Diwrnod y Llyfr

Dethlir Diwrnod y Llyfr yn flynyddol, ar y 23 Ebrill yn y rhan fwyaf o wledydd y byd gan UNESCO i hybu darllen, cyhoeddi a  hawlfraint. Dathlwyd yr ŵyl am y tro cyntaf yn 1995. Yn Prydain ac Iwerddon mae Diwrnod y Llyfr yn digwydd ar Fawrth y 5ed.

Cychwyn
Gwnaethpwyd y cysylltiad rhwng 23 Ebrill a llyfrau am y tro cyntaf yn 1923 gan werthwyr llyfrau yn Catalonia, Sbaen fel ffordd o anrhydeddu'r awdur Miguel de Cervantes a fu farw ar y diwrnod hwnnw. Daeth hyn yn rhan o ddathliad Diwrnod Sant Siôr (a oedd hefyd ar 23 Ebrill) yn yr ardal, lle mae'n draddodiad i ddynion ers yr Oesoedd Canol i ddynion rhoi rhosod i'w cariadon, ac ers 1925, i ferched roi llyfr mewn cyfnewid. Ceiff hanner y gwerthiant llyfrau yn Catalonia ei wneud ar y diwrnod yma gyda dros 400,000 yn cael eu gwerthu a'u cyfnewid am dros 4 miliwn o rosod.

Yn 1995, penderfynodd UNESCO y dylai Diwrnod y Llyfr gael ei ddathlu ar yr un diwrnod oherwydd yr ŵyl Gatalonaidd, ac oherwydd mai hwn yw pen-blwydd genedigaeth a marwolaeth William Shakespeare, marwolaeth Inca Garcilaso de la Vega a Josep Pla, genedigaeth Maurice Druon, Vladimir Nabokov, Manuel Mejía Vallejo a Halldór Laxness.

Er y dywedir yn aml mai 23 Ebrill ydy pen-blwydd marwolaethau Shakespeare a Cervantes, nid yw hyn yn hollol wir. Bu farw Cervantes ar 23 Ebrill yn ôl Calendr Gregori; ond ar yr adeg hyn ym Mhrydain roeddent yn dal i ddefnyddio Calendr Iŵl. Tra bu farw Shakespeare ar 23 Ebrill yn ôl Calendr Iŵl a ddefnyddwyd yn ei wlad ei hun ar y pryd, mewn gwirionedd, bu farw 10 diwrnod ar ôl Cervantes, oherwydd y gwahaniaethau rhwng y ddau system dyddio. Cyd-ddigwyddiad ffodus i UNESCO.

Diwrnod y Llyfr yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon
Dathlwyd Diwrnod y Llyfr yn Deyrnas Unedig ac Iwerddon ers 1997, ac ers 2002, dethlir y gŵyl ar y ddydd Iau cyntaf ym mis Mawrth.

Rhoddir tocyn llyfr yn rhad ac am ddim i pob plentyn ysgol yn y Deyrnas Unedig ac Iwerddon. Mae'r tocynnau'n werth £1.00 yn y Deyrnas Unedig ac €1.50 yn Iwerddon. Gellir eu defnyddio i brynu un o'r llyfrau sy'n cael eu rhyddhau'n arbennig ar gyfer yr ŵyl ac sy'n costio'r un faint a gwerth y tocyn, neu gellir eu defnyddio tuag at gôst unrhyw lyfr, neu lyfr ar dâp, arall. Mae nifer o ysgolion yn dal "darllen-athon" neu sêl llyfrau ar yr un diwrnod.

Diwrnod y Llyfr yn Sbaen 

I ddathlu'r diwrnod, darllenir Don Quixote gan Cervantes mewn "darllen-athon" deu-ddydd o hyd a gwobrwyir Gwobr Miguel de Cervantes gan Frenin Sbaen yn Alcalá de Henares.

Nofelau
Dyma'r restr o'r nofelau a ryddhawyd ar gyfer hybu amryw o Ddiwrnodau'r Llyfr.

The Stone Pilot (2006)
Cloud Wolf (2001)
How to train your Viking (2006)
Hannah The Happily-Ever-After Fairy (2006)
Artemis Fowl: The Seventh Dwarf gan Eoin Colfer (2004)
Let the Snog Fest Begin!: Georgia Nicolson's Guide to Life and Luuurve (2007)
The Code of Romulus yn The Roman Mysteries cyfres gan Caroline Lawrence (2007)
Koyasan gan Darren Shan (2006)
Stealer of Souls gan Diana Wynne Jones (2002)
CHERUB: Dark Sun gan Robert Muchamore (2008)

Cyfeiriadau

Dolenni Allanol
Gwefan Diwrnod y Llyfr yng Nghymru
 Gwefan Diwrnod y Llyfr yn y Deyrnas Unedig ac Iwerddon
 Safle'r diwrnod ar wefan yr UN
 Safle'r diwrnod ar wefan UNESCO

Llenyddiaeth
Llyfr, Diwrnod y
Sefydliadau 1995
UNESCO

fr:Sant Jordi