Belfasto

Belfasto (de irlanda lingvo "Béal Feirste", signifas rivera buŝo) estas la ĉefurbo de, kaj la plej granda urbo en Nord-Irlando. Ĝi estas la sidejo de loka registaro kaj la Kunvenintaro de Nord-Irlando.

Ĝi estas la plej granda urba areo en Nord-Irlando, la dua plej granda urbo en Irlando, kaj la dek-kvina plej granda urbo en la Unuiĝinta Reĝlando. Ĝi estas la ĉefa kolonio en la provinco de Ulstero. La urbo de Belfasto havas loĝantaron de ĉirkaŭ  kaj situas en la centro de la Urba Areo de Belfasto, kiu havas loĝantaron de ĉirkaŭ . La Metropola Areo de Belfasto havas  loĝantojn. Belfasto estas ankaŭ la centa plej granda urba areo en Eŭropa Unio. Belfasto fariĝis ŝtata urbego en 1888.

En la historio Belfasto estis centro por la Irlanda industrio de lintolo, produktado de tabako kaj ŝnuroj, kaj konstruado de ŝipoj. En la ĉeffabrikejo de ŝipoj en Belfasto, Harlando kaj Wolfe, estis konstruataj la vaporŝipo Titanic kaj aliaj ŝipoj. Tio metis Belfaston en la monda gazetaro en la frua du-deka jarcento, kaj ĝi fariĝis la plej granda fabrikejo en la mondo. Belfasto estis grava en la Industria Revolucio, kaj estis industria centro de la mondo ĝis la unua duono de la dudeka jarcento.

Industriigo kaj novaj civitanoj de la prospero de Belfasto igis la urbo esto la mallonga plej granda urbo en la insulo de Irlando en la flua du-deka jarcento. La industria kaj la ekonomio prospero de Belfasto citis laŭ Unionistoj, estis rezono kial Irlando necesis eviti devoluado, kaj kial Ulstero batalis kontraŭ ĝi.

La registaro nun denove situas Belfaste kaj ne plu ĉe Hillsborough.

La plej grava rivero en Belfasto estas la Lagano (Lagan), dum la rivero Ferŝĉo (Farset angle aŭ Feirste irlande), por kiu oni nomis la urbon, ne plu tiom imponas.

Nomo 
Belfast es vorto angla, okupata de la vortaj irlandaj, 'Béal Feirste', intencas 'enfluejo de la Feirste', aŭ la angla 'Farset' (rivero en Belfasto).

Instruado 
En Belfasto estas du universitatoj, unu ekskluzive en Belfasto, kaj du lokaloj de multeloka universitato de Nord-Irlando. Ankaŭ, estas granda kolegio, kaj multe skoloj de varias fazoj kaj komunumo fonoj.

La Reĝina Universitato de Belfast (fondita en 1849), estas universitato en la centro de la urbo, kaj estas grava kultura simbolo de la urbo. La universitato havas ĉirkaŭ  studentojn kaj havas multajn konstruaĵojn en la centro, ĉefe situas en la La Reĝina Kvartalo de la urbo. La ĉefkonstruado de la universitato, la 'Lanyon Building' estas un desegnaĵo presas en bankbiletoj de la 'Bank of Ireland' banko, en Nord-Irlando.

La Universitato de Ulster es la alia universitato en Belfasto. La universitato havas du lokaloj en la urbo. La plej granda de la lokaloj en Belfasto es en Jordanstown, situas ekstere la urbocentro. La alia lokalo estas en la La Katedralo Kvartalo de la urbo. La Universitato de Ulster estas multaloka universitato, kaj havas aliajn lokalojn ekstere la urbo, en Coleraine, kaj Derry.

Ankaŭ estas granda kolegio, 'Belfast Metropolitan College', kun  studentoj, forta ĉeesto en la urbo, kaj multnombraj konstruaĵoj kaj lokaloj en la urbocentro.

Estas 184 diferenca lernejoj por infanoj kaj adoleskantoj en la urbo (primara, duaranga, kaj gramatiko). Multaj lernejoj reprezentas aliajn komunumojn kaj religiajn fonojn de Belfasto. Ekzemple estas kelkaj aliaj lernejoj por homoj de ĉu komunumoj protestantaj kaj katolikaj.

Aĉetado 
Belfast havas multajn butikojn, kaj multnombrajn butikajn centrojn. Belfasta urbcentro estas la podetale kaj aĉetada centro de Nord-Irlando, kaj estas tre populara por aĉetado.

La plej nova, kaj ankaŭ plej populara estas Victoria Square (esperante Placo Victoria). La Centro havas 98 butikojn (unu triono el la butikoj en la urbo), kaj 106 apartamentojn. La konstrua projekto komencis en 2002, kaj finfaris la 6-a de Marto 2008. 'Victoria Square' kostis £400 milionojn por konstruo, kaj ĝi allogas 17.2 milionojn da vizitantoj ĉiu jaro. Ĝi estas la dua plej granda butika centro en la urbo.

La plej granda estas CastleCourt , ankaŭ en la urba centro. CastleCourt havas 126 butikojn kaj 16 milionojn da vizitantoj ĉiu jaro. CastleCourt estis bombigita 5 fojojn en la konstrua periodo de la centro, de la IRA.

Alia butikaj centroj en la urbo centro enhavas 'Forestside', 'York Gate', 'Park Centre', kaj 'Donegall Arcade', kaj aliaj.

Konstruadoj kaj Strukturoj 

Belfast havas multe unikaj konstruadoj kaj strukturoj en la urbo.

 La Belfasto Rado
 La Urbdomo
La Urdomo de Belfasto es en la centro de la urbo, kaj estas konstruado fama kaj populara. La konstruado konstruis en 1906, kaj lokalas en Donegall Square, en la urbo centro. La Urbdomo trajtas en ĉiom paperoj bankbiletoj de 'Northern Bank' en Nord-Irelando.
 La Lanyon Konstruado
La Lanyon Konstruado es la ĉefkonstruado de la Rexgina Universitato de Belfast. La bildo de la konstruado trajtas en certaj bankbiletoj de 'Bank of Ireland' en Nord-Irelando.
 La H&W Arganoj
 La Waterfront Halo
La Waterfront es areno.
 La Oydessey Areno
La Oydessey es la plej granda arena en Nord-Irelando, kun un kapacito de 14,000 homoj por koncertoj. Lokalas en la Titanic Kvartalo de la urbo.

Transporto 
Estas du flughavenoj en Belfast. 'La Belfast International Airport (Internacia Flughaveno Belfasto) en la nordo-okcidento de la urbo, estas la plej granda, kaj provizas enlandan, eŭropan, kaj Trans-Atlantikan flugoj. La alia flughaveno estas la 'George Best City Airport (George Best Urbo Flughavenoj), kaj ĝi provizas flugojn enlandajn (Unuiĝinta Reĝlando kaj Irlando), kaj estas nomita en honoro de George Best, la fama piedpilkisto de la urbo.

77% de la tutan de transporto en Belfasto estas faratas per aŭtoj, 11% en transporto publika, kaj 6% fariĝas piede.

Belfasto havas grandan havenon por celoj industriaj kaj pasaĝeraj.

Kvartaloj de Belfasto 
Belfasto havas 4 unikaj kvartaloj en el centro urbo. La kvartaloj malestas kvartoj ekzaktaj de la urbo centro, sed estas areoj de la urbo kun klara trajtoj kulturaj.

 La Gaela Kvartalo
Areo de Belfasto kie la irlanda lingvo es publike parolas, centras ĉirkaŭ la Falls Irejo, Okcidento Belfasto
 La Titanic Kvartalo
Areo de Belfasto kie la Titanic konstruas en 1912, ĉirkaŭ la haveno en la urbo.
 La Katedralo Kvartalo
Areo de Belfasto centras ĉirkaŭ la lokalo de 'St. Annes Cathedral'.
 La Reĝina Kvartalo
Areo de Belfasto centras ĉirkaŭ la lokalo de la Reĝina Universitato de Belfast.

Esperanto 
En 2021 la urbo gastigos la 106-an universalan kongreson de Esperanto.

Alia Urboj en Nord-Irlando 
Angla kaj Irlanda:
 Armagh Ard Mhacha
 Lisburn Lios na gCearrbhach
 Londonderry Doire
 Newry An tIúr

Vidu ankaŭ 
 Reĝina Universitato de Belfast
 Gaela kvartalo

Eksteraj ligiloj 
 Belfast 
 Belfasta urba registaro
 Enurba flughaveno
 Eksterurba flughaveno

 
Urboj de Britio
Urboj de Nord-Irlando