Haaksbergen

Haaksbergen (; Nedersaksisch: Hoksebarge of Wakkesbaaign) is een gemeente en dorp in Twente, in de Nederlandse provincie Overijssel. De gemeente telt  inwoners ( bron: CBS). Haaksbergen ligt dicht bij Hengelo (11 km) en Enschede (12 km). De totale oppervlakte is 105,55 km² (waarvan water: 0,27 km²). De gemeente Haaksbergen, die zichzelf Ster in Twente noemt, werkt samen met andere gemeenten in de Regio Twente.

Geografie 
De gemeente Haaksbergen ligt in het zuiden van Twente, ze bestaat naast de hoofdplaats uit de dorpen Buurse en St. Isidorushoeve en een aantal buurtschappen. De gemeente grenst in het noorden aan de Overijsselse gemeenten Hof van Twente, Hengelo en Enschede. Daarnaast vormt de grens van Haaksbergen in het zuidwesten tegelijkertijd de provinciegrens met Gelderland en de gemeente Berkelland. In het zuiden en zuidoosten liggen de Duitse gemeenten Vreden en Ahaus.

Ten zuiden van het dorp Haaksbergen ligt landgoed Lankheet, waar het water van de Buurserbeek gezuiverd wordt met behulp van rietfilters.

Topografie 

Topografische gemeentekaart van Haaksbergen, september 2022 (klik voor vergroting)

Geschiedenis 
De vroegste sporen van bewoning binnen de huidige gemeentegrenzen van Haaksbergen zijn gevonden langs de Buurserbeek. Ze dateren vermoedelijk van rond 800 voor Chr. Het dorp Haaksbergen ontstond veel later, rond 800 na Chr., als landbouwnederzetting verder stroomafwaarts aan de Buurserbeek. Er zijn overblijfselen gevonden van een houten kerkje van rond het jaar 1000, voorloper van de huidige Sint-Pancratiuskerk. De eerste vermelding van Haaksbergen dateert uit 1188. In een 12e-eeuws goederenregister vermeldde graaf Hendrik van Dale, die ook Diepenheim en Ahaus bezat, goederen in de parochie Hockesberghe. Aan het begin van de 14e eeuw ontstonden de marken, die tot halverwege de 19e eeuw bleven bestaan. Onder het gericht Haaksbergen vielen de marken Brammelo, Langelo, Eppenzolder/Stepelo, Holthuizen, Boekelo en Haaksbergen/Honesch.

Rond 1400 werd de Buurserbeek, die tot dan toe door het dorp stroomde, verlegd en ten zuiden van Haaksbergen aangesloten op de Schipbeek. Hierdoor ontstond een waterverbinding met de IJssel en konden via het water de Hanzesteden Deventer, Zwolle en Zutphen worden bereikt. In de 18e eeuw werd een korenmolen gebouwd, genaamd De Korenbloem.

Vanaf het midden van de 19e eeuw was de textielindustrie van groot belang. De fabriek van D. Jordaan & Zonen zorgde voor veel werkgelegenheid. Op het toppunt was 80% van de beroepsbevolking van Haaksbergen werkzaam in de textielsector. Begin jaren 1970 stortte de textielindustrie in, ook in Haaksbergen sloot de fabriek.

Op 28 september 2014 reed een monstertruck het publiek in tijdens het evenement AutoMotorSportief. Er vielen daarbij drie doden en tientallen gewonden.

Politiek

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Haaksbergen bestaat uit 19 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1982:

1. Dé Actieve Partij is ontstaan uit een afscheiding door twee leden van de fractie van Leefbaar Haaksbergen in februari 2017.

2. Groep DJW is ontstaan uit een afscheiding door drie leden van de fractie van DAP in april 2019.

3. Leefbaar Haaksbergen heeft in september 2018 de naam gewijzigd in Haaksbergen Centraal.

4. Nieuw Haaksbergen is ontstaan door het samengaan van twee leden van Haaksbergen Centraal en de twee overgebleven leden van Groep DJW (oktober 2020).

Regerende coalities 
 1990-1994: CDA, PvdA
 1994-1998: CDA, PvdA
 1998-2002: CDA, VVD, GGH
 2002-2006: CDA, PvdA, GGH
 2006-2010: CDA, PvdA
 2010-2014: CDA, VVD
 2014-2018: Leefbaar Haaksbergen, PvdA, D66
 2018-2022: CDA, VVD, PvdA, GGH
 2022-heden: Nieuw Haaksbergen, CDA

College van burgemeester en wethouders 
Het college van burgemeester en wethouders is als volgt samengesteld:

Burgemeester: Rob Welten, (CDA)

Wethouders:
 Jan-Herman Scholten, CDA
 Pieter van Zwanenburg, Nieuw Haaksbergen
 Johan Niemans, partijloos

Infrastructuur

Openbaar vervoer 
Er zijn diverse directe busverbindingen met onder meer Enschede, Goor, Hengelo, Borculo, en de tussenliggende plaatsen verzorgd door Keolis en Arriva.

Keolis verzorgt ook de directe busverbinding met Hengelo en de buurtbusverbinding tussen Haaksbergen en Buurse-grens.

In de zomermaanden rijdt er sinds de jaren 1970 voor de toeristen een historische stoomtrein over de Museum Buurtspoorweg (MBS) tussen Haaksbergen en Boekelo.

Wegverkeer 
De belangrijkste weg langs Haaksbergen is de N18. De N18 loopt van knooppunt Oud-Dijk langs Doetinchem, Lichtenvoorde en Eibergen richting Enschede. Sinds 2018 heeft de N18 een aansluiting op de A35. Verder kan men via de N347 van Haaksbergen richting Goor, Rijssen, Nijverdal en Ommen en via de N739 naar Hengelo. Veel verkeer maakt van de N739 gebruik om op de A35 te komen, omdat het sneller en korter is.

Cultuur

Bezienswaardigheden 
 Korenmolen De Korenbloem
 Oostendorper watermolen
 Sint-Pancratiuskerk
 De synagoge van Haaksbergen
 Landgoed Het Lankheet

Museum 
 Museum Buurtspoorweg

Monumenten 
Negen werknemers van D. Jordaan & Zonen's Textielfabrieken werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gefusilleerd omdat zij aan een staking deelnamen. Een monument herdenkt hen.

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Haaksbergen (gemeente)
 Lijst van rijksmonumenten in Haaksbergen (plaats)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Haaksbergen
 Lijst van oorlogsmonumenten in Haaksbergen

Evenementen 

 Op 25 augustus 1996 vond in Haaksbergen het Europees Schutterstreffen plaats, waarbij duizenden schutters van schuttersgilden uit heel Europa elkaar ontmoetten.
 Meestal het eerste weekend van september jaarlijkse Schuttersfeesten.
 In januari 2007 debuteerde Haaksbergen met de eerste Nederlandse marathonschaatswedstrijd van het schaatsseizoen op natuurijs. In december 2007, 2008, 2009, 19 januari 2016, 28 februari 2018 en 21 januari 2019 had Haaksbergen eveneens deze marathonprimeur.

Sport 
Haaksbergen kent drie voetbalclubs: SV Bon Boys, HSC '21 en VV Haaksbergen. Op het sportpark Scholtenhagen zijn er veel sportclubs bijvoorbeeld hockeyclub Haackey, Atletiekvereniging Haaksbergen en volleybalclub Havoc.

Media 
De gemeente Haaksbergen heeft een eigen lokale omroep genaamd RTV Sternet. Lokale kranten zijn vertegenwoordigd door de wekelijkse Rond Haaksbergen en Hart van Haaksbergen. De redactie Haaksbergen van De Twentsche Courant Tubantia is gevestigd in Enschede.

Partnerstad 
 Ahaus (Duitsland)

Bekende inwoners

Geboren 
 Thomas Berge (1990), pseudoniem van Chiel Ottink, zanger
 José Bloemer (1961), hoogleraar bedrijfskunde
 Leonie ter Braak (1980), actrice
 Han ten Broeke (1969), politicus
 Angelien Eijsink (1960), politicus
 Arthur Geesing (1968), acteur
 Erik ten Hag (1970), voetbaltrainer
 Han Jordaan (1918-1945), verzetsstrijder
 Niki Leferink (1976), voetballer
 Barry Paf (1979), radio-dj
 Bram Tankink (1978), ex-wielrenner
 Paul Ulenbelt (1952), politicus

Externe link 
 Officiële website van de gemeente Haaksbergen

 
Plaats in Overijssel