.
Lûleyên bayê, li gelek balafirgehan bi ronavêjan tê dorpêçkirin û an jî darikekî ronak monte dikin nava wê.
Fonksiyon.
Aliyê bayê bayê bi eksa aliyê ku lûleya bayê nîşan dide ye (bi bîr bînin ku lûleyên bayê edeten wek nuqteyeke cihnîş ku cihê ba jê tê nîşan bide hatiye bikaranîn, lewma gava lêleya bayê ber bi bakurê ve ye, tê wê maneyê ku ba ji aliyê başûr ve tê.) Leza bayê jî bi wasiteya dereceya lûleya bayê tê hesabkirin, bi bayên zeîf lûleya bayê ber bi erdê ve nêzîk dibe, lê bi bayên xurt lûleya bayê wek asoyî difire.
Kaşiyan 1680 - 1157 Beriya Zayînê, ku di kurdî de tê wateya "çiyager", yek ji kalkên kurda ne ji xêzana Hindo-Ewropî yên ji çiyayên bakurê herêma Loristan koçber bûne. Yekem car ku navê Kaşiyan hate gotin di sala nehemîn ê serdestiya reahê Babîlî Shamshu Ilona (1749 - 1712 BZ) bû. Padîşahên Kaşî yên pêşîn heya nêzîkê salekê (1580 berî zayînê) - an li gorî texmînek din di nêzîkê salekê de (1532 berî zayînê) - nekarîn Babîlê bikişînin heya ku padîşahê wan (Akum II / wekî Karimah) - nikaribû ji Xilwan li irana îroyîn dakeve. Li ser riya Xaneqîn û piştre ber bi Mezopotamya navîn û başûr ve. Akum II piştî ku Hîtît ji wê paşde vekişiyan Babîl dagir kir û li wir xanedana Kaşiya ava kir, mîrasa hemû malikên dewleta Babîl a kevnar girt, û ji bilî gelek sernavên din xwe wekî padîşahê Akkad û Babylonê binav kir. Tête behs kirin ku 36 şahên vê xanedanê 576 sal hukumdarî kirine. Dîroknasên hemdem wê ji sala 1680 heya 1157 berî zayînê texmîn dikin, lê desthilatdariya wan li başûrê Iraqraqê bi qasî 400 salan (1580-1157 berî zayînê) an (di navbera 1532-1160 berî zayînê) dom kir. Hukmê Kashite ne tenê li Babîlonê, lê di heman demê de li giravên Kendava Erebî jî, nemaze giravên Bahreyn û girava Failaka ya Kuweytî, ku wargeh hatin dîtin ji serdema Cache, mohr, kelepçe û goran ve hat dîtin.
Kayên Kaşiyan.
...Padîşahên yekem kaşiyan karên hêjayî behskirinê nekirin, ji xeynî ku hinekan ji wan li Babîl û bajarên başûr perestgeh çêkirin û navê wan li ser kerpîçên wan hate çap kirin û (an Lambriyash) qala salekê kir (1500 sal berî zayînê) li ser erdê behrê dema ku padîşahê wî (Aya Camille) li welat şer dikir Elam Tepisandina hin ji wan serhildan, nemaze li welatên welatê behrê
Wî xwe digot Padîşahê Babîlê, Padîşahê Sumer û Akkad, Padîşahê Kassîtan, û Padîşahê Babîlê. Wê demê jê re digotin "Kordinash". Hemdemek (Assyria Bel Nishicho), û di dema serweriya wî de, Tuthmosis III, Kingahê Misrê, bi qasî salekê (1457 berî Zayînê) hat Firatê. Li bajarê Warka perestgehek wê ya mezin heye ku ji bo xwedayan (groan) hatî çêkirin, û dîwarê wê bi kerpîçan hatî çêkirin û bi nîgarên xwedawenda derketî ve hatî xemilandin, û dema wê li dora (1430 berî zayînê) tê texmîn kirin
Hemdemê Amenhotep II, yê ku li Misrê di (1438-1412 BZ) de hukimdar bû. Koriklzo I ji wî re sermayek nû ava kir ku wî nav lê kir, û wêranên wê îro bi Aqarqouf têne nas kirin, û ew naha li dor 25 km bakurê rojavayê Bexdadê ye. Rêvebiriya Kevneşopiyên Iraqiraqî li vî bajarî geriya, û tê de perestgehên bajarê ku dorpêça Ziggurat ya berjêr dorpêç kirine ku heya roja îro ji bo perizîna xwedayê mezin "Enlil" heye, û kolandinan qesrên padîşahan, ku tê de û li deverên din li bajêr, gelek bîrdarî hatin dîtin ku mêvan hin ji wan di salona pêncemîn de dibîne. Ji Muzeya Iraqê.
Hemdemê Amenophis III, Fîrewnê Misrê, nêzîkê salê (1412 - 1364 berî Zayînê).
Barnabersch II (1375 - 1347 BC) biguherîne
Yê ku di nêzîkê salê (1364 - 1347 berî Zayînê) de Fîrewnê Misrê Akhenaten hemdem e.
Kîjan hemdem a Aşûrî Iplein di nêzîkê salekê de (1365 - 1330 BZ).
Di vê heyamê de, li ser mijarên siyasî û bazirganî, ku tê de dîyarî û jin dihatin danûstandin, nameyek dîplomatîkî ya ku ji hêla şahên Kashin ve ji fîrewnên Misirî re hatibû şandin, hebû. Van tîpan di forma lewheyên axê de ku bi tîpên tîpî û bi zimanê Babîlî hatine nivîsandin, di berhevoka nameyên Tal al-Amarna de (di navbera 1430 û 1330 berî zayînê de) li Misrê, dema wan ji sedsala çardehê mîladî tê texmîn kirin, hatin dîtin. Her weha, nûçeyên din hate dîtin ku li ser lewheyên axê li ser têkiliyên navneteweyî di navbera Kassites û Suryanî de hatine nivîsandin, û wê demê di navbera Mitanni, Suryanî û Kassites de nakokî û pevçûn berdewam bûn li ser zeviyek li beşa navendî ya presentraqa îroyîn de ji çiyayên rojhilat ber bi Firatê jorîn. Van pevçûnan demek dirêj berdewam kir heya ku keyaniya Aşûrî derbas bû û kari pêşdeçûna Suryaniyan ji rojava rawestîne û Mîtanî li başûr paqij bike û li Babîl şerê Kaşiyan bike. Kassîtên wê demê lawaz bûn û tenê li Babîl û partiyên derdorê hukim dikirin.
Dûmahîka wan.
Di dema "Enlil Nadeen " de, paşayê padîşahên Kaşî, di sala 1157 berî Zayînê de, keyaniya Kaşiyanê pir lawaz bû, ji ber vê yekê serokê Elamî, "Shutterk Nakhnet", êrîşî welatê Babîl kir, bajaran dagir kir û wêran kir, û padîşahên Kashin yên paşîn ji holê rakir. Elamiyan ji Babîl û bajarên din bêhejmar xenîmet û gelek perçe peykerên xweda, obelisks û xezîneyên perestgehê veguheztin; Gelek ji van xenîmetan ji hêla mîsyona kolandinê ya Frensî ve hat dîtin ku di sala 1902-an de li Sûsa, paytexta Elamîtan li 2.ranê dixebitî. Di nav tiştên ku hatin dîtin de obelîska navdar Hammurabi û obelisk Naramson, û bi sedan kevirên sînor ên ku bi sembolên xwedawendan hatine xemilandin.
Yushu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Jilinê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.160.568 kesî
Anshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.645.884 kesî
Kildanî an jî kildaniyên katolîk navê civateke xiristiyan a aramî ye û şopînerên Dêra Katolîk a Kildanî ne, ku di dîrokê de girêdayî Dêra Rojhilatê bûne.
Kildanî, her çend wekî etnîkî ji suryanan tên hesibandin jî ji ber mezhebên xwe ji alîgirên Dêra Suryanî ya Rojhilatê cuda ne. Di esasê de kildanî, suryanî û nestûrî/aşûrî her yekî girêdayî neteweya aramiyan e ku ji bawermendên monofîzîtan re suryanî, ji şopînerên Nestoriusî re nestûrî an jî aşûrî û ji nestûriyên ku piştre ketine şopa Dêra Katolîkê re jî kildanî tê gotin. Her wiha kildanî piranî li derûdora Nînewayê jiyane. Kildanî û suryanî ji aliyê Qanûna Bingehîn a Iraqê ve wekî neteweyên ji hev cûda têne qebûlkirin.
Piştî veqetîna 1552an a ji Dêra Rojhilatê, komek ji wê dêrê bi Dêra Katolîkê re ketin têkiliyê û bi vê têkiliyê civata katolîk a kildanî li Mezopotamyaya jorîn di sedsalên 16 û 17an de hate avakirin. Kildanî bi piranî li bakurê Iraqê, başûrê rojhilata Tirkiyeyê û bakurê Sûriyê dijiyan lê ji ber gelek sebeban ber bi welatên rojavayê koç kirine û îro li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Kanadayê, Meksîkayê, Awistralyayê, li Swêd û Almanyayê dijîn. Her wiha niha li Libnanê, Misirê, Filistînê, Îsraîlê, Urdunê, Îranê, Tirkiyeyê û li Gurcistanê jî civatên kildaniyan hene. Sebebên herî dawî yên koçberiyê tade û zilmên etnîkî û dînî, şert û mercên aborî yên xirab û kêmbûna ewlehiyê ye piştî dagîriya Iraqê ya 2003an.
Nasname û nav.
Şopînerên Dêra Katolîk a Kildanî her tim xwe wekî "Kildanî" bi nav dikin û lê belê mîna bawermendên Dêra Ortodoks a Suryanî, Dêra Katolîk a Suryanî, Dêra Rojhilat a Suryanî û Dêra Kevnar a Rojhilatê ku ew jî li Mezopotamya jorîn dijîn, ji zimanê xwe re dibêjin "suraye" (suryanî: ܣܘܪܝܐ). Gava ku civaka wan bi Vatîkanê re ketiye têkiliyê, Dêra Katolîk wan navê kildanî li bawermendên nû kiriye ku ji Nestûriyan cuda bin. Bi vê jî nestûriyên ne aramî jî navê kildanî hildan Wekî mînak Dêra Suryanî ya Kildanî a Hindistanê ku ne aramî ne, bi Dêra Aşûrî ya Rojhilatê re hevparê yekîtiyê ye.
Di sala 1908an de, berî "Seyfoyê û" hilweşîna Împaratoriya Osmanî û avabûna dewletên nû li Rojhilata Navîn bi ya "Ansîklopediya Katolîk "pirraniya nifûsa kildanî li bajarên Kerkûk, Hewlêr û Mûsilê, li geliyên Dîcle û Zapê û li çiyayên Kurdistanê" bi cih û war bûn. Bi encama şerên navxweyî û serhildanên Rojhilata Navîn ve koçberiyeke mezin di herêmên kildaniyan de hat dîtin.
Rêxistinên kurd bi gelemperî xiristiyanên herêmî wekî xiristiyanên kurd bi nav dikin. Hin aşûrî li bakurê Iraqê piştgirî dan çalakiyên leşkerî û polîtîkayên kurdan da ku "doza neteweperestiya aşûrî pêşve bibin" û xwestin ku "di nav civakên xiristiyanan de navlêkirinê kontrol bikin ku 'Aşûrî' wekî sernavek lêhatî ji bo hemû xiristiyanan bê bikaranîn da ku pêwendiya gumanbar a gelên Aşûrî bi cîhana kevnar ava bibe û bi vê jî ji bo dewletek serbixwe bi motîvasyonekê hevpar tev bidin." Lê tevgera Demokrat a Aşûrî (bi suryanî: ܘܥܐ ܕܝܡܘܩܪܛܝܐ ܐܬܘܪܝܐ) pêşniyaz kiriye ku nifûsa xiristiyanan wekî "Kildo-Suryanî" were binavkirin, lê Dêra Kildanî piştgiriya xwe ji vê pêşnîyazê kişandiye.
Ala Kildaniyan a ku bi taybetî ji wan re hatiye sêwirandin
"Ez bixwe difikirim ku ev navên cihêreng tevliheviyê zêde dikin." "Navê eslî yê Dêra me 'Dêra Rojhilat' bû… Gava ku beşek ji Dêra Rojhilat di Sedsala 17an de Katolîk bû, navê ku hat dayîn 'kildanî' bû. (...) Navê 'kildanî' etnîsîteyekê temsîl nake, tenê dêr e… Ez bi xwe, mezheba min Kildanî ye, lê ji hêla etnîkî ve, ez Aşûrî me."
"Berî ku ez bibim keşîş ez Aşûrî bûm, berî ku ez bibim metran ez Aşûrî bûm, ez îro, sibe, her û her Aşûrî me û ez pê serbilind im." "
"Ez dixwazim bêjim ku em kildanî, aşûrî û suryanî yek gel in ku wekî gelê aramî tê zanîn." "Bila Iraq bi hemû komên xwe yên etnîkî, ereb, kurd, aramî, êzdî, mandaî û şebek re jiyana xwe bidomîne"."
Dîrok û reh.
Civata Kildanî ji bawermendên Dêra Rojhilatê veqetiyane ku di sedsalên 16 û 17an de bi Dêra Katolîk a Romayê re ketine têkiliyê. Civat piştî veqetîna sala 1552an derketiye meydanê. Ev nestûriyên ku bûne katolîk û navê "kildanî" "Roman Curia" û Papa Eugeniusê IV. (1431-1447) daye wan. Sebeba dana vê navê ev e ku bi ya katolîkan nestûriyan heretîk/rêşaş in û divê katolîkên ji nav nestûriyan derketine navekî din hildin. Nav di Peymana Kevin a Pirtûka Pîroz a xiristiyanan de wekî navekî etnîkî derbas dibe. Ev nav ji navê hêrêma "Keldanê" tê û tê maneya "ji Keldanê". Keldan ("Chaldae") peyveke erebî ye, di erdnîgariya îro dikeve herî başûrê Mezopotamyayê û Kuweytê jî dihewîne nav xwe. Berî vê wateya nû, ev nav ji bo Dêra Rojhilat hatibû bikaranîn ku ev dêr biryarên Konsula Efesê (431) red kiribû. Lê berî van nestûriyan, çend nestûriyên Qibrisê jî îmana xwe bi baweriya katolîkê anîbûn û di 1445an de ji wan re jî ev nav hatibû lêkirin, lê têkiliya wan û van katolîkên nû yên aramî bi hev tune bûye. Her wiha Papa Eugeniusê IV. patrîkiyên kildaniyan wekî Patrîkiya Babîlê pîroz kiriye.
Avakerê vê dêra nû Yuhanna Sulaka bûye û Juliusê IIIem (1550-1555) wî qebûl kiriye û wî bi navê Şimon VIIIem patrîk îlan kiriye. 12 çiriya paşîn 1553an de hatiye Amedê, siltanê Osmaniyan ew wekî serê kildaniyan nas kiriye û berat daye wî û di 1555an de hatiye kuştin. Kildaniyên katolîk cara pêşîn dêra xwe li Amedê ava kirine û bûye reqîba Dêra Nestûrî ya ku navenda wê nêzî Elkîşê li Rabban Hormizdê bû. Di paşerojê de herêma Nenewayê ji aliyê mezhebî ve bûye pevçûnên nestûrî û kildaniyan. Piştî Sulakayî, navenda patrîktiyê di serdemên Abdişo Marûnê IVem û Mar Yabalaha IVem de bûye Sêrt û piştî wan jî navenda patrîkiyê li nav Ûrmiye û Salamasê çûye û hatiye. Di nav demê de li Amed û Rabban Hormizdê du patrîkiyên Babîlonyayê hebûn. Heta 1828ê ev duserî dewam kiriye. Lê di vê tarîxê de papa patrîkiya Amedê îlga dike û patrîkiya din jî datîne bajarê Mûsilê. Di 1947an de bi patrîkiya Yûsufê VIIem ê Ganimayî ve navenda patîkiya katolîkên kildanî li Bexdayê bi cih bûye.
Wêne:Maunsell's map, Pre-World War I British Ethnographical Map of eastern Turkey in Asia, Syria and western Persia 01.jpg|çep|thumb|"Berî Şerê Cîhanê yê Yekem, netewe û civatên Rojhilata Navîn." Keskê tarî (5): Ermenî
Kildaniyên Babîlê.
Ne berî û ne jî piştî sedsala 15an gotina "kildanî" civateke etnîkî nîşan nedida. Kaldeyî (eşîrên Kaldeyê) û navê wan di sedsala 9an a BZ de derket meydanê, ew ji herêma Levantê derketin û koçkirin derûdorên Mezopotamyayê û li Babîlê/Babîlonyayê hikumranî kirin û di dora sedsala 6an a BZ de ji meydanê rabûn. Ev kildaniyan di dema Nebukadnezzarî (BZ 605-562) de du caran Qudsê xera kirine. Loma, têgehên Babîlî/Babîlonî û Kildanî pir caran di çavkaniyên kevnar de li şûna hev hatine bikaranîn. Kildanî bi tevkariyên xwe yên stêrnasiyê di tevahiya dîrokê de navdar in. Wan bawer dikir ku paşeroja mirovan di ezmanê geş de ji berê de hatibû nivîsandin û çarenûsa hemû mirovatî girêdayî tevger û guherîna stêran e. Ev bawerî wan kiriye pisporên stêrnasiyê.
Ev nav ji aliyê xiristiyanan ve ji bo binavkirina herêma dîrokî hatiye bikaranîn a ku şêniyên wê derê bi zimanê suryanî dipeyiviyan ku ev ziman jî guhertoyeke zimanê încîlê, aramiyê ye. Di 1852an de George Percy Badger gotiye ku kildanî ji nestûriyan ji aliyê dînî ve cihê ne, lê her du civat jî bi heman zimên dipeyivin.
Sedsala 20an.
Bi ya rapora CIA ya 1950an, hejmara kildaniyan li Iraqê 98,000 kes bûn û di nav kêmaniyên xiristiyanan de ya herî mezin ew in. Bi ya heman raporê li Iraqê 30,000 nestûrî, 25,000 katolîkên suryanî û 12,000 suryaniyên ortodoks hene.
Di 2019an de, Komîsyona Dewletên Yekbûyî ya Azadiyên Dînî yên Navneteweyî ragihandiye ku bi ya Weqfa Xiristiyanên Iraqê nêzîkî ji % 80ê xiristiyanên Iraqê girêdayî Dêra Katolîk a Kildanî ne. Bi ya rapora azadiyên dînî ya Wezareta Karên Derve ya Dewletên Yekbûyî a 2018an di nav xiristiyanên Iraqê de para katolîkên kildanî ji % 67 e. Di 2019an de Ofîsa Piştgiriya Penaberiya Ewropî (European Asylum Support Office) heman rêjeyê dide.
Bi ya texmînên Dêra Katolîk, li herêmên metraniyê ya Iraqê hejmarên kildaniyan ev in: 150,000 kes li Bexdayê (2015), 30,000 kes li Hewlêrê (2012), 22,300 kes li Elkîşê (2012), 18,800 kes li Amedî û Zaxoyê (2015), 14,100 kes li Mûsilê (2013), 7,831 kes li Kerkukê (2013), 1,372 kes li Aqrayê (2012), 800 kes li Basrayê ne (2015).
Bi ya "Annuario Pontificio" ya 2016"an" li tevahiya cîhanê 640,828 kes şopînerên Dêra Katolîk a Kildanî bûn.
Iraq.
Gelê kildanî di madeya 125an a Qanûna Bingehîn a Iraqê de wekî neteweyek ji turkmen û suryaniyan cuda tê nasîn.
Civata katolîk a kildanî li Iraqê û li Herêma Kurdistanê li Elkîşê, Enkawayê, li Araden û Baqofahê, li Batnaya û Karamlesê, li Mangeş û Şeqlaweyê, li Tesqopa û Tel Keppeyê, û li Zaxoyê şênî ne.
Dêra Katolîk a Kildanî dêra herî mezin a Iraqê ye. Mezhebên din ên xirisyiyan ên Iraqê ev in: Dêra Suryanî ya Rojhilat û Dêra Kevnar a Rojhilat (ku her du jî ji Dêra Rojhilat a dîrokî veqetiyane û niha hejmara civata wan ji Dêra Katolîk a Kildaniyê kêm in), Dêra Ortodoks a Suryanî û Dêra Katolîk a Suryanî.
Sûri, Tirkiye û Îran.
Dêra Marpetyun a keldaniyan a Amêdê.
Li Sûriyê katolîkên kildanî 10.000 in; li Tirkiyeyê 48.5940 û li Îranê 3.390 kes in. Li Tirkiyeyê wekî şênî li Şirnexê (navê gundan ev in: Geznex (Cevizağacı), Hozi (Ayrım), Mehri/Meer (Kovankaya), İşşi (Onbudak), Bazyan/Baznaye (Doğan), Hassana (Kösreli), Bêspin (Görümlü) û Herbul (Aksu)) û li Perwariyê (li gundê Hertiv (Ekindüzü)) dijîn. Kildaniyên ku bûne protestan ji ên din kêm bin jî li Stembolê dijîn.
Diyaspora.
Li başûrê rojhilata Michiganê civateke katolîk a kildanî heye ku 113,000 kes in. Ev mezintirîn civaka dîaspora ya katolîk a kildanî ya li derveyî Iraqê ye. Ev civat bi zimanên erebî an jî aramî diaxivin.
Hejmarek kêm ji malbatên katolîk ên kildanî li Îsraîl û Filistînê dijîn. Patrîkên kildaniyan carinan wan ji xaniya partîkên kildaniyan ên Qûdsê bi rê ve biriye.
Mamoste û Margarîta an jî Hoste û Margarîta (bi rûsî: "«Мастер и Маргарита»"), di dîroka wêjeya Rûsî de yek ji romanên mezintirîn. Ev roman ji aliyê Mîxaîl Bûlgakov hatiye nivîsandin.
Roman di nav salên 1928—1940 hatiye nivîsandin, û rast e, dawiya xwe negîhîşt, ji ber ku mirina Bûlgakovê. Versyona yekem bi navê «Sima Endazyarê» û «Cedûgerê Reş» hatiye şewatandin li sala 1930. Nava romanê «Mamoste û Margarîta» hatiya danîn li sala 1937.
Weşandina pêşê ya pirtûkê bi kurtanî hatiye kirin li salên 1966—1967 (li kovara "Moskvayê"), lê weşandina pirtûkê bê kemasî li Parîze qewimî.
Benxi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.709.538 kesî
Beipiao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 576.000 kesî
Beizhen, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 495.000 kesî
Chaoyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.044.641 kesî
Dalian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 6.690.432 kesî
Dandong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.444.697 kesî
Mîxaîl Bûlgakov yan jî Bûlhakov (; z. 15'ê gulanê, sala 1891 li Kîyêvê − m. 10'ê adarê 1940 li Moskvayê) nivîskarekî rûs bû û weke yek ji bavên wêjeya rûsî ya nûjen tê binavkirin. Hewisa wek derînerê şano, dramnivîs, şanoger û afirînerekî peyivên opera tê nasîn.
Bûlgakov afirînerê romanên wisa ye wek: «Dilkê Kûçikê», «Bîrnameyên Hekîmê Ciwan», «Romana şano», «Pasevaniya Spî», «Hêkên Kujer», û roman kîjan wî di nav hemû cîhanê de navdar kir — «Mamoste û Margarîta».
Dashiqiao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 698.000 kesî
Dengta, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 442.000 kesî
Radyo Ewropaya Azad/Radyo Azadî, REA/RA (), medya-rêkxistinekî navnetewî ku bi Kongrêya DYA tê fînans kirin, û bi Ajansa ya Medyaya Cîhanî ya DYA tê kontrolkirin.
Li sala 2020, Radyo Azadî bi 26 zimanên di nav 23 welatên ya Ewropaya Navenî, Ewropaya Rojhilat, Asyaya Navendî û Rojhilata Navîn de tê weşandin. Ji bilî weşandina radoyê, Azadî herwisa di nav interentê de weşana xwe didomîne. Merkeza rêkxistinê li Washingtonê û Pragê cî bûn, ji bilî wan 17 dezgehên herêmî hene.
Wang Xianliang (bi çînî: 王献良; pinyin: "Wáng Xiànliáng"; adara 1957an – 26ê çileya 2020an) siyasetmedar û rayedarê çînî bû ku wekî serokê buroya Komîteya Karûbarên Dînî Etnîk ya Wuhanê kar dikir.
Wang Xianliang li hêrema Jianli ya Hubei, Çînê ji dayîk bû. Ew li Dibistana Normal ya Hubei Shanyangê (Hubei Shayang Normal School) û Zanîngeha Mamosteyan a Wuhanê xwend di 1976an de. Piştî mezûn bû, ew li Dibistana Normal ya Shayangê û li Buroya Perwerdeyê ya Herêma Jingzhouyê xebitî. Ew neqlê Zanîngeha Perwerdeyê ya Hubeiyê bû di 1988an de û li pey hev wek wekîlê rêvebir, rêvebir û rêvebirê Ofîsa Dekanê xizmet kir. Di 1999 de, ew wekî cîgirê rêveberê Buroya Karûbarên Sivîl a Wuhanê kar kir.
Di 29ê sibata 2012an de, dii civîneke Komîteya Daîmî ya 13em a Kongreya Xelkên Bajara Wuhanê de biryara çendîn tayîn û jikarderxistinan hate girtin, ku di van tayînan de Wang Xianliang li wezîfeya rêvebiriya Komîteya Karûbarên Dînî û Etnîk ya Wuhanê hate tayînkirin. Komîteya Karûbarên Dînî û Etnîk bi çendîn problemên wek îsraf û zêdexerciya malên xelkê, bikaranîna wesayîtên yekeyên karsaziyê di îxlala heşt rêziknameyên Komîteya Navendî de rû bi rû bûye. Ji wê demê pê ve, ew ji bo pênc salan di wê pozîsyonê de ma heya nîsana 2017an, piştre di medyayê de wek serokê buroyê yê bi dereceya Komîteya Klana Patriyarkal a Welatiyên Wuhanê dest bi nûçegihaniyê kir.
Di sibata 2017 de, Wang Xianliang ji aliyê Komistona Teftîşa Disiplînê ya Wuhanê ve ji bo problemên mental a îxlala heşt rêziknameyên yekeyê de hate agahdarkirin. Piştî nîsana 2017an, ew wek rêvebir xizmet nekir, lê hê jî statuya wî ya Karûbarên Etnîk û Dînî ya Şaredariya Wuhanê lê ma.
Wang di 62 saliya xwe de ji ber COVID-19ê wefat kir di 26ê çileya 2020an de. Li gor Ajansa Nûçeyan a Çînî Caixin, ew yekem karbidestê hikûmetê ye ku ji ber enfeksiyonê mir.
Diaobingshan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 241.431 kesî
Donggang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 609.000 kesî
Fengcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 580.000 kesî
Fushun, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.138.090 kesî
Fuxin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.819.339 kesî
Gaizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 704.000 kesî
Koço (), gundekî girêdayî navçeya Giyadîna bi ser Agirîyê ve ye.
Dûrahiya gund û Agirî yê 67 km ye, dûrahiya gund û Giyadîn ê jî 7 km ye
Navê gund heyanî sala 1928an jî Koço bû, lê paşê hat guhertin bû Yıldırım.
Kela Koço li vî gundî ye, li ser kelê gelek mal û xanîyên hilweşiyayî û bîrên avê yên ziwa bûyî û tirbên Ûrartûyan hene. Û hema ji her derê kelê kûzikên/ dîzikên şikestî derdikevin, xêynî van tiştan tê texmîn kirin ku berê di gund de Ermen û Kurdên Êzîdî jîyane, di nav goristana gund de gelek tirbên Ermenan hene, kesên li vî gundî dema sond dixwin wek nîşana Êzîdîyetîyê li ser Mishefa reş sond dixwin.
Haicheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.142.000 kesî
Huludao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.787.032 kesî
Jinzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.070.000 kesî
Kaiyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 600.000 kesî
Hozan Serhad (navê rastî Süleyman Alpdoğan) (jdb. 24ê tîrmeha 1970 Zêtka, Agirî – m. 22ê tîrmeha 1999 li çiyayê Elkê) hunermendekî bi nav û deng û şehîde tekoşîna azadiyê ye.
Silêman Alpdoxan ji du xwîşk û sê birayan ê herî biçûke. Serhad, zarokatî û civanitî xwe li Patnosê derbaz dike; heya dibistana navîn li vir dixwîne. Hîn di 7 saliya xweda bala wî diçe li ser tembûrê.
Di salên 1985-1986an da ku du sal di li ser dest pêk kirina şerê çekdarî ya têkoşîne neteweyî ya Kurdistanê re derbaz dibe, têkoşîn germ û berfireh dibe. Li hemberî vê, şaxa şerê taybet ê Tirkiyê jî vala nasekine û taktîkan diafirîne. Di encama vê yekêda li Tirkiyêyê û Kurdistanê furyaya hozanên zarok dest pêk dike. Bi vî awayî ciwanên dikişînin ber bi vî alîda. Silêman jî wî çaxî ne di zanîna neteweyîdaye û dikeve nav vê bazarê. Ew ji bo ku kasêta xwe ya yekemîn çêdeke û diçe Stembolê û li wir bi navê Murat Esen kasêta bi navê Gulo derdixe. Di heman demêda yek ji wan hozanên biçûk jî Emrahe. Silêman demekê bi Emrah rê li malekê dimîne lê paşê vedigere Patnosê. Ew di sala 1988an da dikeve azmûnê û Konservatuvara Dewletê ya "Zanîngeha Ege" beşa Muzîka Tirkî qezenc dike. Salên konserwatuwarê ji bo wî dibin salên xwe pirsiyarkirin û li xwe vegerînê. Ew li vir giraniyê dide nîqaşên li ser di rastiya Kurdistanê de divê rasta huner û hunermend çi be.
Li zanîngehê ew û jineke bi navê Yıldız hev û du nas dikin û di 91-êda dizewicîn. Di tîrmeha heman salêda jî her du beşdarî nav refan dibin. Yıldız, ku niha li Girtîgeha Amasyayê ye li Cizîrê tê girtin û 12 sal û 6 mehan cizayê zîndanê lê tê birîn. Silêman jî pêşî diçe Heftanînê ji wir jî derbasî " Akademiya Mahsum Korkmaz " dibe. Ji wir ji ber mamostad bûna wî ya di warê muzîkê da wî dişînin Hunerkomê. Li vir di nav Koma Berxwedan da dixebite.
Li Ewropayê ji bo xebata muzîkê her çiqas derfet hebûn jî wî di got şoreşgerek divê vegere welatê xwe, ev ji bo şoreşger peywireke û wiha di got: " Çavkanîyeke me ya hêja heye. Vegera li ser wê çavkaniyê bi taybetî derxistina çanda Kurdî, peywireke meye. "
Hozan Serhad dixwezên xwe pêk tîne û di sala 1996-anda vedigere ser çavkaniyê. Piştî ku çend mehan li Zapê dimîne, diçe Navenda Çanda Mezopotamyayê ya Hewlêrê. Li vir hema li her deverê Başûrê Kurdistanê beşdarî dawet û şahiyan dibe.
Pêvajoya û beşdariya PKK.
Hozan Serhad ji sala 1998 an pê va bi nerîtîkî di nav şerda cih digire. Di sibata 1999an da beşdarî Konmcivînê 6.emîn a PKK ê dibe. Ew di komcivînê da, ji bo karên Ewropayê tê peywirdarkirin, lê ji ber ku hevanî ku di 9ê Keçêrê dest pêk kirî bû rû dide û Serokê Giştî yê PKK ê wekî dîl tê girtin, dixweze ku çûyîna wî bê li peş xistin. Di komcivînêda her wiha bîryar tê dayîn ku koma Hüseyin Kaytan û kameraman û derhêner Halil Uysal jî herine herêma Botanê. Hozan Serhad jî ji bo kişandina klîban, dixweze bi wan re here.
Mirin û şehîditiya wî.
Hozan Serhad tevahî yekîneya xwe di tîrmeha 1999an da li Elkê, Colemêrgê dikeve kemîna artêşa Tirk. Ew ji komê vediqete lê bi birîndarî dikeve destê dijmin; di vê pêvajoyê da li hemberî zordariya ji bo taybetî li serî radike. Ew Hozan Serhad di roja 10.emîn a dîlketinê da li Faraşînê derdixin operasyonê û Serhed, li wir dikeve nav karwanê pakrewanan.
Alfabeya êzidî (bi tîpên êzidî: 𐺗𐺋𐺌𐺩𐺀 𐺩𐺗𐺁𐺙𐺠𐺀), alfabeya kurdî ya kevnar e ku li gorî hin akademisyenên li sedsalên 13-14 hate xulîqandin. Pirtûkên ola êzidiyan Mishefa Reş û Cilwe pê hatiye nîvîsandin. 47 tîpên vê alfabeyê hene. Alfabeya êzidî wek erebî, îbranî û asûrî jî ji aliyê rastê ta çapê tê nivîsandin û bikaranîna vê alfabeyê konsonant e.
Ew alfabe tenê ji bo kurmancî û behdînî dihate karkirinê, lêbelê niha tenê di nav mijarên dînî de tê karkirinê.
Unicode.
Li sala 2012 Unicode cihên 64 tîpên di nav rêzeçiya de U+10E80 — U+10EBF ji bo alfabeya êzidî ragirt. ISO 15924 koda alfabeyê [Yezi] ye.
Bhimrao Ramji Ambedkar, Dr. Babasaheb Ambedkar (14 nîsan 1891 - 6 kanûna pêşîn 1956), hiqûqnas, aborînas, siyasetmedar û reformîstê civakî yê hindî bû. Wî tevgera bûdîst a Dalit îlham girt û li dijî cûdakariya civakî ya li hember kesên destdirêjker Dalît kampanya kir. Her wiha wî piştgirî da mafên jinan û kedan. Ew yekem wezîrê dad û dadê yê Hindistanê serbixwe bû, mîmarê Destûra Bingehîn a Hindistanê û bavê damezirînerê Komara Hindistanê.
Di sala 1956-an de, wî dest bi veguherîna girseyî ya Dalits kir, û bi 600,000 alîgirên xwe re bû Bûdîzm. Wî Bûdîzm li Hindistanê zindî kir. Ambedkar wekî Bodhisattva, û Maitreya, di nav Bûdîstên Navayana de tê hesibandin.
Di 1990 de, Bharat Ratna, xelata herî bilind a sivîl a Hindistanê, piştî mirinê ji Ambedkar re hat dayîn. Mîrata Ambedkar gelek bîranîn û nîgarên di çanda populer de hene. Mîrata Ambedkar wekî reformxwazek civakî-siyasî, li Hindistana nûjen bandorek kûr kir.
Ambedkar di 2012-an de ji hêla anketa ku ji hêla History TV18 û CNN IBN ve hatî organîzekirin hate hilbijartin "Hîndîstanê Mezin" (The Greatest Indian).
Ambedkar Jayanti (rojbûna Ambedkar) mîhrîcanek salane ye ku di 14ê Nîsanê de tê pîroz kirin, ku ne tenê li Hindistanê lê li çar aliyê cîhanê tê pîroz kirin. Ambedkar Jayanti li seranserê Hindistanê wekî betlaneyek fermî ya fermî tê pîroz kirin. Neteweyên Yekbûyî di 2016, 2017 û 2018-an de Ambedkar Jayanti pîroz kir.
Oldenburg () bajarekî serbixwe ye li navçeya Oldenburg li eyaleta Saksonyaya Jêrîn, Almanya. Navê bajêr bi fermî Oldenburg (Oldb) e.
Di dema pêgirtina Frensî de (1811–1813) li dû şerê Napolyonî li dijî Brîtanya, ew bi "Le" Fransî wekî "Le Vieux-Bourg" jî dihat nas kirin. Bajar li çemên Hunte û Haaren e, li herêma bakurê rojava di navbera bajarên Bremen li rojhilat û Groningen (Holland) li rojava. Nifûsa wê 170,000 e kes bû li gorî hijmar li (Mijdar 2019) hatî kirin.
Cotyarî.
Bajar bi qadên çandiniyê yên mezin ve dorpêçkirî ye, ku% 80 ê wan mêrg e. Di nav sînorên bajêr de çandinî hene û çend heb jî hene. Çalakiyên çandiniyê yên serdest ên herêmê çandiniya sewalan e, nemaze çêlekên şîranî û heywanên din ên diçêrandin, zeviyên wekî dexlên ji bo xwarin û xwarina heywanan, û her weha asparagus, genim û kelem.
Yang Xiaobo (bi çînî: 杨晓波; çileya 1963an – 27ê çileya 2020an) siyasetmedar, endazyarê avahîsaziyê û rêvebirê bîmeyê ê çînî. Ew wekî Serokê Enstîtuya Dîzayna Mîmarî ya Başûra Navendî (2003-2007), Şaredarê Huangshi, Hubeiyê (2009-2014), û wekî Serokê Şirketa Xisûsî a Bîmeyê ya Changjiangê (2014-2020) xizmet kir, û delegeyekî Kongreya Xelkên Neteweyî ya 12em bû (2013-2018). Ew di dema nexweşiya COVID-19ê de ji ber zatûreyê mir.
Yang di çileya 1963an de li Tianmen, Hubeiyê ji dayîk bû.
National Broadcasting Company (NBC) toreyeke radyo û televîzyonê ya bazirganî ya amerîkî ye ku xwedan NBCUniversal e. Şaxeke Comcast e.
Qerargeh û navenda NBCyê li New York City ye.
Deniz Özer an jî Deno (jdb. 27ê nîsana 1994 li Batmanê, Bakurê Kurdistanê), şanoger û lîstikvanê kurd e.
Deniz Özer li Kercewsa Batmanê ji dayîk bû. Ji ber nexweşina wî ya dîsleksiyê ji aliyê xwendinê ve pir zehmetî kişand. Di 12 saliya xwe de ji ber vê yekê ji dibistanê tê qewirandin.
Di 18 saliya xwe de, li Stembolê perwerdahiya şanoyê ya ewil dibîne. Piştî vê perwerdehiyê vedigere Batmanê û li wir bi navê Şanoya Tov şanoyekê vedike. Nêzîkî pênc salan li vir di gelek lîstikên şanoyê de dileyize. Piştre ji bo hînî Teknîka Eric Morris bibe dîsa diçe Stembolê. Li vir ji Meltem Cumbul perwerdehiyê dibîne. Di heman demê de ew û hevalên wî yên şanoger, bi navê Şa Performans mala şano û hunerê vedikin. Li vir lîstikeke navdar wergerandine kurdî bi navê Mîrzayê Biçûk û tê lîstin.
Dîsa di heman demê de bi navê Ez û Deno pêşaniyeke "stand-up" tê lîstin. Di sala 2019an de li Batmanê bi navê Nîsk Performans şanoyeke nû vedike.
Her wekî din di rêzefîlmên sitcomê de wek Şekirok û Mala Minê de dileyist. Îro di rêzefîlmeke bi navê Îşev de dileyize.
Deham Ebdulfettah (jdb. 1942 li Amûdê, Rojavayê Kurdistanê), mamoste û zimannasekî kurd e.
Deham Ebdulfettah di 1942an de li Amûdê hatiye dinyayê. Xwendina xwe heta lîseyê li xwendingehên parêzgeha Hesîçeyê qedandiye. Pişt re li Zanîngeha Helebê, beşa ziman û wêjeya erebî bi dawî kiriye. Nêzîkî 25 salan wek mamosteyê ziman û wêjeya erebî karmendî kiriye.
Di 1988an de dest bi nivîsîna bi kurdî kir û hêj li ser wê rêbazê berdewam e.
Artos, Artoşt an jî Çiyayê Çadîr (,), yek ji volkanên vêsandî yên Kurdistanê ye. Artos li berava rojhilatê Gola Wanê ye.
Bilindaya çiyayê 3.550 metr e. Artoşt warê perîdankên cuda ye.
Kawa an jî Hozan Kawa, hunermendekî kurd e. Li gundê Palasê ya bi ser Mûşa Serhedê ve ye hatiye dinê Kengî?.
Hozan Kawa li gundê Palasa Mûşê ji dayik bûye. Dayika Kawa jêre divê geleke tu bi vî dengê xweş xizmeta hunera kurdî bikî. Ev gotin ji Kawa re dibî wek şîretek girseyî û Kawa dest ji karê û hunera xwe ya Mûzîka Kurdî bernade.
Kawa yekemcar li medreseyên Kurdî dixwîne. Dûv re dest bi xwendina bi tirkî dike. Lê ji ber ku hişê wî di muzîkê de ye, ew xwendina xwe di nîvî de dihêle û dest bi jiyana muzîkê dike. Kawa di temenê 15 saliya xwe de dest bi gotina strana dike.
Di sala 1993’an de ji bo gotinên stranê Kurdî û ji ber sedemên sîyasî du sal di girtîgeha bajarê Mûşê de dimîne.
Piştî jiyana di girtîgehê de Kawa dizanê ku ew nikare karê xwe ya mûzîkê li Mûşê ji ber qedexeyan bidomîne û di sala 1995’an de rêça Ewropayê digire. Kawa xebata xwe ya yekem mûzîka Kurdî li Fransa pêk tînê. Di sala 2000'an de dibî Endamê Koma Berxwedan û karîyera xwe ya Mûzîkê sal bi sal bilindtir dike.
Hozan Kawa ji jiyana koçberîyê a Ewropayê piştê 20 salan karî ku bê Bakurê Kurdistanê, û bajarê Mûşê ku lê hatiye dinyayê. Bi hatina wî li bajarê Stenbol demekî kurt hate binçavkirin Kawa li Amed, Stenbol û gelek bajarên Bakurê Kurdistanê beşdarî bernameyê Newrozê û gelek şahî û konseran bû.
Amar Suloev (Zayîn 7ê Çile 1976 - Mirin 27ê Hezîran 2016) Listikvanekê boksînê yê Rûsî û bi esê xwe kurdê êzdî ye Ew di hezîrana 2016an de ji ber pençeşêra mayîdê mir. Di dema kariyera xwe de, wî ji bo UFC, IDEampiyoniya IDEerê PRIDE, Cage Rage, û M-1 Global şer kir ye.
Ew hate tawanbarkirin ku ew beşek ji du kuştin û hewildana sêyemîn bû ku tê de ajokarek hate kuştin. Armancên gumanbar ên hewldanan kesayetiyên siyasî yên Rûsî yên bihêz bûn. Lêbelê, Suloev tu carî ji ber tiştên weha nehat mehkûm kirin û pirsgirêkên cidî yên dewletê yên li dijî wî hebûn. Kujerek şahidî kir ku Suloev ajokerê dûr bû. Lê wî salixdanên şahidê şofêr li hev nekir (ev di kuştina serneketî de). Hê bêtir, cîranê wî şahidî kir ku wî sibehê hewla mala wî di 9:05 danê sibê de hevdîtin kiriye. Hewldan li dora 9-ê bi sedhezê kîlometre dûr çêbû. Hin ji pênc tawanbarên din ên beşdarî dozê bûn Sergei Zirinov, civînek meclîsê ya Krasnodar û endamê serokê Vladimir Putin "Rûsya Yekbûyî" bû.
Guram Guramovich Adzhoyev () futbollîstekê Russî yê Êzîdî ye, Ew ji bo tîma FC Arsenal Tula dilîze.
Karîyera klûbê.
Wî di 15-ê Gulana 2016-an de dili dijî FC Fakel Voronezh yarî kirî ye. di Lîga Neteweyî ya Futbolê ya Rûsyayê de ji bo Arsenal Tula ew yekem bû.
Bavê wî, navê wî Guram Adzhoyev, jî futbolîstek pispor bû û serokê niha yê Arsenal Tula ye.
Beyhanî Şahîn (z. 13ê gulana 1969an, Orçul, Qoçgirî) îndocermenîst, îndoîranolog, avestolog û kurdologê Kurd e.
Beyhanî di sala 1969an da li Orçula li herêma Qoçgîrî'yê (Erzingan) ji dayikê bûye. Berbi dawiya sala 1988an derketiye Ewropayê. Li Unîversîteya Zürich'ê beşa "Zmanên Îndoewrupî" û li Unîversîteya Bern'ê jî "Fîlolojiya Îndoîranolojiyê" xwandiye, ango zmanê Avestî, Medî, Farsiya kevin, Pehlevî, Partiya navîn, Sogdiya navîn, Khotansakiya navîn, Nuristanî, Mîtannî, Vedî, Sanskrîtî, Palî, Prakrîtî, Yunaniya kevin, Latînî, Gotî, Lîdî.
Têza xwa li ser "Zmanên Medan" amade kiriye di sala 2004an da li ba Zanîngeha Zürich'e.
Dîroka dabeşbûna Koreyê ya nûjen digihîje desthilatdariya mêtingeriya Japonyayê (1910-1945). Di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de, serokên hêzên Hevpeymaniyê yên ku li Japonyayê bi japonan re şer dikirin piştî şerî pirsgirêka paşeroja Koreyê nîqaş kirin. Hevpeyman gihîştin vê encamê ku Kore dê ji desthilatdariya Japonyayê were azadkirin lê dê di bin wesayeta navneteweyî de bimîne heya ku koreyî ji bo xwerêvebirinê amade bin. Ji xeynî vê peymana nezelal, di derbarê paşeroja Koreyê de gelek pirsgirêk nehate zelalkirin.
Dabeşbûna Koreyê ya nûjen di dawiya şerî de di sala 1945an de dest pê kir. Hêzên Hevpeymaniyê Japonya têk bir û têketin Koreyê yê ku mêtingeheke Japonyayê bû. Bi ya lihevkirina Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) û Yekîtiya Sovyetê (YKSS) ya ku di rojên dawî yên şerî de îmze kiribûn, dê leşkerên YKSSê beşa Koreya bakurî ya ser paralela 38em dagir bikin û dê leşkerên DYAyê jî başûrê vê paralelê dagir bikin. Bi ya vê peymanê, leşkerên Sovyetê di tebaxa 1945an de dest danîn ser Koreya bakur û leşkerên DYAyê jî di îlona 1945an de Koreya başûr dagir kirin.
Bi ya vê lihevhatinê ev dabeşbûn demkî bû û armanc ev bû ku dewleteke yekgirtî ya Koreyê li seranserê nîvgiravê were avakirin. Pişt re, di Konferansa Wezîrên Karên Derveyî ya Moskowê (1945) de peymanekê pênc salî ya li ser wesayeta Koreyê hate îmzekirin. Lê belê, destpêkirina Şerê Sar û faktorên din ên navneteweyî û navxweyî û dijberiya koreyiyan bo wesayetê, di nav danûstandinên navbera DYAyê û YKSSê de astengiyan derxistin û van hêmanan bandoreke neyînî li ser avakirina dewleteke yekgirtî ya Koreyê kirin.
Bi vê yekê, pirsgirêka Koreyê ji Neteweyên Yekbûyî re hate beralîkirin. Di sala 1948an de, piştî ku YKSSê pêşnîyazên NYê qebûl nekir, tenê li herêma başûr a ku li bin dagirkirina DYAyê bû, hilbijartin hat lidarxistin. Syngman Rhee yê ku DYA di hilbijartinê de pişgirî da wî û bi ser ket, di heman wê demê de li herêma bakur a ku li bin dagirkirina Sovyetê bû, Kim Il-sung pozîsyona xwe wekî serokê Koreya Bakur xurt kir. Bi vê yekê 15ê tebaxa 1948an de li başûr Komara Koreyê hat damezrandin û di 9ê îlona 1948an de li bakur jî Komara Demokratîk a Gel a Korêyê hate avakirin. DYAyê piştgirî da Başûrî, YKSSê jî piştgirî da Bakurî û her hikûmetên du herêmê jî di serdemên xwe de îdîaya heqê li ser tevahiya girava Koreyê anîn zimên.
Di 1950an de Koreya Bakur Koreya Başûr dagir kir û hewil da ku nîvgiravê di bin desthilardariya xwe ya komunîst de ji nû ve bike yek. Vî Şerê Koreyê ji 1950 heya 1953an dewam kir û bi bêencamiyê xilas bû û her du alî dîsa çûn hêlên xwe yên ku bi Herêma Bêçek a Koreyê her du herêm ji hev vediqetîne.
Di 27ê nîsana 2018an de, di dema Civîna Nav-Koreyî de, rêberê bilind ê Koreya Bakur Kim Jong-un û serokê Koreya Başûr Moon Jae "Deklarasyona Panmunjomê bo Aşitî, Zengînî û Yekîtiya Nîvgirava Koreyê" pejirandin. Piştî Civîna Nav-Koreyî ya îlonê, ji bo yekîtiyê gelek çalakî hatin lidarxistin wekî hilweşandina çeperên cerdevaniyê û afirandina herêmên tampon ji bo pêşîgirtina pevçûnan. Di 12ê kanûna pêşîn a 2018an de, leşkerên her du alî di dîrokê de yekem car ji Xeta Sînorî ya Leşkerî re derbasî welatên hemberî bûn.
Hejmara penaberên Koreya Bakur ên ku ji Koreya Başûr reviyane û ketine sînorên Koreya Bakur niha 33.523 ye.
Mêtingeriya japonî (1910–1945).
Dema ku Şerê Rûs û Japonî di 1905an de bi dawî bû, Kore ket destê Japonyayê û di 1910an de ji aliyê Japonyayê ve bi giştî hate dagirkirin. Împeratoriya Koreyê ku Gojong wê bi rê ve dibir, hate hilweşandin. Di dehsalên paşîn de, komên neteweperwer û radîkal derketin û ji bo serxwebûna Koreyê têkoşiyan. Ev kom ji aliyê fikrên xwe yên polîtîk û planên xwe yên bo paşeroja Koreyê ji hev cuda bûn û loma nikarîbûn li bin banê neteweyî hevre tevbidin. Hikûmeta Koreyê ya ku piştî dagirkirina japonan îltîca kiribû Çînê, ji aliyê dewletên navnetewî ve bi berfirehî nedihate nasîn.a> di Komîteya Amadekirina Serxwebûna Koreyê de dipeyive
Şerê Cîhanî yê Duyem.
Di Konferansa Qahîreyê (1943) de, a ku di dema lidarxistinê de Şerê Cîhanî yê Duyem hîn dewam dikir, Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill û Chiang Kai-shek li hev kirin ku divê Japonya dest ji hemû waran bikişîne yên ku bi zorê dagir kiribû. Bi vê konferansê, her sê hêz ragihand ku "dê Kore azad û serbixwe bibe." "Roosevelt" fikra wesayeta li ser Koreyê pêşnîyaz kir, lê ji hêzên din peyman negirt. Di Konferansa Tehranê (1943) û ya Yaltayê (1945) de Roosevelt, pêşnîyaza xwe bi Joseph Stalin re parve kir û dîsa anî rojevê. Stalîn ji vê pêşnîyazê razî nebû, lê di kurtbûna dema wesayetê de pê re hemfikir bû.
Di Konferansên Tehran û Yaltayê de, Stalin sond xwar ku piştî sê-çar mehan ser serfiraziya Ewropayê dê beşdarî hevpeymaniyan be, yên di Şerê Pasîfîkê de bûn. Di 8ê tebaxa 1945an de, du roj piştî ku DYAyê bombeya yekem a atomî li Hiroşimayê avêt, lê berî ku bombeya duyemîn li Nagazakiyê biavêje, YKSSê li dijî Japonyayê îlana şerê kir. Gava ku şer dest pê kir, fermandarê giştî yê hêzên YKSSê yê Rojhilata Dûr, Marşal Aleksandr Vasîlevskî, bang li koreyiyan kir ku li dijî Japonyayê serî hildin û got "li Seulê ala azadî û serxwebûnê bilind dibe".
Leşkerên YKSSê zû pêşve ketin û hukumeta DYAyê jê dilgiran bû ku ew ê tevahiya Koreyê dagir bikin. Di 10ê tebaxa 1945an de du leşkerên ciwan, Dean Rusk û Charles Bonesteel, ji bo diyarkirina herêma DYAyê hatin peywirdarkirin. Bi agahdariyeke pir kurt û kêm dest bi xebatê kirin û dema diyarkirina sînoran a ku ser paralela 38em bû, nexşeyeke "National Geographic" bi kar anîn. Wan parelela 38em hilbijart ji ber ku hem ev parelel welatê Koreyê hema hema du par dikir û hem jî Seul diket kontrola DYAyê. Ji bo dabeşbûna Koreyê bi tu pisporan re neşêwirîbûn. Agahiya wan du leşkeran tunebû ku çil sal berê, Japonya û Rûsyaya Çarî di heman paralelê de parvekirina Koreyê gotûbêj kiribûn. Vê dabeşbûnê şanzdeh milyon koreyî li herêma DYAyê û neh milyon jî li herêma YKSSê bi cîh kir. Ji bo DYAyê surprîz bû ku YKSS bênîqaş dabeşbûnê qebûl kir. Ev lihevkirin li Fermana Giştî ya Jimare 1ê (di 17ê tebaxa 1945an de hate pejirandin) hate tevlîkirin. 467x467pxHêzên Sovyetê di 14ê tebaxê de bi amfîbiyan têketin Koreyê û bilez bakurê-rojhilatê welêt dagir kirin û di 16ê tebaxê de ketin nav Wonsanê. Di 24ê tebaxê de, Artêşa Sor gihîşte Pyongyangê ku duyemîn bajarê mezin ê Koreyê bû.
Dagirbûna bakurê Koreyê ji aliyê Sovyetê ve.
Dema ku Artêşa Sovyetê ketin Pyongyangê, wan şaxekê herêmî ya Komîteya Amadekirina Serxwebûna Koreyê dît ku di bin serokatiya netewperestê kevn Cho Man-sik de dixebitiya. Artêşa Sovyetê destûr dan wan "Komîteyên Gelî" ku kar bikin (ji ber ku bi YKSSê re dost bûn). Di sala 1946an de, General Terentî Ştîkov berpirsiyariya rêvebiriyê girt ser xwe û dest bi avakirina lobiyê kir di nav hikûmeta Sovyetê de ji bo aboriya nebaş a Koreyê fon bistîne.a>ê, 14 çiriya pêşîn 1945Di sibata 1946an de bi serokatiya Kim Il-sungî hikûmeteke demkî ya bi navê Komîteya Gel a Demkî hate damezirandin, yê ku salên paşîn ên şerê li Mançuryayê ji Sovyetê perwerdeya leşkerî standibû. Pevçûn û şerên desthilatdariyê di astên jorîn ên hikûmetê de derketin, ji ber ku dilxwazên cihêreng manevra dikirin ji bo ku di hikûmeta nû de meqamên hêzê bi dest xin. Di adara 1946an de hukumeta demkî reformeke berfireh a erdê da destpêkirin: erdên japonên mêtinkar û hevkarên wan hatin dabeşkirin û wan belavkirin cotkarên hejar. Kampanyayekê girseyî ya ku tê de sîvîlên hejar û karkerên erdan hebûn, li tevahiya welêt kontrola çînên kevnar ên erdan şikênand. Ev kampanya destûr da xwediyên erdan ên kevn ku qasî mezinahiya erdên xelkên din erd di destên wan de bimîne û bi vî rengî dabeşkirineke wekhevtir derket meydanê. Reforma erdê ya Koreya Bakur ji aliyê tundiyê ve ji ya Çîn û Viyetnamê bi rengekî diyar bêpirsgirêk hate pêkanîn. Çavkaniyên fermî yên DYAyê diyar dike ku: "Bi ya hemû planan, serokên gundên berê wekî hêzeke polîtîk ji holê hatin rakirin bêyî ku xwîn were rijandin, lê bi îhtimameke gelek mezin rê li ber vegera wan a desthilatdariyê jî hate girtin."Ji ber van reforman cotkarên hejar kêfxweş bûn lê axayên berê, hevkarên Japonyayê, Amerîkayê û axayên berê û xelkên xiristiyan reviyan hêla başûr, li wir hinin ji wan di hikûmeta nû ya Koreya Başûr de peywirdar bûn. Bi ya hikûmeta leşkerî ya DYAyê, 400.000 koreyiyên bakurî wekî penaber derbasî başûr bûne.
Endustriyên sereke hatin neteweyîkirin. Rewşa aboriya bakurî hema hema ji ya başûrî dijwartir bû, ji ber ku japoniyan çandinî û endustriyên karûbar li başûr û endustriyên giran jî li bakurê saz kiribûn.
Hêzên Sovyetê di sala 1948an de derketin.
Dagirbûna başûrê Koreyê ji aliyê DYAyê ve.
Welatiyên Koreya Başûr di kanûna pêşîn a 1945an de wesayeta Hevpeymaniyan protesto kirin.
Ji ber ku hikûmeta DYAyê ji pêşdeçûna artêşa YKSSê ditirsiya û rayedarên japonî yên li Koreyê derheqê valahiya desthilardariya Koreyê ew haydar dikirin, DYA tarîxa destpêkirina dagirkirinê sê caran anî pêş. Di 7ê îlonê 1945 de, fermandar Douglas MacArthur ragihand ku General Lieutenant John R. Hodge dê karûbarên Koreyê bi rê ve bibe û bi vê peywirê ve Hodge roja din bi leşkerên xwe têket Incheonê. Hikûmeta Demkî ya Komara Koreyê, ku li Çînê bû, şandek bi sê wergêran şand Hodge, lê belê fermandar pêşnîyaza şandeyê ya hevdîtinê red kir. Pê re Hodge red kir ku Komara Demokratîk a Gel a Korêyê nas bike û wî ew hikûmet di 12a kanûna pêşîn de qedexe kir.
Di îlona 1946an de, hezaran karker û gundî li dijî hikûmeta leşkerî ya DYAyê rabûn. Ev serhildan bi lez hate têkbirin û nekarî rê li hilbijartinên çiriya pêşîn bigire yên ji bo Meclîsa Qanûnsaz a Demkî ya Koreya Başûr.
Antîkomunîstê mezin Syngman Rhee, yê ku bû serokê yekem ê Hukumeta Demkî û paşê jî bû lobîvanekî Koreya yek perçeyî û li DYAyê xebitî, li başûr bû siyasetmedarê herî berbiçav. Rhee zext li hikûmeta leşkerî ya DYAyê kir ku dev ji heqê wesayetê berde û li başûr Komara Koreya serbixwe ava bike. Di 19ê tîrmeha 1947an de, Lyuh Woon-hyung, siyasetmedarê mezin ê herî dawîn ê ku diyaloga çep-rast saz dikir, ji hêla zilamekî 19 salî yê bi navê Han Chigeun ve hat kuştin ê ku penaberekî nû bû û endamekî çalak ê komeke rastgiriyeke neteweperestî bû.
Hikûmeta dagirker li hemberî serhildêrên çepgir gelek kampanyayên leşkerî meşandin. Di nav çend salên paşerojê de, di navbera 30.000 û 100,000î de gelek koreyî hatin kuştin.
Komîsyona Hevpar a DYA-Sovyetê.
Dabeşa Girava Koreyê di nav DYA û YKSSê de
Di kanûna pêşîn a 1945an de, di Konferansa Moskowê de, Hevpeymanî lihevhatin ku Yekîtiya Soviyetê, DYA, Komara Çîn û Brîtanya dê heya pênc salan di pêşengiya serxwebûnê de beşdarî wesayeta Koreyê bibin. Gelek Koreyî tavilê serxwebûnê xwestin; lêbelê, Partiya Komunîst a Koreyê ya ku nêzî Partiya Komunîst a Sovyetê bû, piştgirî da wesayetê. Bi ya rojnamevan Fyodor Tertîtskî, dokumentên 1945an nîşan dide ku planên dabeşkirineke mayînde ya Sovyetê tune ye.
Komîsyona Hevpar a DYA-Sovyetê di 1946 û 1947an de civiya ji bo ser rêveberiyeke yekgirtî bixebite, lê ji ber zêdebûna dijminatiya Şerê Sar û ji ber dijberiya koreyiyan bo wesayetê pêşdeketinek pêk nehat. Di 1946an de, Yekîtiya Sovyetê, Lyuh Woon-hyung wekî serokê Koreya yekbûyî pêşniyaz kir, lê ev ji hêla DYAyê ve hate redkirin. Di vê kêliyê de, di navbera her du herêman de dabeşbûn kûrtir bû. Cûdahiya siyasetên dagirkeran bû sebeba polarîzasyona siyasetên koreyiyan û veguheztina gelheyê di navbera Bakur û Başûr de zêdetir bû. Di gulana 1946an de derbasbûna ji ser parelala 38em wekî neqanûnî hate îlankirin. Di civîna dawîn a Komîsyona Hevpar a îlona 1947an de delegeyê Sovyetê Terentî Ştîkov pêşniyaz kir ku hem leşkerên YKSSê û hem jî yên DYAyê vekişin û derfetê bidin gelên Koreyî ku hikûmeta xwe ava bikin. Ev ji hêla DYAyê ve hate redkirin.
Midaxileya NYê û avakirina hikûmetên cuda.
Xwepêşandana Koreya Başûr ji bo piştgiriya Komîsyona Hevpar a DYA-Sovyetê 4 di 1946an de
Piştî ku Komîsyona Hevpar di derheqê rêgirtina pêşveçûnê de bi ser neket, DYA di îlona 1947an de vê pirsgirêkê anî pêşiya Neteweyên Yekbûyî. YKSSê li dijî midaxileya NYê bû. NYê di 14ê çiriya paşîn a 1947an de biryarek da û ragihand ku divê hilbijartinên azad werin kirin, leşkerên biyanî ji erdên Koreyê vekişin û Komîsyona Demkî ya Neteweyên Yekbûyî li ser Koreyê (UNTCOK) were avakirin. YKSSê dengdanê boykot kir û bi hinceta ku NY nikare hilbijartinên adil garantî bike, vê biryarê red kir. Ji ber ku hevkariya Sovyetê tune bû, biryar hat girtin ku hilbijartinên bi çavdêriya NYê dê tenê li başûr were çêkirin. Ev biryar berovajiya rapora serokê komîsyonê, KPS Menon bû, ku li dijî hilbijartineke cûda bû. Hin delegeyên UNTCOKê pê hesiyan ku şert û mercên li başûr avantajeke neheq dide namzetên rastgir, lê belê ew hatin paşguhkirin.
Gelek koreyî ji biryara sepandina hilbijartinên cûda nerazî bû, ku texmîn dikirin dê van hilbijartinan dabeşkirina welêt daîmî bikin. Di sibata 1948an de grevên giştî yên li dijî vê biryarê dest pê kirin. Di nîsanê de, giraviyên Jejuyê li dijî dabeşbûna berbiçav a welêt serî hildan. Leşkerên Koreya Başûr hatin şandin ku serhildanê bişkênînin. Bi deh hezaran giravî hatin kuştin û bi texmînekê ji % 70ê gundên giravê ji aliyê leşkerên Koreya Başûr ve hatin şewitandin. Serhildan bi destpêkirina Şerê Koreyê re dîsa gur bû.
Di nîsana 1948an de, konferansek ji aliyê rêxistinên bakurî û başûrî ve li Pyongyangê civiya. Siyasetmedarên başûrî Kim Koo û Kim Kyu-sik beşdarî konferansê bûn û mîna siyasetmedar û partiyên din hilbijartinên başûr boykot kirin. Di konferansê de hat bangkirin ku bila hikûmeteke yekbûyî bê avakirin û leşkerên biyanî ji erdên Koreyê vekişin. Syngman Rhee û General Hodge konferans şermezar kir. Kim Koo sala din hate kuştin.
Hilbijartina giştî ya Koreya Başûr di 10ê gulana 1948an de
Di 10ê gulana 1948an de li başûr hilbijartineke giştî pêk hat. Hilbijartin hem di nav tundûtûjî û tehdîdeke berfireh de û hem jî boykotkirina dijberên Syngman Rhee pêk hat. Di 15ê tebaxê de, Komara Koreyê ("Daehan") Minguk desthilatdariya Koreya Başûr bi fermî ji leşkerên DYAyê stend û Syngman Rhee bû serokkomarê yekem. Li bakur, di 9ê îlonê de Komara Gel a Demokratîk a Koreyê ("Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk"), ji aliyê Kim Il-sung ve hat ragihandin.
Di 12ê kanûna paşîn a 1948an de, Civata Giştî ya NYê rapora UNTCOKê pejirand û Komara Koreyê wekî hikûmeta qanûnî ya tevahiya Koreyê qebûl kir. Lê belê, ti endam nefikirîn ku ev hilbijartin parlementoyeke meşrû ava kiriye. Hikumeta Awistralyayê, ku di komisyonê de nûnerekî wî hebû, da xuyakirin ku ew ji hilbijartinê "nerazî ne".
Li Başûr alozî berdewam kir. Di çiriya paşîn a 1948an de, Serhildana Yeosu-Suncheon pêk hat, ku tê de alîgirin hebûn ku dengê xwe bo şikênandina Serhildana Jejuyê bilind kirin û li dijî hikûmetê serî hildan. Di 1949an de, hikûmeta Syngman Rhee ji bo ku çav li dijberên xwe yên siyasî bigire, Lîga Bodoyê ava kir. Piraniya endamên lîgê cotkar û sivîlên bêguneh bûn ku bi zorê wan xistin lîgê. Endamên vê lîgê yên qeydkirî û malbatên wan di destpêka Şerê Koreyê de hatin darvekirin. Di 24ê kanûna paşîn a 1949an de, Artêşa Koreya Başûr welatiyên Mungyeongê kuştin ku guman dikirin ew sempatîzanên komunîstan in û wan ev tawan avêt ser komunîstan.
Şerê Koreyê yê navxweyî.
Ev dabeşkirina Koreyê, ya ku hezar salan zêdetir yek bû, hem ji aliyê Bakur ve hem jî ji aliyê Başûr ve wekî demkî hate dîtin. Ji 1948an heya destpêkirina şerê navxweyî ya di 25a hezîrana 1950 de, hêzên çekdar ên her aliyekî li ser sînorê ketin nav pevçûnên xwînrijî. Di 1950 de, dema ku hêzên Koreya Bakur Koreya Başûr dagir kirin, Şerê Koreyê dest pê kir û ev pevçûn bi rengekî berbiçav zêde bûn. NYê ji bo parastina Başûr bi hêzek midaxileyî şerê kir ku ev hêz li bin pêşengiya DYAyê bû. Komara Demokratîk a Gel a Koreyê hewl da ku hemû girav di bin rejîma xwe de bike yek û ji ber wê jî bi dagirkirinê ve dest bi sepandina polîtîkayên xwe kir wekî neteweyîkirina endustriyê, reforma axê û nûkirina Komîteyên Gel.
Dabeşbûna giravê bi saya ronahiyên hêla Başûr bi zelalî ji fezayê jî tê dîtin.
Neteweyên Yekbûyî sebeba midaxileya xwe wiha îzah kir ku ew dixwazin sînoran bi ya peymanê dîsa ava bikin a ku dora paralela 38em e. "Syngman Rhee" yê ku serokê Başûr bû, ragihand ku êrişa Bakur sînor ji holê radike. Bi heman awayî Serfermandarê Giştî yê NYyê, "General Douglas MacArthur" diyar kir ku wî dixwest ku Koreyê yek bike, ne ku tenê hêzên Koreya Bakur paşde vegerîne. Lê belê, Bakur ji % 90ê başûr dagir kir heya ku êrişa hêzên pêşengiya DYAyê dest pê bike. Gava ku hêzên Koreya Bakur ji başûr hatin derxistin, hêzên Koreya Başûr di 1ê çiriya paşîn de ji paralela 38ê derbas bû û ket hêla Bakur û hêzên DYAyê û yên NYê jî piştî hefteyekê paş artêşa Başûr ketin Bakur. Ev tevî hişyariyên Komara Gel a Çînê bû ku ragihandibûn, heke leşkerên DYAyê paralelê derbas bikin dê ew ê midaxile bikin. Gava ku wî bakur dagir kir, Komara Koreyê hewil da ku hemû girav di bin rejîma xwe de bike yek û dest bi polîtîkayên xwe kir. Gava ku hêzên DYAyê berê xwe dan bakur, Çîn êrîşî wan kir û ew vegerandin başûr.
Di sala 1951an de eniyên li rex paralela 38em aram bûn û her du alî dest bi nirxandina agirbestê kirin. Lê belê, "Rhee" disxwest ku şer dewam bike heya ku Kore li bin serokatiya wî bibe yek. Aliyê komunîst piştgirî da xeta agirbestê ya ku li ser paralela 38em hatibû damezrandin, lê NYê piştgirî da xetek li ser bingeha erdekî hevpar ku ji hêla leşkerî ve tê parastin. Pozîsyona NYê, ku ji hêla DYAyê ve hatibû formulekirin, li dijî lihevhatineke din a mizakireyan derket. Di destpêkê de, DYAyê xetek pêşniyaz kir ku di Pyongyangê re derbas dibe ku ev der dûrî eniyên şerî bû û pir li bakur bû. Çînî û Koreya Bakur di dawiyê de li şûna paralela 38em li ser xeta erdekî leşkerî yê hevpar li hev kirin, lê gelek nerazîbûn bûn sedema pêvajoyeke mizakereyê ya zor û zehmetî.
Agirbest.
315x315px
Piştî sê salên şerê Peymana Agirbestê ya Koreyî hate îmzekirin. Her du alî li ser herêmekê tampon a bi dirêjahiya 4 km (2.5 mi) li hev kir, ku wekî Herêma Bêçek a Koreyê (Korean Demilitarized Zone - DMZ) tê zanîn. Ev sînora nû, erdên her du alî nîşan dide ên ku di dawiya şerî de ketiye destên wan û ev sînor bi çeprastî ji ser paralela 38ê derbas dibe. "Rhee" agirbest qebûl nekir û xwest ku bi darê zorê yekîtiya welêt pêk bîne. Tevî hewildanên yekkirina welêt ên her du aliyan, ev şer dabeşbûna Koreyê da dewamkirin û bû sebeba hevalbendiyeke mayînde di navbera Koreya Başûr û DYAyê û bi vê şerê garnîzoneke domdar a DYAyê li Başûr hat avakirin.
Wekî ku bi şert û mercên Agirbesta Koreyî hatibû ferzkirin, di 1954an de li ser pirsgirêka Koreyê "Konferansa Cenevreyê" hate lidarxistin. Tevî xîretên neteweyên têkildar, konferans bêyî daxuyaniyek derbarê yekîtiya Koreyê bi dawî bû.
Bi peymana agirbestê "Neutral Nations Supervisory Commission" (NNSC) hate avakirin, ev komîsyon ji bo şopandina agirbestê wezîfedar bû. Ji sala 1953an ve hêzên çekdar ên Swîsreyê û yên Swêdê endamên NNSCyê ne ku li nêzî DMZê bi cîh bûne. Polonya û Çekoslovakya neteweyên bêalî bûn ku ji hêla Koreya Bakur ve hatibûn hilbijartin. lê belê piştî ku ew welat pergala kapîtalîzmê qebûl kirin, Koreya Bakur hêzên wan ên çavdêrî dersînor kirin.
Têkiliyên piştî agirbestê.
Moon Jae-in û Kim Jong-un li ser xeta sînorê destên xwe didin hev
Piştî şerê navxweyî, girava Koreyê bi Herêma Bêçek re dabeşkirî ma. Bakur û Başûr di rewşa pevçûnê de man, hîn jî hikûmetên her du alî îddîa dikin ku hikûmeta legal a hemû welêt ew bi xwe ye. Danûstandin û hevdîtinên bêpergal tevkarî û feyde li yekitiyê nekir.
Di 27ê nîsana 2018an de rêberê Koreya Bakur Kim Jong-un û serokê Koreya Başûr "Moon Jae-in" li nav Herêma Bêçek a Koreyê civiyan. Deklerasyona Panmunjomê ku ji aliyê her du rêberan ve hate îmzekirin, banga bidawîkirina çalakiyên leşkerî yên derûdora sînorê û ji nû ve yekkirina Koreyê kir.
Di 1ê çiriya paşîn a 2018an de, li seranserê DMZê deverên tampon hatin damezirandin da ku bibe alîkar ku dawiya dijminahiya bejahî, deryayî û hewayî were. Erdên tampon ji bakurê Girava Deokjeok heya başûrê Girava Choyê ya li Deryaya Rojava û bakurê bajarê Sokchoyê û başûrê Tongchonê ya li Deryaya Rojhilat (Zer) dirêj dibin. Wekî din, qadên firînê nehatin sazkirin.
Ferit Sevim, bluesvan, gîtarvan û bestekarekî kurd e. Di sala 1995ê de li Şirnexê ji dayîk bû.
Ferit Sevim dibistana seratayî û amadehî li Şirnexê qedand. Perwerdehiya zanîngehê li Mêrsîn û Wanê domand. Ferdê malbatek ji çanda dengbêjiya Botanê ye. Ji ber wê yekê evîna muzîkê hê di zaroktîyê de di dilê wî de şîn bû. Di demên ewil ên amadehiyê de evîna wî ya ji bo muzîkê gihaşt astek bilind û berê xwe da amûran. Li ser amûra gîtarê xwe pêşde bir û di çend çalakiyan de di komên herêmî de gîtarjenî û back vokalîstî kir. Di demên amadehiyê de ji ber evîna xwe ya çanda muzîkê ya herêma Şirnexê ket li ser rê û dest bi berhevkirina qeydên mayî û veşartî kir. Sala ewil a dest bi zanîngehê kirî karê xwe yê li ser muzîkê bi awayekî profesyonel di asteke bilindtir de domand.
Xebatên muzîkê.
Di sala 2014ê ya dest bi xebatên xwe kirî de qezayekê hat serê wî û muzîk jî tê de demeke dirêj ji hemû çalakiyên hunerî dûr ket. Piştî gihaştî siheta xwe xebatên xwe yên li ser muzîkê û berhevkirina qeydên dengbêjên Şirnexê dîsa domand. Çar stran ji wan qeydên gihaştiye sererast kir û gotinên wan derxist. Pişt re ji wan çar stranan bi navê "Blues in Botan" dest bi qeydên xwe kir. Di salên pêştir de dest bi nivîsandina çîrokên xwe kir û berhema wî ya ewil bi navê "Xelîn" qedand. Xelîn, di pêşbirka kovara Ziryabê de bi ser ket û di albuma "Olana Bajêr" de cihê xwe girt. Xelîn, di muzîka kurdî de ceribandineke nû bû û bi taybetî bala ciwanan kişand li ser xwe. Bê navber xebatên xwe yên li ser muzîkê domand û ji şeş stranên gotin û awazên wan aîdî wî bi navê "Li Malê" albumek derxist. Pişt re ji sê kilamên herêma Şirnexê yên di arşîva komkirî de bi rîtmên Reggaeyê bi navê "Reggae'n Botan" xebatek "single" derxist. Ferît Sevîm ê bi taybetî di nav ciwanan de bandora wî zêde bû yî ji sê stranên gotin û awazên wan aîdî wî "maksî-singlek" bi navê "Hêlm" derxist. Bênavber xebatên xwe yên li ser muzîkê domand û di mehekê de bi navê "Navê te çi ye" û "Rast Hatinek" du "single'ên din jî weşand. Ferît Sevîm, berhevkirina qeydên dengbêjên Şirnexê jî domand û ew qeydên gihaştiye avêt li ser dijîtalê. Ew kilamên veşartî di tora civakî de gihand hezkiriyên dengbêjan.
Nabapatrika beşek ji Durga Puja ye, mezintirîn festîvala olî ya hindûyên bengalî. Wateya peyva Nabapatrika bi rastî pelên neh daran e. Her çend di rastiyê de ne neh pel in, lê neh nebat in (nebatên Nabapatrika). Neh nebat ev in: "Nebata Kadali" an "Rambha" (mûz), nebat "Maankachu" ("Colocasia"), nebat "Haridra" (tûrmerik), "Bel" (sêva darîn), "Dalim" (şehîn), koka "Ashoka", koka "Jayanti", çiqilên nebatê "Aparajita" spî û "Dhanya" nebat (birinc).
Nabapatrika Snan.
Li gorî adetê, sibeha Mahasaptami, neh nebatên li jor navborî bi hev ve hatine girêdan. Dûv re Nabapatrika tê birin çemê herî nêz an hewzek. Keşîş wê digire ser milê xwe. Li pişta wî tembûr diçin defê û jin jî diçin qulikên "konch" û "uludhanî".
Piştî ku snan (şûştin) Nabapatrilka di sariyek sor-spî de pêçayî ye, mîna bûkek pêçayî teşe girtiye; Dûv re Nabapatika tê perestgehê û tê danîn li ser textê darîn ê rastê Durga ango li tenişta Lord Ganesha.
Nabapatrika Puja.
Merasîma sereke ya Durga Puja bi ketina Nabapatrika di perestgeha Durga de dest pê dike. Ji bo roja mayî ya festîvala Durgapuja, Nabapatika digel xwedayên din tê perestin. Nabapatrika an Kalabou bi kevneşopî wekî jina Ganesha tê zanîn, lê ew bi tevahî çewt e.
Girîngiya Nabapatrika.
Neh nebatên Nabapatrika bi komelî nîşana Nabadurga an jî neh aliyên taybetî yên Xwedawenda Durga ne. Neh nebatên cihêreng ên ku li Nabapatrika têne bikar anîn neh awayên Xwedawenda Dayikê sembolîze dikin. Nebat Kadali Goddess Brahmani, nebat Maankachu Goddess Chamunda, nebat Haridra Goddess Uma, Bel sembola Goddess Shiva, Dalim nebat Raktadantika, Ashoka Shokarahita, Jayanti Goddess Kartiki û Dhanya Goddess Lakshmi temsîl dike. Ya rast, Nabapatrika hezkirina Dayika Xwezayî ye.
Haluk Kirci (jdb. 1958 li Erzîrom) gurê boz û kujerê tirk e.
Ew ji ber kuştinê heft caran hate darve kirin. Her cezayê darvekirinê bi deh sal zîndan hate guhertin. Ew ji ber kuştina Serdozgerê Komarê Doğan di 24ê Adara 1978an de û ji ber kuştina heft xwendekaran li Bahçelievler-ê di 8ê Çirî 1978an de dihat xwestin. Heft xwendekar endamên Partiya Karker a Tirk bûn. Di 10 Çile 1979 de li Stenbolê hate girtin. Ew di 26ê Nîsana 1991ê de bi şert hat berdan. Di bîranîna xwe ya sala 1998 de, ew kuştina 7 xwendekaran vedibêje.
Bi sedan şervanên biyanî tevlî Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) û pêkhateya wê ya cûrbecûr û milîsên hevalbend bûne û ji sala 2012-an ve, ku Partiya Komunîst a Marksîst-Lenînîst (Tirkiye) (MLKP) dest bi şandina hin endamên xwe kir da ku alîkariya Yekîneyên Parastina Gel (YPG) piştî rûdana şerê navxweyî yê Sûriyê. Kesên ji Tirkiyê (ji bilî Kurdên Bakurê, yên ku ji hêla Kurdên Rojavaye wekî biyanî nayên hesibandin) netewetiya herî mezin e, li dû wan Amerîkî û Ingilîzî.
Van şervanên biyanî di seranserê pevçûnê de beşdarî hemlê cûrbecûr ên HSD bûne, û gelek kes hatine kuştin. Piraniya wan sosyalîst in, û ji bo parastina konfederalîzma demokratîk a Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê ji Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê û Komara Tirkiyeyê tevlî bûn, dema ku gelek dilxwazên ne-sosyalîst ji hêla motîve xwesteka şerkirina Dewleta Islamî û komên din ên Islamî ji ber binpêkirinên mafên mirovan ku ew dikin.
Tabûra Azadî ya Înternasyonal‎ (EÖT) koma herî mezin a şervanên biyanî di HSD de ye, piştre jî YPG Tabûra Înternasyonal. Dilxwazên Ewropî carinan ji ber ku tevlî HSD bûne, li welatên wan hatine darizandin, siyaseta ku ji encama zexta dîplomatîk a hikûmeta Tirk a Islamî li ser dewletên wan tê bawer kirin. Hin kes kirine girtîgeh. Dilxwazê yekem ê biyanî ku hate bala navneteweyî Jordan Matson bû.
Jacques Romain Georges Brel (, z. 8 nîsan 1929 - m. 9ê çiriya pêşîn 1978), stranbêj û lîstikvan û derhênerê belçîkî bû, ramanwer û şanoyî çêdikir û pêk dianî, yên ku jêra dilsozek mezin derdixistin, di destpêkê de li Belçîka û Fransayê, pişt re jî li seranserê cîhanê. Ew wekî serwerê şanonameya nûjen hate hesibandin. Her çend wî pirraniya stranên xwe bi fransî û carinan jî bi holendî tomar kiri bûn, lê wî bandor li ser stranbêj û şanogerên inglîzaxêv jî kirbû, wekî Scott Walker, David Bowie, Alex Harvey, Marc Almond û Rod McKuen. Herwesa ji hêla stranên wî ji hêla gelek şanoger û wergêrin inglîzî ve hat bûne tomarkirin, di nav de Bowie, Walker, Ray Charles, Judy Collins, John Denver, Trio Kingston, Nina Simone, Shirley Bassey, Frank Sinatra û Andy Williams.
Wî di 10 fîliman de cih girtî ye û derhêneriya du fîlman jî kir ye, yek ji wan, "Le Far West", di 1973- an de di Festîvala Fîlman a Cannesê de ji bo Palmiyeya Zêrîn hate berbijar kirin. Ku li seranserê cîhanê 25 mîlyon tomar ji film hat bûne firotin, Brel sêyemîn hunermendê tomara beljîkî ya herî pir firotirîne ji bo her demî. Ew di sala 1950 de bi Thérèse "Miche" Michielsen re zewicî, û paşi ew bûne cwedî sê zarok. Her weha ji 1972 heya mirina wî di 1978 de têkiliyek romantîk bi aktrîs û reqsvan Maddly Bamy re hebû.
Koma Rewşen di salên 90an de ji aliyê du-sê ciwanên kurd li Edenê dest bi xebatên amator destpê dike û kom di sala 1994an de tê damezirandin.
Yekemîn albûm: 'Çiyayê Bezar'.
Kom di dema damezirandinê de di çarçoveya Navenda Çanda Mezopotamya de yekemîn albuma xwe amade kir, û bi vê yekê di sala 1998an de yekemîn albuma komê ya bi navê 'Çiyayê Bezar' kete weşanê. Bi weşandina yekemîn albumê, solîstê komê yê bi navê Bulent Turan ji komê vediqete. Harun Ataman dikeve şûna wî û hê jî weke solîst dengê xwe dide komê. Kom hewl dide ku mijarên negotî yên civata kurd bîne ziman, digel hemû êş, hêrs û hêviyên gelê kurd.
Dûwemîn albûm: Asê.
Di sala 2002an de albuma dûwemîn ya bi navê 'Asê' tê kişandin.Ev albûm bi nasnameya xwe ya rockê tê nasîn. Taybetiya vê albumê ev e ku hema hema kilam giş ji aliyê komê hatine nivîsandin û aranje kirin. Bi vî havî kom Rocka kurdî, ya ku bi Koma Wetan ji hunera kurdî re hatibû qezenckirin, pêş dixe û tîne rewşeke nûjên.
Bi derxistina albûma 'Asê' kom serkeftineke mezin bi dest dixe û li gelek derên Tirkiye, Ewropa, Asya û Balkanê konseran dide. Serkeftina albumê enerjiyeke xort dide komê, û kom ji bo amadekirina albuma sêyemîn di sala 2003an de dest bi xebatên xwe yên nû dike.
Koma Rewşen bi şoreşa xwe ya hunerî êdî dibe mînakek ji bo berxwedana hunerî. Kom her ku diçe kalîteya xwe ya muzîkî pêş dixe û Rocka kurdî tîne asteke profesyonel. Ewqas ku êdî navê komê dibe wek sembola nû ya rocka kurdî.
Sêyemîn album: Pola nû.
Di sala 2005an de kom dest bi kişandina albuma nû ya bi navê 'Pola Nû' dike. Ev albuma sêyemîn ji bo komê xwediyê wateyeke taybet e, ji ber ku di vê albumê de hemû xebat (gotin û muzîk, aranje, xbatên enstruman û vokal) ji aliyê endamên komê ve hatine amadekirin. Xebatên albumê di nava salekê de diqede.
Rewşen
"Pola nû" albûmeke Koma Rewşen e. Di sala 2006'an de derket.
belkî di rock muzîka kurdî de heya niha asta herî bilind be. bi rastî jî dikare bi rocka dinyayê re bikeve pêşbirkê.bi taybetî, strana Zagros pir serkeftî ye. Di vê stranê de piyano jî hatîye bikaranîn.
Stran bi zehfî ji aliyê solist, harun ataman hatine nivîsandin. Album wekî her albuma rockê di nav xwe de 'asî'bunê u serhildanê dihewîne. lê di vê albuma rewşen de herwiha mirov dikare bibîne ku ev serhildan di heman demê de, dijî musîka kurdî ye jî, ku van salên dawîn edî tenê xwe dubare sêbare u cendbare dike.
Mirov bi navbeynkariya xaneyên çêjewergir ên di nav çêjegopkeyan de çêja xurekan digire.
Çêja şor an jî tama şor yek ji pênc corên çêjê ye.
Mirov bi navbeynkariya xaneyên çêjewergir ên di nav çêjegopkeyan de çêja xurekan digire. Çêjegopkê pêkhateyên hêlkeyî ne, kîmîkewergirên ji bo nasîna molekulên çêjdar lixwe digirin. Çêjegopke li ser rûyê ziman, li esmanê dev, li ser rûyê zimanê kirkiragî û li ser rûyê gewrî de cih digirin.
Rêbaza çêjtinê.
Ji bo rûdana hestê çêjtinê, divê molekulên çêjdar ên di nav xurekan, di nav lîkê de bi têra xwe bihele û di kunika çêjê de derbasî nav çêjegopkeyê bibe, li wir rastê wîrdememîleyên (bi îngilîzî: "microvilli") xaneya çêjewergiran were. Piştî berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergir, divê ji xaneya çêjewergir, demareguhêzer bêne derdan ko di demarexaneya hestê de erkê kar bide destpêkirin. Ji van gavan şûn ve demarexaneyên hestê, ragihandinên ji molekulên çêjdar, bi şeweyê demareragihandin ber bi lakêşemoxê, paşê ber bi talamusê, ji wir jî ber û tûkila mejî ve dişînin. Têgihîştina çêja şor di navenda çêjtinê ya tûkila mejî de peyda dibe.
Pêvajoya hestkirina çêja şor.
Xaneya çêjewergir, sînyalên kîmyayî yên molekula çêjê, vediguherîne sînyalên elektrîkî.
Hestê çêja şor bi gelemperî ji ber Îyonên sodyumê (Na+) peyda dibe. Çavkaniya sereke ya sodyumê xwêya sifreyê ye. Xwê ji îyonên sodyum û klorê (NaCl) pêk tê. Xwêya nav xurekan, di nav lîkê de dihelê û bendên kîmyayî yên navbera îyonên xwêyê diqete. Loma îyonên Na+ û Cl- bi awayekî serbest di nav lîkê de belav dibin. Ji xeynî NaCl, hin xwêyên din jî dibin sedema çêbûna hestê çêja şorê. Xaneya çêjewergir a bo çêja şor di dema asayî de, ango gava mirov tiştek xwêyî naxwe, di asta cemsergiriyê de ye. Gava mirov xurekek bixwê(şor) dixwe, îyonên sodyumê di nav lîke de dikeve nav çêjegopkeyan, bi vî awayê xestiya îyonên sodyumê li derdora wirdememîleyên (kûlkên çêjtinê) xaneyên çêjewergir de zêde dibe. Loma Na+ ji derveyê xaneyê bi navbeynkariya cogên sodyumê, diherike nav xaneyê. Bi vî awayê di xaneya çêjewergir de berevajîbûna cemsergiriyê rû dide. Bi berevajîbûna cemsergiriyê, cogên kalsiyumê (Ca+2) ve dibin, kalsiyum ber bi nav sîtoplazmayê diherrike. Di nav xaneyê de zêdebûna iyonên sodyum û kalsiyumê xaneya çêjewergirê han dike ko demareguhêzer der bide. Bi derdana demareguhêzer demarexaneyên hestê yên bi çêjewergiran ve girêdayî çalak dibin. Wateya çalakbûna demarexaneya hestê, destpêkirina erkê kar e. Ango sînyalên elektrîkî bi şêweyê demareragihandin ber bi navenda çêjtinê tên guhêztin. Çêja şor ne tenê ji xwêya sifreyê lê ji xwêyên din jî peyda dibe. Xwêyên li jêr, li gor asta şorbûna wan hatine rêzkirin. Xwêya herî şor xweyên potasyumê ne
Xweyên potasyumê, xwêyên kalsiyumê, xwêyên sodyumê, xwêyên lîtyumê û xwêyên magnezyumê
Alina Sánchez (z. 1986, San Martín de los Andes, Arjentîn - m. 17 adar 2018, Hesîçe, Rojavaya Kurdistanê), ango Lêgerîn Çiya, bijîşkeke arjentînî, internasyonalîst, femînîst û şoreşger bû, ku li Dibistana Tibê ya Amerîkaya Latînî (ELAM) li Kûbayê xwendibû. Sánchez di 2011an de beşdarî Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ) bû, û di pergala tenduristiyê ya Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê (AANES) de xebitî. Ew di qezayeke trafîkê de di 17ê adara 2018an de mir, dema rêwîtiyê ji bajarê Hesîçê. Li ser rûmeta wê, nexweşxaneya Girê Xurma (Tel Tamer) li Kantona Cizîrê nuha navê wê hildaye.
Sánchez li San Martín de los Andes, Neuquén, Arjentînê ji dayik bû û li Córdoba (Arjentîn) mezin bû.
Ji ciwaniya xwe de parêzvanek xurt a serxwebûna siyasî û rêxistina xwendekar, wê li Zanîngeha Córdobayê demek kurt antropolojî xwend. Sala 2005an, wê ji Komara Kubayê bûrs girt û li ELAMê dest bi xwendina xwe kir û li wir bû doktor. Sánchez di sala 2011an de beşdarî YPJ bû.
Derbarê ezmûna xwe ya bi pêkanîna polîtîkayên tenduristiya giştî li AANES, Sánchez got: “Di sala yekem a xweseriyê de, piraniya bijîşkan çûn Ewropa. Mîna li Kubayê qewimî. Nexweşxane hatin rûxandin. Di vê rewşê de me bi meclîsên gel re dest bi xebatê kir. Ji bo me girîng e ku em bikaribin li taxan jûreyên piçûk çêbikin, da ku jinên ku di zeviyan de ne, ku bi nebatan re dixebitin, karibin vê zanînê bînin pergala perwerdehiyê. Em nabînin ku qada leşkerî ji sektora sivîl veqetandî ye. Ew eynî nifûs e, ku bi saya Meclîsên Gelêrî, divê birîndarên xwe derman bikin. Naha mirovan fêhm kir ku ew birîndarên "wan" in, ku hêzên xweparastinê beşek ji bajêr in. Xweparastin li her taxê tê rêxistinkirin û ev pêvajo tevahî gel diguheze. Hetanî bijîjkên ku nûnerên herî mezin ên pozîtîvîzm û hêza dewleta netewe ne”.
Anna Montgomery Campbell (1991 - 15ê Adar 2018), ango Hêlîn Qereçox jî tê zanîn, femînîst, anarşîst û aktîvîsta hilweşandina zîndanê ya Brîtanî bû ku di şerê Rojava yê şerê navxweyî yê Sûriyê de bi Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) re şer di kir.
Kal û jîna zû.
Campbell li Lewes, Rojhilata Sussex, Înglistan, keça muzîkjenê pêşverû yê rock Dirk Campbell ji dayik bû. Diya wê Katherine Emma "Adrienne Katie" bû, Bridges, jina duyemîn a bavê wê çêbû.
Malbat Campbell leşkerî bi bav û kalên xizmetê di hebû, Behreya Brîtanî û Arteşa Brîtanî. Bapîrê wê di Şerê Cîhanî yê Duyem de di Alaya Tanka Keyanî de kar dikir.
Ew li salona serbixwe ya St Mary's, Brighton perwerde bû, piştra çû Zanîngehê li Sheffield xwend berî ku biçe Bristol, ku ew wekî lûlekar kar dikir. Campbell tevlî gelek tevgerên siyasî bû, di nav wan de xwenîşandanên xwendekarên Keyaniya Yekbûyî 2010, Komeleya Saboteurs Hunt, Xaça Reş a Anarşîst, û rêxistinên din ên anarşîst û hilweşîner.
Tevlîbûna li şerê Rojava.
Di dema pevçûna Rojava de, Campbell bi YPJ-ê re di Hemle Dêrezorê de şer kir, êrîşek li dijî ya Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê ya Dêrezorê. Di heman demê de ew tevlî xebatên YPJ'ê yên ji bo piştgiriya mafên jinan li Kurdistanê bû. Li gorî "New York Times", ew bi parastina "herêmek xweser, piranî Kurd li bakurê Sûriyê, ku wekî Rojava tê zanîn, ku serokên wê doza siyasetek laîk, demokratîk û wekhevîxwaz, xwedan mafên wekhev ên jinan" kir.
"Hevrêya me ya Ingilîz Hêlîn Qereçox (Anna Campbell) piştî ku li Efrînê li dijî faşîzmê li ber xwe da ku cîhanek azad biafirîne bûye sembola hemû jinan. Em soz didin ku em ê têkoşîna şehîd Hêlîn pêk bînin û bîranîna wê di têkoşîna xwe ya azadiyê de bi rûmet bi rûmet bikin."
Ew tenê yekem jina Brîtanî bû ya ku ji bo YPJ şer dikir.
Li dû ragihandinan mirina Campbell, bavê wê dest bi kampanyayek ji bo vegerandina laşê wê kir, ku heya ku agirbestek li deverê çênebe, ji hêla rêxistinên arîkar ve nedihat dîtin. Dirk Campbell hikûmeta Brîtanî bi 'kêmasiyek tevahî ya çalakbûnê' tawanbar kir ku alîkariya wê dike ku laşê xwe werbigire, ku hîn ji sala 2019 ve ji qada şer nayê derxistin.
Di bersiva mirina Campbell de, xwepêşanderên Tora Hevgirtina Kurd a Bristol (BKSN) û hevalên Campbell ofîsên BAE Systems li Bristol asteng kirin. Çalakvan pargîdaniyê bi dabînkirina çekên Tirkiyê ku li Rojava li dijî sivîlan hatine bikar anîn tawanbar dikin.
Nan xwarinek e ji hevîrê ardê (arvan) tê çêkirin.
Nan di firneyê de, di tenûrê de yan jî li ser sêlê tê pêjan. Niha bi sedan cureyên nanê tên xwarin. Berê li Kurdistanê bo nanê pirranî ardê genim, lazûtê dihate bikaranîn.
Nan gorî melzemeyê xwe dikevin bin koman. Heger ji şikevayê (pelhevîr) be dibe kilor, heger li ser xwarin an sos hebe dibe patîle yan pîza, tenê ji hevîrê be dibe kate, heger şîrîn be dibe kulîçe. Kurd ji nan, nanê ku tê ser destexaneyê (sifre) û bi wê xwarin tê xwarin, fêhm dikin. Ên din wekî kilor, kulîçe, kate yan patîle binavdikin.
Korkmaz Arslan (z. 23yê tîrmehê, 1983 li Pilemor/Dêrsîmê), lîstikvanê kurd.
Korkmaz Aslan, li navçeya Dêrsîmê li Pilemorê ji dayîk dibe. Di sala 1994an de ew û malbata xwe koçî bajarekî Ludwigsburg/Elmanyayê dibin. Li vir CSGE de perwerdehî dît. Di salên xwe yê dibistanê de di lîstikên şanoyên de dest bi lîstikvaniyê kir. Arslan, di Akedemiya ULM ya Hûnerên Şanoyî de perwerdehiya lîstikvaniyê dît.
Xaneyên çêjewergir li gel xaneyên palpişt û xaneyên binçîne, di nav çêjegopkeyan de cih digirin.
Çêja tirş an jî tama tirş, çêja xurekên asîdî ye.
Mirov bi hestê çêjtinê, dikare pênc cor çêjan ji hev derxe; çêja şor, tirş, şîrîn, tal û çêja umamî. Ziman endamê sereke ye ji boy çêjtinê. Ji bilî ziman, çêja xurekan ji aliyê xaneyên li ser rûyê esmanê dev, rûyê gewrî û li ser rûyê zimanê kirkiragî jî tê girtin. Xaneyên ko molekula çêjê dinasin, wekî xaneyên çêjewergir tên navkirin. Xaneyên çêjewergir li gel xaneyên palpişt û xaneyên binçîne, di nav çêjegopkeyan de cih digirin. Xaneyên çêjewergir, ji boy nasîna molekulên çêjê, kîmîkewergirên taybet bi kar tînin. Ango ji boy her corek çêjê, kîmîkewergirek taybet heye.
Ji boy nasîna çêja tirş, molekula çêjdar îyonên hîdrojenê yên nav asîdê ye.
Rêbaza peydabûna hestê çêja tirş.
Ji boy peydabûna hestê çêja tirş, divê van çar gavên serekî bêne avitin.
1. Ji aliyê kîmîkewergirên xaneya çêjewergir ve wergirtina îyonên hîdrojenê yên ji xureka (molekul) çêja tirş.
2. Hesteveguherandin, ango guherandina sînyalên kîmyayî yên molekula çêjdar bo sînyalên elektrîkî û li demarexaneyan hestê de destpêkirina erkê kar.
3. Bi şeweyê demareragihandin, gihandina çêjê boy navenda çêjtinê ya tûkila mejî
4. Şîrovekirin û têgihîştina çêja tirş di mejî de
Ji boy nasîna çêja tirş, molekula çêjdar îyonên hîdrojenê yên nav asîdê ye. Ango îyonên hîdrojenê yên di nav xurekan de, xaneya çêjewergir a boy çêja tirş çalak dikin. Gava asîdên nav xurekan bi wergirên xaneya çêjê ve tên girêdan, dibin sedema guherîna cogên îyonan, loma cogên îyonên ser parzûna xaneya çêjewergir ve dibin, îyonên hîdrojenê ji parzûna xaneya çêjewergir, derbasî nav sîtoplazmaya xaneyê dibin. Ji ber hatina protonan (îyonên hîdrojenê) bargeya (+) a nav xaneyê zêde dibe, xane dikeve rewşa berevajîbûna cemsergiriyê. Ji xaneyên çêjewergir demareguhêzer tê derdan, demareguhêzer jî demarexaneyên hestê hander dike. Bi vî awayê di demarexaneya hestê de erkê kar dest pê dike. Sînyalên kîmyayî yên molekula çêjdar, bi şeweyî demareragihandin, ber bi talamus û mejî ve tên şandin.
Asta pH a xurek çiqas kêm be, bi gelemperî tama tirş a xurekan jî hê tundtir dibe. Wekî mînak, pH a leymûnê 2 heta 2.5 e, pH a pirteqalê 3 heta 4 e, tama leymûnê li gor ya porteqalê hê pirtir tirş e. Xestiya îyonên hîdrojena asîdên nav xurekan dibe sedema çêbûna hestê çêja tirş. Loma çêja hemû asîdan tirş e.
Yuval Nûh Harari ([juˈval ˈnoaχ haˈʁaʁi] (jdb. 24ê sibata 1976) rewşenbîr, dîroknas û profesorê beşa Dîrokê ya Zanîngeha Îbranî ya Qudsê. Ew nivîskarê yeka ji baştrîn "firoşên" pirtûkên zanistî yên populer "Sapiens"": A Brief History of Humankind" (2014), "Homo Deus: Kurtedîroka Sibê" (2016), û "21 Dersên Sedsala 21-an" (2018) e. Nivîsanên wî li ser îradeya azad, hişmendî, zîrekbûn, dilxweşî û azarê ne û li ser wan vedikole.
Ew li ser " şoreşa nasnameyî " dinivîse ku 70,000 sal berê çêbûn weka "Homo sapiens".
Yuval Nuh Harari li Kiryat Ata, Israelsraîl, yek ji sê zarokên ku Shlomo û Pnina Harari ji dayik bûn, hate dinê û mezin bû. Malbata wî malbatek Cihû ya laîk bû ku xwediyê rehiyên Ewropaya Rojhilat û Libnanî bû. Bavê wî mihendisê çekan yê dewletê bû û diya wî rêvebera nivîsgehê bû. Harari di sê saliya xwe de xwe fêrî xwendinê kir. Wî li Navenda Perwerdehiya Leo Beck li Haifa, di polê de ji bo zarokên jêhatî yên ji heşt salî, xwend. Wî xebata leşkerî ya mecbûrî li Hêzên Parastina Israelsraîl taloq kir da ku di çarçoveya bernameya Atuda de xwendina zanîngehê bişopîne, lê dûv re ji ber pirsgirêkên tenduristiyê ji xwendina xwe serbest hat berdan. Wî di 17 saliya xwe de li Zanîngeha Hebrewbranî ya Orşelîmê dest bi xwendina dîrok û têkiliyên navneteweyî kir.
Harari gey e û di 2002-an de hevjînê xwe Itzik Yahav nas kir, ku wî jê re "înterneta min a her tiştî" digot. Yahav di heman demê de rêveberê kesane yê Harari ye. Wan li Toronto li Kanada bi merasîmek sivîl zewicîn.
Harari dibêje medîtasyona Vipassana, ya ku wî di 2000-an de li Oxford dest pê kir, " "jiyana min guherand" ". Ew her roj du demjimêran (yek demjimêr di destpêk û dawiya roja xebata xwe de), her sal vekişînek meditation ya 30 rojî an dirêjtir, bêdeng û bê pirtûk û medyaya civakî dike, û alîkarek mamosteyê meditation e. Wî "Homo Deus diyarî" "mamosteyê min, SN Goenka, ku bi hezkirin tiştên girîng fêrî min kir" kir, û got "Min nikaribû ev pirtûk bêyî baldarî, aştî û têgihiştina ku ji pratîka Vipassana ji panzdeh salan ve stendî binivîsî." Ew di heman demê de meditation wekî awayek lêkolînê dinirxîne.
Harari vegan e, û dibêje ku ev encama lêkolîna wî, di nav de dîtina wî ku bingeha pîşesaziya şîraniyê têkiliya di navbera ga dayik û golikê de qut dike. Ji Çileya 2019 ve, Harari ne xwedan smartphone ye.
Karîyera akademîk.
Harari yekemcar di dîroka serdema navîn û dîroka leşkerî de di xebatên xwe yên ji 1993 heta 1998 li Zanîngeha Hebrewbranî ya Orşelîmê pispor bû. Wî di 2002 de, di bin çavdêriya Steven J. Gunn de, li Zanîngeha Jesussa, Oxford, bawernameya doktoraya xwe qedand. Ji 2003 heta 2005 wî wekî hevkarê Yad Hanadiv di dîrokê de xwendina postdoktorayê kir. Dema ku li Oxford bû, Harari yekemcar rastî nivîsarên Jared Diamond hat, ku wî ew wekî bandorek li ser nivîsa xwe pejirand. Li salona Enstîtuya Berggruen, Harari got ku "Guns, Germs, and Steel" "ya Diamond" di kariyera min a akademîk de celebek epîfan bû. Min fam kir ku ez dikarim bi rastî pirtûkên wusa binivîsim. ”
Xelat û naskirin.
Harari du carî Xelata Polonsky ji bo "Afirînerî û Orjînalbûnê", di 2009 û 2012 de stend. Di 2011 de wî xelata Moncado ya Civaka Dîroka Leşkerî ji bo gotarên berbiçav di dîroka leşkerî de stend. Sala 2012 ji bo Akademiya Zanistî ya Ciwan Israelisraîl hate hilbijartin..
Di 2017-an de, "Homo Deus" Xelata Pirtûka Aboriyê ya Germenî ya Handelsblatt ji bo pirtûka aborî ya herî fikirîn û bibandor a salê stend.
Di 2018 û 2020 de, Harari di konferansa salane ya Foruma Aborî ya Cîhanî de li Davos peyivî.
Di dema pandemiya COVID-19 de, piştî qutkirina serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump ji fînansekirina WHO re, Harari ragihand ku ew û mêrê wî dê $ 1 mîlyon bexş bikin ji WHO re bi Sapienship, pargîdaniya wan a bandora civakî.
Xûde an kumzirx'", serpoşekî zirxî, ku wek amûrek ji bo parastinê serê mirovan tê xwekirinê. Bi taybetî, xûdeyan ji bo parastinê kilox û mejî kardikin. Lêbelê, niha, ji bilî werzişê (kumzirxên siwaran, çerxsiwaran, hokeyvanan), rewşê şer û polîsê (xûdeyên şervanî), ew amûrên zirxî wek sîmbolekî tê xwekirin. Li dema niha xûde û kumzirxan bi pirranî ji maden û plastîkên sivik çê dikin, lê li dema kevn ji meseleyan wisa req wek hestiyên heywanan, dar, hesin, polat an jî bronz hate çekirinê.
Peyvek “xûde” ji farsiya navîn — "xwd" ("xōd", “xûde”), an jî ji pehlewanî — "xwwd" (*xōδ), bi xwe jî derbazî ji farsiya kevn û zimanê proto-hind-ewropî — *kadʰ- (“parastin, xwe kirin”) dikeve di nav kurmancî de. Peyvek pehlewanî ji bo kum - 𐎧𐎢𐎭𐎠 ("xaudā"-), avestayî 𐬑𐬀𐬊𐬜𐬀‎ ("xaoδa", “xûde”), osetî — ходӕ (xodæ, “kum”), îngilîzî — hat (kum), hide (veşartin), hood (qube), hindî — ख़ुद (xûde), herwisa jî ji zimanê proto-hind-ewropî der tê. Ji farisî ev peyv dikeve di nav erebî de — خُوذَة‎ (ḵūḏa).
Etîmolojiya “kumzirxê” jî peyvên "kum" û "zirxê" tê amade kirin. Zirx ji aliya xwe jî ji farsiya navîn ("zlyh" /"zrēy" an "zrēh"/) dikeve kumnacî de. Mesele, bi avêstayî zirx 𐬰𐬭𐬁𐬜𐬀‎ (zrāδa-) ye. Ji zimanên îranî ev herwisa dikeve li ermenî — զրահ (zrah), gurcî — ზარადი (zaradi), sûriyanî — ܙܪܕܐ‎ (zardā), aramiya cihûdî — זַרְדָּא‎ (zardā), erebî — زَرَد‎ (zarad).
Herwisa bi kurdî ji ber bandora zimanê tirkî “"mîxfer"” (miğfer) û ji ber bandora firansî jî “qesq'"” (casque) tê karkirinê.
a> a 26emîn sedsala b.z. ji gora PG755
Li dema pêşdîrokê kumên parastinê ji daran, hestû û postên heywanan, çermên mirovan, şiv û dihate çêkirinê. Paşê ku kalîteya çanda madenê bilind bû, û amûrên maden zêdebûne, mirov çekirina xûdeyan ji hesinê destpê kir. Lêbelê, êdî di nav 3emîn hezarsala berî zayînê de xûdeyên zêr û zîv ji bo mîr û sereşîrên wan deman çedikirin. Mînakên wisa di nav gora padşayên Sumerî de li bajarê Ûr (niha li Iraqê) dîtin. Rast e, xûdeyan maden gelek buha bûn ji bo çêkirinê, lema jî li demên kevnar pirraniya şervanan wan kar ne dikirin. Mesele, şervanên Misirê Kevn ji bo parastina serên xwe kumên ji çermê û zegerekê resanî kardikirin. Li gorî sedema eynî xûdeyên nemaden di nav xelkên dinê de jî xwedirikin. Xûdeyan hesin ya herî kevn li welatên, ku li ser axên Kurdistanê hebûn, li Asûriyayê û Urartûyê li 8 — 7emîn ss. b. z. çêdikirin. Forma van xûdeyan glover bû bi kufikekî dirêj.
Serdema Kevnare.
a>. Salên 2237 — 2200 b.z.
Wêneya xûdeya kevnartirîn ku hate dîtin ji Mezopotamyayê bû û li dema 3emîn hezarsaliya b.z. hate çekirin. Ev peykerekî bronzê bi xûdeyeke zîv bi forma hêkê li Efrînê a Rojavayê Kurdistanê hate dîtin. Lêbelê, xûdeya rastî ya kevnartirîn ku hate dîtin ya demên 3emîn hezarsala berî zayînê ye, û di nav gora padşayên Sumerî de li bajarê Ûr (niha li Iraqê) hate dîtinê. Ev serpoşekî şaş bû, bi du qubeyên nîvgirover, û bi pirranî ji bronzê çê dikirin. Çend ji wan bi guhzirx û tacekî kin bûn. Li gorî van hûratyan, çêkirina xûdeyan li 3emîn hezarsaliyê b.z. êdî bifirehî berdewam dibû.
Li ser wêneyên ji Mezopotamyayê kevn kifş e, kû mirov êdî xûdeyan xwe dixemiland — wisa li ser çend wêneyan em xûdeyan bi strûyên ga û gakûviyan dibînin. Mînakek wisa li ser stelaya keyê Akadî Naram-Sînê heye.
Li dema 1emîn hezarsala b. z. li ser axê Rojhilatê Navîn çend cureyên nû a xûdeyan hate xuliqandin. Li Kurdistanê li 10-7emîn sedsala b. z. xûdeyan bi formayê hêkan bi tacên pan û şehên pirtû çê dikirin. Caran guhzirxên van xûdeyan hebû, caran jî çeneya mirovan jî diparizand. Li 8emîn sedsala b. z. li Asûriyayê bi pirranî xûdeyan bi formayê dilopê bi vebirrînê teng ji bo serçavê. Li gorî wêneyên, xûdeyan ya leşkerên yahûdî li dema 8-7emîn sedsala b. z. wek kumzirxên asûrî jî bi formayê dilopê bûn.
Xûdeyan li Urartûyê li 9-8emîn sedsalan b. z. pir kin û nîvgirover bûn, bi vebirrîna girover ji bo serçav û zîperê. Li 8emîn sedsala b. z. ji ber bandora şêwaza asûrî, xûdeyan leşkerî a urartûyan hatine guhazitinê — xûde bûne bilind bi forma dilopî. Van xûdeyan xelk dixemiland bi wêneyên reliefî an lêdana nexşên eşîrî. Herwisa, li Urartûyê mirov êdî xûdeyan hesinê kar dike.
Bêguman, xûdeyan hesinî gelek hindik bûn, li vê demê bi pirranî xelk xûdeyan bronzê lêdixist. Xûdeyan asûrî li 1emîn hezarsala b. z. digîjne Îranê. Li wira kumên nîvgirover bi vebirrîna fireh kar dikirin. Derengtir, van xûdeyan eşîrên Skîtiyan xwe dikin, û ev cure dibe belavkirî li hemû Ewrasyayê. Xûdeyan eynî Skîtiyan anîne Çînê.
Li gorî Herodotê, siwarên Împeratoriya Hexamenişî xûdeyan hesinî û bronzê kardikirin. Ji 7emîn sedsala b. z. Skîtiyan xûdeyan sade bi rûberê pûlikî, ku li ser bingeha çermî dihatê dirûtinê.
Yewnan û Rom.
Xûdeya czermî bi qîlên beraza. 17emîn sedsalên b.z.
Xûdeya hoplîtê, bi berg û galiskayê wî, destpêbûyî ji şerê Truvayê heta ketinê di nav destên Romê da, sembolê çanda Yewnanê Kevnarê bû. Xûdeyan hesinî hindik bûn, bi pirranî - ev kumzirx serpoşên keyan bûn, lê leşkerê giştî xûdeyan ji bronzê kardikir. Tac, ku li ser van xûdeyan ji bimbilên qazan an jî pirtê hespan dihate çêkirinê, sembola serfiraziya hoblîtê bû. Van tacan yewnanên kevn ji eşirên xelkê Kariyayê hildan.
Leşkerên Romayê kevn li demên komarê bi pirranî xûdeyan atîkî kardikirin, lêbelê ji dema 1emîn sedsala karkirina xûdeyan ya cureya kûlûs destpêkirin. Derengtir, ji ber bandora xelkê Galyayê, cureyan wisa çê bûn wek xûdeya galî, xûdeya împeratorî, xûdeya îtalî. Li 1-3emîn sedsala, ev kumzirx bûne sembola lêgyonerê.
Xûdeya înglîzî ji 14emîn sedsalê
Ewropa (Skandînavya, Îtalya, Fransa).
Xûdeyan Ewropî ji dema Serdama Navîn li ser bingeha xûdeyan ya rojhilatê hatin xulîqandin. Ji destpêke, xûde bi qerqodekî madenî çê dikirin. Li Serdana Vendêlê xûdeyan cureya "vendêlî" bifirehî dihatne çêkirinê. Ji 10emîn sedsalê êdî xûdeyan "normanî" çê dikirin, ku bê qerqodekî madenî bû, lê ji çend parçeyan dihate lêxistin. Deregntir, li 12emîn sedsalê xûdeyan bi tacên girover kar dikin, kû paşê di nav topfhelman de guhartin, ku heta 14emîn sedsalê kar dikirin. Li 12-13emîn sedsalên li Ewropayê xûdeyeke herî hezkirî — şapêl hate xuliqandin. Keviyên vî bûn pir fireh, lê formaya vî nîvgirover.
Ji destpêka 16eуmîn sedsala li Ewropayê xûdeyan curaya basiyênt têne xuliqandin. Balkêş e, ku rûpoşên madenî yên livbar li ser van basiyêntan bifirehî belav bû. Li sedsalên 15-16emîn cureyan wisa têne xuliqandin wek: armêt (xûdeyake tim dada), salet (bi keviyên fire û tûj), barbyût (wek kumzirxekî bi vebirrînên ji bo çav, poz û devê leşkeriyan), kabasêt (kumek madenî bi formayê dilopî), moriyon (xûde bi bilind û tacekî keviyên fireh), ştûrmak / burgonêt (xûdeyekî bilind bi rûpoşên livbar), şîşek / şaşikî / kapela (xûdeyan kurdî, farsî, polonî û mecarî, bi qûbeyek teng û bilind), û hwd.
Kurdistan, Tirk û Îran.
Li gorî çavkaniyan, peşê 5emîn sedsala li Kurdistanê û Farsê xûdeyan bi forma dilopî (cureyan asûrî) kardikirin. Ji bilî van, fars herwisa xûdeyan nîvgirover kardikirin, bi perdeya zincirî. Xûdeyan, ku li Împeratoriya Sasanî ber 3emîn sedsalê hatine karkirin (van xudeyan li Neynewê dîtin), nîvgirover û bûn. Van serpoşan ji 4 sêgoşêyên madenî çê dikirin. Xûdeyan, ku li ser qerqodê madenî hatibûn çêkirin, bifirehî belav bûn. Li 7emîn sedsala êdî xûdeyan nîvgirover bi vebirrînên ji bo çavan hebûn, bi perdeya zincirî ji bo parastina serçav û sîngê leşkeriyan. Rast e, xûdeyan wisa tenê li 15emîn sedsala bûne belavkirin.
Li 15emîn sedsala eşkere ye, ku li Kurdistanê, Farsê û Împeratoriya Romî êdî xûdeyan kolosî bi kar tînin. Lêbelê, li gorî wêneyan dîrokî, ji 16-17emîn sedsalan, bi pirranî xûdeyan cureya top û têne karkirin.
Êlên tirkan, ku ji Asyaya Navîn ketine Rojhilata Navînê û Qefqasyayê, xûdeyan wisa kardikirin, wek xelkên koçerên dinê. Ev xûdeyan bi formaya dilopî çekirî ji çend parçeyên başqe bûn, hervisa jî xûdeyan bi qerqodê hesinî hebûn. Derengtir, êlên tirk bin bandora farsan û kurdan, xûdeyan-kolosî saz kirin. Lêbelê, paşê sedsala 15emîn, li ser bingeha kule-xûdên farsî li Împeratoriya Osmanî cureya nû hate xuliqandin —. Ev cure di nav Memlikan û Eyûbiyan de jî tê bi kar.
Hind û Asyaya Rojhilat (Çîn, Japon).
Kifş e, ku li Hindistanê êdî li 1emîn hezarsalê ji bo parastina kiloxan xûdeyan şaşikî an jî serpoşên qumaxî kardikirin, ji ber ku çavkaniyên dîrokî ji derheqa hebûna kumzirxên madenî tune ye. Zirxên leşkerî li vê welatê tenê ber bi 13-14emîn sedsalan xuya bûn, û êdî paşê 15emîn sedsala xûdeyan hindî bi dirbeke farisî dihate çê kirinê. Li 16-17emîn sedsalan diyar e, ku leşkerên Hindistanê bifirehî van xûdeyan kar dikin.
Xûdeyan çînî li sedana serweriya Han bi formaya serpoşekî "bonnet" çê dikirin. Pirraniya ji van xûdeyan ji çermê heyvanan an jî madenê çê dikirin. Kumzirxên bi formaya qubeyan jî hebûn, wek xûdeyan Ewropî ev xûdeyan jî ji çend parçeyan pêk dianîn. Li gorî dîtinên arkeolojî ("ku li herêma Tirkestanê derbas dibû"), xûdeyan çînî ya 7-10emîn sedsalan bi formaya xwe nîvgirover bi keviyên pêlkirî bûn. Li 13emîn sedsala ji ber bandora mongolan, xûdeyan çînî hatin guhertinê - parçeyeke leşkeriyan xûdeyan kolosî û şaşikî kar dikirin, yên din jî xûdeyan nîvgirover bi vebirrînan ji bo çavan xwe dikirin.
Xûdeyan koreyî wek çînî bûn. Li 14-17emîn sedsalan leşkeryên koreyî xûdeyan bi formaya dilopî, ku ji çar parçeyan çêkirî kar dikirin.
Li Japonê jî kumzirxên nîvgorver - kabûto kardikirin, wek xûdeyan koreyî û çînî li vir jî van ji çen parçeyan çê dikirin. Li 16 emîn sedsala japon xûdeyan pir ecêb xulîqandin - "kavarî-kabûto".
Arif Hîto, anku 'Arif Ḧîto (jdb. 1968 li gundê Baleta, parêzgeha Dihokê, Başûrê Kurdistanê), nivîserekê kurmanc û xelkê parêzgeha Dihokê ye.
Dr. Arif Hîto di sala 1968an de li gundê Baleta li parêzgeha Dihokê ji dayik bûye û di sala 1992an de koleja doktorî li Zankoya Mûsilê bi dest xistiye. Di sala 2001ê de dîplomaya bilind ji bo çareseriyên derûnî yên zarokan û sinêlan li weltê sûyidê bi dest xistiye.
Di sala 1993an de yekem berhem xwe yê helbestan belav kiriye. Herwesan di salên 2005 û 2006 û 2007an de bûye sekretêr û nivîserên çendîn govar û rojnameyan weka govarên Peyv û govar Seykolociya. Niha jî ew rêveberê giştî yê wezareta karûbarên civakî ye li Hevlêrê.
Molokan, an jî ûrisên molokan (bi rûsî: Молокане, "molokanye" yan jî молоканин, "molokanîn") mirovên ku li dîjî tevgerên Peterê Mezin rabûne, baweriya xwe bi şêwazeke jiyanê û tevgereke olî bi navê molokanîzmê anîne
Molokan.
Molokanîzm, tarîkateke ku ji Dêra Ortodoksan veqetiyaye. Ev vegetandin ji 28ê adara 1805an heya 22ê adara 1809an dom kir. Molokanên ku li herêmên Saratof û Dambûx diman di wê demê de bi rûsan re guftegofek derket. Li gorî baweriya rûsan, kevneşopiyek hebû ku heftiyên du caran dikarîbûn şîr vexwûn. Li gorî mologana tu astengî li peşiya wan nîn bû, ji bo ku her roj şîr vexwûn. Jixwe di rûsî de peyva "Moloko" tê wateya şîr û "Molokan" jî tê wateya kesên ku şîr vedixwûn. Di sala 1682an de, ev kesên ku ji ber vê sedemê ji Dêra Ortodoksan veqetiyan, ewilî li bakurê Qefqasyayê û dûv re jî li parêzgehên Tiflîs, Êrîvan û Bakû yên li ser sînorên Osmanî û Îraniyan de hatin bicîkirin.
Di şerê osmanî û ûris ê 1876-1877an de, ev kes ji aliyê ûrisan ve li Qersê hatin bicîkirin û bi salan li vir man. Piştî gelek salan ku li vir man, koçî dewletên wek DYAyê û Awistralya bûn. Îro hê jî li Qersê molokan hene.
Molokan di romana Şivanê Kurmanca ya Erebê Şemo.
Di wêjeya kurdan de romana ewil Şivanê Kurmanca de, Erebê Şemo qala molokana li gelek caran kiriye. Her wiha bûyer jî bi piranî li Qersê derbas dibin. Di beşa "Merkeba me. Rêncberîya nava Molokana" de qala molokanan dike.
"Gundiyê Alêksandrovskê parê vedibûn ser du qebîla yan du tayîfa: nivî molokanê postayanî bûn, nîvî jî meleganê "prigûn" bû, eva her qebîleke wan ji hev dihatine kivşê her aliyê dîn va; dêra wan û keşîşê wan ji hev başqe bûn."
Li gorî Erebê Şemo, molokan di nav xwe de jî ji hev cûda dibûn û her wiha dêrên wan û keşayên wan jî ji hev cûda dibûn.
Aboriya Asyayê di nav xwe de 49 dewlet û 4,5 milyar (60% gelheya dinyayê) mirovan dihewine. Asya herêma ekonomik a herî bil ez mezin dibe û li gorî GDP Nominal (Dahatûya Naxweyiya Nesade ya Nomînal) û PPP (Parîteya Hêza Kirînê), ekonomiya parzemînî ya herî mezin a li dinyayê ye. Herwiha, Asya, ji destpêka mucîzeya aborî ya Japonan (1950-1990), Mucîzeya Çemê Hanê (1961–1996) ya li Başûrê Koreyê, hilperîna aborî (1978–2013) ya Çînê, Ekonomiyên Tiger Cubê (1990 – niha) ya li Îndonezya, Malezya, Taylenda, Fîlîpîn, û Viyetnamê, û hilperîna aborî (1991–niha) ya Hindistanê heta niha bûye cihê gelek hilperînên aborî yên herî demdirêj.
Wek hemû herêmên dinyayê, dewlemendiya Asyayê jî li gorî dewletên wê di nav xwe de diguhere. Ew ji ber mezinayiya parzemînê, hebûna her cûre kultur û çandan, cihêbûna xwezayan, guherînên dîrokî û sîstemên rêvebirinê diguhere. Li gorî PPP (Parîteya Hêza Kirînê), Çîn, Hindistan, Japon, Îndonezya, Tirkiye, Koreya Başûr, Erebistana Siûdî, Îran, Taylenda û Taywan û li gorî GDP Nominal (Dahatûya Naxweyiya Nesade ya Nomînal) jî Çîn, Japon, Hindistan, Koreya Başûr, Îndonezya, Erebistana Siûdî, Tirkiye, Taywan, Taylenda û Îran ekonomiyên herî mezin ên Asyayê ne. Nexşeya AsyayêDewlemendiya tevde ya Asyayê; li Rojhilata Asyayê, Hindîstan û Başûr-rojhilatê Asyayê kom bûye. Lê dema li gorî Dahatûya Naxweyiya Nesade ya serane (GDP per capita) were pîvandin, dewlemendiya Asyayê; li rojhilata Asyayê, Japon, Koreya Başûr, Taywan, Hong Kong, Makaw, Sîngapûr û Burundî, û li dewletên zengînên neftê yên li rojavayê Asyayê yên wek Erebistana Siûdî, Qatar, Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî, Bahreyn, Kuweyt û Oman kom bûye. Îsraêl û Tirkiye jî aboriyên sereke yên li Rojayê Asyayê ne. Îsrail (bi teşebusên li ser endûstriyên curbecur ve) dewleteke pêşketî ye, Tirkiye jî (endamê damezrîner ê OECD) welatekî di bin geşiyê de ye. Asya, xêyn ji Japon (endustriya giran), Koreya Başûr (endustriya giran û teknolojiya agahî û ragihandinê), Taywan (endustriya giran û hilberandina parçeyên hi-techê), Hong Kong (endustriya fînansî û sektora servîsê) û Sîngapor (hilberandina hi-techê, biyoteknolojî, servîsên fînansî û endustrî û turîzm), di bin bandora mezinbûna bi lez û sanayibûnê de ye. Çîn (hilberandin û mezinbûna FDI-led) û Hindîstan (eşya, nivîsbariya kombersê û çavkaniyê serveyî) li dinyayê, du aboriyên sereke yên heri bi lez mezin dibin.
Welatên Rojavayê Asyayê û ASEANê bi pirranî pala xwe dane hilberandin û danûstandinê (û hêdika bo endustriyê û ticaretê bilind dibin), û bo mezinbûnê, gav bi gav endustriya high-techê û endustriya fînansê ava dikin.  Welatên Rojhilata Navîn jî bi pirranî, bo beralîkirina astengiyên hewayî yên rêya mezinbûna aborî û hilberandina tiştan digirin, girêdayiyê endazyariyê ne. Salên borî, bi mezinbûna bi lez a aboriyê û nirxê zêdeka ticarî ya bi dinyayê re û biservekirina firehiya par a aboriya Asyayê ya sektorên sêyemîn û çaremîn, Asya ji zêdetirî 8,5 trîlyon dolara rezervên diwîzî – ji nîvê dinyayê zêdetir- cevandin.
Ji bo naskirina çêja xurekê, divê xurek di nav lîkê de bihele û bikeve nav çêjegopkeyan.
Çêja şîrîn an jî tama şîrîn yek ji pênc corên çêjê ye.
Rêbaza hesteveguherandinê di xaneya çêjewergir a bo çêja şîrîn.
Mirov bi navbeynkariya xaneyên çêjewergir, çêja xurekan ji hev derdixe. Xaneyên çêjewergir, li gel xaneyên palpişt û xaneyên binçîne, di nav çêjegopkeyan de cih digirin. Bi eslê xwe xaneyên çêjewergir demarexane nîn in, xaneyên rûkeş in. Çêja xurekan bi navbeynkariya kîmîkewergirên xaneyên çêjewergir tê nasîn. Ji bo naskirina çêja xurekê, divê xurek di nav lîkê de bihele û bikeve nav çêjegopkeyan. Her corek xaneya çêjewergir, bi rêbazek taybet molekulên çêjdar dinase. Pênc çêjên serekî ji aliyê çêjewergirên mirov ve tên nasîn. Evan; çêja şor, çêja tirş, çêja tal, çêja umamî û çêja şîrîn e.
Bi gelemperî awêteyên endamî (bi îngilîzî: "organic compounds") dibin sedema çêbûna hestê çêja şîrîn. Glukoz, fruktoz, sukroz, glîserol, alkol mînak in ji bo awêteyên kîmyayî ko ji aliyê çêjewergirên bo çêja şîrîn ve tên naskirin.
Wergirên çêja şîrîn, corek ji “wergirên bi proteîna-G ve gêrêdayî” ne. Şekirên nav xurekan, yên wekî glukoz, fruktoz, sukroz di nav lîkê de dihelên. Bi vî awayê li derdora çêjegopkeyan de xestiya molekulên şekir zêde dibe. Molekula şekir gava rastê wergira guncav a li ser parzûna xaneyê te, bi wergirê ve girê dibe. Piştê girêdanê, proteîna-G ji wergirê diqete. Serbestmayina binebeşên proteîna-G, adenîl sîklazê çalak dike, bi vî awayê di nav xaneyê de rêzereaksiyonan dide destpêkirin. Adenîl sîklaz, adenozîna sêfosfatî (Adenosine triphosphate (ATP)) han dike ko biguhere û ji wê, molekula cAMP peyda bibe. Molekula adenozîna yekfosfatî ya sîklîk (bi îngilîzî: "cyclic adenosine" "monophosphate" (cAMP)) di nav xaneyê de wekî peyambera duyem kar dike. cAMP cogên potasyumê(K+) digire û berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergirê dide destpêkirin. Li dawiya van gavan, ji xaneyê demareguhêzer tê derdan. Ev rêbaz ji bo wergirtina çêja şîrîn a şekirên asayî ye. Lê ji bo çêja şîrîn a ji madeyên din, wergirek din a ji wergirên bi proteîna-G ve giredayî çalak dibe. Wekî mînak, sakkarîn şîrîndarek çêkirî (sentetîk) ye. Gava sakkarîn bi wergira çêja şîrîn ve girê dibe, di nav xaneya çêjewergir de enzîma fosfolîpaz C çalak dike ko IP3 ("Inositol trisphosphate") û DAG ("diacylglycerol") berhem bike. Bi zêdebûna IP3, retîkûlûma endoplazmî kalsiyum (Ca+2) der dide nav sîtoplazmayê. Herwisa zêdebûna DAG jî dibe sedema çalakbûna PKA (Protein Kinase A). PKA cogên potasyumê digire. Ev rewş berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergir dide destpêkirinê û ji xaneyê demareguhêzer tê derdan
Derdana demareguhêzer, demarexaneya hestê çalak dike. Demarexaneya hestê sînyalên kîmyayî yên ji molekula çêja şîrîn, bi şêweyê demareragihandin ber bi demax ve dişîne. Sînyalên çêjtinê pêşî digihîjin talamusê, ji wir jî tên guheztin bo navenda çêjtinê ya tûkila mejî.Têgihîştina çêjtinê di mejî de peyda dibe.
Çêja tal an jî tama tal, yek ji pênc corên çêjê ye.
Mirov bi navbeynkariya xaneyên çêjewergir ên nav çêjegopkeyan, çêja şîrîn, çêja şor, çêja tirş, çêja umamî û çêja tal hest dike. Çêjegopke endamê hestê çêjkirinê ye. Çêjegopke li ser rûyê ziman de di nav goçkeyan de an jî bi awayek serbest, li ser esmanê dev, gewrî û li ser zimanê kirkiragî de cih digirin. Ji boy nasîna çêjan, divê molekulên çêjdar di nav lîkê de bihele û bikeve nav çêjegopkeyan.
Taybetiya çêja tal.
Çêjegopke endamê hestê çêjkirinê ye.
Bi gelemperî heke çêja xurekek hinekî şor, şîrîn an jî tirş be, xurek hê tamxweş dibe. Lê ji boy çêja tal rewş ne heman e. Heke di nav xurekek de çêja tal hebe, ji taliya xurekê mehdê mirov tê girtin û mirov dev ji xwarina wê xurekê ber dide.
Ne hertim, lê bi gelemperî xurekên jêhrdar tal in. Wergirên xaneyên jo boy çêja tal dikare heta 100 molekulên çêjdar ên ji hev cuda binase û ji hev der bixe. Bi vî awayê jiyana mirov ji xurekên jêhrdar tê parastin. Asta derîzankê (bi îngilîzî: "threshold level") ya hestê çêjtinê li mirov, ji boy çêja tal, gellek nizm e. Di nav xurekan de bi rêjeyek pir hindik ji awêteyên tal hebe, koendama çêjtinê ya mirov, dîsa jî dikare bi hêsanî çêja tal binase. Wekî mînak, awêteyek bi navê kînîn (bi îngilîzî: "quinine"), yek ji awêteyên herî tal e. Kînîn ji qaşilê darek bi navê dara sînçonayê ("cinchona") tê bi destxistin. Heke di nav xurek de xestiya kînînê bi rêjeya serê lîtreyek 25 mîkromolar (25 μmol/L) an jî zêdetir be, mirov dikare taliya xurekê hest bike. Lê asta derîzankê ya ji boy çêja şirîn li gor çêja tal, gellek bilind e. Wekî mînak, heke di nav xurek de rêjeya xestiya şekirê çayê (sukroz) ji 10000 μmol/L kêmtir be, wê gavê şîrîniya xurekê nayê hestkirin. Herwisa gava li mirov çêja tal peyda dibe, taliya devê mirov li gor çêja tirş, şor û şîrîn hê derengtir winda dibe.
Bi taybetî du komên awêteyan endamî (bi îngilîzî: "organic compaunds") dibin sedema peydabûna çêja tal. A yekem, awêteyên endamî yên ji zincîrek dirêj pêk tên û azot (N) lixwe digirin, a duyem, koma alkaloîdan e. Alkaloîd ji riwekan tê bi destxistin. Wekî mînak, nîkotîna nav tûtina cixarê, kafeîna nav qehwê an jî kînîn ("quinine") madeyên alkaloîd in. Her wisa taliya hin derman jî ji ber hebûna alkaloîdan e. Wekî mînak aspirîn alkaloîd lixwe digire loma çêja aspirînê tal e.
Rêbaza hestkirina çêja tal.
Ji boy têgihîştina çêja tal, molekula çêjdar bi wergirên taybet ên çêjewergirê ve girêdan ava dike. Navê van wergiran “wergirên bi proteîna-G ve gêrêdayî” ye (bi îngilîzî: "G-protein-coupled receptors"). Ji boy naskirina çêja şîrîn yek, lê ji boy naskirina çêja tal, ji 30yê zêdetir cor wergir li ser çêjewergirên mirov de cih digirin.
Gava molekulên çêja tal (peyambera seratayî) bi wergirên ser parzûna xaneya çêjewergir ve girê dibin, binebeşên protina-G ji wergirê diqetin û belavê nav sîtoplazmayê dibin. Binebeşên proteîna-G di nav xaneya çêjewergir de peyambera duyem dide destpêkirin, pêştê rêzereaksiyonan, cogên potasyumê(K+) tê girtin ko potasyumên nav sîtoplazmayê, dernekevên dervayê xaneya çêjewergir. Di heman demê de retîkûlûma endoplazmî jî kalsîyum (Ca+2) der dide nav xaneyê. Bi vî awayê di xaneya çêjewergir de berevajîbûna cemsergiriyê rû dide. Ji xaneya çêjewergir demareguhêzer tê derdan. Demareguhêzer jî demarexaneyên hestê çalak dike û erkê kar dide destpêkirin. Ango sînyalên kîmyayî yên ji molekula çêja tal te veguherandin boy sinyalên elektrîkê. Sînyal bi şeweyê demareragihandin ber bi demax ve tê şandin.
Çêja umamî, yek ji pênc çêjên serêkî.
Gellek mirov dizane ko çêjegopkeyên laşê mirov bi navbeynkariya çêjewergiran, çar çêjên serekî; çêja şor, şîrîn, tal û tirş digire. Lê bi eslê xwe koendama çêjtinê ya mirov ne çar, lê pênc cor çêjên serekî dinase. Çêja umamî di van salên dawî de wekî corek nû ya çêjê hat pêjîrandin. Umamî peyvek japonî ye ji boy xurekên çêja wan xweş, ango tamxweş tê bi karanîn.
Ji ber ko çêjewergirên ji boy çêja umami ji aliyê asîdên amînî ve tên çalakkirin, di xurekên proteînî de hê pirtir çêja umamî peyda dibe. Her wekî mîna yên çêja şîrîn û tal, wergirên çêja umamî jî “wergirên bi proteîna-G ve girêdayî” ne.
Asîda glutamî bi wergira li ser parzûna xaneya çêjewergir ve girê dibe.
Asîdên amînî yên bi navê glutamet (asîda glutamî) û aspartat (asîda aspartî) molekulên çêja umamî ne ko dikarin bi wergirin xaneya çêjewergir ve girêdan ava bikin.
Çêja goştav (ava goştê kelandî), goşt, firingiyê hişkkirî, çaya kesk, hin corên penêr, masî, karok hin ji xurekên mînak in ji boy çêja umamî.
Gava mirov xurekên bi çêja umamî dixwe, asîda glutamî di nav lîkê de dihele û dikeve nav çêjegopkeyan. Ji bo peydabûna çêja umamî, peyambera seratayî asîda glutamî ye. Di nav çêjegopkeyan de xaneyên çêjewergir heye. Asîda glutamî bi wergira li ser parzûna xaneya çêjewergir ve girê dibe. Bi girêdana asîda glutamî, proteînên-G ji wergirê diqetîn û di nav sîtoplazmayê de rêzereaksiyonan didin destpêkirn. Bi vî awayê di xaneya çêjewergir de peyambera duyem ava dibe, di xaneyê de berevajîbûna cemsergiriyê (bi îngilîzî: "depolarization") rû dide. Piştê berevajîbûna cemsergiriyê, ji xaneya çêjewergir demareguhêzer tê derdan. Demareguhêzer demarexaneyên hestê çalak dikin, di demarexaneya hestê de erkê kar didin destpêkirin. Sînyalên kîmyayî yên ji molekula çêjdar bi navbeynkariya demaran, bi şêweyê sinyalên elektrîkî ber bi demax ve tê şandin. Ji hev derxistin, nasîn û têgihîştina çêja umamî di tûkila mejî de, di navenda çêjtinê de rû dide.
Xwêya sodyumê ya asîda glutamî wekî monosodyum glutamet(MSG) tê navkirin. MSG wekî molekulek çêjdar tê bikaranîn. MSG bi awayekî destkarî, ji boy peydakirina çêja umamî li hin xurekan tê zêdekirin.
Cewad Merwanî di sala 1964an de li gundê Boşat yê girêdayî herêma Farqînê (Silîva) di nava malbateke hunerhez û kurdperwer de hat dinê. Cewad xwendina xwe ya destpêk û navendî li xwendingehên bajarê Farqînê bi dawî anîn. Piştre ji bo demeke kurt di Zanîngeha Dîclê de fakûlteya perwedeyê ji bo mamostetiyê xwend. Lê ji ber sedemên siyasî û pirsgirêka kurdî neçar ma ku dev ji xwendinê berde. Ji ber ku ew zû pê hesiya ku bi riya zimanê serdest siyaseta asîmîlasiyônê yê di Kurdistanê de bêtir bê meşandin.
Evîna Cewad ya ji bo muzîka kurdî di temenê zarokatiyê de bi rêya guhdarkirina radyoyên Êrîvan û Bexdayê zedetir bû. Deng û awazên hunermendên mîna M. Arifê Cizîrî, Meryem Xan, Kawîs Axa, Husêyinê Faro, Hesenê Cizîrî, Nesrîn Şêrwan, Karapêtê Xaço û...hwd bandorek mezin li ser bilindkirina hestên wî yên hunerî hiştin. Cewad ji bona ku di nava deriya hunera Kurdistanê de xwe hînî melevaniyê bike, bi dilekî xweş beşdariyê di dawet û şahiyên gel de dike. Bavê Cewad (Hecî Mihemed Elî) ku mîna heykeltiraşekî mîmariyê di herêmê de mirovekî hosta û navdar bû, bi çêkirina neqş û heykelên hunerî li ser kevirên kanî, avahiyên olî û der û dîwarên mizgeft û xaniyên taybetî, bi hunera xwe ya neqşnîgariyê ji zarokên xwe dawa dikir ku di qada hunerê de bibin xwediyên hunerekê ku di xizmeta gelê kurd de be. Cewad di bin tesîra şîretên bavê xwe de hertim xwest ku di qada huner de ber bi pêşve bimeşe. Bihara sala 1984an Cewad di pêşbirkîyekê ya ji bo dengxweşên herêmê ku ji aliyê radyoya Diyarbekirê hatibû lidarxistin, bi yekemîn pile hat xelatkirin û demekê jî di radyoya Amedê de xebitî. Piştre bi hevkariya karbidestên radyoyê di konservatora bajarê Îzmîrê de mijûlî xwendinê dibe. Lê ji ber ku ew hertim dixwaze bi zimanê kurdî bistire, vê siyasetê wek bişavtina hunera gelê xwe dibîne û dev ji dersa konservator û xebata di radyoyê de berdide. Bi vî awayî ji bona ku ji gel û çalakiyên xwe yên hunerî dûr nekeve bi pêkanîna komeke muzîkê (Koma Zembîlfiroş) dest bi xebata xwe ya hunerî kir. Di wan salan de ji ber ku agirê şoreşê li Kurdistanê sal bi sal gurtir dibû û zimanê kurdî jî qedexe bû, Cewad bi cesareteke mezin bi kurdî distirî. Herwiha ji hunermendên ku bi eslê xwe kurd bûn û bi kurdî nedistirîn dawa dikir ku bi zimanê xwe yê zikmakî bistirin. Ew li hemberî hemû yasayên înkar û qedexekirinê berdewam bû li ser livbaziyên xwe yên hunerî. Ji bona wê jî sala 1987an sê mehan hat girtin ji wir û pêde gelek caran hat girtin û bi îşkenceyên giran rû bi rû ma. Di sala 1989an Cewad ji aliyê gel ve wek endamê yekemîn yê encûmena şaredariya Farqînê hat hilbijartin. Cewad careke din sala 1990an bi qasî salekê ji ber çalakiyên siyasî li girtîgeha Amedê hat girtin. Piştî ku ji girtîgehê derket ji ber ku di berdewamkirina kar û xebetê xwe yê kurdayetiyê de bi îsrar bû; du caran ji aliyê kontorgerîla ve rastî êrişên çekdarî hat, lê her du caran jî Cewad ji destê wan filitî û birînên wî zêde xedar nebûn. Di havîna sala 1992an ji ber ku ji aliyê dewletê zêdetir ji heşt salan ceza zindanê jê re hatibû diyarkirin, neçar ma ku ji Kurdistanê derkeve. Piştî ku demekê li welatê Sûriyê ma di dawiya sala 1992an de hat Ewropa û ji wê demê heya roja îro di akademiya çand û hunera kurdî de xebatên xwe yên çandî-siyasî didomîne.
Cewad Merwanî heya niha albûmeke xwe ya bi navê “Penaber” ku ji kilamên siyasî û gelêrî pêk tê, çêkirîye. Herwiha di Orkêstra Senfoniya Kurdî de jî bi xwîndina strana Derwêşê Evdî beşdarî kiriye.
“DEM” albûma Cewad ya duyemîne ku bêgoman di vê serdemê de berhemekî dewlemend e.
Superman navê kesayetek xêzeromanî ye ku di 1930an de ji hêla her du amerîkan Jerry Siegel û Joe Shuster ve hate afirandin û yekemîn xuyangiya xwe bi teşeya ku îro em pê dizanin di 1938 de çêkir.
Kostûma SupermanEv fîgûr di dîroka xêzeromanê de yekem superlehengê yekem e, celebek xêzeromanê damezrandiye û yek ji koma karakterên aşopî ye ku xwedan nirxa herî bilind a cîhanê ye, ku wî jî dike yek ji lehengên herî populer.
Raman û weşandina yekem.
Fikir û têgeha resen ji bo Superman ji hêla du xortên Amerîkî Jerry Siegel û Joe Shuster ve di destpêka 1930an de hate pêşve xistin. Di sala 1932an de, Siegel û Shuster - du heyranên honaka zanistî yên ku dema li dibistanê bi hev re li Cleveland, Ohio civiyan - di dema xwe ya vala de dest bi weşandina kovarek amatorî ya xweser kirin. Di vê organê de, ku wan bi kurtasî jê re digotin "Science Fiction", wan çîrokên ku di şanoya şêwaza bijare de nivîsandibûn weşandin. Dema ku Siegel wekî nivîskarek tevdigeriya, Shuster dest bi xêzkirina dîmenan kir da ku çîrokên Siegel nîşan bide.
Di sala 1933 an de wan çapa yekem a "Science Fiction" çêkir. Di nav tiştên din de, wan kurteçîrokek ku Siegel di sala 1932an de nivîsandibû bi sernavê "The Reign of the Super-Man". Ev li ser bedmirovekekî keçelok bû ku plan dike ku bi jêhatîbûnên xwe giyanî yên sermirovî (telepatî, telekînez, hwd.) bikar bîne da ku kontrola mirovahiyê bike.
Di salên jêrîn de Siegel û Shuster fikra xwe ji nûvekirinek giştî pêk anîn: Ji aliyek ve, wan biryar da ku kesayetiya xwe ji bedmirovek biguhezînin "şervanek ji bo qenciyê" û, ji aliyek din ve, wan şûna "superhêzên" wî yên giyanî dan bi jêhatîbûnên laşî yên ku tê de Fikra ku dê vana xwediyê potansiyelek vegotinê ya mezintir bin û di hêla dîtbarî de jî dê bandorker bin. Hunermendê xêzeroman ê amerîkî Tony Strobl, ku Siegel û Shuster dema ku bi hev re dixwendin re hevdîtin pêk anîbûn, di pêşkeftina karaktera nû de beşdar bû. Lêbelê Strobl ji serkeftina vî karakterî guman kir.
Bi konsepta xwe ya guherandî, Siegel û Shuster di salên 1934 heya 1938an de hewl dan ku cûrbecûr xaniyên rojnameyê biguhezînin ku ew hejmar wekî xêzeromanek di rojnameyên xwe de biweşînin. Piştî ku ev hewildan bi ser neketin, her duyan hewl dan ku weşanxaneyên cihêreng, ên ku di wê demê de dest bi damezrandina navgîniya nû ya lênûskên xêzeroman ên li sûkê li Amerîkayê dikirin, bi ramana xwe qanî bikin. Hewldanên wan di destpêkê de tenê bi salan binketî bûn: yek weşanxaneyek li pey yê din red kir ku çîrokên li ser karakterê Superman biweşîne, ji ber ku ew "xav", "herzekar" û "zarokane" bû û hêviya serkeftinê tune. Heya bihara 1938an weşanxaneya National Publications amade bûn ku derfetê bidin Supermanê Siegel û Shusters.
Piştî ku weşanxaneyê di salên berê de gelek caran ev raman red kir, du sedeman ew tehlîl kir ku têgehê biceribîne: Ji aliyekî ve, ji komxebata Siegel û Shuster, ku National Publications di nav bernameya xwe de girtibû, têgînên din ên rêzeyên xêzeroman hebûn - ji ber vê yekê serpêhatiyên di derbarê Doctor Occultê razdar de ku di serpêhatiyên "Detective Comics" de xuya bûn - maqûl serketî bûn. Sedemek hê girîngtir ji bo weşanger ku li ser têgîna Superman vegere dibe ku ew zexta ku wan di amadekirina hejmarên pêşîn ên Action Comics de pê re rû bi rû maye hebe: Her çend destpêka rêzeyê nêz bû, lê materyal têrê nekir ji bo ku bikaribe hemû rûpelên lênûskê tijî bike. Tê texmîn kirin ku 100 nusxeyên 200,000 xêzeroman çapkirî yên vê çapê hîn jî hene. Di sala 1938 an de lênûsk 10 Sent xerc dike. Di sala 2014an de, yek ji van çapên yekem bi 3.2 mîlyon dolarî li eBay hate mezad kirin.
Joseph „Joe“ Shuster (jdb. 10ê tîrmeha 1914 li Toronto, Ontario, m. 30ê tîrmeha 1992, li Los Angeles) xêzkarê xêzeromanî yê amerîkan û hevdahênerê karakterê xêzeromanên Superman bû.
Hevafirînerê Superman, Joe Shuster, di wêneyek çapemeniyê de ji hêla DC Comics ve.
Gava Shuster neh salî bû, malbata wî çû Cleveland, Ohio, û li wir wî Jerry Siegel nas kir. Herdu zû zû bûn heval û bi hev re wan çîrokên xweyên yekem ên honaka zanistî weşandin. Di vê demê de, Shuster jî behreyên xwe yên nîgar çêtir kir. Wî ji bo rojnameya dibistana amadeyî The Glenville Torch nîgarên ku ji hêla Jerry Siegel ve hatine bi nivîs kir. Sala 1936 wî û Siegel ji bo DC Comics dest bi xebatê kirin û karakterên din ên nû wekî Dr. Okult, Slam Bradley û Radio Squad berî ku di 1938an de mafên Superman ji bo 130 $ bi DC-yê bifroşin.
Îlhama karakterê Superman bi piranî ji hêla xêzeromanên wekî "Wash Tubbs -a" Roy Cranes ve bandor bû. Joe Shuster û Jerry Siegel piştî ku çend caran destê xwe li kesayetek bi navê Funnyman diceribînin, Superman di sala 1932 de sêwirandin. Çavên ku kêm dibin pişt re kariyera Shuster kurtir dike. Lêbelê, wê demê Shuster û Siegel berê xwe dan çanda pop û dîroka Amerîkî. Shuster di 30ê Tîrmeha sala 1992an de mir. Di heman salê de ew hate girtin nav Hola Xelata Will Eisner.
Navê Xelata Joe Shuster ji navê wî hat dayîn, ku bi wan re di warê xêzeroman û romanên grafîkî de destkeftî têne xelatkirin.
Mergehe di nava Laleş de navê ciyekî ye, ku hemî avahiyên êzdiyan ên miqades li wir in. Ev avahiyên han bi navên mirovên mezin hatine çêkirin.
Navên hin avahiyan.
Derê melek Ferxedîn, mixara Şêx Mend, Quba melek şêx Husên, Avaniya Sicanîn, quba Şêx Şems, avaniya Nasredîn, avaniya Şerefedîn Mehdî, avaniya Şêx Bekir, avaniya mîr Hesen Mema (serekê pîran) Avaniya Şêx Mihemed Reşa, avaniya Amadîn, avaniya Şehsiwar, avaniya Xidir û Îlyas, avaniya Şêx Xidirê Şemsan, avaniya Şêx Xalê Şemsan, avaniya Şêx Tokilê Şemsan, avaniya Babadînê Şemsan, avaniya Hesnalek, (pîr) avaniya, Xatûna Fexra, avaniya Îsibiya, avaniya Şêx Mişelih, (gava ev şêx ji yekî dilxweş nebe, wî dişelîne) avaniya Şêx Bedir, avaniya Musê Sor, avaniya Şêx Îbrahîmê Xitmî, avaniya Şêx Îdrîsê xeyat, avaniya pîr xebît Sî, avaniya Alî, avaniya pîr Balî, avaniya pîr Bûtarî, avaniya Şêx Zendîn, avaniya Şêx Sêva, avaniya Mihemed Xuristanî, avaniya Çêl mêra, avaniya Bilêlê Ebêş, avaniya Şêx Hemê, avaniya Şêx Deqê Mêra.
Ji van pê ve jî gelek avahî hene. Ji wan avahiyên han pê ve di Mergeheyê de bi navê Berê Reş ê Mieleq, Zimzim, Kaf û Kaniya Spî çar ziyaretgeh hene ko bê dîtina wan heca mêrê êzdî tekûz nabe.
Berê Reş ê Mieleq.
Berê Reş ê Mieleq ev berê han di pencereyeke avahiya ava Zimzimê de bi dar de kirî ye. Her Êzdiyê dixwazê heca xwe tekûz bike, divê destê xwe di Berê Reş bike ko ev jî şertên hecê yek e.
Zimzim.
Zimzim navê golekê avê ye ko di şikefta kafê de bi der têt. Bi kasî du dest av jê diherike.
Mixar.
Ji şikefta ser ava Zimzimê re dibêjinê Mixar.
Kaniya Spî.
Kaniya Spî ev ava han deh gazan di nîvroyê ava Zimzimê de der tê. Heciyên Êzdiyan xwe di vê de jî dişon, ko ev şûştin jî ji şertên heca wan in. Li ber vê avê, sê hewz hene ko yek ji bo mêran, yek ji bo lawan û ya din ji bo keçan e. Ji van her sê biran kes xwe di hewzê ê din de naşo.
Têkiliyên Fransa-Herêma Kurdistanê: têkiliyên di navbera Fransa û Herêma Kurdistanê de ne. Li Hewlêrê konsolosxaneya giştî ya Fransa heye û li Parîsê jî nûnertiya Herêma Kurdistanê heye. Têkiliyên di navbera Fransa û Herêma Kurdistanê de hewa ji serokwezîriya François Mitterrand (1981–1995) ve ye wê çax têklî pir nêzîk bûn, dema ku jina wî Danielle Mitterrand di sala 1991 de di kampanyaya ji bo herêm kurdistanê wê ji bo qedexa kirine firîn firoka li ser herêma kurdistanê de roleke girîng lîst (wê çex firokên rijêma seddam hûsîn li kurdistan başur di xist). Fransa li herêma Kurdistanê hebûna leşkerî heye, û Serkonsolos Dominique Mas têkilîyên wan wekî "dîrokî" û "dirêj-dirêj" binav kir.
Mitterrand (1981–1995).
Di sala 1982-an de, Jina Yekem Danielle Mitterrand bi hişyarkirina raya giştî li dora xwe, di damezrandina Enstîtuya Kurdî ya Parîsê de roleke çalak lîst. Di 1989 de, wê organîze kir ku 1.000 penaberên Kurd bi destûra serokwezîr û hukûmetê ji hêla Fransayê ve bêne girtin. Wê di 1991 de çû serdana herêma Kurdistanê, çû serdana penaberên li ser sînorê Iranran-,raq, û dîsa di tîrmeha 1992 de bû şahidê damezrandina Parlamena Herêma Kurdistanê. Sala 2011an, Jonathan Randal nivîsand ku: "Li Fransayê, Danielle Mitterrand, jina Serokkomarê berê û berevanê tund ê Kurdan û hindikahiyên din ên bindest, hewceyî cesaretê nebû ku rewşa wan bîne ber çavên mêrê xwe. Dema ku di dawiya Adara 1991-an de dij-êrişa iraqî kom bû, wê pisporên li hundur û derveyî hukûmetê hişyar kirin ku planên neçareseriyê amade bikin. Ew ji hêla Kurdan ve, ji alîyê din ve, Bernard Dorin, dîplomatek ku ji nişka ve dev ji kariyera xwe berda û xebitî ji bo Kurdan bêyî ku pir pêzanîn di derheqê wan de hate hestiyar kirin. "
Chirac (1995–2012).
Sala 2012 di hevpeyivînek digel "L'essentiel" de, serokê Kurd Mesûd Barzanî dîyar kir ku têkilîyên herêma Kurdistanê rasterast bi serokwezîr Chirac re nine, lê peywendî digel çend wezîran heye di nav wan de wezîrê navxwe Nicolas Sarkozy.
Di bin serokatiya Sarkozy de, bi amadebûna Wezîrê Karên Derve yê Fransa Kouschner, li Hewlêrê nivîsgehek balyozxaneya Fransayê hate vekirin. Di 2010 de, Kouschner nêzîkbûna Sarkozy ya li hember Kurdan wekî vejandina têkiliyên wan binav kir. Di heman salê de, Mesûd Barzanî li Parîsê bi Serok Nicolas Sarkozy û Wezîrê Karên Derve Bernard Kouchner re civiya, û wana protokola bihêzkirina têkiliyên di warên cûrbecûr de, di nav de bazirganî, perwerdehî û çandî, îmze kir. Sarkozy têkildarî têkiliyan şîrove kir û diyar kir ku: "Fransa bi dostaniya xwe ya bi Kurdistanê re kêfxweş e û girîngiyek mezin dide vê dostaniyê."
Hollande (2012–2017).
Serokê Kurd Mesûd Barzanî sê caran li Parîsê bi Serokê Fransa François Hollande re hevdîtinek pêk anî; di 2014, 2015 û 2016 de, dema Hollande di 2014 û 2017 de serdana Hewlêrê kir. Wezîrê Parastinê yê Fransa Jean-Yves Le Drian di 2016 de du caran, yek di Konferansa Ewlekariya Munchenê de û yek jî li Hewlêrê bi rayedarên Kurd re hevdîtin kir.
Tebax 2014, Fransa leşker şandin Herêma Kurdistanê da ku leşkerên Kurd (Pêşmerge) perwerde bikin. Çile 2015, 40 leşkerên din jî şandin herêmê. Tebax 2014, Fransa jî gelek çek û 20 ton alîkariya mirovî nediyar pêşkêşî leşkerên Kurd kir. Di destpêka Sibata 2015 de, şandek leşkerî ya kurdî bi serokatiya wezîrê pêşmerge Seyid Qadir bi Hollande re civiya û hevkariya leşkerî gotûbêj kir. Wezîrê Berevaniya Fransa Jean-Yves Le Drian di Nîsana 2016an de bi serdanek ne ragihandî çû Hewlêrê, û li wir diyar kir ku: "Ez jî hatim vir bi Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî û Serokwezîr Nêçîrvan Barzanî re hevdîtin bikim da ku piştgiriya Fransa ji Pêşmerge re dubare bikim hêzên di şerê dijî Da'iş de, "û bêtir jî ku:" Pêşmerge di vî şerî de roleke girîng dilîze. " Di Hezîrana 2016an de, du barên arîkariya leşkerî gihiştin Herêma Kurdistanê ku ji roketên MM89, bi hezaran cûrbecûr cebilxane, bombeyên parastinê û êrişker û berçavkên şev-dîtinê pêk dihat.
Firset Sofî Elî (, zayîn 21ê gulana 1978an - mirin 18ê Çiriya Paşiyê 2020ê) siyasetmedarekî Kurdê Iraqê yê Partiya Demokrata Kurdistanê (KDP) bû.
Ew li gundê Gezne ya Navçeya Çoman ji dayik bû. Ew Waliyê Hewlêrê bû heya ku ew ji ber COVID-19ê di 18ê Çiriya 2020ê de mirî.
a>) ferman dide ku dîwar li ber şikefta Heftên Razayî ava bikin, destnivîsek ji sedsala 14an.
Bi ya îslamê Eshabê Kehf (, "rêhevalên şikeftê" yan jî "xelkên şikeftê") an jî bi ya xiristiyanî Heft Xortên Razayî yên Efesê an jî bi kurtasî Heftên Razayî (bi latînî: "Septem dormientes") çîrok û serpêhatiya komeke ciwanan e di bawerî û kevneşopiya xiristiyanî û îslamî de ku ji ber zilma dînî ya desthilatdaran direvin û xwe vedişêrin hundirê şikeftekê li derveyê bajarê Efesê di dora sala 250 ya mîladî de û piştî xewekê dora 300 salî ji şikeftê derdikevin derve. Ev çîrok ne di Tewrat û Zebûrê de ne jî di Încîlê de derbas dibe. Lê di Quranê de di sûreyê Kehfê de ji wan tê behskirin.
Guhertoya herî kevn a vê çîrokê ji metranê suryanî Yaʿquḇ Sruḡāyâ (Yaqûbê Sirûcî) (450-521 a PZ) tê, ku bi xwe ji çavkaniyeke yewnanî wergirtiye û niha winda ye. Kurtasiyekê girîng a vê çîrokê di Gregoriyê Toursî (538–594) de û di "History of the Lombards" a Paulus Diaconus (720–799) de cih digire. Guhertoya herî baş û naskirî ya rojavayî di "Legenda sanctorum" a Jacobus da Varagine de qeydkirî ye.
Qeydên ku herî kêm di neh zimanên serdema navîn de hatine dîtin û di nav zêdeyî 200 destnivîsan de hatine parastin, bi taybetî di navbera sedsalên 9 û 13 de hatine nivîsîn. Di nav van de 104 destnivîsên latînî, 40 yewnanî, 33 erebî, 17 suryanî, 6 etiyopî, 5 kiptî, 2 ermenî ne û 1 îrlendî, 1 jî îngilîzî ye. Di heman demê de bi sogdî jî hatiye wergerandin. Di sedsala 13an de, helbestvan Chardri guhertoya fransî ya kevn nivîsandiye. Guhertoyeke çîrokê di nav sûreyê Kehfê (18: 9–26) ya Quranê de jî derbas dibe. Ji ber wê çîrok di wêjeyên gelên misilmanan de gelek caran hatiye honandin. Her wiha li farisî, qirgizî, tirkî û tatarî jî hatiye wergerandin.
"Martyrologium Romanum" (Şehîdolojiya romayiyan) li bin tarîxa 27ê tîrmehê (hezîran bi ya salnameya Vatîkana IIem) behsa "Heftên Razayiyên Efesê" dike. Salnameya bîzansî wan di 4ê tebaxê û 22ê çirîya paşîn de bi cejnan bi bîr tîne. Salnameya metranê îrlendî Óengus mac Óengobann a bi navê "Félire Óengusso" ya sedsala nehem di 7ê tebaxê de wan bi bîr tîne. Salnameyên suryaniyên ortodoks tarîxên cihêreng dide: 21ê nîsanê, 2ê tebaxê, 13ê tebaxê, 23 çiriya paşîn û 24ê çiriya paşîn.
Hejmar, midet û nav.
Guhertoyên destpêkê yên vê çîrokê di hejmarên razayiyan de ne hemfikir in û bi ser de di hinin guhertoyan de hejmarê wan kesan ên ku xwe spartine şikeftê bi zelalî nehatiye diyarkirin. Cihû û xiristiyanên Necarê tenê ji sê birayan bawer dikin, Dêra Rojhilat a Suryanî jî hejmara pênc dide. Di piraniya qeydên suryaniyan de hejmara heşt derbas dibe. Li qeydên Teberî hejmarên heft, heşt an jî neh hatine tomarkirin û bi ser de kûçikek di çîrokê de heye. Heft kes û kûçikek bi navê Reqîm an jî Qitmîr hatiye qeydkirin di berhemên kanonîk ên misilmanan de.
Hejmara mideta xewê ya heft xortên razayî jî di navbera berheman de diguhere. Hejmara herî mezin û sala herî dirêj 373 sal in ku ji hêla Gregoriyê Toursî ve hatiye dayîn. Hin qeyd dibêjin 372 sal in. Bi ya hesibandina Jacobus da Varagine razayî 196 sal di xew de mane (ji sala 252 heya 448). Di hinin guhertoyan de hejmara 195 tê pêşniyazkirin. Qu'ran di ayeta 25em a sûreyê Kehfê (18) de dibêje: "Ew di şikefta xwe de sê sed salî (razayî) man û neh salên din jî li vê hatine zêdekirin." Yanî bi ya hesabê rojê sê sed salî û bi ya hesabê heyvê sê sed û neh salan di şikeftê de razayî man.
Reh.
Çîroka orijînal bi suryanî an yewnanî hatibû nivîsandin, bûye mijara nîqaşê, lê îro bi gelemperî ya zimanê yewnanî wekî orijînal tê pejirandin. Berhema "De situ terrae sanctae", ku di navbera 518 û 531 de hatiye nivîsandin, behsa dêrekê dike ya ku ji bo Heft Xortên Razayî hatiye avakirin li Efesê.
Çîrok berî Gregoriyê Toursî di gelek çavkaniyên suryanî de hatibû qeydkirin. Nusxeya destnivîs a suryanî ya herî pêşîn di MS Sankt Petersburg hejmar 4ê de ye, ku digihîje sedsala 5an. Çîrok ji hêla Symeon Metaphrastes ve dîsa hatiye vegotin. Eshabê Kehf di nav berhema Yaqûb Sirûcî (mirin 521) de derbas dibe ya ku navê wê "Acta Sanctorum e". Guhertoyekê din a sedsala şeşan a suryanî heman çîrokê dihewîne û li Muzeya Brîtanî (Cat. Syr. Mss, p. 1090) parastî ye.
Di çîrokê de tê gotin ku di dema împeratorê Romayê Decius de, di dora sala 250 yê PZ de, heft xort ji ber baweriya xiristiyaniyê hatin tawanbarkirin. Çend midet ji wan re hat dayîn ku dev ji wan berdin, lê wan red kir ku li ber pûtên romayî serî bitewînin. Di şûna wê de wan tercîh kir ku hemû alavên xwe yên dinyayî belav bikin belengazan û xwe vekişînin şikeftekê çiyayî ku tê de dua bikin. Împerator gava dibîne ku helwesta wan a li hember paganiyê baştir nebûye lê berevajiya wê baweriyên wan xurttir bûye, ferman dide ku devê şikeftê were morkirin û wan bi saxî tê de bidefînin. Berî girtina devê şikeftê yekî lewhayek nivîsî diavêje hundir a ku di ser de qala girtinê dike. Pişt re heft xort û kuçikên wan di xew re diçin.
Împerator Decius di 251ê de mir û gelek sal di ser re derbas bûn. Xiristiyanî ji zilmê derbas bû û bû dînê dewletê yê Împeratoriya Romê. Pişt re bi gelemperî di dema Theodosius II (408–450) de û piştî wî di 447an a PZ de di navbera mezhebên cûrbecûr ên xiristiyantiyê de nîqaşên germ li ser vejîna laşan diqewimin di roja darizandinê û jiyana piştî mirinê de. Di wan deman de xwediyê erdekî ji ber hewcedariya xwe biryar dide ku devê morkirî yê şikeftê veke û wan keviran bo karê xwe bi kar bînin. Bi vekirinê dibîne ku tê de kesin raketî hene. Heft Xortên Razayî şiyar dibin wekî ku tenê rojekê di xew de mane. Ji nav xwe yekî dişînin Efesê da ku xwarinê ji wan re bikire.
Gava ku ew kes digihîje bajêr û avahiyên bi xaçan xemilandî dibîne û navê Îsa Pêxember dibîhîse ku bi rehetî tê gotin, pê ecêbmayî dibe. Her wiha bazirganên bajêr jî diheyirin ji ber ku ev mêrikê xerîb dixwaze bi pereyên kevn ên dewra Decius bazariyê bike. Metran tê bangkirin ku bi wan re bipeyive, Heft Xortên Razayî çîroka xwe jê re vedibêjin û ji Xwedê re hemd dikin û dimirin.
Di hin guhertoyan de, bajar Fîladelfiya (Philadelphia) yê yûnan û romayiyan e yê ku îro paytexta Emmanê ye.
Gelek guhertoyên vê çîrokê bi yewnanî û zimanên din de hene û di "Bibliotheca Hagiographica Orientalis" de hatine rêzkirin.
Çîrok bi lez û bez li seranserê cîhana xiristiyaniyê belav bû. Çîroka Heft Xortên Razayî yên Efesê bi saya "De gloria martyrum" ("Rûmeta şehîdan") ve li rojava populer bû a ku ji aliyê Gregoriyê Toursî ve hatibû nivîsandin û berhevokek ser keramet û mûcîzeyên dawiya sedsala 6an e. Gregoriyê Toursî gotiye ku wî ev çîrok ji "wergêreke suryanî" ("Syro quidam interpreante") stendiye, lê ev anekdot belkî tê vê maneyê ku ew suryanî yewnanîaxêvê Levantê be. Di dema seferên xaçperestan de, hestiyên gorên li nêzî Efesê, ku wekî bermahiyên Heft Xortên Razayî hatin qebilandin, di nav tabûteke kevirîn a mezin de wekî xelatek hatin birin Dêra Senvîktor (Abbaye Saint-Victor) a Marsîlyayê, li Fransayê.
Heft Xortên Razayî di berhevoka "Legenda sanctorumê" de cih girtiye, ya ku pirtûka herî populer a serdema navîn e û tê de ji bo vejîna wan xortan tarîxeke diyarkirî, 478 ê PZ hatiye dayîn ku rastî desthilatdariya Theodosius tê.
Guhertoya îslamî.
Çîroka Eshabê Kehfê (bi kurdî: "Xelkên Şikeftê" an jî "Rêhevalên Şikeftê") di Quranê de di sûreyê Kehfê (18em, ayetên 9-26em) de bi çend qise û meselan re tê vegotin.
Eshabê Kehfa Quranê ji aliyê mufesîran wekî qise hatiye binavkirin ku qise ji mirovahiyê re ji bo şîret û îbretê bigirin hatine nizûlkirin. Di vê qiseyê de jî armanc xurtkirina baweriya jiyana axiretê ye. Loma li ser hûrgiliyan nasekinin lê giringî didin fikran. Bi ya rîwayetan ev qise ji ber pirsa cihûyan a ser Eshabê Kehfê nizûl bûye û di hinin rîwayetan de navên wan xortan û cihê şikeftê tê gotin lê bi ya pisporan ev agahî ji îsraîliyatê têketiye.
Taybetiyên naverokê.
Hejmara xortên razayî nayê gotin û bi ya ayetan gelek kes ser vê meseleyê "texmînên betal/bêfeyde" tîne ser zimên. Ji bo vê yekê di ayeta 22an de wiha derbas dibe: "Bibêje: Xwedayê min, bêhtir bi hejmara wan dizane. (...) tu minaqeşeyeke din neke û der barê wan de ji tu kesî (ji yên xwedankitêb) malûmatan nexwaze."
Quran, di derheqê mideta xewê de wiha dibêje: "Ew di şikefta xwe de sê sed salî (razayî) man û neh salên din jî li vê hatine zêdekirin." Bi ya hinekan, ew neh sal ferqa nav salnameya heyv û tavê ye. Wekî Îbn Kesîr û bi ya Keşşafa Zemahşerî hin kes dibêjin ku ev hejmar ne hejmarê Xwedê ye, lê texmînên wan kesan e ku dixwazin mizgeftek li şûna şikeftê çêbikin.
Quran di ayeta 18an de dibêje ku "... û segê wan jî, li hewşa şikeftê lingên xwe yên pêş dirêj kiribû û raketî bû." Li ser navê segê nîqaşek heye. Di ayeta 9an de wiha derbas dibe: "... tu guman neke ku rewşa Eshabu'l-Kehfî ("xwedanên şikeftê") û Reqimê ji wan nîşanên me yên herî balkêş bin." Bi ya hinin ev Reqîm navê segî ye û bi ya hinan jî navê çiyayê ye ku şikeft li wê derê ye û mîna Teberî û Îbn Kesîr hinin jî dibêjin ku ji ber maneya bêjeya Reqîmê divê ew bibe kîtabe ya ku berî esker devê şikeftê mor bikin ji aliyê yekî re li ser wê lewhayê sebaba girtina vê şikeftê hatibû nivîsandin û wî ew avêtibû nav şikeftê.
Gelek pisipor li ser dînê Eshabê Kehfê hemfikirin ku divê ew bibin xiristiyan ji ber ku ev çîrok di seranserê cîhana xiristiyanî de berbelav bûye. Lê belê ji ber ku Quran bi eşkere dînê wan nabêje hin teorî jî hatine bilêvkirin wekî ya Ihsan Eliaçik. Bi ya wî ew Essenî ne, yên ku piştî dagirkirina Filistînê reviyane çiyayan û berevajiya romayiyên pagan û zalim li ser dînê Îbrahim û Mûsa pêxember jiyana xwe dewam kirine. Heman pispor dibêje ku Eshabê Kehf ne tenê heft kes e lê navê xelkek e ku sedan sal li ber zilma romayiyan ber xwe dane li ser çiyayan. Her wiha bi ya wî Reqîm jî Destxetên Gola Mirî ye u li herêma Kumranê ye.
Ji ber ku Xwedê di heman sûreyî de ferman daye ku li ser navên xortan û bajêr û agahiyên din nîqaş nekin û ji xwedankitêban agahî nestînin riwayetek ji Muhemmed pêxemberî di derheqê Eshabê Kehf de tune ye. Di nav sahebeyan de jî tenê ji Îbn Ebasî rîwayetek heye lê siheta wê jî ji aliyê pisporan ve wekî nebaş hatiye senifandin.
Qise.
Qiseya Quranê wiha ye: Ew xortinên wisa bûn ku wan bi Xwedayê xwe bawerî anîbû. Ew li hemberî taxût û muşrikan rabûn ser piyan û gotin "Xwedayê me, Xwedayê erd û asîmanan e, em ji bilî wî bi tu îlahan naperizin". Yekî ji wan xortan pêşnîyaz dike ku li şikeftekê vehewin. Wiha têdikevin şikeftê û radikevin lê "digel ku ew razaybûn jî çavên wan vekirî bû." Wiha sedan salan derbas dibin. Dema hişyar dibin, bi wan tê ku "rojekê yan jî hinekî ji rojê di xew de mane". Yekî ji nav xwe dişînin bajêr ku bi diravên xwe xwarinek bikire. Ew kes ji ber tirsê bi tedbîrî dihere bajêr. Lê mirov wan dihisin û bi hebûna wan xortên şikeftê re gumana wan a roja qiyametê xelas dibe û îmana xwe bi axiretê tînin. Xelkên bajêr piştî nîqaşan, dixwazin mizgeftek li dora şikeftê ava bikin.
Şikeftên Eshabê Kehf.
Di gelek malperan de lîsteyên wekî "Şikefta Heft Xortên Razayî" têne rêzkirin, lê ji wan yek jî bi arkeolojiyê ve nehatiye rastandin. Guhertoyên herî pêşîn ên vê çîrokê ji Efesê belav bûn û katakombayeke wê derê bala gelek heciyên xiristiyan kişandiye. Li ser qûntarên çiyayê Pion (an jî, çiyayê Coelian, îro çiyayê Panayîr) a nêzî Efesê (nêzîkî Selçuka nûjen a Tirkiyeyê), li dora şikefta Heft Xortên Razayî kolana arkeolojîk hate çêkirin di navbera 1926 û 1928an de. Di encama kolandinê de sedan gorên bi tarîxa sedsalên 5 û 6an hatin derxistin. Nivîsên derheqê Heft Xortên Razayî li ser dîwêr û goran hatin dîtin. Ev şikeft hîn jî ji geştyaran re tê nîşandayîn.
Cihên din ên gengaz ên şikeftên Heft Xortên Razayî dîsa li Tirkiyê, li navçeyên Avşîn û Tarsusê ne. Avşîn nêzîkî bajarê kevnare yê Romayî, Arabissus e ku împeratorê Romayê yê Rojhilat Justinian ew der ziyaret kiribû. Împerator ji bo vê sîteyê wekî diyarî ji rojavaya Anatolyayê nîşên mermerê anîbûn ku niha wekî mizgefta Kuliyeya Eshab-ı Kehf tê parastin. Ev sîte berê perestgeheke hîtîtî bû, pişt re bûye perestgeheke romayî û di dema Bîzansê de jî bûye dêr. Selcûqî cihê îbadetê wekî dêr û mizgeft bi kar aniye lê bi hatina îslamê re gelheya herêmê ber bi misilmaniyê ve guheriye û sîte jî bi demê re bi temamî bûye mizgeft.
Li Koyê Reqîmî (bi kurmancî: "Çiyayên Reqîmê, bi tirkî: "İnceburun Dağları") ên Lîcêya Amedê şikefteke bi navê Koyê Sadulkêf (Sadu'l-Kêf, Eshabê Kehf) heye, nêzîkî gundê Dêrqamê ye, ya ku di nav xelkê de wekî ziyaretek tê qebilandin.
Li nêzîkî Emmana Urdunê jî şikeftek heye, ku wekî şikefta Eshabê Kehf tê zanîn, tê de heft gor û kanala hewayê hene.
"Kurdiname", kovareke kurdî ya akademîk e ku di sala 2019an de dest bi weşanê kiriye.
Weşana kovarê.
Di sala 2019an de ji alîyê mamosteyê beşa kurdî ya zanîngeha Dicleyê ya Amedê Osman Aslanoğlu ve hatiye damezrandin. Li ser malpera fermî ya kovaran dergiparkê cih digire. Salê du jimaran derdixe. Yek payîz, yek jî biharê. Jimara payîzê di meha mijdarê de, jimara biharê jî di meha Nîsanê de derdikeve. Kovara akademîk bi hakem e û navnetewî ye. Mijarên kovarê ziman, wêje, çand û dîroka kurdî ne. Kovar bi zimanên kurdî, tirkî, îngîlîzî, farsî û erebî gotaran diweşîne. Bi hemû zaravayên kurdî jî gotar dikarin werin nivîsandin. Her gotar herî kêm ji aliyê du hakeman ve tê kontrolkirin.
Aboriya Japonê, aboriya bazara serbest a gelek pêşketî ye. Li gori GDP Nominal (Dahatûya Naxweyî ya Nesade ya Nomînal) sêyemîn aboriya heri mezin e û li gorî PPP (Parîteya Hêza Kirînê) çaremîn e li dinyayê û her wiha duyemîn aboriya pêşketî ya herî mezin a dinyayê ye. Dewleta Japonê endamê G7 û G20ê ye. Li gorî Fona Pereyî ya Navneteweyî (IMF) Dahatûya Naxweyiya Nesade ya serane ya vê dewletê di 2016an de 38,937 bû.
Japon, li dinyayê sêyemîn dewleta herî mezin a hilberînerê otomobîlan e, xwediyê endustriya tiştên elektronîk a herî mezin e û li gorî patentên gerdûnî, yek ji dewletên sereke yên herî nûger e. Ji ber reqabeta Çîn û Koreya Başûr a roj bi roj zêde dibe, Japon bala xwe ya ser sektora hilberandina teknolojîk zivirandine aliyê teknolojiya bilind û tiştên bihêja yên wek alavên optîkal, wesayîtên hîbrîd û amûrên robotîk.
Japon, bi pirranî li ticareta salane nirxê zêdek dide û li veberanîna navneteweyî xwediyê nirxê zêdek e. Ji 2010an ve Japon xwediyê 13.7% (15.2 trîlyon dolar) ê dewlemendiya finansî (li dinyayê sêyemîn) ya taybetî ya dinyayê ye. Ji 2017an ve, 51 şîrketên Fortune Global 500ê girêdayî Japonê ne. Sêyemîn aboriya herî mezin a dinyayê ye.
Pêşketinên aborî yên piştî 1960an, di deh salan de, mezinbûna bi lez a wek mûcizeya ekonomik a piştî-şer a Japonî hatiye binavkirin dest pê kiriye. Bi rêberiya Wezareta Aborî, Bazirganî û Endustrîyê, bi rêjeyên 10% di salên 1960an, 5% di salên 1970yan û 4% di salên 1980yan de, dewleta Japon kariye ku heta 2010an bi awayek berdewam bibe duyemîn aboriya herî mezin a dinyayê, ku 2010an de Komara Gel a Çînê ew bihurandiye. Piştî 1990an, dahatûya serane ya Japonê gelek dewletên rojavayi re wekhev bûye an jî bihurandiye.
Dîroka aborî.
Dîroka aborî ya Japonê gelek serdemên mezin bihurandiye. Sê serdemên mezin ên aboriya Japonê hene: a yekem, damezirandin û belavkirina Edoyê (di sala 1603an de) bo hemû pêşketinên aborî yên welatê bû; a duyem, Restorasyona Meijiyê ya ku bû yekemîn hêza ne-ewropayî ye; a sêyem, piştî têkçûna Şerê Cîhanî yê Duyem, ji nû ve avabûna welêt û bûna duyemîn aboriya herî mezin a dinyayê.
Sektora çandinê ya Japonê nêzikê 1,1% a GDP ya welêt e. Tenê 12% ya erdên Japonê ji bo çandinê misaîd e. Hema hema hemû çandina Japonê birinc e. Japon duyemîn ithalatvana hilberînên çandiyan a herî mezin e. Birinc, bi baca 777,7%an, genima herî girîng e.
Masîvanî.
Sektora masîvaniyê ya Japonê piştî felaketa nûkleer a Fukushimayê ya 2011an derbeke mezin xwariye. 1996an de, bi girtina tonek masiyan, Japon bûye çarem li dinyayê.
Endustrî.
Sektora endustrî û hilberandina Japonê gelek cûr bi cûr a teknolojiya pêşketî ye ku gelek serkeftî ne. Rêjeya endûstrî 30,1% a GDPyê digire. Encama hilberinda vî welatê li dinyayê sêyemîn herî mezin e.
Hilberandina otomobîlan.
Japon, li dinyayê sêyemîn hilberînera otomobîlan a herî mezin e. Toyota li gorî îstatîstîkên nû çêkera erebeyan a herî mezin û çêkerên wek Nissan, Honda, Suzuki û Mazda jî din nav şîrketên heri mezin de ne.
Kurtlar Vadisi Ew rêzefîlmek televîzyonî ya tirkî ye ku di celebê siyasî, mafya û çalakiyê de ye, ku ji hêla Osman Sınav ve hatî çêkirin û sêwirandin. Pêşandan di 15 Çile 2003 de li Show TV hate weşandin û 97 beş derket. Rêzefîlman di sezona xweya dawî de li Kanal D dest bi weşanê kir. Ji ber ku bûyer û karakterên rêzefîlmê ji rastiyan hatine girtin û dişibin ên rastîn pir bal kişandiye. Rêzefîlm di RTÜK, Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê, Yekîtiya Ewropî û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de bûye mijara nîqaşê. Kurtlar Vadisi ji ber ku li Tirkiyê bandorek bêhempa çêkir û bûyerek pir mezin îmze kir bû yek ji rêzefîlmên efsanewî.
Aslan Akbey, nûnerê Saziya Sîxuriyê ya Neteweyî ya Tirkiyeyê (MİT), kurê baron Mehmet Karahanlı ku qaçaxçitiya çek, tiryak, drav, mirov, qumar û bacê kir, revand. Kaynak metin Kurê bi navê Efe Karahanlı later pişt re li malbata Candan, hevalên nêz ên Aslan Akbey hate qebûl kirin. Malbata Candan navê lawik Alî Candan dike. Gava Alî mezin dibe, ew dibe burokrat, û di bin çavdêriya Aslan Akbey de, ew her gav dibe ajan û diçe peywiran. Ali Candan ji bo operasyona bidawîkirina mafyayê rûyê xwe diguheze. Ali Candan piştî emeliyata xwe ket nasnameya Polat Alemdar. Wekî xizmê mafyayek bi navê Duran Emmi, tevlî mafyayê bû, Polat wekî hevalek nêzê bavê mafyayê Süleyman Çakır tevlî mafyayê bû û navê wî li cîhana mafyayê bi Çakır re hat bihîstin.
Deşta Mişarê, deşteke li Dihê ye. Deşt di navbera 4 çiyayan de dimîne. Ev çiya: Çiyayê Gabar, Çiyayê Şêx Emer, Çiyayê Reş û Çiyayê Kehnîya(Ev çiya cihê kozê ye. Ev çiya dibe 3-4 bir û piranîya milkê kozê yê şêniyên gundên Zovanya, Eynê, Kûşê û Basnê ye) Li dora deştê nezîkî 25-30 gund hene. Piraniya herêmê ji eşîra Jêliyan pêk tê lê endamên Dudêrî û Garisiyan jî li hin gundan cî digrin.
Gundên Deştê.
Eynê, Zovanya, Girhiseynî, Girdara, Tanzê, Qêwix, Îsxasan, Balûkan, Basnê, Diyê, Bêdarê, Tilmişar, Kûşê, Gûveşîl, Zorava, Bilcûnan, Xalidiyê, Lodê, Gundikê Şêx (Şêx Şehwelî), Şîşil, Êmtih, Reşêne, Serxete, Bikat, Awal, Basixrê, Nît, Meylana
Celadet Elî Bedirxan: Kurd û Welatê Wan Kurdistan
Ava Evîne, albûma yekemîn a Hozan Kawa ye.
Di vê albûmêde ev stran cîh digrin.
Ev albûm yi aliye Mîr-Musîk û Kom-Musîk ê de hatiye çapkirin.
Çêjegopke, gopkeyên çêjê an jî gopkeyên tamê, pêkhateyên bi şeweyê hêlkeyî ne, kar dikin ji bo nasîna çêja xurekan.
Cihê çêjegopkeyan.
Hinek ji çêjegopkeyan di nav goçkeyan de cih digirin.
Piraniya çêjegopkeyan li ser rûyê ziman, di nav goçkeyan de cih digire. Goçkeyên kivarkî (bi latînî: "fungiform papillae") li ser rûyê ziman li aliyê pêş de cih digirin. Goçkeyên çeperkirî (bi latînî: "circumvallate papillae") li aliyê paşê rûyê ziman de cih digirin. Goçkeyên pelî (bi latînî: "foliate papillae") jî li herdu kêlekên rûyê ziman de cih digirin. Ji xeynî nav goçkeyan, li esmanê dev, li gewrî, li beşa jor a soriçikê jî çêjegopke hene.
Pêkhateya çêjegopkeyan.
Laşê mirov bi qasî 10000 çêjegopkê lixwe digire. Çêjegopkeyek ji sê cor xaneyan pêk tê; xaneyên palpişt, xaneyên binçîne û xaneyên çêjewergir. Di nav çêjegopkeyê de ji van hersê coran bi qasî 50 heb xane heye.
Xaneyên çêjewergir, kîmîkewergir in, lê demarexane nîn in. Bi eslê xwe çêjewergir xaneyên rûkeş in, lê ji boy erkê çêjtinê şêweyên wan hatiye guhertin. Ji parzûna xaneya çêjewergiran pêkhateyên mîna kûlkan dirêj dibin ji van pêkhateyan re wirdememîleyên çêjtinê an jî hin caran kûlkên çêjtinê tê gotin. Kûlkên çêjtinê ji derîçeyek çêjegopkê ber bi rûyê ziman ve dirêj dibin, ji vî derîçeyê re kunika çêjê tê gotin. Kotahiya xaneya çêjewergir bi demarexaneya hestê re gehînke ava dike.Xaneyên binçîne, bi eslê xwe xaneyên bineretî ne. Temenê xaneyên çêjewergir bi qasî 10 roj e, xaneyên bînçîne li dewsa xaneyên çêjewergir ên mirî, çêjewergirên nû çê dikin.
Rêbaza wergirtina molekula çêjdar li çêjegopkeyan.
Di laşê mirov de bi qasî 10000 çêjegopke heye.
Çêjegopkê li her aliyê rûyê ziman de cih digirin, bi vî awayê her beşa rûyê ziman dikare hemû corên taman nas bike. Ango, bi eslê xwe li ser rûyê ziman de ji bo çêjek taybet, beşek taybet nîn e. Ji ber ko di nav çêjegopkeyek de gellek ji xaneyên çêjewergir heye, çêjegopkeyek jî ne tenê çêjek, lê pirtir cor çêjan dinase. Lê her xaneyek çêjewergir, taybet e ji bo corek çêjê.Wirdememîleyên xaneyên çêjewergir di nav lîkê de dirêj dibin, bi vî awayê molekûlên çêjdar bi hêsanî rastê xaneyên çêjewergiran tên. Çawa ko têgihiştin û şîrovekirina hestê bînînê bi têkilbûna sê rengan; rengê kesk, şîn û sor peyda dibe, şîrovekirin û têgihîştina tamê jî bi yekgirtina hin çêjên serekî çê dibe. Pênc cor çêj ji aliyê çêjewergiran ve tên nasîn. Evana; şîrîn, tirş, şor, tal û umamî ye. Ji bo rûdana hestê çêjkirinê, divê molekulên çêjdar ên di nav xurekan, di nav lîkê de bi têra xwe bihele û di kunika çêjê de derbasî nav çêjegopkeyê bibe, li wir rastê wîrdememîleyên xaneya çêjewergiran were. Ji molekulên çêjdar, molekulên ji bo çêja tirş û şor bi navbeynkariya cogên îyonan, raste rast ji parzûna xaneyê derbasî nav xaneya çêjewergir dibin. Çêja şor ji ber xestiya îyonên sodyumê, çêja tirş jî ji ber xestiya îyonên hîdrojenê peyda dibe. Ev herdu cor îyon jî dibin sedema berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergir. Molekulên ji bo çêja tal, şîrîn û umamî, peşî bi wergirên taybet ên li ser parzûna xaneya çêjewergir ve tên girêdan. Evan wergiran, wekî “wergira bi proteînên-G ve girêdayî “ tên navkirin. Bi wergiran ve girêdana molekulên çêjdar, di nav xaneya çêjewergiran de rêzereaksiyon dide dest pêkirin, bi vî awayê berevajîbûna cemsergiriya xaneya çêjewergir rû dide. Piştî berevajîbûna cemsergiriyê, xaneyên çêjewergir, demareguhêzer der didin û demarexaneya hestê çalak dikin. Bi çalakbûna demarexaneya hestê, ragihandinên ji molekulên çêjdar, bi şêweyê demareragihandin ber bi talamusê, ji wer jî ber û tûkila mejî ve tên şandin. Têgihîştina çêjê di navenda çêjtinê ya tûkila mejî de peyda dibe.
Liaoyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.859.768 kesî
Linghai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 532.000 kesî
Lingyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 646,000 kesî
Panjin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.437.000 kesî
Tieling, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.717.732 kesî
Wafangdian, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 942.197 kesî
Xingcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 552.180 kesî
Xinmin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 657.763 kesî
Yingkou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.428.534 kesî
Zhuanghe, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Liaoningê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 841.321 kesî
Guyuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.455.200 kesî
Lingwu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 261.677 kesî
Qingtongxia, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 264.717 kesî
Shizuishan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 730.400 kesî
Wuzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2007an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.230.000 kesî
Zhongwei, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Ningxiayê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2005an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.042.000 kesî
Ez û Tu, albûma seyemin a Hozan Kawa ye.
"Produksiyon": Mîr Muzîk û Kom Muzîk 2006
"Aranje": Naîl Yurtsever, Kemal Sahir Gürel, Turhan Yapiştran
"Elektro, Akustîk, Klasîk Gîtar": Erdînç Şenyaylar
"Baglama, Cura, Elektro B.": Turhan Yapiştran
"Kemanlar:" Gündem: Yaşar Okyay, Îsmet Okyay, Kadir Okyay, Şaban Okyay, Kemal Okyay, Fahri Karaduman, Tarkan Bergamali, Timur Atasever û Sînan Acar (Stranên Husna û Lawiko)
Xelîl Xemgîn, Eylem, Seyîdxan, Beser Şahîn, Diyar, Sosin, Cewad Merwanî, Xemgîn Bîrhat, Peyvan Arjîn û Turhan Yapiştran.
Delingha, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 78.184 kesî
Golmud, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 186.341 kesî
Haidong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.396.846 kesî
Mangnai, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 31.000 kesî
Tongren, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 92.601 kesî
Yushu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Qinghaiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 77.854 kesî
Aboriya Koreya Başûr aboriyeke têkilhev a pir pêşketî ye ku ji aliye komên bi navê chaebols a ji komên malbatî pêk tê. GDPya çaremin herî mezin li Asyayê û dehemîn herî mazin li dinyayê ye. Koreya Başûr di navbera 2-3 jenerasyonan de ji asta dewletên heri feqîr hilweşiya bo asta dewletên herî dewlemend. Ev mezinbûna aborî wek Mûcizeya li Çemê Hanê ya ku Koreya Başûr xistiye di refên OECD û G-20 de tê zanîn. Koreya Başûr piştî Bûhrana Mezin hê jî yek ji dewlêtên herî bi lez mezin dibe ye.
Sîstema perwerdehî ya tund û sazkirina gelheyekî gellek motîvebûyî û perwedekirî, sedemên sereke yên teşvîkkirina teknolojiya bilind a dewletê û hilperîna bi lez a aboriyê. Ji ber tunebûna çavkaniyên xwezayî û gelheya gur, zêdebûna rêjeya gelheyê û çêbûna bazara mezêxer a naxweyî asteng dibe. Di 2014an de Koreya Başûr heftemîn ixracadkar a herî mezin û heftemîn îthaalatkar a herî mezin a li dinyayê bû.
Dîroka aboriyê.
Piştî Şerê Koreyê, Koraye Başûr gelek feqîr bû û heta di salên 1960an de dahatê serane 79 dolar bû.
Mezinbûna bi lez a di navbera salên 1960an û 1980yan.
Bi derbeya General Park Chung-hee re polîtîkayên aborî yên tund hatin lidarxistin. Ji bo teşvîkkirina pêşketinê, teşvîkên endûstriyê hatin dayîn û her wiha ji bo berhemên ji derveyî welêt tên hatin qedexekirin. Sistema fînansî hat netewekirin û bandora artêşê li ser bazarê hat kêmkirin.
1990an û krîza finansî ya Asyayê.
Teşvîkên ji bo şîrketên wek Hyundai, Samsung û LG hatin zêdekirin. Û herwiha Koreya Başûr gelek alîkariyan ji DYAyê jî stend. Ev alîkarî bi deh salan berdewam kir. Piştî van bûyeran mazinbûna Koreya Başûr salane 8% zêde bû. GDPya dewletê ji 2,7 (1960) milyar dolaran gihişt 270 (1080) milyar dolaran.
2000an.
Bi planên navendî û veberhênanên hikûmetê, Koreya Başûr heta 2001an salane 10% mezin bû lê bi hêdîbûna aboriya gerdûnî û bi kêmbûna ixracatê di sala 2001an de 3,3% mezin bû. Bi avakirina aboriyek lîberal û serbixwe, veberhênanên endûstrî, polîtîkayên pereyî yên tund Koreya Başûr heta sala 2007an bi wayek stabîl mezin bû.
Samsung Galaxy M rêzeyek taybetin ên ku ji hêla Samsung Electronics ve hatine çêkirin. Modelên yekem ên rêzê, Samsung Galaxy M10 û M20, di 5ê Sibata 2019 de derketin; li pey wan di 7ê Adarê de Samsung Galaxy M30 û di 18ê Hezîranê de jî ji hêla Samsung Galaxy M40 ve hat şandin. Galaxy M10s û M30s di 18ê 9 de hatin ragihandin, û her du jî di 29ê 9 de serbest hatin berdan. Galaxy M01 û M11 di 2-ê Hezîranê de serbest hatin firotinê..
Rêzeya 2019 (nifşa 1).
Samsung Galaxy M30 (li Çînê wekî Galaxy A40s tê firotin)
Samsung Galaxy M40 (li Çînê wekî Galaxy A60 tê firotin)
Sendroma Edwards.
Sendroma Edwards (bi îngilîzî Edwards syndrome)
Sendroma Edwards, ku wekî trîzomî 18 jî tê zanîn, nexweşiyek genetîkî ye ku ji ber hebûna kopiyek sêyem a hemî an beşek kromozomê 18. trisomy E syndrome< Gelek deverên laş bandor dibin. trisomy E syndrome< Zarok bi gelemperî piçûk çêdibin û kêmasiyên dil hene. trisomy E syndrome< Taybetmendiyên din serî biçûk, çengek piçûk, pêlên dipijiqandî yên bi tiliyên li hevûdu re, û seqetbûnek hişmend a giran.
Piraniya bûyerên sendroma Edwards ji ber pirsgirêkên di dema pêkhatina şaneyên hilberandinê de an jî di dema pêşkeftina zû de pêk tê. [3] Rêjeya nexweşiyê bi temenê dayikê re zêde dibe. [3] Kêm caran, rewş dikare ji dêûbavên kesek were mîraskirin. Carcarinan, di hemî xaneyan de kromozoma zêde tune, ku wekî trîzomiya mozaîkê tê zanîn, û nîşanên di van bûyeran de dibe ku kêmtir giran bin. trisomy E syndrome< Di dema ducaniyê de ultrasonek dikare ji bo rewşê gumanê zêde bike, ku dikare bi amniocentezê were pejirandin. [2]
Dermankirin piştgirî ye. Piştî ku zarokek bi vê rewşê re heye, xetera xwedîkirina duyemîn bi gelemperî li dora ji sedî yekê ye. Ew ji ber kromozoma sêyemîn a di zayînê de, piştî sendroma Down rewşa duyemîn-hevpar e.
Sendroma Edwards li dora 1 ji 5000 zayînên zindî pêk tê. trisomy E syndrome< Hin lêkolîn destnîşan dikin ku pitikên ku ji dayikbûnê sax dimînin jin in. [2] Gelek ji wan kesên bandor bûne berî jidayikbûnê dimirin. Jiyana ji salekê jiyanê wêdetir li dora% 5-10 e. trisomy E syndrome< Navê wî li ser genetîkîstê Englishngilîzî John Hilton Edwards e, ku yekem carî sendrom di 1960 de vegot.
Nîşan û Nîşan:.
Zarokên ku bi sendroma Edwards çêbûne dibe ku xwedan van an hemî van taybetmendiyan be: malformasyonên gurçikan, di zayînê de kêmasiyên dil ên pêkhatî (ango, kêmasiya septalê ya ventricular, kêmasiya septalê ya atrial, ductus arteriosus patent), roviyên ku li derveyî laş derkevin (omphalocele), atresia qirikê, seqetiya fikrî, derengketinên geşedanê, kêmbûna mezinbûnê, zehmetiyên xwarinê, zehmetiyên nefesê, û artrogrîposîs (nexweşiyek masûlkeyê ku di dema zayînê de dibe sedema gelek girêbestên hevpar).
Hin malformasyonên fîzîkî yên bi sendroma Edwards re têkildar in, serê piçûk (mîkrocefalî) digel beşek paşîn a berbiçav a serî (okciput), guhên kêm-sazkirî, nerastkirî, çengek piçûk a normal (mîkrognatya), lêv / şemitok, pozê berjêr, teng vebûnên çavan (blefarofîmoz), çavên bi firehî firehkirî (hîpertelorîzma çavî), daketina çavên jorîn (ptosis), hestîyek pêsîrê ya kurt, destên tepisandî, kîstên plexa koroîd, tiliyên pêşvemayî û / an neynûk, radyoya tune, tevna duyemîn û tiliyên sêyemîn, lingên binê darê an davêjî, û di nêr de, testîsên nejiyayî.
Di utero de, taybetmendiya herî gelemperî anomalîtiyên dil in, pişt re jî anomalîtiyên pergala rehikan a navendî wekî anormaliyên şiklê serî. Anomaliya intrakranyal a herî hevpar hebûna kîstên plexusê koroyîd e, yên ku kîsên şileya ser mejî ne. Ev bi serê xwe ne pirsgirêk in, lê dibe ku hebûna wan ji bo trisomî 18-an nîşanek be. Carcarinan, şileya amniotîk an polîhîdramnîoya zêde tê pêşandan. Di sendromê de her çend kêm be jî, sendroma Edwards dibe sedema beşek mezin a bûyerên berî zayînê ya çewtî ya Dandy – Walker.
Sendroma Edwards anormaliyek kromozomî ye ku bi hebûna nusxeyek zêde ya madeya genetîkî li ser kromozoma 18-an, bi tevahî (trîzomiya 18) an jî bi qismî (wekî ji ber veguhastinan) tête xuyang kirin. Kromozoma pêvek bi gelemperî berî ramînê pêk tê. Bandorên pêgirta jêzêde, li gora firehiya nusxeya jêzêde, dîroka genetîkî û şans, pir diguhere. Sendroma Edwards di hemî nifûsa mirovan de çêdibe, lê di nifşên jin de pirtir e.
Hêkek saxlem û / an şaneya spermê kromozomên takekesî digire nav xwe, her yek ji wan beşdarî 23 cot kromozomên hewce ne ku ji bo avakirina şaneyek normal bi kariyotîpa mirovî ya 46 kromozomên hewce ne. Xeletiyên hejmarî dikarin li her du dabeşên meyotîkî derkevin û bibin sedema têkçûna kromozomek di şaneyên keçê de (nestendî). Ev di kromozomek ekstra de çêdibe, û ji 23 hejmar haploîd çêdike. 23 Zibilkirina hêkan an ji hêla spermê ve ku bi kromozomek ekstra vedihewîne tê de kromozomek din di trîzomiyê de, an jî sê kopiyên kromozomê li şûna du heb encam dide.
Trisomy 18 (47, XX, + 18) ji hêla bûyerek bêserûber a meyotîkî ve tête çêkirin. Bi nerazîbûn, gametek (ango, spermek an şaneya hêkê) bi kopiyek zêde ya kromozoma 18-ê tê hilberandin; bi vê gametê re 24 kromozom hene. Dema ku bi gametek normal ji dêûbavê din re têkildar be, embrîyo xwedan 47 kromozom in, bi sê kopiyên kromozomê 18. [çavkaniya pêdivî ye]
Rêjeyek piçûk a bûyeran dema ku tenê hin şaneyên laş xwediyê kopiyek zêde ya kromozoma 18-ê dibin, di encamê de nifûsa xaneyên tevlihev ên bi cûrbecûr kromozoman pêk tê. Bûyerên weha carinan ji sendroma Edwards re tê gotin mosaîk. Pir kêm, perçeyek kromozoma 18-an berî an piştî ramînê bi kromozomek din ve (tê veguheztin) ve tê girêdan. Kesên bi bandorkirî du kopiyên kromozoma 18-an plus materyalên din ên ji kromozoma 18-ê bi kromozomek din ve hatine girêdan. Bi veguheztinê re, ji bo kromozoma 18-an kesek xwedan trisomiyek qismî ye, û anormal bi gelemperî ji sendroma Edwards-a tîpîk kêmtir giran in. [Çavkanî pêwîst e]
Teşhîs.
Ultrasonografî dikare gumana ji bo rewşê zêde bike, ku dikare bi amniocentezê were pejirandin.
Astên PAPP-A, AFP, uE3, β-hCG belaş, ku hemî bi gelemperî di dema ducaniyê de kêm dibin.
Nivîsa stûrTexmîn:.
Nêzîkî% 95 ducanîyên ku bandor dibin, di encama jidayikbûnek zindî de namîne. [13] Sedemên sereke yên mirinê apnea û anormaliyên dil in. Di dema ducaniyê de an di dema nûzayînê de ne mimkûn e ku meriv pêşbîniyek rastîn pêşbixîne. Nîvê pitikên zindî ji hefteya yekem a jiyanê wêdetir sax nabin. Jiyana navîn pênc-15 roj e. Nêzîkî% 8–12 ji pitikan ji 1 salî dirêjtir sax dimînin. saxbûna salê% 9,8. Her çend dibe ku jinên di 20s û destpêka 30 saliya wan de pitikên bi sendroma Edwards ducanî bibin jî, bi temenê jina re xetera xwedîkirina zarokek pê re zêde dibe. Temenê dayikê ya navînî ji bo ducanîbûna zarokek bi vê nexweşiyê 32½ e.
Ankang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 225.000 kesî
Baoji, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.716.731 kesî
Binzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Hancheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 391.164 kesî
Hanzhong, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.740.000 kesî
Bangîn (Hikmet Cemîl) hunermendekî kurd e.
Di dilê çiyayê Kurmênc de, gundê Mabata ku mîna morîkeke şîne li ser sînga Efrîna xweşik tê xuya kirin. Li wî cihê ku hunera xweristê û spehîbûna wê digihê asta herî bilind, dengê Bengîn bi zelalî bilind dibû. Weke pêwîstiyekê ku xweristê reng dida xwe, xwe xweşiktir dikir.
Bi derxistina kasêta yekem (çi bêjim welat Kurdistan e) sala 1978’an Bengîn cihê xwe di hunera Kurdî de nîşan da. Herweha kasêta duyem (şoreş – 1979) û ya sêyem (Welato Kurdistan - 1982) taybetiya deng û muzîka wî bû sedema vekirina deriyê dilê gel. Bengîn ev dilsozî bi êşa gelê xwe yê bindest û têkoşer re bi kasêta çarem (zinara Erebî – 1984) da çenspandin. Çiqasî ev dilsozî bûbe sedema koçberiya Bengîn û derbederiya wî jî, bîstûpênc (25) salin ku neçar bûye ji hundurê welat derketiye, lê tucarî welat ji hundurê wî derneketiye. Ev hevde (17) sale ku Bengîn tu kasêtên nû dernexistine, lewra (vegera Bengîn) piştî van salan bi stîleke nû wateyeke din distîne.
Huayin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 250.000 kesî
Shangluo, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.341.742 kesî
Shenmu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 436.400 kesî
Civaka berdar (bi almanî Die Fruchtbringende Gesellschaft, lat. "societas fructifera") civakeke wêjeyî ya almanî bû ku di 1617 de li Weimar ji hêla zana û esilzadên alman ve hate damezrandin. Armanca wê standardîzekirina almanî ya gelêrî bû û pêşvexistina wê hem wekî zimanekî zanistî û wêjeyî, wek nimûneya Accademia della Crusca li Firenze û komên bi vî rengî ku berê li Îtalyayê geş bûn, piştî salên paşîn jî li Fransa (1635) û Brîtanya.Di heman demê de wekî Palmorden (" Rêhevaliya darqespê") jî dihat zanîn ji ber ku amblema wê civakê darqespa fêkîdar ya gûza hindî bû. Caspar von Teutleben (1576–1629), Hofmarschall li dadgeha Weimar, bavê damezirînerê civakê bû. Di ciwaniya xwe de ew çûbû Îtalyayê û ji akademiyên zimanê Îtalî îlham girtibû. Di dema pîrozbahiyên cenazeyê Dûkbanû Dorothea Maria de di Tebaxa 1617 de ku gelek mîrek beşdar bûn wî fersend dît ku damezrandina civakek bi mînaka Accademia della Crusca ya Îtalî pêşniyar dike. Bi taybetî Mîr Ludwig von Anhalt-Köthen ku berê beşdarî bû Accademia della Crusca di 1600an de raman girt û bû serokê yekem ê Civaka berdar.
Civakê di nav endamên xwe de keyek, 153 mîrên Germenî, û zêdeyî 60 baron, esilzade, û zanyarên cihêreng hesiband. Ew di 1668 de belav bû.
Yekem pirtûka derbarê Civaka berdar de, Der Teutsche Palmbaum, ji hêla Carl Gustav von Hille ve hatî nivîsandin û di 1647 de li Nurnberg hate weşandin.
Civak bi 890 endam bûn. Ji vana, navnîşa jêrîn tenê yên ku gotarên wan li ser Wîkîpediya Kurdî hene. Ji bo navnîşek bêkêmasî, navên wan ên berhemdar jî tê de, li vê gotara almanî binêrin.
Tongchuan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 834.437 kesî
Qeremêş () gundekî girêdayî navçeya Gimgima Mûşê (Varto) ye. 9 km li başûrê Vartoyê dikeve.
Bingeha navê Qeremêşê.
Peyva Qeremêş dibe ku ji ber darên mêşe derketibe. Lewra ev gund di nav daristana darên mêşe de cih digire. Navê vê gundê yê herî kevn gorî hin îdîayan Qerwaşûn e. Bi navê Qerwaşî eşîreke Kurd heye. Dîsa "qerwaş" tê wateya "xulam, xizmetkar". Lêkolîneke zanistî li ser navê gund nehatiye kirin.
Tirkan dema nav guhertine hin caran şibandine bêjeyên tirkî jî. Bo mînak Qerepûngal naveke xwerû bi kurdî ye tê wateya "gundê li ber pûngalên qer, reş", wan kirine "Karapinar". Navê Qeremêşê jî şibandina bêjeya tirkî Karameşe.
Bi texmînî navê gund ji "Qerwaşûn" derketiye. Piştî derketina wan ji gund, ji ber ku êdî xelkê ji êla Qerwaşî nemane, ji ber ku seranser daristanên mêşe hene, îcar wekî Qer+mêş(e) binavkirine.
Dîroka Qeremêşê.
Di destpêka 1650´î de li vê gundê du malbat hebûne. Navê malbatek "Mala Evdal Axa" û ya din jî "Mala Çelo (an jî lawê Çelo Sîno)" bûye. Li binê gund bi navê "Kaniya Evdal Axa" kaniyeke heye. Herwekî bi navê "Gola Çelo", "Kaniya Çelo", "Kaniya Sîno" nav hene.
Gorî hin qeydan di salên 1500 - 1600'î de li vî gundî eşîra Qerwaşiyan cihwar bûye û gund bi navê Qerwaşûn (Qerwaşî+şûn) dihatibûye binavkirin.
Bi qasî nivşek berê bi navê "Mala Koro" malbatek axatî kiriye li nêzîkan. "Koro" bi xwe mêrxas û dewlemendek bûye. Di nexweşiyekê de çavên xwe winda dike. Dibêjin bapîrê "Evdal Axa" bûye. Mirovekî bihêrs û nehezkirî bûye, lewra jî xelkê ew bi navê Koro binavkiriye. Navê wî yê rastîn kes nizane.
Beriya wê jî Qeremêş xwedî şênî bûye, lewra gelek navên cografîk ên ji Mediyan û şarezayiyên berê yên kurd hene. Bo mînak, Mêrga Kostan (Mêrga Kosto, nêzîkê ziyareta gund e.)
Heya salên 1990î jî daristanên Qeremêşê hebûn. Heya salên 1970î ajalên kûvî yên wekî şêr, beraz gelek bûn û daristanên mezin û bi xof hebûn. Darên mazî, bizî (bizû), kenêr, kevot, hilûtirşên bejî, şîlan ûêd hebûn. Xelke jî bi nezanî dar birrîn, heya bigire rehên daran jî derxistin. Van salên dawiyê xetereya lehiyê (laserê) heye li gund. Çend caran laser (lehî) hat, lewra dema daristan nebin pişiran (erozyon) destpê dike û laser radibe.
Niştecihên gund ên beriya Serhildana Şêx Seîd, Mala Dîlo, Mala Hekarî, Mala Vartan, Mala Ozo, Mala Efê, Mala Elo hwd bûne. Di salên 1920î de 10-12 malbat hebûne li gund. Pirr berê wexta navê gund Qerwaşûn bû, li dora 20 malbat hebûne li gund.
Piştî têkçûyîna serhildanê wekî Mala Ehmê hin malbatên din jî hatine. Li Qeremêşê nêzîkî 120 mal dijîn. Di Serhildana Şêx Seîd, Berxwedana Yado ya li Çiyayê Şerevdînê de vê gundê han roleke girîng leyîstiye. Eşîrên Ezdînî (Êzîdînî) û Moxilî bi tevayî tevlî Serhildanê bûne. Vê gundê, di Serhildana Şêx Seîd û serhildanên berê de, Dîlo, Mîr Elî, Janê Xanim, Dewrêş gelekî servanên kurd şehîd daye.
Ji ber welatparêziya van her du eşîrên kurd Komara Tirk her gav xwestiye van eşîran ji hev re bike dijmin. Piştî têkçûyîna Şêx Seîd, eşîra Xormekan (axayê vê eşîra kurd di serhildanê de li cem dijmin cih girtiye) gundê Qeremêşê rûxandine, talan kirine.
Leyîstikên dûgela Tirk di sala 1978´ê de biserketiye û van her du eşîrên welatparêz rabûne hevdu û ji hev mêr kuştine.
Dewleta Tirk navê vê gundê kiriye Karameşe. Cîranên gund, gundê Hebîban (Hebîba, Heyîba an Hebîbaba), Hecîbega Jor û jêrîn, Zorava, Darebî û gundê Adê ne. Niştecihên gund bi zaraveyê kurmancî diaxivin û aboriya xwe bi xwedîkirina pez dikin. Bi havînan derdikevin Çiyayê Şerevdînê (an Şerefdîn) û zivistanan diçin gundên Amedê.
Qeremêş di warê şîr de duyemîn gundê dewlemend ê Gimgimê ye. Pezên vê gundê pirr bi qîmet in. Bi havînan fîrmayên Tirkan tên bi erzanî şîr dikirin. Penêr û rûnê Qeremêşê heya Holand belav dibe. Mixabin fîrmayên kurd ji ber pêkutiyên dûgela Tirk nikarin karê mandirayê bikin.
Di salên 90´î de dewleta Tirk daristanên Qeremêşê rûxand û derketina zozanan qedexe kir. Ji ber wê, aboriya Qeremêşê xirab bû. Gelekî malbat koçberî Enqere, Bûrsa, Edene û welatên Ewropa bûn.
Wargehên girîng ên Qeremêşê.
Xelkê ji tirsan û rêzgirtinê dest nedina darên wê. Lê malbateke şêx fetwa deranîn û ji bo xwe tevayiya daristanê birrîn. Tê de darên kevot, spîndar, bizî, mazî û darên fêkiyan hebûn. Carekê jî goristan ji aliyê jandarmeyên dewletê ve hat vedan. Gotin li xezîneyan geriyane.
Weinan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.520.772 kesî
Xianyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.096.001 kesî
Xingping, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 611.300 kesî
21ê çiriya paşîn – Karolînaya Bakur, bû 12emîn dewleta DYA'yê.
21ê çiriya paşîn – Thomas Edison, da zanîn ku wî fonograf îcat kiriye.
21ê çiriya paşîn – Li Parîsê Jean-François Pilâtre de Rozier û Marquis d'Arlandes bi "nepoxa germhewayî" cara pêşîn firîn.
21ê çiriya paşîn – Tîmûrleng bi hêzên xwe re bajarê Tibîlîsî dagir kir.
21ê çiriya paşîn – Voltaire, fîlozofê fransî
Endamên Tabûra Azadî ya Înternasyonal di merasîm Karacagil li Merzelî Şehîdan Kobanê, tîrmeh 2017
Ayşe Deniz Karacagil, ango Destan Temmuz (z. 1993 - m. 29 gulan 2017) çalakvaneke çep a tirk bû ku di dema şerê Serhildana Rojavaya Kurdistanê yê Sûriyê de bi Partiya Marksîst – Lenînîst Komunîst (Tirkiye) ya re şer kir. Karacagil di dema tevlîbûna Bûyera Parka Geziyê ya Taksîmê ya 2013-an de li Tirkîyê hatibû bal neteweyî. Ew hate kuştin bi destê Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê û li Reqayê, nahiye di dema Xezeba Firatê ji şer Rojava-îslamî. Ew li Merzelî Şehîdan Kobanê tê veşartin. Dêûbavên wê ji ber ku di sersaxiya wê ya li Sûriyê de tiliya bilind rakir li Tirkiyê hatin dadgeh kirin.
Yan'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2012an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.198.100 kesî
Yulin, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.401.000 kesî
Zichang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shaanxiyê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 273.000 kesî
Anqiu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.050.000 kesî
Binzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 3.779.200 kesî
Changyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 580.000 kesî
7ê sibatê – John Deere, dahênerê amerîkan
Dezhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.586.200 kesî
Dongying, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.035.338 kesî
Feicheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 992.000 kesî
Gaomi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 845.140 kesî
Qahir Bateyî nivîskar û mamostekî kurd e.
Di sala 1974'an de li Gundê Bêmboyê Şemzînan hatiye cîhanê. Dema ku diçû dibistana navîn hat binçavkirin û gelek îşkence dît. Gelek caran jî hatiye hepiskirin. 1997 ê çû Stenbolê û di Enstîtuya Kurdî de dest bi xebatê kir. Qahir Bateyî wê demê endamê rêveberiya Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ye.
Haiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 658.000 kesî
Jiaozhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 876.000 kesî
Jining, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 8.081.905 kesî
Laixi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2015an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 754.700 kesî
Laiyang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 888.200 kesî
Dîlo şervanekî welatparêz e, li dijî Dewleta Romê têkoşiyaye, şehîd ketiye.
Ji gundê Qeremêş a girêdayî Gimgima Mûşê ye. Di serhildanên Kurd de şehîd ketiye. Di hin stranan de navê wî û birayê wî Mîr Elî wekî lehengan tên gotin.
Dîlo navê jinekê ye jî.
Kurtenavê Dîlanê ye. Zilamê wî (...navê wî ji min re disînin, pasê)...) jî di Serhildana Şêx Seîd de hatiye xeniqandin. Ji ber ku Dîlan Xanim di ciwaniya xwe de bî maye, zarokên wê li ser navê wê tên naskirin.
Niha ji vê malbatê re Mala Dîlo dibêjin. Yek ji navên zarokên Dîlan Xanimê Qasim e. Mala Qasoyê Dîlo ji niştecihên gund in.
Laizhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2008an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 902.000 kesî
Leling, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 640.000 kesî
Liaocheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.789.863 kesî
Sîma Semer (bi farisî: سیما سمر, "Sima Samar") (z. 3 sibat 1957), parastvaneke jin û çalakvana mafên mirovan e. Di forûmên neteweyî û navneteweyî de çalakvaneke û civakî ya navdar e. Ji kanûn 2001-2003 ew wezîra jinên Efxanistanê bû.
Niha serokê Komîsyona Serbixwe ya Mafên Mirovan a Exanistanê (AIHRC) ye û, ji 2005an ve, Raporterê Taybet yê Neteweyên Yekbûyî li ser pirsa mafên mirovan li Sûdanê ye. Di sala 2011an de bû endamê Partiya Heqîqetiyê û Dadmendiyê.
Dr. Sîma Semer di 3ê sibata 1957an de li Caxoriya (Jaghori) ya Efxanistanê ji dayik bû û bi eslê xwe xezarî ye. Wê di sibata 1982an de Zanîngeha Kabulê beşa tenduristiyê xilaskir û li nexweşxaneyek hikûmî ya li Kabul dest bi bijîşkiyê kir. Piştî çend mehan jiber rewşa ewlehiyê neçar ma çû bajarê Caxoriyê. Li bajarê Caxoriyê dest bi bijîjkî kir û ji bo nexweşan li seranserê deverên dûr ên Efxanistana navîn derman peyda dikir. Dr Sîma Semer niha serokê komîsyona mafên mirovan ya Efxanistanê ye.
Xelatên wê.
Dr. Sîma Semer ji bo xebata xwe ya parastina demokrasî û mafên mirovan  gelek xelatên navneteweyî standine. Çend xelatên ku ji aliyê saziyên ve hatiye dayîn ev in.
Mîr Elî yan Mêr Elî, şervanekî kurd e. Di serhildanan de şehîd ketiye. Herçendî hin dibêjin di Terteleye Şêx Seîd de şehîd ketiye jî, bi texmînî pirr berê ye. Malbateke dewlemend bûne. Mêrga Mîr Elî (Mêr Elî) niha navê wî bibîr tîne.
Ji Qeremêşa girêdayî Gimgima Mûşê ye. Birayê şehîd Dîlo ye. Herdu bira bi lehengî, welatparêziya xwe dihatibûne naskirin.
Melaleî Coya (), çalakvan, nivîskar û siyasetmedareke Efxanistanê ye. Melaleî Coya di navbera salên 2005-2007an de di parlamena Efxanistanê de wek parlamenter xebitî.
Coya di de, li Parêzgeha Farah, li rojavayê Efxanistanê ji dayik bû. Bavê wê xwendekarekî beşa tenduristiyê bû û dema şerê navbera Sovyet û Efxanistanê de di şer de lingeke xwe winda kir. Melalaî di sala 1982an de, gava ku ew çar salî bû, malbata wê ji Efxanistanê derbasê Îranê bû. Melalaî dema ku di pola heştan de bû tevlî karê mirovahiyê bû.
Piştî vekişîna Sovyetê, Coya di sala 1998an de di dema talîban de vedigere Efxanistanê. Wekî jineke ciwan wê wekî çalakvaneke civakî xebitî û wekî rêvebera koma nehikûmî, Rêxistina Pêşxistina Qabîliyetên Jinên Efxanî (OPAWC) li parêzgehên rojavayê Herat û Farah hate binavkirin. Ew zewicandî ye, lê ji ber tirsa ji ewlehiya wî navê mêrê xwe eşkere nekir.
Prens Fîlîp, Dukê Edinburghê (navê rastî Fîlîp, Mîrzayê Yewnan û Danîmarkayê, - 9ê nîsana 2021), hevserê keybanûya Brîtanî Elizabeth II ji sala 1947 û mîrzayê Brîtanî ji sala 1957. Ji sala 1947an pê de dikeve nav malbata Mountbattenan de.
Fîlîp di nav malbeta mîrî a Yewnanê de jidayîk bû. Bi eslê xwe ji malbata Glücksburgan e. Bavê wî Andew, Mîrzayê Yewnan û Danîmarkayê lê dayka wî jî Alice Battenberg bûn.
Hozan Dilgeş (z. 1952 - m. 11 adar 2017) hunermendekî kurd bû ku di sala 1952an de ji malbateke êzidî li gundê Fisqîna Nisêbînê (parêzgeha Merdînê) hatiye dinê. Di 11ê adara 2017an de çû ber dilovaniya Xwedê.
Kaseta yekê.
Kaseta xwe a yekê di sala 1978an de çêkir. Di vê kaseta xweda rewşa bindestiya gelê Kurdistan tîne ziman û dibêje: "ma qey bindestî para meye."
Kaseta duyan.
Kaseta xwe a duyan di sala 1979an de derdixe. Di vê kaseta xwe de banga şer li dijî bindestiyê dike û dibêje “here şoreşê here kurê min / li te helal be şîrê berê min.”
Kaseta siyan.
Kaseta xwe ya siyan di sala 1980 de çêdike û di vir de bala gel dikşîne ser Kurdistana Rojhilat ku di bindestê Xumeynî de dinale û dibêje: “xum xum xumeynî, tu xwîna kurda dimijî.”
Kaseta çaran.
Di kaseta xwe a çaran de ku sala 1981ê de derxistiye, terora cuntaya 12 Elunê li Kurdistana Bakur şermezar dike û banga xwe bi agirê Newrozê dike “Newroze Newroze cejna kurdane / Brano cejna we pîroz be.”Hozan Dilgeş şerê Gelê kurd li dijî zordestiyê wek doza Proleterya li dijî Kapîtalîzmê dinirxîne.
Kaseta pêncan.
Di kaseta xwe a pençan de (1983) banga Karkeran dike: “Ey Karker û Proleter tu dixebitî şev û roj / dunya li pişta teye tu çima birçiye lo şev û roj.” Bi destpêkirina şerê çekdarî li kurdistana Bakur bandora xwe dide ser hunera Dilgeş jî.
Kasetên wî yên şeşan û heftan û heştan.
Dilgeş kaseta xwe a şeşan heftan û heştan (1986-1990) bi alîkariya HUNERKOM çêdike û dîsa banga xebatê dike û bîranîna şehîdan tîne ziman.
şer devam kir şev û rokê
Her wuha hozan Dilgeş di helbestên xwe da bala Gel dikşîne ser îdeolojî û Felsefeya nuh ku Gelê kurd tide dimeşe û li ser seokê netewî wuha dibêje: “Serokê gelemperî / Xweş rêzan û rêberî / qehremanê Kurdistan tu çira find û fenerî.” Di vê Kaseta xweyî nuh de Hozan Dilgeş dîsa bîranîna şehîdan û buyerên dawî tîne ziman. Em dêbêjin her bijî Hozan Dilgeş em hevîdarin û em dizanên Dilgeş bi helbestên xwe û bi xebata xwe dilê gelê me da cî girtiye.
Ebdulkerîm Findî (jdb. 1946 li gundê Qarqarava, Duhok) nivîskarekî kurd e.
Di gel xêzana xwe li bajarê Duhokê akincî dibe, û li wir xwendina xwe ya seretayi û amadeyi dike. Endamê Yekîtiya Qutabiyên Kurdistanê bû, û tê de gihiştiye pîla endamê mekteba sekreteriyatê (1959 - 1974). Di sala 1974an de, zankoya Musil / koleja wêje / beşa zimanê îngilizî bi dawî aniye.
Herwekî.
Di sala 1997an de sernivîserê kovara Karwan bûye, ji hejmar 107 - 114, ya ji aliyê Wezareta çanda hukmeta herêma Kurdistanê ve tête weşandin. Her wisa Sekreterê nivîsîna kovara Karwanî Ekadîmî bûye, ya ji aliyê wezareta çanda hukmeta herêma Kurdistanê ve tête weşandin, disan Sernivîserê kovara Dicle ye, her ji weşana wê û ta niha.
Di piraniya kovar û rojnameyên kurdî de yên ku li Iraqê hatine weşandin berhemên xwe (vekolînên wêjeyî, rexneyî, zargotinî, babetên dîrokî li ser dîroka Kurdan) weşandine.
Kardeş Türküler'", (bi kurdî:"Stranên Bira"), komeke mûzîkê li Tirkiyê ye.
Di sala 1993´î de bi navê projekta konserekê hate holê. Stranên gelên Anatoliya bi zimanê wan şîrove kirin. Vê komê di serî de Tirkî, Kurdî, Azerî û Ermenî strandin. Paşê "Kardeş Türküler" stranên Lazî, Gûrcî, Çerkezî, Romanî (Mitirbî), Makedonî jî strandine. Awazên navdar ên çanda Elewîtiyê jî bikaranîne.
Albûma Şivan Perwer a bi navê Roj û Heyv de alîkarî dane. Mûzîka fîlmê Yılmaz Erdoğan a Vizontele wan amade kirine.
Selahattin Bulut, an jî bi nasnavê wî Seleh Bulut, nivîskarekî kurd û xwediyê dikana pirtûkfiroşiyê bi navê Medya Kitabevi li Stembolê (Tirkiye) ye.
Ew di sala 1954an de li Dêrikê hatiye dinê. Enstîtuya Perwerdeyiyê li Mêrdînê xelas kiriye û li Dêrikê û li Qersê du salan mamostetî kiriye. Ji ber xebatên xwe yên siyasî di sala 1981ê de hatiye girtin û di girtîgeha leşkerî ya Amedê de heşt salan girtî maye. Wî di sala 1997an de li Stembolê "Medya Kitabevi" saz kiriye.
Wî li ser jiyana Hafiz Akdemir û Edip Karahan sê pirtûk amade kirine. Di hin rojname û kovaran de, wekî kovara Nûdem, nivîs û çîrokên wî hatine weşandin. Di sala 2006an de çîrokên wî yên bi navê Bihuşta Lal derketin û di sala 2008an de jî pirtûka wî ya dawî ya bi navê Xadim li weşanên Avesta derket.
Reşîdê Baso di 1ê Gelawêja sala 1926 an de li gundê Keleşbeg yê li ser bi herêma Tahlîn (Ermenistan) di nava malbatekê de ji dayika xwe bûye. Dengbêj
ku him evîndarên ziman û hunera Kurdî bûn, him jî ji bo xatirê doza Kurdistanê ji erdê bav û kalên xwe (Serhed) rewiya bûn nava Kurdên Ermenistanê. Reşîdê Baso di sala 2006 an de bi hevpeyvîkîde ji Derwêş Serhedî rê gıtibû pêşiyên me ji Dutax'a (Êzdîxane) Agiriyê hatine Qersê ji wê derê re jî derbasî Sovyetê bûne.
Malbata Reşîdê Baso jî mîna gelek malbatên din ji ber bayê reşê zilm û stema Roma Reş (Tirkên Şovînîst) rewiya bûn Ermenistanê. Wan tenê canê xwe rizgar kirî bû û ji ber ku bi ola xwe Êzidî bûn, qedera wan jî tevlî bexta gelê Ermenî bibû. Hinek hatin kuştin û hejmareke kêm jî derbasî komarên Ermenistan, Gurcistan û Azerbaycanê bûn. Belê ew ji tevkujiyeke dîrokî rizgar bibûn.
Di salên 60 an de û pêda hate Radyoya Êrîvanê û dengê xwe yê germ li serê çiyayê Agirî derbasî welatê bav û kalan (Kurdistana Delal) kir. Li wira Reşîdê Baso li rex dengbêjên mîna Şeroyê Biro, Karapêtê Xaço, Efoyê Esed, Dawûdê Xelo, Memoyê Silo, Egîdê Têcir û Ordînê Dengbêj xeml û rewşa civata dengbêjên Kurd gehandî bûn astekî herî bilind. Di radyoyê de ew tev bibûn niwênerên nasnameya muzîka Kurdî ya resen. Kilamên ku wan digotin dîrokeke şifahî û nenivîsandî bû. Dîroka ramyarî, civakî û hunerî di peyvên stranên wan da zadeganiyaa Kurda radixistin ber çavan.
Ferqa Reşîdê Baso bi hinek dengbêjên din re ew bû ku wî piraniya stranên ku gotine bi xwe afirandine. Hinek ji stranên wî jî hunermedên din strîne. Stranên mîna Felekê, Peyawo, Delal ha delal û gelekên din hunermendên mîna Şemdîn û Dilovanê kurê wî di berhemên xwe da gotine.
Ji bîra neken her dengbêjê ku ji nava me koçberî dibe, arşîveke dewlemend jî bi xwe re dibe nava axa sar. Heya ew saxin bila medya û ragehandina Kurdî desthilîne. Keda wan biqedrîne, xizîneya stran û jiyana wan ji bo arşîva me ya netewî tomar bike.
Dengbêjê nemir di 12.04.2006 ê de li Osnabrück a Germanistanê diçe li ser dilovaniya mafeya xwe Xwedê.
Erdêxan yan jî Erdêhan, bajarrekî bakurê Kurdistanê ye. Erdêxan di nav sînorên Komara Tirkiyeyê de dimîne.
Dîroka Erdêxanê heta 753 berî zayînê aşkere ye. Keyserê ûrartûyan Sartûr ev herêm kiriye bin desthilatdariya xwe. Herêm nêzikî Qefqazê ye. Ji ber wê gelekî car Erdêxan tûşî êrîşan hatiye. Gurcî, îranî, ûris hwd gelek caran herêm xistine bin kontrola xwe. Beriya avabûna Komara Tirkiyeyê niştecihên herêmê 90% kurd bûn. Herêm di sala 1479'an de cara yekem ji aliyê osmaniyan ve hatiye dagîrkirin. Osmaniyan misilman û tirkên Asyaya Navîn anîne li vir bi cih kirine. Lê herdem hejmara kurdan zêdetir bûye. Di sala 1855'an de dewleta Osmanî zagonek derxistiye û dest daye ser hemû milkên ermeniyan. Gelê ermenî herdem li dijî barbarîzma tirkan serî hildaye. Di Terteleya Filehan de, bi tevayî ermeniyên herême hatine qirkirin û koçberkirin. Herêm gelekî caran bûye qada şerê ermenî û tirkan, osmanî û ûrisan, osmanî û gurciyan, osmanî û îraniyan û kurd û tirkan. Di Serhildana Agiriyê de kurdên herêmê alîkariyeke mezin dane Îhsan Nûrî Paşa. Heta sala 1923'an Erdêxan herdem bûye kelema pêş çavên tirkan. Piştî şikeştina serhildanên Kurdistanê dûgela Tirk polîtîka pişavtinê (asîmîlasyon) bi xurtî meşandin û Erdêxanê jî ji vê polîtîkayê para xwe girt.
Nifûsa navenda Erdêxanê 40.875 e. Bi tevî navçe û gundên xwe hejmara niştecihên Erdêxanê 137.300 e. Aborî li ser çandiniyê ye. Hilberîna penêr, xwedîkirina mozhingiv navdar e. 70% ji gel li gundan dijî û radeya pirrbûna nifûsê pirr kêm e. Niştecihên herêmê bi kurmancî diaxivin. Herwekî terekeme, azerî û pirr hindik gurcî û ecem jî hene.
Navçeyên Erdêxanê.
Erdêxan xwedî gelekî bermahiyên dîrokî ne. Dêrên filehan ên ku hatine rûxandin, kelheyên ûrartûyan, pire, kanî hwd gelek in.
Şemrex () navçeyeke Mêrdînê ye. Li ser rêya Amedê ya ku dihere Dêrikê ye û di nava çiyayan de ye. Navê wê yê tirkî ji Çiyayên Mazî girtiya. Madena girîng a fosfat li vê derê derdikeve û ev maden pir dewlemend e. Fabrîkeya fosfatê û kargehên din ji alî dewletê ve hatiye çêkirin lê piştî çend salan hatiye girtin û fosfat tenê di bin erdê de ye.
Navê wê Şemrex e ji ber ku rêya berê ya ku ji Amedê dihere Heleb û Şamê. Bi erebî "rah" an "roh" tê maneya "çûyîn", rê ye. Ji ber wê yekê navê wê bûye Rêya Şamê, Şam Rah, Şamrax, Şemrex...
Nivîskarên kurd yên Şemrexî.
Helbestvan YALÇÎN SARILMAZ nîvîskar (romannûs) û (çîroknûs)
Helbest li ser Şemrexê.
Ji pirtûka "Dûrik û Çîrok" (2005).
Şarûd û bilbil lê dikin gazî
Ji pirtûka Palûte ya Helbestvan Çiya Mazî
Di wê êvara bi keseran dagirtî
Di wê heyverona bi min re paldayî de
Wexta hatin û min bibin xezala min
Wexta hatin û min bibin qasidên qesr û qonaxan
Ezê li ser dika diya xwe î bilind rûniştîbim
Li dengê kûçik û zarokên taxê bi baldarî
Ezê wê dîmena dengê melayê eşa
Dema wekî teqînekê li çiyayê Şewla dikeve
Bikim keska Kaliko û bi ser dilê xwe vekim
Ezê wê êvarê li benda wan bim
Destên wan bi hefsarê hespên kumêt ve şidyayî
Kêlîkekê ji wê dilovaniya ku alem pê dizanin
Ezê Bêhnekê ji tûrikê Pîrxetabê hekîm
Bêhnekê jî ji Siltan Şêxmûsê dildaran deyn bikim
Ezê bêjim wê êvarê ji çavsoran re
Û min li Giharê Dîna nêrî berî destgirêdanê
Bi guhê şivanekî bêdengiya Birka Nexşê
Bi pala beroj re guhdarî bikim
Û dîlana xort û qîzên Şemrexa bi hizn û şahî
Careke din ezê hijdeh pelên dara berûyê
Ya di hewşa rehmetiyê bavê min de şînbûyî jêkim
Û li ba hijdeh rondikên di kezeba min de veşartî
Ezê dîsa li ber wan bigerim bi dilnermî
Ezê ji alîkî bi lempeyên bajêr re bikenim
Ji alîkî jî biqulupînim rûpelên hestiyar î yadîgar
Î benê xilboqî lê hat dericandin bê hejmar
Yekê ji “warê çî min jê” î bi kevirên ku
Ji şikeftên teyr û tilûran pêkhatî
Û yekê jî ji çarenûsa çiyayên bilind
Ji kolikên çaralî î serbidar biqîrim asoxî
wekî din tiştekî nakim xezala min
wê êvarê çi bimînin li dû min
Wê bendewarê min bin heta ez bêm
Ezê destên xwe tevlî qevda porê te
Di nava hîre hîra bi nalan re
Cihên efsaneyî li Şemrexê.
Şewla, Şêxmihemed, Giharê Dîna:çiyayên dor Şemrexê nin
Pirxetap (kaliko): Dergehek şêx e (an pir e), li gündê Şemrex Pîran e. Bi baweriyeke ji bo mirov ji nexweşiyan xelas bibin û bibin xwedî zarok diherin wê derê,
Siltan Şêxmus: Ewliyayek e li navbera şemrex û Mêrdînê dergehek wî heye. Mirov pir tên ziyareta wî û xort û keç li wê derê hevdû nasdikin.Sîn û Seydoş: Du mirovên efsanevî û dîrokî ne ziyaretgeha wan li herêma Dêrika Çiyayê Mazî ye.
Keferdîz (an Kefersût an jî Kefersûk) (1928: كفرديز / "Kefer diz"; 1946: "Keferdis"/"Keferdiz"; bi tirkî, "Doğanyol") navçeyeke 120 km dûrî Melediyê dikeve. Firehiya erdê navçeyê 233 km² ye. Hejmara niştecihên navenda navçeyê 5.418 û bi tevî gundan 11.435 e. Bi girêdayî navçeyê 14 gund û 26 mezre hene. Aborî li ser çandiniyê ye.
Gorî îdîayan Keferdîz bi qasî 500 sal berê wekî gundek hatiye avabûn. Ti bermahiyên dîrokî yên bingeha navçeyê kevntirîn nîşan bide nîne.
Muhacîr an Wêranşar () navçeyeke Melediyê ye.
Navê Wêranşar (navê di dema Împeratoriya Romê de "Zipetra"), ji ber rûxankirin tê. Lewra, gelek caran bajar hatiye rûxandin û talankirin. Di sala 1946an de dîgel a Tirk Wêranşar kiriye navçe û navê "Doğanşehir" pê ve kirine. Herêm heya avakirina Komara Tirk herdem di bin desthilatdarîya Mîrên Bêsnî de bûye. Bilindahî ji behra 1.252 m ye. 7 şaredarî û 27 gundên navçeyê hene. Aborî li ser xwedîkirina sewalan û çandiniyê ye.
66 berî zayînê heya 395 piştî zayînê desthilatdarîya Împeratoriya Romê an jî Bîzansî 395-656, 656-738 Emewî desthilatî kiri. Herêm ji sala 1315an heya dagirkirina osmaniyan tûşî hev bûn gelek êrîşan bûye. Memlukî, rêwîtiyên Mongoliyan, Tîmûrleng hwd. Lê herdem di bin desthilatdarîya mîrên kurdên Bêsniyê de bûye. Mixabin rêzaniya digel Tirk a bi şewitînê ziyaneke mezin daye herêmê. Bêtir piştre ava kirin û bidest xistin ji alî xelîfeyê Ebasî Harûn Reşîd ve. Li sala 1515an dîsa wan ax ê Osmanî navçê beşdar jî 1877an yê pêşî navê Viranşehir ango Harapşehir navçê bûye, li dor ê salan şerê 1877-78 Osmanî - Rûsya jî Rojhelatê wan weranîn e cîwar e tê da cîh kirin ji ber jî gel ê navandin gundê Muhacîr. Girêdayêk Bêsnî yê gundê li sal wek navendê melbend qewimîn. li 1929an navendê bûcax qewimîn. Li 1933an Doğanşehir navendê standin bajêr, li 1ê nîsana 1946 jî navçeyê Arxa an jî Arga cihê bûn navçe xweserek rewşa wan werîn hilbestîne Meledî ye.
Ol, çand û civak.
Gelê Wêranşarè, wan eslê xwe jî bingeh ê jî olê Zêrdeştîtî. Lê belê bêtir piştre jî alî olê dû yê cihê bûn; kurdên sunî û elewî. Li biqasî hindik jî olê Mesîhtî hebûn. Li wan dû yê cihê bûn; ermenî û suryanî.
Erdnîgarî an jî rewşa Hewa.
Hewayê Wêranşarê, zehf germahî û hindik hêvi ango paqijek hewayê heye.
Aborî an jî berhemên çandinî.
Navçeyê ber girîng xweder deramet çand ê. Li Wêranşarê, berhemên çandinî; mişmiş, sêv peyda bûn û gihandinê. Berhemên çandinî vanan ber girîng ê.
Serjimar.
Serjimare hemûya navçeyê Wêranşarê, jî Kurdên avakirinê bû.
Eşîrên kurd.
Li Weranşarê an jî Muhacîrê du eşîrên mezin heye; eşîrên Etmankî, an jî Atmî û Balyan. Kurdên Muhacîrê bi piranî elewî ne lê yên sunî jî hene.
Şûşe, an Şûşa (,), bajare li herêma Qerebaxa Jorîn.
Di sala 1920 de, Şûşe bû cihê komkujiyên li ser gelên Ermenî yên herêmî ji hêla çeteyên Azerbaycanê ve.
Li salên 1992-2020 bin kontrola Komara Nagorno Qerebaxê ye. Ji 8ê çiriya paşîn, 2020 bin kontrola Azerbaycanê dibe.
Edene (bajarekî Tirkiyeyê ye. Di Tirkiyeyê de, yek ji 5 bajarên herî mezin e.
Pîvana erda bajêr 14.256 km² ye. Tevahiya nifûsa parêzgehê (gorî hejmêra dawî) 2.125.635 e. Nifûsa navenda parêzgehê (bi tevî 5 navçeyên navendî) 1,747,589 e (2012). Ji navbera rojava û rojhilatê bajarê de Çema Seyhanê diherike.
Ji rojhilatê heya rojavayê, herêma ku 100 km dirêj e Herêma Bajarên Mezin yên Edene-Mêrsîn e û nêzikî 3 milyon nifûsa wê heremê he ye. Di Tirkiyeyê de, ev herêm herêma metropolîtana herî mezin a çaremîn e û navendekî bazirganî û çandeyariye.
Ev herem alî kanan (madenan) jî pir dewlemend e. Qrom, hesin, manganez, sirb(qurşûn) û tûtya (çînko) di heremê de pir tê dîtîn. Parêzgeha Edenê j'alî çandin jî pir giring e.
Di Çukurovayê de gellek zadên wek; genim, gukberojk, zeytîn, hinar, lazût(garis), narinc(purteqal, mandarîn, lalengî û lîmon), mûz, kîwî, hawêcan, şekirlewen, kartol, firingî, îsot, kaho(marûl), kelem, pîvaz, soya, riz(birinc), pembû, tirî, fisdeq, maş, xiyar, behîv, zebeş, gindor tên hilberandin. Lê belê, ji nav van zadan yê ku heri giring e pembû ye. Niha avdana van zadan bi avdana dilopî tê çêkirin.
Li gorî daneyên sala 2019an gelheya bajarê 2,237,940 kes hatiye tomarkirin. Li rojhilatê navenda bajarê hêjmarek girîng Kurd lê dijîn.
Bajareke herêma (bi romî:"çukurova") Deşta Çixwurê ye. Pîvana rûerda bajarê 14.125 km2 ye.
Nesrîn Sutûde (; Lengerud) parêzera mafê mirovan a Îranê ye. Ji ber lihemberderketina hilbijartina serokatîya Îranê ya hezîrana 2009an kete girtîgehê.
Di nav muwekîlên wê de, rojnamevan Isa Saharxîz, xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê Şîrîn Ebadî û Serokê Eniya Demokratîk a Îranê ya mûxalefeta qedexekar Hîşmet Tabarzadî hebûn.
Sutûde di îlona 2010an de bi sûcdariya ku propaganda û zerar ê dide ewlekariya dewletê hate girtin û bi tena serê xwe li girtîgeha Evînê hate girtin. Di çileya 2011an de rayedarên Îranê 11 sal cezayê girtîgehê li Sutûde birî, lê 20 salan jî qedexe li derveyî welat û hiqûq lê hate birîn. Dadgeha îtirazê pişt re cezayê girtîgehê yê Sutûde daxistin şeş salan û qedexeya wî ya li dijî qanûnê daxistin deh salan.
Nesrîn Sutûde di sala 1963an de li nav malbatekî îranî ya dîndar de ji dayik bû. Dixwest felsefeyê li zanîngehê bixwîne. Ew di ezmûna ketina zanîngeha neteweyî ya Îranê de di rêza 53emîn de bû lê pola wî ya bilind tune bû ku têkeve wî beşê. Nesrîn perwerdeya xwe li zanîngeha Şehîd Beheştî ya Tehranê bi beşa hiqûqê dewamkir. Sutude di sala 1995an de ezmûna baroyê girt û bi ser ket, lê neçar ma heşt salên din jî li bendê bimîne ku bibe parêzer. Nesrîn Sutûde bi Reza Xendanê re zewicî ye û du zarokên wî hene. Sutude destnîşan kir ku hevjîna wî Reza "mirovekî bi rastî modern" bû ku di dema têkoşîna wan de li rex wî û karê wî sekinîbû.
Girtina wê.
Di 28 Tebaxa 2010an de rayedarên Îranê êrîş birin ser ofîsa Sutûde. Sutûde ew dem parêzerê Zahra Bahrami bû, Zehra Bahramî du-hemwelatiyê Holenda û Îranê bû ku bi tawanên ewlehiyê hatibû tawanbarkirin. Ne diyar bû gelo serdegirtin bi Zahra Bahramî re têkildar bû an nebû. Di 4ê îlona 2010ê de, karbidestên Îranê bi tawanbarkirina propogandayê û zirara ewlehiya dewletê Sutude girtin. Rojnameya Washington Post girtinê wiha şîrove kir: "Wê tekez kir ku parêzerên ku siyasetmedar, çalakvan û rojnamevanên bi bandor ên dijber diparêzin di bin zextek giran de ne." Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî ji bo serbestberdana Sutude bangawazî kir, û tê de got ku ew girtiyê wîjdan bû, "di bin metirsiya êşkence an muameleyên xirab de" ye. Hat ragihandin ku Sutude, ku di zindana bi navê Evin de girtî bû û bi tenê hate ragirtin. Di 9 Çile 2011an de, karbidestên Îranê bi tawana "çalakiyên dijî ewlehiya neteweyî" û "propogandaya dijî rejîmê" 11 sal cezayê hepsê da Sutûde. Bi ser de, wî qedexe kir ku wekî parêzer kar bike û 20 salan ji welêt derkeve. Di nîvê Îlona 2011an de, dadgehek temyîzê cezayê girtîgehê yê Nasrin Sutude daxist şeş salan û qedexeya xebata parêzeriyê jî daxist deh salan.
Afyonkarahisar an jî Afyon bajarekî Tirkiye ye.
Pîvana erda bajêr 14.532 km² ye.
Li gorî daneyên sala 2018an 299,673 kes hatiye tomarkirin.
Afyon bajareke herêma Egeyê ye pîvana rûerda bajarê 14.532 km² ye.
Navbera Afyon û çar bajarên mezin ev in.
Pîvana erda bajêr 5.731 km² ye.
[http://www.amasya.bel.tr/ Malpera şaredariya Amasyayê] bi tirkî
Edirne (navê berê yê bajêr bû,;) bajarekê Tirkiye li Trakya ye. Pîvana erda bajêr 6.241 km² ye. Navê an yê bajêr e, an jî.
Edirne bajarekê kevin e. Mirov li wir herî pêş de li dor sedsala 5'an b.z. de bicih bû. Dîrok de ew bi navên ciyawazî hat navkirin. Ew li ber Rom dema Trakyan de bi navê Odrysai nav kirin.
Paş Roman li Trakyan ew stand şunda împarator Hadrianus di 125 b.z. de ji bo mezin kirin û çak kirina bajer ferman kir û bi navê "Hadrianapolis" (ango bajarê Hadrianus) nav kir. Ew paşê çerixa "Adrianapolis" û bi dawî jî dema Osmanan çerixa rewşa îroj bû.
Ew demakê di dest Avaran de ma şunda derbaza dest Bulgar û Bîzans bû. Di 1204an de ew paş Sefera Xaçiyayê Çaram re dest leşkerên Xaçiyan ket. Li 1250 şunda Bîzans şunda dest xwe xist û di 1361an de jî Osmanan dagir kir.
Ew navbera 1365an de heta 1453an paytexta Osmanan bû.
Di sedsalan 19'an de dema şerên navbera împaratoriya Osmanî Rusan de gelek caran binket. 26'e adarê Bulgaran paş dorpêç kirinaka 4 mehan vegirtin. Împaratoriya Osmaniyê paş Şêrê Balkana Duyem ew şunda hel girt. Paş Şerê Cîhanî yê Yekê de ew heta Peymana Lozan de di dest Yewnanistan de bû. Paş peymanê re ew derbaza sînorên Trikiye bû.
Ew 220 km li rojavaya Stenbol li sînora Tirkiyeyê Yewnanistanê ye. Çemê Meriç li wir sînorên Tirkiye û Yewnanistanê pêk tî ne.
Pîvana erda bajêr 12.716 km² ye
Li gorî daneyên sala 2019an gelheya navenda bajarê 983 hezar 142 kes hatiye hejmartin.
Li bakûrê bajarê Aydîn, bakûrêrojhilat Denîzlî û Burdur, li rojhilatê wê bajarê Antalyayê cîh digre
Taya Dila albûma duyemîn a Hozan Kawa ye. Ev albûm yi aliye Mîr-Muzîk û Kom-Muzîk ê de hatiye çapkirin.
Linqing, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 1999an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 709.000 kesî
Linyi, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 10.039.440 kesî
Longkou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 626.000 kesî
Pingdu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.360.000 kesî
Qingdao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2014an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 9.046.200 kesî
Qingzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 899.000 kesî
Qixia, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2003an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 660.000 kesî
Qufu, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2017an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 653.000 kesî
Rizhao, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.801.100 kesî
Rongcheng, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 667.500 kesî
Rushan, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 582.482 kesî
Shouguang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.139.454 kesî
Tai'an, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 5.494.207 kesî
Tengzhou, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2016an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.714.600 kesî
Weifang, bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê Çînê ye û di herêma Shandongê de cih digire.
Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 9.086.241 kesî
Shreya Ghoshal (bi hindî: श्रेया घोषाल;), stranbêj, bestekar û berhemhênera muzîkê yê hindî ye. Wê çar Xelatên Fîlimê yên Neteweyî, çar Xelatên Fîlimê yên Dewletê yên Kerala, du Xelatên Fîlimê yên Dewletê yên Tamil Nadu, heft Xelatên Filmê ji wan şeş ji bo stranên Playback a Jin û deh Xelatên Filmfare Başûr stendiye.
Wê stranên fîlim û albûmên bi zimanên cihêreng ên Hindî tomar kiriye û xwe wekî stranbêjek pêşeng a sînemaya Hindî destnîşan dike.
Shreya Ghoshal, di 12ê adarê 1984an de ji malbatek Hindî û Bengalî li Berhampore, navçeya Murshidabad, Bengal a Rojava hat dinê. Shreya li Rawatbhata, bajarekî piçûk, li nêzê Kota, Rajasthan, mezin bû. Bavê wê, Bishwajit Ghoshal ji navçeya Munshiganj (Bikrampur), Bangladeş, endezyarek elektrîkê ye û ji bo Hevkariya Hêza Nukleer a Hindistanê dixebite. Dayika wê, Sarmistha Ghoshal ji beşa edebiyatê mezûn bûye. Birayek wê ya piçûk, Shreya Ghoshal heye. Ghoshal di çar saliya xwe de dest bi hînbûna muzîkê kir.
Ghoshal dibistana xwe heya pola heştemîn li Dibistana Navendî ya Enerjiya Atomê li Rawatbhata qedand. Di sala 1995an de, wê Pêşbirka Muzîka Dengbêjî ya Hemî Hîndîstana Ronahî, New Delhi, ku ji hêla Sangam Kala Group ve hatî organîzekirin, di koma Vokal Ronahî de di asta jêrîn de bi ser ket. Di sala 1997an de dema ku bavê wê hate ser Navenda Lêkolîna Atomê ya Bhabha, ew ji digel malbata xwe li Dibistana Navendî ya Enerjiya Atomê li Anushakti Nagar xwend. Ew ji bo xwendina zanistê beşdarî Koleja Junior ya Enerjiya Atomê bû. Wê dev ji zanîngehê berda û xwe li Koleja Huner, Zanist û Bazirganî ya SIES li Mumbai qeyd kir û li vir jibo hûnera xwe dest bi perwerdeya zimanê inglîzî kir.
Yekem strana wê ya tomarkirî "Ganraj Rangi Nachato" bû ku versiyonek cover ya stranek Maratî ye ku Lata Mangeshkar jî vî stranê gotiye. Yekem albuma wê ya studyoyê Bendhechhi Beena bû û albûm wê di 14 Çile 1998 de, bi 14 stran derket. Hinek albumên wê yên berê O Tota Pakhi Re, Ekti Katha di sala 1999an, û Mukhor Porag di sala 2000an de derketine. Ghoshal albuma studyoya Bengalî Rupasi Raate di sala 2002an de tomar kir. Ghoshal stranên dilsoz di albumên wekî Banomali Re ya 2002an, û albûma Krishna Bina Ache Ke ya 2007an de tomar kir.
Ghoshal dema ku beşdarî beşa taybet a 75. a zarokan a Sa Re Ga Ma bû, bala derhêner Sanjay Leela Bhansali kişand. Dayika Bhansali li pêşandanê temaşe dikir û di dema performansa Ghoshal de, gazî wî kir da ku performansa ew temaşe bike. Piştre wî biryar da ku di fîlima xweya din de şansek bide wê. Li gorî Bhansali, dengê Ghoshal bêsqisûr e û ji bo karakterê Paro di Devdas ya sala 2002an de hewce hebû.
Di sala 2000 de, Bhansali û derhênerê muzîkê Dsmaîl Darbar derfet pêşkêşî wê kirin ku bibe dengê Paro, karakterê jin ê pêşeng ê Devdas, ku ji hêla Aishwarya Rai ve hate xuyang kirin. Ghoshal di fîlimê de pênc stranên wekî, "Silsila Ye Chaahat Ka", "Bairi Piya", "Chalak Chalak", "Morey Piya", û "Dola Re Dola", digel stranbêjên wekî Kavita Krishnamurthy, Udit Narayan, got. Wê şazdeh salî xwe de strana yekem a fîlimê, "Bairi Piya" digel Udit Narayan tomar kir. Jiber ku ezmûnên wê ye dibistanê ya bilind nêzîkê wê demê bûn û wê pirtûk û defterên xwe dibir studyoyê û li wir li ser perwerdeya xwe dixebitî.
"Bairi Piya" yekser serketî bû û di rêza yekemîn de bû. Fîlimê yekemîn xelata Filmfare ya wê ya ji bo "Dola Re" ya stranbêjê Playback a Jin a Herî Serketî (bi Kavita Krishnamurthy re parvekirî) û Xelata Fîlimê ya Neteweyî ya ji bo "Bairi Piya" ya Singer a Playbacka Jin a Herî Serketî wergirt. Performansa wê di heman demê de Xelata Filmfare RD Burman a ji bo Talenta Muzîka Nû jî stend.
Anushka Sharma (jdb. 1ê gulana 1988) lîstikvan û hilberînera Hindî ye ku di fîlmên Bollywood de lîst. Wê gelek xelat stendin, di nav de Xelatên Filmfare ye. Sharma, yek ji lîstikvanên herî populer û payegirên Hindistanê ye.
Di 2012an ve di navnîşana 100a Navdar a Forbes India de ye û ji hêla Forbes Asia ve di nav lîsteya kesên popûler ku ji 30 salê ciwantirên a sala 2018an hate diyarkirin.
Anushka Sharma li Ayodhya ji dayik bû û li Bangalore mezin bû. Sharma li Dibistana Artêş xwend û bawernameya hunerê ji College Carmel wergirt. Wê di destpêkê de xwesteka wî ya lîstikvaniyê tunebû û pêşnumaya pîşesaziyê an nûçegihaniyê dikir.
Sharma, ji bo ku piştî mezûniyetê bêtir karîyera xweya modeliyê zêde bike çû bajarê Mumbai. Di sala 2007an de, wê rola xweya yekem wekî modelek ji hêla sêwiranerê modayê Wendell Rodricks ve girt û piştra li Mumbaiyê bicîh bû ku karekî xweyê timam wek model bidest bixe.
Di sala 2008an de bi rola Taanî Sahnî di fîlmê Lord Ne Bana Di Jodî, ya bi derhêneriya Aditya Chopra ve dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Di sala 2014an de di fîlma Amîr Xan PK de jagat "Jaggu" Janini de lîst.
Sharma, hevdamezrînera şîrketa hilberînê Clean Slate Filmzê ye. Ji bo gelek brand û berheman sefîr e, ji bo jinên bi navê Nush xeta xwe ya cilan çêkiriye. Herweha piştevanîya xêrxwazî û mebestên curbicur dike, di nav de wekhevîya cinsî û mafên ajalan heye, diparêze.
Open Directory Project (ODP) projeyek ji bo çêkirina rêza înternetê ye. Navê din ê ODP "Komara WEB" e. Wateya navê vî bi kurdî Projeya Rêza Vekirî ye.
Di sala 1998 da Rich Skrenta û Bob Truel bi têv navê Gnuhoo hat çekirin. Xebata muhendîsî jî bi şîrketa Sun Microsystems bû. Gnuhoo, pir mezin bû, paşî hat guherandin bi navê Newhoo, 1999 dîsa hat guhartin û bû Open Directory Project. Naveke din a ODP jî Dmoz e.
Armanca vê proje, tevêkirin û rêzkirina hemû malperên ku bi qalîte ne. Çavkaniya daneyên hemû rêzên cîhan pê danî ji bo malperên lêgerîn. Bi vê rengê wek Google, Yahoo, Altavista û malperên lêgerînên din, daneyên ODP bikartînin, niha ODP çavkaniyeke herî girîng ji bo malperên lêgerînê ye.
Francisco de Zurbarán (Fuente de Cantos, Badajoz, 7ê çiriya paşîn a 1598 - Madrîd, 27ê tebaxa 1664) nîgarkêşê Serdema Zêrîn a Spanî bû
Hevdem û hevalê Velázquez, Zurbarán di nîgarkêşiya dînî de, ku tê de hunera wî hêza dîtbarî ya mezin û mîstîsîzma kûr vedibêje, jêhatî bû. Ew hunermendek nûnerê Counter-Reformation bû. Di destpêka rojên wî de ji hêla Caravaggio ve bandor bû, şêwaza wî pêşve çû ku xwediyên Mantalî Mannerîst nêzîkê hev bibe. Nûnerên wî ji realîzma Velázquez dûr in û besteyên wî bi modela chiaroscuro ya bi awazên asîd zêdetir têne xuyang kirin
"Mesîhê Xaçparêz", 1627 (290 x 168 cm), Enstîtuya Hunerê, Chicago.
Cameron Michelle Diaz () lîstikvanekî Amerîkî ye ku di heman demê de nivîskar, hilberîner û model e. Cameron Michelle di kariyera xweya lîstikvaniyê de demên destpêkê di komediyan de û di heman demê de di fîlimên dramatîk de hate naskirin.
Di nav xelatên wê de çar namzetên Xelata Zêrîn Gilobe, sê namzetên Xelata Guild Screeners, û Xelata Rexnevanên Fîlimê ya New York hene
Cameron Diaz di 30ê tebaxê 1972an de li San Diego hate dinê. Diaz, keça bavekî kubayî û dayikek amerîkî ye ku ji nijada brîtanî, germenî û çerokî ye. Di 16 saliya xwe de bi Ajansa Model Elite re peymanek îmze kir. Serkeftina wê ya di modelê de bû sedem xebata wê ya modeltiye li Japon, Awistralya, Fas û Parîsê. Di kovarên wekî Mademoiselle û Seventeen de hate rojevê û beşdarî kampanyayên reklamkariyê yên ji bo pargîdaniyên mezin ên wekî Calvin Klein, Coca Cola û Levisê. Di sala 1994an de, wê kariyera xwe ya fîlimê di komediya çalakiyê ya bi navê "Mask" de ku Jim Carrey jî tê de rol wergirtiye bidest xist. Tevî ku tecrûbeya wş ya lîstikvaniyê tinebû jî, ji bo rola alîgir a li fîlm, destûr ji wê re hat dayîn ku beşdarî darizandinan bibe. Piştî 12e car bîrdariyê biryar hat dayîn ku rola pêşenga jin Tîna Carlyle bilîze.
Diaz, piştî ku di fîlma "Mask", di fîlmê "Suppîva Dawîn" de lîst. Di fîlmê de rola jina ciwan a ku evîndarê birayê zilamê ku wê li ber bi zewacê ye, dilîze. Di fîlima "Feeling Minnesota" de, ew bi Keanu Reeves re rol wergirdigire. Cameron Diaz, bi vê fîlimê de nekarî serkevtinek baş a ku dixwest bi dest xwe bixe. Paşê ew bi Edward Burns re di fîlmê "Head Above Water" de û bi Harvey Keitel re di fîlmê "She's the One" de lîst. Diaz, ji aliyê rexnevanên lîstikvaniya be, yek ji stêrkên pêşerojê hate diyarkirin. Di rolêngirtina fîlima "Head Above Water" de biryar da ku karê xwe di fîlimên ya bazirganî de bidomîne.
Lîstikvana ciwan, ku bi Julia Roberts re di komediya romantîk "Zewaca Hevalê Min Ya Baştirîn" re bû. Bi performansa xwe ya di vî fîlimî de serkevtinên baş bidest xist û roj bi roj zêdetir hate naskirin. Piştî "Daweta Hevalê Min Ya Xweş", ew bi Ewan McGregor re di fîlima "Jiyanek Kêmûzayî ya Jiyan" a Danny Boyle ya 1995an de lîst. Diaz, yê ku La Torre terikand, ew di heman salê de bi Matt Dillon re di fîlima 1998an de "Di derheqê Meryemê de Tiştek Heye" lîst, têkiliyek evînî ya sê-salî dest pê kir.
Lawje an jî lawbêje, cureyekî stranên mêranî û evînî û ciwaniyê ye. Naveroka lawjeyan, ji xeynî evîn û mêraniyê, ji cudabûn û xerîbî û taswîra xwezayê û vegotina rûdanan jî pêk tên.
Li herêma Serhedê ji vê stranê re dibêjinê kilam.
Merivekî afrîkî-amerîkî ji avdanka ji bo kesên reşik avê vedixwe, nêzikî salên 1939
Dîskrîmînasyon ango cudahîkirin, ji hêla birêveberî, sazûmanî yan mirovên din ve ji ber ku ji hev cûda ne xirabtir muemelekirina kesên din e. Dîskrîmînasyon dikare bandora xwe li ser astên pir cuda pêk bîne û di formên cihêreng de xwe xuya bike.
Peyva dîskrîmînasyonê ji peyva îngilîzî ya ' ketiye kurdî. Di îngilîzî de wek ' herî pêşî di sedsala 17an de xuya dike. Ji peyva latînî ya ' 'navbera tiştekî cudahî xistin' ji lêkera ' ji navdêra ' ji lêkera ' tê.
Dîskrîmînasyona struktûrî.
Dîskrîmînasyon li ser struktûrên civakî yên ku dîskrîmînasyon bi cih tînin ava dibe. Wek mînak qezenca gelek jinan li Almanyayê ji bo karê eynî ya ji mêran kêmtir e.
Dîskrîmînasyona sazûmanî.
Dîskrîmînasyon li ser struktûrên avahîyên gelemperî an dewletî ku dîskrîmînasyon bi cih tînin ava dibe. Wek mînak zarokên dêûbavên nexwendî di dibistanê de piranî rastî dezavantajî tên. Ji bo wan hîn zehmettir e ku wan bixwe bixwînin.
Dîskrîmînasyona pircarî.
Kesekî ji ber gelek sedeman tûşî dîskrîmînasyona dibe, wek mînak, ji ber ku ev kes transseksûel e û salê xwe mezin e.
Dîskrîmînasyona rasterast.
Dîskrîmînasyon li ser vê yekê ava dibe ku kesekî bê sedem ji kesekî din xirabtir muamele dibîne. Wek mînak, ofîsekî dewletê serlêdanê kesekî ji bo alîkariya kirêyê qebûl nake, ji ber ku ev kes bi zimanê Elmanî nizane.
Dîskrîmînasyona nerasterast.
Dîskrîmînasyon li ser rêzikekê ku di mêzkirina yekem de ji bo her kes yeksan xuya dibe ava dibe. Bi mêzkirina duyem dibe zelal ku hinek kes tên dîskrîmîne kirin. Wek mînak, li ofîsa hemwelatiyê divê heywanan li derve bimînin. Ev şêrta bealî mîrovên biastengiyên çavê yên ku hewceyî kuçikekî alîkar in dîskrîmîne dike.
Kathryn Newton (, Orlando, Florîda) lîstikvanek Amerîkî ye û li Orlando, Florîda hatiye dinê.
Kathryn Newton, di 2008an de bi bûyîna yek ji lîstikvanên sereke yên rêzefîlma Jiyana Nû ya Gary dest bi xwe kariyera xwe kir. Di sala 2012an de bi fîlima Çalakiya Paranormal 4 yekem rola xweya fîlimê ya mezin girt lê yekem serkeftina xwe bi rola Abigail Carlson di rêzefîlma Pir Derewîn, (Big Lies) de bi dest xist. Di sala 2019an de ew bû yek ji karakterên navendî ye di rêzefîlma Civak a ku li ser Netflixê hate weşandin.
Newton li Orlando, Florida, ji dayik bû û zarokê yekane yê Robin û David Newton e. Di çar saliya xwe de dest bi kariyera xwe kir û karê yekem a televîzyona xwe li ser operaya sabûnê bi All My Children de dest pêkir. Ji sala 2001an heta 2004an bi Colby Marian Chandler re dilîze. Di heman demê de di du kurtefîlman de jî lîst. Di sala 2008an de Newton di rêzefîlma CBS Gary Unmarried de bi navê rola Louise Brooks rol wergirt. Di diwanzdeh saliya xwe de malbata wê çû Los Angelesê li wir çû dibistana navîn a Notre Dame.
Di 2010 de Newton du xelatên Hunermendê Ciwan ji bo "Performansa herî baş" Di Serial Comedy TV" de û di heman TV'yê (Komedî û Drama)" de ji bo Gary Unmarried xelat wergirt. Newton rola Chase Rubin-Rossi di fîlima Bad Teacher de di sala 2011an de bi Cameron Diaz re lîst. Wê di fîlima Paranormal Activity 4, ya çaremîn de bû xwediyê rola sereke û di 34an de Xelatên Hunermendê Ciwan de ji bo performansa xwe ya di fîlim de wergirt. Di demsala 10an de dest bi roleke dubare bi navê Claire Novak li di fîlmê Supernatural de wergirt. Di 2017an de, Newton di rêzenivîsa HBO de Big Lie li ser bingeha romana Liane Moriarty ya bi heman navî derket, rol wergirt. Di fîlimên Three Billboards Outside Ebbing, Missouri û Ben Is Back de lîst.
Di her du fîlimên negirêdayî de, wê bi lîstikvan Ivy Burns û Angela Hayes re bi karakterên xwîşka Lucas Hedges, bi Ben Burns û Robbie Hayes re lîst.
Tevgera "misyoner" a Bhagwan di salên 1980an de
Misyonerî, reklamkirin û propagandakirin û hînkirin û belavkirina dîn e. Kesê ku vî karî dike dibêjinê misyoner.
Ev bi gelemperî ji bo karbidestên ku armanca belavkirina filehtiyê tê bikaranîn, lê ew dikare ji bo kesên ku hewl didin ku her hînkirina dînî jî belav bikin tê bikaranîn.
Misyoner peyvek bi eslê xwe latînî ye. Ew peyveke ku di sedsala 16an de derketiye holê. Koka wê ji peyva latînî "missio" ("karê girîng") tê. Koka peyva "missio" jî ji peyva latînî "mittere" ("şandin") tê.
Misyonên filehtiyê.
Gelek dîndar bi çalakiyên misyoneriyê re mijûl bûn. Pawlos, di dîroka xiristiyantiyê de yekem mîsyoner e. Di qonaxên paşîn ên xiristiyantiyê de, misyonerên xiristiyan ne tenê ku mirovên ji dînên din, lê her weha kesên ku ne ji mezheba xwe ne, bikişînin mezheba xwe jî kar kirine.
Misyonên dêra baptîst.
Li gorî dêrê, tê îdiakirin ku karê mîsyonertiyê yê pêşî ji aliyê Îsa ve ji şagirteyan re hat dayîn.
Misyonên îslamê.
Di îslamê de belavkirina dînê îslamê dibêjinê teblîx.
Çalakiyên teblîxa îslamê bi taybetî li Îndonezya, Afrîka, Nîvgirava Erebî, Balkan û Asyaya Navîn bandorên girîng dan.
Natalie Martinez () lîstikvan û modelek Amerîkî ye. Bi rola xwe di fîlima sala 2008an Death Race û di navbera 2003an û 2011an de bi derketina di çend vîdyoyên muzîkê û du kurtefîlmên di salên 2006 û 2007an hate naskirin.
Martinez di demsala yekem ya fîlma drama a sûcê Detroit -1 de lîst. Di beşên fîlmê 8-7, ji bo demsalek CSI: NY de rola wê dubare bû. Di demsalek rêzefîlma drama Kingdom de lîst û di sala 2019an de di minîsera xeyalî ya zanistî a I-Land rol wergirt.
Martînez li bajarê Miami ya Florîdayê ji dayik bûye. Bavê wê bi eslê xwe Kûbayî yê hemwelatiyê Amerîkayê ye. Martînez di sala 2002an de Dibistana Bilind a St. Brendan qedand.
Çermê mirov ji du çînên serkî, ji epîdermîs û dermîsê pêk tê.
Epîdermîs an jî rûçerm, çîna li jorê çerm (pêst) e. Rûyê derve yê çerm ji aliyê epîdermîs ve dapoşkirî ye.
Epîdermîs ji rûkeşexaneyên firerêz pêk tê. Ango gellek qatên xaneyên rûkeş li ser hev rêz dibin, bi vî awayê çîna epîdermîs peyda dibe. Di nav çîna epîdermîsê de lûleyên xwînê tune, xaneyên epîdermîsê xurek û madeyên pewîst ji mûlûleyên çîna dermîsê (çerm) digirin. Stûriya epîdermîsê di çermê binê pî û çermê kefa dest de herî zêde ye, epîdermîsa vana wekî çermê stûr tê navkirin. Epîdermîs ji boy hokarên nexweşiyê berbestek sirûştî ye. Rê li ber bakterî, vîrus û hemû hokarên nexweşiyê digire, nahêle bikevîn nav laşê mirov. Herwisa epîdermîs ava laş jî diparêze, nahêle laşê mirov zuha bibe.
Qatên epîdermîsê.
Çîna epîdermîs ji 5 qatan pêk tê. Navê van qatan bi latînî wiha ye;
5. Stratum germinativum/ Stratum basale (Qata binçîne)
Qata hişk ("Stratum corneum").
Epîdermîsa çêrmê stûr ji pênc qatan pêk tê.Qata herî jor a epîdermîsê ye. Ji xaneyên pehnkirî yên mirî pêk tê. Di nav sîtoplazmaya xaneyan de keratîn heye. Keratîn proteînek rîşalî (rîsî) ye. Proteînên keratînê req in û rê nadin avê. Qata hişk peş bi beş diweşe. Xaneyên ji qata zelal dewsa xaneyên weşiyayî digirin.
Qata zelal ("Stratum lucidum").
Ev qat ji rêzên rûkeşexaneyên pehn pêk tê. Navikên piraniya xaneyên vê çînê riziyayî ne, hinek xane jî bê navik in. Rêza xaneyên bênavik di bin mîkroskobê de wekî çînek zelal (ron) xuya dibin. Qata zelal di nav epîdermîsa çermê stûr de heye, çermê tenik yê wekî çermê rû, palikên çav, lev hvd qata zelal lixwe nagirin.
Qata danikî ("Stratum granulosum").
Qata striyokî ("Stratum spinosum").
Qata binçîne ("Stratum basale / Stratum germinativum").
Çînek stûr e. Rûyê vê çînê ji rêzên xaneyên firegoşeyî pêk tê. Li aliyê jêrê çînê rûkeşexaneyên şeşpaloyî (bi îngilîzî: "cuboidal") an jî yên stûnî (bi îngilîzî: "columnar") cih digirin. Ji xaneyên vê derê, bi dabeşbûna mîtozî, xaneyan nû tên çêkirin. Xaneyên nû ber bi qata hişk cih diguherin. Xaneyên ko bi dabeşbûnê xaneyên nû çê dikin, wekî xaneyên bineratî (bi îngilîzî: "stem cells") tên navkirin. Di qata binçîneyê de xaneyên keratînê ("keratinocytes"), xaneyên bineratî ne. Di nav xaneyên keratînê de hinek ji xaneyên melanînê ("melanocytes") heye. Xaneyên melanînê pîgmenta (boyax) melanînê berhem dikin. Rengê pêstê mirov li gor rêjeya melanîna nav xaneyên epîdermîsê diyar dibe. Hin beşên qata binçîneyê ber bi nav çîna dermîsê dirêj dibin, bi vî awayê çîna epîdermîsê bi çîna dermîsê ve girê didin. Herwisa ji çîna dermîsê xurek û madeyên pêwîst dabîn dikin ji boy xaneyên epîdermîsê.
Drew Blythe Barrymore, (), lîstikvan hilberîner û derhênerê sînemaya Amerîkî ye. Ew bi rola xwe ya di fîlmê "ET The Extra-Terrestrial" ya sala 1982an de wekî lîstikvanek zarok hatiye naskirin.
Di nav xelatên wê de, Xelata Zêrîn a Gilobe, Xelata Guild Screeners û namzetê BAFTA yê ye. Barrymor, endamê malbata lîstikvan ya Barrymore ye û neviyê John Barrymore ye
Piştê ku Drew Berrymore ji dayik bû demek kurt de dê û bavên wê ji hev cûda bûn.  Dema ku ew 11 mehî bû ku ji hêla bazirganiya xwarina kûçika  ve jibo reklamê hate hilbijartin.  Fîlima wî ya yekem di sala 1980an de Altered States bû.  Wê di 1981an de li E.T leyîst û li çar aliyê cîhanê hate naskirin.
Berrymore ku di heman demê de ji bo rola xwe ya di fîlma Irreconcilable Differences  ê di sala 1984an de ji bo xelata Zêrîn a Gilobe namzet hat nîşandan. Berrymore  di emrê biçûk de nikarî navûdengiya xwe bikişîne lê giran hat û di 9 saliya xwe de dest bi kişandina cixare û vexwarinê alkolê kir. Dema 10 salî bû dest bi kişandina marîwana kir. Di 12 salî de êdî bibû tiryakê kokainê. Di danasîna xwe ya ciwaniyê de ji ber van wesfên xwe navûdengekî keçeke nebaş hebû. Ji fîlmên xwe zêdetir bi jiyana xwe ya şexsî dihate bibîranîn.
Drew Barrymore, demeke dirêj di sînemayê de ji bo serkeftinê gelekî bi hewes mabû, di fîlma "Zarîn" rol hilda ev rol jêre bû despêka nû. Di sala 1995an de di fîlma "The Wedding Singer" de rola xwe lîst. Piştî vî fîlmî bi taybetî di gelek komedîyên romantîk de lîst. Fîlmên wekî "Never Been Kissed", "Music and Lyrics" û "50 First Dates",  serkeftin jê re pêşkêş kir. Ne tenê di lîska Charlîe Angels û Donnie Darko de lîst, di heman demê de fîlm jî hilberand.
Di sala 2005  an de bû îlhama fîlmçêkerekî amtor. Ev kesa amtor bi mijara ku  Drew Barrymore bibîne fîlmekî bi navê "My Date with Drew" çêkir.
Jennifer Aniston yan jî Jennifer Joanna Aniston () Lîstikvan derhêner û hilberînerê sînemayê ye.
Jennifer Aniston li Los Angeles ji dayik bû û di salên 80ê de dest bi lîstina rolên piçûk kir û di rêzefîlm û fîlimên cûrbecûr TVyê de derket. Rola wê ya ku herî zêde tê zanîn, Rachel Green e. Di dîroka Cîhan û Amerîkayê de rêzefîlma herî hatiye temaşekirin rêzefîlma "Friends" de rol hilda. Kişandina rêzefîlmê 10 salan berxwe da. Jennifer di rêzefîlmê de bû fenomenek û stêrkek geş û bi vê rolê Jennifer Aniston Xelata Globe Zêrîn û Xelata Emmy wergirt.
Pênc salan bi lîstikvan Brad Pitt re ma zewicî. Her çend zewaca wan pir kêfxweşî be jî piştî pênc salan ji hev qut bûn. Li gorî lêkolînek ku di 2010an de hate kirin, navdartirîn 8emîn a navdarên cîhanê hate hilbijartin. Jennifer Aniston li eyaleta Californiayê hate dinê, li eyaleta New Yorkê mezin bû. Bavê wî jî wek wê lîstikvanek fîlimê bû. Bavê wî bi eslê xwe Grek û Diya wî jî bi eslê xwe Skotî ye. Du xwişk û birayên wî hene û dema ku ew ciwan bû salekê li Yewnanîstanê jiyankir.
Jennifer Aniston, gava ku wî hêj dest bi lîstikvana nekiribû gelek karên cûda kir xebitî. Garson û makîneya bersivdayînê tenê çend ji wan in. Di 1989an de koçberî Los Angeles bû. Fîlimên wê li DYE 990.344.238 $ û li cîhanê 1.508.048.564 $ qezenc kir. Xeynî kariyera xweya lîstikvaniyê, ew li Meksîkoyê sêwîxane birêve dibe. Ji bo vê yekê, ew di gelek reklam û pêşandanên televîzyonê de derket û drav berhev kir. Di sala 2007an de ji aliyê Kovara Forbes kesa herî zengînên cîhanê di rêza 10an de hate diyarkirin. Li gorî daxuyaniya Kovara Forbes ve bi tevahî sermayeya 110 mîlyon dolaran hate diyarkirin.
Jennifer Aniston, di emrekî biçûk de dest bi perwerdehiya hunerê kir. Bavê wê yek ji lîstikvanên rêzefîlma "Rojên Jiyana Me" ye. Ji ber ku dayika Jennifer jî lîstikvan e, ew di 12 saliya xwe de yek ji dibistanên bi prestîj ên şanoya New Yorkê xilaskir û biryar dide ku li ser lîstikvaniyê bisekine. Di vê heyamê de di lîstikên Broadway ên wekî "Ji bo Jiyana Dear" û "Dancing on Checker Grave" de lîst.
Piştî ku ew di sal 1989an de, di rêzefîlma TVyê ya "Molloy" de lîst di cama spî bi navdar bû. Jennifer bi "The Edge", guhertoya sit-com a fîlima "Day Off" a ku Metro Broderick dilîze, derket pêşberî temaşevanên TVyê. Piştî sala 1991an de di “Herman’s Head” de rola xwe ya piçûk di "The Ben Stiller Show" de leyîst.
Angela Bassett yan jî bi navê temamî Angela Evelyn Bassett () lîstikvan û derhênera Amerîkî ye. Bi karektera xwe Tina Turner di fîlima What's Love Got To Do With It de tê nas kirin û ji bo vê performansê ew ji bo Xelata Oscarê ya Lîstikvana Herî Serketî hate destnîşankirin û Xelata Zêrîn a Globe bi navê lîstikvana herî serketî stand.
Bassett di nîvê sala 1980î de dest bi kariyera xwe ya fîlmê kir. Di heman demêde piştî ku Zanîngeha Yaleyê diqedîne. Heta salên 1990î di pîşesaziya fîlman de li çi geriya nedît, lê piştî sala 1990an, dest bi fîlman kir. Her sal di fîlmekî de derkete pêşberî bînera.
Di 2013an de, ew beşdarî sezona Çîroka Xofê ya Amerîkî bû. Di rêzefîlma tirsnak a FX de bi navê Coven, û ji bo rola xwe ya wekî sêrbazê voodoo Marie Laveau xelata xweya duyemîn a Primetime Emmy stand. Wê di Freak Show de di sezona çaremîn a rêzefîlmê de wekî Desiree Dupree lîst. Di Miniseries an Movies de ji bo Xelata Emmy ya Lîstikvanê Piştevaniya Herî Baş hate berbijar kirin. Di sal 2015an de, wê karakterê Ramona Royale di Çîroka Xofa Amerîkî: Otêl de, sezona pêncemîn a rêzefîlmê lîst. Di Roanoke, sezona şeşemîn a rêzefîlmê de Çîroka Xofê ya Amerîkî de karaktera Leee, lîst.
Ji xeynî rolên wê yên di fîlman de, rol û performansa wî ya karakterên cihêreng di her werzê rêzefîlma TV Horror Story ya Amerîkî de ji aliyê rexnevanan ve jî hate pesinandin. Rola wê wekî Marie Laveau di demsala sêyemîn a rêzefîlmê de, Çîroka Xofa Amerîkî: Coven ji hêla rexnevanan ve wekî "hêja" hate şîrove kirin. Afirîner û nivîskarê pêşandanê Ryan Murphy got ku ez tenê ji bo vê rolê Bassett difikirîm, û ji bo pêşandana wî jê re digot "bi heybet û pir bi realîst" e.
Tomás Luis de Victoria (Ávila, h. 1548 - Madrid, 20/27ê Tebaxê, 1611) kahînek katolîk, chapelmaster û bestekarê navdar ê polîfonîst ê Ronesansa Spanî bû. Ew hatiye xebitîye yek ji yên herî bestekarên têkildar û pêşketî ji dema wî de, bi style înnovasyonî ku Îmamê havêna Baroque. Bandora wê digihîje heya sedsala 20-an, dema ku ew ji hêla bestekerên Cecilianism ve wekî modelek hate girtin.
Berhemên wî di sedsala 20-an de ji nû ve hatin vedîtin û ji hêla şîrovekaran ve bi razdarî dijwar û bi hestyarî balkêş in. Berevajî hemdemên xwe, ew bi şêwazê ji kontrpoptê dûr ma û bêtir berhem berhev kirin. Di xebatên wî de cûrbecûr rîtmîk jî heye, nemaze bikaranîna akorda Disonance dema ku ew bi Palestrina re tê qiyas kirin, û navberên ku ji hêla bergêra qayîm a sedsala 16-an ve qedexe ne, û heta navberên çaremîn ên ne temam ên ji bo dema wî ne asayî ne (mînakî Sancta Maria, çaremîn winda ye motet navê Succurre). navber) ji bo karanîna wê dudilî nebû.
Ji xeynî vana, wî di dema xwe de bi kar anîna di karên xweyên olî de yekem çêkir. Di nav xebatên wî de, " Missa pro victoria " (" Girseya Serkeftinê ") ji bo qralê Philipp Lenard yê Spanya hatîye terxankirin. "Requiem" a wî, ku di 1603-an de ji bo merasîma veşartina Marîa hatî nivîsandin, ji karên wîyên herî baş û baş tê hesibandin.
L’Humanité rojnameyeke sosyalîst a Fransayê ye ku ji aliyê rewşenbîrê fransî Jean Jaurès, ve di sala 1904an dest bi weşandinê kiriye. Piştî dibe bi rojnameyeke şorewayî (komunîst). Jimareya pêşîn a rojnameya « L’Humanité », di sala 1904an de derketiye. Rojnameyê li Fransayê di ‘civaka nû ya rojnameyê L’Humanité ’ de hatiye çapkirin.
Armanca rojnameyê.
Amanca rojnameyê weha daye zanîn: « Amanca me ku (…) hemî rewşenbîrên azad bûyerên cihanê bidin fêhmkirin ».
Di sala 1914an de Jean Jaures hate qetilkirin û rojnameya L’Humanité diguheze. Nabeyn du şeran de, di sala 1920an de dibe rojnameya komunîst. Ta sala 1994an rojnameya L’Humanité girêdayî Partiya komunîst a fransî bû. Îroj, rojname ne girêdayî Partiya komunîsta fransî ye, bes herdem komunîst e û rojname qala tevgerên din ên siyasî dike.
Êsta (Niha), Sernivîskarên rojnameyê Mod Vernyol û Sebastian Crêpel in.
Jenifer Beals, (; Şîkago, Illinois) lîstikvan û modelekê Amerîkî ye.
Jenifer Beals, di 19ê kanûna pêşîn a 1963an de li Şîkago, Illinois ji dayik bû. û keça bavekî reşikî û dayikek îrlandî ye. Beals, xwendina xweya dibistana navîn li dibistana Francis W. Parker qedand.
Berî tevlêbûna karsaziya pêşangehê demek dirêj nênêrvaniya zarokan kir û demekî kurt jî wekî model xebitî. Dema ku di sala 1983an de li Zanîngeha Yaleyê beşa wêjeyê dixwenda bi rola Alex Owens, di fîlmê Flashdance rol wergirt. Fîlma Flashdance wek fîlimê herî baş a 1983an hate diyarkirin. Jenifer Beals bi vê fîlmê bû stêrkekî fîlmê ya Hollywoodê
Beals, jibo ku perwerdehiya xwe ya Zanîngeha Yaleyê xilas bike, kariyera xwe ya lîstikvaniyê demekê da sekinandin. Piştê perwerdeya zanîngehê zêdetirî 50 fîlimên kêm-naskirî û projeyên serbixwe de derket pêşberî temaşevanan.
Jennifer Beals di sala 1986an de bi Alexandre Rockwell re zewicî. Wê bi mêrê xwe re di fîlima Îtalyayî Caro Diario de, bi derhêneriya Nanî Moretti de leyîst. Ew çiqas zimanê Îtalî nizanibe jî, lê dîsa wergerandina wî ya Îtalî û îngilîzî gelekî serkevtî hate dîtin û di hinek çapemeniyan de hatiye ziman ku Beals bi Îtalî pir xweş diaxive. Di 1996an de ji Alexandre Rockwell veqetiya.
Jennifer Beals hevala nêzîk a Quentin Tarantino ye. Tê zanîn ku Quentin Tarantino berî kişandina fîlima bi navê Fiction Erzan demek dirêj li mala Beals ma û li ramanên wî yên li ser fîlman geriya. Beals û Tarantino di fîlima Çar ode de bi hevre rol wergirtin.
Di sala 1998an de bi Kevin Dixon re zewicî. Du zarokên wê jî ji zewacek berê heye. di çirî ya 2005an de zaroka wî ya (keç) yekem hatiye dinê. Ji ber ku girîngiya dide malbat û jiyana xwe ya taybet, Beals navê keça xwe û dîroka rastîn a ji dayikbûnê eşkere nekir.
Ji sala 2006an ve, Beals yek ji lîstikvanên sereke yê rêzefîlma TV The L Word bû. Di 2006an de di fîlimên "Grudge 2" û "Wateyên Troubled" de jî derkete pêşberî temaşevanan.
Scarlett Ingrid Johansson, () aktrîs û stranbêjeke amerîkî ye. Scarlett Johansson di sala 2018 û 2019an de bû lîstikvana herî payebilind a cîhanê û gelek caran di lîsteya 100an a Navdar a Forbes de cih girtiye. Fîlimên wê li seranserê cîhanê 14,3 milyar dolarî berhev kiriye. Scarlett, xelatgirê Xelata Tony û Xelata BAFTAyê ye. Namzetênbûna wê ya du xelatên Oscarê û pênc Xelata Zêrîn a Globe heye.
Scarlett Johansson di sala 1984an de li New York ji dayik bû. Bavê wî, Karsten Johansson, mîmarekî danîmarkî ye; kalikê wî, Ejner Johansson, senarîst û derhênerê sînemayê bû. Diya wê, Melanie Sloan, cihûyeke aşkenazî ya polonî ye û hilberînerê sînemayê ye. Xwişka wê Vanessa Johansson jî lîstikvan e. Du birayên wê jî hene, Adrian û cêwiyê wê Hunter Johansson.
Di 27ê îlona 2008an de bi Ryan Reynolds re ku bi Berg û Blade III de, di rêzefîlma "Du Guys and Girl" de dilîza bi merasîmek navmalbatî li Kanadayê zewicî. Lê ew piştî ku Ryan Reynolds bi Sandra Bullock re hate dîtin ji hev qetiyan. Bi rojnamevanê fransî Romain Dauriac re di çiriya pêşîn a 2012an de dest bi hevrebûnê kir. Di îlona 2013an de pêwendiyên xwe eşkerekirin. Johansson di sala 2014an de bi zarokê xwe ya yekem ducanî bû û li Fransa dest bi jiyanê kir û keçekê wan, di îlona 2014an de hate dinê. Di Kanûn 2017an de, Johansson bi Colin Jost re têkiliyek da dest pê kirin. Johansson û Jost di Gulana 2019an de zewicî.
Johansson di sala 2007 de li ser dika "Vicky Cristina Barcelona"
Scarlett Johansson bi fîlimê xwe North ("Bakur") a 1994an dest pê kir. Di wan salan de, wê di gelek fîlimên wekî Home Alone 3 Little Girl, Manny & Lo, Ger Lucy Fell de lîst. Di 1998an de bi fîlimê The Horse Whisperer, ku tê de bi Robert Redford û Kristin Scott Thomas û fîlimê 2001 Ghost World re dilîze, hate naskirin.
Di sala 2003an de, ew di fîlimên Di Wergêranê de winda bûyî û Keçikek bi Guhark de, û di Festîvala Fîlimê ya Venedîkê de Xelata Lîstikvana herî çêtirîn stend. Wê di heman salê de bi van her du fîlman du namzetên cuda xelata Zêrîn Globe bi dest xist.
Di Hezîran 2004an de daxwazek werdigire ku beşdarî Akademiya Huner û Zanistên Fîlimê ku Xelatên Akademiyê belav dike bû. Wê di heman salê de di The Perfect Score, Di Pargîdaniya Baş de, û Stranek Evînê ji bo Bobby Long de lîst. Ew bi filmê xwe Stranek Evînê ji bo Bobby Long carek din ji bo Globe Zêrîn hate berbijar kirin.
Di 2005an de, wê bi Ewan McGregor re di Giravê de, fîlimek Michael Bay, lîst. Di heman salê de, ew di fîlimê Match Point a Woody Allen de xuya bû û ji bo rola xwe ya di vî fîlimî de ji bo Xelata Zêrîn a Gilobe Lîstikvana Herî Baş jî hate berbijar kirin. Ew di nav behreyên ciwan ên Hollywoodê de jî hate nîşandan.
Di sala 2007an de fîlmê tenê ya Johansson komedî-drama The Nanny Diaries bû. Di heman demê de wî di fîlimê Ruh de Silken Floss de lîst.
Fîlimê tenê ya Johansson a di sala 2009an de Mêr Çi Dibêjin, Jin Çi Femdikin de lîst.
Nexşeya ku sînorên Axa Sozdayî, li ser bingeha Incîlê nîşan dide.
Axa Sozdayî (, "Ha'aretz hamuvtakhat", "Ard al-mi'ad") an jî Axa têr Şîr û Hingivê ("The Land of Milk û Honey"), axeke efsanewî ye ku, li gorî Tenax (Incîla cihûyan), Xwedê soz da û di pey re da Birahîm.
Di çarçoveyên nûjen de hevoka "Axa Sozdayî" nîgar û ramanek îfade dike hem têkildarî Welatê ku ji bo gelê Cihû hatiye vegerandin û hem jî bi rizgariyê ve girêdayî ye.
Stasyona Bonn di 1900 de
Qereqola yekem di 1844 de ji hêla Pargîdaniya Rêhesin Bonn-Cologne ve, wekî beşek ji Rêhesina West Rhine, hate çêkirin. Avahiya niha di navbera 1883 û 1884 de hate çêkirin. Ji 1870- an ferîbotek trênê qereqola Bonn-ê bi Rêhesina "East Rhine Railway". Bi vebûna Voreifel Railway a ber bi Euskirchen ve, qereqol bû girêkek rêlê.
Operatorên heyî yên pergala moşekên S-400
S-400 Serfirazî (bi Russî:: "Triumf", Werger: Serfirazî; Navê raporkirina NATOyê: SA-21 Growler), berê wekî S-300PMU-3 dihat zanîn, pergala çeka dijî-balafir e ku di sala 1990-an de ji hêla Buroya Navendî ya Almaz a Rûsyayê ve jibo nûvekirina malbata S-300 hatî pêşve xistin. Ew ji 2007-an û vir ve bi Hêzên Çekdar ên Rûsî re di xizmetê de ye.
Di 2017-an de, S-400 ji hêla "The Economist ve" wekî "yek ji baştirîn pergalên parastina ezmanî ku nuha hatî çêkirin" hate naskirin, Siemon Wezeman ji Enstîtuya Lêkolîna Aştiyê ya Navneteweyî ya Stockholmê (SIPRI) got ku "ew di nav hewa herî pêşkeftî de ye pergalên parastinê hene. " Çîn yekem kirrûbirê biyanî bû ku di sala 2014an de bi Rûsyayê re peymanek hikûmet-hikûmetê kir, dema ku Erebistana Saûdî, Tirkiye û Belarus hemî ji wê sîstemê stendin.
Portreya gengaz a Garcilaso de la Vega, ji hêla nivîskarekî nenas (Galeriya Wêne ya Kassel).
Garci Lasso de la Vega (Toledo, di navbera 1498 - dibe ku çend sal berê ji 1491 - û 1503 - Nice, Ducky of Savoy, 14ê Çirî 1536), baştir bi navê Garcilaso de la Vega'", ew helbestvan û eskerê spanî yê serdema zêrîn bû.
"Bergê xebatên Boscán û hin ji yên Garcilaso de la Vega li çar pirtûkan", Barcelona, Carlos Amorós, 1543, hatî "dabeş kirin".
Keşîşxaneya El Escorial, hewşa pêşîn.
Keşîşxaneya Keşîşxaneya San Lorenzo de El Escorial kompleksek e ku tê de qesra keyaniyê, bazilîka, pantheon, pirtûkxane, dibistan û keşîşxane heye. Ew li bajarê Spanya San Lorenzo de El Escorial, di Civaka Madrîdê de ye, û di sedsala 16-an de di navbera 1563 û 1584an de hate çêkirin
a>ya paytexta Kûbayê. Gelek baxçeyên organoponîk di hawîrdorên bajarî de hatine pêşvexistin, wekî ku di paşpaşkê de ji hêla bajar-vegotinê ve tê dîtin.
"Organopónicos", bexçeyên organoponîk, pergalek çandiniya bajaran e ku bexçeyên organîk bikar tîne. Ew li Kûbayê çêbû û hîn jî bi piranî li wir balê dikişîne. Ew timûtim ji dîwarên betonî yên nizm ên ku bi madeyên organîk û axê ve hatine dagirtin, û bi xêzikên avdana dilopê li ser rûyê medyaya mezinbûyî hatine danîn, pêk tê. "Organopónicos" teşeyek çandiniya herêmî ya bi ked-xebat e.
Cotkarên organoponîk kar ên cîhêreng teknîkên agroekolojîk di nav wan pest management yekpare, pirçandî, û zadçinî zivirandin. Piraniya materyalên organîk jî di nav baxçeyan de bi rêya kompostê têne hilberandin. Ev dihêle ku hilberîn bi çend ketanên bingeha petrolê pêk were.
"Organopónicos" yekemcar wekî bersivek civakê ji kêmbûna ewlehiya xwarinê di heyama Taybet a piştî hilweşîna Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst de rabû. Ew di warê xwedaniyê, gihiştin û rêveberiyê de bi gelemperî dixebite, lê bi giranî ji hêla hikûmeta Kûbayê ve tê veberhênan û piştgirî kirin.
Di dema Cerê Sar de, aboriya Kubayê xwe dispêre piştgiriya Yekîtiya Soviyetê. Di berdêla şekir de, Kubayê nefta, hilberên neftê, agro- kîmyewî (wekî zibil û dermanên kêzikan), û hilberên çandiniyê yên din, bi destan kir. Wekî din, bi kêmûzêde 50% ji xwarina Kûbayê ji hundur hat anîn. Hilberîna xwarinê ya Kubayê li dor kolektîfên çandinî yên pîşesazî yên bi şêwazê Sovyetî hate rêxistin kirin. Berî hilweşîna Yekîtiya Soviyetê, Kubayê salê zêdetirî 1 mîlyon ton gubreyên sentetîk û heya 35,000 ton gihayên kêzikan û kêzikan bikar dianî.
Bi hilweşîna Yekîtiya Soviyetê, Kuba hevkarê xweya bazirganî ya sereke û hevkariya bazirganiya berbiçav a ku jê werdigirt winda kir, û hem jî gihîştina neft, zibilên kîmyewî, dermanên kêzikan hwd. Ji 1989 heta 1993, aboriya Kubayê 35% peyman kir; bazirganiya derve 75% daket. Bêyî alîkariya Soviyetê, hilberîna çandiniya navmalî nîvî ket. Di vê demê de, ku li Kubayê wekî Serdema Taybet tê zanîn, kêmasiyên xwarinê tûj bûn. Bi navencî serê kesekî ketina kaloriyê di sala 1989-an de ji 2,900 rojî di 1995-an de dakete 1,800 kalorî. Vexwarina proteîn 40% daket.
Jibo çareserkirina vê, Kuba dest bi lêgerîna rêyên zêdekirina hilberîna xweya xwarinê kir. Ev bi saya afirandina çandiniyên piçûk ên taybetî û bi hezaran baxçeyên sûka bazara bajarî ya bi kîsî hat kirin. Nebûna gelek kîmyewî û gubreyan, gelek xwarin de facto organîk bû. Bi hezaran cotkarên şexsî yên nû yên bajarî yên bi navê "parceleros" (jibo "parcelas", an komployên xwe) derketin. Wan kooperatîfên cotkaran û bazarên cotkaran ava kirin û pêş xistin. Van cotkarên bajaran ji hêla Wezareta Çandiniyê ya Kubayê (MINAGRI) ve piştgirî hat kirin, ku pisporên zanîngehê peyda kirin da ku dilxwazan di karanîna biyopesticîd û kêzikên bi feyde perwerde bikin.
Bê gubreyên çêkirî, alavên hîdroponîkî yên ji Yekîtiya Soviyetê êdî ne kêrhatî bûn. Di şûnê de, ev jibo karanîna baxçeyê organîk hate veguheztin. Yekeyên hîdroponîkî yên orjînal, kaniyên çandina çîmentoyê yên dirêj û konteynerên metalî yên rakirî, bi bermayiyên şekirê zibil tije bûn, bi vî rengî "hîdroponîkos" kirin organoponîkî.
Di destpêka 1990-an de berfirehkirina bilez a çandiniya bajaran kolonîzasyona erdê vala hem ji hêla komîn û hem jî ji hêla komên bazirganî ve tê de bû. Li Havana, o"rganoponîkî" "di nav" deverên vala, parkkirinên kevnar, "şûnwarên" avahiyê yên terikandî û heta cihên di navbera rêyan de hatin afirandin.
Rewşa heyî.
Zêdeyî 35,000 hektar (zêdeyî 87,000 donim) zevî tenê li Havana di çandiniya bajaran de têne bikar anîn.
Havana ji bo her rûniştevanek têr xwarin çêdike da ku rojane 280 gram fêkî û sebze bistîne. Hêza karker a çandiniya bajarî li Havana ji 9,000 di 1999 de gihiştiye 23,000 li 2001 û ji 44,000 bêtir 2006. Lêbelê, Kuba hîn jî ji bo hilberên bingehîn rasyonkirina xwarinê heye. Nêzîkî 69% ji van dezgehên bingehîn ên rasyonel (genim, rûnên nebatî, birinc û hwd.) Ji derve têne derxistin. Bi tevahî, lêbelê, bi kêmûzêde 16% xwarin ji derve tê îthal kirin.
Avahiyên organoponîk ji bexçe bi baxçe diguherin. Hinek ji hêla karmendên dewletê ve têne birêve birin, yên din jî bi hevkarî ji hêla baxçevanan ve têne birêve birin. Hikûmet erd û avê dide cotkarên civakê, û malzemeyên sereke yên wekî komposa organîk, tov, perçên avdanê û dermanên organîk ên bi navê "biocontrols" di forma kêzikên bikêrhatî û rûnên nebatî de difroşe. Van kontrolên bîstan û nexweşiyên biyolojîkî li seranserê welêt li 200 navendên hukûmetê têne hilberandin. Hemî hilberên baxçe wekî fasûlî, tomatîk, mûz, marût, okra, hêk û taro di nav Havana de bi tenê bi rêbazên organîk, bi tenê rêbazên ku li deverên bajarên Havana destûr têne dayîn, bi dijwarî têne çandin. Di 68% genimê Kubayê, 96% cassava, 72% qehweyê û 40% mûzê de tu kîmyewî nayê bikar anîn. Di navbera 1998 û 2001-an de, kîmyewî di kartolê de 60%, di tomato de 89%, pîvaz 28% û tûtinê 43% kêm bû.
Bikaranîna li derveyî Kubayê.
Li Venezuela, hikûmet hewl dide ku çandiniya bajaran bi gel bide nasîn. Li Karakas, hikûmetê Organoponico Bolivar I, bernameyek pîlot ku "organopónicos" bîne Venezuela, da destpê kirin. Li Caracas çandiniya bajaran nehatiye pejirandin. Berevajî Kubayê, ku "organopónicos" ji neçarî ji binî ve rabûn, "organopónicos" Venezuelayê destpêşxeriyek ji jor-jêr e ku li ser bingeha serkeftina Kûbayê ye. Pirsgirêkek din a ji bo çandiniya bajaran a li Venezuelayê qirêjbûna li bajarên mezin e. Li Organoponico Bolivar I, teknîsyenek 15 rojan carekê metreyek qirêjiyê li baxçe dixwîne.
Evan Rachel Wood (), lîstikvan, model û mûzîkjenekî Amerîkî ye. Di dawiya salên 1990an de bi lîstina di rêzefîlmên TV yên wekî American Gothic û Once and Again de dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Danasîna wê bi lîstina di fîlima "Little Secret" de dest pê kir.
Piştî wê, wî di fîlma "Thirteen" lîst û ev fîlm jibo Xelata Zêrîn a Globe namzet hat nîşandan û Evan bi vê fêlme bû lîstikvanek navdar.
Evan Rachel Wood li Raleigh, Carolina Bakur ji dayik bû. Bavê wî, Ira David Wood III, stranbêj, lîstikvan, derhênerê şanoyê ku ji aliyê herêmî ve tê zanîn. Di heman demê de bavê wê rêveberê şanoya "Theater in the Park" a herêmî ya Amerîkî ye. Diya wê, Sara Lynn Moore (6ê Adar, 1958) lîstikvanek, stranbêj û perwerdekarê lîstikvaniyê ye. Birayê wêyê mezin Ira David Wood IV jî lîstikvan e. Birayek wê bi navê Dana yê Wood heye. Xaltîka wê, Carol Winstead Wood, sêwiranereke danîn ye di Hollywoodê be dixebite.
Wood û birayê wê yekemcar di 1987an de bi koma "Theater in the Park" re di adaptasyona komedî ya bavê xwe ya muzîkal a bi navûdeng A Christmas Carol de lîstin. Di dema vê muzîkê de Evan tenê çend mehî bû. Evan Rachel Woodwî di lîstika şanoyê ya bi navê Ghost of Christmas Past de lîst.
Wood ji sala 1994an ve di rêzefîlmên TVyê de dest bi lîstikvaniyê kir. Di sala 1996an de, dê û bavê Wood ji hev veqetiyan (pişt re berda). Ji ber vê yekê Wood çû Los Angeles, ku aliyê diya wî lê bû. Piştî demsalekê ku di rêzefîlima Profiler de lîst çû rêzefîlmek din a televîzyonê Once and Again bi rola bi navê Jessie Sammler, dest bi lîstikvaniyê kir.
Wood yekemîn rola xweya bi navdar di sala 1998an de di fîlma Digging to China de lîst. Wê di vî fîlimê de bi Kevin Bacon û Mary Stuart re lîst. Ev fîlim, xelata juriya zarokan li "Festîvala Fîlimê ya Zarokan a Navneteweyî ya Chicago" stand. Wood got ku rola wî destnîşan kir di destpêkê de dijwar bû, lê bi vî rolî di dawiyê de fam kir ku ew tu carî nikare dev ji lîstikvaniyê berde.
Wood li Festîvala Fîlimê ya Navneteweyî ya Toronto, (2007)
Di îlona 2006an de, ji aliyê rojnameya The Guardian ve "Xelata Spotlight for Emerging Talent of Award" ya kovara Premiere wekî "şehrezayiya li ber çavan" û "yek ji çêtirîn lîstikvanên jin ên nifşa xwe" hate destnîşankirin
Ber bi dawiya sala 2006an ve, wî di fîlimê komedî-drama yê "Running with Scissors" de ku tê de gelek stêrkên navdar tê de rol girt lîst. Fîlim ji hêla Ryan Murphy ve hate birêve birin û Annette Bening di fîlimê de rola sereke lîst. Fîlim li ser bîranînên Augusten Burroughs (bi piranî ji zaroktî) ve hatî çêkirin. Wood ji bo eşkerekirina performansa xwe ya di Festîvala Fîlman a Cannesê ya 2007an de Xelata Chopard ya jinan stand.
Wood di du fîlimên ku di îlona 2007 de derketin de lîst. King of California muzîkjenek dupolar jazz (Michael Douglas), ku yekemcar di Festîvala Fîlman a Sundance de derket pêşandan, û keça wî ya bi êş, Miranda (Wood), piştî derketina bavê ji nexweşxaneya giyanî li hev civiyan, û bi hev re ew di fîlima bi mijara li ser lêgerîna li xezîneya Spanî lîst. Yek rexnevan performansa Wood a di vî fîlimî de wekî "tekûz" şirove kir. Di sala 2010an de di The Conspiator de de lîst.
Daşbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 243 kes (66 malbat) bû.
Daşqizqapan () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1245 kes (285 malbat) bû.
Dewrêşreş () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 146 kes (30 malbat) bû.
Dildilbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 88 kes (23 malbat) bû.
Dûrbaş () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 729 kes (219 malbat) bû.
Elaseqel () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 172 kes (49 malbat) bû.
Eloçlûy Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 519 kes (94 malbat) bû.
Eloçlûy Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 108 kes (20 malbat) bû.
Emînawa () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 378 kes (77 malbat) bû.
Engûrûd () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 693 kes (141 malbat) bû.
Erebşah () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 538 kes (104 malbat) bû.
Feyzawa, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 232 kes (49 malbat) bû.
Gezdere () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 590 kes (108 malbat) bû.
"Jiyan Xewnek" e xebatek şanoya Pedro Calderon de la Barca ya ku di 1635 de hatî weşandin û ya tevgera edebî ya Barok e. Mijara bingehîn, azadiya mirov e ku jiyana xwe mîheng dike, bêyî ku ji hêla çarenûsek gumanbar ve were birin
Têgihiştina jiyanê wekî xewnek pir kevn e, di ramana Hindû, mîstîsîzma Farisî, exlaqê Bûdîst, kevneşopiya Cihû - Xiristiyan û felsefeya Grek de referans hene. Ji ber vê çendê jî ew bûye mijarek wêjeyî.
Natalie Dormer, () lîstikvana televîzyon û fîlimê ya Brîtanî. Bi rola Anne Boleyn de di rêzefîlma "The Tudors" a hilberîna Showtime û bi rola Margaery Tyrell, bi hilberîna Home Boxê, di rêzefîlma "Game of Thrones" de, bi awayekî berfirehî hate nas kirin.
Natalie Dormer di 11ê Sibata 1982an de hate dinê. Dormer ewil dibistana navîn a Chiltern Edge xwend, paşê jî Dibistana Bilind a Blue Coat Reading xwend, Natalie di pola şeşan de di dibistana navîn a kuran de perwerdeya xwe dewam kir. Ew li ba bavmaliya xwe (zirbav), bi xwişka xwe Samantha û birayê xwe Mark re li bajarê Reading a Birîtanyayê mezin bûn Di serdema xwendina xwe de, bi kesayetiya xweya pêşeng wekî xwendekarek mînak hate nişandan, bû alîkarê rêveberê tîma netball a dibistanê û di tîma axaftvan a dibistanê cih girt. Natalie Dormer ji ber van erkan li gelek welatan geriya.
Di salên dibistana xwe de, wê li Dibistana Dansê ya Allenova dans de perwerdeya dansê dît. Dormer, xwe wekî "hêviya akademîk" a malbata xwe bi nav dikir. Di azmûna A-Asta ku wê serdana beşa Dîrokê ya Zanîngeha Cambridge kir lê ji bo vê beşê pêla têr bidest nexist. Piştre biryar da ku ji bo lîstikvaniyê beşdarî hilbijartinan bû û li Akademiya Hunerên Dramatîk a Webber Douglas dest bi perwerdehiya lîstikvaniyê kir.
Piştî perwerdehiya şeş mehan li Akademiya Hunerên Dramatîk a Webber Douglasê di sala 2015an de bi rola xwe bi navê Victoria, di fîlima Casanova de yekem car dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Derhêner Lasse Hallström ji dema komedî ya Dormer bi bandor bû senaryo ji bo wê hate berfireh kirin. Ji ber hêz û performansa wê ya di rolê de, wê bi Touchstone Pictures re jibo sê fîliman peyman îmze kir, lê yek ji van fîlman nehatî kişandin. Di sala 2005an de, di rêzefîlma TV'yê Distore Shores de bi roleke piçûk lîst. Piştê fîlma Casanova, neh mehan Natalie bêkar bû, û got "Di 12 mehên kariyera xweya lîstikvaniyê de dersa çêtir min ji vê demê a dikarim bêjim min dît." Di sala 2006an de bi navê rola Phillippa Balfour di rêzefîlma Rebus The Falls de lîst.
Sala 2007 û 2008an de, rêzefîlma The Tudors I. û II. Bi rola navê jina Qarala Brîtanya VIII. Henry, Anne Boleyn, lîst û bertekên pir erênî stand. Performansa Robert Abele, yek ji nivîskarên tabloya LA Weekly e anî ziman ku "Natalie Dormer, wekî Anne Boleyn, sofîstîke bi dilşewatî berbiçav radigihîne... Ez difikirim ku ew ji Tudors re wek hûrîyek efsûnî, dem-rawestîn dilxweş e."
Başak Demirtaş, () mamoste û hevjîna hevserokê berê yê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP), Selahattin Demirtaş e. Başak Demirtaş ji 2016an vir de, ji bo azadiya Selahattin Demirtaş li welat û li derveyî welat qampanyaya azadiyê dimeşîne.
Başak Demirtaş li navçeya Sûrê ya Amedê ji dayik bû û li wir mezin bû. Piştî girtina hevserokê berê yê Partiya Demokratîk a Gelan Selahattin Demirtaş, hevpeyvînek bi rojnameya Cumhuriyet re kir. Di vê hevpeyvînê de anî ziman îro tiştên dijî zaroktiya wê anîye bîra wê: di hevpeyvînê de wiha got "Di sala 1982 de em li Amedê bûn û polisan bavê min jî nîvê şevê hatin birin."
Başak Demirtaş hefteyê carek ji Amedê diçe Edirne û serdana Selahattin Demirtaş dike. Başak Demirtaş ji kanala BBC re got ku dema Demirtaş bû namzet ji bo hilbijartina serokatiya 2018an ew bû dengê Selahattin Demirtaş ya derva. Selahattin Demirtaş di 6ê hezîrana 2018an de ji girtîgehê bi girêdana têlefonê bi Başak Demirtaş re axivî bi vî axaftinê kampanyaya xwe ya hilbijartinê anî cih.
Wê di 2018 de bi Raportorê YE Kati Piri re civiya û di derbarê girtina Selahattin Demirtaş û rewşa Demirtaş bi Katî Pîrî re parve kir. Di dema pandemiya COVID-19 de, wî kampanya kir ku girtiyên siyasî li gorî qanûna ku bi hezaran girtiyan serbest berde, têxe nav xwe. Başak Demirtaş sala 2019an de li Stockholmê beşdarî kongreya "Progressive Alliance" bû û di kongreyê de Xelata Cesareta Siyasî bi navê Selahattin Demirtaş dane Başak Demirtaş.
Belgefîlma di derbarê têkoşîna wê de.
Platforma, "140Journos" di derbarê jiyana Selahattin Demirtaş ya berê û têkoşîna Başak Demirtaş belgefîlmekî bi navê Çarenûsa Erdnîgarî çêkir. Di belgefîmê de Selahattin Demirtaş û Başak Demirtaş bi keçên xwe Delal û Dilda re têlefonê kir, şîroveyên diya wê Sadiye Demirtaş digel parêzerê wê Cahit Kırkazak û hevkarê wê Şukru Erol jî tê de hene. Li gel wêneyên serdana Girtîgeha Edirne, wêneyên ji jiyana malbata Selahattin Demirtaş jî hene.
Di belgefîlma vîdyoyê de gelek wêneyên kevn ên ku Başak Demirtaş kişandî jî hene, ku tê de Selahattin Demirtaş û zarokên xwe têne dîtin. Di beşa dawîn a belgefîlma di xuleka 34emîn de, strana gelêrî ya Selahattin Demirtaş jî cara yekem tê weşandin.
Sophie Turner (, Northampton) lîstikvaneke Brîtanî ye. Ew bi rola xwe ya Sansa Stark di "Game of Thrones" de a kanala HBO de hatiye nas kirin.
Sophie Turner di 21ê Sibata 1996an de li bajarê Northampton a Brîtanyayê hate dinê. Di du salî xwe de ew bi malbata xwe re çû bajarê Warwick. Heya yanzdeh saliya xwe, xwendina xweya amadekar a Warwick ê dewamkir û jibo perwerdehiya xwe ya navîn çû dibistana King's. Turner ji sêzdeh saliya xwe ve endamê şirketa şanoyê Playbox Theater Company ye.
Turner diyar kir ku di dema bi navê rola xwişka wî Sansa Stark lîst, dostaniyek wê bi Maîsîe Wîllîams re heye. Di dema lîstika Thrones de xwedî hevaltiyek rastî bûn
Di hevpeyivînekê de ku wî di Gulana 2016an de da, wî diyar kir ku ew ji hespan alerjîk e û berî heb dîmenên di "Game of Thrones" de, hebên alerjiyê jê re hat dayîn, ku wî hişt ku ew li ser dîmenên hespan rabe ser xew. Wê her weha di heman hevpeyivînê de diyar kir ku ger ew ne lîstikvan bû, wî dixwest li nivîsgehekê an li Starbucksê bixebite, xwarina wîya bijarte spagetî bû û ew heyranê Justin Bieber bû. Turner di 2019 de bi Joe Jonas zewicî. Ew di 22ê Hezîrana 2020an de ducanî bû. Zaroka yekem a cot di 22ê Tîrmeha sala 2020an de hate dinê.
Sophie Turner di sê saliya xwe de dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Ji sala 2011an û vir ve, li ser rêzefilma fantazî ya HBO'yê lîstika thrones, keça ciwan a hestyar û xeyalî bi navê rola Sansa Stark dilîze Mamosteya dramayê ew ji bo rolê teşwîq kir, ji ber ku porê wê sor û çavên şîn hebû, tîpîk ji karaktera Sansa Stark. Ev rêzefilma televîzyonê serpêhatiya wî ya yekem bû.
Di sala 2013an de li gel Jonathan Rhys Meyers di thriller Another Me de li ser bingeha romana Catherine Macphail a bi heman navî lîstiye. Di Adara 2013an de di fîlma the The Tsteenth Tale ya televîzyonê de wek Adeline dileyze û di filmê komedî ya bi navê Barely Lethal de jî lîstiye. Di heman demê de di pirtûka antholojiyê ya George R. R. Martin a bi navê "The Girl in the Mirror" ya Lev Grossman de jî wek dengdan cih digire.
Di sala 2012 an de di Xelatên Lîstika Thrones a SAG'ê de ji bo "Performansa Herî Baş a Wekî Komê" hate hilbijartin. Di sala 2013 an de di kategoriya rêzefîlmê de di Xelatên Hunermendên Ciwan de ji aliyê HBO'yê ve ji bo "Lîstikvanê Ciwan ê Herî Piştgirî" hat hilbijartin. Di 22ê Çileya 2015an de, derhêner Bryan Singer bi rêya Twitterê ragihand ku Turner dê rola Jean Grey di X-Men de bilîze: Apocalypse, Fîlm dê di 27ê Gulana 2016an de derkete hemberê temaşevanan.
Francisco Gómez de Quevedo Villegas y Santibáñez Cevallos (Madrid, 14ê îlona 1580an - Villanueva de los Infantes, Ciudad Real, 8ê îlona 1645an), ku wekî Francisco de Quevedo tê zanîn, nivîskarekî spanî yê Serdema Zêrîn bû Ew di dîroka edebiyata Spanî de yek ji navdartirîn navdar e, ku bi taybetî bi xebata xwe ya helbestvanî tê naskirin, her çend wî pirtûkên vegotinê, şanoyê û cûrbecûr felsefî, siyasî, exlaqî, asetîkî, humanîst û dîrokî jî nivîsandin.
Wî sernavên axayê Torre de Juan Abad (di 1620an de hate stendin, piştî gelek dijwarî) û şovanê Fermana Santiago (ketina wî di 29ê kanuna pêşîn a 1617 de, bi navgîniya belgeyek keyanî ku ji hêla Felipe ve hatî îmzekirin hate fermîkirin III, û sernav di 8ê sibata 1618an de hate şandin).
Dermîs, çîna serekê ya çermê mirov.
Çermê (pêst) mirov ji du çînên serekê pêk tên; epîdermîs û dermîs.
Dermîs çîna serekeya ya çerm e.
Dermîs li bin epîdermîsê de dirêj dibe, pêkhateyên wekî lûleyên xwînê, demarên hestê, çikildanên mû, lûsemasûlke, lûleyên lîmfê, rijênên xwedanê û rijênên çewrî lixwe digire. Li gel van pêkhateyan xaneyên fîbroblast, xaneyên hellûşêner û xaneyên çewrî jî xaneyên sereki yên dermîsê ne. Dermîs ji bestereşaneyê pêk tê. Navbera pêkhateyên bestereşaneyê de rîşalên kolajen (bi îngilîzî: "collagen fibers)" û rîşalên qaîşokî (bi îngilîzî: "elastic fibres")heye. Stûriya dermîsê 0.5 mm heta 3 mm ye. Rîşalên kolajen taybetmendiya qaîşokî dide pêst. Herwisa rîşalên kolojen avê bi xwe ve girê didin, bi vî awayê rê li ber ji destçûna ava pestê digirin. Rîşalên kolojen enzîma kolojenaz ("collagenase") lixwe digirin, ev enzîm berpirsiyare ji boy saxbûna birînan. Dermîs li aliyê jêr ve bi hîpodermîsê ve girêdayî ye, hîpodermîs beşek çerm nîn e. Hîpodermîs bestereşaneyên sist û şaneya çewrî lixwe digire.
Çînên dermîsê.
Li bin çîna goçkeyî de çîna torî dirêj dibe. Bestreşaneya li vê çînê gellek gurr e. Ji ber gurahiya rîşalan, ev çîn bi şeweyê torî xuya dibe. Li vê çînê de rîşalên qaîşokî û rîşalên kolojên li nav hev dirêj dibin, lê piraniya rîşalên vê çînê ji rîşalên kolojen pêk tê. Rîşalên qaîşokî nermahî didin çermê, rîşalên kolojen jî girjiya (şidayî) çerm xurtir dike. Rîşalên vê çînê bi gelemperî li derûdora çikildanokê mûyan, rijênên xwêdanê û rijênên çewrî hê zêdetir in. Çîna torî li gel mûlûleyên xwînê, gellek hestewergir û demarên hestê, rijênên xwêdanê, rijênên çewrî, çikildanokên mû lixwe digire. Herwisa li vê çînê de xaneyên mast, xaneyên fîbroblast û lûleyên lîmfê jî cih digirin.
Smallville rêzefîlmeke televîzyonî ya amerîkî ye ku li ser karakterê xêzeromanê Superman hatiye damezrandin û ji 2001 heta 2011 hate çêkirin.
Têgihiştina rêzefîlmê vegotina ciwaniya leheng, ku wekî Clark Kent li bajarokê biçûk ê aşopî Smallville li Kansas mezin dibe û tenê di şiyana rêzê, jêderk û bangkirina wî de agahdar dibe, pêşbîn dike. Wekî din, ronîkirina têkiliya bi dijminê paşê Lex Luthor re roleke diyarker digire. Ji bilî karakterên nû, hevalên naskirî, dijmin û superlehengên din ên gerdûna Superman jî ji nû ve têne şîrove kirin.
Hilberîn û weşandin.
Rêzefîlm ji havîna 2001 heya bihara 2011 li Vancouver, Kanada hate kişandin. Li dora Vancouver cîhên din hene ku ji bo fîşekên li der hatine bikar anîn. Dîmenên kolana Smallville û derveyî Talon li Cloverdale, British Columbia, hatin kişandin. Derveyê Luthor Estate bi rastî Hatley Castle in Colwood e, ku ji bo hilberên fîlmên din jî bi rêkûpêk tê bikar anîn. Dîmenên derveyî zeviya malbata Kent li çandiniyek rûniştiye li Aldergrove hatin kişandin. Avahî bi taybetî bi zer hate boyax kirin.
Rêzefîlma televîzyonê di destpêkê de ji hêla tora televîzyonê The WB ve hate çêkirin û weşandin. Piştî ku WB bi şebekeya UPN-ya pêşbaz re têkildar bû û di 2006-an de CW ava kir, hilberîn dê bidome. Rêzefîlm di 16-ê Çirî 2001an de di televîzyona Dewletên Yekbûyî de hate pêşandan.
Çavlêgerandin.
Nîşana pêşwaziya bajarê Cloverdale Smallville nîşan dide.Rêzefîlm bi hatina Supermanê paşerojî di barana meteor a li ser Erdê (li Smallville, Kansas) û girtina wî ji hêla coteyara Kent ve dest pê dike. Her sezon serdemek di jiyana Clarkê ciwan de vedibêje. Ew bêtir û bêtir bi hêzên mezin ên xwe nas dibe û gav bi gav çarenûsa xwe wekî rizgarkerê cîhanê vedibîne.
Mijarek girîng a rêzefîlmê çarenûs û rasthatin ne: Clark bi alîkariya superhêzên xwe jiyana Lex Luthorê ciwan difilitîn e û her çend li Smallville xwedan navûdengek neyînî ya Luthoran be jî, lê bi wî re dibe heval. Lêbelê, Clark bi wî û kesek din ew qas bawer nake ku rastiyê di derbarê koka xwe de eşkere bike. Lex dîsa û dîsa, li ser xêra hevaltiyê, hewl dide ku raza Clark, carinan bi metodên neheq fêr bibe. Vê sira ku ji dêûbavên Clark (û ji çend hevalan re di rêzefîlmê de) tê zanîn, di heman demê de berpirsyarê zêdebûna xerîbiya di navbera Clark û Lana Lang de, evîna wî ya dibistanî ye. Clark û Lex jî hewl didin ku mîna "bavên" xwe di dijminatiyê de nemînin, lê nikarin ji çîroka pêşbînkirî ya ku heftê salê xêzeromanên Superman dane, birevin.
Keira Knightley'", (; Teddington) lîstikvan û modeleke Brîtanî ye ku bi lîstikvaniya fîlmê "Love and Pride" ya sala 2005an de ji bo xelata Oscar, Xelata Zêrîn a Globe û Satellite hatiye hilbijartin. Knightley, di 20 saliya xwe de bûye namzetê Xelata Oscarê û bûye lîstikvana 3emîn jin a herî baş a Xelata Akademiyê ya lîstikvan a jina civan a herî baş.
Keira Knightley di nav malbatekî şanoger û sînemagerê Îngilîz de ji dayik bûye. Bavê wê Will Knightley aktor e û dayika wî Sharman Macdonald, aktirîstekî berê û nivîskarê şanogerê ye. Birayekî wî yê bi navê Caleb heye ku di sala 1979 Li Dibistana Teddington û Koleja Eşer perwerde dîtiye. Jiber ku nexweşî ya disleksî bi Keire re hebû, di salên destpêkê yên perwerdeya xwe de, di xwendin û nivîsandinê de zehmetî dikişand
Keira, bi Scarlett Johansson re di kovara Vanity Fairê hêjmara adara 2006an de wêneyan parvekir û di nîsana 2006an de rûyê nû yê Chanel hate îlan kirin. Di navberekî de bi hevkarî xwe ya rola fîlma Pirates of the Carribean, Orlando Bloom re têkiliyek wê bû. Ev têkilî di destpêka sala 2008 de bi dawî bû.
Knightley, ku demekê bi endamê koma rockê ya Klaxonsê James Righton re bû, li Fransayê bi merasîmeke asanî zewicî.
Keira di 8 saliya xwe de li welatê xwe dest bi lîstina fîlmên televîzyonê kir û wê di gelek fîlmên wek A Village Affair (1994) Innocent Lies (1995), Treasure Seekers (1996) û Coming Home (1998) lîst. Di yekemîn fîlmê Star Wars ê ya sala 1999an de ku ji nû ve dest bi çêkirinê kir, bi rola Sabé cih girt û kete cihê keybanû Amidala. Dema ku makyajên wan temam bûn, Natalie Portman, ku padmé amidala dilîstin, dayikên wan jî nedikariya wan ji hev biqetînin
Lê belê ew bi fîlmekî cûda hate naskirin. Wê ji nişkê ve navê xwe ne tenê li Brîtanyayê, lê li seranserî cîhanê bi lîstina filmê budceya biçûk "Bend it Like Beckham" çêkir. Fîlm bi derhêneriya jin a Hindî Gurinder Çada, çîroka keçeke Hindî ku dixwaze bibe futbolvan bû.
Fîlm ji bo Xelata Zêrîn a Globe hat hilbijartin. Knightley, ji Xelatên Fîlman ên Circle Londonê xelata Baştirîn New Face girt û di Xelatên Civaka Rewşenbîrên Fîlimê ya Online Critics Circle û Phoenix Film Critics Society de jî bû lîstikvanê herî pêşbirk. Di sala 2003an de hilberînerê Amerîkî Jerry Bruckheimer rola lîstikvana sereke di Pirates of the Karibik de da wê. Di sala 2005an de yek ji fîlmên herî zêde temaşekirî yê salê Johnny Depp û Orlando Bloom bû û di sala 2005an de ji bo 5 Oscarê namzet hat nîşandan û Knightley jî ji bo rola xwe ya li Pride û Prejudiceyê ji bo Xelata Akademiyê ya Baştirîn Lîstikvan hat hilbijartin.
Knightley beşdarî fîlma ku di sala 2008an de tê weşandin, kasta The Edge of Love bû. Di heman demê de Cillian Murphy û Sienna Miller jî di fîlmê de rol wergirtin. Senaryoya vê fîlimê ji aliyê dayika Knightley, Sharman Macdonald ve hatî nivîsandin. Her çend Macdonald ji bo Keira rola Caitlin binivîse jî, Keira li ser daxwaza xwe rola Vera lîst. Di Duchess de, wê bi Ralph Fiennes re lîst û di fîlma Duchess de rola Georgiana Cavendish lîst.
Emily Olivia L. Blunt'", () lîstikvana û şanogera Brîtanî ya xelatgirtî ya Xelata Zêrîn a Globe ye. Ew bi fîlimên "My Summer of Love" û "The Devil Wears Prada" hate nas kirin.
Wê xelata Lîstikvana Piştevaniyê ya di kategoriya fîlmên TVyê de bi Xelata Zêrîn a Globe a 2007an bi fîlima "Gideon's Daughter" ya televîzyona BBCyê wergirt û di kategoriya Sînemayê de ji bo "The Devil Wears Prada" ji bo Xelata Lîstikvana Piştevaniya Jin bû namzet.
Blunt li bajarê Wandswort a Londonê ji dayik bû. Ew ji çar zarokan duyemîn a lîstikvan û mamosteyê berê ji joanna û barrister Oliver Blunt, QC ji dayik bûye. Birayên wê Felicity, Sebastian û Susannah in. Bapîrê wê general Peter Blunt bû, yek ji mamê wê yê bavk jî Crispin Blunt e ku parlamenterê bajaroka Reigate ye.
Ji heft salî heta 14 salî, Blunt di tengasiyên hişkkirinê de bû. Ew bi mamosteyê dibistanê te distirê, ji ber ku alîkariya wê dikir ku ew wê bi riya lîstikvaniyê wê dida axaftin. Wê li ser desteya rêveber a Enstîtuya Tengasiya Hişkkirinê erk hilda. Blunt li Roehamptona başûrê rojavayê Londonê diçû dibistana Ibstock Place. Di 16 saliya xwe de çû Hurtwood House ya nêzîkî Dorking, Surrey, koleja şeşemîn a taybet ku bi programa xwe ya hunerên performansê tê nasîn. Li wir ji aliyê ajanekî ve hat kifşkirin û kariyer wê yê lîstikvaniyê destpêkir.
Di sala 2001an de di lîstika şanoyê ya The Royal Family de derket ser dikê. Ev lîstik bû destpêka karîyera wî ya şanoyê. Di vê lîstika şanoyê de bi Judi Denc re derdiketa ser dikê.
Di sala 2003 an de di fîlma "Boudica" ya televîzyonê de bi navê rola Isolda lîst. Di rêzefilma BBC "Henry VIII" de bi navê rola Catherine Howard lîst. Catherine Howard yek ji Qralîçeyên Brîtanyayê ya sedsala 16an e. Di rêzefîlma "Foyle's War, Poirot" de wekî lîstikvana mêvan cih girt.
Destpêka karîyera wê ya fîlma, fîlma My Summer of Love ya sala 2004an bû. Di sala 2005an de di filmê BBC TV yê "Gideon's Daughter" de rol hilda û xelata 64emîn a Xelata Zêrîn a Globe de xelata herî baştirîn a lîstikvana piştevaniyê bi dest xist.
Di sala 2006an de bi Meryl Streep û Anne Hathaway re di The Devil Wears Prada de derket ser dikê. Ji bo vî fîlmê ji bo BAFTA û Xelata Zêrîn a Globe namzet hate nîşandan.
Julieta Susana Gonzalo, (; Buenos Aires, Arjantîn) lîstikvanekî amerîkî ya bi eslê xwe arjantînî ye.
Julieta Susana Gonzalo, li Buenos Aires ku paytexta Arjantînê ye ji dayik bû.
Dema 8 salî bû, malbata wê koçî bajarê Florîda ya Miami Beach bû. Wek model dest bi kariyera xwe kir û piştre bi lîstikvaniyê re eleqedar bû û perwerdeya şanoyê dît. Gonzalo çû bajarê Los Angelesê, û di sala 2002an de di pêşbirka fîlma romantîk a serbixwe ya 2002an de bi navê rola Lucy, di fîlmê de bi Monka Potter re lîst.
Di televîzyonê de Gonzalo di rêzefilma komedî ya "WB Greetings" a Tucsonê de dest bi kariyera xwe ya lîstikvaniyê kir. Di destpêka 2003an de, wê rola sereke ya pîlotê komedî WB, bi navê Exit 9 lîst, lê ji aliyê pêşandan nehate girtin. Di heman salê di NCIS'ê de derket ser dikê. Di sala 2004 an de Gonzalo bi Tori Spelling bi rola pîlot de di "Me, Me, Me for UPN" de lîst. Wê di sala 2004an de di beşa pîlot a Drake & Josh de wekê lîstikvana mêvan rol girt.
Gonzalo di kariyera xwe ya destpêkê de di gelek fîlman de derkete hemberî bîneran. Di sala 2003an de weke hevrikê karakterê Lindsay Lohan, di "Freaky Friday" bû xwedî rol. Di heman salê de di romana romantîk A Cinderella Story de, bi Hilary Duff û Chad Michael Murray, û di heman demê de di DodgeBall: A True Underdog Story and Christmas with The Kranks de, wekî keça Jamie Lee Curtis, derkete hemberê bîneran. Di sala 2005an de di komediya romantîk a "Must Love Dogs" de bi rola lîstikvana piştevan rol xwe girt. Di sala 2007an de di fîlma "Cherry Crush" de rola sereke lîst.
Gonzalo di sala 2006an de di rêzefilmên televîzyona nepen a CW Veronica Mars de weke Parker Lee de rol hilda. Piştî betelakirina rêzefilmê, di rêzefîlma televîzyona ABC yê, rêzefîlma "The News"ê de rola sereke lîst. Gonzalo di televîzyona ABC de di fîlma komedî-drama Eli Stone de bi Jonny Lee Miller re dest bi rola xwe ya bi navê Maggie Dekker kir. Di sala 2008an de xelata ALMA ya "lîstikvana piştgirî a mezin" di rêzefilma Drama de ji bo rola di Eli Stone de wergirt. Di sala 2009an piştê du dansala ev rêzefilm sekinî.
Gonzalo di 2009an de di rêzefîlma çîroka zanistî ya NBCya ku nehate weşandin, di "Day One" de lîst. Dema di destpêka rêzefîlmê de şêwir hate kirin ku bi dansalek 13 serdemî ya di dansala 2009 û 2010an de rêzefîlm, li ser NBCyê bê weşandin. Lê ev pêk nehatin proje bû rêzefîlmekî kurt, ji çar çar beşan pêk hat. Di Gulana 2010an de, hate encam kirin ku rêzefîlm nayê weşandin. Ew paşê wek lîstikvana mêvan di fîlimên "Castle", "Nikita", "The Glades", û de rolên xwe lîst.
Eşîra Berjêrî, li herêma Serhedê eşîreke naskirî ye.
Ev eşîr, bi taybetî ji Cizîr û Sêrtê hatine welatê xwe ya niha. Di nav Herêma Serhedê de li Wan, Agirî, Bedlîs, Erzirom û li Mûşê dijîn.
Gelheyê Berjêrîyan ya ku tê zanîn xwar û jêr 170.000 e.
Hinekê wan ji welatê xwe ji aliyê dewletê ve hatine derxistin. Anha li Afyon, Manîsa, Edîrne, Îzmîr, Mêrsîn û Edeneyê dijîn.
Li Ewropayê, Başûrê Kurdistanê û Rojhilatê Kurdistanê gelheyeke kêm ji Berjêrîyan heye.
Mezintayiya Berjêriyan li Bargirîyê Zekî Beg dikir. Û anha jî di malbata wî de berdewam dike.
Li Erdîşê mala Zade Beg dike. Li Panosê mala Elî Îhsan Hallaç dike.
Freya Allan'", (; Oxfordshire, Brîtanya) lîstikvana Brîtanî ye. Freya Allan bi rola xwe ya Prenses Cirilla ya Cintra di rêzefîlma Netflixê ya "The Witcher" de hate naskirin.
Freya Allan li bajarê Oxfordshire ya Brîtaniyayê ji dayik bû û li Oxfordê li Dibistana Headingtonê perwerdeya xwe dît. Allan di du kurtefîlmên bi navê "Bluebird" û "The Christmas Tree" de derket derkete pêşberî bînera û di çarçoveya xebatên lîstikvaniyê de li Dibistana Neteweyî ya Fîlm û Televîzyonê ya Beaconsfield a Buckinghamshire perwerdeya xwe ya hunerî wergirt. Allan xwendina xwe li Zanîngeha Hunerê ya Bournemouthê berdewam kir û li wir di kurtefîlma Captain Fierce de bi navê rola Linda lîst.
Allan, di beşa yekemîn a "Drama War of the Worlds" a BBC a 2019'an de bi roleke kurt lîst.
Allan, digel Henry Cavill wek Prenses Ciri di The Witcher de, rêzefilma orjînal a drama netflix a fantastîk ku xwe dispêre rêzepirtûka Witcher a nivîskarê Polonî Andrzej Sapkowski û ji aliyê Lauren Schmidt Hissrich ve hatiye çêkirin, lîst. Alan, jibo çêkirina rêzefîlmê li bajarê Macarîstanê Budapeştê heşt meh ma. Allan wê di dansala duyemîn a "The Witcher" de, ku di destpêka sala 2020an de ku li bajarê Londonê tê çêkirin rol wergirtîye. Rêzefîlm, di sala 2021'an dertê pêşberî bînerên xwe.
Mala periyan(sernavê resen îngilîzî The Fairly OddParents) rêzefîlmeke kartonî ye ku ji hêla weşanxaneya amerîkî Nickelodeon û Viacom ve hatî çêkirin, ji hêla Butch Hartman ve hatî çêkirin. Mîna Sinderella ya Charles Perrault, ew li ser periyên baş ne ku di şert û mercên tengasiyê de li rex zarokan disekinin.
Timmy Turner ê 10 salî digel dêûbavên xwe li bajarokê aşopî, bakurê Kalîforniya Dimmsdale dijî. Dêûbavên wî di derbarê mezinkirina xwe de pir xemsar in û timûtim Timmy ber bi pitika pitgir a sadîst Vicky ve dikin. Timmy li dibistanê jî hema hema berdewam tê çewisandin. Ji ber vê yekê periyên Cosmo û Wanda ji wî re wekî dêûbavên efsûnî hatine peywirdarkirin, ji ber ku her zarokek ku bi taybetî wextek dijwar derbas dibe, periyên wisa arîkar werdigire, ku ew dikarin her gav daxwazê ​​ji wan bikin. Timmy bi gelemperî daxwazên xwe bikar tîne da ku pirsgirêkên rojane çareser bike an jî bi hêsanî fikrên sabit rast bike. Lêbelê, zirara ku ew dide pirî caran ji sûdweriya ku hêvî dike re mezintir e. An jî tevlihevî hene ku Timmy ji berê de nedifikirî. Ji ber vê yekê, di dawiya gelek çîrokan de, ew dixwaze ku her tişt wekî berê be. Ev carinan ji hêla hin qaîdeyên daxwazê ​​ve dijwar dibe an jî tê asteng kirin, ji ber vê yekê Timmy neçar e ku li awayên nû bifikire.
Kate Elizabeth Winslet, () Aktrîsta Brîtanî ye. Bi taybetî bi xebatên xwe yên di dramayên serdemê de tê naskirin û gelek car rola jinên bi fikar lîst. Winslet wergirê xelatên curbicur e ku di nav wan de sê Xelatên Fîlman yên Akademiya Brîtanî hene û di nav çend lîstikvanan de ye ku xelatên Akademiyê, Emmy û Grammy wergirtiye.
Wînslet ê 15 salî di dema filma Dark Season de bi lîstikvan-nivîskar Stephen Tredre re dest bi pêwendiyeke romantîk kir û anî ziman ew wek bandoreke mezin di jiyana xwe de dît û li Londonê bi wî re jiya. Piştre di sala 1995an de ji hev qetiyan lê piştî du salan heta ku Stephen Tredre bi pençeşêra hestî jiyana xwe windakir, ew nêzîkî hev dimînin. Winslet ji bo beşdarî merasîma cenazeyê xwe bibe beşdarî pêşbirka Tîtanîkê nebû.
Salek piştî mirina Tredre, Wînslet bi derhêner Cim Threapleton re li ser seta Hideous Kinky re hevdîtin kir. Di Mijdara 1998an de li dibistana xwe ya seretayî ya li Readingê zewicîn û di sala 2000an de keça wan Mia hate dinê. Zewaca xwe ya bi Threapleton re wekî "qirêjî" binav dike, paşê got ku di vê serdemê de kontrola xwe ya înstîhatên xwe winda kiriye û di 2001an de ji hev diqetîn. Piştî ku ji Threapletonê veqetiya, Wînslet bi derhêner Sam Mendes re hevdîtin kir. Sam Mendes di lîstikekê nû de rola hevkar pêşkêşî wê kir, wê pêşniyarê nepejirand lê dest bi têkiliyek nû bi Sam Mendes re kir. Jiber ku çapameniya Brîtanî bi jiyana wê ya taybet hesiya û parvekir, Winslet koçê bajarê New York bû.
Di Gulana 2003an de li girava Anguilla bi Mendes re zewicî. Piştî salek Kurê wan Joe ji dayik bû. Dema ku li New Yorkê bûn serdanên gelek caran li malên xwe yên li Cotswolds a Brîtanyayê didan. Di nav spekulasyonên tund ên medyayê de ku dihata gotin di navbera Mendes û lîstikvan Rebecca de têkilî heye, jiber van yekê di sala 2010an de ji hev cihê bûn û piştî salekê ji hev qetiyan. Wînslet ji ber parçebûnê qebûl kir ku ew dilşikestiye, lê biryardariya xwe piştrast kir ku tevî jihevveçûna zewacê jî wê li zarokên xwe binêre. Piştî berdana wê ya ji Mendesê, Wînslet bi modela Louis Dowler re pêwendiyeke wê ya kurt çêbû.
Dema ku di sala 2011'an de li Girava Necker ê Winslet bi Edward Abel Smith (bi navê Ned Rocknroll jî tê zanîn) hevnaskirin kir û bi Smith re di Kanûna 2012an de li New Yorkê zewicî û piştî salekê kurê wan Bear ji dayik bû.
Winslet, di 11 saliya xwe de bi reklamek TVyê re gava yekem di lîstikvaniyê de avêt. Di serê salên 90an de di rêzefîlmên TVyê de ezmûna xweya lîstikvaniyê zêde kir û bû lîstikvanekî ku bi fîlima "Heavenly Creatures a Peter Jackson" di sala 1994an de bala temaşevanan kişand. Di sala 1995an de, wê ji bo performansa xwe ya di "Sense and Sensibility" de bû namzetê Xelata Akademyê û temaşevanên xwe zêde kir. Di 1996an de, wê fîlimên wekî Jude û Hamlet li fîlmografiya xwe zêde kir û bi reklama 1997an Titanicê bi namzetek nû ya Xelata Akademiyê kariyera xwe domand û ev fîlim, wê li seranserê cîhanê bi nav û deng kir. Piştî fîlma "Titanicê" wê biryar da ku ji vir pêde di fîlimên serbixwe û kêm-budçe de bilîze. Wê rolên serekeyê di fîlimên wekî "Anna" û "King" û "Shakespeare in Love" di 1998-99 nepejirand û di fîlimên serbixwe yên mîna "Smoke Holy and Hideous Kinky" de lîst. Di seranserê kariyera xwe de, wî bi gelemperî di fîlimên serdemê de lîst û bi Quills, Enigma û namzeta xweya sêyemîn a Xelata Akademyê. Bi rola Iris Murdoch di fîlma "Iris", di sala 2000an de kariyera xwe bilindkir. Kate Winslet di fîlima "Eternal Sunshine of the Spotless Mind" de, ku bi nivîsara xweya xwerû balê dikişîne, bû namzetê xelata Oscarê. Di sala 2005an de berhemînek muzîkî bi navê Romance and Cigarettes li fîlmografiya xwe zêde kir. Di sala 2006an de bi çar hilberên ji celebên cihêreng (The Holiday, Flushed Away, All The King's Men and Children Little) karî di rojevê de bimîne. Wê xelatên wek Xelata Oscarê, Xelata Zêrîn a Globe ji bo Lîstikvana Piştevaniya Herî Baş ji bo rola Hanna Schmitz di fîlima "The Reader" de, ji bo rola xwe ya wekî April Wheeler di Revolutionary Road de, Lîstikvan Çêtirîn a Jin hate bijartin. Di Merasîma Xelatên Oscarê de, wê di dawiyê de ji ber karakterê xwe Hanna Schmitz di Xwendevan de, Xelata Oscarê ya Lîstikvana Herî Baş stand.
Amanda Seyfried'", (; Allentown, Pensîlvanya, DYA) aktrîs, stranbêj û modelekê amerîkî ye. Seyfried li Allentown, Pensîlvanya ji dayik bû û li wir mezin bûye. Di temenê 11e salî bû dest bi modeltiyê, di 15e saliya xwe de jî dest bi bi lîstikvaniyê kiriye.
Seyfried li Allentown, di 3 Kanûna 1985an de li Pensîlvanyayê hate dinê. Diya wê, Ann (née Sander), terapîst û bavê wê, Jack Seyfried, karê dermanfiroşiyê dikir Seyfried di 2003an de dibistana navîn a William Allena Allentown qedand.
Xwişkek wê yê mezin bi navê Jennifer Seyfried heye, Jennifer Seyfried, muzîkjenek di koma rockê ya ku bi orgê tê rêvebirin bi navê Love City de muzîkjeniyê dike. Seyfried di payîza 2003an de li Zanîngeha Fordham xwe qeydkir kir, lê piştî ku rola wê di "Mean Girls Girls" de hate pêşniyarkirin wê dest bi xwendina zanîngehê nekir.
Seyfried diyar kir ku nexweşiyên tevlihevî yên anksîyete, obsesîf, kompulsîf û panîkgirtin pêre heye. Di heman demê de tirsa wê ya sehneyê heye û hete nîsana 2015an xwe ji dika şanoyê dûr digire.
Seyfried destpêka sala 2016 bi lîstikvana rola sereke ya fîlma "The Last Word" bi aktor Thomas Sadoski dest bi têkiliya hevaltiyê kir. Seyfried piştrast kir ku ew di 12ê îlona 2016an de, nîşan bûne û di Adara 2017an de, bi merasîmek taybetî de zewicîn. Du zarokên wan hene, keça wan di adara 2017an de hate dinê, kurê wan di îlona 2020an de hate dinê.
Seyfried endamê desteya rêxistina NGO INARA ye ku alîkariya zarokên penaberên ku di encama pevçûnê de birîndar bûne, û ji wan re dermanên ku ew hewce ne peyda dike.
Seyfried di 11 saliya xwe de wekî model dest bi kariyera xwe kir. Di sala 2004an de de di fîlimên cihêreng de rolên piştgirî lîst. Bilindbûna kariyera wê bi di fîlma Mean Girls de bi rola Smith, di sala 2004an de destpêkir.
Piştra wê di televîzyonê bi Veronica Mars re bi navê rola Lilly Kane lîst. Di rola xwe de, Veronica hevala herî baş a Marsê ye.
Seyfried di lîstikên mêvan de di rêzefîlmên cuda yên TVyê, wekî "House M.D"., "Justice", " , CSI" û "Wildfire" lîstîye.
Di sala 2007an de, wê wek Mamoste Mia wek Sophie Sheridan yekem rola sereke girt. Di 2008an de, wê bi Megan Fox re di fîlma "Jennifer's Body" de lîst. Fîlim di 2009 de hate weşandin. Herî dawî, wî di fîlima "Teddy Bear 2" de bi navê rola Samantha lîst.
Megan Denise Fox'", (; Oak Ridge, Tênêsî, DYA) lîstikvan û modeleke amerîkî ye. Wê di fîlmê bi navê "Holiday in the Sun" yê 2001an de dest bi rola xwe ya lîstikvaniyê kirîye. Dûv re wê di gelek fîlim û rêzefîlman bi role piştgirî kirîye. Her wesa wê bi role sereke di ABC Hope & Faith ya di salên 2004 û 2006an lîstîye. Fox bi rola xwe ya pêşî di fîlimê komediya muzîkê ya ciwanan ("Confessions of a Teenage Drama Queen)" de di sala 2004an de karê lîstikvaniyê kirîye.
Megan Fox di 16ê gulana 1986an de li Oak Ridge, Tênêsî, ji dêûbav Gloria Darlene (Cisson) û Franklin Thomas Fox ji dayik bû. Wê zarokatiya xwe li nêzê Rockwoodê derbas kir. Dêûbavê wê dema ku Fox sê salî bû ji hev cuda bûn. Diya wê paşê zewicî, ​​Megan Fox û xwişka wê li ba bavmalî ya xwe Tony Tonachio mezin bûn. Ew bi baweriya pentekostî hate mezinkirin, lê paşê 12 salan çû dibistana katolîk. Wê got ku her du xwîşk "bi pirbawerî" bûn û ku nehiştin ku wê hevalek wanên kur hebe û hevalan vexwendî mala xwe bike. Heta ku têra xwedikirina xwe dirav bi dest dixist ku xwe xwedî bike, bi dayika xwe re xwe re jiyan dikir.
Fox di 10 saliya xwe de, piştî koçî St. Petersburg, Florida bûn û perwerdehiya xwe li wir domand. Dema ku ew 13 salî bû dest bi modeltiyê kir û gelek xelat ji Kongreya Modelê û Talenta Amerîkî ya 1999an li Hilton Head, Karolînaya Başûr stand. Di 17 saliya xwe de, wê ji dibistanê ceribandin bi navnîşanê ji bo ku biçe Los Angeles, Kalîforniya. Fox bi serbestî li ser dema xwe ya dibistanê peyivî, diyar kir ku di dibistana navîn de ew hate tacîz kirin û neçar bû ku nîvro li serşokê bixwe da ku "pakêtên ketçap neyê pel kirin". Wê got ku pirsgirêk ne awirên wê bûn, lê ku ew "her dem bi xortan re çêtir hevûdu bû" û ku "hin kes bi awayek çewt xapandin." Fox her weha got ku ew di dibistana navîn de qet populer nebû, û ku "her kes ji min nefret kir, û ez tevde derbeder bûm, hevalên min her gav xort bûn, kesayetek min a pir êrişker heye, û keçan ji bo vê yekê ji min hez nedikir. Di jiyana xwe de ez tenê bi yek hevalek min keç hebû" Di heman hevpeyivînê de, ew behs dike ku ew ji dibistanê nefret dike û "tu carî di perwerdehiya fermî de bawermendek mezin nediye" û ku "perwerdehiya ku ez dibînim bêwate xuya dikir. Ji ber vê yekê, ez bi awayekî li wê beşê (dibistana navîn) hatim kontrol kirin."
Megan Fox di 5 saliya xwe de dest bi dersên şano û reqsê dike. Di 10 saliya xwe de ew bi malbata xwe re çû Florida û xwendina xwe li wir dewamkir. Di 13 saliya xwe de, ew dest bi lîstikvanî û modelê dike. Di sala 1999an de, wê xelatên cûrbecûr di Pêşbaziya Model û Talent a DYA yê de stand. Fox bi fîlimê "Holiday in the Sun" di çapemeniya tabloîd de ji Ashley Olsen re hevrikek nîşan dide. Bilindahiya bejna Megan Fox 163 cm ye. Ew ji sala 2007an û vir ve bi Brian Austin Green re ye. Hevjîn di 2010an de zewicîn. Dii salên pêşîn de ew bi şibandin a Angelina Jolie, gelek hate axaftin. Di 2010an de, wî di vîdyoya muzîkê ya Eminem û Rihanna ya ""Love The Way You Lie"" de lîst. 27ê îlona 2012ê de kure wê, Noah Shannon Green hate dinê.
Mihemed Elî Şakir hunermendekî kurd e ku di sala 1946an de li Dirbêsiyê (Rojavaya Kurdistanê, Sûriyê) hatiye dinê. Wî li Zaningahê Halebê mamosteyîtî xwend û 12 sal mamostetî kiriye. Di 1975an de zeweciya û çar zarokên wî hene.
Mihemed Elî Şakir di 1963an de dest bi ûdê dike. Di 1969an de jî ew dest bi nivîsîna lawik û helbestan dike.
Çendîn stranên wî yên navdar.
Hunermend Mihemed Elî Şakir di 24ê kanûna pêşîn a 2020an de li Qamişlokê çû ber dilovaniya Xwedê.
Enstîtuya Çanda Kurdî ya Viyanayê (navê fermî), dezgeheke çanda kurdî ya serbixwe ye. Ew di sala 2017an de ji aliyê hin rewşenbîr, hunermend û akademîsyenên kurd ve li welatê Awistiryayê bi armanca parastina kelepor û zarê kurdî hatiye damezrandin.
Mebestên sereke yên Enstîtuya Çanda Kurdî ya Viyanayê ew in ku bikare çand, tore, huner û zimanê kurdî bi xelkê awistiryayî bide nasîn û têkiliyan di navbera welatiyên Awistiryayê û kurdan de biafirîne û xurt bike.
Çalakiyên Enstîtuyê.
Giringtirîn çalakiyên Enstîtuya Kurdî kursên fêrkirina zimanê kurdî ji bo revenda kurdî li Awistiryayê û şagirtên kurd û yên biyanî yên Zanîngeha Viyanayê ne. Enstîtuya Kurdî kursên zimên bi her du zaravên kurmancî û zazakî pêşkêş dike. Kurmancî û zazakî jî li ser sê astan tên hînkirin. Heta aniha Enstîtuya Kurdî karîbû bi sedan kesî fêrî zimanê kurdî bike.
Ji bilî kursên fêrkirina ziman Enstîtuya Kurdî çalakiyên çandî û hunerî jî li dar dixe, wek danasîna pirtûkên kurdî yên nû û birêvebirina guftûgoyan li ser wan. Enstîtuya Kurdî bi mêvandarîya nivîskar, helbestvan, romannivîs û rojnamevanên kurd ve radibe û derfetê ji wan re bi rêya konferans û hevdîtinan re peyda dike, da ku ew berhemên xwe bi kurdên diyasporayê re parve bikin.
Sînemaya kurdî jî cihekî girîng di nav karûbarên Enstîtuya Kurdî de digire. Hin fîlmên kurdî ji alîyê Enstîtuya Kurdî ve hatin pêşandan. Herwiha Enstîtuya Kurdî piştgiriyê dide lîstikvan û derhênerên kurd yên ciwan, yên ku dixwazin bi fîlm û berhemên xwe sînemaya kurdî bi pêş ve bixin.
Her sal Enstîtuya Kurdî aheng û konsêrtan ji bo revenda kurdî li dar dixe, da ku têkilî di navbera mirovên kurd de çêbin û hevgirtinek di navbera malbatên kurd de were avakirin.
Koma Xwendinê ya Viyanayê jî projeyeke ji nav projeyên Enstîtuya Kurdî ye. Armanca vê komê bipêşxistina xwendinê di nav keç û xortên kurd de li welatê Awistiryayê ye. Herwiha Enstîtuya Kurdî piştgiriya ciwanên kurd dike bo xwendina bilind li zanîngehên Awistiryayê.
Viyêna
Hadassa Yeshurun (jdb. li Binyamina, Îsraêl) stranbêjeke îsraêlî ye ku bi eslê xwe kurda cihû ye. Ew bi zimanên îbranî, kurdî (kurmancî û soranî) û suryanî û carînan bi farisî, erebî û tirkî jî distre.
Hadassa Yeshurun ​​ji çar bira û du xwişkan biçûktirîn e. Bavê wê xaxamek ku li Başûrê Kurdistanê ji dayik bû û diya wê dema ku ew li Şino, bajarekî Rojhilata Kurdistanê dijiya, nas kir. Dêûbavên wê piştî zewacê zû koç kirin Îsraêlê. Wê çar salan lîse xwend û du salan Bawernameya Perwerdehiya Mamosteyên Dibistana Seretayî li zanîngehê qedand. Kariyera wê ya hunerî di çar saliya xwe de dema ku wê di partiyên baxçe de ji bo malbatê stran digotin dest pê kir. Ew di koroya lîseyê de solîst bû. Wê di astek neteweyî de koro birêxist û lîst. Heta niha wê 7 album çêkiriye; 2 bi îbranî û 5 albûm jî bi Kurdî û Suryanî. Yeshurun ​​wekî hunermendek gelek caran li Îsraêl û li dervayî wê xuya dibe. Di warê civakî de, ew di dawetên malbatî û şahiyên malbatê de (wekî partiyên henna) û her weha di bûyerên civaka Kurd-Cihû de xuya dike. Ew hatî vexwendin ku di radyo û televîzyonê de xuya bike û hevpeyivînê bike, û profîla wê di gotarên rojnameyên neteweyî de derketiye.Ew ji hêla Israel Magazine ve wekî Balyoza gelê Kurd hate bijartin ew di pêşandanek realîteyê de derket ku hemî gelên Îsraêlî wekî stranbêjekî Kurd temaşe dikin. Ew wekî stranbêjekî kurd, heta Orkestraya Fîlharmonî ku wê vexwendibû ku bi Kurdî stranan bêje, ew hat vexwendin bernameyên radyo û televîzyonê. Hadassa Yeshurun ​​digel mêr û kurê xwe li bajarê Holon, nêzîkê Tel Aviv dijî.
Megan Joy Knudsen yan jî Megan Joy, (; Sandy, Utah, DYA) Navê Jidayikbûnê Megan Joy Knudsen e û bi navê Megan Joy Corkrey tê naskirin. Joy stranbêj û lîstikvanê Amerîkî ye û ji bajarê Sandy ya Utahê ye. Megan Joy di dansala heştemîn a "American Idol" de bû fînalîstê 9emîn. Bi fînansekirina alîgirên wê bi rêya Kickstarterê yekem EPa xwe çêkir. Piştgirên projeyê di 27ê nîsana 2012an de EPyê stendin. Joy di de albuma xwe ya pêşîn bi i navê "Megan Joy". derxist.
Joy ji bo pargîdaniya bi navê SendOutCards wekî sêwiranerê nivîsî xebitî. Joy dayikek ezeb e, xwişkek wê û birayekî wê bi navê CJ heye. Li gorî Joy, wê di temenekî pir biçûk de dest bi gotina stiranan kirîye. Diyar kiriye ku ew ji aliyê mûzîkî ve ji îlhama xwe ji Björk digire. Wê di 16 salîya xwe de guhdariya wê dikir. Joy eşkere kir û got "min di dema dibistana navîn de ji bo hertiştê gelekî têkoşîn kir lê ti tişt wek daxwaza min nehat cih. Koroya ku her mirov dikare tê de be jî, min nekarî wek soloyeke biçûk jî bi dest bixim." "Xemgîn bû" Joy got "Di wan salan de ez pir digrîm." "Min tu carî hewl nedaye ku ez stranan binivîsim, ji ber vê yekê ez nizanim çi di hundur min de heye, lê dibe ku tiştekî pir cuda û baş e, ku ji bo min nû ye." Joy di destpêkê de plan tune bû ku ji bo American Idol beşdarî hilbijartinan bibe ji ber ku ew difikirî ku ew ê "di mîlyon salan da be jî" ew difikirî heta ku ew di asta hilbijartina yekem jî derbas nabe. Lê belê heval û malbata wê ew teşwîq kirin ku ji bo pêşandanê biceribînin û ew kir. Joy gotiye ku "di jiyana min de cara pêşîn e, xaçerêyek bû ku her tişt dikare lê bibe, loma çima naçim ji bo tiştên ku ez jê hez dikim." Li ber Idol, Joy got ku "Ez di bin ya herî kêm de bûm" "Ez keser û perçiqandim. Min xwe winda kir. Idol min dîsa da min. Ez dîsa ketim hezkirina muzîkê û min baweriya xwe vegerand." Wê jî gotiye: "Armancên min ên wê demê ew bû ku ez ji diya xwe derbikevîm, pereyek têr hilgirim da ku vegerim dibistanê û ez ê bi xwe bibînim ka ez ê çi bikim." Joy xwendekarê Lîseya Taylorsville ya li bajarê Taylorsville ya Utahê ye.
Gombed () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 129 kes (32malbat) bû.
Gûgêrdçî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 114kes (31 malbat) bû.
Gûlegûle () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 124 kes (25 malbat) bû.
Gûyaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1557 kes (298 malbat) bû.
Hecîbabay Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 144 kes (30 malbat) bû.
Hecîbabay Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 173 kes (45 malbat) bû.
Hecîbabay Navend () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 173 kes (44 malbat) bû.
Hesenawa () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1467 kes (266 malbat) bû.
Hempa () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 328 kes (77 malbat)bû.
Kerîmawa, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 82 kes (18 malbat) bû.
Kotanî Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 306 kes (77 malbat) bû.
Kosepîr () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 189 kes (37 malbat) bû.
Maînbilax () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 276 kes (66 malbat) bû.
Nebîkendî, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 1383 kes (245 malbat) bû.
Nokdere () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 66 kes (19 malbat) bû.
Oxûlbeyk () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 930 kes (300 malbat) bû.
Qicûr () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 161 kes (33 malbat) bû.
Qirawilxane () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 112 kes (25 malbat) bû.
Qirxlû, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 286 kes (67malbat) bû.
Qerebaba () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 32kes (6malbat) bû.
Qerebilax () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 283 kes (62malbat) bû.
Qereomer () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 228 kes (66 malbat) bû.
Qereqeye () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 494 kes (83 malbat) bû.
Qerenaz, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 0kes (0malbat) bû.
Qizilqişlaq () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 10 kes (3 malbat) bû.
Qulderey Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 227 kes (48 malbat) bû.
Qulderey Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 323kes (77 malbat) bû.
Qelecix, Tîkab () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 267 kes (66 malbat) bû.
Qûce () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 542 kes (128 malbat) bû.
Qûşabilax () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 128 kes (36malbat) bû.
Qûşxaney Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 17kes (5malbat) bû.
Qînirce () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 854 kes (333malbat) bû.
Sarîbax () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 120 kes (30malbat) bû.
Sarîqûrxan () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 103kes (22 malbat) bû.
Şîrmerd () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 470kes (104malbat) bû.
Tezekend Nosretawa () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 851 kes (166 malbat) bû.
Taşekebûd () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 106 kes (33 malbat) bû.
Tepebûr () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 328 kes (64 malbat) bû.
Tirmikçî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 81kes (24malbat) bû.
Timay () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 408kes (108 malbat) bû.
Taskendî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 26 kes (7malbat) bû.
Tûmarkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 5 kes (2malbat) bû.
Ûçhesar () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 0 kes (0 malbat) bû.
Yarezîz () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 225kes (61malbat) bû.
Yilqûnaxac () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 661kes (192 malbat) bû.
Yengîkend () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 207 kes (40 malbat) bû.
Yeherlû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 145 kes (44 malbat) bû.
Zereşoran () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 362kes (108 malbat) bû.
Zenharkendî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 97 kes (24malbat) bû.
Elîawa Nokdere () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 112 kes (22 malbat) bû.
Ehmedawa Serû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 2046kes (624 malbat) bû.
Ehmedawa Xwarû () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 471 kes (96 malbat) bû.
Esmanbilaxî () gundekî ser bi navenda bajarê Tîkabê li Azerbaycana Rojava ya Îranê ye.
Li gorî serjimêriya Navenda Amara Îranê ya di 2016an de, nifûsa vî gundî 107 kes (24 malbat) bû.
Saoirse Una Ronan, (; New York City, DYA) aktrîst a amerîkî ya ku bi eslê xwe ji Îrlandî ye. Ronan di serî ciwantiya xwe d ji ber rolên xwe di şanoyên serdemê de xelatên cûrbecûr stendiye. Di nav de Xelata Zêrîn a Globe û bû namzetê çar Xelatên Oscarê û pênc Xelatên Fîlimê yên Akademiya Brîtanî. Di 2020an de rojnameya New York Times wê di lîsteya xweya "25 Lîstikvanên Baş ên Sedsala 21an" diyarkir. Ronan di rêza dehemîn a lîsteya New York Times de cih girt.
Ronan xwedan hemwelatiya îrlandî û amerîkî ya dualî ye. Wê gotiye, "Ez nizanim ez ji ku me. Ez tenê îrlandî me", û her weha xwe wekî New Yorkî jî destnîşan dike. Ronan heta 19e saliya xwe bi dêûbavê xwe re jiyaye. Diya wê di ciwaniya wê de li ser dikê bi wê re bû. Dayika wê jibo ku wê biparêze herdem nêzîkê wê disekinî. Ji Çileya 2018an ve ew li bajarê Greystones, County Wicklow, a Îrlandayê dijî.
Ronan endamê komela îrlandî ya Pêşîlêgirtina Zilma li ser Zarokan e. Ew bi Home Sweet Home re têkildar e, û di 2016 de, wê piştgirî da çalakiya rêxistinê ku wan bi neqanûnî avahiya ofîsekê li Dublin girt da ku 31 malbatên bêmal bicîhkir. Di heman salê de, ew di klîbek strana Hozier "Cherry Wine" de hate pêşandan, da ku balê bikişîne ser şîdeta nav malbatî Jiber van xebatan, Ronan di mijarên civakî û siyasî li Îrlandayê de bi nav û deng e. Di 2018 de, ew di vîdyoyek de ji bo kampanyek rakirina qedexeya destûrî ya heştemîn a li ser kurtajê li Îrlandayê derket. Di sala 2020 de, ew wekî yekem balyozê Enstîtuya Fîlimê ya Îralandayê hate destnîşankirin. Ronan xwe wekî femînîst dide nas kirin û li Hollywoodê li dijî diravdayîna zêde an kêmtir a zayendî derket.
Di 2016 de, Ronan ji hêla Forbes ve di du caran jibo lîstikvanên ji 30 salî biçûktir, di navnîşên xwe de, da diyarkirin. Serokên Nifşa Pêşîn a Kovara Time de hate nîşandan. Di 2018an de, ew di nav lîsteya Hot 100 ya Maxim de hate diyarkirin û ji hêla IndieWire ve di nav lîstikvanên amerîkî yên di bin 30 salî de hat nav kirin. Di nirxandina Lady Bird di 2017an de, rexnegirê New York Times A.O. Scott Ronan wekî "di fîlimên îroyîn de wê mîna yek ji aktrîsa herî baş" anî ziman. Di sala 2020an de, ew di lîsteya The Irish Timesê ya lîstikvanên fîlimê yên herî mezin ên Îrlandayê ya her demê de bû şeşemîn. Ronan ji hêla malpera moda Net-a-Porter ve di sala 2018an de yek ji jinên herî çêkirî bû. Her weha wê salê, Calvin Klein ew û Lupita Nyong'o wekî rûyên "Jinan" ên Raf Simons, yekem bîhna wî ya ji bo pargîdaniyê destnîşan kir. Ji bo piştgirî dayîna moda domdar, wê kirasek li Oscarên 2020 li xwe kir ku ji tevna zêdeyî cilê ku wê li BAFTA li xwe kirî bû.
Ivana Hoffmann (jdb. 1ê îlona 1995 li Emmerich; m. 7ê Adarê 2015 li Girê Xurma, Rojava) komunîsteke alman bû ji Duisburg. Wekî endamê Partiya Komunîst a Marksîst-Lenînîst a Bakurê Kurdistan-Tirkiyeyê (MLKP) li rex endamên Yekîneyên Parastina Gel a Kurd (YPG) û Yekîneyên Parastina Jin (YPJ), ew di 7ê Adara 2015an de bi navê Avaşîn Tekoşîn Güneş di şerekî li dijî hêzên çekdar ên Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê li Girê Xurma, Sûrî hat kuştin. Ew yekem jina almanî û yekem jina biyanî tête hesibandin ku di şerê çekdarî yê dijî DI de hate kuştin. Ew kesê sêyemîn bû ku di 2015an de wek dilxwazek ji Rojava li şerê dijî Dewleta Îslamiyê dike miriye.
Hoffmann keça Almanek û Togolekî bû û heya sala 2014-an li pola donzdehemîn a Dibistana Aletta Haniel a Berfireh a li navçeya Ruhrort ya Duisburgê, ku wê bêyî bawernameya teknîkî terikandibû, da ku beşdarî şerê li dijî IS bibe. Li Duisburg, jin di koma Tekoşîna Ciwan de çalak bû, ku tê gotin ku nêzîkê MLKP ye. Li wir wê ji 13 saliya xwe ve bi taybetî li dijî nîjadparêzî û zayendperestiyê tê kirin. Tê gotin ku wê di 2011-an de der barê MLKPê de agahî girtiye û di 2014an de çûye herêma Rojava ku li wir dijî Dewleta Îslamiyê şer bike.
Mirin û piştî mirina wê.
Li gorî MLKP, ku tê gotin ku wê li wir tevlî kiriye, ew şeş mehan li "Kantona Cizîrê" mabû û li wir di meqamên cihêreng de wezîfe girtibû. Li gorî raporên medyayê, dibe ku ew jî beşdarî şerê Kobanê bû. Di dema mirina xwe de, ew li Girê Xurma bû, ku tê gotin ku şerên dijwar di navbera Kurd û DI de bi heftan carî û dîsa çêbûye. Tê gotin ku Dewleta Îslamê li wir êrîşî gelek gundên Xiristiyan kiriye. Hoffmann dema ku bi serkeftî parastina Girê Xurma dikir di 7ê Adara 2015an de li gorî dema herêmî di 3an de mir. Li gorî raporên çapemeniyê, di 12ê Adara 2015an de, termê Hoffmann li ser sînorê Sûriye-Tirkiyê radestî malbata wê hate kirin.
Serdozgeriya komarê ya li Duisburg ji bo ku cenaze were otopsî bi awayekî demkî desteser kir. Dozgeriya Federal lêpirsîn dike gelo divê Partîya Komunîst a Marksîst-Lenînîst (MLKP) darizîne yan na. Diyar e gelo divê alîgirên rêxistinê bi endamtî an piştgiriya rêxistinek terorîst a biyanî werin tawanbar kirin. Komîteya hevgirtinê Ivana Hoffmann ev pêvajo wekî "skandalek" nirxand
Di 14ê Adarê 2015an de, li Duisburgê bi beşdarbunên ji cûrbecûr Marksîst-Lenînîst, mêşek li dû bîranîna Hoffmann hat li dar xistin. Çavkaniyên cûrbecûr li ser 500 heta 6000 beşdaran diaxivin. Malbata Hoffmanns jî amade bû. Meş ji dadgeha navçeyê ya li navçeya Hamborn ber bi Goristana Bügelstraße li Meiderich ê ve, ku jin lê hat veşartin, bi darbesta Hoffmann re binaxkirî bû. Di çalakiyê de ji bilî nûnerên rêxistinên komunîst ên ji Almanya, Spanya û Tirkiyeyê, nûnerên payebilind ên tevgera azadiya Kurd wekî serokê HDP'ê Figen Yüksekdağ û Salih Muslim, serokê PYD.
Julia Sarah Stone (; Vancouver, Kolumbiya Brîtanî, Kanada) lîstikvan û şanogerekî kanadayî ye. Stone di şeş saliya xwe de dest bi xwendina şanoyê kir û di çend salên din de di çend lîstokên dibistanê de derket ser dikê.
Piştî ku di sala 2009an de di kurtefîlmeke serbixwe de lîst, wê di sala 2011an de rola xwe ya pêşkeftî bi fîlmê "The Year Dolly Parton Was My Mom" bi dest xist. Stone bi vê rolê Xelata Hunermenda Ciwan wergirt. Piştre, Stone di beşa pîlot a rêzefilma CW "Emily Owens, M.D." de rol wergirt.
Stone di şeş saliya xwe de dest bi performansa lîstikvaniyê kir. Di dibistana seretayî de di lîstikan de xwe da nîşan.Piştî sê salan, ji bo ku dê û bavên wê lîstikvaniya Stone pejirandin wê bi awayekî profesyonel dest bi lîstikvaniya xwe kir. Dayika Stone di hevpeyvîna xwe ya bi The National Post ê re got, "Mîna ku girîng bû ku Jûlîa saleke derbas bike, ku bikare di nava civakê de bijî civakê nas bike."
Piştî çend rolên di fîlmên ku ji hêla xwendekaran ve hatin hilberandin, Stone dest bi tomarkirina taybetmendiyên serbixwe kir. Rolê wê yê pêşîn di sala 2009an de di kurteya zindîbûn-tirsê ya bi navê A Brush of Red de karekterekî nenavkirî lîst.
Stone ji bo ku bi stranbêj Julia Stone re tevlîheviyê dernexê, bernavka xwe jî bi navê xwe re bi kar anî.
Roj Nûrî Şaweys (bi erebî: روز نوري شاويس, "Ruz Nuri Shaways"), (1947 Silêmanî − 15 sibat 2021 Hewlêr), siyasetmedarekî kurd bû û serokwezîrê yekem bû li herêma Kurdistanê.
Roj Nûrî Şaweys di sala 1947an de li bajarê Silêmaniyê ji dayik bûye. Di sala 1966an de li zanîngeha Mûsilê endazeya kariba xwend, paşan berê xwe da Almanyaya Rojhilat û li wir doktora stand. Di sala 1975an de vegeriya Kurdistanê û dest bi xebatê li dijî rejîma Sedam Huseyn kir.
Di sala 1996an de bû serokê pêşîn ê hikûmeta herêma Kurdistanê. Piştî şerê Îraqê, Şaweys beşdarî hikûmeta Bexdayê jî bû û pê re çend meqam girtin.
Emily Hampshire (jdb 1981/1982; Montreal, Quebec, Kanada) lîstikvanek kanadî ye. Emily bi lîstika Angelina di komediya romantîk ya "Boy Meets Girl" ya sal 1998an, fîlmê sala 2006an "Vivienne Cake Snow", "Jennifer Goines", rêzefîlma drama pargindaniya Syfy ", 12 Monkeys" ya salên 2015–2018, û rêzefîlma komedî "Stevie Budd" ya CBC Schitt's Creek de di ya salên 2015 û 2020an tê nas kirin.
Hampshire di salên 1981/1982 li Montrealê ji dayik bû. Di 11 saliya xwe de ku tevî diya xwe tevlî performansa Les Miserables bû, bi lîstikvaniyê re eleqedar bû. Berjewndiyên wê ji aliyê cîgirê serokê dibistana katolîk a keç ên ku di dema şanoya dibistanê de pesnê performansa wê da û bi vê pesnê ew bi hêz bû. Di 16 saliya xwe de Hampshire ji bo rolên di tv û fîlman de bişopîne koçê Torontoyê bû. Di demeke kurt de dibistana navîn a Akademiya Dramatîk a Amerîkayê de jibo perwerdeyê wê qebûlkir lê ew qet beşdar nebû.
Hampshire di sala 2006 an de ku di ajansa qabîlîyet a William Morris de derdiketa, lîstikvanê futbolê yê berê Matthew Smith re zewicî. Hampshire û Smith di sala 2014an de di beriya rola fîlma Schitt's Creek de ji hev qetiyan. Di îlona 2018an de hat diyarkirin ku Hampshire, bi stranbêj Teddy Geiger re di nava têkiliyek de ye. Ew di Çiriya Paşiyê ya 2018an de bi hevre nîşan bûn. Hevjînan di 10ê Hezîrana 2019an de nîşana xwe bi dawî kirin.
Hampshire di sala 2007 an de koçî Los Angelesê bû. Ew di Îlona 2014an de bû hemwelatiyekî amerîkî yê xwezayî û niha dema xwe di navbera Los Angeles û Toronto de dabeş dike.
Hampshire ji sala 1996 an û vir ve di pîşesaziya fîlm û televîzyonê ya Kanadayê de bi awayek profesyonelî çalak e. Di rêzefilma Kanada de rêzefîlmên wek "Space For Rent", "Carl²" û "Northern Town" de rol wergirt. Di fîlma Margaret a bi navê "The Life Before This" de, fîlma taybet a bi derhêneriya Jerry Ciccoritti ku di sala 1999'an de di Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Toronto de hate diyarkirin, lîst.
Di sala 2006an de di gel Kevin Zegers û Samaire Armstrong di komedîya romantîk a 2006an de lîstiye. Di sala 2009an de li The Trotsky weke eleqeya hezkirinê ya Leon Trotsky Alexandra derket ser dikê. Di sala 2010an de di fîlmê Hînt yê Kanadayî, Good Neighbours de rol wergirt. Hampshire di heman demê de di rêzefîlmên "Ruby Gloom", "Chloe Crashman in Carl Squared", "Starr in 6Teen", û "Alyson Malitski in Braceface" rol wergirt.
Di 23ê Gulana 2012an de li bajarê Cannes ê Fransayê, Hampshire û hevalên wê lîstikvan Sarah Gadon, di dema telefîlma Kanadayê de di çalakiya çapemenî û resepsiyonê de xelata yekemîn a Birks Diamond a Kanadayê standin. Her wesa di sala 2012an de, Hampshire di Cosmopolis a David Cronenberg de bi navê Jane Melman rol girt. Di filmê komedî yê Sean Garrity my Awkward Sexual Adventure de hevrikî kir û ji ber vê yekê ew rastî rexneyên erênî hat. Di heman salê de ew di fîlma futurîst-zombî The Returned de rol wergirt.
Di sala 2014an de, Hampshire di rêzefilma Syfy 12 Monkeys de di rola dubare ya Jennifer Goines wergirt. Di sala 2015an de ji bo dansala duyemîn bi rêkûpêk hat pêşandan. Ji sala 2015an heta 2020an di rêzefilma CBC Schitt's Creek de bi navê Stevie Budd rol wergirt.
Di dawiya sala 2015'an de di fîlma Serbixwe ya Xavier Dolan a bi navê The Death and Life of John F. Donovan de, ku lîstikvan Jessica Chastain, Kathy Bates û Susan Sarandon têde lîstin rol wergirt.
Yael Dekelbaum (jdb. 7ê tîrmeha 1979 li Orşelîm, Îsraêl) stranbêj, muzîkvan û çêkerê îsraêlî ye.
Li Orşelîmê li ba David Dekelbaum ji Koma Sorgût hatî dinê. Ew li Moshav Aminadav û Kanada mezin bû û dijî. Ew lezbiyenek ragihandî ye û ji 2012-an ve bi hevjîna xwe, Liat Aviv re dijî.
Emily Jane Browning'", (; Melbourne, Vîktorîa, Awistralya) lîstikvan, model û stranbêjekî awistralyayî ye. Browning di fîlmê "The Echo of Thunder" ya di sala 1998an de hate çêkirin û piştre di fîlmên televîzyonê de wek "High Flyers", "Something İn The Air", û "Blue Heelers" de lîst. Rola wê ya yekem ya serpêhatî di fîlma tirsê ya sala 2002an, "Ghost Ship" de bû. Bi vî rolê bînêrekî berfireh jêre çêbû. Di sala 2005an de ji bo portreya xwe ya Violet Baudelaire di fîlma "Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events" ya sala 2004an, Browning xelata baştirîn ekter ê Enstîtuya Filman a Australya wergirt.
Brawnîng di 7 ê Kanûna 1988an de li bajarê Melbourne yê Vîktorayê ji dayik bûye û keça Andrew û Shelley Browning e. Li Dibistana Bilind a Hurstbrîdge û dibistana navîn a Elthamê xwend. Browning du birayên biçûk bi navê Nicholas û Matthew hene.
Di 8 saliya xwe de dest bi lîstikvaniyê kir, dema biçûk bû û dixwest bibe sêwirana modeyê, lê dema ku jêhatîbûna wê di dema lîstikekê de li dibistanê ji aliyê mamostan ve hate dîtin, mamosteyên wê ji bavê wê re dibêjin pêwiste ku Emily bibe lîstikvan.
Di sala 1998an de bi fîlmê televîziyona Awûstralya "Thunder Thunder Echo" dest bi lîstikvaniyê kir. Piştre bi du rolên din di fîlmên Australya yê de, Tevisomething in the Air (2000-2001) û Blue Heelers (2000-2002) de lîst.
Di sala 2001an de keça Billy Connolly di "The Man Who Sued God" de lîst. Fîlma tirsê "Ghost Ship" de yekem rola xwe ya sereke di sala 2002an de lîst. Di heman salê de di Xelatên Enstîtuya Filman a Awistralyayê de lîstikvanê herî baş ê ciwan bi rola xwe ya di rêzefîlman de bi dest xist. Di sala 2003an de bi navê Ned Kelly derket pêşberî bînera û di fîlmên wek "Heath Ledger" û "Orlando Bloom" de rol wergirt.
Ew bi Billy Connolly re careke din di rêzefîlmê "Serpêhatiyên Bêbext" de, ku tê de "Violet Baudelaire" dilîze, rol wergirt. Di fîlm de ji ber ku Liam Aiken ji wê pir dirêjtir bû, neçar ma ku solên xwe yên bilind li xwe kir.
Di sala 2006an de di vîdeoya muzîkê ya koma "Light Surrounding You" rol wergirt.
Piştî xwendina xwe bi dawî kir, ew vedigere sînemayê bi remake filmê Koreya Başûr "Dark Secrets" ya sala2003, û "Uninvited" sala 2009an de vedigere sînemayê. Browning bi rola Mia Wasikowska di fîlmê "Sleeping Beauty" ya sala 2011an de derket holê. Ev fîlm bû yekem derhêneria Julia Leigh.
Ew ji bo lîstina Îsabella Swan, protagonîsta filman ya romana Twilight hat vexwendin, lê wê nexast û got ku ew dê perwerdeya wê asteng bike û ew jibo ku filma Twilight nû hatiye qedandin westiyaye.
Amanda Seyfried piştî ku ji ber pirsgirêkên di rojeva xwe de neçar ma ku ji kar derbikeve tevlî kasta Sucker Punch bû.
Hêwana Bazarê ya Moabit, di sala 1891ê de bi navê "Markthalle X" hate vekirin, piştî ku di nav salekê tenê de li gorî nexşeyên avahîsaz Hermann Blankenstein hate ava kirin. Dergehê serek yê hêwana bazarê li ser kolana Arminiusstraße li navçeya Moabit a Berlînê dikeve. Avahî ji hêla kolana Bremerstrasse (rojava), kolana Bugenhagenstrasse (bakur) û kolana Jonasstrasse (rojhilat) ve tê dorpêç kirin.
Ji bo xweş nîşankirina cih, hêwan weku "Arminiushalle" (hêwana Arminius) yan "Markthalle Arminiusstraße (hêwana kolana Arminius) jî tê binavkirin". Navê kolan û hêwanê ji navê Arminius mîrê Çerûskî ve hatiye, ê ku di şerê Varus de biserketibû. Ji çiriya "paşîn" 2010 ve ji avahiyê re "Zunft[halle] Arminiusmarkthalle" hate gotin lêbelê niha navê kevin lê vegeriya. Nîşaneyên pêş derî dîsa ji "Zunfthalle" bi Markthalle ve hat guhertin.
Ev avahî ya dehem e ji 14 hêwanên bazarên jorgirtî li Berlînê, yên li gorî biryarnameyeke encûmena bajarê Berlînê di sala 1881ê de, gerek bû ku şûna bazarên servekirî, yên ku li wan nesaz dihate nerîn, bigirin. Avahî karibû bilez were lêkirin ji ber ku kerestene berêçêkirî û cesteyekî hesin, ku di wê demê de nûdem bû, hate bikar anîn.
Nerînek li rêçika serek, 1896
Li hêwanê 425 dezgeh di 10 rêkên firotinê de hebûn. naverêkek bi firehiya 12 mitran riya du larêkan vedike, ku her yek ji wan 2.48 mitro fireh e. Bi vî hawî kalîskeyên hespan û girrgirrok û komên segan karîbûn bi xweşkayî pertalan bigihînin pêş dezgehan. Hêwan, ya ku di şerrê cîhanê yê dudwan pirr ziyan dît, di salên 1950an de ji nû ve hate avakirin. Hikûmetê hêwan weku yadepeykerek da nasîn û wê di sedsaliya heyîna wê de da bi nûjenkirineke derander. Piştî pênc salan nûjenkirina xemla hundur li ser bingeha pirtikên terzê ya dîrokî bi serî ve hat. herweha hema ti firoşkar bikirê ne hate girtin, sekoyên dezgehên bazarê yên berê, ku ji bo yadepeykeriyê dihatin parastin, diviyabûn neyên guhertin. Ji ber wusa çarene demî peyda bûn. Yek ji kirêgirtiyên kevn yên kêm gulfiroş Karl-Heinz, yê ku li vê derê ji salên 1980an de gulên xwe difiroşe. Berê li rex wî pênc dezgehên masiyan û heft goştfiroş li hêwanê hebûn. Heta sala 2010 ev hêwana dîrokî weku mirî dihat pejirandin, dûvre veberhênerin ji Berliner Großmarkt destê xwe danîn ser hêwanê û wê di 20 çirya paşî 2010 bi navê Zunfthalle ji nûv re vekirin. Vêga berî her kesî mêvandarkar bar kirin hundurê hêwanê, û ji ber wusa piştî bidawî hatineke fermî ji bazarkirinê dîsa vejandineke li avahiyê bidest ket.
Vêga ji hêywanê re dîsa "Arminiusmarkthalle" tê gotin. Ji hingê ve li hêwana bazarê ji pêvî liqeke "Norma" hema bi tenê firoşkarên serbixwe hene. Li rex keresteyên jînwerî û kulîlkan pêşniyarên mêvandarkariyê, mûzîkê û helkeftan peydadibin. Heta dawiya 2013an rasterast li hêwana bazarê kargeha bîra ya BrewBaker peyda dibû, lê bîraxaneya wan hîn jî li wir e.
Amêra "Gebetomat" (xwekara nimêjan) ya Oliver Sturm li rêka serek berbiçav e. Ev xwekara ku mîna xwekara wêneyan hatiye pêkhênan, dikare 330 Nimêjan bi bêtirî 65 Zimanan bibêje.
Li taxê.
Di sala 2018an de, nezîkî Arminiusmarkthalle, li taxa Schultheiss, navendeke nû ya mezin ya bazarkirinê çêbû. Ji ber xweguhertina helwesta Berlîniyan li hêwanên bazarê yên xwe, rêveberî ji pêşbaziya pêşnîyara nû natirse. Mirov hêvî dike ku ew navenda bazarkirinê dê mirovan bêtir bîne Moabit.
Onnik Dinkjian (bi Ermenî: Oննիկ Տինքճեան; jidayikbûyî 1929) muzîkvan û stranbêjekî Ermen li Dewletên Yekbûyî dadinê û li Fransa jidayik bûye. Ew bavê Ara Dinkjian e, û digel kurê xwe û her weha muzîkvanên din ên Ermenî wekî Roupen Altiparmakian ku li ûdê dixe diyar bûye.
li Fransa.
Bi navê Jean-Joseph Miliyan (Can Cozêf) li Parîs, Fransa di 1929 de jidayik bûye, kurê Garabed û Zorah ji Dîkranagerd (Amed), yên ku di dema komkujiyê de ji tirsa şûnketinê reviyan. Ew û xwişka xwe, ya ku bi du salan ji wî mestir e, piştî pênc salan ji zayîna wî sêwî man. Garabed mir dema ku Jean-Joseph hîn ne bûbû yek salî. Ew ji hêla kirîvên xwe, Nishan û Oghida Dinkjian ve weku zarokên xwe hatin birin, yên ku bixwe jî ji Dikranagerd bûn, û li Parîsê jiyana xwe berdewam kirin. Bi mezinbûnê re wî ne tenê fransî û ermenî bi rewanî fêrbû, lê herweha zaravayê xweşawaz yê ermeniyên ji Dikranagerdê jî. Nishan Dinkjian ji Helebê çû Parîsê û li wir hendek karin piçûk kirin berî ku komebazirganiya mozan bike. Piştî şerr di sala 1939 dema ku mêwe kêm bûn, wî berê xwe da firotina cilan ji bo piştîvaniya malbata xwe bike.
Onnik cara pêşî bayex da mûzîkê dema ku çû kilîse ya Ermenî ya St. Gregory a li Parîsê dema ku 10 salî bû. Her yekşem gerek bû ku du rêwîtiyên metroyê bikira heta ku bigiha wir. Sirûdên pîroz yên rêbaza ayînî ku ji hêla koro û solîstan ve hatine stiran, tiştek di hundurê wî de vejandin ku dê jiyana wî hetaheta biguherîne. "Ez bêguman dil ketim mûzîkê," wî got. "vê ez anîm kilîseya Ermenî, pê navê weku kesekî oldar lê weku evîndarekî mûzîka Ermenî."
li DYA.
17 salî di Tîrmeha 1946 de, Onnik û malbata wî koçberê Dewletên Yekbûyî bûn, du xwişkên Nishan Dinkjian daniştin. Di dema komkujiyê de ji hev hatibûn dûrxistin lê dilê wan tê de hebû ku di nêza hev de bijîn. Onnik bi navê xwe yê pêş zayendê derbasî DYA bû, lê paşê wî navê xwe bi awayekî yasayî guhert bo rêzgirtina dêûbavên xweyên xwegirtî û kir Onnik Dinkjian.
Di 1952 de, Onnik hate kişandin Artêşa Dewletên Yekbûyî. Li Almanyayê li Koroya Winged Victory Chorus, ku komeke baş bernas e û bi pêşengiya Joe Baris e yê ku karekî berfireh di derbarê koroyan de kiriye, ji bestekarin weku Puccini û Debussy bigire heya Rogers û Hammerstein û Irving Berlin. "Salek û nîv li Almanya min tiştek nekir ji pêvî ku ez ji bajarekî biçim bajarekî din digel hindek navdarên Amerîkî, mîna Eddie Fischer û Danny Kaye, tev ji ber muzîkê, stranbêjiya min." Dema ku ji artêşê vegeriya, Onnik dikana xweya hişkepakkirinê vekir û mehra xwe birrî li Araksi Maksian (Mghsian) ji Lyon, Fransa, ya ku kokên wê ji Xarpêtê ye. Du zarok ji wan re çêbûn, Anahid û Ara.
Di sala 2020 Hevbiratiya Keleporiya Netewî wergirt, ya ku ji hêla National Endowment for the Arts ve tê xelat kirin û şanaziya Dewletên Yekbûyî ya herî bilind e di warê hunerên gelêrî û nerîtî de.
Girara dew cureyekî girarê ye, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Yek ji xwarinên quşxaneyê ye. Li Serhedê û hin hêremên din jî tê xwarin.
Dewê ku rûnê li ser hatiye hildan bi ar û hêkê ve di nava quşxaneyê de hilbijenin. Genim, nok û nîskê hêşînê bi awayekî cuda cuda binermijînin û yek bi yek bixin nav.
Paşê kundir û gêzerê hûr bikin û bavêjin quşxaneyê. Herî dawî jî pûjan an jî cehterê bavêjin nav û nêzikê 20-25 xulekê biqelînin. Bi germî bixwin.
Birîmî eşîreke Kurdan e. Birîmî li Dûtax û gelek cihên Agirîyê û bajarên cîranê dijîn. Gelekî wan jî li Bakurê Kurdistanê û Tirkiye belav bûne.
Dutax.
Şemî, Paletokan, Xîwe, Melledirêj, Kanîdirêj, Milan, Rotan
Erdîş.
Panî, Axî, Wêrane, Kozîce, Warkoz, Yekmal, Dêra Îskan, Gokoxlan, Heyderbeg, Kokin, Salihiye
Zoey Claire Deschanel'", (; Los Angeles, Kalîfornia, DYA) stranbêj, lîstikvan, model û strannivîsekî amerîkî ye. Xwişka wê ya mezin Emily Deschanel jî lîstikvan e û di rêzefîlmê bi navê Bones de rol wergirtiye.
Zoey Deschanel di çend filmên serbixwe de derketiye pêş. Fîlmên wê yên herî girîng "Almost Famous", "Elf", "Yes Man" û "Evîn (500) Roj" in. Ji sala 2011an ve di rêzefîlma tora Fox ê ya "New Girl" de lîstiye û di pêşandanên wê yên li vir de namzetiya Xelata Emmy û sê namzetiya Xelata Zêrîn a Globe hene.
Deschanel keça ciwan a sînemakar û derhêner Caleb Deschanel û lîstikvan Mary Jo Deschanel li Los Angeles, Kalifornia ji dayik bû. Bapîrê wê fransî bû, ji Oullins, Rhône û bapîrê wê ji malbateke Quaker dihat; di heman demê de bavûkalên wê yên Swîsreyî, Hollandî, Îngilîzî, Îrlandî û Fransî jî hene. Navê xwe ji karaktera jîrhatiya mêr a Romana J. D. Salinger a sala 1961an Franny û Zooey, ji Zooey Gillas hildaye. Xwişka wê ya mezin Emily Deschanel aktrîs e û di rêzefilma komadî-drama Bones ya televîzyonê Fox de lîstîye.
Deschanel li Los Angeles ê dijî, lê ji ber ku bavê wê li gelek cihê fîlm çêdikir piraniya zarokatiya xwe di rêwîtiyê de derbas kir.
Zooey Deschanel li Santa Monica beşdarî dibistana amadekar a taybet dibistana Crossroadsê bû û li vir hevalên xwe yên pêşerojê Jake Gyllenhaal û Kate Hudson naskir. Zooey heta dawiya dibistana navîn strana digot. Wê şêwirdikir ku di şanoya muzîkê de kariyerê bike û beşdarî Festîvala Hunerên Performansê ya Fransî Woods bû. Berî destjêberdana lîstikvaniyê neh mehan çû li Zanîngeha (Bakur-Rojava) Northwesternê.
Deschanel di sala 1998'an de di rêzefîlmê televîzyona Veronica's Closet de wek lîstikvana mêvan rol wergirt û di sala 1998an de di komedîya "Lawrence Kasdan Mumford" ya sala 1999an de yekem fîlmê xwe çêkir. Deschanel li dora neurotîkên li bajarekî biçûk û bi hope Davis, Jason Lee, Alfre Woodard û Mary McDonnell re têkildar bû. Di heman demê de di sala 1999an de, ew di vîdeoya muzîkê ya ji bo "She's Got Issues" a The Offspring de lîst. Deschanel di nîv-otobiyografî ya Cameron Crowe Almost Famous de cih girt û li wir bi rola Anita Miller' Miller, xwişka mezin a serhildêr a rojnamevana ciwan lîst. Bi kêmfirotina bilêtên sînemaya jî, filmê dîsajî pesinên rexnegira wergirt û di şaxa fîlm - mûzîkî û komediyê de fîlmê herî baş hat diyarkirin û Xelata Zêrîn a Globe wergirt. Deschanel di drama serbixwe Manic de wekî hezkirina xortek tengasî (Joseph Gordon-Levitt) lîst. Fîlm li Festîvala Fîlman a Sûndanceê hate nîşandan û mijara fîlmê berdaneke bi sînor di şanoyê de hate lîstin. Rojnameya The New York Times anî ziman ku Deschanel di rola wê de "bi taybetî rola spontan, bêbandor bû û di rolê bi hestyariya rasterast" dilêze.
Piştî agahdariya zû, Deschanel di nav çar fîlmên taybet ên 2002an; Big Trouble, New Guy, The Good Girl, û Abandon de wek lîstikvana alîkarî lîst. Di komedîya Big Trouble de bi Tim Allen û Rene Russo re keça jineke dilsoz û dilxwaz dilîze û di komediya xortan de The New Guy wek gîtarvan di komê de dilîze. Deschanel jineke ciwan a ku di firoşgeheke mezin de dixebite di komediya-ciwan The Good Girl de, li hemberî Jennifer Aniston û Jake Gyllenhaal de bi rola jineke ciwan a tinazkar dilîze.
Şanogera derûnî Abandon lîstika wê ya hevalê odeyê yê jinekê ku di wendabûna hevala xwe de cih digire. Deschanel weke jineke ciwan a ji derveyî û bê kontrol di rêzefîlmê Frasier de, beşeke derket rol wergirt. The New York Times ragihand ku Deschanel di sala 2002an de "yek ji stêrkên ciwan ên herî lêgerandî yên Hollywoodê ye" û Los Angeles Times di destpêka sala 2003an de nivîsand ku Deschanel bûye cureyeke naskirî, ji ber "performansên wê yên deadpan, sardonic û dîmen-dizî", wek hevalê herî baş ê protagonîst e. Deschanel li dijî vê niqaşê xwe got: "Gelek ji van rolan tenê fikra formûla hevalê yekî ye, û wekî ku, gelek hevalên min jî tune ne. Li lîseyê, ez her dem li malê dima, loma ez niha nizanim ez çawa hevalê herî baş ê her kesî me."
Girar navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Yek ji xwarinên quşxaneyê ye. Li Agirîyê û di gelemperî Serhedê de tê xwarin. Mast di malê de çêkirî be dê xweştir be.
Katiqê bi ar û hêkê ve di nava quşxaneyê de hilbijenin. Genim, nok û nîskê hêşînê bi awayekî cuda cuda binermijînin û yek bi yek bixin nav.
Xaşîl, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Li Agirî, Qers, Erzirom û derdorên wan tê xwarin.
Amadekirina.
Pêşî savarê bikelînin. Paşê gûlik hûr bikin, bixin nava savarê û bi hev re bikelînin. Îsotê bi rûn ve biqijilînin. Xwarinê daynên tebaqê. Rûnê ser xwarinê de bikin. Amade ye.
Jajerûn, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Li Serhedê tê xwarin.
Amadekirina Jajerûna Agirîyê.
Ar û avê lî nava hev bixin, divê vîrçiq be. Bixin nava rûn û heta ku hinek sor bû li nava hev bixin. Amade ye.
Talulah Jane Riley-Milburn yan jî navê ku pê tê zanîn Talulah Riley (; Hertfordshire, Brîtanya) lîstikvanekî brîtaniye. Riley, di filmên wek "Pride & Prejudice", "St Trinian's", "Boat That Rocked", û fîlma "Inception" de rol wergirtiye. Talulah Riley, rola xwe ya di rêzefîlmê televizyonan de rêzefilma zanist-romana Rojava ya "Wesworld" a televîzyona HBOyê de lîstiye.
Riley î, di sala 2010an de bi karsaza mîlyarder Elon Musk re li Katedrala Dornochê zewicî. Di Çileya 2012an de, Musk ragihand ku wî têkiliya xwe ya çar salan bi Riley re bi dawî kiriye û heta Adara 2012an xwest ku ji Riley biqetê.
Lê belê Di Tîrmeha 2013an de Musk û Riley ji nû ve zewicîn. Di hevpeyvîneke xwe ya 60 xulekan de di sala 2014an de, ew diyar dikin ku wan li hev kirine û dîsa bi hev re jiyane.
Di 31ê Kanûna Pêşiyê ya 2014an de, Ajansa Associated Press ragihand ku Musk ji bo hevberdanê doz vekiriye; lê dîsa ji dozê vekişiyaye. Hat ragihandin ku Riley ev 6 meh in ji Musk cuda dijî û di 21ê Adara 2016an de li Dadgeha Bilind a Los Angelesê doz vekiriye. Dadgehê, di doza hevberdan de di Cotmeha 2016an de biraya cudatiyê da û ji hev cuda bûn.
Talulah Riley di sala 2003an de di beşa rêzefîlmê "Hercules Poirot" de dest bi kariyera xwe ya televîzyonê kir. Piştî du salan bi fîlmê "Joe Wright's Pride" û "Prejudice" de yekemcar rola xwe ya di fîlman de wergirt.
Di sala 2006an de beşekî fîlmê Xanim Marple de lîst. Sala din di sala 2007an de di rêzefîlmê televizyonê ya bi navê "Nearly Famous" de roleke sereke lîst û li Qenala E4 a Birîtanî hat weşandin. Ew di heman demê de di Dibistana Şevînî ya Keçan a Olîver Parker û Barnaby Thompson de lîst.
Di sala 2008an de di du beşên "Doctor Who" de derkete pêşberê. Sala din ew di "England Good Morning England richard Curtis" derket û rola xwe di, ku hê jî ji aliyê Oliver Parker û Barnaby Thompson ve tê derhênerkirin, ji nû ve destpêkir. Di sala 2010an de di "Inception" ya "Christopher Nolan" û '"The Dilemma"' ya Ron Howard de rolên piştevaniyê lîst.
Sala 2012an de di çend fîlmên wekî White Frog, The Knot ve The Last Hitman: 24 Hours in Hell de lîst.
Di sala 2015'an de li Mojave li gel Oskar Îshaq, Garrett Hedlund û Louise Bourgoin re di fîlman de rol wergirt. Di heman demê de di fîlmê "The Bad Education Movie" de jî dilîst. Bi derhêneriya filma xwe ya yekemîn a fîlma bi navê Scottish Mussel çêkir. Sala din bi rola rêzefîlma HBO westworld û fîlma "Driving in Troubled Waters" de derkete pêşbirkê.
Di sala 2018 an de rola xwe di dansala Westworldê de rola xwe ji nû ve dubare kir û di fîlma "The Last Witness" de bi Alex Pettyfer re lîst.
Atsushi Nakajima (bi japonî: 中島 敦, "Nakajima Atsushi", jdb. 5ê adara 1909 li Tokyo, Japon - m. 4ê kanûna yekem, 1942 li Tokyo, Japon) nivîskarê japonî bû.
Nakajima li Tokyoyê ji dayîk bûye. Bavê wî di warê çîniya klasîk de zana bû û vê hewesa xwe aşînayê zarokê xwe jî kiriye.
Nakajima çûye Palauyê ji bo hînkirina zimanê japonî, lê dû re vegeriya di 1942an de, piştî ku bi nexweşiya astima giran zehmetî kişand û piştî nexweşiya pişikê bi wê pişikê re mir. Noveleke mezin a bi navê "Light, Wind and Dreams" temam kir ku li ser jiyana Robert Louis Stevenson bû û hin kurteçîrokên di derbarê Mîkronezyayê de.
Avsîra hêka, cureyekî avsîrê ye, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Bi taybetî li bajarê Agirîyê tê xwarin.
Pîvaz û bacana sorê hûr bikin, bavêjin quşxaneyê û biqelînin. Hinek av tê xin.
Hêkê (çiqas dixwazin ewqas) jî bixin û bikelînin. Nanê tenûrê hûr bikin nava tasekî û hêdî hêdî avsîrê berdin ser. Amade ye.
Avsîra nîska cureyekî avsîrê ye, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Bi taybetî li bajarê Agirî û hêrema Serhedê tê xwarin.
Pêşî nîskê binermijînin. Piştî ku avê xwe hilçinand pîvaz û kartolê hûr bikin bi hinek av ve bixin nava nîskê û bikelînin.
Nanê tenûrê hûr bikin nava tasekî û hêdî hêdî avsîrê berdin ser. Amade ye.
Savarê heliz cureyekî savarê ye. Li hêrema Serhedê tê xwarin.
Pêşî helizê binermijînin. Savarê bixin nav û bi hev re bipêjînin. Bixin tasekî. Nivîşkê bihelînin û birijînin ser savar.
Zawedde "Zawe" Ashton, yan jî bi navê ku pê tê zanîn Zawe Ashton (; Hackney, London, Brîtanya) lîstikvan, şanoger, derhêner û vebêjerê brîtaniye. Ashton bi rolên xwe yên di drama-komediyên Qenala 4 ya Brîtanî, komediyên bi navê Not Safe For Work û Fresh Meat ve tê naskirin.
Ashton di 25ê Tîrmeha 1984 an de li bajarê Hackney ê Londonê ji dayik bû. Ashton ji sê zarokên ji dayikek Ugandayî, Victoria, û bavê Îngilîzî Paul Ashton e, her du dêûbavê wê mamoste ne. Bavê wê paşê di BBC û di Qenal 4 de wek Edîtorê Komîsyonê xebitî. Bapîrê wê yê dayikiyê Paûlo Mûwanga Serokkomar û Serokwezîrê Ûgandayê bû. Ashton beşdarî Dibistana Şanoyê ya Anna Scher bû û endamê Şanoya Ciwanan a Neteweyî bû. Ashton hem çû dibistana Elizabeth Garrett Anderson û hem jî di Dibistana Hill a Parlamentê xwend. Piştî xwendina Zanîngeha City and Islingtonê, piştre li Dibistana Manchester a Şanoyê xwend iye û li wir di lîstikvaniyê de pileya xwe bi dest xist.
Uğur Şahin (jdb. 19ê îlonê 1965 Îskenderûn, Xetay) bijîşkekî alman ê ku malbata wî ji bajarê Xetayê koçê Almanyayê bûye. Berjewendiyên wî yên sereke lêkolîna şêrpencê û parêznasiyê ye. Şahîn ji sala 2006an ve Profesorê Onkolojiya Ceribandiyê ye. Niha ew û hevjîna wî Ozlem Tureci damezrîner û CEO ya pargîdaniya Biontechê ne. Her wesa Şahin li dijî pandemiya (COVID-19)e yê, yek ji kesên pêşvebirên veksîna vîrûsa koronayê ye.
Ew û jina xwe, di nav lîsta kesên herî dewlemend ên welatê Almanyayê de ne. Ji aliyê Kovara Forbes ve Nirxa Netahiniya wî bi qasî 5,2 milyon dolarî hatiye texmînkirin.
Ugur Şahîn di 19ê îlona 1965an de li navçeya Îskenderûnaya Xetayê de ji dayik bûye. Ew di 4 saliya xwe de bi dayika xwe re koçî Almanyayê dibin û bavê wî li bajarê Kolna Almanyayê di kargeha Ford Motor Company de dixebitî. Piştî xwendina lîseyê li Zanîngeha Kolnê ji bo doktorayê dixwîne. Di sala 1993an di hemanan zanîngehê de û di bin şêwirmendiya Michael Pfreundschuh de ji ber xebatên xwe yên li ser "îmmunoterapiya huneyên tumorê" bawernameya doktorayê distîne. Şahin di navbera salên 2000 û 2001an de, li Nexweşxaneya Zanîngeha Zurichê li gel Rolf M. Zinkernagel û Hans Hengartne kar dike û di sala 1996an de li Nexweşxaneya Zanîngeha Zurîhê di gelek lêkolînan de cih digire. Hetanî di sala 2006an de li Zanîngeha Mayînzê sernavê Profesoriyê distîne.
Şahîn di 20 saliya xwe de dema hîn xwendekar bû li laboratuwarekê dest bi kar kir. Di destpêka salên 1990î de di bijîşkiya nexweşiyên navxweyî de doktoriya hematolojiyê kir. Li Zanîngeha Kolnê beşa lûkemî û pişt re jî 8 salan li Zanîngeha Saarlandê xebitî. Ji pêşengekî di armanca penceşêrê de, bi rêbazên îmmunolojîk û rêbazên biyoînformatîk ên pir bi bandor, Şahin zêdetirî 70 serîlêdanên patentê yên serbixwe hene ku biyomarkerên nû yên kanserê û platformên dermankirinê ji xwe re armanc digire. Di xebata xwe de bi hevkar û hevjîna xwe Ozlem Türeci re hevkarî dike û di sala 2001an de bi hev re ji bo pêşvebirina antîpronên monoklonal ên kanserê Ganymed Pharmaceuticals ava kirin. Ganymed, di sala 2016an bi 1,4 milyar dolarî ji aliyê şîrketa dermanan a Japon Astellas Pharma ve hate kirîn. Şahin di sala 2008an de bi malbata Sturngmann re pargindaniya BioNTechê damezirand. Hevjîna wî Ozlem Tureci dema ku pargindaniya Ganymed hate firotin tevlî BioNTech bû. Di pargindaniya BioNTech de niha bi qasî 1.300 karmendan dixebite. Uğur Şahin û Ozlem Turecî bi pargindaniya BioNTechê dest bi pêşxistina rêbazên takekesî yên dermankirina îmmunoterapiyê ya kanserê bi karanîna materyalê genetîkî yê bi navê mRNA kir ku laşê mirov bikaribe antigena xwe hilberîne, kirin. Armanc ew e ku vakslêdana penceşêrê li ser bingeha ribo nukleic acid (RNA) were pêşxistin, madeyeke peyamnêr ku tê de zanyariyên genetîkî hene, ku reaksiyoneke berhevkirî ya sîstema parêzvaniyê dike, dibe sedema inhibisyon û paşveçûna tumoran. Bi tîmê xwe re pêşengî ji pêşketina vakslêdanên mRNA-based kir, bi taybetî bi profîla mutasyona kanserê ya her nexweşekî re adapte bû. Şahin, ji sala 2010an vir ve li Navenda Tibê ya Zanîngeha Johannes Gutenbergê li Mainzê di navenda wergeronal onkolojî û immunolojiyê (TRON) de lêkolînan dike. Beriya wê jî ji sala 2010an heta Îlona 2019an rêveberiya giştî ya zanistî ya TRONê pêk anî. Ji bo dermankirina nexweşiya penceşêrê û nexweşiyên din ên giran ên bi hewcedariyên bijîşkî yên bilind, ji bo lêkolîn û pêşketina vê derê, hevserok û pargîdaniya TRON'ê ya bi navê TRONê ku mîsyona wî ya peydakirina tespîtên nû û dermanan pêk bîne, şîretên zanistî dide xwendekarên phDê.
Piştî pandemiya COVID-19 ku di sala 2019an de li Çînê derket holê û li tevahiya cîhanê belav bû, BioNTechê jibo vakslêdanên korona vîrûsê bi pêş bixin deste bi xebatan kir. Di 9ê Çiriya Paşiyê ya 2020an de de, pargîdaniya dermanan a Amerîkî Pfizer û BioNTech bi daxuyaniyeke hevpar diyar kirin ku vakslêdana pfizer-BioNTech COVID-19 a ji aliyê Dr. Şahin û ekîba wî ve li dijî SARS-CoV-2 hatiye pêşxistin, rêjeya karîgeriyê ji sedî 90î zêdetir e. Di daxûyaniyê de hat diyarkirin ku ji bo ewlehiya derziyê ya pêşkeftî dê bibe sedema fikarên cidî, niha li derveyî pirsê ye û tê payîn ku di vê mehê de serlêdanek ji rayedarên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re bê kirin da ku vakslêdan lîsansa bikaranîna lezgîn bistîne.
Avsîra goşt cureyekî avsîrê ye, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Li hêrema Serhedê tê xwarin.
Pêşî goştê binermijînin. Pîvaz, bacana sor, îsota hêşîn, îsota tozkirî, hinek avbacanê, hinek jî av tê xin û bi goşt ve bikelînin. Amade ye.
Helge Marcus Ingstad (z. 30ê kanûna pêşîn 1899 li Meråker, Norweç, m. 28ê adarê 2001 li Oslo) kevnarnas, nivîskar û serpêhatîperestekî norwêcî bû. Bi jina xwe Anne-Stine Ingstad re, wî li L'Anse aux Meadows, Kanada, rûniştina Vîkîng dît, û bi vî rengî bingeha rastîn a sagayên Vinland ên îslandî îspat kir, li gorî ku niştecihên Skandinavî ji Grînlenda 500 sal berî Kolumbus Amerîka vedîtin.
Helge Ingstad li Trøndelag (Trondelag) ji dayik bû û li Bergen mezin bû. Wî di 1920an de dad xwend û çend sal wekî parêzer li Levanger xebitî berî ku biryar bide ku jiyana xwe biguheze û çar salan wekî xefikvanek biçe Kanadayê. Li rojhilatê Gola Xulamê Mezin, navê Ingstad Creek li wî hate kirin. Pirtûka wî "Pelsjegerliv" (Jiyana min a li çolê), ku di 1931 de hate weşandin, vê demê vedibêje û dibe bestseller.
Ingstad di 1932an de çû nav ramyariyê û bû parêzgarê (Sysselmann) Eirik Raudes Land li Gronlanda Rojhilat. Devera ku ne yeksan e ya ku Erikê Sor bi rastî lê bicîh bûye, bi kurtasî ji hêla Norwêcê ve hatî dagirkirin. Gava ku Norwêc neçar ma ku axê vegerîne Danimarka piştî darizandina Dadgeha Navneteweyî ya Laga ya 5'ê Nîsana 1933an, ew bû du salan Sysselmann a Parêzgeha Svalbard. Li wir wî jina xweya pêşerojê Anne-Stine Moe, ya ku kevnasnasî xwendiye, nas kir û di 1941 de bi wê re zewicî. Keça wan Benedicte, ku ew jî bû kevnarnas, ji ​​zewacê çêbû.
Coteyar li nêzê Oslo bicîh kirin û vê xanî wekî bingehek bikar anîn, her çend wan gelek caran seferberî kirin, nemaze li Amerîkaya Bakur. Di 1961an de, herduyan bermahiyên wargehên Vîkîng ên L'Anse aux Meadows, ku di salên paşîn de di bin rêberiya Anne-Stine Ingstad de hatibûn kolandin, vedîtin.
L'Anse aux Meadows.
Di dawiya 1950an de, Ingstad dest bi lêgerîna Vinland a Leif Erikson kir. Sagas û wêjeya duyemîn a li ser wî wekî çavkaniya tenê jê re xizmet kiribû. Bi vekolînek ji nêz ve, Ingstad li notên William Azariah Munn ê newfoundlandî jî hatibû, yê ku berê di sala 1914an de li Newfoundlandê lihevhatinek guman dikir, ku di paşiya paşîn de ji cîhê ku Munn diyar kirî 20 kîlometre dûrî wî bû.
Li şûna şopandina vê şîretê, pêşî Ingstad li tevahiya perava rojhilatê Kanada û bakurê Dewletên Yekbûyî geriya, berî ku ew di dawiyê de ji hêla masîvanek ve ber bi hin xirbeyên li Newfoundland ve were rêve birin, ku heya wê gavê dihat bawer kirin ku bi eslê xwe çermsorî ne. Kolandinan zû gumana ku ev xirbe niştecîhên bi eslê xwe Ewropî bûn piştrast kir. Hevjîna Ingstad bi vî rengî delîla rastiya sagayan peyda kiribû.
Salên paşîn.
Di salên paşîn de, Helge Ingstad bi giranî bi nirxandina materyalê û nivîsandina pirtûkan û şanonameyekê re mijûl bû. Ew di 101 saliya xwe de li Oslo mir û merasîma cenazeyê dewletê stend ku tê de Wezîrê Dewletê yê Norwêcî Jens Stoltenberg axaftina cenaze kir û keyê Norwêcî Harald V û keybanû Sonja jî amade bûn.
Karêberg, navê xwarineke ji pêjgeha kurd e. Navê xwe ji riwekê karêberg digire. Li bajarê Agirîyê tê xwarin.
Karêbergê binermijînin. Nîskê hêşîn tê xin nav. Pîvazê biqelînin bixin nav û 10 xulekê bikelînin.
Sermiyan Mîdyat, (; Enqere) Lîstikvan, derhêner, senarîst û şanogerekî Kurd e. Mîdyat bi koka ji navçê ya Mîdyat a Mêrdînê ye lê li Enqereyê hatiye dinê.
Sermiyan Mîdyat, di 2 ê Kanûna 1974 an de li Enqereyê ji dayik bû. Midyat di sala 1998an de bi ezmûn beşdarî perwerdeya Şanoya Nobedar nû û (Lîstikvan ên asta navîn) ji lîstikvanên wek Ferhan Şensoy, Derya Baykal, Rasîm Oztekîn û Tuncel Kurtiz perwerdeya şanoyê dît. Mîdyat di sala 1998an de li Navenda Perwerdeya Gel a Kadikoyê şanoya akademîk xwend. Piştî ku sê salan beşa kîmyayê ya Fakulteya Endezyariyê ya Zanîngeha Stenbolê xwend û di sala 1994an de ket hundir û derbasî Fakulteya Karsaziyê bû Li Navenda Perwerdeya Giştî ya Kadikoyê weke aktor û alîkarê derhêneriyê kar kir. Piştre bi lîstikvanên wek Haluk Bilginer û Zuhal Olcay re xebitî.
Di 2 lîstikên cuda de wek lîstikvan di Atolyeya Lîstikê de cih girt. Mîdyat ku di gelek fîlm û rêzefîlman de derketiye pêşberê û bi rola xwe ya weke (bi tirkî) Arıza Hamza ya di rêzefîlmê Emret Komutanım de bal kişand. Di sala 2007an de lîstika yekemîn a şanoyê bi navê Oyunbozan (lîstikxirabkar), 9 Mehên Dawî nivîsand û derhênerî kir. Her wiha helbestên stranên Kulîlkên Lemonê yên ji aliyê Mustafa Cecelî tê gotin û strana Birîna Dil ji aliyê Ozcan Denîz ve tê gotin, Sermiyan Mîdyad nivîsîye.
Mîdyat di hevpeyvînekê de di derbarê jiyan û zaroktiya xwe wiha anî ziman "Di sala 1980î de ez zarokek 6 salî bûm; Bavê min ji ber ku (nêrîna siyasî) çepgi û ku Kurd bû di girtîgehê de bû. Min ew tenê di demên cejna de di girtîgehê de didît. Min heta 16 salî nedikarî bibêjim navê min kurdî bû. Dema mirov ji jiyaneke bi vî rengî tê, bi vî rengî li jiyanê dinêre; Tu dibî pirsgirêk. Hinek jiyana xwe di komedî, hinek bi drama, hinek jî bi tengezariyê, bi vî awayî tînim ziman"
Odîn an Wotan (bi germana Başûr Wōdan, îslendiya kevn Óðinn, inglîziya kevn Wōden, saksoniya kevn Uuoden, holendiya kevn Wuodan, germeniya bilind a kevn Wuotan, longobardî Godan an Guodan, almanî ya hevpar Wôðanaz) di mîtolojiya norsî û parzemînê de xwedawendê sereke ye. Di helbesta Eddayî de ew wekî bavê xwedayan, xwedawendê şer û miriyan, wekî xwedayê helbest û runikan, efsûn û ekstasiyê bi taybetmendiyên eşkere şaman kar dike.
Xwedawendê norsî Odin rûniştibû, du gurên wî, Geri û Freki, û herdû qijikên wî, Huginn û Muninn, û milê xwe Gungnir li tenişta xwe kiribûn.
Teorî û şîrovekirin.
Navê wî tê wateya "acizî", "hêrs" û "helbest". Wek gelek zindiyên din ên xwedayî di panteona Skandînavyayê de jî roleke tevlihev dilîze; Ew xwedayê şer û hişmendiyê ye. Ew jî wek xwedayê efsûn, rûmet û nêçirê tê naskirin. Bi tîrêjên rojê û xaçerêya Keltî re sembolîze dibe
Odin: (Alfadir, Allfather (Bavê her kesê)) Bavê xwedawendan; Li salona wî ya li Asgard, Valaskjalf (Perestgeha Qetilkirî), textê Hlidskjalf cîwarbûyî ye. Ew ji vê textê li hemî bûyerên li neh warên diqewimin temaşe dike. Ew jî li erd û ezman serdest e, dema ku hewce be dikare veguherîne ajalek. Çavê Odin tenê yek heye ku mîna rojê dibiriqe. Wî çavê xwe yê din jî feda kir da ku karibe ji Bîrê Hikmetê vexwe û zanebûnek bêdawî bi dest xwe xist. Peyamnêrên wan, Valkyrie, giyanên şervanên mirî digihînin Valhalla. Gotina inglîzî Wednesday ji Roja Woden (Roja Odin) tê. Ew ji hêla nivîskarên Roman ên wekî Tacitus ve bi Merkur re hate nas kirin. Tête fikirîn ku bi şamanîzma Avrasyayî ve girêdayî ye.
Simbêlên wî Gungnir, rîha wî ya ku qet hedefa xwe winda nake, zenga wî Draupnir, ku her şeva nehê heşt zengila nû vedibêje, û hespê heşt lingî Sleipnir. Sleipnir dikare li ser avê û bejayî bigere, û du roviyên wê hene. Van roviyan ji cîhanê re xeberên wî tînin. Yek ji wan roviyan navê wî Huginn (raman) û yê din jî Muninn (bîr) e. Di heman demê de du gurên bi navê Freki û Gerî jî pê re bûn.
Xwedayê mîtolojiya bakur dikare wekî Zeus bê gotin. Zarokên wî Balder, Hod Bragi û Hermod in digel jina wî Frigg, zarokê wî ji xwedawenda Jord Thor e û zarokê wî jî ji Gridê mezin Vidar in.
Ev sernavek nû dide wî, Xwedayê Xwedayan. Spera di destê wî de ji şaxek hate çêkirin ku dema ku ew xilas bû di encama fêrbûna runên di dara jiyanê ya cihê ku mîtolojiya bakur lê çêbû de, ku ew 9 an 7 rojan lê daliqandî, ew birrîn. Ew xuya dike ku bi fîgura Mirova Kesk ve girêdayî ye. Di heman demê de hate pêşniyar kirin ku Xidir û Zulkarneyn hene.
Gava roja Ragnarok bê, Fenrir wê Odin bikuje.
Nathalie d'Ossovetzky (, Moskow, Rûsya - m. sibata 1975, Parîs, Fransa), bi bernavk "Nataça" (Natacha), hevjîna rûs a Kamiran Alî Bedirxan bû ku malbata wê bi eslê xwe polonî bû. Ew di 1923an de ji Moskowa paytexta Rûsyayê wek penaber hate Fransayê û di 1938an de li wir xwedî hevwelatiya Fransayê bû.
Nathalie d'Ossovetzky, ku xwendekar û sekretera Kamiran Alî Bedirxan bû, di hezîrana 1954an de pê re dizewice. Di sala 1970î de ji bo demekê diçin Başûrê Kurdistanê, pişt re vedigerin Fransayê.
Nathalie d'Ossovetzky di sibata 1975an de li Parîsê (Fransa) mir.
Hecî Qîranî, navê rastê Hecî Xelef Nasir, çalakvan û helbestvanekî êzdî yê xelkê Şingalê ye.
Ew xwediyê klîp û berhemên hunerî ye û di gelek kanalên televîzyonê de pişkdar bû, wek: Kurdistan TV, Duhok TV, Vîn TV, Kurmax TV, bernameya Avîn Aso li Net TV, Çira TV û hwd, lê niha bi taybetî li ser torên civakî wek YouTube klîpên xwe yên helbestxwendinê belav dike.
Hecî Qîranî niha li welatê Almanyayê dijî.
Gabriella Zanna Vanessa Anstruther-Gough-Calthorpe yan jî bi navên ku pê tê zanîn Gabriella Wilde û Gabriella Calthorpe'", (; Basingstoke, Hampshire, Brîtanya) model û lîstikvaneke brîtanî ye.
Wilde li Basingstoke, Hampshire, Keyaniya Yekbûyî hate dinê. Bavê wî, John Anstruther-Gough-Calthorpe, karsaziyek e, û diya wî, Vanessa Mary Theresa (Hubbard), Sir Dai Llewellyn, wekî yek ji kesayetiyên rengîn ên civaka bilind a Baronet ya 4an tê zanîn. Xwişkek wî ya bi navê Octavia heye. Di heman demê de ji zewaca yekem a bavê xwe ye. Pênc xwişk û birayên wê yên din jî hene. Xwîşkûbreyîn wê helal Georgiana, Isabella, û Jacobi ye. Olivia û Arabella ji zewaca yekem a diya wê ne. Bavê wî, John, serokê berê yê fîrma Watermark Group e û kurê baronê yê piçûk e. Dayika wê Vanessa modelek berê ye ku li ber lensên wênekêşên wekî David Bailey û John Swannell wêneyan kişandiye. Di heman demê de birayê bavê Wilde Isabella Calthorpe û birayê dayikê Olivia Llewellyn lîstikvaniyê dikin
Ew yekem car li Ascot çû dibistana navînî ya Heathfield dest bi xwendina xwe kir, lê ji ber sedema vexwarina alkolê ya bêdestûr şandin dibistana St Swithun a Winchesterê.
Wilde di 14 saliya xwe de ji aliyê Naomi Campbell ve hat dîtin. Ew beşdarî ajansa xwe Premier Model Management bû û di kampanyayên ji bo pargîdaniyên wekî L.K.Bennett, Lacoste, Abercrombie & Fitch, Burberry, Topshop û ji bo InStyle, Cosmopolitan, Vogue û Nylon bi wêneyê danasînê derkete holê.
Di sala 2007an de li Brîtanya wekî keçika duyem ya herî mafdar hate binav kirin lê bi vê navdarê bala çapemeniyê nekişand. Di kanûna 2009an Wilde di komedî ya de yekemcar rol wergirt. Di Gulana 2010an de Wilde di rêzefîlmê televizyona BBC "Doctor Who" de wekî yek ji vampîreyên navdar di "Vampires of Venice" derkete pêşberî bînera.
Kanûn 2010an de Wilde hate ragihandin ku di fîlimê "The Three Musketeers" de, adaptasyona romana bi heman navî, di yekemîn fîlima xwe de rol wergirt. Wilde rola jina li bendewarê qiralîçe, rola Constance Bonacieux wergirt û li kêleka Orlando Bloom û Logan Lerman lîst. Fîlim di Çirî ya 2011an de hate weşandin û li seranserê cîhanê li ser 132 mîlyon $ qezenc kir. Lê fîlm li Rotten Tomatoes ji hêla 90 rexnevanan ve bi rêjeya ji sedî 24% kêm hate pêşwazî kirin.
Di Adara 2012an de, Wilde rêzefîlmê pîlot a televîzyona ABC "Sci-Fi Dark Horse" rol wergirt. Rêzefîlm li ser mijara xwendekarekî zanistê ye ku fêr dibe ku ew yeka bijartî ye ku li hemberî hêzên xerabiyê hatiye wezîfedarkirin. Pîlot ji bo dansala televîzyonê ya 2012–2013 ji aliyê ABC ve nehat hildan. Di heman salê de Wilde di kurtefîlma Il Maestro de lîst û ev kurtefîlm bi fîlimek din a bi navê Squatters ve hate berhevkirin.
Wilde di fîlmê "Dark Horse" û di heman mehê de bi rola Sue Snell di sala 2013an di fîlmê "Carriede" rol wergirt. Fîlim ji hêla derhênerê Boys Don't Cry Kimberly Peirce ve hat derhêner kirin û Chloë Grace Moretz û Julianne Moore di fîlmê de lîstin. Fîlm, di Hezîran 2012an de dest pê kir û di Çirî 2013 de hate weşandin.
Di 2013 de, Wilde di adaptasyona fîlimê duyemîn a romana Evîna Bêdawî ya "Scott Spencer" de rol wergirt. Fîlm di sala 2014an de derket û di fîlmê de bi Alex Pettyfer re rol lîst. Wê ji 2015 heta 2019 di drama BBC "Poldark de Caroline Enys" de bi navê rola née Penvenen rol wergirt.
William Anderson () nivîskar, dîroknas û hîndekarekî amerîkan e. Ew di mijara Laura Ingalls Wilder û demên wê de pispor e.Eleqeya wî ya li ser sînorê Amerîkî piştî xwendina "Little House on the Prairie" dest pê kir. Dema ku li Zanîngeha Albion wekî xwendekarek lîsansê ya di inngilîzî û dîrokê de beşdarî bû ew ji bo Laura Ingalls Wilder Memorial Society li DeSmet, Dakota Başûr xebitî. Ew derhênerê Laura Ingalls Wilder Home û Museum li Mansfield, Missouri ye û endamê rêveberiya Komeleya Malên Wilder ku muzeyê birêve dibe. Ew li Michigan wekî mamoste dixebite.Gelek naskirinên wî yên ji bo nivîsandinê Xelata Billington a Komeleya Dîroka Rojavayî, xelata Robinson a Civaka Dîrokî ya Dewleta Dakota Başûr, xelatên Endowment Neteweyî ji bo Humanities û Encûmena Neteweyî ya Lêkolînên Civakî hene. Di îlona sala 2002an de, ew ji bo sêyemîn Sempozyuma Nivîskarên Amerîkî ya Laura Bush hate vexwendin Qesra Spî. Xanima ewil, mamoste û pirtûkxanevanek kevn, ji bo konferansek li ser ezmûna sînor, zanyar, nivîskar û dîroknas civand.
Gotarên kovarî.
Gotarên Anderson di gelek weşanên periyodîkî de derketine.
Brianne Sidonie Desaulniers yan jî Brie Larson, (; Sacramento, Kalîforniya, DYA) lîstikvan û fîlmçêkerê Amerîkî ye. Di ciwaniya xwe de ji ber lîstikvaniyên xweyên piştgiriyê di komediyan de û bi rolên sereke yên dramên serbixwe û rêzên fîliman de, xelatên wekî Xelata Oscarê, Xelata Emmy ya Primetime, û Xelata Globe ya Zêrîn werdigire. Kovara Time wê di sala 2019an de, wek 100 kesên herî bibandor ên cîhanê diyar kiriye.
Larson di 1ê Çirî ya sala 1989an de li Sacramento, Kalîforniya, ji dayik û bavê Heather (Edwards) û Sylvain Desaulniers hate dinê. Dêûbavên wê pisporên kirîpraktikên homeopatîk bûn ku bi hev re venêrênvanê didan xebat û keçek wan ên din jî bi navê Milaine heye. Bavê wê Fransî û Kanadayî ye. Larsondi di zaroktiya xwe de bi zimanê Fransî wekî zimanê xweyê yekem diaxivî. Ew bi piranî ji malê perwerde dît û ku wê bawer dikir ku derfetên ezmûnên nûjen û razber dane wê. Larson salixdana jiyana xweya destpêkê, got ku ew "rasterast bi dayika xwe re têkiliyek nêz parve dikir lê jiber gerdîşa civakî şermok bû. Di mehên havînê de, wê fîlimên xwe li malê bi pismamên xwe re li qeraja malê fîlim kişand, nivîsî û derhêneriya fîlmên xwe dikir. Di şeş saliya xwe de, wê diyar kir ku dibe lîstikvan, paşê got ku "hunerên afirîner, wekî tiştek her dem bi min re he bû ". Di heman salê de li San Francisco ji bo bernameyek perwerdehiyê beşdarî hilbijartinên konservatuara Consanoyayê bû. Di konservatuarê de xwendekara herî ciwan a hate hêjmartin.
Di heft saliya wê de dê û bavê ji hev qetiyan Larson jiber travmaya psîkolojîk vê pêvajoyê giran derbaskir. Bi bavê xwe re têkiliyek bê fonksiyon hebû; wê bi bîr xist, "Dema ku ez zarok bûm min hewl da ku wî fêhm bikim û rewşê fam bikim. Lê wî ji xwe re başiyek nedikir. Ez nafikirim ku ew bi rastî dixwest bibe bavê malbatê" Piştî ji hev qetandinê, Heather Larson (dayika wê) û bi du keçên xwe re koçê Los Angelesê bûn. Derfetên wan ên darayî kêm bûn û li Burbank di xaniyek piçûk a li nêzê gelek studyoyên Hollywoodê diman. Dayika Larson rewşa jiyana xwe wiha anî ziman: "Xaniyek yekode ya qeşeng hebû ku nivîn ji dîwêr derdiket û her yek ji me sê cil û bergên wê hebû." dayika wan ji bo ku jiyana wan baştir be çi ji destê wê hat jibo wan dikir.
Ji ber ku bilêvkirina paşnavê wê zor bû, wê navê pileya Larson ji pîrika xweya swêdî û her weha ji xwe re dûkek Keçek Amerîkî ya bi navê Kirsten Larson ku ew di zaroktiya xwe de stendibû, pejirand. Karê wê yê yekem pêkanîna parodiyek bazirganî bû. Wê paşê di gelek rêzefîlmên televîzyonê de bi navê rolên Touched by an Angel û Popular wek lîstikvana mêvanî rol wergirt.
Hollywood, herêmeke bajarê Los Angeles a Kalîforniyaya Dewletên Yekbûyî ye. Herêm li bakurê rojavayê navenda bajarê Los Angelesê cih digire. Hollywood, ji ber berhevdana studyoyên sînemayê û jibo xaniyên stêrkên fîlimê li vê herêmê ye, li hemî cîhanê wek wargehek sînemayê tê dîtin. Hollywood bi vê rengê cihekî bi nav û deng e.
Herêm, bi studyoyên şanoyê xwe û jiber ku navenda komên mezin ên fîlimê ye navdar e. Di sala 1911an de, yekemîn studyoya fîlimê Nestor Studios bû ev stûdyo li herêma Hollywoodê bicîh bû. Bi metonîmî, peyva Hollywood gelek caran pîşesaziya fîlimê ya Amerîkî wekî tevahî tê navnîş kirin.
Wêneyekî ji Bûlvara Hollywoodê (2016)
Di 1853an de li Hollywoodê tenê kolikek kerpîç hebû. Sala 1870an civatek gundewarî li deverê bicih bû tê de nebatên cihêreng ên xwemalî çandin. Niştecihên herêmê jê re digotin Geliyê Cahuenga. Navê kolanê Bûlvara Cahuenga îro jî vê yekê tîne bîra mirov.
Hollywood di sala 1886an de ji malbata Whitley navê xweyê niha stend. Wê demê, Harvey J. Whitley, ji Oklahoma koçber herêmê bû û piştre li vir dest bi karê danûstandina milkê kir. Herêm di sala 1900an de; xwediyê ofîsek poste, rojname, otêlek, du bazar û 500 rûniştevan bû. Di 14ê Çiriya Paşîn 1903an de, Hollywood ji bo ku bibe civakek serbixwe hilbijartinek lidarxistin di hilbijartinên de dengdana erênî derket û Hollywood civakek serbixwe hate nas kirin. Piştî heft salan di 1910an de, gelê Hollywoodê bi referandûmekî de jibo beşdarî ya Los Angelesê biryar da. Sedema sereke ya vê yekê gihîştina ava bajarê Los Angelesê bû.
Michael Peinkofer (jdb. 1969) nivîskar, rojnamevanê fîlm û wergêrekî alman e.
Piştî xwendina almanî li Munîhê, digel mijarên piçûk dîroka û zanistên ragihandinê, yên ku wî bi masterê xelas kir, wî wek rojnamevan û wergêr xebitî. Wî di binavên cuda cuda de li dor 180 roman di cûrbecûr celebên wêjeyî de nivîsandiye. Di 2000an de wî bi "Die Bruderschaft der Runen" bestsellerê xweyê yekem girt. Berhemên din ên navdar romanên wî yên Orc in, ku behsa afirîdên Tolkien û handarên wî yên dîrokî yên di derbarê Sarah Kincaid de vedibêjin. Sala 2011 romana wî ya xaçparêzî ya 850 rûpelî "Das Buch von Ascalon" hate weşandin. Di bin nasnavê "Marc Van Allen" de wî sêgoşeya Invisibilis (2007), Venatum (2008) û Caligo (2010) nivîsand. Ew di heman demê de - bi nasnavê "Michael J. Parrish" - nivîskarê sereke yê rêzeromana Torn e.
Peinkofer bi malbata xwe re li Kempten dijî.
Bi hevparekî din re, ew Dreamagix Studios Leising û Peinkofer GbR li Kempten birêve dibe.
Alison Brie Schermerhorn yan jî navê ku pê tê naskirin Alison Brie, (; Hollywood, Kalîforniya, DYA) lîstikvanek Amerîkî ye, li herêma Hollywood a Los Angelesê ji dayik bûye. Brie herî zêde bi rola xwe ya Annie Edison, Community, Trudy Campbell, Mad Men û Ruth Wilder de tê nas kirin. Di sînemayê de, ew ji bo rolên xweyên piştgirî yên di fîlmê tirsê "Scream 4" û komediya romantîk "Five Years of Reflection" de diyar dibe û bi rola sereke komediya romantîk a"Never Between Friends and Single," lîstikvaniya xwe daye nîşandan.
Alîson Brîe Schermerhorn li herêma Hollywoodê li Kalîforniyayê ji dayik bû. Bavê wê Charles Terry Schermerhorn, nûçegihana muzîkvan bû. Dayika wê Joanne Brenner li Para los Niños ("Jibo zû zarokan") di saziyeke karê xêrxwaziyê de dixebitî. Xwîşka wê ya mezin a bi navê Lauren heye. Dayika Brîe bi baweriya xwe cihû ye. Bavê wê xwedî bavûkalên Holandî, Îngîlîzî û Skotanî ye û Brie wek katolîk hatiye mezinkirin. Brie ji aliyê dê û bavê wê yê jihevqetayî ve tê mezin tê mezinkirin. Ew car caran digel bavê xwe tevlî "dêra mesîhî-hindî" ya bi navê "Biratiya Aramîkirinê" dibe."
Brie di sala 2012an de piştî ku li New Orleansê di mersîma Mardi Gras de bi Dave Franco re hevdîtin pêkanî. Di 25ê tebaxa 2015an de hat ragihandin ku herdu bihevre diaxivin û di 13ê adara 2017an de zewicîn. Sala 2017an di hevpeyvînekê de li gel Larî Kîng eşkere kir ku Brie naxwaze bibe xwedî zarok.
Alison Brie li Navenda Civaka Cihûyan a li Başûrê Kalîforniyayê dest bi karê lîstikvaniyê kir. Di sala 2005an de ji Enstîtuya Hunerên Kalîforniyayê bi lîsansa şanoyê mezûn bû. Di heman demê de wê li Akademiya Muzîk û Drama ya Royal Scottish ya li Glasgowê xwend. Piştre di partîyên rojbûnê de wek qirfik xebitî û li Kalîforniyayê di şanoyê de derket ser dikê.
Brie di sala 2006an de rola yekemîn a televîzyonê de ya sitcom Hannah Montana ya Disney Chann bi navê rola Nina, (Kuafora jinan) list. Bi rola Trudy Campbell di rêzefîlma drama ya AMC Mad Men 2007–2015 de bi awayek berfireh hate nas kirin. Di rêzefîlma My Alibi de di navberên salên 2008 û 2009an hate weşandin, lîst. Ji 2009 heta 2015an wê bi navê Annie Edison di NBC / Yahoo de lîst! Bi performansa xwe ya Civata sitcomê bibînin ve hate ecibandin û ji bo Xelata Televîzyonê ya Hilbijarka Rexnevanan ji bo Lîstikvana Herî Baş a Piştgirî di Rêzefîlmek Komedî de bû namzet.
Di nîsana 2010an de, Brie bû pêşkêşkerê beşek ji Attack of the Show! û di beşek Web Soupê de xuya bû. Di fîlima komedî ya Montana Amazon a 2010 de lîst. Brie di salan 2010an de kete nav lîsteya 100 kesên kovara Maximê. Di lîsteya 100 Hotê ya 2011an de di rêza 49emîn de cih girt. Ew di sala 2013an de ji hêla xwendevanên FHM ve 57emin Jina rind ya Cîhanê hate hilbijartin. Ew di sala 2014an de ji hêla xwendevanên AskMen ve wekî duyem jina bijarte ya cîhanê hate hilbijartin.
Brie di çend rolên mezin ên fîlimê de, di nav de wekî Rebecca Walters, alîkarê Sidney Prescott, di fîlima tirsnak a Scream 4 sala 2011an, û Suzie Barnes di fîlima komedî ya romantîk The Five-Year Engagement ya 2012an de lîst. Wê di fîlma komedî ya anîmasyon The Lego Movie ya 2014an de dengê Princess Unikitty, û dengê xwe kir kesayetek di beşa rêzefîlma anîmasyon American Dad!ê de, ku di heyama heştan de derket de lîst.
Di hezîrana 2014an de, Brie beşdarî kasta rêzefîlma BoJack Horseman a Netflix bû û rêzefîlm di 22yê tebaxê de derket pêş. Bi karakterê sereke Diane Nguyen û karakterê dubare Vincent Adultman, di du densalên pêşîn de dublajiyê kir.
Rachel Elizabeth Brosnahan yan jî Rachel Brosnahan'", (; Milwaukee, Wisconsin, DYA), lîstikvana amerîkî ye. Rachel Brosnahan di rêzefîlma komedî-drama ya Amazonê "The Marvelous Mrs" û bi rola xweya sereke di "Maisel" de tê nas kirin. Brosnahan bi fîlimê tirsnak, "Do n't Born" ya sala 2009an de dest bi lîstikvaniyê kir.
Rachel Brosnahan li Milwaukee, Wisconsin hate dinê. Brosnahan keça Carol û Earl Brosnahan e. Dayika wê di weşangeriya zarokan de dixebitî. Diya wê Brîtanî ye. Bavê wê Amerîkî ye, û ji nijada xwe ve Îrlandî ye. Brosnahan ji çar saliya xwe de, li Highland Park, Illinois hate mezin kirin. Bira û xwişkek wê ya piçûk heye. Brosnahan birazê dîzaynerê modayê ya Kate Spade ye.
Brosnahan kesekê oldar nebe jî ji ber beşdariya civaka cihû ya Highland Parkê bi mîtolojiya cihûtî yê mezin bû. ew gelek caran beşdarî seyrên Cejna Derbasbûnê, Bar û Bat Mitzvahs, Hanukkah û merasîmên li Chicago ya bakûrê Shore bû.
Brosnahan perwerdeya xwe ya dibistana seretayî ya Wayne Thomas, dibistana navîn li dibistana Northwood Junior xwend. Brosnahan bi xwendina dibistana re beşdarî şanoya muzîkî dibû. Li dibistana navîn ya Highland Park, dibistana High School de du salan di tîma pêlewaniyê de bû û perwerdakerê snowboardê bû. Brosnahan di 16e salî ya xwe de bi rêvebera Navenda Perwerdehiya Lîstikvanan a Carole Dibo re dixwend. Brosnahan di 2012an de ji Zanîngeha New Yorkê Dibistana Hunerê ya Tisch mezûn bû.
Di 2018an de hate ragihandin ku Brosnahan bi lîstikvan Jason Ralph re zewicî ye, lê wê paşê di çileya 2019an de diyar kir ku ew bi salane zewicî ne. Herdu beşdarî merasîma 76emîn Xelatên Glovera Zêrîn a sala 2019an bûn. Wê di axaftina xweya pejirandinê de ji hevjîna xwe re jî spas kir.
Mele Ehmed kurrê mele Mihemedê Zevengî yê Bohtî, sala 1893 li Sêrt jidayikbû; 06-12-1971 li Qamişlo mir.
Miftiyê Qamişlo û danerê pirtûka "العقد الجوهري في شرح ديوان الشيخ الجزري el-ʾiqd ul-cewherî fî şerḧ-i dîwan iş-şeyx il-cezerî"
Gencatî.
Mele Ehmed li Sêrtê jidayîkbû, û piştî hindekê bi bavê xwe re barkir Binêrvê. Piştî salin dirêj, ku tê de li ber destê bavê xwe feqetî kir û pirraniya zanîna xwe jê girt, tev vegeriyan, gundê bavî, Zevengê.
Piştî demeke nedirêj bav wefat dike, û ew jî alozîne bi gundiyan re dijî, biser wê de birçîtiyek peyda dibe li wan deveran, ji dû van sedeman careke dî bar dike û berî dide Êndîwer li ser çemê Dîclê.
Binxet.
Li Êndîwerê demekê rûnişt û meletî kir, di ber re hindek karê bazirganiyê jî dikir. Di wê serdemê de li dijî Fransiyan, yên ku binxet û Sûriyeyê dagir kiribûn, xebat kiriye.
Piştî derketina Fransa ji Sûriyê kurrê wî yê mezin wefat dike, tiştekî ku dilê wî ji diniyê dişikîne û ji ber wê bardike gundê Xezna bi aliyê mala Xeznewî û li nik wan mamosteyiyê dike.
Qamişlo.
Piştî ku zarên wî li Qamişlo cî ji xwe re çêkiribûn, wî jî da dû wan û lê rûnişt. Di wê demê de ango dawiya dehsala pênca de, bi bijartin û piştgiriya şêxê Xeznewî, biryareke ji aliyê hikûmeta Sûrî derket bi binavkirina mele Ehmed ji bo bûna miftiyê Qamişlo yê yekê, û tevde ewqafa bajarî. Piştî demeke kin, ewqafa parêzgeha Cizîrê ya Sûrî tev dikeve bin destê wî.
Ber bi mezinahiyê de çavên wî qels bûn û dawiyê kwîr bû, ji wezîfeyê hate malnişînkirin. Malnişîniya xwe tevî zarokên xwe li Helebê derbaz kir berî ku koça xwe ya dawî bibe.
Ji şagirtên wî.
Mele Silêmanê Hosarî, mele Seyid Elî yê Findikî û birayê wî mele Îbrahîm ê Zevengî.
Zincîra Gewherî ya şirovekirina dîwana melayê Cizîrî.
Mele Ehmedê Zevengî di dehsala şeşa de dest bi komkirina helbestên melayê Cizîrî dike û dîwanê gotin bi gotin werdigire zimanê erebî û bi dawî de şiroveyeke zimanî jî ji malikan re dike û çend caran nîşana wêneyên sofîtiyê jî dide.
Ne hew wisa, lêbelê wî derbarê melayê Cizîrî û serdema jiyana wî lêkolîn û lêgerîn jî kirine, û gihaştiye hindek encamine ku ji pirraniya lêkolînên derbarê Cizîrî pirr cuda ne.
Bi tevayî pirtûk cihekî mezin de pirtûkxaneya kurdî, ya bi zimanê erebî, girt.
Ev pirtûk bi zimanê erebî cara pêşî di sala 1960 de li Qamişlo li çapxaneya Rafîdên hat çapkirin û belavkirin.
Eşîra Masekan yek ji mezintirîn êlên êzidîyan e, ku ew êl heta serê sedsala berê, di nav axa Împaratoriya Osmanî de dijiya û piştre bi darê zor hat koçberkirin.
Navê Masekî di nav hin nivîsên pîroz ên Êzidiyan de tê derbaskirin. Ji bilî vê yekê derheqa eşîra Masekan ŞEREFXANÊ BEDLÎSÎ di Şerefnameya xwe de jî nivîsiye. Bedlîsî destnîşan dike ku ev eşîr di bin fermandariya Mîrgeha Botanê de jiyaye. Heger em li jîndariya Bedlîsî (Şeref-name) tev bigerin Bedlîsî di Şerfnamê de dibêje ku Mîrgeha Botanê di çerxê çardehan (14) de hatiye damezrandin. Her weha em dibînin ku gelek eşîrên Kurdan di bin fermandariya Mîrgeha Botanê de jiyane, wekî Bohtiye (Bextiye, Xaltaniyê (Xaltî), Birozî, Şîldî, Birke Çêlka, Donbelî, Fokî, Mehmûdî, Şêx-Bizinî Bilane, Masekî, Şêrwanî, Bîkan, Meman Hesinan, her weha piraniya van eşîran ji eşîrên kurdên Êzidî ne
Masekî li ku û çawa pêşde hatine, wateya navê wan çi ye …
Masekî hema eynî Masagetî û nîjada meda ne.
Bi giştî ji nivîsên Heredot tên zanîn wekî ji vir 2500 sal berê di navbera derya Xezer û çemê Arazê de konfederasyonek bi navê Masagêtî hukim kiriye. Nivîskarê kurd Fêrgîn Melîk Aykoç di pirtûka xwe ya bi navê «Serwerê Med Aştiyago» de destnîşan dike ku konfederasyona Masagetan ji eşîrên kurd Saka (Şedadî), Reşkotan, Alan, Masekan (Masekî) û Baktîryan pêk hatiye û navê xwe ji eşîra Masekan wergirtiye.
Girîng e ku em bizanibin ka nivîskar û lêkolînerên biyanî derbarê Masagetan çi nivîsîne. Berî ku em di vê mijarê de kûr bibin pêwîste ku em li vir destnîşan bikin wekî gelek nakokî di navbera wan de heye. Lêkolîner koknasiya peyva Masagetî ji hev cuda û ne wek hev şirove kirine. Schmitt, destnîşan dike ku nivîskarên Bîzansî peyva Massagetî wekî peyvek kevnare ji bo Hun, Tirk û Tataran bikar anîne. Beşek ji wan dibêjin ku ew eşîra îskîtiyan bûye.
Lê Herodot dibêje ku Masagetî beşek ji îskîtan nînin,lê bi cil û awayê jiyana xwe dişibin îskîtan. Ew hem li ser hespan û hem jî li ser piyan şer dikin,qet metodek jî ji wan re ecêb nîne: ew tîr û kevan bikar tînin, lê çeka wan a bijarte bivir e,welatê wan tune lê pir tûnc û zêrê wan heye … Ew genim naçînin, lê bi pez û masiyan dijîn, yên ku di Çemê Erazê de pir hene û ew bi piranî şîr vedixwin. Xwedayê ku tenê ew diperizin roj e …
Hin kes jî dibêjin ku ew di nav gelên din de helyane û tune bûne. Lê ev yek wisa nine.
Emê di vê beşê hewl bidin bi rêya lihemberîhevkirina çavkaniyên piralî,bi rêya vekolînên cihêreng rastiyeke tam pêşkêşî we bikin.
Wilhelm Tomasek û Josef Marquart wê nêzîkê masîoya Avestayî, ango masî dikin. Ji ber vê yekê, ew bi paşpirtika pirhejmar -ga, ew masyaka – masyaga pêşde tînin, û wê bi peyama Strabo re hevber dikin, yê ku nivîsandiye ku hin ji Masagetan (ewên ku di zalokan de dijîn) masî dixwin. Bi gotinên din, Tomasek û Marquart bawer dikin ku wateya Masagetî masîxwar e (kesên ku masî dixwin).
Bi zimanên pehlewî û avestayî, pêşgirê massa tê wateya “mezin”, “giran”, an “xurt”. Li gorî çavkaniyan tê gotin ku masagetî hozeke ji gelê Gûtî ye û wateya navên wan koma segan e. Bi rastî jî peyva se bi gelemperî ji bo koma kûçikên nêr tê bikaranîn. Li ba me çîrokekî wisa jî heye ku ew yek piştrast dike. Dibêjin ku hebûye wext wekî xwestine eşîra Maseken bi tevayî ji rûyê dinyayê tune bikin. Jiberku ew şerkar bûne û nexwestine bikevin di bin desthlatiya eşîrên din de. Ev yek dîroknas Heredot jî piştrast dike [9]. Û di dema şerekî mezin de hemû zilamên masekan dîl digirin û dikujin,lê dibêjin ku komek biçûk a zilaman tenê reviyane û rizgar bûne. Loma gotine ma seg(k) awa gotî komek kûçikên nêr rizgar bûye.
Hin nivîskaran, wekî Alexander Cunningham, James P. Mallory, Victor H. Mair, û Edgar Knobloch pêşniyar kirine ku Masegetan bi Gutiyan re werin girêdan (B.M. 2000 Mezopotamya). Gutî an Kûtî di demên kevnar de miletekî koçer ê Asyaya Rojava, li dora Çiyayên Zagrosê bûn. Welatê wan wekî Gutîyûm dihat nas kirin. Ji ber ku agahiyan derbarê Gutiyan de bi zimanê wan tunene, zanyar pêşniyar dikin ku lêkolîner pişta xwe bi çavkaniyên derveyî ve girêdin – bi gelemperî nivîsên pir alîgir ên ku ji hêla dijminên wan ve hatine çêkirin. Mînak,çavkaniyên Sumer bi gelemperî Gutî wekî mirovên “bextreş”, barbar û tacîdar ên ji çiyayan – li Zagrosa navîn li rojhilatê Babîlê û bakurê Elamê nîşan dikin. Nakokiya di navbera Gutiyûm û Împaratoriya Akadî bi têkçûna împaratoriyê ve,dawiya hezarsaliya 3-emîn a Berî Zayînê ve tê girêdan. Dûv re Gutî derbasî başûrê Mezopotamyayê dibin û xanedana Gutî ya Sumer ava dikin. Lîsteya padîşahê Sumer destnîşan dike ku Gutî piştî hilweşîna Împaratoriya Akadî li ser Sumer çend nifşan hukim kiriye.
Hezarsaliya 1-emîn a Berî Zayînê Gutiyûm ji deşta Mezopotamyayê berfireh dibe û hemî Medya rojava, di navbêna Zagros û Dîcleyê de digire nav xwe[13]. Êdî eşîr û deverên cûrbecûr yên li rojhilat û bakurê rojhilat bi gelemperî wekî Gutî an Gutiyûm dihatin binav kirin. Mînak, salnameyên keyanî yên aşûrî destnîşan dikin ku Med an Manna navê Gutî bikar tanîn. Heya ku di serdema Kuroşê Mezin ê farisî de, generalê navdar Gubarû wekî “waliyê Gutiyûmê” dihat binavkirin. Zana destnîşan dikin ku padîşahiya Gutiyan di nav eşîrên wan de hatiye dabeşkirin. Li gorî dîrokzanan, bav û kalên kurdan yên neîranî eşîrên Gutiyan in, ku B.Z di sedsala 1-an de di nav eşîrên Mediyan de hêdî-hêdî heliyane bûne bav û kalên kurdên nûjen a bi navê Med,lê navên xwe yên etnîkî winda nekirine: K(g)utî,Kurtî, Karda, Kordûx, Gurdiyanî, Guranî, Gurtî. Ev navên ku li jorê hatin rêzkirin di berhemên dîrokzanên kevnar ên Ksenofon, Strabon, Ptolemeus û yên din, û her wiha di berhemên dîroknûs û erdnasên ermeniyan de jî derbas dibin. Navê welatê kal û bavên kurdan di nav xebatên dîroknasên Roman û Yewnaniyan de “Kordûyena”, “Gordî”, di nav dîrokzanên ermeniyan de “Warê Kordûxan”,”Kordêk”,”Welatê Medan” û hwd. Di dîroknasî û kronolojiya ermeniyan de Kurd wekî Med têne bîranîn. Çavkaniyên Asûriyan jî Medan wekî K(g)utî dihesibînin. M. Çamçyan û X. Înçîçyan dinivîsin ku Kurd ji Medan pêşde hatine, ku ewana (kurd) bi navê Med hatine naskirin û wan re dibêjin Kurd û ew devera ku ew lê dijiyan jê re Kordux dihat gotin. Li gorî gelek zanyaran Mediya (678 B.Z – 550 B.Z.) dewletek Kurd bûye. M. Xorênatsî bi gelemperî behs dike ku Mediya li ser sînorê rojhilata Ermenistanê bûye[15]. Piştî ku Koroşê Faris padîşahiya Medan hilweşand û serdestiya Mediyan bidawî kir, gelek eşîrên Medan hêdî-hêdî ji çiyayê Zagrosê derketin û li çiyayên Ermenistanê bicîh bûn. Piştî vê yekê êdî kurd dest bi jiyana eşîretiyê dikin. Ji hev cuda xanedan û mîrgehan ava dikin. Yek ji wan jî xanedna Masagetan e ku wê demê de gelek deng vedabû.
Li gorî hin çavkaniyan Koroşê Mezin di encama şerê di navbera masagetî û ferisiyan de miriye[16]. Wê demê Tamrîsa seroka konfederasyona Masagetan bûye. Koroş kurê wê bi navê Spargarpî perçe-perçe kiribû û wê jî serê Koroşê jêkiribû. Bi vî awayî hem toleya kurê xwe û hem jî toleya Medan hildabû.
[1.201] Gava ku Koroş serfiraziya Babîliyan bi dest xist, wî xwest ku Masagetan jî bixe bin serweriya xwe. Dibêjin ku Masagetî miletekî mezin û şerker e, ku li rojhilat li pêşberî çemê Erazê rûniştiye.
[1.211] Koroş rojekê hat nav axa Masagetan … Gelek kes hatin kuştin, lê bêtir dîl hatin girtin, di nav wan de kurê şahbanû Tomrîsa Spargapîs jî bû,ku fermandarê artêşê bû.
[1.214] Tomrisa hemû hêzên xwe kom kir û bi Koroşê re şer kir. Ez viya dihesibînim ku ew şerê herî dijwar di navbera ne-yewnanan de bûye ku heya niha rû daye …. Wan demek dirêj şer kir, û di dawiyê de Masagetan bi ser ketin. Piraniya leşkerên faris di gel Koroşê Mezin hatin kuştin.
Katherine Roberts Maher, (; Wilton, Connecticut, DYA) rêveberê giştî ya Weqfa Wîkîmediyayê ye. Katherine Maher di hezîrana 2016an dest bi karê xwe ya Weqfa Wîkîmediyayê kirîye. Maher di teknolojiyên înformatîk û ragihandinê de pispor e. Di projeyên bi armanca xurtkirina mafên mirovan û pêşxistina navneteweyî de jî cih digire û di navbera salên 2007 û 2010an de di UNICEF'ê de li ser mijarên nûbûn û ragihandinê xebitî ye.
Maher li Wilton, Connecticut mezin bû û perwerdeya xwe ya navîn di dibistana navîn a Wiltonê de xwend. Katherine Maher pişt dibistana navîn di sala 2003an de li Qahîreyê ji Enstîtuya Zimanê Erebî ya Zanîngeha Amerîkayê mezûn bû. Meher wiha anî ziman; "Ev jibo min bû ezmûneke avaker ku heskirinekî kûr ji Rojhilata Navîn re vedihewîne".
Piştre Maher, li Sûriyê di Înstûta Zimanê Erebî ya Fransî "Institut français d'études arabes" de xwend û dema xwe li Libnan û Tûnisê derbas kir. Di sala 2005an de Maher ji Zanîngeha New Yorkê lîsansa Lêkolînên Rojhilata Navîn û Îslamê wergirt.
Maher di demên pêşî de difikirî ku wê bibe akademîsyen û ji bo mafên mirovan û rêxistinên pêşvebirinê yên navneteweyî de bixebite.
Piştî navbeynkariyên li Konseya Têkiliyên Derve û Koma Eurasia, di sala 2005an de Maher di çarçoveya bernameya xwe ya pêşvebirina rêveberiya navneteweyî de ya HSBC'ê yê, li London, Elmanya û Kanadayê dest bi kar kir.
Maher di sala 2007an de vegeriya Bajarê New Yorkê û ji sala 2007an heta 2010an di UNICEF'ê de wek karmendê nûbûn û ragihandinê xebitî. Maher jibo pêşxistina jiyana mirovan ji bo bikaranîna teknolojiyê xebitî û bi berfirehî rêwîtî kir, ku li ser mijarên têkildarî tenduristiya dayîkan, pêşîlêgirtina nexweşî yên HIV/AIDS û beşdarbûna ciwanan ên teknolojiyê teşwîq bike. Yek ji projeyên wê yên pêşîn li UNICEF tevlî ceribandina dirêjkirinên MediaWiki yên têkildarî gihanê li Etiyopyayê bû. Projeyeke din pêşkeftina USAid 2.0 ji bo ku li ser karanîna telefonên mobîl bixebite da ku çavdêriya xwarinê di zarokên malawî de bike.
Maher di salên 2010 û 2011an de di Enstîtuya Neteweyî ya Demokratîk de wek Karmendê Bernameya ICT xebitî, di warê teknolojiya înformatîk û ragihandinê (ICT) de dixebite.Maher ji sala 2011an heta 2013an li Banke ya Cîhanê wek pisporê nûbûnê yê ICT xebitî ye û ji bo pêşketina navneteweyî û demokratîkbûnê li ser teknolojiyê şêwirî kiriye, ji bo hesabpirsîn û rêvebirinê li ser ICT dixebite û bi baldariyek li ser rola telefonên mobîl û teknolojiyên din di hêsankirina civaka sivîl û reforma saziyî de, bi taybetî li Rojhilata Navîn û Afrîkayê. Wê di beşa "Making Government Mobile" ya weşaneke Banka Cîhanê de bi navê Agahdarî û Ragihandinê ji bo Pêşveçûna 2012: Maximizing Mobilê hate weşandin. Di sala 2012an de di twittera Maher de twettên li ser mijarên têkildarî Rojhilata Navîn ji ber ku di Bihara Ereban de bal kişand.
Maher ji sala 2013an heta 2014an li Washington, D.C.based Access Now rêveberê alîgiriyê bû. Di çarçoveya vê xebatê de li ser bandora qanûnan a li ser ewlehiya sîber, exlaq û heqareta dewletê ya ku sansura dewletê zêde dike û nelirêtiyê kêm dike Access îmzekerê Deklerasyona Azadiya Înternetê bû.
Têlî Hemîd Bedirxan, yek ji kurên Bedirxan Beg bû. Çar kurên wî hene: Hemze Bedirxan, Hacer Bedirxan, Xalib Bedirxan û Ebidîn Bedirxan.
Têlî Hemîd apê Celadet Alî Bedirxan bû.
Konrad Alexander Friedrich Duden (jdb. 3ê kanûna paşîn 1829 li Lackhausen, navçeyek niha ya Wesel; m. 1ê tebaxa 1911 li Sonnenberg) mamosteyê dibistana amadeyî ya Prûsî-Alman bû û wekî fîlolog û ferhengnas derket. Konrad Duden ferhenga rastnivîsê ya almanî ku navê wî, Duden e, çêkir û bi vî rengî di dawiya sedsala 19an de li herêma almanîaxêv pêşkeftina rastnivîsîna yekreng bandor kir.
Konrad Duden kurê duyemîn ê xwediyê axê (Gut Bossigt), dirûnkerê rahîb û karmendê rêhesinê Johann Konrad Duden (1802–1885) û jina wî Juliane Charlotte bi navê keçiktiyê Monjé (1810–1883) çêbû. Duden di 21ê Çile 1829 de li Mathenakirche ya Protestan a li Wesel hat noqkirin û salên ewil ên jiyana xwe li Lackhausen, cihê jidayikbûna xwe, derbas kir. Di 1833 de malbata wî digel wî koçî bajarê kevnar Wesel kirin. Konrad Duden piştî xilaskirina Dibistana Hemwelatiyên Bilind a Dibistanan û Dibistana Zanyaran a li Wesel di 1846 de, li Zanîngeha Rheinische Friedrich-Wilhelms Bonn çar nîvsalên dîrokê, fîlolojiya Alman û klasîk xwend. Li wir beşdarî yekîtiya xwendekaran Bonner Wingolf bû.
Va ye lîsteya kesên navdar ên ku di 2021ê de çûn ber dilovaniya Xwedê.
Rachel Anne McAdams (; London, Ontario, Kanada) lîstikvaneke Kanadayî ye. Piştî sala 2001an, ku programa şanoyê ya Zanîngeha Yorkê de xelas bû, di berhemên televizyon û fîlman ên Kanadayî de xebitî. Rachelel, di filmê drama "Perfect Pie" ya sala 2002an ku ji bo wê namzetiya Xelata Genie anî, filma komediyê "My Name Is Tanino" ya sala 2002an û rêzefilmên komediyê "Slings and Arrows" navberên salên 2003 û 2005an ku Xelata Gemini wergirtiye de lîst.
Rachel Anne McAdams ji dêûbavê Sandra (neviyê Gale) û Lance McAdams, li London a Ontario (Kanada) ji dayik bû. Bavê Rachel ajokarê kamyonê bû. Ew li St. Thomas di nav malbatek Protestan de mezin bû. Rechal, ji sê zarokên malbatê zaroka herî mezin e. Xwişkek wê bi navê Kayleen McAdams heye xwîşk a wê di sala 1982an de hatiye dinê. Xwîşka wê Kayleen McAdams, hunermendê çêkerê (make-up) ya navdar e û birayê wî yê piçûk, Daniel "Dan" McAdams, pewerdekarê (antrenor) kesane ye. McAdams bi koka xwe ji nijada Skotî, Îngilîzî, îrlandî û Welşî ye. Bapîrê wê yê pêncemîn ê dayikê, James Gray, di dema şoreşa Amerîkayê de jibo Amerîkayê kesekî dilsoz bû û piştî Şerê Saratoga reviya Kanadayê.
Rachel di çar salî ya xwe de dest bi skatingê kir, di neh salî ya xwe de ji bo perwerdehiya skatingê ya çotpatenê çû bajarê Toronto ya Kanadayê. Wê heya 18 saliya xwe di skatingê de beşdarî pêşbazî ya bû di pêşbaziyan de xelatên herêmî wergirt. Ev werzîş paşê jê re bû wekî hobî yê. Wê anî ziman werzîşa skatingê fizîka wê jibo lîstikvaniyê amade kirîye.
McAdams li dibistana Myrtle Street, û piştra Enstîtuya Hevpeymaniya Navendî ya Elgin perwerde dît. Wê diyar kir ku kêfa wê ji karê akademîk re nayê û timûtim wê xwe nexweş dixe da ku neçe dibistanê. Lêbelê, ew di jiyana xwendekariye de kesekî çalak bû. Ji xeynî lîstikên werzîşê (voleybol, badminton, û futbol jî dilîst. McAdams di Civata Xwendekaran erkdar bû û beşdarî bernameya Crime Stoppers bû, û endamê Tîmê Alîkariya Peer (Peer Helping Team) bû. Sê salan di betlaneyên havînê de li xwaringeha McDonald's xebitî.
Rechal ji du mamosteyên xwe ve ku di polên 11 û 12an de ku zimanê îngîlîzî û şano fêr dikin, bi bandor bû. McAdams berî ku ji hêla mamosteyê wê yê şanoyê ve were qanih kirin ku pîşeyek lîstikvaniya profesyonel vebijar bike, mebesta wê li Zanîngeha Western Ontario, lêkolînên çandî bike. Wê beşdarî bernameya şanoyê ya çar-salî ya Zanîngeha Yorkê bû û di sala 2001an de bi lîsansa rûmetê ya Hunerên Baş mezûn bû. Dema ku li zanîngehê bû, McAdams bi pargindaniya Necessary Angel Theatre Company ya Toronto yê re xebitî.
Partiya Sosyalîst a Kurdistan (PSK) di êvara sersala 1974an de li Bakûrê Kurdistanê hat damezirandin. Hingî navê partiyê "Partiya Sosyalîst a Kurdistana Tirkiyeyê" (PSKT) bû, lê di kongreya partiyê ya 3an de, ku di sala 1993an de hat lidarxistin, partiyê navê "Tirkîyê" rakir û tenê "PSK" hişt. Ji destpêka damezirandina xwe heta vê gavê PSKê her tim ji bo çareseriyeke li ser bingeha dewletike federal ji bo Gelê Kurd kar û xebat kiriye. Herwiha PSK terefdarê serxwebûna Gelê Kurd e jî. Bes di nav şert û mercên, ku îro Kurdistan tê de ye, îro ji bo çareseriya pirsgirêka kurdî federesyonê maqultir dibînê. Heta kongreya 4an, ku di dawiya sala 2003an de hat çêkirin, sekretêrê PSKê Kemal Burkay bû, lê di vê kongrê de Burkay xwe bi paş de kişand û cîh bi dev hevalên xwe ve berda. Ev gava ku Burkay avêt hê li ti derê Rojhilata Navîn nehatibû kirin, ne li Kurdistanê û ne jî li imûmê coxrafya Rojhilata Navîn de. Navê sekretêrê giştî yê PSKê yê niha Mesut Tek e. PSKê di 20.11.2004an de 30 saliya damezirandina xwe li Almanyayê bi şahîyeke bi beşdarbûna bi hezaran kurd pîrozkir.
Endamên PSK û çend partiyên din ên biçûk di sala 2002an de di Tirkiyê de HAK-PAR damezrand.
Alî Seydo Alî Gewranî, sala 1908 li Emmanê jidayikbû, dîplomatekî urdunî û ferhengzanekî kurd bû, ku danerê ferhenga kurdî "ya" nûjen e.
Di sala 1916 li Emmanê dest bi xwendina xwe ya sereta dike û piştî çar salan li Qudsê li xwendegeha Bîşop Gobat ya îngilîzî bidawî tîne. Paşre diçe xwendina xwe ya navincî li xwendegeha "Rewdet El-Me'arif El-Weteniyya" li Qudsê tekûz dike.
Di sala 1924 diçe zanîngeha Amerîkî li Beyrûtê û di 22-06-1928 bekeloriyosa ramyarî û aborînasî digire.
Gewranî dibêje: "ez zankoyarê urdunî yê yekem bûm"
1929: mamosteyê zimanê îngilîzî li xwendegeha Emmanê ya navincî.
1938: birêvebirê xwendegeha navincî ya Kerkê
1940: birêvebirê xwendegeha navincî ya Emmanê
1942: sekretêrê wezareta navxweyî Urdunê
1943 - 1944: qayimeqamê Eclonê
1948: birêvebirê xwendegeha navincî ya Seltê
1949: birêvebirê xwendegeha navincî ya Irbidê
1949 - 1963: dîplomat, li Erebistana Siûdî, Yemen, Enqere û Şam. ew hat malnişînkirin bi pileya cîgir wezîr.
Ömer Öcalan, (Emeran, Xelfetî, Riha, Bakurê Kurdistanê) parlamenter û ramyarekî kurd e. Ömer Öcalan di hilbijartinên parlamenter ya sala 2018an de wekî parlamenterê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) ya Rihayê hate hilbijartin. Perwerdeya xwe ya zanîngehê, li Zanîngeha Enqereyê beşa rojnamegeriyê de xwend. Berî ku nebibû parlementer Öcalan li Rihayê di ajansên cûda de rojnamevaniyê dikir. Ömer Öcalan biraziyê Abdullah Ocalan e.
Dibistan û xwendin.
Ömer Öcalan di 1987an de li Emaran ji dayik bû, lê beşek mezin ji zaroktî û xortaniya xwe li Yakapınar, li nêzîkê bajarê Edene, ku bavê wî lê bar kiribû da ku ji bal hêzên ewlehiyê derkeve, derbas kir. Li gorî vegotina xwe, wî zordariya dewletê ya li dijî bavê xwe Mehmet ji nêz ve jiyaye.
Pişt re bav vegeriya Emeran û debara xwe bi cotkariyê kir. Ömer Öcalan dibistana seretayî û navîn li Yakapınarê xelas kir û piştî xilaskirina dibistana navîn yekem car wekî îmzekirina daxuyaniyek çapemeniyê hate girtin. Öcalan di ezmûna ketina Zanîngeha Enqereyê de derbas kir û ji 2007 heta 2011 li wir rojnamegerî xwend. Di 2012an de wî li Lozanê navê masterê di zanistên civakî de tomar kir, lê piştî şeş mehan ji ber sedemên aborî neçar ma ku dev ji kar berda.
Ömer Öcalan ji 2014 heta 2016 li Mêrdînê hevserokê Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) bû. Sala 2016, li mala Öcalan lêgerîn hat kirin û Ömer Öcalan bi demkî hate girtin û du roj şûnda hate girtin. Lêpirsîn têkildarî daneyên têlefonê yên endamekî PKKê ku hat kuştin bû. Nêzîkî du meh şûnda, serbestberdana Öcalan hat ragihandin. Di adara 2018an de girtinek din a Öcalan hebû.
Dema ku xwarziyê Abdullah Öcalan, Parlamenter Dilek Öcalan, di sala 2018an de ji ber darizandina cezayê reviya çû welatên din ên Ewrûpa, HDP li şûna hilbijartinên parlamenê Ömer Öcalan xist nav lîsteya li herêma Dilek Öcalan ya Rihayê. HDP-ê li navçeyê ji sedî 29-ê dengan stend û Ömer Öcalan jî di nav de çar parlamenter şand. Li gorî ajansa nûçeyan Demirören, di 2019an de ji bo rakirina parêzbendiya wî hewl hat dayîn. Di sala 2019an, "hackeran" bi kontoya Ocalan a Twitterê nûçeya ku Abdullah Öcalan wefat kiriye belav kirin.
Öcalan, di parlamena Tirkiyeyê de endamê Komîsyona Pîşesazî, Bazirganî, Wize, Çavkaniyên Xwezayî, Agahdarî û Teknolojiyê ye
Öcalan zewicandî ye û du zarokên wî hene. Jina wî di çarçoveya tedbîrên piştî teşebusa derbeyê ya li Tirkiyeyê ya 2016an de ji karûbarê giştî hat avêtin.
Mewlanzade Rifat Beg ((, Stembol, Împeratoriya Osmanî - m. 1930, Heleb), rojnamevan û helbestvanekî osmanî-kurd bû, malbata wî li Silêmanî çêbû û ji Mewlana Xalidê Kurdî re peyrew bû.
Jiyana berê û malbat.
Ji kalikê Mewlanzade re Mihemed Beg digotin ew yek ji kesayetên navdar ê Silêmanî bû û ji Mewlana Xalidê Kurdî bû, bavê Mewlanzade Ebdurrehman Nacim Efendî bû ku li navçeya Şehrezûr a Silêmanî ji dayik bû, Ebdurrehman ket nav kargêriya sivîl a Osmanî û bû serokê Dadgeha Parêzgeha Diyarbekirê û piştra serokê Dadgeha Temyîzê ya Beyrûdê, ew jî helbestvan bû û di 1895an de li Xarpût mir. Jina Mewlanzade Nuriye Ulviye Mevlan Civelek bû.
Rojnamevanî û sirgûn.
Mewlanzade Rifat Beg yek ji rojnamevanên herî berbiçav û pir xwendî ya Împeratoriya Osmanî bû. Ew xwedan û sernûserê rojnameya Serbestî û hevalê rojnamevanê kuştî Hasan Fehmi bû. Wî piraniya jiyana xwe li sirgûnê derbas kir ku Fransa, Yemen, Misir, Sûriye û Yewnanîstan jî di nav de. Dijberê Ebdulhemîd II ew di destpêkê de endamê komîteya navendî ya Ciwantirk bû lê pişt re yek ji wan rexnegirên wê yên herî germ û paşê jî endamê partiya Liberal Entente bû. Ew di nav çend kesayetiyên giştî yên dewleta Osmanî de bû ku polîtîkayên CUP-ê li dijî Ermeniyan şermezar dikir, û not kir ku dersînorkirinên hatine kirin ji hêla Ciwantirk ve bi rengekî sîstematîk wekî navgînek ji bo çareserkirina pirsa Ermeniyan bi jenosîdê hate plan kirin.
Mewlanzade li dijî Mustafa Kemal Atatürk jî derket û wekî yek ji lîsteya sedûpênciyan hat binav kirin. Ew di sê serdemên cûda de dijber bû, yekem li dijî Ebdulhemîd II, duyemîn li dijî Komîteya Unionttihat û Terakkî û sêyemîn jî li dijî Mustafa Kemal Atatürk.
Netewperestiya Kurd.
Wî bi berfirehî lobî ji Îgîlîzan, Fransî û Yewnanan re kir ku piştgiriyê bidin damezrandina Kurdistanek serbixwe. Wî di vê armancê de bi Dimitrios Gounaris re civiya. Mevlanzade di heman demê de endamek navdar ê Cemiyeta Tealiya Kurd bû û Çardeh nuqteyên Woodrow Wilson parast ku li gorî wan hemî mafên neteweyên di nav Împeratoriya Osmanî de têne hesibandin.Mevlanzade Rifat di heman demê de wekî têkiliya di navbera Kurdên li Xoybûn û Ermeniyan de xebitî. Ew hevalê nêzîkê Celadet Alî Bedirxan û Sureya Bedirxan bû ku wî gotarên wî weşandin.Ew berdevkên fermî yê serokê Cemiyeta Tealiya Kurd Seyîd Ebdulqadir bû.
Jodelle Micah Ferland, (; Nanaimo, Kolumbiya Brîtanî, Kanada) lîstikvaneke Kanadî ye. Di temenê çar salî ya xwe de, di filmê televîzyonê fîlma Mermaid a sala 2000an de rol wergirtiye. Bi vî fîlmê bû namzetiya xelata Daytime Emmy û di heman demê de bû namzetê herî biçûk ya saziyê. Jodelle di filmên wekî "Tideland", "Silent Hill", "Good Luck Chuck", "Case 39", de jî rol wergirtiye.
Ferland li bajarê Kolombiya Brîtanî ya Nanaimo yê ji dayik bû û keça Valerie e û Marc Ferland e. Xwişka wê lîstikvan Marisha Ferland û birayê wê muzîkvan Jeremy Ferland ne. Di du saliya xwe de bi lîstikvana zarok di danasînê reklamê dest bi lîstikvaniyê kiriye. Di çar saliya xwe de di dest bi lîstikvaniya fîlma kiriye.
Ferland di du saliya xwe bi dansîna reklaman dest bi kariyera xwe kir. Di 4 saliya xwe de di filma TV-Mermaid de lîst. Ev fîlm bû yekem fîlmê wê ya ku wê namzediya Xelata Daytime Emmy wergirt û di dîroka Emmy de bû namzedê herî ciwan. Ji wê demê ve di gelek rêzefilmên televîzyonê, ku di nav de Stargate Atlantis, Dark Angel, Stargate SG-1, Smallville û Supernatural jî hene, rol wergirtîye. Di rêzefîlmên bi navê They û Trapped de derket pêş. Di sala 2005an de di drama Terry Gilliam Tideland de dilîze û ji bo vê yekê di kategoriya lîstikvaniya herî baş de xelata Genie wergirt. Piştre, ew di fîlma sala 2006an silent Hill rol wergirt û di Good Luck Chuck for Lions Gate Entertainment de rola piştevaniyê lîst. Di sala 2006 an de filmê Case 39 de li hember Renée Zellweger lîst; lê belê ji ber demdirêjiya piştî hilberînê heta sala 2009 'an nehate weşandin.
Di fîlma sêyem a rêzefîlma Twilight Eclipse de bi navê rola Bree Tanner lîst. Wê anî ziman got: "Ez bi gelemperî beriya ku ez rol ê bigirim min senaryoyê dixwînim lê min ev yekem ku nivîsa sneryoyê nexwendiye." Ew Twilight e, bê guman ez ê rol bigirim."
Ji sala 2010 an heta 2011an ji bo vîdeoya binavê BioShock 2 û DLC yê wê xebateke dengî pêşkêş kir. Di fîlma SyFy Ice Quake de derket ser pêşberê û di fîlma Lifetime television Girl Fight de rol wergirt. Di sala 2012an de di drama Mighty Fine de derket pêşberê. Di heman demê de di Filmê tirsê the Tall Man, The Cabin ya Joss Whedon di Daristanê de, fîlma paranorman a bi navê Stop-motion, yekem rola şanoyeke bi navê Home Alone, The Holiday Heist lîst. Ji salên 2013an heta 2014an di fîlma malbata Midnight Stallion rol wergirt. Di kurtefîlmê Monster, û fîlma drama tawanan a bi navê A Warden's Ransom lîst.
Di sala 2015an de di kurtefîlmê "The Goodbye Girl" û filmê tirsê The Unspoken(15) ku di 24ê Cotmehê de di Festîvala Film4 Frightfest de hate danasîn, lîst. Di sala 2016an de di filmê Lifetime television de fîlma My Daughter's Disgrace de rol wergirt. û vegotina pirtûka dengî ya bi navê Wonder Women, ku sam Maggs nivîsandiye pêşkêş kir. Di sala 2017an de di filma "Bigger Fatter Liar" de derket pêşberê. Fîlmê tirsê Neverknock, û di kurtefîlma jinên ku ji aliyê Amanda Tapping ve hatine derhêner kirin de rol wergirt.
Ferland ji sala 2015an heta sala 2017an di rêzefilma SyFy Dark Matter de bi rola Five dilîst. Li ser bingeha rêzepirtûka komîk û bi heman navî di sala 2018an de di serpêhatiyeke Frankie Drake Mysteries de derket pêşberê. Heman salê de di rêzefîlmê Ferland: Darken de bi rola Olive lîst.
Sabrina Annlynn Carpenter (; Lehigh Valley, Pensîlvanya, DYA) stranbêj û lîstikvaneke amerîkî ye.
Carpenter di 11ê Gulana 1999an de li Geliyê Lehigh a Pensilvanyayê ji dayik bû û keça Dadid û Elîzabeth Carpenter e. Carpenter li kêleka sê xwişkên xwe yên mezin, mezin bû. Navê her sê xwîşkên wê ev e Sarah, Shannon, û nîvxwişk Cayla Carpenter. Sabrina xwarziyê lîstikvan Nancy Cartwright e. Carpenter perwerdeya xwe malê didît û ji 10 saliya xwe ve dest bi weşana vîdyoyan li ser YouTube kir. Bavê wê ji bo wê stûdyoyeke tomarkirinê ya mor ava kir, jibo ku hewesa xwe ya muzîkê zêde bike. di pêşbaziya deng ya ku Miley Cyrus amade kiriye, di pêşbaziya The Next Miley Cyrus Project de bû pêşbaza sêyemîn.
Carpenter di sala 2011'an de rola xwe ya yekem a lîstikvaniyê bi i rolê mêvanê di rêzefilma drama NBC yê ya bi navê de lîst. Di heman demê de wê di televîzyona Çînî Hunan Broadcasting System de, ji bo festîvala Temaşevanên Mangozêrîn bi zindî derket ser dikê. Wê bi şêweya Christina Aguilera di filma ""Something's Got a Hold on Me"" ya Etta James lîst. Piştî du salan Carpenter, bi rola dûbare di rêzefîlmê "Goodwin" ên Foxê bi rola Young Chloe lîst. Bi roleke rêkûpêk a rêzeyî li ser pîlotê qenala Disney Gulliver Quinn û pîlotê ABC yê de lîst.
Di Çileya 2019an de Carpenter bi rola Harper di fîlma Netflix ya "Tall Girl" de rol wergirt. Di Gulana 2019an de li gel Liza Koshy re fîlma dance-comedy Work It hilberand û di fîlmê de lîst. Di Tîrmeha 2019an de Carpenter tevlî adaptasyona fîlma Marina Gessner's The Distance From Me to You bû. Ew bi xwedî rola sereke ya fîlmê Girl Meets World, bi Danielle Fishel re fîlmê hilberand. Di Îlona 2019an de di filmê drama xortan Clouds de rol wergirt.
Sabrina Carpenter li navenda Los Angelesê, li ber derê 102,7 KIIS FMê
Marîe Klaîr di Hezîrana 2019an de ragihand ku Carpenter beriya niha dest bi xebatên li ser albûma stodyoya pêncemîn kiriye. Di 14ê Sibata 2020an de, Carpenter ji bo Roja Evîndaran strana albûme ya bi navê ""Honeymoon Fades"" amade kir. Carpenter di 10ê Adara 2020an de bi navê Cady Heron di Mean Girls de derket pêşbirkê û di 7ê Hezîranê de bi dawî bû. Lê jiber pandemiya COVID-19e yê di 12e adarê de hemî şanoyê Broadway hate girtin lê di serê sala 2021an de vene bû. Carpenter dema ku pandemîk bi dawî bû, dixwaze vegere pêşandanê.
Sarah Bolger, (; Dublin, Îrlenda) lîstikvaneke îrlendî ye. Sarah Bolger bi rol wergirtinên fîlmên wek "Stormbreaker" ya sala 2006an û fîlmê "The Spiderwick Chronicles" ya sala 2008an û bi lîstikvaniya rêzefîlma "The Tudors" ê tê nas kirin.
Sarah Bolger li Dublînê ji dayik bû. Bavê wê Derek Bolger karê qesabiyê dikir. Dayika wê Monika Bolger jina malê ye. Xwîşkekî wê ya biçûk bi navê Emma Bolger heye, Emma Bolger jî wek Sarah Bolger lîstikvan e.
Sarah di salên 2003 û 2009an de dibistana Şano ya Ciwanan a li Dûblînê û dibistana navîn a Loreto, Beaufort a li Rathfarnhamê xwend.
Sarah Bolger bi xwişka xwe Emma Bolger re li Amerîkayê di fîlman de karê lîstikvaniyê dike. Ji sala 2008an heta 2010an di rêzefîlma The Tudors de rola prenses Meryem Tudor lîst. Bolger tevî Alex Pettyfer di di fîlmê "Stormbreaker" de rol wergirt. Di adaptasyona fîlma romana zarokan "The Spiderwick Chronicles" de lîst. Wê pîlotekî bi navê Locke & Key hilberand. Di fîlma "Starbright" de rola sereke lîst.
Sarah Bolger di sezona duyem, sêyem û çarem ên drama çîrokan a bi navê Once Upon a Time de bi navê rola Prenses Aurora lîst.
Bolger di versiyona inglîzî ya fîlma 2011an ya Studio Ghibli, fîlmê bi navê "From Up on Poppy Hill" de rola jina sereke ya bi navê Umi leyîst û di sala 2013an de bi navê rola Lusy difîlmê As Cool de rol wergirt. Di sala 2014an de di rêzefilmên televîzyonê Mixology de lîst. Bolger di fîlma rageşî a David Gelb de di fîlmê "Lazarus Effect" de rol wergirt.
Di sala 2015an de di pêşandana hunerên leşkerî yên AMC de di Badlands û biyopîka "Freddie Steinmark My All American" de lîst.
Di sala 2016an de di fîlma "Emelie" ya tirsê de weke karakterê sernavê lîst.
Di adara 2017an de, ji hêla Deadline Hollywood ve hatibû ragihandin ku Bolger ji bo stêrka sûc-rageşî "A Good Is Hard to Find by Abner Pastoll" de rol hilde. Film di Berfanbara 2017an de bi dawî bû, Di sala 2019an de fîlm kete vîzyonê.
Charles-Marie Gustave Le Bon (jdb. 7'ê gulana 1841 li Nogent-le-Rotrou, m. 13ê kanûna pêşîn a 1931 li Parîs) bijîjk, mirovnas, derûnnas, civaknas û dahênerekî fransî bû. Ew yek ji damezirînerê derûnnasiya girseyî, şaxek ji derûnnasiya komî tê hesibandin. Berhema wî ya ku herî tê zanîn pirtûka "Psychologie des foules" e ku di 1895 de hate weşandin. Bandora Le Bon a li dû paşerojê, bi zanistî li ser Sigmund Freud û Max Weber, bi taybetî di warê ramyarî de li ser Nasyonalsosyalîstan û serkesên wê, mezin bû.
Charles-Marie Gustave Le Bon di 7ê gulana 1841an de li Nogent-le-Rotrou, Center-Val de Loire ji dayik bû. Malbat bi eslê xwe Breton bûn, bavê wî di hikûmeta Fransî de karmendek parêzgehê bû.
Di 1848an de Le Bon krîza şoreşa Sibatê û Komuna Parîsî 1871ê bi çavên xwe dît, her du bûyer jî diyar e ku bandorek navendî li ser berhema wî heye.
Christina Applegate, (; Hollywood, Los Angeles, Kalîforniya, DYA) lîstikvan, dansvan û hilberînerekî amerîkî ye. Applegate, di zarokatiya xwe de wek lîstikvana zarok bi navê rola Kelly Bundy, di rêzefîlmê Fox Married de hate naskirin. Applegate di ciwaniya xwe de, di navbera salên 1987 û 1997an de karîyerekî fîlm û televîzyonê ya serkeftî bidestxist. Christina Applegate, heft car jibo xelata Primetime Emmy, çar car ji bo Xelata Zêrîn a Globe û carek jibo Xelata Tony namzed hate nîşandan.
Christina Applegate, di 20ê Cotmeha 2001an de Applegate bi lîstikvanê bi navê Johnathon Schaech re li bajarê Palm Springs ê kalîforniyayê zewicî. Schaech di Berfanbara 2005'an deji ber cudahiyên nelihevkirî ji bo veqetînê doz vekir û dadgehê di Tebaxa 2007an de biryara veqetînê da. Di sala 2009an de dest bi hevdîtina muzîkjenê Holandî Martyn LeNoble kir. û di 23ê Sibata 2013an de li mala xwe ya Los Angelesê zewicî. Ji bo her duyan jî zewaca duyemîn e. Keçe kê wan bi navê Sadie Grace heye, keçika wan di çileya 2011an de ji dayik bû. Applegate vejetariye û di sala 2007an de di reklameke dijî furê ya PETA yê de derketiye.
Di 3ê Tebaxa 2008an de hate ragihandin ku bi Applegate re nexweşiya penceşêra pêsîrê hatiye peytkirin. Ev yek ji aliyê nûnera wê ve hat piştrastkirin ku di daxuyaniya xwe de got, "Bi Christina Applegate re pençeşêra pêsîrê nya asta despêkê hatiye peytkirin. Bi rêya MRI ya bi daxuyaniya bijîşkan, pençeşêr niha ne gefa jiyanê ye. Christina bi dû dermankirina pêşniyazkirî ya bijîşkên xwe ye dê bi tevahî baş bibe. Vê demê de wê êdî daxuyaniyeke din nede." Di 19ê Tebaxa 2008an de hatibû ragihandin ku Applegate piştî mastektomîya dualî ya penceşêrê ye, her çend penceşêr bi tenê di pêsîrekê de hat dîtin. Ew xwedî xûsûseke genetîk a mîratî ye, mutasyona BRCA1 e, ku dikare bibe sedema kansera pêsîr û hêvanê. Dayika wê Nancy Priddy a ji pençeşêra pêsîrê xelas bûye Applegate got, "Dema ku destpêkê hat peytkirin, ez tenê dihejiyam, piştre jî di cih de, neçar bûm ku biçim 'xwedîkirina karsaziyê', ku di nav de guhertineke di parêzeke bi tendurist de hebû.
Çalakatî.
Applegate piştgirî da ye weqfên wekên Weqfa Entertainment Industry Foundation, Adopt-A-Classroom, The Motion Picture and Television Fund Foundation, World Animal Protection, û The Trevor Project. Di sala 1992an de, ew beşdarî navdarên din bû di pêşangeheke xêrxwaziyê de ji bo xêrxwaziya zarokan a Hollywoodê, wek arîkarê mêvanê taybet bo sihirbazekî herêmî kar dike û di nav çend îllûsdeyan de cih digire. Di sala 2003an de berdevkê Roja Neteweyî ya Denim Lee bû ku bi milyonan dolar ji bo perwerde û lêkolîna pençeşêrê pêsîrê berhev kir. Piştî peytkirin a wê ya bi pençeşêra pêsîrê, Applegate di televizyoneke taybet a bi navê bernameya Stand Up to Cancer de derket, ku ji bo lêkolîna pençeşêrê pêsîrê fonan berhev bike. Ev bername di 5ê Îlona 2008an de li tora televîzyonê CBS, NBC û ABC ya bi navê "The One hour special" hat weşandin. Di sala 2009an de plansaziyên xwe yên vegera wek sefîrê Roja Neteweyî ya Denim Lee ragihand. Her wiha di sala 2009an de, weqfa xêrxwaziyê ya ku ji bo pêşandana penceşêra pêsîrê ji bo jinan hatiye avakirin, damezand û bal kişand ser cureyê MRI ku jiyana wê rizgar kir. Di Sibata 2015an de ji ber ku ew bi Çalakiya Rast ji bo Jinan re dixebite, Applegate xelata Cures Love Cures a Saint Vintage ê ji wergirt.
Charles Perrault (jdb. - m.) nivîskarekî fransî û endamê Akademiya Fransayî bû. Wî bi berhemên xwe, ku ji çîrokên gelêrî yên berê hatine û di pirtûka wî "Histoires ou contes du temps passé" de, ku di 1697 de hatî weşandin, bingehek ji bo cureyê wêjeyî yê nû xeberoşk danî. Di çîrokên wî de ya herî çêtir tê zanîn "Le Petit Chaperon Rouge" ("Keça Kumsor"), "Cendrillon" ("Sinderella"), "Le Maître chat ou le Chat botté" ("Pisîkê bi cizme"), "La Belle au bois dormant" ("Bedewa razay "), û "Barbe Bleue" ne.
Hin guhertoyên çîrokên kevn ên Perrault bandor li ser guhertoyên alman ên ku ji hêla Birayên Grimm ve bêtirî 100 salî hatine weşandin bandor kirin. Çîrok têne çap kirin û ji opera, balet, şano, û fîlim re hatine adapte kirin. Perrault di qada wêjeya fransî ya sedsala 17an de kesayetek bibandor bû û di dema Quarrel ya kevnar û nûjen de serokê fraksiyona nûjen bû.
Dove Olivia Cameron (navê jidayikbûnê Chloe Celeste Hosterman; Seattle, Washington, DYA), lîstikvan û stranbêja amerîkî ye ku di rêzefilmê komediya Liv and Maddie ya qenala Disney de bi dualî rol lîstiye û ji bo vê rolê xelata Daytime Emmy wergirtiye.
Dove Cameron, li bajarê Seattle ê Washingtonê ji dayik bû. Ew keça Philip Alan Hosterman û Bonnie Wallace e û niha dêûbavê Cameron ji hev cuda ne. Xwîşkekê wê ya mezin bi navê Claire Hosterman heye. Dive Cameron li Girava Bainbridge ya Washingtonê mezin bû. Perwerdeya xwe ya serekeyî de de çû Dibistana Navîn a Sakayî. Cameron, di 8 saliya xwe de li Bainbridge Performing Arts di şanoya civakê de dest bi lîstikvaniyê kiriye. Dema çarde salî bû malbata wê koçî Los Angeles a Kalîforniyayê bû û li wir di Koroya Pêşbirka Şampiyoniya Neteweyî ya Dibistana Bilind a Burbankê de stranan digot.
Cameron diyar kir ku ew bi eslê xwe fransî ye û dikare bi fransî biaxive. Bavûkalên wê jî bi koka xwe rûsî, slovakî û macarî ne. Wê anî ziman ku ew bi tevahî ezmûna xwe ya dibistanê, ji pola pêncan dest pê dike heta di dawiya dibistana navîn de rastî zordestiyê hatiye. Her çi qasî zextên li dibistanê zêde be jî, ew li ser xeyalên xwe yên serkeftî bûnan di şahiyê de dimîne. Cameron wiha anî ziman: "Ji bo ku bibim stranbêj û lîstikvan ez gelek dilxwaz bûm. Jibo vî yekî min xwe bi temamî daberand" Bavê wê di sala 2011an de dema 15 salî bû jiyana xwe ji dest da. Piştî mirina wî, navê xwe yê fermî guhert û navê xwe yê qanûnî kir Dove. Sedema guhertina navê wê, bavê Cameron bi bernavka Dove (Dova tê wateya Kevokê) gazî wê dikir.
Cameron di sala 2007an de bi rola Young Cosette di hilberîna şanoya Les Misérables (BPA) ya li Bainbridge Performing Arts ê de lîst. Di sala 2008an de jî bi BPA re rola sereke ya Mary di The Secret Garden de bi dest xist. Di sala 2012an de Cameron di rêzefilmeke komedî ya Kanala Disney yê bi navê Bits and Pieces de bi rola Alanna rol wergirt. Piştî filmê pîlot, Bits and Pieces jibo rola sereke ya Liv û Maddie navê fîlmê bi Liv and Maddie hate guhertin. Pêşandana rêzefilman di 19ê Tîrmeha 2013ê de dest pê kir û di 15ê Îlona 2013an de rêzefîlm kete vîzyonê. Beşa pîlot 5,8 milyon bîner bidest xist hate ragihandin ku di nava 2,5 salan de ji rêzefilma Shake It Up'ê heta niha herî zêde hatibû temaşekirin, derbasbû. Kanala Disney Liv û Maddie ji bo sezona duyemîn a 13 xelekan ku di Payîza 2014an de ji bo vîzyonê hatibû amadekirin piştre hate nûkirin ku rêzefîlm bibe 24 xelek.
Cameron di 27ê Tebaxa 2013an de strana bi navê "On Top of the World" ya Imagine Dragons wekî singlê derxist. Strana wê li ser lîsteya Billboard Kid Digital Songs heta rêza 17an de derket û sê hefte li ser lîsteyê ma. Di 15ê Cotmeha 2013an de stranekî wê ya din "Better In Stereo" di bin Walt Disney Records de wek single hate weşandin. "Better In Stereo" di lîsteya Billboard Kid Digital Songs de di rêze 21an de ket lîsteyê û heta rêza 1em derket. Di Sibata 2014an de Cameron piştrastkir ku ji bo albûma xwe ya studyoya yekem dest bi tomarkirina stûdyoyê kirine. Singlea wê ya din a bi navê "Count Me In", di 3ê Hezîrana 2014an de hat weşandin. Stran, rêza Billboard Kids Digital Songs de derkete hejmara yekem a lîsteyê. Di sala 2015an de Cameron di yekemîn filmê xwe yê Ne-Disney bi navê Barely Lethal ku ji aliyê A24 Films ve ji aliyê şanogerî ve hat derxistin de lîska Lîz Larson lîst.
Tom Wittgen (bi navê rastî "Ingeburg Siebenstädt"; li Wittgensdorf nêzîkê Chemnitz, Almanya) nivîskareke alman a romanên polîsî ye.
Siebenstädt dibistana seretayî li Wittgensdorf xwend, di çandiniyê de xebitî û beşdarî semînera ji bo pîşeyên civakî yên jinan li Chemnitz bû, ku wê bi ezmûna dewletê re xilas kir. Dûv re wê xwe da Fakulteya Karker û Cotkaran a li Leipzigê û li wir Abitur-a xwe çêkir. Dûv re wê li Leipzig û Berlînê ziman û wêjeya almanî xwend û xwendina xwe bi ezmûnek dewletê ya bi bawernameya Elmanî qedand. Piştî xwendina xwe wê di radyoyê (Radio DDR) de wekî edîtorê nûçegihan xebitî, piştra wê çend salan wekî edîtorê weşanê li weşanxaneya Das Neue Berlin xebitî, nemaze di warê wêjeya polîsî de.
Ji sala 1970an ew wek nivîskarekî serbixwe xebitî û li Berlînê dijî. Wê salê paşê wê bi navê nivîskarê xwe Tom Wittgen çend çîrokên Blaulicht weşandin. Li dû vê yekê di rêzên DIE-ya weşanxaneya Das Neue Berlin de, ku tê de piraniya romanên polisye wê yên din jî hene, romanên polisye yên wekî "Der zweite Ring", "Intimsphäre", "Das sanfte Mädchen" und "Das Schwarze-Peter-Spiel" di rêza DIE ya weşanxaneya Das Neue Berlin de hate şopandin. Wê her weha ji bo hin beşên rêzefîlma Polizeiruf 110 senaryoyê nivîsand.. Wêjeya polisye navê "Agatha Christie ya Komara Demokratîk a Almanyayê" jê re anî. Lehengê weyê rêzeyî di serdema Komara Demokratîk a Almanyayê de serpel (piştra sedvan) Simosch bû. Di heman demê de wê di celebên din de jî, wekî romana serpêhatî "Die singende Taube", pirtûkên zarokan ên wekî "Der Bruder des Sheriffs" û di dawiyê de "Eismeerdrift", romanek dîrokî ya li ser binavbûna seferberiya Jeannette,nivîsand.
Wergerên romanên wê berî hilweşîna Dîwarê Berlînê li Macarîstan, Polonya, Çekoslovakya û Yekîtiya Soviyetê hate weşandin. Piştî hilweşîna dîwara Berlînê, çapên yekem ên pirtûkên wê ji 100,000 daket 5,000 hejmar. Coulddî wê nikarîbû bi tenê bi nivîsandina romanan debara xwe bike. Ji xeynî romanên nû, wê piştî 1990-ê herî kêm yek senaryoyek televîzyonê nivîsand. Weşana wêya paşîn di 1999 de derket. Di 2010 de wê li ser romana destnivîs Frühzeit xebitî.
Ew ji 2002 û vir ve li nêzîkê Potsdam dijî.
Ji bo xebata wê ya jiyanê, Ingeburg Siebenstädt di 1994 de ji hêla koma nivîskaran a wêjeya polisye a alman Das Syndikat ve bi Ehren-Glauser, "Krimi-Oscar" a komeleyê hate xelat kirin.
Anne Jacqueline Hathaway'", (; Brooklyn, New York, DYA) lîstikvaneke amerîkî ye. Hathaway xelatgira xelatên wekî Xelata Akademî, Xelata Emmy ya Primetime, û Xelata Zêrîn a Globe ye. Di sala 2015an de yek ji lîstikvanên herî payebilind a cîhanê de bû. Fîlmên wê li seranserê cîhanê li ser 6,8 mîlyar dolar berhevkir û di sala 2009an de kete lîsteya 100 kesên navdar a Forbesê.
Anne Jacqueline Hathaway li Brooklyn New York City ji dayik bû. Bavê wê Gerald parêzerê kar e, û diya wê Kate (neviyê McCauley) lîstikvanek berê ye. Bapîrê dayikê yê Hathaway kesayetiya radyoya WIP (AM) Philadelphia Joe McCauley bû. Dayika Hathaway ji nijada îrlendî ye, û bavê wê bi koka îrlendî, fransî, brîtanî û almanî ye. Navê wê jina Shakespeare bû. Ew ji sê zarokên malbatê, zaroka duyemîn e. Anne di navbera birayê mezin Michael û birayê piçûk Thomas de çêbûye. Gava ku ew şeş salî bû, malbata wê çû Taxa Kurt Hills a Millburn, Nû Jersey, Hathaway lê wî taxê mezin bûbû.
Di şeş saliya xwe de, dema Hathaway li dayika xwe wekî Fantine li Les Misérables temaşe kir û jibo ku bibe lîstikvan gelek dilxwaz bû lê dêûbavên wê ne li hemberî wê yekê bûn ku destûrê bidin wê ku pîşeyek lîstikvaniyê bimeşîne. Piştî vê, Kate dev ji lîstikvaniyê berda ku Hathaway û birayên wê mezin bike. Hathaway wekî ku "nirxên bi rastî xurt" dihesibîne wekî Roman Katolîk hate mezin kirin û diyar kir ku ew di dema zaroktiya xwe de dixwaze bibe rahibe (jina perwedekar ya olî), lê lîstikvanî ji bo wê her gav pêşengiyek girîng bû.
Hathaway dibistana Brooklyn Heights Montessori û Dibistana Seretayî ya Wyoming li Millburn xwend. Ew jindibistana navîn a Millburn mezûn bû û li wir wê futbol lîst. Anne, beşdarî gelek lîstikan bû, di nav wan de di fîlmê Once Upon a Mattress de bi navê Winnifred rol wergirt. Piştra, ew di lîstikên din ên wekî Jane Eyre û Gigi de, li "New Jersey's Paper Mill Playhouse" de rol wergirt. Wê di sala 1993an de li Akademiya Hunerên Dramatîkî ya Amerîkî xwend û bû yekemîn ciwana di bernameya lîstikvaniya Companyirketa Barrow Group Company de hat qebûl kirin. Wê çend nîvsal berî derbûna Zanîngeha New York ya Dibistana Gallatin ya Xwendina Kesane bibe, li zanîngeha Vassar li Poughkeepsie de beşa zanista siyasî ya îngilîzî xwend. Wê diyar kir ku ger ew ne çalak bûya dê bibûya mamosteyek zimanê îngilîzî an jî psîkolog.
Di navbera salên 1998 û 1999sm de, Hathaway bi stranbêjiya Koro yşya Rûmetê ya Dibistana Bilind a All-Eastern US li Carnegie Hall û di lîstikan de li Dibistana Amadekar a Seton Hall li West Orange, Nû Jersey de soprano digot. Di destpêka kariyera wê ya fîlimê de, şêwazê lîstikvanî û bedewiya wê bi Judy Garland re dihata qiyas kirin ku ew wê wekî yek ji lîstikvanên bijareyên fîlmê ye. Sê roj piştî performansa wê ya li Carnegie Hall, Hathaway, di rêzefîlma kurt a Fox Get Real de rol wergirt. Hathaway li gel Jon Tenney, Debrah Farentino û Jesse Eisenberg xorta Meghan Green lîst. Bi serkevtinên xwe ya destpêkê, Hathaway di ciwaniya xwe de ji depresyon û fikarê dikişand. Wê ji bo fîlmkişandina pêşandana xweya sînemayî "The Princess Diaries" ya sala 2001an de perwerdeya xweya zanîngehê winda kir. Ew dibêje ku ew tu carî poşman nebûye ku zanîngehê neqedandiye, ji ber ku kêfa wê ji kesên din re ku di qadê lîstikvaniyê de "hewl didin mezin bibin" bi wan re bixebite.
Hansrudi Wäscher (jdb. 5ê nîsana 1928 li St. Gallen, Swîsre; 7ê kanûna paşîn a 2016, li Freiburg im Breisgau) xêzkar û nivîskarê xêzeromanan ê alman bû.
Hansrudi Wäscher li Erlangen (2008)
Jêder û Perwerde.
Wäscher kurê mêrek alman û jinek swîsrî bû ku wî hemwelatiyê Almanya jî li ser zewacê girt. Wäscher salên pêşîn ên jiyana xwe li Swîsreya almanîaxêv derbas kir. Dûv re ew bi dêûbavên xwe re çû Lugano, ku ew cara yekem bi xêzeromanan re ket têkiliyê.
Wäscher piştî ku di 1940 de çû Hanoverê, piştî ku dibistana navîn xilas kir, li firoşgeha cilûbergan Sältzer dest bi şagirtiyê kir "sewînerê camên dikan ".
Ew di avahiyê de bû dema ku firokexane di dema êrişên hewayî yên li ser Hannover de hate bombebaran kirin.Di wan salan de şîretvanê Waşer mamosteyê dibistana pîşeyî Henry Ostfeld bû. Lê paşê Wäscher li dibistana hunerê ya Hanoverê heft nîvsalan grafîkên bazirganî xwend. Di vê demê de wî lênûskek li ser perwerdehiya trafîkê ji bo bajarê Hanoverê bi navê "Der Herr Boll" xêz kir.
Ji 1953 heya 1968 wekî xêzkarê xêzeromanan xebitî.
1953 heya 1968 Hansrudi Wäscher bi tevahî 1124 lênûskên Piccolo, 405 cildên mezin û 44 lênûskên Kolibri - her yek di hundir û bergê de çêkir (ji bilî: rêzeya 2emîn a Falk Piccolo, ku wêneyên bergê rûpelek ji hundur ve têkildar in) û her wiha 53 rûpelên rojname ji bo "Harry, die bunte Jugendzeitung". Ji bo ji nû ve çapkirina rêze û xêzeromanên xwe ji hêla nivîskarên din ve, wî di vê demê de 537 bergên nû yên bi bergên mezin û 365 bergên nû yên Piccolo xêz kir.
Sigurd, Akim, Nick, Tibor, Falk.
Di salên 1950an de, Wäscher ji Walter Lehning Verlag re xebitî, ku wî xêzeromanên xweyên herî navdar afirand: Sigurd, Falk, Tibor, Nick û yên din, ku bi giranî di teşeya piccolo de (lênûskên ên teng ên di teşeya pehnahiyê de) hatin weşandin û heta mîlyonek çap bûn. Wî her weha rêzeya Akim a xêzkarê îtalî Augusto Pedrazza bi 196 lênûskên Piccolo domand. Rêzeya Sigurd - Piccolo heya 1960an bi tevahî 324 lênûsk weşandî bû û ji 1958an ve çapek nû (bi veqetandinan) re 124 lênûsk di formata mezin de, ku dûv re bi serpêhatiyên nû yên Wäscher heya hejmara 257 berdewam xêz kir. Paşê serpêhatiyek Sigurd wekî şanoyek radyoyê hate weşandin. Di salên 1960an de, ew lênûskan di tûrikên surprîz de naverokekî hezkirî jî bûn. Cilda yekem a di rêzeya mezin-cild a Sigurd de, bi şertê ve girêdayî, di kataloga bihayê xêzeromanan de bi 600 û 5000 EUR re tête rêz kirin. Lênûskên din ên Wäscher jî di hin rewşan de bihayên zêde digirin. Di 2011an de lênûsk Sigurd Piccolo jî wekî appa iPhoneê hatin weşandin.
Titanus, Gert.
Di sala 1955an de Wäscher 2 lênûsk di rêzeya honaka zanistî "Titanus" de di "Titanus Verlag" û rêzeya "Gert" ji Lehning, ku piştî 24 hejmaran hate bidawîkirin.
Sofía Daccarett Char, (; Fort Lauderdale, Florîda, DYA), profesyonelî bi navê Sofia Carson tê nas kirin, lîstikvan û stranbêjek amerîkî ye. Yekem derketina wê ya li televîzyonê wekî lîstikvana mêvan di rêzefîlma televizyona Disney Channel ê de ye. Sala 2015an de bi rola Evie di fîlmê "Descendants Movie Original" ya Disney Channel de lîst û paşê rola xwe di "Descendants 2" û "Descendants 3" de dubare kirîye.
Sofia Daccarett Char di sala1993 de li bajarê Fort Lauderdale, Floridayê hat dinê. Sofia Ji dêûbavên Kolombiyayî, José F. Daccarett û Laura Char Carson e. Bi riya dayika xwe, ew bi malbata Char ve girêdayî ye, malbatek ku li Kolombiyayê di siyasetê de pir çalak e. Wê ji bo rêzgirtina dapîra xweya dayikê ya Amerîkî, Lauraine Carson, navê xwe ya hunerî "Carson" hilbijart.
Sofia perwerdeya xwe li dibistana St. Hugh li Miami xwend û ji dibistana Carrollton, li Miami jî mezûn bû. Her weha wê li Zanîngeha Kalîforniyayê beşa ragihandinê ya zimanê Frensî xwend.
Di sala 2012an de Sofia Carson wek stranbêjê muzîka Latînî bi Broadcast Music re peymanek îmze kir.
Di tebaxa 2015an Sofia ragihand ku ew li ser albuma xweya yekem dixebite. Pîştî çend rojan pargindaniya Hollywood Records bi riya malpera xwe eşkere kir ku wan bi Sofia re peymanek îmze kirine, Sofia dê paşê eşkere bike ku ew ê ji hêla navnîşa navdar ya Republic Records ve jî were hilberandin.
Di avrêla 2016an de, Sofia Carson yekem strana xweya bi navê Love Is The Name, ya yekem ji albuma xweya pêşîn a pêşerojê derxist. Stran melodiya Live Is Life e lê ji aliyê koma Opus ve bi guhertoyek nûjenkirî de hate bikaranîn. Guhertoyek ji strana duet bi stranbêj J. Balvin re ku ji bo raya giştî ya Latînî hatibû amadekirin di heman rojê de derket. Duyem car strana bi navê I'm Gonna Love You, di tebaxa 2016an de bi awayekî surprîz hat weşandin. Di çile 2017an de, wê sêyemîn strana xwe Back to Beautiful vekir û ragihand ku albuma wê ya yekem divê di dawiya salê de derkeve.
Di sala 2018an de, Sofia Carson beşdarî dastana dubare ya rêza televîzyona Famous in Love bû ku Sloane, keça mogulê fîlimekê li rex Bella Thorne, Vanessa A. Williams û Danielle Campbell bilîze.
Di heman salê de, ew jî beşdarî kasta sereke ya pîlotê rêzefîlma The Perfectionists, a spin-off a populer rêza ciwanan Pretty Little Derewan bû, ji bo rola Ava Jalali bi lîstikvanên wek Sasha Pieterse û Janel Parrish re rol wergirt. Rêzefîlm di 14ê Gulana 2018an de bi fermî hate pêşkêşkirin. Ev pîştî rol wergirtinên televizyona Disneyê rola duyem a sereke ye. Di 27ê îlona 2019an de rêzefîlmê ji aliyê temaşevan ve nehate ecibandin û hate ragihandin ku hilberandina rêzefîlmê hatiye sekinandin.
Sala 2019an de ew bi rola Evie ji bo cara sêyemîn di Descendants 3 de wergirt. Di dawiya sala 2019an de, ew çû pêşberk fîlima Feel the Beat (in) ku ji hêla Elissa Down ve hate derhêner kirin û ji hêla Netflix ve hate hilberandin. Wê di fîlmê de bi lîstikvanên wek Wolfgang Novogratz, Donna Lynne Champlin û Enrico Colantoni rola sereke lîst. Fîlim di 19ê Hezîrana 2020an de li ser Netflix hate weşandin.
Di Tîrmeh 2020 de, ew beşdarî kasta fîlma Songbird a Adam Mason bi taybetî ku ji hêla Michael Bay ve hate berhemanîn, bi lîstikvanên wek K. J. Apa, Demi Moore, Craig Robinson, Peter Stormare û Paul Walter Hauser, Bradley Whitford, û Jenna Ortega re di fîlmê de rol wergirt.
Walter Molino (jdb. 5ê çiriya paşîn 1915 li Reggio nell’Emilia, Emilia-Romagna, Îtalya - m. 8ê kanûna pêşîn 1997 li Mîlano, Îtalya) hunermend û xêzkarekî xêzeromanan ê îtalî bû.
Molino li Mîlano perwerdehiya xweya akademîk dît û di nîvê salên 1930an de bi nexşên ji bo weşanên cûrbecûr pêşandana xwe kir.Ji 1936an ew di heftaneha henekdar Bertoldo de xebitî, berî ku di 1938an de xêzeromana xweya yekem bi Virus, il mago della foresta morta, li ser bingeha Federico Pedrocchi, biafirîne. Di salên paşîn de, Molino Capitan l'Audace xêz kir û Kit Carson ji Rino Albertarelli stend. Sala 1941an Molinos bi kovara Domenica del Corriere re, ji bo ku wî berg û nîgarên pêkenok çêkir, hema hema 30-sale hevkariyek dest pê kir. Bi çend îstisnayan, wek mînak di 1946an de, ku ew bi nasnavê J.W. Symes ji bo kovara Grand Hotel çend çîrok kişandiye ku têkelek wêne û teknolojiya şûştinê bikar tîne, Molino ji 1941an û vir ve hema hema wekî nîgarkêş dixebitî.
Bahoza tropîkal a Allison (), bahozeke tropîkal e ku di hezîrana dansala bahoza Atlantîkê ya sala 2001an de başûrê rojhilatê Teksasê bandorek neyînî kiriye. Mînakek nîqaşkirî ya "bandora okyanûsa qehweyî", Allison ji bo bahoza hezîranê bi rengekî bêhempa dirêj dewam kir û 16 rojan tropîkî yan subtropîk ma û piraniya dema bahozê li ser rûyê erdê bû bahozek baran barînê. Bahoz, di 4ê hezîrana 2001ê de ji pêla tropîkal a li bakurê Kendava Meksîkê çêbû û piştî demek kurt gihîşte perava jorîn a Teksasê.
Bahoza Allison ber bi bakur ve derbasî nav eyaletê bû, berê xwe da başûr û dîsa ket Kendava Meksîkê. Bahoz li rojhilata bakurê rojhilat ve berdewam kir û gihîşt Louisianayê û dûv re derbasî başûrê rojhilata Dewletên Yekbûyî û devera Mid-Atlantic bû. Allison ji Tofana Tropîkal Frances a sala 1998an pê ve bû bahoza yekem ku li deverên perava bakurê Texasê xist.
a> nexşeya rê û tundiya bahozê dide nîşan
Pêleke tropîkal di 21ê gulana 2001ê de ji peravên Afrîkayê derkete holê û ber bi rojavayê Okyanûsa Atlantîk ve çû û li ser rêya xwe konveksyonek piçûk hişt. Piştî ku li ser Amerîkaya Başûr û Deryaya Karibik a başûr-rojavayî geriya, pêl di 1ê hezîranê de kete Okyanûsa Pasîfîk a Bakurê rojhilat. Di 2ê hezîranê de dema ku ew li başûrê rojhilatê Salina Cruz (370 km) bû tirajîneke kêm-ast pêş ket. Herikîna ber bi başûr û bi ber bi bakur ve bi hêz bû û pêl di 3yê hezîranê de derbasê nava Meksîkê bû. Tîraja nizm belav bû lê tirajîna asta navîn berdewam kir. Bahoz, di 4ê hezîranê de derkete Kendava Meksîkê û li aliyê rojhilat ve bi zivirînek kûr pêş ket. Destpêka 5ê hezîranê, wêneyên satelîtê da nîşan ku depresyonek tropîkal li bakurê rojavayê Kendava Meksîkayê çêdibe û ji hêla raporan ve pêşveçûna bahozên bayê bi qasî 60 mph (95 km / s) e û pergal tenê çend sed metreyan ji rûyê erdê bilind e û ber bi aliyê rojhilat ve tê.
Pergal, di 5ê hezîranê de bi tevliheviyek û belavbûnek fireh, di asta nizm de pêş xist û wekî Bahoza Tropîkal a Allison, tofana yekem a dansala Bahoza Atlantîkê ya sala 2001an hate binavkirin. Hinek tundbûn hate pêşdîtin, her çend tê payîn ku dê ji ber germahiyên rûyê deryayî yên sar ên behrê were asteng kirin. Ji ber xwezaya sar-core ya navendê, Allison di destpêkê de xwediyê taybetmendiyên subtropîk bû. Tevî vê yekê bahoz bilez bihêz bû ku bigihîje bayê domdar ê 60 mph (95 km /s)ê û bi bayê tofa-tropîk heya 230 mîl (370 km)yê li navenda rojhilat de dirêj bû û zexta navendî ya pergalê herî kêm gehişte 1000 mbar ê. Tofan di destpêkê de pir hindik bar kir, û hebûna çend vorbeyên piçûk ji hundurê konveksa kûr bu sedema dijwariya diyarkirina cîhê rastîn a navendê. Di nava rojê de, gelek pêşbîniyên cuda derekte holê. Yek senaryoyek din jî hate dîtin, ku bahoz berbi rojavayê Meksîkayê ve biçe. Pêşdîtinek din jî hate texmînkirin ku bahoz ber bi başûrê Louisiana ve here aylê rojhilat ve. Wê demê, hat destnîşankirin ku baran an bayê hindik li nêzîkê navendê, lê bêtir li bakur û rojhilat berdewam dike. Di bin rênçên rêwerzê yên zozanê subtropîkal de ku li rojhilat-rojava û li başûrê rojhilata Dewletên Yekbûyî dirêj dibe, Allison, dema ku nêzîkê perava Teksas bû lewaz bû. Li nêzê Freeport, Teksas bi zexta 50 mph (80 km /s) xist. Li navxweyî, tofan bilez lawaz bû, û Navenda Bagerê ya Neteweyî, şêwirmendên 6ê hezîranê da rawestandin. Piştî demek kurt ji ber depresyonan tropîkal kêm bû, çavdêriyên rûyê erdê bi navendek nebaş a diyarkirî da nîşan ku ji nû ve nêzikî konvensiyon kûr bû û rêwîtiyek dirêjkirî nîşan da.
Raporên Bagera Subtropîk Allison li ser Mississippi yê ku hatiye ragirtin
Depresyon heta ku gihaşt Lûfkîn a Teksasê, ber bi bakur ve diçû, ji ber sîstema zexteke zêde ya li bakurê Teksasê sekinî. Dema ku li ser Teksasê sekinî, bahozê baraneke zêde barî û li bakurê rojavayê wîlayeta Jefferson ê bi qasî 40 înç (1,033 mm) baran barî. Di 7ê hezîran de subtropikal li milê Florîdayê sist bû lê li mîlê rojavayê Teksasê zext a xwe zêdekir. Bahoz, ji aliyê saetê ve çerxekê çêkir û ber bi başûrê rojava ve dest bi tevgerê kir. Dema ku navend bahoza gihîşt Huntsville, Teksasê, ji Louisiana west ve ber bi wîlayeta Liberty, Teksasê ve çû û bû sedema taviya baran û lehiyekî zêde. Di wê demê hêza zexta navendî ya pergalê herî kêm bi qasî 1004 mb bû û wezîn a bayê bi qasî 10 mph (16 km/s) bihêz bû. Di dawiya 9ê Hezîranê û destpêka 10ê Hezîranê de berbi êvarê de, Allison dîsa ketin kendava Meksîkayê û li ser behrê dîsa kete tevgerê. Nizm careke din dîsa gihişte hêza nêzîkî 60 mb (100 km/s) ê. Li başûrê Galveston a Teksasê tevî bayê astê jorîn a bi kêrhatî, nîşanên ji nû ve pêşveçûnê da nîşan. Ji ber ziwabûna hewayê û westiyariya nerm, bahoz veguherî sîkloneke subtropîk. Dema ku depresyona subtropîkal ber bi rojhilat ve bi rêwîtiyek nû ya nizm a nû li rojhilat dewam kir û Allison di 11ê Hezîranê de li Morgan City, Louisianayê dîsa bihêz bû. Di heman demê de bahozê berê xwe da rojhelata-bakur. Tîrêjên bihêz li ser tîrêjê ji nû ve geş bûn, û Allison li ser başûrê rojhilatê Louisiana yê bahoza subtropîkal bihêz kir. Bahoz bêtir zêde bû û bi tevgera bayê bi qasî 45 mph (70 km/s) û kêmtirîn zexta barometrî ya nêzîkî 1000 mbê bû li McLain, Mississippi, zexta wî ji nû ve zêde bû.
Depresyona Subtropîk Allison li ser Carolina Bakur
Bahoz di 12ê Hezîranê de di di qada 0000 UTC'ê de vegeriya depresyona subtropîk. Bahoza kêm-hêz û depresyon beriya ku nêzî Wilmington, North Carolina bibe, ber bi rojhilata rojhilat-bakur ve bi Mississippi, Alabama, Georgia, û Karolînaya Başûr ve kete tevgerê. Depresyon di Karolînaya Bakur re derbas bû û demekê ber ber bi bakurê rojhilat bihêz bû. Her çiqas satelît û radarê nîşan bidin ku pergal baş hatiye birêxistinkirin jî, pergal di demekê kurt hêdî bi rêve çû û pergal ji hêla demjimêrê ve çep zivirî. Bahoz di 16ê heziranê de derbasê nîvgirav a Delmarvayê bû. Bermayên subtropîkal di 17ê Hezîranê de gihişte Atlantîkê, û dema li rojhilatê Atlantîk City, Nû Jersey yê bû, bayê ji nû ve dest bi bihêzbûnê kir û baranên dijwar li bakurê pergalê barî. Nizm bi sînorekî fonrtal ve kete tevgerê û bi leza 13 mph (21 km/s) ber bi bakurê rojhilat ve çû. Bermayên Allîson bi kurtasî di pêvajoyên baroklînîkê de ji bo bahoza subtropîkal ji nû ve zêde bû lê li başûrê Long Islandê ji xwe vuguheste exsatropîk. Di 17ê Hezîranê de bi kêmanî li peravên Rhode Island kete tevgerê û li ser Nû Înglistanê belav bû. Bermahiyên bahoza tropîkal heta 18ê Hezîranê ji ber sînora pêşîn hatin avêtin û di dawiyê de di 20ê Hezîranê de derbasî başûrê Cape Race, Newfoundland ê bû û li wir sîklona derveyî tropîkal belav bû.
Bahoza Tropîk Allîson di tevahiya rêya xwe ya ji Teksasê heta nîvî Atlantîkê karesateke mezin a lehiyê bû. Herî xirab a lehiyê li Bajarê Houston ê Teksasê ku ji 35 înç (890 mm) zêdetirî baran barî. Allison bi qasî 8,5 milyar dolar zirar da (2001 USD) dewletên yekbûyî. Bi hawîrdora tropîkal a herî biha ye ku tu carî di nav qada Atlantîkê de bahozeke wiha mezin çênebibû. Di Bahozê de 27 jê xeniqîn, bi giştî 41 yek kes jiyana xwe ji dest da. Allison di sala 1917an de wek bahoza tropîkal a duyemîn ku bandorê li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dike. Bahoza Allison ya tropîkal carekê din li Florîdaê di sala 1925an xwe da nîşan di encamê de 73 kesan jiyana xwe ji dest dabû.
Çend nexweşxane li navenda ya Teksasê ku mezintirîn kompleksa bijîşkî ya cîhanê ye, ji ber bahoza ku êvara Înê bi lez û bez bi hêrseke nediyar gehişte kompleksê û zirareke mezin derkete holê. Kolêja Baylor ya Dermanê zirarek mezin dît û zirar bi tevahî 643 mîlyon dolar hate peytkirin. Dibistana lêkolîn a bijîjkî de 90.000 ajalên lêkolînê, 60.000 nimûneyên tumor, û daneyên lêkolînê yên 25 salan hate winda kirin. Navenda Zanîsta Tenduristiyê ya Zanîngeha Teksasê houston ku li seranserê kolanê ye, bi hezaran ajalên laboratûvarê windakir û li seranserê Navenda Bijîşkî, zirar bi tevahî 2 milyar dolar (2001 USD) hate peytkirin.
Piştî ku Bahoza Allison li Buffalo Bayou, White Oak Bayou, Main Street Houston xist, rewşa awarte.
Louisiana.
Dema Allîson cara yekem ku derbasî qada axê bû, barîna baranê gelek avahî û karsaz manê bin lehî ye de. Bayên biçûk li Cameron Parish zîyan gihande babê 10 xaniyan. Bi zêdebûna lehiyê re li Louisiana Highway 82 hinek çih man di bin avê de. Dema ku pergal vegeriya, barîna baranê zêde bû, li bajarê St. Tammany Parish li 1000 xanî man di nin lehî yê de. 80 xanî li Saint Bernard Parish û bi sedan xanî li deverên din ên eyaletê man di bin lehî yê de. Ji ber bandora lehiyê 1800 welatî di xaniyên xwe de li Rojhilatê Baton Rouge Parish neçar man. Di encama lehiya çem bilind bû sedema girtina gelek rêyan. Çemê Bogue Falaya yê li Covingtonê du caran ji bilindahiya xwe gehiştand astên nêz ên rekorê. Çemên Amite û Comite ji sala 1983an û vir ve gihişte asta herî bilind. Wekî din, lehî li kêleka Bayou Manchac şikest û li lehî ji ser rê û gelek xaniyan rabû. Zirara li Louisiana bi tevahî 65 mîlyon dolar (2001 USD, 84 milyon 2012 USD). hesabkirin.
Wêneyekî ji Chackbay, Louisiana rewşa bandora bahozê
Dewletên Yekbûyî yên başûr.
Bahozê bi pergala zexta bilind re zextek xurt hilberand, di encamê de girdavên bihêz li peravên Florîda pêk hat. Bi vê yekê re sîrenên ku bi awayekî asayî ji bo hişyariya bahozê li herêma Pensacola Beach ê hate xebitandin. Jiber pêgerên rîpê 5 kes li peravên Florîda jiyana xwe ji dest da. Ji bahozê, bandên baranê yên derve di rojekê de 11 inç (280 mm) li seranserî Florîda Panhandle barî. Balafirgeha Herêma Tallahassee di 24 saetan de 10,13 inç (257 mm) baran tomar kir û rekora kevn a 24 saetan ku di sala 1969an de hat tomarkirin, derbas bû. Allison, 10 avahiya hilweşand û li Leon County yê de li navnîşanên 599 û 196a de zirarek girseyî da. Jiber bahoza Allison li Florida 8 kesan jiyana xwe jidest da û bahoz bû sedema zirara 20 mîlyon dolar (2001 USD, 26 milyon 2012 USD) an.
Raporek hewanasî ji Bahoza Allison
Atlantîk a Navîn.
Bi Bahoza Allison re barîna baranê li seranserî başûrê rojhilatê Pensilvanyayê barî, li Chalfont li Bucks County û li ser 3 inç (76 mm) li herêmên Fîladelfiya. Barîna baranê bû sedema rabûna çeman, li langhorne krîka Neshaminy 16.87 feet (5.1 m) Çend çem û çemên din ên li başûrê rojhilatê Pensilvanyayê li ser 10 lingan (3 m) bilind bûn. Jiber baranê gelek darên qels û xetên elektrîkê daketin û di dema bahozê de 70 hezar kes mane bê elektirîk. Lehiyê gelek rê û pir ji wan çend xetên rêya hesin ya SEPTA yê hilweşand. Bi barîna baranê û bi zexta bahozê 241 avahî hatin wêran kirin û Hezar û 386 kesan jî ziyan dîtin. Bi sedan mirov neçar man ji avahiyên ji avên lehiyê zerar dîtine bên rizgar kirin. Lehî li jêrzemîna avahiya "A" ya Kompleksa Apartmana Grîn ya gundê Moreland Township a Jorîn, cilûbergek daliqand û xeta gaza xwezayî şikand. Di encama lêçûna gazê de teqîn pêk hat û di encamê de agir pêk ket û di vî bûyerê de 6 kesan jiyana xwe ji dest dan. Ji ber ku avahî bi temamî bi avên lehiyê hatiye dorpêçkirin, agirkujan nekarîn alîkariyê bidin. Her wiha kesek di wesayîta xwe de di çem de xeniqiye. Li Pensîlvanyayê zirar gihîşt 215 milyon dolar (2001 USD, 279 milyon 2012 USD). heta hesabkirin.
Piştî bahozê.
Di çend hefteyên karesatê de, serokê wê demê George W. Bush li 75 bajarên li Teksasê, başûrê Louisiana, başûrê Mississippi, bakurê rojavayê Florida, û başûrê rojhilata Pensîlvanya wekî deverên karesatê îlan kir. Di daxuyaniyan de welatiyên ku jiber bahozê ji zirarê dîne, alîkariya ji bo xaniyên demkî, çêkirina xaniyên lezgîn û lêçûnên din ên maddî ji bo karesata giran bistînin. Ajansa Rêveberiya Awarte ya Federal (FEMA) jî ji sedî 75 ji bo lêçûnên rakirina bermahiyan, servîsên lezgîn ên têkildarî karesatê, çêkirin an jî li cihê avahiyên ku zirar dîtine, wekî rê, pir û amûr peyda kir.
Piştî Allison, çend hefte FEMA şeş navendên alikariya karesatê li seranserê başûrê rojhilatê Teksasê vekir û ev yek jî agahiyên xwe xilaskirinê da kesên ku ji bo alîkariya karesatê serlêdan kirin. Saziya Xaça Sor û Artêşa Rizgariyê 48 stargeh vekir. Sîstema Medîkal a Karesata Neteweyî bi 88 pisporan re nexweşxaneyeke demkî ya li Houstonê bi cih kir û alîkariya nêzî 500 kesî kir.
Li Teksasê, 35 saziyên xizmetê yên dilxwaz ji bo kesên ku jiber lehiyê xaniyên wan zirar dîtine tevî xwarin, kinc û dilxwazên ji bo çêkirina xaniyan, alîkarî pêşkêş kirin. Piştî şeş mehan ji bahozê, derdora 120.000 welatiyên Teksasê ji bo alîkariya karesata federal serlêdan kirin, bi tevahî 1.05 milyar dolar alîkariya madî li welatiyan hate belavkirin. (2001 USD).
Wekî Teksasê, li Louisiana jî şewba mêşê qewimî. Tenê dermanên kêzikan ku ji hêla Ajansa Parastina Hawirdorê ya Dewletên Yekbûyî û Karûbarê Masî û Jiyana Kovî ya Dewletên Yekbûyî ve têne qebûl kirin destûr hat dayîn ku werin bikar anîn. Karbidestên FEMA xwedan xanî li ser xeteriyên ava lehiyê, di nav de qalib, mêş û bakterî hişyar kirin.
Dansal: demsal, heyam, dem.
Yûnis Das, li Cizîrê ji dayîk bûye û li wir mezin bûye. Wek hobî ji zaroktîya xwe ve bi muzîkê
re têkildar e. Yûnis Das, solîst û strançêkerê Teq û Req ê bû ku vê komê bi stîlen rocka hişk,
rocka akûstîk û bluesê ya bi Kurdî albumeke bi navê “Keftûlef” a ji deh stranan pêk tê,
derxistîye. Yûnis Das ji lîseyê ve bi karên ziman re mijûl e.
Di salên zanîngehê de li Enstituya
Kurdî ya Stenbolê, piştre jî li Cizîrê li Kurdî-der, Malên Pişgirîyên Perwerdehîyê wek
rêveber, aktîvîst û mamosteyê Kurdî nêzî 15 salan xebitîye. Di heman demê de lêkolînerî û
berhevkarîya dengbêjî û folklorê dike û li Zanîngeha Artukluyê bi navê “Vekolîneke
Etnomuzîkolojîk li ser Mihemed Arif Cizîrî” teza xwe ya masterê daye. Romana kult a
Sabahattin Ali ya bi navê “Kürk Mantolu Madonna” ya Tirkî, bi navê “Madonnata Mantokurk
Lê” bo Kurdî wergerandîye. Di kovar û rojnameyên Kurdî de nivîsên wî derçûne. Di nav
edîtorî û lijneya weşana kovarên wek Zend, Hawara Botan, Dibistan, Ziryabê de cih girtîye û
xebitîye. Li gel vê jî ji bo amadekirina hin pirtûkên Kurdî bo weşanê karên edîsyonî û
redaksîyonîyê kirîye. Piştî şerên bajaran ku sazî û dezgehên Kurdan tên girtin Yûnis Das li gel
hevalên xwe ji bo pêşxistina xebatên hişmendîya xwezayê, Komeleya Duçerxe û Xwezayê ya
Cizîrê ava dike û bi vê yekê re hin xebatên çandî jî bi pêş dixe û ev xebat di serdemeke teng
de ji alîyê civakê ve bi dilgermî tê pêşwazîkirin û ji bo nifşê nû dibe modelek.
Yûnis Das wek mamosteyê mekatronîkê yê fermî kar dike. Yûnis Das di sala 2020’an de ji bo
derxistina albuma xwe ya soloyê ket studyoyê û dest bi tomarkirina albumê kir. Tê payîn ku
albuma wî ya ji 10 stranên bi temamî gotin, muzîk, aranjeyên wî pêk tên, di destpêka 2021’an
Di sala 2008’an de ciwanê Kurd Erdal Dağhanê (daholvan) ku dixwest li gel hin hevalan
komeke rock a Kurdî ava bike, ciwanên Kurd Sedat Çeçen (bas gîtarîst) û Yûnis Das (Vokal)
nas dike. Piştre ev her sê ciwanên Kurd hin hevalên din jî nas dikin û li studyoyên provayê
şîroveya/îcrakirina hin stranan dikin. Ji ber ku ev xebat weke xebatên atolyeyî ne, mirov
nikare qala komeke sabît bike. Ev kom nakevin nav xebata îcrakirina muzîka ya li ser dikê û
beşdarî pîyaseyê nabin. Sedema vê tiştê jî ew e ku ev her sê ciwan xwedî hin karên din ên
debarkirinê ne. Erdal Dağhan teknîsyenê komputer, Sedat Çeçen mamoste ye, Yûnis Das jî
xwendekarê zanîngehê û aktîvîstê zimanê Kurdî ye. Anku karê sereke yê van ciwanan ne
muzîk e. Tenê dixwazin hobîyên xwe yên muzîkê bi pêş bixin û xebateke kollektîf ava bikin.
Motîvasyona sereke ya komê piştî demekê tenê dibe afirandina repertuareke aîdê xwe. Li ser
vê fikrê pêşî helbesta Şêrko Bêkes a bi navê “Çar Zarok” beste dikin. Dikare bê gotin ku ev
kom bi van xebatên atolyeyî di destpêka 2009’an de li Stenbolê ava dibe. Piştre bi helbestên
endamê komê, piştre jî bi helbestên Arjen Arî xebatên bestekirin û aranjekina stranên Teq û
Req ê berdewam dike. Tevî ku gelek stran afirandine jî bi qasî çend mehan navekî vê komê
tune ye. Yûnis Das pêşnîyara navê Teq û Req ê dike û piştî demekê êdî kom vî navî bi kar
tîne. Ji van civat û civînên akûstîk û li studyoyên provayê, di nava du salan de repertuareke bi
tevahî Kurmancî ya ji cureyên rocka hişk, rocka akûstîk û bluesê yên pabendî Teq û Req ê ava
dibe. Ber bi dawîyê de Yûnis Das û Erdal Dağhan tenê dimînin. Motîvasyona van her du
ciwanan ew e ku li stûdyoyê vê repertuarê bi piştgirîya heval û dostên xwe tomar bikin û wan
bo pêşerojê wek albumekê mayînde bikin. Di ber karê xwe yê sereke re ev her du ciwan tevî
hemû bêderfetîyan di nava du salan de hemû kar û barê albumê bi bişgirîya hin hevalên xwe
yên muzîkjen û hunermend dibin serî. Teq û Req bi navê “Keftûleft” albumeke ji 10 stranan
pêk tê, bi produktorîya Kom Muzîkê di sala 2012’an de derdixe. Piştî derketina “Keftûleft”ê “
ji ber ku Yûnis Das êdî li Cizîrê dijî û li wir mamostetîyê dike û Erdal jî li Stenbolê ye, êdî
derfetên mobîlîzebûna komê û berdewamkirina wê zehmet dibin. Teq û Req ji bilî konsereke
li Almanyayê beşdarî tu konseran nabe û bi mecbûrî daxwazên konseran jî nikare bi cih bîne.
Li ser vê yekê ji 2013’an ve Yûnis Das û Erdal Dağhan biryarê didin ku Teq û Req wek
xebateke kollektîf ji bo pêşerojê bimîne û her yekê li ser navê xwe jîyana xwe ya muzîkê
bidomînin. Jixwe îthafa li ser albumê ku bi hevokekê navê hemû stranên komê dihundirîne, di
"Ev keftûlefta me ya sê salan berdewam kirî, dîyarî bo zarokên çaremîn ên ji serjimêrîyekê
nayên hesibandin û bi perîşanîya di şeveke tarî de çûk ji xewnên wan hatîn dizîn, tevî vê
yekê li benda pela dawî ya salnamê mayîn da xewnereşkên wan biqedin û Bêrîyên
wan ên sayî bi jiyaneke asayî biçin sêrî."
Ew xanedanek kurdên sunî ye ku li herêmên Hewler, Hosni û Urmia yên Navend û Bakûrê rojhilatê Kurdistanê hatî damezrandin.
Dı sedsala 10'de Ew koçberî herêmên derdora Uşnu û Gola Urmiye bûn û demekê li herêmê serwer bûn.
Zexeriyan, (bi Ermenî:Զաքարյաններ "Zak'aryanner"; bi Gurcî:მხარგრძელ "Mkharkrdzeli") xanedana Zexeriyan di navbera salên 1161 û 1360an de huqim kirine.
Zexeriyan xanedaniya herî xurt a Keyaniya Gurcistanê bûn, û nivîskarên Ermenî û Gurcî yên serdemê û dîroknasên îro hem fıkrin ku Zexeriyan Kurd bûn.
Vladimir minorsky yek ji dîroknasên herî bibandor ên Kafkasyayê ye. Vlademir dibeje ku bav û kalên wan ji Kurdê Mezopotamya Babirakan (Bapîrakan) Xeli (eşîr) bûn
Xanedaniya Zexerî, Kurdê ku wê demê li herêmê xwedî bandorek mezin bû, timûtim bi Xanedana Şedadiyan re şer kir û di 1199an de Mîrê Anî, ku Mîrê vê Xanedanê bû, ji holê rakir.
Bi êrişa Mongolan re, paytexta Zexeriyan, Anî ket destê Mongolan, lê Zexeri wekî vasalên xwe serweriya xwe domandin, bi Mongolan re têkiliyên dostanî danîn. Xanedana Zexerî di sala 1360an de ji hêla Karakoyunluya ve hate bidawîkirin.
Bahoza tropîkal a Henri'", (bi îngilîzî:"Tropical Storm Henri") bahozeke tropîkal a nerm bû ku di demsala bahoza Atlantîka 2003an de pêk hat û bahoza heştemîn a dansalê ye. Henrî yek ji 6 sîklonên tropîkal bû ku di nava salê de li Dewletên Yekbûyî yê xist. Henrî di destpêka meha Îlonê de ji pêla tropîk a li Kendava Meksîkayê ava bû û weke depresyoneke tropîkal di ser Florîdayê re derbas bû Bermahiyên wê berî ku bi temamî belav nebinû derbasî Nava Atlantîka Navîn bû.
Li Florîdayê, barana zêde bariya, tevî ku zerar bi kêmasiya lehiyê ve zirarek zêde çênebû lê li Delaware û Pensîlvanyayê, zerareke mezin bû ku barana zêde zerar da bi sedan xanî û karsazan. Lehiyên li Delaware rû dan, weke bûyereke 1 a sala 500î hate binavkirin. Zirara giştî ya Henri bi riya riya xwe 19,6 mîlyon dolar (2003 USD, $ 21.5 mîlyon 2006 USD), lê mirin nehate ragihandin.
Raporên hewanasî.
Li gorî pîvana Saffir–Simpson nexşe nexşeya rê û tundiya bahozê
Di 22ê Tebaxê de pêlek tropîk ji peravên Afrîkayê rabûye û bêyî ku bi girîngî bi pêş bikeve, li okyanûsa Atlantîkê û Derya Karîbîk ber bi rojava ve çû. Di 1ê Îlonê de pêl bi pêl ax ket Kendava Meksîkayê û li ser vê yekê konvensiyon bi rêk û pêk li dora navendeke gerok a di asta nizm de bi rêxistin bû. Pergal ber bi bakur ve çû û di 3ê Îlonê de pergal wekî depresyona tropîkal xwe veguhest. Li rojavayê Tampa ya Florîdayê jî bi qasî 300 mîl (480 kîlometre) cih digire. Depresyon di 5ê Îlonê de ber bi rojhilat ve çû û bi vî tevgerê re Bahoza Tropîkal Henri ji nû be bi hêz bû.
Bermayiyên Henrî di 12ê îlonê li nêzê Karolîna Bakur
Piştre Bahoza Henrî di 5 îlonê de bi pîvana 60 mph (95 km/s) ile 60 mph (95 km/h) bir gihişte zexta herî bi hêz. Piştî demeke kurt, bi çend tevgerên bahoz qels bû û veguhaste depresyoneke tropîkal. Henri nekarî zêdebûna xwe baş bike û di 6ê Îlonê de li nêzî Clearwater, Florida wek depresyona tropîkal a 35 mph (55 km/s) ma û bi lez derbasî ser behrê bû û ber bi bakurê rojhilat ve şekitî. Henri di 8ê Îlonê de li peravên Karolînaya Bakur, di qada zexta nizm de ji nû ve hêza tofnekir û deforme bû.
Bermayiya fireh û bêserûber a nizm ji ber dorpêça zexta bi hêz Henrî sekinî. Konveksiyon di nav bermayiyên Henri de bêserûber ma, lê pêşbînkar ji bo potansiyela ji nû ve pêşveçûnê hişyarî dan. Lêbelê, Bahoz di 12ê îlonê hewlên ku ji nû ve bikeve tevgerê dida nîşan. Bermayî li bakûr sekinî û di 17ê îlona de li ser New Englandê belav bû.
Bandor û wêranî.
Henri li ser rêça xwe, bi lehiya herî xirab a ku li Delaware rû da, baranek zêde barand. Tofanê, di serî de li Delaware, 19.6 mîlyon $ (2003 USD) zirar da.
Florîda, Bahamas, û Bermuda.
Bahozê beriya gihiştina perçeya erdê, li peravên rojava yên Florîdayê pêlên xurt hilberand. Piştî havîna nemiya tropîkal li Florîda, Henri baraneke zêde anî ser erda rewa. Baran li Hialeah ya li başûrê rojhilatê parêzgehê gihişte (230mm) asta herî bilind. Du deverên din baran 7înç (180 mm) hate pîvan li piraniya herêman baraneke sivik barî.[5] Li wîlayeta Hernando, di nava saetekê de bi bahozê re 125 mm baran barî. Her çend bahoz bi lez û bez paşde vekişiyabe jî lê dîsa jî bû sedema lehiyê. Ji ber ku li wî herêmê zêde avahî tunebûn zirareke zêde çênebû. Lê Charlotte rewş wiha nebû, di nava sê saetan de 7 taviyê baranê barî û gelek kolan û avahî di bin avê de man.
Li seranser Florîdayê zirar kêm çêbû bû û tu mirin çênebûn. Lê belê li bajarê Lee jiber vedana birûskê kesek birîndar bû, di heman demê de ji ber hîdroplanîngê qezayeke otomobîlê pêk û kesekî birîndar bû.
Li Bahamayê, baranên derve yên jiber bahoza Henrî bi qasî 1 inç (25 mm) baran barî. Şida bayê di nav saete de heta 32 mph (51 km/s) zêde bû. Piştî çend rojan Bahoza Fabian li Bermuda yê da û nem a Henri bû sedema birûsk û barana 2.44 inç (62 mm) li balafirgeha herêmê. Ev hewldanên paqijkirinê asteng kir û balefirgeh bi zirar vî pêvajoyê derbas kir.
Atlantîk a navîn.
Li Delawareyê, lehiyê zerar da gelek xaniyan. Jiber lehiya bi hêz gelek kes di otomobîl û di malên xwe de asê man û kesekî bi helîkopteran bi zorê rizgar kirin. Jiber Tofana giran çend pir li Hockessin ê hatin hilweşandin. 6 pir ji li Wilmington & Western Railroad hilweşîya. Bahoz li vir bû sedema zirara nêzîkî 5 milyon dolar an. (2003 USD, 5.5 milyon 2006 Dolar). Greenbank Mill, komplekseke dîrokî ya grstmill, 450,000 dolar zirar dît. Zirara li Delaware bi tevahî 16,1 mîlyon dolar (2003 USD, $ 17.5 mîlyon 2006 USD) hate hesabkirin.
Mîrektiya Donbolî (Tirki:"Dunbilli") (1210–1799) Ew mîrekiyek Kurd e ku li derdora bajarê Xoy dijî û navê wî şira êla Donboli tê. Rehên mîrektiyê ji xanedana Eyyûbî tê. Di sala 1799an de ji hêla Abbas Mirza ve hate rûxan
Serokwezîrê xanedana Donbolî, Hacî Beg, di sala 1548an de waliyê Wanê kuşt. Vê bûyerê têkiliyên di navbera xanedanê û Sefewiyan xirabtir kir, Sefewiyan hêzek şand ku Kurdan bişkîne, û di vî bûyerê de gelek Kurd hatin qetil kirin. Birayekî Hecî Beg eşîr berhev kir û koçberî Qotur (wê demê perçê Dewleta Osmanî) bû Di destpêka sedsala 17an de, mîrekiyê dilsoziya wan guherî û dîsa tevlî Sefewiyan bû.
Deysemîyan, (erebî: ديسيمي "daysîmî") Xanedaniya ku ji hêla rêberê Kurd Daysam ibn Ibrahîm al-Kurdî ve hate damezrandin. Xanedana Kurd a Deysemî di navbera salên 938-953 de hukim kiriye. Navenda Azerbaycan bu
Êrişên Wîkîngan.
Di dema xanedaniyê de, li aliyê rojavayê Deryaya hazare, de navbera dewleta Viking u deysemi de, keyaniya Bulgarî û Xazar hebû. Wan ji cîhana Islami tişt kirîn û ewan firotin gelên bakur û Vîkîngan. Vîkîngan ev tıştan li Swêdê firotin. Ji vir çûn bajarên mezin Ewropî
Vîkîngan di sala 943-an de Berde, paytexta xanedana Kurd Deysemî dorpêç kirin, Wan bajar talan kirin û salekê gelê Kurd li bajêr girtin.Dîroknas û fîlozofê navdar ê Farisî Ebû Ali Ahmed ibn-i Muhammed ibn-i Yaqub ibn-i Misgevêy Razî (932 - 1030) di derheqê êrişa Viking de agahdarîyên berfireh dide, Dîroknas dibêje dema Viking ketin bajêr, di nav parêzvanên bajêr de Kurd jî hebûn û di wan salan de hejmara siwarên Kurd gihîşt 1500., salekê li bajêr sekinîn,u çun Vîkîng gelek xulam bi xwe re birin.
Vezîrê Deysem xiyanet li wî kir, u, bi merzuban re li hev kirin, wan di şer de deysem têk birin, u wi xıstın zindane.
Bajarê El-şeddadî ser bi Parêzgeha Hisîçe li Sûriyê ye û 60 km dikeve başûrê Hesekê, li ser sînorê Iraqraqê nêzîkê Mûsilê ye. Li ser riya sereke ya navbera Hisiça û Dêra Zorê. Çemê Khabur di tenişta wî re derbas dibe.
Nifûs, li gorî serjimêriya 2004-an, 19,000 e, û ew keleha herî girîng a Artêşa Azad e di destpêka şoreşa Sûrî de.
xelkê wê bajarê bi hejmarê mezin ji ereban e û hejmarkî din ji kurdan ji
di sala 2013 bajar ji destê rêjîmê kat destê artîşa azad
û Daîş li di sala 2017 hat rizgar kirin ji alyê HSD
Xanedana Xoyê (1747-1813) Xanedanekî Kurd eli xaka bakurê rojavayê Azerbaycanê (Îrana Sefewî‎ û Îrana Qacarî) ava bû yeç Bajarên Xoy, Ûrmiye, Makû, Tewrêz û Naxçivan di nav tixûbên xanedaniyê e bûn.
Xanedana Xoy, ji hêla serokê eşîrên Donbilî Sahbaz Xan ve hatiye damezrandin. Eşîra ku bi eslê xwe Kurd e, bi demê re li herêmê bi Tirkan re bûye yek. Donbilî yekemcar di vegotinên erdnîgarên Ereb ên sedsala 11an de di derbarê Sûriyê de tê behs kirin.Ferhenga ansîklopedîkî ya navdar a Firuzabadî El-Kamusu'l-Mûhît jî dinivîse: Donbilî navê eşîreke Kurd e ku li derdora Mûsilê dijî û navê hiqûqnasê şafii Ahmed b. Nasr û hedîsîst Ali b. Ebû Bekir b. Silêman donbiliye
Serefname vê eşîrê wekî "Dunbuliye Boxti" (Dunbuli ya Botan) bi nav dike. Li gorî şerefxan, ew eşir Yazîdî bûn ku dûv re Islam kabul kırın, û li gorî wî, eşira Dunbuli Mîrîtiya Sekmanabad birêve dibir.U Carek, wan Mîrektiya Hekariyê bi alîkariya Sefewiyan girtin.
Ev xanedanî heya 1799 jiyaye. Xanedaniya Hoy carinan serbixwe, carinan jî bi otonomî dihat birêvebirin. Di nav de sererastkirina dîwarên keleha Tebrîzê, Xanedan li heremên heyx Hoy, Çors, Selmas, rumiye, Tebrîz û Ganja gelek imaret ava kirin.
Nexşeya rêveberî ya welatê Îtalya yê
Herêmên Îtalyayê, (bi îtalî: "regioni d'Italia") Îdariya rêveberiya asta yekemîn a Komara Îtalyayê ye û asta îdarî ya duyemîn ji asta îdariya NUTSê pêk tê. 20 herêm welatê hene, ji van pênc herêman xwedî rêveberiya xweser e. Li gorî Qanûna Bingehîn a Îtalyayê, her herêm li gorî taybetiyên sosyolojiyê xwedî mafê rêveberiya ye û xweser e. Ji xeynî Geliyê Aosta, her herêm bi çend parêzgehan dabeş bûne.
Herêm û makro herêm.
Herêmên makro, li gorî NUTS û Yekîtiya Ewrûpayê herêmên yekem têne naskirin
Bahoza tropîkal a Cristobal, Bahoza mederî ya Cristobal () ji Bahoza tropîkal a Colin, ku di 5ê hezirana sala 2016an de qewimiye derbastir bû û li Okyanosa Atlantîka Bakur bû bahoza sêyem. Cristobal yekemîn sîklona tropîk a Atlantîk e ku di meha hezîranê de ji sala 2017an û vir piştê Bahoza Cindy tê û yekemîn sîklona tropîk a hezîranê ye ku ji sala 2016an û vir ve li Meksîkê dadikeve perçeya bejahiyê. Bahoza Cristobal bahoza sêyem e ku demsala bahoza atlantîk a sala 2020an de pir çalak e. Cristobal di 1ê hezîranê de li ser Gola Campeche ji bermayên Bahoza tropîkal a Amanda ya li Pasîfîka Rojhilat pêk hatiye.
Cristobal, di 3ê hezîrana 2020an de saet di 13:35 UTC de li eyaleta Campeche derbasî perçeya erdê bû û bi bayê domdar ê 95 s li seranserê herêmê bû sedema barîna baranê. Bahoz ber bi re milê bakur ve ber bi Meksîkê ve çû, û ji wê jî ber bi Kendava Meksîkê ve bi pêş ve çû.
Cristobal pişt re di 7ê hezîranê saet di 22:10 UTC de li başûrê rojhilat ê Luisianayê kete ser rûyê erdê û bû sîklona tropîkal a duyem a ku li Luisianayê dakate rûyê erdê. Sîstem ji bakur bi rêya Geliyê Mîsîpiyê bi pêş ve çû û di 10ê hezîranê saet di 03:00 de li başûrê Wisconsinê weke depresyoneke tropîk li ser erdê di ber xwe da.
a> nexşe nexşeya rê û tundiya bahozê
Di 31ê gulanê de Bahoza tropîkal a Amanda ku bahoza pêşîn a demsala bahoza Pasîfîka Rojhilat e, ji peravên Guatemalayê ava bû û pişt re piştî demeke kurt ket ser rûyê erdê. Bi ketina ser rûyê erdê re Amanda li ser hin perçeyên Guatemala û El Salvadorê lehi û hêlanên erdê hilberandin. Ji ber ku ew zû lawaz û belav bû. Di 1ê hezîranê de, dema ku pergal ber bi bakurê Nîvgirava Yucatán ve çû, Navenda Neteweyî ya Hurricane (NHC) da zanîn ku di nav çend rojên pêş de, dê bermayî yên Amanda di nav çend rojan de dîsa vediguhêze depresyona tropîkî.
Di heman rojê de demjimêr di 21:00an UTC de, bermayên ji nû ve bi bayê herî zêde domdar 30 mph (48 km/s) ketin depresyona tropîkal. Depresyona di kendava Campeche mabû di nava rojê de dîsa xwe bi hêz kir. Di sibeha 2ê hezîranê de balafireke nêçirvan a hêzên hewayî ya DYAyê li ser depresyonê lêkolîn kir û dît ku sîstem gelekî nêzî hêza bahoza tropîkal e. Daneyên ji balafireke piştî nîvro diyar kir ku leza bayê, ji hêza bahoza tropîkî zêde bûye, ji ber vê yekê navê Cristobal li sîklonê hatiye kirin. Bahoza Cristobal, bi hêza xwe ji Bahoza tropîkî ya Bahoza Colin ya sala 2016an derbasbû.
Cristobal ji ber ku roja din li Bay Campeche bi qasî rojek dicih de sekinê bihêz bû. Pêşketina wê ji hêla nem û herikîna berdewam a li ser peravên Amerîkaya Navîn ve, bi rêjeyeke mezin a bayê ku bi navê Gyre ya Amerîkaya Navîn tê naskirin bi rêve çû. Piştî ku bahozê dest bi çûna başûr kir, bi lez û bez hêza xwe bi dest xist û dema ku nêzî perava Meksîkê bû, bi ketina zexta wê ya barometrîk ve veguhaste simetrîktir. Pişt re, di 3ê hezîranê de 13:35 UTC de raportên ji balafira Hurricane Hunter nîşan da ku Cristobal li nêzîkî Atasta (Meksîkê), li rojavayê Ciudad del Carmen, bi bayê domdar 97 km/s û zexta barometrîk a navendî ja 994 mbar amade kiriye. Cristobal, tevgera konvektera xwe winda kir. Ji ber ku roj bi pêş ve diçû, hêdî hêdî lawaz bû. Dema ku ber bi başûrê rojhilat ve diçû, derbasî eyaleta Campeche ya Meksîkayê bû.
Cristobal di 4ê hezîranê de di saet de 16:00 UTC de Cristobal veguhaste rewşa depresyonê. Depresiyonê ji ber têkiliya dirêj a bi axê re piraniya taybetmendiyên banda xwe winda kir û piraniya konvekasyona wê li çargoşeya bakurrojhilatê ya tirajînasyonê hate kêmkirin. Pişt re li nêzê serê bakurê rojavayê Guatemalayê, Cristobal xelekek bisîklonîk çêkir, û li seranserê nîvgirava Yucatanê vegeriya. Paşê li nêzîkî jora bakurê rojavayê Guatemalayê Cristobal qiloçek sîklonî çêkir û li ser penarê Yûcatan vegeriya. Di 5ê hezîrana 2020an de saet di 09:00 UTC de Cristobal bi bahozeke tropîkal re zexm bû.
Bahoza Tropîkal Cristobal di 5ê Hezîranê de li bakurê Nîvgirava Yucatanê ji nû ve dijwar dibe
Cristobal roja 5ê hezîranê ji Yucatánê derket û kete nava Başûrê Kendava Meksîkê. Sîklona pir fireh ber bi bakur ve çû û hewaya zuha û bi pêla jorîn a rojhilat re dest bi kar anîna Cristobal ji her konveksîoneke navendî û piraniya konvensiyonê li rojhilat û bakurê navendê hate koçberkirin û bi tevahî Cristobal ji strukturela normal a sîklonê ya tropîkal xelas kirin. Balafira keşfê, di 6ê hezîranê piştî nîvrode Cristobal hinekî xurt tir dît. Çavdêriyên ji NHC pêşniyar kir ku Cristobal di vê serdemê de bêtir dişibiya sîklonek subtropîk ji sîklonek tropîk, ku bayê herî xurt û konvensiyon ê li rojhilatê navendê bi başî hatiye koçberkirin. Bahoza Tropîkal Cristobal di 7ê hezîranê de saet di 22:10 UTC an de li başûrê rojhilatê Louisiana, li rojhilatê Grand Isle yê bi hêza xwe ya duyemîn a 80 km/s ket ser rûyê erdê.
Cristobal di 10ê hezîranê de di demjimêr 03:00 UTC de dema ku li başûrê Wisconsin derbas dibe, li Bakurê Amerîkayê ji hêla Arkansas, Missouri, Illinois û Iowa ve derbas dibe. Bahoz Cristobal, bahoza çaremîn sîlklona tropîkal e ku li ser Wisconsin derbas dibe.
Cristobal di demjimêrên sibe de di 10ê hezîranê de wekî bagerek paştropîkal gihîşt Nîvgirava Jorîn a Michigan.û Şêwirmendiya giştî ya dawîn a ku ji hêla Navenda Pêşbîniya Hewayê ve li ser Cristobal hat weşandin wê sibehê di 09:00 UTC de hat. Dema ku Cristobal di herêma Marquette re derbas bû, gelek qeydên zexta kêm hatin tomarkirin. Tofek girî ya 50 girêkan (93 km / h; 58 mph) li Stannard Rock Lighthouse, li başûrê rojhilata Nîvgirava Keweenaw, hate tomar kirin, dema ku bahoz li ser Gola Superior ber bi bakurê Ontario, Kanada ve diçû. Di vê yekê de, ew bû bûyera yekem a ku tê zanîn pergala tropîkal bi Gola Superior re rûbirû dimîne. Du roj şûnda, nizmiya bermayî ya ku Cristobal li ser Labrador re derbas bû û paşê belav bû.
Cristobal di 10ê hezîranê de di saetên sibê de wek sîklona post-tropîkal gihişte Girava Jorîn a Michiganê û şîreta dawî ya giştî ku ji hêla Navenda Pêşbîniya Hewayê ve li ser Cristobal hat derxistin, saet di 09:00 sibê de de hat ragihandin. Dema Cristobal di herêma Markêtê re derbas bû gelek tomarên zexta kêm hatin tomarkirin. Dema ku bahoz li ser gola Jorîn ber bi Bakurê Ontario ya Kenedayê ve çû zexta heri bihêz bi pîvana 93 km/h li Tariya Stannard Rock, ku li başûrê rojhilatê Penavera Keweenawê hat tomarkirin. Bi vê yekê re Bahoza Cristobal bû bahoza yekemîn ku biser Gola Superior re derbas dibe. Pîştî du rojan bermayiyên Cristobal bi ser Labrador be derbas bû û paşnê belav bû.
Meksîk û Amerîkaya Navîn.
Bandorên hevbeş ên Bahoza Tropîkal Amanda û Cristobal bahoze baranê li deverek mezin a Amerîkaya Navîn û Meksîko anî. Li gorî Navenda Bahoza Neteweyî, beşên peravên Pasîfîkê yên El Salvador, Guatemala û eyaletê Chiapas a Meksîko bi pîvana 510 mm barîna baranê hate tomarkirin. Xizmeta Meteorolojiya Neteweyî ya Meksîkayê ragihand ku di navbera 30ê Gulanê û 3ê Hezîranê de li Ocotepec, Chiapasê de bi i pîvana 26.3, (667 mm) baran bariye. Merida, paytexta Yucatán, di heman çarçoveyê de 22,9 (581,66 mm) tomar kir. Barana berbelav, li seranserê Nîvgirava Yucatanê de li gelek cihan bû sedema lehiyê. Hin herêmên Yucatanê di nav çar rojan de barana salekê barî. Cristobal di heman demê de zirarek biçûk da platforma petrolê ya PEMEX a li Kendava Meksîko û termînala li Isla del Carmen (li nêzîkê cihê ku lê ket) ê.
Ji ber metirsiya şemitîna axê û lehiyê hewce bû ku herî kêm 619 kes ji herêmê werin vala kirin û li seranserê Campeche, Chiapas û Yucatán 16 şemitîna axê hat ragihandin. Hate texmîn kirin ku li herêmê de nêzîkê 10 hezar mirov ji ber lehiyê bi zor bandor bûne. Zirara çandiniyê li Campeche gihîşt 40 mîlyon pesos (1.84 mîlyon $ US). Kesek dema ku dixwest ku di Santa María, Yaxcabáyê de 6,2 ft (1,9 m) di herikandina avê de xeniqî. Bi wergerîna darekî kesek din jî li Chiapas jiyana xwe ji dest da. Li Zacatecoluca, La Paz, û li başûrê navenda El Salvador jiber şemitîna axê 10 kes jiyana xwe ji dest da.
Li Yucatánê 95,000 hektar (230,000 donim) zevî zirar dît, ku ev bi qasî ji sedî %85 tevahî zeviyên li eyaletê ye. Lêçûn li ser 4 mîlyar pesos (184 mîlyon $ US) hate hesibandin. Li aliyê rojhilat, li Lázaro Cárdenas, Quintana Roo, barana giran a Cristobal bû sedema lehiyê û zirar da 10 hektar (25 donim) papaya. Zirara tevahî li dora 1 mîlyon pesos (46,000 $) hate hesibandin.
Beriya ketina bagerê, du zarok li Louisiana mirin. Her du zarok bi tofana tirimbêlê ber bi deryayê ve hatin kişandin. Zaroka sêyem jî li Teksasê ji ber pêlên dijwar xeniqî. Bahozeke 5 ft (1.5 m) bû sedema lehiyê li gelek peravên Louisiana, û tenê riya ku diçe û ji Grand Isle derket. Rê Grand Isle jiber bahozê çûnûhatin hati sekinandin. Barîna baranê û bahoz li Grand Isle bû sedema rûdana lehiyê. Heta diyarkirin ku ji sala 2012an vir ve piştî bahoza Isaac bahoza herî xirab ev bû. Di 7ê Hezîranê beşeke mezin a Rêya Giştî ya Louisiana 1, bi temamî ma di binê avê de û çûnûhatin çênebû. Di heman rojê de li seranserê New Orleansê derdora 4.000 cihan qutbûna elektrîkê çêbû. Ziyana binavayî ya li başûrê Louisiana texmîna zirara nêzîkî 150 milyon dolarên Amerîkî hate kirin.
Bahoza Tropîkal Cristobal di 7ê hezîranê de li ser Louisianayê
Li Florîdayê gelek hişyariyên tornadoyê hatin kirin û li eyaleta di navbera 6 û 7ê Hezîranê de ji bandên baranê yên derve cristobal herî kêm 6 tornado hatin piştrastkirin. Tornadoya EF1ê ya wêranker li herêmên rojhilatê bajarê Orlando yê ket û li ser Gola Conwayê destpêkir û zirarê da gelek daran. Lê bi barîna barana Cristobal re li wîlayetê zuwahiya demsalî kêm bû di hinek herêmên Florîdaya Bakur tenê di rojekê de 10 inç (254 mm) baran barî.
Li Mississippi nêzîkê Crîstîobal derkete perçeyê erdê, gelek deverên çavdêriyê yên hewayê ragihand ku bayê tund ê bahozê yê tropîkal heye. Li girava Ship Islanda Mississippi, bayekî domdar ê bi pîvana 48 km/h(78 km/û) û 64 mph (104 km/s) hate tomarkirin. Di dema ketina erdê de li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, bayê herî bi bihêz bû. Piştî hatina Cristobal, li ser Mississippi lehî dijwar bû û di 10ê Hezîranê de ji aliyê waliyê Mississippi Tate Reeves ve rewşa awarte hat îlan kirin. texmînên ziyana pêşîn ên li eyaletê gihişte 5,2 milyon dolaran.
Cristobal bi depresyoneke tropîk re daket nava sîstemeke din a bahozê ku ji aliyê rojava ve tê û bi vê yekê re barana dijwar û bayên dijwar ên li seranserê parêzgehê Midwestern xwe re anî. Pergalê seqayeke bageranî anî herêma Golên Mezin, bi bayê bihêz û pêlên bilind li dawiya bakurê Kendava Green, bi taybetî li seranserê Big Bay de Noc li Michigan's Upper Peninsula. Daneyên ku di 10ê Hezîranê de di saet 06:00 ê UTC de ji satelîta GPM hatin girtin, hate dîtin ku barana herî giran li du deveran rû daye: Ev cih, Bakur û rojavayê Gola Bilind, bakurê Rossport û Red Rock, Ontario, Kanada ye; û li ser Gola Gurcistanê li aliyê rojhilat ê Gola Huronê Li her du cihan jî baran bi rêjeya 1 inç (25 mm) di saetekê baran bariye.
Bahoza Cristobal bandor li Başûrê Ontario û Rojavayê Quebecê jî kir. Ontario'da 43 hezar zêdetir avahiya de qutbûna ceyranê pêk hat. Li Quebecê, ji iber bayê ku elektrîkê 130 hêzar avahiya qutbû nîvê van avahiyan li Herêma Montreala Mezin bû.
Bayê dijwar û barana dijwar a bi zipîkl re li navçeya Muskoka yê bû sedema gelek zeraran. Li balafirgeha li Bracebrîdgeyê, bahoza ba ya saetê heta 100 kîlometreyî hat tomarkirin. Tornadoyên EF1 jî li nêzî Bracebridge û Baysville ketin û ef2 jî li nêzî Gola Meryemê ket. Du tornadoyên din li herêma Londonê ketin: EF0 li Glencoe û EF1 li Belmont ket.
Yek ji îdyolojiyên siyasî ye ku yekitiya milet û pêkhateyên Îranî diparêze. Bi yekitiya pêkhateyên Azerbaycaniyên başûrî, osetîyan, belûcîyan, kurdan, peştûnan, hazarayan, loran, tacikiyan, farsan nexşeya xwe ya cografîk berhev dike.
Fikrên pan-îranîzm yekemîn car ji layê Mehmûd Efşar Yezdî ve hat pêşniyaz kirin.
Mehmûd Efşar Yezdî yek ji siyasetmedar, nivîskar, helbestvan û rojamevanê îranî ye. Avakerê îdyolojiya Pan-Îranîzme.
Mehmûd Efşar li Îran û Swîsreyê xwend û di sala 1919an de li Zanîngeha Lozanê doktoraya xwe ya zanistên ramyarî wergirt. Piştî du salan vegeriya Îranê û li wir pêşengê tevgera Pan-Îranîzm bû. Di xortaniya xwe de, ew bi awayekî çalak beşdarî "Civaka Ciwanên Îranî" (Anjoman-e Iran-e Javan) bû, ku komek ji îraniyên neteweperest, ku piraniya wan li zanîngehên Ewropî hatibûn perwerdekirin, li hev kom kiribû. Yek ji endamên bibandor ên komê Riza Şah bû ku di sala 1925an de bû Şahê Îranê.
Mehmûd Efşar alîgirê reforman û laîkkirina Riza Şah e. Di sala 1925an de kovara çandî Ayandê (Dahatû) ava dike. Wî çendîn dezgehên zanistî û çandî li welêt damezirand, di nav wan de Dibistana Karsaziyê (Madrese-ye Tejarat) li Tehranê. Her wiha di Wezareta Rewşenbîrî û Wezareta Dadê ya Îranê de jî kar dike.
Mehmûd Efşar bi Nosret Barazande re zewicî bû û bavê îrannas Irac Efşar e.
Christina Rene Hendricks, (; Knoxville, Tênêsî, DYA) lîstikvanek Amerîkî-Brîtanî û modela berê ye. Di nav xelatên wê de şeş namzetên Xelata Primetime Emmy, du Xelatên Guild Screen Actors, û du Xelatên Choice Cerdevanan ji bo Lîstikvana Piştgiriya Herî Baş a Rêzefîlma Drama hene. Di sala 2010an de, ji hêla xwendevanên Kovara Esquire "jina herî rind ya cîhanê" hate hilbijartin.
Christina Hendricks di 3ê Gulana 1975an de, li Bajarê Knoxville, Tênêsî ji dayik bû. Cristina zarokê duyemîn ê Jackie Sue Hendricks ku derûnnas e û Robert Hendricks, karmendê Forest Service bi eslê xwe ji Birmingham a Brîtanyayê ye. Bi rêya bavê xwe hemwelatiya wê ya dualî ya Brîtanî û Amerîkî heye. Birayekî Hendricks yê mezin heye. Zarokên Malbata Hendricks ji ber karê bavên xwe xwe yê Forest Service ê li Bajarê Tênêsî ji dayik bûn. Malbata Hendricks, demekî koçê Georgiayê bûn û paşê çû Portland, Oregon, Hendricks li wê çû dibistana seretayî.
Di neh salî ya Hendricks de, malbat ji Portlandê derket, koçî Twin Falls, Idaho bû, û Hendricks dibistana seretayî û navîn li wê xilaskir. Hendricks malbata xwe wek "derveyî" bi nav dike û dibêje ku ew, bira û dê û bavê wê gelek caran li bakurê rojavayê Pasîfîkê diçûn kampê. Diya Hendricks ji Ibo ku ji xwe heval çêkin ew û birayê wê teşwîq kir ku beşdarî koma şanoyê ya herêmî ya li Twin Falls bibin û Hendricks di koma şanoyê de beşdarî berhema Grease yê bû.
Hendricks wiha anî ziman "Ti saziya şanoyê de hevalên min ên gelek baş hebûn" Û di wê demê de civatê bi rastî jî rêz ji şanoyê re digirtin Zarokan dilîstin û li herêmên bajarokê didan pêşandan. Jiber ku Hendricks kejekê xwezayî bû, wiha got "eger ez ew dem aktrîs bûma wê gelek bi fors bûma." Hendricks, kejekî xwezayî ye, ji pirtûka Anne of Green Gables îlhama xwe digire di10 saliya xwe de dest bi rengkirina porê xwe kir.
Dema Hendricks ciwan bû jiber karê bavê wê malbata koçî Waşinton, D.C, bû û malbat li Fairfax, Virginia bi cîh bû. Hendricks ji Idaho ber Vîrjînya ji bo wê wekî "trawmatîk" binav kir, û ew gelek caran dema ku diçû Dibistana Bilind a Fairfax de rastê zordestiyê dihat. Hendricks xwe wekî "derekî" û "gotî" bi nav dike, û di beşa drama ya dibistanê lîstikvaniyê kir li wir ji xwere hevala çêkir. Ji xeynê şanoyê, Hendricks di salên ciwantiya xwe de bi xwendina dibistanê re perwerdeya balejî didît. Di sala dawiya dibistana navîn de ji dibistanê qetiya ya û xwendina xwe li kolejeke civaka herêmî qedand.
Mîrîtiya Paloyê (1210-1845), xêzika belayên Palu li ser bingeha hukumdarê Egil, Emîr Muhammed e. Bi mirina Emîr Mihemed re, axa kevanê di nav 3 kurên wî de hatî parve kirin. Çermîk û Berdene ji Emîr Huseyîn re hatin hiştin, û kela Bağın û derdora wê Emîr Timurtaş re hatin hiştin û herêma Egîl ji Emîr İsa re hate hiştin.
Mîrîtiya Palo di dema Mîr Hemza de gihîşt sînorên xweyên fireh. Bi lawazbûna Akkoyunlu re, Mîrê Palu herêma Amedê bi dest xwe xist. Di dema mîrektiya Palu de, gelek medrese û mizgeft hatine avakirin. Hemama ku di heyama wan de li Xarpêtê hatî çêkirin,hîn jî vekiriye.
Di dema êrişa ser mîrekiyên Kurd ên Sefewî de, Mîrektiya Palo jî hate dagirkirin.Cemşîd Beg dilsoziya Osmaniyan ragihand da ku, mîrî bistîne. Wî bi piştgiriya Osmanî mîrektiya xwe girt. Cemşîd beg bi dilxwazî ​​di sala 1568an de ji bo, Huseyîn Can beg ji mîrektiye vekişiya. Mîrîtiya Palu heya sala 1845an li herêmê hebûna xwe domand.
You Xie, (謝盛友) (jdb. 1ê çiriya pêşîn, 1958 li Hainan, Çîn) siyasetmedarekî alman e, namzetê hilbijartina Parlamena Ewropa ya 2019, rojnamevan û nivîskarê bi eslê xwe Çînî ye.
Sala 2010an, You Xie di nav "100 Rewşenbîrên Giştî yên Çînî" de ji hêla Heftenameya Başûr ya Rojnameya Çînî ve hate hilbijartin. Di 20 Nîsan 2013 de, endamên Yekîtiya Civakî ya Xiristiyan (CSU) li Bamberg Xie ji bo desteya parêzgehê hilbijart. Wî 141 ji 220 dengan stend, encama çêtirîn a hemî endamên desteya parêzgehê. Di 2014 de, Xie bi piraniya dengên hemî namzetên CSU ji bo Encumena Bajar a Bamberg hate hilbijartin.
Xie Cîgirê Serokê Komeleya nivîskarên bi zimanê Çînî li Ewropa ye û digel jina xwe Shenhua Xie Zhang li Bamberg dijî, ku ew barê snack China Fan dimeşîne. Ew ji 2010 de hemwelatiyê Almanya ye.
Puglia yan jî Apulia yek ji 20 herêmên ku bi Qanûna Bingehîn a Îtalyayê xwedî mafek xweserîya bi qismî ye. Puglia, li erdnîgariya Başûrê Îtalya yê de cih digire.
Li rojhilat Herêmê Deryaya Adriyatîkê, bakurê-rojava Çemê Forton ê, li başûr tengava Otrano û tengava Taranto cih digire. Rûerda herêmê 19.347 km² ye û nifûsa wê bi qasî 4.063.888 (2016) kes e. Navenda Pûglîa bajarê Barî ye.
Herêma Puglia, di dîrokê de ji aliyê Romayiyan Gutiyan Lombardan, Bîzans û Qralîteya Sîcîlyayê ve hatiye dagirkirin. Herêm, di sala 1860an de tevlî yekîtiya Îtalyayê bû.
Parêzgeh.
Li Herêma Pugliayê de pênc parêzgeh û metropolek heye.
Bajarên herêmê.
Li gorî hêjmara gelhê, bajarên mezin ên parêzgehê ev in
Jan Zimmermann (çep) û Tim Lehmann (rast) kanala xwe Xelatên Afirînerê Zîv û Zêrîn ên
Xelatên afirînerên YouTubê, ku bi gelemperî wekî Bişkojên Play YouTube an Plaques YouTube têne zanîn, rêzeyek diyariyên ji YouTubê ne ku armanc dikin ku kanalên xweyên herî populer nas bikin. Ew li gorî jimara aboneyê kanalekê têne damezirandin lê bi tenê biryara YouTube têne pêşkêş kirin. Berî ku xelatek neyê weşandin, her kanal tête nirxandin, da ku piştrast bike ku kanal rêzikên civaka YouTube dişopîne. YouTube mafê xwe hiltîne ku destûr nede Xelata Afirîner, ku ew kiriye ji bo hilbijartina kanalên bi tirs an naveroka siyasî û her weha rexnegirên cihêreng.
Gava ku kanalek YouTube-ê ya pejirandî bigihîje mîladek taybetî û ji bo Xelata Afirînerê YouTube-ê mafdar were hesibandin, wan re di xelekek metal de bi sembolek bişkoja lîstika YouTube-ê trophiyek nisbeten zexm tê xelat kirin. Trofeyên bi mezinahiyên cûda ne: her pişkok û plaket bi jimartina aboneyên qenalê re gav bi gav mezin dibe. Xelatên Zîv û Zêrîn li VidCon 2012, bi xelata Diamond di VidCon 2015 de hate destnîşan kirin. Xelatên Afirîner ji hêla fîrmaya New York, Xelatên Civakî ve têne çêkirin.
Nîşe: +2 Afirînerên ku berê vê xelatê li ser kanala xwe an hesabên din vekirine, bi fermî ji YouTube hatine dayîn an stendin.
Claire Elizabeth Foy, (; Stockport, Greater Manchester, Brîtanya) lîstikvanek Brîtanî ye. Foy, xelatên cihêreng ên ku di nav de; xelate Primetime Emmy, xelatek Xelata Globe a Zêrîn, û du Xelatên Guild Actors Screen hene standiye.
Claire Elizabeth Foy di 16ê nîsana 1984an de li Stockporta Mançesterê Mezin ji dayik bû. Claire anî ziman ku dayika wê Caroline ji malbateke "girseyî" ya Îrlandî tê; dapîr û bapîrên wê yên dayikî ji Dublin û Kildare yê tên. Ew li Manchester û Leedsê mezin bûye û ji sê zarokên malbatê ya herî biçûk e. Malbata wê piştre ji bo karê bavê xwe yê firotanê Rank Xerox, koçî Longwick, Buckinghamshireyê bû. Dê û bavê wê dema heşt sal bûn ji hev qetiyan. Bi zewaca duyemîn a bavê xwe re nîvxwişkeke wê ya biçûktir heye. Foy ji 12 saliya xwe ve li Lîseya Aylesbury perwerde dît û piştre li Zanîngeha Lîverpoolê John Moores xwend û xebatên drama û ekranê xwend. Di heman demê de li Dibistana Drama ya Oxfordê di perwerdeya salekê de perwerde dît. Di sala 2007an de mezûn bû û çûye Peckhamê (London) û li wir bi pênc hevalên xwe yên ji dibistana dramayê re jiyan kir.
Dema ku Foy di zanîngeha Oxford School of Drama ye de xwend di lîstikên Top Girls, Watership Down, Easy Virtue, û Touched de derket ser dikê. Piştî ku dest bi fîlmê televizyonê kir, wê di fîlmên wekî DNA û The Miracle de, du ji sê karên yekane yên bi derhêneriya Paul Miller li Royal National Theatre in London (ya sêyem jî Baby Girl bû) bi awayekî profesyonel rol wergirt.
Foy di rêzefîlmê BBC'yê ya bi navê Little Dorrit de bi rola protagonîst Amy Dorrit lîst û ji bo xelata RTS hate hilbijartin. Wê di fîlmên telewîzyona bi navê Going Postal û the horror adventure season of the Witch de rol wergirt. Foy di heman demê de di bbc revîzyona Jorstairs Downstairs de wekî Lady Persephone lîst û di rêzefîlmê kanala 4 the Promise de rol wergirt, rêzefîlm di Sibata 2011an de hate weşandin.
Foy di fîlma Tv the Night Watch de ya romana, Sarah Waters, bi navê Helen roleke sereke lîst. Di Sibata 2013an de bi rola Lady Macbeth, bi James McAvoy re di Macbeth û Studios Trafalgar de lîst.
Foy di sala 2015an de li salona Wolf drama yê ji şeş beşan lîstika keybanûya Îngilîzî Anne Boleyn lîst. Performansa wê bi pesindayîneke girîng hat dîtin û bi performansa Geneviève Bujold di Anne of the Thousand Days de hate mûqeyeskirin. Foy piştre ji bo Xelata Televîzyonê ya Akademiya Brîtanyayê ya 2016an ji bo lîstikvanê herî baş hate hilbijartin.
Di 2016an de, Foy di rêzefîlma drama biyografîk a The Crown a Peter Morgan de rola qeralîçe Elizabeth II lîst. Bi wî rolê Foy Xelata Xelata Glover a Zêrîn a Lîstikvana Herî Baş - Rêzefîlma Drama Televizyonî, Du caran Xelata Guild Screeners Actors ji bo Performansa Bilind a Lîstikvanek Jin, û du carî Xelata Prîmîmet Emmy ji bo Lîstikvana Pêşeng a Herî Serketî wergirt. Di heman demê de ji bo Xelata BAFTA TV ya Lîstikvana Herî Baş jî hate hilbijartin. Di sala 2017an de,berî ku rol derbasî lîstikvana Olivia Colman bibe, ku dê Queen di temenê navîn de, di demsala sêyemîn de dest pê bike wê rolê xwe di dansala duyem de dubare kir. Di Di heman salê de de, Foy di Drama filmê bîyografî Breathe de bi rola Diana Cavendish lîst.
Herêma Basilacata bi Qanûna Bingehîn ya Îtalyayê di sala 1948an de bûye xwedî mafekî nîvxweser. Herêm li başûrê Îtalyayê de cih digire. Li rojava Campania, li bakur û rojhilat Puglia û li başûrê herêmê, herêma Kalabria he ye. Herêm li ser perava Deryaya Tiren û li Deryaya Ionian na di navbera Calabria û Puglia de, cih digire. Paytexta herêmê bajarê Potenza ye. Rûerda Herêmê bi qasî 10,000 km² ye. Di sala 2010an de hêjmara niştecîhên herêmê kêmî 600 hezarî bû. Paytexta herêmê Potenza ye. Herêm dabeşî parêzgehên Potenza û Matera bûye. Niştecihên herêmên bi giştî wek Lucaniyan tên naskirin Ev etnonîm bi awayeke rast nifûsên Lucaniyayên kevnar ve bi diqêldar e.
Bajar û navendên herêmê.
Bajar û bajarokên herêmê ku hêjmara gelhe yên navendan ji 10 hezarî zêdetir e.
Kampaniya (bi îtalî: "Campania"), yek ji herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn ya Îtalyayê a sala 1948an de bûye xwedî mafê nîvxweseriya qismî.
Rûerd a herêmê 13.595 km² e. Li herêmê Zimanê Napolî, ku zimanek Latînî ye tê axaftin. Herêm, ji aliyê bakur de, ji quntara rojavayê Çiyayên Apennine a Garigliano de ji aliyê başûr ve heta Bay Policastroyê dirêj dibe. Pênc parêzgehên herêmê ku hene ev in; Avellino (parêzgeh), Benevento (parêzgeh), Caserta (parêzgeh), Napolî (parêzgeh) û Salerno (parêzgeh).
Pênc parêzgehên herêmê ku hene ev in.
Bajar û bajarokên herêmê ku hêjmara gelhe ya bajarê ji 40 hezar kesî zêdetir e.
Merkava (tankeka şer ya sereke ye ku ji hêla Hêzên Parastina Israelsraî ve tê bikar anîn. Tank di sala1970 dedest bi geşedanê kir û di 1979 bi fermî keta xizmetê da. Çar jorên sereke yên tankê hatine çê kirin. Cara yekem di şerê Libnanê yê 1982-an de hate bikar anîn.
Merkava Mark I.
Merkava Mark I li Yad La-Shiryon.
Merkava Mark III.
Merkava IIID Baz dişewitîne - pergala Baz- Agir-kontrol rastbûn û mirinê ya Merkava zêde dike
Michelle Claire Ryan, (; Enfield, Greater London, Brîtanya) lîstikvana îngilîz e. Ryan di opera ya BBC EastEnders de bi rola Zoe Slater û di sala 2007an de di rêzefîlmê kurtefîlma Amerîkî Bionic Woman de lîstiye. Di sala 2008an de di rêzefîlma fantastîk a BBC ya Merlin de wek efsûnkara bed Nimueh, di sala 2009an de wek Lady Christina de Souza di 2009an de di beşa Doctor Who "Planet of the Dead" de lîstiye.
Di 10 salî xwe de endamê komeke şanoyê ya herêmî bû. Di 16e salîya xwe de ji bo rola xwe di EastEnders de hat hilbijartin û cara yekem di Îlona 2000an de di pêşandanê de derket pêşberê bînera. Di hezîrana 2005an de jî ji rêzefilmê derket.
Ryan yekem rolê xwe yê lîstikvaniyê di lîstina Sheylla Grands di rêzefîlmê tv ya bi navê Chosen Ones de di demsala yekem de û rola Zoe Slater jî di BBC EastEnders de lîstiye.
Di havîna 2005an de di fîlmê Ryan, who's the Daddy rol wergirt. li Şanoya Serê Padîşah Lîstika bi navê Toby Young û Lloyd Evans, li ser bingeha doza bavtiyê David Blunkett de hatiye çêkirin, lîst.
Ryan di beşek rêzefîlma "Agatha Christie's Marple" de ku di sibata 2006an de kete televîzyonê, rol hilda û di heman salê de di fîlmek serbixwe ya piçûk de jî lîst.
Faris Bavê Fîras an Faris babê Fîras. (Rojbûn 1954’an de li gundê Tenûriyê yê rojhilata bajarê Qamişloyê ji dayîk bûye) di
1981ê de yekem car dest bi sitran gotinan dike. 50 kasetên wî hene, di hin kasetan de 8 sitran û di hinan de 12 sitran hene. Ew di bêje nêzî 500 sitranên wî hene.
Çawa ku temenê wî dibe 10 sal, dest bi sitranbêjî û sazbendiyê dike. Di 12 saliya xwe de hewildanên wî yên nivîsîna helbestê hebûn.
H.Faris Bavê Fîras, cara pêşîn gotin û awazên xwe sitrane; sitranên wî yên pêşîn: “Dostê Xelkê bi Sedan Bûn” û “Koça Bar Kir” bûn.Lê belê paşê gotinên helbestvanên mezin ên mîna: Seydayê Cegerxwîn, Seydayê Tîrêj, Melê Darî û Mihemed Eliyê Hiso bi awaz kirine û sitrane. Hetanî aniha 36 albom berhem dane û 15 albomên wî yên taybet jî ku di şahîyan de dagirtine, hene.
Kimberly Alexis Bledel'", (; Houston, Teksas, DYA) lîstikvan û modela amerîkî ye. Bledel, bi rola xwe ya Rory Gilmore ya rêzefilma "Gilmore Girls", di sala 2000 û 2007an de, û bi rola Emily Malek di "The Handmaid's Tale" ya sala 2017an de tê naskirin. Bledel, Xelata Emmy ji bo lîstikvaniya xwe mêvan a Drama Series de wergirtiye.
Bledel li Houston, Texas, Nanette ji dayik bû. Birayekî wê yê biçûk bi navê Erîc heye. Bavê wê li Arjentînê ji dayik bû û mezin bû. Bapîrê wê Enrique Einar Bledel Huus li bajarê Buenos Aires a Arjentînê ji dayik bûye û bi eslê xwe danîmarkî û almanî ye. Enrique alîkarê serokê pargindaniya Coca Cola Latin America û Inter-American Corporation bû. Bapîrê Bledel, Jean bi eslê xwe ji New Yorkê bû û xwedî bav û kalên Skotî û Îngîlîzî bû. Dayika Bledel, Nanette, li bajarê Phoenix ê Arîzona ji dayik bûye û di 8 saliya xwe de koçê bajarê Meksîkayê bûye. Dêûbavê wê bi koka xwe we amerîkîyên latînî ne. Bledel wiha anî ziman: "Ew tenê çanda ku diya min ji jiyanê dizane, û bavê min jî, û wan biryar da ku zarokên xwe di çarçoveya ku ew tê de mezin bûne, mezin bikin." Bledel di malbateke spanyolî de mezin bû, û heta ku dest bi dibistanê kir, zimanê Îngilîzî hîn nebû û xwe latînî ditîta.
Bledel tevlî Akademiya Katolîk St Agnes a li Bajarê Houstonê bû, her wiha di dibistanên Baptist û Lutheran jî perwerdeh dît. Bledel di zaroktiya xwe de kesekî şermok bû. Diya wê jibo ku şermokiya xwe derbas bike ew teşwîq kir beşdarî şanoya civakê bibe. Bledel di zarokatî de di berhemên herêmî yên Bajarê Me û Wizard of Oz de derket Ew li bazareke herêmî hat dîtin û wek modela modeyê dest bi kar kir.
Bledel û hevserokê berê yê Gilmore Girlsê Milo Ventimiglia ji Berfanbara 2002 heta Hezîrana 2006an di têkiliyê de bûn. Bledel di sala 2012an de bi karaktera xwe Pete Campbell, bi karaktera Beth Dawes re di dema lîstina mêvanîn ya li ser Mad Men de, bi Vincent Kartheiser re dest bi hevdîtinan kirin. Birayara zewicandina xwe di Adara 2013an de ragihand û di Hezîrana 2014an de li Kalîforniyayê zewicî. Di Gulana 2016an de derket holê ku Bledel di payiza 2015an de yekem zaroka wî ya kur hatiye dinyayê.
Bledel piştgirî da hilbijartina ji nû ve ya Barack Obama ya sala 2012an û ji temaşevanên xwe xwest ku dengê xwe bidin.
Emîliya Romanya yan jî Emîliya (bi îtalî: "Emilia-Romagna"), yek ji 20 herêmên îdarî yên Îtalyayê ye. Herêm li beşa bakurê rojhilata welatê cîwar bûye û herêm navê xwe ji herêmên dîrokî yên Emilia û Romagna hildide. Paytexta herêmê bajarê Bologna ye. Rûerda herêmê 22.446 km², û li herêmê bi qasî 4,4 milyon niştecih lê dijîn.
Agahiyên di derbarê rûerda parêzgehan, hêjmar û belavbûna gelheyê.
Li herêma Emilia-Romagna 9 bajarên ku nifûsa wan ji 100 hezarî zêdetir in cih digire. Herêm, li Îtalyayê di rêza bajar û bajarokên ku di derbarê gelheyî ve herêma herî mezin e. Ji 30 bajarên yekem ku nifûsa wî zêdeye 7 bajar, ji 50 bajarên yekem ku nifûsa wî zêdeye jî 10 bajar, li herêmê cih digire.
Bitcoin (nîşan: ₿, kurtkirin: BTC) diravek elektronîkî ye ku bi ti benqên navendî an jî sazûmana hikûmetê ve ne girêdayî ye. Ew dikare piştî bêhnokê li 100 mîlyonî were dabeşkirin. 0,00000001 BTC, 1 satoshi ye.
Wekî hemî tekolojiyên şoreşgerî, çavkaniyên ku pêşeng û afirînerê bitcoin di gotara xwe de behs kirine, hene. Wei Dai B-Cash, Nick Szabo BitGold, David Chaum Digicash guhertoyên herî prîmîtîv in û ji aliyê dewletan hatiye astengikirin. Ji ber ku ev ezmûnên nerind neyên pêşiya Satoshi Nakamoto (ê ku Bitcoin cêkiriye), wî nasnameya xwe veşartiye.
Tora Bitcoin di 3ê çile ya 2009an de hate destpêkirin. Nivîskarê gotarê Satoshi Nakamoto ye û nayê zanîn ku ew kî ye. Di bloka genesisê de hatiye diyarkirin ku jimara herî zêde ya bitcoin 21 milyon e. Transfera pêşî ya bitcoin di navbera şîfrekar Hal Finney û Satoshi Nakamato de hate pê. Hal Finney ji bo pêşveçûna Bitcoin, alîkariya Satoshi Nakamato kir. Cara pêşî 22ê gulana 2010an de pîzayek bî 10000 BTC hate kirîn.
Di 22ê temûza 2013an de, bihayê tevahî ya Bitcoin 1,2 milyar dolar bû. Ev biha di 13ê nîsana 2021an de 1.12 trilyon dolar e. Hejmara tevahî ya bitcoin a ku niha hatiye hilberandin gihîştiye asta 18,677,306 BTC.
Teknolojiya Bitcoin li ser P2P transfer, SHA256, zincîra blokan (blockchain) hatiye damezirandin. Transfera ku di navbera 2 adresan de pêk tê, di blokan de tên qeydkirin. Di her blokê de, nirxa hash ya bloka pêşiya vê bloke, cîh digire. Bî vî awayî, zincîra blokan tê çêkirin û hemû transfer tên qeydkirin.
Navê bloka yekem ya sîstemê "bloka genesis" e û di 4ê çileya 2009an de hate hilberandin. Hilberîner bi saya komputera van transfera qeydî blockchainê dikin û ji bo vî karî Bitcoin hildidin. Dî serî de ev xelat 50 BTC bû û her diçe hindik dibe. Nêzîkî çar sala carê ev xelat nîvî dibe. Di sala 2021an de ev xelat 6.25 BTC ye.
Bitcoin li hin welatan wekî amûrek dirav û veberhênanê tê bikaranîn. Ji ber ku ew dikarin wekî dirav werin bikaranîn, bihayê Bitcoin heye. Hin fonên aborî (ji ber ku her diçe bihayê BTC zêde dibe) bi Bitcoin ra eleqedar dibin. Bihayê Bitcoin, di encama dabîn û daxwazê derdikeve hole. Her ku daxwaz zêde dibe, bihayê wê zêde dibe.
Daxuyaniyên derheqê têkçuna Bitcoin.
Gelek caran nuçeyên di derheqa têkçuna Bitcoin derketin. Di destpêka 2015an de, rojnamevanek 29 nûçe ragihand ku Bitcoin xilas dibe.
Kovara Forbes di hezîrana 2011an de dawiya bitcoin ragihand, dû re kovara Gizmodo ya Awistralyadi tebaxa 2011an de ev yek şopand. Kovara Wired di Kanûna 2012an de "nuçeya qediya" ragihand. Girêdanan biguherîneKovara Ouishare di gulana 2013an de nûçeya "lîstik qediya ye, bitcoin". New York Magazine ê di hezîrana 2013an de nuçeya "Bitcoin li ser riya gorê" weşand. Reuters di çile 2014an de "rehmet" ragihand. Street Insider ragihand ku di sibata 2014 de bitcoin "mirî ye". The Weekly Standard adar 2014, Salon adar 2014, Vice News adar 2014, Financial Times di îlona 2014an de nûçeyên li ser "dawiya bitcoin" weşand. Di çile 2015 de, USA Today ji bo bitcoin nuçeya "çû" weşand û Telgraf ragihand ku "ezmûna bitcoin qediya". Mike Hearn, pêşvebirê berê yê bitcoin, di çile ya 2016 de ji bo bitcoin ragihand û got "projeyek serneketî ye".
Bikaranîna giştî.
Hin aborîzan di derbarê bitcoin de erênî ne, lê hinek din bi guman in.
Hejmara bazirganên ku di sala 2015an de bitcoin qebûl dikirin 100,000 derbas kiribû. Hin şîrket jî diravdanên/peredanên bi bitcoin qebûl dikin.
Li gorî lêkolînek ku 2017an de ji hêla Zanîngeha Cambridge ve hatî çêkirin, di navbera 2.9 mîlyon û 8 mîlyon bikarhêner xwedan cûzdanên dirav ên dîjîtal in. Pereyê dîjîtal ê herî zêde tê bikar anîn bitcoin e. Hejmara bikarhênerên çalak ji 2013an û vir ve pir zêde bûye.
Hin Arjentîniyan Bitcoin kirîn da ku li hember enflasyona mezin xwe biparêzin. Di dema qeyrana darayî ya li Qibrisê di 2012-2013 de, kirînên bitcoin (ji ber fikarên ku dê hesabên wan werin desteserkirin an jî backirin) zêde bûn.
Fêdeke Bitcoinê ew e bê yek karê pera di neqeba hemû welatan arzan bişiyîne, ev jî sebebeke ku li El Salvador bû yek ji perê welat e. Ji ber ku gelek xelk pera ji welatên dî dişiyandin û biha bû.
Rewşa hiqûqî, bac û rêzikname.
Rewşa hiqûqî ya Bitcoin welat bi welat cuda dibe. ji bo gelekan rewş ne zelale. Hin welat destûrê didin karanîna wê, hinekan jî ew qedexe kirine. Bi heman awayî, saziyên cuda yên hikûmetê, yekîneyan, û dadgehan bitcoin cuda cuda dabeş kirine. Qanûn û qedexeyên ku ji Bitcoin re derbas dibin di heman demê de li ser diravên elektronîkî yên wekhev jî derbasdar in.
Hin welatên ku Bitcoin lê hatiye qedexekirin Bangladeş, Bolîvya û Ekuador in.
Li El Salvador di sala 2021 Bitcoin bû yek ji perê welat (ya dî dolar e) û karê li her deverî werê şuxilandin.
"The Rise and Rise of Bitcoin" (2014) belgefîlme ke li ser bi kesên wekî bernamesazên komputer û bazirganên narkotîkê yên bitcoin bikar tînin e.
Satoshi Nakamoto navê afirînerê bitcoin û blockchain e. Ev nav navê zilamekîye an jî navê tîme, nayê zanîn. Heta Kanûna pêşîna 2010an pêşvexistina Bitcoin domand.
Nakamoto, ku nasnameya wî hîn ne diyar e, hate îdia kirin ku ew zilamek e ku li Japon dijî, di 5ê Nîsana 1975an de bûye. Lêbelê, piraniya îdîayên ku têne pêşandan ev in ku Nakamoto pisporek veşartî û zanyarê komputerê yê ne-Japonî ye ku li Amerîka an jî Ewropa dijî.
Tê texmîn kirin ku Satoshi Nakamoto xwediyê dora yek mîlyon Bitcoin e. Ev hejmar bi qasî 61.7 mîlyar dolar dike (li ser bingeha bihayê 13ê nîsana, 2021an).
Pêşkeftina Bitcoin.
Nakamoto, di 2007an de bi nivîsandina kodên sîstemê dest bi xebata xwe kir. Di cotmeha 2008 de li ser metzdowd.com gotarek weşand. Di gotara bi navê "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System " wî bitcoin vegot. Wî nermalava bitcoin di çile ya 2009an de belav kir. Di 9ê çile ya 2009 de Bitcoin 0.1 derket.
Bitcoin.org ku ji hêla Nakamoto ve hatî stendin pîştî wînda buna wî ji hêla Martti Malmi (nasnav Sirius) ve tê rêve birin. Martti Malmi pêşvebirê duyemîn ê Bitcoin e.
Nakamoto heya nîvê 2010ê digel pêşdebirên din ên nermalavê, pêşvebirina nermalava bitcoin berdewam kir paşê wînda bu.
Damezrênerê Bitcoin Satoshi Nakamoto nayê zanîn û hin namzetan ku bibin Nakamoto Nick Szabo, Dorian Nakamoto, Vincent van Volkmer, Hal Finney û Craig Steven Wright in.
Endezyariya komputerê zanistek e ku ji mijarên nermalavê pêk tê.Berevajî endezyariya nermalavê, di vê qadê de hem di hardware û nermalavê de bi sêwiran, pêşxistin û hilberîna pergalên komputerê re mijûl dibe.
Endezyariya komputerê şaxek endezyariyê ye ku çend warên zanistiya komputer û elektronîkê ku ji bo pêşkeftina alav û nermalava komputerê hewce ne, li hev tîne. Endezyarên komputerê ji bilî endezyariya nermalavê an endezyariya elektronîk a komputerê bi gelemperî di sêwirana nermalav û alavê de jêhatî ne. Endezyar di dîzaynkirina gelek nermalav û nermalava kompûterê de jêhatî ne, di nav wan de sêwirana mîkrokontrolkerên takekesî, mîkroprocesor, PC û superkomputer û sêwirana dorhêlê jî hene. Digel vê yekê ku pergalên komputerê çawa dixebitin, vê qada endezyariyê jî li ser awayê çêkirina wê ya pratîkî disekine.
Karên hevpar ên endezyarên komputerê nivîsandina nermalav û pergalên xebitandinê yên ji bo mîkrokontrolkerên bicîhkirî, sêwirandina çîpên VLSI, sêwirandina sansorên analog, sêwirandina panelên dorpêçan, û sêwirandina pergalên xebitandinê yên komputerê ne.Endezyarên komputerê ji bo lêkolîna robotîkî ya ku xwe dispêre karanîna pergalên kontrol û şopandinê ji bo pergalên elektrîkê yên mîna motor, ragihandin û sensors dîjîtal jî guncan in.
Di gelek saziyan de, ji xwendekarên endezyariya komputerê re destûr tê dayîn ku di salên xweyên dawî de xwendina bilind hilbijêrin ji ber ku pirfirehiya zanînê di sêwiran û sepandina komputeran de tê bikar anîn, ji çarçoveya xwendina qedandî ye. Saziyên din dibe ku xwendekarên endezyariya komputerê wekî fokusa wan a bingehîn hewce bike ku berî daxuyaniyê yek an du salan endezyariya giştî temam bikin.
Perê krîpto celebek perê dîgîtal e ku di sêwirana xwe de teknolojiya krîptografîk bi kar tîne û bi gelemperî bi devkî tête rêvebirin.
Perê krîpto bi gelemperî navendî nayêne kontrol kirin, û ji ber vê yekê li dijî pergalên bankingê yên navendî ne.
Chandler Riggs, (Rojbûn June 27, 1999) yek ji lîstikvan û DJ ye ke Amerîkî ye. Bi rola xwe ya bi navê Carl Grimes navdar bû ya li ser kanalê AMC ya rêzefîlmê televizyonê dramayê ya bi navê "The Walking Dead". Ji ber kar û xebatên xwe jî çend namzet û xelatên bi baha stendine.
Riggs di 27ê Hezîrana 1999an de li Atlanta, Georgia ji Gina Ann (neviyê Carlton) û William Riggs ji dayik bû. Birayekî wîyê piçûk heye bi navê Grayson.
Di sala 2010an de di 10 saliya xwe de, Riggs wekî Carl Grimes, rola wî ya herî mezin de lîst di rêzefîlma "Walking Dead de." ji bo Rêzefîlm The walking dead qermanê film yê bi navê Rick Grimes (Andrew Lincoln), tê de bavê karakterê Riggs Carl e.
Cîhan Jiyan Kara yan jî bi tenê Jiyan Kara, lîstikvan û youtuberekî jîr û zîre û çalak ê kurd ku niha heşt sal e li Stembolê dijî. Jiyan Kara bi eslê xwe xelkê Erzîromê ye. Ew hate Stembolê, weke gelek xortên kurd, ku zanîngehê bixwîne. Îro ew li studyoya Beybun Production, li Stembolê, dixebite.
Ew ji sala 2012an û pê ve li ser Înstagram û Facebookê fenomenek e. Ji kolanên Stembolê di nava kurdan de bernameyên xwe yên bi navê "Hevpeyvînên kurdî ji kolanan" çêdike. Vîdeoyên kurt in ku bûne weke hêzeke medyayî ya serbixwe û gelek serkeftî ne. Jiyan Kaya dibêje ku "salek an du sal bi şûn de ew li ser medyaya civakî cihekî baş bigire û bi rastî bibe alternatîveke medyayê."
Bi deh hezaran şopînerên wî hene ku herroj peywendî li gel wan datîne. Ji sala 2018an û pê ve ew di yekem rêzefîlma înternetê yê bi kurdî "Zarên Me" de lîstikvan e.
Pîvana erda bajêr 13.120 km² ye
Li gorî daneyên sala 2019an gelhe ya bajarê 1.440.611 kes hatiye hejmartin.
Rûerda bajarê 13.339 km2 ye. Bajar li herêma Egeyê cîh digire û Aydın 156 km, Balıkesir 137 km, Denizli 208 km, İzmir 36 km, Kütahya 317 km û Uşak 195 kîlomêtro ji bajarê dûrin.
Navbera Manîsa û çar bajarên mezin ev in.
Pîvana erda bajêr 13.904 km² ye
Li gorî daneyên sala 2019an gelheya bajarê 887,475 kes hatiye hejmartin.
Eskişehir, bajareke herêma Anatoliya Navîn e. Rûerda bajarê 13,925km2 ye.
Navbera Eskîşehîrê û çar bajarên mezin evin
Şêrdal an grîfon afirindeyekî mîtolojîk e.
Aferîdeya Efsanewî şêrdal Bz. 8000î şûn de aferîdeyên tevlîhev (kompoze) di hunerên Mezopotamya, misir, sûrî derketine holê. Ev aferîde ji ber ku mirovên wê demê xwedayên xwe di sifetê mirovan de dîtine, derketine holê. Ji ajalên herî bihêz ên erd esmanan pêk hatine. Bi armanca xwedayîbûna van aferideyan bên diyar kirin, bi awayeke serxwezayî hatine nîşan dan. Şêrdal, di dîroka hunerê de, navê aferîdeyeke tevlîhev e. Di “Dîroka Heredot” û di “Prometheûs”a Esxîlos de qala şêrdalê tê kirin û yewnanî jê re dibên “gryps”. Di berhema Esxîlos de tê gotin ku, li welatê Hyberboreyê de ev aferîde rastê êrîşa Arîmaspes hatiye. Esxîlos gotiye ku ev aferîde “kûçikên bi bask in, nikildirêj in lê naewtin. Şopdarê Apollon û xwedayên din e”. Li gorî Kteîas jî ev aferîde “Singsor û pûrtreş in. Li çiyayên Hindistanê xezîneya veşartî diparêzin”. Her wiha li Yewnanistanê “Tasika şeravê ya Dîonysos diparêze û bi Nemesîsê re hatiye yek kirin. Şêrdal aferîdeyeke xeyalî û tevlîhev e. Carina bi bask e, carina jî bêbask e, lê gewdeya wê ya gewdeya wê ya şêr e. Bi piranî di şiklê qertelê de ye û guhên wê jî ya guhên hesp an jî yên keran e. Ev aferîde, her çiqas aferîdeyên biesl, bihêz, lezgîn û dilsoz bin jî taybetmendiyên wan ên xirab jî hene. Di heman demê de aferîdeyên gunehkar, dirinde, wehşî û xedar in. Ev aferîde wekî aferîdeyên tevlîhev ên din jiyana xwe berdewam dikirin, xwedîzarok bûn û her wiha mîna zindîyên din dimirin. Bi baskên xwe dikaribûn bifirin û bi lingan jî bimeşin. Cureyeke din ya grîfonan jî heye. Ji vê cureyê grîfon-demon dihate gotin. Serê van aferîdeyên bibask serê çûkan bû, lê laşê wan yên mirovan bû.
Şêrdal cara yekem li ser axa Mezopotamya derketiye holê. Lê ne tenê li Mezopotamya, di hunera misir, mîken, gîrît, yewnan, îran, anatoliya û sûriyê de jî hatiye bikaranîn. Di encamên lêkolînan de tê zanîn ku motîfên çûkan bz. di salên 4000î de hatiye bi kar anîn. Di serdemên Ûrûk û Cemdet Nasrê de, li ser mohrekî gilover ya ku li bajarê Sûsayê hatiye dîtin motîfa grîfonê heye. Di vê motîfê de serê şêrdalê serê çûkê ye lê pirça stiyê wê pirça şêr e. Ev cure şêrdal paşê winda biye. Li dereke din nehatiye dîtin. Di serdema Ûran de mohreke din ya ku aferîdeyekî hatiye teswîr kirin. Ev aferîdeya bibask û bidûv ya ku ji devê wê agir derdikeve, heta dawiya serdema Akadan her tim bi xwedayê hewayê re hatiye teswîr kirin. Di vê derê tê xuyan ku grîfon erebeya şer dikişîne lê wekî aferîdeyeke şerûd nehatiye teswîr kirin. Di hunera navîn ya asûrê de şêrdal-demon gelek hatiye bi kar anîn. Beriya zayînê di navbera salên 883 û 859an de li beşên taybet yên seraya Asûrnasîrpalê de rolyefên şêrdal- demonê hene. Li bajarê nîmrûdê jî rolyefeke kevirîn heye. Di vê rolyefê de di destê grîfon-demonê de ji bo paqijiyê satil û gûzik heye. Di nivîsekê qala şerên key tê kirin. Di serdema Asûriyan de şêrdal-demon bi parastina hêza jiyanê ya ku li dara pîroz e peywirdar e. Carina ev peywira xwe dewrê şah dike li pişt key disekine (mohra key Tûkîltî-nînûrta). Piştî ku Tîglatpleserê 3. Li sûriyê seray dide çêkirin di bandora hunera sûrî li ser hunera asûran çê dibe. Di wêneyên wê demê aferîdeyên parastvan dihate teswîr kirin. Her çiqas şêrdal hatine bikaranîn jî wekî hêmanên xemlê bûne û zêde grîngî nehatiye dayîn. Li ser mohra ku di serdema asûriyan de hatiye çêkirin pênc motîvên şêrdalê hene. Yek ji van grîfonan eyloyê duserî ye û yek jî şêrdal-demon e.
Şêrdal piştî wêneyên dîwarê, yên dema key Tûkîltî-nînûrta di hunera asûriyan de hatiye pejirandin û bz. di sedsala 8an de bi berhemên nîmrûdê ên ku ji diranê fîl hatine çêkirin berdewam kiriye. Li ser mobîlyaya ku di serdema Asûra Nû de hatiye çêkirin grîfoneke ku serê wê ber bi jor ve ye hatiye çêkirin. Devê wê şêrdalê vekiriye û lingekî wê bilindkirî ye. Li dora şêrdalê jî xemlên riwekî hene. Hunera Mîtaniyan bandora xwe li ser Hunera Asûriyan kiriye. Hunera Mîtaniyan li gelek erdnîgariyeke fireh de, xwedîbandor biye. Ev huner ji bakûrê mezopotamyayê bigre heta rêzeçiyayên Torosan, ji Amedê bigre ta bajarê Humsê fireh e.
Di hunera Mîtanî û Sûriyan de, grîfon an jî şêrdalên-demonên ku li ser mohran hatine neqişandin bi gelenperî serqertel û ser bi kumik in. Nikilên wan vekirî û tûj in. Rûniştî hatine teswîr kirin û baskên wan hene. Berhemên ku ji diranfîlan li Megîddoyê hatine çêkirin şêrdal vezelandî hatine teswîr kirin. Serê wan ber bi jor ve ye û baskên dirêjtir hatine neqişandin. Li Sûriyê şêrdal weke hêmaneke xemlê hatine bi kar anîn û tenê li Sûriyê li serê wan kumik heye.
Li Misirê şêrdal cara yekem di serdema Xanedaniyên pêşîn de li ser kevirekî hatiye neqişandin û di dema Xanedaniya 5an de jî peywireke pîroz bi cîh tîne. Di îkonografiya misirê de wekî parastvanê key tê nasîn û li hemberî dijminê key şer dike. Di şerê ku li Benî Hassanê qewimiye alikariya keyê misirê kiriye. Ji ber vê yekê ye, ji bo grîfonê, di wateya şkestok de navê “tsts” hatiye bi kar anîn. Li ser stelekî bi sêr de, grîfonê bi navê “hh” êrîşê erabeya Xwedayê Şad kiriye. Di berhemekî ku di serdema keyaniya kevn hatiye çêkirin de şêrdal laş-şêr, bidûv û bibask hatiye teswîr kirin. Dîsa li Benî Hassanê di wêneyekî gorî de dûvê şêrdalê bi lotûsê ve zeliqî hatiye nîşan dan. Her çiqas li misirê di cihana baweriyên misiriyan de şêrdal tune be jî, bi peywir û taybetmendiyên xwe, weke semboleke fermî dihate pejirandin. Ji ber ku xwedayê şer ê bajarê Tebê re biye yek, di hunera misiriyan de serê wê serê baz e hatiye nîşan dan. Li ser gerdeniya zêr ya Sesostrîsê 3. de şêrdal hatiye teswîr kirin. Di ve teswîrê de şêrdal du mirovên çokdayî dipelixîne. Her wiha li Tel Beît Mîrsîmê, di dema Hîksosê de li ser niviştekî de bi awayeke dekoratîf hatiye neqişandin. Li ser vê niviştê navê şêrdalê bi nivîsa hiyeroglîfê hatiye nivîsandin.
Beriya zayînê di salên 1600î de peywira şêrdalê parastvaniya goran e. Şampiyonê Fîrewn û parastvanê key e. Li ser bivirekî şer ya ku Bz. di sala 1550 de hatiye çêkirin grîfon bikumik hatiye nîşan dan. Şêrdala ku bi vê taybetmendiya xwe dişibe şêrdalên sûriyê. Di vê berhemê de baskên şêrdalê ber bi paş ve bi awayeke dekoratîf vekiriye.
Şêrdal li Anatoliyayê cara yekem di serdema koloniyên Asûriyan de derketiye holê (Bz. 1900-1800). Ev aferîde ji Mezopotamyayê derbasê Anatoliyayê biye. Li ser mohrên ku di vê serdemê hatine çêkirin, motîfên grîfonê hene. Di van mohrên ku di stîla Sûriyê de hatine teswîr kirin de grîfon ji çûk û şêr pêk tê. Porê şêrdalê wekî şêrdalên dema mîkenê ber bi paş ve şehkirî ye. Di hin motîfên şêrdalê de li serê şêrdalê kumika sêtîş heye. Di mohrên Hîtîtiyan de carina du şêrdal li hemberê hev sekinandî ne û bi gelemperî jî heraldîkin. Li Kargamişa ku yek ji bajarên girîng ê bajarê serdema Keyaniyên Hîtîtiyan e (Bz. 1180-700), grîngiya şêrdal an jî şêrdal-demonên ku Bz. di sedsala 8an de hatine çêkirin, di asta duwemînde ne. Li ser orthostata ku di vê serdemê de hatiye çêkirin du grîfon-demonên hevbîn(sîmetrîk) hene. Di vê berhemê de grîfon-demon baskên xwe vekirine, lê serê baskên wan ber bi jêr de ne.
Her wiha li ser orthostateke din ya li bajarê Zîncîrliyê teswîreke din şêrdal-demonê heye. Di vê teswîra şêrdal-demonê gewde û stû ji yên cihên din dirêjtir e. Ev yek taybetiya bajarê Zîncîrliyê ye. Baskên wê yên yekpare ber bi jor ve vekirî ne û ji hev re paralel in. Li ser orthostata ku Bz. di sedsala 8an de, li seraya bajarê Sakçagozu şêrdal-demon hatiye neqişandin. Di vê berhemê de, çeneya şêrdalê ne wekî nikilê ye. Ev şêrdal dişibe çûkmirovên Hîtîtî û Asûriyan. Di vê berhemê de, di destekî şêrdal-demonê satil di destê din de jî gûzik heye. Devê wê vekirî ye û diranê wê ya tûj û zimanê wê ya ku dişibe zimanê mar derketiye der ve. Guh û porên wê dişibin ên hespan. Serê vê şêrdal-demonê yê eylo ye. Lê gewdeya wê him dişibe ya şêr him jî dişibe ya hespê. Mirov tê der naxe. Li bajarê Zîncîrliyê berhemeke din heye. Di vê orthostatê de grîfon û sfenks bi hev re hatine neqişandin. Her dû jî bi baskên û her wekî bimeşin hatine teswîr kirin. Serê dûvê her duya jî dişibê serê werdekê. Ji ber van taybetmendiyên xwe berhemeke cuda ye.
Li Keleha Axînê(Toprak Kale) li ser orthostateke ku di sedsala 8. ya serdema Hîtîtan ya Dereng de hatiye çêkirin de motîfa şêrdal-demonê heye. Di vê berhemê de şêrdal bicilûberg, bibask û devvekirî hatiye teswîr kirin. Desteke wê ber bi jor ve bilindkirî ye. Di desteke wê de bloka kevir, di destê din de jî satilekî heye. Dîsa li bajarê Zîncîrliyê şêrdaleke cuda heye. Li ser deriyê derve ya bajêr li ser rolyefekî şêrdal hatiye neqişandin. Ji ber ku di vê rolyefê de erebeya şer dişibe erebeyên Kargamîşê bi îhtîmaleke mezin ev berhem ya serdema Hîtîtan ya paşîn e. Di hunera Asûriyan de her çiqas erebeyên şer ên bi zincîr hebin jî protomên şêrdal tune ne. (3)
Teswîrên şêrdalan di hunera Persiyan de cihekî grîng digirin. Li seraya Daryûs ya li bajarê Sûsayê, fîgurên mezin ên ku ji tuxleyê hatiye çêkirin hene. Ev berhem di bin bandora hunera Babîla Nû de ne. Ji bilî leşkeran figurên ajal û şêrdalan hatine rêz kirin di van berheman de. Şêrdala biqiloç, di van rolyefên rengîn de her wekî bimeşe hatiye teswîr kirin. Devvekirî ye û bi bask e. Dûvê şêrdalê ber bi hundir ve badayî ye. Di mînakekî din de du şêrdalên ku li hemberî hev in tê dîtin. Di navbera wan de kulîlk heye û lingekî her dû şêrdalan li ser vê kulîlkê ye. Şêrdal di hunera Persan de bi gelek awayan hatiye bikaranîn. Rîtona ku di gencîneya Oksûsê hatiye dîtin dişibe rolyefa ku li seraya Darîûs bi tuxleyan hatiye çêkirin. Her wiha li ser tasa araqê de motîfa şêrdalê heye. Tenê pêşiya laşê şêrdalê xwiya dike di vê berhemê de. Lingên pêşîn ên şêrdalê ber bi pêşiyê ve razandî ye. Di vê berhemê de jî wekî berhemên din ên persan şêrdal biqiloç hatiye teswîr kirin. Devê şêrdalê dîsa vekirî ye û ev yek grîfonê bêtir tirsnak dike.
Di karên zêrîngeriya persan de gelek mînakên şêrdalê hene. Berhemeke din ya gencîneya Oksûsê jî bazinekî ye. Her dû seriyên bazinê de du teswîrên şêrdalê hene. Lingên pêşîn ên van şêrdalan ber bi pêş ve dirêjkirî ne lê nagihîjin hev. Di nav van her dû şêrdalan sîmetrî heye û mîna rîtonê dişibin şêrdalên seraya Sûsayê. Baskên wan ber bi stuyên wan de badayî ne. Ev şêrdal bi awayeke stîlîze bi bazinê ve zeliqandî ye. Di van mucevheran de şêrdal bi awayeke dekoratîf hatiye bi kar anîn. Li ser mohra persiyan de jî teswîrên bazê û Grîfona biqiloç hene. Lingên pêşîn li hewayê ne û ber bi pêş ve ne. Lê lingên paşîn li erdê ne. Berê baskên wan ber bi hundir ve ne. Li ser mohra ku li Sardesê hatiyê dîtin de jî şêrdal biqiloç, stûbipirç, nikila wê vekirî û tirsnak hatiye teswîr kirin.
Şêrdal di hunera Gîrîtiyan de cara yekem beriya mîladê di salên 1700î de hatiye dîtin. Li ser mohr û freskên mînyatur de hatiye neqişandin di wê serdemê de. Di van mohran de ajal û nebat bi awayeke tevlîhev hatine teswîr kirin. Li Gîrîtê bandora hunera sûrî li ser şêrdalê heye. Lê bi misir û mezopotamyayê di heman demê de derketiye holê. Li ser mohrên Zakroyê şêrdal, sfenksa mê û şêrdal-demon bi hev re hatine neqişandin. Li Knossosê, grîfon li ser mohrên sûrî bi gelek aferîdeyên din re hatiye teswîr kirin. Di van berheman de grîfon devvekirî û bi bask e. Her wekî xwe ber bi jêr ve dirêj kiribe, hatiye neqişandin. Grîfonên ku li salona text ya seraya Knossosê li ser dîwar hatiye neqişandin wekî parastvan dihate dîtin. Bandora hunera misirê tê dîtin. Li hemberî hev in û runiştî ne. Baskên wan tune ne lê stuyên wan bipirç hatiye teswîr kirin.
Her wiha li Knossosê li ser gustîlka Nestor de teswîra şêrdalê heye. Li gor Arthur Evans wekî fîgureke cîhana binerdan dihate pejirandin di wê serdemê de. Ev gustîlk, qala jiyana piştî mirinê dike. Şêrdal li ser textekî rûniştî ye û wekî ruhstîn(ezraîl) hatiye teswîr kirin. Li pêşiya wê du heb grîfon-demon heye. Şêrdal jî wekî sfenks, şêr û parastvanê xwedayan, cih, gencîne an jî tiştan di parastin. Grîfona Gîrîtê jî tevî van peywiran di heman demê de mirî û xwezayan diparêzin her wiha xizmetkarên xwedayan in. Li ser mohra ku li şkefta Dîktayê hatiye dîtin de, grîfon wekî parastvanê xwedawendê hatiye teswîr kirin. Li ser lahîdeke axîn ya ku li Palaîkastroyê hatiye dîtin miriyan diparêze. Li Gîrîtê şêrdal ji profîlê dihate teswîr kirin. Serê şêrdalê bi gelemperî serê eyloyê ye, nikila wê girtî, bi bask û laşê wê jî laşê şêran e.
Şêrdala Mîkenê wekî şêrdala Girîtê ye. Di navbera wan de tu cudahî tune ye. Li mîkenê jî wekî mohrên Zakroyê şêrdaleke êrîşkar hatiye teswîr kirin. Di beriya mîladê di sedsala 14an de li ser qutîya mucevheran ya ku ji diranfîlê hatiye çêkirin de, êrîşkariya şêrdalê ya bi ser xezalê de, hatiye teswîr kirin. Beriya mîladê di sedsala 15an de jî li pylosê li ser mohreke zêrîn de şêrdal vezelandî hatiye neqişandin. Berê dûvê wê ber bi hundir ve ye û baskên wê ber bi jor ve berzkirî ye. Serê wê jî ber bi baksan ve zivirandî ye. Ev berhem dekoratîf û xwedî hostehiyek e mezin e. Li mîkenê mînakên şêrdalê ya li ser wazoyan jî hene. Li ser wazoya ku li Euboeayê hatiye dîtin şêrdal hatiye bi kar anîn. Li ser wazoya alabastron de li ser foneke reş bi xêzên spî du heb şêrdal hatine neqişandin. Ev her dû şêrdal têjika xwe têr dikin. Fîgurên wazoyê stîlîze ne û bi xêzên tîkane hatine teswîr kirin. Baskên wan tune ne lê li ser serê wan zêdehî xwiya dike.
1- Darga, Muhippe, Hunera Hîtîtan, Weşanên Anadolû Sanat, 1992, r209
3-Akurgal,E., The Art of Greece, its origins in the Mediterianean and Nera East, Crown Publishers,New York, r:101
4-Nisson,M.D., The Minoan and Mycenaen religion and its survival in Grek Religion, Lund,1950, r:369
5-Higgins,R.A., Grek and Roman Jewellery, Menthuen and Co.Ltd., London, 1961, r:122
6-Erhat,Azra, Ferhenga Mîtolojiyê, Weşanxaneya Remzî, 1984, r: 128
7-Grimal,P., The Concise Dictionary of Classional Mythology, Basil Blackwell,1990, r:166
8-Black,J., Gods,Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia,British Museum Publications,London,1992,r:101
9-Frankfurt,H., The Art and Architecture of Ancient Orient, Penguen Books, 1958,
10-Jairazhby,R.A., Oriental Influences in Western Art, Publishing House,Bombay, 1965, r:254
11-Frankfurt,H., “Notes on the Createn Griffins” Annual of British School in Athens, 1936, r:297
Pîvana erda bajêr 5174 km² ye
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara gelhe ya bajarê 252,044 kes hatiye tomarkirin.
Uşak, bajareke herêma Egeyê ye. Pîvana rûerda navenda bajarê 1,309 km² ye.
Trebzon, îro bi fermî Trabzon, bajarekî Tirkiyeyê ye. Pîvana erda bajêr 4495 km² ye.
Di Serdema Navîn de, Trebzon paytexta yek ji împeratoriyên Romê bû ku piştî Sefera Xaçperestan a Çarem, dema ku paytexta Împeratoriya Bîzansê ji hêla Xaçperestan ve hate girtin. Împeratoriya Trebzonê ji hêla sultanê Osmanî Mehmed II ve hate dagir kirin. Wî di sala 1461 de Trebzon dagir kir. Împeratoriya Trebzonê dewleta Romê ya dawîn bû.
Mêrdînik an Gole () navçeyeke Erdêxanê ye. Mêrdînik di sala 1992'yan de bi Erdêxanê ve hatiye girêdan. Navê wê yê Kurdî di sala 1956'an de hatiye qedexekirin. Li başûrê Mêrdînikê Çiyayê Elahûekber (Kopîl), li bakur Erdêxan, li rojhilat Qers û li rojava jî Erzerom dikeve.
Rûbera vê bajarokê biçûk, 245.000 m² ye. Li başûrê, Qers û Sarîqamîş, li rojavayê bajarokê Ardanuç û li rojhilatê jî, bajarokê Cilawûzê hene. Bajarokê "Gole" li girê Mêrdînikê hatiye avabûn. Deşta Mêrdînikê li bakurê navçeyê dikeve. Ji ruyê avê 2.050 m bilind e û rûbera tevahiya navçeyê 1.420 km² ye.
Zozanên pir bilind li herêmê hene, li başûrê Mêrdînikê. Girê Kabak 3.050 m û di sînorê Qersê de ye, Samayat 3.047 m ne çiyayên girîng ên navçeyê ne. Pirraniya gundan li derdora bajarokê ne.
Hejmara niştecihên navendê 10.611 û bi tevî gundan jî 44.703 e. 53 gund girêdayî navçeyê ne. Gundê Qoreveng (bi tirkî navê wê kirine "Köprülü") xwedî şaredarî ye. Firehiyê wî 1.420 km², bilindahiya wî jî 2.030 m ye. 81% erdê Mêrdînikê bi daristan e. Mêrdînik kaniya darên çam e. Zivistan li herêmê pirr dirêj û sar, havîn jî kurt û ziha ye.
Ji ber bilindbûna ji rûyê avê, klîmaya vir pirr sar e. Di zivistanê termometre hin caran - 30°C nîşan dide. Meha rezberê (îlon) serma dest pê dike û heta gulanê berdewam e. Stûriya berfê ji metreyekê derbastir dibe. Havînan, germahî di navbera 17°C û 30°C de ye.
Taybetiyeke Goleyê ev e ku, bi zivistanê hawirdor pirr bedew dibe û ax pirr berhemdar e. Axa Mêrdînikê, axa bi giranî çernozyûm e, axeke berdar e. Li herêmê şilîl, genim, ceh, koringa û baçîk gelek tên çandin. Ji aliyê ajalên malî ve herêmeke dewlemend e. Sewze (hêşinahî) jî gelek e. 10% ji axa wê daristan e.
Dîroka herêmê nîşan dide ku ji Hurrî (b.z. 2000) heya îro herêma Kurdan bûye. Hin caran herêm ketiye bin destê Ûrartû (Keyser Sartûr 2, b.z.753), 415 Bîzans, 646 artêşên Ereb-Îslam, 1080 Gurcî, 1414 Mongol, 1512 Osmanî, 1540 Gurcî, 1545 Safewî, 1551 Osmanî, 1878 Ûris, 1915 Fileh. Herêm 30 îlona 1920'an de dikeve bin dagirkeriya Komara Tirkiyê.
Li herêmê bi zaraveyê kurmancî û pirr hindik jî dimilkî tê axavtin. Herwekî terekeme, azerî, afxanî jî hene kû evana ji hêla osmanî û dûgela Tirk ve hatine anîn.
Çandinî û aboriya si çewlika (tijî çêlekan / mêşin) navçeyê de ku bi navê "Inekhane" binavkirine (cihê çêlekan ku lê dihewin) de 1.300 serî (700 ji wan mih) tên xwedî kirin.
Hingiv: Li herêmê hingiv jî pirr tên hilberîn. Hilberîna hingivê di salên dawî de destpêkir. Serî de bi awayekê hobî bû lê niha mozhingivî bo aboriya Mêrdînik û Qersê gelek girîng e.
Li bajarokê Goleyê sûka ajalan heye. Gelek kes ji derve jî tên vê bazarê. Cihê bazarê di aboriya navçeyê de berbiçav e.
Aborî li gundekî Goleyê.
Li gundan çêlek pir in, tên dotin û gundî bi şîrî mast, rûn û penêr çêdikin.
Di pirî gund da, dibistanan hene. Li Çayirbaşi dibistanek heye, li navendê Goleyê çar dibistan, dibistaneke bilind û dibistaneke hundermendê (jibo keçan) hene.
Posof (Duxur) yek ji navçeyên Erdêxanê ye. Navê wê yê kevin Duxur e.
Posof li bakurê Erdêxanê dikeve û di tîxûbê Gurcistanê de ye. Firehiya erdê wê 606 km², bilindahî 1583 m ye. Hejmara niştecihan, navend 2861 û bi giştî 55438 (sala 2000) e. Mixabin bêhtirî 40.000´î kes ji ber xizanî û pêkutiyên Dûgela Tirk koçberî rojavayê Anatolya wekî bajarên Stenbol, Enqere hwd bûne. Tenê bi qasî 10.000 kes li herême dijîn. 49 gund girêdayî Duxurê ne. Niştecihên herêmê bi havînan bi qasî demeke kurt tên û dîsa vedigerin metropolên Tirkiyê. Di sala 1956'î de hemî hatine qedexekirin û navên Tirkî hatine dayîn.
Nivîsara orijînal a destana Gilgameş
Gilgameş Serhatiya miriniyê ya di Mîtolojiya Mezopotamya kevin de ye. Ev mîta Sumerî, ji aliyê şahristaniyên Akad, Babîl û Asûriyan ve jî hatiye nivîsîn û bawer kirin.
Destana Gilgamêş destaneke navdar a Rojhilata Navîn e ku berî Îsa pêxember hatiye nivîsîn. Destan li ser çermê Xezalan hatiye nivîsîn. Faris îdia dikin Destana Gilgamêş bi di bingeha xwe de bi farisî ye, lê kurd jî îdia dikin ku di bingeha xwe de bi kurdî ye. Ji ber ku farisî û kurdî du zimanên Hint Ewropî ne û nêzî hev in, ev nîqaş jî bi salan e naqede.
Şeweyekî berfereh ya vê serhatiyê (mîtê) di nivîseke Akadî de heye, ku ev nivîs ji pirtûkxaneya Assûrbanipal li Nînovayê ye. Gilgameş ku ji sê para didu xweda ye û ji sê para yek mirov e, li ser welatiyê xwe li Urûkê desthilat e. Ji ber xwesteka mirovan, xwedayan weke hêza ku li dijî wî be Enkîdû afirand. Enkîdû dehbeyek e ku laşê wî bi pirç e û bi lawiran re dijî. Piştî têkiliyên wî bi rahbikekê re, nêzîkî şêweyên jiyana şahristanî dibe, „dibe mirov“. Paşê Gilgameş wî vedixwîne şerekî, di vê pevçûnê de herdu jî bi ser nakevin û dibine hevalên hev û din. Paşê herdu bi hev re karên mêranî dikin. Herdu diçin Humbaba dikujin. Humbaba dehbeyekî çiyayên Zagrosê ye. Piştî ku herdu heval vedigerin Urûkê, Îştar xwedaya jin (di nivîsên beriya Akadê de navê wê weke „Înanna“ hatiye nivîsîn) ji Gilgameş dixwaze ku bibe mêrê wê, lê Gilgameş ev xwesteka wê bi pozbilindî bi paş ve vegerand. Îştara hêrs bûyî, „gayê ezmanan“ dişîne şerê wî, lê Gilgameş bi alîkariya Enkîdû wî gayî dikuje.
Xweda biryara kuştina Enkîdû didin ji ber ku tevil kuştina "Humbaba" û "gayê ezmanan“ dibe. Qedera Enkîdû dihêle ku Gilgameş ji rastiya mirinê haydar bibe û êdî dikeve ser gera li pey sirra jiyana bê dawî. Ew ji ava mirinê dibore, ji bo ku „Utnapîştîm" bibîne. Wî bi tenê heta hingî bêmirinî peyda kiribû. Ew jê re behsa giyayê bêmiriniyê di binê deryayê de dike. Gilgameş bi kelekvanê Utnapîştîm re diçe û wî giyayî dibîne, lê beriya ku karibe ji giyê bixwe marek tê û giyayî direvîne (ji ber vê yekê mar dikare xwe ciwan bike, dema kirasê xwe diguhere). Paşê Gilgameş vedigere Urûkê û bajarê xweyî gelekî xweş nişanî kelekvanî dike.
Helbestvan Kawa Nemir ev kevintirîn dastana cîhanê wergerandiye zimanê kurdî.
Ji aliyê din ve rojnamevan û nivîskar Rêşad Sorgul jî şanoya bi navê Gilgameş (ji aliyê Orhan Asena ve hatiye nivîsîn) wergerandiye Kurmancî.
Çildar an jî Zûrzuna () navçeyeke Erdêxanê ye.
Çildar, di 25 sibat 1921ê de ji destê Gurciyan hatiye stendin û ketiye bin dagirkeriya Dûgela Tirk. Dîroka herêmê heya bav û kalên Kurdan Hurriyan tê şopandin. Ûrartûyan, Bîzansiyan, Ereb-Îslaman, Gurciyan, mîrîtiyên Kurd, Safewiyan, Mongolan, Ûrisan û Osmaniyan li vir desthilatî kirine. Osmaniyan herêm bi tevî Qers, Batûm di 14 tîrmeh 1878´an de (Peymana Berlîn a di navbera Osmanî û Ûrisan de) di şûna deynê şer de firotine Ûrisan. Heya sala 1878´î niştecihên herêmê Kurd, Fileh û Gurcî bûn. Piştî avabûna Komara Tirk û Komkujiya Filehan, Terekeme, Azerî hwd anîn herêmê. Pirraniya Gurciyan jî reviyan Gurcistanê. Niha pirr kêm be jî Gurcî hene li herêmê.
Gorî hejmartinên ku Dûgela Tirk di sala 2000´î de kirine hejmara niştecihan bi giştî 14869 e. Hejmara navenda Çildarê 2415 e. Firehî 1163 km² ye. Gola Çildarê (Gola Gurciyan), 120 km² mezin e. Gelê herêmê bi zaraveyê Kurmancî, Gurcî, Terekemeyî diaxivin. Dûgela Tirk polîtîkayek assîmîlasyonê ya dijwar li ser gelên herêmê dimeşîne. Navên gundên herêmê bi kurdî, Gurcî, Filehkî ne. Di sala 1956´î de hemî navên cografîk kirine tirkî. Pirsgirêkên Gurciyên herêmê jî wekî yên Kurdan pirr in.
Qoreveng (gundekî Mêrdînika Erdêxane ye.
Navê gund di sala 1962´de kirine Köprülü. Niştecihên gund 100 % Kurd in û bi zaraveyê Kurmancî diaxivin û di aliyê olî de Sunî ne. Avakerê gund bi navê Kerîmo Axa bûye. Gorî îdîayan navê Qorevengê nîşan dide ku, wextekê Kurdên Dimilî li vir jiyan e. Ji ber kû ew Elewî bûne Osmaniyan ew sirgûn kirine bajarê Yozxatê. Lê ev îdîayek e. Dîroka herêmê nîşan dide ku herêm ji Hûrriyan heya îro parçeyek ji Kurdistanê ye. Di sala 1972´de bûye şaredarî. Pirraniya gundiyan koçberê metropolên Anatolyayê bûne. Mirêke an axayeke Kurd bi navê Canîbeg li herêmê desthilatî kiriye. Zozanê Canîbegê navdar e. Qoreveng 25 km dûrî navçeya Mêrdînikê dikeve.
Nifûsa Qorevengê gorî hejmartina 2000´î 2442 ye. Nêzîkî 5000 kes koçberê Tirkiyê bûne. Pirranî li Stenbolê dijîn û hêj jî bi havînan tên gund. Hejmara malbatan 350 ye. Gel bi xwedîkirina sewalan û bi xebata li metropolên Tirkan aboriya xwe dike.
[Jî Bu Qorewengi wêne http://www.kopruluden.com da mezekin]
Friuli Venezia Giulia, yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye û yek ji 5 herêmên xweser e ya welatê ye. Paytexta herêmê bajarê Trieste ye. Rûerda herêmê 7.924 km² û hêjmara gelhe ya herêmê bi qasî 1.2 mîlyon kes e.
Agahiyên di derbarê rûerd, gelhe û belavbûna niştecihên ya parêzgehên herêmê.
Bajarên ku ku hêjmara gelhe ji 20 (2010) hezarî zêdetir e
Girêdan an jî lînk, bi taybetî di înternetê de dû rûpel bi hev re girê didin.
Di Wîkîpediyayê de, girêdan bi nîşanên tên holê û şîn an sor derdikevin.
Din.
Gihiştineke dû tiştên di navên objeyan.
Milazgir, Milazgird an Kelê () navçeyeke bajarê Mûşê ye. Di çavkaniyên rojavahiyan de navê Milazgirê wekî "Man(t)zîkert" derbas dibe. Ûrartûyan gotine "Manavazakert", filehan "Manazkert", ereban "Manazcîrd/Melazkurd". Gelê herêmê bi pirranî dibêje Kelê. Lewra xwedî kelheyeke dîrokî û bêhempa ye. Navçeyeke bajarê Mûşê ye. 137 km dûrê Mûşê ye. Di ber ava Mûradê de ye. Di sala 1944´an de bûye belediye.
Nifûsa navendê 23.697 (sala 2000´î) û bi giştî 68.990 e. Firêhî 1534 km² ye û herêm li ser xeta erdhejê dikeve. Di sala 1903´an de erhejeke mezin pêkhatiye. Gel 80% aboriya xwe bi çandinî, xwedîkirina sewalan bi rê ve dibe. Herwekî bazirganî û karkerî jî li herêmê heye. Milazgird di deştê de ye. Bi havînan germ û ziha, zivistanan berfî û sar e.
Li herêmê ji xeynî hûrrî û mîrîtiyên kurdan, ûrartûyan, makedonî, bîzansî, ûrisan, selçûqî, safewî û osmaniyan desthilatî kirine. Piştî şikestina bîzansî koçberên Asyayê pêl bi pêl hatine Kurdistan û Anatolyayê. Dûgela Tirk gelekî nîşaneyên ku hatina wan a Kurdistanê dipesinîne li Milazgirdê çêkiriye. Hersal bi sedema "Vebûna deriyê Kurdistan û Anatolyayê" pîrozbahiyan lidardixe û zarokên dibistanan mecbûrê van çalakiyan dike. Niştecihên herêmê ji xeynî rayedar û memûrên dewletê 100% kurd in. Gorî statîstîkên dûgela Tirk 15% kes tirkî nizanin li herêmê. Lê ev hejmar zêdetir e.
Pira Keçkê yan pira Keça Qral.
Pira Keçkê 2 km dûrê Milazgirê ye. Bi duheb kevirên wekhev hatiye çêkirin û dizaynkirin. Pira Keçkê bi dirêjahiya xwe 5 mêtro ye, 2 mêtro jî bereya wê ye. Çawa dixwiyê ev pir bi duheb kevirên xweşik û wek hev hatiye çêkirin û gelek bala mirovan dikêşe. Dîroka çêkirina vî pira han baş nayê zanîn lê tê gotin ku di dema împeratoriya Romayê de, hatiye çêkirin. Pir bi hemû zindewariya xwe li piya ye û balkêş e.
Li gorî rêwayetê ji aliyê keça qralê wê demê ve hatiye çêkirin, xet û xalên liser kevirê pirê jî ji aliyê xelkê herêmê ve tê gotin: wekî nîşaneya porê keça qral û şûna pêçiyê wî ye tê şirovekirin.
Pira Xatûnê.
Pira Xatûnê destpêka têketina bajarê Milazgirê de ye. Li ser çemê Şekrikê ku tevî çemê Mûradê dibe hatiye avakirin. Pira Xatûnê li ser rêya di navbera Milazgir û Kopê de wek esereke dîrokî xuya dike û berhemeke selçûqiya ne. 38 mêtro dirêj e, 7 mêtro jî bibere hê jî ev pir li ser xwe ye lê bi awayekî çalak nayê bikaranîn.
Nexşeya cîhanê, anegorî jimara akinciyên ku lê dimînin.
Cîhan yan jî dinya, bi taybetî li gorî dîtina mirovî, ev erdzemîn (rûyê erdê) ye ku mirov, heywan û riwek li ser dijîn.
Dêrxas () navçeyeke bajarê Mûşê ye. li Dêrxasê gelê ji Ereb dijîn. Navçe ji hêla aborîyê ve dewlemend e. Fîrmayên Mûşê yên mezin bi piranî di destê dêrxasiyan de ye, wekî bus, bazirganiya silqê, titûn. Di salên 90'î de Dûgela Tirk ev navçe kir cerdewan (qorîcî) û têkiliya Kurd û Ereban xirab kir. Di salên 2000'î de rewşa dîsa baş dibe.
Parlamenterê Kurd Giyasettîn Sayan ji Dêrxasê ye.
Tîl an jî Tîlê navçeyeke bajarê Mûşê ye. Navê wê bi tirkî kirine "Korkut". Di sala 1985an de bûye navçe.
Tîl an Têlî (di stranên dengbêjiyê de bi pirranî Tîl derbas dibe) di deşta Mûşê de cih digire. 26 gund bi Tîlê ve hatiye girêdan.
Niştecihên herêmê 100 % kurd in û bi zaraveyê kurmancî diaxivin. Li herêmê karê çandiniyê pêşketiye. Silq, titûn, kartol, genim, lovî û çandiniya zebeşan pêşketî ye. Herwekî xwedîkirina sewalan jî heye.
Niştecihên navçeyê Kurdin û ji aşîra şêxanî ya ne li gorî hêjmara sala 2018an hêjmara gelhe ya navçeyê 25 hezar 817 kes hatîye tomarkirin.
Tîl, yek ji wan navçeyên e û li Deşta Mûşê hatiye avakirin. Li rojavayê navçeyê Mûş, li başûr Dêrxas, li bakûr navçeya Kopê cih digire.
Aborî ya navçeyê tenê ajalkarî û bi karê çotkarî yê pêk tê. Di çotkarî ya navçeyê de bi giranî Silq, titûn, kartol, genim, lovî û çandiniya zebeşan tê kirin.
Wêranşar (, bi yewnanî: Κωνσταντίνη, "Konstantíne", bi suryanî: "Tella") yek ji navçeyên herî mezin ê Rihayê ye. Dîroka Wêranşarê digihije berî zayinê 9000 salî.
Li herêma Wêranşarê fêkiyeke taybet a bi navê Şelengo heye.
Şelengo weke petîxê biçûk e. Xwarina wî wekî xîyara ye.Xwarineke bi navê Sogîlme jî heye ku bi bacanreşk tê çêkirin. Bacanê reş davêjin nava tenûrê, piştî wê bi sîra di nav rûn de sor dikin.
Çanda Wêranşarê bi gelemperî li ser çanda Kurdan e.
Navê Wêranşarê dî dema Roma û Bîzansiyan de Antoniopolis û Konstantina bû.
Navê bajêr tê wateya "bajarê wêran/xirbe" (bi inglîziya kevin: "mierran", bi zimanên îranî: "vîran") û bi rastî jî di dîroka xwe de cend caran hatiye hilweşandin.
Tê gotin ku tirbên pêxember Eyûb û Îlyas li gundê Nebeyûb hatine dîtin.
Li gorî dîroknasê Bîzansê John Malalas, ev bajar di dema împeratoriya Romayê de ji aliyê Konstantîn I ve li nêzî bajarê kevn yê Maximianopolis hatiye avakirin. Bajar ji aliyê êrîşa farisan û erdhejeke giran ve hatiye hilweşandin.
Ji sala 363 heta 540an ev bajar bûye cihekî giring yê dema Bîzansê, bi taybetî jî di serên di nava faris û romaniyan. Herwiha, Antoniopolis weke navenda Edessa jî hatiye bikaranîn. Keşîşê Edessayê Yakûb Baradaeus li vir ji dayik bûye. Bajar di sala 639an de ji aliyê ereban ve tê fethkirin.
Aboriya navçeyê.
Wêranşar li parêzgeha Rihayê weke navenda pemûyê tê nasîn. Ji ber çandiyariya xwe ya pêşktî aboriya bajêr her ku diçe mezrir dibe û bûye mînakek bo hemû bajarên Kurdistanê.
Li rojhilatê Wêranşarê Qoser, li bakur-rojhilat Dêrik û Çiyayê Mazî, li başûr Serê Kaniyê, li Rojava Riha, li bakur-rojava Siwêreg û li bakur Çinar heye.
Bilindayiya ji rûyê avê 620 m ye. Dûrbûna wê ya ji Rihayê 92 km ye.
Wêranşar bajarekî di deştê de ye. Mirov dikare bêje ti çiya lê tune ye. Li Wêranşarê çemekî bi navê Cûrcûb heye.
Gundên Wêranşarê.
Ji bo gundên Wêranşarê binêre: Gundên Wêranşarê
Sîstema tenasilî ya jinan an Endamên cinsî yên mê, ko endam an sîstema tenasilî û zayînê li ba mêyên mirovan e.
"Di sala 1955an de ji dayik bû. Ji sala 1972an û vir ve bi profesyonelî muzîkê çê dike. Di sala 1986an de li Lîbyayê berhema bi navê 'Dengê Karker' derxist. Di navbera salên 1988 û 2004an de 3 berhem derxistin: Ala Rengîn, Ka Buka Min, Desmala Govendê.
Hozan Şemdîn, di navbera salên 1988 û 2003an de di nava Koma Berxwedan de cih girt û di nava 6 berhemên Koma Berxwedan de stranên xwe gotin.
Li Med, Medya û Roj TVyê bernameyên bi navê “Şevbêrka Dengbêjan” û “Şevbêrk” amade û pêşkêş kir. Di bernameyên xwe de dengbêjên ji herêmên cûrbecûr ên Kurdistanê vexwend. Di vê bernameyê de bi sedan dengbêjên Kurdistanê kilam, şîn, stran û destanên xwe gotin. Bi vê yekê re xizmeteke mezin da çanda Kurd, ku ev çand bi dîtinbarî jî derket pêş. Stranên bi nav û deng ên wekî “Lê Amedê”, “Eva Dûnya” û “Dasmala Govendê” ya Hozan Şemdîn in."(1)
1. Firaz Baran: Hunerkom Akademî Mîr 1978-2006, Weşanên Mezopotamya, 2007/Düsseldorf, rûpela 237-239
Zarûşad an Zaroşad () navçeyeke ser Qersê ye. 39 km dûrî Qersê ye. Gorî hejmartinên sala 2000´î, nifûsa navendê 5.154 û bi giştî 26.278 e. 47 gund girêdayî Zarûşadê ne. Firehiya erdê wê 605 km², bilindahî ji rûyê avê 1.675 m ye.
Dîroka herêmê wekî ya Qersê ye. Heya hûrriyan kivşe ye. Di sala 1920´î de ketiye bin dagirkeriya Komara Tirkiyê. Navê navçeyê di sala 1927'an de kirine "Arpaçay". Herwekî navên cografîk bi giştî kirine tirkî.
Aborî li ser berhemên şîr û çandiniyê ye. Li herêmê 30% kurd in; terekeme û azerî jî hene.
Selîm yek ji navçeyên Qersê ye. 31 km dûrî Qersê ye. Di sala 1957'an de bûye navçe. Li ser riya hesinî ya di navbera Erzerom û Qersê de ye.
Di sala 1920´î de ketiye bin dagirkeriya Komara Tirkiyê. Filehên herêmê bi tevayî hatine qirkirin û dêr û bermahiyên wan hatine rûxandin û talankirin. Niha niştecihên herêmê bi tenê Kurd in. Girêdayî Selîmê 52 gund hene. Di sala 1995'an de çend gundên kurdan, sedama "ewlekariyê" bi giştî hatine valakirin. Wekî gundê "Yilanlî".
Nifûsa navendê 5.110 û bi giştî jî 26.374 (sala 2000´î). Aborî li ser xwedîkirina sewalan û çandiniyê ye. Li herêmê 6.000 kewarên mozhingivê hene.
Li herêmê Dûgela Tirk ji bo mezinan kursên Tirkî lidardixe. Gel bi zaraveyê kurmancî diaxive û di aliyê olî de sunî ne.
Cilawûz (an Cilawiz an jî Gelawêj?) () yek ji navçeyên bajarê Qersê ye. 27 km dûrî Qersê ye û li ser riya Qers - Erdêxanê dikeve. Di sala 1959'an de bûye navçe. 27 gund girêdayî Cilawûzê ne. Gundên navçeyê bi rêkûpêk ji elektrîkê sûdwernagire. Bi zivistanan pirranî elektrîk nîne û riyên gundan girtîne. Li navenda navçeyê pirsgirêka av û qanalîzasyonê heye û gel jê biazar e. Piştî dagirkirina Komara Tirkiyê hemî filehên ku ji ber Terteleya Filehan filitî bûn tên qirkirin û terekeme û azerî tînin bicihkirin. Niştecihên herêmê bi kurmancî, terekemeyî û azerî diaxivin.
Gorî hejmartinên sala 2000´î hejmara navendê 3.797 û bi giştî 14.487 e. Herêm koçberiyeke mezin dide. Aborî li ser xwedîkirina sewalan û çandiniyê ye. Herwekî 1.427 kewarên mozhingivê hene.
Sarîqamîş, Qamuşan () yek ji navçeyên Qersê ye.
Bingeja navê navçeyê filehkî ye. 56 gundê û 7 mezreyên wê hene. Gorî hejmartînên sala 2000´î hejmara navendê 23.505 û bi giştî 57.334 e. Nezîkî 100.000 kes di van salên dawî de ji ber xizanî û pêkutiyên dûgela Tirk koçber bûne. Firehiya erdê navçeyê 1.732 km² û bilindahî 1.500-2.000 m ye. Zivistan gelek berfî û sar derbas dibe. Nêzîkî du metre berf dibare.
Sarîqamîş.
Sarîqamîş, Elî Sofî (Çerkes Elî Sofî), Asbûxe, Salûta Jêrîn (), Boyalî, Bozat, Çatax, Hemamlî, Hander?, Kizikçubuk?, Baxbasan? (), Dîwîk (), Yenîxazî (), Salûta Jorîn (), Sarîqamîşa Jorîn (, "Eski Sarikamiş"), Laloxlî?.
Qereqûrt.
Qereqûrt, Aqoz (), Armûdlî, Baliqlî, Başkoy, Şadîwan (), Gulfitab? (), Çûrûk (), Çolaqlî, Seîd Xan (), Hopwêran (H¨opwêran, tr: "Gecikmez"), Xoşgeldî, Kele (), Qerekose, Qerepinar, Çermelî (), Mamac (), Qazîqbaba (tr. "Kazikkaya"), Qoçoxlî, Qozan, Mescidlî, Odalar, Ortekele, Şehîd Xalid (), Ûzûnxazî, Şûrlî? (Şorlû, tr: "Yarkaya"), Bexçecik, Çîçeklî, Degirmendere, Şehîd Emîn, Derebxane, Qomîk, Kotpinar, Konlice.
Qereûrgan.
Qereûrxan (), Axwêran (tr. "Akören"), Altûn Bûlax, Keçesor (), Micîngirda Jorîn (), Isîsû, Mincîngirda Jêrîn (), Koroxlî, Abûlbard (), Kîsmasor (), Zek (), Sîrbasan, Zîwîn (), Îslamsor (), Saet (), Yenîkoy, Kotek?, Moqsuciq?
Ducanîtî, duhalîtî, nesaxî, hemîletî, bizarûbûn an avisî'", dema mezinbûna zarokan di zikê dayîka xwe de mezin dibe.
Gihiştina hêkan.
Gava ku keçekî ji diya xwe dibe, di hêkdanka wê da, bi hezaran hêkên negihiştî hene. Ew hêkana tenê dema ku jin bi zarok be, digihîjin. Zarûkbûna jinê, bi peryoda (ketina kincan, bêlimejî) pêşin dest pê dike. Li niveka navbera du peryodan, hêk gihîştiye. Di vê demê de, mezinahiya hêkê, qasî gupika serê derziyê ye. Gava ku hêk digihêje, ji hêkdankê tê avêtin. Di rêya hêkdankê de, dibe ku hêk û ava mêraniyê bigihîjin hevûdu. Je vê re tê gotin bergirtin an jî gonxwarin. Hêka gihîştî, ger di nava 8 saetan da bernegire, dimire.
Tovxwarin.
Gava jin û mêr perîn dikin, bi piranî ji mêr avek tê. Ji vê avê re tovav an menî ("sperma") tê gotin. Ji wî ra pişt hatin jî tê gotin. Di wî avê de ne tenê menî heye, tê de ava prostat û ava li kîsikê menî tenê çêkirin, jî heye. Ev avana ji bo ser jînmayîna menî ("sperma") pir girîng in. Di menî de pirtikên pir biçûk bi navê tov ("spermatosit") hene. Mirov nikare wana bi çava bibîne. Ew di ava meniyê de ajnê dikin. Ev tov (bizir) di gehînêka mêraniyê de, di batiyê mêr de, çêdibin. Çêkirina menî bi nêzîkî 12 salî destpêdike û hetanî mirinê domdike. Di rijê de bi mîlyonan tov, ji batiyên mêr dizên. Tovên nûçêbûyî, ji kana xwe dertên û dikevin rêya batiyan. Paşê ev tov, ava ku ji prostat û ji kîsika meniyê tê, tev hev dibin. Û bi yekbûna jin û mêr, ev tovên ku tevî vê avê bûne, diherikin berzikê (xîzna) jinê. Bi alîkariya vê avê, tov dikarin sê roj bijîn.
Ji ber ku tov dikarin bilivîn, ev li ser devê malzarûk digihîjin malzarîkê. Ji wê derê hildikişin riya hêkdankê. Eger li wê derê hêkek gihîştî hebe, ev digihîjin hevûdu û tov dikeve hundirê hêkê (tovxwarin). Ji vê re dikarin bibên hêka bigon.
Piştî tovxwarina her hêkek, ne şert e ku jin bizarû an avis bimîne. Hêka bigon ji rêya hêkdankê derbasî nava malzarokê dibe. Ev derbasbûna hêkê 5 roj dajo.
Hêka bigon.
Di hêkdankê de ji aliyekî ve hêk digihîjin, ji aliyê din ve jî dîwarê malzarûkê ji hundir ve hêdî hêdî sitûr dibe. Hêka bigon tê û li vî dîwarê de cihê xwe digire. Ji wê re hêlînçêkirin tê gotin. Bi vî awayî jin bi zarok dimîne. Ger ev hêka li vir de cihnegire û mezin nebe, piştî deh rojan ew bi temamiyê dîwarê malzarûk tê avêtin.
Piştî bizarûmayînê, ji vê hêka bigon re dibêjin embriyon an jî virînk. Ew embriyon di malzarûkê de mezin dibe û bi destpêka meha sêyemîn navê wê dibe fetus. Piştî 9 mehan (36 heftan) ev fetûs an goştpere tê dinê û ji wê re dibêjin dergûş, an jî pitik.
Embriyon piştî 8 heftan digihîje 3 cm dirêjiyê û 11 gram giraniyê. Dawiya 3 mehan dirêjahiya wî dibe dora 7-10 cm û giranî jî dibe nêzikî 45 gram. Di meha pêncan de jî dirêjahiya wî dibe dora 25 cm û giranî jî dibe nêzikî 500 gram. Wê çaxê por, bijang û biriyê wî hene. Sîstema mîzê û sîstema hezmkirinê bi temamî dixebitin. Di meha 9'an, giraniya wê derdikeve nêzikî 3-3,5 kiloyan.
Kirsten Caroline Dunst, (; Point Pleasant, New Jersey, DYA) lîstikvanekî amerîkî ye. Dunst, bi rola xwe zaroka xwînmij ya "Claudia" hate naskirin. Di şaxa lîstikvan jin a alîkar, jibo Xelata Zêrîn a Globe namzed hate nîşandan.
Kirsten Caroline Dunst di 30ê Nîsana 1982an de li Nexweşxaneya Point Pleasant ya bajarê New Jerseyê ji dayik bû. Bavê Dunst di sîemensê de wek rêvebirê xizmetên bijîşkî dixebitî û diya wê jî di pargindaniya Lufthansa wek xebatkarê firînê dixebitî. Di heman demê de jî hunermend û xwediyê galeriya wesayîtan bû. Bavê Dunst bi eslê xwe Alman e û ji bajarê Hamburgê ye. Dayika wê ya Amerîkî bi eslê alman û swêdî ye. Kirsten, heta 11 saliya xwe li bajarê Brick Township, New Jersey dijî û li Dibistana Ranney ya li Tinton Falls dimaniya. Dê û bavê wê di sala 1993an de ji hev qetiyan û paşê ew bi dê û birayê xwe re derbasî Los Angelesê bû, û li wir ew li Dibistana Laurel Hall a li Bakurê Hollywoodê û Dibistana Bilind a Notre Dame ya li Şerman Oaksê xwend. Di nav hevalên wê yên dibistanê de Ramî Malek jî heye ku di pola jorîn de bû; her du jî di poleke şanoyê ya muzîkê de bûn Di sala 1995an de dayika wê ji bo hevberdanê doz vekir.
Piştî ku di sala 2000an de dibistana navîn qedand lîstikvaniya dewam kir. Di ciwaniya xwe de zehmetî dît ku bi bilindbûna navûdengiya xwe ne dikarî bikişêne û demekî diya xwe ku wê wekê zarok dibêne û wîsa tevdigere, tewanbar kir. Lê belê piştre jî got ku dayika wê "her tim xwedî niyeteke herî baş bû". Dema ku jê pirsî ka ji zarokatiya xwe poşman bûye yan na, Dunst got, "Baş e, ne rengekî xwezayî ye ku ez mezin bim, lê ev awayê mezinbûnê ye û ez ê neguherim. Tiştên min hene ji bo bixebitîn... Ez nafikirim ku kes li dora xwe rûne û bibêje, 'jiyana min ji ya te wêdetir e'. Her kes xwedî li pirsgirêkên xwe derdikevî".
Makeşar, makebajar yan jî metropol (ji yewnaniya kevn μητρόπολις, "metropolîs", "bajarê dayikî") bajarekî mezin e ku navendek ramyarî, civakî, çandî û aborî ya herêmek an jî welatek pêk tîne.
Makeşar di serdema kevnar de.
Metropolîs ("bajarê dayikê") ji Yewnanên kevnar re digotin bajarê ku ji wî re metingehek têkildar hate damezrandin. Vana bandorek mezin a ramyarî li ser mêtingehan kir. Ji ber avahiya bajêr-welat, ev bajar di heman demê de bûn navendên ramyarî, olî, aborî, çandî û civakî yên herêmên xwe.
Romiyan ev term ji Grekiyan pejirandin, lê bi wateyek hinekî cuda. Ji demên Roman, paytextên girîng ên parêzgehên kevnar ên kevnar metropolis digotin. Weke yek ji van bajaran, Metropolis Trier, wek mînak, karîbû bi rengek bêkêmasî heyama xweya kevnar a dereng baş di serdema navîn a zû de bide pêş.
Gotina makeşar di wateya "paytexta parêzgehê" de ji hêla dêrê ve di xiristiyantiya destpêkê de hate pejirandin û behsa yekkirina çend metranî di bin rêberiya sermetranek de kir. Ji ber vê yekê di Dêra Katolîk a Roman û li Dêra Ortodoks de metropolitan sernavê fermî yê heyî.
Norman Mark Reedus (z. 6 Çile, 1969) lîstikvan, dengbêj, hosteyê televîzyonê û modêlîstekî Amerîkî ye. Reedus di rêzefîlma drama tirsnak ya bi navê "The Walking Dead de" bi navê Daryl Dixon lîstikvanî kirî ye.
"Rêçûna mirîyan".
Di 2010-an de, Reedus dest bi lîstina Daryl Dixon di rêzefîlma AMC "The Walking Dead de kir", drama tirsnak a li ser komek heval û endamên malbatê yên ku li cîhanek tund a apocalyptîk a ku bi zombiyên goştxwar û çend mirovên sax mayî têdikoşin şer dikin. Karakter di destpêkê de ne di rêzefîlma komîk a bi heman navî de bû, lê bi taybetî ji bo Reedus piştî audîtora wî ya ji bo karakterê Merle Dixon hate afirandin. "Damezrênerê" komîk ê "Walking Dead" Robert Kirkman hest dike "Reedus bi tevahî bereketê pêşandanê bi hebûna xwe şanaz kir, û awayê ku ew hat û wî rolî stend û Daryl Dixon diyar kir. Di sezona yekem de gelek xuyangkirina karakterê Reedus îlham da hemû nivîskaran ku tiştê ku me di sezona duyemîn de bi wî re kir, bikin. Em ji nivîsandina wî hez dikin û bi wî re tiştên qeşeng diqedînin. " Drama di dîroka kabloyê de di nav rêjeya herî bilind de pêşve çû, hemî tomarên berê şkandin. Reedus ji bo performansa xwe ji bo Lîstikvanê Piştevaniya Herî Çêkirî ji bo Xelata Saturn hate berbijar kirin.
Reedus di heman demê de biryar e ku rola xweya Daryl wekî pêşengê rêzeyek spin-off a li ser karakter û Carol Peletier (ji hêla Melissa McBride ve hatî lîstin) dubare bike, piştî encamdana 11-emîn û dûmahîka "The Walking Dead". Angela Kang dê bibe pêşandana rêzefîlmê, ya ku dê di 2023 de were pêşandan.
Reedus ji 1998 heta 2003 bi supermodela Helena Christensen re di nav têkiliyek pênc-salî de bû. Tevî raporên berevajî, her du zewicî ne. Bi hev re kurek wan heye, Mingus Lucien Reedus (di 13 Çirî, 1999 de çêbû). Ew heval man û hevserê kurê xwe yê hevpar parve kirin.
Di Sibat 2005 de, Reedus ji serê xwe birîndar bû dema ku kamyonek li Almanya li otomobîla wî qelibî. Pozê wî bi alîkariya çar zendan û qulika çavê wî yê çepê bi titanî hate nûve kirin.
Di 2015 de, di dema fîlimkirina "Sky de", Reedus bi Diane Kruger re hevdîtinek pêk anî; her du di Tîrmeha 2016-an de yekemcar wekî cotek hatin dîtin. Di Çiriya Paşiyê ya 2018-an de, Kruger keça wan, duyemîn û zaroka wê ya yekem anî.
Summer Lyn Glau, (, San Antonio, Teksas, DYA) dansvan û lîstikvaneke amerîkî ye. Glau, bi rolên xwe yên di rêzefîlmên televîzyonê yên zanyariyê tê naskirin.
Glau li bajarê San Antonîo yê Teksasê ji dayik bû û li vê derê bi du xwişkên xwe yên biçûk Kaitlin û Christie re mezin bû. Bavûkalên wê bi koka xwe skotî-îrlendî û alman e. Diya wê mamosteya dibistanê ye, bavê wê jî peykerekî giştî ye.
Glau ji bo pargîdaniyek baleyê burs wergirt û ji polên 3 heta 12an li malê hate xwend, ji bo ku perwerdehiya xwe ya baleyê bibîne. Ji xeynî perwerdeya xwe ya baleya klasîk, wê perwerdehiya tango û flamenko dîtiye. Piştî ku tiliyek nigên wê şikest, karîyera xwe ya dansê bi dawî kir. Glau di sala 2002an de ji bo ku lîstikvaniyê xwe bidomîne çû bajarê Los Angelesê.
Glau ji sala 2014an û vir ve bi Val Morison re zewicî ye. Di çileya 2015an de keça wan a yekem û di cotmeha 2017an de keça wan a duyemîn hate dinê.
David Rolfe Graeber, (jdb.12ê sibata 1961 - 2ê îlona 2020an) mirovnas, çalakvanê anarşîst û nivîskarekî amerîkan bû ku bi pirtûkên xwe "Deyn: Yekem 5000 Sal" (2011) tê zanîn. Ew li Dibistana Aborî ya Londonê profesorê mirovnasiyê bû.
Wekî alîkar û piştra profesorê hevkarê mirovnasiyê li Zanîngeha Yale ji 1998 heta 2007, Graeber di teoriyên nirx û teoriya civakî de pispor bû. Biryara Yale ya ku wî ji nû ve nexebitîne dema ku ew ê wekî mafê wezîfedarbûnê bibûya bû sedema gengeşiyek akademîk. Ew çû, ji 2007 heta 2013, li Goldsmiths, Zanîngeha Londonê, di mirovnasiya civakî de xwendevan bû.
Çalakiya wî di nav xwepêşandanên li dijî Civîna seyemîn a Dewletên Yekbûyî yên li Quebec City di 2001 de, û li dijî Foruma Aborî ya Cîhanî ya 2002 li New York City. Graeber di tevgera Occupy Wall Street de kesayetiyek pêşeng bû, û carinan jê re dirûşma "Em 99% ne" hate avêtin. Wî kredî ji bo danasîna "99%" pejiranf lê got ku yên din ew di diruşmê de berfireh kir.
Jiyan û perwerdehiya zû.
Dêûbavên Graeber, ku gava Graeber ji dayik bû di çil saliya wan de bûn, li New York-ê rewşenbîrên çîna karker bi xwe fêr bûn. Dayika Graeber, Ruth Rubinstein, karkirek cilûbergan bû. Bavê Graeber Kenneth, ku bi zanîngeha Komunîst a Ciwan re girêdayî bû, beşdarî şoreşa Spanî ya Barselona bû û di Şerê navxweyî yê Spanyayê şer kir. Dêûbavên wî her du jî cihû bûn. Graeber li Penn South, kooperatîfa xaniyê ku ji hêla yekîtiyê ve tê piştgirî kirin li Chelsea, Manhattan, ku ji hêla kovara "Karsaziya Karsaz" ve wekî "bi siyaseta radîkal têr bû."
Graeber di heft saliya xwe de, dema ku beşdarî meşên aşitiyê li Parka Navendî û Girava Agirî ya New York bû, ezmûna xwe ya yekem a çalakvaniya siyasî hebû. Ew ji 16 saliya xwe de anarşîst bû, li gorî hevpeyvînek ku wî di 2005-an kir.
Graeber di 1978an de Akademiya Phillips Andover mezûn kir û di 1984-an de Biryara BA ya xwe ji Zanîngeha Dewletê ya New York-ê stend. Wî bawernameya master û doktoraya xwe li Zanîngeha Şîkagoyê stend, ku wî li wir bû hevaltiyek Fulbright ku 20 mehan lêkolîna qada etnografîk li Betafo, Madagaskar, ji 1989-an de, bike. Di encama wî de Ph.D. teza li ser efsûn, koletî û siyasetê ji hêla Marshall Sahlins ve hate çavdêrîkirin û bi sernavê "The Disastrous Ordeal of 1987: Memory and Violence in Rural Madagascar".
Zanîngeha Yale (1998–2005).
Di 1998 de, du salan piştî ku doktoraya xwe qedand, Graeber bû alîkarê profesor li Zanîngeha Yale, wê hingê profesor doçent. Di Gulana 2005-an de, beşa mirovnasiya Yale biryar da ku peymana Graeber nû neke, pêşî li berçavgirtina wezîfeya akademîk digire, ya ku ji bo 2008an hatibû plan kirin. Zêdetirî 4500 kesan daxwaznameyên ku piştgiriya wî dikin îmze kirin, û mitovnadên wekî Marshall Sahlins, Laura Nader, Michael Taussig, û Maurice Bloch bang li Yale kirin ku biryara xwe paşde bide. Bloch, ku li Dibistana Aborî ya London û Collège de France profesorê mirovnasiyê bû û nivîskarek Madagaskar bû, di nameyek ji zanîngehê re pesnê Graeber da.
Rêvebiriya Yale digot ku ji kar avêtina Graeber li gorî siyaseta Yale ya dayîna xwedîkirina wezîfeyê ji çend fakulteyên junior re bû. Graeber pêşniyar kir ku dibe ku biryara Yale bi piştgiriya wî ya xwendekarekî wî yê ku ji bo derkirinê hate hedef girtin ji ber endamtiya wê ya GESO, yekîtiya xwendekarên mezûn a Yale, bandor bibû.
Di Kanûn 2005 de, Graeber pejirand ku Yale bihêle piştî sabbatîkek yek-sale. Wê biharê wî du dersên dawîn fêr bûn: "Destpêka Mirovnasiya Çandî" (ku zêdeyî 200 xwendekar tê de beşdar bûn) û semînerek, "Çalakiya Rastîn û Teoriya Civakî ya Radîkal".
Di 25ê gulana 2006an de, Graeber hate vexwendin ku Dibistana Malinowski li London School of Economics bide. Her sal, beşa mirovnasiyê ya LSE-ê di qonaxek destpêkê ya karîyera wan de ji antropolojîstan dipirse ku waneyê Lektorê Malinowski bide, û tenê yên ku têne hesibandin ku tevkariyên girîng di teoriya antropolojîk de kirine vedixwîne. Navnîşana Graeber wekî "Ji Hêzê/Zanînê wêdetir: lêgerînek têkiliya hêzê, nezanî û ehmeqiyê" dihat gotin. Dûv re di gotarek de hate guherandin, "Zeviyên mirî yên xiyalê: Li ser şîdet, burokrasî û keda şîrovekirinê". Di heman salê de, ji Graeber hate xwestin ku axaftina sereke di 100emîn salvegera civînên Diamond Jubilee ya Komeleya Antropolojiyên Civakî de pêşkêş bike. Di Nîsana 2011an de, wî li Berkeley Lecture Distinguished ya beşa antropolojî pêşkêş kir, û di Gulana 2012an de li Cambridge duyemîn Lecture ya Marilyn Strathern pêşkêş kir (ya yekem ji hêla Strathern ve hate pêşkêş kirin).
"Sirgûnkirina akademîk" û London (2005-2020).
Piştî ji kar dûrxistina wî ji Yale, Graeber nekaribû li zanîngehek Amerîkî wezîfeyek din peyda bike. Wî ji bîstî zêdetir serlêdan kir, lê digel qeyda xurt û nameyên pêşniyarê yên ji gelek antropolojîstên navdar, tu carî ew ji tûra yekem derbas nekir. Di heman demê de, hejmarek zanîngehên biyanî bi pêşniyaran nêzîkî wî bûn. Di gotarekê de li ser "sirgûnkirina akademîk" ya wî ji Dewletên Yekbûyî, "The Chronicle of Higher Education" bi gelek profesorên antropolojiyê re hevpeyivîn ku hevbîr bûn ku çalakiya siyasî ya Graeber dikare di lêgerîna wî ya serneketî de rol hebe, û qadê wekî "bi rengek radîkal" binav bike (bi gotinên Laura Nader) lê ji tevgera rasterast a siyasî re tehemul nake. Fakterek din a ku ji hêla gotarê ve hate pêşniyar kirin ev bû ku Graeber navûdengek wekî kesane dijwar an "nekolejîk" bi dest xwe xistibû, nemaze di ronahiya îdiayên reftara xirab a ku Yale di dema gengeşiya li ser karvekêşana xwe de kiribû. Graeber bi xwe veqetandina xwe ya ji akademiya Amerîkî wekî encama rasterast a derxistina wî ji Yale şîrove kir, û ew wek " reşkirina kulmek li klûbek civakî" şirove kir, û digot ku tawana "nepenîtiyê" cûrbecûr taybetmendiyên kesane yên din, ji wî aktîvîzma siyasî ya ji binyata wî ya çîna karker, ku wî wekî pirsgirêkek-çêker di nav hiyerarşiya akademîk de nîşan kir. Laura Nader, li ser rewşa Graeber di nav nimûneyên din ên "bêdengkirina akademîk" de di antropolojiyê de, fikirî ku sedemên rastîn dikaribû navûdengê Graeber ê wekî ronakbîrekî gelemperî, û meyla wî ya "bi Ingilîzî binivîse" ji şûnda be.
Ji 2008 heta 2013, Graeber li Zanîngeha London a Goldsmith's College dersdar û xwendevan bû. Di 2013 de, wî li Dibistana Aborî ya Londonê profesoriyek qebûl kir.
Graeber endamê damezrînerê Enstîtuya Hunerên Ezmûnî ya Yewnanîstanê bû. Wî di Festîvala Helbestê ya Navneteweyî ya MultiMedia ku ji hêla Enstîtuya Hunerên Ceribandî ve ji hêla Beşa Antropolojî ya Dibistana Aborî û Zanista Siyasî ya Londonê ve piştgirî tê de, bi navê "Avahiya civakî û aborî Çawa bandor li Cîhana Hunerê dike?"
Şabaşka zankovanî.
Graeber nivîskarê "Fragmentên Antropolojiya Anarşîst" û "Ber Bi Teoriya Nirxê ya Antropolojîk ve ye: Dravê Derewîn ê Xewnên Me Yên Xwe". Wî li Madagaskar karekî berfireh ê antropolojî kiriye, teza xweya doktorayê nivîsandiye, "deşkenceya Bobelatê ya 1987: Bîranîn û lenceîdet li Gundê Madagaskar", li ser dabeşkirina civakî di navbera neviyên mîran û neviyên koleyên berê de. Pirtûkek li ser bingeha tezê wî, Lost People: Magic and the Legacy of Slaving in Madagascar, ji hêla Zanîngeha Indiana Press ve di Septemberlonê 2007 de hate weşandin. Pirtûkek ji ceribandinên berhevkirî, "Phtîmalan: Essays Li ser Hiyerarşî, Serhildan û Daxwaziyê" ji hêla AK Press ve di Çiriya Paşîn 2007 de hate weşandin, û "Çalakiya Rastîn: Etnografiyek" di Tebaxa 2009- "an" de ji heman çapamenî derket. Wekî din, weşanxaneya navborî berhevoka nivîsarên Graeber - bi Stevphen Shukaitis û Erika Biddle re-edîtorî - çap kir ku navê wî Xiyala "Damezrîner e: Lêpirsînên Milîtanî // Teorîzekirina Bicîhker" (AK Press, Gulan 2007).
Di Kanûna 2017an de, Graeber û mamosteyê wî yê berê Marshall Sahlins berhevokek nivîsên bi navê "Li ser Padîşahan" derxist, û teoriyek, bi îlhamê AM Hocart, der barê kokên serweriya mirovan di rêûresma kozmolojîk de diyar kir. Graeber beşdarî nivîsarên li ser mîrekiyên Shilluk û Merina bû, û gotarek dawîn a ku wî digot "şerê damezrîner ê di navbera padîşah û mirovan de" lêkolîn kir. Ew bi David Wengrow re li ser karek dîrokî ya li ser koka newekheviya civakî dixebitî.
Ji Çile 2013 heya Hezîran 2016, Graeber di kovara "The Baffler" ya li Cambridge, Massachusetts de "sernûser" bû. Ji 2011-an heya 2017-an ew "sernûserê" kovara vekirî ya "HAU bû: Kovara Teoriya Etnografîk", ji bo ku wî û Giovanni da Col bi hev re daxuyaniya teorîkî ya damezrîner û manîfestoya dibistana "teoriya etnografîk" nivîsandin.
"Deyn: 5000 Salên Pêşîn".
Yekem monografiya mezin a dîrokî ya Graeber "Deyn: Yekem 5000 Sal" (2011) bû.
Karl Schmid, nivîs di kovara "Anthropologica" Antropolojiya Society ya Kanadayî, "Debt" wek "pirtûka nedîtî" derdikeve ku "dibe ku herî pir hatiye xwendin pirtûka anthropology giştî yên sedsala 21'emîn de li" û diyar kir ku "ew dê ji bo Graeber zehmet be yan kesekî din top vê pirtûkê ji bo balê dikişîne ji ber dema guncan". Şimîd "Debt" gorî "Guns, Germs, û Steel" ji Jared Diamond û "The Art of Not Being Governed ji James C. Scott" ji bo "di çarçoveya mezin û başiya" xwe. Lêbelê, Schmid bi dirêjiya pirtûkê ve, û rastiya ku Graeber gelek îdîa û mînakan radixe pêş, ku ew pêşve diçe bi tevahî pêş nakeve, dilşikestinên piçûk diyar kir.
J. Bradford DeLong, dîroknasek aborî, di tevnvîsa xwe de D"eyn" rexne kir, xeletî di pirtûkê de îdîa kir. Graeber bersiv da ku van xeletiyan li ser argumana wî çênebû, û destnîşan kir ku "xeletiya herî mezin a rastîn DeLong karîbû di 544 rûpelên "Deyn de bibîne", digel ku çendîn sal dûr ket jî, (iirc) bû ku min hejmara peywirdarên Serokomariyê li ser Desteya Komîteya Sûka Vekirî ya Federal çewt e". Wî rexneyên xwe yên din wekî cûdahiyek şîrovekirinê, kurtkirina nîqaşên xwe ji hêla DeLong ve, û xeletiyên di sererastkirina kopiyê pirtûkê de destnîşan kir.
Burokrasî, rêveberî, û "karên tûj".
Piraniya bûrsa Graeber-ê ya paşîn li ser mijara "karên qirêj" bû, ku ji hêla hêrsa îdarî ve û ya ku Graeber jê re " feodalîzma rêvebir" bi nav dike, hate belav kirin. Yek ji wan xalan ku wî di pirtûka xwe "ya Projeya Demokrasiyê ya" sala 2013 "-an de" - li ser tevgera Dagirker- raber kir, zêdebûna tiştê ku ew wekî "karên bêşerefî bi nav dike", behsa awayên kar dike ku ewên ku xwedan kar jî difikirin ku ne hewce ne an ne hewce ne. Ew karên wusa dibîne ku bi gelemperî "di karkerên pispor, rêvebir, karmend, firotin û karûbarê de hatine bicih kirin". Wekî ku wî di gotarek di "STRIKE de jî diyar kir!": "Bi taybetî li Ewropa û Amerîkaya Bakur komek mezin a mirovan, tevahiya jiyana xweya xebatê bi bicihanîna peywirên ku bi dizî bawer dikin ku ne hewce ne ku bêne kirin, derbas dikin".
Ji ber populerbûna gotarê, paşê Graeber pirtûka Karên Bullshit: Teoriyek, ku di 2018-an de ji hêla Simon & Schuster ve hatî weşandin, nivîsand. Nathan Heller ji bo "New Yorker-ê nivîsand", pirtûka encama vê yekê diyar kir ku xwediyê "qenciya her du jîr û karîzmatîk" e. Alana Semuels ku ji pirtûka "The New York Times-ê re" nirxand, diyar kir ku her çend dikare ji ber giştîkirinên di derheqê aboriyê de were rexne kirin jî "çavê antropolojîk a Graeber û gumanbariya di derheqê kapîtalîzmê de di pirskirina hin beşên aboriyê de kêrhatî ne ku rojava normal qebûl kiriye." "Guardian" nirxandinek têkel li ser "Karûbarên Bullshit" ên Graeber kir, wî tawanbar kir ku ew xwediyê "helwestek hinekî dilnizm" e û pejirandina "nîqaşên kedkar" ên pirtûkê, di heman demê de behsa aliyên teza pirtûkê dike "eşkere rast". "Karûbarên Bullshit" çar heftan di top-20-a navnîşa bestsellerên "Los Angeles Times de derbas kir". Pirtûk ji hêla her yek ji "Financial Times", "New Statesman", û City AM ve "Pirtûka Sala 2018" hate xelat kirin.
Graeber (çep) di 2007an de li Union Square, New York City di mitînga mafên koçberan de
Ji bilî xebata xweya akademîk, Graeber rasterast û neyekser tevlî aktîvîzma siyasî bû. Ew endamê sendîkaya karkeran Karkerên Pîşesazî yên Cîhanê bû, di Foruma Aborî ya Cîhanî li New York City di 2002 de xwepêşandan kir, piştgirî da xwenîşandanên xwendekarên 2010 UK, û di tevgera Occupy Wall Street de rolek zû lîst. Ew hev-damezrênerê Hevgirtina Dij-Kapîtalîst bû.
Graeber piştî ku çû serdana herêmê di sala 2014an de, bû pir alîgirê konfederalîzma demokratîk a Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê, gelek caran paraleleyan di navbera wê û şoreşa Spanî ya ku bavê wî di 1930an de ji bo wî şer kirî xêz kir.
Di 11-ê Çirî 2019-an de, Graeber di xwepêşandanek Serhildana Têkoşînê ya li Qada Trafalgar de li ser têkiliya di navbera "karên qirikê" û zirara hawîrdorê de peyivî, pêşniyar dike ku tevgera hawîrdor divê van karan bi hev re digel projeyên avahiyê an binesaziyê yên nepêwist û plankirî nas bike kevnbûn wekî pirsgirêkên girîng.
Harekat Occupy.
Di Çiriya Paşîn a 2011-an de, "Rolling Stone" pesnê Graeber da ku mijara xwe da tevgera Occupy Wall Street: "Em ji sedî 99 in". Graeber di "Projeya Demokrasiyê de" nivîsand ku dirûşma "afirînek kolektîf bû". "Rolling Stone" got ku wî di Tebaxê de bi tenê 60 beşdaran re yekem Civata Giştî ya Bajarê New York- ê çêkir. Wî şeş heftên din tev li tevgera geş bû, di nav de asankirina civatên giştî, beşdarî civînên koma xebatê, û rêxistin kirina perwerde û dersên hiqûqî û bijîjkî li ser berxwedana nehişmend. Çend roj piştî ku dorpêça Zuccotti Park dest pê kir, ew ji New York çû Austin, Teksas.
Graeber destnîşan kir ku tevgera Occupy Wall Street nebûna naskirina rewabûna saziyên siyasî an sazûmana hiqûqî ya heyî, hembêzkirina wê ya biryargirtina lihevhatinê ya ne-hiyerarşîk û siyaseta pêşdibistanê ev kiriye projeyek bingehîn anarşîst. Wî bi Bihara Ereban re berawird kir, wî îdîa kir ku dagirkirina Wall Street û xwepêşandanên gelêrî yên hemdem ên din "temsîlkirina salvoyê ya di pêla danûstandinên hilweşandina.mparatoriya Amerîkî de" kir. Wî li "El Cezîreyê nivîsî", wî not kir ku ji destpêkê ve tevgera Dagirker li ser "dilsoziya bersivdayîna tenê fermanek exlaqî, ne qanûnî" bû û ji ber vê yekê bêyî destûrên hewce civîn li dar xist. Parastina vê biryara pêşîn a tevgera Dagirker, wî got, "wekî gel, pêdivî ye ku em ne hewceyê destûrê bin ji bo dagîrkirina cîhê giştî".
Graeber di sala 2014-an de tweet kir ku ew ji 50 salan zêdetir ji mala malbata xwe hate derxistin ji ber tevlêbûna wî bi dagirkirina Wall Street re. Wî lêzêde kir ku kesên din ên bi Dagirker re têkildar bûn "tacîza îdarî" ya bi vî rengî peyda kirin.
Siyaseta Brîtanya.
Di Çiriya Paşiyê ya 2019 de, digel kesayetiyên din ên gelemperî, Graeber nameyek piştgirî da serokê Partiya Karker Jeremy Corbyn, û jê re digot "di têkoşîna li dijî neteweperestiya rastgiriya tund, xenofobî û nijadperestiya li piraniya cîhana demokratîk de çiraya hêviyê" û pejirand wî di hilbijartina giştî ya 2019 a Brîtanya de. Di Kanûna 2019 de, digel 42 kesayetiyên çandî yên din, wî nameyek îmze kir ku Partiya Karker di bin serokatiya Corbyn de di hilbijartina giştî ya 2019 de pejirîne. Di nameyê de hat diyarkirin ku "Manîfestoya hilbijartinê ya Kedê di bin serokatiya Jeremy Corbyn de nexşeyek veguherîner pêşkêşî dike ku pêdiviyên mirovan û gerstêrkê ji qezenca taybet û berjewendiya çend kesan pêşîntir dike." Graeber, ku Cihû bû, di heman demê de parastina Corbyn ji tawanbarîyên antîsemîtîzmê kir, û got ku "Ya ku bi rastî Cihûyan tehdît dike, kesên ku bi rastî dixwazin me bikujin, Nazî ne", û ku tawanbarî "çekdanîn" a antisemitism jibo mebestên sîyasî.
Graeber piştgirî da boykotê rojnameya "The Guardian" ji hêla hevalên nivîskarên çepgir ve piştî ku kaxez bi berdewamî li dijî Corbyn bi salan berevajî weşand. Wî îddîa kir ku "The Guardian" tenê nivîskarên pêşverû diweşîne da ku bi xwendevanên xwe pêbaweriyê bistîne, lê siyaseta wêya edîtoriyê li dijî siyaseta sosyalîst e. Ew rexnevanekî dengbêjî yê navendparêzên karkeran bû ku êrîşî Corbyn kir, û got ku dilnizmiya wan ji tevgerên sosyalîst re ji ber firotina wan a berê bû: "Ger ew çalakvan ne naîf bûn, ger ev mirov nedihat hilbijartin, tevahiya jiyana navendparêzan bûbû derewek. Wan bi rastî her tiştî rastî qebûl nekiribû. Ew bi rastî tenê firotan bûn. "
Bandor û pêşwazî.
Kate Burrell, di kovara "Civaknasîyê de nivîsand" ku xebata Graeber "nêrînên anarşîst ên guherîna civakî pêşve dixe, ku ji hêla Çep ve pir ne mimkûn e, lêbelê her roj di nav tevgerên civakî de têne jiyîn" û ku xebata wî "ji bo rastiyên rojane yên jiyanê wekî çalakvanek, anarşîzmê bi eşkereyî pêş dixe, û cejnek bihêvî ya tenê ya ku dikare ji hêla komên nisbeten piçûk ên kesên pabend ve rastiya xwe bi zelalî bijîn pêk tîne. "
Hans Steinmüller, ku di "Kovara Enstîtuya Antropolojiya" Keyaniyê de nivîsiye, Graeber û hev-nivîskarê wî Marshall Sahlins wekî "du ramanwerên herî girîng ên antropolojîk ên serdema me" binav kir û ku tevkariyên wan di teoriya antropolojîk a padîşahiyê de "pîvanek" teoriya antropolojîk".
Graeber di 2019 de bi Nika Dubrovsky re zewicî. Herdu li ser rêzeyek pirtûk, atolye, û axaftinên bi navê "Antropolojî ji bo Zarokan" hevkar bûn.
Graeber di 2ê îlona 2020an de, li nexweşxaneyek Wênîsê di 59 saliya xwe de mir. Ew heya rojên paşîn berî mirina xwe çalak bû, di 28ê tebaxê de vîdyoyek şandibû YouTube -ê, ku wî diyar kir ku ew "hinekî di bin hewa" de hîs dikir, lê ku wî dest bi "baştirbûna xwe" kir. Jina wî Nika Dubrovsky li ser Twitter-ê ragihand ku Graeber bi wê û hevalên xwe re li Wênîsê betlaneyê dimeşîne, û sedema yekser xwîna navxweyî ye. Di otopsiyê de hat dîtin ku xwîn ji ber pankreatasyona nekrotîk çêbûye.
Karnavala Bîranînê.
Di 11ê Çiriya Pêşîn a 2020an de di çarçoveya 'Karnavala Bîrdariya Intergalactic' a ku ji bo pîrozkirina jiyan û xebatên Graeber hate organîzekirin de rêzeyek axaftin, komxebat, pêşandan, xwepêşandan, xwendin û axaftinên giştî pêk hat.
Mary Elle Fanning, (; Conyers, Georgia, DYA) lîstikvaneke amerîkan ye. Xwişkek wê biçûk a lîstikvan bi navê Dakota Fanning he ye. Wê yekem rola xwe ya fîlimê wekî guhertoya ciwan a karakterê xwişka xwe di fîlima drama "I Am Sam" ya sala 2001an de lîstiye.
Fanning, wekî lîstikvanek zarok, di gelek fîlmên wekî "Babel" ya sala 2006an, "Phoebe in Wonderland" ya sala 2008an û "Somewhere" ya sala 2010an de, derketiye û lîstin kirî ye. her wesa wê di 2011an de bi rola xweya sereke di fîlma honaka zanistî "Super 8 a" J. J. Abrams de gêrand, ji bo vî karê wê jî wê pesnê rexneyî stend û di Festîvala Fîlman ya Hollywoodê de Xelata Spotlight stend.
Fanning, di 9ê nîsana 1998an de li bajarê Conyers ê Georgiayê ji dayik bû. Fanning bi profesyonelî tenîsê dilîze û bi tîmên girêdayî St Louis Cardinals beysbol re di lîga biçûk de lîst û niha li Los Angelesê wek firoşkarê elektronîk dixebite.
Bapîrê dayika wê lîstikvanê futbolê yê Amerîkî Rick Arrington e, û xaltîka wê nûçegihana ESPN Jill Arrington e. Di nav bav û kalên navdar ên malbata Arrington de cotkarê birêz William Farrar tê hesibandin. Fanning xwişka biçûk a Dakota Fanning e, ku ew jî lîstikvan e. Jê re hat gotin ku, "Em tenê xwişkên normal in. Em her du diçin dibistanê û em tenê bi hev re dilîzin" her du jî di mezheba Baptîstê Başûr de mezin bûn.
Daniel Gerhard Brown (jdb. 22ê hezîrana 1964) nivîskarek Amerîkî ye ku bi romanên xweyên dilşewat tê nas kirin, di nav de Roman Langdon romanên "Angels &amp; Demons" (2000), "Koda Da Vinci" (2003), "Sembolê Windabû" (2009), "Inferno" (2013) û (2017). Romanên wî nêçîrvanî ne ku bi gelemperî di nav 24 demjimêran de pêk tên. Ew mijarên dubare yên şîfre, huner û teoriyên komployê vedibêjin. Pirtûkên wî li 57 zimanan hatine wergerandin û ji sala 2012-an ve, li ser 200 mîlyonî nusxî hatine firotin. Sê ji wan, "Milyaket & onseytan", "Koda Da Vinci", û "Inferno", di "fîliman de" hatine adapte kirin.
Romanên Robert Langdon bi kûrahî bi mijarên Mesîhî û rastiya dîrokî re têkildar in, û di encamê de gengeşî çêkirine. Brown di malpera xwe de diyar dike ku pirtûkên wî dij-Mesîhî ne û ew bixwe di "rêwîtiyek manewî ya domdar" de ye. Ew îddîa dike ku pirtûka wî "Koda Da Vinci" bi tenê "çîrokek şahînet e ku nîqaş û nîqaşa giyanî pêş dixe" û destnîşan dike ku pirtûk dikare "wekî katalîzatorek erênî ji bo lêgerîn û lêgerîna baweriya me were bikar anîn."
Karên xêrxwaziyê.
Di Çirî 2004 de, Brown û xwişk û birayên wî ji bo rêzgirtina bavê xwe 2,2 mîlyon dolar dan Akademiya Phillips Exeter, da ku Richard G. Brown Teknolojiya Ewqafê ava bike da ku bibe alîkar "ji bo xwendekarên hewcedar komputer û alavên teknolojiya bilind peyda bikin".
Di Nîsana 14, 2011, Dan û jina wî, Blythe Newlon Brown, fonek bûrsê ya eponem ava kir ku ji 25-saliya xwe ji College Amherst pîroz bike, fonek bûrsê ya mayînde mayî li zanîngehê ku dahata wê alîkariya darayî ji xwendekarên wir re peyda dike, bi tercîha jibo hatina xwendekarên ku bi nivîsandinê re eleqedar dibin.
Di 16-ê hezîrana 2016-an de, Dan Brown 337,000 dolar Amerîkî bexşand Pirtûkxaneya Ritman a Amsterdam ku dîjîtalîzekirina pirtûkek kevnar bike.
Brown û jina wî, Blythe Newlon, alîgirên Weqfa Xêrxwaziya Nû Hampshire bûn.
Di 2019 de, piştî 21 sal zewacê, Brown û jina wî bi dijwarî xwe ji hev berdan, digel ku lihevhatina darayî hîn jî ji ber neheqiyên gumanbar ên Brown di dema paşiya zewaca wan de were encamdan.
Giyasettîn Sayan 4ê nîsanê 1950, Dêrxas, Mûş Siyasetmedarekî Kurd ê li Almanyayê ye.
Sayan li bakurê Kurdistanê li navçeya Dêrxasê ya Mûşê di 1950´î de ji dayik bûye. Piştî dibistana amadehiyê derketiye Germanistanê ji bo perwerdehiya kargeriyê. li sala 1980´î de li Berlin FHW de destûrname kargeriyê girtiye. Piştre dîsa li Berlîn FU, di sala 1984´î de destûrname ramyarîzanîne girtiye. ji 1985 heya 1998 karê berpirsiyariya civakî kiriye li bajarê Spendau. Ew ji xeynî Kurdî, Tirkî, Germanî, Erebî û Farisî dizane. li sala 1982´î de dest bi karê polîtîkayê kiriye di nav çepên Germanistanê de. ji sala 1995´î vir de wekî parlamentareke Germanan kar dike. Ew herwekî bi karê pirsgirêka Kurd, hindikayî û Neonazî re bilî dibe. Endamê Partiya Sosyalîsta Demokratik (PDS) e.
Sayan, Giyasettin
Wêjeya almanî ji wan nivîsarên wêjeyî yên bi zimanê almanî hatine nivîsandin pêk tê. Vê wêjeya ku li Almanya, Awistirya, perçên alman yên Swîsre û Belçîka, Liechtenstein, Tîrol a Başûr li Îtalyayê û hinekî kêm jî berhem ên dîasporaya alman hatî nivîsandin. Wêjeya almanî ya dema nûjen bi piranî bi almaniya standard e, lê hin herikînên wêjeyê hene ku di dereceyek zêde an hindik de ji zaravayan (wek mînak Alemanî) bandor kirine.
Wêjeya almanî ya serdema navîn wêjeya ku li Almanyayê hatî nivîsandin, ji xanedana Karolenj dirêj dibe; dîrokên cûrbecûr ji bo bidawîbûna serdema navîn a wêjeyî ya alman hatine dayîn, Reformasyon (1517) xala qutkirina gengaza a herî dawî ye. Serdema Almanya Kevnar a Kevnar tête hesibandin ku heya nîvê sedsala 11an dom dike; berhemên herî navdar Hildebrandslied in û destanek lehengî ye ku wekî Heliand tête zanîn. Almaniya Navîn di sedsala 12an de dest pê dike; di nav berhemên sereke de Ring (nêzîkê 1410) û helbestên Oswald von Wolkenstein û Johannes von Tepl hene. Serdema Barok (1600 heya 1720) di wêjeya almanî de yek ji wan demên herî bi bereket bû. Wêjeya nûjen bi almanî bi nivîskarên serdema ronahîdariyê (wek Herder) dest pê dike. Tevgera Hestiyarî ya salên 1750-1770 bi Goethe berhema ku herî zêde firotiye Jana Werther (1774) bi dawî bûye. Tevgerên Klasîkîzma Sturm und Drang û Weimar ji hêla Johann Wolfgang von Goethe û Friedrich Schiller ve dihatin rêve birin. Romantîzma alman tevgera serdest a dawiya sedsala 18an û destpêka sedsala 19an bû.
Eleonore Fourniau an Eléonore Fourniau (jdb. 1987 li Parîs, Fransa) stranbêj û muzîkvaneke fransayî ye û bi kurdî, tirkî û ermenî û lazî stran û mûzîk e xwe berdewam dike.
Eleonore Fourniau ji dê û bavek akademîsyenê oksîtan li Parîsê hat cîhanê. Hem dê û hem jî bavê wî li ser Asyaya Navîn lêkolînên cihê kirin. Hunermendê navdar ku di navbera 11-14 saliya xwe de li Ûzbêkistanê jiya, diyar kir ku ew ji uzbekî bêtir fêrî rûsî bûye. Di salên 1980'î de malbata wî li Tirkiyeyê jiyaye, têkiliya hunermenda ciwan bi çanda kurdî ya li Tirkiyeyê re ji malbat û lêkolînên wî tê. Fourniau destûdara mamostetiya dîrokê kir. Piştî qedandina vê perwerdeyê hat Tirkiyeyê û li wir perwerdeya xwe domand. Ew bi saya xwendekarên kurd ên ku li Tirkiyeyê nas kir, têkiliyek mezin ji muzîka kurdî re hebû. Li gorî vê meraqê, wî ji gelek muzîkvanan perwerde dît. Fourniau'ya ku zêdetir li ser muzîka Anatolyayê sekinî, 2,5 salan li Zanîngeha Teknîkê ya Stenbolê perwerdeya xwe domand. Di vê demê de weke xwendekarekî mêvan gelek hevalên xwe bi dest xist û şansê xwendina waneya sazê ya Erdal Erzincan peyda kir.
Girêder.
[https://mobile.twitter.com/eleonore_music Twitter]
Lombardia (bi îtalî: "Lombardia", bi lombardî: "Lumbardia") yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye. Herêm, di navbera çiyayên Alpê û geliyê çemê Poyê de ye û li bakurê rojavayê Îtalyayê de cih digire. Lombardiya, yek ji herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn a Îtalyayê ya sala 1948an, de mafê xweseriya qismî bi dest xistiye. Paytexta herêmê, bajarê herî mezin a bakurê Îtalyayê, bajarê Mîlanoyê ye.
Parêzgeh û bajarên herêmê.
Herêma Lombardiya, li 11,1 bajarê mezin û 1.530 komunan hatiye dabeşkirin.
Parêzgeh û bajarên herêma Lombardiyayê
Li gorî daneyên sala 2010an; Bajarên li herêma Lombardya, parêzgehên herêmê, nifûsa di nav tixûbên komunê û bajarên metropol di navnîşa jêrîn de têne diyar kirin.
20x20px LombardîPanorama Gola Como
Johannes von Tepl (di heman demê de "Johannes von Saaz", bi zimanê Çekî "Jan ze Žatce", "Johann Ackermann" an "Johannes von Schüttwa"; jdb. dora 1350 li Schüttwa, Keyaniya Bohemyayê m. 1414 li Prague) helbestvan, bajarnivîs û noterê alman bû.
Bi berhema "Der Ackermann aus Böhmen" (yekem car li dora 1460 hate çap kirin) ve wî li dor 1401 yek ji girîngtirîn helbestên prozayî ê almanîpeyv ya serdema navîn a paşîn nivîsand. Gotûbêja di navbera gundiyek û mirina kesane de tête hesibandin ku yek ji wan çend nivîsên girîng almanîaxêv ên serdema navîn a paşîn e. Di heman demê de, "Der Ackermann aus Böhmen" jî girêdanek bi humanîzma destpêkê re ye.
Johannes von Tepl li dor 1350 li Schüttwa (Šitboř), gundekî rojavayê Bohemya, ji dayik bû. Ew dibe ku navê xwe ji dibistana keşexaneya li Tepl girtiye, ku ew wekî xortek lê xwendiye, lê ev nehatiye selmandin. Tepl dibe ku yekem cîhê xebata wî be. Wî carinan ji xwe re digot Johannes de Sitbor. Bavê wî yê dewlemend heya 1374an li wir xwedanê parishek bû. Tepl yek ji heft hunerên serbest de, dibe ku li Zanîngeha Pragê, ku di 1348 de hate damezrandin, bawernameyek xelas kir. Xwendinên postdiplomê yên di dadê de li zanîngehek din îhtîmal e. Çendîn belge îspat dikin ku wî rûmeta masterê stendiye. Ji dora 1373an ew yekem wekî noterê giştî (notarius Counis) û ji destpêka heştêyan de wekî serokê dibistana herêmî ya Latînî (rektor scolarium) li Saaz xebitî. Ji sala 1383an ve wî tomara Bajarê Saaz jî digirt.
Çalakiyên wî yên cihêreng wî kir endamek elîta bajarvaniyê. Ji ber karûbarên wî, meclîsa bajêr mafê salekê şerab, bîra û şarabê hengivî dabû wî. Tê bawer kirin ku vê yekê wî dahatek mezin anî, ji ber ku ne pir paşê wî li ber dîwarê bajêr zemînek avahiyê kirî û li wir avahiyek mîna bircê lêkir. Di 1404an de key Wenzel dîsa dahatek pêvek da wî: Johannes von Tepl hate destûr kirin ku ji her serjêkerê ku goşt anî sûkê drav bixwaze.
Ji sala 1411-an ew wek pronotary li bajarê Nû yê Pragê dijî. Li wir wî di 1411 de (îro Spálená 23) li kolana Brenta xaniyek kirî. Lêbelê, ew di 1413 de nexweş ket û sala din mir.
Bîranîna Johannes von Tepl.
Çirî 2011, li baxçeyê keşexaneya bajarê Žatec (Saaz) abîdeyek ji Johannes von Tepl hate vekirin. Li gelek bajarên Çekî, Žatec jî tê de navên wî li kolanan tê kirin. Li Almanyayê li Donauwörth kolana Johannes-von-Tepl-Straße heye. Wekî din, Xelata Çandê ya Egerland, ku ji sala 1995 ve her sal tê dayin, li ser navê Johannes von Tepl hate girtin.
Rûpel ji destnivîsek ronî ya "Der Ackermann aus Böhmen", nêzî 1470
Melissa Suzanne McBride () lîstikvaneke amerîkî ye. Wê rola di rêzefîlma "The Walking Dead" gêrandî ye. Her wesa wê xelata pesnê rexnegiran û gelek xelatên din jî standiye.
Di nîvê salên 1980î de, McBride koçî Atlantayê kir û ew hêj jî li wê derê dijî.
"Meseleya seyr a Dr. Jekyll û Mr. Hyde" (sernavê resen) romaneke gotîkî ya nivîskarê skotlendî Robert Louis Stevenson e, ku yekem car di 1886an de hate weşandin. Ew li ser pratîkê dadrêsê Londonê bi navê Gabriel John Utterson e ku bûyerên ecêb ên di navbera hevalê xwe yê berê, Dr Henry Jekyll, û Edward Hyde yê xerab de lêkolîn dike. Bandora romanê wisa ye ku ew bûye perçeyek ziman, bi hevoka gelêrî "Jekyll û Hyde" behsa kesên xwedan cewhereke dualî ya ku nayê pêşbînîkirin dike: ji derve baş, lê carinan jî bi xof şok.
Roman di 2020an de ji aliyê Ciwanmerd Kulek ve hate wergerandin bo zimanê kurdî.
Partiya Sosyalizma Demokrat - PDS (bi almanî: "Partei des Demokratischen Sozialismus") partiyeke siyasî li Elmanyayê ye. Partî niha piştî hevkarî û yekbûna bi partiya WASG re, bi navê Partiya Çepgir (bi almanî: "Linkspartei") tê binavkirin. Herwekî navê PDS ("Partei des Demokratischen Sozialismus") jî tê bikaranîn.
Bingêha vê partiyê ji Partiya Yekîtiyê ya sosylîst a Almanyayê - SED ("Sozialistischen Einheitspartei Deutschlands") a Almanyaya Rojhilatê ya berê (DDR) tê. Wekî tê zanîn herdu dewletên alman di sala 1989´î de dibin yek. Heya 4'ê reşemiya 1990´î wekî SED-PDS tê binavkirin. Di kongreya xwe ya 9emîn de (17 Tîrmeh 2005) bi partiya Xebat-Dadmendiya Sosyal Alternatîva Hilbijartînê (WASG) re yekîtiye çêdike û bi navê Partiya Çepgîr dikeve hilbijartinan.
Partiya Çepgîr bi riyên rewa û parlamantarîzmê li avakirina civakeke sosyalîst digere. Pirsgîrêkên di rojevê de ne bi zanîstiya sosyalîzmê şîrove dike. Nizmkirina bacê, parastina sirûştê, rakirina mecbûriyeta leşkerîkirinê, dadgeriya global, parastina destkeftiyên hemwelatiyan, polîtîkayeke mirovane ya hindikahiyan, rakirina cûdatiya di navbera federedewletên Almanyayê, lêgera perwerde û tenduristiya bêdirav hwd proje û daxwazên vê partiyê ne.
Vê partiyê gelek caran dostaniya xwe ya ligel têkoşîna gelê Kurdistanê jî nîşan daye. Di hilbijartinên dawî de wekî oposîsyon di parlamana Almayayê de cihê xwe girtiye.
Redmi bin-marqeyek xwedan pargîdaniya elektronîkî ya Çînî Xiaomi ye. Ew yekem carî di Tîrmeh 2013 de wekî xetek smartphone ya budceyî hate ragihandin.
Telefonên Redmi li ser sîstema Android-ê kar dikin. Cûdahiyaya herî girîng a radmmi ji smartphoneyên din ew e ku ên Xiaomi (Redmi) pêkhateyên kêm-biha bikar tînin û bi vî rengî bihayên wan kêm e. û her wesan telefunên wan taybetmendiyên bilind û herî beş in. lewma ev kommpaniya yek ji kompaniyên herî baş u hevrikiyê li dijî Kommpaniyên wek Apple û Samsung-ê dike.
Yekem têlefonê Redmi, ku di 2013-an de hat weşandin, yekem car li ser malpera Xiaomi hate destpê kirin, bi firotina xerîdaran di 12-ê Tîrmeha 2013-an de dest pê kir.
Navnîşa hilberan.
Ger navgîniya amûrê bi gelek navan be navnîş li gorî navên çînî tê çêkirin.
Redmi Têbînî.
1 Cûda tenê di navbera Redmi Note 8 û Note 8T de ev e ku Têbînî 8T taybetmendiyên NFC heye.
Redmi TV.
Ji Çirî 2020, mezinahiya dîmendera Redmi TV ji 32 "heya 98", bi bihayê ji RMB 899 heya RMB 19999.
Makîna ingûştinê ya Redmi.
Ji Gulana 2020-an ve, Redmi bi tevahî 2 modelên topa şûştinê heye.
RedmiBook notebook PC.
Ji Tîrmeh 2020 ve, Redmi bi tevahî 11 modelên RedmiBook bi 18 guhertoyên model hene.
Accessories Redmi.
Pêdiviyên Redmi ji guhên bêhêl, bankên hêzê, rêgezên Internetnternetê bigire heya axaftvanên AI-yên zîrek hene.
Marke (), yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn ya sala 1948an de bûye xwedî mafê xweseriya qismî. Bajarê Ancona navenda herêmê ye.
Agahiyên erdnigarî.
Herêm bi navçeyên xwe yên navdar ve herêma herî bi navdar a cîhanê ye. Herêm bi peravên xwe yên xweş ên xwelî dikeve navbera çiyayên Apenînê û Deryaya Adriyatîk. Dabeşa ku ber bi Deryaya Adriyatîk ve dinêre piranî çiyayî ye û bi gir ve bilind dibe. Beşa wê ya çiyayî di nav deverên ku bi geliyên xwe yên hişk û teng, pasajên kûr ên teng, carinan pir bi lez herikîn carinan çemên negihîştbar (Furlo Gorgo) hêjayî dîtinê ye. Xeta peravê, bi girên xwe yên ku bi nermî dadikevin û deştên asê yên ku ji hêla çeman ve hatine birîn, firsendek gerrê xweş dide.
Bajarê Fermo ku di 2009an de hate damezirandin re 5 parêzgehên herêmê hene. Lêbelê, ji ber ku bajarê Fermo pir nû ye, ev statîstîkên jêrîn rewşa berî 2009an nîşan didin.
Anêr (bi tirkî navê wê kirine "Değerli") gundekî bi ser Gimgima Mûşê ye.
Gundekî dîrokî ye. Nîşaneyên jiyana kevnar ta roja îro ji şikeftên Kela Anêrê diyar in. Lewra bi çavdêriyeke jî xûya ye hema bigire hemû şikeftên Kela Anêrê di demên berê de bi awayê verojtinê hatine desttêwerdan û çêkirin. Her wusa vê rastiyê bi nexş û nivîsên li devera goristana gund tê pesendkirin. Peykerê kevnar ê ku îro li ber derê mala torinê Sertîfê Cindî hatiye bicihkirin di rastiya xwe de ji nav goristana gund hatiye anîn. Ev peykerê ku li gund weke Kevirê Hirçê tê binavkirin pêkan e ku bermahiyeke dema Aqqoyiniyan be û peykerê peza mêşin be. Di klamên dengbêjan de gelek caran navê Anêrê derbas dibe. Niha ji 100î kêmtir malbat mane li Anêrê. Beriya Terteleya Hayan (Ermeniyan, Filehan) çend malbatên Filehan li vir jiyane. Anêr di Serhildana Şêx Seîd de bûye yek ji baregehên têkoşînê. Dîsa di têkoşîna bin serkêşiya PKKê de gelek şehîd daye. Wekî Seyîdxanê Bavê Baran (Seyithan Durmuş), Serdar Akhan, Saîm Aslan, Ceyhan Çaglayan, Cîhan Fîlîz,Tuncay Çaglayan, Nîhat Ballikaya, Şervan Varto (Önder Aslan) û gelekên din.
Di salên 90î de niştecihên vê gundê ji dewleta Tirk gelekî zilm û zordarî dîtine. Pirraniya avahiyên gund ji aliyê dewletê ve hatine rûxandin. Beriya 12ê îlona 1980ê (cûntaya leşkerî) gelekî şoreşgerên Kurd ji vê gundê derketine. Dûgela Tirk gundê Anêrê kiriye nav lîsteya gundên bitalûke. Gelekan ji ber pêkutiyên dûgela Tirk koçber kirine bajarên Tirkiyeyê û Ewropa.
Anêr gundekî nûjen, welatparêz û taybet e. Kurmanc û kirmanc (dimilî, zaza), elewî û sunî bi hev re di gundekî de di nava biratî û aştiyê de dijîn. Ji hev dizewicin, keç didin hevûdu. Axa Anêrê ji bermahiyên volkanîk e. Gelek bermahiyên ji dema mediyan, ûrartûyan li derdorê gund hatine dîtin. Kes nizane Anêr kengî ava bûye lê ji bera Elî Axa, Dirbo, lawê wî Cindî, lawê wî Sertîf desthilatî kirine. Bera Elî Axa parçeyek ji Eşîra Cibiran e, di dema osmaniyan û di avabûna komara Tirkiyê de herdem welatparêz bûye û li dijî wan şer kiriye. Seîdê Nado, Xalit Begê Cibirî hwd lehengê kurdên Serhedê ne. Li ser wan gelekî stran hene.
40 km ji Gimgimê dûr dikeve. Li ber Kela Anêrê di navbera Newala Xanimê û Ava Serê Newalê de ava bûye. Bi qasê ku ji nîşaneyên şikeftên li Kela Anêrê xûya dike zemanê berê demeke pir û pir dirêj warê jiyanê bûye. Berê ji ber erdheja 1966an û pişt re bi gelek sedemên din li aliyê rojhilat ve ber bi Serê Xaça;li aliyê başûr ve ber bi Girê Firaqa û Kaniya Çeleng û li aliyê rojava ve ber bi Gola Tapran fireh û mezin bûye. Ji ber ku xwe spartiye Kela Anêrê tixûbê nava gund bi xeteke xwezayî hatiye sînorkirin. Lê belê tixûbê gund weke bergeh û mêrg û zevî li aliyê bakurê gund ber bi dîharê Kela Anêrê berfireh dibe. Di nava gund de deverên bilind Serê Mêşe û Girê Mozirganê ne. Ji van her du deverên bilind li aliyê rojhilat ve Çiyayê Bilîcanê û Çiyayê Sîpanê;li aliyê rojava ve Çiyayê Şerefdînê bi carek tên dîtin. Herçî aliyê başûr seranser Xandirîs e û Çiyayê Mîrhesen bi lûtkeya xwe ya tûj û tîk li vê hêlê weke awêneyeke xwezayê ye û li ber çav e. Li derdora gund mêrg û zeviyên bi xêr û bêr;bergeh û şaviyên têr av ji bo debara şêniyan û tariş hêjayê pesindayînê ne. Ji Girê Mozirganê di nav bêhna anixê û bayekî hênik de temaşekirina der û dor - jê nemînin- kêfeke xweş e. Anêr bi avê kaniyan û çemên xwe gundekî navdar e. Çemên gund ji aliyê Serê Mêşe ve Ava Çavkaniyan û Ava Newala Xanimê û ji bakurê rojhilatê gund ve Ava Serê Newalê li binê gund dibin yek di Newala Aş re diherikin ser Çemê Mûradê. Rêya navbera Gimgim û Kopê di binê gund re derbas dibe. Newala ku Çemê Mûradê tê de diherike ji devera Pira Evrihmanpaşa ta Kortê wekî Birreka Anêrê tê nasîn. Lê heyf û mixabîn ev newal di serê havîna 2020an de newqê bendavê bû. Gundên cîran, Dêrik a Anêrê, Şîp, Viranj, Qereko, Qerepûngal û Spehiyan (Îspeyan) in.
Dîcle, di başûrî bajarê Amedê re diherike.a> ya Amedê re dibore.
Dîcle di bajarê Mûsilê re diherike
Dîcle, robarê Dîcleyê, çemê Dîcleyê yan jî Ava Mezin, robarekî mezin ê tejaneya Kendava Farsê ye û yek ji du çemên herî mezin ên Kurdistan, Mezopotamya û Rojhilata Navîn e. Dîcle li Bakurê Kurdistanê dest pê dike, di bajarên giring ên herêmê re dibore (wekî Amed, Cizîra Botan, Mûsil û Bexda) û li bajarê Elqurneyê ligel çemê din ê mezin Firatê dibe yek û li başûrê Îraqê, nêzîkî bajarên Besreyê (Îraq) û Abadanê (Îran), li bakurî Kuweytê digihe Kendava Farsê.
Nav û wateya Dîcleyê.
Di serdema kevn de ereban ji çemê Dîcleyê re "Dîjla", faris û kurdan "Tîgra", rûsan "Tîr" û yewnaniyan jî "Tîgrîs" gotine. Îro jî hemû ewropî ji çemê Dîcleyê re "Tigris" dibêjin. Koka gotinê yek e lêbelê her gelî li gor zimanê xwe bilêv kiriye. Gotina Dîcleyê xerabkirina Tîgra ye. Lêvkirina Dîcleya îroyîn nêzîkî bilêvkirina erebî ye. Wateya Tîgra "bi tîj û hêz diherike û mezin e". Ji xwe botî, cizîrî, mêrdînî û heta li hindek deverên Başûr hîn îro jî ji Dîcleyê re dibêjin Ava Mezin an Çemê Mezin.
Çemê Madenê (Ava Reş).
Du milên Dîcleyê hene. Serçaviya milek jê, çiyayên Master û Sarê ne ku nêzîkî gola Hezarê ne. Ev mil ber bi Madenê ve tê. Li wir navê wî êdî çemê Madenê ye. Ava Reş jî dibêjinê. Çemê Madenê ber bi Pîranê ve tê û di rojavayê Pîranê de ber bi başûr ve diherike.
Çemê Bilqileynê (Birqlênê).
Milê Dîcleyê yê duyem jî, ji herêma Licê ji Bilqileynê derdikeve û ew jî ber bi rojavayê Hênê û rojhilatê Pîranê ve diherike. Herweha çemên Maden û Biriqleynê nêzîkî bajarê Eglê dibin yek.
Pişt re ava Deveyê/Çemê Pira Fûrtaxşê/Furkaşo ("Devegeçidi") tê ser. Dîcle îro di nav bajarê Amedê de, ber bi Bismilê ve çeng dide. Ava çemên Reş û Embarê tên ser. Piştre ava çemên Batman, Xerzan û Botanê tên ser û hîn xurtir û bi hêztir dibe. Di Heskîfê de, ber bi Cizîrê ve diçe û dadikive başûrê Kurdistanê. Ji Mûsilê şûn ve ava Zêyê Mezin û Zêyê Biçûk tên ser. Ji Zêyê Biçûk re Avaşîn jî dibêjin. Ji herêmen Lolan, Şemzînan û Geverê jî çemeke têrav tê ser Zêyê Biçûk ku jê re dibêjin Ava Heyatê. Ya herî dawî jî ji Zagros û herêma Îranê ava çemê Sîrwanê (çeme Diyalê) dikeve ser ava çemê Dîcleyê. Dîcle ji aliyê dirêjbûnê ve çemê Kurdistanê yê duyem e lê piştî ku derbasî Iraqê dibe ji aliyê debiya avê ve çemê Kurdistanê yê herî pirav û mezin e.
Dîcle ji serî heta dawî 1900 km dirêj e. Di di nav tixûbên Tirkiya îroyîn de dirêjiya Dîcleyê 523 km ye. Bi tevî, 600 km di nav axa Kurdistanê re derbas dibe. Li başûrê bajarê Bexdayê Dîcle û Firat dibin yek û êdî jê re dibêjin Yekava Ereb (Şetelereb).
Tejaneya Dîcleyê, 12% li nav tixûbên Tirkiyeyê (38.280 km²), 2% li Sûriyê (6.380 km²), 54% li Îraqê (172.260 km²) û 34% jî li Îran û welatên din e. Bi giştî qada avdaniya Dîcleyê 319.000 km² ye.
Dîcle û mîtolojî.
Di derbarê çemê Dîcleyê de du mîtolojî hene.
Ya yekem: Tê gotin ku Xweda emir daye Pêxember Danyal û jê re gotiye ava ku ji şikefta Biriqleynê derdikeve, bi gopala xwe jê re xêzek bikşîne bila di wê xetê de biherike û here. Pêxember Danyal emir bi cih aniye û asaya xwe li serçaviya çemê ku ji şikefta Biriqleyê û heta Kendava Îranê diçe, dikşîne. Av di cûya gopalê de dikerike û dibe çemê Dîcleyê. Lêbelê ev xêz weha hatiye kişandin ku dema ava çem zêde û bilind bibe, ji bo ku zerarê nede xelkê xizan ên ku li der dora çem dijîn, av bikaribe ciyê xwe biguhêre. Loma çemê Dîclê tim ciyê xwe diguhere.
Ya duyem: Amedî bawer dikin ku ava Dîcleyê raste rast diçe bihuştê. Xweda û firîşteyên xwe li bihuştê ne. Li ser bingeha vê baweriyê jin û keçên amedî êvara cejna Qurbanê li ser kaxez daxwaz û gilînameyên xwe dinivîsin û diçin ser pira Dehderî. Dest bi duayan dikin û nameyên xwe yên amadekirî di pirê re davêjin jêr. Name bi avê re diçin bihuştê. Nameyên ku bi avê re bi rê dikin, di demeke nêzîk de digihên destê Xweda û daxwaz û dueyên wan qebûl bibin.
Dîcle û zebeş.
Dibêjin ku li cîhanê zebeşên herî mezin û çêjdar, li Amedê li ber çemê Dîcleyê tên çandin. Di meha nîsanê de ava Dîcleyê hêdî hêdî diçike, kêm dibe. Li kenar û keviyên çem qûm û sîlik dimînin. Ev ax aluvyon e. Di navbera 15-30ê meha nîsanê de, êdî zebeşvanên amedî di nav wê aluvyona çem de dest bi kolana çalikên zebeşan dikin. Çalikên xwe 140-150 cm fireh û 40-60 cm jî kûr dikolin. Armanca kûrahiya çalikan a 40-60 cm ew e ku binê wê bigihe sewiya avê. Di navbera du çalikan de jî 50 cm mesafe dihêlin.
Borexane û qoxî.
Li gundên derdora çem ji bo kevokan ji kerpîçan xaniyên taybetî çêdikin. Ji van xaniyan re "borexane" dibêjin. Ji ber ku bi kurdî ji kevokên mezin re "bore" dibêjin, loma ji xaniyên wan re jî borexane dibêjin. Borexaneyên gundên Tirelo û Şerabiyê bi nav û deng in. Di her aliyên borexaneyan de, bi dehan qulik hene ku bore di wan qulan de diçin hundir û derdikevin der. Di hundirê wan borexaneyan de jî lîsên ango ciyên ku bore vedinişin text danîne. Kevok di wan borexaneyan de zîrç dikin. Ji zîrçên kevokan re jî qoxî dibêjin. Ev kevok bi taybetî ji bo qoxî tên xwedîkirin. Di her borexaneyek de salê di navbera 2-4 tonan de qoxî tê berhevkirin. Di zamanê berê de ev qoxî bi tenê ne ji bo zebeşên ber çem dihatin kom kirin; herweha difrotin herêmên Tirkiyeyê û Rojhilata Navîn jî. Îro borexane hema hema nemane û qoxî jî weha kêm bûye ku êdî bi tenê têra zebeşên ber çemê Amedê nake.
Çandin û qoxîdana zebeşan.
Pêşî dendikên zebeşan li ciyekî din wek bexçe an li malê dikin nav axê û şîn dibin û dibin şitil. Şitlên zebeşan dibin di wan çalên (koncalên) amadekirî yên ber çem de, yek bi yek datînin. Roja diduyan qoxi dikin ber şitlan. Cara yekem ji bo her çalekê bi qasî du kîloyan koxî û axa ku li nav hev xistine û kirine wek xerc dikin çalê. Qoxî divê di bin çalê de bigihe avê. Qoxî di avê de zûtir dihele û şitlên zebeşan bi ava wê dimijin. Ji vê qoxiya cara pêşî re permist dibêjin. Ji bo qoxiyê bi permist davêjin nav koncalê.
Qoxiya cara duyem 10 roj piştî qoxiya cara yekem tê dayîn. Piştî 10 rojan ava ku gehiştibe koka şitilê divê çikiya be û dakeve jêr. Vê carê qûma der û dorê hêdî hêdî tê kolan, kok û rehên şitilê derdixin der. Qoxiya duyem carek din dikin ser reh û kokên şitilê. Armanc kok him av vexwin û him qoxi di nav avê de bikevin ser reh û kokan û carek din bi av û qoxî bimijin û adana xwe bigrin. Av çiqas biçike û berjêr dakeve kok û reh jî hewqas berjêr û kûr diçin.
Bi payîzê re êdî zebeş mezin dibin û digihên. Zebeşên Amedê yên ku li ber çemê Dîcleyê tên çandin yeka wê 50-60 kîlo ye. Xwedî di nav zebeşan de kepir çêdikin û bi roj û şev dibin wan kepiran de li zebeşên xwe dinêrin.
Dîcle û hatinûçûyîn û bazirganî.
“Ji dûr ve li ser avê qeretûnên reş xuya kirin. Dema nêzîk bûn ku qefleya kelekan e. Gelek kelek li pey hev dihatin. Ji Diyarbekir derketibûn ser avê, mirov nizanibû ka ev çend roj in ku li ser hatine û niha gehiştine Heskîfê. 52 ta (çewal) genim û ceh li kelekan bar kirine. Dê bibin Mûsilê û ji wir jî bibin Besreyê. Sal 1726 an jî 1727 e. Osmanî bi xanedayên sefewî yên Îranê re di şer de ye. Ji eskerên herêmê re, bi vê riya avê alîkariya zexîre dişênin. Wîlayeta Diyarabekirê ji bo wîlayeta Besreyê embara zexîre ye. Û pêdiviyên herêma Besreyê bi vê riya Dîcle re tên temînkirin. Haziriya rê gelek dem digire. Pêşî meşkên kelekan sîpariş dikin. Kelekvanî ji demeke zû ve li vê herêmê tê kirin. Ji bo ku rêwitî ber bi çûyîna avê ve ye, palkêş zêde zehmetî nabînin. Bi tenê dema herikîna îstîkameta çem tê guhertin û dema di bin pireyan de derbas dibin, palkêş divê hemû hêz û hunerên xwe bi kar bînin. Di Heskîfê re gelek kelekvan derbas dibin. Carnan ji Heskîfê jî kelekên zexîre beşdarî karwanê van kelekan dibin. Helbet ev tiştên ku bi kelekan dibin bi tenê ne zexîre ne. Carek ji bo ku li Bexdayê di îmaretxanên barûtê de bi kar bînin 200 kelek bi darên hevirsan bar kiribûn. Ji bo çêkirina qalibê topan ax, hesin, têl û qele ji Diyarbekir bar dikirin û dibirin Basrayê. Herweha dîsa ji Heskîfê jî çend kelek beşdarî wan bûn...”
Niha jî li ser Dîcle ji Yekava Ereb heta nêzîkî Bexdayê keştiyên mezin û ji wir jî heta Mûsilê keştiyên biçûk li ser Dîcleyê diçin û tên. Heta 30-40 berîha ji der dora Pîranê êzing û bar li kelekan dikirin û li ser siwar dibûn çend kesan bi daran kelekê birêve dibirin. Gelek meşk dinepixandin, dar li ser wan girê didan û piştre bi tonan êzing û daran li ser wan kelekan dikirin û ber dida ser avê û danîn Amedê. Piştre ku tekelên erebeyan derketin vê carê di şûna meşkan de tekerlek bi kar anîn. Gelek tekerleken traktor û kamyonan ên kevn bi hev ve girêdidan, bar li wan dikirin û berdida ser avê.
Dîcle û avedanî.
Bi taybetî li Mezopotamya jêrîn avên Zêyê Mezin û Biçûk û Diyalê digre û sewiya debiya ava Dîclê zêde dibe. Yek jî Dîcle di herêmeke serberjêr de diherike; ava wê bi hêz e. Bi taybetî di mehên zivistan û biharan de Dîcle har dibe, ji ciyê xwe derdikeve û zerarê dide herêmên der dora xwe. Ango Guhdariya Danyal nake. Loma hîn ji serdema Sumeriyan ve jê re li çareseriyê geriya ne. Sumeriyan 3.000 sal berî Mîladê li pêş çemê Dîcleyê bend çêkirine. Li gor dîtin û agahdariyên arkeologan di wê serdemê de du wezîfeyê wan bendavan hebûne. Di demsalên zivistan, bihar û payîzan de ji bo ku pêş li rabûna avê û laserê (lehiyê) bigrin bend û dîwarên bilind û mezin çêkirine. Havînan jî zevî û bexçeyên xwe av dane.
Bendava Kutê.
Wek zemanê berê niha jî ji ber lehiya Dîcleyê, li Îraqê cara yekem di sala 1939an de bendava Kut, di sala 1958an de bendava Samarra û di sala 1961ê de jî bendava Dokanê çêkirin. Bi van bendavan him pêş li Laser û zerarê girtin û him jî bi wan bendavan avadaniye kirin. Êdî kêm be jî pêş li harbûn û dînîtiya Dîcleyê girtine.
Bendavên Keyna Qralî û Royê Vêrdanî.
Li Bakur jî di projeya GAPê de biryara şêş bendavan hatibû dayin ku li ser çemê Dîcleyê werin çêkirin. Him jê enerjî bi dest bixin û him jî avdaniyê bikin. Heta niha li herî jor nêzîkî serçaviya Dîcleyê li rojava û rojhilatê bajarê Pîranê du bendav li ser Dîcleyê hatine çêkirin. Bendava ku li rojavayê Pîranê ye û li ser çemê ku ji herêma Madenê tê bi navê bendava "Keça Qral" bi zazakî navê wê yê orjînal Keyna Qralî ye û ya li rojhilatê Pîranê ku li pêş ava çemê Biriqleynê tê çêkirine, navê wê jî bendava Royê Vêrdanî ye. Tirkan navê Dîcleyê li vê bendavê kirine û ji ya Keyna Qiralî re jî dibêjin "Kral Kizi Baraji".
Bendava Deveyê (Fûrtaxşê, Furkaşo).
Bendava sêyem li nêzîkê şaroçka Egilê bi navê Furkaşo ("Devegeçidi") hatiye çêkirin.
Bendava Batmanê.
Ya çaran li ser çemê Batmanê hatiye avakirin û navê wê jî Bendava Batmanê ye.
Bendava Germavê.
Niha jî li Heskîfê nêzîkî Kerboranê dest bi çêkirina bendava Germavê ("Ilısu") kirine. Bendava Germavê 1820 metre dirêj û 135 metre jî bilind e. Kapasîteya wê 1.200 megawat e û di saetek de 3,8 milyar kilowatt enerjî dê biafirîne. Bi temamkirina bendava Germavê re bajarê Heskîfê yê dîrokî, 52 gund û 15 nehye dê binav bibin. Çanda Kurdan û ya herêmê ya 10 hezar salan noqav dibe.
Bendava Cizîrê.
Piştî temamkirina Bendava Germavê vê carê dê dest bi çêkirina bendava Cizîrê bikin. Bendava Cizîrê di navbera sêgoşeyê Bakur, Başûrê Mezin û Başûrê Biçûk de ye. Dê bendava Cizîrê di salê de 1.208 mîlyar kwh enerjî bide û 66225 hektar arazî were avdan.
Dîcle û masî.
Di demên berê de, di çemê Dîcleyê de gelek cureyên masiyan hebûn. Piştre her ku ava Dîcleyê hat qirêjkirin û bi dînamîtan masî hatin kuştin, gelek cureyên wan qediyan an jî kêm bûn ku mirov îro nikare bibîne. Hezar mixabin ku heta niha kesî li ser cureyên masiyên ku di Dîcleyê de hebûn û hene lêkolîneke zanyarî nekiriye û encamê nenivîsiye. Mirov hewl da ku li ser cureyên masî yên ku di çemê Dîcleyê de hene lêkolînekê bike, lêkolîner bi rojan lê gerî, lê kola bi daxewe meriv encameke baş bi dest nexist.
Cureyên masî di avên Dîcleyê de.
Masiya çemê Dîcleyê ya herî bi navûdeng şapûd ("Tor grypus") e. Şapûd 25-50 cm dirêj e. Yeka din masiya zîvîn an masîzîv ("Chalcalburnus mosullensis") e û bi tenê di çemên Dîcle û Feradê de hene. Lêkolînerekî ewropî di sala 1843an de masiya zîvîn tespît kiriye û yek bi yek hejmartine. Masiya Mezopotamyayê ("Silurus triostegus") jî bi tenê di çemên Dîcle û Firadê de hene. Loma vî navî lêkirine. Masiya Mezopotamyayê li çenika wê jêrin du û li ya jorîn jî du perên dirêj hene. Ji masiyên Dîcleyê yek jî masiya sabûr e. Masiyeke bi dasî ye. Kurd û îranî vê masiyê ji bo xwarina Newrozê çêdikin. Mirwarî ("Cyprinidae") jî di çemê Dîcleyê de curek masî ye. Pûlen wê ji bo ku wek mirwarî (încî) diçirise jê re dibêjin mirwarî. Niha di van salên dawî de cureyên masiya mirwarî di gola Wanê de jî hatine dîtin. Lêkolîner dibêjin ciyên çem tên ser ava golê li delava wan masiyên mirwarî hene. Mirwarî di navbera 15-24 cm de ye. Marmasî jî di çeme Dîcleyê de gelek in. Goştê marmasiyê him wek derman tê bi kar anîn û him jî tê xwarin. Goştê marmasiyan spî wek ê mirîşkê ye. Devmezin ("Aspius vorax"), ji bo ku çav biçûk û dev mezin e, jê re gotine masiya devmezin. Masiyeke çemên mezin e û ew bi xwe jî mezin e. Mezinên wan 12 kîlo ne û dikarin 20-25 sal bijîn.
Masiyên ava bendavan.
Li Bakur piştî çêkirina bendavan, dewletê tov û çêlikên masî yên çêkirî (sûnî) avêtin nav ava bendavan. Niha ji 20 cureyî bêtir masî di nav ava bendavên ku li ser çemê Dîclê hatine çêkirin de hene. Di nav cureyên masî yên çêkirî de cureya ku hejmara masiyên wê herî zêdene masîpank ("Cyprius carpio") e. Bi îngilîzî "common carp", bi tirkî jî navê "aynali sazan" lê kirine.
Vaasa (bi swêdî "Vasa") bajarek e li rojavaya Fînlendayê.
Berfirehiya navçeya Vaasayê 397 km² e ku 183 km² ax e.
Vaasa li sala 1606 hatiye damezrandin.
Li dawiya sala 2005an 57.266 kes li Vaasayê dijiyan. Vaasa bajarek bi fermî duziman e, anku fînî û swêdî ye. Pirraniya şêniyê wê, 72% fînîaxiv in lê dîsan jî zimanê swêdî jî lê bihêz e.
a> werdekek Pekînî ya qelandî çêdike.
Werdekên pekînî di pêjgehê de amade kirin
Werdeka pekînî (çînî: 北京 烤鴨 / 北京 烤鸭, pinyin: "Běijīng kǎoyā") yek ji xwarinên herî navdar ên pêjgeha çînî ye. Berkelî pir tevlihev e, lewma jî bi piranî di xwaringehên taybetî de tê amadekirin û xwarin. Reçeteya werdekê pekînî ji Xanedana Ming tê. Li Viyetnamê varyantek heye ku jê re dibêjin "Vịt quay Bắc Kinh".
Di du hefteyên paşîn ên berî serjêkirinê de, dîkên pekînê, yên ku ji bo xwarinê têne navandin, bi taybetî xwarina dewlemend tê dayîn û di vê demê de ji tevgerê nahêlin ku goştê wan nerm bibe û çerm zirav bibe. Ajalên ji bo serjêkirinê amade ne du-sê kîlo ne.
Bi werdeka pekînî, girîngiya taybetî li ser çerm tê danîn. Ji ber vê sedemê, ajalên piştî qirkirinê di bin prosedurek taybetî de ne ku bi werdekên bazirganî nayê kirin.
Pûrtên werdekê tên kişandin, lê nayê gur kirin, serî û lingan di destpêkê de nayên rakirin. Biçûkek li stûyê çerm mîna balonek werimî dike da ku ew bi tevahî ji goşt veqetîne. Paşê hundir bi çêkirina birrîna gengaz a herî piçûk a li binê perî têne rakirin. Ling têne birrîn. Naha werdek bi stûyê ve tê daleqandin, bi ava kelandî re tê şewitandin, li dora wê bi hingiv an maltozê ku di ava germ de tê çareser kirin tê pêçandin, û dûv re tê hiştin ku çend demjimêran li cîhek baş-hewayî ziwa bibe.
Amadekirin û servîskirin.
Werdeka ku bi vî rengî hatî amadekirin çend demjimêran di tenaneyek taybetî de daliqandî tê pijandin, ku tê de çerm dîsa difûre, zirav dibe û rengê sor ê sosret û birqokî digire. Naha werdek ji mêvanan re tê servîskirin.
Çerm tê birîn, rûn tê perçiqandin û di nav pankakên pir tenik ên bi sosek taybetî (bi gelemperî sosê hoisin) û pîvazên biharê wekî meze tê servîskirin. Dûv re goşt tê dabeşkirin, perçeyên tenik ên bîhnxweş, û wekî xwarinên sereke bi xwarinên cûda yên cûda re.
Lêbelê, guhertoyek bêyî veqetandina çerm û goşt jî heye, rûn bi awayê ku tê amade kirin tê helandin, û tenê maltoz ji bo baharatkirinê tê bikar anîn. Li vir werdek li ber mêvanî hatiye jêkirin.Di dema xwarina sereke de, şorberek ji bermahiyên werdekê tê çêkirin, ku, wekî ku li Çînistanê adetî ye, menû temam dike.
Python ([ˈpʰaɪθn̩], bi kurdî [ˈpʰajtoːn]) zimanekî astbilind û înteraktîv ê bernamesaziyê ye ku di 1991ê de ji aliyê Guido van Rossum ve hate çêkirin.
Fîlosofiya çêkirina Python bi karanîna xwe ya berbiçav a qada spî ("whitespace") ya "sîgnîfîkant" girîngiyê dide xwendina kodê. "Konstrûktên zimanê" wî û "object-oriented" wî armanc dike ku alîkariya bernamesazan bike ku koda lojîkî û zelal ji bo projeyên piçûk û mezin-pîvan binivîsin.
Python bi dînamîkî tête nivîsandin û zibil tête berhev kirin (Garbage Collection). Ew piştgirî li gelek paradîgmayên programkirinê dike, di nav de programên damezrandinî (bi taybetî, prozedûral), objekt-orîentkirî û fonksiyonelî. Python ji ber pirtûkxaneya standard a berfireh, timûtim wek zimanekî "bataryayên tê de" (bi înglîzî "batteries included") têne vegotin.
Ziman di destpêka 1990an de ji hêla Guido van Rossum ve li Centrum Wiskunde & Informatica li Amsterdam wek serkarê zimanê programkirinê ABC hate pêşve xistin û orijînal ji bo pergala xebitandinê ya Amoeba belavkirî hate armanc kirin.
Nav ne vedigere (wek logo pêşnîyar dike) ser cinsê marê bi navê (pythons), lê orijînal li ser navê komedyenê înglîzî Monty Python hetiya bi nav kirin. Yekemîn versiyon di çilê 1994an de bi navê Python derket. li gorî versiyonên pêşîn, hin konseptên programkirina fonksiyonelî hatin împlêment kirin, lê piştra vana hatin terikandin.
Python 2.0 di 16ê cotmeha 2000an de hate weşandin. Di fonksiyonên nû de Garbage Collection'eke fûl-fonksiyonelî hebû û piştgiriya koma karakterê Unicode bûn. Di fonksiyona 2.6an de, arîkariyek hate ava kirin, ku dikare were bikar anîn ka kîjan rêzikên kodê ji hêla Pythonê 3ê ya pê re piştgirî nayên girtin û ji ber vê yekê di versiyonên li ser bingeha wê de nema têne meşandin.
Python 3.0 (bi Python 3000 jî bi nava) jî di 3ê Kanûna 2008an de piştî demeke dirêj a pêşveçûnê xuya bû. Ew hin guhartinên kûr ên li ser ziman, wek rakirina redundansan di komikên rêwerzê û konstrûktên kevin de digire nav xwe. Ji ber ku Python 3.0 bi qismî bi versiyonên berê re înkompatîbel e, Python Software Foundation biryar da ku piştgiriya Python 2.7 bi paralel bi Python 3 re bi versiyonên nû re heya dawiya 2019 berdewam bike.
Bikarhênerên Python timûtim behsa felsefeya Python dikin ku bi felsefeya Unix re pir dişibihe. Koda ku prensîbên Python dişopîne tê gotin ku "pythonîk" e. Van prensîban ji hêla pêşvebirê Python Tim Peters ve di Zen a Python de hate vegotin.
Syntaks û semantîk.
Wateya Python ew e ku bibe zimanekî bihêsanî tê xwendin. Formatkirina wê bivîzuelî netêkçûyî ye, û ew gelek caran keyworedên înglîzî bikar tîne ku zimanên din xalbendî bikar tînin. Berevajî gelek zimanên din, ew ji bo veqetandina blokan kevanên kurîşkî bikar nayîne, û semîkolonên piştî daxuyaniyan opsiyonelî ne. Ji C an Pascal kêmtir îstîsnayên syntaktîkî û bûyerên taybetî hene.
Indentasiyon.
Python ji bo sînorkirina blokan indentasiyona qada vala (bi înglîzî: whitespace)ji dêla kevanên kurîşkî an keyworedan, bikar tîne. Piştî hin daxuyaniyan zêdekirinek li indentasiyonê tê; kêmbûnek li indentasiyonê de li dawiya bloka heyî nîşan dide. Ji ber vê yekê, strûktûra vîzuelî ya programê bi durustî strûktûra semantîkî a programê represent dike. Vê taybetmendiyê carinan wekî rola off-sideê tê binavkirin, ku hin zimanên din parve dikin, lê li gelek zimanan de wateyeke semantîkî a indentasiyonê nîne.
Tîpkirin.
Python duck typing bikar tîne û objektên tîpkirî lê navên varîablên netîpkirî heyne. Astengiyên tipê di dema-compiler'ê de nayên kontrol kirin; berevajî, dibe ku operasyonên li ser objektekî têk biçin, nîşana ku objekta danê ne ji tîpekî minasib e. Tevî ku dînamîkî hatî nivîsandin jî, Python bi tundî hatî tîp kirin, qedexe dike ku operasyonên ku baş nehatine terîf kirin (mînakî, hejmarekê li zincîrekê (string) zêde bike) ji dîlva ku bi bêdengî hewl bide wan bide fam kirin.
Python dihêle ku programer tîpên xwe bi karanîna klassan, ku pir caran ji bo programkirina objekt-orîentkirî têne bikar anîn, diyar bikin. Înstansên nû ên klassan bi bangkirina klassê têne çêkirin (mînakî, codice_2 an codice_2), û klass jî înstansên celebê mêtaklass in (bixwe înstanseke ji xwe), ku destûrê dide programkirina mêtaiyê û refleksiyonê.
Berî versiyona 3.0, klassên Python du tîp hebûn: "şêwaza kevn" û "şêwaza nû". syntaksa her du şêwazan yek e, cûdahî ev e ka gelo objekta klassê ji dîrekt an indîrekt ji mîras tê hiştin (hemî klassên şêwaza nû ji codice_2 mîras in û înstansên codice_2 in). Di guhertoyên Python 2 de ji Python 2.2 û pê ve, her du cûreiyên klassan dikarin werin bikar anîn. Dersên şêwaza kevn di Python 3.0 de hatin hilweşandin.
Plana demdirêj piştgirîkirina tîpîkirina gav bi gav e û ji Python 3.5, syntaksa ziman dihêle ku cûreiyên statîk diyar bike lê ew di implementasiyona standard de, CPython nayên kontrol kirin. Vebijêrkek eksprîmentelî a opsiyonelî a statîkî a bi navê mypy piştgiriyê dide kontrolkirina celebê a dema-compiler.
Mînakên bernamekirinê.
Di vê Mînakê de tête check kirin ka hejmareke pozîtîv, nêgatîv an 0 e.
Pirtûkxaneya standard.
Pirtûkxaneya standard a bihêz yek ji mezintirîn hêzên Python e, ku wê ji bo gelek bikaranînan minasib dike. Piraniya wê platform-serbixwe ye, da ku programên Python ên hê mezintir jî timûtim li Unix, Windows, macOS û platformên din bê guhertin dimeşin. Modulên pirtûkxaneya standard dikarin bi modulên ku bi C an Python hatine nivîsandin werin temam kirin.
Pirtûkxaneya standard bi taybetî ji bo pirjimar format û protokolên standard (wekî MIME û HTTP), ji bo bikaranînên înternetê bi taybetî hatî çêkirin. Modulên ji bo afirandina navrûyên bikarhênerên grafîkî, ji bo girêdana bi databasên relasiyonelî û ji bo manîpulekirina vegotinên regular jî tê de ne.
Implementasiyona referansê.
CPython implementasiyona referansa Python e. Ew bi C hatî nivîsandin, bi gelek taybetmendiyên C99 yên selektkirî re standarda C89 bicîh tîne. Ew programên Python di nav bytecode a navîn de berhev dike ku paşê ji hêla makîneya xweya virtual ve tê xebitandin. CPython bi pirtûkxaneyek standard a mezin tête belav dibe, a ku di têkelê C û Python-a natîvî de hatî nivîsandin. Ew ji bo gelek platforman, bi Windowsê jî heye (ji ber ku guhertoya Python 3.9.1, Python "bi çalak sazkirina li ser Windows 7 nahêle"; û piştgirî dida Windows XP û kevntir, bi Python 2.7-a ku naha nayê piştgirî kirin) û sîstemên moderntirîn ên wekî Unix-like, di nav de macOS (û Apple M1 Macs, ji Python 3.9.1, bi sazkerê ezmûnî) û piştgiriya nefermî ji bo mînak VMS. Portabiliteya platformê, di Python 1 û 2-dem-çarçove de, heya ku 2 û Solaris piştgirî dike jî yek ji wan prîorîteyên pêşîn bû. piştgirî ji hingê ve ji bo gelek platforman hat avêtin.
Implementasiyonên din.
PyPy şirovekarek bilez, lihevhatî yê Python 2.7 û 3.6 ye. just-in-time compilerê wê li gorî CPython pêşkeftinek lezgîn a sîgnîfîkant tîne lê çend pirtûkxaneyên ku bi C hatine nivîsandin bi wê re nayên bikar anîn.
Stackless Python forkeke sîgnîfîkant a CPython e, ku mîkroşopan implement dike; ew stack a bîra C bikar nayîne, bi vî awayî destûr dide programên bi girseyî hevdem. Di heman demê de versiyoneke stackless a PyPy jî heye.
MicroPython û CircuitPython variyantên Python 3 ne, ên ku ji bo mîkrokontrolkeran têne optîmîze kirin. Di vê yekê de Lego Mindstorms EV3 heye.
Pyston variyanteke ji dema xebata Python e ku kompîlasiyona tenê-di-demê de bikar tîne da ku xebitandin programên Python zûtir bike.
Ji bilî IDLE, ku gelek caran bi Python re tê install kirin û bi giranî ji hawîrdoreka têxte û Shell pêk tê, ji bo Python jî gelek derdorên pêşveçûnê yên bi tevahî (IDE) hatine pêşve xistin, mînakî Eric Python IDE, Spyder an PyCharm. Ji bo IDE-yên mezintir ên wekî Eclipse, Visual Studio û NetBeans jî pêvek hene. Edîtorên têxtê ên ji bo programeran wekî Vim û Emacs jî dikarin ji bo Python bêne adapte kirin: Awayek hêsan a Python jixwe ve entegre ye, û pêvekên komfortabltir dikarin werin zêdekirin. Ji bo cûrbecûr GUI-Toolkits, wekî Tkinter (GUI-Builder), WxPython (wxGlade), PyQt (Qt Designer), PySide, PyGTK (Glade), Kivy an PyFLTK hin edîtor hene ku bi wan re navrûyên bikarhênerên grafîkî bi rengekî berawirdî hêsan têne saz kirin.
Tûnis (, "al-Jumhuriyat at-Tunisiyyah") dewletek li Afrîkaya Bakur ye. Li wir nêzîkî 10.982.754 (sal: 2014) kes hene. Paytextê xwe Tûnis e.
Tunisia nûnerê nîv-serokatiyek yekîtiya komara demokrasiyê ye. Ew tenê demokrasî di cîhana erebî de tête dîtin. [21] [22] Lîsteya pêşveçûna mezin a mirovî ye. [17] Peymana peymana ku bi Yekîtiya Ewropayê heye; Endamê La Francophonie, Yekîtiya Ewropa Mediterranean, Yekîtiya Lîberê Ereb, Lîgar Ereb, OIC, Zeviya Bazirganiya Azad ya Erebî, Civaka Sahel-Saharan, Civaka Yekîtiya Afrîkayê, Tevgera Niştimanî ya Niştimanî, Koma 77 û helwesta ne-NATO-yê ya Dewletên Yekbûyî qebûl kir. Ji bilî Tunisia jî endamê Neteweyên Yekgirtî û partiyek Dewleta Yekîtiya Rûmetê ya Dadgeha Cezayê ya Navnetewî ye. Têkiliyên nêzîkî bi Ewrûpayê-taybetî bi Fransayê re [23] û bi Îtalyayê [24] [25] - bi rêya hevkarîya aborî, pispor û pîşesazîkirinê têne kirin.
Di demên kevnar de, Tunisia bi sereke ji aliyê Berbers ve hatibû rûniştin. Koçberiya Phoenician di 12-a Sedsala BZ de destpê kir; Ev koçberan Carthage ava kirin. Hêza mercantileya mezin û dijberiya leşkerî ya Komara Romayê, Carthage ji hêla 146 BC di Rûsyayê de hate şewitandin. Rûsyayê, ku ji bo heşt hezdeh salan ji Tunisia dagir kir, xiristî kir û ji mirinên architectural ên mîna El Djem amphîthevan derket. Piştî ku gelek hewldanên 647-ê dest bi dest pê kir, misilman tevahî Tunisia ji hêla 697 ve hat serkeftî, piştî şoreşa Ottoman di navbera 1534 û 1574. Ottomans ji bo sê sed salan vekişîn. Dabeşkirina fransî ya Tûnis di 1881 de bû. Tûnisî bi Habib Bourguiba re û serxwebûna Tunisî ya di sala 1957 de ragihand. Di sala 2011 de, Şoreşa Tunisî di encamê de serokwezîrê Zine El Abidîn Ben Ali hilweşand. Welat ji bo 26ê cotmeha 2014ê de, ji bo [26] û parlamenê li 23ê çiriya paşîna 2014ê de parlamenê.
Tûnis heta dawiya sedsala 20emîn de ji layê begên Tûnisê ve bi awayek xweser di nav Osmaniyan de dijiyan lê li sala 1881ê de ji layê Fransayê ve hate dagir kirin.
Erdê Tûnisê 163.610 km² ye. Tûnis digê Deryaya Navîn (Deryaya Sipî). Ew digê Cezayirê û Lîbyayê.
Li Tûnisê dora 98% misilman in, yên din xiristiyan û cihû ne.
Seyithan Durmuş berniyas bi Bavê Baran, çalakdarê siyasî û karkerê kurd bû.
Çalakdariya wî ya siyasî û mirina wî.
Ew di sala 1994an de li nêzîkî Anêrê bi tevahî sê gundiyên temendirêj ji hêla dewleta Tirk ve hatiye kuştin. Zewicî bû û xwedî çar zarokan bû. Lawê Evdilbaqî û Sekîneyê ye. Bavê Baran ji beriya 12ê Îlonê (12 Îlon 1980, Cuntaya leşkerî ya Tirkiyê) heya roja mirinê herdem ji bo kurd û Kurdistanê têkoşiyaye. Herwekî karker bû. Li Erebistana Siyûdî, Fransa, Germanistan hwd bi salan dima û aboriya malbata xwe bi rê ve dibir.
Piştî hatina PKKê ya herêmê têkiliya wî bi wan rê çêbû. Wekî mîlîs kar dikir. Li nêzîkî gundê xwe tevahî sê mîlîsên gundên cîran dicivin. Ji babirokên artêşa tirk tên gulebarankirin û hemî bi hev re jiyana xwe ji dest didin. Artêşa tirk leşên wan xirab dike û cenazeyên wan nade malbatên wan. Li nêzîkî baregeheke artêşa tirk, li bajarê Mûşê meytên wan tên veşartin.
Durmuş, Seyithan
Dêrika Anêrê (bi romî kirine: "Kumlukıyı") gundekî girêdayî navçeya Mûşê Gimgimê ye.
Li ser bingeh û dîroka gund lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Nêzîkê Anêrê ye. Pirraniya şêniyên gund ji ber şer û xizaniyê barkirine çûne bajarên Tirkiyeyê û Ewropayê. Niştecihên gund bi zarabeyê kurmancî diaxivin û ji aliyê olî ve sunî ne.
38 km ji Gimgim, 86 km ji Mûşê dûr dikeve. Koord: 41° 42' 46" Rojhilat, 39° 2' 30" Bakur.
Kovik (bi romî kirine: "Oğlakçı") gundekî girêdayî Gimgima Mûşê ye.
Navê xwe ji çemên dora gund digire ku ev du av digihên hev û dişibin kovikê. Gorî îdîayan gund 600 sal berê avabûye. Kê gund ava kiriye, nayê zanîn, lewra lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Mala Feqî yek niştecihên kevn ên gund e. Kovikê di sala 1946 û 1966ê de du erdhejên mezin jiyaye. Di sala 1966ê de 17 kes di erdhejê de jiyana xwe jidest dane. Ji dema bav-kalên kurdan Mediyan, Ûrartûyan, Bîzansiyan û Romayiyan bermahî hatine dîtin. Ev kivşe dikin ku pirr berê jî li dora Kovikê cihwarbûn hebûye.
5 km li bakur-rojavayê Gimgimê dikeve. Gundên nêzîkê Kovikê ne, Gestemerd (an Geştamerd) û Zaçêx in. Niha 45 malbat li gund dijîn. Pirraniya gundiyan ji ber xizanî û pêkutiyên dûgela Tirk koçberê metropolên Anatoliya û Ewropayê bûne.
Qerqerût (bi tirkî kirine "Sazlıca"), gundekî girêdayî Gimgima Mûşê ye.
Bingeha vî gundî heya sedsala 16. kevn e. Avakerên gund berekî ji eşîra Pazûkî, Qerbaşî (an Qerwaşî) bûne. Bi navê "Osman" serokmalbatekî cara pêşîn li vir bi cih bûye. Gimgim di bin desthilatiya şêxan de bûye. Di navbera Osman û şêxên Gimgimê de gelek caran pevçûn derketiye. Lawê Osman Sofî û piştre jî "Elî Axa" gund bi sitar kirine. Têkiliya Elî Axa bi dewleta Osmaniyan re çêbûye û Osmanî ew kirine qeymekam. Qerqerût xwedî sirûşteke ciwan e.
Erdê gund avî û deşt e. Çemê bi navê Ava Mezin ku ji Goşkarbaba (an Koçkarbaba) tê di ber gund re derbas dibe. 3-5 km ji navenda Gimgim, 63 km ji Mûşê dûr dikeve.
Koordînat, hêlîpan: 39.19102°, hêlîlar: 41.4085°. Bilindahiya axa gund ji rûyê avê 1.510 m ye.
Chelsea Victoria Clinton (jdb. 27ê sibata 1980) nivîskareke amerîkî û parastvana tenduristiya cîhanî ye. Chelsea, zaroka yekane ya serokê berê yê DYE Bill Clinton û wezîrê berê yê karûbarê derve û namzeda serokatiyê ya Amerîka ya 2016, Hillary Clinton bû. Chelsea, ji 2011 heta 2014an de li NBC News de nûçegihanek taybet bû û naha di Weqfa Clinton û Clinton Global Initiative de dixebite. Di karê xwe yê weqfê de bi wezîfeya xwe xwedî roleke giring e.
Clînton di 27'ê Sibata 1980an de li bajarê Lîtl Rock ê Arkansasê ji dayik bû û yekane zarokê Hîllary û Bîll Clînton e. Navê xwe bi serlêdana sala 1978an a Bil û Hilary Clinton a taxa Chelsea ya Londonê  wergirtiye. Hillary got ku piştî guhdarkirina tomara Judy Collins û Joni Mitchell "Chelsea Morning" ya sala 1969an, Bill got, "Eger keçeke me hebe, divê navê Chelsea lê daynin."
Chelsea Clinton di temenê du saliya xwe de digel dêûbavên xwe dema kampanyaya hilbijartina Walîtiya Arkansasê li seranserê Arkansasê geriya Ew di temenek pir ciwan de fêrî xwendin û nivîsandinê bû. Clinton anî ziman ku wê di sê saliya xwe de dest bi xwendina rojnameyê kiriye û di temenê pênc saliya xwe de nameyek ji Serok Ronald Reagan re nivîsand. Di nameya xwe ji serokê Amerîka re nivîsand û ji serokê Amerîkayê xwest ku di dema serlêdana Almanyayê serokê Amerîka jiber leşkerên naziyê di wî goristanê de heye neçe goristana leşkerî ya Almanyayê. Clinton Dibistana Seretayî ya Forest Park, Booker Arts and Science Magnet û Horace Mann Junior High School, herdu dibistanên fermî yên Little Rock, xwend. Wê pola sêyemîn xilas kir.
Dema ku zarokek piçûk bû, Clinton di baweriya Baptist a Başûrî ya bavê xwe de mezin bû, û piştra çû dêra Dayika xwe ya Yekbûyî Methodist.
Weqfa Clinton.
Chelsea Clinton di kongreya Zerokonferansen 2013 de wekî nûnerê Weqfa Clinton diaxive
Ji sala 2011an ve, Clinton roleke berbiçav di Weqfa Bill, Hillary &amp; Chelsea Clinton ya malbatê de girt, û di desteya wê de cîh girt. Wekî beşek xebata xwe, ew axaftinên dravî dike ku bi dravdanên xwe rasterast biçin weqfê, ku armancên wê baştirkirina tenduristiya cîhanî, afirandina derfetan ji bo jinan, û pêşvexistina mezinbûna aborî re drav berhev dike. Berdevkê weqfê di sala 2014an de ji "New York Times re" gotibû ku axaftinên wê "li ser navê Weqfa Clinton in, û ji sedî 100 mûçeyên rasterast ji weqfê re têne şandin".
Reqasan "(bi tirkî kirine: İçmeler)" gundekî girêdayî Gimgim a Mûşê ye.
Lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Navê Reqasan ji kû tê kes nizane. Li Gimgimê navên wiha gelek in, bo mînak Stûkuran, Gaqir ûêd. Dibe ku ev nav ji semahên derwêşên Elewiyan derketibe. Lewra ev semahên îbadetê dişibin reqsandinê. Niha jî şarê dewê ji aliyê baweriyê ve Elewî ne û bi Dêrsimkî (kirmanckî, zazakî) diaxivin.
Tê gotin ev gund ji aliyê kesên ji parêzgehên Ezirgan û Dêrsimê hatine ve hatiye avakirin. Hesxanê Elî dibêjin pêşemîn kesê li gund bicihbûye ye. Herêm bi hezaran salan berê jî cihwar bûye.
Navê lawê Hesxanê Elî, Mihemed bûye (Mihemed Axa). Ji wî jî Îsa, Selîm, Brahîm û Gêdûg dibin. Gêdûg Axa xweşmirovek bûye, herkesê jê hezdikirîbûye.
Ji berê ve Perikan, Mîkan, Bekan, Nevan li gund niştevan bûne.
16 km ji Gimgim, 76 km ji Mûşê dûr dikeve.
Jacob Bertrand (jdb. 6ê adara 2000 li Los Angeles, DYA) lîstikvan û dûblajvanekî amerîkan e. Bertrand di lîstikvaniya zarok a 2009an de û di rolên mêvanî yên rêzefîlmên mîna The Cape û The Middle de wekî lîstikvanek zarok dest bi kariyera xwe kir. Ew di sala 2014an de bi lîstina karektera sernavê di rêzefîlma Disney XD Kirby Buckets, bi lîstika karakterê Jack Malloy di Disney Channel The Original Movie The Swap ku di 2016 de hate pêşandan û her wiha ji bo lîstina rêzefîlma bi rêkûpêk Eli "Hawk" Moskowitz di rêzefîlmên YouTube Premium û Netflixê "Cobra Kai".
Berî xebata wî ji bo Disney, Bertrand di hilberên Nickelodeon de gelek rol hebû. Ew li ser sîtkoma Marvin Marvin bi rêkûpêk bû, di sezona 2em a rêzefîlma anîmasyonî ya Bubble Guppies de karakterê sereke Gil dûblaj kir, di sîkoma cîwanan iCarly de wek kesayetek biçûk bi rol bû, û di rola Charlie de di fîlma fantezî-komedî Jinxed de lîst. Ji 2018an ve, ew di rêzefîlma YouTube Premium / Netflix-ê Cobra Kai de bi rol e.
Derhêner di performansa karên hunerên şanoyê de li rex lîstikvan bi xwe rêve dibe û bi vî rengî bi kevneşopî kesê diyarker e. Wekî alternatîfek otorîteya navendî ya derhêner, nêzîkatiyên cihêreng ên tîmên derhêneriya wekhev (kêm an zêde) hatine pêşve xistin.
Derhênerê sehneyê ji bo şano, muzîkal, opera, operet û karên din ên sehneyê, derhênerê fîlimê ji bo hunera fîlimê, derhênerê lîstika radyoyê ji bo lîstikên radyoyê û taybetmendiyên hunerî, derhênerê televîzyonê ji bo bernameyên televîzyonê û derhênerê diyalogê ji bo dûblajkirina fîlim û rêzefîlmên televîzyonê, ku piştgiriyê dide lîstikvanê Dengê takekesî yê koordîne. Ji derhênerê govendê - mînakek di reqsa klasîk, derbirîn an hemdem - de koreograf tê gotin. Ya ku van çalakiyên derhêneriya cihêreng ên hevpar hene, berpirsiyariya sêwirana hunerî ya projeyek e, ku bi gelemperî li ser qalibek nivîskî hatiye damezrandin.
Derhênerekî fîlman (rast) talîmatên dawîn dide pêş fîlmandina din.
Marina Andreevna Pupenina, (; Kiskunmajsa, Komara Gel a Macaristanê) lîstikvana rûsî ye û bi rola xwe ya bi navê Catherine ya Mezin di rêzefîlmê televizyonê ya bi navê Ekaterina de tê naskirin.
Marîna Andreevna Pûpenîna di 29ê Tebaxa 1982an de li bajarê Macarîstan ê ya Kîskunmajsa ji dayik bû. Bavê wê Andrei Pupenin di artêşa Sovyetê ya li Macarîstanê de leşker bû û diya wê jî li Zanîngeha Herzenê profesor e.
Di sala 1986an de malbat koçê Gola Baykalê, paşê koçê Tulayê bû û di dawiyê de di sala 1987an de li Leningradê (niha St. Petersburg) bi cîh bû. Di sala 1996an de piştî ku dibistana navîn bi pisporiyên matematîk û muzîkê qedand. Di heman salê de çû dibistana drama Imagine û Dibistana Şanoyê ya bi navê Valentina Nikolaenko.
Marîna Aleksandrova ji sala 2006an heta 2011an li Moskowayê lîstikvana pargindaniya şanoyê ya Sovremennikê bû.
Aleksandrova di 7ê Hezîrana 2008an de bi hevalê xwe yê lîstikvan Îvan Stebunov re zewicî. di sala 2010an de ji hev qetiyan. Piştre bi lîstikvan Alexander Domogarov re zewicî û d 11ê Tîrmeha 2012an de zarokekî wanê kur hate dinê.
Bênîn an jî Komara Bênînê (fransî: "Bénin") dewleteke li rojavayê Efrîqayê ye. Li wir dora 10.160.556 (sal: 2014) kes hene. Paytexta Bênînê Porto Novo ye.
Erda Bênînê 112.622 km² ye. Ev dewlet digehe Nîjer, Nîjeriya, Burkîna Faso û Togoyê, li başurê ew digehe deryaya Atlantîkê.
Li Bênînê 23,3% bawermendên dînê xwezayî ne, berê pir kes di nav wî dînî de bûn. Dora 42,8% ji niştecihan xiristiyan in, 24,4% jî misilman in. 9,5% ji kesên Bênînê de dînê xwe tune.
Li Bênînê kesên li wir fransî û dora 90 zimanên efrîqî dibêjin. Li wir mehê adarê 2005an da 60% ji mêrên ser 15 saliyê de nexwenda ne, ê jina hên pire, nêzîkî 75%.
Di sala 1863an de Fransa hat û Porto Novo, paytexta Bênînê ji xwe re bir. Di 1868an de bajarê Cotonou li başurê Bênînê ket destê fransayiyan; paşê, dora salê 1879an, Fransayê erdên bakurê Bênîn dibirin.
Di 1ê tebaxa 1960î Bênîn sebixwe bû. Ew xwe ji Fransayê ketand.
"Esmer", kovareke çandî û wêjeyî ya mehane ye.
Ji sala 2005'a ve bi zimanê tirkî û kurdî li Stenbolê weşana xwe didomîne. Kovar bi mehane derdike. Slogana kovarê "Popüler kültür" e, ev jî guhertinek ji "Çanda popûler" (bi tirki: Popüler kültür) e. Peyva kültür cihê xwe ji ya kürtür (yanî kurd) re hiştiye. Di destpêka de xwedî û berpirsiyarê wê Ferzende Kaya bû. Di dawiya sala 2007'a de gelek xebatkarên kovara Esmer (Ferzende Qaya jî di nav de) ji kovarê veqetiyan û dixwazin bi navê Multi Kulti kovarek nu derxînin. Di nava rûpelê kovarê de heta niha nivîsên gelek kesên navdar wekî yên Mehmed Uzun, Yılmaz Erdoğan, Yaşar Kemal û Orhan Pamuk cih girtine.
Tatan gundekî girêdayî navçeya Mûşê Gimgimê ye. Navê gund bi Tirkî kirine "Güzelkent". Niştecihên gund bi zaraveyê Kirdkî (Kirmanckî) diaxivin û ji aliyê olî ve Elewî ne.
Li ser dîroka gund lêkolîneke zanistî nehatiye kirin. Di erdheja sala 1966î de 93 gundiyan jiyana xwe jidest dane.
18 km ji Gimgim, 74 km ji Mûşê dûr dikeve. Li nêzîkê Tanzîg, Stûkuranê ye.
Emily Kinney (z. 15ê Tebaxê, 1985) lîstikvan û stranbêjeka Amerîkî ye. Ew bi rola gêrandîye bi navê Beth Greene di rêzefîlma The "Walking Dead" de ya (2011–2015, 2018) ya di drama tirsnak a kenalê AMC de. Emily Kinney di çend rêzefîlmên din ên televîzyonan de jî xuya bû ye weka "Masters of Sex-ê" ya rexnegirên Showtime - ê û "The Flash" and "Arrow-a" CW -yê. Di 2016 de, wê digel Hayley Atwell, di rêzefîlma ABC "Mehkûmê de" hev- lîst.
Kinney di 1985 de li Wayne, Nebraska, ji Vaughn û Jean Kinney ji dayik bû. Ew û malbata wê bi gelemperî di dema xortaniya xwe de bar dikin, tevlî Nevada, Oregon û deverên din ên Nebraska dibin.: 3 Kinney nîvsalek çû Zanîngeha New York. Di 2006-an de, wê li Zanîngeha Nebraska Wesleyan beşa Bachelor of Arts- ê di şanoyê de xelas kir. Kinney paşê derbasî New York bû, û li wir ew li dû karîyera Broadway û lîstikvaniyê bû.
Di Çile 26, 2017, hate ragihandin ku Kinney dê digel Kyra Sedgwick beşdarî kasta "Deh Rojên" ABC ya "li Geliyê bibe". Kinney, hat ragihandin, dê Casey, "Hîpa Jane û alîkarê ciwanek dilşewat ku wek patronê xwe li modela xwe mêze dike" bilîze. Çirî 2017, yekta Kinney, "Song Mermaid", hat azad kirin. Di Tebax 24, 2018, Kinney albuma xweya solo, "Oh Jonathan", ku tê de single ku serê wê mehê hat weşandin, "Boy Band Hero, derxist". Kinney seyrûsefera albûmê ragihand, tûra xweya duyemîn nîşan da.
Împeratoriya Osmanî an jî bi fermî: Dûgela Berz a Osmanî, dewleteke Misilman dîrokî ye.
Împaratoriya Osman bû dewletek împaratorî bû ku di 1299 de li dora hilweşandina çend eşîra tirkî. Împaratoriya wê mezin bû ku gelek deverên ku di niha de ewropa Ewropayê ye û di dawiya cîhana cîhanê de dawiyê împaratorên herî mezin, herî hêz û herî dawîn de bû. Li ser milê, Împaratoriya Osmaniyan li Tirkiyeyê, Misrê, Yewnanî, Bulgaristan, Rûsya, Macedonia, Hungary, Îsraêl, Urdun, Lubnanî, Sûrî û parçeyên Ereb û Erebistana Bakur de hene.
Ew di qada 1595 (Zanîngeha Michigan) devera herî zêde 7.6 mîlyon çargoşe (19.9 mîlyon kîlometre). Împaratoriya Osmanî destpê kir ku di sedsala 18emîn de desthilatiyê kêm dike lê beşek perçeyek wê bû ku îro îro Tirkiye bû.
Împaratoriya Osman di dawiya 1200-a de di dema hilweşandina Selmuk Turk de Tirk Empire. Piştî ku wê împaratoriya serhildanan dest pê kir, Tirkiye dest pê kir ku dewletên din ên ku xwediyê împaratoriya kevneşopî berê ye û ji hêla xanîyên tirkî yên dawîn 1400 ve hatî bin destê Tûnisên Osmanî.
Di rojên destpêkê de Împaratoriya Osmanî, armanca bingehîn ya rêberên wê dirêj kirin. Dersên herî mezin ên pêşveçûnê Osmanî ez di nav Osman I, Orkhan û Murad I. Bursa de, di nav 1326an de ji yekemên Împeratoriya Osmanman ket, di sala 1326 de..
Piştî ku hinek leşkerî di 1400'an destpêkê de dixebitin, otonom bi desthilatdariya Mihemed I û di 1453 de desthilatdariya xwe vegerand. Wan girtin Constantinople. Împaratoriya Osmanî paşî wê dirêjahiya xwe û çiqas ku dirêjkirina mezinahiya Mezin tê zanîn, dema ku împaratoriya wê hatibû axaftin da ku erdên li ser deh dewletên Rojhilata Navîn yên Ewropa û Rojhilata Navîn hene.
Ew tê bawer kirin ku Împaratoriya Osmanî bû ku bi lez lez bû û lewma din welatên qels û neorganî bûn û ji ber ku Osmaniyan ji bo demekê û rêxistina taktîkên pêşveçûn çêbû. Di salên 1500-ê de dirêjkirina Împaratoriya Osmaniyan bi têkeliya Mamluks li Misrê û Sûrî li 1517, Algiers di 1518 û Henggar di 1526 û 1541 de li Henghûra di 15 hezar û 1541 de desthilatdar dewam kir.
Di sala 1535 de padîşahiya Sulaymanê dest pê kir û Tirkiye ji ber ku rêberên berê berê bû. Di dema serweriya Sulayman I, pergala dadwerî ya tirkî veguherî bû û çanda tirkî dest bi mezin bû. Piştî mirina min Sulayman, dema desthilatdariya leşkerî di dema Şerê Lepanto de 1571 de desthilatdar bû desthilatdar dest pê kir.
Osmanî bavikekî tirk ji Oxizan e, navê bavê ku navê xwe dayê vî bavikî Osman bû. Di sedsala 13em û 14em de wekî mîrîtiyeke biçûk li sînorên Bîzansa ku êdî lawaz bû de bi cih bû. Di demeke kurt de li hemberî Bîzansê xwe birêxistin kir û serkeftinên leşkerî bi dest xistin. Dîsa bi riya siyaseta xwe ya bi bavikên cîran re erdê xwe mezin kir. Di nîşana 1453an de Konstantînopolîs (Stembol) bi dest xist û kir paytexta xwe.
Bi giştî 36 siltanên osmaniyan çêbûn. Osmanî di sedsala 16em û şûn de êdî bi pêş neketin. Di sedsala 18em û 19em de êdî gelekî lawaz bûn, herçend di sedsala 19em de hewl ji bo guhartinan hatiye dayîn û reform jî hatiye kirin êdî di dawiya sedsala 19em û di serê sedsala 20em de Osmanî bi navê Zilamê Nexweş ê Ewropayê dihate nasîn. Bi derbeya Jon Tirkan (1908) desthilata Osmaniyan kete bin destê Îtihad û Teraqîyê. Ew di şerê cîhanê yê yekem de di aliyê Elmanyayê de cih girtiye. Di dema şer de qirkirineke herî mezin ya cîhanê li dijî ermenî û mesîhiyên din pêk aniye. Piştî şer bi dawî dibe osmanî têk çûye û qedera wan ketiye destê hêzên serketî yên mîna Fransa û Brîtanyayê. Bi dûçûna yek ji avakerên dewleta Iraqê ya modern Abdulmuhsin Sadun; sedema mezintirîn ya parçebûna Osmaniyan ew e ku tirkan heq û hiqûqa gelên din ên osmanî înkarkirin. Piştî şerê azadîxwaz ê tirkan komara Tirkiyeyê hate damezirandin û bi awayekî fermî împeratoriya osmaniyan di sala 1923an de bi dawî bû.
Daxuyaniya û Parastina Împaratoriya Osmanî.
Di tevahiya 1500an de û 1600s û 1700s de, Împaratoriya Osmaniyan piştî piştî gelek leşkerî de desthilatdariya desthilatdariyê dest pê kir. Di nav 1600-ê de, împaratoriya piştî demeke kurt de li Persia û Venice ve hat guhertin. Di sala 1699 de emperyal dîsa dest pê kir ku paşê erd û hêza xwe winda kir.
Di 1700-ê de Împaratoriya Osmaniyan dest pê kir ku piştî şerê Rûsyayê-Tirkiye û rêzikek peymanên ku di wê demê de emperyal ji bo serbixwebûna aborî ya aborî winda kir.
Şerê Crimean, ku ji 1853-1856-ê ve hatî domandin, bêtir desthilatdariya têkoşîna xilas kir. Di 1856 de serxwebûna serxwebûnê ya Osmaniyê ji aliyê Kongreya Parîsê ve hatibû naskirin lê belê hîn hîn hêza wekî hêza Ewropa wenda bû.
Di salên dawiya salên 1800-ê de gelek serhildan bûne û Împaratoriya Osmanî berdewam kir ku di nav 1890an de li hemberî împaratoriya navneteweyî ya li hemberî emperyalîzasyona avakirina berbi desthilatdar û sosyalîst berdewam kir. Şerrên Balkan ên 1912-1913 û serhildanên neteweperestên tirk jî bêtir kêm kirin erdê împaratoriyê û bêkariyê zêde bûn. Piştî dawiya dawiya Şerê Cîhanê, Împeratoriya Osmanî bi fermî ve bi dawî re Peymana Sevr
Girîngiya Împaratoriya Osmanî.
Tevî têkçûna wê ya, Împaratoriya Osman yek ji navdarên herî cîhanê û împaratorên herî serkeftî di nav dîroka cîhanê de bû.
Gelek sedem hene ku ji ber ku emperyal bû ku wekî serkeftî bû bû, lê hinek ji wan re hêzek hêz û rêxistin û navendî ya navendî ya navendî ne. Ev hikûmetên serkeftî yên destpêkê, Împaratoriya Osmaniyan yek ji herî girîng a dîrokê ye.
Ji bo Malpera Osmaniyan bêtir fêr bibin, li ser malpera Lêkolînên Tirkiyê ya Zanîngeha Michigan biçin.
Kurdistana Osmaniyan.
Sunîtî (rengê kesk); şiîtî (rengê heşîn) li cîhanê.
Sunîtî, sunî, sinet an jî Ehlê Sune () tê wateya "tevgera wekî Muhemmed" an jî "di kevneşopa Muhemmed de". Piştî wefata pêxember Muhemmed, ola îslamê dikeve nav siyasetê. Li ser textê xelîfetiyê pevçûn derdikevin. Herwekî di tevgera rojane, ibadet û tixûbên feylesofiya îslamê de nakokî destpêdikin. Çendîn şax û dibistanên ku gorî xwe ola îslamê şîrove dikin derdikevin. Hêdî hêdî ev dibistan xwe birêxistin dikin û di navbera hev de şerên têr bi xwîn lidardixin.
Gorî suniyan di ola îslamê de çar dibistan yan mezhebên rast hene: yê Henîfî (an jî Henefî), yê Şafiî, yê Malikî û yê Henbelî. Sunî, mezhebê şia yê ku Ceferê Sadiq bingeha wê daniye, napejirînin.
Di dîroka Kurdistanê de bi navê "Şêrê 100 salî" hatina artêşên ereb-îslaman tê binavkirin. Kurdan berê bi pirranî ola zerdeştî dihebûne. Hatina îslamê bi xwîn, komkujî û azaran bûye. Di nava kurdan û ereb-îslaman de 100 salî şer domiye. Kurd bi pirranî mezhebê Şafiî dihebînin. Herwekî yên Henîfî û şia jî hene. Hinek kurdan wê gavê bi nîvanîv îslam pejirandine û bi navê elewî formeke îslamê pêk hatiye.
Çirmik an Çêrmûg (bi trikî: "Yeşilyurt") navçeyeke bi ser Meletiyê ve ye. Navê wê bi tirkî kirine "Yeşilyurt". 4 şaredarî, 16 gund û 23 mezre bi ser Çirmikê ve ne. Firehiya erdê navçeyê 568 km² ye. Nifûsa navendê 12.000 (sal: 2000) û bi giştî jî 45.500 e. Di sala 1957an da bûye navçe. Gorî îdîayan, di dema bîzansiyan da wekî gund hatiye avakirin.
Gundên Çirmikê.
Navê Kurdî – Navê dûgela Tirk pêvekiriye
Qela an jî Îzolî () yek ji navçeyên Melediyê ye. Di sala 1990an da bûye navçe.
Qela 33 km dûrî bajarê Melediyê ye û firehiya wê navçeyê 192 km² ye. Hejmara niştecihên navendê 4.000 e (di sala 2000'î de). 19 gund û 43 mezre girêdayî Îzoliyê ne.
Avakerên Îzoliyê bi qasî 430 sal berê eşîra Kurd a Îzolî bûne. Mixabin piştî çêkirina termîksantrala Karakaya gelek bermahiyên dîrokî di bin avê de mane (wekî sîteya Pîrot a Bîzansiyan).
Aborî li ser çandiniyê ye. Herwekî xwedîkirina ajalan jî hene.
Şelhî (bi şelhî: ⵜⴰⵛⵍⵃⵉⵜ, "taclḥit") zimanekî berberî ye. Şelhî zimanê xelkê şelh e û li başûr rojavayê Fasê ji hêla zêdeyî heşt milyon kesî ve tê axivîn.
Zimanê şelhî li rojavaya çiyayên Atlasa Bilind û herêmên li başûr heya çemê Draa, di nava Antî-Atlas û hewza aluvî ya çemê Sous de xeber didin. Niştecihên navenda bajarê Agadirê (nifûsa wî 400.000 kes e) û bajarên mezin ên din wek Guelmim, Taroudant, Oulad Teima, Tiznit û Ouarzazate jî şelhîaxiv in.
Lauren Cohan () lîstikvanek Brîtanî-Amerîkî ye û bi rola xweya bi navê Maggie Greene di rêzefîlma tirsnak a "The Walking Dead" de hatiye naskirin.
Cohan dem û xebata xwe di navbera London û Los Angeles de dabeş dike. Ew bi devoka xweya veqetandî ya Mid-Atlantic tê nas kirin.
Jessicka Addams, (; Fort Lauderdale, Florîda, DYA) strannivîs û hunermendekî amerîkî ye. Bi navê xwe yê profesyonel Jessicka tê zanîn.
Jessicka li bajarê Sunrise yê eyaleta Florida ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) mezin bû. Piştî ku diya wê ji hevjînê xwe cûda bû ew ji aliyê dayika xwe Nancy ve weke zarokekî bi tenê mezin bû.
Addams di 14ê Sibata 2006an de, (Roja Evîndaran) ew û hevkarê wê Christian Hejnal bi hev re nîşan bûn. Daweta wan di 13'ê Cotmeha 2007'an de li Oviatt Penthouse a Los Angelesê pêk hat û gelek kesên navdar beşdar bûn. Bi zewacê re paşnavê xwe wekî addams guhert.
Di 20ê Cotmeha 2017an de, Addams di facebookê de nivîsand û basîsta hevala wê ya berê ya Twiggy Ramirez basîst Marilyn Manson, dema ku ew zewaca wan di salên 1990an de wî bi destdirêjiyê tewanbarkir; her çend jî wî tewanbarkir kir ku ji aliyê wî ve, ew rastî tundûtujiya nav malê û îstîsmarkirina hestyarî hat. Di 24ê Cotmeha 2017an de Marilyn Manson di Facebookê de belav kir ku piştî vî bûyerê koma wan bi White re rêya xwe ji hev qetandiye.
Mîrîtiya Hezo, mîrîtiyek Kurd e ku di navbera salên 1080 û 1598an de heqim kiriye. Ew zarokên rêveberên Bidlîsê apê wan in. Ji Xelatê hatine û li Bidlîsê bicîh bûne.
Ji bo Îzedîn beg ji mîrîtiyan wan re Ezezîn jî hatiye gotin. Îzedîn Beg di heman demê de birayê piçûk ê Ziyaeddîn e, ku ew bav û kalê Biryarnameyên Bedlîsê bû. Ji ber ku Kurdan digotin Izzettin (Ezezin, Ezezdin, Ezdin), Emîran Hezo bi nave Ezezan dihatin nas kirin.
Roj û gerstêrkên pergala rojê
Berhevdan ên roj û gerstêrkên pergala rojê
Pergala Rojê an jî Rojbend, pergalakeye ku ji rojê û exterên li dor wê pêk tê. Serekîtirîn parçê ya pergala rojê Roj e ku 98,6% ji bariste ya wê pergalê pêktîne û rakêş a wê her tişt di xulgeh a xwe radigre. Pergala rojê ji cîsmên ku rasterast li dora Rojê dizivirin, yên herî mezin çar girse yên gaz û qeşayê û çar gerstêrkên bejayî ne, li pey wê hejmareke nenas ji gerstêrkên dwarf û bêhejmar cismên Sîstema Rojê ne. Pergala Rojê 4.6 mîlyar sal berê ji hilweşîna gravîtîkî ya ewrek molekular a mezin a navstêrkî ava bûye.
Çar gerstêrkên mezin ên pergala derve bi giranî ji gerstêrk ên bejahî girtirin. Du gerstêrkên herî mezin, Jupiter û Saturn, gerstêrkên mezin ên gazê ne, ku bi giranî ji hîdrojen û helyûmê pêk tên; 2ê yên din, Uranus û Neptun, girseyî yên mezin ên qeşayê ne, ku bi piranî ji maddeyên ku li gorî hîdrojen û helyûmê xalên helînê yên kêm in pêk tên, ku jê re dibêjin av, wek av, amonyak û metan. Heşt rêgehên dorveger ku jê re ekliptîk tê gotin li nêzî rêgeha Dinyayê ne. Di pergala Rojê de tiştên biçûktir jî hene. Kembera asteroîdê ya ku di navbera valahiya Mars û Jupîterê de ye. Ev cîsmên vir ji kevir, metal û ji qeşayê pêk tên. Li derveyî gerda Neptûnê kembera Kuiper û dîska belavbûyî ne ku hêjmara tiştên ku bi piranî ji qeşa û keviran pêk tên û ji derveyî wan jî hêjmara adenoidan a ku nû hatine keşfkirin hene. Di nav van cîsman de hinek tişt bi qasî ku di bin gravîteya xwe de hatine dorpeç kirin û bi vî rengî di bin hinek pênaseyan de bibin gerstêrk, mezin in. Her çend nîqaşek berbiçav heye ku dê çend tiştên weha hebin.
Vedîtin û lêgerîn.
Di pirraniya dîrokê de, mirovahiyê têgeha Sîstema Rojê nas nekiriye û hêj jî bi awayekî aram fam nekiriye. Piraniya mirovan heya Serdema Navîn a Dereng – Ronesansê bawer dikirin ku Erd li navenda gerdûnê rawestayî ye û bi awayekî kategorî ji tiştên xwedayî an ethereal ên ku di ezman re diçûn cûda ye. Her çend fîlozofê Yewnanî Aristarchusê Samosî li ser ji nû vesazkirina helîosentrîk a gerdûnê texmîn kiribe jî, Nicolaus Copernicus yekem bû ku ji hêla matematîkî ve pergalek helîosentrîk a pêşbînîker pêşxistibû. Di sedsala 17an de Galileo keşf kir ku roj bi lekeyên rojê hatine nîşankirin û li rêgeha Jupiter çar satelaytan wî hene. Christiaan Huygens li pey vedîtinên Galileo, satelaytên Saturn Tîtan û xuyabûna xelekên Saturn keşf kir. Li dora sala 1677an de Edmond Halley li ser Rojê rêwîtiyek Merkûrê dît û wî pê derxist ka çawa çavdêrîyên parallaxa rojê ya gerstêrkekê (bi awayekî îdealtir bikaranîna veguhastina Venusê) dikare ji bo trîgonometrîkî dûrahîyên di navbera Erd, Venus û Rojê de bê tesbît kirin.
Di sala 1705an de Halley da zanîn ku dîtinên dûbare yên kometek ji heman mejiyê bûn. Her 75-76 salan carekê bi rêkûpêk vedigerin. Her çend ev yek di sedsala 1emîn de ji hêla Seneca ve di derbarê kometan de hate teorîze kirin jî ev yekem delîl e ku ji xeynî gerstêrkan cismên din jî li dora rojê dizivire. Dora sala 1704an de cara pêşîn bi îngilîzî peyva " Pergala Rojê " derket. Di sala 1838an de Friedrich Bessel parallaxeke stêrkî bi awayekî serkeftî pîvand, guhertineke berbiçav di pozîsyona stêrka ku ji hêla tevgera erdê ve li dora rojê hat afirandin, ku yekem delîla rasterast, ceribandî ya heliocentrismê peyda dike. Pêşveçûnên di stêrnasiya çavdêriyê de û karanîna keştiyên fezayê yên bêserûber ji wî demê ve vekolînek berfireh li ser cîsmên din ên ku li dora rojê dizivirin daye destpêkirin.
Avadanî û kompozîsyon.
Parçeya sereke ya Sîstema rojê stêrkek rêza sereke ya G2 ye ku ji sedî 99.86 ji girseya naskirî ya pergalê dihewîne û bi gravîtasyonê serdestiya wê dike. Çar gerstêrkên herî mezin ên li dora Rojê, gerstêrkên mezin ji sedî 99 girseya heyî pêk tînin. Bi hev re tenê Jupiter û Saturn ji 90% zêdetir mezinahiya girseya sîstema rojê pêk tînin. Girseya mayî yên Sîstema Rojê (di nav de çar gerstêrkên bejayî, gerstêrkên dwarf, heyv, asteroîd û komet) bi hev re ji sedî 0.002 ji girseya giştî ya Pergala Rojê kêmtir in.
Piraniya heyberên mezin ên ku li dora Rojê dizivirin ku bi navê ekliptîkê tê zanîn li nêzikî rêgeha Dinyayê ne. Gerstêrk gelekî nêzî ecliptîkinê ne, di heman demê da komet û heyberên kembera Kuiper ê bi gelemperî di enîyên wê yên pir mezintir da ne. Di encama pêkhatina Sîstema Rojê de, gerstêrk û piraniya tiştên din li dora Rojê di heman alî de dizivirin ku Roj dizivire berevajiyê saetê ye, wekî ku li jor li ser qutba bakurê Dinyayê tê dîtin. Îstisna hene wek Haley's Comet ku piraniya heyvên mezin li dora gerstêrkên xwe di vî alî pêşdeçûyî de dizivirin (ku Triton îstîsna paşverû ya herî mezin e) û pir girseyê mezin di heman alî de dizivirînin (ku Venus îstîsnayek paşverû ya berbiçav e). Piraniya gerstêrkên Sîstema Rojê xwediyê pergalên wan ên duyemîn in ku ji hêla gerstêrkên ku jê re peykên xwezayî, an heyv têne gotin, li dora wan digerin. 2 ji wan, Tîtan û Ganîmed, ji gerstêrka Merkurê mezintir in.
Struktura giştî ya herêmên nexşandî yên Sîstema Rojê ji Rojê, çar gerstêrkên hindir ên piçûk ku ji aliyê kemberek bi piranî asteroîdên kevirî ve hatine dorpêç kirin û çar gerstêrkên mezin ên ku ji hêla kembera Kuiperê ya bi piranî tiştên qeşayî ve hatine dorpêç kirin pêk tê. Astronom carinan bi awayekî nefermî vê avanî yê li herêmên cuda dabeş dikin. Sîstema Rojê ya hundir çar gerstêrkên bejayî û kembera asteroîdê dihewîne. Pergala Rojê ya derve ji asteroîdan wêdetir e, di nav de çar gerstêrkên mezin de ne. Ji dema vedîtina kembera Kuiper, beşên herî derve yên Sîstema Rojê wekî herêmek cihê ku ji tiştên li derveyî Neptûn pêk tê têne hesibandin.
Afirandin û pêşveçûn.
Sîstema Rojê beriya niha bi 4.568 mîlyar salî ji hilweşîna giraniyê ya herêmekê di nava ewrekî mezin ê molekuler de ava bû. Ev ewrê destpêkê îhtîmal e ku bi firehbûna çend salên ronahiyê be û jî çend stêrkan zêde bûye. Mîna ku ji ewrên molekularî diyar e, ev yek bi piranî ji hîdrojenê, hinek helyûm û mîqdarên piçûktir hêmanên giran ên ku ji hêla stêrkên nifşên berê ve hatine hev kirin, pêk hatiye. Gava ku herêma ku dê bibe Pergala Rojê, ku wekî nebulaya pêş-rojê tê zanîn, hilweşiya û parastina leza goşeyê bû sedem ku ew zûtir bizivire. Navenda ku piraniya girseyê lê kom dibû ji dîska derdorê germtir bû. Dema ku nebula lihevhatî zûtir dizivire, wê dest pê kir ku di dîskên protogerstêrkî yên bi qantira 200 AU (30 mîlyar km) û li navendê protostêrkek germ û qalind bi hev ve dibe. Gerstêrkên ku ji berhevbûna ji vê dîskê çêbûne ku tê de toz û gaz bi gravîtasyonê balê dikişînin ser hev, li hev dicivin cîsmên mezin pêk anîn. Dibe ku di destpêka Sîstema Rojê de bi sedan protoplanet hebûn, lê belê bi hev ketin an jî xera bûn, gerstêrkên dwarf û cîsmên biçûk ên mayî hiştin.
Ji ber germahiya wanê bilind, bi tenê metal û sîlîkat karîn di sîstema Rojê ya hundirîn a germ a nêzî Rojê de bi awayekî zexm hebûna xwe biparêzin. Di dawiyê de wan cîsman, gerstêrkên zinarîn wekî Merkûr, Venûs, Cihan û Marsê afirandiye. Ji ber ku hêmanên metalîkan tenê perçeyek pir piçûk a nebulaya rojê pêk dianîn, gerstêrkên bejayî nekarîn pir mezin bibûn. Gerstêrkên mezin wekî Jupiter, Saturn, Uranus û Neptun ji xeta cemedê wêdetir ava bûne. Xala di navbera gerstêrkên Mars û Jupiterê de, ku tê de maddeyek têra xwe sar e têde pêkhateyên qeşayê yên guhezbar hişk man. Qeşayên ku van gerstêrkan çêkirin ji metal û silîkatên ku gerstêrkên hundirîn ên bejayî pêk tînin pirtir bûn. Ew têra girseyek mezin bûn ku atmosferên mezin ên hîdrojen û helyûmê, hêmanên herî sivik û pir zêde, bigirin. Bermayiyên ku qet nebûne gerstêrk li herêmên wekî kembera asteroîd, kembera Kuiper û ewrê Oortê kom bibûn. Modela Nice ravekirinek e ji bo afirandina van herêman û çawa gerstêrkên derve dikaribûn di pozîsyonên cihê de çêbibin û bi rêgezên cihêreng ên gravîtasyonê koçî gerstêrkên xwe yên niha bikin.
Roj.
Roj stêrka Sîstema Rojê ye û heta niha pêkhateya herî gir e sîstemê ye. Girseya mezin danûstendinek navxweyî ya têra xwe bilind peyda dike da ku li ber reaksiyonên nukleerî yên germî bisekinin. Reaksiyonên nukleer ên germî dibin sedem ku enerjiyek mezin çêbibe. Piraniya vê enerjiyê bi awayê pêlên elektromagnetîk di awayê ronahiya xuyayî de diçe qada navstêrkan. Roj stêrkeke zer e ku ji cureyê dwarfê ye. Lêbelê ew stêrkek navîn û ronahiyek li gorî stêrên din e. Stêrk di diyagrama Hertsprun-Russell de li gor germahiya rûberê xwe û ronahîbûna wan têne dabeşkirin. Di bingeh de, stêrka germtir û geştir e. Stêrên ku bi vê modelê ve girêdayî ne milê sereke ava dikin. Roj di nîvê milê sereke de ye. Stêrên ku ji Rojê geştir û germtir in kêm in, stêrên ku ji rojê kêmtir germ û geştir in, pirtir in.
Roj stêrkeke rêza sereke ya cureya G2 ye. Stêrkên rêza serekeyî ne germtir ronîtir in. Stêrkên ku ji rojê geştir û germtir kêm in. Stêrên bi giranî hûrtir û sartir ên wekî dwarfên sor têne zanîn, ji sedî 85 stêrkên Riya Şîrî pêk tînin. Roj di rojên dawî yên çêbûna gerdûnê de çêbûye. Ji stêrkên kevn hêmanên wî girantir in. Di navokên stêrkên kevnar û teqemenî de hêmanên ji hîdrojen û helyûmê girantir çêbûne. Dema ku stêrên ku di qonaxa yekem de hebûn kêmtir metal in. Di stêrên paşîn de zêdetir metal hene. Rastiya ku rêjeya metalên di Rojê de ji ya stêrkên kevnar zêdetir e, tê fikirîn ku di çêbûna gerstêrkên pergala rojê de rolek lîstiye. Tevlihevkirina metalên ku ji ber çêbûna rojê li pey xwe hiştibûn hişt ku gerstêrkan çêbibin.
Pêjer an jî aşpêj ji bo kesên ku di pîşesaziya xwarinê de li cîhên wekî xwaringehan xwarinê amade dikin pîşeyek e. Pêjer re carinan pêşeng/şef tê gotin, her çend li cîhana kulînakê jî, nasnav neguhêrbar in. Di nav berpirsiyariyên pêjeran de amadekirina xwarinê, birêvebirina stasyonên xwarinê, paqijkirina pêjgehê û alîkariya pêşengan. Dê xwaringeh li gorî stasyonên xwe yên hatine destnîşankirin sernavek bidin pêjer. Nimûne pêjerên varik, xwarina qelandî, kilêr û sosê.
Pêjeran li Parîsê li École supérieure de cuisine française têne perwerdekirin.
Mîrîtiya Gêl (Ss 11-1845) di nîvê duyemîn ê sedsala 11an de ji hêla Pir Bedir ve ku ji neviyê Mîr Mansur e, bi alîkariya eşîra Mirdasî û hin eşîrên Kurd û Zaza li herêma Diyarbekirê hate damezrandin.
Li ser têkiliyên Mîre Gêl u bi Selçûqî, İnaloğulları, Artukidi,Dewleta Selçûqiya Anatoliyê, İlhanli û Celayirên ku li Diyarbekir û derdora wê serdest bûn re, têra xwe agahdarî tune.
Ew mîrîtî heya sedsala 19an hebû. Her çend di rêvebiriya Osmanî de di derbarê tixûbên mîrekiyê de têra xwe agahdarî tunebû, lê li gorî tomarên James Brant, konsolosê Brîtanî li Erziromê yê, ku di seredana xwe ya sala 1838-an de çû serdana Mîrîtiya Gêl jî, li binê mîrîtiyên de sad u pêncî gund hebûn.
Li gorî siyaseta navendîparêziyê ya ku piştî Biryarnameya Tanzimate di sala 1845-an de li Parêzgeha Diyarbekirê dest bi sepandinê kir, u emîrti qediya.
Wolfram von Eschenbach (jdb. li dora 1160/80 li Franconya, dibe ku li Wolframs-Eschenbach; m. li dor / piştî 1220) helbestvanekî almanîaxêv bû. Wêjeya almaniya navîn a bilind deyndarê çendîn berhemên epîkî ye. Wî her wiha wek stranbêjê Minnesang helbestên lîrîkî wekî mînek nivîsand. Berhema wî ya herî navdar romana beytê Parzival e.
Ya ku em difikirin ku em di derbarê jiyana Wolfram de dizanin ji referansên di helbestên wî bixwe de û ji daxuyaniyên nivîskarên hemdem û berhema wî Parzival ve tête girtin. Ji navê wî tête fêr kirin ku ew ji deverek bi navê Eschenbach hatîye. Gotinên erdnîgarî yên li Parzival diyar dikin ku ew Obereschenbach a nêzê Ansbach e (îro Wolframs-Eschenbach).Ji vî cîhî tu malbatek zadeganî nayê zanîn. Wî xwe wekî "şovalyewi" (Parzival 115.11 û 337.30) û wekî Baier (bavyerî) şirove kir - ji ber vê yekê cîhê wî yê çêbûnê dikaribû li wê çaxê Bavaria Nordgau bûya. Albrecht von Scharfenberg navê wî wekî hevalê xwe von Bleyenfelden, bi îhtîmalek Pleinfeld-a îroyîn, ku wê demê li herêma tixûbê Nordgauê bû.
Tê zanîn ku wî di jiyana xwe de li gelek qesran kar kiriye. Ew bê guman bi Kontê Wertheim û Kontê welatî Hermann I yê Thuringia re di têkiliyê de bû.
Peyton Roi List'", (; Florîda, DYA) lîstikvan û modela amerîkî ye. Peyton List, wek modela zarok dest bi karê xwe kir û ji bo kovar û pargindaniyên cûrbecûr karê modeliyê kiriye. Bi lîstikvaniya fîlmê "27 Dresses" ya sala 2008an û bi rola "Holly Hills", a rêzefîlma "Wimpy Kid" de tê naskirin.
List di 6ê nîsana 1998an de li Florîda, DYA hate dinê. Du birayên Peyton List hene. Yek ji biran, cêwiyê wê Spencer e û yek jî birayê wê ku ji wê piçûktir e Phoenix e. Her du bira wekê wê lîstikvan in.
Peyton List, ji bo dibistana seretayî beşdarî Dibistana Carroll (P.S. 58), û dibistana navîn a New Voices bû ji bo Hunerên Akademîk û Afirîner (M.S. 443) û ji bo dibistana navîn ku her du dibistan jî li New York City ye xwend. Peyton piştre xwendina li dibistana navîn a Oak Park a li California, xwend û di sala 2016an de mezûn bû.
List yekem car wek modela zarokan dest bi kariyera xwe kir, û di sala 2009an de li ser mijara 2009an a Keçika Amerîkî ya sala 2009an de derket holê. Di sala 2011'an de ji bo kovara Adaletê karê modeltiyê kir. Peyton di nav çar sed reklaman de di formatên cuda de ji bo şîrketên cuda rol wergirtiye. Piştre bi fîlmê televizyonê dest bi lîstikvaniya fîlmê kir. Wê di sala 2002an de li ser operaya sabûn wek World Turns di sala 2002'an de rûda.
Di sala 2004an de di bernameya televîziyonê ya all My Children as Bess de derket û di heman salê de di fîlmê Spider-Man 2 de ku ne pejirandîbû rol wergirt. Di sala 2008an de di filmê taybet ya 27 Dresses de rol wergirt û wek versiyona ciwan a karaktera Jane Nichols lîst. Film serkeftineke bazirganî bidest xist, û di vî fîlmê de kariyera xwe ya serkevtî bi dest xist.
"Fractured fîlimek serhildêr" Amerîkî yê derûnî ye. ew di sala 2019 ji hêla senaryoya Alan B. McElroy û Brad Anderson ve hatbûye derhêner kirin. Di Filim de de her yek ji Sam Worthington, Lily Rabe, Stephen Tobolowsky, Adjoa Andoh, û Lucy Capri bi karê lîstikvaniyê dilîzin.
Qebûlgeha otêlan.
Li ser malpera berhevkarê venêrînê Rotten Tomatoes, fîlim li gorî 29 nirxandinan, bi navgîniya 5,70 / 10-a girankirî,% 59 pejirandinek digire. Lihevhatina krîtîk a malperê dixwîne, "Bi pêşengiya performansek Sam Worthington, "Fractured" bi hêrsên ku ji bo çêkirina çîrokek nasdar, "razek" berbiçav vediguhêze." Li ser Metacritic, li ser bingeha 5 rexnevanan pileya navînî ya fîlimê 36 e ji 100, ku nîşan dide "nirxandinên bi gelemperî nebaş."
Tîpen soranî di DejaVu Sans de
DejaVu curenivîseke ji bo gelek alfabeyan e. Di gelek distribusyonên Linuxê wekî Debian, Ubuntu, Suse wekî fonta standard tê bikaranîn. Tê de hemû nîşanên ji bo kurmancî û soranî hene.
Bidlîs an Bilîs (carina weke Bedlîs jî tê nivîsandin) bajarekî li Bakurê Kurdistanê ye. Bidlîs bajarek ji erdnîgara Kurdistanê ye. Li rojavayê Gola Wanê cih digre û di sînorê Agiriyê de ye.
Navê bajêr yê kevn ji alî Îskenderê Zulqerneyîn ve wek "bad- lis" hatiye danîn. Piştre nav wek "Bit-lîz" û Bitlîs hatiye guhartin. Di çavkaniyên ermeniyan de navê bajar wek Paxiş derbas dibe.
Li gorî hin jêderkên din jî, navê Bidlîsê ewil 'Bêtirs' bûye. Bi kurdî tê wateya lehengî û bêtirsî. Lê di pêvajoyê de guheriye û bûye Bidlîs.
Di dever de herî pirr titûn şîn dibe. Ji bilî viya Bidlîs bi bexçê meyweyan û ji alî dexl (zad) de gellek dewlemend e. Avhewa wî gellek hişk e.
Dîroka dever, bi dîroka Aryan destpê dike. Li gor lêkolînan hebûna wî digihîje beriya zayinê, salên 5000ê.
Xerakirina mezin a li ser navçe, li gor hin çavkaniyan ji alî Asûriyan pêk hatiye. Ew dem jî dema desthiladariya Mîtaniyan e. Ji ber ku Mîtanî, zimanê Xurrîkî bikar dianiyan, ji vê kargeriyê re Împeratoriya “Xurrî-Mîtanî” tê gotin. Beriya zayinê di sedsala 13an de piştê helweşîna Mîtaniyan, di sedsala 12an de ya Hîtîtiyan, li rojhilatê, di nêvendên çiyayî de gelê Aryan bicih bûne. Di sedsala 9an de gelê Aryan federasyonekî ku navenda wî Tûşpa ye, desthiladariya Urartû saz kirine. Bi talanên Asûran Urartû gellek hêz wenda dike. Ji ber ku van êrîşan bidawî bikin Aryan, di sedsala 7an de li Îrana Rojava, bi Medan re digihîjin hev. Keyê Med Keyaksares, welat ji hemî talankeran paqij dike û heta Behra Sor Aryan di bin alekî de digihîjîne hev.
Di sedsala 6an de Persiyan wek derb, tên ser artêşa Med. Her çiqas bikevin nêvenda rêvebirina wan a ramyariyê jî pirr bihêz nîn in, ji ber vî yekê beriya zayinê, di sala 333an de artêşên Persan bi cenga Îssas ji alî Keyê Makedonyayê Skender têk diçin. Ji vir û pê ve navçe di nav sînorên Gordyene de dimîne. Ji sedsala 1.’ê pê ve her çiqas artêşên Romayê du car êrîşê van axan bikin jî, pirr nikaribûne li vir bisekinin û vegeriyane.
Zanînên li ser dîroka Bidlîsê, bi taybetî di pirtûka Şerefname de jî hatiye komkirin û hatiye weşandin. Li gor vê pirtûkê jî di wê demê de, di vî herêmê de 25 eşîrên Kurd ku ji hev cuda dijîn, tên ba hev û biryara bihevrebûnê digrin. Wê demê hukumdarê Gurcî, Tadît li herêmê serwer e. Eşîr êrîşê artêşên vî hukumdarî dikin û kelê û bajar bidest dixin. Van 25 eşîrên ku eşîra Rojkan pêk tînin û bi navê Rojkan hatine binavkirin, navên wan ev in: Qeysan, Baykan, Modkan, Zoqeysî, Zeydî, Keleçeri, Xirbelan, Balkan, Xiyartan, Geuwri-Gewrek, Bireşan, Sekran, Garisî, Bêdoran, Belakurdan, Zerdûsan, Endakiyan, Pirtayan, Qewalisî, Girdîkan, Suhrewerdiyan, Kaşaxiyan, Xaldan, Istûkan û Ezîzan.
Li dûv vê hevgirtinê, Bîzans û Sasanî tên herêmê, lê pirr na mînin. Di sedsala 11ê de dagera tirkmenên bi navê Selcûqiyan tên zanîn pêk tê. Navçe ku di nav sînorên Dugela Merwanî ya Kurd de ye, di sedsala 13an de rûqalê dagira Moxolan tê. Piştê van dageriyan Bidlîs di nav Împeratoriya Eyûban de dimîne. Bidlîs piştê dagera Tîmûr jî derbas dike êdî di bin birêvebirina Şerefxaniyan de bi sedsalan dimîne.
Di dema Hz. Umer de Bidlîs mislimaniyê nas dike û di vê demê de gel dibe misliman. Bidlîs di bin birêvebirina Emewiyan, Ebasiyan, Merwaniyan de jî maye û di sala 1537an de bûye bajarê Osmaniyan. Di sedsala 16ê de Bidlîs bi tevahî girêdayê Osmaniyan e. Heta sala 1894an ji alî Şerefxaniyan tê birêvebirin. Di sala 1915an de bi dagîriya Rûsan rû bi rû tê. Ev dagîrî di Bidlîsê de hilweşînekî mezin pêk tîne. Di sala 1916an de bi saya axa, beg û hemî gelê Kurd, Bidlîs ji dagîriya Rûsan xelas dibe. Lê her çiqas ji dagîriyan xelas bibe jî herêm li gor demên berê nîn e. Lewra rûqalê gelek dagîriyan hatiye û gelek wendabûnên wê hene. Berê gelhê Bidlîsê qasê 60 hezaran e, piştê van talanan, bi taybetî piştê dagirkeriya Rûsan hejmara gelhe dikeve hejmarên hezarê. Di sala 1929an de Bidlîs dibe navçeya Mûşê, lê di sala 1936an de dîsa dibe bajar.
Bi taybetî jî Bidlîs; ji alî hunermendiyê gelek pêş ve çûye. Di sedsalên 17, 18, û 19an de bûye navenda çand û hunermendiyê. Her çiqas ji gelek talanan derbas bibe jî, ji vê taybetiya xwe tiştek wenda nekiriye. Bi sedsalan avahiyên Bidlîsê; mizgeft, tirbe, serşok, mescîd, xan û bi gelek avahiyên xwe bal kişandiye.
Navçeyên Bidlîsê: Elcewaz, Xelat, Çuxûr (Norşîn), Xîzan, Motkî û Tetwan in.
Mizgeftên herêmê.
Mizgeftên li Bidlîsê ev in: Mizgefta Mezin, Mizgefta Gokmeydan, Mizgefta Kizil, Mizgefta Şerefiye berhemên girîng ên mirov divê bibînin in. Mizgeftên dinên jî vana ne: Dortsandik, Ayne'l Bedrîd, Şêx Hesen, Alemdar, Kûreyşî, Taş, Xatûniye û Mizgefta Kalealti.
Avgermên herêmê.
Li navend û dora Bedlîsê gelek avgerm hene û vana li ser xêza fay in. Ji vana hinek navê wan wusa nin: Guroymak, Ilicak, Çiyayê Nemrûd, Alemdar, Koprualti, Çîm Colmugu, Pira Ereb, Yilan Dîrîlten, Aci Sû.
Asin, krom, asbest, fosfat, perlît û kevirê ponz li herêmê ji bin erdê dertên.
Kelehên parêzgeha Bidlîsê.
1- Bidlîs 2- Elcewaz 3-Adîlcewaz Kef 4-Kela Exlat ya Berav 5- Kela Exlat 6- Tetwan 7- Zeydan 8- Kelhok 9- Derî Ezdînan 10- Dolek 11- Tax 12-Kelha Sîndbadî
Keleha Bidlîsê.
Wek tê zanîn di dema Ariyan de ev kelhe hatiye çêkirin.
Di nav her du avên Bidlîsê de ku di cihekî de digihîjin hev, li ser zinaran ev kelhe hatiye avakirin. Kelhe, çargoşe ye. 670 berkazên wê hene. Di alî rojhilat û rojavaya wê de cihê du bircê ji bo raçaviyê hatiye çêkirin.
Dora kelhê 2800 m ye, bilindiya wê 56 m û firehiya wê jî 7 m ye. Di nav kelhê de 800 mal, xanek mezin, qesr, depoyên qût (erzaq) û embarê çekan hene. Wek tê zanîn di sedsala 10an de di nav rojekî de wan eşîrên ku ji bo yekîtiyê hatibûn ba hev, li vê Kelhê hevdîtinên xwe pêk anîne û biryara yekbûnê di vê Kelhê de dane. Medrese, mizgeft, xan, kerwanseray, serşok, qesr, mal, pirtûkxane û gellek hunerî ji van deman maye.
Nava kelhê bi axê tije ye. Ji ber vê yekê mirov nikare di nav de bigere, lê li lûtkeya kelê dema bê nêrîn dîmenek di xweşiyek derasayî de tê dîtin.
Kelhe ji ber ku li ser lûtkeyek ku hilkişandina wî dijwar hatiye çêkirin, li dora wê çala parastinê tuneye. Di dema me de, tenê kelhe heye û bi restore kirinan rewneqdariya xwe nîşan nade. Ji bilî kelha Bedlîsê, lûtkeya Dîdeban jî hebûye, lê niha tenê jêmayên wî hene.
Medreseyên wê.
Tevlî guhartina erdnîgara me, digel parçekirina erdnîgarê, pişt re ji bo jibîrkirina dîrokê jî sazûmanê hewlên herî mezin danî, sazûman bi viya jî nema. Îro ne ji bo zanîna hemî van bûyerên dîrokê xebatek, ne jî ji bo restorasyon û nûkirina van avahiyên hêja tu hewlekariyek tuneye. Ev ji xwe sekna sazûman a hemberê gelê Kurd nîşan dide. Lê divê em Kurd li van nirxên xwe heta dawiyê xwedî derkevin û kirinên ji bo me qet ji bîr nekin.
Di vê navberê de ger hûn herin Bedlîsê;
Bajar di nav parelelên 37° 54´ û 38° 58´ bakûr û merîdyenên 41° 33´ û 43° 11´ rojhilat de ye. Sînorên bajêr li bakûr bi Agirî, li rojava bi Mûşê, li başur bi Sêrtê, û li rojhilat jî bi Gola Wanê tê girêdan.
Pîvana erda herêmê qismek (1.874 km²) ji Gola Wanê 8.551 km² pêk tê. Ji kismê reşahiyê ji %71 çiya, ji %10 deşt, ji %3 zozan û ji %16 jî plato ye. Ji vê erdê ji %80 ji bo çandiniyê kêrhatî ye. Tûtin, gûz, genim û çewder ên herî pir li herêmê tên çandin in.
Li herêmê avhewayeke di navbera reşahî û Behra Sipî de serdest e. Zivistanan pir sar, havînan jî hênik derbas dibe.
Sîpan (4.058 m), Ziyaret (3.002 m), Nemrûda Bidlîsê (2.935 m) û Turşik (2.828 m) çiyayên herî bilind ên herêmê ne.
Çiyayên Nêmrûd û golên wî yên krater.
Axên bajarê Bidlîsê pirê wî, ji çiyayên dijwar û ji yê bilind hatiye pêkanîn. Li bakûrê bajêrî, Çiyayê Nemrûd ku bilindiya wî 2935 m ye û di nav sînorê navçeya Tetwanê de ye çiyayek bi agirpij e. Ji ber teqandina agirpijan gelek golên kraterîn di nav çiyayî de peyda bûne. Ya balkêş ew e, ku Gola Sar (şîn) û Gola Germ (kesk) her çiqas nêzikê hev bin jî, di Gola Sar de, zebeş di avê de diperçive û di Gola Germ de jî hêk di demekî kurt de ji kela avê dipije.
Gola Nemrûd ku di nav nêvenda çiyayê kratera Nemrûd de ye, ji alî meziniyê de di dinê de ya duyemîn e. Çiyayê Nemrûd ku di nav xweza de rewneqdar e, her sal bi taybetî di mehên havînê de ji alî pir mirov û mirovên biyanî de tê gerîn.
Efsaneya Nemrûdê.
Dema keyê Nemrûd ê zordest ku di heyama xwe de dijiya, çiyayê ku li nêzê Tetwanê ye wek zozan bikar aniye. Dema teqîna agirpija çiyayê destpê dike, agir ber bi ser gundên nêzê çiyayê Nemrûdê ne tê. Di vî navberê de zordestiya Nemrûd ku ji Pêxember Îbrahîm re kiriye, tê hişê gel û ji alî gel ve li hember ziyana Nemrûd ku vî çiyayê wek zozan bikar dianiya wusa hat gotin: “Bû wek zilma Nemrûd.” Li ser vî bûyerê, navên çiya wek Nemrûd dimîne.
Çiyayê Sîpan.
Ji van çiyayan yek jî çiyayê Sîpan e, Li bakûrê Gola Wanê ye û bilindiya wî 4058 m ye. Lûtkeya wî bi qeşayiyan hatiye rûkişandin.
Navenda Temaşekirina Çivîkan.
Di sînorên Bidlîsê de navenda temaşekirina çivîkan a Gola Nemrûdê, navenda çivîka Gola bi Soda ("Sodaligol") û nêvenda çivîka Gola Wanê hene.
Ji ber çiyabûna herêmê deşt û zozan li herêmê kêm in. Deşta Revha, Ahlat, Arîn û Elcewaz deştên biçûk ên herêmê ne
Nivîsara sernameyê.
Bilindbûna zozanên herêmê jî digîhîjin 1.900 m yî.
Li herêmê gola herî mezin Gola Wanê ye. Wekî din li herêmê golên krater jî hene. Wek Nemrûd, bilindbûna wî ji behrê 2400 m ye. Mezinbûna golê jî 10 km² ye. Mezinbûna Gola Nazlûk 3,5 km² û ya Arînê jî 13,5 km².
Çemên ku li herêmê diherikin Botan, Xerzan, Bidlîs û Oranz in.
Herêm ji bo nêçira berazên kovî, gur, hirç, werdek, kew û bizinên çiyayî musaîd e. Di çem û golên herêmê de mehsî jî tên girtin.
Tevahî ya sermijar herêmê (tevî gundan) 337.156 e.
Hesin, krom, asbest, fosfat, perlît û kevirê ponz li herêmê ji bin erdê dertên.
Cihên turîstîk û gerê.
Herêm ji alî dîrok û xwezayê ve pir dewlemend e. Tetwan, li ber gola wanê ciyek turîstîk e. Xelat jî ji alî tarixa xwe ve pir kevn e. Kela Bidlîsê, tirba Şerefxan, Mizgefta Mezin û ya Kureysh, medresên herêmê (wek Ihlasiye, Hatibiye û Nuhiye) cihên herî pir tên ziyaret kirin.
Mislimantî li herêmê pir xurt e. Li herêmê bandora terîqetan li ser gel pir e. Piraniya nifûsa herêmê kurd in. Tirk û ermenî jî li heremê hene. Herêm bi tirbe û medreseyên xwe tê naskirin, wek: Seyîd Brahîm, Ziyattin Xan, Şemsî Bidlîs û hwd.
Şekalok: nîsk û nok di beroshê de tê kelandin. Qaşilkên hişk (zuha) yê xiyaran di beroşek din de tê kelandin. Kiftên ji qîme û bulxur çêkirî dikeve nav beroşa ku nîsk û nok tide dikele. Hinek av û xiyarên hişk dikeve navê û piştre rûnê sorkirî bi ser tê reşandin û tê serwîs kirin.
Kifta Bidlîsê, Tutmanc, Çortî û Biryanî xwarinên din yê herî naskirî yê herêmê ne.
Li devera Bedlîsê kebaba Buryan xwarinekî gelek navdar e. EV xwarin e,ku ji goştê karikê tê çêkirin, di mehên hezîran, tebax û tîrmehê de tê xwarin. Yên karibin ji xewna xwe fedakarî bikin, dikarin serê sibê seet 05:00an de ji xwarina “avşor” tam bikin.
Şekalok, Kifta Bedlîs, Tutmanc û Çortî xwarinên din yê herî naskirî yên herêmê ne.
Zilam "şal û şapik" (ku ji mû yê bizinan çêdibe) li xwe dikin. Bi ser şal û şapik de kefiyek li pişta xwe girê didin. Kefî yan jî "egal" didin serê xwe. Pêlava ku dikin nigê xwe li herêmê ji re dibijin "xarik". Gorên ku dikin nigê xwe ji hirî tên çêkirin.
Jinên Bidlîsî piranî fîstan û entarî li xwe dikin. Jinên malên dewlemend carna çend fîstan bi ser hevde li xwe dikin. Êlegek ku ji mû tê çêkirin jî bi ser fistan re li xwe dikin. Di bin fîstan de jî derpiyek ku ji re dibêjin "direl" tê li xwe kirin. Di niga de çarox û gorên ji hirî çêkirî hene. Şarpeyek ku ji re dibêjin "laçik" bi kefî re li serê xwe girê didin. Kefî bi perê hesin yan jî zêr tê xemlandin.
Burkîna Faso (bi kurdî: "welatî dilsozan") dewletek li rojavayê Efrîqayê ye. Li wir nêzîkî 21.510.181 kes (sal: 2020) hene. Paytextê Burkîna Faso Ouagadougou ye. Ev dewlet yek ji dewletên tewrî hejar e li cîhanê.
Li Burkîna Faso pir dîn hene, loma mirov nikare wan tevan binivisîne. Lê %60.5'ê kesên li wir misilman in û dora %23.2'ê xiristiyan in, %15.3'ê wan jî bawerî bi dînên xwe yên xwecihî tînin.
Zimanê fermî fransî ye. Ji ber ku gelek ziman hene, ne hêja ye mirov wan bijimêre.
Li Burkîna Faso xelk ji rizê, genimê û garisê dijîn. Hinek kes darên zêr kom dikin û difroşin. Komkirina Mangan jî li wir heye, lê ev hêj ne pir peşketî ye.
Di salê 1898an da Fransa Burkîna Faso dagirkir. Di rojê 5. tebaxê 1960 Burkîna Faso serbixwe bû.
Ferit Orhan Pamuk (jdb. 7'ê pûşperê 1952, li Stenbolê); romanivîsê binavûdeng ê Rom (Tirk) e. Girêdayî wêjeya paşmodern (postmodern) e. Li sala 2005ê hezkirina wî li welatê wî, Tirkiyê, ber bi kêmbûnê çû, lê li seranserî cîhanê hezkirina wî her zêde dibe. Wekî yek ji romannivîsên serkevtî yên Tirkiyê, romanên wî ji bo zêdetir ji 40 zimanan hatine paçvekirin (wergerandin). Ew wergirê gelek xelatên edebî yên Tirkî û navneteweyî ye. Li 12'ê berfanbarê 2006'î wî wekî Tirkê herî pêşîn Xelata Nobel a wêjeyê wergirt.
Ew li sala 1952ê li malbateka zengîn a pîşesaz (sinetî) li Stenbolê hat dinyayê. Ew di pirtûkên xwe, mîna Pirtûk"a Reş" û "Cewdet Beg û Kurên Wî" da behsa malbata xwe dike. Wî li Robert College, li Stenbolê xwandiye. Paşî ji ber pesta malbatê ku dixwestin ew bibe endazyar an nijyarvanek, li Zanîngeha Teknîkî ya Stenbolê nijyarî (Arkîtekt) xwand. Lê piştî sê salan, wî xwandina nijyariyê hêla da bibe nivîskarekê tivavwext û li sala 1976ê li enstîtûya rojnamevaniyê li Zanîngeha Stenbolê xwandina rojnamevaniyê bi dawî kir.
Li sala 1982ê bi Aylin Turegenê ra zewicî, lê li sala 2001ê ji hev cuda bûn. Wan kîjek (keçek) bi navê Royayê heye.
Birayê Orhanî, Şewket, ku hindek caran wekî kesayetiyekê çîrokî di romanên Orhanî da peyda dibe, dîrokzanekê binavûdeng ê cîhanê ye. Ew zêdetir ji bo dîroka aboriyê tê nasîn û li Zanîngeha Bosforê dersdêr e.
Berhemên wî yên ku li Kurdî hatine wergerandin.
"Mali bedeng".. wergeranî Zagros Rêbaz.. bem zwane dekewete bazari kteb le başurî kurdistan
Celal Talebanî (, "Celal Tallebanî";, "Jalāl Tālabānī") (jdb. li gundê kelkanê, Silêmanî – m. li Berlînê, Almanya), siyasetmedar kurd û serokkomarê Îraqê ye.
Talebanî di sala 1933an de li Başûrê Kurdistanê li gundekî girêdayî Dokanê ji dayîk bûye. Xwendina xwe ya destpêkê û navîn li Koysinceq û ya lîseyê li Hewlêr û Kerkûkê qedand. Li sala 1945ê hêj danzdeh salî di Newrozê de axiftineke bicoş dike
Di ciwaniya xwe de Talebanî beşdarî xebata siyasî bû ye, ew di sala 1951ê de weke endamê Komîteya Navendî ya PDKê hate hilbijartin. Di 1953an de wî li zanîngeha Bexdayê dest bi xwendina hiqûqê kir û ligel hinek hevalên xwe yên xwendekar bi awayekî dizî Yekîtiya xwendekarên Kurdistanê damezirand. Di sala 1956an de ji ber xebata xwe ya siyasî dest ji xwendinê berda.
Sala 1961ê ligel Mele Mistefa Barzanî dest bi şerê çekdarî kir. Piştre ji ber cudabûna bîr û baweriyên siyasî di navbera wî û Mele Mistefa Barzanî de di 1964an de ji PDK cuda bû û „Partiya Şoreşgerî ya Kurdistanê“ damezirand.
Di sala 1970î de piştî peymana 11ê adarê careke din li Mele Mistefa Barzanî vegeriya. Piştî têkçûna peymana 11ê adarê di navbera kurdan û hikûmeta Îraqê de di sala 1975an de, Talebanî Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê ava kir.
Celal Talebanî bi keça nivîskarê navdar Îbrahîm Ehmed a Hêro Xanim re zewicî ye.
Di 6ê nîsana 2005an de Talebanî bi hilbijartinê bû serokkomarê Îraqê.
Di 20ê kanûna paşîn a 2012an de ji ber tedawîbûna Talebanî, ew birine Almanyayê.
Stûkuran, bi tirkî navê wê kirine "Çaylar", gundekî nehiyeka Gimgima Mûşê ye. Wekî "Uskuran", "Ustukran" tê bilêvkirin. Gorî zimanzanên herêmê ev peyv bi rastî Stûkuran e. Di hin devokan de "Stû" wekî "Hustû, ustu" hwd tê bilêvkirin. Nivîskarê kurd Mehmet Teker ji Stûkuran e. Bi navê "Dî dîroka Kurd de Eşîra Xormekan - Kürt Tarihinde Hormek Aşireti" pîrtûkek wî heye. Di vê pirtûkê de gelek agahî ji bo herêmê heye herwekî bo Stûkuran jî.
Be kirmanckî.
Stûkuran, Uskuran, Uskura Pîl () nehiyeka girêdayo Gimgim (Varto) o.
Nifûsê xo zaf bî lê dewicî koçber bî. Îdarey xo bi weykerdişê heywanan kenê. Nehiyê de mekteb (dibistan) a verênî û miyandî estê. Uskuran dewa nûser Mehmet Teker o.
Zanîngeh an (زانینگەھـ) dameziryayî anko binkeyên xwandina bilind (anko xwandina astê sêyê) û lêkolînên zanistî ne ko bawerînameyên zanistî di bîyavên cidacida yên zanistan da bi xwandinkarên xwe didin û di berhemanîna zanistî da pişikdar in. hindek kurd bi şaşî navê "zanko"yê bi kar diînin.
Herçend e ko berî Ewropayê li Cihana Îslamî û derên dî yên parzemîna Asyayê zanîngeh hebûn, lê pirranîya zanîngehên niha yên cihanê li ser bingehê binkeyên zanistî yên Ewropaya Çaxên Navên hatine damezirandin.
Nevşin Mengü'", (li Enqere) rojnamevan, nivîskar û pêşkêşvaneke tirk e.
Nevşîn Mengû dibistana seretayî û dibistana navîn li Koleja TED Enqereyê xwendiye. Lîsansa bilind ji beşa Zanista Siyasî ya Zanîngeha Bîlkentê û mastera xwe jî li Zanîngeha Galatasarayê teza bi navê "Vekolîna dîtinên civakî yên li ser Tirkiyê" nivîsî. Nevşin Mengü, aniye ziman ku ew di warê "perspektîfa azadî" û "naskirina nasnameyan" de kesekî lîberal e. Di hevpeyvînekê de anî ziman ku ew ji zaroktiya xwe de vegan e.
Mengü keça siyasetmedarê berê ya partiya CHPê Şahin Mengü ye.
Nevşîn Mengû, di sala 2005an de li Kanaltürk TV dest bi weşana televîzyonê kir û li ser vê kanalê bernameya bi navê "Klûba Jinan" pêşkêş kir.
Mengû piştî salekî li Habertürkê dest bi karê nûçegihaniyê kir. Li ser pêşniyara One Ajansê Mengû wekê nûnerê One Ajans ya Tehranê sal û nîvek xebitî. Nevşîn Mengû şeş mehan di rojnameya "Hurriyet" ê de xebitî. Piştre di qenala CNN Türk de karê edîtorî û pêşkêşvaniyê de xebitî.
Mengü; di Tîrmeh 2011an de jiber rewşa tenduristiyê nuçegihanê Kanala D, Mehmet Ali Birand di nav rojekê de, di du qenalên cuda yên televîzyonê de nûçeyan pêşkêşê bîneran kir.
Di dema rojnamevaniya xwe ya li Îranê di wê demê de nêrînên xwe bi navê "Jiber Fikirbûnê Canê Mirovan Dişewite?" nivîsî û pirtûka xwe ya yekem bi vî navê çapkir.
Wê di 31 Çirî 2017 de di rojnameya "BirGün" de dest bi nivîskariyê kir. Her sêşem di saet 21:00an de bernameya xwe ya bi navê "Yek bi Yek" li ser qenal Youtube ya DW-Tirkî pêşkêş kir. 30ê çiriya paşîn, 2020 û çile 25, 2020, di televîzyonê Olay Tv de dest bi pêşkêşkirina nûçeyan kir. Piştî demekê kurt ev televîzyon jiber zextên dewleta tirk jibo ku liser fikrekî li dijî hikûmeta AKP'ê bû hate girtin.
Richard Channing Garfield(jdb. 26ê hezîrana 1963 li Fîladelfiya, DYA) bîrkar, dahêner û sêwiranerê lîstikan ê amerîkan e. Ew ', ku wekî yekem lîstika karta berhevkar a nûjen (CCG) tête hesibandin, afirand. Magic di 1993 de dest pê kir û serfiraziya wê gelek texlîd çêkir. Garfield çavdêriya mezinbûna serfiraz a Magic kir û bi sêwiranên lîstikên din re şopand. Di nav van de "Keyforge", "Netrunner", "BattleTech(CCG)", "Vampire: The Eternal Struggle", "Star Wars Trading Card Game", "The Great Dalmuti", "Artifact", û lîstika maseyî "RoboRally" hene.
Wî her weha guherînek ji lîstika kartan Hearts bi navê Complex Hearts çêkir. Garfield gava ku wî lîstika rolan "Dungeons & Dragons" cara ewil dilîst, yekemcar bi lîstikan dilşad bû.Ji ber vê yekê wî dekên Magic sêwirand ku mîna karakterên ên lîstikên rolan bêne xwerû kirin. Garfield û Magic her du jî li Salona Navdar a Gaming Adventure ne.
Çandiniya bajarî, yan jî baxçevaniya bajarokî, pratîkiya çandinî, pêvekirin û belavkirina xwarinê ye ku li derûdora bajaran e. Di heman demê de çandiniya bajarî peyvek e ku ji bo xwedîkirina sewalan, avjenî, daristanî, û baxçevanî tê bikar anîn. Ev çalakî li deverên bajaran- dorpêç jî rû didin.
Çandiniya bajarî dikare astên cihêreng ên pêşkeftina aborî û civakî nîşan bide. Ev dibe ku tevgera civakî ya ji bo civakên domdar, ku benqeyan de organîk li ser destîşankirin hevbeş ya xwezayê û holism civaka avakirin. Van torgilokan dikarin pêşve biçin dema ku piştgiriya sazûmanî ya fermî werdigirin, di nav plansazkirina bajaroka herêmî de bibin yek ku ji bo geşedana bajar a domdar tevgerek "bajarokê veguhêz" bibe yek. Ji bo yên din, ewlehiya xwarinê, xwarin û hilberîna hatiniyê ji bo pratîkê motîvasyonên sereke ne. Di her du senaryoyan de, gihîştina bêtir rasterast bi sebzeyên nû, fêkî, û hilberên goştî bi riya çandiniya bajarî dikare ewlehiya xwarinê û ewlehiya xwarinê baştir bike.
Li bajarên nîv-çolî yên Farisê, oase bi saya kewçêrên ku ava çiyê hildigirt dihatin têr kirin da ku piştgiriyê bidin hilberîna zexm a xwarinê, ku ji hêla bermahiyên civakan ve dihatin şandin. Li Machu Picchu, av hate parzûn kirin û ji nû ve hate bikar anîn wekî beşek ji avahîsaziya gavavêtinê ya bajêr, û nivînên sebzeyan hatin dîzayn kirin ku rojê berhev bikin da ku demsala mezinbûnê dirêj bike.
Xwepêşandanek baxçevaniyê li New York, 1922
Fikra hilberîna xurekî ya pêvek ji derveyî karûbarên çandiniya gundewarî û îthalatên dûr ne nû ye. Ew di dema şer û depresyonê de dema ku pirsgirêkên kêmbûna xwarinê çêdibûn, û her weha di demên pirbûna nisbî de hate bikar anîn. Baxçeyên dabeşkirinê di destpêka sedsala 19-an de li Almanya wekî bersivek li dijî hejarî û bêewlehiya xwarinê derketin holê.
Di 1893 de, ji hemwelatiyên Detroit -a depresiyon hat xwestin ku gelek deverên vala bikar bînin da ku sebze zêde bikin. Navê wan şaredar, Hazen S. Pingree, yê ku ramanek derxist, navê Pingree's Potato Patches lê kirin. Wî ji bo van baxçeyan armanc kir ku di demên tengasiyê de dahat, dabînkirina xwarinê çêbikin û serxwebûnê zêde bikin. Baxçeyên serkeftinê di dema Şerê Cîhanî yê Yekem û Şerê Cîhanî yê Duyem de şîn bûn û li DY, Kanada û Ingilîzistanê baxçeyên fêkî, sebze û giyayan bûn. Vê hewldanê ji hêla welatiyan ve hate girtin da ku zexta li ser hilberîna xwarinê ya ku piştgirî bide hewldana şer kêm bike.
Di dema Worlderê Cîhanê yê Yekem de, serok Woodrow Wilson bang li hemwelatiyên Amerîkî kir ku her mezinbûna xwarina vekirî ya heyî bikar bînin, vê yekê wekî rêyek dîtina wan ji rewşa potansiyel zirarê dibîne. Ji ber ku pirraniya Ewrûpa bi şer hate xerckirin, wan nekarîn pêdiviyên xwarinê yên têra xwe hilberandin da ku werin şandin DY û nexşeyek nû ya bi armanca têrkirina DY û heta zêdepelek ji bo welatên din ên hewcedar pêk hat. Di sala 1919-an de, li ser penc mîlyon parçe xwarin mezin dibû û zêdeyî 200 mîlyon kîlo berhem dihat berhev kirin.
Pratîkek pir dişibe dema Depresyona Mezin a ku armanc, kar û xwarinek pêşkêşî kesên ku wekî din di demên wiha dijwar de bêyî tiştek bimînin, hat bikar anîn. Van hewldanan bûn alîkar ku giyan zêde bibin û mezinbûna aborî zêde bikin. Di dema Depresiyonê de ji baxçeyên jîngehê bi qasî 2,8 mîlyon dolar xwarin hate çêkirin. Bi Cîhanê yê Duyemîn, Rêvebiriya/Xwarinê Bernameyek Baxçeyê Serkeftina Neteweyî saz kir ku destnîşan kir ku di nav bajaran de çandiniya bi rêk û pêk saz dike. Di çalakiyê de bi vê plana nû re, bi qasî 5,5 mîlyon Amerîkî beşdarî tevgera baxçeyê serfiraziyê bûn û salê li ser çar mîlyon kîlo fêkî û sebze hatin çandin, ku di wê demê de ji% 44 hilberên Dewletên Yekbûyî mezin bû.
Cûreyên sereke.
Cawek li Tower Hamlets, London
Ji bo komployên çandiniyê yên li bajarên bajaran ti peyvek giştî tune. Baxçe û zevî-wek pênasekirina wan hêsan nîne-du celebên sereke ne. Li gorî USDA, çandiniyek "her deverek e ku ji wê $1000 an bêtir hilberên çandiniyê hatine hilberandin û firotin."
Baxçe.
Piraniya civakan baxçevaniyê ji raya giştî re guncan dikin, ji welatiyan re cih peyda dikin da ku ji bo xwarinê an şahiyê nebatan biçînin. Tevgera permaculture ya bingehin di vejîna çandiniya bajaran de li seranserê cîhanê pir bibandor e. Di salên 1960ê de hejmarek ji baxçeyên hevpar di hatin damezrandin Keyaniya Yekbûyî, bandora tevgera baxçe civaka li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Projeya Severn a Bristol di 2010an de bi £2500 hate damezrandin û salê 34 ton berhem peyda dike, û mirovên ji paşmayiyên dezavantaj dixebitin.
"Çandinî bajar,î" çandiniyê in herêmên bajarî, ku mirov karê bi heywanan û nebatên bi xwarina berhemên. Ew bi gelemperî baxçeyên birêvebirî yên civatî ne ku dixwazin têkiliyên civatê baştir bikin û hişmendiya çandinî û cotkariyê pêşkêşî mirovên ku li deverên bajarî dijîn bikin. Ew ji bo gelek civakên li dora cîhanê çavkaniyên girîng ên ewlehiya xwarinê ne. Çandiniyên bajêr di mezinahiya xwe de ji pariyên piçûk ên li hewşên taybetî bigire heya mezrayên mezin ên ku hejmarek donim dagir dikin diguhere. Di 1996-an de, raporek Neteweyên Yekbûyî texmîn kir ku li seranserê cîhanê 800 mîlyon kes hene ku li bajaran xwarinê mezin dikin û heywandariyê dikin. Her çend hin çandiniyên bajêr heqdestê karmendan dane jî, piranî xwe dispêrin keda dildar, û hin jî tenê ji hêla dildaran ve têne rêve kirin. Zeviyên din ên bajêr wekî hevkariyên bi rayedarên herêmî re dixebitin.
Yekemîn çandiniya bajêr di 1972-an de li Kentish Town, London, hate saz kirin. Ew heywanên çandiniyê û qada baxçevaniyê ve girêdide, lêzêdekirinek ji hêla çandiniyên zarokan ve li Holandayê. Çandiniyên bajarên din li seranserê London û Keyaniya Yekbûyî şopandin. Li Avusturalya, gelek çandiniyên bajaran li gelek paytext bajaran hene. Li Melbourne, Çandiniya Zarokan a Collingwood di 1979-an de li Abbotsford Precinct Heritage Landlands Farm (APHF), erda herî kevnare ya ku li Victoria dom kirî hate damezrandin, ji 1838 ve hatî çandin.
Di 2010-an de, Bajarê New York avahî û vekirina mezintirîn çandiniya banê çiyayî ya xwedan xwedîkirin û xebitandin dît, û dûv re di 2012 de cihek hêj mezintir.
Li Singapore, çandiniyên banê hîdroponîk (ku ew jî xwe dispêrin çandiniya vertical) xuya dikin. Armanca li paş vana nûvekirina qad û hêza karker e ku bi vî rengî heya niha hatine paşguh kirin. Di heman demê de hilberînerê bê dermanên di asta jor de dê were çandin û dirûn.
a>, gul û hewşek sebzeyên hewşa pêşîn a rêkûpêk
Çavkanî û aborî.
Tora Çandiniya Bajêr çandiniya bajarî wiha destnîşan kiriye:[A] pîşesaziya ku xwarin, sotemenî û hilberên din hilberîne, pêvajo û bazarê dike, bi piranî li bersiva daxwaziya rojane ya xerîdaran a li bajarokek, bajarokek, an metropol, gelek cûreyên avî û erdên avî yên bi taybetî û gelemperî têne girtin li seranserê deverên nav-bajarî û per-bajarokî têne dîtin. Bi gelemperî çandiniya bajaran rêbazên hilberîna dijwar bikar tîne, ku bi gelemperî û çavkaniyên xwezayî û bermayiyên bajaran bikar tîne û ji nû ve bikar tîne, da ku celebek cihêreng a fauna û flora-bingeha erdê, avê-û hewayê peyda bike û bibe sedema ewlehiya xwarinê, tenduristî, zindîbûn û hawîrdora kes, mal û civak.Globalbûnê di hilberîna xwarina wan de pêdivî û qabîliyeta dezgeheke civakekê ji holê rakir. Di encamê de ev yek nekarîne ku neheqiya xwarinê li ser pîvanek piçûktir, birêvebibe. Ev taybetî li bajaran rast e. Ro, li piraniya bajaran ji ber belavbûna bajaran û desteserkirina xaniyan zeviyek pir vala heye. Ev erd dikare were bikar anîn da ku bêewlehiya xwarinê were çareser kirin. Lêkolînek Cleveland nîşan dide ku bajar bi rastî dikare ji sedî 100% hewceya hilberîna xweya nû peyda bike. Ev ê heya 115 mîlyon dolarê di herikîna aborî ya salane de asteng bike. Bikaranîna qada banê New York City-ê jî dê bikaribe bi qasî du carî mîqdara valahiya pêdivî ye ku ji bo hilberîna sebzeyên kesk ên New York-ê hewce bike. Valahî dikare bi karanîna hilberîna hîdroponîkî an kargeha hundirîn a xwarinê hê çêtir were optimîzekirin. Di nav bajaran de baxçeyên mezin dibin dê di heman demê de mîqdara avêtina xwarinê jî kêm bibe. Ji bo fînansekirina van projeyan, ew ê sermayeya darayî di forma pargîdaniyên taybetî an fonên hikûmetê de hewce bike.
Hawirdorparêzî.
Konseya Zanist û Teknolojiya Çandiniyê (CAST) çandiniya bajêr diyar dike ku aliyên tenduristiya jîngehê, çakkirin û şahiyê vehewîne:Çandiniya bajarî pergaleke tevlihev e ku pêhnek berjewendiyan li xwe digire, ji navokek kevneşopî ya çalakiyên ku bi hilberîn, pêvajo, bazirganî, belavkirin û vexwarinê ve girêdayî ne, heya pirbûna sûd û karûbarên din ên ku kêmtir têne pejirandin û belge kirin. Vana şahî û vala ye; zindîtiya aborî û karsaziya karsaziyê, tenduristî û başbûna kesane; tenduristî û başiya civakê; xemilandina dîmenê; û vejandin û çakkirina jîngehê.Pêşniyarên plansazî û sêwirana nûjen bi gelemperî ji vê modela çandiniya bajarvaniyê re bêtir bersivdar in ji ber ku ew dikeve nav qada heyî ya sêwirana berdewam. Danasîn di nav çand û demê de gelek şîroveyan dihêle. Pir caran ew bi biryarên polîtîkayê ve girêdayî ye ku bajarên domdar ava bikin.
Her weha çandiniyên bajaran ji bo kesan, bi taybetî jî yên li bajaran dijîn, ji bo ku bi hemwelatiya ekolojîk bi rengek çalak têkildar bibin derfetên bêhempa peyda dikin. Bi têkiliya bi hilberîna xwarinê û xwezayê re, baxçevaniya civaka bajar hûrgelên ku ji bo beşdarî civakek demokratîk bibin pêwîstî dide mirovan. Ji bo ku çandinî were meşandin divê biryar li ser bingeha kom-kom bêne girtin. Encamên herî bibandor dema ku ji niştecîhên civakekê tê xwestin ku di çandiniyê de rolên çalaktir bigirin, pêk tê.
Ewlekariya xwarinê.
Hem ji hêla aborî û hem ji aliyê erdnîgarî ve gihîştina xwarina zexm, perspektîfek din e di nav hewldana peydakirina hilberîna zad û ajalên li bajaran. Hatina berbiçav a nifûsa cîhanê ya ber bi bajaran ve hewcedariya xwarinên nû û ewledar zêde kiriye. Hevpeymana Ewlekariya Xurekê ya Civakî (CFSC) ewlehiya xwarinê wiha destnîşan dike:Hemî kesên di civakekê de ku her dem bi çavkaniyên herêmî, ne-acîl ve bi çanda pejirandî, xwarina têra xwe peyda dibin heye.Li deverên ku bi pirsgirêkên ewlehiya xwarinê re rû bi rû dimînin vebijarkên wan kêm in, timûtim xwe dispêrin xwarina bilez a pir pêvajoyî an xwarinên firotana hêsaniyê yên ku di wan de gelek kalorîk û kêm xwarin hene, ku dibe ku bibe sedema zêdebûna rêjeyên nexweşiyên girêdayî parêzê yên wekî şekir. Van pirsgirêkan têgeha edaleta xwarinê anîne zimên ku Alkon û Norgaard (2009; 289) rave dikin ku, "gihiştina xwarina tendurist, bi arzanî, çandî ya guncan di warên nîjadperestiya sazûmanî, damezrandina nijadî û erdnîgariyên nijadperest de cîh digire... Edaleta xwarinê di navbera bûrs û çalakvaniya li ser çandiniya domdar, bêewlehiya xwarinê û dadmendiya hawîrdorê de pirek teorîk û siyasî ye."
Hin nirxandinên sîstematîkî berê tevkariya çandiniya bajarî ya ji bo ewlehiya xwarinê û diyarkerên din ên encamên tenduristiyê lêkolîn kirine.
Kasa camek şînkirî ku tê de fasûlî mung heye
Aborîn.
Çandiniya bajarî û pêr-bajarî (Urban and Peri-urban agriculture, UPA) bingeha aborî ya bajêr bi hilberîn, pêvekirin, pakkirin û bazirganiya hilberên berxwar berfireh dike. Ev encam di zêdebûna çalakiyên karsaziyê û afirandina karan de, û her weha lêçûnên xwarinê kêm dike û kalîteyê baştir dike. UPA ji bo nifûsa bajaran kar, hatinî, û gihîştina xwarinê peyda dike, ku dibe alîkar da ku ewlehiya xwarina kronîk û acîl were rakirin. Bêbaweriya xwarina kronîk behsa xwarina bi arzanî kêmtir û mezinbûna hejariya bajêr dike, dema ku bêewlehiya xwarina acîl têkildarî têkçûnên di zincîra belavkirina xwarinê de ye. UPA di çêkirina xwarinê de bihatir û di dabînkirina pêdiviyên acîl ên xwarinê de roleke girîng dilîze. Lêkolîna li ser nirxên sûkê ji bo hilberên ku li baxçeyên bajarokî hatine çandin ji berhemek baxçeyê civakê re nirxek hilberîna navîn a di navbera hema hema $200 û $500 (ji bo enflasyonê verastkirî) hate vegotin.
Civatî.
Pêdiviyên peyzajên bajaran bi hewcedariya cotkarên sewalkariya bejahiyê re dikare were yek kirin. (Kstovo, Rûsya).
Çandiniya bajêr dikare bandorek mezin li ser xweşhaliya civakî, hestyarî ya kesan bike, û dikare bi giştî bandorek erênî li tenduristiya civakê bike, ku rasterast bandora xwe li ser başbûna civakî û hestyarî dike. Baxçeyên bajarokî timûtim cîh in ku têkiliya civakî ya erênî hêsan dikin, ku ew jî dibe alîkar ji bo tevahî başbûna civakî û hestyarî. Gelek baxçe baştirkirina tevnên civakî yên di nav civakên ku ew lê ne, asan dikin. Ji bo gelek taxan, baxçe "navendek sembolîk" peyda dikin, ku dibe sedema serbilindiya taxê. Çandiniya bajaran bi navgîniya atolyeyên teşxîskirinê an komîsyonên cihêreng ên di qada baxçeyên sebzeyan de beşdarî civakê zêde dike. Çalakiyên ku bi sedan mirov tê de ne.
Dema ku kes li dora li hev dicivin, astên çalakiya laşî pir caran zêde dibin. Ev di heman demê de dikare asta serotonîn a dişibe xebata li salona sporê jî bilind bike. Li baxçeyan hêmana zêdekirin/bîsîkletê heye, hêj bêtir çalakiya fîzîkî û feydeyên hebûna li derve zêde dike.
UPA dikare wekî navgînek baştirkirina debara mirovên li bajarên û derdora wan dijîn. Beşdariya di pratîkên bi vî rengî de piranî wekî çalakiyek nefermî tê dîtin, lê li gelek bajarên ku gihîştina xwarinê ya ne bes, nebawer û bêserûber pirsgirêkek dubare ye, çandiniya bajaran ji bo çareserkirina pirsgirêkên xwarinê bûye bersivek erênî. Ji ber ewlehiya xwarinê ku bi UA re tê, hestên serxwebûn û hêzdariyê timûtim radibin. Theiyana hilberandin û mezinkirina xwarinê ji bo xwe jî ragihandiye ku asta xwe-rûmeta an xweser-bandorbûnê baştir dike. Mal û civakên piçûk ji erdên vala sûd werdigirin û ne tenê ji hewcedariyên xwarinê yên malê re di heman demê de hewcedariyên bajarê niştecihê wan jî digirin. CFSC diyar dike ku:Baxçevaniya civak û niştecihbûnê, û her weha cotyariya piçûk-piçûk, dolarên xwarina malê xilas dikin. Ew xwarin û dravê belaş ji bo xwarinên ne-baxçe û tiştên din pêşve dixin. Wekî mînakek, hûn dikarin mirîşkên xwe li ser zeviyek bajarî mezin bikin û hêkên teze bi tenê ji her dozen $0.44 bigirin.Ev dihêle ku malbat dahatên mezintir bifroşin firoşgehên herêmî an bazarên herêmî yên derve dema ku ji malbata xwe re têrkirina guncan a hilberên nû û têrker peyda bikin.
Hin çandiniyên bajaran ên civak dikarin pir bi bandor bibin û alîkariya jinan bikin ku kar bibînin, ku di hin rewşan de ji dîtina kar di aboriya fermî de marjînal in. Lêkolînan destnîşan kir ku beşdarbûna jinan xwedan rêjeyek hilberînê ye, ji ber vê yekê ji bo vexwarina malê hejmar têr çêdike dema ku bêtir ji bo firotana bazarê peyda dike.
Ji ber ku piraniya çalakiyên UA li ser erdên vala yên şaredariyê têne meşandin, li ser dabeşkirina mafên ax û milkê fikar zêde bûne. IDRC û FAO Rêbernameyên Siyasetmedariya Municipalaredariyê li ser Çandiniya Bajêr weşandine, û bi hukûmetên şaredariyê re dixebitin ku tedbîrên siyaseta serkeftî biafirînin ku di plansaziya bajarvaniyê de werin bicîh kirin.
Zêdeyî sêyemîn malbatên Dewletên Yekbûyî, bi qasî 42 mîlyon kes, beşdarî baxçeyê xwarinê dibin. Di heman demê de ji hêla hezarsalan ve ji 2008-2013-an ve bi cotkariyê 63% beşdarbûn zêde bûye. Malbatên Dewletên Yekbûyî yên ku beşdarî baxçeyê baxçevaniyê dibin jî di wê çarçoveyê de ji 1 ber 3 mîlyonî ye. Çandiniya bajaran derfetên bêhempa peyda dike da ku civakên cihêreng bi hev re bikin yek. Wekî din, ew ji bo peydakirên lênêrîna tenduristiyê derfetan peyda dike ku bi nexweşên xwe re têkiliyê daynin. Ji ber vê yekê, çêkirina her baxçeyê civakê hubek ku ji civakê re berbiçav e.
Enerjiya enerjiyê.
Mushrooms Oyster Edible li ser erdên kafir ên bikar anîn mezin dibin
Pergala çandiniya pîşesaziyê ya heyî ji bo lêçûnên mezin ên enerjiyê ji bo veguhastina xurekan berpirsiyar e. Li gorî lêkolînek ji hêla Rich Pirog ve, derhênerê hevkarê Navenda Leopoldê ya Çandiniya Domdar a Zanîngeha Dewletê ya Iowa, hilberîna kevneşopî ya navînî, karanîn, heke ji hêla traktor-trailer ve were şandin, sotemeniya fosîla serê. Enerjiya ku ji bo veguhastina xwarinê tê bikar anîn kêm dibe dema ku çandiniya bajarvanî dikare bajaran bi xwarinên li herêmê mezinbûyî peyda bike. Pirog dît ku pergala belavkirina xwarinê ya kevneşopî, ne-herêmî, 4 heya 17 carî zêdetir sotemenî bikar tîne û 5 heya 17 carî zêdetir CO2 ji veguhastina herêmî û herêmî.
Bi heman awayî, di lêkolîna Marc Xuereb û Herêma Tenduristiya Gel a Waterloo de, hate texmîn kirin ku veguherîna xwarina herêmî-mezin dibe ku emîsyonên têkildarî veguhastinê bi hema hema 50,000 metrîk ton CO2, an jî wekheviya rakirina 16,191 otomobîlan ji rê.
Zeviyek pencereyê, şûşeyên plastîkî yên avêtî nav şûşeyên ji bo çandiniya hîdroponîk di şibakên bajaran de
Wekî ku li jor hate behs kirin, xwezaya çandiniya bajarî ya bi enerjî-kêrhatî dikare bi kêmkirina mîqdara veguhastinê ya ku ji bo gihandina kelûmêlên xerîdar radibe, şopa karbonê ya her bajarî kêm dike. Deverên wusa dikarin wekî lavaboyên karbonê tevnegerin û hin kombûna karbonê ya ku ji deverên bajarî re xwezayî ye, ku li wir peyade û avahî ji nebatan pirtir in. Nebat karbondîoksîta atmosferê (CO2 û berdim oksîjenê breathable (O2) bi riya photosynthesis. Pêvajoya Qedexekirina Karbon dikare bi têkelkirina teknîkên din ên çandiniyê re ji bo zêdekirina rakirina ji atmosferê û pêşîgirtina li berdana CO2 di dema dirûnê de. Lêbelê, vê pêvajoyê piranî xwe dispêre celebên nebatên hatine hilbijartin û rêbaza çandiniyê. Bi taybetî, hilbijartina nebatên ku pelên xwe winda nakin û tevahiya salê kesk dimînin dikare kapasîteya çandiniyê ya veqetandina karbonê zêde bike.
Kêmkirina ozon û madeyên kumikî.
Kêmkirina ozon û din mijarê particulate dikarin tenduristiya mirovan werbigirin. Kêmkirina van partîkul û gazên ozonê dikare rêjeyên mirinê li deverên bajarî kêm bike û digel vê yekê jî tenduristiya kesên li bajaran dijîn zêde bike. Li gorî gotarê, tenê yek metir çargoşe banê kesk hewce ye ku salixdana xwerû partîsiyonên salane bide sekinandin.
Paqijkirina axê.
Pir deverên vala yên bajaran bi gelemperî dibin qurbanên avêtina neqanûnî ya kîmyewiyên xeternak û bermahiyên din. Di heman demê de dibe ku ew ava sekinî û "ava gewr " berhev bikin, ku dibe ku ji tenduristiya gel re xeternak be, nemaze ji bo demên dirêj bêdeng bimîne. Pêkanîna çandiniya bajarî li van deverên vala dikare ji bo rakirina van kîmyewiyan bibe rêbazek lêhatî. Di pêvajoya ku wekî Phytoremediation tê zanîn de, nebat û mîkroorganîzmayên têkildar ji bo kapasîteya kîmyewî ya hilweşîner, pejirandin, veguhertina teşeyek bêveng, û rakirina toksînên ji axê têne hilbijartin. Gelek kîmyewî dikarin werin rakirin hedef, metalên giran jî (di nav de merkur û rêber), pêkhateyên neorganîk (mînak arsenik û uranium), û pêkhatên organîk (mînak mînak neft û pêkhatên klorandî mîna PBC).
Phytoremeditation hem pîvanek jîngehparêzî, lêçûn- lêker û enerjiyê-bandor e ku ji bo kêmkirina qirêjiyê. Phytoremediation bi tenê li ser $5–40 per ton ji mesrefa axa ku decontaminated. Pêkanîna vê pêvajoyê di heman demê de mîqyasa axê ya ku divê di zeviyek çopên xeternak de were avêtin jî kêm dike.
Çandiniya bajaran wekî rêbaza navbeynkariya qirêjiya kîmyewî dikare di pêşîgirtina li belavbûna van kîmyewiyan li hawîrdora derdorê bi bandor be. Rêbazên din ên çakkirinê timûtim axê tevlihev dikin û kîmyewiyên kîmyewî yên di hundurê wê de hene zor didin hewa an avê. Nebat dikarin wekî rêbaza rakirina kîmyewiyan û hem jî ragirtina axê û rêgirtina li ber hilweşîna axê ya pîskirî belavbûna qirêj û xetera ku ji hêla van lotoyan ve tê pêşandin, bêne bikar anîn.
Awayek destnîşankirina qirêjiya axê bi karanîna nebatên jixwe baş-sazkirî wekî bioindicatorên tenduristiya axê ye. Bikaranîna nebatên baş-xwendî girîng e ji ber ku jixwe cûrbecûr xebata ceribandinê heye ku wan di şert û mercên cûrbecûr de biceribîne, ji ber vê yekê bersiv dikarin bi teqezî werin rastandin. Nebatên wusa di heman demê de hêja ne ku ji ber ku ew bi genetîkî wek dexlên li dijî variyantên xwezayî yên heman celeb in. Bi gelemperî axê bajarî axê topavêjî jêkirine û bûye sedema axek bi hewayî, porosît û şibakî. Tedbîrên tîpîk ên tenduristiya axê biyomasî û çalakiya mîkrobî, enzîm, madeya organîk a axê (SOM), azotê tevahî, xurekên heyî, porozî, aramiya gişkî, û tîrbûn in. Pîvanek nû karbonê çalak (AC) e, ku di axê de para herî bikêr a karbonê organîk a tevayî (TOC) e. Ev gelek bi fonksiyoneliya tevna xwarina axê re dibe alîkar. Bikaranîna hilberên hevpar, ku bi gelemperî baş têne xwendin, wekî bioindicators dikarin bikar bînin ku ji bo destpêkirina çandiniyê kalîteya zeviyek çandiniya bajarî bi bandor biceribînin.
Qirêjiya deng.
Piraniya qirêjiya dengî ne tenê dibe sedema nirxên malî yên kêmtir û xemgîniyek mezin, ew dikarin ji bihîst û tenduristiya mirovan re zirarê bibînin. Lêkolîna "Dabîna deng û tenduristiya giştî", dît ku rûdana bi dengê domdar re pirsgirêkek tenduristiya gel e. Mînakên zirara dengê domdar ê li ser mirovan ku ev in: "kêmbûna bihîstinê, tansiyon û nexweşiya dil a îshemîk, acizî, tevliheviya xewê û kêmkirina performansa dibistanê." Ji ber ku piraniya banî an gelek deverên vala ji rûkên zexm ên zexm pêk tê ku pêlên deng li şûna ku wan werbigirin nîşanî wan didin, zêdekirina nebatên ku dikarin van pêlan bişkînin potansiyel e ku bibe sedema kêmkirinek mezin a qirêjiya dengî.
Xwarin û kalîteya xwarinê.
Vexwarina rojane ya cûrbecûr fêkî û zebzeyan bi xetereya kêmkirina nexweşiyên kronîk ên di nav wan de şekir, nexweşiya dil, û penceşêr ve girêdayî ye. Çandiniya bajêr bi vexwarina zêde ya fêk û sebze têkildar e ku ev xetereya nexweşiyê kêm dike û dikare bibe awayek lêçûnek bi bandor ku ji bo welatiyan hilberînek bi kalîte, nû li deverên bajarî peyda bike.
Hilbera ji baxçeyên bajarvanî dikare ji hilberên kirîn ên firotanê çêtir û xweştir were hesibandin ku ev jî dibe ku bibe sedema pejirandinek firehtir û vexwarinek mezintir. Lêkolînek Flint, Michigan diyar kir ku ewên ku beşdarî baxçeyên civatê dibin rojane 1,4 carî zêde fêkî û sebze dixwin û 3,5 carî jî dibe ku rojane herî kêm 5 carî fêkî an sebze bikar bînin. Perwerdehiya li ser baxçe di heman demê de dikare li zarokan feydeyên xwarinê bide. Lêkolînek Idaho ragihand ku di navbera baxçeyên dibistanan de û di nav pola şeşemîn de zêdebûna fêkî, sebze, vîtamîna A, vîtamîna C û fîber komeleyek erênî heye. Hilberîna fêkî û sebzeyan pêvajoya enzîmatîk a xerakirina xurekê dide dest pê kirin ku bi taybetî zirarê dide vîtamînên di avê de yên wekî ascorbic acid û thiamin. Pêvajoya hilberîna blançê da ku cemidîne an dikare naveroka xurekê hinekî kêm bike, lê ne hema hema bi qasî dema ku di embarê de derbas kirî. Hilberîna berhemê ji baxçeyê civaka xwe, demên depokirinê bi girîngî paşve dixe.
Di heman demê de çandiniya bajarok ji bo malbatên kêm dahat jî xurek bi kalîte peyda dike. Lêkolîn nîşan didin ku her $1 veberhênanek li baxçeyek civakê $6 dolaba zebzeyan dide, heke ked wekî faktorê veberhênanê neyê hesibandin. Gelek baxçeyên bajaran bi bexşandina berhema xwe û dabînkirina hilberên nû li deverên ku wekî din çolên xwarinê ne, barê bankên xwarinê û peydakirên din ên xwarinên acîl kêm dikin. Bernameya têrkeriya pêvek Jin, Pitik û Zarok (WIC) û her weha Bernameya Alîkariya Xurekê ya Zêdekirî (SNAP) bi gelek baxçeyên bajaran re li seranserê welêt re hevkarî kir da ku di berdêla çend demjimêrên karê baxçevaniya xwebexş de berdestbûna hilberînê baştir bike.
Çandiniya bajaran diyar kir ku encamên tenduristiyê zêde dike. Baxçevan ji ne baxçevanan du qat fêkî û sebze dixwin. Astên çalakiya laşî jî bi erênî bi çandiniya bajarî re têkildar in. Van encaman nerasterast têne dîtin û ji hêla tevlêbûna civakî ve di civakek kesek de wekî endamek çandiniya civakê dikare piştgirî bide. Vê tevlêbûna civakî bû alîkar ku banga estetîkî ya cîrantiyê bilind bibe, motîvasyon an bandora civakê bi tevahî zêde bike. Vê bandorbûna zêde hate nîşandan ku girêdana taxê zêde dibe. Ji ber vê yekê, encamên tenduristiyê yên erênî yên çandiniya bajarok bi beşek ji hêla faktorên navneteweyî û civakî yên ku tenduristiyê mezin dikin ve têne vegotin. Fokuskirina li ser xweşkirina estetîk û têkiliyên civakê û ne tenê li ser berhema nebat, awayê herî çêtirîn e ku bandora erênî ya çandiniyên bajaran li ser taxekê zêde bike.
Aboriya pîvanê.
Bi karanîna çandiniya bajaran a bi çandiniyên vertical an serayên pelçiqandî, gelek feydeyên hawîrdorê li ser pîvangehek bajarvaniyê têne bidestxistin ku bi rengek din ne gengaz e. Van pergalên hanê ne tenê xwarinê peyda dikin, lê di heman demê de ava vexwarinê jî ji ava çolê çêdikin, û dikarin paşmayên organîkî vegerînin enerjî û xurekan. Di heman demê de, ew dikarin veguhastina têkildarî xwarinê bi kêmî kêm bikin dema ku ji bo civakên mezin hema hema li her avhewa xwarina nû bidin.
Neheqiyên tenduristî û dadmendiya xwarinê.
Di raporek 2009-an de ji hêla USDA ve, diyar kir ku "Delîl hem pir têr û qewîn in ji bo me ku em encamê bigirin ku Amerîkîyên ku li deverên kêm-dahat û hindikahî jiyan dikin xwediyê gihîştina kêm a xwarina tendurist in", û ku "newekheviyên avahiyê" di van de cîran "beşdarî neheqiyên di parêz û encamên têkildarî parêzê dibin". Van encamên têkildarî parêzê, qelewbûn û şekir jî di nav de, di hawîrdorên bajaran ên kêm dahat ên Dewletên Yekbûyî de bûne epidemîk. Her çend pênas û rêbazên diyarkirina " çolên xwarinê " cûr be cûr bin jî, lêkolînan diyar dikin ku, qe nebe li Dewletên Yekbûyî, li hawîrdora xwarinê cûdahiyên nijadî hene. Bi vî rengî pênasekirina hawîrdorê wekî cîhê ku mirov lê dimîne, dixebite, dilîze û dua dike, cûdahiyên xwarinê dibe mijara edaleta hawîrdorê. Ev bi taybetî di nav bajarên hundurîn ên Amerîkî de ku dîroka pratîkên nijadperestî bûne alîkar ji bo pêşkeftina çolên xwarinê li deverên kêm-dahat, hindikahiyên bingeha bajar. Pirsgirêka newekheviyê ji mijarên gihîştina xwarin û tenduristiyê ewqasî entegre ye ku Initnsiyatîfa Growing Food & Justice ji bo Hemiyan bi mîsyona "hilweşandina nijadperestiyê" wekî perçeyek pêkhatî ya afirandina ewlehiya xwarinê hate damezrandin.
Ne tenê çandiniya bajêr dikare vebijarkên xwarinê yên tendurist û nû peyda bike, lê di heman demê de dikare bibe sedema hesta civak, başkirina estetîkî, kêmkirina tawan, hêzdarkirina hûrgelan û xweseriyê, û hetta çandê biparêze bi karanîna rêbazên çandiniyê û tovên miradê ji herêmên reh.
Edaleta jîngehê.
Çandiniya bajêr dibe ku edaleta hawîrdor û edaleta xwarinê ji bo civakên ku li çolên xwarinê jiyan dikin pêşde bibe. Ya yekem, çandiniya bajêr dibe ku di gihîştina xwarina tendurist de cûdahiyên nîjadî û çînî kêm bike. Gava çandiniya bajarî dibe sedema ku hilberînên nû yên herêmî li çolên xwarinê bi bihayekî erzan têne firotin, gihîştina xwarina tendurist ne tenê ji bo kesên ku li deverên dewlemend dijîn heye, lewma dibe sedema dadperweriya mezintir li taxên dewlemend û xizan.
Di hêla çandiniya bajarvaniyê de gihîştina çêtir a xwarinê dikare di civakên xizan de jî bibe sedema sivikkirina stresên derûnî-civakî. Endamên civakê yên ku bi çandiniya bajaran re mijûl dibin, di derbarê awayên tendurist ên bicihanîna hewcedariyên parêz de, zanîna herêmî baştir dikin. Her weha çandiniya bajarî dikare tenduristiya giyanî ya endamên civakê baştir bike. Kirîn û firotina hilberên bi kalîte ji hilberîner û xerîdarên herêmî re dihêle endamên civatê piştgiriya hev bikin, ku dibe ku stresê kêm bike. Ji ber vê yekê, çandiniya bajêr dikare di civakên xizan de, ku niştecîh ji ber kêmasiya têgihiştina kontrolê ya li ser kalîteya jiyana xwe, astên stresê mezintir dibin, baştir bike.
Dibe ku çandiniya bajarî li civakên ku ji supermarket û binesaziya din kêm in ji ber hebûna bêkariyek mezin a ji ber deindustrialîzasyonê livîn û jîngeha çêkirî çêtir dike. Cotkarên bajarî yên ku rêbazên çandinî yên domdar dişopînin ne tenê dikarin ji bo avakirina binesaziya pergala xwarina herêmî bibin alîkar, lê di heman demê de dikarin ji bo baştirkirina hewa, û av û kalîteya axê jî bibin alîkar. Dema ku hilberên çandiniyê di nav civakê de bi herêmî têne hilberandin, ew ne hewce ne ku werin veguheztin, ku rêjeyên belavkirinê û qirêjkerên din ên ku li herêmên jêrîn ên sosyoekonomîk dibin sedema rêjeyên astimê. Çandiniya bajarî ya domdar di heman demê de dikare parastina karker û mafên xerîdar jî pêş bixe. Mînakî, civakên li Bajarê New York, Illinois, û Richmond, Virginia bi rêgezên çandiniya bajarvaniyê verastkirinên hawîrdorên xweyên herêmî nîşan dane.
Lêbelê, heke axa ku ji bo çandiniya bajaran tê bikaranîn qirêj bibe, cotkarên bajarî di heman demê de dikare xeterên tenduristiyê jî li cotkarên bajaran bide. Tevî ku hilberên herêmî bi gelemperî tê bawer kirin ku paqij û saxlem in, gelek cotkarên bajarî ji cotkarê bajarî yê New York Frank Meushke heya Michelle Obama dît ku ji ber qirêjiya axê di hilberên wan de astên bilind ên rêberê hene, ku dema ku tê xwarin ji tenduristiya mirovan re zirar e. Axa ku bi astên pêşîn ên bilind ve hatî qirêj kirin, timûtim ji boyaxa xaniyê kevn ku tê de rêber, xilasbûna wesayîtê, an depozekirina atmosferê çêdibe. Bêyî perwerdehiya guncan a li ser metirsiyên çandiniya bajarî û pêkanînên ewle, dibe ku xerîdarên bajarî yên hilberîna çandiniya bajêr bi pirsgirêkên pêwendîdar ên tenduristiyê re rû bi rû bimînin.
Pêkanîn.
Çandiniya bajarî ya banî li Food Roof Farm li navenda St. Louis
Afirandina binesaziyek civak-bingeh ji bo çandiniya bajarî tê wateya damezrandina pergalên herêmî yên mezin kirin û pêvajoyê xwarinê û veguheztina wê ji cotkar bo xerîdar.
Ji bo hêsankirina hilberîna xwarinê, bajaran projeyên çandiniyê yên li ser civakê ava kirin. Hin projeyên hanê bi hevra cotkarên civatî yên li ser erdê hevpar, pir mîna ya Boston Common ya sedsala hîjdehan mêldar kirine. Yek ji wan çandiniyên civatî Çandiniya Zarokan a Collingwood a li Melbourne, Avusturalya ye. Projeyên din ên baxçeyê civakê modela baxçeyê dabeşkirinê bikar tînin, ku tê de baxçevan li deverên baxçê mezintir ji bo nexşeyên kesane lênihêrin, bi gelemperî pargîdaniyek alav û pêdiviyên din parve dikin. Baxçeyên P-Patchê yên Seattle vê modelê bikar tînin, wekî Çandiniya Navendî ya Başûr li Los Angeles û Food Roof Farm li St. Louisbajarên serbixwe di hewşên takekesî û ser banan de jî xwarinê çêdikin. Projeyên parvekirina baxçe hewl didin ku hilberîneran bi axê, bi gelemperî, qada hewşa niştecîhkirinê bi hev bikin. Baxçeyên banê destûrê dide ku niştecihên bajarî qadên kesk ên li bajêr biparêzin bêyî ku zeviyek ji erdê pêşkeftî veqetînin. Çandiniyên banî dihêlin ku baxçeyê pîşesaziyê yê bê karanîn bi awayekî hilberîner were bikar anîn, kar û qezencê diafirîne. Projeyên li seranserê cîhanê hewl didin ku bajaran bibin 'dîmenên hilberîner ên domdar' bi çandiniya erdên vala yên bajaran û baxçeyên metbexa demkî an daîmî.
a>ê dagirtî de li cotyarek pot diçin, di havîna 2013-an de li ser 700 tomato mezin bûn.
Pêvajoya xwarinê li ser asta civatî ji hêla navendîkirina çavkaniyan ve di nav dezgehên amûrên civakê û dezgehên pêvajoyê de ji bo cotkaran tê vehewandin. Bernameya Hevkariya Bernameya Baxçe ku li Detroit e û xwedan bankên amûreyên komê ye. Li deverên cihêreng ên bajêr bankên amûran hene ku çavkaniyên mîna amûran, zibil, zevî, pişkên tomato, tov, û perwerde dikarin bi baxçevanên wê komê re werin parve kirin û belav kirin. Hevkariya Bernameya Çavkaniya Baxçeyê ya Detroit di heman demê de civaka baxçevaniya wan xurt dike bi peydakirina gihîştina neqla endamên wan; li ser baxçevanî, polîtîka û pirsgirêkên xwarinê perwerde; û bi avakirina pêwendiya di navbera bexçevanan de bi komên xebatê, potlucks, geştan, geştên zeviyê, û rojên xebata komxebat. Li Brezîlya, "Bajarên Bê Birçî" ji bo jinûveavakirina deverên terikandî bi hilberîna xwarinê re polîtîkayek gelemperî çêkir û qadên kesk ên civakê baştir kir.
Sûkên cotkaran, wekî mînak bazara cotkaran li Los Angeles, erdek hevpar peyda dikin ku cotkar dikarin hilberîna xwe bifroşin serfkaran. Bajarên mezin di dawiya hefteyê û rojek di nîvê hefteyê de bazarên cotkarên xwe vedikin. Mînakî, sûka cotkaran a Boulevard Richard-Lenoir a li Parîs, Fransa, Yekşem û Pêncşem vekirî ye. Lêbelê, ji bo afirandina pêbaweriyek xerîdar bi çandiniya bajaran û danasîna hilberîna xwarina herêmî ji bo cotkaran wekî pîşeyek domdar, pêdivî ye ku bazar bi rêkûpêk vekirî bin. Mînakî, Sûka Cotkarên Los Angeles-ê heftê heft rojan vekirî ye û çend xurekên herêmî bi hev ve girêdane da ku hilberên xwarinên cûda peyda bikin. Cihê navendî yê sûkê li navenda Los Angeles-ê ji bo komek cûrbecûr firoşyar ji bo ku xwe bigihînin xerîdarên xwe, têkiliya bêkêmasî peyda dike.
Arjantîn.
Bajarê Rosario (nifûs: 1,3 mîlyon) çandinî bi tevahî xist nav stratejiya xweya karanîna axê û stratejiya geşepêdana bajarvaniyê. Plana Wê ya Bikaranîna Erdê 2007-2017 ji bo karanîna çandiniyê ya erdê giştî dabînek taybetî dike. Di bin Plana Stratejîk a Bajarê Mezin a 2008-2018-an de, Rosario "çerxa kesk" ava dike, di nav bajêr û derdora wê re derbas dibe, ku ji baxçeyên malbat û civakê, baxçeyên sebzeyan û baxçeyên mezin, parkên baxçeyên pir fonksiyonel û "bariyoyên hilberîner" pêk tê”, ku çandinî di nav bernameyên ji bo avakirina xaniyên giştî û nûjenkirina kavilan de ye. Di 2014-an de, çerxa kesk ji zêdetirî 30 ha erd pêk dihat ku ji bo mezinkirina sebze, fêkî, û nebatên derman û aromatîk dihat bikar anîn. Li bajêr pênc parkên baxçeyan hene - qadên kesk ên mezin û xemilandî bi tevahî 72 ha erd vedigire, ku ji bo çandiniyê û ji bo çalakiyên çandî, werzîşî û perwerdehî tê bikar anîn.
Awistralya.
Li Queensland gelek kesan dest bi meyla çandiniya bajaran û karanîna akuaponîk û konteynerên xwe-avdan kirin.
British Columbia.
Cotkarekî bajarî yê Kanadî li British Columbia hûrguliyên li ser pergala nirxa berhemê (CVR) ku cotkarên bajarî dikarin bikar bînin da ku diyar bikin ka kîjan zevî mezin dibin, li ser bingeha arîkariya her çandî ji bo piştgiriya aborî ya çandiniyê, weşand. Ev tê wateya ku dev ji hin berheman berdaye yên din, lê ew diyar dike ku cotkarên bajarî dikarin tora karsaziyê bi cotkarên gundan re pêşve bibin da ku hin ji wan hilberên din bigihînin xala firotanê ya bajar. Mînakî, cotkarê bajarvanî nekare aboriya xwe mezin bike ku şînkaya şirîn mezin bibe (li ser bingeha rojên dirêj heya gihîştinê û tîrbûna hilberîna kêm a lingê rêza rêzê), lê aranjmanek torgilokê bi hev re feyde ye, ji ber ku ew dihêle ku cotyarek şêrîn a gundî di bihayê firotanê de xalek firotanê ya din jî bi dest bixin û di heman demê de bila cotyarê bajarokê valahiya pêşniyara xeta hilbera xwe dagire.
Gelek projeyên civakî yên li Victoria, British Columbia çêbûn ku ji bo pêşvebirina pratîkên çandiniya bajarî wekî bernameya Sharing Backyards. Ev bername heye ku ji bo kesên li bajaran dijîn bi kesên din ên ku di hewşên wan de ji bo armanca çandiniya bajaran deverek zêde heye ve girêdayî bibin. Rêxistin her weha hene ku bi rêvekirina baxçeyên xwepêşandanên giştî mirovên ku li bajarên Vancouver dijîn li ser çandinî û mezinkirina xwarinê li deverek bajarî fêr bibin.
Nixumandina banê avahiya rojava ya Navenda Peymana Vancouver banê kesk yê herî mezin e li Kanada û yek ji 10 banê kesk ê herî mezin e li cîhanê. Bi dora şeş donim qada jiyanê, li wê derê zêdeyî 400,000 nebat û gihayên xwecihî hene ku îzolasyonê peyda dikin. Di heman demê de çar heb mêşên hingiv ên rojavayî jî hene ku nebatên li ser banî polen dikin û hingiv peyda dikin. Jîngeh pratîkên mayînde yên wekî vejelîn û ji nû ve karanîna avê vedigire.
Bajarê Kamloops, British Columbia bi rengek çalak pratîkên çandiniya bajarî di nav civaka xwe de pêş dixe. Ew girîngiya ewlehiya xwarinê û bandora wê li ser aborî û hem jî ekolojiyê radiwestînin. Wan Plana Çandinî ya Xwarin û Bajar (FUAP), ku di 2014an de hatî destpê kirin, çêkir, ku armanc û stratejiyên pêkanîna pergala xwarina domdar destnîşan dike.
Ontario.
Ontario duyemîn parêzgeha herî mezin e û li Kanada yek ji bajarên herî bajarî ye. Hikûmeta parêzgeha Ontario malperek heye ku ji bo agahdariya kesên ku dixwazin damezrandina çandiniyek bajarokî an jî yên ku tenê dixwazin li ser çandiniya bajaran a li Ontario fêr bibin re peyda dike.
Bajarê Ottawa mezintirîn çandiniya bajarî ya li neteweyê, Zeviya Ceriban a Navendî (CEF) e. Li navenda bajêr û dorpêçkirî ji hêla bajêr ve, çandiniya 4 kîlometrên çargoşe (1,5 sq mi) avahiyek çandiniyê, çandiniya karker, û navenda lêkolînê ya Çandinî û Agri-Food Kanada ye. Li Bajarê Ottawa di nav 203,5 kîlometrên çargoşe kîlometr çargoşe (78,6 sq mi) kesk de gelek çandiniyên bajarî jî hene.
Li gel gelek bajarên din ên Ontario, Bajarê Toronto rê dide niştecihên mafdar ên li 4 beşan li seranserê bajêr ku herî zêde 4 mirîşkan (tu dîk tune) ji bo armancê kêfê an vexwarina kesane ya tenê hêkan biparêzin. Pêdiviyên din jî hene ku bi xwedîkirina van mirîşkan ve di binê vê bernameyê de ne wekî zon û rêbernameyên ji bo avakirina dorpêçê, avêtin û avêtinê. Di wargehên ku ji malpera UrbanHensTo ve ji bo vê bernameyê mafdar in de ardaredariya 13 (Parkdale-High Park), ardaredariya 21 (St Paul), ardaxa 5 (Etobicoke-Lakeshore), û ardaxa 32 (Beaches-East York) hene. Di heman demê de atolye ji bo kesên ku dixwazin mêşên bajarî mezin bikin re heye. Lêbelê, pabendbûna bi van rêgez û rêziknameyan dikare bibe sedema cezayan.
Quebec.
Germavên Lufa Farms li ser banê Greater Montreal-ê têne çêkirin.
Li Montreal, li dor 100 baxçeyên civatan qadên ku welatî dikarin fêkî, sebze, giha û kulîlkan biçînin peyda dikin. Li baxçeyê civata herî mezin nêzîkê 255 parçe parvekirin hene, lê di malpera herî piçûk de jî nêzê 25 parçe hene. Ji 2 mîlyon mirovên ku li deverên bajarîbûyî yên Montrealê dijîn, nêzîkê 10,000 niştecîhên bexçeyên baxçe parve dikin. Bername ji 1975-an ve ye û ji hêla navçeyan ve tê rêvebirin. Hinek ji navçeyan mamosteyek baxçeyê baxçe heye ku bi rêkûpêk serdana baxçeyan dike da ku şîretan bide baxçevanan. Ax, avdana avê, cîhek ji bo amûr, qûm, têl, û boyax ji hêla bajêr ve têne peyda kirin, ku ji hêla Daîreya Werzîş, Nûvekirin û Pêşkeftina Civakî ve tê rêve birin.
Kanada xwedan gelek pargîdaniyên ku li ser teknolojiya çandiniya bajaran dixebitin, li Montreal jî hene. Ya herî girîng Lufa Farms e, pargîdaniyek taybetî ye ku li taxa Saint-Laurent a Montrealê ya ku tê ragihandin seraya herî mezin a banê cîhanê vekir. Ev çaremîn serara serşûştî ya Lufa li Montreal e û li ser banê depoya Sears Canada ya berê hatî çêkirin. Serara banê yekem ê Lufa-yê di serê sala 2011-an de, serayek serşokê ya hîdroponîk 2880 metrekareyî li ser depoyek ku wekî navenda wan hatî diyarkirin hate çêkirin. Wan di sala 2013 de (4,000 sq metr) û 2017 (5,850 sq meter) du mezintir serayên banê mezin li ser Montreal ava kirin, ji bo sê avahiyan hema hema $10 mîlyon xerc kirin. Di 2017-an de, supermarketek IGA-ya li Saint-Laurent-a li Montreal-ê banê kesk bi qasî 25,000 metrekare qada kesk û hilberên ji hêla Ecocert Canada ve hatine pejirandin vekir. Ew dibêjin ku ew dikarin li ser 30 cûre hilbera organîkî ya li banî tê mezin kirin, digel hingivê ku ji heşt kewarên mêşên hingiv ên li banî tê hilberandin û peyda bikin, peyda bikin.
Lufa û IGA hem ji bo hin hilberên xwe xwe dispêrin hilberîna ne-rooftop. Tenê nebatên kûr-kûr dikarin li ser banan mezin bibin, hilberên wekî kartol û genim ji holê rabikin. Hin cotkarên herêmî diyar dikin ku pergalên pîşesaziyê têne dravdan kirin û pêşbaziyek neheq e.
Zêdebûna Pekînê li rûbera erdê di sala 1956-an de sala 1958-an bû sedema pejirandina zêde ya çandiniya bajaran-bajarî. Wiha "çandiniya bejahî" bû sedem ku ji 70% xwarina bêserûber a li Pekînê, bi giranî ji sebze û şîran pêk tê, ku ji hêla bajêr ve di salên 1960 û 1970 de were hilberandin. Di van demên dawî de, bi ewlehiya xwarina nisbî ya li Çînê, çandiniya bajarkî bû sedema çêtirkirinên di kalîteya xwarina heyî de, berevajî hêjmariyê. Yek ji ceribandinên vê paşîn ên di çandiniya bajaran de Parka Nîşandana Zanista Çandiniyê ya Modern a li Xiaotangshan e.
Bi kevneşopî, bajarên Çînî têne zanîn ku çalakiyên çandiniyê di nav bajêr de tevlihev dikin. Shenzhen, ku berê civakek cotyarî ya piçûk bû, ji ber ku ji hêla hikûmeta Çînî ve wekî herêmek aborî ya vekirî ve hatî destnîşankirin, niha metropoleke bilez mezin dibe. Ji ber nifûsa li Çînê mezin û zêde dibe, hikûmet di hilberîna xwarinê de piştgiriyê dide xweseriya bajaran. Avahiya gundê Shenzhen, rêbazên domdar, û pêşkeftinên nû yên çandiniyê yên ku ji hêla hikûmetê ve hatine destpêkirin ji bo ku ji vî bajarî re mezin dibe xwarinê peyda dike hatine veavakirin.
Çandiniyên bajêr bi qasî ji pergala bajêr di pergalek du tebeqe de. Asta yekem a ku ji navenda bajêr nêz dibe tiştên hilweşîner hilberîne. Zebzeyên hişktir ên li derveyî van zeviyan bicîhkirî ne, wekî kartol, gêzer û pîvaz têne çandin. Vê pergalê dihêle hilberîner piştî hilbijartinê çend demjimêrên kurt li bazarên bajêr werin firotin.
Darên mişmişan ji bo ku kermirrên hevrîşim şîn bibin têne çandin û zibilxiravê kurmikê hevrîşimê di masiyan de ji masiyan re tê şandin. Di heman demê de masî bi bermahiyên heywanên din, wekî beraz, mirîşk, û bufalan, jî dixwin. Heywanan, berê xwe didin zeviyên ku ji hêla golê ve ji devê golikan ve hatine fêr kirin. Ev pergalek sofîstîke wekî çerxa domdar a avê, avêtinê, û xwarinê ye... bi zilamek re di wêneyê de hatî çêkirin.Her ku nifûs mezin dibe û pîşesazî pêş dikeve, bajar bi ceribandina rêbazên nû yên çandiniyê hewl dide ku mezinbûna çandiniyê ya potansiyel têxe nav xwe. Fong Lau Chee Experimental Farm li Dongguan, Guangdong di hilberîna lîçê de digel pêşveçûnên nû yên çandiniyê xebitiye. Ev çandinî bi daxwazên hilberandina mîqdarên mezin û lîseyên pir-kalîte, bi domandina domandina şekir û tovên wan, hate damezrandin. Vê lêkolîna ku ji hêla zanîngehên çandiniyê yên herêmî ve hatî çêkirin, rê dide ku rêbazên nû bi hêviya ku bigihîjin hewcedariyên xerîdarên bajêr.
Lêbelê, ji ber zêdebûna astên mezinbûna aborî û qirêjbûnê, hin çandiniyên bajaran hatine tehdît kirin. Hikûmet hewl dide ku gav bavêje û di warê çandiniyê de pêşveçûnên nû yên teknolojîkî biafirîne da ku astên çandiniya bajaran bidomîne.
"Bajar plan dike ku 8,82 mîlyar yuan li 39 projeyên çandinî veberhêne bike, di nav de bingehek çandinî ya ewledar, parkek teknolojiya bilind a çandinî, pêvajokirin û belavkirina çandinî, daristanî, tûrîzma ekolojîk, ku dê çandiniya bajarî ya bi taybetmendiyên typicalenzîn ên xwerû pêk bîne" digel vê bernameyê, tê çaverê kirin ku bajar Sûka Piraniya Hilbera Hilbera Çandiniyê ya Buji berfireh bike.
Li gorî Buroya Çandinî, Daristanî û Masîvaniyê ya Municipalaredariyê dê 600 mîlyon yuan veberhênana bajêr li çandiniyên li derdora bajêr, bi hêviya cotkaran bike ku "ji sedî 60 goşt, zebze û hilberên avî li sûka Shenzhen" peyda bike.
Her weha wekî bersivek ji qirêjî û dermanên kêzikan ên ku di kiryarên cotkariyê de têne bikar anîn, çûnek kesk û organîk jî heye. Pêdivî ye ku dabînkerên sebzeyan hin venêranên ku ji hêla Buroya Çandiniyê ya bajêr ve têne kirin derbas bibin berî ku ew wekî "kesk" werin firotin.
Kûba.
Pargîdaniya çandiniyê li Havana, Kuba (2015)
Di 2002 de, ji baxçeyên bajarî hilberandin ya xwarinê. Li Havana,% 90ê hilberên nû yên bajêr ji çandinî û baxçeyên bajaran ên herêmî tê. Di 2003 de, zêdeyî 200,000 Kubayî di berfirehkirina sektora çandiniya bajaran de xebitîn.
Li Misirê, pêşkeftina baxçeyên banî di 1990-an de dest pê kir. Di destpêka salên 1990-an de, li Zanîngeha Ain Shams, komek profesorên çandiniyê înîsiyatîfek li ser mezinkirina sebzeyên organîk ku li gora bajarên Misirê pir qelebalix be pêş xistin. Thensiyatîf di astek piçûk de hate sepandin; heya ku ew bi fermî di 2001 de, ji hêla Rêxistina Xwarin û Çandiniyê (FAO) ve hate pejirandin.
Di 2014 de, Mayoraredara Parîsê Anne Hidalgo soz da ku 100 hektar (247 donim) Parîs ji qada kesk re veqetîne, û 30 hektar di çandiniya bajaran de pispor e. Di pênc salên paşîn de li Parîsê zêdeyî 60 rêxistinên çandiniya bajarî derketin.
Hat ragihandin ku dê bihara 2020-an li herêma 15-an a Parîsê vebe, çandiniya herî mezin a banê cîhanê ya 14,000 m dê li ber avahiya şeş-qatî ya li Expo Porte de Versailles rûne. Zeviya pargîdaniya nûjen Viparis a li Parîsê bi pargîdaniyên fransî Agripolis re, ku di çandiniyên li ser banî an rûyên deşta pispor, û pargîdaniya lêkolînê / ekosîstem-ji nû ve çêkirina Cultures en Villes de bûne yek, da ku vê projeyê bigihîne rastiyê. Agripolis plan dike ku çandiniyê bi kar bîne dema ku Cultures en Ville dê bûyerên taybetî plan bike. Zevî hêvî dike ku di demsalekê de, her rojê bi zêdeyî 30 guherînên nebatan, her roj 2000 lîre fêkî û sebze hilberîne. Ji bilî ku li cîhanê çandiniya herî mezin a bajaran e, baxçeyê banê avê dê% 10 ê mîqdara avê ya baxçeyên kevneşopî hewce dike bikar bîne. Armanca çandiniyê peydakirina xwarinê ji karsaziyên başûrê Parîsê re ye û geştên perwerdehî û rahênanên hevkariyê ji bo pargîdaniyan peyda dike.
Pêşkeftina aborî li Mumbai mezinbûnek nifûsê anî ku bi taybetî ji ber koçberiya karkeran ji herêmên din ên welêt. Hejmara niştecihên li bajêr di sedsala borî de ji donzdeh caran zêdetir bû. Mumbai ya Mezin, ku ji hêla Girava Bajêr û Girava Salsette ve hatî damezrandin, li gorî daneyên ku ji hêla serjimêriya 2001 ve hatine berhev kirin, li Hindistanê bajarê herî mezin e ku nifûsa wê 16,4 mîlyon e. Mumbai yek ji bajarên herî qelebalix ê cîhanê ye, di km² de 48215 kes û li herêmên bejahî jî 16,082 per km². Di vê senaryoyê de, çandiniya bajarokî ne gengaz e ku were pratîk kirin ji ber ku ew ji bo gihiştin û karanîna deverên vala divê bi pêşdebirên nekêşbar re hevrikiyê bike. Rêbazên çandiniyê yên alternatîf wekî bersivek li dijî kêmasiya ax, av û çavkaniyên aborî yên li UPA dixebitin derket holê.
Rêbazên baxçeyê bajarokê Dr. Doshi ji bo guncan in ku li cîhên kêmkirî wekî teras û eywanan, heta li ser dîwarên avahiyên sivîl bêne bicîh kirin, û ji bo veberhênanên mezin ên sermayeyê an demjimêrên dirêj ên xebatê ne hewce ne. Pratîka wî ya cotkariyê tenê organîk e û bi piranî ber bi mezaxtina navmalî ve tê rêve birin. Amûrên wî yên baxçevaniyê ji materyalên ku li hawîrdora herêmî hene hene: bermayiyên kaniya şekir, torbeyên polîetilen, lastîk, konteyner û sîlîndêr û ax. Konteyne û torbeyên (li her du seriyan vekirî) bi şanikên nîska şekir, zibil û axê baxçe dagirtî ne, ku gengaz dike ku karanîna hûrgelek avê bi qadên vekirî re were qiyas kirin. Dr. Doshi diyar dike ku enerjiya rojê dikare şûna axê li bajaran bigire. Ew herweha ramana plansazkirina zincîrê, an mezinkirina nebatan di navberê de û di mîqdarên piçûk de ji yekcar û di mîqdarên mezin de pêşniyar dike. Wî di teraziya xweya fêkiyên cûda yên wekî mangos, hêjîr, guvaş, mûz û darikên şekir mezin kir li Bandra. Têgiha çandiniya bajêr a ku ji hêla Dr. Ew dûv re di peydakirina xwarinê de malbatê xwe têr dike: fêkî û sebze salê 300 roj rojane têne hilberandin.
Armancên sereke yên projeya pîlot a li çandiniya bajêr li Rosary High School, Dockyard Road, pêşvebirina piştgiriya aborî ji bo zarokên kolanê, xweşikkirina dîmenê bajêr, dabînkirina xwarina organîk a hilberîner a herêmî ji niştecihên bajarî re (bi taybetî yên li xanîkan dimînin), û li bajarekî domdar çopên organîk birêve bibin. Proje li dibistana Rosary, li Mumbai, bi beşdariya zarokên kolanê di dema 2004 de hate meşandin. Zeviyek bajêr li qada a teras hate afirandin Beşdar di teknîkên çandiniya bajarî de hatin perwerdekirin. Çandiniyê sebze, fêkî û kulîlk çêdikir. Fikrê têgeha çandiniya bajêr li dibistanên din ên li bajêr belav kiriye.
Metbexa navendî ya Mumbai Port Trust (MBPT) rojane li ser 3,000 karmendan xwarinê belav dike, mîqdarên girîng ên avêtina organîk çê dike. Baxçeyek terasê ku ji hêla karmendan ve hatî afirandin ji sedî not û nehsên vê hilberê di hilberîna zebze û fêkiyan de vedigire. Preeti Patil, ku li MBPT karmendê xwarinê ye, armanca pargîdanîyê şîrove dike:Mumbai Port Trust li terasa metbexa xweya navendî çandiniyek organîk pêş xist, ku rûbera wê bi qasî Çalakiya çandiniya bajêr di destpêkê de ji bo avêtina bermahiyên organîk ên metbexê bi rengek eko-heval hate destpê kirin. Endamên karmendan, piştî xebata xweya rojane di mitbaxê de, baxçeyê ku nêzîkê 150 nebatên wê lê ne, diçînin.
Li Wellington, Zelanda Nû çandiniya bajarî ya Kaicycle
Li paytext Wellington çandiniyek bajarî ya bi navê Kaicycle di 2015 de hate damezrandin. Ew wekî awayek berhevkirina avêtina xwarina herêmî dest pê kir, şopên xwarinê bi duçerxeyê têne berhev kirin. Di pîvanên wan de çopa organîk a heftane heya 60 lître ji mal û kargehên herêmî hene. Armanca wan "veguheztina çopên xwarinê ji zeviyê zeviyê û vegerandina van xurekan dîsa li nav axên herêmî ye". Ew bi berhevoka ku çêdikin li çandiniya xweya bajarî baxçe dikin û dilxwazan vedixwînin ku bi rêkûpêk alîkariyê bikin. Ew hin berheman difroşin ku alîkariya dravdanên karûbarên kompostasyonê dike, ew jî bi dilxwazan re parve dikin û bexşê projeyên xwarinê yên civakê dikin. Di sala 2020-an de ew tevlî torgilokek nû ya navendên berhevkirina ku ji hêla Baweriya Domdarî ve tê rêve birin bû.
Taywan.
Li Giravên Matsu, hikûmeta herêmî li navenda bajarê Nangan zeviyek çandiniyê ya zebzeyan ava kir.
Todmorden li Yorkshire, Keyaniya Yekbûyî bi modela çandiniya bajarî ya serfiraz bajarek e ku bi 17,000 şêniyên wê re ye. Projeya ku di sala 2008-an de dest pê kir, tê vê wateyê ku li çil deveran li seranserê bajêr dexlên xwarinê hatine çandin. Hilber hemî belaş e, kar ji hêla dilxwazan ve tê kirin, û ji rêwî û mêvanan têne vexwendin ku hilberan hilbijêrin û bikar bînin. Hin komployên Todmorden bûne pîlanên destûrê hinekên din jî bûne nimûneyên baxçeyê gerîla. Hemî "baxçeyên propagandayê" ne ku niştecîhan pêşnîyar dikin ku herêmî mezin bikin, demsalî bixwin, pêzanîna xwarina xwe bihesibînin û kêfxweş bibin. Li kolanê, li parka gerîdeyê ya navenda tenduristiyê, li stasyona hesinî, li polîsxaneyê, li goristanê û li hemû dibistanên bajêr pîlanên xwarinê hene.
Vebijarkên Lêkolîna Neteweyî.
Li gorî USDA, çandiniyek wekî cîhek tête diyar kirin ku herî kêm bi qasî $1000 berhem çêdike û difroşe. Lêkolînek li ser çandiniyên bajaran di sala 2012an de li ser 315 mezrayên ku wekî bajarî hatine destnîşankirin lêkolîn kir. Ji wan, ji 32% li Bakûrê rojhilat, ji 26% li Başûr, 22% li Rojava, û ji 19% kêmtir li Midwest dîtin. Di anketê de hat dîtin ku piraniya çandiniyên bajaran ên li Dewletên Yekbûyî wekî ne-kêrhatî an jî tenê xwedî têne damezrandin. Çandiniyên bajaran bi gelemperî teknîkan bikar tînin ku dihêlin ew li ser erdek piçûk bi xurtî hilberînê bikin. Di serî de, van kiryaran nivînên rakirî, sera, û baxçeyên konteyner hene. Ji hilberên hatine çêkirin, piraniya piraniya çandiniyên bajaran li ser sebzeyên teze, û dûv re giha û kulîlkan disekinin. Ger çandiniyek bajarî li ser ajalan bisekine, heywana bingehîn mirîşk in. Mêş û berx heywanên çandiniya bajaran a duyemîn in.
Hema bêje nîvê çandiniyên bajaran ên ku beşdarî anketê bûn firotanek tevahî ya tevahî kir ku ji $10,000 kêmtir kir. Piraniya van firotanan ji bazarên cotkaran, Çandiniya Piştgiriya Civakî (CSA), û xwaringehan tê. Li gorî îstatîstîkên firotana tevahî ya nesax jî 5% ê çandiniyên bajarvaniyê nehate hesibandin. Piraniya çandiniyên bajaran li ser dijwariya sereke ya ku ew pê re rû bi rû ne; lêçûnên hilberînê, birêvebirina zirarê, birêvebirina gihayan, û avhewa. Ew her weha qezencê, fînansekirinê, û keda çandiniyê wekî zehmetiyên mezin ên birêvebirina zeviyek bajarî dibînin.
Nûyork.
Baxçeyê Adam Purple, aliyê rojhilat-jêrîn, Bajarê New York, 1984
Gelek niştecihên kêm-dahat ji rêjeyên zêde qelewbûn û şekir û çavkaniyên kêm ên hilberên nû êş dikişînin. Bajar û komên nehfî yên herêmî ax, perwerde û teşwîqkirina darayî peyda dikin, lê teşwîqa çandiniya bajarî rastî cotkaran hatiye, ku dema ku roja karê wan a rêkûpêk pêk tê, pir caran dilxwaz in. Wekî din, Daîreya Parastina Hawirdorê ya Bajarê New York-ê ji bo xwedan milkê taybet li deverên kanalîzasyona hevgirtî ya Bajarê New York-ê bernameyek bexşînê pêşkêş dike. Pêdiviya herî kêm ev e ku meriv ji qada bêserûber a ku tevkariyê dike, 1 ”ya herikîna bahozê birêve bibe. Projeyên mafdar banê kesk, çandiniyên banî, û berhevkirina ava baranê li milkê taybet li qadên kanalîzasyonê yên hevgirtî hene. Ji ber vê bernameya bexşînê, niha li Bajarê New York xwedan çandiniyên herî mezin ên banê banî ye.
Hin baxçevanên bajaran ji bo destpêkirina civakek an baxçeyên bajaran gelek deverên vala bikar anîn. Lêbelê, pêdivî ye ku ax ji ber qirêjiya wesayîtê û bermahiyên avahiya kevn ji bo pîsbûna giran di nav axa bajêr de were ceribandin. Di heman demê de li Bajar bernameyek berhevkirinê jî heye, ku ji baxçevan û cotkaran re heye. Grûbek, GreenThumb, şitlên belaş peyda dike. Bernameyek din, projeya Bajarvaniya Bajarvaniyê ku ji hêla nehêja Just Food ve tê xebitandin, qursên mezinbûn û firotina xwarinê pêşkêşî dike.
Du awayên alternatîf ên mezinbûnê ev in: baxçeyên banî û mezinbûna hîdroponîkî (bê ax). "New York Times" gotarek li ser yek ji yekem baxçeyên Manhattan nivîsand ku ev her du teknîk tê de ne.
Kalîforniya.
Di bersiva paşvemayîna 2008-an de, koalîsyonek rêxistinên civak-bingeh, cotkar û saziyên akademîk ên li Geliyê Pomona ya Kalîforniyayê thenîsiyatîfa Çandiniya Bajêr a Pomona Valley ava kirin.
Piştî derbasbûna Peymana Bazirganiya Serbest a Amerîkaya Bakur, genimê erzan ê Dewletên Yekbûyî Meksîka di bin avê de hişt, cotkarên gundî ji erdê xwe derxistin. Gelek koçberî Geliyê Pomona bûn û di pîşesaziya avahiyê de kar dîtin. Bi paşketina 2008-an re, pîşesaziya avahiyê jî li herêmê êş kişand. Ne mimkune ku hêza xweya berê ji nû ve bistîne ji ber kêmbûna avê ya giran li vê herêma çolê û her weha qelsbûna aboriya herêmî. Van koçberan li welatê xwe ji hêla cotkar ve organîkên erdên hişk bûn ji ber ku wan negihaştî dermanên kêzikan û gubreyên bingeha petrolê. Naha, wan xwe li tixûbê du wîlayetan dît: Los Angeles County ku nifûsa wê 10 mîlyon e û hema bêje zeviyek çandinî tune, û San Bernardino County ku li eyaleta gihîştina herî xirab a xwarina tendurist heye. Li her du wîlayetan, ji bo hilberên organîk ên li herêmê mezin dibin daxwazek zêde dibe. Li bersiva van mercan, Uncommon Good, rêxistinek nehfdar a bingeha civakê ku bi malbatên cotyarên koçber re dixebite, forûmek ku bû Komeleya Cotkarên Bajar civand. Komeleya Cotyarên Bajar ji bo cotkarên koçberên belengaz li Geliyê Pomona rêxistina yekem e. Armanca wê pêşxistina derfetan e ku endamên wê bi çandiniya bajarvaniyê debara xwe û malbatên xwe bikin. Bi Xweya Nekandî, ew endamê damezrînerê iativenîsiyatîfa Çandiniya Bajêr a Pomona Valley (PVUAI) e. PVUAI bi zanîngeh û zanîngehên herêmî re dixebite ku lêkolînek nirxandina xwarinê ya ku li Bajarê Pomona hatî çêkirin berfireh bike.
Oakland.
Çandiniya bajaran li West Oakland rengek radîkal girtiye ku meriv dikare vegerîne destpêşxeriyên baxçeyê civakê yên di 1970-an de li bajarên Berkeley û Oakland dest pê kirin, û mîrata Afrîkî-Amerîkî ya bajêr. Pîşesaziya çêkirinê ya Oakland di dema WCII de niştecihên nû kişand. Ji bo kêmkirina tengezariya nijadî, Desthilatiya Xanî ya Oakland projeyên xanî ji bo reşikên li West Oakland û spiyan li Oakland Rojhilata ava kir. Bi peymanên veqetandî û ji nû ve xêzkirina bankan, sermiyanê geşedanê ji West Oakland hate hiştin dema ku nifûsa Afrîkî-Amerîkî xwedî derfetên kirê an kirîna xaniyên derveyî Oakland-a West bû.
Partiya Pantherê Reş (BPP) di tovkirina kiryarên çandiniya bajarî yên li Oakland-West-ê de rol lîst. Yek ji bernameyên wê yên civakî armanc bû ku bi dabînkirina taştê li dibistanên herêmî, dêr û navendên civakî, gihîştina xwarina tendurist ji bo nifûsa reş a bajêr baştir bike. Kêmek ji vê xwarinê ji baxçeyên herêmî yên piçûk ên ku ji hêla endamên BPP ve hatine çandin hat. Li gorî Prof. Nathan McClintock, "Panthers baxçevanî wekî mekanîzmayek liberçavgirtinê û navgînek lêzêdekirina parêzên xwe bikar anîn, û her weha wekî navgînek ji bo xurtkirina endamên civakê yên ku li dijî zordariyê têkoşîn kirin." Tora Keskan a Rengîn a Rengîn (PCGN) di 1990-an de hate afirandin. Komê li West Oakland li zeviyên vala û vala çandin. Wekî din, dibistanên li derdora Alameda County dest bi hînkirina behreyên baxçeyê bingehîn û perwerdehiya xwarinê kirin. Komên din ew mîrat hildigirtin, wekî Nûçegihanên Gel û Dadweriya Çandinî.
Di 1998-an de, Ofîsa Saredariya Bajarê Oaklandê ya Berdewamiyê ji bo pêşkeftina domdar Initnîsiyatîfa Pêşkeftina Civaka Domdar pêşniyar kir. Ji ber nebûna gihîştina West Oakland ji xwarinên têr û tendurist, rêxistinên din PCGN û Bajarên Slicker Farms jî di nav de daxwaz kirin ku nexşe stratejiyên afirandina bandorek domdar li ser pergala xwarina herêmî bicîh bîne. City Slicker Farms di sala 2001-an de li bersiva nebûna gihîştina hilberên nû li West Oakland hate damezrandin. Bi saya bexşînên erdên ji niştecihên herêmî, bi navgîniya Bernameya Çandiniyên Bazara Civakî torek çandiniyên bajarok hate afirandin, û di 2005 de rêxistinê Bernameya Baxçeyê Paşê ava kir da ku alîkariya niştecîhên West Oakland bike ku xwarina xwe li malê mezin bikin. Ev bername nuha bi jor 30,000 mezin dibe lbs. ya xwarinê her sal.
Di 2005-an de, Jeraredar Jerry Brown Peymana Jîngehparêziya Bajêr a Roja Jîngehê ya Cîhanê îmze kir, soz da ku Oakland sala 2012 bibe bajarekî domdar. Vê yekê biryarên Encûmena Bajêr a Oakland, wekî hejmar 76980 û hejmar 80332 ku alîkariya pêşxistina Encûmena Siyaseta Xwarinê kir, da. Ew bi Tenduristiya Gel û Hawirdora Oakland (H HV) re Hevkar e, ku ji bo baştirkirina tenduristî û xweşiya niştecîhên Oakland dixebite. Di 2009 de Meclîsa Siyaseta Xwarinê ya Oakland dest bi plansazkirina çandiniya bajaran li Oakland kir.
Detroit.
Ji 2010-an ve, çandiniya bajarî li bajarê Detroit bilez berfireh bû. Gava ku nêzê 2 mîlyon mirov lê diman, niha li bajarê Detroit nifûsa wê di bin 700,000 de ye. Windabûna nifûsê di gelek war û milkên vala de derket. Di hewildana peydakirina xwarinên bi tendurist û xweşikkirina taxê de, niştecihan dest bi ji nû ve armanc kirina erdê û çêkirina çandiniyên bajaran kirin. Baxçeyên civaka piçûk di nav projeyên mezintir de mezin bûn ku gelek ne-qezenc çêbûn da ku hem pirsgirêkên çolên xwarinê û milkên vala çareser bikin.
Li seranserê bajarên Amerîkî, hin baxçeyên bajarî û însiyatîfên kesk teşe girtiye jîngehê. Projeyên baxçe û çandiniyê hatine dîtin ku buhayên kirê zêde dikin û niştecîhên dewlemendtir dikişînin, û di encamê de jicîhûwarkirina fîzîkî û çandî, û her weha guhertinên demografîk. Lêbelê, Detroit bêhempa ye ji ber ku gelek înîsiyatîfên çandiniya bajarî ji hêla mirovên rengîn ve têne rêve kirin, erdê vala bikar tînin û ji niştecîhên cîran re bêtir peyda dibin.
Farnsiyatîfa Çandiniya Bajêr a Michigan (MUFI) rêxistinek nehf e ku çandiniya bajêr wekî rêyek ji bo pêşvebirina perwerde û dadmendiya civakî û bihêzkirina civakên bajaran bikar tîne. MUFI ji North End of Detroit-ê bingeh digire û kampusek wê ya bi qasî sê hektar heye. Ji 2011-an ve, MUFI bi arîkariya zêdeyî 10,000 dilxwazan cîh veguherand û zêdeyî 50,000 lîreyên hilberînê mezin kir. Vêga, rêxistin dixebite ku bi riya hilberên dabeşkirî yên ji bo niştecîhên herêmê û avakirina navenda civaka sê-çîrok, zeviya MUFI bi civakê ve girêbide.
Keep Growing Detroit (KGD), ku di 2013 de hate damezrandin, hewl dide ku bi civakên tendurist û aboriyên herêmî yên berxwedêr re Detroitek serwerî, xweser-domdar a xwarinê çêbike. Rêxistin ji gelek bernameyan pêk tê wekî Bernameya Çavkaniya Baxçe, ku 1600 çandiniyên bajarî piştgirî dike, û Grown in Detroit, ku cotkarên bajarî bi bazar û xwaringehên herêmî ve girêdide. Rêxistin di heman demê de bi gelek komên ciwanan re hevkar e û xwedî bernameyek 7-hefteyî ya şagirtan a havînê ye ku li ser çandinî, karsazî, darayî û rêberiya rêberiyê disekine. Di 2019 de, KGD alîkariya sed cotkarên nû kir ku zevî ewle bikin û di derheqê sûd û keysên çandiniya bajarî de wan fêr kir.
Hantz Woodlands, anku wekî Farmanên Hantz jî tê zanîn, çandiniyek daristanên bajarî ye ku li aliyê rojhilatê Detroit e. Hantz Woodlands projeyek Koma Hantz e, ku serokatiya wê karsaz û Detroit-dayik John Hantz dike. Projeyê zêdeyî 2,000 valahiyên vala yên xwedan bajar paqij kir û xaniyên şewitandî hilweşand da ku rê li çandiniya darên hişk veke. Vêga li Dewletên Yekbûyî mezintirîn çandiniya darên bajarî ye Heya nuha, Hantz Woodlands li ser 1 mîlyon dolaran li civakê veberhênan kir û li ser 140 donimî 25,000 dar çandin. Ji înîsiyatîfê re nirxên xaniyan% 482 bilind kirin û taxa derdorê xweşik kirin. Lêbelê, nîqaş û guman hîn jî projeya Çandiniyên Hantz dorpêç dike. Rexnevan bi salan piştî stendina donim erd ji Detroit-ê digotin, Hantz dikaribû milkê ji bo pêşkeftinê li nekêşbara bilind û bazirganî bifroşe. Vê çalakiyê dê ji bo Koma Hantz qezencên mezin çêbike dema ku hevgirtina civakê diêşîne û ji bo niştecihên demdirêj berdêl nahêle.
The Greening of Detroit di The Detroit Partnership de bernameyek daristanî ya bajarvanî ye û ne hevkar e. Ji Mijdara 2020-an ve, rêxistinê li seranserê Detroit li ser 130,000 dar çandin. Ji bilî çandina daran li herêma Detroit, Keskbûna Detroit bi perwerdehiya daristanên bajarî, perwerdehiya kar, û bernameyên din ên civakê re mijûl dibe. Rêxistin di çandiniya bajaran de jî mijûl dibe û niha serpereştiya Lafayette Keskan dike. Qada kesk, ku li navenda bajarê Detroit e, fêkiyên fêkiyan, sebze, giha û kulîlkên bê kîmyewî mezin dike da ku gel kêfxweş bike.
Vê paşiya paşîn, bajarê Detroit dest bi veberhênanên înîsiyatîfa kesk a bajarî kir. Di 2019 de, Mike Duggan, şaredarê Detroit, planên zêdekirina hilweşandina milkên şewitandî li bajêr diyar kir. Yek awayek pêşniyazkirî ya vejandina Detroit bi afirandina baxçeyên civakê, qadên kesk, û baxçeyên bajaran bû. Projeya pêşerojê ya herî mezin a Detroit Joe Louis Greenway (JLG) e, xelekek ne-motorî ya 32 mîlî ku dê ji navenda Detroit Riverfront heya Highland Park dirêj bibe. Riya tê texmîn kirin ku 50 mîlyon $ mesref dike ku ji niştecîhên ku hest dikin ku drav dikare çêtir were xerckirin ji bo xetimandin û bêkariyê li bajêr. Rêberên projeyê dibêjin ku JLG dê aramî û pêşkeftina taxê bîne û di encamê de xanî û kar bi arzanî peyda dibin. Zanyar ji bo projeyê du rêgezên potansiyel destnîşan dikin: Gentrifikasyona kesk, ku "cîhê vekirî dê bikeve destên taybetî, ji dêvla ku ji civak an karanîna giştî re were veqetandin", an telafîkirinên kesk ên ku "proje dê bi mebestek taybetî ya gihîştina dadmendiya civakî bêne kirin. ” Karbidestên giştî yên Detroit xwedan derfet û hêz in ku JLG bi rê ve her yek ji rêyan bimeşînin, tenê yek ji wan bi kêrî civakên piranî hindikahî û warên veberhênana dîrokî tê.
Illinois.
Initiativenîsiyatîfên çandiniya bajarî yên li Eyaleta Illinois, Chicago jî di nav de, ji hêla komên parêzer ve hatin pêşeng kirin. Wekî din, HB3418 dihêle ku şaredarî û wîlayetên li eyaletê, Chicago jî tê de, herêmên çandiniya bajaran (UAZ) ava bikin, ku ji hêla teşwîqên darayî yên wekî rêjeyên avê kêmkirî, lêçûnên karûbar, û kêmkirina baca malî têne piştgirî kirin. Wekî din, USDA Alîkariya Derve û Alîkariya Teknîkî ya Bernameya Çandinî û Ranchers a Civakî Belengaz û Veteran (Bernameya 2501) ku ji Enstîtuya Neteweyî ya Xurek û Çandiniyê ya USDA ve hatî veguheztin pêk anî. Armanca bingehîn a Bernameya 2501 ew e ku hevrêziya derveyî, alîkariya teknîkî, û xebatên perwerdehiyê zêde bike, da ku bigihîje cotyarên belengaz ên civakî, kevnar, û xwedan erdên daristanan û baştirkirina beşdariya wan di navfirehiya bernameyên USDA de.
Çandinî li ser Odgen ji hêla Baxçeyê Botan ê Chicago ve.
Zîmbabwe.
Harare bi taybetî ji bo çandiniya bajaran guncan e, ji ber ku topografiya wê bi giranî xwedan "vleis", pergalên "qutkirina" axê ye ku di demsala baranê de dibin av. Gava baran dibare derbasbûna wan dijwar e, û di demsala zuwa de ew piçûk dibin û diqerisin, ku dibe sedema xisara avahiyê ya binesaziyê, her çend vleis hê jî avê di binê erdê de hiltînin. Ji ber vê yekê, van deverên dewlemend-şil bi piranî nehiştî têne hiştin, û dihêlin ku çandiniya bajarvaniyê were meşandin.
Ji xeynî vleis û xaniyê niştecihbûnê yê taybet ku Harare cot dikin, erdek giştî ya berbiçav ji bo çandiniyê li Harare tê bikar anîn: li rex rêyên giştî, xetên hesinî, zeviyên neçêkirî, keviyên rê û kenarên xendekan. Zevî bi piranî ji bo maç, findiq, kartolên şirîn, sebzeyên kesk, fêkî, paprika, û kulîlkan tê bikar anîn. Vê çandiniya neçêkirî xwedan dîrokek pêdivî ye: di demên kolonyalîzmê de, karkeran bajarên ku ew bikaribin mîna li malên xweyên gundewarî çandiniyê bikin, û bi dahata wan a pir hindik, hewce bûn ku pêdiviya xweya xwarinê zêde bikin, dixwestin.
Lêbelê, çandiniya bajarokê li Harare zirarê dide jîngehê. Pratîkê ji sedî 28,5 ketina ava baranê ya nav axê kêm kiriye û cihêrengiya cûreyên daran kêm kiriye. Wekî din, piraniya cotkarên nefermî yên bajaran gubreyên kîmyewî yên ziyandar bikar tînin. Her weha çandiniya bajarî li Harare bi neyînî hatiye nerîtandin ji ber ku ew li xanî û geşepêdana bajar dibe asteng. Li ber zagonên Zimbabwe, çandinî ne çalakiyek "bajarî" bû an teşeyek rewa ya karanîna axê li bajaran bû. Di sala 1983-an de, digel ku hewildanên wê yên ji bo dorpêçkirina çandiniya bajêr bi tevahî têk çûn, Komîteya Çandiniya Qaçax a Mezin a Harare hate damezrandin.
Di salên 1990-an de, têkçûna Bernameyên Guhertina Avahî bû sedema bêkariyê mezintir, bihayên zêde, û hatiniyên kêmtir, ji ber vê yekê bêtir mirovan dest bi mezinkirina xwarina xwe kirin. Di navbera 1990 û 1994 de, qada çandiniyê ya Harare ji sedî 92,6 zêde bû. Bûyîna çandiniya bajaran hem ewlehiya xurekê û hem têrkirina pratîkên wê, hem jî dahata zêde ya ji firotina hilberên zêde çêtir kir. Pratîk di salên 2000-an de dema ku paşvedanek mezin xizanî, bêkarî, û enflasyonek mezin peyda kir berdewam kir. Di dawiyê de, Danezana Nyanga ya li ser Çandiniya Bajarî ya li Zimbabwe ya 2002-an bi zelalî qîmeta çandiniya bajêr a ji bo ewlehiya xwarinê û kêmkirina xizaniyê pejirand. Qebûl dike ku gelek kes bi jiyanê ve girêdayî ne, hukûmetê ji bo armancên çandiniyê şêst hezar hektar erd li Harare veqetand.
Feydeyên.
Sûdên ku UPA bi xwe re tîne bajarên ku vê pratîkê pêk tînin pir in. Veguheztina bajaran ji tenê xerîdarên xwarinê ji bo hilberînerên hilberên çandiniyê dibe sedema domdarî, tenduristî baştir, û kêmkirina xizaniyê.
Rakirina belengaziyê: Tê zanîn ku beşek mezin ji mirovên ku tevlî çandiniya bajaran dibin xizanên bajêr in. Li welatên ku pêşve diçin, piraniya hilberîna çandiniya bajarî ji bo xwe-xerckirinê ye, bi zêdeyî li sûkê têne firotin. Li gorî FAO (Rêxistina Xurek û Çandiniyê ya Neteweyên Yekbûyî), xerîdarên belengaz ên bajarok di navbera 60 û 80 ji sedî dahata xwe li ser xwarinê didin, wan li hember bihabûna bihayên xwarinê pir zehf dikin.
Navendên civak û baxçeyan civakê fêr dikin da ku çandinî wekî perçeyek jîngeha bajarvaniyê bibîne. Enstîtuya Florida House ji bo Pêşkeftina Domdar li Sarasota, Florida, wekî civakek gelemperî û navendek perwerdehiyê ya ku nûkerên xwedan ramanên domdar, teserûfa enerjiyê dikarin wan bicîh bînin û biceribînin. Navendên civatî yên mîna Florida House, cîhek navendî li deverên bajarî peyda dikin da ku li ser çandiniya bajarî fêr bibin û dest bi yekkirina çandiniyê bi şêwaza jiyana bajarî bikin.
Zeviyên bajarokî jî amûrek perwerdehiyê ya bibandor a îsbatkirî ne ku ji bo zarokan fêrî xwarina tendurist û çalakiya laşî ya watedar bikin.
Armancên siyaseta keskkirina şaredariyê dikare nakokiyan derxîne. Mînakî, polîtîkayên ku dara bajarvaniyê pêş dixin ji baxçeyê sebzeyan re dilnizm in ji ber siya kûr a daran avêtin. Lêbelê, hin belediyên mîna Portland, Oregon, û Davenport, Iowa cesaretê didin pêkanîna darên fêkî-berdar (wekî darên kolanan an wekî baxçeyên parkan) da ku hem armancên keskbûn û hilberîna xwarinê bigirin.
Birrbirreya piştê beşek ji tewerepeykerê ye.
Birrbirreya piştê an jî Stûna piştê (bi îngilîzî: "vertebral column")
Birrbirreya piştê ji stûna hestiyên birrbirreyê (movik) pek tê. Ango gellek hestiyên birbirreyê mîna stûnek li ser hev rêz dibin, em ji vî stûna hestî re dibêjin birrbirreya piştê. Birrbirreya piştê ji binê kilox, ji hestiyê patikê dest pê dike heta piştêna hewzê (bi înglîzî: "pelvic girdle") dirêj dibe. Di nav kuna hestiyên birrbireyê de dirkepetik derbas dibe. Stûna hestiyên birrbirreya piştê, dirkepetikê dipêçe û diparêze. Herwisa birbirreya piştê destek dide kilox û serî, ji bo masûlkeyên parsûyan û yên pişt û stû, xalên girêdanê ava dike. Temenê dergûştiyê de, di laşê mirov de 33 heb hestiyê birrbirreyê heye, lê her ko temenê mirov zêde dibe, mirov mezin dibe, hinek hestiyên birrbirreyê bi hev re dizeliqin. Stûna birrbirreya piştê ya mirovek pêgehîştî ji 26 hestiyan pêk tê. Ji vana 24 heb birrbirre ne, yek hestiyê sêbende (bi îngilîzî: "sacrum") û yek jî hestiyê qilênce (bi îngilîzî: "coccyx") ne. Ango birrbirreya piştê ji 24 birrrbirre û ji 2 hestiyan pek tê. Di laşê mirovên pêgehîştî de sêbende ji 5 birrbireyên bi hev re zeliqî û yekbûyî pêk tê. Hestiyê qilênce jî bi yekbûna 3-5 birbirreyên bi hev re zelîqî pêk tê.
Anatomiya Birrbirreyê.
Hemû birrbire bi heman şêwe û qebareyê nebin jî, birrbirre hin pêkhateyên hevpar li xwe digirin.
Stûna birrbirreya piştê ji 24 birrbirreyan pêk tê, hemû birrbire bi heman şêwe û qebareyê nebin jî, hemû birrbirre hin pêkhateyên hevpar li xwe digirin. Birrbirreyek asayî ji ten (bi îngilîzî: "body"), kevaneyê birrbirreyê û hin niçikan pêk tê. Ten beşa aliyê pêşiya birrbirreyê ye ko destek dide giraniya laş. Loma qebare û stûriya tenê birrbirreyan, her ko ji stû ber bi sêbendeyê ve diçe zêde dibe. Li stûna birrbirreyê de di navbera tenê birrbirreyan de xepleyek (disk) kirkirkî heye. Navê vê kirkirkê, xepleya navbera birrbirreyan e (bi îngilîzî: "intervertebral disk"). Xepleya kirkirkî birrbirreyan bi hev re girê dide, lê nahêle hestiyên birrrbirreyan bigihîjin hev û ziyan bidin hev.
Kevaneyê birrbirreyê, beşa paşiya birrbirreyê peyda dike û ji çar pişkan pêk tê. Pedîkula çep û ya raste, lamîneya çep û ya rastê. Pedîkul, kêlekên kevaneyê birrrbirreyê ne û bi aliyê paşiya tênê ve girêdayî ne. Herdu lamîna, paşiya kevaneyê birrbirreyê pêk tînin. Di navbera ten û kevaneyê bîrrbirreyê de kunek heye. Dirkepetik di nav kuna birrbirreyê de dirêj dibe.
Ji kevaneyê birrbirreyê heft niçik dirêj dibin. Cotek ji niçkan wekî niçikên berwarî tên navkirin. Niçikên berwarî ji xala ko pedîkul bi lamînayê ve girê dibe, dirêj dibin. Li aliyê paş, ji bîrrbîrreyê niçikek dirêj dibe, navê wê, niçika dirrîkî ye. Niçika dirrîkî li bin çermê pişta mirov de bi hesanî xuya dibe. Niçikên berwarî û ya dirrîkî ji boy girêdana masûlkeyan, bingehên giring in. Cotek niçikên geha jorîn li herdu aliyên birrbirreyê ve ber bi jor dirêj dibin û rûyek piçûk peyda dikin. Cotek niçikên geha jêrîn jî ber bi jêr ve dirêj dibin û rûyek piçûk ava dikin. Birrbirre bi navbeynkariya niçikên geha jorîn, bi birrbirreya jorê xwe ve girêdan avadike. Herwisa bi birbireya jêrê xwe jî bi navbeynkariya niçikên geha jerîn ve girêdan ava dike. Girêdanên navbera birrbirreyan, wekî geha livoka sinordar tê navkirin.
Beşên birrbirreya piştê.
Birrbirreya piştê ji 24 birrbirre û du hestiyan pêk tê.
Birbireya piştê ya mirov dabeşê 3 beşan dibe; birbirreyên stû (7), birrbirreyên sîngê (12) û birrbirreyên kêlekê (5)
Birrbirreyên stû.
Evana birrbirreyên herî biçûk in. Birrbirreyên stû (bi îngilîzî: "Cervical vertebrae") 7 heb in û wekî C1, C2... C7 tên nîşankirin. Ji vana C1 û C2 birbirreyên taybet in. Birrbirreya stû ya yekem (C1) wekî atlas, a duyem, a binê atlasê jî wekî tewere (bi îngilîzî: "axis") tê navkirin. Atlas bi eslê xwe ne birrbirre, lê xelekek ji hestî ye. Kilox li ser atlasê disekine. Birrbirreya tewereyê li bin atlasê de cih digire. Li ser rûyê jorê, niçikek wekî mîna diran (bi îngilîzî: "odontoid process"), ji tewereyê ber bi jor ve dirêj dibe. Niçika diranî dirêjê nav kuna atlasê dibe û bi besterê tê zeximkirin. Bi vî awayê gehek bi lîvoka sinordar ava dibe. Kilox li ser vê gehê ji aliyek ber bi aliyê din dilive.
Birrbirreyên sîngê.
Birrbirreyên sîngê (bi înglîzî: "thoracic vertebrae") 12 heb in. Wekî T1, T2...T11, T12 tên nîşankrin. Ji ber ko destek didin giraniya laş, birrbirreyên sîngê ji birrbirreyên stû mezintir in. Li ten (bi îngilîzî: "body") û niçikên birrbireyan de rûberên piçûk hene. Gehên navbera parsû û birrbireya piştê bi navbeynkariya van rûberên piçûk ava dibin.
Birrbirreyên kêlekê.
Birrbirreyên kêlekê (bi îngilîzî: "lumbar vertebrae"), destek didin ji bo giraniya beşa jorîn a laş. Loma birrbirreyên herî mezin ên birrbirreya piştê ne. Birrbirreyên kêlekê 5 heb in û wekî L1, L2...L5 tên nîşankirin.
Sêbende.
Sêbende (bi îngilîzî: "sacrum") ji pênc birrbirreyên seretayî yên bi hevre zeliqî pêk tê. Hestiyê sêbendeyê bi şeweyê sêgoşeyî ye û ber bi pêşî ve rûçal e. Sêbende bi sê aliyan ve girêdayî ye,loma vî navî girtiye. Beşa jorîn a sêbendeyê bi birrbirreya kêlekê ya pêncem ve girêdayî ye. Sêbende li aliyê rastê û çepê de bi hestiyê kemaxê (kêlek) ve girêdayî ye. Li kotahiya sêbendeyê de hestiyê qilênce cih digire. Hestiyên sêbendeyê naşîbin birrbirreyên asayî, lê kuna birrbirreyê li xwe digirin. Dirkepetik di qada birrbirreya yekem a sêbendeyê de bi dawî dibe. Ango li nav kunên birrbirreyên sêbendeyê de dirkepetik tune, lê demarên ji dirkepetikê dirêjî nav sêbendeyê dibin.
Qilênce.
Qilênce an jî hestiyê boçikê (bi îngilîzî: "coccyx / tailbone") hestiyek piçûk ê sêgoşeyî ye. Bi gelemperî çar birrbirreyên kotahiyê bi hev re dizeliqin bi vî awayê qilênce peyda dibe. Qilênce bi sêbendeyê ve girêdayî ye.
Kevaneyên birrbirreya piştê.
Kevanebûna birrbireya piştê, wê zexmtir dike, çemînbariya wê zêdetir dike.
Birrbirreya piştê ya mirovek pêgehiştî bi qasî 71 cm ye û piçek kevane ye. Gava mirov li aliyê kêlekê ve (aliyê çepê an jî rastê) lê dinêre, beşên kevaneyî ya birrbireya piştê hê baştir xuya dibe. Her kevaneyek, li kijan beşa birrbirreya piştê de peyda bûye, navê wê beşê girtî ye. Kevaneya sîngê û ya sêbendê rûçal in. Kevaneya stû û ya kêlekê qoqiz in. Kevanebûna bîrrbîreya piştê, wê zexmtir dike û çemînbariya (bi înglîzî: "flexibility") wê zêdetir dike.
Livîna birrbirreya piştê.
Di navbera birrbirreyên piştê de geha lîvoka sinordar heye. Lê ev sinor ji boy geha navbera du hestiyan e. Ji boy tevahiya stûna birrbirreyê livîn hê hesantir e. Bi alîkariya masûlkeyan birrbirreya piştê dikare bi hêsanî ber bi pêşî, paşî û çep û rastê biçemîne. Bi taybetî birrbirreyên beşa stû û ya kêlekê dikarin hê pirtir bilivînin.
Besterên birrbirreya piştê.
Bester (bi îngilîzî: "ligament") birrbirreyan bi hev re girêdayî dihêle. Herwisa cihê xepleyên navbera bîrrbirreyan sabît dike û nahêle ji cihên xwe bilivin. Bestera berwarî ya birrbirreya atlasê, niçika diranî ya birrbirreya tewereyê, di nav atlasê de cih dike. Li aliyê pêşî ya birrbireya piştê, ji serî heta dawî besterek li tevahiya stûna birrbirreyê, li pêşiya tenên birrbirreyê de dirêj dibe. Li aliyê paş de besterek di nav coga birrbirreyê de li seranserê stûnê de dirêj dibe.
Xepleyên navbera birrbirreyan.
Hestiyên birrbirreyê li ser hev rêz dibin lê di navbera hestiyan de kirkirk (kirkirage) heye. Navê vê kirkirkê, xepleya navbera birrbirreyan e (bi îngilîzî: "intervertebral disk") ye. Ango rûyê hestiyan temasê hev nakin. Loma lêkxişandina hestiyan rû nade. Xepleyên navbera birrbirreyên stû û kêlekê hê pirtir stûr in. Xeple wekî mîna balgîhek, şok û darbeyên hawirdorê dimijin, livîn û çemîna laş hêsan dikin. Hebûna xepleyan livîna birrbirreyan hêsantir dike. Gava laşê mirov ber bi pêş û paş an jî ji aliyek ber bi aliyê din dilive, birrbirre jî bi alîkariya xepleyan dilivin.
Penaberên ermenî li Wanê di sala 1915an de
Penaberên kurd di 1991ê de.
Penaber kesên ji ber raman, bawerî, aîdiyeta xwe bi komekê re, ol û tercihên xwe yên zayendî, ji aliyê dûgel an hêzên bi rêxistinî jiyana wan ketiye xetereyê, di bin gefxwarin û biryara êşkence û cezayê mirinê (dardekirin, berdarî, îdam, xenaq) de ne yan jiyana xwe di xetereyê de dibînin û ji ber wan sedeman herêm an welatê xwe diterikînin, re tê gotin. Penaberî mafeke mirovî ye û di Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan de jî cih digire.
Penaber, peyveke dadî ye. Ji koçber cudatir e. Piştî Şerê cîhanê yê duyem, ji bo careke din şer û azareke wiha êdî pêk neyê, mirovahî li hin çare, norm û peymanên navneteweyî geriya. Li bajarê Jenevê (Cenevre) yê Swîsreyê, gelek peymanên navnetewî hatin morkirin. Ravekirina peyva "penaber", maf û normên penaberiyê di Peymana Mafê Penaberiyê ya Jenevê ya sala 1951'ê de hatine kivşekirin.
Kesên ku ji ber raman, bawerî, aîdiyeta xwe bi komekê re, ol û tercihên xwe yên zayendî (cinsî), ji aliyê dûgel an hêzên bi rêxistinî jiyana wan ketiye xetereyê, di bin gef û biryara êşkence û cezayê dardekirinê de ne, nikarin li cihên jê hatine werin vegerandin. Mafê wan kesan ê penaberiyê heye. Ji wan re pasaporta seyahetê tê dayîn. Heger şertên malbatên wan ên penaberiyê çêbûne ew jî ji vê mafê sûdwerdigirin.
Mixabin herçendî Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan ji aliyê pirraniya welatên serbixwe ve hatibe pejirandin, heya bigire di destûra bingehîn ên wan welatan de cih girtibe jî, îro wekî gelek destketiyên mirovahiyê, mafê penaberiyê jî bi berjewendiyên dûgelan ve hatiye girêdan.
Penaberên kurd.
Gelê kurd yek ji gelên bêdewlet e. Bi sed hezaran kurd ji ber zilm û zordariya welatên dagirker li rûyê erdxanê (dinyayê) belavbûne. Piştî kareseta terorîstî ya 11'ê rezberê (2001) li New Yorkê pêk hat, mafê penaberiyê kete bin gefa berjewendiyên welatan. Di serî de DYA, YE, Kanada û Awistraliyayê pirraniya welatan bi navê ewlekariyê li astengkirina destketiyên mirovahiyê, herwekî li astengkirina mafê penaberiyê geriyan. Roj bi roj ji mafê penaberiyê tê birin, rewşa wan tê dijwartirkirin.
Terekeme navê berekê ku li Kurdistan, Tirkiye, Îran, Gurcistan, Daxistan û Ûkraynayê dijîn. Li Bakurê Kurdistanê li hin gundên Erdêxan, Qers, Sêwas û Erzeromê dimînin. Ji wan re qerepapax jî dibêjin. Osmanî û dûgela Tirk terekeme kom bi kom anîne li Kurdistanê bi cih kirine. Xwestine nîfûsa kurd li Kurdistanê kem bikin. Di salên 80´î û 90´î de efxan, azeriyên Îranê hwd jî anîne li Kurdistanê bi cih kirine. Ev etnopolîtîkaya dûgela Tirk hêj berdewam e.
Li ser peyva terekeme û bingeha vê berê gelek gengeşî û nîqaş hene. Gorî dîroka Tirkiyeyê ya fermî terekeme yek ji berên tirk ên qefqazî ye û di dema selcûqî û osmaniyan da bûne misilman. Lê wekî tê zanîn ti bawerî bi dîroka fermî ya Komara Tirkiyeyê nabe. Hin terekeme xwe ne bingeh-tirk lê qefqazî dihesibînin. Ji bo vê nêrina xwe jî çand, zargotin û peyvên nehatine pişavtin nîşan didin ku bi rastî jî bi pirranî dişibin qefqaziyan.
Hinek dîroknas jî dibêjin terekeme ji Erebistana Siûdî hatine û eşîreke koçber a ereban e. Gorî îdîaya wan di dema belavbûna ola îslamê ya li Kurdistan û Anatoliyayê de hin eşîrên ereban ji Mekeya Erebistana Saûdî hatine bicihbûn. "Terak-î Mekke" (kesên Meke terikîne) an terakîme hatiye gotin ji wan re û ev peyv wiha çêbûye. Ji bo vê îdîayê jî henbelîbûna terekemeyan, salnameyên osmaniyan hwd nîşan didin. Terekeme heya demên dawî ya osmaniyan bi pirranî mezheba henbelî dihebiyan. Bi bandora senteza Tirk-Îslamê vegeriyane mezheba henefî. Hêj jî henbelî hene.
Dîroknasên Ûris qerepapax an terekeme, kesên ji Îran û Qefqazê hatine û li herêma Aleksandropol, Akhaltsike û herêma Gurcistanê Akhalkalakiyê bicihbûne re dibêjin. Hinek terekeme ji xwe re dibêjin terkekeme.
Dîroka fermî ya dûgela Tirk, wekî tê zanîn kê li Tirkeyeyê dijî dike Tirk û dibêje ew jî bera tirkên Oxiz hatiye. Bi pirranî terekemeyan bi azeriyan ve girê dide. Mixabin azerî bi xwe jî terekemeyan ji xwe nahesibînin û wan napejirînin. Bi sedan pêkenok û çîrokên azeriyan ên ku terekemeyan biçûk dixîne hene.
Jennifer Marie Morrison, (; Şîkago, Illinois, DYA) lîstikvan, hilberîner, derhêner û modela berê ya zarok a amerîkî ye. Pirranî bi rolên xwe yên Dr. Allison Cameron a di rêze-drama bijîjkî House ya salên 2004 û 2012an, tê naskirin.
Morrison, li bajarê Şîkago yê Illinois ji dayik bûye û li bajarê Arlington Heights ya Illinois mezin bûye. Morrison ji sê zarokên malbatê ya herî mezin e. Xwîşka wê Julia stranbêj û terapîsta koma muzîkê ye û birayê wê Daniel derhênera koma mûzîkê ya lîseyê ye. Bavê wê Dawid, mamosteyê muzîkê yê teqawît bûyî û derhênerê koma mûzîka lîseyê ye. Bavê wê di sala 2003an de ji aliyê Lijneya Perwerdehiyê ya Wîlayetê ya Illinoisê ve wek mamosteya salê hatiye diyarkirin.
Morrison çû Dibistana Navîn a Başûr, û paşê di sala 1997an de Dibistana Bilind a Prospect (cihê ku dê û bavê wê lê dixebitî) qedand. Di koma meşê ya dibistanê de mûzîkjena klarnetê bû û di heman demê de di koroya dibistanê de strana jî digot. Morrison jibo xwendina zanîngehê beşdarî Zanîngeha Loyola Şîkago bû û li zanîngehê ji beşa şanoyê û îngîlîziya kêm-perwer di sala 2000an de mezûn bû. Beriya çûyîna Los Angelesê ji bo ku li pey lîstikvaniyê bimeşîne li Kompaniya Şanoyê ya Steppenwolf perwerdeh dît.
Qers, bajarekî Bakurê Kurdistanê ye. Qers di nav sînorên Kurdistanê de dimîne.
Li gorî çavkaniyên dîrokî, di dema Hîtîtiyan de navê herêmê "Ermania" bû. Navên kevn ên bajar jî "araks" û "Karask" bûn. Navê ku niha tê bikaranîn jî ji gotina qasrak tê. Tê texmînkirin ku ev nav ji êlekê tê ku beriya zayînê, li vê deverê bi cih bûbû. Li gorî hin baweriyên din, navê bajêr, ji gotineke zimanê gurcî tê ku ew jî tê wateya bajarê bi derî. Kurd jî ji bajêr re dibêjin Qers û ji herêmê re jî dibêjin Serhed. Ji ber ku bajarê Qersê wekî deriyek e ku Kurdistanê bi Qafqasan û bi deryaya reş ve girê dide, xwediyê şûnwariyeke kûr e.
Gelek gund ji rojên pir sar û hişk re "Qers" dibejin.
Pivana erda bajêr 18.557 km² ye. Erda herêmê % 38,2 wî ji çiyan, % 111 ji deştan û % 50,7 wî jî ji platoyan pêk tê. Li erda herêmê tene, kartol, kixsên şekir, pembo, genim,ceh û goringe tên çandin.
Bajarek sartîrîn ji yên Kurdistanê ye. Li herêmê îklîmek reşayî û zozanî heye. Îklîma Sibîryayê jî bandora xwe li herêmê dike. Zivistan li herêmê dirêj û sar, havîn jî hênik û kin derbas dibin.
Çiyayê Sîpanê bilindahiya wî 2909 metre ye. Çiyayê Pîvaza 2808 metre, çiyayê Ziyaretê 2838 metre ye. Li dora van çiyan bi deşt û platoyên fireh hatine dorpêçan. Dîsa çiyayên din; Çiyayê Ala, Çiyayê Demê Avê, Çiyayê Dohnî, Çiyayê Hecî Xelîl û Çiyayê Allah û Ekber. Di rêza Agirî de jî çiyayê Zorê û çiyayên Xurê hene ku billindiya wan zêdetirî 3 hezar mêtroyî ne. Kismek ji Çiyayê Agirî (5.123 m) jî dikeve hundirê sînorên herêmê.
Çiyayê Zor (3.196 m), Kisir (3.197 m), Kopîl (3.120 m) û Sibhan (Sîpan) (2.909 m)
Herêma Qersê bi deşt û mêrgên xwe ve warê xwedîkirina sewal û geriyên pez e. Ji ber mêrg û kaniyên xwe, ji ber zozan û geliyên xwe di Kurdistanê de qada hilberîna şîr e. Şîr di mehên havînê de, bi tesîsên gundan ve tê bikaranîn. Li bajêr karxaneya pênîr û şîr hatin avakirin, lê ev têr nake. Serma Qersê pir zêde ye û zivistanê wê dirêj
Geliyê Aras: Ji zozanên Tekmanê û Pasinê dest pê dike. Deşta Îdirê jî ji vê geliyê dest pê dike. Deşt di navbera çiyayê Agirî ya biçûk û mezin de ye. Mezinbûna wî 650 km² ye.
Deşta Qersê: Deşta herî fireh di erdnîgariya bajêr de deşta Qersê ye û jî nêzî navçeya Sêlîmê dest pê dike, ji başûr ve heta Erdexan ji rojhilat ve jî heta Qamîşan û sînorê Ermenistanê ve dirêj dibe. Ji çend deştan (Zarûşad, Qers, Xançerî, Aqçaqele) pêk tê. Mezinbûna deştê 2500 km² ye.
Deşta Erdêxanê: di nav geliya Kura de ye. Mezinbûna deştê 180 km² ye.
Çemê Aras: Ji çiyayê Bingolê dertê û ji Erziromê dikeve tixûbên Qersê. Çem diherikeBehra Hezarê. Çemê Arpa jî şaxek çemê Arasê ye. Çemê din yê herêmê jî Qers û Kur e.
Li herêmê çend golên tabîî jî hene. Wek Çildir (120 km²), Aygir (3 km²) û Xozapîn (27 km²)
Li herêmê ji bin erdê lînyît, asbest, perlît, xwê û malzemên tûxla û kiremîdan dertên.
Li gorî lêkolînên arkeolojîk, ên li derdorên Geliyê Kêrê û Erezê hatine kirin, jiyana mirovahiyê di dema paleolotîk ango 10 hezar sal berî zayînê dest pê dike. Beriya Îsa 9000-8000 û şundê mirovan li vir dest bi kedîkirina wesalan kirine. Her wiha dest bi çandiniyê kirine. Beriya zayînê di navbera salên 5000-4000'an de Horî hatine li vir bi cih û war bûne.
Tê gotin ku Ûrartû 3 hezar sal berê li vir bi cih û war bûne. Piştî Ûrartuyan ew di bin êrşên Îskît û Tîmeran de têk diçin, demeke kin, Medî û Piştî wan jî Persî herêmê digirin bin erka xwe. Împaratoriya Persiyan wekî Mîrantiyan ji hev veqetiya bû.
Piştî Îskenderê mezin di sala 331’ê de Artêşa Pers, li Hewlêrê belav kir, Qers jî ket destê artêşa Mekedonî. Piştre Roma Bîzans, Ereb, Selçûkî yek bi yek hatin ketin herêmê û piştî demekê bar kirin. Ligel van dagirkeriyan Qers her tim di destê eşîr û mîrên kurdan de hate birêvebirin. Piştî desthilatdariya Osmaniyan, herêm heta salên 1800'î di destê Osmanî û Îraniyan de hate guhertin. Di sala 1767'an de leşkerên Osmanî li herêmê li kurdan zilm kirin û bûn sedemên serhildanên gel. Li gorî çavkaniyên Rûsan, 110 sal berê nifûsa bajêr, 224 hezar kes bû. Ji vê nifûsê 12 hezar kes misilman, 30 hezar kes Êzidî, yanî kurd, 50 hezar kes ermenî û yên din jî ortodoks bûn.
Qaqizman, Oltu û Erdexan jî wekî xopanên Qersê bûn. Di şerê cîhanê yê yekemîn de jî Qers di nava Artêşa Rûs û Osmanî de bû peyekî girîng. Di encama vî şerî de Enver Paşayê Osmanî 90 hezar leşkerên xwe ku piraniya wan kurd bûn, di seqema Qamûşan de da kuştin. Di dema şerê cîhanê yê yekem de, osmaniyan berê xwe dabûn ermenî û kurdên êzidî. Di encama qirkirin û êrîşan de bi hezaran ermenî û kurd hatin kuştin û bi deh hezaran jî koçî pişt xetê rûsan ango Qafqasan kirin.
Li golên herêmê mahsî hene. Li çiyan gur, rûvî, semasî, darbir, hirç û teyrên kovî wek werdek, kev û qaz jî hene.
Piraniya nifûsê ji Misilmanan pêk tê. Li herêmê Êzdî (Şerfedin) jî hene. Wana cî û warê xwe terk kirine, dewleta Tirkan ewana ji gundê wan derxistine. Gundên wan giredayî navçeya Qulpê ne. 7 ji wan gundan ev in: Saribilax, Tendurek, Qeranix, Badilî, Qazîqopran, Civanî û Heşerî. Xiristiyan jî li gundên Posofê "malakan" hene. Ciwaka herêmê ji Kurd, Azeriyan pêk tê.
Dolmên Sêvan: Sêv tên perçekirin û hundirê sêvan bi şekirê pûdra û gûz tên tijekirin û devê wan tên girtin. Di siniyek de tên rêz kirin, rûnê nivîşk, av bi ser tê reşandin û tê kelandin.
Daşkifte: Kîloyek goştê hêtê çar perçe tê jêkirin û tê kutandin. Çar serî pîvaz bi goşt re tê lihevxistin. Qedexek lepa birincê yan jî nok, xwê û îsota reş dikeve navê. Malzeme dibe çar perçe, her perçeyek di hundirê kulmê de tê giroverkirin û hêkek kelandî dikeve navê û bi încasên hişk (mişmişên reş) dora goşt tê girêdan. Di avê de tê kelandin û dema servîs dibe kifte tê perçe kirin.
Jinên herêmê "leçek", "vala" yan jî "qalax" didin serê xwe. Keçên ciwan yê herêmê, fîstanên kin (dayra) heta ser çongê û berdilek ji li ser fîstan li xwe dikin. Îşlik (pîlatî) bê qumçe û yek perçe ne. Di bin fîstanan de, şalwarek (tûman) tê li xwe kirin. Gorên kin, çarox yan jî galoş jî di lingan de tên bikaranîn.
Di serê zilaman de şewqe, "papak" yan jî "qabalak" heye. Îşlik (koynek) milê wan dirêj û bi yaxe ne. Êlekên zilaman bi çil qumçukan ve tê girêdan. "Gazekî" çakêtên dirêj yên zilaman e. þalwar (zikwa), jêra wan teng jora wan jî fireh e. Di nigan de gorên ji hirî û pêlavên ji çermên zirav (civekî) yan jî cîzmên dirêj hene.
Herêm bi zozan, gol û hewa ya xwe yê paqij bi nav û deng e. Herêm ji bo werziş û çalakiyên zivistanê ji musaîd e. Germav jî li herêmê wek ciyên vehêsanê ne. Kela Qersê, Xerebê Anê dêr û mizgeftên herêmê ji wek ciyên tarîxî, ji alî gel ve tên ziyaret kirin.
Kela Qersê.
Kela Qersê ji 5 qat dîwar hatiye ristin. Ji kela navîn û kela derve pêk tê. Kela navîn hêj li ser piya ye. Di serê sedsala 18. de di nava kelayê de 47 mizgeft û mescîd û gelek xanî û dikan hebûn. Plana avahiyê çar koşe ye.
Bermahiyên bajarê Anî.
Bermayiyên bajarê Aniyê 48 kîlomêtro dûrî Qersê, di nav sînorê navçeyên Zarûşadê de ye. Navê vî bajarê kevnare, ji mabeteke ku ji Îraniyan maye tê. Di demên kevin de ev der, bi navê Anahîta dihate naskirin.
Berhemên ku di bajarê Anî de cih digirin jî navdar in. Dêra Ezîz Patrîk; ev dêr nêzî deriyê bajêr ê navîn e. Dêr di salên 1035’an de hatiye avakirin. Her wiha, dêreke din jî, li Rojhilatê bajêr, li ser zinaran hatiye çêkirin. Ev dêr di sala 1215an de, ji aliyê keyê Ermeniyan Tîgran ve hatiye avakirin. Berhemeke ku li bajarê Aniyê cih digire jî Qatagiral e. Di sala 1110’an de, ji aliyê Sambat ve hatiye çêkirin. Avahiyê di sala 1319’an de xisar dîtiye û careke din, ji aliyê mîmar Tirîdît ve hatiye avakirin.
Tevayiya nifûsa herêmê (tevli gundan) 468.357
Perava Diranfîl an jî Komara Perava Diranfil (bi fransî: "République de Côte d'Ivoire") dewletek li rojavayê Afrîka ye. Li wir nêzîkî 26.378.274 (2020) kes hene. Paytextê Perava Diranfîl ji salê 1983 da Yamoussoukro ye, berê paytextê xwe Abidjan bû.
Li Perava Diranfîl 35-40% misilman in, 20-30% mesihî û 20-45% bawermendên dînê xwemalî yê kevneşopî ne.
Zimanê fermî di Perava Diranfîl fransî ye. Hên li wir 70 zimanên din hene, wek "lobî" yan "agnî".
Berhema kekew ê Perava Diranfîl ê tewrî mezin li cîhanê ye. Di salê 2004an da berhemê xwe gihîşte milyonek ton. Hên qehwe, enenes û pembi tê çandin. Bi têxt jî kesên Perava Diranfîl da kar dikin û difroşin.
Madeyên xam.
Cem açên Perava Diranfîl nêft derdixin.
Perava Diranfîl rinde di futbolê da. Ew yek ji dehên tewrî rind di Efrîqa da ne.
Safiye Ali (jdb. 2ê sibata 1894 li Stembol, m. 5'ê tîrmeha 1952 li Dortmund, Almanya) jînekolojeke tirk û yekemîn bijîşka jin a ku li Tirkiyeyê pratîkê dike. Ew mezûn bû ji Robert College li Stembolê, ku ji hêla mîsyonerên amerîkan ve hate damezrandin. Wê ji 1916an li Almanya bijîşkî xwend û di 1923an de li Stembolê pratîka xwe vekir.
Navê wê klînîkek malbatê ye li Stembolê. Di karîyera xwe de, wê bi xurtî başbûna dê û pitikan mijûl kiriye. Her wiha ew wekî yekemîn jina ku li Tirkiyeyê bi waneyên xweya jineolojî û zayînê ji bo xwendekarên jin dersên bijîşkî dida kete dîrokê.
Jiyan û serfirazî.
Safiye Ali di sala 1894an de li Stembolê ji dayik bû, ji çar xwişkan a herî piçûk e. Bavê wê Ali Kırat Paşa yek ji arîkarên kesane yên siltanên Ebdulezîz û Ebdulhemîd II bû.Bapîrê wê yê mezin Hecî Emin Paşa 17 salan Şêxê îslamê Mekkeyê bû û damezrênerê pênc weqfên ku hîn jî li wir xwendekaran hîn dikin. Safiye Ali, ku di temenek biçûk de bavê xwe winda kir, li Valideçeşme di vîlaya kalikê xwe Emin Paşa de mezin bû.
Safiye Ali piştî ku li welatê xwe ji xwendinê bêpar hate hiştin xwendina xwe li Fakulteya bijîşkî ya Zanîngeha Würzburgê wekî xwendekarek pir çalak derbas kir. Di betlaneyan de wê di pratîkên wan de alîkariya doktorên Alman jî kir û beşdarî waneyên li ser felsefe û dîrokê bû. Armanca wê ew bû ku wekî ya çêtirîn biqede.
Cîbûtî (ereb.: "جيبوتي"; fransî: "Djibouti") dewletek li rojhilatê Efrîqa yê. Li wir nêzîkî 767.400 (sal: 2005) kes hene. Paytexta xwe jî Cîbûtî ye. Cîbûtî çend kîlomitira ji Yemen dûr e.
94% ji kesên Cîbûtî Misilman in, bes 6% Xirîstiyan in.
Sala 1862an da Fransa hat û Cîbûtî dagir kir. Roja 27. pûşber 1977'an Cîbûtî bû serbixwe.
Îşkence yan jî êşkence, rêbaza azarkirina bi lêdan e.
Ji bo berjewendiyên ferdî, olî, komî û dûgelî mirov êş û azarê dide mirov. Di dîroka mirovahiyê de herdem îşkence hebûye. Mirovahiyê wekî gelek şermên xwe hêj dawî li îşkenceyê jî neaniye. Îşkence, pêkutî, têkiliya nemirovane hwd her dem bûye alaveke desthilatdariya dûgelan.
Psîkoanalîst Sigmund Freud, kesê ku li qurbanê xwe îşkence dike wekî nexweşekê dinirxîne û dibêje "îşkencekar her lêdanekê li rûhê xwe dixe". Ferd, ol, kom û dûgel çiqas neheq û zalim be, îşkence jî ewqas neheq û zalim dibe. Tenê di sedsala 20an de bi milyonan mirov ji aliyê dûgelan ve îşkence dîtine û jiyana xwe ji dest dane. Mixabin zagona daristanê hêj berdewam e. Kê xurt be li yê din zilmê dike û ne ew lê qurbanê wê neheq tê dîtin.
Îşkence jî wekî pêşketinên mirovan, di her warî de pêşketiye. Bi hezaran salan berê zaliman bi teknîkên prîmîtîv îşkence li qurbaniyên xwe dikirin. Di sedsala têr xwîn a 20em de elektrîk, dînkirin, dermanên psîkotrop û trankîlîzan, xurifandina kesayetiyê, dardakirina Filistînî, bêxewhiştin, tevgerguhastin hwd cure bi cure teknîkên nû afirandine.
Îşkence wekî çekekî li dijî kurdan.
Bêguman, yek ji neteweyên mezin ê bêdewlet kurdan ji îşkenceyê pirtirîn para xwe girtine. Gelek caran tûşî êrîşên barbaran hatine, di hefteyekê de zimanên 25.000 kurdî hatiye jêkirin, di zîndanên dagirkeran de hovîtiyên nedîtî jiyane. Osmanîyan, Îran, rejîma Bees a Iraqê, rejîma Bees a Sûrî û Komara Tirkiyê îşkence wekî çekekî li dijî neteweya kurdan bi kar anîne û tînin.
Bi sedan stranên kurdan behsa îşkenceyan dike. Li ser komkujiyên wan, li ser Zîndana Amedê hwd bi hezaran stran hene.
Sigmund Freud di 6ê Gulan 1856'ê de li Freiberg (Mähren) anjî ku îro li welatê çîk ê ji dayik bûye. Di 23ê Îlon 1939'ê li London a Brîtanya yê jiyana xwe jidestdide. Bijîşk, pisporê derûnînasiya kûr, avakerê rêgeha psîkoanalîtîk ê, rexnegirê olan e. Yek ji navdarên sedsala 20emîn e.
Herçendî bi xwe miroveke ateîst bû jî, malbata wî bingeh-Cihû bû navê wî yê jidayikbûne Sigismund Schlomo Freud e. Bavê Sigmund, Kallamon Jacob Freud (1815-1896) sêyemîn zevaca xwe bi diya Sigmund Amalia Nathanson (1835-1930) re kiriye. Zaroktiya Sigmund bi xûsk û birayên damariyê re derbasbûye. Bavê wî kesekî bazirgan û dewlemend bû. Mixabin di sala 1857'î de ji ber qeyrana aborî ya wê demê xizan dikeve.
Piştî perwerdehiyeke serkeftî dibe bijîşk û di sala 1882´î de li Nexweşxaneya Giştî ya Wîen dest bi kar dike. Di sala 1885'ê de dibe doçentê Neuropathologiyê. Freud gelek caran li bajar û welatan digere. Derûniya mirov bala wî pirr dikişîne û ew ne li têgihîştinê lê li metoda têgihîştinê digere. Teknîkên wê demê têra wî nakin û ew wan kêm û nebaş dibîne. Gorî wê, sirûştê xweparastineke bêhempa daye mirov û ev yeka han nahêle mirov pirsgirêkên xwe yî derûnî nasbike û derêxîne. Ji bo wê divê mirov hêza vê xweparastinê bêyî êş û azarê bişikîne. Freud dest bi lêgerîn û xurtkirina hîpnotîzma, şîrovekirina xewnan hwd digere.
Karê hîpnozê ye. Hîpnoz di zimanê Grekî (Yewnanî) de tê wateya xewê.
Helbet çende radeyên xewê hene. Di hîpnozê de mirov bi kûrî ranakeve. Hişar di navbera xew û hişyariyê de ye. Mirov ji bandora gotinan re vekiriye.
Bikaranîna hîpnozê di tendurustiyê de cara pêşîn ji aliyê Franz Anton Mesmer (1734-1835) ve bûye. Di hîpnozê de mirov ji gotin û daxwazên bijîşk re vekirî û amade ye. Bi vê metodê bijîşk dixwazin nexweşê xwe ji sedemên nexweşiyê dûr bixin. Gelek cureyên teknîka hîpnozê hene. Gorî kesayetiya nexweşan metod jî tên guhertin. Amadebûna her mirovî bo hîpnozê ne yek e. Hin kes bêhtir zû hîpnotîze dibin, hin jî pirr derng. Kêm zêde 19 deqîqe bandora hîpnozê didome. Paşê hişar hişyar dibe. Destûra her bijîşk an derunînasê bo hîpnotîzmayê nîne. Perwerdehiyeke taybet divê.
Cureyek hîpnotîzmayê bi dermanan tê kirin û bandora vê cureyê ji yên din zêdetir e. Ev metod tenê ji bo nexweşiyên giran tê bikaranîn.
Obsesyon an jî fikra sabit, di ramanan de kilîdbûn e. Hem di spîrîtualîzm, hem jî di derûnnasiyê de tê bikaranîn.
Peyva obsesyonê tê wateya kilîdbûn, cemidandin, matmayî bûn. Bi piranî di derûnnasiyê (psîkolojî) de tê bikaranîn. Nexweş nikare fikir, bîranîn, dîmen an ramanekî ku ew dîl girtiye ji mejiyê xwe derîne. Bo mînak mirov dikeve wê fikrê ku yek li pey mirov e û armanca wê xirabî ye.
An bûyereke nebaş piştî çendîn salan hêj di mejiyê mirov de zindî ye. An mirov hem dixwaze derkeve derve û hem jî naxwaze, herdu daxwaz jî sedî sed di giraniyekê de ne û mirov li cihê xwe dimîne, nikare bilive.
Di psîkoanalîtîka klasîk de ciheke girîng digire. Avakerê wê Sigmund Freud e. Mikurhatina an varqilîna serbest yek ji metodên psîkoanalîst bikartînin e. Hişar (cognition) di bin erk û bandora hezgirî, tevgerên fêrbûyî, faktorên demedorê hwd de ye. Di jiyana rojane de mirov gelek tiştan di mejiyê xwe de dihebîne lê dernaxe der. Hin tiştan mirov ji xwe jî vedişêre, sansûr dike. Bi parranî ev tiştana yên nerewa, nebaş û nelirê ne. An jî mirov wan wisa dinirxîne.
Psîkoanalîst alîkarî dike ku nexweş van sedemên nexweşiyê yên tarî û veşartî derxîne der, derxîne radeya hişarê. Mikurhatina serbest metodeke alîkariyê ye. Hin caran di atmosfereke leyîstikê pêk tê. Bijîşk peyvekê ji nexweş re dibêje û dixwaze ew nişkave çi hatiye bîra wê bêje. Bo mînak: Bijîşk "dar" - Nexweş "dirêj", Bijîşk "tenêbûn" - Nexweş "tirs".
Hîsterî ji peyva "hîsteron" a Grekî tê. Wateya wê malzarok e. Di dema Grek a Antîk de bijîşkên wekî Hîpokrat difikirîn ku jinên pêdiviya wan bi têkiliya cinsî hene û nikarin bicihbînin, malzarok a wan di laşê wan de digere û nexweşiyan çêdike. Lewra jinên ku hîsterîk bûn laşê wan reaksiyonên cinsî nîşan didan. Heya serdema 19. dihat zanîn ku ev nexweşî tenê ya jinan e û sedemê wê jî pêdiviya ducanîmayina malzarokê ye.
Nîşaneyên hîsteriyê.
Psîkolojiya guherbar, nîşaneyên psîkosomatîk, tevgerên zêde şanoyî, daxwazên sivikî yên têkiliya cinsî ne. Herçendî nexweşî yan astengiyeke organîk nebe jî di hîsterîkan de tevza dest û pêyan, serêş, jixweçûn, epîlepsî ya xapanok hwd tê dîtin. Heger bijîşk van nîşaneyan baş şîrove neke û nepispor be dikane şaşîtiyan bike. Hîsterî ne tenê nexweşiya jinan, herwekî ya mêran e jî.
Malzarok endamek mêyekoendama zaûzê ye.
Malzarok an jî mindaldan (bi latînî: "uterus") endamek koendama zaûzê ya mêyan e. Di hewzekelênê de, di navbera mîzdank û tortorîkê de bi şeweyê hîrmiyek serbijêr dirêj dibe.
Dîwarê malzarokê bi lûsemasûlkeyan, navpoşê malzarokê bi lûleyên xwînê û rijênên lincê dewlemend e. Di dirêjiya ducaniyê de, perisîna embriyo û korpeleyê di nav malzarokê de rû dide. Hinek bester (bi înglîzî: "ligament"), malzarokê di nav hewzekelênê de bi hestiyên piştena hewzê ve girê dide, bi vî awayê cihê malzarokê sabît dibe.
Anatomiya malzarokê.
Bi gelemperî qebareya malzaroka mêya neducanî bi qasî kulmek guvaştî ye. Dirêjiya malzarokê bi qasî 7.5 cm, firehiya wê 5 cm e, stûriya dîwarê wê 2.5 cm e. Giraniya malzarokê bi qasî 40-50 gram e.
Qeberaya malzarokê ya kesa neducanî, bi qasê kulmek guvaştî ye.
Malzarok ji sê beşên sereke pêk tê; biniya malzarokê, laş û stûyê malzarokê
Biniya malzarokê ("bi latînî: fundus").
Beşa ko li aliyê jorê devê cogên hêkê dimîne wekî binîya malzarokê tê navkirin. Ev beş bi şêweyê qubeyî ye.
Laş (bi înglîzî: "body").
Beşa serekî ya malzarokê ye, ji asta cogên hêkê dest pê dike her ko ber bi jêr ve diçe, teng dibe, heta devê navî yê stûyê malzarokê dirêj dibe. Çeqîn û perisina embriyoyê di nav rûyê navî yê beşa laş de rû dide.
Stûyê malzarokê (bi latînî: "cervix").
Li aliyê jêr de malzarok teng dibe û ber bi nav zêyê dirêj dibe, beşa teng wekî stûyê malzarokê tê navkirin. Stûyê malzarokê pêkhateyek lûleyî ye, di beşa herî jêrê malzarokê de cih digire, malzarokê bi zêyê ve girê dide. Beşa nêzikê malzarokê wekî devê navî tê navkirin. Beşa nêzîkê zêyê jî wekî devê derve tê navkirin. Coga stûyê malzarokê di navbera devê navî û devê derve de cih digire. Stûyê malzarokê lince made der dide.
Pêkhateya dîwarê malzarokê.
Çîna derve wekî betanê malzarokê (bi latînî: "perimetrium") tê navkirin. Çîna naverast wekî masûlkeya malzarokê (bi latînî: "myometrium"), çîna navî jî wekî navpoşê malzarokê (bi latînî: "endometrium") tê navkirin.
Dîwarê malzarokê ji sê çînan pêk tê.
Betanê malzarokê (çîna derve).
Di zimanê yewnanî de ji bo malzarokê peyva ‘"mētra"’ tê bikaranîn herwisa pêşgira ‘"peri"’ jî ji bo derdor, dorhêl tê bikaranin. Ango “"perimetrium"” bi wateya tişta li derdora malzarokê, an jî tişta ko malzarokê dipêçe tê bikaranîn. Ev pêkhate bi kurdî wekî “betanê malzarokê” tê navkirin. Betanê malzarokê li aliyê pêşî de, beşa binî û beşa laş a malzarokê dadipoşe û dirêjê ser mîzdankê dibe. Li aliyê paşiyê de, betanê malzarokê hemû beşên malzarokê dadipoşe û ber bi tortorîkê ve dirêj dibe. Di herdu kêlekan de, biniya malzarokê tenê bi betanê malzarokê dapoşî ye, betan ji vir ber bi cogên hêkê dirêj dibe. Betanê malzarokê ji rûkeşaşaneya pahn a tekrêzî (bi înglîzî: "simple squamous epithelium") û bestereşaneyê pêk tê. Betan şile der dide û malzarokê ji lêkxişandina hawirdorê diparêze.
Masûlkeyên malzarokê (çîna naverast).
Çîna naverast ji çînek stûr a lûsemasûlkeyan pêk tê û wekî masûlkeyên malzarokê tê navkirin. Piraniya malzarokê ji masûlkeyan pêk tê. Rîşalên masûlkeyên malzarokê bi şeweyî dirêjkî, çeprastî û bazinî li ser dîwarê malzarokê de cih digirin. Rîşalên masûlkeyê bi lûleyên xwînê dewlemend in. Bi dirêjiya ducaniyê de her ko mindal di nav malzarokê de gir dibe, masûlkexane jî dirêj dibin û malzarokê fireh dikin. Dema zarokbûnê (zarokanînê) jî masûlke girj dibin û dergûşê ber bi coga zayinê pal didin. Piştê ducaniyê di nav şeş mehan de,dirêjî û qebareya masûlkeyên malzarokê dadikeve rewşa xwe ya asayî.
Navpoşê malzarokê (çîna navî).
Çîna navî ya dîwarê malzarokê wekî navpoşê malzarokê tê navkirin. Navpoşê malzarokê perdeyek lincî ye, bi rijênên lincê û bi lûleyên xwînê dewlemend e. Navpoşê malzarokê ji bestereşane û rûkeşeşaneyê pêk tê. Li gor erkên xwe di navpoşê malzarokê de du çîn heye. Çîna li ser masûlkeyên malzarokê, çîna bingehîn e. Çîna bingehîn li gel bestereşaneyê, xaneyên rûkeşeşaneyê jî lixwe digire. Çîna li aliyê kelênê malzarokê, çîna çalak e û ji xaneyên rûkeşeşaneyê û lûleyên xwînê pêk tê. Bi bandora hormonên procesteron û estrogen ji çîna bingehîn xaneyên nû çê dibe û çîna çalak stûr dike ko çeqîna embriyo rû bide. Her wisa bi çerxa mehane her meh beşek ji xaneyên çîna çalak dimirin, ji malzarokê tên qetandin û avêtin. Ango heke ducanî rû nedabe, beşa çalak a navpoşê malzarokê her meh piçek stûr dibe, paşê dîsa tenik dibe. Li gel derdana lince madeyê, navpoşê malzarokê ji bo hêk û sperman jî hin madeyan der dide. Şileya derdana navpoşê malzarokê ji av, hesin, potasyum, sodyum, klor, glukoz û proteînan pêk tê. Glukoz xurek e ji bo sperm û hêkê. Proteîn çeqîna embriyoyê ya nav navpoşê hêsan dike. Madeyên din ên şileya derdanê, hawirdorek guncav dabîn dike bo hêk û sperman.
Erkê malzarokê.
Hêk di nav coga hêkê de tê pîtandin. Hêka pîtandî bi dabeşbûnê, hejmara xaneyên xwe zêde dike û wekî embriyo digihîje nav malzarokê. Embriyo noqê navpoşê malzarokê dibe. Bi noqbûna embriyoyê, rûkeşeşaneya navpoşê malzarokê, embriyoyê dipêçine. Bi vî awayê bi dirêjiya ducaniyê de malzarok piştgiriya peresîna embriyo û korpeleyê dike. Li dawiya ducaniyê, girjbûna lûsemasûlkeyên malzarokê, dergûşê ber bi coga zayînê tehn dide. Di her çerxa mehaneyê de li gel hêka nepîtandî beşek ji navpoşê malzarokê tê qaşkirin û avêtin.
Endîşe û gumanbariya bêsedem heger gihîştibe radeya neuroz ê jê re anksiyete tê gotin.
Mirov ketiye bin xem, keder, gumanbarî û endişeyeke pirr giran, mixabin mirov êdî nikane sedemê vê rewşê bizane. Li Kurdistanê di nava civakê de ji kesên bi anxiete re dibêjin, "dinya lê reş bûye". Mirov nikane bi hêsanî razê, bi rojê jî hergav di nava pêlên panîkan de ye, jiyan êdî ketiye bin kontrola tirs, xof û anxieteyê. Mirov wisa ketiye bin bandora anxieteyê êdi xwarinê jî bi hêsanî naxwe. Laş jar dikeve.
Pispor dibêjin bingeha vê nexweşiyê digihîje jiyana hezar salan berê ya mirovahiyê. Di jiyanên awarte de organîzmaya mirov dikeve alarmekê û bi vî awayê dixwaze xwe hişyar bihêle û biparêze. Lê heger îro û di jiyanake biewle de mirov wisa be ev êdi nexweşiyek e. Dîsa pispor di wê baweriyê de ne ku, sedemên vê nexweşiyê jiyanên awarte, şer, êşkence, koçberî û psîkotrawma ne. Ango evana vê nexweşiyê ditetikînin.
Heger mirov sedemê vê rewşê bizanibe, derîne hişarê û binase, nexweşî bi xwe winda dibe. Lê heger gihîştibe radeya neurozê êdî tedawî pêwîst e. Bi dermanan nexweşî sax dibe.
Bi hezaran salan berê xewnan bala mirovan kişandiye. Mirovan li sedemên xewnan geriyane, gorî zanyariya xwe têkilî di navbera xewnan û sirûştê de avakirine. Gihîştine wê baweriyê ku di navbera xewnan û paşeroja mirovan de têkilî hene. Çînî, Hindistanî, Ewropayî, Misirî hwd gorî xwe sîmbol ên ku di xewnan de tên dîtin sedemê bûyeran nirxandine. Di nava Kurdan de jî bawerî bi şîrovekirinên xewnan heye. Lê zanîstî tiştinên ku bi metodên zanistiyê nehatine tesbîtkirin napejirîne.
Cara pêşîn di sedsala 20emîn de li ser xewnan xebatên zanîstî hatine kirin. Sigmund Freud li ser xewnan xebatên mezin kiriye û wekî rêbazeke psîkoanalîzê bikaraniye. Ew gihîştiye wê baweriyê ku xewn ji kûraniya ruh û kesayetiya mirov tê û elementên binirx dihewîne. Xewn di bin bandora îd (Ajez) û binhişar ê de ye û heger mirov hişyar be kontrola ajezê radibe û mirov bi pirranî xewnan jibîr dike. Pêwîst e psîkoanalîst bi hişyarbûna nexweş re vana tomar bike.
Alfred Adler (jdb. - m.). Bijîşk û avakerê psîkologiya ferdî yê awistrayî.
Li bajarê Penzingê ji dayikbûye. Di sala 1902an de bi Sigmund Freud re hevnasîna wî çêdibe û bi dilxweşiyeke mezin tevlî xebat û keşfên Freud dibe. Ev hevaltî heya sala 1911an didome. Alfred Adler xwe dide ser derûnînasiya ferdî.
Di sala 1912an de pirtûkek bi navê "Über den nervösen Charakter" (Li ser kesayetiyên bi nevroz) diweşîne. Bi destpêka Şerê cîhanî yê yekemîn xebatên wî dikeve astengiyan. Him karê xwe yî doktoriyê dike him jî lêkolînan li ser psîkologiya mirov dike. Di sala 1927an de li Emerîkayê wekî profesor kar dike. Destpêka faşîzmê li Germenistanê rê nade Adler vegere welatê xwe û li Skotland ê jiyana xwe ji dest dide. Tê zanîn ku Adler bi eslê malbata xwe Cihû bû. Ji ber wê Nazî hemî pirtûkên wî dişewitînin û dest didin ser klînîkên wî. Alfred Adler yek ji hîmên zanîstiya psîkologiyê ye.
Karl Gustav Jung, yek ji hîmên derûnnasiya nûjen e. Li Kesswil a Swîsre yê di 26ê tîrmeh 1875 ´î de ji dayikbûye. Di sala 1900 ´î de wekî derûnbijîşk dest bi kar dike. Bala wî bûyerên mîtolojîk, jiyana bi hezaran salan berê ya mirovan dikişîne. Ronakbîrekî sedsala 20emîn tê zanîn, Carl Gustav Jung.
Di derûnînasiyê de deriyên nû vedike. Întroversiyon û ekstroversiyon, arketîp, sih, anîma, anîmûs, binhişê hevpar hwd. Herwekî Jung li ser wêje û teologiyê jî xebatên têr zîrekî dike. Ew jî wekî Sigmund Freud teknîka şîrovekirina xewnan bikartîne. Lê Jung şopa kûraniya xewnan di jiyana mirovahiyê ya demên panteîstîk de digere. Gorî wî, pêşketina mirov a bi deh hezaran salan di laş û kesayetiya mirov de hin rêçan hiştiye û dihêle. Bo mînak mirov ji avê hezdike, lewra jiyan ji deryayê destpêkiriye. Mirov ji daran û daristanan hezdike, lewra bi deh hezaran salan di daristanan de jiyaye hwd.
Jung kesayetiya duyemîn an jî siya kesayetiya mirov jî aşkera kiriye. Mirov di binhişara xwe de kesayetiyeke bi giştî berevajî kesayetiya xwe dihewîne. Bo mînak heger mirov keseke pirr zalim be di siya kesayetiya xwe de dilnerm e. Heger mirov pirr dilnerm be, di siya kesayetiya xwe de zalim e. Divê mirov siya xwe nasbike. Divê mirov siya kesayetiya xwe derîne hişarê. Heger baş nasneke, analîz neke ew ê her û her tevlîheviyên negatîn ên ku di binhişarê de ne, bandora xwe li kesayetî û jiyana mirov bike.
Jung di 6ê hezîran 1961 ´î de li Küsnacht a Swîsre yê jiyana xwe jidestda.çep
Tûrenasî, biriknasî an jî norolojî heya 100 salên dawî pirr ne pêşketî bû û problemên mirovan yên neurologîk (sînîr) di yek bera pisporiyê de çareser dikir. Lê niha gelek şaxên wê çêbûne. Herwekî tûrenasî bi gelek zanîstiyên din re jî têkiliyê datîne.
Neorologî bi nexweşiyên neurologîk re bilî dibe, wekî, nexweşiya Alzheimer, epîlepsî, înfarkt SVG, mîgren hwd.
Psîkiyatrî pirr caran bi şaşî wekî psîkologiyê tê zanîn. Psîkiyatrî jî wekî psîkologî bi pirsgirêkên derûnînasî, normal û anormal re bilî dibe. Psîkiyatrî di dînamîkên tevgerên mirov de metoda biyopsîkososyal bikartîne. Ango bi nexweşiyên organîk re bilî dibe. Heger ti nexweşî an sîmptomeke organîk (laşî) tunebe û dîsa jî nexweşiyeke psîkologîk peyda bûbe, ev dikeve warê psîkologiyê. Her nexweşeke psîkologek divê cara pêşîn ji aliyê psîkîatrek ve bête kontrolkirin.
Psîkiyatrî beşeke tibê ye lê psîkologî nîne. Psîkiyatrî bi teknîkên organîk û dermanan kar dike. Di dema Şerê dinyayê ya duyem de zanîstên ji ber terora Nazî ji Germanistanê reviyabûn û hatibûn Tirkiyê, li Tirkiyê bingeha tiba nûjen davêjin. Gelek fakûlte û beşên zanistiyê ava dikin. Herwekî zanîstên germanan cara yekê li Tirkiyê bo nexweşên psîkologîk klînîkek bi navê "Bakirköy" dadimezirînin û ew kesên ku jê re "dîn û har" dihate gotin bi zanîstiyê tedawî dibin.
Navê psîkiyatriyê.
Ev têgîn an binavkirin cara pêşîn sala 1808 ji aliyê bijîşk Johann Christian Reil hatiye bikaranîn. Serî de wekî "psîkiyaterî" bû. Nav ji bêjeya "psîşe" (ruh) û "îatros" ango bijîşk hatiye çêkirin.
Serbixwebûna psîkiyatriyê ne wisa hêsan bûye. Li Almanya heya sala 1945 ji aliyê Naziyan ve herî kêm 100.000 nexweşêb psîkiyatrîk hatine kujtin. Li welatên wekî Tirkiyeyê nexweş zîndanî dikirin an berdidan kolanan.
Reform û pêşketina psîkiyatriyê.
Mirov dikare bêje heya sala 1950 psîkiyatrî ne ewqas serbixwe bû. Nexweşên derûniyê yan bi rêbazên bijîşkiya anatomîk dihatin terapîkirin an jî nexweş ji civakê dûr dixistin ku ziyanê nede. Keda zanistên rojavayî sereke bûye.
Rexne li psîkiyatriyê.
Rexne wisa gelek bûne ku îro jî bi navê antîpsîkiyatrî tevgerek ramanî heye. Nivîskar Thomas Szasz û Ronald D. Laing an civaknas Michel Foucault digotin nirxandina normal-anormal ne zanistî ji nêrîna pirraniyê ne. Pirranî jî ne her dem mafdar û normal e. Îro êdî ev roj derbas bûne, psîkiyatrî bi rêbazên nûjen xizmetê dike.
Psîkiyatrî bi gelek beşên zanistiyê re dixebite, bi taybetî psîkolojîyê re. Heger nexweşiya ruh organîk be karê psîkiyatriyê, ne organîk be yê psîkolojiyê ye.
Narsîsîzm tê wateya hezkiriyê xwe bûn. Ango mirov maşûqê xwe dibe. Ev peyv ji efsaneyeke Grekî tê. Nêçîrvan Narkissos, rû nade Ekho ya wekî periyeke ciwan. Ekho bi dileke têr kul û êş ji Narkissos hez dike. Roj bi roj ji êşa dilê xwe jar dikeve û dimire. Dema ew dimire çiya û kendal olan didin û ev peyva eko ango ekho (olan) jî wisa dikeve hemî zimanan. Xwedayên li Çiyayê Olimbos rûniştine vê yekê dibînin û biryar didin ku nêçîrvan Narkissos ceza bikin. Narkissos ji nêçîrê vedigere. Gelek westiya û tî bûye. Radigihîje ji ava çem vexwe nişka ve xwe dibîne. Maşûqê xwe dibe. Ji wê rojê şunde êdî ji ber devê avê ranabe û ji eşqa xwe dimire. Ango cezaye Xwedayan bicih tê. Li cihê ku ew dimire kulîlkên nêrgiz şîn dibin.
Gorî Sîgmund Freud di her mirovî de kêm zêde narsîsîzm heye û heger pirr zêde nebe zirara wê nîne. Kesayetiyên wekî Adolf Hitler, Napoléon Bonaparte, Mustafa Kemal Ataturk jî xwedî narsîsîzmeke mezin bûne. Hemî dîktator kêm zêde wiha ne. Ji xwe zêdetir çavên wan kesî nabîne. Ezperest, tirsonek, zalim in lê bi tenê ne. Heger gotin an armancên wan bicih neyê wekî nêçîrvan Narkissos hêdî hêdî dihelin û ji kerba dimirin.
Jennifer Michelle "Ginnifer" Goodwin, (; Memphis, Tênêsî, DYA) lîstikvaneke amerîkî ye û bi rola xweya sereke ya bi navê Margene Heffman a rêzefîlma drama ya Big Love a HBO yê tê naskirin.
Ginnifer Goodwin, li bajarê Memphis ê Tênêsî ji dayik bûye. Diya wê Linda Kantor Goodwin mamosteyeke berê ye û demekî di fedEx ê de jî xebitî ye. Bavê wê Tim Goodwin berê xwediyê studyoyeke tomarkirina mûzîkê bû û karê tomerkirina muzîkê dikir. Goodwin rastnivîsîna navê xwe ji bo bilêvkirina zarava ya xwe herêmî ji "Jennifer" guherte "Ginnifer". Xwîşka wê ya biçûk Melissa Goodwin, di pêşandenê xelaya de anîmatora rawestanê ye.
Dayika Goodwin bi baweriya xwe cihû ye û Goodwin, li Dêra Yekemîn a Ûnîteryan û Perestgeha Îsraêlê mezin bû. Di zarokatiya xwe de di demsalên havînê de diçû kampa cihû ya Henry S. Jacobs a bajarê Utica yê Mîsîsîpî ye. Goodwin di ciwaniya xwe de girêdayî Federasyona Ciwanên Perestgehê ya Amerîkaya Bakur bû û di BBYO'yê de li Navenda Civaka Cihûyan a li Memfîsê û di federasyonê de bi awayekî çalak dixebitî. Goodwin di destpêka perwerdeya xwe li bajarê Memphis a Tênêsî yê çû dibistana pisîkolojî ya St. Mary'sê Di 1996an de ji Dibistana Lausanne Collegiate qedand û beşdarî Zanîngeha Hanover bû ji beşa şanoyê mezûn bû. Di dema xwendekariya xwe de di gelek kurtefîlmên xwendekaran û di gelek berhemên zanîngehê û şanoyên herêmî de jî cih girt. Goodwin ji aliyê Weqfa Bette Davis ve " Xelata Sozdayînê ya Pîşeyî" wergirt. Piştî dema xwe ya li Zanîngeha Bostonê, demekê li Îngilistanê dijî û di Enstîtuya Shakespeare ya bajarê Stratfordê xwend. Sala din ji Akademiya Hunera Dramatîk a Keyaniyê ya Londonê Bawernameya Shakespeare A Lîstikvaniyê wergirt.
Dreama Elyse Walker (, Tampa, Florîda, DYA) lîstikvaneke amerîkî ye ku bi rola xwe ya Hazel Williams a rêzefîlma televîzyonê Gossip Girl de tê naskirin.
Walker, li Los Angeles, Kalîforniyayê dijî û keça dayikeke ku bi eslê xwe îtalî ye. Di 1ê tebaxa 2015an de bi Christopher McMahon re li bajarê Kauai yê zewiciye.
Walker di sala 2008an de di fîlima Wherever You Are de rol wergirt. Di heman salê de bi navê rola Ashley Kowalski, karaktera neviyê Clint Eastwood, di fîlmê Gran Torinoyê de lîst. Piştre wê di fîlima Compliance ya sala 2012an de rol wergirtiye.
Ji sala 2008 heta 2009an Walker di du dansalên ewil ên rêzefîlmê Gossip Girl de bi rola Hazel Williams rol wergirt. Di sala 2010an de di rêzekurt bi navê Seven Deadly Sins de bi rola Harper Grace lîst.
Di 5ê Gulana 2014an de, hate ragihandin ku Walker dê di rêzefîlma komedî-drama Cocked a Amazon Studios de bilîze. Pîlot di 15 Çile 2015an de, dest pê kir lê fîlm neket rêzê.
Walker di "Once Upon a Time in Hollywood" (2019) a Quentin Tarantino, bi rola Connie Stevens rola xwe lîst.
Kerîm Şêxo di sala 1980-an de ji dayik buye, ji ciwaniya xwe ve ber bi stranbêjiyê ve çû. Sedema rewşa jiyana xirab li herêmên Kurdî ji encama pîvanên siyaseta birçîbûnê, tenê xwe sparte kar, heye ku dabînkirina lêçûnên albûmên xwe hilbigire û berhev bike. Di demek kurt de, bi navûdeng bû ji Robarê Dîjlê heya Çiyayê kurmênc li Efrînê û deverên din yê kurdistanê belav bû. Albuma wî ya yekem li ser dayikê ye. kerîm wekî hevalekî malbata hunermendê mezin Mihemed Şêxo tête nasîn.Vê têkiliyê çanda wî ya hunerî û muzîkî bandor kir. Dibe ku ev ezmûna hûrgulî di behremendiya Karim de hate veguheztin ku ew bibe nav karê hunerî
Tevî kerîm di rêwîtiyek feqîriyê de dijiya, lê ji huner û stranbêjiyê hez dikir, ku bi awaza xwe di nav jiyanek dewlemend û bala de xwe didît.
Performansa wî ya hunerî qet nesekinî, û pêşkeşkirina stranên bêhempa yên ku bi demên xweşî û nexweşiyê re derbas bûn û gelek alîgir û guhdarvanan bi dest xist.
Kerîm her gav xwe bi dengê xwe yê zîz û hezkirina xwe ya ji bo gotina bihêz û bi dilpakî diyar kiriye
di heman demê de kerîm xwedî karîzmayek diyar e, kesayetiyek bihêz û bibandore, û bi motîvasyonek ku biryar û biryardariya xwe pêk bîne da ku bigihîje armancên xwe.
Karîm azarên welatê xwe hilgirt û bi gelek helwest û stranan berevaniya doza kurdî kir û bû sedemek ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hate girtin û şopandin û bû sedema koçberiya wî ber bo Ewropa ve di sala 2010an.
Veneto an Venetia, yek ji 20 herêmên Îtalyayê ye ku bi Qanûna Bingehîn a sala 1948an de bûye xwedî mafê xweseriya qismî. Herêm, li bakûrê rojhilata Îtalyayê cîwar bûye. Paytexta herêmê bajarê Venedîk e û bi qasî 4.9 mîlyon kes li herêmê dijî. Li herêma Venetiayê zimanê venêtî, latînî û îtalî tê axaftin.
Veneto li bakurê rojhilata Îtalyayê ye ciwar bûye û aliye herêm din ên Emilia-Romagna, Lombardy, Südtriol û Friuli-Venezia Giulia hatiye dorpêçkirin. Veneto, di navbera Çiyayê Alp û Deryaya Adriyatîk de dirêj dibe. Çemên Po, Adige Brenta û Çemê Piave di nav vê herêmê ve derbasdibin.
Alessandra Martines (jdb. 19ê îlona 1963 li Roma, Îtalya) danser û lîstikvaneke îtalyan-fransî ye.
Martines di 1972an de li Operaxaneya Zurichê di temenek pir ciwan de wekî danserek derket pêş. Piştî demekê li Dewletên Yekbûyî xebitî, di nav wan de Chicago City Ballet-ê jî, ew derbasî Romayê bû û li wir li Teatro dell'Opera de xebitî. Di sala 1985ê de wê hevkariya xwe bi RAI re, bi pêşandana nîvro ya sohbet / lîstika pirsan "Pronto, chi gioca?"; wê paşê bi pêşandanên Nightemiyê Femiyê Fantastico û Europa Europa populerîteyek mezin bi dest xist, û dûv re jî ji bo pêşandana Prenses Fantaghirò di rêzeya fîlmên Fantaghirò de.Di sînemayê de, ew çêtirîn tê nas kirin û şîrovekirinên wê di bin rêberiya hevserê wêyê berê, derhênerê fransî Claude Lelouch de, di gelek fîlman de Les Misérables û "And now... Ladies and Gentlemen". Wê jî li ser sehneyê, bi ecêb di "L'appartamento" ya Franca Valeri de lîst.
Keçek Martines heye, ku jê re Stella Lelouch tê gotin, digel mêrê xwe Claude Lelouch ku ew ji 1995-2009 pê re zewicî bû. Di 2012 de di 49 saliya xwe de, ji 2008 Cyril Descours ku 20 sal jê wê ciwantir e, kurê wê, Hugo, digel hevjînê xwe re heye.
Ji bilî îtalî zimanê xweya dayikî, ew îngilîzî û frensî jî pir baş dizane.
Zanîngeha Bosforê (bi tirkî: "Boğaziçi Üniversitesi", "BOUN") zanîngeheke ku bi komara Tirkiyê ve girêdayî ye. Zanîngeha Bosforê, di 16ê îlona 1863an de ji aliyê fîlantropîstê amerîkî Christopher Robert û misyoner û mamostayê amerîkî Cyrus Hamlin ve wekî Koleja Robert hate damezrandin. Piştî sed sala Kampûsa Başûr ku wekî kolej dihata bikaranîn, jibo ku zanîngehekî serbixwe bê demezirandin di 10ê îlona 1971an de radestî komara Tirkiyê hat kirin û Zanîngeha Bosforê hate demezirandin. Zanîngeh, li ser qadeke 1.672.106 m² hatiye avakirin. Şeş wargehên zanîngehê heye û bi zimanê îngilîzî perwerdeh dide. Kurtasiya navê zanîngehê BOUN e.
Dîroka zanîngehê.
Mamoste û mîmarê amerîkî Cyrus Hamlin û bazirganê amerîkî Christopher Rheinlander Robert di 16ê îlona 1863an de li hev civiyan û wan li taxa dîrokî Bebekê li Stembolê bingeha zanîngehê danî. Ev koleje wek yekem koleja amerîkayî ku li derveyî Amerîkayê hatibû pêkanîn tê naskirin û di avayiyeke kevn a darîn de dest bi perwerdeya xwe kir û çar xwendevanên mêr tê de bûn.
Di pêvajoya sazkirinê de, Robert bi çareserkirina astengên darayî mijûl bû û li aliyê din Hamlin, yê ku serokê yekem hatibû hilbijartin, fînansekirina ji Dewletên Yekbûyî pêk anî. Lijneya Rêveber a Kolejê biryar da ku divê hemû xwendekar bê cudahî li zanîngehê de bên qebûlkirin û perwerde bi îngîlîzî bê dayîn.
Di 5ê tîrmeha 1868an de avakirina avahiya yekem li kampusa sereke ya Bebekê ku wek Kampusa Başûr tê naskirin, di 5ê tîrmeha 1868an de dest pê kir û heta 17ê gulana 1871ê berdewam kir. Ev avahiya yekem a Koleja Robert bi navê Hamlin Hall bû. Koleja Robert ku perwerdeya ji bo kuran dide, li pêy Koleja Keçên Amerîkî hat. Koleja Keçên Amerîkî di heman salê de li Gedikpaşayê ji bo perwerdeya keçan hat vekirin.
Hamlin Hall di sala 1891ê de wek mala sereke hate vekirin, Kennedy Lodge di sala 1902an de wek avahiyeke amadekar hat vekirin, Dodge Hall di sala 1904an de wek werzişxane hat vekirin, Washburn Hall di sala 1906an de vebû, Anderson Hall di sala 1913an de vebû û salona ku di sala 1914an de wek dispenarê hat vekirin. Bi vî rengî çêkirina avahiyên dîrokî yên li Kampûsa Başûr heta Şerê Cîhanî yê yekem bi dawî bû. Di çêkirina avahiyan de kevirê şîn ê kirêç ku li vê kampusê hatibû derxistin, hat bikaranîn.
Qada zanîngehê.
Avahiya beşa Aborî û Zanistên Birêvebiriyê ku li Qada Başûr de cih girtiye.
Zanîngeha Bosforê bi giştî 6 kampusan pêk tê, pênc li aliyê Ewropayê û yek jî li aliyê Anatoliyê ye. Cih girtina kampusan bi giştî 1.672.106 m² pêk tê. Kampûsa Başûr kampusa sereke ya zanîngehê ye ku piraniya wan ji avahiyên di navbera dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de hatine çêkirin pêk tê.
Qada Bebek, Beşîktaşê hatiye avakirin û 118 hektar rûerd cih digire û di qada Bebekê de ev avahî cih digir in: 1 avahiya xwendevanên mêr (Salona Hamlin); 1. avahiya xwendevanên jin (Zeynep-Ayşe Birkan Sorority or Theodorus Hall); Albert Long Hall bi kapasîteya 487 kesan, ku di konferans, konser û civînên cuda de tê bikaranîn, bi giranî ji aliyê xwendekar an jî mamosteyan ve tê kirin; Anderson Hall, ku dersên beşên cuda di fakulteya huner û zanistan de tên hînkirin; Navenda Î.T. avahiya îdareyê ku ji ofîsa darayî, ofîsa ragihandinê, ofîsa karsaziyê, ofîsa tomarkirinê û postexaneyan, an jî Salona Gatesê pêk tê; Hülya Bozkurt Atolyeya Hunerên Bedew; Ofîsa Ragihandinê ya Pargîdanî; Dekanê Xwendekaran; Komeleya Alumiyan (BÜMED); Mîthat Alam Navenda Fîlman; Avahiya Çalakiyên Xwendekaran bi werziş û şanoyê; Navenda Fakulteyê (Kennedy Lodge); Salona Perkins, di sala 1963an de hatiye avakirin û wek fakulteya endezyariyê tê bikaranîn; Salona ku perwerdehiya civaknasî û psîkolojiyê lê tên dîtin; Muzeya Mîrata Çandê ya Zanîngehê; Pirtûkxaneya Van Millingenê ku di sala 1932an de ji rektor, cigirên rektor, sekreteriya giştî û karmend, daîreyên lêkolîn û plansaziyê pêk tê, temam bû. Waşburn Hall and Management Ofiss, ku perwerdeha beşa aborî û zanistên îdarî lê tên dîtin, yekîneyên zanîngehê yên li Qada Başûr in.
Rêveberiya zanîngehê.
Li Zanîngeha Bosforê modela rêveberiya zanîngehê ya demokratîk, beşdar, xweser û azadîparêz tê bicihkirin. Lijneya Rêveberiya Zanîngehê û Senatoya Zanîngehê yekîneyên ku herî zêde di rêveberiyê de xwedî gotin in. Deste ji bîst û yekê pêk tê ku rektor û alîkarên wî jî di nav de, senato ji çardeh kesan pêk tê û rektor û alîkarên wî jî di nav de hene. Rêveberiya Akademîk ji aliyê çar dekanên fakulteyê, şeş rêvebirên enstîtuyê, sê rêvebirên zanîngehê, 31 serokê beşê û bîstûşeş rêvebirên navenda serlêdan û lêkolînê ve tê birêvebirin.
Rektor rêveberê sereke yê zanîngehê ye û dema wî ya kar 4 sal e, li gorî qaîdeyên Desteya Xwendina Bilind e. Rektor Mehmed Ozkan ku di sala 2016 'an de dest bi kar kir, di Mijdara 2016'an de bi pêşniyara YÖK'ê yekser ji aliyê Serokkomar Recep Tayyîp Erdogan ve bêyî ku ji bo hilbijartinên berê bibe hat tayînkirin. Rektora berê Gulay Barbarosoglû ku di dîroka zanîngehê de bi rêjeya ji sedî 86an a dengan di hilbijartinên Tîrmeha 2016an de ji nû ve hat hilbijartin, di nava 4 mehên dawî de li ser kar nehatibû tayînkirin û di meha Cotmehê de jî bi biryareke di nava Rewşa Awarte de ji aliyê partiya hikûmetê AKPê ve hilbijartinên rektoriyê yên li zanîngehan hatibû rakirin.
23 yekîneyên girêdayî Rektoriyê ku hene ev in: Midûriyeta Şaxa Lêkolîn, Plan û Koordînasyonê, Arşîv û Navenda Dokumanasyonê, Koordînatoriya Fînansmana Projeyên Lêkolîna Zanistî, Midûriyeta Şaxên Kirrînê ya Projeyên Lêkolînên Zanistî, Koordînatoriya Projeyên Lêkolînê, Koordînatoriya Ofîsa Bursê, Midûriyeta Îdareya Sermayeyê, Şêwirmendiya Yekîneya Astengdaran, ErASMUS Koordînatoriya Kargerî, Midûriyeta Yekîneya Kontrolê ya Hundir, Koordînatoriya Yekîneya Pêşveçûna Çavkaniyên Mirovan, Ofîsa Ragihandinê ya Pargîdanî, Koordînatoriya Îdarî û Teknîkî ya Kampusa Kandîlli, Kilyos Sarıtepe Kampus Koordînatori Koordînatora Bilind a Bilind, Koordînatorê Daîreya Alumnî, Koordînatorê Çalakiyên Xwendekaran a Fakulteya Perwerdeyê Koordînatorê Daîreya Koordînasyonê ya Saziya Perwerdeyê, Pena Taybet, Koordînatorê Plansaziya Sporê, Koordînatorê Plansaziya Stratejîk, Daîreya Veguhastina Teknolojiyê, Koordînatorê Têkiliyên Navneteweyî û Koordînatorê Demên Havînê.
Nimet Baş (paşnavê keçiktiyê "Çubukçu", jdb. 2ê adara 1965 li Karaman, Tirkiye), ramyar û parêzera tirk e. Ew ji 2002an ve ji Partiya Dadwerî û Werarê endamê Parlamanê ye. Ew wezîra dewletê (2005–2009) û wezîra perwerdehiya neteweyî (2009–2011) bû.
Ew di sala 1965 an de li Ayrancı, Karaman, di malbatek deh zarok de hate cîhanê. Piştî Lîseya Konya Ereğli Cumhuriyet, wî di 1988an de Fakulteya Dadê ya Stembolê xelas kir. Wî ji sala 1990 ve dest bi karê parêzeriyek serbixwe kir. Ew di Komîsyona Mafên Zarokan û Dadgehên Zarokan a Baroya Stembolê de xebitî.
Di hilbijartinên 3ê çiriya paşîn 2002 de, ew ji AK Partiyê wekî parlamenterê Stembolê hate hilbijartin.Di 2 Hezîran 2005 de, ew wek wezîrê dewleta berpirsiyarê jin û malbatê hate wezîfedarkirin. Di hilbijartinên 22ê tîrmeha 2007 de, ew dîsa wekî parlamenterê Stembolê ji AK Partiyê hate hilbijartin. 60. Wezareta Komara Tirkiyeyê anîn Hikûmeta Dewletê. Demek dirêj ew bû tenê wezîra jin a kabîneyê. Ew di 3ê gulana 2009an de ji Wezareta Karûbarên Jin û Malbatê ji bo Wezareta Perwerdehiya Neteweyî hate wezîfedarkirin
XXIV di hilbijartinên giştî yên 12 Hezîran 2011 de. heyam, ew wekî nûnerê Stembolê hate hilbijartin.
Ew bi almanî di asta navîn de diaxive û zewaca xweya 25-salî bi Birol Çubukçu re di 15ê tîrmeha 2011 de bidawî kir. Ew dayika zarokek e, ku jê re digotin Çağrı.
Halim Dener (jdb. 23ê kanûna pêşîn a 1977 li navçeya Dara Hênî, Çewlîg, Bakurê Kurdistanê; m. 29ê hezîrana 1994, li Hanover am Steintor, Almanya) penaber û çalakvanekî kurd bû. Ew bi mercên mirina xwe hate nas kirin.
Halim Dener li Bakurê Kurdistanê li parêzgeha Bîngolê mezin bû.Ji ber ku ew û malbata wî ji nijada Kurd bûn, gelek caran leşkerên Tirk diçûn serdana wan û rûniştevanên din ên Kurd. Tê texmîn kirin ku ji ber vê sedemê, wî di serê gulana 1994an de serî li penaberiyê li Almanya daye. Lêbelê, wî di bin navê derewîn Ayhan Eser de serlêdana penaberiyê kir, ji bo ku wekî paşê maqûl bû, malbata wî neke xeterê, yê ku wê demê li gundê Parcuk dijiya, ku heya hezîrana 1994 hebû û ji hêla leşkerê tirkan ve hate talan kirin. Tête gotin ku Dener berî ku derkeve li girtîgeheke Tirk hatiye îşkence kirin. Di 16 saliya xwe de wekî penaberek biçûk a bêhempa hate Neustadt am Rübenberge. Li wir ew ji hêla ramyarî ve çalak bû û li dijî çewisandina li dijî Kurdan û qedexeya PKK-ê ya sala 1993an kampanya kir.
Mercên mirina wî.
Danê êvarê, 29ê hezîrana 1994an, êvarek çarşemê, Dener û Kurdên din li Steintorplatz bûn ku posterên rêxistina binerd a PKK-ê Eniya Rizgariya Neteweyî ya Kurdistanê (ERNK) dadiliqînin. Nêzî 20 hûrdem berî nîvê şevê, şeva 30-ê hezîranê, polîs ji xortan haydar bû. Di demajoa din de lêxistinên destan bûn - heya gulebarankirina Dener ji hêla polîsek cilûbergê sivîl ve.
Mirina Halim Dener bû sedema qîrîn û serhildanê. Di tîrmeha 1994 de ji bo ku li dijî kuştina bi guman xwe pêşan bidin polîsxane û wesayîtên polîsan êrîş kirin.Di 10ê tîrmehê de, mitîngek şînê bi 16,000 beşdaran re, ku tê de şerşaredarê berê Herbert Schmalstieg axaftinek kir, pêk hat. Serdozger Nikolaus Borchers li ser dozê dest bi lêkolînan kir û karibû 16 beyanan berhev bike. Lêbelê, tê gotin ku van gotinan dijberî hev bûne, ku lêpirsîna dozê dijwar kir. Di 8ê gulana 1996an de dadgehkirina li dijî polîs Klaus T. (jdb. 1965 an 1966) ji ber kuştina xemsar li ber Dadgeha Herêmî ya Bilind a Celle dest pê kir. Dêûbavên Halim Dener dixwestin wekî dozgerên hevbeş xuya bikin, lê hikûmeta tirkî vîzeya derketinê red kir bêyî ku sedemek din bide. Di 27ê hezîrana 1997an de, Klaus T. hat serbestberdan ji ber ku delîlek xemsariyê tunebû. Tê gotin ku fîşeka ji demançeya polîsî, kalîbara 38î Smith & Wesson, bi xeletî hat ji ber ku Klaus T. di tevliheviya wezîfeyê de bêhemdî tevgeriya. Wekî din, T. piştî wê şeva hezîranê di bin parastina polîs de bû, ji ber ku Kurdan gefa kuştinê lê xwaribû.
Xwepêşandanên li dora Halim Dener.
Piştî mirina xwe zêdeyî 20 salan jî, Halim Dener di têkoşîna azadiyê ya Kurd de wekî pakrewan tê şêwaz kirin. Di 21ê hezîrana 2014an de, xwepêşandineke bîranînê di 20-emîn salvegera mirina Halim Dener de li Steintor heya Klagesmarkt pêk hat, ku tê de dora 550 xwepêşander beşdar bûn. Xwepêşandan aştiyane bû, lê al û sembolên qedexe yên PKKê hatin nîşan dan. Di 30-ê hezîrana 2016an de, xwepêşandanek din, vê carê di 22-emîn salvegera mirina Halim Dener de, ku 200 kes tê de bûn, pêk hat. Xwepêşandana ku dîsa li Steintor pêk hat, aştiyane bû.
Gotûbêj derbarê abîdeyê de.
Bi salan e ku nîqaş hene gelo divê ji bo Halim Dener bîrdariyek were çêkirin. Heya nuha, ev ji ber fikarên di derheqê nerazîbûnên gengaz de hat red kirin. Di adara 2016an de, di Newrozê de, biyaniyan di mitînga navbirî de lewheyek asfaltê derxist û bê destûr plaketa ku "Halim Dener, di 30ê hezîrana 1994an de ji hêla polîs ve hat kuştin " li ser hatibû nivîsandin danîn. Tabel ji hêla bajêr ve piştî çend rojan hate rakirin.
Ferhenga Kamêran ferhengeke kurdî-kurdî (kurmancî-kurmancî) û bi alfabeya latînî ye. Danerê vê ferhengê Kamêran Botî (Kamêran Silêman Botî) ye. Ferhenga Kamêran sala 2006ê ji Weşanxaneya Spîrêz li Dihokê derketiye.
Ferhenga Kamêran ji 775 rûpelan pêk têt û li gor texmînan 15 ta 20 hezar peyvên sereke tê de cih girtiye. Peyvên kurdî bi kurdî tê de hatine şirovekirin û herwiha hevwateyên peyvan jî hatine dan.
Hêjayiyên Ferhenga Silêman gelek in. Ya ji hemûyan giringtir ew e ku ev yekem ferhenga kurmancî-kurmancî ye ku li ber destê xwendevanan amade ye. Di ferhengê de gelek wêneyên tiştan hene bo asankirina têgihiştina peyvan. Herwiha yek ji hêjayiyên vê ferhengê ew e ku tê de gelek peyvên xweş yên devoka behdînî hene ku ta niha di ferhengên din yên kurdî de cih negirtine.
Hin kêmasiyên ferhengê jî hene. Vekîta peyvan (bi taybetî nivîsîna pirtikên peyvan bi hev re yan ji hev cuda) bêserûber e (bo nimûne, dinivîse "ez di çim", "ez di bêjim" li şûna "ez diçim", "ez dibêjim").
Danerê Ferhenga Kamêran herwiha bi zanetî peyvên erebî yên ku di zimanê kurdî de tên bikaranîn li derî ferhengê hêlane. Ev kêmasiyek mezin e ji ber ku ew peyv di axiftin û nivîsîna zimanê kurdî de her tên bikaranîn û belkî bikarînera/ê ferhengê hewcedarî têgihiştina wan be lê nikare wan di vê ferhengê de bibîne.
Ferhenga Kamêran hem li ser kaxezê heye û hem jî li ser internetê di malperra Weşanxaneya Spîrêzê de hat weşandin. Di sala 2007'an de jî di Weşanên Do de derket.
Binere herwiha.
Ebru Günay an jî bi kurdî Ebrû Gunay (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1982, Çewlîg, Tirkiye) dadnas û ramyarekî Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) ye. Ew di sala 2018an de wekî endama Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê hat bû hilbijartin.
Perwerde û kariyera pîşeyî.
Wê li Zanîngeha Dîcleyê beşa dadê xwend, ya ku ew di 2006an de xelas kir. Li dû wê ew li Fermangeha Dadê ya Asrin xebitî, û beşdarî parastina Abdullah Öcalan bû. Her wiha wê ji Zanîngeha Bilgi ya Stembolê MSc di zagonên mafên mirovan de stend.
Ew ji ber lêpirsîna li ser çalakiyên Koma Civakên Kurdistanê (KCK) di 2009 de hat girtin û hate dadgeh kirin di dema dadgehkirina KCK de, ku tawanbar bi piştgirîkirina rêxistina terorîst hatin tawanbar kirin. Ew piştî pênc salan di nîsana 2014an de serbest hate berdan. Di îlona 2019 de, dadgeha Dadgeha Bilind a Tirk beraeta wê di doza sereke ya KCK de ya ku di destpêkê de zêdeyî 150 kes dihatin darizandin piştrast kir.
Ew di hilbijartinên parlamenê yên Hezîrana 2018an de ji bo Mêrdînê nûnerê HDPê hat hilbijartin û berdevkê HDPyê ye. Bi vî rengî ew li dijî wê yekê bû ku Recep Tayyîp Erdogan nehişt serbestberdana Selahattin Demirtaş an banga hilbijartinên pêşwext di çiriya pêşîn 2020 de kir. Ew jî beşdarî danûstandinên bi nûnerên Yekîtiya Ewropayê re di derbarê rewşa mafên mirovan li Tirkîyê de bû.
Hestiyê sîngê bi rengê sor hatiyê nîşankirin.
Hestiyê sîngê an jî depê sîngê (bi îngilîzî: "sternum / breastbone").
Hestiyê sîngê li ser dîwarê peşî ya qefesa sîngê de cih digire.
Di laşê mirovên pêgehiştî de hestiyê sîngê hestiyek dirêj û pan e, li ser dîwarê pêşî ya qefesa sîngê de di navbera parsûyan de cih digire. Li gel parsûyan, dil û pişikan diparêze. Hestiyê sîngê ji sê hestiyên bi hev re zeliqî pêk tê û dişibe xencerek. Hestiyê beşa jorîn, hestiyê herî fire ye, dişibe destika xencerê û wekî manubriyum ("manubrium") tê navkirin. Hestiyên pirika mil yên pelepeykerê bi manubriyumê ve girêdayî ne. Herwisa kirkirkên cota parsûyên yekem jî bi manubriyumê ve girêdan ava dikin. Hestiyê ko dişibe devê xencerê, hestiyê duyem a hestiyê sîngê ye. Ev hestî hestiyê herî dirêj ê hestiyê singê ye û wekî ten (bi îngilîzî: "body") tê navkirin. Ten bi beşa jêrê manubriyumê ve girêdayî ye. Ji xeynî parsûyên serbest (parsûyên 11. û 12.), parsûyên duhem heta dehem bi beşa ten a hestiyê sîngê ve bi navbeynkariya kirkirkên parsûyan giradayî ne. Hestiyê seyêm a hestiyê sîngê dişibe serê xencerê. Ev hestî wekî niçika zîfoîd(xiphoid) tê navkirin. Niçika zîfoîd heta dawiya temenê 40 saliyê, wekî kirkirk e, paşê hestîbûna wî rû dide. Niçika zîfoîd li kotahiya hestiyê singê de cih digire, li aliyêkî ve bi hestiyê tenê ve girêdayî ye, serê vî yê din bi masûlkeyên navpençikê ve girêdayî ye.
Pazuka eşîreke Kurd e ku endamên wê li herêmên cûda yên Kurdistanê û her weha li Tehran û aroundrana aroundranê dijîn. Eşîr di pirtûka Kurdî Şerefname ya dirokân Xan Bidlîsî ya Kurdan a sedsala 16-an de tê gotin. Hin cûrbecûr navên Pazuki hene û ew di bin navên cûrbecûr de têne zanîn, wekî Bazikî, Bozukan, Bazukan û hwd. Pazukî di destpêkê de mîna Kurdên Rojiki konfederasyonek eşîrî bû. Hin şaxên wan bi Kurmancî û yên din jî bi Zazakî diaxifin. Lê Henry Field (antropolog) hema hema sed sal berê behsa şaxê wan ê Îran jî wekî civakek Tûrkofonîk kir.
Koka navê Pazukî.
Di derbarê koka navê Pazukî de du pêşniyar hene. Ya yekem ji hêla Garnik Asatrian ve ku difikire ku ew ji termê botanîîkî yê ermenî pazuk tê ku tê mana bizir. Ew hin navên eşîrî yên Kurdî, yên ku ji termên botanîkî hatine, wekî Zilî, Sipkî, Mandikî û Pivazî nîşan dide. Lê li gorî lêkolînek vê dawiyê, li ser etîmolojiya wê îhtîmalek din jî heye. Ji hêla Aksoy ve tê pêşniyar kirin ku pazûk bi peyvek din re, bazuk, ku navê ermenî ji bo koma stêrka Pleiades e, were girêdan. Çavkaniya wî kevneşopiyek Bozukan (ji Pazukan) e ku Mark Sykes di gotara xwe ya "Eşîrên Kurd ên Empiremparatoriya Osmanî" de (1908) behs kiriye. Sykes dinivîse ku "kevneşopiya wan ev e ku wan berê xwe didan şûrê ku li erd û heyv û stêrkan tê xistin, û ew di bin hukumeta Padîşahê Xiristiyan ê bi navê Tavit de dijiyan, ku li qesra Boso rûdinişt". Aksoy difikire ku gengaz e ku meriv hin domdariya çandî di navbera cîhana cyskît û Pazukî de bibîne, dibe ku ji hêla eşîra ermenî ya orjînal a Pazukiyan be an jî rasterast ji hêla eşîra kurd be.
Navnîşan.
Li Kurdistana Tirkiyê hin navên plak hene ku behsa Pazukîs dikin. Mînakî, Bêskan Erzirom Bozik Ușağı köyü Ovacık, Bazikân Varto, Bazikân Sasun, Bazikî Yaylak, Bozik Riha, Bazûk Adıyaman û hwd.
Kesayetên Navdar Ji Eşîret.
Kesê herî navdar ê ku bi eslê xwe ji eşîra Pazukî ye, serokê berê yê Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK), Abdullah Öcalan e.
Spîrêz weşanxaneyek kurdî ye û bingehê wê li Dihokê, Başûrê Kurdistanê ye. Spîrêz pirtûkên bi kurmancî hem bi alfabeya latînî û hem jî bi ya erebî çap dike.
Berpirsê Spîrêzê nivîskar û ronakbîr Hafiz Qazî û birêveberê wê jî helbestvan û nivîskar Mueyed Teyib e. Weşanxaneya Spîrêz sala 2002'yê li alî dest bi karê xwe kiriye. Spîrêzê destûra karê xwe ji Wezareta Çandeyî ya Herêma Kurdistana Îraqê wergirtiye û bi alîkariya wê têt fînansekirin.
Berhemên Spîrêzê.
Spîrêz hem pirtûkan û hem jî kovaran diweşîne.
Spîrêzê niha sê kovaran derdixe. Kovara Kepir bo zarokan, ya Ciwan bo gencan û ya Hêlîn bo jinan.
Weşanxaneya Spîrêz ji destpêka xwe li sala 2002'yê ta niha (7/2006) zêdeyî 150 pirtûk çap kirine. Pirraniya wan bi kurmancî (behdînî) û bi alfabeya kurdî-erebî ne. Lê hin ji pirtûkên Spîrêzê yên herî hêja bi kurmanciya bi alfabeya kurdî-latînî hatine belavkirin.
Xanedana Mehmûdiyan, wekî Pinyanişi jî tê nas kirin, eşîrek Osmanî-Kurd bû li herêma Gola bendî. Li gorî Ewliya Çelebî (1611–1682) 60.000 şervanên wan hebûn.
Eşîra Mehmûdî di bin serokatiya wan Hasan de, heya wê demê dilsozê Sefewiyan, piştî êrîşa Împeratoriya Osmanî a li ser Azerbaycan (Azerbaycana Îrana îroyîn) di 1554an de di dema Kampanyaya Sefewiyan (1554-55) de alî Osmaniyan kirin.
Serekê wan, Sarı Süleyman bey, Kela Hoşap li herêma Gola Wanê, di 1643 de xurt kir.
Ew bi Dewleta Sefewiyan re bûn sînor, û ji hêla wan ve hatin serdegirtin.
Avahiya Siyasî û Erdnigarî ya Eşîran
Li Colemêrgê pêkhateyek eşîrî ya bipolar heye, ango "baska rast" [baskê rast] û "cheepê din" [baskê çep], û di van her du baskan de, ne tenê eşîrên kurd, lê herweha eşîrên Nestorî yên ku li herêmê dijiyan carinan jî bûn li dijî coreligionists xwe. Wan bi eşîrên Kurd yên baskê xwe re tifaqek çêkirin. Goyiyên ku ne di nav baskê rast û çep de bûn, digel konfederasyona eşîrî ya Hecîbeyran li dijî Ertuşiyan û eşîra Batuyan li Şıirnexê tevdigerin.
Rastiya ku di gelek mîratên Kurdan de avahiyek siyasî ya perçebûyî hebû ku Osmaniyan hêsantir kir ku Kurdan kontrol bikin, di heman demê de damezrandina konfederasyonên eşîrî yên perçebûyî di nav mîrlîkan de jî feyde digihîne mîratzanan û bi vî rengî ew karîn ku eşîrên di bin destê wan de hêsantir. Eşîra navendî ya konfederasyona Pinyanishi di bin banê baskê rastê de, Çukurca Çelîs li Çelê, ku ji hêla malbata Pirozbeyoğlu ve tê rêvebirin; Eşîra navendî ya konfederasyona Ertuşî ya çep Çiraviyên ku li Şaxê [Çatak] dijin e. Dema ku xanedaniya mîr li navenda Colemêrgê dijiya, ya ku ser-eşîr bû û bingeha xwe ji Abasiyan re digirt, yên aîdî eşîrên din bi gelemperî li gund û zomayan dijiyan. Nexşeya bicîhkirina eşîrî ya li Colemêrgê berî koçberiyên mezin ên Nestûrî yên paşîn wiha ye.
Ertuşî ji 14 eşîran pêk tên ku li du şaxên bi navê Mendkan û Hacîmendan hatine dabeş kirin. Eşîrên Alan, yönetzdînan, Xelîlan, Xawiştan û Mamedpîran ku ji Şaxê li ser şaxê Hacîmendan, ku ji hêla malbata Teterxan ve ji Giravîler dihatin rêvebirin; Theaxê Mendkan ê Beytüşşebapê ku ji Wanê digihîje Duhokê û eşîrên Şîdan, Şerefan, Gewdan, Mamxuran, Jirkî, Qeşûrî, Hacan, Mamedan û Zêdik digire nav xwe. Pinyanishis wekî Çukurca û Yüksekova Pinyanish li du şaxan têne dabeş kirin. Çelîler, Kevijîler, Pirxulkîs li Çukurca, bi rêveberiya malbata Pîrozbeyoğlu ji Çelîler; Li Geverê, ku ji hêla malbata Zeydan ve tê rêvebirin, Zeydan û Bilecanî hene. Wekî din, Masirois û Xashkanisên li Baskale jî di nav konfederasyona Pinyanishi de ne. Goyî eşîrek mezin e ku li 34 gundên herêma Uludere [Qilava] dijî û tê gotin ku ji Iraq an Îran çêbûye. Ew di nav baskê rast û çep de ne. Du eşîrên mezin ên Nestoriyan hene ku li Colemêrgê dijiyan. Di nav vana de, Tîyarîs di 'milê din' [baskê çep], û Tuxûbîs di 'rast din' [baskê rast] de cih girt. Ji xeynî vê, hin eşîrên din jî hene ku ne di nav baskê rast û çep de ne: Elkîs li Beytüşşebap; Oremari, Dostkî û Herkîler li emzînan. Eşîrên cîran, Barzanis, Rekanis, Berwaris li Bahdinan; Brukis li Wanê; Eşira ikikak li Iranranê; Eşîra Batuyan li Şıirnexê; Konfederasyona eşîrî ya Hecîbeyran ku li Şirnex, Silopiya û Qilabanê çalak e; Eşîrên Botan li Botanê ne.
Têkiliyên Çandî Di Navbera Eşîran de
Got polarizasyona baskê rast û çep; Van her du konfederasyonên eşîrî nehiştin ku têkiliya wan a çandî û aborî li derveyî demên aşitiyê hebe û bû sedema pêkhatina du avhewa çandî yên cûda. Ji ber vê sedemê, her du civakên, ku jiyana gundên wan ji hevûdu hatine veqetandin, bêguman bi hev re bûne yek û bûne cîran ji ber ku koçberiya ji gund ber bi bajar ve ji 1960-an ve dest pê kiriye û domandina jiyanek eşîrî ya veqetandî li Bajar.
Jiyana sereke ya Ertuşi ku li gundên çiyayî yên asê dijîn û di dirêjahiya dîroka xwe de bi rayedarê navendî re ne aştî ne heywan û hilberên heywanan in; Mirovên Pinyanish ku bi giranî li gelî û deştan dijîn çandinî ne. Rastiya ku Ertuşi, ku têkiliya wî bi çiya re aştîxwaztir bûn, têkiliyek wan bi mîr û şêx re, yên ku desthilatdariya siyasî bûn, bi sînor bû, bû sedem ku ew jiyanek introvertî bijîn. Ji ber vê yekê, jiyanek kevneşopî ya ku Pinyanish lê dihat kirin hişktir, dema ku li Ertuşiyan, şemîzmek di avhewayek nisbeten azad de pêk hat. Ji ber rastiya ku Ertuşiyên ku şefîzma wan ne wekî Pinyanish diyarker e, mela [oldar] perwerde nekirine, şêxên gerdenî bi cilên spî ji Mêrdîn, Nisêbîn, Cizîr û Sêrtê bi ereban re sirûdan digotin [celebek şewitandî ye min] vî erkî dîtiye. Merivên dînî yên gelê Pinyanish di nav xwe de perwerde kirin; Feqis [xwendekarên medreseyê], yên ku li Cizîr û Doğubeyaz thet jî meqamên Qur'anê fêr bûn û gelek dersên din jî di medreseyan de, wekî mela vegeriyan herêmên xwe û bi xwendina muzîka olî di merasîmên şînê, mewlît û çirayan de hunera xwe pêk anîn. Ji bo vê sedemê, dema ku kevneşopiya muzîka olî di Ertuşî de ne pir xurt e; Zanîna medîhas [pesnê olî] ji hêla piraniya mirovan ve di mirovên Pinyanish de; veguheztina duayên ku di dema veşartinê de an piştî wê di forma stranan de hatine xwendin; Naveroka stranên dawetê bi piranî Hz. Muhemmed, hevalên wî û Hz. Hebûna mijarên di derbarê şerên Alî de di afirandina kevneşopiyek muzîka olî ya dewlemend de bibandor e.
Li Pinyanishis, yek ji van civakan, ku di hukûmetên xwe de jî cuda ne, çareseriya her nakokiyê qanûna şerîatê ye, heke navnîşana çareseriyê be
dema la; Ew ê aga ye ku dê encama pirsgirêkên eşîrî li Ertuşi diyar bike. Berevajî van her du qebîleyên ku şêxîtî û şêxîtî tê de ne, serwerê eşîrên Nestoriyan ‘melik e û piştî ku du namzet diyar dibin, yek ji wan ji hêla mirovan ve tê hilbijartin. Wekî din, Mar Şimun, ku li gundê Koçanis, ku Keşîşxaneya Koçanis, navenda Nestoriyên cîhanê lê ye, dijî, serokek olî ye û li ser hemî êlên Nestoriyan re yek peyvek heye.
Eşîrên Nestorî û Kildanî yên li Colemêrge Siryaniya Rojhilat bikar dianîn; Eşîrên Pinyanishî, Ertuşî û Goyî zaravayê Kurmancî yê Kurdî bikar tînin. Gava ku devoka Kurmancî ya ku ji hêla Pinyanishî û Ertuşî ve tê bikar anîn nêzîkê devoka Bahdinan e, zaravayê ku Goyî bikar anîne ji van û ji êlên din ên li herêmê pir cuda ye. Merasimên daweta eşîrên Ertuşî û Pinyanishî ji xeynî qonaxên govend û dîlanê pir nêzîkî hev in. Berevajî Pinyanish û Goyis, ku kevneşopiya stranbêjiya wan bêtir bi sînor e, berevajî Pinyanishis û Goyis, ku ji hêla muzîka dengbêjî ve serdest in û ku di dawetên wan de, ji bilî stranên devkî, bi hevra stranan re têne reqs kirin, ew jî li gel defa-zurna ya ku "mıtrıp" ji irnex, Cizîre û Nisêbîne pê re tê reqisandin. Wekî din, reqas û stranên ku ji hêla mêr û jinan ve têne çêkirin, ku di nav giliyên olî de di nav Pinyanish de têne hesibandin û ji ber vê yekê di dawetên wan de nayên dîtin, li Ertuşiyan di bin navê 'cergebez' de bi serbestî têne lîstin. Nestorî û Pinyanisên ku li gundên cîran dijîn û bi çûna dawetên hev û din re beşdarî danûstandina çandî dibin, di dawetan de bi heman rengî cil û bergan li xwe dikin. Jinên Nastûrî ji Kurdên ku bi wan re di merasîma zewacê de bi hev re reqs dikin tenê dema ku serê wan vekirî be ji hev têne veqetandin, lê mêrên Nastûrî bi qapûcekê ji hestê ku li serê xwe didin veqetandî ne.
Tirkiye, Îran û sînorên ku li setraqê hatine danîn ji ber ku seredana gelek eşîrên dabeşbûnê dike ku di navbera her du dewletan de, deverên, Her çend bazirganî û kirîna kirêt bandora bêtir bandor dike, ya siyasî piştî destpêkirina germkirina eşîrên sînor di beşên mayî de bi girîngî di navbera her du aliyan de şikestî ye. Bo nimûne; Ji ber ku kirîna li navenda Colemêrgê li ser bingehê dravî ye, gelê Çukurca Pinyanish Mûsilê tercîh dike, ku kirîn li ser bingehê danûstendinê ye, anîna têkiliyek çandî ya derveyî-sînor. Têkiliya Çukurca-Bahdinan, ku bû sedem ku bûyerên li Iraqe têkevin naveroka hin stranên Pinyanishî, dema ku tevgera Mela Mistefa Barzanî ya ku li dijî rêveberiya reraqê serî hildabû, di 1974-an de têk çû qut bû. Piştî ku tixûbê Iranran-Osmanî hat diyarkirin, hin ji êla ikikak li Iranranê man û hin jî li Baskale; Rastiya ku li dor 50 ji 77 gundên Berwarî yên li ser sînorê Çukurca bi gelê Pinyanish ve têkildar in nîşan dide ka sînor eşîr û xizmên wan çawa ji hev vediqetînin. Eşîr van tixûbên çêkirî heya serdema paşîn nas dikin, heta sêgoşeya sînorê Şemzînanê heya 20 gundan li Tirkiyê, li Iranranê heya 20, 25-30 ji êla Herk a remainingraqî mayî heya 1970-an, kîjan partî deng bide dê Iraq jî tixûb bike dê ji Mala Seyidê Herkî, axayê mezinê eşîra ku li kêleka wî mayî bipirse.
Yewnanistana Navîn, (bi grekiya nûjen: Στερεά Ελλάδα, "Sterea Ellada") yek ji sêzdeh herêmên erdnîgarî ya Yewnanistanê ye. Herêm li navenda erdnîgarî ya Yewnanistanê de cih digire.
Yewnana navîn, di derbarê hêjmara niştecihan de herêma giran a erdnîgarî ya Yewnanistanê ye. Niştecihên herêmê 4.591.568 kes e û rûerd a herêmê 24.818.3 km² (çarçik) erd digire û herêma mezin a duyemîn ya welatê ye. Li bakurê herêmê Peloponnese, li başûr Tessaly û Epîrûsê, li aliyê rojhilat ve bi Derya Egeyê re, li rojava ve bi derya ya Îonyayê û li başûr bi Kendava Korîntiyê ve sînor e. Avhewaya herêmê li peravên herêmê germ dibe û li hundirê herêmê, ziwa ye.
Makedonyaya Navîn, (bi grekî: Κεντρική Μακεδονία, "Kentrikí Makedhonía", [kedriˈki makeðoˈnia]) yek ji sêzdeh herêmên îdariyên Yewnanîstanê ye. Herêm, ji beşa navendî û dîrokî ya Makedonyayê pêk tê û li herêmê bi qasî 1.9 mîlyon kes lê jiyan dike.
Herêma Makedonyaya Navîn li bakurê Yûnanîstanê ye û bi herêmên Makedonyaya Rojava, Tesalyaya Başûr, Makedonyaya Rojhilat û Trakya ve girêdayî ye û li bakur li sînorên navneteweyî yên Yewnanistanê bi Komara Makedonyaya Bakur û Bûlgarîstanê ve hatiye dorpêçkirin. Aliyê başûr perav e û bi kendavên Thermaic, Toroneos, Singitic û Strymonic ve hatiye dorpêçkirin. Bajar û paytexta herî mezin a herêmê Tesalonîkî e. Serres duyemîn bajarê herî zêde hêjmara niştecihên wî zêde ye. Li pey wê bajarên Katerini, Veria û Giannitsayê tê.
Makedonyaya Navîn bi erdnîgariya xwe deşt e û bi gelek çeman ve, hem di sektora seretayî de û hem jî di sektora navîn de gelekî pêşketî ye. Deşta herî mezin a Yewnanîstanê, li Makedonya Navîn e. Thessaloniki ku metropolê Makedonyayê ye, duyemîn bajarê mezin ê Yewnanîstanê ye. Çiyayên herî bilind ên herêma Makedonyaya Navîn çiyayên Olympus 2.918 m, Çiyayên Voras 2.524 m, Çiyayên Pierian 2.193 m, Çiyayên Vermio 2.065 m, û Çiyayê Athos 2,033 mîtro bilindahiya wan heye. Çemên mezin jî Halîakmon, Axîos, Loudiya û Galîkos (Echedoros) in ku hemû çem diherikin Kendava Termayê. Golên Koroneya, Volvi, Doiran û Kerkini li Makedonyaya Navîn e.
Mirektiya Bradost yan jî Mîrnişîna Biradost (1510–1609) mîrnişînek mîrîtî ya Kurdî bû, bi zorê li herêmê ji Rawanduz heya Targavar û Margavar li başûrê Urmiye li bilindahiya xwe. Iramarat di 1510-an de hate damezrandin û di seranserê sedsala 16-an de di navbera Emparatoriya Osmanî û Safrana Sefewî de wekî tampon tevdigeriya. Osmanî û Sefewî li Kurdistan. Xanedana Biradost ji Hasanwaywhids daxwez kir.
Erdnîgarî û dîrok.
Biradost wekî " çiyayek navendî pêk tê ku ji gelî û hewzên qismî dorpêçkirî bi rêzikên sînor ve hatî şirove kirin." -ye Navçeya Beradust | Somay, û rojavayê Urmiyê.
Mîrnişîn ji kaos û lawaziya siyasî ya Osmanî û Sefewiyan derket ku li wir mîrnişînên cihêreng ên Kurd lê hebûn.
Damezrênerê mîrnişîniyê Yusuf Bayg bû ku di sala 1510 de Ismailsmaîl I dema ku li eniya Osmanî Somay, Targavar û Dol jê re hat dayîn navê Gazî Qiran stend. Gava ku têkiliyên bi Osmaniyan re çêtir bûn, wî piştî Battleerê Çaldiranê di 1514 de dora Hewlêr, Bexda û Amed ji hêla Silêmanê Magahîn ve erd girt. Gazi Qiran dê ji bo Osmaniyan sîxurî bikira û ji hêla Osmaniyan ve nêzîkê çawaniya dagirkirina wasranê bû. Nêzî sala 1534, iramaratê Biradost êrişî Urmiye ya di bin destê Sefewî de kir û di dawiyê de ji hêla Osmaniyan ve hate destûr kirin ku wê kontrol bike. Mîrnişînî wê hîngê di sala [1535] de Adilcevaz êrîş kir. Gazî Qiran heya mirina xwe li dor 1543/1544 hukim kir û dê di nifşên paşîn de yek ji mîrên herî girîng ên Kurd were hesibandin. Wî bêtir bandor li Soran kir û keleha Gazi Qiran li ser navê wî hate danîn. Piştî mirina Gazî Qiran, kurê wî -ah-Mihemed Bayg heya mirina wî mîrnişîn bû. Ew hate şûna kurê wî Budaq Bayg ku heya 1582 hukumdar bû.
Mîrê dawîyê Biradost Awliya Bayg di 1602 an 1603-an de mir û di paşiya paşîn de Sefewî mîrnişîn kirin bin destê xwe.
Yekek ji bi nav û dengtirîn Mirên vê Xanedana hanê jî Liberxwedanvanê keleha Dimdim Emîr Xanê Yekdest ankû Emîr Xanê Lepzêrîn bû. Ew di pêşiya pêla Şah Ebasê Yekê de hate bidîtin û wî di sala 1610 k. de di keleha Dimdim de serê xwe beramber bi Şah Ebas ve date birakirin.
Mihemed Paşa anjî Mîr Muhemmed, Mîrê Herêma Soran bû û di sala 1854 dawî li Xanedana Biradost anî.
Nesimi Çimen (jdb. 1931 li Sariz, Qeyserî, Tirkiye - m. 2ê tîrmehê 1993, li Sêwas, Tirkiye) stranbêjekî gelêrî ku kurdê elewî bû.
Nesimi Çimen di neh saliya xwe de dest bi lêdana sazê kir. Di salên 1970 û 1980yî de li Ewropa gelek sêlik û kaset derketin. Ligel jina xwe Makbule Çimen, di 2ê tîrmeha 1993an de li Sêwasê beşdarî 4em Festîvala Pir Siltan Evdal bû, ku êrişa bi şewat li Sêwas hate kirin. Jina wî sax ma, ew bixwe di nav pêran de hat kuştin. Kurê wî Mazlum Çimen jî stranbêjekî navdar e ku heta îro jî şêwaza muzîkê ya bavê xwe didomîne.
Makedonyaya Rojhilat û Trakya, (bi grekî: Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, "Anatolikí Makedhonía ke Thráki") yek ji sêzdeh yekeyên îdarî yên Yewnanîstanê ye. Parêzgeh, ji beşên bakurê rojhilatê welat pêk tê û ji rojhilatê herêma Makedonya ya Yewnanistanê tevî herêma Trakya rojava û giravên Tasos û Semothrace pêk tê.
Herêm di başûrê Çiyayên Rhodope de bi derketinên gir ve li deveran an çiyayên takekesî yên wekî Paggaio û deştên nêzê deverên peravê û çemên wê yên girîng, Nestos, Evros û Arda, yên ku ji Bakûr derdikevin, dirêj dibe. Du giravên wê bi giranî çiyayî ne. Li herêma Makedonya Rojhilat, wekî herêmên din ên Yewnana Bakur, pir gol tine. Golên sereke Gola Vistonida, Gola Delta Gola Evrosê ku ji çemê Nestos, Thesaurus û Platanovrisi hatine çêkirin.
Sevim Gözay, (bixwîne wekî "Sevîm Gwêzay") (jdb. 19 kanûna pêşîn 1972, li Stembol, Tirkiye - m. 14ê kanûna paşîn 2021, Kartal, Stembol, Tirkiye), rojnamevan, nivîskar û bernemekarê televîzyonê yê tirk e ku di 19ê kanûna pêşîn a 1972an de li Stembolê hate dinê. Piştî xwendina xwe li Lîseya Stenbolê Üsküdar, wê xwendina xwe li Navenda Hunerê ya Müjdat Gezen (MSM) qedand.
Sevim Gözay di sala 1993an de dest bi karê medyayê kir û bi bernameyên Kozmopolîs di CNN Turk de weşand û Cinematic Portakal ku di TV8 de weşand hate naskirin. Sevim Gözay, di qenalên wekî Kanal D, TV8, CNN Türk, Atv, Show TV, Habertürk, Sky 360 û TRT xebitî. Di 2001 û 2002an de du caran, ji aliyê Komeleya Rojnamegerên Tirkiyeyê ve bi Xelata Çand û Hunerê ya Televizyonê hate xelatkirin.
Bernameya wê ya dawî "I Wonder with Sevim Gözay" di sala 2020an de di qenala Allianz Motto Music de derket. Gözay di 48 saliya xwe de li Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Lütfi Kırdar li Kartala Stembolê di 14ê kanûna paşîn a 2021an de ji ber nexweşiya penceşêra lîmfê jiyana xwe ji dest da. Cenazeyê wî li Goristana Veysel Karani ya li Samandıra hate veşartin.
Bruce Thomas (z. 17ê gulana 1961 li DYA) lîstikvanekî amerîkan e ku tê zanîn bi xuyangkirina karakterê Batman di rêzeya reklamên ji bo xizmeta OnStar a General Motors ku ji 2000 heta 2002 weşand.
Ew di Legally Blonde, û her weha sequel wê Legally Blonde 2: Sor, Spî & Blonde, wekî "zilamê UPS" hate nîşankirin. Ew di filmê 2008 Babysitter Wanted de hate pêşandan. Ew di navbera 2006–2009-an de wekî Stephen Trager di rêzefîlma xwerû ya ABC Family Kyle XY de lîst. Wî di 8-ê çiriya pêşîn a 2008an de di rêza Bones de wekî "JP Gratton" di rêzafîlma "Bones" de lîst.
Heman demê de Thomas di sîtkoma "Wings" û her wiha "Weeds" de jî hatîye nişandan. Wî herî dawî dengên Atrocitus li "Green Lantern: Emerald Knights", Ezra Loomis di "Gears of War: Judgement", Desaad di "Justice League: War" û James Gordon di "Son of Batman"de peyda kir.
Wî girtina tevgerê ji bo spartayî John-117, lehengê lîstika vîdyoyê Halo 4 peyda kir.
Di rabirdûyê de bi çewtî hat ragihandin ku Thomas ji bo pîlotfîlm û pêşandana rêzefîlma "Birds of Prey" ya WB li Batman lîst. Thomas bixwe di dema hevpeyivînek podkastê de ev rastî belav kir.
Günter Dönges (jdb. 14ê çiriya paşîn a 1923 li Duisburg,Almanya; m. tebax 2001) nivîskarekî alman ê romanên lênûsk bû.
Dönges dibistana navîn xelas kir û piştî dema wî bi Wehrmacht re wek edîtor di rojnameyek Düsseldorf de xebitî. Di destpêka salên 1950-an de, wî romanên dilşewat û her weha nivîsên pêşîn li ser Pat Wilding, detektîvek kesane, ku wî tevî xwediyê wê Günter Netsch serperştiya wêjeyî li Netsch-Verlag heya 1953 nivîsand. Piştî ku wî dev ji karê xwe yê rojnameyê berda û dikanek kirtasiyê kar kir, ew serî li çîrokên dilşewat, bi taybetî yên li ser „Familie Müller“ û romanên din da (çîrokên polîsî û çîroka serpêhatiyê ya 6-beşî "Der Herr des Degens ", ku ji bo bazara pirtûka krediyê derket holê).
Ji 1954an ve tenê wekî nivîskarek çalak (ji bo Bastei û Zauberkreis-Verlag), ku di wê demê de wî karakterê Butler Parker îcad kir. Ev hate weşandin - xwerû, her dem li ser nêçîra çete û bi henek henek - di destpêkê de di sûka pirtûka kirê de jî, dûv re ji hejmara 214 a Bastei Kriminal-Romane wekî çapa lênûskan û ji 1972an ve wekî rêzeromanek cûda, ku heya 1992 xuya bû. Ne hemî, lê pirraniya berbiçav a romanan, ji hêla Dönges ve hatine nivîsandin. Kovarên din ên ku ji hêla wî ve hatine damezrandin Jeff Conter, Halleluja-Fun-Western û Familie Müller ên li jor navborî bûn. Di dawiya karîyera xwe de wî ji bo rêzeromanên wekî Dämonenkiller û Vampir-Horror-Roman jî nivîsand.
Bernavkên ku Dönges bikar anîne tê de hene Glenn Larring, Dan Cillingh, John D. Acton (ji bo Butler Parker), Jerry Lonsdale (ji bo Western), Julia Wendt (ji bo romanên Familie Müller), Pat Wilding (nasnameyek kolektîf a çîrokên li ser lehengê bi heman navî), Rolf van Kessel û Richard W. Drilling û her weha Mac Driving (di heman demê de paşê ji hêla kesên din ve hate parve kirin) û Gay D. Carson.
Manî (216-276), pêxemberekî kurd ê sedsala 3'ya ye. Ola ku Manî saz kiribû, her çiqas îro ji holê rabûbe jî, di wê demê de alîgirên wê zaf bûn. Ola Manî li rojhilata Navîn derkete holê û bi rojava ve heta Atlantîkê, bi rojhilat ve jî heta Pasîfîkê belav bûbû û ji hezar salan zêdetir dom kiribû.
Ola ku Manî saz kiribû, sentezeke balkêş a olên din e. Manî Zerdeşt, Bûda û Îsa Pêxember wekî pêxemberên rasteqîn dibîne lê li gorî angaşta wî, piştî wan, wî wehiyeke hevgirtîtir standiye.
Di ola Manî de her çiqas hêmanên Bûdayî û Îsewî hebin jî (qene ji bo rojavayiyan) doktrîna herî balkêş ji dualîzma Zerdeştî hatiye standin. Manî daye hînkirin ku cîhan, ne ji aliyê xwedayekî ve tê birêvebirin, zaftir qada têkoşîna di navbera du hêzan de ye. Yek ji van “hêmana bed ku Manî ew bi tarî û daringê re wekehevî kiriye; ya dî "hêmana baş" ku bi ronahî û ruhê re wekehevî kiriye. Ji ber vê yekê ramanên xweda û şeytên ên di ola îsewî de tîne bîrê; lê di ola Maniyî de hêmanên baş û bed wekî xwediyên hêzên wekhev têne zanîn. Di encama vê baweriyê de bedbûna felsefeyî ya ku fîlozofên Îsewî û Cihû dixe nakokiyan, di felsefa Manî de nabe pirsgirêk.
Li vê, ji bo bi kitekit ravekirina ola Manî cî tune. Lê divê bê xuyakirin ku di ola Manî de, ji ber ku ruhê mirov bi hêmana baş û laşê mirov jî bi hêmana bed re wekehev bûye, alîgirên ola Manî bawer dikin ku divê ew xwe ji bihevrebûna cinsî eger ji bo zêdebûnê be jî- dûr bigirin. Wekî din goştxwarin û şerabvexwarin jî hatibû qedexekirin.
Dema mirov ji dûr ve li vê doktrînê dinêre, mirov dibêje ku divê alîgirên vê olê ne pirr bin. Lê ev qedexe ji bo endamên ji rêzê yên Dêra Maniyî derbas nedibûn. Ev qedexe tenê ji bo mirovên navê "bijartî" li wan hatibû danîn û hejmara wan hindik bû, hatibûn danîn. Endamên ji rêzê "banghinêr" dikarin bizewicin (ji xwe re dostik bigirin), bibin xwedî malbat, goşt bixwin û şerabê vexwin. Hinek peywirên ku diviyabû banghinêr bi cih bînin hebûn, divêt wan piştgirî dabûya bijarteyan, lê tevgera ehlaqî ya ku ji wan dihate xwestin bi qasî bêmantiqiyê ne dijwar bû. Ruhên bijarteyan li dû mirinê rasterast diçûn bihuştê; lê ev yek ji bo banghinêran demek digirt. Lê hinek rêolên Maniyî yên wekî Katharî bawer dikirin ku wê banghinêr jî wekî bijarteyan bi hêsanî herin bihuştê.
Manî di sala 216'an de li Mezopotamyayê, ku ev der di wê demê de parçeyeke Keyîtiya Persan bû, hate dinê. Manî kurd bû û xizmê Arsacît an jî xizmê malbata serdest a Part bû. Her çiqas piraniya persiyan girêdayî ola Zerdeştî bin jî malbata Manî di bin bandora rêola Îsewî de bû. Di duwanzdeh saliya xwe de xeyalên olî dîtin û di bîst û çar saliya xwe de ola xwe ya nuh derxist. Dema di destpêkê de li welatê xwe bi ser neket çû bakurê rojavaya Sindê (Hind), li wê derê fermandarekî cîgayî hatiye ser ola wî. Manî sala 242'an vegeriya Kurdistanê û Key Şapûrê I. ew qebûlî hizûra xwe kir. Şapûrî ola wî qebûl nekiribe jî di bin bandora Manî de maye û hiştiye ku ola xwe ya nû li Keyîtiya Persan belav bike. Manî, piştî vê destûrê sî salan, di dema Şapûrê I. û Hurmizê
I. de, ola xwe da hînkirin û belav kir. Di wê demê de alîgirên ola Manî zêde bûn û Manî mîsyoner şandin welatên der û dor lê ji ber vê yekê dijminahiya rahîbên Zerdeştî zêde bû. (Di wê demê de, li Îranê ola fermî Zerdeştî bû.) Di sala 276'an de, gava Behramê I. bû key, Manî hate girtin û ew avêtin zindanê. Piştî bîst û şeş rojan, Manî di îşkencê de mir.
Manî, bi zimanê persî pirtûkek û bi zimanê syriac (zimanekî nêzî zimanê aramaîk a di dema Hz Îsade ye.) jî gelek pirtûk nivîsandine. Ev ji bo ola Manîyî bûne pirtûkên zagonî. Her çiqas bi jiholêrabûna olê re ev pirtûk winda bûbin jî, hinek ji wan di sedsala 20. de hatine dîtin. Maniyî, ji rojên pêşî ve tevgereke mîsyonerî bû. Gava Pêxember Manî li heyatê bû, ola wî ji Hindê heta Ewropayê alîgir dîtin. Ola wî, piştî mirina wî jî gelekî belav bû. Li rojava heta Îspanyayê, li rojhilat heta Çînê belav bû. Di sedsala 4. de gate dema xwe ya herî xweş û li rojavayê ji bo Îsewîtiyê bû reqîbeke giran. (Ezîz Augustînus Çar salan bûye endamê Maniyiyê.) piştî ku Îsewî bû ola fermî ya Romayê, Maniyiyan gelek tadayî dîtin û ola Manî di sala şeş sedan de, li rojava, hema bêje ji holê rabû.
Lê li Mezopotamya û li Îranê hêza xwe domand. Ji wê ber bi Asya Navîn, Tirkistan û Çînê ve belav bû. Di sedsala 8. De bû ola fermî ya Ûyxuran. (Di wê demê de aliyeke mezin ya rojavaya Çînê û Moxolistan di destê Ûyxuran de bû.) Ji wê, li çî nê û Tayvanê belav bû. Lê di Sedsala 7'an de, dema misilmanî bi pêş ket Mniyî jî bi paş ve çû. Di Sedsala 8'an de, dema xelîfeyên Ebasiyan li Bexdayê, bi zixtî li hember Maniyiyan derketin, Maniyî bandora xwe li Mezopotamya û li Îranê winda kir. di Sedsala 9'an de li Asya Navîn jî bi paş ket û di sedsala 13'an de, bi dagirkirina Moxolan bi temamê ji holê rabû. Lê Marco Polo, di sala 1300'î de, li rojhilatê Çînê laqî komên Maniyiyan bûye.
Li Ewropayê jî hinek rêolên ku ji Maniyiyê qetiyane xuya dibin. Di sedsala 7. de li Keyîtiya Bîzansê Paulusî xuya kirin. Di Sedsala 10'an de Bogomîlî ku gelek bihêz bûn, li balkanan derketin holê. Lê di nava wan rêolên ewropayî de ya herî girîng Kathasarî bû. Ji ber ku ew ji bajarê Albiyê bûn (Albî, li Fransayê kela wan a herî girîng bû.) ji wan re Albiyî jî tê gotin. Katharosiyan, di sedsala 12. de li Ewropayê, bi taybetî li başurê Frensayê, xwe wekî Îsewî didîtin lê desthilatdarên dêra Îsewiyan, ew wekî bêol didîtin. Papayê herî bihêz û nexweşbîn a serdema navîn, Papa Înnocentîusê III. li hemberî wan banga sefereke xaçparêz kir. sefer di sala 1209'î de dest pê kir; di sala 1244'î de bi mirina gelek Albiyan û wêranbûna başurê Frensayê, Albî têk çûn. Lê Katharosî heta sedsala 15. li Îtalyayê dom kiriye. Bandora her olê li ser jiyana alîgirên xwe heye. Ji ber vê yekê sazendeyê oleke piçûk jî, bi pirranî xwedî bandoreke mezin e.
Dilqa kesayetiya Manî, di afirandina vê ola nû de gelek mezin e; olê saz kiriye, teolojiya wê bi pêş xistiye û zagonên ehlaqî bicî kirine. Raste ku zafê ramanên xwe ji ramanên kevn standiye; lê kesê ku ev raman veguhestine ramaneke nû û cuda, Manî ye. Bi şorindan gelek alîşgir dane hev. Rêxistina dêrê afirandiye. Pirtûka pîroz a olê nivîsandiye.
Mirov, mirovekî wekî Manî ku tevgereke wisa li dû xwe hiştiye, zaf kêm dibîne. Heke Manî tune bûya, oleke wisa jî wê tune bûya. Ji ber vê yekê Manî ji gelek zana û daneran girîngtir e.
Michalel H. Hart (En etkin 100)
Epiros (,;), yek ji sêzdeh herêmên îdarî yên Yewnanistanê ye. Herêm li bakurê rojavayê Yewnanistanê cihwar bûye û herêmek kevneşopî ya Yewnanistanê ye. Ji aliyê rojhilat ve bi herêmên Makedonyaya Rojava û Tesalya, aliyê başûr ve Yewnanistana Rojava, li aliyê rojava ve deryaya Yonî û giravên Yonî, û ji aliyê bakûr ve bi Albanyayê ve sînor e.
Dîmenek ji seyrangeha neteweyî ya bakûr
Epirosa Yewnan, bi giştî herêmek, bi kevir û çiyayî ye. Axa herêmê ji molosî û tesprotîyên kevnar pêk tê û beşekî biçûk ji axa Xaonian sparteya ku beşa herî mezin li Başûrê Albanyayê ye, pêk tê. Herêm bi piranî ji zozanên çiyayî ye û beşek ji Alperên Dînarî, pêk tê. Cihê herî bilind ê herêmê li Çiyayê Smolîkasê ye û bilindahiya ya çiya 2.637 mêtro ji asta deryayê bilind e. Li rojhilat Çiyayên Pîndos ên ku qonaxa Yewnanistana sereke pêk tîne û herêmê ji Makedonya û Tesselyê vetiqetîne, ciwar bûye.
Nexşeya dabeşkirin a rêveberiya herêmê
Tîgran ll an jî Tîgranê Mezin (bi ermenî Տիգրան Մեծ, "Tigran Metz", jdb. 140 berî zayînê – 55 berî zayînê) kurê Tîgran I û prenseseke alanî, keyê herî girîng ê xanedana Artaksîadanê ye û serwer e, li ser Ermenistana Mezin li dora 95-55 berî zayînê. Di hevalbendiya Mithridates VI ê Pontosî ew demek kurt rabû keyê herî bihêz ê rojhilatê deryaya navîn, lê dûv re ji hêla Romayê ve hate têkbirin û dîsa gelek serketinên xwe winda kir.
Rehîn û salên yekem wekî key.
Piştî Ermenistanê di binê apê wî Artavasdes I de berî zayînê 120 an i hêla keyê mezin Mithridates II (Berî Zayînê 123-88) Împeratoriya Eşkanî ve hatibû êrîş kirin û têk birin, Tîgran II neçar ma ku gelek salan di dîwana eşkanî de bi rehîn li meydana serweriya Tîsfûn bijî. Berî Zayînê heya 96/95 an Beriya Zayînê, piştî mirina bavê wî Tîgran I, destûr hate dayîn ku ew vegere Artaksata - ku hilkişe ser text - bi şertê ku ew hevalê eşkaniyan bimîne û ji wan re (li gorî Strabon) "heftê gelî" bihêle.
Wekî keyê nû, Tîgran tavilê dest bi berfirehkirina hêza xwe kir: li dor sala 94 berî zayînê wî Sofênê fetih kir û bi Mithridates VI ê Pontosî re ket hevalbendiyê û keça wî ya şazdeh salî Kleopatra wî kir jina xweya sereke.
Di berdêla vê zewacê de, Tîgran daxwazên xezûrê xwe yê nû di 93 zayînî de bicîh anî û leşkerê xwe ber bi cîrana Kapadokyayê ve meşiya.
Padîşahê wê Aryo Barzanê yekê yê Kapadokyayê, kuklayekekî Romayî, dûv re reviya û Tîgran piştrast bû ku bi Ariarathes IX re. - Pismamê Mithridates, ku berê ji hêla generalê Roman Sulla ve hatibû derxistin - namzetê Pontî dîsa wek ku hatibû plankirin, li Mazaka hate ser text, berî ku leşkerên Ermenî bi talanê xwe û berî her tiştî, girtiyan vekişînin Artaksata.
Hilkişîna Şahinşah.
Împaratoriya Tîgranê MezinPiştî mirina Mithridates II Mezin (88 Berî Zayînê) Tîgran împaratoriya xwe ber bi Parthiya ve fireh kir: heya Ekbatana welatê Med, Arbela a Asûr û Deryaya Qezwînê, wî "heftê geliyên" paşde û her weha Mîgdonya dagir kir (digel Nisibis), Kardox, Hezewan û Osroene li bakurê Mezopotamya û Atropatena li Azerbaycan.
Heya 83 sal Berî Zayînê, Şahinşa, wekî Tîgran ji xwe re digot, Sûriya jî bindest kir (Antîoxeia), Fenîkya, deverên Kîlîkya û Komagênê, ku wî hêza Împeratoriya Seleukî şikand û ber bi deryaya navîn ve pêşve çû. Bi şêwirmendiya bi Mithridates VI re. Dûv re Tîgran berî zayînê 77 sal berê dîsa Kapadokya dagir kir. Wî dora 300,000 girtiyên ku wî û herweha gelên din jî dersînor kir da ku wan li paytexta xweya ku nû hatî çêkirin Tigranokerta ("Bajarê Tîgran") bicîh bike bicîh bike, ku dibe ku bi Martyropolis re yeksan be.
Şer û têkçûna li dijî Romayê.
Tîgranê Mezin bi çar zevîdarSerdariya spehî ya Tîgran wekî şahê mezin dom nekir. Piştî Mithridates VI. Di 71-ê zayînê de di dirêjahiya Şerê 3-yê Mithridatî de çû Ermenistanê û Tîgranes red kiribû ku hevalê xwe radestî Romayê bike, ji 69 BZ ew li dijî Romayê di şer de bû û, digel serweriya hejmarî ya hêzên xwe yên çekdar, Tigranokerta û Nisibis winda kir ji Lucullûs re.
Dema ku kurê Tîgran 66 sal berî zayînê li dijî bavê xwe serî hilda û Pompeiûs bi artêşek nû ber bi Artaksata ve meşiya, Tîgran di dawiyê de berê xwe da û pêşniyara Romê ya raradestkirinê pejirand. Wî ji xeynî Ermenistanê hemî mal û milkê xwe winda kir û heya mirina xwe wek "hevalê Roma" serwerî kir. Artavazd II şûnda domdarê wî bû.
Ferhenga Qazî ferhengeke "kurdî-erebî-kurdî" ye û ji alî Hafiz Qazî ve hatiye amadekirin. Ev ferheng sala 2005ê ji nav weşanên Spîrêzê derketiye.
Ferhenga Qazî bi kurmancî û erebî lê herwiha peyvin soranî jî tê de cih digirin. Ferheng bi temamî bi alfabeya kurdî-erebî ye. Ferheng ji 479 rûpelan pêk hatiye.
[http://www.spirez.org/2005.htm#Ferhenga%20Qazî Ferhenga Qazî li ser Internetê bixwîne]
Viyan Dexîl (jdb. 1971, Şingal, başurê kurdistanê), siyasetmedara kurd e û berdevka baregehê Barzanî ye û endama PDKê ye û endama pêşiyê ya perlementoya Îraqê ye li ser parta PDK li parêzgeha Mûsil. Viyan du xûlan karî bibîte endama perlementoya Îraqê li 2010 û 2014.
Viyan Dexîl li sala 1971 li bajarê Şingalê ji dayik bûye ko ji malbateka kurdên êzdî ye.
"Ferhenga Gulî", ferhengeke farisî-kurdî (kurmancî) ye. Danerê ferhengê Mesûd Xalid Gulî ye. Ev ferheng 400-rûpelî ye û ji bilî rêzkirina peyvan, di destpêkê de herwiha bingehê rêzimana farisî jî bi kurdî hatiye ravekirin.
Di ferhengê de peyvên farisî hatine rêzkirin û bilêvkirina wan jî bi alfabeya kurdî-latînî hatiye diyarkirin lê wateya wan bi kurdî bi alfabeya kurdî-erebî hatiye dan.
Hafiz Qazî nivîskar û ronakbîrek navdar yê kurd e. Ew niha berpirsê Weşanxaneya Spîrêz e ku li Başûrê Kurdistanê pirtûkan bi kurmancî diweşîne.
Hafiz Qazî ji salên 1950yê ta niha di xebatên ronakbîrê de ye. Wî di wan salan de sernivîseriya Kovara Hîwa û ya Ronahî dikir. Rêzdar Qazî herwiha danerê Ferhenga Qazî ya kurdî-erebî-kurdî ye.
Nivîskar û rojnamevan Hafiz Qazî (1929-2010) di 2/4 2010ê de, di eynî şeva ji Nemsayê gihabû Kurdistanê ji bo beşdarbûnê di hilbijartinên Îraqê de, di jiyê heştê saliyê de li Dihokê koç kir û li goristana Şaxkê li Dihokê hat veşartin. Wî di sala 1955-ê de xwendina bazirganî û aborî li zanîngehê li Bexdayê timam kir. Her ji hîngê û heta ji nav me bar kirî di nav siyaset, rojnamevanî û nivîskariyê de kesatiyeka berbiçav bû.
Yek bû ji damzrênerên yaneya »Serkewtinî Kurd« li Bexdayê, sernivîskarê kovara yaneyê »Hîwa«yê, xudanê îmtiyaza kovara yekê ya bi kurdiya kurmancî li başûrê welatî »Ronahiyê«, beşdar bû di avakirina Komeleya Rewşenbîrî ya Kurdî de li Bexdayê, di beşa kurdî ya radyoya Bexdayê de kar dikir û program tê de pêşkêş kirin. Ew yek bû ji navên diyar di avakrina Yekîtiya Nivîskarên û di tevgera nivîskarî û rewşenbîrî ya kurdî ya wî serdemî de.
Hafiz Qazî di sala 1963yê de tevî pêşmerge û şoreşa Kurdistanê bû. Ew di salên 1965-1969ê de li zîndana Qesir Elnîhaye li Bexdayê li ser xebata siyasî hatibû girtin. Ew di sala 1991ê de di nav serhildanê de bû li Dihokê û li gel reva milyonî ya ber bi bakûrê Kurdistanê bû.
Ji berhemên wî yên wek pirtûk hatine belav kirin: Kela Dimdim, Dîwana Qazî, Serhatî, Ferhenga Qazî, Keser û Kovan, Xuzîk û êş û jan, Xatê Xanim. Hafiz Qazî ji sala 2002ê û heta mirina xwe xudanê îmtîyaza dezgehê çap û weşanê Spîrêzê bû.
Giravên Yonî, (bi grekî: Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, "Periferia Yonyon Nison"), yek ji sêzdeh Yekeyên Rêveberî ya Yewnanistanê ye. Xeynî Girava Çoha, hemî Giravên Yoniyê di bin rêveberiya Parêzgeha Giravên Yoniyê de ye. Rûreda giravan bi giştî 2.306,94 km² (çarçik) e. Li gorî daneyên sala 2011an hêjmara niştecihên giravan 207 hezar 885 kes e. Navenda parêzgehê Girava Korfuyê ye.
Giravên parêzgehê.
Parêzgeh bi reforma îdarî ya sala 1987an de hat avakirin û ji bajarên girav ên Korfu, Kefaloniya, Îthaka, Lefkada û Zakînthosê pêk tê.
Bi Peymana Kallikratis a sala 2010an re hêz û desthilatdariya parêzgehê ji nû ve hatin diyarkirin û dirêjkirin.
Sevim Dağdelen (jdb. 4'ê îlona 1975 li Duisburg, Almanya) ramyarekî alman ê Partiya Çepgir ku bi eslê xwe kurd e. Ew ji 2005an û vir ve endamê Bundestaga Almanyayê ye.
Jêder û xwendina wê.
Dağdelen wekî keça dêûbavên Kurdên Elewî digel pênc xwişk û birayan li Dieselstrasse li Duisburg-Bruckhausen mezin bû. Dağdelen ji 1991 de endamê yekîtiya ver.di ye. Ji 1993 heta 2001 ew endamê Komîsyona Ciwanên Federal a rêxistina ciwanan a Federasyona Komeleyên Karkerên Demokrat (DIDF) bû, û ji 1996 heta 1998 ew endamê desteya civata dibistana eyaleta Nordrhein-Westfalen bû û civaka dibistana neteweyî. Di sala 1997an de wê di lîseyek li Duisburgê abîtûra xwe qedand. Ji 1997 heta 2005 Dağdelen li zanîngehên Marburg, Adelaide û Köln dad xwend. Wê dev ji zanîngehê berda. Ji 2003 de ew endamê desteya rêveber a federal DIDF e. Sala 2005 Dağdelen yek ji damezrênerên Komeleya Jinên Koçber a Federal li Almanya bû. Ew wekî rojnamevan di gelek weşanên tirkî û almanî de (mînakî ji bo Evrensel) û wekî wergêr kar dike.
Ji ber ku bi giştpirsî teşwîqkirina sûcên cezayî hate darizandin.
Di 29ê Çiriya Paşiyê 2012 de, Bundestag li ser bingeha pêşnûmeya Komîteya Bergiriyê parastina siyasî ya Sevim Dağdelen û sê endamên din ên Çep rakir. Di sala 2010-an de hûn beşdarî bangek ji bo keviran bûn ji bo veguhastina Castor li Sachsen-a Jêrîn. Di nîsana 2013ê de, mîna Inge Höger û Christel Wegner, ji ber ku bi eşkere bang li tawanên tawanbar kir, ew bi cezayê pereyî hate darizandin.
219x219px
Parsû an jî perasû (bi îngilîzî: "rib"), hestiyên sereke yên qefesa sîngê ne.
Parsû hestiyên dirêj ên bi şeweyê kevaneyî û pan in. Parsû li aliyê paşîya qefesa sîngê, ji herdu aliyên birrbirreyên sîngê ber bi pêşiyê, heta hestiyê sîngê dirêj dibin. Ango dîwarê qefesa sîngê bi eslê xwe bi beşdariya hestiyên parsû pêk tê. Parsû kelêna singê (singekelên) ava dike. Kêlena singê jî pişik, dil, borrrihewa, soriçik û piraniya kezebê diparêze. Hemû mirov, mêr û jin xwediyê 12 cot parsûyan e. Hemû cotên parsûyan li aliyê piştê, rasterast bi birrbirreyên sîngê ve girêdayî ne.
Polenkirina parsûyan.
Hemû mirov; mêr û jin xwediyê 12 cot parsûyan e.
Parsû li gor birrbireyên sîngê tên navkirin. Ango parsû bi kîjan birrbirreyê ve girêdayî be navê vî hestiyê digire. Serê parsûyan li aliyê paşiyê sîngê de bi birrbirreyên singê yên T1- T12 yan ve girêdayî ne. Ango cota parsûya yekem bi birrbirreya sîngê ya yekem (T1) ve, cota duyem bi birrbirreya duyem (T2) ve...cota parsûya 12mîn jî bi bi birbirreya 12mîn (T12) ve girêdayî ye. Piraniya parsûyan li aliyê pêşiya sîngê de bi navbeynkariya kirkirkên parsû, bi hestiyê sîngê ve girêdayî ne.
Butler Parker rêzeromaneke mîzahî ya Günter Dönges (jdb. 1923 - m. tebax 2001), ku ew jî bi nasnavên Glenn Larring, Dan Cillingh, John D. Acton û yên din nivîsandiye.
Karakterê sereke yê romanên pirtûkê butlerê îngilîz Josuah Parker e, ku wekî detektifekî amator dixebite û ji bo ku dijberên xwe ji cihê derxîne, rêbazên ne asayî bi kar tîne, çi dibe bila bibe ew bi kumê kefenê xwe yê pola-xêzkirî, bi sîwanê xweyê gerdûnî tîr an jî di devê xaniyê malê de jî bi derî xefik.Parker pêşî li Chicago ji bo parêzerê Amerîkî Mike Rander xebitî. Ji cild 126 ew bi Lady Agatha Simpson re li London, ku cara yekem di cild 124 de xuya dike, dixebite. "Leyzoka" wê ya bijare pompadûr e ku bi nalekî pê ve tijî ye. Parker tercîh dike ku bi taksiyek kevn a Londonê biajo, lê yên zêde Aston Martin DB5-a James Bond dixe bin siyê.
Rêzeroman ji 1953 heya 1992 ji hêla weşanxaneyên cûrbecûr ve hatî weşandin. Hejmarên yekem ji hêla Bastei-Verlag ve têne weşandin. Piştî çend hejmaran, rêzefîlm veguherî Zauberkreis-Verlag, ku li wir romanên nû piştî ji nû ve çapkirinê xuya bûn. Wekî 134 hejmar wekî beşek ji romanên Silber-Krimi, rêzeroman bi romanên nû hate domandin. Roman paşê wekî rêzeyeke serbixwe hatin weşandin, ku,belê, bi Hejmar 119 dest pê kir. Di sala 1992an de bi jimara 589 bi dawî bû; bi vî rengî bi tevahî 605 romanên Parker derketin holê.
"Butler Parker" di heman demê de ji 1972 heta 1973 wekî rêzefîlma 26-beşî ya wêneguhêzê Butler "Butler Parker" li ser kanala ARD hate nişandan. Dirk Dautzenberg, jixwe ji fîlimek Jerry Cotton, fîlimek Durbridge û rêzefîlma "Stahlnetz" dihat zanîn, rola sereke lîst. Parker di rêzefîlmên televîzyonê de ji bo parêzer "Mike Rander" (Eckart Dux) dixebite. Ew ji hêla sekretera Miss Vivi Carlson (Stella Mooney) û paşê Miss Jenny (Gaby Dohm), ku ji ber ku Stella Mooney ji hêla lîstikvanê gangsterê Cleveland, Carl Schell ducanî bû, hat nas kirin. Gangster Cleveland digel kurê bavê mafya amerîkî, Longness Junior (Edgar Hoppe), di beşên takekesî yên ku li seranserê Ewropa rê vedikin de, parêzer Rander, sekreter û butlerê wî Parker li ser piyan e ku wan bişîne jiyana paşîn ji ber ku Rander û Parker hebû ji bo Longness Senior hate cezakirin. Çawa ku di romanên lênûskan de, planên kuştina wan "bi xwezayî" ji hêla Butler Parker ve her carê di beşên rêzefîlmê de têk diçin.
Çîrokên bi dengî.
Ji Çirî 2010, sê çîrok ji rêzeya Butler Parker wekî çîrokên bi dengiyê li ser labela "Zauberstern Records" derketin. Lutz Riedel bi Butler Parker û David Nathan Mike Rander re diaxive.
Di hezîrana 2013an de beşa yekem a rêzeya "Der Butler" ku bingeha wê Butler Parker e li ser labela „Winterzeit Studios (Soulfood)“ derket.. Butler li vir ji hêla Detlef Bierstedt ve tê axaftin. Beşa duyemîn ji bo 13ê hezîrana 2014an tê ragihandin.
Qefesa sîngê beşekê tewerepeykerê ye.
Qefesa sîngê (bi îngilîz: "thoracic cage / ribcage") beşek ji tewerepeyker a koendama peykerê ye.
Qefesa sîngê ji 12 heb birrbirre, 12 cot parsû, kirkirkên parsûyan û hestiyê sîngê pêk tê. Birrbirreyên sîngê li aliyê paşî, parsû li herdu kêlekê û hestiyê sîngê jî li aliyê pêşi ya qefesa sîngê de cih digirin. Qefesa sîngê bi eslê xwe kelênek e ko di nav wê de dil û pişik cih digirin. Karê sereke ya qefesa sîngê parastina dil, pişik, borrîhewa û soriçikê ye. Qefesa sîng destek dide hestiyên piştêna sîngê. Herwisa ji bo navpençik, masûlkeyên piştê, yên sîngê, yên stû û milan bingeha girêdanê ye. Ji ber şêweyê rêza parsûyan û hebûna kirkirkan, gehên qefesa sîngê, gehên lîvoka sinordar in. Loma qebereya qefesa sîngê sabît nîn e, ji ber girjbûn û xavbûna navpençikê û masûlkeyên navbera parsûyan, diguhere. Guherîna qebareya qefesa sîngê, ango kêmbûn û zêdebûna qebareya wê, derfet dide bo girtin û dayina henaseyê.
Qefesa sîngê ji birrbirreyên sîngê, parsû û hestiyê sîngê pêk tê.
Di laşê mirovên pêgehiştî de hestiyê sîngê (bi îngilîzî: "sternum / breastbone") hestiyek dirêj û pan e, li ser dîwarê pêşîya qefesa sîngê de di navbera parsûyan de cih digire. Hestiyê sîngê ji sê hestiyên bi hev re zeliqî pêk tê û dişibe xencerek. Hestiyê beşa jorîn hestiyê herî fire ye, dişibe destika xencerê û wekî manubriyum ("manubrium") tê navkirin. Hestiyê ko dişibe devê xencerê, hestiyê duyem a hestiyê sîngê ye. Ev hestî hestiyê herî dirêj ê hestiyê sîngê ye û wekî ten (bi îngilîzî: "body") tê navkirin. Ten bi beşa jêrê manubriyumê ve girêdayî ye. Ji xeynî parsûyên serbest parsûyên duhem heta dehem bi beşa ten a hestiyê sîngê ve giradayî ne. Hestiyê seyêm a hestiyê sîngê dişibe serê xencerê. Ev hestî wekî niçika zîfoîd ("xiphoid") tê navkirin. Niçika zîfoîd li kotahiya hestiyê sîngê de cih digire, li aliyêkî ve bi hestiyê tenê ve girêdayî ye, serê vî yê din bi masûlkeyên navpençikê ve girêdayî ye.
Parsû kelêna sîngê ava dikin û endamên nav kelênê diparêzin.
Parsû (bi îngilîzî: "rib") hestiyên dirêj, kevaneyî û pan in. Parsû li aliyê paşîya qefesa sîngê, ji herdu aliyên birrbirreyên sîngê ber bi pêşiyê, heta hestiyê sîngê dirêj dibin. Ango dîwarê qefesa sîngê bi eslê xwe bi beşdariya hestiyên parsû pêk tê.Mirov, xwediyê 12 cot parsûyan e.Parsû li gor birrbireyên sîngê tên navkirin. Ango parsû bi kîjan birrbirreyê ve girêdayî be navê wî hestiyê digire. Serê parsûyan li aliyê paşiyê sîngê de bi birrbirreyên sîngê yên T1- T12 yan ve girêdayî ne. 7 cot parsûyên mirov, wekî parsûyên rasteqîn, 5 cotên parsûyan jî wekî zirparsû tên navkirin. Her yek ji parsûyên rasteqîn bi navbeynkariya kirkirkên parsûyê, rasterst bi hestiyê sîngê ve girêdayî ne. Sê cotên zirparsû (parsûyên 8.,9.,û 10.) pêşî bi kirkirkê parsûya 7em ve girêdan ava dikin, paşê bi navbeynkariya kirkirka parsûya 7em hersê parsû bi hestiyê sîngê ve tên girêdan. Du cotên zirparsû bi hestiyê sîngê ve girêdayî nîn in, loma wekî parsûyên serbest tên navkirin.
Peykerekoendama mirov ji tewerepeyker û pelepeyker pêk tê.
Tewerepeyker an jî peykera tewere (bi îngilîzî: "axial skeleton"), tewereya hestiyên navendî ya laş e.
Hestiyên peykerekoendama mirov dabeşî du pişkan dibe;
Tewerepeyker (bi îngilîzî: "axial skeleton") û Pelepeyker (bi îngilîzî: "appendicular skeleton")
Tewerepeyker ji hestiyên kiloxê serî, hestîkên bihîstinê yên guhê naverast, hestiyê ziman (bi îngilîzî: "hyoid bone"), birrbirreya piştê û qafesa sîngê pêk tê.
Tewerepeyker tewereya hestiyên navendî ya laş e
Kilox beşek ji tewerepeykerê ye. Kilox mejiyê diparêze û destek dide bo pekhateyên ser rûyê mirov. Kilox ji 22 hestiyan pêk tê û hestiyên pan û hestiyên bêserûber li xwe digire. Kilox dabeşî du beşan dibe; hestiyên serî (bi îngilîzî: "cranial bones") û hestiyên rûyê (bi îngilîzî: "facial bones"). Herwisa hestîkên bihîstine û hestiyê ziman jî wekî hestiyên di kiloxê de tên hesîbandin.
Hestiyên serî 8 in. Di laşê mirovên pêgehiştî de ev 8 hestî bi gehên nebizêw (nelivok) bi hev re girêdayî ne, bi vî awayî kiloxekelênê pêk tînin. Mejî di nav kiloxekelênê de cih digire.
Kilox ji 22 hestiyan pêk tê.
Hestiyê vomer û çena jêrîn tek, hemû hestiyên din ê rûyê cot in.
Hestîkên bihîstênê, hestiyên herî hûrik in.
Hestîkên bihîstinê di guhê naverast de, di nav hestiyê beleguhê de cih digirin. Karê sereke yê van hestîkan guhêztina pêlên dengan e. Li her guhek de sê hestikên bi navê çekûç, dezgeh û zengû heye. Hestîkên bihîstinê, hestiyên herî hûrik in di laş de.
Hestiyê zimanê bi şeweyê nalên hespan e. Hestiyê ziman li bin çena jêrîn, li aliyê pêşîyê stû de cih digire. Ji bo ziman wekî bingehek livok kar dike. Hestiyê ziman bi tu hestî ve girêdayî nîn e, bi masûlkeyên çeneyê, qirrik û ziman ve girêdayî ye.
Qefesa sîngê ji birrbirre, parsû, kirkirk û hestiyê sîngê pêk tê.
Qefesa sîngê (bi îngilîz: "thoracic cage / ribcage") ji 12 heb birrbirre, 12 cot parsû, kirkirkên parsûyan û hestiyê sîngê pêk tê. Qefesa sîngê bi eslê xwe kelênek e ko di nav wê de dil û pişik cih digirin. Karê serekî ya qefesa sîngê parastina dil, pişik, borrîhewa û soriçikê ye.
Ji ber şêweyê rêza parsûyan û hebûna kirkirkan, gehên qefesa sîngê gehên lîvoka sinordar in. Loma qebereya qefesa sîngê sabît nîn e, ji ber girjbûn û xavbûna navpençikê û masûlkeyên navbera parsûyan, diguhere.
Di laşê mirovên pêgehiştî de hestiyê sîngê (bi îngilîzî: "sternum / breastbone") hestiyek dirêj û pan e û li ser dîwarê pêşî ya qefesa sîngê de di navbera parsûyan de cih digire. Li gel parsûyan, dil û pişikan diparêze. Hestiyê sîngê ji sê hestiyên bi hev re zeliqî pêk tê û dişibe xencerek. Hestiyê beşa jorîn hestiyê herî fire ye, dişibe destika xencerê û wekî manubriyum ("manubrium") tê navkirin. Hestiyê ko dişibe devê xencerê, hestiyê duyem a hestiyê sîngê ye. Ev hestî hestiyê herî dirêj ê hestiyê singê ye û wekî ten (bi îngilîzî: "body") tê navkirin. Hestiyê seyêm a hestiyê sîngê dişibe serê xencerê. Ev hestî wekî niçika zîfoîd ("xiphoid") tê navkirin. Niçika zîfoîd li kotahiya hestiyê singê de cih digire, li aliyêkî ve bi hestiyê tenê ve girêdayî ye, serê vî yê din bi masûlkeyên navpençikê ve girêdayî ye.
Laşê mirov de 12 cot parsû heye.
Parsû (bi îngilîzî: "rib") hestiyên dirêj, kevaneyî û pan in. Dîwarê qefesa sîngê bi eslê xwe bi beşdariya hestiyên parsû pêk tê. Hemû mirov, mêr û jin xwediyê 12 cot parsûyan e. Hemû cotên parsûyan li aliyê piştê, rasterast bi birrbirreyên sîngê ve girêdayî ne.
Parsû bi kîjan birrbirreyê ve girêdayî be, navê wî hestiyê digire. Serê parsûyan li aliyê paşiyê sîngê de bi birrbirreyên singê yên T1- T12 yan ve girêdayî ne. Ango cota parsûya yekem bi birrbirreya sîngê ya yekem (T1) ve, cota duyem bi birrbirreya duyem (T2) ve...cota parsûya 12mîn jî bi bi birbirreya 12mîn (T12) ve girêdayî ye. 7 cot parsûyên mirov, wekî parsûyên rasteqîn, 5 cotên parsûyan jî wekî zirparsû tên navkirin. Her yek ji parsûyên rasteqîn bi navbeynkariya kirkirkên parsûyê, rasterst bi hestiyê sîngê ve girêdayî ne. Sê cotên zirparsû (parsûyên 8.,9.,û 10.) pêşî bi kirkirka parsûya 7em ve girêdan ava dikin, paşê bi navbeynkariya kirkirka parsûya 7emîn hersê parsû bi hestiyê sîngê ve tên girêdan. Du cotên zirparsû bi hestiyê sîngê ve girêdayî nîn in, loma wekî parsûyên serbest tên navkirin.
Birrbirreya piştê ji stûna hestiyên birrbirreyê (movik) pek tê. Ango gellek hestiyên birbirreyê mîna stûnek li ser hev rêz dibin, em ji vî stûna hestî re dibêjin birrbirreya piştê. Birrbirreya piştê ji binê kilox, ji hestiyê patikê dest pê dike heta piştêna hewzê (bi înglîzî: "pelvic girdle") dirêj dibe. Di nav kuna hestiyên birrbireyê de dirkepetik derbas dibe. Stûna hestiyên birrbirreya piştê, dirkepetikê dipêçe û diparêze. Stûna birrbirreya piştê ya mirovek pêgehîştî ji 26 hestiyan pêk tê. Ji vana 24 heb birrbirre ne, yek hestiyê sêbende (bi îngilîzî: "sacrum") û yek jî hestiyê qilênce (bi îngilîzî: "coccyx") ne. Ango birrbirreya piştê ji 24 birrrbirre û ji 2 hestiyan pek tê.
Birrbirreyek asayî ji ten, kevaneyê birrbirreyê û hin niçikan pêk tê.
Birrbirreyek asayî ji ten (laş), kevaneyê birrbirreyê û hin niçikan pêk tê. Ten beşa aliyê pêşiya birrbirreyê ye ko destek dide giraniya laş. Loma qebare û stûriya tenê birrbirreyan, her ko ji stû ber bi sêbendeyê ve diçe zêde dibe. Li stûna birrbirreyê de di navbera tenê birrbirreyan de xepleyek (disk) kirkirkî heye. Navê vê kirkirkê, xepleya navbera birrbirreyê (bi îngilîzî: "intervertebral disk") ye. Xepleya kirkirkî, birrbirreyan bi hev re girê dide, lê nahêle hestiyên birrrbirreyan bigihîjin hev û ziyan bidin hev. Kevaneyê birrbirreyê, beşa paşiya birrbirreyê peyda dike û ji çar pişkan pêk tê. Pedîkula çep û ya raste, lamîneya çep û ya rastê. Pedîkul, kêlekên kevaneyê birrbirreyê ne û bi aliyê paşiya tênê ve girêdayî ne. Herdu lamîna, paşiya kevaneyê birrbirreyê pêk tînin. Di navbera ten û kevaneyê bîrrbirreyê de kunek heye. Dirkepetik di nav kuna birrbirreyê de dirêj dibe.
Stûna birrbirreya piştê ji 24 birrrbirre û ji 2 hestiyan pek tê
Ji kevaneyê birrbirreyê heft niçik dirêj dibin. Cotek ji niçkan wekî niçikên berwarî tên navkirin. Niçikên berwarî ji xala ko pedîkul bi lamînayê ve girê dibe, dirêj dibin. Li aliyê paş, ji bîrrbîrreyê niçikek dirêj dibe, navê wê, niçika dirrîkî ye.
Cotek niçikên geha jorîn li herdu aliyên birrbirreyê ve ber bi jor dirêj dibin û rûyek piçûk peyda dikin. Cotek niçikên geha jêrîn jî ber bi jêr ve dirêj dibin û rûyek piçûk ava dikin. Birrbirre bi navbeynkariya niçikên geha jorîn, bi birrbirreya jorê xwe ve girêdan avadike.
Birrbirreya piştê çar kevane li xwe digire.
Birrbirreyên stû (bi îngilîzî: "Cervical vertebrae") 7 heb in û wekî C1, C2... C7 tên nîşankirin. Ji vana C1 û C2 birbirreyên taybet in. Birrbirreya stû ya yekem (C1) wekî atlas, a duyem, a binê atlasê jî wekî tewere (bi îngilîzî: "axis") tê navkirin.
Birrbirreyên sîngê (bi înglîzî: "thoracic vertebrae") 12 heb in. Wekî T1, T2...T11, T12 tên nîşankrin. Ji ber ko destek didin giraniya laş, birrbirreyên sîngê ji birrbirreyên stû mezintir in.
Sêbende (bi îngilîzî: "sacrum") ji pênc birrbirreyên seretayî yên bi hevre zeliqî pêk tê. Hestiyê sêbendeyê bi şeweyê sêgoşeyî ye û ber bi pêşî ve rûçal e.
Qilênce an jî hestiyê boçikê (bi îngilîzî: "coccyx / tailbone") hestiyek piçûk ê sêgoşeyî ye. Bi gelemperî çar birrirreyên kotahiyê bi hev re dizeliqin bi vî awayi qilênce peyda dibe. Qilênce bi sêbendeyê ve girêdayî ye.
Di navbera birrbirreyên piştê de geha lîvoka sinordar heye. Lê ev sinor ji bo geha navbera du hestiyan e. Ji bo tevahiya stûna birrbirreyê livîn hê hesantir e. Bi alîkariya masûlkeyan, birrbirreya piştê dikare bi hêsanî ber bi pêşî, paşî û çep û rastê biçemîne. Bester (bi îngilîzî: "ligament") birrbirreyan bi hev re girêdayî dihêle. Herwisa cihê xepleyên navbera bîrrbirreyan sabît dike û nahêle ji cihên xwe bilivin. Hestiyên birrbirreyê li ser hev rêz dibin lê di navbera hestiyan de kirkirk (kirkirage) heye. Navê vê kirkirkê, xepleya navbera birrbirreyan e (bi îngilîzî: "intervertebral disks"). Ango rûyê hestiyan temasê hev nakin. Loma lêkxişandina hestiyan rû nade.
Pisticci, komûnekî Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya komûnê 17.415 kes e
Melfi, komûnekî Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2010an hêjmara gelhe ya komûnê 17.500 kes e.
Policoro, bajarekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara gelhe ya komûnê 17.313 kes e
Lavello, komûnekî Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara niştecihên komûnê 13.871 kes e
Rionero in Vulture, bajarekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara niştecihên komûnê 13.230 kes e.
Lauria, bajarokekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara niştecihên komûnê 12.669 kes e.
Bernalda, bajarokî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara niştecihên komûnê 12.453 kes e.
Venosa, bajarekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara niştecihên komûnê 11.863 kes e.
Avigliano, bajarokekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 11.408 kes e.
Montescaglioso, bajarokekî komûn ya Îtalyayê ye û li herêma Basilicatayê cîwar bûye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên komûnê 9.747 kes e.
Salerno, bajarekî komûn ya Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara niştecihên bajar 133 hezar û 199 kes e.
Pozzuoli, bajarekî komûn ya Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2010an hêjmara gelhe ya komûnê 83.246 kes e
Roni Alasor nivîskar û rojnamevanekî kurd e ku di 1963an de li gundê Govendik (niha wek navçeya Qereçanê / Karaçoban) li herema Serhedê ji dayika xwe bûye. Koka bav û kalên wî li çiyayê Elegezê ne.
Piştî 12ê îlona 1980î, dema rejîma leşkerî a tirk, welatê xwe derket û koçber bû. Sala 1988an li Norwêcê dest bi rojnemevaniyê kir. Alasor kurdî, norwêcî, swêdî, tirkî û îngilîzî diaxive û heya niha wek "Marko Poloyê Kurd" qedera 50 welati gerya. Alasor sala 1993an û vir de endamê Yekîtiya Rojnamevanên Norwêcê (NJ) û endamê Federasyona Rojnemevanên Înternasyonal (IFJ) û PENa navneteweyî ye, her wisa akredîtasyona wî ya daîmî ba Parlemena Ewropayê (PE), Komîsyona Ewropayê û NATOê heye.
Pirtûkên Ronî Alasor, heya niha bi zimanê elenî (yewnanî), almanî, bulgarî û tirkî hatine çapkırın.
San Giorgio a Cremano, bajarekî komûn ê Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya bajarê 44.512 kes e
Nocera Inferiore, bajarekî komûn ê Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara gelhe ya komûnê 45 hezar 868 kes e.
Torre Annunziata, bajarekî komûn ê Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara niştecihên komûnê 42.788 kes e.
Marcianise, bajarekî komûn ê Îtalyayê ye û yek ji bajarên herêma Kampaniyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara gelhe ya komûnê 46.804 kes e.
Îd, bingeha kesayetiyê ye. Bi Kurdî ajez an binez e.
Gorî Sigmund Freud hişar ji 3 radeyan pêk tê. Îd, ego û superego (ajez, eze û serez). Îd kana enerjiya kesayetiya mirov e û rehên enerjiyê ji laş digire. Wekî êrîşkarî, hovîtî, seksûalîte, birçîbûn hwd pêdiviyên bingehî yên mirov di vê radeyê de cih digire. Ji ber ku hêj derneketiye radeya hişarê tevgera wan bêzanebûn û serbest e. Heger ego an eze ya mirov xurt nebe û wan kontrol neke, dikare zirarê bide mirov. Çêtir e mirov xwedî egoyek, ezeyek xurt û pêşketibe van pêdiviyên ku him di mirovan, him jî di ajalan de hene, bigre bin bandora xwe.
Pêwîst e mirov nekeve bin bandora wan. Heger van pêdiviyan bicih neyên, xwe bi formekê didin der.
Mustafa İslamoğlu (28 Cotmeh 1960, Develi, Kayseri) zanyarê îslamê, nivîskar û helbestvanê tirk e.
Perwerdeya xwe a pêşî li cem bavê xwe Ahmet İslamoğlu girtiye.
Li ser dîroka îslamê, wêje û tefsîrê xebatên wî hene.
Bi zimanê kurdî jî du berhemên wî hene.
Sala Nû ya Heyvê, li hin herêman, li gorî salnameya heyvê ye; ew destpêka salnamê ye. ya ku mehên çerxên heyvê û çerxên rojê ne. Di roja îro de, Sala Nû ya Lunar piranî behsa salên nû yên Asyaya Rojhilat dike ku di heman tarîxê de têne pîroz kirin, ya ku herî zêde wek Sersal Lunar a Çînî tê naskirin.
Pîrozbahiyên sersalê yên Lunar-a Asyaya Rojhilatî ya nûjen bi gelemperî li heman herêmê di heman tarîxê de dikevin (ku di dawiya Çile an serê Sibatê de çêdibe).
Pêjimêrk an jî jimêrîng hesabkerê elektronîkî yê veguhêzbar, kêrhatî ye ku dikare were bikar anîn da ku hesabên hejmarî pêk were. Hin pêjimerkên teknîkî û zanistî yên nûtir di heman demê de li ser matematîka sembolîk bi karanîna pergala cebîrê ya xêvjimêrê jî hoste dibin, ji ber vê yekê ew dikarin, wek mînak, hevkêşan ji nû ve saz bikin an çareser bikin.Bi kirdarî hemî pêjimêrkên îroyî vedorên entegre elektronîkî û ekranên LC wekî pêşandan bikar tînin û ji hêla pîlek an şaneya rojê ve têne xebitandin.
Casio Mini ji sala 1972, yek ji wan pêşîn hesabkerên xerîdaran ên bi erzanî ye.
Commodore SR36 ji sala 1974ê
a>Beriya danasîna pêjimêrkên elektronîkî jî, pêdivî bi hesabkerên barkêş hebû. Ev ji pêjimerkên mekanîkî û jimarerastek peydakiri bû. Piraniya wan makîneyên lêzêdekirina sade bûn. Makîneyên çar-celeb - ango, makîneyên hesabkirinê yên ku dikarin zêde bikin, veqetînin, pir bikin û parve bikin - di mezinahiyên cûrbecûr de hebûn. Mînaka herî naskirî Curta ye.
Ezî (ego) an bi Kurdî ezî, yek ji mekanîzmayên kesayetiyê ye ku di navbera eziya nizim (îd) û eziya bilind (superego) yê de cih digire.
Di kesayetiyên normal de ego di navbera herdu radeyê an mekanîzmayê kesayetiyê de denge çekiriye. Him vandalîzma îdê kontrol dike û him jî xwe ji vandalîzma serezê diparêze. Di nava Kurdan de şîreteke pirr xweşik heye ku vê dengeyê xweş tîne zimên: "Lawê xwe bike mêr têke şivan, lê zû bîne ji çolê bila nebe heywan"."
Ego divê desthilatiye li ser ezderê jî neke. Li vir ezder an eziya bilind(superego) ez a ku ji bandora demedorê, bi saya sosyal çêbûye ye. Heger kesê ku demedorê nede berçav, piçûk bibîne ji wan re egoîst tê gotin, ango bi Kurdî Ezeperest.
Reggio nell'Emilia, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên bajarê 171 hezar û 944 kes e.
Superego bi Kurdî serez / ezder e.
Gorî Sigmund Freud kesayetiya mirov ji 3 radeyan pêk tê. Îd (ajez, binez), ego (eze) û Superego.
Îd kana energiya kesayetiyê ye. Zarok dema ji dayîk dibe cara pêşîn radeya yekemîn temam dike, ango îdê. Îd pêdiviyên organîk û stimulusên genetîk (êrîşkarî, sexûalite, birçîbun hwd) dihewîne.
Mirov cara duyemîn egoya xwe çêdike û herî dawî jî superegoyê. Serez an ezder, kesayetiya mirov a ku ji bandora derve çêdibe ye. Xûyakirina mirov a di nava civakê de ye.
Peyva Totem ji zimanê Algonkin ku zimanê qewmeke li başûrê Kanada dijîn in tê. Di zimanê Algonkin de wateya wê xizmatî, birêvebirina malbatê û hêza ku mirov diparêze ye. Wekî paşnavan e ku îro mirov bikartînin. Çawa di jiyana nûjen de mirov bi paşnava xwe tê nasîn, niştecihên berê yê parzemîna Emerîka, Îndîaniyan û xwediyên parzemîna Awûstûralya Aborjînan jî bi totemên xwe didane naskirin. Her berekê xwedî paşnavek an totemek bûn. Ev ya sîmbola parçeyek ji cîhana kûvî bû, an ajalek, an jî ruhê lehengeke wan bû.
Her mirovek ji dayîk bûnê dibû xwedî totemek. Diviyabû mirov rêz ji wan re hebûya. Heger totem ajalek e, di xela û birçîbunên herî mezin de jî diviyabû mirov ew nexwara. Kê rêz ji toteman re nebû bi cezayên giran dihatin cezakirin û bi pirranî jî ceza mirin bû. Mirovek diviyabû him ji totemê bera diya xwe û him jî ji yê bera bavê xwe re rêz bigirta. Lê pirranî yek ji yê din birêztir dihate pejirandrin. Li navenda Afrîka pirranî totemê rêztir ya bera dê bû.
Peyva Tabû ji zimanên tongayî derbasê hemî zimanan bûye. Di zimanên tongayî de wateya wê; tiştê ku qet nikare were birîndarkirin, dest lê dayîn, tiştê qedexe, tiştê pîroz, tiştê pirr veşartî ye.
Tabû di hemî beşên zanîstiyê de tê bikaranîn, lewra her mirov, her ber an kom, gel, çîn. ol hwd tabûyeke xwe hene. Sigmund Freud di psîkolojiyê de ciheke girîng daye tabûyan. Tabûyên olan pirr in. Bo mînak mirov nikare nîqaşa hebûna Xwedê bike, lewra ev tabûyek e. Dîsa di hemî çandan de tabû hene. Mirov nikare rût û tazî di stasyona trênê de bigere. Di dadmendiyê de tabû hene. Bo mînak mirov nikare xalên bingehîn ên destûrên bingehîn bi hêsanî guftûgo bike.
Derûnnasiya komî an jî psîkologiya komî, grûbî an jî sosyal wekî ji navê tê fehmkirin bi civak û pirsgirêkên civakê re bilî dibe. Psîkologî dinya hundirîn ya mirov analîz dike, nas dike û destkeftiyên xwe di nava civakê de diceribîne. Psîkologiya komî an sosyal ji sosyologiyê cûdatir e. Sosyologî prînsîp û normên jiyana civakê analîz dike, psîkologiya komî jî bandora van prînsîp û norman li cîhana hundurîn an mirov analîz dike.
Psîkologiya komî ji ber pêwîstiyên mirovahiyê derketiye. Şer, întegrasyon, cûdatiya di navbera komên civakê, nîjadperestî, xizanî, nakokiyên di navbera çandan de, pirsgirêkên jin û ciwanan, alkol, pirsgirêkên li kargehê hwd. Bi giranî li DYA xebatên psîkologiya komî hatine kirin. Lewra "behaviorîzm" (tevgernasî) wekî dibistaneke psîkologiyê li DYA pêşketiye.
Di zanistî ya psikolojiyê de binbîr gelek giringe. Binbîr û kesitî yek sedem e, yek jî encam e. Sedem a derketin a holê a kesitî aktorên jiyanêne. Mirov nikarin bi îrade yên xwe binbîra xwe ava bikin. Her bav û dê dixwazin zarokên xwe di malbata xwe û dibîstanan de baş perwerde bikin, lê çawa?
Malbat bi hezar salan demek dirêj bindestên îdeolojiya olan û îdeolojî ya fermî a devletan de bi rewşa kewneperestî de helak bûn. Çawa zarokan perwerde dikin? Her dem bi hem demî dîrok li ser sîstema koledarî dimeşe û jiyan bi ol û edetên wan her dem carî dike.
Sîstema koledarî, doh û îro li ser çerx a qedera bindestan dilîhze. Ew şervanên koledarên xwene. Mirovên di jiyanê de cîh digire, bi wî şeklê dije. Hemu malbatan de dijîn û zarokên wan hene. Pêwîste ki ew hemû zarokên xwe perwerde bikin. Zarok di mal de bingeha jiyan a xwe ava dike. Binbîra xwe jî bi vî ava çê dibe.
Ege mirov hêsîre binbîrê xwe be karê wî û azadî ya xwe rast na meşe. Dema yekemîn de mirov ger binbîra xwe pakij bike û bigihîşe cax û demsala xwe.
Mirov çawa ji xwe û ji kewneperestî ya xwe azad dibe? Kê ji xwe pirs kir ku dujminê wî kî ye? Her kes dijminê xwe di bînbîra xwe de kedî dike. Kes yê kê ye? Kes ci qas yê xwe ye, ci qas yê der e? Kes ên bindest ne yê xwe, ew an yê koledaran an jî ye zordestanin. Teybetî ya bindestî bi vî awa ye.
Rewşa mirovan çawaye? Kes yê xwe an yê der in?
Mirov bi xwe cuda bûd. Her yek cuda cuda difikire! Her yek bı tesîrên sisteman li Bakûr, li Başûr li Rojhelat û Rojava!
Mirov di bûyîna xwe ê zarokî de binbîra xwe pak û zelale. Qirêc û gemarî û başî ji mezinên xwe hîn dibe. Kes û cihan eger dostane bin, hevre nekesî ne mumkun e. Kes bi mêjoyê xwe û aqlê xwe û bîr a xwe dewlemend e. Eger kes mêjo yê xwe re îxanêt neke, ew him ji bo xwe, him jî ji bo gelê xwe nîmetek mezin e. Her zarok di mêjo yê xwe de cîhanek mezin e. Jiyana koledarî de zarok di nav kesên bêkes de zelalî û mezintî ya xwe wenda dikin.
Mirov di welat ê xwe de jî dibe ki bibe kesê bê kes. Ew mumkun e.
Di lîteratûr a siyasî de azadî û tadekarî rast nayê ser zimîn. Kî li kê tade dike? Tadekar azad in? Kî azad e? Azadî çi ye? Mirov dikare li bazarê de ji bo xwe re azadî bikire an jî ji devletan azadiyê bixwaze?
Di siyaset a mirovan de ji kesan pirs ên bi vî awa ne hatin û bersîva pirsan ne hat. Her kes fikir dike ki ji bazarê an jî ji siyasetê azadî bixwaze û bistîne.
Kes nikare ji kesî azadî bixwaze. Kes nikare kesî azad bike. Kes nikare azadî bikire.
Azadî, xewn, xeyal nayê standin, nayê kirandin û firotin, lê mirov dikare xewn, xeyal û azadî bije. Jiyana azad bi kesitî ya azad mumkun e. Mirov dikare xwe azad bike, lê nikare kesî azad bike.
Mirov an azad e, an jî tadekar ê xwe ye. Kesî tadekar ê azad di cihanê de heye? Ne mumkun e. Hemu tadekar bindest in. Bi nav ên koledaran tade dikin. Him li xwe tade dikin him jî li gel ê xwe tade dikin.
Mirov ên azad li kesî tade nakin. Zilamên azad tade li jin û hevalên xwe nakin. Tade yên di malbatan de dibe tadeyên zilamên bindest in. Zordest li zilam ên bindest dikin, zilam ên bindest jî di mabata xwe de tade li jinên bindest dikin. Jin jî tade li xwe dikin. Jin ên azad tade li xwe dike? Ne mumkun e. Tade li zilam ê xwe dike? Ew jî ne mumkun e. Tade, kar ê kewneperestan e.
Jin ên kewneperest kar û barên wan jiyan a kewneperestî ye. Ol û sîstem ên kewn û kewneperest li xwe bar dikin û bi vî rewşê de zorokên xwe perwerde dikin. Bo kewneperesti perwerde dikin. Zarok ên xwe ên keç bo bindestî amade dikin û zarok ên law bo tadekar ên mêr amade dikin.
Sistem a camêran, olên camêran her dem tadekar e. Ruh û raman ên mirov bin tade yên wî sîstema camêran in.
Gotina me ê dawî ew e ki, mirov dikare xwe azad bike lê nikare kesî azad bike. Azadî tê jiyandin, lê nayê kirandin û firotın.
Kes endamê civak e. Kes çawa nêt bike rêvabirî ya malbat a wî bi gorî wî awayî dimeşe. Azadi ya civak jî gorî nêt a xwe tê holê.
Dad û rêvabirî bingehe. Gel gorî tirs û hêrsên tadekarî ya koledaran dimeşin. Koledarî bi bingehî ya olê de derketin holê. Her dem tadekar bi tirs û batirsok ên xwe hember gel bi kar dixînin.
Ger her kes xwe bi xwe azad bike ki civak azad be.
Serkevirî an jî serhişkî mirovên ne veguhertî ne. Her tişt xwe vedıguharîn e lê ew wek kevir in. Wek kevir ên hişk in. Welat ên bin tesîr a ol û derew û buxtanin mirovên serhişk gelek zêde ne.
Serkevir pir serhişk in lê mêjo yên wan nerm in. Ji rastî ya zanistî pir ditirsin. Dema ki bah ê baranî bi brusk bê, bi tirs ên xwe dilerzin. Bi fikr û ramanê wî brûsk, hember ê suçdarî ya wî bombabaran ê Xwuda ye.
Serhişk ji azadiyê jî ditirsin. Koletî û îteat bo wan pêwîst e. Bo padîşah û paşan şer dikin û dimirin. Bo wan şah ê şahan, şah ê merdan e, yanê şah ê mirovan e.
Mirov çawa bûd kevîr û serê mirov çawa bûd serkevir? Mirov bi ol û îdeolojî ya dewlet ên fermî tê xapandin. Jiyana mirovên parêzker û serhişk bi wî derewan binbîr a mirov de cîh digire. Bi wî parêzkerî ya kevneperest bi sed salan xwe nikare vebiguhere.
Azadî ya mirov û azadi ya raman ên mirov herdu girîngin. Raman ji mêjo yên mirov der dikeve. Eger mirov û mêjo yê mirav nexweş be, raman ên mirov jî nexweş e. Raman ên mîh, an jî ên parêzkeran çawa ye?
Mirov jî dixwe û vedixwe, mîh jî,dije, dixwe, vedixwe û dimire, raman ên parêzkeran çima cuda be?
Mirov çima bi vî awa şûnde dikeve? Mêjo ê mirov pewîste wek sêv ê darê bigêhişe. Sêv xam e û bo xwarinê ne amade ye. Mêjo yên xam jî bo raman ê zanistî ne amade ye. Tekamul a cihanê, tekamul a mirov e. Tekamul a mirov tekamula mêjo ye. Mirov civakê û civak jiyanê tekamul dike.
Civak doh bi şerîat a ol û derewên koledaran fikir dikirin, îro bi raman û dad a çaxê jiyan dikin.
Tekamul a mirov û tekamul a civak de dualism a zanyarî heye. Di dualismê de jiyan a kevn û raman ên kevn di tekoşîn a xwe de him hember ên hev in, him jî tevlihev in.
Dibindestî de binbîr a mirov li vî jiyanê de çiqas zelal e? Mirov nikare bi xwe re dostane bijî. Çawa bi vî kevneşop ên qirêc û gemarî jiyan bikin
Mirov di malbat a xwe de nikare aştî çêke, çawa aştî ya siyasî ava dibê?
Wilhelm Maximilian Wundt (z. 16'ê gelawêja 1832 ´î li Neckarau,m. 3'ê gelawêja 1920´î de Leipzig) Wekî avaker û bavê psîkologiyê tê zanîn. Wî îspat kiriye ku xebatên ceribandinê li ser psîkologiya mirov dikarê were kirin.
1803-1890 li Zanîngeha Heidelberg û Tübingen ê perwerdeya xwe diqedîne. 1874 dibe profesor li zanîngeha Zürich û Leipzig ê kar dike. Di sala 1879 ´î de li zanîngeha Leipzig enstîtûtek ji bo psîkologiya experimental ava dike. Cara yekemîn e ku li dinyayê yek psîkologiyê bi rêbazên experimental bide ber xwe. Wundt li wir xebatên bêhempa dike. Li ser çand, zanîstiya sirûştê, ziman, bajarî, mîtos hwd gelek keşfên nû dike û diweşîne. Di destpêka şerê yekemîn ê dinyayê de berevaniya Elmanya dike. Ev yeka han dibe sedem ku gelek rexne li Wundt çêbin. Bi sedan gotar û pirtûkên wî hene.
Erich Fromm (jdb. li Frankfurt am Main; m. li Muralto, Tessin), psîkoanalîst, sosyalpsîkolog, nivîskar û mirovhezekî hêja yê sedsala 20. e. Malbata wî cihû ye.
Di sala 1919î de bi navê "Mala mamosteyên azad a cihûyan" komalekê ava dike. Sala 1924an, bi Frieda Reichmann re dest bi karê psîkoanalîtîkê dike û du sal şûnde jî pê re dizewice. 1929, bi hevalên xwe re înstîtutek bo psîkoanalîzê dadimezirîne.
Di sala 1932an de bi navê "lêkolînên sosyal" kovareke dertîne û bi rêkûpêk nêrînên xwe diweşîne. Di 1933an de, li Chicago ya DYA bi psîkologa navdar Karen Horney re dixebite û heya sala 1943an ji ber zilma naziyan venagere ji DYA.
Fromm li ser gelek babetan lêkolînan dike. Ne tenê li ser psîkologiyê li ser çand, estetîk, hezkirin hwd jî pirtûken wî hene. Ew yek ji hîmên avakirina zanîstiya psîkologiyê û hûmanîzmê tê zanîn.
Rimini, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajarê Rîmînî di heman demê de paytexta parêzgeha Riminiyê ye
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên bajarê 151.200 kes e.
Zimanê kornî an jî zimanê kernevekî (bi kornî: ' an ') zimanekî keltî ye ku ji nêz ve bi walesî û bretonî re têkildar e, ku heya dawiya sedsala 18an li Cornwall dihat axaftin û di sedsala 20an de ji nû ve zindî bû. Navê zimanê Kernowek an Kernewek (britann. Kornobika), wekî navê welat, ji niştecîhên kevnar ên kevnar ên Cornwall, Cornovii, hatiye.
Dîrok û vejîn.
Li gorî K. George (1993) guherandina tixûbê zimanê kornî-îngilîzî 1300–1750
Axaftvanê zikmakî yê naskirî yê paşîn ya zimanê kornî, ji (bi kornî: '), di 1777 de wefat kir. Demek dirêj ew wekî "axaftvanê dawîn" dihate hesibandin ji ber ku ew di seferek kevnfîroşê îngilîzî de xuya bû. Wî li axaftvanên "paşîn" ên Kornî geriyabû, ji wan re hatibû şandin, û dema ku jê pirsî gelo ew hîn jî dikare bi zimanê zikmakî biaxive, wê bi wî sondên Kornî barand. Lêbelê, Dolly Pentreath axêverê zikmakî ya herî paşîn a Korniya kevneşopî ye; wê bixwe diyar kir ku ew tenê di 12 saliya xwe de fêrî îngilîzî bûye.
Ferrara, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2016an hêjmara niştecihên bajarê 132.009 kes e.
Kendal Nezan, di sala 1949an de li bajarokê Farqînê (Silîva) yê li ser Diyarbekirê ji diya xwe bûye. Xwendina xwe ya seretayî, ya navîn û amadeyî (lîse) li Farqînê û li Amedê temam kiriye.
Piştî wê du sala li Fakulteya Bijişkiyê ya Enqerê xwendiye. Paşê, ji bo fizîka nukleer bixwîne diçe Fransayê. Li Zanîngeha Paris-Orsayê salekê "maîtrise" (master-1) dike, piştî wê disa salekê DEA (Master-2) di warê fizîka reaktoran de, li Enstîtuya Zanistên Teknîk ên Atomî ya Saclayê, li Parîsê dike. Di encamê de têza xwe ya doktorayê li ser fizîka atomî dike û weke lêkolîner li CNRS (Navenda Neteweyî ya Lêkolînên Zanistî) û Koleja Fransayê dest bi kar dike.
Li gel xwendina xwe û çalakiyên xwe yên pîşeyî, Kendal Nezan pir zû li riyên paraztina doza kurdî jî geriya. Gava ku xwendekar bû, Yekîtiya Xwendekarên Kurd ên Fransayê û paşê jî Mala Kurdan ava kir, kovarên bi zimanê kurdî yên weke Ronahî û Azadî belav kir. Di 1974an de, di gel gelek ronakbîrên fransî yên weke Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Maxime Rodinson, Pierre Vidal-Naquet, Edgar Morin, Bernard Dorin û Gérard Chaliand beşdarî avakirina Komeleya France-Kurdistan bû. Vê komele, bi weşanên xwe û beşdariya di medyayên fransî de, di warê danasîna gelê kurd de li Fransayê roleke serekî lîst.
Di sibata 1983an de, li gel bi dehan ronakbîr û hunermendên kurd ên li sirgûnê yên weke ronakbîr û diplomatê navdar Mîr Kamiran Bedirxan, hunermendê sînema, derhêner û senarîst Yilmaz Güney, ku xelata Darqespa zêrîn a festivala Cannesê ya 1982yan wergirt, şairê mezin Cegerxwîn û hwd Enstîtuya Kurdî ya Parîsê ava kir. Paşê, di 1993yan de, Enstîtuya navborî ji alî hikûmeta Fransayê ya wê demê ve weke Weqfeke di xizmeta gel de hate nasîn.
Kendal Nezan, di dema hikûmeta Michel Rocard de bû endamê Konseya neteweyî ya zimanên herêmî û kemayetiyan, ku serokwezîr bi xwe serokayetiya wê dikir.
Di 2008an de, televizyona Kurd1 a ku bi kurdî li Parîsê ji bo Diyasporaya kurdan û Kurdistanê bi riya satelîtê weşana xwe dikir ava kir û pênc salan birêveberiya wê kir. Di gel Ebdurehman Qasimlo, Îsmet Şerîf Wanlî û Gérard Chaliand hev nivîskarê pirtûka "Les Kurdes et le Kurdistan" ("Kurd û Kurdistan") e, ku li ser dîroka kurdan hatiye nivîsîn û di 1978an de di nav weşanên Maspero de derket û li gelek zimanan hate wergerandin. Bi birêveberiya wî, di 2017an de ferhenga mezin a kurdî-fransî ku 85.000 peyv tê de hene çap bû.
Gelek maqaleyên Kendal Nezan di rojnameyên navneteweyî û fransî yên weke Le Monde, Libération, Le Monde Diplomatique û hwd. de belav bûne. Wî her wiha xelata Danielle Mitterrand a ku ji alî Weqfa France Libertés ve tê dayin di 2015an de wergirtiye.
Kirsten Prout Zien (jdb. 28ê îlona 1990) lîstikvaneke kanadayî ye. Ew bi rolên xwe yên pêşîn di pêşandanên televîzyonê ABC Family Amanda Bloom di rêzefîlma Kyle XY û Char Chamberlin de di rêzefîlma "The Lying Game" de tê naskirin.
Cara yekem şikestina wê ya di fîlmê de di 2005-an de hat, dema ku ew wek Abby Miller hate avêtin, di fîlma Elektra di pêşberî Jennifer Garner de roleke sereke. Di 2007an de, Prout ji hêla Xelatên Hunermendên Ciwan ve ji bo Kyle XY ji bo Performansa çêtirîn a Di Serial TV-yê de hate kandîd kirin. Di sala 2010an de, Prout vampîr "Lucy" di Twilight Saga: Eclipse de lîst. Ew rolên mêvanî di rêzefîlmên navdar NCIS, Pscyh, "Devious Maids", Ties That Bind û Dear White People de lîst. Prout di heman demê de bi rolên xweyên pêşeng ên di celebê tirsê de, wekî Alex Bell di rêzefîlma MTV-ya My Super Psycho Sweet 16, Jewel McCaul di Joyride 3 de û Sloane jî di tirsa indie Even Lambs Have Dieth 2015 de jî tê zanîn
Prout di deh saliya xwe de piştî ku hate avêtin li dijî superstarê NHL Wayne Gretzky hat lîstin dest bi kariyera xweya lîstikvaniyê kir. Li ser xwesteka wê ya destpêkirina lîstikvaniyê, Kirsten bi bîr xist ku ew awayê tenê bû ku ew difikirîn ku ew dikare bibe Prensesa Disneyê bibe kariyerek.
Prout, digel lîstikvanên Alexander Ludwig û Mackenzie Davis, dibistana navîn ji dibistana Collingwood li West Vancouver, British Columbia, Kanada qedand.
Hunermendek dilsoz a şerxwaz, Kirsten di Taekwondoyê de di 13 saliya xwe de kembera reş stend. Wê salê, ew di fîlma Elektra de bi rol bû û stuntên xwe di fîlmê de lîst.
"Ez li ser setên ku wekî 25 salî dihatim pejirandin... Li zanîngehê hûn di polên bi mirovên bêhempa yên zîrek re ne. Hûn pê dizanin ku hûn di her tiştî de pispor nîn in.
"Me lêgerînek mezin kir... û bi eşkere Los Angeles an New York, me digot qey em ê li wir kesek bibînin. Ew hat hundur û guhdarî kir û em hatin dûr xistin."
Prout di 39 hilberên fîlm û televîzyonên cûda de xwediyê rolên sereke an stêrên mêvan e. Di rolên wê yên herî navdar de Amanda Bloom di Kyle XY ya ABC Family de, Alex Bell di sêgoşeya komediya tirsnak a MTV de My Super Psycho Sweet 16, û "Char Chamberlin" di ABC Family's The Lying Game de. Stêrên mêvanên wê yên herî berbiçav rolên di "Stargate SG-1, NCIS, Psych, Devious Maids," û "Dear White People" de ne.
Di 13ê Çiriya pêşîn a 2017an de, Prout dergîstîbûna xwe bi rêveberê geşepêdana televîzyonê Matt Zien re ragihand. Ewna di 6ê çiriya paşîn 2017an de zewicîn.
Vîdyoyên muzîkî.
"Starlight" (2010) ji hêla The Framework ve, wekî Juliette.
Joyce Blau kurdnas û profesora "Emeritus" a Înstîtuta Ziman û Şaristaniyeta Rojhilat a Zanîngeha Parîsê (INALCO) û yek ji birêveberên Înstîtuta Kurdî ya Parîsê ye.
Joyce Blau xanim di sala 1932an de li Qahîreya Misirê hatiye dinê. Di salên 50an de wê koçî Fransayê kir û dest bi hînbûna zimanên erebî, farisî û bi taybetî, zimanê kurdî kir. Li Parîsê şagirta Kamûran Bedirxan bû. Li Brûsela Belgiyayê kar kir û di destpêka salên 70an de jî li Dibistana Zimanên Rojhilat a Fransayê hînî zimanê kurdî dikir.
Blau di warê kurdnasiyê de lêkolîner û nivîskareke bi navûdeng e. Yek ji nivîskarên kovara bi navê "Études kurdes" e. Heta roja îro jî ew di nav Înstîtuta Kurdî ya Parîsê de kar dike.
Mîrektiya Botan yek ji mezintirîn mîrên kurd e ku di navbera salên 1338-1855 de mîrîtî kirine û di nav axa Bakurê Kurdistanê de hatiye naskirin. Navçeya îdarî ku navçeya Dihê, navçeyên Cizîr, Şirnex û Sêrtê digire navê wê herêmê Botan e. Kurdên bûhtî, ku navê wî mîrektiyê ne, di navbera parêzgeha Hekarî ya nûjen û Dihokê de dijîn. Jî Bûhtî Kurdan, li ber çavên hin dîrokzanên ku bi eslê xwe Merwanî damezrînerê ji xanedana kurdên Humeydî bi têkildarî dîbinîn. Di xebata xwe ya bi navê Şerefname ku ji hêla dîroknasê Kurd Şerefxanê Bedlîsî ve ku di sedsala 16an de jiyaye nivîsandiye; "Ew diyar dike ku mîrektiya Botan navê xwe ji eşîra Bûhtî girtiye, ku ew eşîr bi cesaret û şerê xwe tê zanîn". Lê Mîrektiya Botan tenê ne li ser eşîra Bûhtiyan bû. Digel eşîra Bohtî, eşîretên Dumbilî, Nûkî, Mehmûdî, Şêx Taranî, Masakî, Raşkî, Pînkan, Dalam, Bîasturaî, Şîruyan, Dûdêran di nav êlên eşîrên Botan de bûn. Herêma Botan li 14 deveran hate dabeşkirin, ku her yek ji navenda xwe û qesra xwe ve girêdayî bû. Fermanên Botan, bi navê mîrê Azîzan an begîtiya Azîziye jî tête zanîn, dibe ku xwe li bingeha Xalid bin Welîd binasin da ku di serdemên xwe yên klasîk de ji eşîrên di nav herêmê de sererast bibin. Di heman demê de, sedemên fermanên Botanê ku bi navê Mîrê Azîzan têne zanîn ji ber navê Îzedînê Bûhtî, damezrênerê vê mîrîtiyê ye. Di dema Şerê Çaldiran de di navbera hêzên Osmanî û Safewî di 1514 de, Mîrektîya Botan li tenişta Osmanî bû. Mîrektîya Botanê ji vê dîrokê heya niha hebûna xwe wekî banek hikûmeta Împeratoriya Osmanî domand. Mîrektîya Botan, ku di heyama Bedirxan Beg de serdema herî geş bû, paşê 19. ss Reformên navendîparêz û siyasetên çewt ên ku di sedsala 18-n de di Împeratoriya Osmanî de pêk hatin, di 1855an de jî di dema serhildana Bedirxan Beg de serhildana dijî Împeratoriya Osmanî di serdema Êzdînşêr Beg de hate qewirandin.
Erdnîgari.
Navçeya Botan navê ji bo dabeşîna îdarî re ye ku li herêma Eruh a Sêrt, Şirnex û herêma Cizîrê ya Şirnexê digire. Alimê navdar İbn Vâzıh el-Yakubî ji bo Bûhtîya dibêje ku, Bûhtî Kurdên ku li navenda Cizîrê, di pênasekirina "Cezîretu'l-Ekrad" ku " Cîzîra Kurda " de pêşkêş bikaranîn bû. Dema ku Îzeddîn İbn Şeddâd ev agahdariya ku Yakubî bi dest xistin vegot, wî diyar kir ku bajarokê pirsê "Cezîretu'l İbni Ömer" e û ji ber gellek zêde ya nifûsa Kurd li wir, bajar bi vî navî tête navandin. Yâkût al-Hamevî diyar kir ku wan têkiliyên baş bi Ermeniyan re di derheqê gelê herêmê de hebû û ew dîwarên xurt hebûn, û ku hin ji wan ji Beşnevî û hin jî ji Kurdên Bûhtî re bûn. Dîwarên ku ji hêla Yâkût el-Hamevî ve di derbarê Bûhtîyan de hatine gotin ev in; Curzakil, Atil, Allos, Baz el-Hamra, Elki, Ervah, Bahuha, Berho, Kinkiver, Nirve û Hoseb. Dema ku li ser herêmên ku Mîrên Azîzan xwedan behs dike, Şerefxan behsa girav û bajarên girîng ên stratejîk ên serdemên wekî Gurgîl, Berke, Eruh / Ervah, Piroz, Tanza, Fınık, Tur, Heysem, Şah, Etil, Ermişat, Kiver, Dirde dike.
Heyama damezrandinê.
Mîrektîya Botan ji hêla dadrêsê Fınık Îzeddîn el-Bohtî ve hat damezrandin. Di dema Îzeddîn el-Bohtî de, herêma Cizîrê ji alîyê walîyên ku Îlxaniyan şandine herêmê bi rêve çû. Piştî mirina parêzgarê eyaleta Cizîrê, ku di sala 1330-an de mir, Taceddîn Bedil, kurê wî ji bo parêzgarê Mîr Beklemîş hate tayîn kirin. Wî di ser mirina bavê xwe re diyariyên Îlhaniyan re bi balyozên xwe re şand û diyar kir ku wî dixwest ku herêma Cizîrê îdare bike. Piştre, ew li ser bingeha diyariyên xweş û rêzgirtina Beklemiş, ji herêma Cizîrê re hat wezîfedarkirin. Di vê navberê de, di sala 1336 an de Mîrektîya Artukîyan biryar da ku rêwîtiyek li ser Mîrektîya Heskîf Eyûbi li dar bixe. Li ser vê yekê, Mîrê Hesankeyfê, Melîk Adîl, ji dadwerê Kela Fınık, Îzeddîn el-Bohtî, ku di nav xwe de artêşek xurt heye, ji we re alîkariyê dipirse. Ev şer ji bo Îzeddîn el-Bohtî xalek xuyang e. Ji ber ku piştî vî şerî, Îzeddîn el-Bohtî bi wergirtina piştevaniya Mîrê Heskîfê, Melîk Adîl, dê hêza xwe zêde bike. Di şerê ku li Mîrektîya Artukîyan û Heskîfê qewimî, Îzeddîn el-Bohtî banga alîkariyê ya Melîk Adil red nekir û di destê şer de li alî Heskîf bû. Piştî vî şerî, Melîk Adîl piştgirî û hevalbendê herî mezin ê Îzeddîn el-Bohtî bû, yê ku dadwerê kelehê Fınık bû. Waliyê Cizîrê, li benda qelskirina Îlhaniyan dema ku dîrok bi vî rengî dixebite, baca hikûmeta navendî nade û dest bi zextê li gelê Cizîrê kir. Li Cizîrê, ku fermana îdarî hati bû tengas kirin, xelkên deverê çûn cem Îzeddîn el-Bohtî, dadrêsê kela Fınık, ku di vê heyamê de zû dest bi wergirtina hêzê kir, gazî alîkariyê kir û gilîyên xwe ragihand. Îzeddîn el-Bohtî di derheqê gilîkirina xelkên Cizîrê de çi li herêmê qewimî lêpirsîn kir, dûv re ji alîyê alîgirê wî Mîrê Heskîfê alîkarî xwest û ragihand ku ew plan dike ku rêwîtiyek li ser Cizîrê bide. Bi piştgîriya Fermandariya Heskîf re, Îzeddîn el-Bohtî agahdarî belav kir ku ew ê organîze kiryaran bişîne deverên derdorê li ser Kurdên Sindî wekî tevgerek stratejîk bû. Lê paşê Bûhtî artêşê xwe zivirand ser Cizîrê û leşkerên xwe girtin cerdevaniyê bi Mîr Beklemîş re, yê ku ew ji balefirê li ser Cizîrê nezan bû. Cizîrê bihîst Bûhtî bi hebûna artêşê de, li nêzîkî Cizîrê hatiye bi Waliyê Îzeddîn el-Bohtî diyariyên û dilsoziya xwe de sond ji wî re hevdîtin pêk anî. Qeymeqam Mîr Beklemîş, piştî ragihandina Îzeddîn el-Bohtî, wî avêt Cizîrê. Artêşa Bûhtî, ku ket nav bajêr, dest danî ser Cizîrê û pişt re Mîr Beklemîş, hate kuştin û Bohtî bi tevahî bajêr serwer kir in. Bajarê Cizîrê, ku di sala 1338-an de hat desteser kirin, bû navenda Bohtîya û ji hêla Mîrektiya Botan Îzeddîn el-Bohtî ve bi fermî hate damezrandin. Îzeddîn el-Bohtî bû hedefa Mîrê Mûsilê Hacî Turgay, yê ku Cizîr hilda û Mîrektîya Botanê damezrand û fikir kir ku axên Cizîrê li axa xwe zêde bike. Hacî Turgay Cizîrê, li ser dem û organîze Cizîrê di bin dorpêçkirina bû. Piştî sê rojan ji pevçûnê, kavilkar Hacî Turgay ber bi herêma nêzîkî Cizîrê bi navê Zelaka vekişiya, piştre artêşê Bûhtî li pey wî, di encamê şerekî ku di encama têk çû bûna Mîrê Mûsilê de li herêma Zelaka têk çû.
1342 Şerê Mîrîtî yê.
Şerê di navbera eşîra Bûhtî û Zırkîs de di sala 1342 de tê gotin Şerê Mîrîtî yê ye. Ev şer ji bingeha bingehîn a siyasî ya serdemê pêk tê. Ew li vê deverê ku her du eşîr xwedî hêz in, şerekî bi hêz e. Di şerê Mîrîtî yê di navbera eşîra Bûhtî û Zırkîs de, hindikahiya Ereban li Sêrtê tevî hemî hêzên xwe bi Zırkîsê re li dijî Bohtîyan tevlî bûn. Ev şer, ku di Bâdî de çêbû, lêçûnê xortên Begê Botan û gelek leşkerên Bohtî, di nav de jî bavê Îzeddîn el-Bohtî, Seyfeddîn el-Bohtî jî mir. Li ser mirina Seyfeddîn El-Bohtî Sêrtê ji serê wî hat jê hilkirin û li Sêrtê serê wî re Çevgan lîst in. Wekî encamek van bûyeran, Îzeddîn el-Bohtî daxwaza piştgiriyê ji hevalbendê wî Mîrê Heskîfê, Melîk Adîl û eşîrên Kurd kir, û Artêşa xwe berhev kir û seferek li ser Sêrtê organîze kir. Bi piştgiriya Muad bin Kadilla li Sêrtê, Îzeddîn al- Bohtî bi artêşek elalet re Sêrt girtin û talan kirin. Dûv re Alî Şirvân Al-Bohtî wek qeyûmê Sêrtê tayîn kir û vegeriya Cizîrê. Piştî hukûmetek deh mehî ya Bohtîyan li Sêrtê, notirvanên bajêr serhildan, Muad bin Kadilla û kurê xwe Muhammed û birayê wî kuştin. Di encama serhildanê de, Mîr Alî vanîrvan al-Bohtî bi zilamên xwe re bajêr hişt û vegeriya Cizîrê.
Astengkirina têkiliyên bi Mîrîtîya Heskîfê re.
Kurê Îzeddîn el-Bohtî Seyfeddîn, 1346 an de, bû sedemê krîza di navbera Mîrektîya Heskîfê û Mîrektîya Botan. Seyfeddîn El-Bohtî û mirovên Heskîf gel zirar kiriye û li ser vê yekê Malik Adil artêşek berhev kir da ku dorpêçkirina herêma Cizîrê bi pêk anî. 1346-an de li Cizîrê ket nav daristanên Dêrik û ku têkbirina artêşê li dijî Bohtî li Cizîrê. Diviya bû wan li çiyayên ku der û dora xwe dorpêç dikirin. Di vê navberê de, Melîk Adîl li gel leşkerê xwe li Cizîrê de ma ku li benda Begşên Kurd û hêzên eşîrê ku piştgiriya wî xwest. Xirabî piştî hatina begên Kurd, Seyfeddîn El-Bohtî çû wargeha Melîk Adîl û pêşkêşiyek aştiyê kir. Li ser pêşkêşkirina aramiya Seyfeddîn El-Bohtî, Melîk Adîl bi erênî bersiv da vê pêşniyarê da ku êdî wenda nebe, û aştî di navbera her du aliyan de bêyî ku zirarên din çênebe. Lê belê, di navbera 1351-1352-an de, di navbera Seyfeddîn el-Bohtî û dîsa di navbera Heskîf û Mîrîtîya Botan de qeyranek çêbû. Ji bo sedema vê krîza bû ku artêşa Bohtî, ku dît ku Mîrektîya Heskîf di şerê navbera têk hate Heskîfê û Mîrektîya Xerza, derbasî Mîrektîya Xerza bûn. Lê belê, wekî encama şer di Koşaniye de, Dadrêya Xerzan têk çû û Mîrê Heskîfê Melîk Adîl, yê ku xayîn Bohtîya bihîst, carek din Bohtîya rêxistin kir. Bi wergirtina nûçeyên ku Melîk Adîl bi ser keti bû, dadrêsê Mîr Seyfeddîn Vestan ji Mîr İmadeddîn El-Hekkari piştgirî xwest û ji artêşê re tevger da ber dadmendiya Mîr Îmadeddînê Mîrê Hekarîya. Lê belê, dadrêsê Vestan Mîr İmadeddîn piştre destek da Bohtîyan û vegeriya. Wekî encamek vê bûyerê, Mîr Seyfeddînê Bohtî artêşê xwe hilda û berê xwe da Tanza û navenda xwe li wir damezrand. Melîk Adîl li Bohtîya ê nêzîkê Tanza çalakî li dar xist û dû re jî aştî careke din di navbera her du malbatên malbata Begtu'l-Evseli de pêk hat. Têkildarî van bûyeran, Mîr Îzeddîn el-Bohtî, ku ji ber seferberiyên ku Melîk Adîl li ser alîyê Botan kirî, xemgîn bû, çû Rûkenê Colemêrg Melik Esedê Mîrê Hekarîya da ku ewlehiya Mîrektîya Botan biparêz e û ji wî piştgirî xwest. Piştî ku fêr bû ku Îzeddîn el-Bohtî çû ba hukumdarê Colemêrgê, Melîk Adîl ji derdorê Mîr piştgirî xwest û xwest bi leşkerê xwe ber bi Sêrtê ve here da ku here Sêrtê. Dûv re, bi hev re bi artêşê dadrêsê Vestan Mîr İmadeddîn û Îzeddîn el-Bohtî, berbi Sêrtê ve çûn. Melîk Adîl, yê ku fêr bû ku Îzeddîn el-Bohtî ji Arteşa Colemêrgê ber bi Sêrtê ve bi rê ketibû, bi yekîneya kavilkar re hat Sêrtê. Piştî hatina Melîk Adîl li Sêrtê, kurê Mîrê Xerzan, Melik Muhammed, Ziyaeddîn er-Rojkî, Nasreddin ez-Zırki, Bahaeddin es-Süleymani,Îzeddîn ez-Zirki, Mîrê Silvan, Mîrê Erkanin. Li gel fermanên Kurdî yên wekî bin Kemal al-Şavûri, artêşbûna 12 hezar kesan li Sêrtê dest pê kir ku li bendê bin. Melik İmadeddin El-Hekkarî şandek ji Melîk Adîl re şand da ku şer bê winda derbas bibe û xwest muzakereyên aştiyê di navbera her du aliyan de. Li ser vê daxwazê, Melik Muhammed, kurê Mîrê Mêrdînê, ji Melik İmadeddîn re hat şandin, û ji bo danûstandinên aştiyê careke din di navbera her du aliyan de pêk hat. Di Kanûn 1362-an de, Mîrê Botan Îzeddîn el-Bohtî mir û cihê wî kurê wî Seyfeddîn El-Bohtî hat. Seyfeddîn El-Bohtî li şûna birayê wî, Îzeddîn Ahmedê Botan, piştî mirina wî di îlonê sala 1383-an de piştî padîşahê 20 salan bû. Ew li bajarokê Fınık, kurê Seyfeddîn El-Bohtî, û kurê wî Abdullah wekî rêveber hate wezîfedarkirin. Di şerê ku di heman salê de di navbera Heskîf û Zırkîs de çêbû, Mîrê Botan yê nû Îzeddîn Ehmed pişta xwe da alîya Heskîf. Lê belê, di sala 1386-an de, Mîrektîya Hesankeyf û Mîrektîya Botan dîsa rû dan, û Mîrê Heskîfê êrîşî hêzên serhildayên Abdullah El-Bohtî kirin. Hêzên Abdullah El-Bohtî de têk Heskîfê artêşê, tevî ku Farqîn û Mîrê Xerza piştgirî Heskîfê aliyê şer di şerê ku li dar ket.
Hatina Tîmûr li herêmê û Mîspîyan.
Dema ku Timur de hatin herêmê, Mîr Îzeddîn Ahmedê Botan, wî ziyaret kir û got li Timura bibin. Salên hatina Timur li herêmê tevlihev e. Di hin çavkaniyan de, 1401 paşeroj e, di çavkaniyên din de ew 1394 e. Mîr Îzeddîn, ku di destpêkê de ji Tîmûr re ragihand û dilsoziya xwe agahdar kir, paşê ji viyana xwe ya dilsoz şaş ma û bû sedem ku Timur rêxistin bi artêşek berbiçav li ser herêma Botan rêwîtiyek organîze bike. Di encama pêşangeha Tîmûr de li ser herêmê, Cizîr bê dorpêçkirin, û li ser vê rewşê rêveberiya artêşê Botanê li Cizîrê bi dawî bû. Paşê Mîrê Botan Îzeddîn, ku ji hêla Tîmûr ve têk çû, reviya û neçar ma ku jiyana xwe di nav eşîrên Dih de veşartî. Hejmarek çavkaniyên Tîmûr piştî wergirtina nivîsandinê ew ji rêveberiya kurên xwe hiştin hin çavkanî, Mamlûk û ew hiştin ji ber ku ne peydakirina rêveberiyê ne û tê vê wateyê ku niha serê Botan ferman dide. Lê belê, di nav sempozyûmê li dar Şirnexê, hat gotin ku, Timur di bin kontrolê de hinek dem piştî ku ji wê herêmê dîsa ji aliyê Botan hate binçavkirin.
Mîr Zeyneddîn Abdal.
Di 1429-1430-an de, Abdullah bin Abdullah, bi navê Mîr Zeyneddîn an Abdal Beg jî tête nasîn, dîsa herêma Botan hildibijêre û Mîrektîya Botan desteser dike. Abdal Beg serwerê bavê Zînê ye ku di navdar Mem u Zin de ji hêla Ahmed-i Hani ve hatî navkirin. Di serdema Abdal Beg de, Mîrektiya Bedlîsê û Mîrektiya Botan rû bi rû bûn. Mîr Şerafeddîn bi Şaxım Hatun re zewicandî ye û kurê wan jî heye bi navê Şemseddîn. Imahîm Hatun keça Mîrê Heskîf e. Lê piştre Mîr Şerafeddîn ji Şaxım Hat dabeş kir û Şaxım Hatun jî bi zilamek bi navê Seydi Ahmed zewicî. Bi mirina Mîr Şerafeddîn re, Şaxım Hatun û Seydi Ahmed Bitlîs ketin bin rêveberiya Mîrîtî û ji vê yekê sûd wergirtin ku kurê wî Şemseddîn biçûk bû. Piştre, serokên Dinka Rojkî, ku serokê Mîrektîya Bitlîsê bû, ji vê rewşê aciz bûn û ji navendê serbixwe tevgeriyan, piştevaniya xwe ji Mîrektîyê re vekişandin. Piştî ku di vî warî de ji bo demekê berdewam kir, Mîr Şemseddîn, ku temenê wî pêşket, bi serokên eşîra Baykî re civiya û ji bo tasfiyekirina Seydi Ahmed serî hilda. Vê bihîstin, Seydi Ahmed alîyê Bedlîsê hişt û ravî ba Mîrê Botan Abdal Beg. Paşê Mîr Şemseddîn pêşî dayika xwe Şaxım Hatun kuşt, piştre artêşê xwe civandin û biryar dan ku rêwîtiyek li ser Mîrektîya Botanê saz bikin. Mîr Şemseddîn û artêşê wî, ku hatina pêşiya Cizîrê, piştre bi danûstandina girtiyan Seydî Ahmed girtin û kuştin. Dûv re Mîr Şemseddîn bi artêşên xwe vegeriya Bedlîsê û ji Mîrê Botan re ragihand ku ti pirsgirêka wî bi Bohtîya re tune û ku mirovên her du hereman heval bûn. Abdal Beg bi Mîspî re li dijî Mîreşan li şer di navbera Mîspîyan û Mîreşan de di sala 1437 de pêk hat. Di sala 1451 koçî Botan de, Mîspî êriş kir, Artêşa Mîspî Cizîr gelek bajaran bi talan kirina bajar kuşt. 1452-an de artêş bi serokatiya Hasenê Dirêj êrişî Sêrtê bi serokatiya Abdal Beg û di vê êrîşê de arteşa Mîspî bajar û derdora wê talan kir. Di vê heyamê de dîsa, serhildana li 1456 li Cizîrê dest pê kir û gelek xiristiyan û misilman jiyana xwe ji dest dan. Abdal Beg di sala 1456-an de derbas bû û li şûna wî II. Izeddîn Beg bû. Abdal Beg yek ji fermanberên kurd e ku zirara herî mezin gihand Mîspîyan. Ji bo vê yekê, dijminahiya Mîspîyan û Mîrektîya Botan heya ku ew mir. Serdema Îzeddîn Begê, ya ku li pey wî hatî, serdemek hevbeş dubare kir. Lê rêveberiya wî pir dirêj nekir. Kurê wî yê rûmetdar, Mîr I. Şeref, tenê du salan bû ku wek Mîr xebitî. Piştî Heşda bî, ew bû serokê Mîrektîya Botan, di bin rêveberiya birayê xwe I. Bedir de.
Bedir Beg û serdema serdestiya Osmanî.
"Di dema "Siltan Selim de" "," "deverên" "ku" "ji ber ku li dijî rê li pêş girtine û niha" "bi dilsoziya ji" "dewletê re" "xizmet kirine, nemaze yên ku sûd wergirtine di pêşbirkê de, hatine" "desteser kirin û çêtirîn her dem".
Wekî ku em ji vê yekê fêm dikin, Kanunî maf û mafên nû ji Fermandarên Kurd li Herêmê re neda, tenê bavê wî daxuyand ku destûrnameyên ku di demê de hatine dayîn dê rast bin. Ji ber vê rewşê, Ordîxanên Kurd, ku hin taybetmendiyên wan hebûn, bi gelemperî ji dewletê dilsoz bûn û bi Artêşa Osmanî re ketin nav kampanyaya dijî Safewîyan. Ji ber vê yekê, statûya wan taybetmendî bê navber dom kir.
Mîrektîya Botan di rêveberiya Osmanî de.
Ordîxaneyên Botanê di karanîna rêveberiya Osmanî de gelek kar anîn. Piştî Alî Beg (1524), kurê wî II. Bedir Beg (1524-1573) bi karanîna rêveberiya Osmaniyan axa Beglik ji nû ve ava kir. Di serdema xwe de, li Cizîrê, zanyarî û çanda gelek pêşkeftî û Cizîr bû navenda serdema di vî warî de. Lêbelê, ji ber nerazîbûna caran ligel rêveberiya Osmanî, di sala 1549-an de, Vizier-i amzam Rüstem Paşa, kurê Suleiman Mîrê Mezin, lêkolînek li ser Cizîrê Beg Bedir Beg çêkir û Begannameyek da birayê xwe Nasır Beg. Dema ku Nasır Beg hat ser desthilatê, Bedir Beg neçar ma ku berê xwe bide herêma Şeccar. Lêbelê, Bedir Beg du sal şûnda bajêr desteser kir. Bedir Beg di destpêka Emirmperatoriya Botanê de 49 salan serwerî kir û di 95 saliya xwe de li Cizîrê mir. Piştî mirina Bedir Beg, kurê wî Mîr Muhammed Beg ew serfiraz kir. Mîr Muhammed, ku beşdarî serdana Lala Mistafa Paşa yê digel serdanên Gurcistan û Qefqasan bû, di şer di sala 1573 de mir, û ji ber ku kurê wî pir biçûk bû, jina wî zewicî bi keçên xwe re Mîr Nasır û Mîr Şeref, kurên Abdal Han. Van xwişk û birayan ji bo demekê bi hevra serwerî îdare kirin. II. Her çendî Mihemed di sala 1578-an de bûye Cizîrê Beg, serweriya wî pir dirêj nekir û di 1583-an de mir. Li ser vê yekê, Mîr Azîz (1583-1591) ji şaxên din ên malbatê Cizîr Beg bi ferman û daxwazên Dewleta Osmanî bû. Mîr Azîz, ku di sala 1585 an de beşdarî kampanya Tabrîzê ya of Împeratoriya Osmanî bû, di dawiya şer de venegeriya Cizîrê û li Sinjaringalê dimîne. 1586 bimêr re Mîr Saîd, 1593 Mîr Azizj i Cizîrê û Sîlopiyê bigire ser tevahiya erdê, xwe di destên xwe de bi tenê Cizîr li ser bermahiyên ku ji kelê, li Stenbolê ji bo alîkariyê li dijî ordênên namûsê û birayê wî ji hikûmetê pirsî bazda. Di vê navberê de, Mîr Şeref bi serfirazî û têkbirina keleha Cizîrê, piştî serpêhatiyek dirêj û li ser vê nûçeyê, rêveberiya Osmanî, ligel Mûsilê Begê began Hüseyin Paşa, Mîrê Xerza Mehmet Beg, tevî Karakuyu, Cemalkendi, Dilfeşme, Abu Saaîd Kefri Zaman, Habur û Silopi li ser Cizîrê rêve çû. Li ser vê yekê Mîr Şeref bi birayên xwe re reviya. Mîr Aziz bû xwediyê erdên kevnar. Huseyîn Paşa jî vegeriya Mûsilê. Mîr Şeref piştî demekê dîsa hat qonaxê, pişta xwe da axên Cizîr û Silopî û Mîr Aziz kuşt. Mîr Şeref bixwe li Cizîrê bicîh bû û di qezayên digel xwe de birayên xwe şandin girave. Di nav van kastan de Kela Basurin ya li Silopî ye. Diyarbekirê Begê began Mehmet Paşa, ji ber qezayên Mîr Mehmet Şah hat herêmê Cizîrê û cihên din dane. Lêbelê, III. Şeref û Di navbera III. Mehmet de têkoşînek daye. Ev têkoşîn, Ew di dema III. Murad û I. Ahmed de jî berdewam kir. Di 1626 de, Her çendî Cizîr ji hêla IV. Murat (1623-1640) ji Mîr re hatibe dayîn, Mîr Şeref, ku rêveberek pir bandor bû li herêmê, hîn sax bû, di heman demê de Mîr Mehmet nexwest ku here wir û dest bi karûbarên xwe yên bingehîn bike.
Serdema Bedirxan Beg.
" "Wî qanûn û şertên belavkirina erdê hene." "Lê aramî û ewlehî ji hemî acizîyên van şertan tercîh dikin "
Bedirxan Beg li ser ewlehiya giştî ji bo baştirkirina jiyana civakî û aborî xebitî: rizgarkirina nişteciyan ji tirs û gumanan, parastina mal û milkên ji diz û dizan û avakirina pergalek bacê ya dadperwer. Bi vî rengî, Bedirxan Beg wisa difikirî ku çareseriya van pirsgirêkan wê desthilatiya xwe di nav gel de zêde bike. Ji bo vê armancê, hin gav hatin avêtin ji bo ewlehiya civakî; Vê yekê baca bacê li ser mirovên ku di bin baca giran û baca giran de hilweşand kêm kir. Avakirina rêveberiya keştiyê li Gola Wanê bûyerek girîng bû. Bedirxan Beg ji bo çêkirina projeyê gelek xebitî. Pêngavên ku di vî warî de hatin avêtin bi eleqeyek germ nîşanî gel dan û piştgirên serokên eşîrê yên Bega jî stendin. Operasyona keştiya li golê, ji aliyekî ve, bazirganiya li herêmê baştir kir, ji aliyekî din ve, di veguhestina nav herêmî de rehetiyek mezin peyda kir. Ji bo vê yekê, Bedirxan Beg xwendekar şandin Ewrûpayê da ku di derbarê çêkirina keştiyê de fêr bibin. Bedirxan Beg dest bi çêkirina kargehan kir, ku bingeha mayînên dewlemend ên li herêmê ne û bi alîkariya esnafên ku wî vexwendin Cizîrê, wî du kargeh saz kir, yek ji bo çekan û ya din jî ji bo hilberîna çekan. Vê yekê jî dilsoziya wî di nav bezên Kurdan de zêde kir. Wî xwendekar şand Ewrûpa ku di warê leşkerî de pisporên pêbawer hene. Di dema Bedirhan Beg de, wî têkiliyên xwe bi dewletê re baş domand û siyasetek têkiliyên baş ên hikûmetê re şopand. Lêbelê, di dema Ottomanerê Osmanî-Rûsyayê yê 1828-1829-an de, wî pişta leşkerî neda Dewleta Osmanî, û ji bo cara yekê helwestek nerazî li dijî Dewlet girt. Lêbelê, piştî ku vê helwesta xwe dayê, II. Wî di dema kampanyaya Rojhilatî ya di navbera 1833 û 1839 de, dema ku Mehmût ji bo rîtmên li herêmê bi rêve bibe ji bo ku rasthatina navendîbûnê li Anatoliya Rojhilat bi rêve çû, ew alîyê arteşa Osmanî bi leşkerên xwe re girt. Bi vê sîyasetê re, Bedirxan Beg ji tunekirinê mîna bezên din ên Kurd reviya û di vê pêvajoyê de hêzek girîng wergirt. Ew ji hêla siyaseta wî ya pro-dewletê ve ji hêla Stateerîeta wî ya leşkerî Redif ve hate xelat kirin. Bi vî rengî, bi zêdekirina piştgiriya dewletê ji bo hêza xwe, wî hêz û bandorek girîng li herêmê bidest xist. Serweriya siyasî û hêza Dewleta Osmanî ya li herêmê piştî ku têkçûyîna Warerê Nizip di sala 1839-an de, dişoxiliyek mezin hat qefilandin, dema ku Bedirxan Beg digel hêzên eşîran de di bin fermana wî de bû. Rewşa heyî ji bo Bedirxan Beg destpêka serdemek nû bû. Bedirxan Beg, ku heta wê demê siyasetek aşitî bi dewletê re dimeşand, dest bi siyasetên ku dê bandora xwe li deverê zêde bikin bikarbîne ji hêla sûdwerbendiya hikûmeta heyî. Ji bo vê armancê, wî eşîrên xurt ên ku di dema kampanyaya rojhilatî ya Sublime Porte ya sala 1838an de perçebûyî civandin, û her weha hewil da ku dijminan di nav eşîrên de qewitîne.Her çend Bedirxan Beg di têkiliyên xwe yên bi dewletê de siyasetek pro-dewletê dimeşand, carinan jî lêgerîna dewletê ya li dijî polîtîkayên li gorî rewşa wî ya îroyîn dibe sedem ku hukûmet ji wî guman bike. Pêkanîna polîtîkaya navendparêziyê ya ku piştî Tanzimat ji hêla themparatoriya Osmanî ve hatî destpêkirin û guhertinên di qada îdarî de li vê deverê hatine kirin rûbirûyî Bedirxan Beg û rêveberiya Osmanî bûn, û hikûmet xwest ku bandora xwe li herêma Cizîrê bişkîne. Bi rêkeftina îdarî ya nû, hin qezayên Cizîrê bi parêzgeha Mûsilê re hatin girêdan. Bedirxan Beg, ku bandora xwe û bandora xwe ya siyasî li navçeyê zêde kir û têkiliyên xwe bi dewletê re baş dom kir, nexwest ku rewşa xwe ya heyî winda bike. Ji bo vê armancê, her çend wî bi hukûmetê re hin hewildan jî kiribû, lê ew nekaribû encamek bi dest xwe bixe. Piştra, wî têkilî bi Vanlı Han Mahmut û İmadiyeli İsmail Paşa re, ku di serhildanê de bûn dijî dewletê, û ket nav siyasetek dijberî ya dijî hukûmetê. Piştî guhertina rewşa îdarî ya Cizîrê, Bedirhan Beg di sala 1259 (1843) de li ser Nasturiyan, ku bi eslê xwe xiristiyanî bûn, ku li herêma çiyayî ya Colemêrgê dijiyan ji bo ku balê bikişînin ser hukumetê, dest bi operasyonekê kir. Di dema vê operasyonê de, bi hezaran Nastûrî ji aliyê hêzên wî ve hatin komkuj kirin û hinek jî dîl girtin. Ev rewş di heman demê de bû sedema zêdebûna gumanên ku di derheqê Bedirhan Beg de berî Hikûmeta Osmanî hebûn. Bûyer di sala 1843-an de Porte di rewşek dijwar a di siyaseta derve de da û bû sedem ku dewletên rojavayî mudaxeleyî pirsgirêkê bikin, zextê li ser hukûmetê kir da ku bi rêya balyozên wan ve li Stembolê. Reaksiyona nêzîk a Bedirxan Beg bi Han Mehmût û hin melayên kurd re ku di serhildanê de bûn bi wî re piştî ku operasyona Nastûrî di sala 1843-an de hate kirin, û encama vê hevalbendê (1846), ji bo girtina hin gavên radîkal rêgir kiriye. Li ser viya, Bedirxan Beg, II. Wî operasyona Nastûrî pêk anî û bi ser zêdetirî 10 hezar çekdarên xwe ve êrîşî Tuhuba Nasturi li herêma Colemêrgê kir û komkujî pêk anî. Rewş û tevgerên Bedirxan Beg ê di siyaseta navxwe û derve de Dewleta Osmanî dijwar kir. Porte, II. Piştî operasyona Nasturi, tevî hemû hişyar û encaman, wî dest bi xebatan kir ji bo rakirina Bedirxan Beg, ku helwesta wî ya dewletê berdewam dike. Fermandarê Artêşa Anatolî, Musir Osman Paşa, dema ku amadekariyên xwe ji bo operasyona leşkerî li ser Bedirhan Beg derbas kir, di heman demê de çalakiyên ji bo veqetandina hevalbendiya di navbera wî û bezên Kurdan de jî pêk anî. Rêbaza hevbeş a ku di vê pêvajoyê de hatiye bikar anîn ev e ku eşîrên Kurd û Beg ên Kurd, yên ku bi wê re têkildar in an jî nêzî wê ne, bi diyariyan û sernavan bidin, da ku wan bavêjin aliyê Osmanîyan û ji hevûdu bigirin.Gelek rahêjên Kurd ên ji bo vê armancê têkilî dan, ji hevalbendiya Bedirxan Beg veqetiyan û piştrast kirin ku li paş dewletê bisekinin. Hat ragihandin ku hikûmet li dijî wî operasyonek leşkerî dimeşîne, û kî ji ber vê yekê dilgiran bû, Bedirxan Beg, bi rêya konsulê Brîtanî li Mûsilê, ji hukûmetê xwest ku bi nameyek ku tê de mercên ku ew qebûl bike, radestî hukumetê bike. Piştî operasyona leşkerî ya ku ji hêla hêzên Osmanî ve li ser serhildana Bedirhan Beg û aliyên wî yên Kurd ve hatî destpêkirin de, Müşir Osman Pasha li Bedirhan Beg û leşkerên wî li Cizîrê têkçûnek giran çêbû. Bunun üzerine Bedirhan Beg ailesi ve yanındaki kuvvetleriyle ile birlikte kendisi açısından güvenli bir yer olarak gördüğü Orak Kalesi’ne çekilmiş Bir ara İran nezdinde girişimlerde bulunarak sığınma talebinde bulunduysa da bu isteği, İran tarafından reddedilmiştir. Osmanlı birliklerinin kaleyi kuşatma altına alması üzerine zor durumda kalan Bedirhan Beg, kuşatmanın üçüncü günü (30 Haziran 1847) Anadolu Ordusu’na gelerek teslim olmuştur. Bedirhan Beg piştî teslîmgirtinê hate Stenbolê û pişt re berbi girava Crete hate derxistin. Bedirxan Beg, ku gelek salan ligel malbata xwe (15 salan) li Kretayê dimîne, bi destûra Siltan Abdülaziz re vegeriya Stenbolê; Ji wir, ew bi daxwaziya xwe ve hate veguheztin Damascusamê û di sala 1868 de li Şamê mir.
Êzdînşêr Beg û belavkirina Mîrektîya Botan.
Êzdînşêr Beg kurê Mîr Seyfeddîn, birazê Bedirxan Beg e. Apê wî Bedirxan Beg di serhildanê de di destê Osmanî de derbas bû û yek ji wan sedeman belavkirina atemparatoriya Botanê ava kir. 'Szzeddîn Şîr Beg yê apê Bedirxan Beg bi aliye Osmanî re bû sedema eşîrên Botan û fikra hevalbendiya Kurdan belav bû. Di sala 1847-an de, Bedirxan Beg hate girtin û sirgûnkirin û prosesa belavkirina atemparatoriya Botan gav bi gav mezin bû. Zzzeddîn Şîr Beg fikir kir ku serî hilda Emiratiya Botan ku li ber piyê xwe sekinî. Lêbelê, fermana îdarî ku bi tevgerên reformê di hundirê Osmanî de di vê heyamê de guherî ev asteng kir. Êzdînşêr Beg li sermiyandarên Kurd ên li herêmê dimeşiya û hewl da ku wan di bin çavdêriya xwe de hilde da ku di çavê rêveberiya Osmanî de be û desthilata Botan bigire. Êzdînşêr Beg, yê ku dest bi herêma Botan kir, dûv re ket nav Garzan ji Telan (gundê Oyacık), pêşî zaxoyên Beg kent ên serdemê dîl girt û piştre berbi Kela Zok ve çû. Bi vî rengî, wî astengên li ber siyaseta herêmî ya Osmanî derxist û di avakirina avahiya nû ya îdarî de rolek mezin da. Lêbelê, li şûna İzzeddîn Şîr Beg ji hêla Hikûmetê ve bawermendek cûda hate destnîşan kirin. Li ser vê yekê, Êzdînşêr Beg ji nûve Emîraya xwe serhildan kir û paşê jî ji hêla Hêzên Osmanî ve hate têkbirin. Piştre, Emirmparatoriya Botanê di sala 1855-an de hate veqetandin û dest bi birêvebirina bawermendên ji Navenda Cizîrê hate kirin, dest pê kirin.
Forli, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye. Bajêr, di heman demê de paytexta parêzgeha Forlì-Cesena ye.
Li gorî daneyên sala 2020an hêjmara niştecihên bajarê bi qasî 117.695 kes e.
Muzafer Sherif (Profesorê Xayîn), (jdb. li Îzmîr, Tirkiye - m. li Fairbanksa Alaska, DYA) yek ji avakerê psîkolojiya komî yê bi eslê xwe kurd e.
Muzafer Sherif li Tirkiyê bi navê "profesorê xayîn" tê binavkirin. Heya salên 90î navê wî li Tirkiyê qedexe bû, pirtûkê wî nedihate wergerandin û dûgela Tirk dixwast wî jibîrkirin bide.
Aforozkirina Profesorê Xayîn an Profesorê Kurd.
Muzafer Sherif ji ber ku komkujiya Dersîmê şermezar dike, serê wî bi dûgela Tirk ve dikeve belayê. Tê binçavkirin, gef lê kirin. Girtina helbestvanê Tirk Nazım Hikmet ji aliyê gelek ronakbîran ve tê protesto kirin, yek ji wan jî Sherif e. Ev çalakiya han dibe sedem ku Sherif ji Tirkiyê derkeve. Di salên 50î de ji Tirkiyê direve. Li DYA bicih dibe û dibe yek ji psîkologên navdar e dinyayê.
Bi taybetî li ser nakokiyên di nava koman ve bilî dibe. Projektek bi navê "Lêkolînên nakokiyan" dimeşîne û gelek keşfên nû dike. Miroveke lîberal bû. Di gotineke xwe de wiha dibêje: "Ez bi xwe kesekî komûnîst ji nînim, lê bawer dikim wekî Bozkûrt digot "ên Tirk nînin divê tenê ji me re xulamtiyê bikin", bingeh Kurd bûyîna min bû belayê serê min. Min sê caran xwast vegerim Tirkiyê, 60î. 70î û 80î de. Mixabin her sê caran jî li Tirkiyê darbeya leşkerî çêbûn. Tirkiye ji bo lêkolînvanan kaneke girîng e. Bi navê "Tirk" tişteke xerîb afirandine, wekî Xwedayeke nepenî û êdî zora kesî bi vê Xwedayê nabe. Hergav bala min kişandiye. Min hêza zanistiyê jî naskir bi kirinên wiha. Kurdayetî wekî çîrokên bapîra min, him ji min dûr e, him wisa hezkiriyê dilê min e. Mixabin hîç bi Kurdî nizanim. Zimanê min ê sereke bûye Îngîlîzî..."."
Mixabin, ji ber ku Sherif ne çepgîr û komûnîst bû, şoreşgerên Kurdan jî xwedî lê derneketin. Li Tirkiyê hêj nû pirtûkên wî tên wergerandin.
Îvan Petrovîç Pavlov bijîşk û psîkologekî ûris e. Di sala 1849'an de li Ryazanê ji dayîk bûye û di sala 1936'an de li Lenîngradê jiyana xwe ji dest daye. Di sala 1904'an de Xelata Nobel wergirtiye.
Pavlov yek ji alîgirên dibistana rêbaza tevgerzaniyê ye. Gorî wan mirov tevgerên xwe fêr dibe. Mirov dikarê tevgerên xwe, herwekî nexweşiyen xwe yî derûnînasî bi vê metodê derbibe. Pavlov bi kûçikên xwe tê nasîn. Her carî berya ku xwarinê bide kûçikan sîgnaleke lê dixwe. Bi çendîn dubarekirinan, kûçik dema ku sîgnal lê da, devgirêzî dibe. Ango kûçik fêrî sîgnalê dibe.
Sersaf (), yek ji gundên navçe Wêranşara ser bi Rihayê ve ye. Nêzîkî 20 mal di vî gundî de hene û derdora 150 kesî di vî gundî de dijîn. Gundê Sersafê 2-3 kîlometre dûrî Wêranşarê ye û di navbera gund û bajêr re çem derbas dibe. Gund di destê malbata Ehmedê Biryem de ye (Kanarlar), û di gund de tenê 7 bira, 3 pismam û zarokên wan dijîn. Niştecihên vî gundî ji eşîra xidrekan ji bera cemoya ne. Erdê vî gundî nêzîkî 4000-4500 donim in û debara xwe bi çandina pembo, nîsk, genim, ceh û hwd. dikin. li gund ajal pir zêde nayê xwedîkirin.
Li Bakur û li rojhilatê Sersafê Wêranşar, li bakur-rojava Duolî, li Başûr Hufdemal, li Başûr-rojava û rojava Dêlwêrîn hene.
Asîda lîzerjîk a diyetîlamîd an jî LSD (el-es-dî) (bi îngîlîzi: "Lysergic acid diethylamide"), bi devkî wekî asîd jî tê zanîn, tiryak û madeyeke tezînker û halusînojen e.
Bandorên bi gelemperî raman, hest û hay ji derdora xwe diguhezin. LSD gelek caran dibe sedema pagirtên belavbûyî, zêdebûna tansiyonê û zêdebûna germahiya laş. Bandorên bi gelemperî di nav nîv saet de dest pê dikin û dikarin heya 20 demjimêran bidomînin. Ew bi giranî wekî tiryakeke rekreasyonê an ji bersedemên giyanî tê bikaranîn.
Kurd Remzî (1947-1998) hunermendekî kurd ji Anatoliya Navîn e.
Kurd Remzî li gundê Bazika - Mîkaîla Haymana hatîye dunê. Ji salên 1970'î şûnde nav û dengê Kurd Remzî destpêdike. Bi fermî 10 kaset tomarkirine, yên nefermî jî kes nizanin çiqas in. Piştê darbeya leşkerên li Tirkiyê Kurd Remzî jî tê girtin û paşê Kurd Remzî diçê bajarê Bursa'yê. Li salên dû wê Kurd Remzî berê xwe didê Almanyayê û çar salan li wira dimîne.
Sibê rabûm, ro hilatî, buhar e
Te cîgera min jêkirî, anî xwarê
Ez li ber mala xwe bigerim
Stûyê min'î li Almanya'yê timî xwar e"
Sassuolo, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên komûnê 40.278 kes e.
Neuroz, nevroz an bi kurdî reha cinan, reha aşkûyan ramanek, têgînek û herwiha nexweşiyeke psîkolojîk e.
Girêka şaş û nakokiya di navbera radeyên hişar û kesayetiya mirov de, heger neyên çareserkirin, dibe nexweşî û bandora xwe li têkiliyên mirov dide. Kurdan bi navê "reha cinan" bilêvkirine. Ango reh hêj mezin û şîn nebûye û nebûye cin.
Di bijîşkiya gelêrî ya kurd de, "cingirtin" ango terapîkirina rehên cinan, neurozan, aloziyan heye. Bijîşkiya nûjen jî heman rêbazan bikartîne. Li Ewropayê ev bingehên neurozan gelek cuda ne, lewra jiyana nûjen bi xwe cuda ye. Li Ewropa kesên "cinan dibînin" pirr kêm in. Lewra neurozên bingeha xwe ji zaroktiyê digirin, li Ewropa kêm in.
Li Kurdistanê lêkolînek li ser nexweşiyên derûniyê nehatiye kirin. Xelkê bi rêbazên bijîşkiya gelêrî li terapiyan geriyane.
Cin an cindîtin êdî radeya paranoîd şîzofrenîyê ye. Reh an girêkeka ku êş û azarê dide mirov, nahêle mirov xwe di stara jiyana rewa û hêsan de bigire heye di kesayetiyê de, lê mirov nikane şîrove bike.
Wekî tê zanîn pirraniya nexweşiyên psîkolojîk bingeha xwe di zaroktiyê de digirin. Temenê 0-6 pirr girîng e di avakirina kesayetiya mirov de. Heya bigire hin zanist dibêjin, piştî 6 salî mirov êdî hew diguhere. Gorî Sigmund Freud sedemê neurozê kompleksa oidîpûsê ye. Di 4 saliya mirov de, keç evîndarê bav û law jî yê dê dibe. Ev rewşa han bo demeke kurt e. Heger zarok di wê demê de ziyanê bibîne rehê neurozê jî tê çandin.
Pirranî kesên ku di zaroktiya xwe de tûşî kiryarên cinsî hatine bi vê nexweşiyê dikevin. Ji aliyekê ve wekî her mirovî dixwazin jiyana xwe ya cinsî bijîn, lê ji aliyê din ve ev birînên kûr ên êdî mirov nizane kengî bi serê mirov de hatine dibin asteng. Mirov dizane nexweşiyek bi mirov re heye, lê mirov baş nizane sedemê wê çiye.
Cara pêşîn William Cullen navê vê nexweşiyê pê ve kiriye. Îvan Pavlov jî li ser lêkolîn kiriye. Philippe Pinel, Jacques Lacan, R. D. Laing, Pierre Janet hwd li ser xebat kirine û sedem û naveroka vê nexweşiyê rohnî kirine. Lê yê ku vê nexweşiyê gihandiye radeya tedawîkirinê Sigmund Freud e.
Girêcanê oidîpûsî an jî kompleksa odîp navê konseptek e ku di psîkolojiyê de tê bikaranîn. Ev binavkirin ji aliyê Sigmund Freud ve hatiye derxistin.
Wate û bingeha oidîpûsê.
Peyva Oidîpus ji mîtoseke Grekî tê. Bavê wî bi jina keyser re têkiliya cinsî datîne û Oidîpus jê çêdibe. Bav Oidîpûs dide şivanekî û ji palasa keyser dûr dixîne. Piştre bav keyser dikuje û xwe dike keyser. Oidîpûs li cem şivên mezin dibe û dibe xort. Dilê wî dikeve jina keyser lê nizane ew diya wî ye. Ji kerba dilê xwe her rê û mercê bikartîne û bi keyser (ango bavê xwe re) dikeve şer. Ne bav ne dê û ne jî Oidîpus hevûdu nasnakin. Oîdîpûs keyser dikuje bi jina wî re marî dibe (dizewice).
Bikaranîna Freud.
Sigmund Freud, Carl Gustav Jung, Jacques Lacan li ser têkiliyên zarokan bi dê û bavê wan re lêkolînan dikin. Freud dibîne ku di 4 salî de zarokên law wekî dilketinê bala xwe berdidin dê û bi hestên dijminahî li bav mêzedikin. Herwekî keç jî dil dikeve bav û bi diya xwe re dikeve pevçûnê. Jung a keçan bi kompleksa elektrayê binavdike.
Gorî psîkologan her mirov di vê radeyê de derbasdibe. Divê ev pêvajo bêî ziyan û birînan derbas bibe. Bav û dê bi zanyarî tevbigerin û ne hestên zarokên xwe bişkînin, ne jî bi ya wan bikin.
Însest û qedexeya wê.
Zarok, dê û bav bi hev re sêgoşeya oidîpîk ava dikin. Freud û hevalên xwe dibînin ku ji demên arkaîk virde mirovan ev hestên oîdîpîk dîtine û bo xwe ji ziyanên wê biparêzin, qedexe kirine. Mirovahî fêrî wê bûye ku nakokî di navbera xweza û însestê de hene û ev agahiya fêrbûyî derbasê binhişarê bûye.
Di dîrokê de însest hebûye. Bo mînak keyên Egîptê (Misir) bi xûşk birayên xwe re marî bûne (zewicîne) û ev marîbûn wekî çekekî desthilatdariyê jî hatiye bikaranîn.
Di xwezaya mirovan de hestên oidîpîk hene û zarok ji ber ku superegoya wan qels e, hestên xwe didin der. Pêwîst e, dê-bav viya mezin nekin, hestên zarokan asteng nekin û birînên derûniyê di wan de peyda nekin. Divê bihêlin ku zarok vê demê bêî qeza û bela derbas bikin, bijîn.
Kastrasyon (sinet an jêkirina organên zayendî).
Hestên oîdîpîk zarokên bêî zanebûn, dixe nava tirsa cezakirinê. Zarok vê cezayê wekî kastrasyonê xeyal dikin û ditirsin. Pispor di pêvajoya kompleksê de, sinetkirina lawan baş nabînin. Lewra zarok difikirin ku ceza bicih hatiye û ew êdî ne bi giştî mêr in. Ev yek li ser psîkolojiya lawan bandorên neyînî dihêle. Mixabin ji ber baweriya olî, li civakên Îslamê gotûbêjkirina sinnetê tabûyek e, qedexe ye. Hin kes, pasîvîzm û paşdemayîna Asyaya nêzîk, hinekê bi wê ve jî girêdidin.
Jacques Lacan jî ya Freud dipejirîne lê ew bandora kompleksê zêde nabîne. Dibêje ev efsaneyek e, rast e hestên oidîpîk hene lê ji bo însestê ev ne bes in û ne jî ferz in. Ji bo însestê neuroz û sedemên din pêwîst in.
Erich Fromm ne wekî Freud difikire. Ew hestên oidîpîk wekî potensiyala fêrbûyî ya îsyankariyê dibîne. Dibêje bi van hestan zarok li dijî otorîteya dê-bavê, kesayetiya xwe û naskirina kesayetiya xwe dixwazin, diparêzin.
Evdalê Zeynikê wekî Homeros ê Kurdan tê nasîn. Di derbarê jiyana wî de agahiyên sedî sed rast nînin. Nivîskar Ahmet Aras li ser jiyana wî pirtûkek nivîsiye ku ev pirtûk hevpeyvîna bi neviyê Evdal re jî dihewîne. Di destpêka 1800î de li gundê Cemalwêrdî ya girêdayi Dutax ku niha girêdayî Agiriyê ye ji dayîk bûye û di sala 1913 ´î de li gundê Qanciyan a Qereyazîyê jiyana xwe ji dest daye. Evdal temenekê pirr dirêj jiyaye. Gorî neviyê wî Emerê Zeynikê Evdal 110 salî zêdetir jiyaye û li seranser Kurdistanê geriyaye. Evdal çuye Xozana Edenê, Dêrsimê, Dîyarbekrê, Nexşîwanê, Melazgirê, Zêtka ê û Îranê.
"Dengbêjê Sirmelî Mamed Paşa", "Bavê Temo", "Pisporê Qulingan", "Sîyarê kuvî" ji navê Evdal in. Evdalê Zeynikê di stran û destanên xwe de pirr behsa qulingan, Temo, Gulê (Dengbêj Gulê), korbûn, xizanî, kalbûn, bêbextî hwd dike. Bavê wî di zaroktiyê de miriye. Evdal bi navê diya xwe Zeynê an Zeynikê tê naskirin. Heger mirov ne dîroknas be û bi tenê ji destanên wî rêçê bajo, mirov jiyana Evdal wiha ava dike: Evdal lawê Zeynikê ye. Diya wî ev di nava xizaniyê de mezinkiriye. Evdal zarokek taybet bûye. Bala xwe daye neheqî, welatparêzî û dewlemendiya civakê. Gihîştinên xwe kiriye stran. Dilê wî ketiye dengbêj Gulê. Gulê di diwana "Sirmelî Memed Paşa", de eslê xwe Fileh (Ermeni) an jî nemisilman bûye. Evdal di civatên axa û began de dengbêjiyê dike. Piştre çavên wî kor dibe û hêdî hêdî ji civatên dewlemendan tê derkirin. Temo yê lawê wî ji ne Gulê ye. Evdal ev zar kêleka rê da dîtiye u ev birîye mala xwe. Di straneke xwe de dibêje wî Temo di daristanekê de dîtiye û ji xwe re xwedî kiriye. Temo dibe sitara Evdal. Temo pê destê bavê xwe digire û "li pey koç û keriyan" digerine. Bijîşkeke Îranî çavên wî sax û derman dike. Lê mixabin Evdal êdî kal e, "Bila mirin hebûya kalbûn tunebûya".
Evdal bi hezaran stranên dengbêjiyê diafirîne. Mixabin pirraniya wan êdî nayên bihîstin. Celadet Elî Bedirxan dixwaze stranên Evdal tomarbike. Ji dengbêjê navdar Ehmedê Fermanê Kîkî alîkarî dixwaze lê pirr bisernakeve.
Evdal bi dengbêjên hemdemî wekî jina xwe Gulê, Sêwî Silo (Şêx Silo) hwd re dikeve pêşbirkan(lecê). Carekê bê rawestan sê roj û sê şev didome ev pêşbirk û Evdal biserdikeve. Evdal kê dibe bila bibe, mamosteyê dengbêjiyê ye. Mehmet Ûzûn bi navê "Rojek ji rojên Evdalê Zeynikê" pirtûkek li ser Evdal nivîsiye.
Kilamên Evdalê Zeynikê.
Evdal kilama Xozanê u Dêrsimê zef hez kirîye. Wexta ku Evdal ber sekerata mirinêde bûye kurên xwe re dibêje ku ger wan her du kilamên min tu carî bîr nekin.
Dengbêj Gulê di dawiya 1700î, destpêka 1800î de li Agirî û herêma Serhedê jiyaye dengbêja kurdî ye lê bi xwe ne Kurd e.
Pirr kes di wê baweriyê de ne ku ew jina Evdalê Zeynikê an jî hemdemiyê wî bûye. Gulê Fileh an jî Kurdeka nemisilman bûye. Pirraniya stranên dilan ên herêma Serhedê ji devê Gulê hatiye strandin. Evdal bi xwe di hîç straneke xwe de nabêje Gulê jina wî ye. Navê jina Evdal Eyşê bûye. Evdal wê di stranên xwe de wekî "dilketiya xwe", "dengbêja navdar" binavdike.
Şêx Silo yan wekî di stranên xwe de dibêje "Sêwî Silo" yek ji dengbêjên navdar ê hemdemiyê Evdalê Zeynikê û Dengbêj Gulê ye. Pêşiyê li gundê Ziyaret a bi ser Panosa Agiriyê dengbêjê Emîn Paşa bûye, paşê diçe rojhilatê Kurdistanê, li herêma Qelenîyê dibe dengbêjê Tahirxanê Qeleniyê.
Di dawiya 1800 ´î û destpêka 1900 ´î de li herêma Serhedê (Agirî) jiyaye. Hevalê Evdalê Zeynikê ye. Bi Evdal re gelek caran di civatên "mîr û hakiman" de pêşbirk sazkirine. Wî jî wekî Evdal di palasa Sirmelî Mamed Paşa de dengbêjî kiriye.
Çima gotine sêwî?
Dilê wî ketiye keça Mamed Paşa Serayiyê. Serayî ji êşa dilê xwe nexweş dikeve lê Mamed Axa wî nade Sêwî Silo. Strana wî ya "Serayiya Mamed Axa" hêj jî jîndar e. Li ser vê bûyerê biryar dide xwe ji palasan û civatên dewlemendan dûr dixîne. Ew êdî naxwaze kes jê re bêje "şêx", tenê navê "Sêwî Silo" bikartîne. Ango ji nebûna Serayiyê ew di jiyanê de sêwî maye, sêwiyê jiyanê ye.
Angaştek din.
Her kî lec/pêşbirka Evdalê Zeynikê û Şêx Silê zanibe dê vê nivîsa min jî teyîd bikin. "Dengbêjên bê nav û deng diherin aliyê Îranê bi Şêx Silê re pêşbiriyê dikin, lê nikarin û dibêjin (ez dengbêjê Surmeli Memed Paşa me. Navê min Evdalê Zeynikê ye). Surmelî Memed Paşa vê yekê ji qasidê Tahar Xan Axa dibihîze. Gazî dike û bi Evdal re diqehire. Evdal dibêje: "Axa tiştekî wisa tune, ne ezim. Ku wisa ye destûr bide îja ez bi xwe herim".
S. Memed Paşa destûr dide û Evdal bi tevî rêberekî sîwardibe û dihere. Li wê lecê de hin gotin jî nivîsa min serast dike!
Evdal dibê; Şêx Silê xebera teye Şam Helebê wêdatir e, goveka vê dinyayê.
Ez êvarda diqîrim naqîrim dengêmin dernayê.
Ezê lava bikim ji mala Tarxan (Tahar Xan) Axa, dermanekî bînin ez vexwim bi tevî çayê.
Îja ezê bikim qîrîn, fenanî qulinga ji qulingê derbiharan, bila dengêmin here Xelîfe, Xelîfê vê Bexdayê.
Şêx Silê dibê; Çiyayê Sîsemolê meyan e dilê min re li meyan e.
Ser mera çiya û banî ne, binatara me re hatin çûyînê galasnê van eceman e.
Temamê diwana Tarxan (Tahar Xan) Axa ji min şedene.
Par vî çaxî li gundê me dawet bû, min lingê xwe avête paytonê, ji devê min pekyan cote diran e.
Evdal dibê; Şêx Silê Dîdem e ji dilêmin re xweş Dîdem e.
Zarê min pênûs e,devê min pirtûk e, sîngê min ji te re mishefa destê Mele.
Dîwana Tarxan Axa ji me şede ne. Tu nikari bi min re bêjî. Ê (ku) bi min re bêje li welatê Îranê, aliyê ecem e, navê wî aşiq Kerem e.
Şêx Silê dibê; Evdal bejna te ne kin e ne dirêj e.
Notlani tay rihana li devê geliyan ji xwe re hêdî hêdî digêhêje.
De bila dîwana Tarxan Axa jî şede be, herçî cîhê Evdalê Zeynê lê rûnê bêje.
Bila Şêx Silê ticar û ticar ji xwe re nebêje dengbêj e...
Min hewqas zanibû. Lê ez bawerim ku yên ji min gelek gelek baştir dizanin hene. Ger ew zanyarên hêja zanistiyên xwe bi me re parvekin,
ew dîroka me ya ku şevreşan de maye, wê derkeve ronahiyê.
Armanca min jî tenê çendî tiştên ez zanim min xwest ez tevêbikim. Hêvîdarim şaşîyek hebejî efû bibe.
Derwêş Serhedî
Riccione, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2016an hêjmara niştecihên komûnê 35 hezar û 487 kes e.
Cento, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2014an hêjmara niştecihên komûnê 35 hezar û 837 kes e.
Formigine, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 34 hezar û 328 kes e
Lugo, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 32 hezar û 321 kes e.
Castelfranco Emilia, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 32 hezar û 613 kes e.
San Lazzaro di Savena, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 32 hezar û 353 kes e.
Cervia, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2018an hêjmara niştecihên komûnê 28 hezar û 700 kes e.
San Giovanni in Persiceto, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 28 hezar û 186 kes e.
Fidenza, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 26 hezar û 859 kes e.
Cesenatico, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2017an hêjmara niştecihên komûnê 25 hezar û 760 kes e.
Scandiano, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2019an hêjmara niştecihên komûnê 25 hezar û 896 kes e.
Correggio, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2016an hêjmara niştecihên komûnê 25 hezar û 694 kes e.
Vignola, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2015an hêjmara niştecihên komûnê 25 hezar û 251 kes e.
Mirandola, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2010an hêjmara niştecihên komûnê 24 hezar û 602 kes e.
Comacchio, bajarekî komûn a Îtalyayê û yek ji bajarên herêma Emîliya Romanyayê ye.
Li gorî daneyên sala 2010an hêjmara niştecihên komûnê 23 hezar û 122 kes e.
Taswîrkirina xebata hişê mirov ji sedsala hivdehan
Hişar an hiş (bi îngilîzî: "consciousness", bi almanî: "besinnung") taybetiyeke mirov e ku wê ji ajalan vediqetîne. Ji ber ku peyva hişar hin caran bi peyva hişarî-hişyarî ve tê tevlîhevkirin hewceyî bi dayîna wateya wê ya di zimanên din de hebû.
Ji xwe haydarbûna mirov, xwe wekî kesayetiyek dîtina mirov e. Heger mirov di xewê de be, bandora hişarê winda dibe. Peyva hişarî ji hişarê tê, ango ya ku karê hişarê ye.
Di van salên dawî de bi navê Kognîtîv Psîkolojî şaxeke din li psîkolojî yê zêde bû. Ango derûnînasiya hişarê, psîkologiya hişarê. Ev zanîstiya han, fonksiyonên hişarê nas û şîrove dike û lêdigere ku bi riya van fonkiyonan hin nexweşiyên psîkologîk çareser bike. Mixabin ji zû ve ev beşa zanîstiye kete destê fîrmayên reklamê. Ewana vê zanîstiyê bo firotina hilberînên xwe, tevgerguhêstina mişteriyên xwe bikartînin. Herwekî hin dûgel jî vê zanîstiyê di şerê psîkolojîk de bikartînin.
Hin ceribandinan eşkere kiriye ku Fînmasî dema ku xwe di neynikê de dibînin, nasdikin. Ango hişareka wan jî heye. Hişar bi bîranînê ve girêdayî ye. Heger bîranîn nebe, berdewamiya hişarê nabe. Sigmund Freud wekî hişarê li ser binhişar ê jî xebatên mezin kiriye.
Binhişar wekî ji peyvê kifşe ye bingeha hişarê ye. Bi Îngîlîzî "unconscious", bi Germanî "Unterbewusstsein" û bi tirkî "bilinçalti" ye. Heger wekî raketinê bandora hişarê rabe ya binhişarê dest pê dike.
Di bin bandora îd (bi kurdî ajez, binez) de ye. Êrîşkarî, tirs, seksûalîte, tevgerên hînbûyî hwd wekî hêzên serbixwe di kesayetiya mirov de cihê xwe digirin. Bi pirranî nerastegîn in mirov hay jê nîne. Heger mirov hay ji wan hebe, tê wê wateyê ku ewana derketine radeya hişar ê. Xewnên mirov ji cîhana binhişarê tên û di bin bandora binhişarê de ne.
Afrîkaya Başûr an jî Komara Afrîkaya Başûr (bi afrîkans: "Republiek van Suid-Afrika";) dewletek li başûrê Afrîkayê ye. Li wir nêzîkî 47.000.000 kes (sal: 2006) hene. Paytextê xwe Pretoria ye.
Di rojê 31'ê Gulanê 1910 Afrîkaya Başûr serbixwe bû. Lê mirovên çermespî bêtir mafên xwe hên hebûn û tim yekî sipî dibû serokî Afrîkaya. Di salê 1994an da Nelson Mandela û Frederik Willem de Klerk hevdira peymanek îmsekirin manê kesên reş û sipî hevdira bijîn û însanên sipî mafên xwe wekî mafên reşa bibin. Di wê salê de mirovekî çermereş bû serok, navî xwe Nelson Mandela ye.
Li Afrîkaya Başûr 80% xiristiyantî ne. 2% dînê xwe yê ola aşîretan ne, 2% îslamin û 1,5% hindûyî ne. Nêzîkî 15% dînê xwe tune.
Zimanê fermî yê Afrîkaya Başûr 12 ne. Înglîzî û Afrîkans jî nav da ne.
Xêr û bêrên erdê pirr in. Li Afrîkaya Başûr pir zêr, almas, rijî, platîn, krom û hesin hene.
Afrîkaya Başûr pir, wekî dewletên din di Efrîqa da, di futbolê da rind e. Ew du caran da kete di nav Serdariya cîhanî ya futbolê, salê 1998 û 2002. Di sala 2010'an da Serdariya cîhanî ya futbolê dê li Afrîkaya Başûr çêkin.
Derûnnasiya kognîtîv ciwantirîn şaxa zanîstiya derûnnasiyê ye. Di salên 50î de derkete holê. Pêşketina sîbernetîk û zêdebûna înformasyonan bala psîkologa kişand ser mêjiyê mirov ka mirov dikare modelên sîbernetîkê di mejiyê mirov de bikarbîne an na.
Derûnnasiya kognîtîv bi kognîsyon, xebatên agahiyê, mêjî, ramandin, bîr (hafize), bal hwd re bilî dibe. John R. Anderson kesê ku pirr li ser derûnnasiya kognîtîv xebat kiriye tê zanîn. Herwekî Dr. A.H. Heineken, David E. Rumelhart navdarên vî şaxê derûnnasiyê ne.
Televîzyona kurdî Roj TV di sala 2004an de hat saz kirin. Bi kurdî, tirkî, erebî û farsî weşanê dike. Bi riya satelitê Roj TV li tevayê Kurdistanê, li Rojhilata Navîn, li Ewrûpayê û li Bakûrê Efrîkayê dikare were temaşe kirin.
Bingeha ROJ TV li bajarê Kopenhag a Danmarkayê hatiye danîn. Kompaniyeka mediya ye û li ser bingeha pêdiviyên netewa kurd, li Kurdistan û Mêzopotamyayê hatiye damezirandin. Ev televîzyon li ser bingeha objêktîvbûn û serxwebûnê kar û xebata xwe pêş de dibe. Bernameyên ROJ TV li gor pîvanên weşana Danîmark û pîvanên Ewropayê tên çêkirin.
ROJ TV di 21ê Sibatê de dest bi weşana testê û di 1ê Adara 2004an de bi resepsiyoneke vekirinê bi fermî dest bi weşanên asayî kir. Ji gulana 2004an û şûnda Roj TV di înternetê de zindî tê temaşe kirin ([http://www.keditor.com/televizyon_1_2.html Weşana zindî - kEditor]).
Prodîksiyona ROJ TV li bajarê Belçîka Denderleuw e.
ROJ TV rojane rêze bernameyan pêşkêş dike. Ji nûçeyan bigir ta bernameyên dokumanter, fîlm, şahî, çandî û yên zarokan. Ev bername bi sê zaravayên sereke yên Kurdî; Kurmancî, Soranî û Dimilkî û bi zimanên Suryanî, 'Erebî û Tirkî tên pêşkêşkirin. Mebesta sereke ya naveroka hemû bernameyan baldayîna ser pêşketina civakî ye.
Profîla Temaşevanên Kurd ên ROJ TV, 40 mîlyon e ku tenê Kurdin. Ev kanal bi rêya satelaytê digehêje Kurdên li 77 welatan.
ROJ TV, di heman demê de ji reklam û peyamên bazirganî re vekiriye. Her wiha di warê tenduristî, tevgera mirovanî, dîrok, şêwaza jiyanê, zanist û teknolojî, xoza, perwerde û wekî din de derfeta rêklam kirinê maqûl dibîne. Wekî din di warê sponsor kirinê jî de derfet û mecal hene.
ROJ TV, di 22´ê Çile de, weşanên wê ji ser seteleyte Eutelsat´ê û Eurobird´ê hat birrîn. Balyozê giştî yên DYA'yê li Enqereyê Francis Ricciardone, Got ku "Me ji dostên xwe yên ewropî rica kir ku weşanên Roj tv were girtin." Lê ROJ TV, dîsa weşanên xwe da domandin. ROJ TV, televizyona kurd, ya netewî ya. Lê li gorî hemû komên civakê ûcudahîyên civakê ên ku li Kurdistanê hene weşanê dike. ROj TV, qadaxaya li ser zimanê kurdî şikand. Ji ber vê yekê jî, hertimî herîşên dewletê lê bûn. Roj tv, piştî wê birrîna weşanên wê ji ser Eutelsat û Eurobird, piştre bi hefteyekê li ser peyka Intelsatê bidest weşanên kir. Lê çend ku weşanên wê ji ser pyekê hatin birrîn jî, bênavber roj tv weşanên xwe li ser Internettê domand, heta ku carek din çû ser peykê û weşanên xwe domand.
Li Kurdistanê, televizyona ku herî zêde tê temaşa kirin a. Ji ber ku dîrok, çand, komelgerîya kurdistanê diihê berçav, ji bo kurdan bû televizyona yekem, Lê bi heman sedemê ji ber ku çand û dîroka kurdistanê weşana wê kir, bi hedefa hêrîşên dewletê ku lê dibin jî. Ji ber ku pêşî li pêşketina kurdan û çanda were girtin, herîş lê bûn.
Şerê psîkolojîk, operasyona psîkolojîk, birêveberina operasyona psîkolojîk, cureyê herî dawî yê şer e ku pêşketinên nûjen bikartîne. Bangeşe û çalakiyên psîkolojîk, du elementên wê yê girîng in.
Operasyonên psîkolojîk parçeyek ji şerê psîkolojîk in. Di gelek zimanên rojavayiyan de şerê psîkolojîk û operasyonên psîkolojîk bi heman wateyê tên bikaranîn. Ji ber ku di şerê psîkolojîk de, hin rêbazên şîdetê jî hene, ya ewropayiyan ne rast e. Di zimanê kurdî de bikaranîna wê rasttir e. Ango şerê psîkolojîk ji operasyonên psîkolojîk mezintir, berfirehtir e.
A rastî dîroka şerê psîkologîk jî wekî dîroka şer kevn e. Lê ti carî wekî îro nehatiye bikaranîn. Heya Îskenderê Mezin, Cengîz Xan jî şerê psîkologîk kirine. Şer bi xwe elementên psîkologiyê dihewîne. Bo mînak, artêşek li hemberî dijmin aliyên xwe yên qels nîşan nade. Moralê dijmin xirabkirin, parçekirina hêza dijmin, agahî girtin û agahîyên çewt belavkirin, bawerî û dilêriya dijmin şikênandin hwd. hemî elementên şer in. Lê piştî sedsala 19emîn kû teknîka agahiyê pirr bipêşket, şerê psîkologîk jî bû girîngtirîn rêbaza şer.
Nazî yan li Germanistanê bi riya wezareta bangeşeyê hemî gel xistin bin bandora xwe. Herwekî brîtaniyan, amerikayiyan, rûsan di dema Şerê Sar de şerê psîkolojîk bipêşxistin. Divê mirov li vir behsa Komara Tirkiyeyê jî bike ku xwedî tecrûbeyeke mezin e di warê şerê psîkolojîk de.
Heya bigire li Tirkiyeyê desthilatdarî bi giştî, di bin kontrola Saziya Şerê Taybet (ÖHD) an bi navê xwe yê nû Serkaniya Hêzên Taybet (ÖKK) de ye ku bi giştî rêbaza şerê psîkolojîk bikartîne.
Hin mînak ji şerê psîkolojîk ên Tirkiyeyê yê li dijî kurdan.
Tirkiye li dijî têkoşîna netewî ya kurd şerê taybet, şerê psîkolojîk dimeşîne. Bo mînak di nava kurdan de tirs û xofê belav dike. Baweriya kurdan dişkîne, yekîtiya wan parçe dike. Polîtîkaya pişavtinê dimeşîne, kurdan ji ziman, çand û kesayetiya xwe dûr dixîne.
Kurdan paşvemayî dihêle, aboriya kurdan xirab dike, wan bi navê ol û biratiyê dixapîne, bi ol û zaraveyên kurdî dileyîze, pevçûna namûs û mêrkujiyê lidardixe, ciwanên kurdan dixurifîne, di nava gelan de dijminahiyê sazdike, dîrokên fermî dinivîsîne, li qada navneteweyî îmaja kurdan reşdike hwd. Bi vana dixwaze kurd bisernekevin, dewletê mezin, mafdar û xurt nîşanbide û desthilatdariya xwe bidomîne.
Şerê psîkolojîk, hemî pêşketinên psîkolojiyê bikartîne. Herwekî operasyonên polîtîk jî lidardixe.
a> ya Pompeiyê ya ku îro li muzexaneya arkeolojîk a Napoliyê tê dîtin
Îskenderê Mezin an jî Skenderê Mezin (; wek Îskenderê Gewre û Îskenderê Makedonî jî tê naskirin) Keyê Makedonyayê û di dîrokê de yek ji serdarên eskerî yên herî serkeftî yên cihanê bûye.
Îskenderê Mezin an jî Aleksander III (Aleksanderê sêyem, 356 b.z. - 323 b.z.) yek ji keyên makedonî bû û di dema desthilatdariya xwe de (336 b.z. - 323 b.z.) dawî li keyaniya Farisiyan aniye û ji Helenistanê heya Hindistanê împeratoriyeke mezin ava kiriye. Çand û şarezayiya helenîstîk li rojhilatê bi destê wî belav bûye. Li gorî dîroknivîsan, serleşkerekî jîr bûye. Kurd jê re "Îskenderê Sergir" jî dibêjin. Lê dema ku ew hatibû Kurdistanê, di wê demê de kurdan navê "Skenderê Zûrqerneyn" anku "Skenderê Duquloç" lê kiribû.
Bavê Îskender keyê makedonî Fîlîpos II (Fîlîposê duyem) e û diya wî Olîmpias, keça key Neoptolemosê Epîrosî ye. Di zaroktiya xwe de ji Arîstoteles re şagirtiyê dike. Piştî kuştina bavê wî dibe key. Cara pêşîn hemî reqîbên xwe ji holê radike. Dest bi xeyalên bavê xwe ku bicih neanîbû dike. Bavê wî artêşeke taybet bo seferên Asyayê amade kiribû. Eşîrên trakî, geteyî û hîriyayan dibin xwarina yekem a Îskender. Li Tebe û Atînayê xebera mirina wî belav dibe û gel radibe ser piyan li dijî Îskender. Dema ku vê nûçeyê dibihîse, artêşa xwe radike ser Atînayê. Ji xeynî mabedan û mala helbestvan Pîndaros seranser Atînayê dişewitîne. Di heman rojê de 6.000 mirovî dikuje û yê mayî dîl digire. Li ser vê çalakiyê yewnanî dikevin bin bandora makedoniyan.
Îskender Antîpatrosê Sîbonî dike cîgirê xwe û dest bi sefera Asyayê dike. Artêşa wî ji 30.000 peya û 5.000 siwariyan pêk dihat. Rojê 30 km dimeşiyan. Gorî wê demê ev artêşeke bêhempa bû. Artêşa wî bi dijminê mezin farisiyan re li Granîkosê tên pêşberî hevûdu. Di vê şerî de Îskender biserdikeve û deriyê Asyaya Biçûk jê re vedibe. Ew dijminê tîranan bû, herçendî bi xwe jî keyekî zalim bû, sefera wî demokrasî ji bi xwe re dianî. Navê wî roj bi roj li nav gelan belav dibû. Cihê ku ew tê re derbas dibû, navê wî lê dikirin.
Piştî dagirkirina Anatoliya Rojava, bi riya Deryaya Spî riya xwe didomîne. Ankîra (îro, Enqere), Kapadokya û Kîlîkya digire û 333'ê b.z. de di şerê Îsosê de artêşa Dariyûş III (Dariyûşê sêyem) têkdibe. Sûrî û Fenîkeyê digire û dixwaze hêza deryayî ya Dariyûş bişikîne. Li bajarê Tîrosê Dariyûş berxwedaneke mezin nîşan dide. Dagirkirina bajêr heft mehan didome. Îskender biserdikeve ku eva jê re dibe naveke pirr mezin. Bajar tê talankirin û qirrkirin. Li ser riya Xazeyê di sala 332'ê b.z. de dikeve Misrê. Wê zivistanê li wir dimîne. Bi biharê re dest bi sefera Kurdistanê dike. Di tîrmeha 331'ê b.z. de bajarê Nîniv, Tapsakos û Hewlêrê digire. Li deşta Gaugamelayê dîsa bi Dariyûş re tên rûbirû û Dariyûş têk dibe. Babîlê digire û li ser riya Çiyayên Zagrosê re dikeve Parsiyayê. Pîştre Medyayê dagir dike û li paytext Ekbatanayê bêhna xwe vedide. Êdî hewcehiya wî bi leşkerên yewnanî namîne û dest bi xeyalan dike. Xwe bi navê "Mîrê Asyayê" binav dike û heyraniya wî bi çanda Medya û farisiyan re çêdibe. Ev yeka han dibe sedem ku hin caran serkanên makedonî û yewnanî li dijî wî dikevin çalakiyan.
Beriya zayînê 327'ê de bi 35.000 leşker û bi qasî 100.000 jî alîkaran dest bi sefera Hindistanê dike. Mixabin polîtîkaya wî ya yekgirtina makedonî, medyayî û farisî ji aliyê gelekan ve nayê pejirandin. Gelek caran li dijî serhildan pêk tên. Bi keça Dariyûş re dizewice û 30.000 xortê kurd û îranî bo perwerdeya leşkerî dişîne Makedonyayê. Hemî leşkerên xwe yên makedonî dişîne malê.
Di sala 324'ê b.z. de Luristanê dadigire. Amedekariyên xwe yên bo sefera Hindistanê diqedîne, lê di pîrozbahiyekê de pirr vedixwe û bi giranî nexweş dikeve. Di 33 saliya xwe de dimire û laşê wî di nava tabûteke zêrîn de tînin bajarê Îskenderiyeyê. Piştî mirina wî bi qasî demeke kurt lawê wî Îskender IV (Skenderê çarem) tînin ser text lê ew tê kuştin.
Îskenderê Mezin wekî Medya û Parsiyayê desthilatdariya xwe bi rê ve dibir. Gorî dîrokvên 70 bajar avakiriye Îskender. Desthilatdariya wî bandora helenîzmê heya tixûbê Hindistanê aniye. Li gorî dîroknasan, miroveke jîr, zîrek, xwedî vîzyonê, zana û cengawer bûye. Desthilatdariya wî 12 sal û 8 meh berdewam kiriye lê di vê demê de bi qasî ku hîç kesê nekiriye tiştinên girîng û bêhempa kiriye.
Hatina Îskender a li Kurdistanê.
Îskender, piştî ku bi artişa xwe re berê xwe de dide bi asya ve cihek ji wan cihê ku pêşîn têyêde Kurdistan bûya. Piştî ku hatîya kurdistanê, li wir, wî berxwedanaka mazin ji kurdan û xalkên din ên herêmê li ber xwe dîtîya. Di wê demê de, piştî kurd û xalkên din gelek windahiyan didin li ber hêza wî, êdî bi xalkê tavakan xwe di siperênina Çiyayê Zagros. Li wir jî, bi hev re tên ber hevdû. Lê Di wê demê de, hêzên îskender çi dike û nakê, nikarê ji çiyayê zagros bi buhurê. Cihek ji wan cihên di dilê wî de dimeên ev der bûya. ew nekarîya wî ya ku biserbikeve ya li çiyayê Zagros, dikeve dîrokê de. Ew weke têkçûnaka mazin ji îskender re di dîrokê de cih digirê.
Di deme ku hatî de, wî pirr xuruxand. Ji ber vê yekê û wan kirinên wî yên xadar, êdî kurdan navê "zûrqerneyn"tiyê lê kirin û jê re gotin "Îskenderê Zûrqerneyn". Ev nav, navekî kurdan lê kiribû ya. Ji bo ku deme ku navê wî hat hildan, ew kirinên wî yên xadar jî werina bîrê bi navê wî re. Di wê demê de bahse pirtûkxaneyên ku hebûn tê kirin. Lê tê gotin ku Îskender, hêzên wî ew nivîsarên di wan de hemû şawitandina. Pirtûka pîroz ya Zerdeşt ku wî nivîsandiya û ku tê gotin ku ser bi hezaran çerman hatîya nivîsandin, hemû tê şawitandin.
Arif Zêrevan rojnamevanekî kurd e ku li parêzgeha Cizîrê ya Bakurê Kurdistanê hatiye dinyayê.
Zêrevan berpirsê malpera Nefelê ye. Wî di 1997an de pirtûka bi navê Rastnivîsa kurdiyê nivîsand û da çapkirin. Dû re di 1998an de li Swêdê pirtûka Celadet Alî Bedirxan a bi navê Elfabêya kurdî û Bingehên gramera kurdmancî ji nû ve çap kir.
Arif Zêrevan niha li Swêdê dijî.
Newzad Hirorî rewşenbîr û nivîskar û zimannasekî kurd e ku li Başûrê Kurdistanê, gundê Hirorê yê nêzî Dihokê hatiye ser dinyayê. Ew ji sala 1992an û vir de li Stockholma paytexta Swêdê dijî.
Newzad Hirorî serokê Kitêbxaneya Kurdî yê Stockholmê ye û di malperên Nefelê û Kulturnameyê de nivîsarên zimannasî dinivîse.
Samî Ergoşî bêjerek Kurdistan TV û nivîskarek kurd e.
Ergoşî ji Başûrê Kurdistanê ye û niha jî li wir dijî.
Samî Ergoşî hem bernameyan bi kurmancî pêşkêş dike û hem jî di hin malperên kurdî, wek Nefelê, de dinivîse.
Cemal Nebez (jdb. 1933 li Silêmaniyê, Başûrê Kurdistanê, Îraq – m. 8ê kanûna pêşîn a 2018 li Berlînê, Almanya) zimannasekî navdar î kurd bu.
Di 1933an de li Silêmaniyê hatibû dinyayê. Ligel dewamkirina xwendingehên dewletî li Iraqê, wî derfet hebû li ser dad, felsefe û olzaniya îslamê jî bixebite li ber destên bavê xwe û alimên din ên welêt. Nebez fizîk û matematîk û pedagojî li Fakulteya Rahênana Mamosteyan a Zanîngeha Bexdayê. Materyalên fêrkariyê bi zimanê kurdî durist kirin. Ji 1955an heta 1961an, mamosteyê lîseyê yê dersên matematîk û fizîkê bû. Di salên ku li Kerkûkê mamostetî kirî de, bingehê yekem pirtûkên fizîk û matematîkê bi zimanê kurdî danî. Di 1956an de wî elfabeyeke stensil a li ser cebîrê durist kir û di 1960an de pê çêbû yekem pirtûka fizîkê bi kurdî biweşîne bi sernavê; ‘Destpêk bo Mekanîk û Taybetiyên Maddeyê’, ku tê de ferhengokeke dewlemend a têrman hebû li ser fizîk û matematîkê. Di 1956an de çû Sûriyê û Libnanê ku li wê gelek rewşenbîr û nivîskarên kurd nas kirin. Wan behsa avakirina ‘Akademiya Zimanê Kurdî’ û pêwîstiya bikaranîna elfabeyeke latînî ya yekgirtî bo zimanê kurdî dikirin. Di hengava wê kurte gera xwe ya li Şamê de wî namilkeyek bi erebî nivîsand li ser ‘Tevgera Azadiya Kurdistanê û Amacên Wê’ ku wî îthafî Nasirê serokcumhurê Misrê yê berê û pêşengê ereb ê nasyonalîst kir. Bi zimanên kurdî û erebî li ser mijarên cihêreng ên fîlolojîk, çandî û siyasî gelek nivîsiye.
Cemal Nebez yekemîn kurd e ku hem rejîma totalîter a Rûsyaya Sovyetê û satelaytên wê yên li rojhilatê Ewropayê û hem jî bi giştî marksîzm û komûnîzm bi awayekî eşkerayî rexne kirine û bi zanistî analîz kirine. Dr. Nebez gelek mijar li zanîngehên cihê yên Rojhilat û Ewropayê xwendine, wekî fizîk, matematîk, felsefe û pedagojî li Zanîngeha Bexdayê 1950-1955; erebî, ilmê îslamê, îranolojî, pedagojî li Zanîngeha Munîhê û Würzburgê 1963–1966; îrannasî, ilmê îslamê û pedagojiya berawurdî li Zanîngeha Hamburgê 1967–1970; zanistên siyasî, rojnamegerî û huqûq li Zanîngeha Azad a Berlinê 1970-1979.
Di 1965an de dema xwendekar bû li Munichê, ligel hevalên xwe yên partîzan Brûsk Îbrahîm û Letîf Elî, Yekîtiya Neteweyî ya Xwendekarên Kurd li Ewropayê ava kir. Di 1985an de wî û penaberên din ên ji Kurdistanê, akademîsyen, zanyar, rewşenbîr û hunermendan Akademiya Zanist û Huner a Kurdî li Stockholmê ava kirin. Nebez wekî wergêrekî profesyonel jî xebitiye li dadgehên Almanyayê û noteran, bi zimanên erebî, farisî, kurdî û almanî. Hêj dema li welêt bû hindek berhemên edebî ji Shakespeare û Gogol wergerandin bo kurdî. Profesorê rojhilatnas ê fransî Thomas Bois ew wekî ‘wergêrê bêqusûr’ helsengand.
Di salên 1970î û serê salên 1980î de Cemal li wan karan bûye: 1971-1972 dersdar, Free University of Berlin, Enstîtuya Fîlolojiya Îranî; 1972-1976 berpirsê zanistî di warê Rojhilatnasiyê de li Deutsche Forschungsgemeinschaft (Saziya Lêkolînê ya Almanî); 1978-1982 profesorê alîkar, Îrana îslamî, farisî û zimanên din ên Îranî, Free Universtiy of Berlin; û 1978–1983 sehkerê wergêr û mutercimên zimanê farisî li Berlinê û sehkerê wergêr û mutercimên zimanê kurdî li Munichê (Wezareta Perwerde, Zanist û Kulturê ya Bavaraianê).
Cemal Nebez endamê Deutsche Morgenländische Gesellschaft (Civaka Oryantal a Almanî), Deutsche Vereinigung für Politische Wissenschaft (Komela Almanî ya Zanistên Siyasî), Akademiya Zanist û Huner a Kurdî li Stockholmê, Deutsche Gesellschaft für Sprachwissenschaft (Civata Zimannasiyê ya Almanyayê), Societas Îranologica of Europe, û Nichtraucherbund Berlinê ye (Yekîtiya Cigarenekêşan).
Cemal Nebez di roja 11.11.2018 de li bajarê Berlînê ji ber nexweşiyeke giran li nexweşxaneyê hat razandin û piştî çend rojan ku ket nav komayê ji ber tengenefesiyê, roja 08.12.2018an koça dawî kir û xatirê xwe bi yekcarî ji jiyanê xwest û wesiyetnameyek li şûn xwe hîşt.
Zahiro di sala 1950´î de li gundê Kinyad a Farqînê ji dayik bûye. Zaroktiya wî li Kinyadê derbas dibe û di 15 daliya xwe de tevi malbata xwe koçberê Kop (bi Tirkî Bûlanik) a Mûşê dibe. Ew jî wekî hemî dengbêjên Serhedê ji dibistana Evdalê Zeynikê ye. Dewleta Tirk navê "Zahir Koçu" pêvekiriye.
Zahiro ji nifşa dengbêjên wek Reso, Şakiro û Huseynê Mûşî ye. Ev her sê jî çûne ber rihma Xwedê û ji wan Zahiro wek yadîgar maye. Ronakbîrên Kurda, yên dixwazin di warê hunera gelêrî ya Kurda de xebatê bikin, divê zûtirkî biçin cem wî û di bîr û mejiyê wî de çi hene tev berhev bikin ku ew jî mîna yên din xezina xwe bi xwe re nebe gorê! Zahiro niha nexweş e. Mala wî li Îzmîrê ye û rewşa aboriya wî jî ne baş e. Tirsa min ew e ku ew jî wekî Şakiro- kewê ribat- ji xizaniyê bimire... Kurd wê pir poşman bin lê mirî ji gorê ranabin...
Zulkufê Qado, "Zilfoyê Qilê" an jî "Zilfoyê Tekmanê" () di sala 1959'î de li gundê Goma Qilê ya girêdayî Tekmana Erzîromê ji dayîk bûye. Tirkan navê Zülküf Korkmaz pêvekirine. Bi eslê xwe ji gundê Fîsê ya girêdayî Diyarbekirê û ji eşireta Fîsê ye. Niha di gundê xweda cotkarî dike.
Dengbêjiya xwe di serî de ji diya xwe Senem Xanimê hîn dibe. Ew jî wekî hemî dengbêjên Serhedê ji dibistana Evdalê Zeynikê ye û bê enstrûmanan distrîne. Bi kilama Silo Bego dest bi dengbêjiyê kirîye. Piranî kilamên mêraniyê dibêje. Gorî gotina wî nêzikî 40 kilamên dirêj dizane. Xêncî vana 60 kilamên ku piranî qala bûyerên siyasî û kesan dike nivîsiye. Mînak: kilamên ku ji bo bîranîna Apê Mûsa û Ferhat Tepe nivîsîye.
Ahmed Aras yek ji lêkolîner û nivîskarê kurd e.
Di sala 1944an li gundê Melle Osman ya Qereyazî yê ji dayik bû. Di sala 1970î de li Zanîngeha Erziromê Fakûlteya Îktîsadê beşa aborînasiyê qedand. Di salên 1965-66an de ji ber sedemên siyasî haten girtin. Di sala 1969´î de dest bi nivîskariya pisporî kir û di hin rojname û kovarên girîng yên wê demê de li ser kêşeya kurd nivîsaran nivîsand. Piştî damezrandina Partiya Karkerên Tirkiyê (TİP), dest bi xebatên siyasî kir. Piştî 12ê adara 1970î da ji ber îdareya leşkerî çû derveyî welêt û li Swêd bi cîh bû. Heta sala 1978an li wê derê mamostetiyê kir. Di sala 1977´î de vegeriya welêt. Di sala 1979an mala xwe bir Îzmîrê.
Beriya sala 1980an demekê di DİSKê de (Konfederasyona Sendîkayên Karkerên Şoreşger) xebitî. Piştî 1980î ji aliyê rejîma leşkerî ve carekê din hatiye girtin. Di sala 1963an de di rojnameya Dîcle-Firatê de nivîsên wî hatin weşandin. Di kovarên Ant (Sond), Emek (Ked), Yürüyüş (Meş), Azadî û Ronahî yê de nivîsên wî hatin weşandin. Ahmet Aras li ser berhevkirinên zargotina kurdî gelek xebatên bêhempa kirine.
Egeya Bakur (bi grekî: Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, "Periféria Voríou Eghéou")
yek ji sêzdeh parêzgehên îdarî yên Yewnanistanê ye û ji aliyê gelheyê ve herêma îdarî ya herî biçûk e. Parêzgeh, ji giravên deryaya Egeyî ya bakur-rojhilat pêk tê ku jê re dibêjin giravên Egeya Bakur.
Du rê li yek digirin
merge an rêbaza zipper an Dû-rê-yek bigirin û bibin yek. dema dû rê dibin yek yan reyek teng dibe, û şofêrên erban xwe bigihînin xala kêmkirina rê û li wî cîhî dibine yek.
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Merge_(traffic)
Xishun Bao (bi navê xwe Xi Shun jî tê zanîn; z. 2ê çiriya paşîn 1951) şivanekî çînî ye, ji Chifeng, Mongolya hundir, ji hêla Rekorên Cîhanê Guinness ve wekî yek ji mirovên herî dirêj a cîhanê tê nas kirin. Ew berê ji hêla Rekorên Cîhanê Guinness ve wekî mirovê herî dirêj hat pejirandin. Lêbelê, di 17ê îlona 2009an de, Sultan Kösen wek mirovekî herî dirêj jiyîn ji Bao Xishun derbas bû.
Xishun Bao angaşt dike ku heya şanzdeh saliya xwe ji normalê de bû. Sê salan di Artêşa Rizgariya Gel de xebitî. Dûv re ew vegeriya Mongola Navxweyî ku bi diya xwe re bijî û çend mehan li nexweşxaneya herêmî ya Chifeng City xebitî. Di 2005 de, ew bû zilamê herî dirêj ê cîhanê. Bao ji rumatîzm êş dikişîne.
Di Kanûna 2006 de, ji veterînerên ji Xishun Bao hat xwestin ku alîkariya wan bike ku di şikêpikên plastîk de ji zikê du delfînan derxînin. Delfîn şaxên ku di zikê wan de rûniştibûn û bûbûn sedema bêhêvîbûn û depresiyonê, bêhemdî helandin. Bijîşkan nikaribû wan rakin, ji ber vê yekê Xishun Bao destên xwe yên 1,06 metre dirêj bikar anîn da ku bigihîje zikê delfînan û plastîk bi destan rakir.
Xishun Bao di 24ê Adar 2007 de bi firoşyar Xia Shujuan re zewicî bû. Merasîma mongolî di 12ê tîrmeha 2007an de pêk hat. Kurê Bao di 2ê çiriya pêşîn a 2008 de li nexweşxaneyek li Zunhua, Parêzgeha Hebei ji dayik bû. Bao di beşa 11em a The Amazing Race 16 de wekî silava "Pit Stop" xuya bû. Beşa di 2ê gulana 2010an de hate weşandin.
Piştêna sîngê, beşek ji pelepeykerê ye.
Piştêna sîngê an jî kemera sîngê, (,) beşek ji pelepeykerê ye.
Hestiyên ko herdu milan bi tewerepeykerê ve girê didin, piştêna sîngê (kemera sîngê) pêk tînin. Piştêna sîngê du cor hestî ne. hestiyê pirika mil û defe (hestiyê bêrokê) li xwe digire. Ango piştêna sîngê mirov ji du hestiyên pirikê û du hestiyên berokê bi tevahî ji çar hestiyan pêk tên.
Piştêna sîngê mirov ji çar hestiyan pêk tê.
Pirika mil.
Hestiyê pirika mil (,) hestiyek dirêj e û bi şeweyî -S ye. Seriyekî wî bi beşa tewerepeyker a hestiyê sîngê ve girêdayî ye, seriyê din jî bi defeyê (hestiyê bêrokê) ve girêdayî ye. Ji ber ko hestiyê pirikê di navbera pelepeyker û tewerepeykerê de mîna pire, girêdan ava dike, vê navê girtiye.
Defe.
Defe (,) hestiyek pan û sêgoşeyî ye û her wekî hestiyê berokê jî tê navkirin. Defe li aliyê piştê qefesa sîngê de, li ser parsûyên jorîn de cih digire. Di navbera parsû û defeyê de masûlke hene. Defe (hestiyê bêrokê) ji aliyê hestiyê pirikê ve tê destekkirin. Herwisa defe bi hestiyê pazû yê mil ve jî girêdayî ye. Hestiyên pirika mil û hestiyên bêrokê ango piştêna sîngê, ji boy masûlkeyên mil û piştê, rûyê girêdanê peyda dikin. Beşa çepê û ya rastê ya piştêna sîngê bi hevdu re girêdayî nîn in. Loma her beş ji hevdu cuda, bi awayekî xweser dikare kar bike. Pirika her beşê bi navbeynkariya gehek bizêw bi tewerepeykerê ve girêdayî ye. Ev rewş firsend dide tewahiya piştêna sîngê ko bi hesanî bilive û bi vî awayê jî livîna her mil û sermilê hêsantir bike.
Veguhestina rêhesinî (ango bi veguhastina trênê jî tê zanîn) ew ji bo veguhaztina rêwî û kelûpelên bazirganî tê bikaranîn.
Minecart-sedsala 16-an, mînakek zûtir a veguhastina rêhesinî ya bê hêz
KTT sazkirina karûbarê Guangdong Bi Trenê li ser hesin Guangshen, ku ji hêla MTR Corporation Limited ve tê bikar anîn, mînakek veguhastina rêhesin ya nûjen
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Rail_transport
Xefnêrî kiryara bidestxistina agahdariya veşartî an nepenî an eşkerekirina heman tiştî bêyî destûra xwediyê agahdariyê ye. Ji kesê ku xefnêriyê dike re wekî sazûmanê xefnêrî an jî xefnêr re tê gotin. Xefnêr alîkariya saziyan dikin ku agahiyên veşartî derxînin holê.
Her kesek an daîra xefnêriyê (komek hevkariya xefnêran), di xizmeta hikûmetek, pargîdaniyek an operasyonek serbixwe de, dikare xefnêriyê bike. Pratîk nepenî ye, lewra ku ji hêla pênaseyê ve nayê xwestin. Di hin şert û mercan de, dibe ku bibe amûrek qanûnî ya sepandina zagonê û di rewşên din de, dibe ku neqanûnî be û bi qanûnê were cezakirin. Xêfnêrî rêbaza berhevkirinê ye ku tê de komkirina agahdariyê ji çavkaniyên nediyar vedihewîne.Xêfnêrî bi gelemperî perçeyek ji hewildana sazûmanî ya hikûmetek an endîşeyek bazirganî ye. Lêbelê, têgîn dibe ku bi dewletê re li ser dijminên potansiyel an rastîn ên ji bo armancên leşkerî xefnêrî bibe. Xêfnêriya li ser pargîdaniyan wekî xefnêriya pîşesaziyê tê zanîn.
Mopêda term () ew corekê dû çerxêya ku ji corên din tê cûdakirin.Moped bi gelemperî li ser rêyên giştî ji bisîkletan bi laztirin û piçek zûtir digerin. Moped ji scooter jî têne veqetandin.
Ev 1912 Douglas xwedan zincîra ajokerê ya nûjen e lê hîn jî pedal hene
a>, li Mûzexaneya Veguhestinê ya Cole Land hate pêşandan
Gotina "moped" naha tenê ji bo wesayîtên kêm-hêz (pirî caran super-aborî) derbas dibû, lê pedal li hin motorsîkletên destpêkê, wek wêneya Douglas a 1912-an, hatin bicîh kirin.
Firîca Hecî Cewarî (19.8.1932 Êrîvan - 17.11.1993) doktorek kurd bû. Ew keça Heciyê Cindî û xanima Şekroyê Miho bû.
Pey kutakirina dibistana rûsî, ew Enstitûya Yêrêvanê ya doxtiriyê da tê qebûlkirinê. “Şikir vê gavêra, Firîca min bû xwendekara Înstîtûta doxtiryê”,- Heciyê Cindî wê salê rojnîşa xwe da nivîsiye.
Sala 1956-a Firîce ew Înstîtût serfinyazî xilaz dike û dibe doxtira kurde pêşin. Dura, Firîca Hecî çawa doxtira zara polîklînîkayêda derbazî ser kar dibe.
Sala 1960-î bona xebata berbiçav ew bi “Hurmetnema şêwra bajarê Yêrêvanê” tê rewakirinê.
Paşê Firîca Hecî ordînatûrayêda tê qebûlkirine û pey kutakirinêra - ji sala 1963-a heta sala 1993-a Kafêdra pêdiyatiryêda ya Înstîtûta tamkirina doxtiraye dewletêda kar dike. Heta sala 1989-a ew Înstîtût teslîmî Moskovayê dibû, û doxtir-kûrsantêd wê ji hemû komarê sovêtyêye berê bûn, ewê bona wana lêksiya dixandin, sêmînar derbaz dikirin:wanara gotî tiştê zanyaryêye teze şirobikira, razî kira. Ber çavê mene ew name, ku ewê ji bajarê başqe-başqe ji kûrsantêd xweye rûs, ûkrayîn, gurc, qazax, yakût, kurd, ermenî û yêd din stendine. Hemu namada rêzêd wa henê: “...Em ji we zef razîne, dersbêja meye hizkirî...”
Sala 1978-a Înstîtûtêda konkûrsa (leca) lêktora (dersbêja) elamkiribûn. Saya aqil, merîfet û xîretbûna wê - ewê bi navê “Lêktora here baş”, hatiye rewakirinê. Ji dersa û semînarê wê, sixêma, albomêd ku ewê hazirkiribûn, pir razî mabûn.
Firîca Hecî usa jî nexweşxanê da kar dikir.
Firîce lêksyêd xwe hazir dikirin, gotarênên yê zaniyariyê dinivîsîn, rojnama “Rya teze”-da gotarên wê derheqa nexweşiyêd zarada dihatine weşanê, bi xwe di radîoya kurdîda mijûlî bi têma doxtiriyê derbas dikirin, mala xweda mecal sazdikirin, wekî Şekroyê zeva dîsêrtasya xweye kandîdatyê, paşê ya doktoryê hazirke,ewê sê kurê xwe mezin dikirin, pêra jî întamêd aspîrantyê bi qîmetêd bilindva didan, dîsêrtasya (têza) xwe dinivîsî... Jêra pir çetin bû. Lê ewê çetinayî altkirin û sala 1974-a dîsêrtasya xwe bi têma kardîyologiyê bi serfinyazî û yekdengî xweykir û bû doktira doxtiriyê.
Sala 1980-î Frîca Hecî navê Dosentiyê sitend. Rêfêrata wêda, ku rêktorata Înstîtûtê hazir kiribû, hatibû nivîsarê, wekî “Karê xweda ji sala 1966-a Frîca Cewarî xwe daye kivşê çawa pêşekzana bi dereca bilind, helal. Ew ser dereca zanyarî-metodyêye wedê nihaye bilind doxtir-kûrsantara dersa dixûne,sêmînar û dersên praktîk derbas dike… Ew komekdarîke qenckirin-şewirdariyêye mezin dide parêd komarêye saxlemîxweykirinê”.
62 pirtûk û gotarên Frîca Cewarî yê zanyariyê hene., ji wan 25 gotar di salêd başqe-başqe li Moskovayê çap bûne. Berhemên wê bûnê qinyatên lazim ser textêd doxtirên zaraye kardîyolog û ne tenê kardîolog..
Lê ewê çendik-çend daklad li Yêrêvanê û Moskovayê di Konfêransêd doxtirêd zarada xwendine, çendik çend cara dê û bavê zarên nexweş derê mala wê xistine: “Doxtir, bibaxşîne, -gotine,- kerema xwe teseliya zarê bike”. Çendik-çend cara, heta şevê jî, gazî nexweşxana kirine- bona şewirdarya, ku komekê bîde nexweşê giran. Çendik çend cara doxtirê ermenî bona xatirê nav û hurmeta Firîca Hecî nexweşên kurd - zar bûya, yan mezin - pir pak nihêrîne, gûhdarya wane mexsûs ser wan nexweşa hebûye...
Havîna jî, wexta mala wan diçû gundê malbeta Şekroyê Xudo - Elegezê havîngê, ji gundê cînare kurmanc: dê û bavê zarê nexweş zarê xwe danîne cem Firîcê, digotin: “Frîca me hatîye”...
Frîca Cewarî xwe nedihêvişand Timê xwe nexweşara digîhand. Û hertim, hercar bi zanebûnên xweye pir kûrva, bi merîfet, merivatiya xweye bêhesabva ewê pirsê çetin safî dikir, alî nexweşa dikir, qenc dikir...
Hezar mixabin, ewê tek-tenê alî xwe nekir, 17-ê meha noyabirê (çiriya paşîn) sala 1993-a, wede zûtir, 61 saliya xweda, ew xatirê xwe ji vê cîhana ronik heta-hetayê xwest û çû ax û berê sar...
Frîca Cewarî, sitûneke zêrîn bû gelê xweye hizkirîra, dê û bavê xwe Heciyê Cindî û Zeyneva Îvora, malxwe xwe - Şekroyê Mihoyîra, zarê xwera, neviyên xwera, xûşkara. Ew kubariya xûşkên xwe bû.
Frîca Hecî Cewarî, xûşka mine rehmetî, xanim-xatûneke kurmanciyê bû: aqil, merîfet, xîret, nazik, pir maqûl, kinêzeke şewat, jinanî, kevanîke erhede- xas xatûneke gotina we.
Mehmet Sait Arzu, helbestvanekî kurd e ku di sala 1981î de li gundê Xirbizilê ya Xana Axpar (Çinar) a Amedê ji dayik bû.
Dibistan li gundê Xirbizilê û li navçeya Xana Axparê xwend. Di dû re li zanîngeha Cûmhûrîyetê beşa Civaknasiyê kuta kir. Di wan salan de ji ber se­demên polîtîk demeke kin di zindanê de ma. Pişt re li zaningeha Gaziyê lîsansa bilind kuta kir. Ji zarokatiya xwe de bi wêjeyê ve têkildar dibû. Di salên zanîn­gehê de tevlî hevalên xwe di nava karê kovara Kizilirmakê de cih girt û edîtoriya kovarê kir. Di çapameniya azad de di beşa înternetê de çend nivîsên wî hatin weşandin.
Ji salên ciwantiyê û vir ve bêtir li ser zimanê kurdî têkildar dibe. Demek dirêj e di nava hevalên xwe yên wêjehez de xebatên zimanê kurdî dike û bêtir jî li ser helbesta kurdî hûr û kûr dibe.
Derûnnasiya klînîkê bi pirranî gava behsa derûnnasiyê an derûnnasan tê kirin, dîmenê derûnnasên klînîkê tê ber çavan. Lê derûnnasiya klînîkê tenê şaxeke derûnnasiyê ye. Bi naskirin, şîrovekirin û tedawiya nexweşiyên psîkologîk re bilî dibe. Kesên derûnnas perwerdeya derûnnasî û psîkanalîtîkê dîtine lê di warê bijîşkî, anatomî û nexweşiyên bingeh-organîk de ne pispor in. Nexweşiyên bingeh-organîk karê psîkiyatriyê ye.
Derûnnasê klînîkê pirranî di nexweşxaneyan de bi psîkiyatrîstan re dixebite û di tedawîkirina nexweşiyên giran wekî şîzofreniyê de jî cihdigire. Dîsa di klînîkên xwe yên taybet de bi tedawîkirina nexweşiyên ne bingeh-organîk re bilî dibin. Testên psîkologîk, rêbaza psîkanalîz, hîpnotîzm hwd alavan bikartînin. Derûnnas nikarin dermanan bidin.
Derûnnasiya perwerdeyê an jî derûnnasiya pedagogîk, zanîstiya pedagogî û derûnnasiyê bi hev re di mezinkirin û perwerdekirina zarok û ciwanan de bikartîne. Wekî tê zanîn di jiyana mirov de zarokatî pirr girîng e. Gorî hin zanîstan salên 0-6 bingeha hemî kesayetiyê ye û mirov çi bigire êdî hew diguhere di jiyanê de.
Gihîştin û mezinbûna mirov de hin radeyên girîng hene. Wekî radeya oral, radeya anal, radeya genîtal, adolesan, ciwanî, gihîştî û kalbûn. Her radeyek xwedî taybetiyek e. Di her radeyê de pêwîstî û pirsgirêkên mirov cûda ne. Derûnnasê pedagogîk lêkolînan dike û herwekî li tedawiyan jî digere. Di dema nûjen de li dibistanan, girtîgehên ciwanan, klînîkên zarokan hwd derûnnasên pedagogîk kar dikin.
Bafê (), gundekî girêdayî navçeya Şirnexê Hezexê ye. Di herema Hezexê de gundê herî mezin e. Di ber Bafê re çemê Dîcle diherike. Çiyayê Cudî u Çiyayê Gabar li hemberî wî ne. Li Bafê derûdore 300-400 mal hene. Li Rojhilatê Bafê Hezex, li Rojavayê wê Elcanya û Xendek e, li Başurê wê Kovex û Çiyayê Spî, li bakurê wê, Çemê Dîcle, Hetma, Ewên û Benatin hene.
Mizgeftên Bafê di Gundê Bafê de tenê Sûnni dijîn jiber vê yekê 2 Mizgeft di Bafê de hene, her Mizgeftek Ji aliyê Taxek Gund ve tê Bikar anîn.
Zêwîyên Bafê Di Gund de 2 zêwîhene, Her zêwîyekî ji aliyê taxekî ve tê bikar anîn.
Bafê bi Axa xweve gelekî dewlemend e, rez, dar û deviyên wê gelekin.
Ava Bafê.
5 km berîya hê mirov negihaştî gund, gola eresê heye.
Ava Bafê ji ku tê? Ava Bafê ji Kanîya Qesara tê. Kanîya Qesara li başûrê gund, li aliyê rastê di bin şiharê Bafê re dimîne. Gundî hemû ava xwe ji wir tînin. Ava Kanîya Qesara aveke cemidî ye. Gundîyan ji bo sewalên xwe delav çêkirine da ku sewal bikaribe jê avê vexwe û kanî jî neyê lewitandin.
a> li ser xaçerêyek astek e.
Xaçerêya astî xaçerokek e ku xeta rêhesin di rê an rêgezê re derbas dibe, an jî di rewşên kêm de pîstek balafirgehê, di heman astê de, berevajî xeta hesinî ya ku di ser re an di bin re derbasbûnek an tunelek derbas dike. Navên din de derbasbûna asta hesinî, derbasbûna hesinî (di serî de navneteweyî), derbasbûna rêhesinî (bi giranî Amerîkaya Bakur), derbasbûna pola, riya bi rêhesin, xaçparêz, derbasbûna trênê û RXR (kurtkirî).
Li Ewropa zêdeyî 100,000 derbasbûnên astê hene û li Amerîkaya Bakur jî zêdeyî 200,000 derbasbûn hene.
a> bi sensoreke radarê ya hêkîn-teşe ji bo dîtina astengiyên li ser derbasbûnê
Xaçerêkên asta Kirwatî dişibihin xaçerxên Sllovenî ku ronahî di sêgoşeyek de ji çirayên sor pêk hatine. Gelek derbasbûn bi asteng û zengilên otomatîkî ne.
Goristana Cengî ya Bexdayê ya Deriyê Bakur () goristaneke li paytexta Bexdayê ya Iraqê ye. Ev goristan aramgeha dawî ya 4480 kesî ye, gelek ji wan kesên leşkerî ne yên ku di Şerê Cîhanî yê Yekem û Şerê Cîhanî yê Duyem de li Îraqê hatine kuştin. Di 2012an de bingehên nû yên bibeton yên 511 kêlikan ji aliyê Commonwealth War Graves Commission (CWGC) ve hatine çêkirin û tanên nû li dor hatine avakirin.
Li xeynî gorên kesên leşkerî yên Commonwealtha brîtanî, 127 gorên kesên din ên ku di şerên cîhanî de hatine kuştin, ji nav wan 100 mezelên tirkan û 41 gorên kesên sivîl jî hene.
Goristan li taxa Wezîriye ye ku dikeve navçeya Rusafe ya Bexdayê. Deriyê sereke yê goristanê ber Koleja Hunerê û Enstîtuya Rêvebiriyê ya li Zanîngeha Bexdayê ye.
Goristan ji hêla sê nifşên malbata Ferî ve tê xemilandin û parastin.
Robert Pershing Wadlow (jdb 22ê sibata 1918 – m. 15ê tîrmeha 1940), ku wekî Alton Giant û Giant of Illinois jî tê zanîn, zilamekî amerîkan bû ku di dîroka tomarkirî de kesê herî dirêj bû ji bo wî delîlên bênavber hene. Ew li Alton, Illinois, bajarekî piçûk nêzîkê St. Louis, Missouri, çêbû û mezin bû.
Wadlow di mirina xwe de di 22 saliya xwe de gihîşte bilindahiya 2.72 m û 199 kg. Mezinahiya wî ya mezin û mezinbûna berdewamiya wî di mezinbûnê de ji ber hîpertrofiya glanda hîpofîzaya wî bûn, ku encamek anormalî asta bilind a hormona mezinbûna mirovî (HGH). Heya dema mirina wî jî, ne diyar bû ku mezinbûna wî bidawî bû.
Wadlow li Alton, Illinois, di 22ê sibata 1918 de, ji Harold Franklin û Addie May (Johnson) Wadlow re çêbû, û ji pênc zarokan mezintirîn bû. Ew di 8 saliya xwe de ji bavê xwe dirêjtir bû, û di dibistana seretayî de maseyek taybetî ji bo wî hate çêkirin. Dema ku mezûnbûna xwe ji Lîseya Alton di 1936 de, ew 254 cm bû. Wî bi mebesta xwendina dadrêsê li Koleja Shurtleff tomar kir.
Salmezinî û mirin.
Wadlow dema rêve diçû bendên lingan dixwest û di ling û lingên wî de hestek piçûk hebû. Wî çu carî erebeya seqetan bikar neanî.
Wadlow piştî gera xweya 1936 ya Dewletên Yekbûyî bi Ringling Brothers Circus re bû navdar, li zencîreya Madison Square Garden û Boston Garden (qet li tenişta pêşan) xuya kir. Di dema xuyangkirinên xwe de, wî cilên xweyên rojane li xwe kir û daxwaza sîrkê red kir ku ew kumek û dûvikên jorîn li xwe bike.
Di 1938 de, wî bi Pargîdaniya Navneteweyî ya Pêlavê, ku wî pêlavan belaş pêlav peyda kir, dîsa tenê di kincên wî yên kolanan ên rojane de, geryanek danasînê dest pê kir. Wadlow xwe dît ku di reklamê de dixebite, ne wekî fenek pêşangeh. Wî xwedan hêzek mezin a fîzîkî bû çend rojên dawî yên jiyana wî.
Pelavê WadlowWadlow girêdayî Fermana DeMolay bû, rêxistina ji hêla mêrên ciwan re ji hêla Masonan ve hatî piştgirî kirin, û paşê Mason bû. Çiriya paşîn 1939, Wadlow di bin hukmê Grand Lodge of Illinois A.F. û A.M. de Master Mason bû.
Salek berî mirina wî, Wadlow John Rogan wekî kesê herî mezin ê her demê derbas kir. Di 27ê hezîrana 1940an de (18 roj berî mirina wî), bijîşkan ew pîvand ku ew 8 lingên 11,1 inches (2,72 m) e.
*Med, 678 BZ_549 BZ
"Kurdistana Sor, 1923_1929
Maskek trajîk a li ser pêşangeha Theateranoya Dramatîk a Royal li Stockholm, Swêd.
Êşîn, an êşan bi wateya ne rehatî û eziyat kêşan dihêt
bi gelemperî wekî fîzîkî an jî derûnî têne kategor kirin. Ew dibe ku di hemî dereceyên tûjiyê bigire heya bê tehamulîyê.
Bêjeya "êş" carinan di wateya teng a êşa laşî de tê bikar anîn, lê pir caran ew behsa êşa psîkolojîkî dike, an jî pir caran hîn jî ew êşê di wateya fireh de, ango her hestek an hestek ne xweş dibîne. Peyva "êş" bi gelemperî behsa êşa laşî dike, lê ew di heman demê de hevwateyek hevpar a "êşê ye jî". Peyvên "êş" û "azar" bi gelemperî her du bi hev re bi awayên cûda têne bikar anîn. Mînakî, ew dikarin wekî hevwateyên guhêrbar werin bikar anîn. An jî dibe ku ew di 'dijberî' de ji hev re werin bikar anîn, wekî "êş fîzîkî ye, êş giyanî ye", an "êş neçar e, êş vebijarkî ye". An jî dibe ku ew ji bo pênasekirina hev bêne bikar anîn, wekî di "êş êşa laşî ye", an "êş êşek giran a laşî an derûnî ye"
Huner û wêje.
"Dîmen bi Daketina carcarus" ji hêla Pieter Brueghel Pîrê
Audi AG () ew afirênera otomobîla almanî ye. di 1909 de bi fermî ji hêla endezyar August Horch ve hat bûye damezrandin. lê bi rastî her di sala 1899 wek fikara August Horch ew fikreya hebû.
Audi pargîdaniyek tevahî ya Koma Volkswagen e û koka wê li Ingolstadt Bavaria li Almanya ye. Wesayîtênên marqebî yên Audi li seranserê cîhanê li neh saziyên hilberînê têne hilberandin. Rehênên pargîdaniyê tevlihev in, vedigerin destpêka sedsala 20-an û pargîdaniyên destpêkê (Horch û "Audiwerke") ku ji hêla endezyar August Horch ve hatine damezrandin; û du çêkerên din (DKW û Wanderer), di sala 1932-an de dibin sedema damezrandina Yekîtiya Oto. Serdema nûjen a Audi bi bingehî di 1960-an de dest pê kir dema ku Auto Union ji hêla Volkswagen ve ji Daimler-Benz hate stendin. Piştî ku marka Audi bi destpêkirina 1965 rêzeya Audi F103 ji nû ve destpê kir, Volkswagen di 1969 de Auto Auto bi NSU Motorenwerke re kir yek, bi vî rengî forma îroyîn ya pargîdaniyê afirand.
Zayîna pargîdanî û navê wê.
Pargîdaniya otomobîlan Wanderer di destpêkê de di 1885 de hate damezrandin, paşê bû şaxek ya Audi AG.
Models.
Audi di van salên dawî de bi Formula One ve hate girêdan lê ji ber raya pargîdaniyê ku ew ne giredayî otomobîlên rê ye ne her gav berxwe dide, lê teknolojiya yekîneya hêza hîbrîd di werzîşê de hate pejirandin, nêrîna pargîdaniyê dişoxilîne û lêkolînê di bernameyê de teşwîq dike ji hêla serokê berê yê tîmê Ferrari Stefano Domenicali ve.
Kirrûbirrîn.
Tîpa Audi Sans (hat bikar anîn 1997–2009)
Type type Audi Type (ji 2009 ve tê bikar anîn)
"Kleine Freiheit" ("Azadiya biçûk", sernavê navneteweyî "A Little Bit of Freedom") fîlmekê derhênerê kurd Yüksel Yavuz e. Fîlm li ser hevalîniya û (pêwendiya paşê) di navbera du xortên koçberin ên ku ne qanûnî koçberî Almanya bû ne.
Baran ciwanekî Kurd e, piştî ku dêyûbavên wî alîkariya serhildêrên Kurd kiribû, ji hêla mîlîsên Tirk ve hatin gunehbarkirin bi xayîntî kirinê û dûv re hatin kuştin şandin Hamburg. Naha Baran 16 salî ye, nahêlin ku ew li Almanya bimîne û bi hêviya tarî ya paşve dersînorkirinê re rû bi rû ye.
Baran bi Chernor nas dike, lawek afrîkî ku xwedan heman pirsgirêk e û ku ji bo pere qezenc ke tiryak difiroş e.
Dema ku Baran xayinê malbata wî ferq dike û dixwaze wî bikuje tişt hîn aloztir dibin. Lêbelê, zilam doza jiyana xwe dike û Baran wî spartiye. Di dawiyê de, herdu Cherno û Baran, ên ku ji bo azadkirina Cherno hewlek bêhêvî dabûn, ji hêla polîs ve têne girtin.
Rexneya fîlmê.
Di sala 2003 de, ew fîln di Festîvala Fîlman a Cannesê de hate pêşandan.
Fîlm, bi taybetî ji ber ku rast li ser nakokiya Tirk – Kurd û pêşengiya lîstikvanên neprofesyonel rast tê xuyang kirin, pir xweş hat pêşwaz kirin. Çağdaş Bozkurt di mîhrîcana fîlmê ya Enqereyê de xelata lîstikvaniyê stend, lê fîlm li Stembolê (Festîvala Navneteweyî ya Fîlmê ya Stembolê) xelata hilbijartinê ya temaşevanan stend û di Festîvala Fîlimê ya Navneteweyî ya Enqereyê de 'Xelata Grand Prix' stend.
Kleine Freiheit, sernavê almanî yê fîlimê, ("Azadiya Piçûk", bi peyv bi wergêran hatî wergerandin) gotinek li ser Große Freiheit e (bi wateya "Azadiya Mezin"), navê navdar ê kolanek li taxa çiraya sor li St.Pauli li ku naverok tê danîn.
Yewnanistana Rojava (parêzgeh), (bi grekî: Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας "Periféreia Dytikís Elládas")
yek ji sêzdeh parêzgehên îdarî yên Yewnanîstanê ye. Parêzgeh li rojavayê erdnîgariya Yewnanîstanê ye û ji bakurê rojavayê nîvgirava Peloponneseyê pêk tê. Rûerd a parêzgehê 11.336 km² çarçik û nifûsa wê, li gorî hejmartina sala 2011an 679 hezar û 796 kes e.
Throttle an pîdala gazê, mekanîzmayekeke ya ku herikîna şilavê bi tûjkirin an astengkirinê tê rêve kirin.
Hêza motorek dikare bi sînorkirina gazên hundugazê (bi karanîna gazê were zêdekirin an kêm kirin), lê bi gelemperî tê kêm kirin. Terma "throttle" hatiye ku bi nefermî, her mekanîzmayeke ya ku pê hêz an jê leza motorekî tê rêkûpêk kirin, wek pedala lezker a gerîdey Ya ku bi gelemperî "gaz" (di çarçova hewavaniyê de) tê binavkirin, bi taybetî ji bo balafirên.
Motorên şewitandina navxweyî.
Dîmenek xaçerokî ya valahiyek bilbil
Di motora şewitandina navxweyî de, throttle bi rêkûpêkkirina mîqdara sotemenî an hewaya ku dikeve motorê ve tê wateya kontrolkirina hêza motorê. Di nava wesayitê de motor kontrola bikaranîn ji aliyê ajovanê ji bo biserûberkirina hêza carinan throttle, accelerator, an gazê navê pedal. Ji bo motorek benzînê, gaz bi piranî mîqdara hewa û sotemeniya ku dihêle bikeve motorê rêkûpêk dike. Di van demên dawî de, ji bo motorek GDI, gazê mîqdara hewa destûr dide ku bikeve hundurê motorê. The throttle of a diesel, dema ku heye, herikîna hewayê di motorê de birêkûpêk dike.
Badanê gazê.
Laşê gazê sensora pozîsyona gazê nîşan dide. Kabloya gazê li milê çepê yê werçerxe û reş girê dide. Koxa bi rengê sifir a li kêleka vê xuya dibe dema ku pedal tê berdan gazê vedigire rewşa xweya betal (girtî).
Laşê sêyemîn perika perperokî ya li ser plenumek derziyê sotemeniyê, li ser gerîdeyek pêşbirkê ya superşarjkirî
Pirtûka helbestan a bi navê "Wêneyên Bîran" ya Rukiye Ozmen di sala 2002´an de ji hêla Weşanên Rewşen ve hate weşandin.
Pirtûk ji 32 helbestan pêk tê.
Îrana Qacarî an jî Dewleta Qacariyan dewleteke dîrokî ya îranî ye ku di navbera salên 1789 û 1925an de Xanedana Qacaran hikumdarî lê kiriye.
Desthilata Qacariyan li sala 1780 heta sala 1921ê dewam kir. Li sala 1921ê de ji aliyê Riza Şah ve darbeyek li Îranê çêbû û desthilata Îranê ket bin destê Riza Şah. Li sala 1925ê jî desthilata malbata Qacariyan bi dawî anî. Şahê dawiyê yê Qacariyan Ehmed Şahê Qacar çû Parîsê.
Qajar Anatoliye Yozgat ku ber bi dawiya çolê ve koçî herêma Gencawa Azerbaycan kir Sedsala 15-an Eşirek Tirkmen e. Ew ji sê eşîrên Tirkmen pêk dihatin: Bayam Bayati, Akça Koyunlu û Akçalu. Beşek ji 17. Ew ji bo erka parêzvanê sînor di sedsalê de ji bo Xorasandora Îslamabad hatin şandin.
Piştî mirina Axa Mihemed Xan Dewleta Qacariyan ji aliyê Nesredîn Şah ve dihate rêve birin. Dewlet xwediyê 9 wezaretan bû. 5 wezaret li ser kaxezê hebûn û 4 wezaret jî her çend bi çalak kar kiribin jî burokrasîya zêde mezin di dewleta Qacariyan da nebû. 4 wezaretên çalak; Wezareta Şer, Wezareta Darayî, Wezareta Dadê û Wezareta Karên Derve bû.
Wezareta Karên Derve li çend dewletên derve berpirsiyar hebûn, di nav wan de Stembol, Parîs, Washington hebû
Ulemayên dewra Qacariyan xweser bûn. Bacek bi navê Hums ji xwe re kom dikirin. Her wisa zekat jî kom dikirin.
Di 28ê gulana 1901ê de di navbera ticarekî ingilîz bi navê William Knox D'Arcy û Muzaffereddîn Şah de hevpeymaniyeke bi navê Hevpeymana Îmtiyazê ya D'Arcy îmze kirin. Bi dûçûna vê hevpeymanê;
Bûyerên şoreşê.
Di pûşpera 1906ê de bi rêberiya Seyîd Evdilla Behbehanî û Seyîd Muhemmed Tabatabayî hezar xwendavanên medreseyan protestoyek lidarxistin. Dixwastin ku li Îranê maf û hiquqa bidad were bicîh kirin. Eger gotina wan neyê cîh, dê xizmetên dînî werin rawestandin. Her wisa ticar û esnafên Îranê jî grevek giştî dan destpê kirin. Ev her du rûdan hêdî hêdî ber bi şoreşekê ve diçû. Bi hêza ticar, dînzana û rewşenbîrên Îranî di gelawêja 1906an de ji aliyê Muzeffereddîn Şah li Îranê şoreşa makezagonî hate kirin. Dû vê jî cotmeha 1906ê de meclîsa Îranê hate vekirin. Di meclîsê de ji 60an bêhtir ticar û esnaf, 25 dînzana û nêzî 50 kesan ji axa, rewşenbîr û karmend hebûn. Ev endam bi du fraksiyonan dihatin temsîl kirin; Mutedîlî û Lîberal. Bi vê şoreşê zimanê Îranê yê fermî bû Farisî û Şîîtî jî li Îranê bû dînê fermî. Di civata wezîran de wezaretî tenê ji bo şîîyan hate destnîşan kirin. Piştî Muzeffereddîn Şah, kurê wî Muhemmed Elî Şah bû serokê dewletê. Bi serokatiya xwe mecbûr ma û makezagon pejirand. Di heman salê de Îngîlîzan û Rûsan hevpeymanek destnîşan kir û bi dûçûna vê hevpeymanê Îranê kirin sê parçe.Bakurê Îranê ket bin desthilata Rûsan, başûrê Îranê ket bin destê Îngîlîzan de û navenda îranê jî wek herêmeke bêalî hat qebûl kirin. Bi vê hevpeymanê hebûna meclîsê hate binpê kirin, tenê Şah hate nasîn, ev jî bû sedema krîzê. Muhemmed Elî Şah bi vê rûdanê bi alikariya liwaya Qazakan derbeya leşkerî kir. Meclîs hate girtin, parlamenter hatin binçav kirin. Piştî van bûyeran şerekê navxweyî li Îranê derket. Şah bi alikariya liwaya Qazakan her der dixist bin destê xwe. Mixalîfan jî bi alikariya partiya taşnak ya ermeniyan, bextiyariyan û karsazên mazenderanê berevaniya xwe kir. Di encamê de mixalîfan dest dana ser îdareyê. Şûna Muhemmed Elî Şah, kurê wî yê 12 salî bû Ehmed Şahê Qacar bû şahê nû. Liwaya Qazakan her wekî xwe ma. Meclîsa duyem di mijdara 1910an de hate vekirin.
Lê her çend meclîsa duyem û piştî vê jî meclîsa sêyem vebe jî, rêvebirin di kaosekê de bû. Her kesekê bihêz li herêmekê hikûm dikir. Di vê kaosê de Dewleta Rusî notayek li dijî hikûmdariya Qacariyan weşand ku 3 daxwazên wan hebûn;derkirina nûnerên amerîkî, erêkirina Rûsan dema nûnerek ji dewletek din bê Îranê û xwestina mesrefên leşkerên Rusî ên li Îranê. Piştî vê meclîsa Îranê kom bû. Parlementerê Azerbaycanê Şêx Mihemed Xiyabanî li dijî vê notayê li meclîsê axiftineke kir. Bi tesîra vê axiftinê meclîsê notaya Rûsan nepejirand. 24ê mijdara 1914ê parlamentoya Îranê ji aliyê Şah ve hate girtin. Jixwe paşî şerê cîhanê yê ‎yekem destpê kir. Osmanî heta Tebrîzê hatin û ev der xistin bin hikûmê xwe de.Osmaniyan li Hekarîyê bi alikariya hindek eşîrên Kurdan Nasturî ji Hekariyê derxistin û çûn bo aliyê Urmiyê û Selmasê. Wan navberan Împeretoriya Rusî bi fermî Îranê dagir dike. Bi alikariya Rûsan Nasturiyên Cîloyê herêma Urmiyê heta Selmasê dagir dikin. Lê kuştina serokê Nasturiyan ji aliyê Simkoyê Şikak ve hêza Nasturiyan dişkê û cardîn dikeve bin destê Îranê. Bi dûçûna dîroknasê Ermenî Ervand Abrahamian Osmaniyan alikariya Simkoyê Şikak dikir da ku şer li dijî ermenî, siryanî û leşkerên Îranê bikin. Hêjayî gotinê ye ku di vî wextî de fraksiyonên meclîsê mutedîlî û demokratan li Kirmanşanê hikûmeteke netewî ava kiribûn. Her wisa Yeprem Xanê serokê partiya taşnakê ku ermenî ne, li vir hate kuştin. Lê hikûmeta netewî bi dagirkirina İngilîzan li sala 1916ê de ket.
Her çend li nava Îranê ev rûdan çêdibin li nav dewletên wek Rûs û Brîtanyayê de jî parvekirina Îranê bi hindek peymanan sînorên wan tên bellî kirin. Li 31ê tebaxa sala 1907ê de di navbera İngilîz û Rûsan de hevpeymanek hate destnîşan kirin. Bi dûçûna wê hevpeymanê Îran wiha parve dikin; Îran bi dê bibe sê parçe parçeyek cihê rûsan, yek y3e ingilîzan ê di nava herduyan de jî wek bêteref dê bimîne. Rûsya dê li navçeyên hemî Azerbaycan, Xorasan, Gurgan, Mazenderan, Gîlan, Erak, Qûm, Sawe, Yezd, Naîn, Îsfehan, Birûcerd, Tehran, Qezwîn, Zencan, Hemedan, Kirmaşan, Kurdistan û Qesrê Şîrîn xwedî nifûz be. Brîtanya dê li navçeyên; Kirman, Bîrcend, Sîstan, Belûcistan, qeraxên Gewriya Hirmûz, Çahbehar û Benderê Ebbas xwedî nifûz be. Herêmên bêteref jî Qaynat, Xuzistan, Fars, Loristan, Çarmehalê Bextiyarî û Buşehr. Wekî tê dîtin li Îranê êdî nifûsa Osmaniyan dişikê û nifûsa İngilîz û Rûsan destpê dike. Jixwe heta salên 1950an jî ev welatên han li ser siyaseta Îranê de dibin xwediyê nifûseke mezin. Her wisa tê dîtin ku li Rojhilata Kurdistanê de dagirkerî û nifûsa Rûsyayê dibe xwedî tesîreke mezin. Jixwe Komara Kurdistanê di bin vê nifûsê de şîn dibe. Di temamê Îranê de hêzbûna Rûsyayê xuya ye. Her wisa Brîtanya jî hem ji bo ewlehiya Hindistanê hem jî ji ber cewherên binerd yên Îranê li başûrê Îranê dibe xwedî bandor. Ev peyman di destpêka Şerê Cîhanî yê Yekem hate pêkhate kirin û ev herêm ji aliyan van dewletan ve hatin dagir kirin. Lê li sala 1917ê de li Rûsyayê ji aliê Bolşevîkan ve Şoreşa Cotmehê pêkhat û Sovyetan dagirgirina xwe ya li Îranê û Rojhilata Navîn sekinandin. Di vê navberê de li Rojhilatê Kurdistanê Serhildana Simkoyê Şikak destpê kir. Simko Axa bajarên Urmiyê, Selmas û Mehabad rizgar kir û li vir hikûmraniya xwe da destpê kirin. Lê piştî berdewamiya 2-3 salên desthilatiyê Simko Axa ber bi axa Osmaniyan ve revî. Heta ku 1929ê vegerî welat û li Şinoyê tê kuştin.
Muhemmed Elî Şah.
Di 19 Çile 1907 de, kurê Mozaffar ed-Dîn Shahah Mohammed Ali bû crownahê Faris. Berî serdestiya wî, wî Parêzgeh Azerbaycan di şiyana xwe de wekî Mîrê Taca bi rengek mutleq îdare kir û nexwest ku hêza mutleq a Shahah bi parlamenê re parve bike. Wî qebûlkirina destûrek bingehîn wekî xeletiyek mezin a bavê xwe hesiband û dixwest ku monarşiya destûrî ya ku ji 1906-an vir ve hebû vegerîne forma kevn, arizî ya hukûmetê. Ew ji hêla oldarên kevneperest ve hate piştgirî kirin, yên ku saziyên demokratîk ên nû destnîşan kirin wekî "pir laîk" û "pir rojavayî" red kirin. Neteweperwerî ji bo oldaran ramanek biyanî, rojavayî bû û bi Islamslamê re ne lihevhatî bû. Hin oldaran piştgirî dabû şoreşa destûra bingehîn, lê di serî de ji ber berxwedana li dijî konsejyonerên Rojavayî ev kir.
Dirokê Irane Qacar.
Eşîrên Kaçar êlek eşîr bû ku ji du şaxan pêk dihat, şaxê Develi û şaxê Koyunlu (Kovanlı) di sedsala 18-an de, û di navbera her du şaxan de şerê hêzê hebû. Muhammed Hasan Khan, Gîlan (parêzgeh), Mazenderan û Wî dest bi têkoşînê digel Kerîmxanê Zend yê ku Xanedana Zendan li başûrê Îranê bi girtina peravê, tevî Cürcan.
Kerim Khan Zend piştgirî da Develiyan bi girtina kurê Mihemed Hesen Xan Agha muhammed li qesra wî li Şîraz da ku sûdê ji tekoşîna navxweyî ya Qacaran bigire. Sala 1758-an, Mihemed Hasan Xan dibe serokê şaxê Koyunlu û beşdarî Xanedaniya Zend dibe.
Agha Mihemed piştî mirina Kerim Khan Zend di 1779 de karibû ji Sirazê bireve, û di 1781 de wî Rûsya red kir û şaxê Develi li Astarabad têk bir û konfederasyona Qajar kir yek. Wî di 1796 de Iranran kir yek û bi paytexta xwe Tehran Xanedaniya Qacar ​​ava kir.
Agha Mihemed li bakurê Iranranê serdestiya xwe berfirehtir kir, ji aliyek ve şerê Xanedaniya Zend a li Southernrana Başûr kir. Di 1785 de wî perava Deryaya Qezwînê peyda kir û navenda xwe bar kir Tehran.
Wî bi girtina Lutf Ali Khan di 1794 de Xanedana Zendan hilweşand, û di 1795 de Georgia, ku parastina Rûsî dixwest, û serweriya xwe saz kir. Piştî girtina Tbîlîsî, ew vegeriya Tehran û wek Shahah di 1796 de hilkişiya ser text û bû Agha Mohammed Shah, û paşê Xanedana Efşaran, ku bi girtina Meşhed]. bi tevahî hate rûxandin.
Sala 1796, Rusya Tsar sefer Gurcistan amade kir, lê ji ber mirina Kazalin betal kirin. Axa Muhemmed Worah ji nîjada Rûsyayê ya li başûr bi fikar bû, seferberiya Bukhara betal kir û berê xwe da Gurcistanê, lê di 19ê Hezîrana 1797-an de di nîvê rê de hate kuştin.