alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Christiania (civito)

Christiania (esperantigite: Kristianio) estas memdeklarita aŭtonoma urbo meze de Kopenhago, Danio.

La Libera Ŝtato de Christiania, Libera Urbo de Christiania aŭ Kristianio estas kvartalo parte memrega de ĉirkaŭ 850 loĝantoj. Ĝi kovras areon de 34 hektaroj en la kvartalo de Christianshavn (haveno de Christian), en la ĉefurbo de Danio, nome Kopenhago. Kristianio stariĝis per statuso duonleĝa de sendependa komunumo.

Dum la hipia ribelo kelkaj hipioj okupis areeton de la dania ĉefurbo, proklamante ĝin memfunkcianta komunumo eksterŝtata en septembro 1971. Hodiaŭ (2008) ĝi ankoraŭ ekzistas kaj la ĉirkaŭ 850 enloĝantoj profitas je la turismo, malgraŭ daŭraj problemoj kun la polico, kiu ade serĉas haŝiŝon kaj aliaj drogojn tie. Elvenonte el Christiania, oni vidas jenan ŝildon: "Vi nun eniras la Eŭropan Union".

Vidu ankaŭ 
 Anarkiismo
 Domokupado

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝo de la Libera Urbo Christiania
 Satelit-mapo de Christiania (de Guglo)
 Artikolo pri Christiania en micronations.wiki
 (eo) Klariga filmeto pri la diferenco inter mikronacio kaj mikrostato

Anarkiismo
Danio
La senĉesa rakonto

La Senĉesa Rakonto (originala titolo: Die unendliche Geschichte) estas fantasta romano por plenkreskuloj kaj infanoj. Ĝin verkis Michael Ende (1929 – 1995) en la jaro 1979.

La libro ne estas presita per nigraj literoj, sed ruĝe kaj verde, por distingi la du mondojn de la agado.

Enhavo 
Protagonisto de la verko estas la knabo Bastjano Baltazaro BUKS', kiu daŭre estas ĉikanata de siaj samklasanoj, ĉar li estas dika kaj havas malbelajn okulvitrojn. En vendejo de antikvaj libroj li trovas libron, kiu magie altiras lin. Li ŝtelas ĝin kaj fuĝas al la lerneja mansardo, kie li komencas legi. La libro temas pri la lando Fantaziujo, minacata de la Nenio, kiu senĉese disvastiĝas kaj voras grandajn partojn de la lando. La regantino de Fantaziujo, la Infaneca Imperiestrino, estas grave malsana kaj nur hom-infano povas savi ŝin. Ŝi elsendas la knabon Atrejo, por ke li savu la tutan landon.

Ju pli longe Bastjano legas, des pli granda iĝas lia deziro, helpi mem al Fantaziujo. Li mergiĝas en la okazaĵojn, devas trapasi aventurojn kaj rezisti al tentoj. Li sukcesas savi la Infanecan Imperiestrinon, trovante por ŝi novan nomon. Tamen lia situacio fariĝas malfavora: Kun ĉiu deziro li perdas unu memoron pri sia antaŭa mondo, tiel ke li pli kaj pli perdas la ligojn al la realeco. Liaj novaj amikoj ekkonas tion kaj helpas al li reveni hejmen.

Filmigoj, Baleto, Opero

Filmigoj 
La unua parto de la libro estis filmigita en la jaro 1984 de Wolfgang Petersen. En la roloj videblas Barret Oliver (Bastjano), Noah Hathaway (Atrejo), Tami Stronach (la infaneca imperiestrino), Moses Gunn, Silvia Seidel (feino) kaj aliaj. Klaus Doldinger komponis la muzikon. Kontraŭ la volo de Michael Ende sekvis Die unendliche Geschichte II kaj III, kiuj enhave tute distingiĝis de la literatura verko.

Kun la titolo Tales from the Neverending Story en 2001 estiĝis 13-parta televidserio laŭ la libro.

Baleto 
En la jaro 1999 la baleto Die unendliche Geschichte havis sian premieron en Magdeburgo. La muzikon komponis Siegfried Matthus.

Opero 
La komponisto Siegfried Matthus de Michael Ende persone akiris la rajtojn por fari operon el la verko. Premieroj estis samtempe (la 10-an de aprilo, 2004) en Treviro kaj Vajmaro.

Pli da literaturo 
Fine de 2003 aperis la unuaj libroj de la serio Die Legenden von Phantásien, en kiu germanaj aŭtoroj reprenas la motivojn de Michael Ende. Tiuj verkoj tamen ne estas sekvoj de la Senĉesa Rakonto, sed sendependaj rakontoj okazantaj en Fantaziujo.

La Esperanta eldono 
En 1997 la verko aperis en Esperanto, eldonite de la Germana Esperanto-Asocio. Tradukinto estis Wolfram Diestel, la inicialojn je la komenco de ĉiu ĉapitro desegnis lia fratino Ulrike Diestel.

La bibliografiaj indikoj:

Ende, Michael: La senĉesa rakonto / Michael Ende. De A ĝis Z desegn. la inicialojn Ulrike Diestel. [Al Esperanto trad.: Wolfram Diestel]. - Berlin ; Maribor: Germana Esperanto-Asocio ; Inter-Kulturo, 1997. - 366 p.

Vidu ankaŭ 
 Senfina reveno

La senĉesa rakonto III recenzo, sono kaj video.

Senĉesa rakonto
Filmoj aperintaj en 1984
Serge Sire

Serge SIRE , esperante Serĝo Sir' (naskiĝis la 7-an de marto 1944), estas franca desegnisto, verkanta ĉefe bildrakontojn (komiksojn; unu el la unuaj en tiu ĝenro en Esperanto). Li kunlaboris - kaj plu kunlaboras - en multaj gazetoj, tamen ĉefe en la satira revuo la Kancerkliniko.

Sire publikigis kelkajn "praajn" albumojn (Noktoj -1978- kaj tri "krestomatioj" de La Kancerkliniko;
Li publikigis en 2013 du albumojn tutkolorajn "BoRoKo" (Bildaj Resumoj de Klasikaĵoj) ĉe SAT-EFK, kaj "Ĉe la lago" (kompilado de bildrakonta serio aperinta en La Sago ĉe SAT-Amikaro.
Li ankaŭ publikigis Kompendion pri blazonoj, specon de elementa lernolibro pri heraldiko, en formo de bildrakonto.
En 2014 aperis "Varma mezepoko" kaj en 2015 "Perverse" ĉe SAT-EFK.

Sire ĝenerale verkas mem la tekstojn de siaj rakontoj, komence sub la pseŭdonimo "H. Elik" - kio konsistigis pseŭdo-skipon "Elik-Sire" - el kio naskiĝis lia karakteriza "subskribo" (heliko kies korpo estas brako). 
Tamen notinde estas, ke lia plej ampleksa verko "La Rejnoro" laŭ la opero de Richard Wagner, profitas de la kunlaborado de Georges Lagrange, kiu majstre adaptis la vagneran libreton.

Liaj desegnoj estas tre stiligitaj, la enscenigo ofte surrealista; liaj rakontoj celas komikajn efikojn ofte absurdajn kaj/aŭ erotikajn. Oftas satiraĵoj pri la Esperanto-movado kaj ties kulto al "Zaza" (L.L. Zamenhof). Li sin etiketas "ajnista" (tiu vorto eniris en la moton de la Kancerkliniko, sekve en PIV 2002). Li ankaŭ kunlaboras en Vola Püg'!
Serge Sire, ankaŭ aperis sur scenejo, en la kabaredo "La ruza kruĉo", en ŝercaj skeĉoj aŭ kanzonoj.

Vidu ankaŭ 
 La Kancerkliniko

Eksteraj ligiloj 
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Serge Sire en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Kelkaj epizodoj de Ĉe la lago, ĉe SAT-kulturaj retpaĝoj
 Pentraĵoj de Sir', sur retejo de SAT-Amikaro

Koloraj albumoj 
 Ĉe la lago - Kronikoj pri la ĉiutaga vivo en Anci', SAT-Amikaro, 2013
 BoRoKo - Bildaj Resumoj de Klasikaĵoj, SAT-EFK, 2013
 Varma Mezepoko - Sagao en unu prologo, tri aktoj kaj unu epilogo, SAT-EFK, 2014
 PerVerse - kunbildaj versaĵoj, SAT-EFK, 2015
 La RejnOro - Lau Rikardo Vagnero en traduko de Georgo Lagrange'', SAT-EFK, 2016

Francaj esperantistoj
Francaj vikimedianoj
Verkistoj de bildstrioj
Bernhard Henrik Crusell

Bernhard Henrik CRUSELL (naskiĝis la 15-an de oktobro 1775 en Uusikaupunki, mortis la 28-an de julio 1838 en Stokholmo) estis finnlanda muzikisto. Lia naskiĝurbo (svede Nystad) situas en Finnlando, kiu ĝis 1809 estis parto de la Sveduja regno, kaj li plej multe laboris en Stokholmo, la ĉefurbo de Svedujo. Finnlando konsideras lin unu el la pioniroj de sia muzika vivo. 

Li komencis ludi klarneton kvarjaraĝe, kaj rimarkita de loka bienulo kiu prezentis lin al armea orkestrestro, la juna virtuozo estis dungita. Baldaŭ li iĝis regimenta orkestrestro en Stokholmo, kie li loĝis dum sia tuta posta vivo.

En 1795 li unue ludis en solo, kaj de 1801 ĝis 1833 li estis unua klarnetisto de la kortega orkestro. Li vojaĝis al Berlino, Parizo, Peterburgo ktp., kaj tie donis koncertojn kaj gajnis famon.

Li komponis tri klarnetkonĉertojn, kvaropojn kun klarneto kaj klarnetduopojn. Liaj plej ampleksaj komponaĵoj estas la opero Den lilla slafvinnan (La eta sklavino) kaj muziko por la poezia rakonto Frithiofs saga de Esaias Tegnér. Li estas la unua finna komponisto, kies verkoj estis eldonataj.

Ĉiujare en Uusikaupunki okazas muzikfestivalo nomata Crusell-semajno. Ĝia specialaĵo estas muziko por lignaj blovinstrumentoj.

Eksteraj ligiloj 
  La Crusell-semajno (finne, svede kaj angle)

Finnaj klasikaj klarnetistoj‎
Finnaj klasikaj komponistoj
Svedaj klasikaj komponistoj
Svedaj aŭtobiografoj
Romantikaj komponistoj
Svedlingvaj finnlandanoj
Sveddevenaj finnoj
Stokholmanoj
Burseracoj

La burseracoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo sapindaloj (Sapindales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 18 genrojn kaj preskaŭ 650 speciojn. Ĝia tipa genro estas bursero.

Tiuj plantoj estas tropikaj rezinhavaj aŭ aromacaj arboj kaj arbedoj kun alternantaj, pinate kunmetitaj folioj, malgrandaj verdecaj floroj. La frukto estas drupo.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (9 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Sapindales Juss. ex Bercht. & J.Presl- sapindaloj
Burseraceae Kunth - burseracoj
Ambilobea Thulin, Beier & Razafim. - ambilobeo
Aucoumea Pierre - aŭkumeo
Beiselia Forman - beizelio
Boswellia Roxb. ex Colebr. - bosvelio
Bursera Jacq. ex L. - bursero
Canarium L. - kanariumo
Commiphora Jacq. - komiforo
Crepidospermum Hook. f. - krepidospermo
Dacryodes Vahl - dakriodo
Elaphrium Jacq. - elafrio*
Garuga Roxb. - garugo
Haplolobus H.J. Lam - haplolobo
Protium Burm. f. - protio
Santiria Blume - santirio
Terebinthus - terebintuso
Tetragastris Gaertn. - tetragastrido
Tingulonga Rumph. - tingulongo
Trattinnickia Willd. - tratinikio

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

Kelkaj taksonoj 
 Boswellia
 olibanarbo (Boswellia carteri) estas nordafrika, hinda arbo kun pinataj folioj kaj kvinpetalaj, blankaj floroj. El ties trunkoŝelo estas elgajnita gumrezino nomata olibano, uzata kiel incenso kaj farmacie. Ĝi eligas spicajn odorojn dum ardigo.
 Bursera, aŭ bursero
 Commiphora, aŭ komiforo
 vera mirho (Commiphora abyssinica)

Vidu ankaŭ
 Ludovik-insularaj pluvarbaroj
 Mirho
 Sumatraj malaltaĵaj pluvarbaroj

Referencoj 

Magnoliofitoj
Burseracoj
Plantofamilioj
Mirho

Mirho estas la sekiĝinta bonodora gumrezino el la trunkoŝelo de afrika kaj araba arbo, la vera mirho (Commiphora myrrha), kaj de aliaj arboj similaj produktantaj flavbrunajn gumrezinojn.

La Biblio plurloke mencias mirhon:
 En la Eliro Dio ordonas al Moseo: "Prenu al vi plej bonajn aromaĵojn: da bonodora mirho kvincent siklojn, kaj..."
 La Psalmaro diras en Ps. 45, 8: "De mirho, aloo kaj kasio odoras ĉiuj viaj vestoj.
 Tri saĝuloj prezentas donacojn al ĵus naskita Jesuo Kristo: "oron kaj olibanon kaj mirhon". (Mt. 2, 11)
 Kiam Jesuo iris por esti krucumita, "ili donis al li vinon kun mirho enmiksita, sed li ne akceptis ĝin". (Mk. 15, 23)
 Post la morto de Jesuo "venis ankaŭ Nikodemo … portante miksaĵon de mirho kaj aloo, ĉirkaŭ cent funtoj". (Jh. 19, 39)

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Balzamo
 Incenso
 Mirido
 Hisopo 

Rezinoj
Parfumoj
Religio
Begoniacoj

La begoniacoj () estas planta  familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kukurbaloj (Cucurbitales). Ĝi enhavas 2 aŭ 3 genrojn kaj ĉirkaŭ 1600 speciojn. Ĝia tipa genro estas begonio.

Tiuj plantoj estas dioikaj tropikaj herboj, arbustoj kaj arbedoj kun nesimetriaj folioj. Multaj specioj estas ornamplantoj, subvitre aŭ enĉambre kulturataj. Ovario sube staranta.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (20 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Cucurbitales Juss. ex Bercht. & J.Presl - kukurbaloj
Begoniaceae C.Agardh - begoniacoj
Begonia L. - begonio
Begoniella Oliv. - begonielo**
Hillebrandia Oliv. - hilebrandio

**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.ingentaconnect.com/content/aspt/sb/2005/00000030/00000003/art00017

Referencoj 

Magnoliofitoj
Begoniacoj
Plantofamilioj
Bombakacoj

La bombakacoj (Bombacaceae) estas diktrunkaj, tropikaj arboj.

 Bombako estas arboj kun palmataj folioj kaj fruktoj enhavantaj semojn ordinare kotonecajn
 baobabo (Adansonia digitata) estas tre diktrunka (kelkfoje 9-metra diametro) , vast-branĉara arbo de la afrikaj savanoj. Frukto estas kukumsimila, kapsuleca, grizbruna, ligneca, ĝuebla, ĝis duonmetr-longa, 15 cm larĝa, kun multaj brunaj grajnoj kaj acidete dolĉa karno, el kiu oni povas prepari refreŝigan trinkaĵon.

 Ceiba
 Kapok-arbo (Ceiba pentandra) estas granda falfolia arbo kun 5-9-fingraj folioj kaj grandaj infloreskoj de blankaj floroj kaj kun kapsuloj enhavantaj multajn, flavajn oleoriĉajn grajnojn kaj sur la interna surfaco de ovario silkobrilajn, ofte flavecajn harojn, utiligitajn kiel remburaĵo por kusenoj, matracoj, naĝozonoj. Tiel nomiĝas ankaŭ parencaj arboj kun planta lanugo (specioj de Ceipa kaj Bombax). (La planta lanugo, prenita el la kapsuloj de kapokarbo kaj parencaj arboj nomatas kapoko).

Malvaloj
Buksacoj

La buksacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo buksaloj (Buxales). Ĝi enhavas 5 genrojn kaj ĉirkaŭ 120 speciojn. Ĝia tipa genro estas bukso.

Tiuj plantoj estas daŭrafoliaj arboj aŭ arbedoj kun peza, malmola ligno. precipe ĉe la ordinara bukso (Buxus sempervirens). Ili estas multe kulturataj ĝardene kiel heĝetoj. Ili havas ebenrandan folion kun mallonga petiolo, unuseksan floron. La ligno, flavkolora, tre malmola estas utiligita por tornaĵoj, sciencaj instrumentoj.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (14 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Buxales Takht. ex Reveal - buksaloj
Buxaceae Dumort. - buksacoj
Buxus L. - bukso
Didymeles - didimelo
Pachysandra Michx. - pakisandro
Sarcococca Lindl. - sarkokoko
Styloceras Kunth ex A. Juss. - stilocero

Bildaro

Referencoj 

Magnoliofitoj
Buksacoj
Plantofamilioj
Balzaminacoj

La balzaminacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo erikaloj (Ericales). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj ĉirkaŭ 490 speciojn. Ĝia tipa genro estas impatiento, kies malnova sinonima nomo estas balzamino (Balsamina).

Tiuj plantoj estas arbedoj aŭ unu- aŭ plurjaraj herboj, kiuj vivas ĉefe en la tropikaj montaroj. La plej konata specio estas la netuŝumino (Impatiens balsamina).

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (17 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Ericales Bercht. & J.Presl - erikaloj
Balsaminaceae A.Rich. - balzaminacoj
Hydrocera Blume ex Wight & Arn. - hidrocero
Impatiens L. - impatiento

Referencoj 

Magnoliofitoj
Balzaminacoj
Plantofamilioj
Olivo

Olivo estas frukto de olivarbo (Olea europaea). Ĝi estas ofta manĝaĵo en okcidenta kuirarto.

Tradicie olivo aŭ branĉo de olivarbo estis simbolo de paco kaj trankvileco, eble pro tio ke olivarbo ĉiam estas verda dum la jaro. Ĝi povas plantiĝi kaj kreski en Mediteranea klimato. Ĝia frukto unue estas helverda, sed post maturiĝo ĝi fariĝas nigra aŭ nigra-violeta. Ĝia frukto estas tre amara, ne manĝebla, nur post speciala proceduro ĝi fariĝas manĝebla. En maturita formo ĝi estas uzata ankaŭ por ekstrakti oliv-oleon, kiun oni uzas por kuiri manĝaĵon aŭ krudforme en salato.

olivoj ekaŭguste plengrandaj sed ne jam maturaj

Olivarbo estas rezista, sed dum somero ĝi bezonas sufiĉan akvumon. Ĝi ne eltenas malvarmegon; sub -7 °C ĝi damaĝiĝos.

La oliva koloro, nomata ankaŭ olivverda aŭ "militista verda", estas koloro bazata sur la koloraro de kelkaj variaĵoj de verdaj olivoj.

Nutra valoro 
100 gramoj da verdaj olivoj (konservitaj) enhavas:
 Energio - 140 kkal
 Proteino - 1,5g
 Graso - 10g
 Vitamino A - 250 I.U.
 Vitamino B1 (tiamino) - 10 μg
 Vitamino B2 (riboflavino) - 15 μg
 Vitamino C (askorbata acido) - 6 mg
 Potaso - 1530 mg
 Natrio - 130 mg
 Kalcio - 100 mg
 Fosforo - 15 mg
 Silicio - 6 mg
 Magnezio - 5 mg
 Kloro - 4 mg
 Fero - 1 mg

Fruktoj
Legomoj
Agrikulturo
Mediteranea kuirarto
Begonio

Begonio (Begonia) estas genro de begoniacoj, kies specioj estas dioikaj tropikaj herboj, arbustoj kaj arbedoj kun nesimetriaj folioj. Multaj specioj estas ornamplanto, subvitre aŭ enĉambre kulturata. Ovario sube staranta.

NPIV difinas begonion tiel: "Genro (Begonia el begoniacoj) de dioikaj herbaj kaj arbustoj kun ĝenerale alternaj, dustipulaj folioj kun cumoj el blankaj, rozaj, flavaj aŭ oranĝaj floroj; tropika kaj subtropika, precipe Amerika genro de ĉ.900 specoj, multaj subvitre kaj ĉmbre kultivataj."

Sistematiko 
La genra nomo Begonia estis jam publikigita en 1753 fare de Carl von Linné en Species Plantarum, 2. p. 1056. tipospecio estas Begonia obliqua L.
Pri la sistematiko de la begonio vidu tie. La multspecia genro (Begonia) estas dividita en 66 sekcioj. Ekzistas ĉirkaŭ 1400 ĝis 1500 Begonia-specioj. Jen malganda elekto:
 Begonia bowerae ZIESENH. (sekcio Gireoudia)
 Begonia corallina CARRIÈRE (sekcio Gaerdtia)
 Begonia eiromischa RIDL. (Ssekcio Ridleyella)
 Begonia microsperma WARB. (sekcio Loasibegonia)
 Begonia prismatocarpa HOOK. (sekcio Loasibegonia)
 Begonia rajah RIDL. (sekcio Reichenheimia)
 Begonia salaziensis (GAUDICH.) WARB. (sekcio Mezierea)
 Begonia rex
 Begonia semperflorens
 Begonia elatior-hibrido
 Begonia tuberhybrida

Eksteraj ligiloj 
 http://www.begonias.org 
 http://www.bioone.org/bioone/?request=get-abstract&issn=0363-6445&volume=028&issue=04&page=0693 
 http://www.ingentaconnect.com/content/aspt/sb/2005/00000030/00000003/art00017 
 http://www.springerlink.com/(vylxjw45gax3bqakqnuvoy45 

Begoniacoj
Zenito

Zenito (el la araba lingvo سمت الرأس, samt ar-raʾs, "direkto de la kapo" aŭ "vojo super la kapo") estas punkto de la ĉiela sfero, kiu estas direkte super la observanto. Pli precize, tio estas la punkto de la ĉielo kun altitudo) (foje nomata leva angulo) de +90 gradoj, kaj tio estas la poluso de la horizonta kordinata sistemo. Geometrie, tio estas la punkto sur la ĉielsfero, kiun tranĉas la linio elirante de la tera centro tra la observa loko.

Metafore ĝi estas la plej alta grado (de ies famo, kariero, entuziasmo ktp.).

Referencoj 

Astronomio
Sfera astronomio
Arabaj vortoj
Ĉiela koordinatsistemo
Orbita klineco

La orbita klineco, aŭ inklinacio, estas la angula diferenco inter la orbita ebeno de ĉielobjekto (ĉu planedo, ĉu luno, ĉu sputniko) disde la orbita ebeno de alia ĉielobjekto. Kutime la referenca orbita ebeno estas tiu de la Tero, do la ekliptika ebeno. Laŭ tiu kunteksto, inklinacio de la Tero esta nul (i = 0 grado).

Valoroj pri la planedoj de la sunsistemo

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Aksa kliniĝo

Astronomio
Ĉiela mekaniko

ru:Кеплеровы элементы орбиты#Наклонение
Siringo

Siringo (Syringa el oleacoj) estas arbedo kultivata por siaj bonodoraj infloreskoj (komponitaj grapoloj nomitaj tirsoj), kies koloro estas ĝenerale violkolora (malhela kaj malva aŭ hela kaj pli blueca) aŭ blanka. Siringoj floras dum majo, kaj la odoro estas elstare intensa kaj rava; ĝi estas kutime uzata en konsistigo de parfumoj.

Tiu planto devenas konjekteble el Persio. Ĝiaj eŭropaj nomoj montras tion: france: lilas, angle: lilac, el araba lilak, kaj tiu ĉi el la persa nilak = blueca, el nil = blua. Laŭ PIV la vorto lilako aludas al siringo, pli speciale al la ornamaj specioj kaj hibridoj (ekz. Ĉinia siringo kaj ordinara siringo).

Beletre siringo estis ofte temo de tradiciaj kanzonoj, poemoj ktp.

Ekzemplaj specioj: ordinara siringo (Syringa vulgaris) kaj  Persia siringo (Syringa persica) estas naturaj hibridoj.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Lila
 1104 Siringo

Arbedoj
Oleacoj
Orientalisa flaŭro
Palearktisa flaŭro
Aksa kliniĝo

La aksa kliniĝo, aŭ aksa klineco, estas astronomia termino, kiu rilatas al la angulo de klineco de la rotacia akso de planedo rilate al la orto de ĝia orbita ebeno. Planedo kies akso de rotacio estas orta al la ebeno de sia orbito havas aksan kliniĝon de 0 °.

La aksa kliniĝo de la Tero varias inter 22°06' kaj 24°30' laŭ ciklo 41000-jara.

Aksa kliniĝo de kelkaj objektoj de la sunsistemo

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Gregoria kalendaro
 Sezono
 Milankoviĉ-cikloj

Eksteraj ligiloj 
 https://web.archive.org/web/20040723003554/http://hometown.aol.com/gregbenson/iceage.htm

Astronomio
Gubernio Fukuŝima

La gubernio Fukuŝima (japane 福島県[fukuŝima-ken]; Hepburn:Fukushima ; Kunrei: Hukusima) situas en Japanio, en la sudo de Tohoku-regiono.
La 11-an de marto 2011 okazis en proksima Gubernio Mijagi tertremo de Sendajo. Pro la tertremo estis damaĝita parto de Nuklea centralo Fukuŝima 1. La 12-an de marto 2011 la nuklea centralo eksplodis.

Geografio

Urboj 
 Aizuŭakamacu
 Date
 Fukuŝima (gubernia ĉefurbo)
 Haramaĉi
 Iŭaki
 Kitakata
 Korijama
 Minamisoma
 Motomija
 Nihonmacu
 Ŝirakaŭa
 Soma
 Sukagaŭa
 Tamura

Urbetoj kaj Vilaĝoj 
 Adaĉi-distrikto
 Otama
 Date-distrikto
 Kaŭamata
 Koori
 Kunimi
 Futaba-distrikto
 Futaba
 Hirono
 Kacurao
 Kaŭauĉi
 Namie
 Naraha
 Okuma
 Tomioka
 Higaŝiŝirakaŭa-distrikto
 Hanaŭa
 Jamacuri
 Samegaŭa
 Tanagura
 Iŝikaŭa-distrikto
 Asakaŭa
 Furudono
 Hirata
 Iŝikaŭa
 Tamakaŭa
 Iŭase-distrikto
 Kagamiiŝi
 Ten'ei
 Jama-distrikto
 Bandai
 Inaŭaŝiro
 Kitaŝiobara
 Niŝiaizu
 Kaŭanuma-distrikto
 Aizubange
 Janaizu
 Jugaŭa
 Minamiaizu-distrikto
 Hinoemata
 Minamiaizu
 Tadami
 Ŝimogo
 Niŝiŝirakaŭa-distrikto
 Izumizaki
 Jabuki
 Nakaĵima
 Niŝigo
 Onuma-distrikto
 Aizumisato
 Kanejama
 Miŝima
 Ŝoŭa
 Soma-distrikto
 Iitate
 Ŝinĉi
 Tamura-distrikto
 Miharu
 Ono

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pref.fukushima.jp/index_e.html  
 http://www.stat.go.jp/data/jinsui/2003np/index.htm 
 http://www.pref.fukushima.jp/index_e.html 

 
Gubernioj de Japanio
Fukuŝima (apartigilo)

La japana nomo Fukuŝima (福島) havas pluraj signifojn:
 Loknomoj en Japanio
 gubernio Fukuŝima, 福島県
 Fukuŝima: Urbo en la gubernio Fukuŝima, 福島市
 Nuklea centralo Fukuŝima 1: Nuklea centralo "Fukuŝima Daj-iĉi" apud Fukuŝima (urbo), kiu post severa tertremo en 2011 eniris nuklean havarion
 Fukuŝima-kvartalo: Kvartalo en Osako, gubernio Osaka 福島区
 Fukuŝima (Hokkajdo): Urbeto en Hokkajdo, en kantono Macumae, 福島町
 Fukuŝima (gubernio Nagasaki): Urbeto en gubernio Nagasaki, en kantono Kitamacuura, 福島町
 Familia nomo de Japanoj
 Asteroido 3915 Fukushima
Indymedia

Indymedia (aŭ IMC t.e.  signifante centro de sendependaj amaskomunikiloj) estas "alternativa" interreta informagentejo, kiun konsistigas reto de sendependaj kolektivaĵoj, kies celo estas provizi al ĉiu ajn la liberecon verki kaj dissendi informon sen trudadoj nek cenzuro.

Ĝia devizo estas "pli bone ol malbeni la amaskomunikilojn, iĝu mem la amaskomunikilo!"

De antaŭ pluraj jaroj Indymedia Brazilo havis version en Esperanto, ek de decembro 2004 ankaŭ Indymedia Barcelono havis Esperantan eldonon. Ekde 2005 la belorusa Indymedia entenis kelkajn artikolojn esperantlingvajn.

La emblemo de Indymedia estas minuskla litero i, de kies punkto elradias ondoj; la litero estas kvazaŭ anteno aŭ elsendoturo. Ĉar en aliaj vikipedioj oni pridubas la liberan publikigeblon de la emblemo aŭ tute ne publikigas ĝin, ni rezignas montri ĝin. Ĝi videblas en la diversaj retejoj de Indymedia.

Eksteraj ligiloj 
 Esperanta enirpaĝo de Indymedia Brazilo 
 Esperanta enirpaĝo de Indymedia Barcelono
 (angle) Respondoj al oftaj demandoj pri Indymedia

Artikoloj en Indymedia pri Esperanto 
  — en la brita Indymedia bona artikolo pri E-o kaj reagoj de Corsetti kaj aliaj
  — pri Esperanto en la nederlanda Indymedia
  — pri Esperantoo en la argentina Indymedia
  — artikolo en la hispana pri Esperanto en la perua Indymedia
 Henri Masson ankaŭ publikigis en france.Indymedia.org kvinpaĝan artikolon sub la titolo "Que penser de la question 'Une autre langue pour un autre monde, est-ce possible' au vu de l'histoire et de l'actualité? ("Kion pensi pri la demando 'Alila lingvo por alia mondo, ĉu tio eblas?' konsiderante la historion kaj la aktualaĵojn?").

Vidu ankaŭ 
 Blogo

Civitana ĵurnalismo
Novaĵagentejoj
Ne-registaraj organizaĵoj
Internaciaj rilatoj
Alimondismo
Organizaĵoj fonditaj en 1999
Kulturo de "Faru Ĝin Vi Mem"
Retaj gazetoj
La Juna Penso

La Juna Penso estas la oficiala organo de la junulfako de SAT. Post kreiĝo en 1954 fare de Andreo Andrio, kiu redaktis la unuajn 12 numerojn, ĝi estis sufiĉe prospera sub la gvido de diversaj skipoj ĝis la jaro 1981.

Post ununumera reviviĝo en 1994 ĝi denove aperis pli malpli regule (12 numeroj) inter decembro 1997 kaj septembro 2003.

Vidu ankaŭ 
 Esperanto-gazeto
 Sennaciulo - SAT-organo

Eksteraj ligiloj 
 Arkivo de La Juna Penso en Gazetoteko Lanti

Esperanto-gazetoj
Internaciaj gazetoj
Junularaj gazetoj
Sennacieca Asocio Tutmonda
Thomas Hardy

Thomas Masterson HARDY (naskiĝis la 2-an de junio, 1840, mortis la 11-an de januaro, 1928) estis angla romanisto kaj poeto.

Naskiĝinta apud Dorchester en Dorset, Hardy estis filo de masonisto, kaj studis unue arkitekturon.

 Tess of the D'Urbervilles (filmigita de Roman Polanski kiel Tess),
 The Mayor of Casterbridge,
 The Return of the Native,
 A Pair of Blue Eyes,
 The Woodlanders,
 Far From the Madding Crowd
 Jude the Obscure eble lia ĉefverko (1895) kaj lia lasta romano

Unu inter liaj realigoj estas la kaptado de la kultura etoso de kampara regiono Wessex en tiu lasta "ora" epoko kiam kamparoj en Eŭropo, ĉi tie en Anglio, estis ankoraŭ tradiciaj ĵus antaŭ ke la fervojo, amaskomunikiloj, kaj modernaj teĥnikoj kaj industria revolucio estis ŝanĝintaj la anglan kamparon por ĉiam. Hardy estas ankaŭ psikologia analisto, kaj donas sufiĉe pesimisman bildon de vivo kaj destino.

En Esperanto aperis 

Konformiĝemuloj <poemo>; En epoko de "Rompiĝo de l' nacioj" <poemo> ; La familioj Winter kaj Palmley : (el la novelkolekto "Life's little ironies") ; tradicio el la jaro 1804 : (el "Wessex tales") ; La lordino Icenway : (el la novelkolekto "A group of noble dames"). - En: Angla antologio ; p. 116 - 117

Eksteraj ligiloj 

 Rete tekstoj de liaj libroj 
 En la ombroj

Anglaj verkistoj
Cistacoj

La cistacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malvaloj (Malvales). Ĝi enhavas 7 ĝis 9 genrojn kaj ĉirkaŭ 200 speciojn. Ĝia tipa genro estas cisto.

Tiuj plantoj estas malgrandaj arbustoj aŭ moltigaj plantoj kaj kreskas ĉefe en la mediteraneaj landoj (iuj en Sud-Ameriko).

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (6 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Malvales Juss. - malvaloj
Cistaceae Juss. - cistacoj
Cistus L. - cisto
Crocanthemum Spach - krokantemo*
Fumana (Dunal) Spach - fumano
Halimium (Dunal) Spach - halimio
Helianthemum Mill. - heliantemo
Horanthes Raf. - horanto*
Hudsonia L. - hudsonio
Lechea L. - lekeo
Tuberaria (Dunal) Spach - tuberario

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

Kelkaj genroj 
 cisto (Cistus): daŭrafoliaj arbedoj kun malmultaj, grandaj (5-7 cm), mallonge vivantaj floroj en cumoj ŝosofine. Ili estas subvitre kulturataj. Ovario formiĝas el 5 karpeloj. Vaste konataj specioj estas la kreta cisto (Cistus creticus) kaj ladana cisto (Cistus ladanifer).
 heliantemo (Helianthemum): malaltaj arbustoj kaj arbedoj, kun duope kontarŭsidantaj folioj kaj kun multaj sentemaj, mallonge daŭraj, en malhela vetero malfermiĝantaj, helkoloraj floroj. Ŝatataj ĝardenplantoj por sunplenaj lokoj.

Referencoj 

Magnoliofitoj
Cistacoj
Plantofamilioj
Arilo

Arilo aŭ grajnomantelo estas ekstera kovraĵo aŭ alpendaĵo de iuj grajnoj. Ekzemple la brilruĝa, karneca kovraĵo de sur la taksuso aŭ de evonimo.

La sekiĝinta arilo de muskato nomiĝas maciso

Plantomorfologio
Dipsakacoj

La dipsakacoj (Dipsacaceae) plejparte estas malgrandaj arbedoj aŭ moltigaj plantoj ĉefe en la Mediteraneo (kelkfoje en Sud-Ameriko). La infloresko similas al tiu de la kompozitacoj.

 Floroformulo: Ka5 aŭ 0Ko(4-5)A4G(2) ovario sube staranta

300 specioj, 10 genroj
 dipsako aŭ Kardilo (Dipsacus): du aŭ plurjaraj herboj, kiuj la unuan jaron formas platan folirozeton, la duan jaron altan branĉiĝanatjn, dornajn tigojn kun grandaj, duope konraŭsidantaj folioj kaj en la ŝosofino grandan duongloban aŭ konusforman foliokapon el etaj, preskaŭ senkoloraj floroj, sub kiuj disas rigidaj brakteoj kun eksteren subenkurbiĝantaj pintoj.
 Dipsacus laciniatus
 Knautia
 Knautia arvensis
 Skabiozo (Scabiosa): unu kaj pli ofte plurajraj herboj kun plejparte rozete aranĝitaj folioj kaj kun kapitulece involukrohavaj infloreskoj de epiginaj floroj, havantaj membranecan epikalikon, kunmetitaj en korimboj aŭ dikotomaj cumoj. Kelkaj specioj estas ornamplanto.
 Scabiosa ochroleuca
 Scabiosa graminifolia

Parencaj familioj estas valerianacoj (katherbo) kaj kaprifoliacoj el dipsakaloj (ekz. sambuko)

 
Plantofamilioj
Korimbo

Korimbo <ref> Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 609 : Alcentra infloresko, parenca al grapolo, en kiu ĉiuj floroj estas preskaŭ samnivelaj, ĉar la pedunkloj de la supraj floroj estas mallongaj, dum tiuj de la malsupraj estas des pli longaj, ju pli malsupre lokiĝas ilia bazo. </ref> estas simpla nefinita floraro. La malsameco kun la grapolo estas ke ĉiuj floroj pozicias preskaŭ en la sama ebeno, ĉar ju pli la flortigoj estas for de la centro, des pli ili estas longaj.
Se la flankaj branĉoj estas tiom plilongigitaj, ke la floroj formas funelon, oni nomigas ĝin funela korimbo'', ekzemple ĉe la filipendulo.

Kunmetitaj floraroj 
Povas esti kunmetitaj floraroj kun korimbo, kiel ekzemple la milfolia akileo, kies la floraro estas korimbo de kapituletoj.

Referencoj 

Plantomorfologio

de:Traube#Schirmtraube
Martín Torrijos

Martín TORRIJOS ESPINO (nask. 18-a de julio 1963, en Panamurbo), estas Panama politikisto, kiu estis elektita prezidento de Panamo la 2-an de majo
2004. Kiel kandidato de la Demokrata Revolucia Partio (PRD) – rolis kiel "Patria Nueva" alianco, kun la apogo de la malgranda Popola Partio (PP) – Torrijos venkis la balotadon kun ĉ. 47% de la voĉdonoj, venkanta 3 rivalojn. Lia plej grava defianto estis la reganta prezidento Guillermo Endara de la Solidara Partio, kiu ricevis 17 procentojn.

La rezulto estis la vaste atendata: la opinisondadoj montris lian unuaecon.

Martín Torrijos estas la filo de Omar Torrijos Herrera, kiu estis naciista militisto kiu regis nedemokratie Panamon inter 1968 kaj 1982; dum ties regado kaj la sekvanta militista diktatoreco malaperis 110 politikaj kontraŭstarantoj. Kvankam Martín Torrijos promesis enketi pri tio dum sia kampanjo, ĝis nun la Panama registaro ne faris justecon al la malaperigintoj.

La juna Torrijos studis politikan sciencon kaj ekonomion ĉe Texas A&M Universitato, Usono. Dum la prezidenteco de Ernesto Pérez Balladares (1994-1999) li laboris kiel komisiita ministro pri internaj aferoj kaj justico. Li aperis kiel PRD-a kandidato en la 1999-a Panama prezidenteca balotado, sed li akiris la duan lokon malantaŭ Mireya Moscoso de la Arnulfista Partio.

Dum la balota kampanjo de 2004, la juna Torrijos eluzis la patran heredaĵon, memorigante pri lia sukcesa strebo por konvinki Usonon por redoni la posedrajton kaj la kontrolon de la Panama Kanalo.

Prezidantoj de Panamo
Panamaj politikistoj
Mireya Moscoso

Mireya Elisa Moscoso Rodríguez de Arias (* 1-a de julio 1946) estis prezidentino de Panamo inter 1999-2004. Ŝi estas ano de la Arnulfista Partio.

Ŝi estas la vidvino de la pli frua kaj plifoja prezidanto Arnulfo Arias kaj ekde 1-a de septembro 1999 la reganta prezidanto de Panamo. En sia balotkampanjo varbis ŝi per la promesoj, batalo kontraŭ la mizero, plibonigo de la eduka sistemo kaj ĉesigo de privatigo.

Tagon antaŭ la fino de sia mandato ŝi "pardonis" amnistie la kondamnitojn pro preparo de atenco kontraŭ la kuba ŝtatestro Fidel Castro, vizite en Panamo okaze de la Latinamerika Pintkunveno, interalie la internacie serĉatan teroriston Luis Posada Carriles. Post tiu skandalo ŝi ekloĝis en Usono. Por pliaj detaloj: Maurice Lemoine: Posada Carriles (Luis)

Panamaj politikistoj
Prezidantoj de Panamo
Arnulfista Partio

La Arnulfista Partio () estas politika partio en Panamo.

La nomo estas derivita omaĝe al Arnulfo Arias, kiu estis la trifoja prezidento de Panamo (1940-41, 1949-51, kaj 1968) kaj kies vidvino Mireya Moscoso estis prezidentino inter 1999-2004.

La partio estis fondita en 1990.

Eksteraj ligiloj 
en la hispana 

Politikaj partioj fonditaj en 1990
Panamo
Politikaj partioj fonditaj en 1931
Arnulfo Arias

Dr. Arnulfo Arias Madrid (n. 15-an de aŭgusto 1901 en Penonomé Panamo; m. 10-an de aŭgusto 1988 en Miami Usono) estis la trifoja prezidento de Panamo.

Li studis en Universitato de Ĉikago kaj Harvard Medical School. Li estis agrikultura ministro en la 1930-aj jaroj.

Oficperiodoj 
 1-a de oktobro 1940 - 9-a de oktobro 1941
 24-a de novembro 1949 - 9-a de majo 1951
 1-a de oktobro - 11-a de oktobro 1968

Ĉiu tri oficperiodo estis finita pro militista puĉo.

La en 1990 fondita Arnulfista Partio estis nomata honore al lia personeco. Lia vidvino Mireya Moscoso elektiĝis en 1999 prezidentino de la lando.

Panamaj politikistoj
Prezidantoj de Panamo
Panamaj kuracistoj
Naskiĝintoj en 1901
Mortintoj en 1988
Kuracistoj de la 20-a jarcento
Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj

Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV) estis fondita en 1931 de proletaj esperantistaj verkistoj el Germanio kaj Sovetio. Ĝin prezidis la germana komunista verkisto Ludwig Renn [Ludvig Ren].
En tiu epoko ĝi eldonis la gazeton La Nova Etapo.

La asocio ĉesis funkcii fine de 1933 pro la aresto de Renn fare de la nazia registaro kaj la komenco de subpremo kontraŭ esperantistoj en tiu lando, post la alveno ĉe la povo de Hitler. 

En 1934 ĝin reaktivigis Eŭgeno Miĥalski kaj Honoré Bourguignon [Onore' Burginjon']. Malgraŭ multaj malfacilaĵoj, la asocio funkciis ĝis 1937, kiam preskaŭ ĉiuj sovetaj komitatanoj estis mortpafitaj.

Literaturo 
 "Deklaracio de la Nov-fondita Internacia Asocio de Revoluciaj Esperanto-Verkistoj (IAEREV)" en "La Nova Etapo n-ro 1, 1932; represo en Schwarz, Adolf. Survoje al Internacio de Proleta Esperantistaro. Sofio 1992, p. 88-89.
 HONORE BOURGUIGNON, IAREVANO (Libro pri la Internacia Asocio de Revoluciaj Esperanto-Verkistoj)

Iamaj Esperanto-asocioj
Skabiozo

Notindas specioj:
 skabiozo flava Scabiosa ochroleuca
 skabiozo lancfolia aŭ skabiozo griza Scabiosa canescens
 skabiozo violkolora aŭ skabiozo kolomba Scabiosa columbaria
 skabiozo poacofolia Scabiosa graminifolia
 skabiozo helviolkolora Scabiosa lucida
 skabiozo kun tri etaminoj Scabiosa triandra

Etimologio 
La gentonomo venas de la latina scabiosus = "malglata, raspa", aludante al tio, ke ili supozeble estis uzataj por kuraci skabion.

Ekologio 
Skabiozaj floroj estas nektarriĉaj kaj allogaj al multaj insektoj inkluzive de papilioj kaj tineoj kiel ekzemple Zigeno filipendula.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Skabioza centaŭreo

Dipsakacoj
Dipsako

Dipsako (sin. birdotrinkejo, venusbanejo) oni nomas la plantojn de la genro Dipsacus, pro ilia similo al la ilo por kardi lanon. Ili estas du aŭ plurjaraj herboj, kiuj la unuan jaron formas platan folirozeton, la duan jaron altan branĉiĝantajn, dornajn tigojn kun grandaj, duope konraŭsidantaj folioj kaj en la ŝosofino grandan duongloban aŭ konusforman foliokapon el etaj, preskaŭ senkoloraj floroj, sub kiuj disas rigidaj brakteoj kun eksteren subenkurbiĝantaj pintoj.

Specioj
La genro Dipsacus estis unuafoje priskribita en 1753 de Carl von Linné en libro Species Plantarum. La specioj de pli frue memstra genro Virga estas hodiaŭ klasifikitaj al Dipsacus. 

La genro Dipsacus kreskas en Eŭropo, Mediteraneo, en Norda Afriko same en suda kaj orienta Azio.  

La genro Dipsacus entenas pli ol 20 speciojn (kelkaj):
 Dipsacus comosus: Ĝi kreskas nur sur la Ibera duoninsulo.
 pikila dipsako (Dipsacus ferox): ĝi kreskas sur insuloj Korsiko kaj Sardinio.
 sovaĝa dipsako, fuldipsako, feltokardo, fulkardo (Dipsacus fullonum sinonime Dipsacus sylvestris): Ĝi kreskas en Eŭropo, Norda Afriko kaj okcidenta Azio.
 Dipsacus inermis: Ĝi kreskas en Azio, de Afganistano ĝis Ĉinio.
 fendfolia dipsako (Dipsacus laciniatus): Ĝi kreskas en Eŭropo, okcidenta kaj meza Azio, Meza Eŭropo.
 harkovrita dipsako (Dipsacus pilosus, sin.: Virga pilosa; Cephalaria pilosa), kreskas en meza, okcidenta kaj suda Eŭropo.
 teksaĵista dipsako (Dipsacus sativus): Ĝi estas la sole kultivata specio, uzita por teksaĵoj. Ĝi kreskas en Eŭropo, norda kaj suda Ameriko. 
 svelta dipsako (Dipsacus strigosus): Ĝi hejmas en suda Eŭropo, en meza Eŭropo enportitaj specioj.

Dipsakacoj
Honoré Bourguignon

Honoré Bourguignon, en esperanto Honoreo Burginjono (1899-1944), estis franca instruisto kaj esperantisto, aktiva en la laborista movado.

Vivo
Li naskiĝis la 15an de decembro 1899 en Tulono. Lia patro estis dungito ĉe la urba gaskompanio kaj lia patrino estis instruistino. Kiel sia patrino, kiel siaj geavoj ĉe la patrina flanko, li elektis la instruistan karieron. Li instruos sinsekve en Signes (Sinj), Saint-Maximin (Sankt-Maksimen), Besse-sur-Issole (Bes-sur-Isol), Callian (Kaljan). Ĉiuj tiuj vilaĝoj troviĝas en la Vara departemento (Suda Francio).
Li estis tre frua adepto de la metodoj provataj kaj propagandataj 
de Célestin Freinet al kiu lin ligis profunda amikeco.

Li esperantiĝis en 1931, preskaŭ tuj alprenis respondecojn inter la esperantistaj instruistoj, kaj organizis plurajn esperantistajn somerlernejojn en Francio. Li ludis grandegan rolon en la reaktivigo de IAREV en 1934, interalie per eldonado de ties gazetoj.

Partoprenis al la Rezisto-movado kontraŭ la nazioj dum la Dua mondmilito. Estis arestita fine de la milito kaj sendita al la koncentrejo de Dachau, kie li mortis la 23an de decembro 1944.

Eksteraj ligiloj 
 Honoré BOURGUIGNON, IAREVANO, historia eseo verkita de lia filo

Francaj esperantistoj
Evonimo

Evonimo (Euonymus el celastracoj) estas genro de arbustoj kun kontraŭe duopaj folioj pinte elipsaj aŭ lancetformaj, glataj, ofte ledecaj, vintrodaŭraj ĉe tiuj specioj, kun okulfrape koloraj, kapsulecaj fruktoj, venenaj, ege laksigaj, kaj kun semoj unuope kovritaj de oranĝe ruĝa arilo; 177 specioj el Eŭropo, Azio, Afriko, Nordameriko kaj Aŭstralio, pluraj pororname kultivataj.

Inter la specioj estas:

Referencoj 

Celastracoj
Lee Van Cleef

Lee Van CLEEF [Li Van Klif] ( en Sommerville, Nov-Ĵerzejo   en Oxnard, Kalifornio) estis usona filmaktoro.

Komencis sian karieron en teatro en 1950. Poste aperis en multaj el la plej famaj tiamaj vakerofilmoj, kie li ĝenerale ludis la rolon de malbonulo. En tio multe helpis lin lia vizaĝo, pri kiu memoras ĉiuj ŝatantoj de tiaj filmoj.

En 1962 lia kariero estis provizore ĉesigita pro grava trafikakcidento, kiu sendis lin al hospitalo.

En 1965 li denove aperis sur ekranoj, ĉifoje en Eŭropo, danke al la itala reĝisoro Sergio Leone, kiu donis al li la duan ĉefan rolon en Per qualche dollari in più (Por kelkaj pliaj dolaroj). La grandega sukceso de tiu filmo reekigis lian karieron, kaj li aperis en multaj diverskvalitaj usonaj kaj eŭropaj vakerofilmoj dum la posta jardeko.

Li mortis pro koratako en Oksnard (Kalifornio) la 16an de decembro 1989.

Listo de filmoj 
 High Noon (Usono, 1952)
 Gunfight at the OK corral (Usono, 1959)
 The man who shot Liberty Valance (Usono, 1962)
 Per qualche dollari in piu (Italio, 1965)
 Il buono, il brutto, il cattivo (Italio, 1966)
 La resa dei conti (Italio, 1967)
 Barquero (Usono, 1970)
 Escape from New-York (Usono, 1980)

eksteraj ligoj (en la angla) 
 http://www.koolpages.com/thegreatlvc/ 
 http://www.leevancleef.com/

Eksteraj ligiloj 

 http://www.briansdriveintheater.com/leevancleef.html 
 http://thebad.net 

Usonaj aktoroj
Naskiĝintoj en 1925
Mortintoj en 1989
Gian Maria Volonté

Gian Maria VOLONTÉ [Ĝan Maria VOLONTE'] (naskiĝis la 9-an de aprilo, 1933, mortis la 6-an de decembro, 1994) estis itala aktoro.

Li naskiĝis en burĝa familio.

Li unue famiĝis pro sia elstara partopreno en la du unuaj vakerofilmoj de Sergio Leone, Per un pugno di dollari (Por manpleno da dolaroj) kaj Per qualche dollaro in più (Por kelkaj pliaj dolaroj), en kiuj li rolis kiel ĉeffiulo.

Li aperis ankaŭ en aliaj vakerofilmoj kun politika enhavo, Quien sabe? (Kiu scias?) de Damiano Damiani kaj Faccia a faccia (Vid-al-vide) de Sergio Sollima.

Poste li dediĉis sin ĉefe al politikaj filmoj, kaj metis sian talenton je la servo de sia komunista idealo.

Li mortis pro koratako la 6an de Decembro 1994 dum la preparado de la filmo "To Vlemma tou Odyssea" (la rigardo de Odiseo), de Teo Angelopoulos.

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo 
 Gian-Maria VOLONTE "la fisiognomica dell'impegno"  

Italaj aktoroj
Thom Gunn

Thomson William GUNN (naskiĝis la 29-an de aŭgusto, 1929, mortis la 25-an de aprilo, 2004) estis brita poeto.

Thom Gunn naskiĝis en Gravesend, Kent, kiel filo de ĵurnalistoj. Kiam li havis naŭ jarojn, liaj gepatroj disiĝis. La patrino ses jarojn poste faris suicidon.

En Kembriĝo li studis anglan literaturon, en 1953 li akiris la diplomon. Ekde 1954 li vivis en Usono. De 1958 ĝis 1966 kaj de 1973 ĝis 1990 li instruis en la universitato de Berkeley, Kalifornio. Kune kun Kingsley AMIS kaj Philip Larkin li fondis la grupon The Movement.

Li mortis en Sanfrancisko.

Listo de verkoj

Poemaroj 

Fighting Terms (1954)
The Sense of Movement (1957)
My Sad Captains (1961)
Touch (1967)
Moly (1971)
Selected Poems (1979)
The Passages of Joy (1982)
Undesirables (1988)
The Man With Night Sweats (1992)
Collected Poems (1994)
Boss Cupid (2000)

Eseoj 

Shelf Life (1993)

Gunn, Thom
Gunn, Thom
Gunn, Thom
Vakcinio

Vakcinio (Vaccinium) estas genro el erikacoj de tufarbustoj kaj arbustetoj kun simplaj folioj, kun helruĝaj, helvioletaj aŭ blankaj floroj ofte kruĉformaj, kaj kun malgrandaj beroj nigraj, blue nigraj, verdaj aŭ flavaj, kiujn fruktojn oni manĝas. Pli ol 450 specioj el Eŭropo, Azio, Afriko kaj Ameriko, pluraj kultivataj por ornamo aŭ por beroj manĝataj freŝaj aŭ konfititaj.

La taksonomio estas kompleksa kaj ankoraŭ esplorata; estas du subgenroj kaj pluraj sekcioj:

Subgenro Oxycoccus (iuj botanikistoj konsideras Oxycoccus esti aparta genro)
 Sekc. Oxycoccus
 Vaccinium macrocarpon
 Vaccinium microcarpum
 Vaccinium oxycoccus - Oksikoko
 Sekc. Oxycoccoides
 Vaccinium erythrocarpum
Subgenro Vaccinium (ĉiuj aliaj specioj)
 Sekc. Batodendron
 Vaccinium arboreum (bildoj )
 Vaccinium crassifolium
 Sekc. Brachyceratium
 Vaccinium dependens 
 Sekc. Bracteata
 Vaccinium acrobracteatum
 Vaccinium barandanum
 Vaccinium bracteatum
 Vaccinium coriaceum
 Vaccinium cornigerum
 Vaccinium cruentum
 Vaccinium hooglandii
 Vaccinium horizontale
 Vaccinium laurifolium
 Vaccinium lucidum
 Vaccinium myrtoides
 Vaccinium phillyreoides
 Vaccinium reticulatovenosum
 Vaccinium sparsum
 Vaccinium varingifolium
 Sekc. Ciliata
 Vaccinium ciliatum
 Vaccinium oldhamii
 Sekc. Cinctosandra
 Vaccinium exul
 Sekc. Conchophyllum
 Vaccinium corymbodendron
 Vaccinium delavayi
 Vaccinium emarginatum
 Vaccinium griffithianum
 Vaccinium meridionale
 Vaccinium moupinense
 Vaccinium neilgherrense
 Vaccinium nummularia
 Vaccinium retusum
 Sekc. Cyanococcus
 Vaccinium angustifolium
 Vaccinium boreale
 Vaccinium caesariense
 Vaccinium corymbosum
 Vaccinium darrowii
 Vaccinium elliottii
 Vaccinium formosum
 Vaccinium fuscatum (sin. V. atrococcum)
 Vaccinium hirsutum
 Vaccinium koreanum
 Vaccinium myrsinites
 Vaccinium myrtilloides
 Vaccinium pallidum (bildoj )
 Vaccinium simulatum
 Vaccinium tenellum
 Vaccinium virgatum (sin. V. ashei)
 Sekc. Eococcus
 Vaccinium fragile
 Sekc. Epigynium
 Vaccinium vacciniaceum
 Sekc. Galeopetalum
 Vaccinium chunii
 Vaccinium dunalianum
 Vaccinium glaucoalbum
 Vaccinium urceolatum
 Sekc. Hemimyrtillus
 Vaccinium arctostaphylos
 Vaccinium cylindraceum
 Vaccinium hirtum
 Vaccinium padifolium
 Vaccinium smallii
 Sekc. Myrtillus
 Vaccinium calycinum
 Vaccinium cespitosum
 Vaccinium deliciosum
 Vaccinium dentatum
 Vaccinium membranaceum
 Vaccinium myrtillus - blua vakcinio, mirtelo
 Vaccinium ovalifolium (sin. V. alaskaense)
 Vaccinium parvifolium
 Vaccinium praestans
 Vaccinium reticulatum
 Vaccinium scoparium
 Sekc. Neurodesia
 Vaccinium crenatum
 Sekc. Oarianthe
 Vaccinium ambyandrum
 Vaccinium cyclopense
 Sekc. Oreades
 Vaccinium poasanum
 Sekc. Pachyanthum
 Vaccinium fissiflorum
 Sekc. Polycodium
 Vaccinium stamineum (sin. V. caesium) (bildoj )
 Sekc. Pyxothamnus
 Vaccinium consanguineum
 Vaccinium floribundum
 Vaccinium ovatum
 Sekc. Vaccinium
 Vaccinium uliginosum (sin. V. occidentale) - nigra vakcinio
 Sekc. Vitis-idaea
 Vaccinium vitis-idaea (nomata "ruĝa vakcinio")

Piednotoj 

Fruktoj
Erikacoj
Arbustoj
Drozeracoj

La drozeracoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kariofilaloj (Caryophyllales). Ĝi enhavas 3 genrojn kaj ĉirkaŭ 190 speciojn. Ĝia tipa genro estas drozero.

Tiuj plantoj estas plurjaraj, moltigaj herboj insektomanĝantaj, ofte kun rozete aranĝitaj folioj, kiuj dense surhavas gluajn glandoharojn, al kiuj insektoj fiksiĝas (sunroso). Ili vivas ĉefe en marĉoj, sur nitrogen-malriĉa aero.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (13 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Caryophyllales Juss. ex Bercht. & J.Presl - kariofilaloj
Droseraceae Salisb. - drozeracoj
Aldrovanda L. - aldrovando
Dionaea Sol. ex J. Ellis - dioneo
Drosera L. - drozero

Kelkaj taksonoj 
rondfolia drozero (Drosera rotundifolia) estas torfomarĉa planto kun etaj kulerformaj folioj, kaj kun senharoj sur la folioj (tigmotropismo)
Aldrovanda vesiculosa estas subakva ŝvebanta planto.
muŝkaptulo (Dionaea muscipula) kreskas en Nordameriko.

Vidu ankaŭ
Ludwig Diels

Referencoj 

Magnoliofitoj
 Drozeracoj
Plantofamilioj
Karnomanĝaj plantoj
Datiskacoj

La datiskacoj () estas planta  familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kukurbaloj (Cucurbitales). Ĝi enhavas ununuran genron (datisko) kaj 2 speciojn.

Antaŭe oni klasigis du pliajn genrojn, Octomeles kaj Tetrameles inter la datiskoj, sed ili nun klasiĝas en la familio Tetramelaceae.

La datiskacoj kreskas orientazie kaj amerike en la tropikoj kaj subtropikoj. Ili estas plurjaraj moltigaj plantoj aŭ arboj kun alterne starantaj folioj. La floroj estas ĝenerale unuseksaj kiel la planto. La ovario estas sube staranta, fromiĝinte el pliaj karpeloj. 

Datisca cannabina kreskas de Okcident-Azio ĝis Nord-Barato. Ĝi enhavas flavan farbaĵon, kiu estas longe uzata por silkofarbo. Kuracplanto, ĝi efikas kontraŭ febro kaj stomakaj malsanoj. 
Datisca glomerata kreskas de Meksiko ĝis Kalifornio.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (20 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Cucurbitales Juss. ex Bercht. & J.Presl - kukurbaloj
Datiscaceae Dumort. - datiskacoj
Datisca L. - datisko
Datisca cannabina L. - kanaba datisko
Datisca glomerata (C.Presl) Baill. - aglomerita datisko

Referencoj 

Magnoliofitoj
Datiskacoj
Plantofamilioj
Dioskoreacoj

La dioskoreacoj () estas planta familio el angiospermoj (unukotiledonoj). Tiu familio apartenas al la ordo dioskorealoj (Dioscoreales). Ĝi enhavas 6 genrojn kaj ĉirkaŭ 650 speciojn. Ĝia tipa genro estas dioskoreo.

Pluraj specioj el la genro dioskoreo havas manĝeblajn tuberojn, nomatajn ignamoj.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (7 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Dioscoreales Mart. - dioskorealoj
Dioscoreaceae R.Br. - dioskoreacoj
Dioscorea L. - dioskoreo
Epipetrum Phil. - epipetro
Rajania L. - rajanio
Stenomeris Planch. - stenomerido
Tacca J.R. Forst. & G. Forst. - takao
Trichopus Gaertn. - trikopodo

Kelkaj specioj:
diaskoreo (Dioscorea): alten volviĝantaj diklinaj herboj kun tuberforma radikoj ofte kun bulbiloj en la folianguloj. La radiko de iuj specioj estas uzata kvazaŭ terpomo kaj prezentas tre valoran nutraĵon.
Ignamo Dioscorea batatas: la tubero enhavas multan karbonhidraton, ĝi estas la terpomo de la tropikoj  (jams-radiko). Kultivata planto.
Dioscorea communis havas ruĝajn beronj kaj kolorajn foliojn.

Referencoj 

Magnoliofitoj
Plantofamilioj
Dioskoreacoj
Rondfolia drozero

Rondfolia drozero (Drosera rotundifolia) estas torfomarĉa planto kun etaj kulerformaj folioj kaj kun sensharoj sur la folioj (tigmotropismo).

Vidu ankaŭ 
 Novanglaj-akadiaj arbaroj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.carnivora.info
 http://encyclo.free.fr/pages/d_rotund.htm 
 http://www.fleischfressendepflanzen.de/db/species.ffp?id=611 
 http://www.haabet.dk/flora_danica/Rundbladet_Soldug_(Drosera_rotundifolia 

Drozeracoj
Karnomanĝaj plantoj
Holarktisa flaŭro
Nearktisa flaŭro
Palearktisa flaŭro
Plantoj de Kanado
Plantoj de Eŭropo
Plantoj de Estonio
Plantoj de Britio
Plantoj de Usono
Kuracplantoj