Elçin Şıxlı: “Mətbuat Şurası hazırda özünü nazirlik kimi aparır” » INFORM.az - Information Portal\nINFORM.az » Layihələr » Baş redaktorla dialoq » Elçin Şıxlı: “Mətbuat Şurası hazırda özünü nazirlik kimi aparır”\nElçin Şıxlı: “Mətbuat Şurası hazırda özünü nazirlik kimi aparır”\nSivil cəmiyyətin dialektikası zəncirvari bir prosesdir. “Zənciri” quran həlqələr inkişafa doğru getdikcə “zəif bəndlər” özü-özünü aşılayaraq inkar, yenidən bərpa olunma, növbəti mərhələyə keçmə imkanı əldə edir. Eyni zamanda, hər bir “həlqədəki” MƏDƏNİYYƏTLƏRİ “qidalandıran” ideologiya, missiya, xarakter, sosial, ictimai, siyasi, mədəni, ruhi elementlər və bunlardan doğan mahiyyətlərin funksiyaları özünü qorumaq instinkti bir-biri ilə əlaqə və dialoqun yaranmasını tələb edir. Su axdıqca durulduğu kimi, hər bir insan - fərd, qrup, xalq, millət, dövlət, ümumilikdə dünya mədəniyyəti qarşılıqlı dialoqla özünün daxili gücünü, nüvəsini formalaşdıran elementlərini nizamlayır. Ümumilikdə, cəmiyyətin inkişafı və təhlükəsizliyinin qorunması istiqamətini məhz problemlərin üzərinə gedilməklə aydınlaşdırır. Biz də BİZLƏRİ düşündürən və bir çox hallarda paradoksal yanaşmalar tələb edən məqamları üzə çıxarmaq, aydınlaşdırmaq niyyətini ortaya qoyduq.\nBu gün İnform.az olaraq yeni başladığımız “Baş redaktorla dialoq” layihəsində ictimaiyyəti narahat edən nəsnələrə diqqət çəkəcəyik. Bütün baş redaktorları bu layihədə görmək arzusundayıq...\nİnform.az-da “Baş redaktorla dialoq”-un növbəti qonağı “Ayna”, “Zerkalo” qəzetinin baş redaktoru Elçin Şıxlıdır.\n- Elçin müəllim, redaksiyamıza xoş gəlmisiniz. bütün qonaqlarımıza ünvanladığım bir sualı sizə də verəcəm. Sizcə bu gün mətbuatımız - “Ayna” “Zerkalo”, İnform.az da daxil özünü necə ifadə edə bilir və daşıdığı missiya ilə nə dərəcədə cəmiyyətdə inandırıcı və etibarlı mövqe qazanıb?\n- Deyəcəklərim müəyyən dərəcədə pessimist ruhda olacaq. Ona görə yox ki, qəzeti bağlamışam, nə bilim başqa bir şeylər var, yox...\nBu gün elə bir məqama çatmışıq ki, bizim medianın vəziyyəti texniki cəhətdən kifayət qədər yaxşılaşsa da, mənfiliklər də var. Əslində mənfi olmamalıdır, amma təəssüf ki, hələ də mənfiliyə doğru gedir. Mən televiziya və radionu bura qatmıram, orda başqadır, onlarda kəmiyyət baxımından kasadlıqdır. Bizdə kifayət qədər qəzetlər, saytlar və digər media strukturları var. Təəssüf ki, keyfiyyət baxımından peşəkər jurnalistlərin sayı həmin o sayt və qəzetlərdə yetərli deyil. Yəni qəzet, jurnal çoxdur, amma mənim aləmimdə peşəkar olan jurnalistlərin sayı kifayət qədər deyil. Bizdə həmişə deyirlər ki, Azərbaycan mətbuatının problemi peşəkarlıq səviyyəsinin aşağı olmasıdır, bizdə peşəkarlıq yoxdur. Bununla razı deyiləm, bizdə peşəkarlıq var, amma bütün bu strukturların hamısı üçün yetərli deyil. Məktəbdən də oxumuşuq: “Kəmiyyətin keyfiyyətə keçmə qanunu”. Bu kəmiyyət keyfiyyətə keçməlidir. Amma təəssüf ki,bu proses xeyli uzanır. Yəni bir çox səbəblər var.\nBu, yeni bir problemdir -jurnalistika fakültələrinə yerlər boş qalır, jurnalistikaya gələn yoxdur. Bu gedişlə əvvəl hökumət özəl univerisitetlərdən jurnalistika fakultələrini yığışdırdı, qaldı tam mənada Bakı Dövlət Universitetində, Slavyan Universitetində, Xarici Dillər Universitetində xarici meyilli jurnalistika, bir də Naxçıvan Dövlət Universitetində. Təsəvvür edin ki, yüz doxsan səkkiz yerin yarıdan çoxu boş qalıb, ola bilsin ki, rəqəmdə bir az səhv edirəm. Bu yerlərə gəlmək istəyənlər olmayıb. Biz bunun səbəblərini araşdırmalıyıq. Çox adam deyir ki, qabiliyyət imtahanı var, bəlkə o götürülsə, gələnlər çoxalacaq. Amma əslində bu onu göstərir ki, cəmiyyətdə jurnalistika peşəsinə maraq və hörmət yox dərəcəsinə çatmaqdadır. Qabaq bircə kəlmə jurnalist sözünü eşitmək kifayət idi ki, hamı özünü yığışdırsın, yaxşı mənada. Hətta indi o dərəcəyə çatmışıq ki, futbolçu jurnalisti döydürüb öldürtdürür. Yəni vəziyyət bu yerdədir. Bu həm də cəmiyyətdə gedən proseslərə bağlıdır. Təbii ki, jurnalistika, mediamız cəmiyyətdə gedən proseslərdən kənarda qala bilmir. Cəmiyyətdə nə baş verirsə, o, burda da təkrarlanır. Məsələn, indi tamaşaçı jurnalistə necə hörmət eləsin ki... bu yaxınlarda bir verilişə baxıram, efirdə görünən xanım jurnalistlərimizdəndir. Sözün doğrusu adını da bilmirəm. O, meyxana deyənlərlə bir veriliş aparır. Axı indi bizim efirimiz ancaq meyxanadır, toyxanadır, başq bir şey yoxdur. Bu adam üç-dörd dəfə çəpik çalıb meyxana deyən uşaqlara deyir ki, "ə siznən nə yaxşıdı veriliş aparmaq, yoxsa bəziləri gəlib burda professor sayağı söhbətlər edirlər, adam lap darıxır". Əgər jurnalist özünün gördüyü işə belə münasibət bəsləyirsə, faciə baxın budur. Təbii ki, hamıdan danışmıram, amma belə bir tendensiya var...\n"Əgər aktyor doğrudan da aktyordursa, o, heç zaman gəlib efirdə "meymunluq" etməyəcək"\n- Elçin müəllim, bəlkə də siz də mənimlə razılaşarsınız. Məsələ burasındadır ki, aparıcıların çoxu aktyor, aktrisalardır və çoxları da televiziyanı səhnə bilir, bunlar oynayırlar. Bəlkə dediyiniz "jurnalistika fakültəsində yerlərin boş qalması" problemi həm də başqa peşələrdən gəlib televiziyalarda çox asanlıqla aparıcılıq etmək həvəsinə düşənlərin çoxalmasından irəli gəlir?\n- Əgər aktyor doğrudan da aktyordursa, o heç zaman gəlib efirdə "meymunluq" eləməyəcək. Aktyor sənətkardırsa, sənətinə hörmət edirsə, o səhnədə olacaq, o heç vaxt gəlib televiziyada bayağı verilişlər aparmayacaq. Yaxud, alayarımçıq orta məktəb savadı olan və əlinə mikrofon alıb toyda mahnı oxuyanlar indi hamısı veriliş aparırlar. Onlar bu millətə heç bir ağıllı şeyi təlqin eləyə bilməzlər. Söhbət ondan gedir ki, televiziyada əlində mikrafon veriliş aparırsa artıq o,tamaşaçı üçün müğənni yox, aparıcıdır. Aparıcı-jurnalistdir.\n- Deməli, problemin kökü başqa məsələlərə gedib çıxır.\n- Bəli, bir xeyli başqa səbəblər var. Ona görə də deyirəm ki, cəmiyyətin özündə də problemlər var.\n- Elçin müəllim, siz on dörd il "Ayna" - "Zerkalo" qəzetlərinin təsisçisi və baş redaktoru olmusunuz. Tarixi doğrumu deyirəm?\n- Yox, on dörd il baş redaktor olmuşam, amma həm təsisçi kimi iyirmi dörd ildir. Onu yaradanda dörd nəfər idik.\n“Müəllif yazısı, publisist yazısı daha çox oxunur”\n- Siz həmçinin Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin sədrisiniz. Bu sistemə yaxın olan bir insan kimi mətbuat və ədəbiyyatın yaxınlığını, oxşarlığını və problemlərini nədə görürsünüz, hansına daha çox “haqq” qazandırırsınız. Hansı xətt sizin üçün daha asandır. Hansını sevdiniz, hansından incidiniz?\n- Ədəbiyyat həddindən artıq böyük məhfumdur. Amma mən ədəbiyyatı müəyyən mənada jurnalistikdan ayıra bilmirəm. Jurnalistikanın janrları var. Azərbaycanda, Türkiyənin özündə də jurnalistikada publisistika janrı var və biz ona köşə yazıları da deyirik. Jurnalistikada publisistika janrını tədris eliyəndə bir çox hallarda onu gətirib ədəbiyyata bağlayırlar. Çünki publisistika janrı ədəbiyyatdan gəlib. Böyük ədiblər, ədəbiyyatçılar aktual, bədii, ədəbi məsələlərə, cəmiyyətdə gedən proseslərə tez, çevik münasibət bildirmək üçün publisistikanı seçiblər. Roman, povest yazmaq, ictimai dəyəri olan hadisələrə çevik münasibət bildirmək-bunlar başqa-başqa şeylərdir. Böyük qələm sahibləri, uzağa getməyək, götürək Həsən bəy Zərdabini, Cəlil Məmmədquluzadəni, Sabiri – onlar "Molla Nəsrəddin”də,"Əkinçi"də çalışdılar və ictimai dəyəri olan hadisələr barədə yazdılar. Eləcə də Mirzə Fətəli Axundov, Abbas Səhhət. Sadalamaqla bitən deyil.\nO vaxtlar məsələ başqa cür idi. Məsələn, Axundov dramı, komediyanı niyə seçdi, çünki bizimkilər azsavadlı idilər. Çünki yazı-pozu bilməyənlər tamaşaya gəlirdilər və oradakı fikri daha yaxşı tuta bilərdilər. "Əkinçi"nin, müəyyən mənada "Molla Nəsrəddin"in problemi onda idi ki, savadlı əhali həddən artıq az idi. Savadlı insanlar onsuz da bu problemləri bilirdilər, amma maarifçilik nöqteyi-nəzərindən bizim savadsız, bir o qədər dünya görüşü olmayan kütlənin içinə gedib, onu maarifləndirmək üçün qəzeti seçdik. Amma qəzet də elə idi ki, beş adam oxuya bilirdisə, on adam oxuya bilmirdi.\nBu baxımdan mənim ən çox sevdiyim yazıçılardan biri Ernest Heminqueydir. O, böyük ədəbiyyata jurnalistikadan gəldi. Sonra Corc Obiri - Böyük Britaniya yazıçısı. Amma onun gözəl publisist əsərləri var. O 1941-44-cü illərdə elə şeylər yazıb ki, oxuyursan adama elə gəlir ki, bu saat yanında əyləşib yazıb. Yəni böyük istedadlar, böyük qələm sahibləri həmişə qəzet olan yerdə publisistikaya gəliblər və konkret bir hadisə ilə bağlı sözlərini deyiblər.\n“İndi xalq jurnalistikası deyilən əcaib bir şey meydana gəlib”\n- O ki, qaldı bizə, mən öz jurnalist təcrübəmdən sizə bir şeyi söyləyə bilərəm. Adətən jurnalist heç cür tərəf ola bilməz. Ancaq redaktor yazılarında, köşə yazılarında fikir söyləmək olur, bu da publisistikadır. Adi yazılarda özün tərəfsiz qalmaq şərtilə sadəcə hadisə barədə məlumat verirsən və tərəfləri danışdırmağa çalışırsan. Amma bizə gələn oxucu məktublarında “siz necə yazırsınız ki, hadisə barədə mövqeyiniz görünmür”- deyə münasibətlərə çox rast gəlmişik. Bu əslində jurnalistika üçün nonsensdir, qəbul olunmayan şeydir. Amma bizim oxucular, bizim millət bunu tələb edir. Ona görə də müəllif yazısı, publisist yazısı daha çox oxunur. Hər halda o daha təsirli olur. İnformasiya veririk : “hava korlandı, gün batdı”. Amma günün necə çıxmağı, necə qürub etməyinin təhlili olanda oxucuya deyəsən daha maraqlı olur. Nəticə odur ki, jurnalistikada qələm sahibləri olmalıdır. Təəssüf ki, indi xalq jurnalistikası deyilən əcaib bir şey meydana gəlib. Əcaib deyəndə, söhbət bilirsiz nədən gedir, yeni texnologiyalar inkişaf edib və hadisə yerində telefonu olan adam onu çəkib yaya bilir.\n- İndi buna “sosial media” da deyirlər.\n- Mən bunu qəbul etmirəm. Ola bilsin ki, mən klassik jurnalistikanın “dinozavrları, massadontlarındanam”, bilmirəm, amma bunu qəbul etmirəm. Çünki sonra da başlayırıq ki, peşəkarlıq aşağı səviyyədədir, yazılarda məsuliyyət yoxdur.\nİndi təhqir meydana çıxıb, kimsə nə bilim bir status yazdı və onun üstündə dava düşdü və sair. Bunları ayırmaq lazımdı. Çünki peşəkar jurnalistlə, status yazan və öz fikrini şəbəkələrdə bölüşən adamlar arasında fərq olmalıdır. Rusiyada rus həmkarlarımız buna "keyfiyyətli jurnalistika" deyirlər. Biz bilirik jurnalistika nədir. Çünki məktəb oxumuşuq, təcrübəmiz var, uzun illər çalışmışıq. Təsəvvürünüzə gətirin ki, hamı deyir: xalq mühəndisləri, məgər hər yerindən duran ev tikə bilərmi, hər yeridən duran memar, rəssam ola bilərmi? Bəlkədə ola bilər. Amma o Ayvazovski ola bilməz, Qoqen ola bilməz, Əzimzadə ola bilməz.\nQəzetlərdə karikaturaların verilməsinə gələk, baxın görək qəzetlərin hansında karikatira var. Bunlar da məhv oldu. Tutaq ki, bir siyasi,yaxud ictimai karikatura çəksən, onda sənin başına oyun açarlar. Çünki elə bir zaman gəldi ki, yazıq fotorqraf futbolçu haqqında bir status yazdı, döyüb öldürdlər. Daha sonra başqa bir məqam var: O vaxt mən tanıdığım rəssamlara deyəndə ki, bir karikatura çək, deyirdilər bu hər adamın işi deyil. Yəni karikatura işi böyükdür.\n“Gənclər böyük və iri həcmli heç nə oxumaq istəmirlər”\n- Bunlardan hansını sevdiyinizi soruşdum. Belə görünür ki, jurnalistikada publisistika ədəbiyyatdan daha çox maarifləndirir və daha çox sevilir.\n- Mən bunu demək istəmədim. Ədəbiyyat çox böyükdür. Sadəcə bu saat həyat çox çevik olub. Gənclər böyük və iri həcmli heç nə oxumaq istəmirlər. Onlar üçün kiçik həcmli olsun, görüntü olsun tez xəbər tutsunlar. O mənada ədəbiyyatda gərək böyük ustad olub əsər yazasan ki, onu bütün dünya oxusun. Yəni bunları mən ayırıram. Əgər qələm sahibi tez nəyəsə münasibət bildirmək istəyirsə, indi bloglar, şəbəkələr var, oturub yazırlar. Amma məşhur peşəkar bloggerlər var ki, məktəb oxumasalar belə, onlar da çox yaxşı yaza bilirlər. Amma tanınmış bir adam bloglar yazırsa daha maraqla qarşılınır.\n“Jurnalistin məvacibi onun gördüyü işə uyğun gəlmir”\n- Elçin müəllim, jurnalistika təbii ki, yaradıcılıq tələb edən bir peşədir. Yəni jurnalistika məktəbini oxumayanlar da bu sahəyə gələ bilir. Bu da sizin bir az əvvəl qeyd etdiyiniz kimi jurnalistikaya gələn tələbələrin sayının azalmasına təsir edən amillərdən ola bilərdimi?\n- Mənim jurnalistika fakültəsində müəyyən dərəcədə bir neçə illik müəllimlik təcrübəm var. Təəssüf ki, böyük əksəriyyət öz fikrini düzgün və normal ifadə edə bilmir. Tələbələrin özü belə, öz fikirlərini ifadə edə bilmirlər. Əslində biz fakültələrdə bunu öyrətməliyik, amma öyrətmirlər. Hər halda mən auditoriayaya girəndə soruşurdum ki, kim jurnalist olacaq. İyirmi beş adamdan iki-üçü əl qaldırırdı ki, mən jurnalist olacam. Qalanları isə test üsulu ilə imtahan veriblər, balları çatmayıb gəlib oturublar burda. Amma eyni zamanda mən onlara izah eləməyə çalışırdım ki, indi siz jurnalist olmasanız da istənilən yerdə yazılı və şifahi şəkildə fikrinizi səlist ifadə etməyi bacarmalısınız. Digər tərəfdən, jurnalistikaya nəyə görə həvəs azalıb, ona görə ki, jurnalistin məvacibi onun gördüyü işə uyğun gəlmir. Səhərdən axşamacan adam çalışır, göz xarab olur, can gedir, amma tutaq ki, hansısa “darmayed” məmur pulu kürüyür. Bir yerdə işlədiyim bir çox uşaqlar olub ki, hamısı jurnalistikadan məmurluğa gediblər, çünki orda pul var.\n“Qəzetlərin heç biri özü-özünü dolandıra bilmir”\n- Bu gün mətbuat daha çox kommersiya xarakterli, qeyri-ciddi nüansların ortaya çıxdığnı ortaya qoyur. Təbii ki, bu da özünün təsirini insanların bir-birinə rəftarından tutmuş, musiqi, ədəbiyyat, televiziya, hətta siyasətə qədər göstərir. Sizin bu istiqamətdə daha çox narahat olduğunuz məqamlar hansılardır?\n-Mən qəzetə, gördüyüm işə biznes kimi baxmışam, bu da kommersiyanın eynisidir. Sadəcə olaraq, jurnalistika xüsusi bir biznesdir. Bizim istehsal elədiyimiz məhsul xəbərdir, yazıdır, məqalədir. Amma biri var fincan istehsal edirsən, o fincan istehsalçısı belə, istehsal etdiyi əmtəəyə məsuliyyət daşıyır. Amma pis istehsal edər, onun məhsulunu yox, başqasını alarlar. Bizdə də eyni cürdür, normal liberal iqtisadiyyat olan yerdə istehlakçıya keyfiyyətli əmtəə veririksə, bu normaldır. Təəssüf ki, Azərbaycanda liberal iqtisadiyyat yoxdur. Bu boyda media resurslarını axtarsanız əgər onlarda iqtisadi rüşeym işə düşsə, ikicə qəzet qalar. Çünki qəzetlərin heç biri özü-özünü dolandıra bilmir.\n“Bizdə sağlam rəqabət şəraiti yoxdur”\nQəzetlər özləri özlərini dolandırmalıdır və əsas məqam da reklamın üzərində dayanır. Hələ ki, reklamın nə olduğunu lazımi qaydada başa düşənlər yoxdur. İqtisadiyyatda belə bir şey var. Təmərküzləşmə gedir və rəqabət nəticəsində daha güclülər zəifləri vurur. Amma biri var təbii təmərküzləşmə, təbii monopoliya, biri də var süni təmərküzləşmə. Bizdə sünilik üstünlük təşkil edir. Məsələn, bizim qəzet iyirmi dörd il ərzində özü-özünü yaxşı dolandırırdı, keyfiyyət sarıdan heç də zəifləmədik. Sadəcə olaraq bizdə iqtisadiyyat monopoliyadadır, hər şey pulu kürüyən məmurların əlindədir və bizdə sağlam rəqabət şəraiti yoxdur. Problemlər var, amma mən qəzeti heç də siyasi təzyiqlərə görə bağlamadım. Təzyiqlər olsa da səbəb o deyil. Çünki 1990-cı ildə bu qəzeti buraxmağa başlayandan bizə qarşı təzyiqlər olub...\nQəzet elə bir şeydir ki, o həmişə ictimai, siyasi və hökumətdən gələn təzyiqlər altında olur. Çünki peşəkar jurnalist, peşəkar jurnalistika dördüncü hakimiyyətdir. İnkişaf etmiş qərb ölkələrində də cəmiyyətdə əyər-əskikliklər çoxdur. Orda da jurnalistlərə qarşı həyatı təhlükəyə atılacaq dərəcədə təzyiqlər olub. Amma jurnalistlər öz işini görüb və cəmiyyət də onun arxasınca gedib.\nBu mübarizə həmişə gedir. İctimai-siyasi təzyiqlər var. Amma əsas problem bizdə liberal iqtisadiyyatın olmaması, iqtisadiyyatın təmərküzləşərək məmurların monopoliyasına çevrilməsi, azad və ədalətli rəqabət şəraitinin olmamasıdır. Qəzet indiki şəraitdə özünü dolandıra bilmədiyi üçün bağlandı.\n“Bizdə ki, bu ağıl var...”\n- İnsanlar çox tez-tez ürəkləri ilə ağıllarının bir-biri ilə «yola getmədiyini», mübarizə apardığını deyir və məsuliyyəti onların üzərinə atmağa çalışırlar. Həmişə insanın düşüncəsində ağılla ürəyin rəqabəti ortaya qoyulur. Sizin “rəqiblərdən” hansı qalib olur və nə zaman?\n- Bilirsiz, o savaş, o müharibə hər zaman gedir və yəqin ki, o, insan həyatdan gedəndən sonra dayana bilər. Nəyin daha üstün gəldiyini söyləmək də bir qədər çətindir. Amma mən çalışıram ki, hər şeyi tarazlayım. İnsan daxilən rahat olmasa, daxilində tarazlıq olmasa yaşamaq çətindir. Amma eyni zamanda müəyyən məqamlar var. Məsələn, mən ayaqda qalmaq, qəzeti bağlamamaq, problemsiz yaşamaq üçün ağılla düşünürəm ki, hə, gərək susaydım, özümü görməzliyə vuraydım və sair. Çünki həyat kompromislərdən ibarətdir. Amma başqa cür də alınmır.\nHər halda gərək özün özünə hörmət edəsən. Çünki ürək həmişə beyinlə çarpışır. Məsələn, mən bir yazı da yazmışdım, iki ilin söhbətidir, həmkarlarımıza prezident tərəfindən tikilmiş evlərin orderlərini, açarlarını verirdilər. Qulu Məhərrəmli ilə yeddi-səkkiz nəfər bir masa arxasında əyləşmişdik. Bizim həmkarlardan biri gedib o orderi alıb gəldi, təbii ki, onu təbrik elədik. Bizə dedi ki, gün o gün olsun mən də sizi eyni münasibətlə təbrik edim. Qulu Məhərrəmli dedi ki, bizdəki bu ağıl var, sən çətin bizi təbrik edəsən. O yazını yazdım "Bizdə ki, bu ağıl var..." "Ayna"da da getmişdi. Bax sizin sualın cavabı budur, "bizdə ki, bu ağıl var..."\n“Ağılı ürəkdən ayırmaq olmur”\n- Həmişə o fikirdəyəm ki, insan öz ağlının məhsuludur və qazandığı da ağlının, təfəkkürünün nəticəsidir.\n- Təbii ki, ağılı ürəkdən ayırmaq olmur. Onlar bir yerdə işləməlidir. Bir yerdə işləyirsə, bütöv bir adama çevrilə bilirsən, yaxud çevrilmək şansın olur. Məsələn, köhnədən komsomolda işləmiş bir xeyli dostum var, bunların güzəranları yaxşıdır, o vaxt da yaxşı idi. Bunlar deyirdilər, "biz kompromisik də". Amma bu boyda yox da...\n“O qədər savadlı, ağıllı, alimləri tanıyıram ki, bir qəpiklik insanlığı yoxdur”\n- İnsan məhz ürəyi, ruhu olduğu üçün digər canlılardan fərqlənir. Nizami Gəncəviyə görə insan bu yüksək məqama layiq olmalı, ürəyə bəndəlik etməli, ürəyin ardınca getməlidir. Çünki yalnız ürək doğru yolu insana göstərməyə qadirdir. O deyir ki, insanın başlıca vəzifəsi ürək həqiqətini dərk etməkdən ibarətdir. Sizcə, ürəyin həqiqətini dərk etməyin yolu nədədir?\n- O yolu bilən olsaydı, bu saat hər şey cənnət kimi olardı. Təəssüf ki, o yolu bilmək çətindir. Hər halda söhbət bayaqkı tarazlıqdan gedir. Əgər sən rahat gedib gecəni evdə yata bilməyəcəksənsə, deməli, sən nəyisə düz eləmirsən. Gecəni səksəkəli yatırsansa, deməli sən nəsə düz iş görməmisən. Ruh deyilən bir məfhum var, o bizdən asılı deyil, biz ondan asılıyıq. Bir də bir şey var: adətən biz valideynlərimiz, yaxınlarımız rəhmətə gedəndə deyirik, ruhları şad olsun. Müəyyən məqamlar var ki, biz öz addımlarımızla onların ruhunu şad eləməliyik. Əksinə olanda biz onların ruhunu şad edə bilmirik. Hər bir halda istənilən övlad öz valideynini təkrar edir və həmin adam valideynini istəyirsə, o valideynin ruhunun şad olması üçün yaşamalıdır. O qədər savadlı, ağıllı, alimləri tanıyıram ki, bir qəpiklik insanlığı yoxdur.Tutaq ki, riyazi tənliklər həll edir, gözəl binalar inşa edir, amma ürək yoxdur bu adamda...\n- Deyirlər jurnalistə “ürək” lazım deyil...\n- Yox, elə jurnalistə ürək lazımdır. Əsl jurnalistdə ürək olmasa o, jurnalist ola bilməyəcək.\n“İyirmi beş il çalışan jurnalist toy müğənnisinin bir ilə qazandığını qazana bilmir”\n- Ağlın insanı yüksəklərə apardığı, ona uğur qazandırdığı hər zaman qeyd olunur. Bir tərəfdən də deyilir ki, şou müğənnilərinə olan hörmət ziyalıya olan hörmətdən çoxdur. Belə çıxır ki, ya müğənnilər ağıldan, hisslərdən daha səmərəli istifadə edə bilir, ya da alimlər bundan düzgün istifadə edə bilmirlər? Siz necə düşünürsünüz?\n- Ziyalı sinfi olmur, ziyalı zümrəsi olur. Zümrə də o deməkdir ki, sayı azdır. Ziyalı o demək deyil ki, professordur, akademikdir, çoban da ziyalı ola bilər. Yəni onun zahiri görkəmi yox, ürəyi var, ictimai hadisələrə, ətrafda baş verənlərə münasibəti var, səmimilik var. Dildə bir şey deyib, əslində başqa iş görmür. Burada kompromizm olmamalıdır. Bu bizim cəmiyyətin faciəsidir. Bu gün xüsusən də gənclərdə belə təsəvvür var ki, gedib toy müğənnisi olacaq və bir ildən sonra özünə bahalı maşın alacaq, cibi pulla dolu olacaq. Amma böyük əksəriyyətdə səs də yoxdur, istedad da. Onlardan heç biri Karuzo olası deyil. Bir disk yazdrırlar, bütün toylarda onu oxudurlar. Müğənniliyin özü də böyük sənətdir. Götürək jurnalistləri. Hamısını demirəm, əslində ziyalı zümrəsinə namizəd olan bir toplumdur. İyirmi beş il çalışan jurnalist toy müğənnisinin bir ilə qazandığını qazana bilmir. İndi gənclərin böyük əksəriyyəti toy müğənnisi olmaq istəyir. Bizim redaksiya ATV kanalının yaxınlığındadır. Orada hansısa bir mahnı müsabiqəsi elan olunanda küçədən maşınla getmək mümkün deyil. Millət içəri girmək üçün bir-birinin başını yarır. Böyük əksəriyyətində də nə səs var, nə ağıl var, nə istedad, nə də savad.\n“Deyir, pişiyin könlü samanlıq idi, it də vurdu saldı samanlığa”\n- Demək günah televiziya və mətbuatındır.\n- Təbii, amma günahı təkcə televiziyanın üzərinə yıxa bilmərəm. Deyir, pişiyin könlü samanlıqda idi, it də vurdu saldı samanlığa. Yəni bunda daxildə bir istək var imiş- “darmayedliyə, müftə yeməyə istək var”. Biz jurnalistlər başımızı yarırıq ki, prezident müftə ev versin bizə, niyə? Hansı peşə sahibinə prezident ev tikdirib verib? Biz tələb edirik, o da verir, neynəsin. Belə olmamalıdır. Məsələn, 1990-cı illərdə “Hürriyyət” öz işçilərinə ev tikdirdi. Evin yoxdursa, buyur yaşa. Bu o demək deyil ki, bu sənin mülkiyyətin olacaq. Xaricdə mülkiyyəti olsun deyə daşdan divardan yapışan yoxdur. Bu həm də sovetin təsirləri ilə bağlıdır. Bizdə kreativlik deyilən şey yoxdur.\n“Bizdə ancaq gedib hansısa məmurun ayağının altına yıxılıb pul almaq var”\n- Yenidənqurma olanda bizdə başladılar zirzəmiləri təmizləməyə. Bir adam başladı, hamı da dedi, demək burda pul var. Bir o işi yaxşı oldu ki, zirzəmilər siçovuldan təmizləndi. Sonra videoprokat məntəqələri yarandı. İndinin özündə belə, böyük pulları olan adamlar bina tikdirməkdən başqa ağılları heç nəyə işləmir. Elə qiymətə satırlar ki, heç kəs almaq istəmir. Binalar boşdur, amma deyir mənimdir. Amma ona görə də pullar işləmir. Böyük problemdir. Bizdə qiymətli kağızlar bazarı işləmir. İşləsəydi mən "Zerkalo" qəzetini səhmdar cəmiyyət edib qəzetin səhmlərini o bazara çıxarardım. Əgər mən normal əmtəə verirəmsə, insanlar qəzeti istəyirlərsə və ondan qazanc götürəcəklərsə, mən onun səhmlərini verib, insanların səhmlərə verdiyi pulların hesabına yeni işlər görərdim. Bizdə bu yoxdur. Bizdə ancaq gedib hansısa məmurun ayağnın altına yıxılıb pul almaq var. Təəssüf ki, başqa cür alınmır. Onda da normal jurnalistika olmur.\nAğlı başında olan, yaxşı savadı olan, xaricdə təhsil alan cavanların əksəriyyəti orada qalır. Məsələn, tanıdığım cavan uşaqlar var ki, xaricdə oxuyublar, orada onlara iş də təklif ediblər, onlar isə imtina edib gəliblər bura və görür ki, buna burda iş yoxdur. Problem bilirsiz nədədir? Mən sovet dövründə çox yerlərdə işləmişəm. Məsələn, müəssisədə qırx nəfər işçidirsə, onun otuz nəfəri “onun-bunun” uşaqları olur. Müəssisə rəhbəri on nəfər işlək adam götürür və bunlar da işi idarə edirlər. İndi o on nəfəri də saxlamırlar. Yəni mütəxəssis problemi var.\n“Elçin Əfəndiyevin rüşvət alması vacib deyil, o tutduğu vəzifədən sui-istifadə edir”\n- Bu gün mədəniyyətimizin problemlərində hansı xarici təsirlərin rolunu qeyd edə bilərik?\n- Yəhudilər kimi suala sualla cavab verəcəm: Mədəniyyət var ki? Məsələn, "Azdrama"da 13 tamaşa varsa, onun on ikisi İlyas, Elçin Əgfəndiyevlərindir. Bu yerdə teatr qalar? Bu birbaşa monopoliyadır. Elçin Əfəndiyevin rüşvət alması vacib deyil, o tutduğu vəzifədən sui-istifadə edir. Məsələn, mən misallar gətirə bilərəm, bir tamaşa var ki, bütün xərci beş min manat olur və bu tatra borclarını bağlamağa imkan yaradır. Amma Elçin Əfəndiyev Moskvadan bir rəssam gətirib ona əlli min verir.\nMəsələn, kinomuz var? Kinoya pul ayrılmır. Mən bir ssenari üzərində işləyirdim. Səkkiz ildir təhvil vermişəm, İsmayıl Şıxlının ssenarisidir, rejissoru Rövşən Almuradlıdır. Mədəniyyət naziri də mənim tələbə yoldaşımdır. Komissiya baxıb. Sonra zəng vurub deyirlər ki, Rövşəndən imtina elə, filmi çəkək. Mən indi ağılla gərək Rövşəndən imtina edəydim, amma etmirəm. Mədəniyyətimizin problemi budur ki, bir Kinematoqrafçılarlar İttifaqı var, ikincisini yaradırıq. Elementar bir şey var, əgər kimisə bəyənmiriksə, qurultay keçirib onu bir daha seçməməliyik. Amma biz əksinə edirik, onun ikinci bir klonlarını yaradırıq. Beləcə, mədəniyyət adamları bir-birinə düşmən kəsilir.\n“Bu gün kimsə papaq, namus, mənlik üstündə öz mənliyini qorumaq istəyirsə, deyirlər bunun ağlı yoxdur”\n- Milli adət - ənənələrimizə münasibətdə dəyişən nədir?\n- Bizim gözəl adət-ənənələrimiz var. Amma dünya dəyişir. Məsələn, İsmayıl Şıxlının bir romanı var: "Ölən dünyam". Orda bi epizod var: Ailə başçısıdır, ağsaqqal Ömər Kosa. Adət-ənənələrə bir nümunə kimidir, amma baxanda deyirsən ki, bunlar dəlidir. Deməli, yaylaqda olanda bunun gəlini əyin-başını yuyub, paltarlarını sərib. Adət belədir ki, heç kəs görməsin deyə paltarı gecə sərib səhər götürürlər. Səhər dururlar ki, alt paltarı yoxdur. Şelliyə xəbər yayılır ki, Ömər Kosanın gəlninin paltarı yoxa çıxıb, yəni bu namus məsələsidir. Kosa gəlini öldürməyə hazırdır. Sonra deyirlər ki, səhər orda camış görüblər nəsə çeynəyirmiş, bəlkə camış paltarı yeyib. Kosanın beş camışı var idi, tez gətirib kəsdirir, paltar beşinci camışın qarnından çıxır. Kişi qızı öldürmür, amma evlərinə göndərir. Qız da gedib özünü hündür yerdən atıb öldürür. Bu idiotizmdir.\nİndi isə bir-iki il qabaq Xoşqədəmin, yoxsa ki, kimin verlişində göstərirlər ki, çoban yoldaşını oynaşı ilə tutub. Kişi namuslu bir azərbaycanlı kimi bundan haqq-hesab çəkmək, yaxud da boşamaq əvəzinə, həmin səhnəni videoya çəkdirib göndərir televiziyaya. Budur bizim namusumuz. Yəni bu gün kimsə papaq, namus, mənlik üstündə öz mənliyini qorumaq istəyirsə, deyirlər bunun ağlı yoxdur...\nToylarımıza, yaslarımıza baxaq. Hamı bir-birinin bəhsinə nəsə edir, nəsə artırır. Hamı başqalarından geri qalmamaq üçün borca girir. Bunun adət-ənənəyə heç bir aidiyyatı yoxdur. Sonra biriləri heç Avropadakı xanımlar geyinmədiyi qədər açıq-saçıq geyinir ki,vallah Avropada elə şeylər yoxdur bəlkə də. Bu biri tərəfdən də biri bağlanır, bəlkədə müqəddəs kitabdan xəbəri yoxdur, eyni zamanda da səni ittiham edir ki, niyə bağlanmısan. Yaxşı eləmişəm, mən sənə deyirəm niyə başını bağlayırsan? Çox əcaib vəziyyət alıb.\n“Xarici təsir o zaman təsirli olur ki, daxildə sən öz problemlərinin həllini tapa bilmirsən”\n- Burda xarici təsirlərdən danışmaq olar?\n- Xarici təsir o zaman təsirli olur ki, daxildə sən öz problemlərinin həllini tapa bilmirsən. Bu saat sələfilik, vəhhabilik geniş vüsət alıb. Böyük əksəriyyət - rusdilli və böyük təhsilli uşaqlar hamısı vəhhabiliyə gediblər. Mən tanıdığım adamlardır, Amerikada, Almaniyada təhsil alıb gəliblər bura. O uşaqları tanıyırdım, burda bizim himnimiz çalınanda harda olursa olsun, mil kimi düz dayanıb himni oxuyurdular. Çünki Amerikada bayrağa hörməti görüb gəliblər. Sonradan o uşaqları görmüşəm, deyir ki, Elçin dayı, qalmışam avara, mənim biliyim heç kimə lazım deyil. Deyir kütbeynlər oturublar, mənə imkan vermirlər. Sonra da öz aləmində sosial ədalət axtarır və gedib qoşulur dini qrumlara.\n“Bu xəstəlikdir, kimsə hardasa bir yerdə oturdusa ordan əl çəkmək istəmir”\n- Artıq xeyli müddətdir ki, ədəbiyyat sistemində, eləcə də ziyalılar arasında mahiyyəti bilinməyən ziddiyyətli proseslərin getdiyi müşahidə olunur. Sanki yaradıcılığa yeni gələn şairlər, nasirlər köhnələri qəbul etmək istəmir. Eyni zamanda da yaşlı nəslin nümayəndələri də sanki yeniliyə qəribə baxırlar. Vəziyyəti necə analiz edərdiniz?\n- O mühitdə böyüdüyüm üçün təxminən söyləyə bilərəm. O zaman da kəskin ədəbi mübahisələr olurdu. Yazıçılar İttifaqında olan böyük ədiblərimiz bir-birilə hansısa əsərin, ideyanın üzərində kəskin mübahisələr ediblər. Amma onu bilirəm ki, iclasda az qala bir-birilərini qıran adamlar sonra gedib bir yerdə çörək kəsirdilər. Yəni bunların mübahisəsi ədəbi idi, bir az səmimilik var idi. İndi Azərbaycanda bu xəstəlikdir, kimsə hardasa bir yerdə oturdusa, ordan əl çəkmək istəmir. Məndən inciyə bilərlər. Biri oturduğu kreslodan əl çəkmək istəmir, o biri də yazı yazmaq əvəzinə o kürsüdə oturmaq istəyir. Problem bundadır. Yəni yazıçı olan, sənətlə yaşayan bir adam başını salıb əsərini yazacaq və təbii ki, o, bir çox hallarda indi öz qiymətini almaya da bilər. Amma təbii ki, insan istəyir ki, qiymətini bu gün alsın. Məsələn, böyük gürcü rəssamı Pirosmani, bizim Səttar Bəhlulzadə. Heç nələri yox idi. Səttar Bəhlulzadə özü də çəkdiyi o şedevr əsərləri paylayırdı. O, əsərini yaradıb, heç kimdən nə pul tələb edib, nə də vəzifə. Pirosmani pilləkənin altında yaşayırdı və o cür də rəhmətə getdi. Amma bu saat onun adını çəkəndə bütün dünya ayağa qalxır. Bilirsiz, bu kreslodan ötrü dava etməyə dəyməz. Yaradıcılıq İttifaqları heç bir yerdə yoxdur. Xaricdə jurnalistlərin ittifaqları var, onlar da həmkarlar ittifaqıdır və öz maraqlarını qorumaq üçün yaradıblar. Mətbuat Şuraları var, amma bizimki kimi deyil. Bizimki tamamilə nazirliyə çevrilib. Orda tamam başqa şeydir. Konflikt də "kreslonun cazibə" qüvvəsindədir.\n“Bilmədiyin şeydən can qurtarmaq istəyi faciəvi bir şeydir”\n- Bu gün sanki böyük ədəbiyyat insanlar üçün ağırlıq yaradır? Sizcə bu gün ədəbiyyata marağın azalması insanın qlobal ağırlıqdan canını qurtarmaq istəyindən irəli gələ bilərmi?\n- Yox düşünmürəm. Çünkü bir şeyin ağırlığından, dərinliyindən xəbərin yoxdursa, ondan canını necə qurtarmağa çalışa bilərsən. Bilmədiyin şeydən can qurtarmaq istəyi faciəvi bir şeydir.\n- Bəlkə, daha çox yünglüllüyə qaçmaq, daha çox sadə şeylər axtarmaq istəyi var burda...\n- Çox misallar çəkmək olar, məsələn bizdə Çingiz Abdullayev ən populyar yazıçıdır. Onun yazdıqları gündəlik qəzet kimi bir şeydir. Oxuyursan, atırsan. O detektiv yazır, çox maraqlı adamdır. Amma o hələ də öz mühüm əsərini yazmayıb, bəlkə də yazacaq. Kommersiya nöqteyi-nəzərindən Çingiz zəngin adamdır. Çünki onun kitabları satılır. Məsələn, Amerika Kino Akademiyasının Oskar mükafatını götürək. Baxın, ən populyar aktyorlar savaş janrlarındadır - Stallone, Şvarsnegger və Van Damm. Amma bunların heç biri heç nominatorlar sırasına da düşməyib. Onları dünya tanıyır, varlıdırlar. Amma birinciliyi udan adamlar o qədər də kassa yaratmır. Son zamanlar “Avatar” filmi Oskar aldı, amma orda da məna var. Yəni hər şeyin dərinliyi olmalıdır.\n“Hara gedir getsin, millilikdən uzaq ola bilməz”\n- Çox vaxt yeni nəsil yazarlar müasirliyi, yeniləşməni daha çox millilikdən uzaqda axtarır. Bəlkə mənə elə gəlir?\n- Nə qədər “millilikdən uzaqda axtarırlar” desək də bu mümkün deyil. Birincisi yazdıqları dil Azərbaycan dilidir. Hara gedir getsin, millilikdən uzaq ola bilməz. Biri var zəif əsər, biri də var əsər. Əsər zəifdirsə, hansısa milli məhfumun inkarı üzərində qurulursa və onun əsası yoxdursa, onda o əsər deyil.\nMəsələn, Çingiz Abdullayev neçə dillərə tərcümə olunub. Bəyənirlər, tanıyırlar, özü maraqlıdır. Amma yazdıqları mənim üçün yüngül şeydir. Ola bilər ki, səhv edirəm, hardasa nə isə görmürəm.\nMillilik deyəndə,"Dəli kür"filmini götürə bilərəm. Azərbaycan dilində çıxdı, sovet dövrü idi- başladılar ki, “bəyləri idealizə edir”, sonra rus dilində çıxdı,başladılar ki, “anti rus mövqeyi tutub”. Türkiyədə “Dəli Kür”ü iki-üç il əvvəl türk dilinə çevirdilər. Orda da bizimkilər yazdı ki, “ruspərəst romandır olmaz”. Sonra alman dilində sifariş gəldi, baxdılar dedilər ki, burda yazılanları bizim cəmiyyət başa düşməyəcək. Məsələnin kommersiya tərəfi də var. Hər halda insani dəyərlər deyilən bir şeylər var. Ona görə mən düşünürəm ki, problemi qeyri-millilikdə yox, insanı dəyərlərin üzərində axtarmaq lazımdır. Bu varsa qəbul olunacaq.\nMəsələn, seriallara baxaq, orada heç nə təbliğ olunmur. Bizdə normal, abırlı personaj yoxdur. Qaynana gəlnini sevmir, gəlin qaynananı görməyə gözü yoxdur. Kişi arvadına, arvad kişisinə xəyanət edir. Gəlin qaynananı öldürməyə hazırdır. Bir-birinə fitnə-fəsad qurulur və hamısı da insanların beynin yerləşdirilir. Amma mən normal bir şey ortaya qoyum, qəbul etməyəcəklər. Çünki hamısı monopoliyadadır, özlərindədir.\n“Bizə düşmən axtarmaq lazım deyil, özümüz özümüzə düşmənik”\nDaha sonra reklamlara baxaq. Bir reklam var, orda bizim komik aktyorlardan biri çəkilib, halal kolbasanı reklam edirlər. Müəllimdir, soruşur dəyişməz nə var, uşaq qalxır ki, ağzımızın tamı və dərs qalır bir yana, hamı başlayır kolbasa yeməyə, sonra da tənəffüsdə uşaq gəlir ki, müəllim sizə çatdı, deyir: “Yox!”. Tez müəllimə kolbasa ötürür. Müəllim də başlayır onu acgözlüklə çeynəməyə. Müəllimə hörmət qalar burda? Belə reklam olar? Bizə düşmən axtarmaq lazım deyil, özümüz özümüzə düşmənik. Normal klip çəkən rejissoru yaxın qoymursan, özünün də dərrakən ancaq buna çatır. Yenə də reklama gəlirəm, ruslar özləri bilərlər, demək, qapının zəngi çalınır, xanım işdən yorulmuş gəlir, ər qabağında önlük, deyir ki,”darıxma sənə mən xörək bişirmişəm”.\n“Bizdə hər şey riyakarlıqdan irəli gəlir”\n- Bizdə başqalarını təlqin etmək hissi güclüdür?\n- Biz ortalıqda qalmışıq. Rusiyanın ayağı altında olduq, bir az dilimizi, bir az da abır-həyamız vardı, onu qoruya bildik. İngilislər bizim elədiyimiz bəzi şeyləri qəbul etmirlər. Onlar o etapı artıq keçiblər. Bizdə hər şey riyakarlıqdan irəli gəlir. Nə olacaq? Yəqin ki, hər şey yaxşı olacaq, biz də inkişaf edəcəyik. İndi bizim gənc qızlarımız evdə nə xanımlıq edə bilirlər, nə çay süzə bilirlər, nə kişisinə dayaq ola bilirlər. Kişiləri ideallaşdırmıram.\n“Yaxşı ki, mən bu nəslin nümayəndəsiyəm”\n- Siz müsahibənizdə Şıxlı nəslinin yazdığı tarixdən danışmısınız. General Əliağa Şıxlinskinin xatirələrində bu tarix 1546-cı ilə gedib çıxır. Deyilir ki, Ağdolaq Məmməd ağa adında ulu babanız Şəmkirə gedib. Onun iki oğlu olub. Birinin adı Şıxı, o birinin adı isə Alqazax idi. Sonradan onlar Şəmkirdən çıxıb Qazaxın Salahlı kəndinə gedir. Əliağa Şıxlinski, Cavad bəy Şıxlinski, polkovnik Rüstəm bəy Şıxlinski Alqazaxın törəmələridir. Şıxı isə Kür Qırağında qalıb. İndiki Şıxlı dediyimiz kənd də onun adından götürülüb. İsmayıl Şıxlı da Şıxının törəməsindəndir. Təbii ki, belə bir nəslin üzvü olmaq böyük bir məsuliyyət, qürurverici, şərəfverici hissi yaradır. Amma ətrafımızda olan neqativlərdən dolayı nə vaxtsa ürəyinizdə belə bir tarixə malik olduğunuza görə nədənsə incidinizmi?\n- Yox, incimirəm. Yaxşı ki, elə belə olub. Yaxşı ki, mən bu nəslin nümayəndəsiyəm. Bilirsiz, bir dəfə bir almana dedim ki, siz xoşbəxtsiniz ki, almansınız. Qəribə baxdı. Dedi ki, bu mənim şəxsi keyfiyyətim deyil. Belə alınıb ki, alman doğulmuşam. Bu o demək deyil ki, mən səndən yaxşıyam, yaxud sənin millətindən yaxşıyam. Azərbaycanda onlarla-yüzlərlə belə nəsillər var. O nəsilləri nə qədər çox olsa, o ənənəni qoruyub inkişaf etdirmək istəyənlər çox olsa, bu problemlər yoxa çıxacaq. Demirəm yüz faiz. Amma böyük əksəriyyəti yoxa çıxacaq. Çünki bir söz var idi deyirdilər ki, Tolstoy olmasaydı Rusiyada bir çox yazıçılar özlərini daha pis aparardılar. Çünki o millətin siması, ağsaqqalı idi. O insanın əsərləri var idi və öz şəxsi nümunəsi var idi. Bu baxımdan məsuliyyətdir və hər şey qeyri-iradi baş verir. Gərək daşıdığın yükün altında əyilib sınmayasan. İnstitutda bir yəhudi müəllimim var idi: Sov.İKP tarixindən dərs deyirdi. Mən qırx beş dəqiqə danışdım, bu mənə iki verdi. Sonradan mənə dedi ki, bilirsən ikini sənə niyə verdim? Dedim nəyə görə, dedi çünki sən Şıxlınski kimi cavab vermirsən. Onun öz tanışları var idi. Guya öz aləmində bizim qeyrətimizi çəkirdi. Bir çox məqamlar var ki, mənə deyirlər ki, niyə belə edirsən. Mənim atam İsmayıl Şıxlı olmasaydı, mən o ailənin məsuliyyətini daşımasaydım, bəlkə də daha “ağıllı” olardım və o mənzillərin açarından birini də mən alardım. Amma, olmur.\n“Mən Prometey deyiləm, heç ona yaxın da dura bilmərəm”\n- Prometeyin alov gətirmə əfsanəsi var. O, atəşi gətirə bilmir, çox əziyyət çəkir. Bu zaman qışqıraraq düşmənlərinə deyir ki, mənim əllərimi bağlayın, bilim ki, əllərim bağlıdır, o zaman rahat olaram. Bu qədər sadaladığınız problemlərin içində əlləri bağlı olmadan heç nə edə bilməmək çətindir. Bu hiss sizin üçün nədir?\n- Bəlkə də dəhşətdir. Amma Prometey insanlara atəşi verdi. Mən Prometey deyiləm, heç ona yaxın da dura bilmərəm.\n“Bəli, müəyyən məyusluq, müəyyən dilxorçuluq var”\n- Biz bir çox hallarda qəzetdə işləyəndə problemlərə tənqidlə yanaşırdıq. Bir çox məmurlar deyirdilər ki, sən bizimlə düşmənçilik edirsən. Deyirdim ki, mənimçün fərqi yoxdur, sən mənim düşmənim deyilsən. Mən sənə görə yox özümə görə edirəm. İstəyirəm ki, mənim uşağım bu ölkədə qalıb yaşasın, başını götürüb qaçmasın. Biz yazırıq. Yazırıq ki, günəş çıxdı. Burda bir şey yoxdur. Amma birdən günəş çıxmasa və biz bu haqda yazsaq, onda biz nə jurnalistik, nə də bir şey. Bu mənada bəli, müəyyən məyusluq, müəyyən dilxorçuluq var, müəyən dərəcədə dar bir dairəyə qapanma var. Müəyyən bir insanlar var ki, eyni cür düşünür, danışanda nəyisə müzakirə edirik, amma bir-birimizə düşmən kəsilmirik.\nÇoxları başa düşə bilmirlər ki, mən öz işimi görürəm. Məsələn, polis cinayətkarı tutursa, bu o demək deyil ki, onunla qərəzçiliyi var. O öz işini görür. Mən də hansısa problemdən yazanda öz işimi görürəm. Nəyə görə kimsə buna görə mənə düşmən kəsilməlidir?\n“Söz verdim ki, heç nə yazmayacam”\n- Elçin müəllim, yaradıcılığınızda yeni nə var, nə yox?\n-Mən qəzeti bağlayanda söz verdim ki, heç nə yazmayacam. Hələ yazmıram.\n- Çünki yazdıqlarıma görə mənə tənə edirdilər. "Ayna"da köşə yazırdıq, İnciyirdilər. Özü də birbaşa kiminsə adını çəkib "pis adamdır"demirdik. "A qızım, sənə deyirəm, gəlnim sən eşit" məsəli kimi yazırdıq.\n“Onun mənəvi dəstəyinə ehtiyacım var”\n- Elçin müəllim, siz “İstənilən insanın öz valideyninə ehtiyacı var. Bu günlərdə də mənim İsmayıl Şıxlının mənəvi dəstəyinə çox ehtiyacım var” demisiniz. Bu istək sizdə hansı tələbatdan yarandı? Harda çətinliyə düşdünüz?\n- İstənilən övlad öz valideynini təkrar edir. Yəni insan gördüyünü götürər. Biri var tutaq ki, kimsə deyir qəhrəman ol, vicdanlı ol, namuslu, düzgün ol, amma üzünü çevirən kimi öz bildiyini edir. Təbii ki, onun mənəvi dəstəyinə ehtiyacım var. Bu mənada ki, ağıllı bir söz deyəcək. Deyəcək ki, a bala, ağlını yığ başına, belə eləmə. Amma əslində mən yüz faiz bilirəm ki, başqa cür eləsəydim onun ruhu şad olmayacaqdı. İstənilən insanda elə məqam olur ki, istəyir ürəyini kiməsə boşaltsın, kiminləsə dərdləşsin və ondan bir fikir, münasibət istəsin. Təbii ki elə adamlarım var, amma onlar İsmayıl Şıxlı deyil. Biz çalışırdıq problemlərimizi ona deməyək. Sonradan xəbər tutanda deyirdi a bala, dünya-aləm məndən məsləhət almağa gəlir, burda oturmuşam, niyə mənimlə məsləhətləşmirsiniz. Təbii ki, indiki ağlım olsaydı başqa cür hərəkət edərdim.\n“Sadəcə olaraq deyərdim ki, düzmü yaşayıram”\n- Nə kömək istərdiniz atanızdan, qəzetiniz bağlandı - deyə şikayətlənərdiniz?\n- Yox, kömək filan istəməzdim, sadəcə olaraq deyərdim ki, düzmü yaşayıram və onun fikri mənim üçün çox dəyərli olardı.\n“Mətbuat Şurası hazırda özünü nazirlik kimi aparır”\n- Elçin müəllim, bir az əvvəl Mətbuat Şurası ilə bağlı fikirlər söylədiniz və o da ağlımın bir küncünə taxıldı. “Mətbuat Şurası nazirliyə çevrilib”, deyərkən nəyi nəzərdə tuturdunuz?\n- Mətbuat Şurasını yaradanlardan biri də özüm olmuşam. Üç-dörd ildir ordan çıxmışam. Onu yaradanda əsas məqamları Arif Əliyev işlədi. Xaricə getdi, bütün nümunələri gətirdi. Gözəl bir iş idi. Azərbaycanda 2002-ci ildə demokratik seçki oldu. Opera teatrının zalını kirayə götürdük. On iki saat qurultay keçdi. Onun nizamnaməsi var, sonradan dəyişdik. Orda iki dəfədən artıq sədr qalmaq olmaz. İndi ömürlük sədr elədik. Nizamnamədə Mətbuat Şurası heç bir cəza tətbiq edə bilməz, indi edirik, qara siyahı tuturuq, cəzalandırırıq. Mətbuat Şurası hazırda özünü nazirlik kimi aparır. Mətbuat Şurası Nizamnaməsinə və funksiyasına uyğun olmayan işlər aparır, Nizamnamədən kənar işləri görür. Mətbuat Şurası özünü tənzimləmə mexanizmindən keçib dönüb olub jurnalisti tənzimləmə nazirliyi.\n“Ordakı adamların hamısı həmkarlarımdır, indi onlar ağıllıdır, mən ağılsız”\n- Mətbuat Şurası o dərəcəyə çatıb ki, deyir bu "Facebook"a əncam çəkmək lazmdır. Bundan sonra mən sizə nə deyim? Sonra böyük bir səhvim, mənim və Mehman Əliyevin KİV-ə dəstək fondunu yaratmaqla bağlı oldu. Almaniyada II Dünya müharibəsindən sonra mətbuatı qaldıran Marşall fondu oldu. Onlar bütün jurnalistlərə üç il müddətinə maddi dəstək verdilər. Almaniya jurnalistikası qalxdı. Ondan sonra qurtardı. Bizim nəzərimizdə elə olmalıydı. KVDF vasitəsilə milyonlar xərclənir, amma səmərəsizdir. KİVDF "Dəyənək və kökə" məsələsinə bənzəyir. Olub "maşa", hamısını da özümüz etmişik. Mən eləmişəm hamısının da günahı məndədir.


“Əsas kriteriyamız layihənin maraqlı olmasıdır” » Kaspi.azAzərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\n“Əsas kriteriyamız layihənin maraqlı olmasıdır”\nDate: 26 Avqust 2017, 09:30, Oxunma sayı: 3232\nFərhad Hacıyev: “Birinci müsabiqəyə 19 fərdi layihə daxil olmuşdusa, sonuncuda bu rəqəm 1800-ə çatdı”\nAzərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondu tərəfindən keçirilən 10-cu qrant müsabiqəsi ötən ay başa çatdı, nəticələr açıqlandı. Müsabiqəyə "A” (gənclər təşkilatlarının yerli layihələri), "B” (gənclər təşkilatlarının beynəlxalq layihələri) və "C” (fiziki şəxslərin layihələri) kateqoriyaları üzrə 2017-ci il aprelin 24-dən mayın 15-dək 1799 layihə təklifi daxil olub. 568 layihə barəsində müsbət qərar qəbul edilib. Müsabiqənin yekunları ilə bağlı fondun icraçı direktoru Fərhad Hacıyevlə söhbətləşdik.\n- 10-cu qrant müsabiqəsi başa çatdı. Gəlin, əvvəlcə daha öncəki, 9-cu müsabiqədən danışaq. Nəticə necə oldu?\n- İlk olaraq qeyd edim ki, bizim fond ölkə başçısının şəxsi təşəbbüsü ilə yaradılıb. Əsas məqsəd isə gəncləri maraqlandıran, düşündürən, bugünkü maraqlarına cavab verən layihələri həyata keçirmələrinə şərait yaratmaqdır. İndiyə qədər keçirdiyimiz 10 müsabiqənin hər biri digərlərindən fərqlənib, maraqlı olub. Hələ lap əvvələ qayıtsaq, birinci dəfə biz bu müsabiqəni təşkil edəndə, 19 fərdi layihə daxil olmuşdusa, sonuncuda bu rəqəm 1800-ə yaxınlaşmışdı. 100 dəfəyə yaxın artım var. Bu ona dəlalət edir ki, gənclər bizə inanırlar, onların aktivliyi artıb. Birinci müsabiqədə təqdim olunan layihələr yalnız Bakıdan idisə, indi ən ucqar kəndlərdən də daxil olur. O layihələr təkcə şəhərin mərkəzlərində deyil, kənd məktəblərində, klublarda, hansısa dərnəklərdə, düşərgələrdə, regionlarda keçirilir. Bizim də əsas məqsədlərimizdən biri region gənclərinin aktivliyini artırmaq, onların ölkədə həyata keçirilən böyük işlərdə iştirakçı qismində çıxış etmələrinə imkan yaratmaqdır. Bu mənada, 9-cu müsabiqəmiz uğurları ilə yadda qaldı. Əsas uğurumuz regionlarla bağlı layihələrə üstünlük verilməsi oldu. İndi biz 9-cu müsabiqə layihələrinin hesabatlılıq prosesindəyik. Görürük ki, həqiqətən də regionda layihələr daha böyük maraqla qarşılanır, daha böyük həvəslə həyata keçirilir. Xüsusilə region məktəblərində yuxarı sinif şagirdləri arasında keçirilən layihələr maraqla qarşılanır. Bundan sonrakı müsabiqələrdə də regionları diqqətdə saxlamağa çalışacağıq.\n- Regionlarla bağlı layihələrin çox olması müsbət haldır. Maraqlıdır, layihəni təklif edənlər regionda yaşayan gənclərdir, yoxsa Bakıda fəaliyyət göstərənlər bu təşəbbüslə çıxış edirlər? Regionlarda yaşayan gənclər nə dərəcədə aktivdirlər?\n- Bəli, bəzən Bakıda fəaliyyət göstərən gənclər təşkilatları regionlarda layihələr icra edirlər. Bu qaçılmazdır. Bizim regionlardakı gənclər təşkilatlarının sayı Bakıdakı kimi çox deyil. Hər regiona 2-3 təşkilat düşürsə, Bakıda onların sayı dəfələrlə çoxdur. Müsabiqədə bizim yazılmamış bir şərtimiz var ki, hansısa regionla bağlı layihə təqdim edən şəxs həmin regionda qeydiyyatda olsun. Təbii ki, heç kimə bu sahədə qadağa qoya bilmərik, amma bu arzuolunandır. Öz regionu ilə bağlı layihə təklifi olanda biz ona üstünlük veririk. Çünki şəxs yaşadığı yerin problemlərini, həyat tərzini, adət-ənənələrini daha yaxşı bilir. Amma layihə maraqlıdırsa, biz onu müəllifinin qeydiyyatda olduğu yer məsələsinə baxmadan da qəbul edirik. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdırsa, istənilən yer üçün verə bilər.\n- 9-cu müsabiqənin regionlarla bağlı layihələrlə seçildiyini dediniz. Bəs 10-cu qrant müsabiqəsində fərqli nə olacaq?\n- Vətənpərvərlik, sağlam həyat tərzinin təbliği, ictimai həyatda aktivliyin artırılması, ekologiyanın qorunması kimi ənənəvi istiqamətlərimiz var. Bununla yanaşı, hər müsabiqədə layihə təklifi ilə bağlı yeni istiqamətlər müəyyən edirik. 10-cu müsabiqədə də belə yeniliklər oldu. İctimai həyatda davranış qaydalarının aşılanması məsələsi istiqaməti əlavə olundu. Çünki həmin problem bu gün çox adamı narahat edir. Könüllülük hərəkatının inkişafı da yeni bir bölmə oldu. Ölkəmizdə Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə böyük miqyaslı tədbirlərin keçirilməsindən sonra bu istiqamət geniş vüsət alıb. Gənclərin peşə seçimi məsələsinə yardımçı olacaq təlimlərə diqqət ayırmışıq. Bundan başqa, regionlarda kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan gənclərə müəyyən məlumatların verilməsi, ümumiyyətlə, biznes biliklərinin aşılanması kimi sahələrə bu dəfə xüsusi üstünlük vermişik. Vətənpərvərlik mövzusu da bizdə hər zaman önəmli olub. Ulu öndər Heydər Əliyev gənclərimizi vətənpərvər görmək istəyirdi. Onun ideyalarında, yürütdüyü siyasətdə də bu məsələ önəm daşıyırdı. Aprel döyüşlərindən sonra vətənpərvərlik mövzusu böyük aktuallıq kəsb edir, gənclərimiz də böyük maraq göstərirlər. Biz də bunları nəzərə alaraq vətənpərvərlik istiqamətində olanlara üstünlük verdik.\n- Layihəsi qəbul olunmayanlar çox vaxt deyirlər ki, yaxşıydı, amma qəbul etmədilər. Maraqlıdır, kriteriya olaraq nəyi əsas götürürsünüz, hansı layihələr kənarda qalır?\n- Layihəsi olan istənilən gənclə söhbət edərkən görürsən ki, hamısının təsəvvüründə öz layihələri ən yaxşı və daha vacibdir. Gənclər maksimalistdir, biz də heç kimin xətrinə dəyməməyə çalışırıq. Amma hamının layihəsi dəstəklənə bilməz. Həm büdcə məhdudiyyəti, həm də layihənin gündəmlə uzlaşması məsələsi var. Bizim əsas kriteriyamız layihənin maraqlı olmasıdır. İstənilən halda layihə bugünkü çağırışlara cavab verməlidir. 21-ci əsrdə yaşayırıq, müstəqil ölkənin gəncləri dünya vətəndaşları ilə ayaqlaşmalıdır. Onların fəaliyyəti, həyatı dünya vətəndaşından geri qalmalı deyil. Dövlətimizin imkanları, gənclərimiz üçün yaradılan şəraitlər bunu diqtə edir. Ona görə layihə maraqlı olmalıdır. İkincisi, layihənin dəyərləndirməsi ilə büdcənin uyğunluğunu nəzərə alırıq. Bəzən gənc böyük bir televiziya layihəsi təklif edir. Biz o layihənin büdcəsini hesablayanda çox böyük bir məbləğ ortaya çıxır. Gənc isə deyir ki, 3-4 min manata edərəm. Bu zaman biz həmin layihənin o məbləğlə icra olunacağının qeyri-real olduğunu düşünürük. Başa düşürük ki, o gənc heç vaxt televiziya ilə bağlı layihədə çalışmayıb. Çünki televiziyada hansısa bir layihə təqdim etmək heç də asan və az məbləğlə başa gəlmir. Adi bir neçə dəqiqəlik videoçarxın çəkilməsi bəzən böyük bir komanda işi, xeyli maliyyə tələb edir. Bəzən də kiçik bir iş üçün böyük büdcə tələb edirlər. Hansısa 2 günlük təlim üçün şişirdilmiş məbləğ istənilir. Təbii ki, o cür layihələr kənarda qalır. Müsabiqə öncəsi bəzi prioritetlər müəyyənləşdiririk. Onlardan kənar olan layihələr dəstəklənmir. Amma layihə fövqəladə maraq kəsb edərsə, biz o prioritetlərdən də güzəştə gedirik.\n- Bir çox layihələrdə iştirak edirik. Bəziləri çox gözəl keçirilsə də, bir qismində əksini görürük. Layihələrin icra olunmasına nəzarət mexanizmi necədir? Keyfiyyət Fondu qane edirmi?\n- Bizim kollektivimiz balacadır. Hər müsabiqədə 400-600 layihəni dəstəkləyirik. Onların hamısına nəzarət etmək, monitorinqini aparmaq təbii ki, mümkün deyil, bizim o imkanımız yoxdur. Amma biz layihələrdə hesabatlılıqda maliyyə hesabatı ilə yanaşı, foto və video hesabatı da istəyirik. Foto və video hesabat üçün də maliyyə ayrılır. O bəndə xüsusi diqqət ayırırıq. Szinlə razıyam ki, bütün layihələr heç də öncə danışılan, təqdim olunan kimi keçirilmir. Onlar maliyyə hesabatı zamanı nəzərə alınır. Biz maliyyənin 70 faizini layihə keçirilməmişdən öncə ödəsək də, 30 faizi hesabat qaydasında olanda köçürürük. Hesabat düzgün olmayanda, maliyyənin müəyyən hissəsini kəsib dövlət büdcəsinə qaytarırıq ki, növbəti layihələrə sərf olunsun. Layihələrin böyük əksəriyyətində nümayəndə iştirak edir, müşahidə aparır, gəlib bizimlə bölüşür. Hər müsabiqədən sonra biz böyük gənclər təşkilatlarının rəhbərlərini də dəvət edib icra sahəsində olan mövcud problemlərin həlli istiqamətində fikir mübadiləsi aparırıq. Düzü, icraya nəzarəti 100 faiz təmin edəcək bir mexanizm tapılmayıb. Bu təkcə bizim problem deyil. Dünyada bu sahədə çalışan şəxslərlə də əlaqələrimiz var, onlar da buna tam nəzarət etməyin mümkün olmadığını deyirlər. Ya gərək dəstəklənən layihələr qədər əməkdaş olsun ki, gedib nəinki müşahidə etsin, həm də iştirakçı olsunlar. Yaxud da ki, cəza mexanizmi olaraq maliyyəsi kəsilsin.\n- Layihələrin icra keyfiyyəti ildən-ilə necə dəyişir?\n- Əvvəllər bizimlə əməkdaşlığa səthi yanaşan təşkilatlar son illər məsələnin ciddiliyini anlayıblar, nəzarətin gücləndiyini bilirlər. Bir çox QHT və layihəsi qalib gələnlər əvvəllər hesabatın çətin olmasından gileylənirdilər, bildirirdilər ki, gənclər təşkilatları, gənclər layihə keçirərkən bir az sərbəst olmalıdırlar. Biz əslində sərbəstlik veririk. Heç vaxt layihəni harda keçirmələri, hansı təşkilatla keçirmələri və s. kimi işlərə qarışmırıq. Hamısı gəncin, yaxud təşkilatın öz işidir. Bizə lazım olan layihədə əks olunanların icrasıdır. Heç də bütün hallarda bu belə olmur. Hər müsabiqədə layihələrin icrası zamanı maraqlı faktlar üzə çıxır. Müsabiqədən sonra onlar nəzərə alınır, neqativ halların aradan qaldırılması üçün müəyyən tədbirlər həyata keçirilir. Biz hüquq mühafizə orqanı deyilik ki, cəzalandıraq. Gənclərlə işləyən bir qurum kimi onları da başa düşürük. Bəzən gənc maraqlı bir layihə təqdim edir, qəbul edirik. Amma layihənin icrası zamanı təcrübəsi olmadığı üçün müəyyən problemlərlə qarşılaşır. O halda biz gəncə müəyyən güzəştə getməyə çalışırıq. Ümumiyyətlə, layihələr əməkdaşlar arasında bölünür, hərəsinin öz kuratoru var. Layihələr icra olunmamışdan əvvəl gənclərə nələri bilməli olmaları ilə bağlı təlim də keçirik. Yüz faiz olmasa da, böyük əksəriyyətinə nəzarət edilir.\n- Təqdim olunan layihələr gözləntiləri doğruldur? Daha hansı layihələrin təqdim edilməsini gözləyirsiniz?\n- Bəzi sahələrdə doğruldur, bəzisində yox. Məsələn, vətənpərvərlik sahəsi doğruldur. Artıq 20 ildir gənclər sahəsində işləyirəm və böyük fərq olduğunu deyə bilərəm. 21-ci əsrdə məlumat sərhədləri açıqdır, informasiyanın ötürülməsi üçün saniyələr lazım olur. Demək olar ki, dünyanın çox yerində bütün milli məsələlər silinir. Azərbaycanda vətənpərvərlik ruhu inkişaf edir. Gənclərimizin vətənə, torpağa, elinə-obasına olan münasibəti daha da güclənir. Düzdür, gəncləri həmişə tənqid etmək olar. Bəşəriyyət yaranandan həmişə yaşlı nəsil gəncləri tənqid edib. Amma gənclərin içində olanda bu daha çox hiss olunur. Məsələn, mən kənd yerlərində olan layihələrə üstünlük verilməsini istəyərdim. Söhbət təlimlərdən, düşərgələrdən getmir. Məsələn, kənd təsərrüfatı sahəsinə gənclərin marağını artıracaq, informasiya texnologiyalarına diqqətlərini yönəldəcək layihələr çox olsa gözəl olar. Dünyada müəyyən trendlər var və gənclərimiz onlarla ayaqlaşmalıdır. Dövlət şərait yaradıbsa, niyə ondan səmərəli yararlanmayaq? Niyə gənc layihəni icra etməklə həm özünə, həm də dövlətinə xeyir verməsin? Bu gün istifadə etdiyimiz sosial şəbəkələr hansısa gəncin bir təşəbbüsünün nəticəsidir. Niyə bizim gənclər bu sahədə aktiv olmasınlar? Bədii sahədə də layihələr maraqla qarşılanar. Yaxud teatr və kinoya da önəm vermələrini istəyərdim. Düzdür, belə layihələr indi var. Hansısa bir sosial məsələni qabartmaq üçün qısa tamaşalar edirlər, maraqlı alınır. Xüsusilə gənclərdən ibarət o truppalar regionlarda o tamaşaları göstərəndə daha effektli olur. Çünki insanları düşündürür. Sosial çarxlara önəm vermək lazımdır. Aktiv, yaradıcı potensialı olan gənclərimiz çoxdur və onların bu mövzuya fkir vermələrini istəyərdim.


Trump-ın müşaviri Rusiya baş nazirinin müaviniylə görüşübmüş\n2022, 25 May, çərşənbə, Bakı vaxtı 18:36\nCarter Page Moskvada, 12 dekabr, 2016-cı il\nABŞ prezidenti Donald Trump-ın seçki kampaniyası zamanı xarici siyasət müşaviri ötən il Rusiyaya səfəri zamanı Kremlin yüksəkçinli rəsmisiylə görüşdüyünü etiraf edib. O, Konqresə ifadəsində bunu boynuna alıb.\n“BİR AZ ZARAFATLAŞDIQ”\nCarter Page Trump seçilməmişdən öncə kampaniyadan gedib. Noyabrın 6-da yayılmış məlumata görə, o, ötən həftə Nümayəndələr Palatasının kəşfiyyat komitəsinə deyib ki, 2016-cı ilin iyulunda Rusiyaya çıxış etməyə getdiyi zaman baş nazirin müavini Arkady Dvorkovich-lə “qısa salamlaşıb”.\nBu barədə davamlı suallardan sonra Page bildirib ki, Moskvadakı Yeni İqtisadiyyat Məktəbində çıxışdan sonra Dvorkovich-lə danışıb. Page əvvəllər belə bir görüşün olmadığını deyirdi.\n*** Buna da bax: Trump-ın keçmiş kampaniya rəhbərini ev məhbusluğundan azad etməyiblər\n“Çox qısa ünsiyyətdə olduq. Bir az zarafatlaşdıq. Dəqiq nə dediyimi xatırlamıram, xoş arzular kimi bir şey idi, vəssalam”, – Page deyib.\nMoskvada Merrill Lynch investisiya bankında çalışmış Page onu da deyib ki, 2016-cı ilin dekabrında Rusiyaya ikinci səfəri zamanı Dvorkovich-i yenə görüb.\nDvorkovich-lə şəxsi görüşü barədə sualı Page belə cavablandırıb: “Görüşdük – o, dekabrda universitet təmsilçiləriylə naharıma gəlmişdi”.\nSESSİONS NƏ BİLİR\nHazırda ABŞ-ın kəşfiyyat qurumları Rusiyanın ötən ilki prezident seçkisinə mümkün müdaxiləsini araşdırır. Page də həmin istintaq çərçivəsində dindirilib.\nRusiya seçkiyə hər hansı müdaxilə etmədiyini, Trump da Kremllə əməkdaşlığa getmədiyini bildirib.\nPage ifadəsində deyib ki, Rusiyaya səfəri haqda Trump kampaniyasının bəzi üzvlərini, o cümlədən, o vaxt senator olmuş, indiki baş prokuror Jeff Sessions-u bilgiləndiribmiş.\n*** Buna da bax: Deripaska-nın AP-yə qarşı iddiası rədd olundu\nBu ifadə Sessions-un Trump-ın kampaniya köməkçiləriylə Rusiya arasında əlaqələrindən nə qədər xəbərdar olması haqda əlavə suallar yaradır.\nSessions martda Trump kampaniyasıyla bağlı istintaqa nəzarətdən kənara çəkilib. Səbəb onun kampaniya zamanı Rusiyanın keçmiş səfiri Sergey Kislyak-la iki dəfə söhbət etməsi və bunu açıqlamamasıdır. O vaxtdan Sessions Trump-ın seçki kampaniyasının üzləriylə Rusiya rəsmiləri arasında kommunikasiya barədə bilgisinin az olduğunu deyib.


Niyə? » Take.Az | Aznetdə ən real kollektiv..., 2017 Azeri mp3, 2017 turk mp3, 2016 xarici mp3, 2017 deyisme meyxanalar, 2017 azeri mahnilar, 2017 turk mahnilar, 2017 xarici mahnilar, 2017 yeni mp3ler, 2017 yeni mahnilar, 2017 turk mp3, 2016 xarici mp3, 2016 deyisme meyxanalar, azeri mahnilar, turk mahnilar, xarici mahnilar, 2017 yeni mp3ler, yeni mahnilar, moda, deb, yeni xeberler, musavat xeberleri, hava haqqinda xeberler, online oyun oynamaq, dini sekiller, sevgi sekilleri, romantik sekiller, lut qiz sekilleri www.TAKE.az | mp3,geyimler,sac duzumleri,proqramlar,sekiller,aforizmler,menali sozler,yumor,burcler,download,full albomlar,musiqi,ulduzlar,chat,forum\nTermos necə istini isti, soyuğu soyuq tutur?\nTək səbəbi vardır, vakuum. Yəni boşluq. Bir termosda iç-içə keçmiş iki qab vardır. Xaricdəki metal bir qab olub içdəki ümumiyyətlə bir şüşədir. İkisinin arasındakı hava isə boşaldılmışdır. Tam olmasa da istehsalçılar tərəfindən əldə edilə bilən tama yaxın bir boşluq vardır. Vakuumlu bir mühitdə hava molekulları da olmadığından istilik keçirilməz. Cismin istiliyi başlanğıcda nə isə o halda da qalar. İçəridən çölə, çöldən içəriyə istilik keçişi olmaz. Beləcə termosa qoyulan maye istidirsə isti, soyuqdursa soyuq qalar.\nBir həftə nə üçün 7 gündür?\nBabillilər 7 gündəlik həftəni zaman vahidi olaraq istifadə edirdilər. İlk çağlarda bilinən beş planet ilə günəş və ayın sayının 7 olması bu ədədi sirrli və uğurlu edirdi. Daha sonra dinlərdə göyün 7 qat olması və təbiətdəki ana rəng sayının 7 olması, musiqi notalarının 7 olması ədədin əhəmiyyətini daha çox ifadə etdi. Daha sonra Fransa təqvim quruluşunu dəyişdirərək həftə sayını 10 gün etdi amma qəbul görmədi. Rusiya 5 gündəlik həftə tətbiqinə keçdi, o da tutulmadı. Sonunda yenə həftə 7 gün olaraq qaldı.\nAtəş böcəyi necə işıq saçır?\nƏslində bu böcəyin verdiyi işığın odla da istiliklə də bir əlaqəsi yoxdur. Elmi adı «Soyuq İşıq»dır. Bu işıq hadisəsi, molekulyar səviyyədə kimyəvi bir əməliyyatdır. Bəzi molekulların ayrılaraq daha yüksək enerjili hala keçə bildikləri və bu çox enerjini işığa çevirə bildikləridir. Atəş böcəyinin qarın bölgəsindəki işıq orqanından işıq əldə etmədə rol alan iki ana kimyəvi maddə çıxarılmaqdadır. Lakin onlar da tam olaraq işıq verməyə çatmadığı üçün böcəyin işıq bölgəsinə yaxın tənəffüs orqanının işıq vermə anında buranı oksigenlə bəsləməsi lazımdır.\nÇinlilərin gözləri nə üçün qıyıqdır?\nTək çinlilərin deyil, Orta və Cənub-şərqi Asiyada yaşayanların, yaponların hətta Eskimoların da gözləri çəkiktir. Əslində göz quruluşu bütün dünyada eynidir. Fərqi yaradan göz qapaqlarıdır. Çəkik gözlü hesab edilən irqlərdə gözün üzərindəki göz qapağının ikinci qıvrımı, gözün üstünə daha çox enmişdir. Bəzi nəzəriyyələrə görə bu qıvrım insanların gözlərini sıx qar yağışlarından, göz qamaşdıran işığından qorumaq üçün bir növ qar gözlüyü kimi inkişaf etmişdir. Çində və o biri bölgələrdə hər nə qədər sıx qar yağmırsa da onların atalarının buzlaq çağında şimalda yaşadıqları daha sonra cənuba endikləri sübut edilmişdir. Tək gözləri deyil, burunları da küləyə qarşı qorunmaq üçün kiçilmiş, burun dəlikləri soyuğa maneə törətmək üçün daralmışdır. Dəriləri də qoruma məqsədli olaraq yağlıdır. Göz qapaqları da yağlıdır. Gözü və iç təbəqələrini quru havaya və buza qarşı qoruyar. Yəni çəkik gözlü deyil, aşağı göz qapaqlı, demək daha doğrudur.\nEyfel qülləsinin tarixi.\nÜz dərisində qırışları artıran 10 səhv\nrənglərin bizə təsiri\nSən öz yolunda haradasan? Qaranlıqdasan yoxsa işıqlıqda?\n3 dekabr 2013 16:58\nSitat: ღ...:::_LiFe_Is_GaMe_ :::...ღ\nmaraqliydi melumatlara gore tesekkurler\n28 noyabr 2013 16:41\n21 avqust 2013 13:30\n27 mart 2012 21:26\n11 mart 2012 18:42\n2 mart 2012 15:36\noxumadim amma twk\n1 mart 2012 18:44\n1 mart 2012 15:32\n29 fevral 2012 18:10\nmelumatlara gore tesekkurler\n29 fevral 2012 14:41\nmaraqlidi deyil elede neyse yenede tsk xebere gore\n29 fevral 2012 11:55\n29 fevral 2012 01:58\nCANIM bunlar cox maraqli melumatlariydi en esasida...\n-Bir həftə nə üçün 7 gündür?\n-Çinlilərin gözləri nə üçün qıyıqdır?\nBunlar dahada maraqliydi tewekkurler melumata gore...


"1 müəllim – 1 tələbə" layihəsinin növbəti debatı\nUNEC İqtisadiyyat fakültəsi Tələbə Elmi Cəmiyyətinin təşkilatçılığı ilə ötən tədris ilinin ən fərqli və maraqlı layihələrindən olan "1 müəllim - 1 tələbə" təşəbbüsü çərçivəsində növbəti debat keçirilib.\n"Azərbaycan iqtisadiyyatı 27 il: Uğurlarımız və hədəflərimiz" mövzusuna həsr edilmiş tədbir "İqtisadiyyatın tənzimlənməsi" kafedrasının müəllimi, layihənin müəllifi Zeynəb Qiyasova və kafedranın nəzdində fəaliyyət göstərən "İqtisadçı" Tələbə Elmi Dərnəyinin üzvü Səma Namazovanın birgə təqdimatında keçirilib.\nDebat bitdikdən sonra mövzu ətrafında müzakirələr aparıldı.\nSonda debatda çıxış edən müəllim Zeynəb Qiyasovaya İqtisadiyyat fakültəsi və Tələbə Elmi Cəmiyyəti adından təşəkkürnamə, tələbə Səma Namazovaya isə sertifikat təqdim olundu.\nQeyd edək ki, layihə UNEC-in "Strateji yol xəritələrinin icrasına dair tədbirlər planı" çərçivəsində həyata keçirilir. 2018-2019-cu tədris ilində UNEC TEC tərəfindən universitetin bütün fakültələri üzrə bir müəllim və bir tələbə formatında debatların təşkili nəzərdə tutulur.


Elanın kodu: 17836\nÜnvan: Qarabağ şadlıq sarayın yaxınlığı\nTarix: 08-06-20 Baxış sayı: 333\n2020-08-17 11:36:09 tarixinə kimi ödənilib\nMehdabad qəsəbəsi, əsas yola 160 metr yaxın, Qarabag shadlıq evinin və Mehdiabad ticarət mərkəzinin arxsında həyət evi satılır.Evin bütün şəraiti vardır, heç bir yarımçıq işi yoxdur, gir yaşa. Qaz, su, işıq, telefon, internet, dövlət kanalizasiyası mövcuddur. Evin də, torpagın da kupçasi var. Ev 5 ildir tikilib, özüm üçün tikmişəm. Bizim üçün böyük olduğu üçün satıram. Hətta arxasında 90 kv 3 otaqlı ev vardır. Onun da bütün şəraiti var. Evin istilik sistemi kombidir. yaşamaq üçün çox komfortlu evdir.


S&P Azərbaycanın kredit reytinqi üzrə proqnozunu endirdi | Banco.az\nS&P Azərbaycanın kredit reytinqi üzrə proqnozunu endirdi\n"Standard and Poor’s" Beynəlxalq reytinq agentliyi Azərbaycanın beynəlxalq kredit reytinqini investisiya səviyyəsində “BBB-” saxladığını təsdiq edib – bu haqda Maliyyə Nazirliyinin saytına istinad edən Banco.az məlumat verir.\nDünyanın üç aparıcı beynəlxalq kredit reytinq agentliyindən biri olan “ Standard and Poor’s ”un yayımladığı hesabatda, reytinqin təsdiq edilməsi Azərbaycanın çox möhkəm fiskal və xarici mövqeyə (aktivlərə) sahib ölkə kimi xarici borc səviyyəsinin xeyli aşağı olması ilə əsaslandırılır.\nAgentliyin press-relizində qeyd olunur ki, dünya bazarlarında neft qiymətinin kəskin aşağı enməsinə baxmayaraq, Azərbaycan növbəti illər ərzində də möhkəm xarici mövqeyini qoruyacq. Karbohidrogen ehtiyatları satışının böyük payı olduğu cari əməliyyatlar (current account) hesabında azalma etimalı olsa da, o nəticə etibarilə müsbət səviyyədə qalacaqdır.\nOrta müddətdə neft hasilatının sabitləşməsi ərəfəsində, Cənub Qaz Dəhlizi boru kəmərinin və Şahdəniz II qaz yatağının işə salınması iqtisadi inkişafı və xarici valyuta gəlirlərinin artımını təmin edecəkdir.\nEyni zamanda, reytinq üzrə proqnoz sabit səviyyədən mənfiyə endirilmişdir. Reytinq agentliyi bunu dünyada neft qiymətlərinin kəskin enməsinin Azərbaycanın mövcud fiskal və xarici mövqeyinin, qabaqlayıcı tədbirlər atılmayacağı təqdirdə, mümkün zəyifləməsinə gətirib çıxara biləcəyi ilə izah edir.


Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının mətbuat xidmətindən verilən məlumata görə, Gülsüm Şəfizadə, Nülufər Niftalıyeva, Səbinə Hümmətova, Emiliya Bağıyeva və Aynur Mustafayeva 29.15 bal nəticə ilə finalda beş halqa ilə hərəkətlərdə Rusiya və Belarusdan sonra üçüncü yeri tutublar. Mayın sonunda Vyanada keçiriləcək Avropa birinciliyinə hazırlaşan gimnastlarımız təsnifatda demək olar ki, həmin nəticə göstəriblər.\n"Məni, həmçinin fərdi gimnastlardan təşkil olunmuş yeniyetmələrdən ibarət digər komanda sevindirdi. Jalə Piriyeva və Züleyxa İsmayılova (hər ikisi 2000-ci il təvəllüdlü), həmçinin Veronika Ömərova (1999-cu il təvəllüdlü) üçüncü pilləni tutan amerikalı idmançılardan geri qalaraq 19 komanda arasında dördüncü olublar. Hesab edirəm ki, onlar əla çıxış etdilər və rəqibləri arasında ən gənc olmalarına baxmayaraq, mükafatlar uğrunda bərabər səviyyədə mübarizə aparıblar", milli komandanın baş məşqçisi Mariana Vasileva deyib.\nDünya kuboku yarışlarında iştirak etmiş yaşca böyük idmançılar da dörd finalla yadda qalıblar. Belə ki, Lalə Yusifova topla tapşırıqda beşinci olub. Məşqçinin sözlərinə görə, Lalə bu tapşırığı elə yerinə yetirib ki, auditoriya onu ayaqüstə alqışlayıb. Lalə finalda gürzlərlə hərəkətlərdə altıncı, çoxnövçülükdə isə səkkizinci olub.\nDigər iştirakçımız Marina Durunda da finalda gürzlərlə tapşırıqda yarışıb və beşinci yerlə kifayətlənib.\nAzərbaycanın qrup komandasına gəlincə, Səbinə Abbasova, Siyana Vasileva, Aliyə Paşayeva, İradə Əhədzadə, Səbinə Qaratova və Mənsurə Bağıyeva 3 top və 2 lentlə hərəkətlərdə finala çıxıblar və orada 8-ci yer tutublar. Onlar ikinövçülüyün cəmində doqquzuncu olublar.\nBu həftənin sonunda gimnastlarımızı aprelin 13-14-də Riqada keçiriləcək beynəlxalq turnir gözləyir. Yarışda 2013-cü il Avropa çempionatının gələcək iştirakçıları Lalə Yusifova, Marina Durunda və yeniyetmələrdən ibarət qrup mübarizə aparacaq.


26 May 2019 - 09:15\nDİM-dən Strateq.az-a bildirilib ki, imtahan Bakı, Naxçıvan və Gəncə şəhərlərində, ümumilikdə 27 binada aparılacaq. İmtahan bütün binalarda eyni vaxtda – saat 11:00-da başlanır və sualların cavablandırılmasına 1 saat 30 dəqiqə vaxt ayrılır.\nBəzi imtahan binalarına giriş zamanı imtahan iştirakçılarının şəxsiyyətini dəqiqləşdirmək məqsədi ilə “Face Recognition” (üzün tanınması) texnologiyasına əsaslanan proqram-texniki vasitələrdən istifadə olunacaq. Bu texnologiyanın tətbiq edilməsində əsas məqsəd bakalavrların imtahan binasına buraxılış rejimini daha sürətli həyata keçirmək və qeydiyyatdan keçmiş bakalavrların əvəzinə başqa bir şəxsin imtahan binasına daxil olmasının qarşısını almaqdır.\nBakalavrlar imtahana gələrkən şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin əslini və “Bakalavrın imtahana buraxılış vərəqəsi”ni özləri ilə gətirməlidirlər. Bu sənədlər arasında uyğunsuzluq olarsa, yaxud həmin sənədlərdən biri olmazsa, bakalavr imtahana buraxılmayacaq.


Ana-bacı söyüşünə dözməyən sərhədçi özünü asıb - Ayna.az\nDövlət Sərhəd Xidmətinin “dedovşina”da təqsirli bilinən hərbi qulluqçusu Taleh Quliyevin cinayət işi üzrə ittihama görə, bu şəxs 21-ci sərhəd zаstаvаsındа аtıcı vəzifəsində, əsgər rütbəsində hərbi xidmətdə olаrkən 26 yаnvаr 2012-ci il tаrixdə, sааt 16 rаdələrində zаstаvаnın əsgər yаtаqxаnаsındа zаstаvаnın tаbelik münаsibətlərində olmаdığı əsgəri Samit Şıxəliyevə yoldаşlаrının yаnındа “sən dəstədə mənim qаrşımdа fərəqətdə durmusаn, sən peysərsən” kimi nаlаyiq söyüşlərlə təhqir edib.\nBu zaman hərbi qulluqçular arasında mübahisə yaranıb. Mübahisə zəminində Taleh Quliyev Samit Şıxəliyevin sinəsinə 3-4 yumruq zərbəsi vurаrаq, ona qаrşı zor tətbiq edib.\nBundаn bаşqа, Taleh Quliyev 2012-ci il mаrtın əvvəllərində аxşаm düzülüşü vаxtı Qаx rаyonunun Xırsа kəndi ərаzisində yerələşən sərhəd zаstаvаsının yаtаqxаnаsındа Samit Şıxəliyevə əsgər yoldаşlаrının yаnındа “sən peysərsən, sən dаnışmа” sözlərini deyərək nаlаyiq söyüşlərlə onu təhqir edib. Bu zаmаn аrаlаrındа yаrаnmış mübаhisə zаmаnı Samit Şıxəliyevin bel nаhiyəsinə 3-4 yumruq zərbəsi vurub.\nTaleh Quliyev təkrаrən — mаrtın 19-dа, sааt 12 rаdələrində sərhəd zаstаvаsının inzibаti binаsının аrxаsındа Samit Şıxəliyevə yenidən əsgər yoldаşlаrının yаnındа “sən peysərsən” deyib. O, həmçinin Samit Şıxəliyevin аnasının və bаcısının ünvаnınа nаlаyiq sözlər işlədib və bədəninin müxtəlif nаhiyələrinə 4-5 yumruq zərbəsi vurub.\nNəticədə Samit Şıxəliyev Taleh Quliyevin qeyd olunan qаnunsuz hərəkətlərinə, yəni əsgər yoldаşlаrının аrаsındа mütəmаdi olаrаq ləyаqətinin аlçаldılmаsınа və zorаkılıq göstərilərək döyülməsinə dözməyib. O, mаrtın 21-də, sааt 12 rаdələrində zаstаvаnın tərəvəz аnbаrındа dаm örtuyünün tirindən kаpron ipi ilə özünü asaraq intihar edib.\nİstintaq sənədlərində daha sonra qeyd olunur ki, Çingiz Nəcəfxаnlı N sаylı hərbi hissənin Qаx rаyonunun Xırsа kəndi ərаzisində yerləşən 21-ci sərhəd zаstаvаsındа bаş аtıcı vəzifəsində, əsgər rütbəsində xidmətdə olаrkən 2011-ci ilin dekаbrın ortаlаrındа, sааt 14 rаdələrində zаstаvаnın sinif otаğınа dаxil olub. Çingiz Nəcəfxanlı qаpını bаğlаmаdığı üçün əsgər Samir Şıxəliyev onа “а bаlа qаpını ört” deyib. Bu zaman Çingiz Nəcəfxanlı öz üstünlüyünü Samit Şıxəliyevə nümаyiş etdirmək üçün “sən kimsən ki, mənə bаlа deyirsən” deyib. Bundan sonra Samit Şıxəliyevlə mübаhisə edib və o, Samiti döyüb.\nÇingiz Nəcəfxаnlı yuxаrıdа qeyd edilən nizаmnаmə qаydаlаrını təkrаrən pozаrаq 28 fevrаl 2012-ci il tаrixdə, sааt 22 rаdələrində zаstаvаnın şəxsi heyəti yаtаqxаnаdа sırа düzülüşündə olаrkən “bu sırаdа 5 peysər vаr, birini tаnıyırаm” deyib və Samit Şıxəliyevin üzünə bаxıb. Bndan sonra Çingiz Nəcəfxanlı “ürəyində mənim sözümə görə kini olub deməyən peysərdir” dedikdə Samit Şıxəliyev sırаdаn çıxıb və onu nəzərdə tutаnı söyüb. Bundan əsəbləşən Çingiz Nəcəfxanlı Samitin sinə və bаşınа 3-4 yumruq, təpik zərbələri vurub.\nMəhkəmə iclasında Taleh Quliyev elаn olunmuş ittihаm üzrə özünü qismən təqsirli bilib. O, ifаdəsində göstərib ki, 26 yаnvаr 2012-ci il tаrixdə, sааt 16 rаdələrində zаstаvаyа yenicə gələndə əsgər Sаmit Şixəliyev onа “səni tаnıdım, səndən dəstədə remen istəmişdim” dedikdə onа “nə olsun” cаvаbını verib. Onun sözlərinə görə, həmin vаxt Samit Şıxəliyevi təhqir etməyib və döyməyib: “Bundаn sonrа üzümü zаstаvаnın şəxsi heyətinə tutaraq “məni niyə təkləmisiniz, bu düz iş deyildir” dedim və pаltаrlаrımı qurutmаq üçün qurutmа otаğınа getdim. Həmin vаxt mənim və Samit Şıxəlievin üstü bаtmışdı”.\nTəqsirləndirilən şəxs daha sonra ifadəsində qeyd edib ki, 2012-ci ilin mаrtın əvvəllərində аxşаm düzülüşü zаmаnı Samit Şixəliyevlə əsgər yаtаqxаnаsındа olublar: “Həmin vaxt Samir Şıxəliyev mənə “sən yаtdığın yerdə üstünə işəyərəm”» dedi. Onа “heç bir peysər bunu edə bilməz” cаvаbını verdim. Samit Şıxəliyev əlini mənə uzаdаrаq “mərc gələk, edərəm!” deyəndə “heç bir peysər bunu edə bilməz, mən peysərə əl vermirəm” cаvаbını verdim. Bundаn sonrа Samit Şıxəliyev üstümə hücum etdi, аyаqlаrımdаn tutmаq istəyəndə onun belinə bir neçə yumruq zərbəsi vurdum. Samit Şıxəliyev məndən аrаlаnaraq xidmətə getdi”.\nTaleh Quliyev ifadəsində qeyd edib ki, martın 19-da çörək bişirilən yerdə oturаn vаxt Samit Şıxəliyev onu çаğırıb və kаzаrmаnın аrxаsınа аpаrıb. Onun sözlərinə görə, kаzаrmаnın аrxаsındа olаn stuldа oturmаq istəyəndə yerə yıxılıb, Sаmit onа yerdən qаlxmаğа kömək edib: “Həmin vaxt Samit “peysər-meysər mənim аdımı çəkir, dünən zаrаfаtа demişəm ki, meyvə gözümə аz dəyir, bunа görə аdımı çəkirlər, heç bir аnаsını… mənim аdımı çəkməsin” dedi. Sаmitin bu söyüşünə görə onun yаxаsındаn tutdum və onunlа dаlаşdım, bədəninə bir neçə yumruq zərbələri vurdum. Sаmit də məni vurdu və bir-birimizə аnа söyüşü söydük. Bundаn sonrа əsgər yoldаşlаrımız orа gəldi və bizi аrаlаdırlar. Bu söhbətdən sonrа Samit Şixəliyev əsgər Xəlilovun yаnındа mənə “аrаmızdа nə olmuşdusа, qurtаrdı, mən sənin аdını çəkməyəcəyəm, sən də mənim аdımı çəkmə” dedi”.\nTaleh Quliyevin söəzlərinə görə, Samit Şıxəliyevin özünü öldürməsi onun tərəfəindən dəfələrlə döyülüb, təhqir olunmаsı ilə əlаqədаr deyil. Məhkəmədə ifadə verən digər təqsirləndirilən Çingiz Nəcəfxаnlı da elаn olunmuş ittihаm üzrə özünü təqsirli bilib. O, bildirib ki, 28 fevrаl 2012-ci il tаrixdə Samit Şıxəliyev gizir Turаl Cаbbаrovlа birlikdə zаstаvаnın UAZ mаşını ilə 3-cü sərhəd komendаntlığındаn kаrtof yükləyib gətirib: “Samit Şıxəliyev zаstаvаyа gələndən sonrа həmin ərzаğı boşаltmаyıb, bаşqа şəxslərin boşаltmаsını tələb edib. Yükü heç kim boşаltmаyаndа Samit Şıxəliyev nаrаzılığını bildirib. Həmin аxşаm şəxsi heyətə bədən bаxışı keçirilməyə hаzırlаşаn vаxt çаrpаyının üstündə oturduğum yerdən ortаyа “bu zаstаvаdа 5 nəfər peysər tаnıyırаm” dedim. Bu sözü deyəndən sonrа Samit Şıxəliyev cərgədən çıxaraq mənimlə mübаhisə etdi və nə üçün onа “peysər” dediyimi soruşdu. Samit Şıxəliyevə “səninlə işim yoxdur, əyər demək istəsəydim üzünə deyərdim” desəm də Sаmit əl çəkmədiyi üçün əsəbiləşdim. Onun sinə və bаşınа yumruq və təpiklə 3-4 zərbə vurdum. Əməlimdən peşmаnam”.\nMəhkəmədə ifadə verən zərərçəkmiş Mailxan Şıxəliyev bildirib ki, oğlu Samit Şıxəliyev 2011-ci ilin yаnvаrın 5-də Yаrdımlı rаyonundаn hərbi xidmətə çаğırılıb, sərhəd qoşunlаrınа təyin edilib. Onun sözlərinə görə, Samit Şıxəliyev xidmət müddətində bir dəfə də olsun xidmət yerindən, komаndirlərindən və əsgər yoldаşlаrındаn şikаyət etməyib: “Axırıncı dəfə Sаmit 2012-ci ilin mаrtın 20-də evə zəng etdi. Samitlə qаrdаşlаrı və bаcısı dаnışdı, bаyrаmlаrını təbrik etdi. Martın 21-də, sааt 14 rаdələrində oğlum Sаbitin qışqırаrаq yıxıldığını gördüm. Ondаn nə olduğunu soruşаndа “аy pаpа, gör bu nə deyir” deyə bildirdi. Telefonu yerdən götürərək qulаğınа tutаndа “kişi, oğlunuz özünü аsıb, gəlin meyitə bаxın” deyə bildirildi. Bu xəbərdən sonrа qohumlаrım ilə birlikdə Qаx rаyonunа getdik, xəstəxаnаdа oğlumun meyitini gördüm. Lаkin meyiti qəbul etməyərək Zаqаtаlаyа hərbi hissəyə getdim. Orаdа sərhəd qoşunlаrının vəzifəli şəxsləri məni qəbul edərək bu işin аrаşdırılаcаğınа söz verdikdən sonrа meyiti аpаrdım. Oğlum Zevin kənd qəbiristаnlığındа dəfn etmişəm. Oğlunun ölüm səbəbinin dəqiq аrаşdırılmаsını və günаhkаrlаrın cəzаlаndırılmаsını istəyirəm”.\nBu cinayət işinə Tərtər Hərbi Məhkəməsində, hakim Qabil Sadayevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə təqsirləndirilən şəxslərə hökm oxunub. Məhkəmənin hökmü ilə Taleh Quliyev 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Digər təqsirləndirilən şəxsin barəsində CM 70-ci (şərti məhkum etmə) maddəsi tətbiq edilməklə 3 il müddətinə şərti cəza alıb və məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.\nMəhkəmənin hökmündən Taleh Quliyev və vəkili Vahid Quliyev narazı qalıblar. Onlar Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə ünvanladıqları şikayətlərində birinci məhkəmə instansiyasının həddindən artıq ağır cəzanın verilməsini qeyd ediblər. Taleh Quliyevin də barəsində şərti cəza verilərək məhkəmə zalından azadlığa buraxılması apelyasiya instansiyasından xahiş edilib.\nHakim Qədim Babayevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə təqsirləndirilən şəxsin və vəkilinin apelyasiya şikayəti qismən təmin edilib və Tərtər Hərbi Məhkəməsinin hökmü dəyişdirilib. Yeni hökmə əsasən, Taleh Quliyevin cəzasından 1 il çıxılıb və barəsində qəti olaraq 5 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzası təyin edilib.


Çinlə ədliyyə sahəsində əməkdaşlıq\n20:03 16 Sentyabr 2019 Oxunub : 971\nAzərbaycan Respublikasının və Çin Xalq Respublikasının Ədliyyə nazirlikləri arasında əməkdaşlığa dair Saziş imzalanaraq səmərəli qarşılıqlı fəaliyyət həyata keçirilir. Əlaqələrin genişləndirilməsi, ədliyyə və məhkəmə islahatları, habelə antikorrupsiya təcrübəsi ilə tanış olmaq məqsədilə sentyabrın 16-da Çinin Ədliyyə Nazirliyinin baş müşaviri - nazir müavini Pu Zengfanın başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ölkəmizə səfərə gəlib.\nƏdliyyə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən Azvision.az -a verilən məlumata görə, qonaqlar əvvəlcə Şəhidlər xiyabanında Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş həmvətənlərimizin məzarlarını ziyarət ediblər.\nGörüşdə ölkələrimiz arasında dostluq və səmərəli əməkdaşlıq münasibətlərini qeyd edən nazir bu əlaqələrin inkişafında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinin xüsusi rolunu vurğulayıb. İki ölkə arasında hüquqi əlaqələrdən bəhs edən F.Məmmədov 2015-ci ildə dövlətimizin başçısının Çinə dövlət səfəri zamanı bu sahədə mühüm dövlətlərarası müqavilənin imzalandığını, nümayəndə heyətlərinin mübadiləsini qeyd edib, əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yaxşı imkanların olduğunu bildirib.\nHəmin gün qonaqların Ədliyyə nazirinin müavini Azər Cəfərov ilə görüşü olub, Ədliyyə nazirliklərinin geniş tərkibdə nümayəndə heyətləri tərəfindən iki ölkənin məhkəmə-hüquq sistemi, bu sahədə aparılan islahatlar barədə ətraflı fikir mübadiləsi aparılıb.\nP.Zengfan Azərbaycanın Ədliyyə Nazirliyinin ayrı-ayrı istiqamətləri üzrə, o cümlədən qanunvericilik, e-xidmət, qulluğa qəbul, beynəlxalq əməkdaşlıq və digər sahələrdə fəaliyyətinə böyük maraq göstərib, yaxşı təcrübələrin mübadiləsinin əhəmiyyətini vurğulayıb.\nBaş müşavir - nazir müavini, həmçinin dövlətimizin başçısının qəti siyasi iradəsi ilə korrupsiyaya qarşı mübarizədə aparılan qanunvericilik, institusional və praktiki tədbirlər barədə məlumatlandırılıb. Səmərəli beynəlxalq antikorrupsiya əməkdaşlığının həyata keçirildiyi, bu sahədə Azərbaycanın dəstəyi ilə yaradılmış və təsis konfransı Çində keçirilmiş, ölkəmizin ədliyyə nazirinin vitse-prezidenti olduğu Beynəlxalq Antikorrupsiya Orqanları Assosiasiyasının mühüm rolu vurğulanıb.\nSəfər zamanı Çinin nümayəndə heyətinin Dövlət İmtahan Mərkəzində, Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsində görüşləri olub. Qonaqların, həmçinin müasir məhkəmə infrastrukturu və elektron məhkəmə sisteminin tətbiqi, eləcə də Azərbaycan brendi olan və ədliyyənin müvafiq xidmətlər göstərdiyi “ASAN xidmət” mərkəzlərinin vətəndaş məmnunluğu doğuran və korrupsiyaya qarşı mübarizədə mühüm fəaliyyəti ilə tanışlığı nəzərdə tutulur.\nTeqlər: Ədliyyə Nazirlik Çin


Doğrudurmu ki, kirvənin qızı ilə evlənmək olmaz? :: Son.az - Son xəbərlər, Azərbaycan xəbərləri, son veziyyet, son melumat, son xeber\nDigərləri 13 Fev 2018 22:15:00 108 0\nBu xəbəri də oxu: Bu gündən işə qəbul olmaq istəyən müəllimlər üçün test imtahanına başlanılır\nSon.az islam.az-a istinadən bildirir ki, onun qızı sünnət olunan oğlana naməhrəmdir. Oğlan böyüdükdən sonra həmin qızla evlənə bilər. Oğlanın evlənməsi haram olan qızlar (qadınlar) şəriət hökmlərində bəyan edilib. Bunların arasında kirvənin qızı adlı bir təbəqə yoxdur. Naməhrəmlik baxımından kirvənin qızı ilə sair qadınlar arasında heç bir fərq mövcud deyil. Bütün naməhrəm qadınlar hansı xüsusi hallarda insana məhrəm olursa və ya onlarla evlənmək haram hökmünə düşürsə, kirvənin qızı da həmin hökmləri daşıyır.


Belə olan halda Allahın bütün kainatın Yaradıcısı olduğuna iman edib, elmin ortaya qoyduğu həqiqətləri gözardı edərək təkamül nəzəriyyəsinə dəstək vermək, üstəlik, Qurandakı açıq izahları görməzlikdən gələrək təkamülün Qurana uyğun olduğunu iddia etmək çox səhv bir yanaşmadır.\nBundan başqa təkamül nəzəriyyəsi tərəfdarları, "Bu qədər insan təkamül nəzəriyyəsini müdafiə etdiklərinə, universitetlərdə təkamülə inananların çoxluq təşkil etdiyinə görə nəzəriyyə doğrudur" məntiqi ilə kütlələr üzərində və bu vaxt inanclı insanlar üzərində də psixoloji təzyiq meydana gətirməyə çalışarlar. Ancaq bir nəzəriyyənin geniş kütlələr tərəfindən qəbul edilməsi, onun doğruluğuna dair bir dəlil deyil. Elm tarixi əvvəl azlıq təşkil edən kütlələr tərəfindən qəbul edilən, ancaq doğruluğu sonradan hər kəs tərəfindən başa düşülən həqiqətlərlə doludur. Mövzunun başqa bir istiqaməti isə bu gün təkamül nəzəriyyəsinin düşünüldüyü kimi bütün elm dünyası tərəfindən qəbul edilmiş bir nəzəriyyə olmamasıdır. Son 20-30 il ərzində təkamül nəzəriyyəsini rədd edən elm adamlarının sayı sürətlə artmaqdadır. Bunların çoxu kainatdakı və canlılardakı qüsursuz dizaynı görərək darvinizm bütündən özlərini xilas edir. Bu elm adamlarının təkamül nəzəriyyəsinin etibarsızlığını ortaya qoyan çoxsaylı çalışmaları vardır. (Ətraflı məlumat üçün baxın. Qərb Dünyası Allaha yönəlir, Harun Yəhya, Vural Nəşriyyat; Quran elmə yol göstərir, Harun Yəhya, Araşdırma Nəşriyyat) Bu səbəbdən elm dünyasının əksəriyyətinin təkamülə inandığı şəklində bir ümumiləşdirmə etmək son dərəcə səhv olar.\nTəkamül nəzəriyyəsinin yaradılış ilə ziddiyyət təşkil etmədiyini irəli sürənlərin yanıldıqları və gözardı etdikləri çox əhəmiyyətli bir məqam var: Bəhsi keçən çevrələr darvinizmin əsas iddiasının, "canlı növləri bir-birlərindən təkamül keçirərək meydana çıxdı" tezisi olduğunu düşünürlər. Halbuki təkamülçülərin əsas iddiaları bu deyil. Daha əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, təkamül nəzəriyyəsi tərəfdarları, "həyatın təsadüflər nəticəsində, şüursuz mexanizmlərlə meydana çıxdığını" iddia edirlər. Bu iddialarına görə isə yer üzündəki canlılıq "bir Yaradıcı olmadan, cansız maddənin öz-özünə" meydana gəlmişdir.\nSözü gedən iddia bir Yaradıcının varlığını daha başdan bəri rədd edir. Və buna görə də inanclı insanlar tərəfindən qətiyyən qəbul edilə bilməz. Ancaq bəzi müsəlmanlar bunun tam olaraq fərqində olmadıqları üçün "Allah canlıları bir-birlərindən təkamülləşdirərək yaratmış ola bilər" ehtimalı ilə yola çıxaraq təkamül nəzəriyyəsini müdafiə etməkdə heç bir təhlükə görmürlər.\nXX əsrdə əldə olunan elmi tapıntılar təkamülçülərin "canlılıq təsadüflərlə və təbii amillərlə öz-özünə meydana gəldi" istiqamətindəki əsassız iddialarını qəti olaraq rədd edir. Canlılardakı sözü gedən üstün dizayn və plan bütün canlıları üstün bir ağıl və məlumat ilə yaradanın Allah olduğunu göstərir. Ən sadə olaraq tanınan canlıların belə mürəkkəb kompleksliyə sahib olmaları təkamül nəzəriyyəsini müdafiə edənləri qəti olaraq çıxılmaz bir vəziyyətə salır. Yəni, canlılardakı qüsursuz strukturlar müəyyən vaxt ərzində meydana gələn dəyişikliklərlə meydana gələ bilməzlər. İlk yaradıldıqları anda qüsursuz quruluşları ilə birlikdə mövcud olmalarıdır. Bir insan uzun vaxt keçdikcə ağciyərinin, gözünün və ya digər orqanlarının meydana gəlib bir-birlərinə birləşməklə meydana gələ bilməz. Hələ gözü, ürəyi, ağzı meydana gəlməmiş bir insanın bunların əmələ gəlməsini gözləyə bilmədən öləcəyi açıqdır. Belə ki, təkamülçülərin şəxsən özləri də bu həqiqəti tez-tez etiraf edirlər. Təkamülçü Pierre-Paul Grasse təkamül nəzəriyyəsinin irəli sürdüyü təkamül mexanizmlərin yaradıcı güclərinin olduğuna inanmağın xəyalpərəstlik olduğunu belə qəbul edir:\n"Darvinizmə görə tək bir bitki, tək bir heyvan, tam lazım olduğu şəkildə minlərlə və minlərlə faydalı təsadüflərə məruz qalmalıdır. Yəni, möcüzələr adi bir qayda halına gəlməli, inanılmaz dərəcədə az ehtimallara malik hadisələr asanlıqla reallaşmalıdır. Xəyal qurmağı qadağan edən bir qanun yoxdur, amma elm bu işin içinə daxil edilməməlidir. " 1\n"Sudan yaradılma təkamüllə yaradılışa işarədir" iddiası Quranda təkzib edilir\nTəkamüllə yaradılışı müdafiə edənlər yuxarıda qeyd olunan ayə kimi daha bir çox ayədə qeyd edilən "insanın sudan yaradıldığı" şəklindəki ifadələri öz iddialarına bir dəlil olaraq göstərməyə çalışırlar. Sudan bütün canlıların bu şəkildə meydana gəldiyini iddia edirlər.\n"... Bu cür bir nütfədən yaradıldı. Raqibin açıqladığı üzrə nütfə əsasən saf suya deyilir. Kişinin suyuna də nütfə deyilmişdir. Ənənədə nütfə ilə sperma sinonim kimi sayılmışdır. Lakin Qiyamət surəsinin sonunda da keçdiyi kimi, Quranda" tökülən spermadan bu nütfə "(Qiyamət surəsi, 37) buyurularaq nütfənin spermadan bir parça olduğu ifadə edilmişdir. Səhih-i Müslim də rəvayət olunduğu üzrə "suyun hamısından uşaq olmaz" hədisi-şərifində də "bir tamamın hər parçası nəzərdə tutularaq bir suyun hər bir parçasından" buyurulmamış, bir parçası nəzərdə tutularaq "suyun hamısından" buyrulduğundan uşağın meydana gəldiyi o suyun, suyun cəmi olan bütün sperma deyil, onun bir parçasından ibarət olduğu izah edildiyindən nütfə spermadan bir hissə olan saf toxumun adı olduğu aydın olar." 2\nİbni Təbəri isə bu ayəni "... Adəmin nəslini kişinin və qadının bir-birinə qarışan döl sularından yaratdıq" şəklində təfsir edir. 3\nBu açıqlamalarda da göründüyü kimi, insanın "mürəkkəb olan bir qətrə sudan" yaradılmasının təkamül nəzəriyyəsinin suyun içində təsadüflər nəticəsində yaranan bir tək hüceyrədən mərhələ-mərhələ insanın meydana gəlməsi iddiası ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bütün böyük təfsirçilərin açıqladığı kimi, bu ayədə də insanın ana bətnindəki yaradılışına diqqət çəkilir.\nEy insanlar, əgər yenidən diriləcəyinizə şübhə edirsinizsə, şübhəsiz ki, Biz sizi torpaqdan yaratdıq, sonra bir qətrə sudan, sonra laxtalanmış (embrion), sonra yaradılış forması məlum olmayan bir parça ətdən; sizə (qüdrətimizi) açıqca göstərmək üçün . İstədiyimizi adı qoyulmuş bir vaxtadək ana bətnində saxlayırıq. Sonra sizi körpə olaraq çıxarırıq, sonra da yetkinlik çağına yetişməyiniz üçün (sizi böyüdürük). Sizdən birinizin həyatına son verilməkdə, kiminiz də, bildikdən sonra heç bir şey bilməmək vəziyyətinə gəlməsi üçün ömrün ən aşağı ucuna (yaşlılığa) geri çevrilməkdədir ... (Həcc surəsi, 5)\nAyədə bir insanın yaradılış mərhələləri təsvir edilir. Birinci mərhələ olan torpaq insandakı əsas mineralları və elementləri ehtiva edən xammaldır. İkinci mərhələ isə bu elementlərin ana bətnindəki yumurtanı qidalandırmaq üçün lazımlı quruluşa və genetik məlumata sahib olan spermaları ehtiva edən və Quranda mürəkkəb bir su təbirlə təsvir edilən spermada bir araya gəlməsidir. Qısaca, insanın əsas xammalı torpaqdır. Torpağın özü, bir qətrə spermada o insanı meydana gətirəcək bir şəkildə toplanmışdır. Ayədə bu "su" mərhələsinin dərhal ardından insanın ana qarınındakı inkişaf mərhələləri göstərilmişdir. Halbuki, təkamül nəzəriyyəsi canlılığın guya suda başlamasından insanın ortaya çıxması arasında milyonlarla mərhələ (ilk hüceyrə, tək hüceyrəlilər, çoxhüceyrəlilər, onurğasızlar, onurğalılar, sürünənlər, məməlilər, primatlar və s. Və bunların saysız-hesabsız ara mərhələləri kimi) olduğunu var sayar. Ayədəki ardıcıllıqda isə heç bir şəkildə belə bir məntiq və təsvir olmadığı çox açıqdır. İnsanın bir qətrə su halından sonra laxtalanmış halına gəldiyi bildirilir. (Daha ətraflı məlumat üçün, www.insanmucizesi.com)\nQurandakı "əcdadlarımız" şəklindəki ifadələrin təkamül xarakterli əcdadlara işarə etdiyi iddiasını Quran təkzib edir\nMüsəlman təkamülçülərin iddialarına dəlil göstərməyə çalışdıqları Qurandakı bir başqa ifadə isə bir çox ayədə keçən "əcdadlarınız" sözüdür. Təkamülçülərin səhv təfsirinə görə bu ifadədə birbaşa insanın ibtidai əcdadlarına işarə var. Bunun səbəbini də sözün Quranda çox hallarda istifadə olunmasını göstərirlər. Bu ayələrdən bəziləri bu şəkildədir:\nMusa dedi: "O sizin də, əcdadınızın da Rəbbidir". (Şuəra surəsi, 26)\nQuranda bu ifadənin keçdiyi başqa bir çox ayə vardır. Məsələn, Bəqərə surəsinin 133-cü ayəsində "əcdadın" sözü keçir. Buradakı "əcdadlar", təkamül prosesini izah etmir, insanların əvvəlki nəsillərini ifadə edirlər. Eynilə "keçmişdəki əcdadlar" ifadəsində də keçmiş nəsillər izah edilir. Bu ifadənin içində təkamülləşməyi bildirən bir izah yoxdur:\nYoxsa siz Yaquba ölüm gəldikdə onun yanında idiniz? O zaman o, öz oğullarına dedi: "Məndən sonra nəyə ibadət edəcəksiniz?" Onlar dedilər: " Sənin İlahına, əcdadların – İbrahimin, İsmailin və İshaqın ilahı olan tək ilaha ibadət edəcəyik. Biz yalnız Ona təslim olanlarıq!" (Bəqərə surəsi, 133)\n"Rəbbin bəndələrindən istədiyini yaradar və onlardan istədiyini də iman və hidayətə çatdırmaq üzrə seçər. Onlar üçün seçim haqqı yoxdur. Onlar üçün istədikləri işi görmək seçimi yoxdur ..." 4\n"Bu mübarək ayələrdə Allah Təala həzrətlərinin xaliq (yaradan) olduğunu, istədiyini seçib ixtiyar sahibi edəcəyini (seçəcəyini), elm və qüdrətini, bənzəri olmadığını , həmd və sənaya layiq olduğunu hökm və əmrlərinə bütün qullarının cəlb ediləcəklərini bəyan edir. Belə ki: Heç kim, o Xaliqin bir şeyi seçib ixtiyar sahibi etməsinə mane ola bilməz. O ixtiyar sahibi olanlar qulları buna şəxsən müvəffəq deyil. Allah Təala onların ixtiyar sahibi olacaqları şeyləri yaratmağa haşa məcbur deyil ... Cənab Haqq peyğəmbərlərini özlərinə göndərilən kəslərin rəy və seçimlərinə görə göndərməz, ancaq özü ixtiyar sahibi olduğu üçün göndərər. Xeyir və SƏLAH nə surətlə, nə vasitə ilə təcəlli edəcəyini ancaq O Xaliqi-Kərim bilir heç bir şey, O Xaliqi-Əzimə şərik ola bilməz və Onun ixtiyari gücünə qarşı bir şeyi meydana gətirə bilməz və heç bir kimsənin ixtiyarı O əzəli məbudun çox uca olan iradəsinə, ixtiyarına zidd, müxalif ola bilməz. 5\n"Rəbbin nəyi diləsə, yaradar və seçər.Yəni, istədiyini yaradar və yaratdıqlarından istədiyini də seçər, bəyənər. Peyğəmbərlik, şəfaət kimi yüksək işlərə gətirər. Onların seçmə haqqı yoxdur. Buna görə də onların Allahdan başqa tərəfdaşlar və şəfaətçi seçməyə və təyini haqları yoxdur. Sermedi, aralıqsız, davamlı deməkdir. " 6\n"Mutasiya Quranda təyin olunur" iddiasını Quran təkzib edir\nMutasiyalar canlılarda baş verən genetik qəzalardır. Və hər bir qəza kimi zərər verər, məhv edərlər. Mutasiyanın "təkamül"ü təmin etməsi, bir çəkic zərbəsinin bir saatı inkişaf etdirməsi qədər qeyri-mümkündür.\nƏgər bir insan "təkamül nəzəriyyəsi lehinə təhrif etməklə və məcburi də olsa, Qurandan bəzi dəlillər gətirməliyəm" anlayışı içində deyilsə, yuxarıdakı ayələri mutasiyaya dəlil olaraq şərh etməsi qətiyyən mümkün deyil.\nİlk üç ayədə Allahın möcüzəvi şəkildə canlıların bədənlərini dəyişdirəcəyindən bəhs olunur. Dördüncü ayədə isə qeyd olunan cisim (əsa) canlı belə deyil, bu səbəbdən mutasiyaya uğraması kimi fikir irəli sürülə bilməz. Həqiqətən, müsəlman təkamülçülərin bu kimi ayələrdən təkamül nəzəriyyəsinə dəlil çıxarmağa çalışmaları "yaradılışçı təkamül" tezisinin nə qədər çürük, zorakı və Qurana zidd bir fikir olduğunun açıq bir isbatıdır.\n"Həqiqətən insanın üzərindən daha özü anılmağa layiq deyilkən uzun bir dövr gəlib-keçdi." (İnsan surəsi, 1)\nYuxarıdakı ayə müsəlman təkamülçülərin təkamülə dəlil olaraq təqdim etdikləri bir başqa ifadədir. Şəxsi şərhlərinə əsaslanan bir tərcümə ilə "özü anılmağa layiq deyilkən" ifadəsi "insanın bir insan olmamışdan əvvəlki hallarının ifadə edildiyi" formasında açıqlanır. Halbuki, digər iddialar kimi bu təkamülçü iddia da reallıqdan uzaqdır.\n"ləm yəkun şəy’ən məzkurən"\nŞəy'ən: bir şey\nBu ifadənin "təkamüllə yaradılışa" bir dəlil olaraq göstərilməsi də çox zorakı bir şərhdir. Necə ki, bu ayə İslam alimləri tərəfindən bir təkamül proses kimi izah olunmur. Məsələn, Almalılı Həmdi Yazır bu ayədəki zaman ifadəsini bu şəkildə təfsir edir:\n"Əvvəldə ilk maddələri olan ünsürlər və mədənlər, sonra onlardan mərhələ-mərhələ yaradılıb ortaq maddələri olan bitki və heyvan mənşəli qidalar "palçıq xülasəsi" (Muminun surəsi,12), sonra onlardan süzülən xammal olan spermaya doğru yavaş-yavaş mərhələ və mərtəbələr içində gələn bir şey olub, lakin insan kimi xatırlanmamışdı. Həqiqətdə insanın hər fərdi kimi cinsi də əzəli deyil, sonradan olmadır. Dünyanın başlanğıcından, aləmin yaradılışından da çox-çox sonralar var olmuşdur." 7\n"Bu ayələr Cənab Haqqın insanları heç mövcud, məlum deyilkən sonradan bir qətrə sudan eşidən və görən bir halda yaratmış və onları imtahan etdiyini bildirir ... İnsan əvvəlcə heç mövcud deyildi, sonra bir müddət içində bir qətrə sudan, torpaqdan və palçıqdan təsvir edilmiş bir cəsəd halına gəlmişdir. O insan o vaxt məlum deyildi, onun nə kimi ada sahib olduğu və nə üçün yaradılmış olduğu bilinmirdi. Sonra özünə ruh şüuru verilməyə başlanılmışdır." 8\nBu səbəbdən də bu ayədə keçən və zaman ifadə edən anlayışı "təkamül prosesi" olaraq şərh etmək Qurana görə əsası olmayan subyektiv bir şərhdir.\nTəkamüllü yaradılışla əlaqədar olaraq ortaya atılan bir başqa iddia isə hz. Adəmin ilk insan olmamaq ehtimalı, hətta insan olmamaq ehtimalı (hz. Adəmi tənzih edirik) - şəklindədir. Bu iddiaya dəlil kimi aşağıdakı ayə göstərilir:\nBu iddianı müdafiə edən dairələr ayədə keçən "canişin bərqərar edəcəyəm!" şəklindəki ifadədə keçən ərəbcə "cəalə" felinin, "təyin etmək" feli ilə açıqlayırlar. Yəni, hz. Adəmin ilk insan olmadığını, bir çox insan arasından xəlifə olaraq "təyin edildiyini" qarşıya qoyurlar. Halbuki, "cəalə" sözünün Quranda istifadə edilən çox müxtəlif mənaları vardır və bunlar bu şəkildədir:\nQuranda "cəalə" felinin keçdiyi digər ayələrdən iki nümunə belədir:\n"Ayı bir nur, günəşi də çıraq etmişdir (cəalə)". (Nuh surəsi, 16)\nTəkamüllü yaradılışla əlaqədar bir başqa yanılma isə yenə ayədə qeyd edilən bir ifadənin səhv bir şəkildə şərh olunması nəticəsində ortaya çıxır. Ayədəki altı cızılmış ifadə "palçıqdan bir insan yaradıram" şəklində tərcümə edilib bunun təkamül prosesi içində yavaş-yavaş yaradılışa işarə etdiyi iddia edilir. Ancaq ayənin ərəbcəsi bu şəkildə bir tərcümənin şəxsi şərh və qəsdən edilmiş təhrif olduğunu açıq şəkildə ortaya qoyur:\n"Inni halikun bəşərən min tin." = "Mən palçıqdan bir bəşər yaradanam".\nBu ayədə "yaradıram" şəklində bir ifadə yoxdur. Necə ki, ayənin davamında "Mən ona surət verib Öz ruhumdan üfürdüyüm zaman ona səcdə edin!" şəklində keçməkdə və buradan da "yaratma" felinin bir anda olub bitdiyi aydın olur. (Ətraflı məlumat üçün baxın. Kuran Darwinizmi Yalanlıyor, Harun Yahya)\nKommunizm istər əsaslandığı materialist fəlsəfə, istərsə də irəli sürdüyü tarix analizi səbəbiylə dinə düşmən bir ideologiyadır. Necə ki, Allahın varlığının inkar edilməsi bu fəlsəfənin başlanğıc nöqtəsidir. Tarix analizi səbəbiylə də düşməndir, çünki kommunizm dini "rəhbər siniflərin vasitəçisi" olaraq təsvir edər və hədəflədiyi kommunist cəmiyyət üçün dinin yox edilməsini şərt qəbul edər.\nDarvin bütün orqanik varlıqların, bitkilərin, heyvanların və insanın özünün milyonlarla ildir mövcud olan bir təkamül prosesinin məhsulları olduğunu sübut edərək metafizik təbiət fikrinə ən ağır zərbəni endirdi. 9\nKommunist ideologiya bu şəkildə XX əsr ərzində bir çox ölkədə partizan mübarizələrinə, qanlı terror hərəkətlərinə və daxili müharibələrə səbəb olmuşdur. Məhz darvinizmə qarşı fikri mübarizə bu baxımdan da əhəmiyyətlidir; əgər darvinizmin etibarsızlığı ortaya çıxsa və darvinizm çöksə, onu əsas götürən marksist fəlsəfə də özlərinə həyat sahəsi tapa bilməyəcəklər. Darvinizmin din əleyhdarı kommunist ideologiya üzərində belə əhəmiyyətli bir təsiri olduğu halda ona veriləcək hər cür dəstəyin kommunizmə verilmiş bir dəstək mənasını gələcəyi açıqdır. Xüsusilə də, bəzi müsəlmanların etdiyi kimi darvinizmi məqbul göstərməyə çalışmaq, onun dinlə uyğun gəldiyini, əslində Allahın canlıları təkamüllə yaratdığını iddia etmək, kommunizmi də qanuni hala gətirmək deməkdir. Eynilə kommunistlər də din və darvinizmin bir-birləriylə uyğun gəlmədiyini çox yaxşı bilirlər. Lakin darvinizmi və kommunizmi daha geniş çevrələrə yaymaq məqsədiylə bu vəziyyətə səs çıxarmazlar. Əhəmiyyətli olan ilk addım olaraq darvinizmə bir qapı aça bilməkdir. Sonrakı mərhələdə kommunizmin yayılması daha asan olacaq. (Ətraflı məlumat üçün baxın., Kommunizm Pusuda, Harun Yahya) Bir çox darvinist təkamüllə yaradılışa inanan inanclı təbəqələrə toxunmamasının altında duran əsas səbəb budur.\nTəkamül nəzəriyyəsi və təkamülçülər böyük bir dolanbac içindədirlər. Çünki, elm darvinizmi açıq şəkildə təkzib edir. Bunun fərqində olan təkamülçülər isə böyük bir çaxnaşma içində çırpınır, çıxdıqları müzakirə proqramlarında, açıq iclaslarda ya da cavabsız qaldıqları hər cür mühitdə dərhal yaradılış həqiqətini müdafiə edənlərə hücum edir, bu şəkildə sözlə üstün gəlməyə çalışırlar. Müsəlmanların təkamülü dinlə əlaqələndirmək səylərinin altında isə, "batil" qarşısında duyduqları narahatlıq, acizlik, məlumatsızlıq və qərarsızlıq yatır. Halbuki, bu son dərəcə yersiz bir acizlikdir. Çünki, təkamülçülərin özlərini müdafiə edə bilmək üçün nə elmi bir dayaqları, nə də bir dəlilləri vardır. Onlar bu nəzəriyyəyə olan uydurma bağlılıqları səbəbiylə demaqoqluq etməkdə, psixoloji təzyiqlə qarşılarındakıları susdurmağa çalışırlar. Əslində isə çarəsiz vəziyyətdədirlər.\n...Məhz (Allaha) təslim olanlar, artıq həqiqəti və doğrunu'axtarıb-tapanlardır. (Cinn surəsi, 14)\n(1) Pierre-Paul Grassé, Evolution of Living Organisms, Academic Press, New York, 1977 səh. 103\n(3) İmam Taberi, Taberi Tefsiri, 6.Cilt, səh.2684\n(4) İmam Taberi, Taberi Tefsiri, 4.Cilt, səh.1701\n(5) Ömer Nasuhi Bilmen, Kuran'ı Kerim'in Türkçe Meali Alisi ve Tefsiri, 5. cilt, səh. 2622\n(8) Ömer Nasuhi Bilmen, Kuran'ı Kerim'in Türkçe Meali Alisi ve Tefsiri, 8.cilt, səh. 3915\n(9) Marx-Engels, Seçme Yapıtlar 3, Sol Yayınları, səh. 156


Nazim Əliyevin qırılmayan rekordu | SuperSport\nƏsas səhifə Futbol Nazim Əliyevin qırılmayan rekordu\nDərc etdi: SupersportTarix Aprel 08, 2020 , 10:12 Kateqoriya: FutbolRəy yoxdur\nAzərbaycan Premyer Liqasının car mövsümünün bombardirləri cəmi 7 qol vurub. Stiven Monroz və Baqali Dabo (hər ikisi “Neftçi”), Mahir Emreli (“Qarabağ”), Peyman Babayi (“Sumqayıt”) çempionatın ən məhsuldar oyunçularıdır.\nBu futbolçuların məhsuldarlığı ölkə çempionatları tarixində göstəricilərlə müqayisədə çox aşağıdır. Düzdür, ilk milli çempionatlarda komandalar daha çox oyun keçirib. Amma oyun sayındakı fərq qol sayındakı fərqlə müqayisədə daha azdır.\nSupersport.Az PFL-ə istinadən xəbər verir ki, bir mövsümdə ən çox qol vuran futbolçu isə Nazim Əliyevdir. O, 1992-ci ildə 39 dəfə rəqib qapılarına yol tapıb. Bunun üçün ona 33 matç kifayət edib və orta məhsuldarlığı 1,18-ə bərabər olub. Cari mövsümün bombardirlərində isə bu rəqəm 0,37-0,47 aralığında dəyişir. Bu isə təxminən üçqat fərqdən xəbər verir.\n1996/97. Samir Ələkbərov (Neftçi) – 25


Rusiyadan Avropa və ABŞ-a daha bir neçə qadağa\n15 Sentyabr 2014 13:36\nRusiya Avropa Birliyinin sanksiyalarına cavab olaraq qidadan sonra avtomobil və geyimin idxalına qadağa tətbiq etməyi müzakirə edir.\nPublika.az xəbər verir ki, bu barədə Vladimir Putinin iqtisadi məslələr üzrə köməkçisi Andrey Belousov bəyan edib. O bildirib ki, Rusiya sanksiyalara cavab olaraq embarqonun ikinci dalğasına Amerika və Avropadan geyim, avtomobil, ağac məhsulları idxalını daxil edə bilər: “Avtomobillərin idxalını qadağan edə bilərik. Çünki Rusiyanın özündə bütün növlər üzrə avtomobil istehsal edilir. Eləcə də üst geyimlərini, kostyumların qadağası müzakirə mövzusudur. Ağac məhsullarından MDF-nin idxalının embarqo siyahısına daxil edilməsi istisna deyil. Bundan əlavə xarici maliyyə xidmətləri qadağan oluna bilər. İnanın, Rusiya bankları bunun üçün bizə ancaq sağ ol deyəcəklər”\nPrezidentin köməkçisi ölkədəki qiymət artımına toxunaraq, sanksiyaların burada rol oynamadığını deyib: “Qiymət artımları ilin birinci yarısını əhatə edir. Embarqo qərarı isə ikinci rübdə verilib. Bazar sabitdir, hələlik hansısa mənfi təsirlər görmürük. Bütün sahələrdə sanksiyalara qarşı cavabımız var. Bunlar reallaşdırılacaq”.\nXatırladaq ki, sentyabrın 12-də Avropa Birliyi Rusiyaya qarşı sanksiyaların ikinci mərhələsini rəsmiləşdirib. Sanksiya paketi Rusiyanın iri dövlət banklarını likvidliklə təmin etməyi qadağan edir. Eləcə də neft şirkətlərinin xaricdən maliyyə almaq imkanlarını qapadır. Bundan əlavə Avropa Birliyi Ukraynanın və Rusiyanın 24 yetkilisinin adını qara siyahıya salıb. Bununla da 119 şəxsin adı birliyin qara dəftərinə düşüb.