Ysgol y Moelwyn

Ysgol uwchradd Gymraeg ym Mlaenau Ffestiniog, Gwynedd, ydy Ysgol y Moelwyn.

Mae'r ysgol yn darparu addysg i ddisgyblion o oedran 11 i 16, yng nghyfnod allweddol 3 a 4, hyd nes iddynt gwblhau cymhwysterau TGAU, fel rheol.

Mae'r ysgol yn gwasanaethu Ffestiniog ac ardaloedd cyfagos, fel Trawsfynydd. Er ystyrir yr ardal yn un ddifreintiedig, arferai'r ysgol fod a record o ddarparu addysg safonol o'i chymharu ag ysgolion eraill yng Ngwynedd a thu hwnt.

Caiff disgyblion eu penodi un o bedwar 'tŷ' : Bowydd, Prysor, Cynfal a Dwyryd. Rhain yw dosbarthiadau cofrestru y disgyblion o fewn eu blwyddyn yn ystod eu cyfnod yn yr ysgol.

Arweinyddiaeth yr ysgol 
Mrs Eleri Moss yw pennaeth yr ysgol ers tua 2021, wedi bod yn 'bennaeth mewn gofal' am gyfnod byr cyn hynny. Cyn hynny, bu'n bennaeth dyniaethau ag athrawes ysgrythur.

Ers blynyddoedd, arweinir yr ysgol gan 'uwch dim rheoli' lle penodir grwp cyfyngedig o staff i gyd-arwain gyda'r pennaeth, gan gydweithio gyda chorff llywodraethol yr ysgol. Credir i'r uwch dim rheoli cyfredol gynnwys Mrs Mari Roberts fel pennaeth cynorthwyol, ynghyd a Mr Daniel Bell, Mrs Elin Williams a Miss Sharon Davies.

Yn flaenorol, arweinwyd yr ysgol yn llwyddiannus am ddegawdau gan y cyn brifathro Mr Dewi Lake, a'r dirprwy bennaeth Mr Iolo Owen.

Opsiynau yn dilyn gadael yr ysgol 
Nid oes chweched dosbarth wedi bodoli yn yr ysgol ers ei chau dros gwpl o ddegawdau yn ol. 

Bydd y mwyafrif o ddisgyblion yn mynd ymlaen i gwblhau addysg ol-16 oed yng Ngholeg Meirion Dwyfor, Dolgellau. Arfera leiafrif o ddisgyblion barhau eu haddysg yn chweched dosbarth Ysgol Y Berwyn, Bala (hefyd yng Ngwynedd) neu chweched Ysgol Dyffryn Conwy, Llanrwst (tu allan i'r sir) er fod cyfyngiadau ar wasanaethau trafnidiaeth yn aml yn cyfyngu gallu nifer o ddisgyblion i fynychu'r sefydliadau yma. 

Bydd lleiafrif o ddisgyblion sy'n gadael hefyd yn mynychu Coleg Meirion Dwyfor, Pwllheli neu Glynllifon neu Goleg Menai.

Nifer o ddisgyblion
Yn ol Estyn, roedd 313 o ddisgyblion yn mynychu'r ysgol yn 2017.

Ysgol y Moelwyn oedd ysgol uwchradd fwyaf Meirionnydd yn 2003, pan oedd 420 o ddisgyblion yn yr ysgol.

Perfformiad addysgol y gorffennol 
Yn ôl ffigyrau arolygiad Llywodraeth Cymru o berfformaiad addysgol holl ysgolion uwchradd Cymru yn ystod 2010/11, a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2012, Ysgol y Moelwyn oedd 4ydd ysgol uwchradd orau yng Ngwynedd, a'r 53fed ysgol uwchradd orau yng Nghymru (o gyfanswm o 219 ysgol).

Mae'r corff Estyn yn arolygu ysgolion yng Nghymru. Yn eu harolygiad diweddaraf o Ysgol y Moelwyn yn ol yn 2017, beirniadwyd yr ysgol yn "dda" (yr ail gategori gorau allan o bedwar) mewn pedwar allan o bump maes, ac eithrio "safonau", a feirniadwyd yn "ddigonol ac angen gwella" (y trydydd categori gorau allan o bedwar). Yn benodol, dywedwyd fod angen gwella safonau yn enwedig yn Nghyfnod Allweddol 4 ag yn Saesneg.

Cyfres deledu "Ysgol Ni" 
Yn 2022, roedd yr ysgol yn destun i gyfres deledu ddogfen ar S4C o'r enw "Ysgol Ni".  Rhoddodd y raglen gipolwg ar fywyd yr ysgol o safbwynt disgyblion ac athrawon, gan gynnwys y pennaeth Mrs Eleri Moss, Mr Daniel Bell a Mrs Mari Roberts. Dangosodd y rhaglen fod yr ysgol bellach yn defnyddio dulliau mwy amgen o reoli ymddygiad heriol gan rai disgyblion, gan ddefnyddio uned arbennig o'r enw "Stwlan".

Rhestr staff 
Roedd un o'r rhestrau diweddaraf yn nodi'r canlynol fel aelodau staff dysgu'r ysgol:

 Pennaeth: Mrs Eleri Moss
 Pennaeth Cynorthwyol: Mrs Mari Roberts
 Pennaeth Saesneg: Miss Sharon Davies
 Pennaeth Cerddoriaeth: Mrs Elin Williams (Pennaeth Hanes gynt)
 Pennaeth Gwyddoniaeth: Mr Owain Huws
 Pennaeth Mathemateg: Mrs Ffion Williams
 Pennaeth Addysg Grefyddol: Miss Suzanne Roberts
 Pennaeth Technoleg Gwybodaeth: Mrs Cheryl Lloyd-Owen
 Pennaeth Ffrangeg: Miss Stephanie Haines
 Pennaeth Celf: Mrs Annette Morris
 Pennaeth Technoleg: Mrs Carys Thomas
 Pennaeth Addysg Gorfforol: Miss Alwen Williams
 Mathemateg: Miss Gail Chart-Parry
 Cymraeg: Mrs Rhian Williams
 Mathemateg: Mrs Elin Sion
 Saesneg: Mrs Georgia Churm
 Bioleg: Mrs Ceri Lane
 Ffiseg: Miss Gwenno Foster-Evans
 Daearyddiaeth: Mr Edward Thomas
 Addysg Gorfforol: Ceri Roberts

Rhai cyn-athrawon nodedig 

 Pennaeth Cymraeg: Miss Gwen Edwards
 Cymraeg: Mrs Haf Thomas
 Drama: Mrs Meinir Humphreys
 Ffrangeg: Mr Bruno Guillemin
 Arlunio: Mr Ken Pierce

Ysgolion cynradd yn nhalgylch yr ysgol 
Ysgol Bro Cynfal
Ysgol Edmwnd Prys
Ysgol Manod
Ysgol Tanygrisiau
Ysgol Bro Hedd Wyn
Ysgol Maenofferen

Rhai cyn-ddisgyblion Nodedig
Llewelyn Wyn Griffith awdur, bardd a darlledwr
Ted Breeze Jones - naturieithwr, adarydd a ffotograffydd.
Ceri Cunnington - canwr.
Bruce Griffiths - ysgolhaig a geiriadurwr (golygydd Geiriadur yr Academi).
Arwel Gruffydd - actor a chyfarwyddwr artistig Theatr Genedlaethol Cymru.
Geraint Vaughan Jones - nofelydd.
Twm Miall - awdur a dramodydd.
Dewi Prysor - awdur a bardd.
Eigra Lewis Roberts - nofelwraig a dramodydd.
Iwan Roberts - actor, telynegwr a chanwr.
Yr Athro John Rowlands - llenor ac academydd.
Yr Athro Gwyn Thomas - bardd, darlithydd a chyn-Fardd Cenedlaethol Cymru.
Gai Toms - cerddor, canwr a chyfansoddwr.
Ynyr Williams - cynhyrchydd teledu.
Glyn Wise - cyflwynwr radio.

Cyfeiriadau

Moelwyn
Moelwyn
Ffestiniog