Emanuel Swedenborg

Athronydd a gwyddonydd Swedaidd a diwinydd a chyfrinydd Cristnogol oedd Emanuel Swedenborg (8 Chwefror [29 Ionawr yn yr Hen Ddull] 1688 – 29 Mawrth 1772) a ystyrir yn un o'r prif feddylwyr yn nhraddodiad cyfriniol y Gorllewin. Ysgrifennodd nifer o destunau yn yr iaith Ladin, gan gynnwys dehongliadau o'r Ysgrythurau fel gair digyfrwng Duw. Pontiodd ei fywyd a'i waith oesoedd yr Oleuedigaeth a Rhamantiaeth, a châi ei syniadaeth ddylanwad pwysig ar sawl mudiad deallusol a chrefyddol wedi ei farwolaeth. Gelwir ei dysgeidiaeth, sy'n ddiarhebol dywyll a dwfn, yn Swedenborgiaeth, a sefydlwyd Eglwys y Jeriwsalem Newydd ar ei sail.

Ganed ef yn Stockholm, yng nghyfnod Ymerodraeth Sweden, i deulu amlwg a chefnog. Ymddisgleiriodd yn ei astudiaethau ers ei flynyddoedd cynnar, a chafodd yrfa lwyddiannus fel gwyddonydd a pheiriannydd. Yn ogystal â'i ymchwil ym maes ffiseg a'i waith mathemategol, dyfeisiodd fodd i adeiladu dociau sych a dyluniodd long danfor gynnar.

Wedi iddo droi'n 30 oed, symudodd ei sylw tuag at athroniaeth a metaffiseg, ac aeth ar daith ysbrydol. Honnodd ei fod wedi cael sawl profiad goruwchnaturiol gan gynnwys gweld angylion ac ysbrydion. Credodd i Dduw ei benodi i ddatguddio gwirionedd y byd ysbrydol a bywyd ar ôl marwolaeth. Ei gampwaith ydy Arcana Caelestia, a gyhoeddwyd mewn wyth cyfrol o 1749 i 1756.

Llyfryddiaeth 

 1716-1718, (Daedalus Hyperboreus) Swedeg: Daedalus Hyperboreus, eller några nya mathematiska och physicaliska försök
 1721, Prodromus principiorum rerum naturalium : sive novorum tentaminum chymiam et physicam experimenta geometrice explicandi 
 1722, Miscellanea de Rebus Naturalibus 
 1734, Opera Philosophica et Mineralia
 (Principia, cyf. I) Tomus I. Principia rerum naturlium sive novorum tentaminum phaenomena mundi elementaris philosophice explicandi
 (Principia, cyf. II) Tomus II. Regnum subterraneum sive minerale de ferro
 (Principia, cyf. III) Tomus III. Regnum subterraneum sive minerale de cupro et orichalco 
 1734, Prodromus Philosophiz Ratiocinantis de Infinito, et Causa Finali Creationis; deque Mechanismo Operationis Animae et Corporis. 
 1744-1745, Regnum animale, 3 volumes
 1745,  De Cultu et Amore Dei, 2 volumes
 1749-1756, Arcana Cœlestia, quae in Scriptura Sacra seu Verbo Domini sunt, detecta., 8 cyf.
 1758, De Caelo et Ejus Mirabilibus et de inferno. Ex Auditis et Visis. 
 1758, De Ultimo Judicio
 1758, De Equo Albo de quo in Apocalypsi Cap.XIX.
 1758, De Telluribus in Mundo Nostro Solari, quæ vocantur planetæ: et de telluribus in coelo astrifero: deque illarum incolis; tum de spiritibus & angelis ibi; ex auditis & visis.
 1758, De Nova Hierosolyma et Ejus Doctrina Coelesti
 1763, Doctrina Novæ Hierosolymæ de Domino. 
 1763, Doctrina Novæ Hierosolymæ de Scrip­tura Sacra. 
 1763, Doctrina Vitæ pro Nova Hierosolyma ex præceptis Deca­logi. 
 1763, Doctrina Novæ Hierosolymæ de Fide. 
 1763, Continuatio De Ultimo Judicio: et de mundo spirituali. 
 1763, Sapientia Angelica de Divino Amore et de Divina Sapientia. Sapientia Angelica de Divina Providentia
 1764, Sapientia Angelica de Divina Providentia
 1766, Apocalypsis Revelata, in quae detegunter Arcana quae ibi preedicta sunt.
 1768, Deliciae Sapientiae de Amore Conjugiali; post quas sequumtur voluptates insaniae de amore scortatorio. 
 1769, Summaria Expositio Doctrinæ Novæ Ec­cle­siæ, quæ per Novam Hierosolymam in Apocalypsi intelligitur. 
 1769,  De Commercio Animæ & Corporis. 
 1771, Vera Christiana Religio, continens Universam Theologiam Novae Ecclesiae
 1859, Drömboken, Journalanteckningar, 1743-1744
 1983-1997, Diarum, Ubi Memorantur Experiantiae Spirituales.

Athronwyr Cristnogol Swedaidd
Athronwyr yr Oleuedigaeth
Athronwyr Swedaidd y 18fed ganrif
Cyfrinwyr Cristnogol
Cyfrinwyr Swedaidd
Cyn-fyfyrwyr Prifysgol Uppsala
Diwinyddion Cristnogol Swedaidd
Diwinyddion Swedaidd y 18fed ganrif
Dyfeiswyr Swedaidd
Genedigaethau 1688
Gwyddonwyr Swedaidd y 18fed ganrif
Marwolaethau 1772
Metaffisegwyr
Pobl o Stockholm
Swediaid yr 17eg ganrif
Ysgolheigion Beiblaidd
Ysgolheigion Swedaidd y 18fed ganrif
Ysgolheigion Swedaidd yn yr iaith Ladin