alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Kaprifoliacoj

La kaprifoliacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo dipsakaloj (Dipsacales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 50 genrojn kaj preskaŭ 850 speciojn. Ĝia tipa genro estas lonicero, kies malnova sinonimo estas kaprifolio (Caprifolium).

Taksonomio
Pasintece estis multa diskuto pri la taksonomio de ĉi tiu grupo, sed nun la taksonomoj ĝenerale atingis interkonsenton. Oni translokigis du el la plej konatajn membrojn de la familio, la sambuko kaj viburno, al la familio Adoxaceae kune kun iuj aliaj genroj.

En la taksonomio de la grupo nun estas:

Diervilleae
Diervilla: 3 specioj
Weigela: 10 specioj
Heptacodium
Heptacodium: 1 specio
Caprifolieae
Leycesteria: 6 species
Lonicera - lonicero: 180 specioj
Symphoricarpos: 17 specioj
Triosteum: 6 specioj
Linnaeeae
Abelia : 30 specioj
Dipelta: 4 specioj
Kolkwitzia: 1 specio
Linnaea: 1 specio
Morinaceae
Cryptothladia 
Morina
Dipsacaceae
Acanthocalyx
Pterocephalus
Dipsacus 
Scabiosa
Triplostegia
Triplostegia
Valerianaceae - valerianacoj
Patrina
Nardostachys 
Centranthus
Plectritis
Valeriana 
Valerianella 
Fedia

Ne plu en kaprifoliacoj:

(konsiderataj aparteni al aparta familio Adoxaceae /Alseuosmiaceae)
Alseuosmia : 8 specioj
Memecylanthus : 1 specio
Periomphale : 2 specioj

(konsiderataj kiel apartenantaj al aparta familio Adoxaceae /Carlemanniaceae)
Carlemannia : 3 specioj
Silvianthus : 2 specioj

Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (29 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Referencoj 

Magnoliofitoj
Kaprifoliacoj
Plantofamilioj
Lonicero

Lonicero (Lonicera el kaprifoliacoj) estas genro de fal- kaj daŭra-foliaj arbustoj, volviĝantaj aŭ ne, kun kontraŭe duopaj folioj, kun dulipaj, longtubaj floroj kaj kun berecaj fruktoj ofte tre venenaj; ĉirkaŭ 180 specioj, precipe Nord-hemisferaj, multaj pororname kultivataj.

Elektitaj specioj 

http://en.wikipedia.org/upload/b/b2/Honeysuckle_w_y.jpg

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=35281 
 Lonicera edulis

Kaprifoliacoj
Viburno

Viburno (Viburnum) estas genro de arbetoj entenanta pr. 150 speciojn.

La plej konata specio Viburnum opulus ofte uzatas en ĝardenoj pro ĝiaj infloreskoj laŭ formo de blankaj globoj, kio igis ĝin ricevi vulgarajn nomojn kiel snowball-tree angle, boule de neige france, ktp t.e. "neĝgloboj". Ĝiaj fruktoj estas ankaŭ uzataj medicine aŭ (malgraŭ malforta veneneco) en kelkaj landoj kiel manĝaĵo.

Specioj
Sulketfolia viburno
Lentana viburno

Eksteraj ligiloj 
 en la flaŭro de Japanio 1870 

Dipsakaloj
Pistako

Pistako estas la nukso de la pistakujo, membro de la botanika familio de anakardiacoj.

Ĝi devenas konjekteble de Persio aŭ de Malgranda Azio, kaj ĝi konsistigas unu el la plej gravaj eksportvaroj de Irano, kie estas produktata la plej altkvalita vario Rasfanĝani en Kerman regiono.

Vidu ankaŭ 
 Akaĵuo
 Akaĵuarbo
 Pinsemo

Manĝeblaj nuksoj kaj semoj
Plantoj de Centra Azio
Plantoj de Centra Ameriko
Pruntaĵoj el la persa lingvo
Anakardiacoj
Kolofono

Kolofono estas
 Antikvgreka urbo en Ionio. Tie naskiĝis la filozofo Ksenofano kaj Nikandro de Kolofono
 Arba aŭ artefarita rezino, kiun ekzemple arĉumistoj uzas por malglatigi siajn arĉojn (Vd. Arĉinstrumento)
 Kolofono estas parto de dokumento, kiu donas informojn pri la verko

Urboj de Azio
Terotago

La Terotago aŭ foje Tera Tago estas sekulara festotago por honorigi la Teron kaj pensigi pri ekologio.

La simbolo por la Tutmonda Terotago estas verda Θ (Greka theta) sur blanka fono. Neoficiale, la Teroflago estis asociigata al la Tutmonda Terotago ek de la unua festiĝo en 1970.

Historio 
La nomon kaj koncepton pri tia nova festotago unuafoje prezentis kaj proponis la usona porpaca aktivisto John McConnell en 1969 kadre de UNESKO-konferenco en San-Francisko. Laŭ tiu propono la tago festiĝu la 21-an de marto 1970, la unua tago de printempo en la norda duonglobo de la tero. Pli poste la tiutempa Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj, U Thant, proklamis la kampanjon tutmonda aktiveca tago.

Por atentigi pri la problemoj de tutmonda poluo, proksimume samtempe la studento Denis Hayes subtenite de la tiutempa usona senatano Gaylord Nelson, reprezentanto de la subŝtato Viskonsino, organizis nacian mediprotektan tagon kun la nomo „Environmental Teach-in“ (Primedia eduka kampanjo) aŭ „Earth Day“ (Terotago). La tago ekde la jaro 1970 okazis la 22-an de aprilo kaj dekomence en Usono tre popularis. En la unua Terotago en 1970 20 milionoj da homoj partoprenis festajn aktivaĵojn.

Dum dudek jaroj ambaŭ festotagoj en Usono celebriĝis samrange, kaj en aliaj landoj malpli intense atentiĝis.

Internacia signifo 
Ekde la jaro 1990 ambaŭ kampanjoj estis unuigitaj al vere internacia festotago, celebrata la 22-an de aprilo. En la unua tutmonda kampanjo en 1990 partoprenis 200 milionoj da homoj en 141 landoj. Tiu tutmonda kampanjo interalie ankaŭ servis kiel preparaĵo por la tria Pintkonferenco pri la Tero en Rio-de-Ĵanejro. En la jaro 2000 la tago atingis 5000 sociajn organizaĵojn en 183 landoj kaj partoprenis ĝin plurcent milionoj da homoj. La aktoro Leonardo DiCaprio estis oficiala gasto de la centra inaŭgura celebraĵo, kaj la tuta kampanjo aparte subteniĝis fare de la eksa usona vicprezidanto Al Gore.

En la jaro 2009 laŭ propono de la registaro de Bolivio la 22-a de aprilo fare de la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝintaj Nacioj deklariĝis "Internacia Tago de la Patrino Tero".

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Ĉarto de la Tero
 Horo por la Tero
 Monda Tago de Medio
 Teroflago
 Walter Reuther

Eksteraj ligiloj 

 "La Fonto de Terotago" (Ĉina Radio Internacia) 

Internaciaj tagoj
Internaciaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj
Ekologio
Festoj
Tagoj
Tero
Kvakerismo

Kvakerismo (Religia Societo de Amikoj) estas religia movado fondita en la 17-a jarcento en Anglio de George Fox.

Priskribo
Ĝi radikas en kristanismo, sed krevigis la limojn de ties tradiciaj dogmoj. Ĝiaj anoj kredas ke dia revelacio povas okazi ĉiam kaj ĉie.
Elstaraj diferencoj inter la Amikoj kaj tradiciaj kristanoj estas :
 (a) pli forta akcento de la individua respondeco;
 (b) la kredo, ke ĉiu homo povas senpere rilati al la dia fonto;
 (c) la celo reveni al pura kristanismo de la primitiva eklezio sen postaj aldonaĵoj.

Ili rifuzas partopreni en ia ajn militado. Ili ne ĵuras, ĉar tio supozigus ke ili ne ĉiam diras la veron. Ili ne praktikas ritualajn sakramentojn, pro sia konvinko, ke la tuta vivo estas sakramenta.

Ĉe iliaj religiaj kunvenoj, kiuj principe povas okazi ie ajn kaj iam ajn, troviĝas neniu pastro, neniu preĝlibro aŭ ceremonio: ĉiu ĉeestanto, ĉu viro aŭ virino, kunvenas en plena egaleco, sub gvido de la Spirito.

La diservo estas plejparte silenta. Sed se iu sentas inspiron, li/ŝi povas paroli (mallonge).

Nuntempe ekzistas ankaŭ kvakeroj kun tradiciaj kristanaj religiaj kunvenoj, kun pastro, preĝlibro kaj ceremonioj, precipe en Latin-Ameriko kaj en Orienta Afriko.

Organizoj
 Kvakera Esperantista Societo fondiĝis en 1921. Kuratoroj estas Douglas Draper, John Murray, Sally Phillips, Eric Walker.
 Usona Servokomitato de la Amikoj
 Kvakera Paca kaj Sociala Atesto

En Esperanto aperis 
 George Fox de Henry van Etten, 1924
 Kial mi estas Kvakero; Kvakera Esperantista Societo, 1977
 La Fundamentoj de la Kvakerismo de Caroline Stephens (1890) (tradukis Montagu Butler, 1916)
 La Kvakeroj de Edouard Dommen, (trad. Jacqueline Lépeix ĉ 1996).

Vidu ankaŭ 
 William Penn
 Ŝejkeroj

Eksteraj ligiloj 

  Kvakera Esperanto Societo (Quaker Esperanto Society).
  ,  Enkonduko al Kvakeraj Kredoj kaj Kutimoj, de Hans Weening (tradukita el la angla).
 Libroj  en Esperanto pri kvakerismo en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo
 Quaker.org Multe da ligiloj pri la kvakerismo (en la angla)

 
Ismoj
Protestantismo
Nobel-premiitoj pri paco
Araliacoj

La araliacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo apialoj (Apiales). Ĝi enhavas 40 genrojn kaj ĉirkaŭ 1530 speciojn. Ĝia tipa genro estas aralio.

Tiuj plantoj estas arboj, arbedoj kaj kelkfoje staŭdoj. La ovario estas sube staranta, evoluas ĝenerale el 5 karpeloj al bero aŭ drupo.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (27 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**Genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Kelkaj gravaj taksonoj 
 aralio (Aralia) estas arbo, arbedo kaj staŭdo kun grandaj du aŭ trifoje pinataj folioj kaj relative grandaj umbeloj. Multaj formoj estas kulturataj en ĝardenoj. Ekzemple Aralia elata.
 hedero (Hedera): specioj de la genro estas daŭrfoliaj arbedoj rampantaj aŭ grimpantaj per kroĉradiketoj sur arbojn, murojn kaj similajn (ili ne estas parazitaj plantoj). Ili havas manforme lobaj kaj forkformaj folioj kaj kvinnomraj, epiginaj, verdecaj floroj en umbelo. La poleno estas tre venena. (specio Hedera helix)
 ginsengo (Panax ginseng): estas plurjara herbo kun tuberforma rizomo, nebranĉiĝanta tigo, 5-fingraj folioj kaj ruĝaj fruktoj. Ĝi estas kultivata en Ĉinio, Japanio kaj Nordameriko. La ginseng-rizomo enhavas valorajn saponinojn. Ŝatata ornamplanto kaj kuracplanto.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 http://delta-intkey.com/angio/www/araliace.htm

Referencoj 

Magnoliofitoj
Araliacoj
Plantofamilioj
Hedero

Hedero (Hedera) estas genro en la familio Araliacoj. Ĝi konsistas el daŭrfoliaj arbedoj rampantaj aŭ grimpantaj per kroĉradiketoj sur arbojn, murojn kaj similajn (ili ne estas parazitaj plantoj). Ili havas manforme lobajn kaj forkformajn foliojn kaj kvinnombrajn, epiginajn, verdecajn florojn en umbelo. La poleno estas ofte tre venena.

La genro entenas proksimume dek speciojn. Ĝia nomo devenas de la latina haedere kies plej proksima traduko estas alligi.

Kelkaj specioj 
 Kanaria hedero, Hedera canariensis
 Kolĥida hedero, Hedera colchica
 Helica hedero, Hedera helix
 Irlanda hedero, Hedera hibernica
 Madera hedero, Hedera maderensis

Ĉe homoj 
Hederoj estas kultivataj por ornamo kaj por medicino, sed ĝi kreskas tute nature ĉefe en nesekaj habitatoj. Krome en historio hedero estis dediĉita de la antikvuloj al Bakĥo.

Ankaŭ vidu 
 Hedera orobanko
 Liano

Eksteraj ligiloj 
 http://patricknicolas.fr/1024_768/index.htm  
 http://www.giftpflanzen.com/hedera_helix.html 
 http://www.giftpflanzen.com/hedera_colchica.html 
 http://www.heilpflanzen-welt.de/monographien/texte2/hederae-helicis-folium-efeublaetter.htm 

 
Araliacoj
Charles Kay Ogden

Charles Kay OGDEN (naskiĝis la 1-an de junio 1889, mortis la 21-an de marto 1957) estis la aŭtoro de bazanglo (baza angla lingvo).

Vidu ankaŭ 

C.K. OGDEN biografio (angle) 

Britaj lingvistoj
Lingvokreintoj
Nombroj en diversaj lingvoj



Notoj 
(La notoj estas tradukendaj el :fr:Nombres dans le monde).

Numeralo
Lingvo
Saluto

Saluto estas laŭ PIV ekstera signo de ĝentileco, kiun oni esprimas per vortoj aŭ movoj al renkontata persono aŭ esprimo de admiro, respekto ks, publike esprimita. Oni konsideras diversajn tipojn de gestoj por saluti inter kiuj kapsaluto, klinsaluto kaj mansaluto, krom la plej diversaj esprimvortoj (-->Saluti diverslingve) kaj kisoj.

Aliaj salutogestoj 

 Adab
 Añjali Mudrā
 Riverencanta
 Vangokiso
 Eskima kiso
 Puglnokarambolo
 Mankiso
 Manpremo
 Ĉapela levo  
 Alta-frapo (angle : High-Five)
 Brakumo
 Koŭtoŭ (kou (叩) kaj tou (頭) - ĉinstila kaptŭso el Kantono
 Mansvingo (gesto)
 Namaste (barata salutado)
 Pranāma
 Hongi (maoria salutado)
 Armea saluto
 Sampeah
 Tehniyat
 Wai (taja salutado)
 Vanakkam

Saluti diverslingve

Notoj

Vidu ankaŭ

 Armea saluto
 Skolta saluto
 Dufingra saluto
 Olimpika saluto
 Romia saluto
 Faŝisma saluto
 Vulkana saluto
 Kubuta saluto
 Zogisma saluto
 “Saluton” ĉe Vikivortaro.

Lingvo
Gestoj
Listo de lingvoj laŭ skribsistemo



Egiptidaj alfabetoj 

(kv = "kunvokala"; Mm = "distingo inter majuskloj kaj minuskloj")

Araba alfabeto kaj Araba skrib-sistemo 
 Araba lingvo
 Persa lingvo
 Urdua lingvo

Hieroglifa alfabeto

Fenica alfabeto

Aramea skribo

Armena alfabeto 
 Armena lingvo

Hebrea alfabeto 
 Hebrea lingvo
 Jida lingvo

Greka alfabeto (kv) (Mm) 
 Greka lingvo

Cirila alfabeto (kv) (Mm) 
 Belorusa lingvo
 Bulgara lingvo
 Ĉuvaŝa lingvo
 Kazaĥa lingvo
 Makedona lingvo
 Rusa lingvo
 Oseta lingvo
 Serba lingvo
 Taĝika lingvo
 Udmurta lingvo
 Ukraina lingvo
kaj aliaj

Etruska alfabeto (kv)

Latina alfabeto kaj derivaĵoj (kv) (nur en idaj alfabetoj: Mm) 
 Angla lingvo
 Belorusa lingvo
 Esperanto
 Franca lingvo
 Germana lingvo
 Hispana lingvo
 Java lingvo
 Latina lingvo
 Pola lingvo
 Portugala lingvo
 Vjetnama lingvo

Runaj alfabetoj (kv)

Internacia fonetika alfabeto (kv)

Baratidaj alfabetoj

Brahma familio

Bengala skribo 
 Asama lingvo
 Bengala lingvo

Devanagara skribo 
 Hinda lingvo
 Marata lingvo
 Nepala lingvo

Tibeta alfabeto 
 Tibeta lingvo

Memstaraj alfabetoj

Ĉeroka skribo 
 Ĉeroka lingvo

Kartvela alfabeto (kv) 
 Kartvela lingvaro

Hana skribo kaj derivaĵoj 
 Ĉina lingvo
 Japana lingvo

Korea alfabeto (kv) 
 Korea lingvo

Ogama alfabeto (kv)

Tengwar (kv)

Ŝava alfabeto (kv)

Eksteraj ligiloj 
 http://www.omniglot.com/writing/pollardmiao.htm

Lingvo
Skribo
Eŭropaj simboloj

Eŭropaj simboloj estas simboloj substrekantaj komunan eŭropan identecon kaj estantaj politikaj markoj de eŭropa kontinento. Plimulton de ili establis primitive Konsilio de Eŭropo kaj poste la Eŭropa Unio.

Simboloj de la Eŭropa Unio 
La Eŭropa Unio estas soci-ekonomia asocio de 27 demokrataj eŭropaj ŝtatoj, kiu estas efekto de multjara procezo de politika, socia kaj ekonomia integriĝo. Samtempe ĝi estas la plej granda kaj plej ekspansia tiu-tipa organizo. Ĝi havas la simbolojn aprobitaj en Bruselo la 18-an de junio 2004. Finfine por ne sugeri, ke UE estas superlando oni rezignis en Reforma Traktato uniajn simbolojn, tamen ili restas aktualaj por membroŝtatoj.

Jen la plej konataj eŭropaj simboloj:
 devizo: Unuiĝinta en la diverseco
 domajna nomo: .eu
 flago: 12 oraj steloj en cirklo sur blua fono
 himno: Odo al Ĝojo de Friedrich Schiller kun muziko Naŭa Simfonio de Betoveno
 pasporto kiu konfirmas la civitanecon de unu el la membroŝtatoj de EU
 tago: 9-a de majo
 valuto: komuna valuto - eŭro

Vidu ankaŭ 
 oficialaj lingvoj de Eŭropa Unio

Eŭropa Unio
Simboloj
Eŭropa himno

Eŭropa himno estas la himno de la Eŭropa Unio kaj de la Konsilio de Eŭropo. Ĝia melodio estas el la fina movimento de la 9-a simfonio (Ludwig van Beethoven aŭ mise kiel Betoveno), kiu estas inspirita de la teksto An die Freude ((Odo) al ĝojo) verkita en la germana lingvo de Friedrich Schiller.

Historio 
En 1972 la Konsilio de Eŭropo akceptis la muzikon de Betoveno kiel himnon, kaj en 1985 la ŝtatestroj de la Eŭropa Komunumo akceptis ĝin ankaŭ kiel ties himnon. Per la transformiĝo de Eŭropa Komunumo al Eŭropa Unio (EU) ĝi fariĝis la himno de EU. Ĝi ne intencas anstataŭi la himnojn de la membroŝtatoj, sed esprimi iliajn komunajn valorojn, precipe liberecon, pacon kaj solidarecon, kaj la principon de unueco en diverseco.

Neoficialaj tekstoj 

Por eviti lingvajn problemojn, oni rezignis pri teksto, pro tio ĝi ne havas oficialan tekston kaj do ne eblas kanti ĝin. Tamen ekzistas multaj diverslingvaj tekstoj laŭ la melodio kaj foje oni uzas la germanan tekston de Schiller, foje ĝiajn nacilingvajn tradukojn, foje tute aliajn tekstojn, kaj aperis ankaŭ propono de komuna teksto en la latina lingvo.

Eŭropa Esperanto-Unio (EEU) proponas tekston en Esperanto, verkitan de la antaŭa prezidanto de EEU Umberto Broccatelli, italo kaj forta subtenanto de eŭropa federaciismo. En la retpaĝaro de EEU troviĝas tradukoj de tiu teksto al 37 lingvoj, inter ili ĉiuj 23 oficialaj lingvoj de EU. Kadre de la nove lanĉita eŭropa civitana iniciato, la 1-an de aprilo 2012 EEU submetis al la Eŭropa Komisiono proponon ke “EU rekomendu la kantadon de la eŭropa himno en la neŭtrala lingvo Esperanto, laŭ la ĉi-kunaj vortoj de Umberto Broccatelli, kiam reprezentantoj de Membroŝtatoj volas kune esprimi sian apartenon al komuna samrajtiga Eŭropo.”

Teksto en Esperanto proponata de EEU

Muziko

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Traduko en Esperanto de Umberto Broccatelli, partituro kaj versio kantita de Neven Mrzlečki ĉe Eŭropa Esperanto-Unio (teksto kaj sondosiero en formato mp3)
 Eŭropa himno en Esperanto, kun subtekstoj en multaj lingvoj, same kantita de Neven Mrzlečki (filmo en la retejo jutjubo)
 Koruso de la belgia urbo Ostendo kantanta la himnon, el koncerto de 2013 (filmo en la retejo jutjubo)
 Eŭropa himno en Esperanto (retpaĝo ĉe lingvo.org)
 publika prezentaĵo de la Eŭropa himno, en placo de la historia urbo Nurenbergo (en jutjubo)

Naciaj himnoj
Himno
Himno
Eŭropa devizo

La eŭropa devizo aŭ moto de la Eŭropa Unio estas la frazo Unuiĝinta en diverseco. Ĝi naskiĝis neoficiale en 2000 laŭ lerneja konkurso kaj estis poste akceptita de Nicole Fontaine, tiama prezidanto de la Eŭropa Parlamento. Poste la devizo oficiale troviĝas en la Eŭropa Konstitucio kaj sur EU-retejoj.

La moto en la latina versio estas In varietate concordia.

Historio 
La devizo estis unue elektita laŭ neoficiala procedo. Patrick La Prairie, ĉe la franca gazeto Ouest-France proponis en 1998 organizadon de konkurso por lernejaj klasoj de la kvin ŝtatoj pri eŭropa devizo. La celo estis proklami la novan devizon okaze de la kvina datreveno de la deklaracio de Robert Schuman. 
Je nacia nivelo la partenaraj gazetoj estis invititaj elekti dek el la devizoj, kiuj estis proponitaj al eŭropa ĵurio ĉe la memorejo de Caen la 11-an kaj 12-an de aprilo 2000. Tiu jurio elektis sep devizojn. 

Tiuj devizoj estis proponita al granda ĵurio sub estreco de Jacques Delors, kiu konsistis el eminentulo el ĉiu de la kvin membroŝtatoj. La ĵurio kunvenis la 4-an de majo matene. La devizo elektita samtage estis transdonita samtage al Nicole Fontaine dum ceremonio ĉe la Eŭropa Parlamento..

Partoprenis al la organizo de la konkurso, krom la gazeto Ouest-France, ankaŭ la asocio Mémorial pour la paix („Memormonumento por la paco”) kaj la entrepreno France Telecom. Sendiĝis 40 proponaĵoj de gazetoj kaj ĉirkaŭ 80.000 de homoj; ĉio el 15 landoj.

Tradukoj

En la oficialaj lingvoj de la EU 
 Angla - United in diversity 
 Bulgara - Единни в многообразието (Edinni v mnogoobrazieto)
 Ĉeĥa - Jednotnost v různorodosti
 Dana - Forenet i mangfoldighed
 Estona - Ühtsus erinevuses
 Finna - Erilaisina yhdessä 
 Franca - Unie dans la diversité 
 Germana - In Vielfalt geeint 
 Greka - Ενότητα στην πολυµορφία (Enótita stin polimorfía) 
 Hispana - Unida en la diversidad
 Itala - Unita nella diversità
 Irlanda - Aontaithe d'ainneoin na héagsúlachta
 Kroata - Ujedinjeni u različitosti
 Latva - Vienotība dažhādībā
 Litova - Vienybė įvairialypiškume
 Nederlanda - In verscheidenheid verenigd
 Pola - Jedność w różności
 Portugala - Unidade na diversidade
 Rumana - Unitate în diversitate
 Slovaka - Jednota v rozdielnosti
 Slovena - Združeni v raznolikosti
 Sveda - Förenat i mångfalden

En aliaj lingvoj uzataj de EU-civitanoj 

 Eŭska - Aniztasunean bat eginik
 Galega - Unidos na diversidade
 Kataluna - Units en la diversitat
 Kimra - Yng glym mewn gwahaniaeth
 Limburga - Einheid in väölderheid
 Luksemburga - Eenheet an der Verschiddenheet
 Rutena - Единство в раздилности
 Sarda - Umpare in sa diversidade
 Skota - Ae mynd, monie kynd
 Venecia - L'unità in te łe diferense

En la lingvoj de kandidataj ŝtatoj 

 Makedona - Единство во различноста
 Turka - Çoklukta birlik
 Ukraina - З'єднанi в рiзноманiтностi (Zjednani v riznomanitnosti)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 « Unie dans la diversité », ĉe ma TTT-ejo de Eŭropa Unio (aliaj lingvoj ol la franca elekteblaj)

Vidu ankaŭ 
Aliaj Eŭropaj simboloj de la Eŭropa Unio:
 Eŭro
 Eŭropa himno
 Flago de Eŭropo
 Tago de Eŭropo

Devizo
Motoj
Eŭropa tago

Eŭropa tago (la 5-a de majo) estas la datreveno de la fondiĝo de la Konsilio de Eŭropo, la 5-an de majo 1949. Oni festas ĝin ekde 1964.

Eŭropa tago (la 9-a de majo) estas unu el la simboloj de Eŭropa Unio ekde 1985. Ĝi estas rememore al la 9-a de majo 1950, kiam la franca ministro pri eksterlando Robert Schuman proponis ideon de kunlaborema paca Eŭropo.

Eksteraj ligiloj 
 Multlingva detala informo ĉe la retpaĝaro de Eŭropa Unio 

Eŭropa Unio
fi:Euroopan unionin symbolit#Eurooppa-päivä
Konsilio de Eŭropo
Leptono

Leptono estas subatoma partiklo kun pozitiva duonentjera (valoro +1/2) spino (fermiono), kiu ne havas iun internan strukturon kaj ne partoprenas en fortaj interagoj. La etimo de la vorto leptono estas de greka vorto λεπτός, kiu signifas "malpeza". La terminon enkondukis Leon Rosenfeld en 1948 pro la fakto, ke ĉiuj konataj tiatempe leptonoj havis ege malpli grandajn masojn ol kompundaj "pezaj" partikloj kiel barionoj. Nuntempe tiu ĉi termino ne plu estas vera, ĉar ekzemple taŭono estas preskaŭ duoble pli peza ol tiaj barionoj kiel protono aŭ neŭtrono.

La familio de la leptonoj enhavas la elektronojn, la muonojn, la taŭonojn, kaj iliajn respektivajn neŭtrinojn. Laŭ norma modelo estas tri generacioj de leptonoj:
 Unua: elektrono, elektrona neŭtrino
 Dua: muono, muona neŭtrino
 Tria: taŭono, taŭ-neŭtrino

Ŝargoj de ĉiuj konataj leptonoj estas negativaj (elektrono, muono, taŭno), aŭ neŭtraj (neŭtrinoj). Ŝargoj de iliaj kontraŭpartikloj estas, male, pozitivaj aŭ neŭtraj.

Vidu ankaŭ 
 Listo de partikloj

Eksteraj ligiloj 

 http://pdg.lbl.gov 
 http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/particles/lepton.html 
 http://www.aip.org/history/electron/jjsound.htm  

 
Subatomaj partikloj
Joaquin Phoenix

Joaquin PHOENIX (naskiĝis la 28-an de oktobro, 1974 en Puerto Rico) estas usona aktoro. Li estas la frato de la aktoro River Phoenix.

Listo de filmoj

Televido

Eksteraj ligiloj 

 
 
 
 
 
 

Usonaj aktoroj
Usonaj televidaktoroj
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj scenaristoj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj kantistoj
Usonaj reĝisoroj
Usonaj aktivuloj
Usonaj ekologiistoj‎
Endosimbioto

Endosimbioto estas viva estaĵo kiu vivas en la korpo de alia viva estaĵo. Male al parazito, endosimbioto ne malutilas, kaj eĉ utilas al la estaĵo (mastro) en kiu ĝi vivas.

La kunvivado de endosimbioto kaj ĝia mastro estas formo de simbiozo tiel nomata endosimbiozo.

Oni pensas, ke diversaj organeloj de la eŭkariotaj ĉeloj origine estis endosimbiotaj bakterioj.

Vivaĵoj
Granda Ursino (konstelacio)

La Granda Ursino estas la tria plej granda konstelacio de tera ĉielo kaj estas sufiĉe fama. Ĝi estas tre facile distingebla pro la formo de kulero, plugilo aŭ ĉaro, kiun konsistas ĝiaj sep plej lumaj steloj. Populare, tiuj sep steloj estas foje konsiderataj kiel propra konstelacio, nomata en Usono "La granda kulero", en Britio nuntempe "La plugilo", antaŭe tie kaj ankoraŭ nun en Skandinavio "La ĉaro de Karlo", en Hindio "La sep saĝuloj".

Sciencaj informoj 
 Latina nomo: Ursa Major
 Latina nomo (genitiva): Ursae Majoris
 Mallongigo: UMa
 Grandeco: 1280° kvadrataj
 Meridio: 21:00, 20 aprilo

Steloj 

La du plej brilaj steloj de la Granda Ursino (Dubhe kaj Merak, α kaj β Ursae Majoris) indikas la vojon al la Polusa Stelo, α Ursae Minoris, en la konstelacio Malgranda Ursino.

Mitologio 

Laŭ la helena mitologio, Kalisto estis unu el la preferitaj nimfoj de Artemiso. Kun la diino, ŝi ĉasadis.
Iun tagon, Zeŭso vidis ŝin dormantan en arbaro, kaj perfortis ŝin. Ĉar Artemiso rekomendis ĉastecon, Kalisto provis kaŝi la aferon sed, post kelkaj monatoj, ŝia gravedeco videbliĝis. Tiom furioza estis Artemiso, ke ŝi ekzilis Kaliston.

Kiam Kalisto naskis sian filon, Arkason, Hera malkovris la trompadon de sia edzo Zeŭso. La diino ŝanĝis Kaliston en urson.

En la nokta ĉielo, la Granda Ursino rondiras ĉirkaŭ la Polusa Stelo.

Referencoj

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj 

 http://www.allthesky.com/constellations/ursamajor 
 http://www.alcyone.de/SIT/bsc 
 http://homepage.ntlworld.com/robin.gatter/data/UMa.htm 
 http://www.ianridpath.com/startales/ursamajor.htm 

 
Konstelacioj
Ursoj en populara kulturo
Sinclair Lewis

Harry Sinclair LEWIS  (naskiĝis la 7-an de februaro 1885, mortis la 10-an de januaro 1951) estis usona verkisto.

Kiel filo de kuracisto li naskiĝis en Sauk Center, Minesoto. Li studis en Yale kaj poste laboris kiel ĵurnalisto kaj en eldonejo.

Kiel verkisto li famiĝis pro sia romano Main Street (1920). Pro sia romano Arrowsmith (1925) Lewis premiiĝis per la Premio Pulitzer, kiun li rifuzis.

En la jaro 1930 li - kiel unua amerikano - estis honorata per la Premio Nobel de Literaturo pro "Lia bonega kaj vivanta arto en vivpentraĵo, pro lia talento krei rolulojn kun akreco kaj humuro."

Sinclair Lewis mortis en Romo.

En Esperanto 
Ŝajnas ke nenio estis tradukita de li.

Listo de verkoj 

 Our Mr. Wrenn (romano, 1914)
 The Trail of the Hawk (1915)
 Main Street (romano, 1920)
 Babbitt (romano, 1922)
 Arrowsmith (romano, 1925)
 Mantrap (romano, 1926)
 Elmer Gantry (romano, 1927)
 The Man Who Knew Coolidge (romano, 1928)
 Dodsworth (romano, 1929)
 Ann Vickers (romano, 1933)
 Work of Art (romano, 1934)
 It Can't Happen Here (romano, 1935)
 Selected Short Stories (rakontoj, 1935)
 The Prodigal Parents (romano, 1938)
 Bethel Merriday (romano, 1940)
 Gideon Planish (romano, 1943)
 Cass Timberlane (romano, 1945)
 Kingsblood Royal (1947)
 The God-Seeker (romano, 1949)
 World So Wide (romano, eld. 1951)

Eksteraj ligiloj 
 http://nobelprize.org/literature/laureates/1930 
 http://lilt.ilstu.edu/separry/lewis.html
 http://etext.library.adelaide.edu.au/l/lewis/sinclair 
 http://www.angelfire.com/ego2/olko/cgi-bin/lewis-lecture.html 

Nobel-premiitoj pri literaturo
Usonaj verkistoj
Anglalingvaj verkistoj
Usonaj Nobel-premiitoj
Erik Axel Karlfeldt

Erik Axel KARLFELDT, origine: Erik Axel ERIKSSON (naskiĝis la 20-an de julio, 1864, mortis la 8-an de aprilo, 1931) estis sveda poeto.Karlfeldt naskiĝis en Fölkarna. Li studis en Uppsala, poste li laboris kiel instruisto kaj bibliotekisto. En la jaro 1904 li iĝis membro de la Sveda Akademio, kies sekretario li estis de 1912 ĝismorte.

Pro sia verkaro li en la jaro 1931, postmorte, gajnis la Nobel-premion pri literaturo. Li mortis en Stokholmo.

Listo de verkoj 
 Vildmarks- och kärlekvisor (1895)
 Fridolins visor (1898)
 Fridolins lustgård och Dalmålningar på him (1901)
 Floro och Pomona (1906)
 Flora och Bellona (1918)
 Hösthorn (1927)

 En Esperanto aperis La prapatroj ; Plenrajta kolero ; Vagabondo ; Temp atenda ; Ĉieliro de Profeto Elija ; Virgulino Maria ; Portas la nomon Sopir la kastelo ; Malsano ; Gejunularo / Trad. Gustav Johansson, Magda Carlsson. - En: Sveda antologio : Unua parto, vol II. ; p.284 - 296

Krome, Ferenc Szilagyi publikigis Birdo en sia kolekto da tradukoj Tra mia prismo''.

Rete legebla en Esperanto 
 Edeno 
 La okuloj viaj flamas 

Svedlingvaj poetoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Membroj de la Sveda Akademio
Stokholmanoj
Universitato de Upsalo
Svedaj poetoj
Drako (konstelacio)

La Drako estas unu el la 88 modernaj konstelacioj de tera ĉielo, la oka plej granda.

Sciencaj informoj 
 Latina nomo: Draco
 Latina nomo (genitiva): Draconis
 Mallongigo: Dra
 Grandeco: 1083° kvadrataj
 Meridio: 21:00, 20 julio

Mitologio 
En la helena mitologio la Hesperidinoj estis nimfoj, filinoj de la titano Atlaso. Kaŭranta sur la pinto de la monto Atlaso, en Maŭritanio, tiu giganto portadis surŝultre la ĉielon, pro puno de Zeŭso.

Sur la deklivoj de la monto kreskis pomarboj. Kelkaj el ili produktis orajn pomojn. Drako kuŝis ĉe la enirejo de la ĝardeno. Nur la Hesperidinoj rajtis plukti la fruktojn. Iun tagon alvenis Heraklo. Dek du laborojn li devis plenumi por esti pardonita pri antaŭa grava kulpo. La dekunua laboro konsistis en la pluktado de orpomoj en la ĝardeno de Hesperidinoj. Por eniri la ĝardenon, li unue mortigis la drakon.

Poste li vizitis Atlason kaj demandis pri la pomoj. Atlaso proponis iri mem serĉi ilin, ĉar ili estis malfacile troveblaj. Ĉu Heraklo bonvolu dum tiu tempo porti la ĉielon? Heraklo konsentis sed, tiel feliĉa pro neatendita libereco, li ne plu deziris porti la ĉielon. Li petis al Heraklo iom pli porti denove por ke li ripozu. Heraklo konsentis, sed diris ke tamen necesus helpi dum momento por plifaciligi sian potmanieron. Atlaso ekprenis la ĉielon kaj tuj Heraklo forkuris kun la pomoj en la korbo.

Herkulo estas la latina nomo de Heraklo kaj ankaŭ nomo de konstelacio. En la ĉielo, Herkulo staras genuanta sur la dekstra genuo, kaj premas la kapon de la drako per sia maldekstra piedo. Tri belaj steloj desegnas la kapon de la drako, kiu direktas al la Liro. La alfa stelo Thuban situas en la vosto, kiu ondiĝas inter la Granda Ursino kaj la Malgranda Ursino.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 
Konstelacioj
Moruso

Moruso (Morus) estas genro de falfoliaj, monoikaj, laktosukohavaj arboj kaj trunkarbustoj kun plurformaj, dentaj kaj ofte lobaj folioj, kun malgrandaj floroj kaj kun fruktoj (kunmetaj ŝajndrupoj) aspektantaj kiel pli-malpli longformaj framboj; ĉirkaŭ 12 specioj el Azio kaj Nordameriko, pluraj kultivataj interalie por ornamo, el kiuj kvar havas manĝeblajn fruktojn:
 suda moruso Morus australis (ankaŭ: aŭstrala moruso)
 blanka moruso Morus alba
 nigra moruso Morus nigra
 ruĝa moruso Morus rubra

Pli precize, oni povas uzi la vorton "morusarbo" (aŭ "morusujo") por nomi la arbon kaj la vorton "morusbero" por nomi la frukton. Laŭ Reta Vortaro "moruso" estas nur la frukto.

Priskribo 
Junaj morusarboj kreskas rapide, sed la pli maljunaj plantoj kreskas malrapide, kaj preskaŭ neniam superas 10-15 m altaj. La frukto estas obla frukto, 2-3 cm longa, ruĝa al malhela purpura kiam matura. Ĝi estas manĝebla, dolĉa kaj ĉe kelkaj specioj bongusta. La folioj de la morusarbo estas ekonomike gravaj, ĉar ĝi estas la sola manĝaĵo por la silkraŭpo, el kies kokonoj silko estas farita.

 Morus alba (Blanka moruso, orienta Azio)
 Morus australis (Suda moruso, sudorienta Azio)
 Morus mesozygia (Afrika moruso, suda kaj centra Afriko)
 Morus microphylla (Teksasa moruso, sudcentra Nord-Ameriko, Teksaso, Meksiko)
 Morus nigra (Nigra moruso, sudokcidenta Azio)
 Morus rubra (Ruĝa moruso, orienta Nord-Ameriko)

Vidu ankaŭ 
 Bialbero di Casorzo

Notoj kaj referencoj 

Fruktoj
Morusacoj
Morusacoj

La morusacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo rozaloj (Rosales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 40 genrojn kaj pli ol 1200 speciojn. Ĝia tipa genro estas moruso.

Tiuj plantoj disvastiĝis en la tropikaj, subtropikaj kaj mediteraneaj (kaj kompareblaj) regionoj. Plej konataj estas la morusarbo kaj la vastega kaj ege interesa genro de la figarboj.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

 Angiospermae - angiospermoj
 Rosales Bercht. & J.Presl - rozaloj
 Moraceae Gaudich. - morusacoj
 Antiaris Lesch. - antiaro
 Antiaropsis K. Schum. - antiaropso
 Artocarpus J.R. Forst. & G. Forst. - artokarpo
 Bagassa Aubl. - bagaso
 Batocarpus H. Karst. - batokarpo
 Bleekrodea Blume - blekrodeo
 Bosqueiopsis De Wild. & T. Durand - boskeiopso
 Brosimum Sw. - brozimo
 Broussonetia L'Hér. ex Vent. - brusonetio
 Calaunia - kalaŭnio
 Castilla Cerv. - kastilo
 Clarisia Ruiz & Pav. - klarisio
 Dorstenia L. - dorstenio
 Fatoua Gaudich. - fatuo
 Ficus L. - fikuso
 Helianthostylis Baill. - heliantostilido
 Helicostylis Trécul - helikostilido
 Hullettia King ex Hook. f. - huletio
 Maclura Nutt. - makluro
 Malaisia Blanco - malaizio**
 Maquira Aubl. - makiro
 Mesogyne Engl. - mezogino
 Milicia Sim - miliciao
 Morus L. - moruso
 Naucleopsis Miq. - naŭkleopso
 Perebea Aubl. - perebeo
 Poulsenia Eggers - pulsenio
 Pseudolmedia Trécul - pseŭdolmedio
 Pseudomorus Bureau - pseŭdomoruso
 Scyphosyce Baill. - scifosico
 Sloetiopsis Engl. - sletiopso*
 Sorocea A. St.-Hil. - soroceo
 Streblus Lour. - streblo
 Taxotrophis Blume - taksotrofo*
 Toxylon Raf. - toksilo
 Treculia Decne. ex Trécul - trekulio
 Trilepisium Thouars - trilepizio
 Trophis P. Browne - trofo
 Trymatococcus Poepp. & Endl. - trimatokoko
 Utsetela Pellegr. - ucetelo
 Vanieria - vanierio

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Kelkaj specioj 
 Artocarpus: panfrukto, jakvo
 Ficus: figarbo, banjano, pipalo

Bildaro

Referencoj 

Magnoliofitoj
Morusacoj
Plantofamilioj
Michelle Pfeiffer

Michelle PFEIFFER (naskiĝis la 29-an de aprilo 1958 en Santa Ana, Kalifornio) estas usona aktorino kaj kantistino.

Post kelkaj sukcesoj en beleckonkursoj sekvis varbofilmetoj kaj malgrandaj roloj en televidaj produktaĵoj kaj filmoj. Ŝi famiĝis en la jaro 1982, per rolo en la filmigita musikalo Grease 2. En sia posta kariero ŝi trifoje estis nomumita por la Oskaro kaj kvinfoje por la Golden Globe, kiun ŝi unufoje gajnis.

En 1981 ŝi edziniĝis al la aktoro Peter Horton, sed la paro disiĝis. En 1993 ŝi adoptis knabinon kaj poste edziniĝis al la produktoro David E. Kelley. Unu jaron poste naskiĝis filo.

Filmaro

Televido

Eksteraj ligiloj 

 http://www.pfeiffertheface.com 
 http://michellepfeiffer.org
 http://michelle.pfeiffer.net
 
 
 
 
 
 
 
 

Usonaj aktoroj
Usonaj televidaktoroj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj teatruloj
Usonaj kantistoj
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj manekenoj
MUD (ludo)

MUD (angle: Multi-User Dungeon, kelkfoje ankaŭ Dimension aŭ Domain) estas retkomputilludo, kio kunigas elementojn de rollludoj kaj retaj babilejoj.

La plej famaj MUD-oj en Esperanto estas Esperanto MUD kaj Virtuala Esperanta-Kongreso (VEK).

Eksteraj ligiloj 

 http://www.mudos.org  
 http://www.mudconnector.com  
 http://www.mudmagic.com  
 http://www.ludd.luth.se/mud/aber/mud-history.html  

Rolludoj
Rolludaj videoludoj
Videoludoj
Verkisto

Verkisto estas homo, kies okupo estas la verkado de libroj, ĝenerale profesie. Temas pri aŭtoro de romanoj, poezio aŭ alispecaj skribitaj verkoj - ekzemple prisciencaj. Plej ofte la teksto estas originale verkita de la verkisto.

Kiu kaj kio 
Ekde la infana edukado - oni povus konsideri ĉiun ajn kiel verkiston (ĉar ne necesas, ke la verko estu publikigita aŭ presita); sed la termino uzeblas kutime por tiuj, kiuj disvolvas profesian aktivecon per tiu agado. Aliflanke oni ne adoptu puran ekonomian vidpunkton: ĉiu ajn, kiu deziras esti tio, povas iĝi verkisto, kvankam ties verko ne publikiĝos laŭ iu ajn maniero aŭ donas enspezojn. 

Kelkaj el la sennombraj formoj, per kiuj verkistoj povas praktiki aŭ atingi finitan verkon, estas ekzemple poezio, prozo, eseo, ĵurnalismo, aŭ ĉiu ajn el la ekzistantaj literaturaj ĝenroj.

Historio 
Ekde historia vidpunkto ne ĉiam la konsidero de verkisto estis sama. Ĝis la Alta Mezepoko, dum la parola literaturo ankoraŭ estis sufiĉe prestiĝa, oni ne ĉiam estis ĉiele akceptata, ke verkisto estas la entuta posedanto de la verko. Ankoraŭ oni kredis en ĉiesa rajto modifi, kopii, elpreni, ŝanĝi la tekstojn, ĉefe kiam ankoraŭ la tekstoj estis kopiitaj nur per mano, kaj la profesioj de kopiisto kaj de verkisto foje estis interkonfuzitaj. En Hispanio Don Juan Manuel, aŭtoro de la rakontara libro El conde Lucanor (La grafo Lukanoro), en la 14-a jarcento klarigis en ties enkonduko, ke neniu kuraĝu ŝanĝi ion ajn el sia libro. Tamen en la antaŭa jarcento - do en la 13-a jarcento - la reĝo Alfonso la 10-a estis la estro de redakta, kompila kaj traduka teamo, kaj oni atribuas al li la verkadon de la tuta produktaro de tiu teamo: li estis la verkisto, kvankam li mem ne ĉion verkis.

Dum la Renesanco la verkisto akiris altan rangon tiel, kiel okazis ĉe artistoj. Tamen ekde ekonomia vidpunkto - la plejparto de ili ankoraŭ ne pergajnis sian vivon (monaĵon) el la literaturo (t.e. el la vendado de verkoj): Miguel de Cervantes, aŭtoro de la Kiĥoto, estis ĉiam malriĉega kaj tia mortis, kontraŭe Lope de Vega facile pergajnis sian vivon (monon), sed ne kiel vendisto de verkoj, sed kiel teatra aŭtoro kaj reĝisoro. La plejparto de la verkistoj en Eŭropo dum la 16-a jarcento kaj la 17-a jarcento estis jam de antaŭe riĉaj, havis alian profesion aŭ plej ofte estis ekleziuloj; tre ofte ili ricevis apogon de mecenato.

Terminologio 
Dum la verbo "verki" havas pli larĝan sencon ol "produkti libromanuskriptojn" - oni ja povas verki operon aŭ simfonion - la substantivo "verkisto" en la daŭro de la ekzisto de Esperanto ricevis multe pli mallarĝan signifon: oni verkas librojn. Tiun pli larĝan sencon transprenis la vorto "aŭtoro". Oni povas esti aŭtoro de artikolo, de skulptaĵo, de opero.

Notoj

Vidu ankaŭ 
 Kreiva verkado
 Literaturo
 Skribarto
 Aŭtoro
 Poeto
 Fantoma verkisto

Literaturo
Profesioj
Esperanto MUD

Esperanto MUD estas MUD (MultUzanta Dimensio) en Esperanto kun anglaj tradukoj. Nathan KOVAC de la firmao Lost in Code (perdita en kodo) estras la projekton (tiu firmao jam kreis anglalingvan komputilludon Sorren kiu havas 54.000 ludantojn). Ĝi estas mezepoka fantazia ludo en kiu la ludantoj komencas malaltnivele kaj akiras lertecon kaj potencon. La ludanto povas elekti inter multaj rolaj profesioj kaj rasoj. La ideo estas ke la plejmulto da personoj pli bone lernas interage ol per farado de kursoj, kaj ili rapide akiros konon de Esperanto ludante.

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝaro (esperante kaj angle)
 Projekta priskribo 
 Projekta buĝeto 
 Leganto's Esperanto MUD (angle kaj esperante)

Esperanto-projektoj
Esperanto-Klubo de Norda Teksaso

66px
La Esperanto-Klubo de Norda Teksaso estas la Esperanta grupo por la regiono ĉirkaŭ Dalaso, Teksaso, Usono. Ĝi kunvenas kutime monate, la duan sabaton de ĉiu monato en la urbocentro de Dalaso. Laŭ la stato de 2016 kontaktuloj estas Earl "Jarlo" Bills en Dalaso, "Filipo" Phil Dorcas en Fort Worth kaj Fred Meyer en Sherman.

Eksteraj ligiloj 
 Retpaĝo de la Esperanto-Klubo de Norda Teksaso
 Lokaj grupoj de ELNA

Usonaj Esperanto-asocioj
Teksaso
Altaro

Altaro aŭ arao estas rita tablo, sur kiu estas farataj religiaj oferoj aŭ aliaj agoj. Altaroj estas uzataj en multaj religioj, ekzemple en budhismo, hinduismo, pluraj formoj de kristanismo (sed malofte en multaj formoj de protestantismo kaj pentekostismo), novpaganismo, ŝintoismo kaj taoismo.

En kristanaj preĝejoj ekzemple povas esti multaj flankaj altaroj kaj kapeloj, sed ĉiam estas plej grava ĉefaltaro en la centra celo de la preĝejo. En katolikaj preĝejoj, ĉe tiu oni gardas la hostion.

Vidu ankaŭ 
 Altarero
 Ĉefaltaro
 Monto El Altar

Notoj

Eksteraj ligiloj 

 Altaroj de Katolika enciklopedio
 Historio de Kristana altaro de Katolika enciklopedio
 Eseo pri hindua hejma altaro 
 Kiel konstrui altaronpor Dia de los Muertos 
 Thor Stalli Nov-pagana altaro por Toro

Religio
Arkitekturaj eroj
Pistilo

Pistil/o

1) estas nomo por Karpelaro, ina parto de la floro.
(PIV sub pistil/o)

Pist/ilo

2) estas peza metala aŭ alimateria peco, per kiu oni pistas.

Kuirejo
Plantomorfologio
Stigmo

La stigmo  estas la supra parto de  pistilo de la  karpelo de  floro. Ĝi estas plej ofte humida kaj glua, sed ankaŭ povas esti seka“  ofte papiloza kaj havas la celo kapti polenojn.A. J. Richards: Plant Breeding Systems. Second Edition, Chapman & Hall, 1997, ISBN 0-412-57440-3, S. 57.

Nedividita stigmo estas nomata kapa aŭ fadena. SE la stigmo estas dividita aŭ plurdividita, ĝi nomiĝis plurloba (ekzemple ĉe Brasikacoj) aŭ plufenda (ekzemple ĉe  Krokusoj kaj Kampanulacoj) . Se la dividado estas ĝis al la  pistilo, se ĉeestas pluraj stigmoj. Se ne estas stigmo, tiam la stigmo estas sidanta (ekzemple ĉe  papavo). Malofte la stigmoj estas kaŝitaj ĉe la fino de la stigmo; tuba,  (tubaj stigmoj; Paulownia). La stigmoj ankaŭ povas esti disbranĉitaj; ekzemple ĉe kelkaj  Begonioj aŭ plumaj; ekzemple ĉe rizo, kaj povas esti funeloformaj; kiel ĉe  Crocus sativus.

Se sidas pluraj stigmoj  (ofte brile) kunigitaj, oni nomas tion  stigmodiskon, ekzemple ĉe  papavo aŭ nimfeacoj.

En kelkaj familioj de la  lamiacoj ekzistas tuŝsensivaj stigmoj.  Ili fermiĝas per tuŝo.Xiao-Fang Jin, Zhong-Ming Ye, Grace M. Amboka et al.: Stigma Sensitivity and the Duration of Temporary Closure Are Affected by Pollinator Identity in Mazus miquelii (Phrymaceae), a Species with Bilobed Stigma. In: Front Plant Sci. 8, 2017, S. 783, .

Malofta formo estas la  hiperstigmo de tre malmultaj specioj (ekzemple Tambourissa religiosa). Ĉi tie la polenigado ne okazas direkte sur la stigmo, sed sur antaŭe staranta, ŝlima  „buŝo“ de la malvastiganta  petaloj, kiuj komplete kovras la karpelojn.

 Literaturo 
 Werner Rothmaler: Exkursionsflora von Deutschland Gefäßpflanzen.'' Band 2, 15. Aufl., Volk und Wissen Verlag GmbH, Berlin 1990, ISBN 3-06-012563-5, S. 28.

Eksteraj ligiloj 

 Morphologie und Anatomie von Blüten und Blütenständen. Veit M. Dörken , auf uni-konstanz.de.

Referencoj 

Plantomorfologio
Donato Bramante

Donato Bramante, Donato di Pascuccio d’Antonio, (naskiĝis 1444 en Fermignano, mortis la 11-an de marto 1514 en Romo), estis itala arĥitekto kaj pentristo. De la avo patrinflanka li ricevis la kromnomon Bramante, kiu signifas "la vidanto", "la forte deziranto". Li enkondukis la fruan Renesanc-stilon en Milano kaj la altan Renesanc-stilon en Romo, kie lia plej konata verko estas la Baziliko de Sankta Petro de Romo kaj ankaŭ la templeto de San Pietro in Montorio.

Ĉefaj verkoj 
Milano
 Santa Maria presso San Satiro; proks. 1480
 Santa Maria delle Grazie (ĥorejo kun kupolo); 1492-98

Romo
 San Pietro in Montorio (Tempietto); 1502
 Santa Maria della Pace (abateja korto kun klostro); 1504
 San Pietro in Vaticano (Baziliko de Sankta Petro de Romo); ekde 1506

Aliaj
 Abatejo Montecassino: klostro, 1595

Verkaro, ekzemploj 

Italaj arkitektoj
Italaj pentristoj
Carles Riba

Carles Riba i Bracons (Barcelono, 1893-1959) estis poeto, humanisto, helenisto, tradukisto kaj kritikisto.

Vivo 
En 1916 li edziĝis kun la poetino Clementina Arderiu kaj komencis labori en instruado, ĵurnalismo, kaj en eldonejoj. Tiam li eklaboris por Editorial Catalana kiel tradukisto kaj verkis beletran kritikon en la gazetoj La veu de Catalunya kaj La Revista. En 1919 li publikigas la poezian verkon Estances kaj la unuan tradukon de Odiseado.

En la jaro 1922 aperis la fondaĵo Bernat Metge kaj li komencis traduki helenajn klasikajn verkojn en la katalunan. En 1925 li fariĝis profesoro pri helena lingvo en la Aŭtonoma Universitato de Barcelono. En 1932 li estis elektita membro de la Instituto de Katalunaj Studoj. En 1937 li publikigas poezian verkon Tres Suites kaj kritikan libron Per comprendre.

Post la Hispana enlanda milito, li devis forlasi sian universitatan postenon kaj rifuĝis al Francio, kie li komencis la verkadon de Elegies de Bierville (kiu estos plej elstara lirika poezio en la kataluna beletro), kaj poste li ekloĝis en Montpeliero. En 1943 li kaj lia edzino revenas en Katalunion kie li reprenas la tradukajn laborojn por la fondaĵo Bernat Metge, ĉar li ne rajtis profesori, kaj ankaŭ ricevis mendojn de mecenatoj por fari bibliofilajn eldonaĵojn de originalaj kaj tradukitaj tekstoj.

En 1952 li partoprenis hispanan kongreson pri poezio en Segovio kun J. V. Foix kaj Marià Manent, pro invito de Dionisio Ridruejo.

Dum la diktaturaj jaroj li ofte kunvenigis katalunajn verkistojn kaj intelektulojn en sia hejmo, kaj agis kiel gvida majstro por junaj poetoj.

Verkoj

Poezio 
 Estances
 Tres suites
 Elegies de Bierville
 Salvatge cor
 Esbós de tres oratoris

Prozaj verkoj 
 Les aventures d'en Perot Marrasquí
 Guillot, bandoler
 L'ingenu amor

Kritikaj verkoj 
 Escolis i altres articles
 Els marges
 ...Més els poemes
 Polítics i intel·lectuals

(Entute temas pri gazetaj artikoloj, eseoj, recenzoj, antaŭparoloj de aliaj verkoj, leteroj, prelegoj kaj lecionoj.)

Tradukoj 
Konforme al la kultura normaliga programo de la naŭcentismo, li faris multajn tradukojn de la moderna beletro, de Edgar Allan Poe li tradukis Històries extraordinàries, de Friedrich Hölderlin Esbossos de versions de Hölderlin, plurajn poemojn de Constantin Cavafy, la fabelojn de Grimm, El romanç de Tristany i Isolda de Joseph Bédier. Por la fondaĵo Bernat Metge li tradukis helenajn verkojn de Ksenofono, Plutarko, Esĥilo, Sofoklo kaj Eŭripido. En 1948 duafoje li tradukis en versoj la Odiseadon de Homero, kiu estas unu el plej grandaj beletraj monumentoj en la kataluna lingvo.

Katalunlingvaj verkistoj
Katalunaj verkistoj
Katalunlingva literaturo
Barcelonaj esperantistoj
Ĉu vi volas danci?

Ĉu vi volas danci? estas kanto farita de JoMo, kiu baziĝas sur la originala 1958-a verko de Bobby Freeman. La kanto estas publikigita en la jaro 2001 sur la sondisko JoMo friponas.

Eksteraj ligiloj 
 Ligo al MP3-dosiero kaj la kantoteksto 
 JoMo (kaj Liberecanoj)  ĉe MusicExpress - Biografieto kaj MP3-dosieroj

Kategorio : Esperantlingvaj kantoj
Jiří Gruša

Jiří GRUŠA (naskiĝis la  en Pardubice, mortis la  en Bad Oeynhausen) estis ĉeĥa poeto, prozisto, eseisto, kritikisto kaj tradukisto, verkanta ĉehe kaj germane.

Jiří Gruša naskiĝis en familio de teknika oficisto. Post abituientiĝo en 1957 ĉe la dekunujara lernejo en Pardubice li studis filozofion kaj historio ĉe la filozofia fakultato de Universitato de Karolo en Prago (1957-1962).

Ekde 1960 li aktivis kiel redaktisto de literaturaj gazetoj, en 1963 li kunfondis revuon Tvář (Vizaĝo), ekde 1966 li kunlaboris kun la gazeto Sešity (Kajeroj). En 1967 li fariĝis redaktisto de la gazeto Nové knihy (Novaj libroj), en 1969 redaktisto de semajna gazeto Zítřek (Morgaŭo).

Kiam la reĝimo malpermesis la gazeton, Jiří Gruša laboris (1967-1972) en propagandejo, poste en entreprena vendofako, kiel entreprena psikologo, fine en konstrua kooperativo. Li estis persekutata pro publikigo de „pornografia“ romano Mimmer, sed la enketado estis haltigita en 1970.

En 1978 li estis du monatojn en arestejo pro eksterleĝa publikigo de romano Demandilo. En 1976 estis al la verko atribuita premio Jiří Kolář, en 1978 premio Egon Hostovský. En 1980 li ricevis literaturan stipendion MacDowel Colony en Usono, en 1981 li estis senigita de ĉeĥoslovaka ŝtataneco kaj vivis en federacia Germanio ĝis 1990.

Post reveno en patrujon li fariĝis ambasadoro de Ĉeĥoslovakio kaj poste de Ĉeĥio en Germanio (1990-1997), duonjaron li estis ministro de instruado, junularo kaj sporto, ekde junio 1998 ambasadoro en Aŭstrio.
En 1996 li akiris premion Andreas Gryphius.
En decembro 2003 li estis elektita kiel prezidanto de internacia PEN-klubo.

Jiří Gruša literature deburis en 1960, kontribuis al diversaj gazetoj kaj kunlaboris kun Divadlo za branou (Teatro post la pordego) ĝis ĝia fermo en 1972. Li tradukis el Franz Kafka, Paul Celan k.a. Li ordigigis la heredaĵon de la ĉeĥa verkisto Jiří Pištora.

Verkoj 
 Torna (Dorsosako, 1962)
 Světlá lhůta (Hela datlimo, 1964)
 Cvičení mučení (Ekzercado torturado, 1969)
 Kudláskovy příhody (Aventuroj de Kudlásek, 1969)
 Mimmer aneb Hra o smraďocha (Mimmer aŭ Vetludo pri stinkulo, 1972)
 Dámský gambit (Dama gambito, 1973)
 Modlitba k Janince (Preĝo al Janinka, 1974)
 Dotazník aneb modlitba za jedno město a přítele (Demandilo aŭ Preĝo ppri unu urbo kaj amiko, 1975)
 Dr. Kokeš Mistr Panny (D-ro Kokeš Majstro de Virgulino, 1980)
 Der Babylonwald (Babilona arbaro, 1990)
 Wandersteine (Vagaj ŝtojoj, 1994)
 Gebrauchanweisen für Tschechien (Instrukciaro por uzi Ĉeĥion, 1999)
 Šťastný bezdomovec (Feliĉa senhejmulo, 2004)
 Umění umírat (Arto morti, 2004)

Ĉeĥlingvaj verkistoj
Germanlingva literaturo
PEN Club
Alismacoj

La alismacoj () estas planta familio el angiospermoj (unukotiledonoj). Tiu familio apartenas al la ordo alismaloj (Alismatales). Ĝi enhavas 120 speciojn. La ordo nomiĝas laŭ sia tipa genro alismo ().

Priskribo 
La alismacoj estas plurjaraj herbecaj akvoplantoj kun bazaj folioj kaj regulformaj trinombraj floroj. La floroformulo estas Ka3Ko3A6 aŭ ∞G6 aŭ ∞ ovario supre staranta. Alismacoj estas insekte polenataj.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (2 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Alismatales R.Br. ex Bercht. & J.Presl - alismaloj
Alismataceae Vent. - alismacoj
Albidella Pichon - albidelo*
Alisma L. - alismo
Astonia S.W.L. Jacobs - astonio
Baldellia Parl. - baldelio
Burnatia Micheli in A. DC. & C. de Candolle - burnatio
Butomopsis Kunth - butomopso
Caldesia Parl. - kaldezio
Damasonium - damasonio
Echinodorus Rich. - ekinodoro
Helanthium (Benth. & Hook. f.) Engelm. ex J.G. Sm. - helantio*
Hydrocleys Rich. - hidrokleido
Limnocharis Bonpl. - limnokarito
Limnophyton Miq. - limnofito
Luronium Raf. - luronio
Ranalisma Stapf - ranalismo
Sagittaria L. - sagitario
Wiesneria Micheli - visnerio

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

Galerio

Eksteraj ligiloj 
 http://delta-intkey.com/angio/www/alismata.htm  
 http://delta-intkey.com

Referencoj 

Magnoliofitoj
Alismacoj
Plantofamilioj