Anffyddiaeth

Anffyddiaeth yw, mewn ystyr eang, gwrthod y gred mewn bodolaeth Duw, duwiau, neu dduwiesau. Mewn ystyr culach, safbwynt anffyddiaeth ydy nad oes dim duw neu dduwies. Yn y bôn, anffyddiaeth yw'r absenoldeb o gredu mewn bodolaeth unrhyw dduwdod. Cyferbynnir anffyddiaeth â theistiaeth, sy'n honni bod un duwdod o leiaf sy'n bodoli.

Daw'r term gwreiddiol o'r gair Groeg "ἄθεος" (atheos), sy'n golygu "heb dduw". Rhoddwyd yr enw hwn ar bobl, ynghyd â chynodiad negyddol, oedd yn gwrthod y duwiau a addolwyd gan y gymdeithas/gymuned leol. Wrth i rydd-feddyliaeth ledaenu, ynghyd ag amheuaeth wyddonol a chynnydd dilynol mewn beirniadu crefydd, culhaodd defnydd o'r gair yn ei ystyr. Dechreuodd bobl i adnabod eu hunain yn "anffyddwyr" yn ystod y 18eg ganrif.

Fel arfer, mae anffyddwyr yn amheus o honiadau goruwchnaturiol, gan ddyfynnu diffyg tystiolaeth empirig. Mae anffyddwyr wedi cynnig llawer o resymau am beidio â chredu mewn unrhyw dduw neu dduwies, sy'n cynnwys y problem o ddrwg, y ddadl o ddatguddiadau anghyson, a'r ddadl o anghrefydd. Mae ymresymiadau ar gyfer anffyddiaeth yn cynnwys y rhai athronyddol, cymdeithasol, a hanesyddol. Er bod ambell i anffyddiwr wedi mabwysiadu athroniaethau seciwlar, nid oes un ideoleg neu set o ymddygiadau a gânt eu gorfodi ar anffyddwyr.

Cyfystyron 
 Anffyddiaeth, fel mae'r gair yn awgrymu, yw absenoldeb ffydd. Yn gyffredinol, gellir disgrifio ffydd fel ymddiriedaeth heb dystiolaeth. Yn y cyd-destun hwn, ffydd yw'r gred mewn athrawiaeth grefyddol. Ystyr anffyddiaeth felly, yw absenoldeb cred mewn athrawiaeth grefyddol.
 Annuwiaeth yw absenoldeb cred mewn Duw neu duwiau. Mae hwn yn gyfartal a'r gair Saesneg atheism.
 Atheistiaeth (o'r Groeg a + theos = nid duw). Mae atheistiaeth ac annuwiaeth yn golygu'r un peth felly.
 Anghrediniaeth yw absenoldeb crediniaeth. Fe fydd hwn yn cyfeirio yn bennaf at absenoldeb cred yn y grefydd Gristnogol.

Bwdhaeth 

Er bod Bwdhaeth yn ei ffurf glasurol yn grefydd heb dduw fel y cyfryw, mae e'n cael ei ystyried gan rai fel math o agnosticiaeth. Fe fydd yr anffyddiwr arferol yn prin gredu mewn unrhyw beth ysbrydol neu oruwchnaturiol. Er hynny, fe fydd rhai, yn enwedig ymhlith yr Hindŵiaid a'r Mwslimiaid, yn ystyried Bwdhaeth yn ffurf ar anffyddiaeth.

Anffyddiwr cryf 
Anffyddiwr cryf yw rhywun sy wedi penderfynu bod bodolaeth Duw neu duwiau yn anrhesymol. Mae anffyddiwr cryf yn ddiysgog bod dim Duw na duwiau, a ni allent fodoli.

Anffyddiwr gwan 
Dywedir bod un sydd erioed wedi meddwl llawer am fodolaeth Duw na duwiau yn anffyddiwr gwan. Byddai rhai yn ymresymu hefyd fod plentyn newyddanedig sydd heb gael awgrym o ddwyfoldeb yn anffyddiwr gwan. Er hynny, mae yna gred gyfochrog fod crefydd yn gynhenid i natur dyn.

Anffyddiwr difater 
Anffyddiwr difater yw rhywun sy’n malio dim os ydy Duw yn bodoli neu beidio. Fe fydd anffyddiwr difater yn gweithredu felly, fel petai dim Duw ac mae’n debyg eu bod wedi cael llawer o helynt yn y gorffennol am beidio cydymffurfio.

Safbwynt anffyddiwr 
Safbwynt anffyddiwr yw, bod y cyfanfyd yn esboniadwy mewn termau naturyddol a gwyddonol, a bod Duw neu duwiau yn amhosibl.

Mae’r anffyddiwr yn gweld crefydd fel dim ond ofergoeliaeth, ac felly yn dueddol i fod yn oddefgar at bob crefydd heb ragfarn. Ar y llaw arall, fe fydd yr anffyddiwr yn casáu'r math o ffwndamentaliaeth sy'n dilyn ar ffugwyddoniaeth neu wrthddeallaeth, a hefyd yn brawychu dros y rhai sy’n rhyfela a lladd yn enw eu duwiau. Mae'r rhan fwyaf o anffyddwyr yn ddyneiddwyr hefyd.

Nodiadau

Cyfeiriadau 

 
 
 
 

 
Athroniaeth
Cred