Katharine Hepburn

Katharine Houghton Hepburn (ur. 12 maja 1907 w Hartford, zm. 29 czerwca 2003 w Old Saybrook) – amerykańska aktorka, laureatka czterech Oscarów i dwunastu nominacji w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej, gwiazda filmowa. Jedna z legend „Złotej Ery Hollywood”. American Film Institute umieścił jej nazwisko na 1. miejscu w opublikowanym przez siebie rankingu „największych aktorek wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends), a także nazwał ją w 1999 najlepszą aktorką spośród 50 największych legend kina, których debiut miał miejsce przed rokiem 1950.

Życiorys

Młodość i edukacja 
Urodziła się jako drugie z sześciorga dzieci chirurga Thomasa N. Hepburna i sufrażystki Katharine Marthy Houghton. Hepburn początkowo uczyła się w domu, później zaczęła uczęszczać do Bryn Mawr College. Aktorstwem zainteresowała się w college’u, biorąc udział w szkolnych przedstawieniach. Jak większość aktorek tamtego okresu, profesjonalną karierę aktorską zaczynała od występów na Broadwayu. Pierwszą główną rolę zagrała w przedstawieniu sztuki George’a Middletona i A.E. Thomasa pt. The Big Pond.

Początek kariery filmowej 
Na ekranie zadebiutowała w dramacie George’a Cukora A Bill of Divorcement, w którym zagrała u boku Johna Barrymore’a. Pierwszy film z jej udziałem okazał się takim sukcesem, że wytwórnia RKO podpisała z nią kontrakt na pięć kolejnych filmów. Już za rolę w swoim drugim filmie Poranna chwała w 1933 zdobyła pierwszego w swojej karierze Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W tym samym roku zagrała jeszcze m.in. w Małych kobietkach (film przyniósł jej Złoty Medal na 2. MFF w Wenecji).

W 1935 rolę w filmie Mam 19 lat zdobyła kolejną nominację do Oscara. Jej kolejne role z okresu trzeciej dekady XX w. przeszły bez większego echa, zagrała m.in. szkocką królową Marię Stuart w filmie pod tym samym tytułem). Starała się o rolę Scarlett O’Hary w Przeminęło z wiatrem, ale powierzono ją wówczas mało znanej Vivien Leigh. Zniechęcona porażkami swoich filmów Hepburn wróciła na scenę teatralną.

Filadelfijska opowieść i Kobieta roku 
Przełomem w karierze Hupburn okazał się jej występ w Filadelfijskiej opowieści, w którym zagrała rolę Tracy Lord. Postać tę najpierw grała w teatrze, dopiero potem postanowiono stworzyć film (prawa do powstania filmu zakupił dla niej specjalnie Howard Hughes). Krytycy wystawili jej bardzo pochlebne recenzje, przyznali nagrodę nowojorskiego stowarzyszenia krytyków. Ponadto otrzymała swoją trzecią nominację do Oscara.

Dwa lata później trafiła na plan Kobiety roku. Za rolę w tym filmie otrzymała kolejną nominację do Oscara. Na planie Kobiety roku poznała Spencerem Tracy’ego, a rozpoczęty na planie romans zapoczątkował ich trwający ponad 25 lat związek. Razem wystąpili jeszcze w ośmiu filmach w Keeper of the Flame (1942) George’a Cukora, Bez miłości (1945) Harolda S. Bucqueta, Morzu traw (1947) Elia Kazana, Stanie Unii (1948) Franka Capry. W Żebrze Adama (1949) Cukora, w komediach Pat i Mike (1952) Cukora, Biuro na tranzystorach (1957) Waltera Lang i Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (1967) Stanleya Kramera.

Afrykańska królowa i Zgadnij, kto przyjdzie na obiad 

W 1951 zagrała jedną ze swoich najlepszych ról w filmie Afrykańska królowa. Jej partnerem był Humphrey Bogart. Za ten film kolejną nominację do Oscara. Oprócz tego w latach 50. zdobyła jeszcze trzy nominacje do Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej: za Urlop w Wenecji (1955), Zaklinacza deszczu (1956) oraz Nagle, zeszłego lata (1959).

W latach 60. wystąpiła zaledwie cztery razy na ekranie, z czego dwie role przyniosły jej Oscary. W 1962 za sprawą filmu U kresu dnia była nominowana znowu z m.in. Bette Davis, ale nagrodę przyznano Anne Bancroft. W tym samym roku za rolę w tym filmie dostała nagrodę dla najlepszej aktorki na 15. MFF w Cannes.

W 1968 dostała Oscara za rolę w filmie Zgadnij, kto przyjdzie na obiad. W następnym roku otrzymała kolejnego Oscara, tym razem za rolę Eleonory Akwitańskiej w filmie Lew w zimie. Nagrodę otrzymał ex aequo z Barbrą Streisand i był to jedyny przypadek w historii festiwalu, kiedy dwie aktorki dostały jednego Oscara, gdyż otrzymały tyle samo głosów od członków Akademii. Stała się także drugą aktorką w historii, która wygrała tę nagrodę dwa lata z rzędu. W 2006 jej rola we Lwie w zimie znalazła się na 13. miejscu w plebiscycie magazynu Premiere na najlepszą kreację aktorską wszech czasów.

W 1967 po raz ostatni spotkała się na planie z Tracym, który zmarł kilka tygodni po ukończeniu zdjęć do Zgadnij, kto przyjdzie na obiad Stanleya Kramera.

Dalsza kariera 
W latach 70. na ekranie pojawiła się osiem razy. W 1981 zagrała w filmie Nad złotym stawem wraz z przedstawicielami klanu Fondów: Henrym i Jane. Film przyniósł jej czwartego i ostatniego Oscara, którego odebrał za nią Jon Voight.

Pod koniec aktorskiej kariery grała w filmach Anthony’ego Harveya Grace Quigley (1984) i Jesienna miłość (1994) oraz George’a Schaefera Mrs. Delafield Wants to Marry (1986), Laura Lansing Slept Hera (1988) i Mężczyzna na poddaszu (1992). Jej ostatnie role to Ginny w Love Affair (1994) Glena Gordona Carona oraz Cornelia Beaumont w filmie telewizyjnym Tamta Gwiazdka Tony’ego Billa, według opowiadania Trumana Capote’a.

Dodatkowe informacje 

 Żadnego spośród czterech Oscarów nie odebrała osobiście, gdyż nie zjawiała się na ceremonii rozdania nagród. Na gali pojawiła się za to w 1974, aby wręczyć nagrodę im. Irvinga G. Thalberga, którą otrzymał jej przyjaciel Lawrence Weingarten.
 Pomoc domowa aktorki, Emma Faust Tillman (1892–2007) była uznana w późniejszym okresie za najstarszą żyjącą osobę na świecie.
 Postać Katharine Hepburn, a także wielu innych przedwojennych amerykańskich aktorów, pojawiła się w filmie animowanym The Autograph Hound z 1939, w scenie, w której Kaczor Donald włamuje się do studia filmowego, aby zdobyć autografy.

Śmierć 

Zmarła 29 czerwca 2003 w Old Saybrook, w stanie Connecticut. Została pochowana na Cedar Hill Cemetery w Hartford.

Życie prywatne 
12 grudnia 1928 poślubiła Ludlowa Ogdena Smitha, którego poznała podczas nauki w Bryn Mawr College. Po zawarciu małżeństwa młoda para wyjechała do Nowego Jorku. Rozwiedli się w 1934. Na planie Kobiety roku nawiązała romans z aktorem Spencerem Tracym, z którym pozostawała w związku przez kolejne prawie 25 lat. Nie mogli wziąć ślubu, ponieważ Tracy jako katolik nie chciał rozwieść się z ówczesną żoną.

Była świadkową na ślubie Vivien Leigh i Laurence Oliviera.

Nie lubiła aktorki Audrey Hepburn, ponieważ ta po swojej pierwszej roli w Rzymskich wakacjach odmówiła zmiany nazwiska na prośbę Katharine, która nie chciała, aby młoda aktorka była kojarzona z nią.

Filmografia 

 1932: A Bill of Divorcement jako Sydney Fairfield
 1933
 Poranna chwała (Morning Glory) jako Eva Lovelace / Ada Love
 Małe kobietki (Little Women) jako Josephine „Jo” March
 Christopher Strong jako lady Cynthia Darrington
 1934
 The Little Minister jako Barbara „Babbie”
 Raptus (Spitfire) jako Trigger Hicks
 1935
 Mam 19 lat (Alice Adams) jako Alice Adams
 Sylvia Scarlett jako Sylvia Scarlett
 Złamane serca (Break of Hearts) jako Constance Dane Roberti
 1936
 Mary Stuart (Mary of Scotland) jako królowa Maria Stuart
 Buntowniczka (A Woman Rebels) jako Pamela Thistlewaite
 1937
 Obcym wstęp wzbroniony (Stage Door) jako Terry Randall
 Dziesięć lat życia (Quality Street) jako Phoebe Throssel
 1938
 Drapieżne maleństwo (Bringing Up Baby) jako Susan Vance
 Wakacje (Holiday) jako Linda Seton
 1940: Filadelfijska opowieść (The Philadelphia Story) jako Tracy Lord
 1942
 Kobieta roku (Woman of the Year) jako Tess Harding
 Keeper of the Flame jako Christine Forrest
 1944: Dragon Seed jako Jade
 1945: Bez miłości (Without Love) jako Jamie Rowan
 1946: W kręgu zła (Undercurrent) jako Ann Hamilton
 1947
 Morze traw (The Sea of Grass) jako Lutie Cameron Brewton
 Miłosna piosenka (Song of Love) jako Clara Wieck Schumann
 1948: Stan Unii (State of the Union) jako Mary Matthews
 1949: Żebro Adama (Adam’s Rib) jako Amanda Bonner
 1951: Afrykańska królowa (The African Queen) jako Rose Sayer
 1952: Pat i Mike (Pat and Mike) jako Patricia 'Pat' Pemberton
 1955: Urlop w Wenecji (Summertime) jako Jane Hudson
 1956
 Zaklinacz deszczu (The Rainmaker) jako Lizzie Curry
 Żelazna krynolina (The Iron Petticoat) jako Vinka Kovalenko
 1957: Biuro na tranzystorach (Desk Set) jako Bunny Watson
 1959: Nagle, zeszłego lata (Suddenly, Last Summer) jako Violet Venable
 1962: U kresu dnia (Long Day’s Journey Into Night) jako Mary Tyrone
 1967: Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (Guess Who's Coming to Dinner) jako Christina Drayton
 1968: Lew w zimie (The Lion in Winter) jako Eleanor
 1969: Wariatka z Chaillot (The Madwoman of Chaillot) jako hrabina Aurelia
 1971: Trojańskie kobiety (The Trojan Women) jako Hekuba
 1973
 Delikatna równowaga (A Delicate Balance) jako Agnes
 Szklana menażeria (The Glass Menagerie) jako Amanda Wingfield
 1975
 Rooster Cogburn jako Eula
 Love Among the Ruins jako Jessica Medlicott
 1978: Olly, Olly, Oxen Free jako panna Pudd
 1979: Kukurydza jest zielona (The Corn Is Green) jako Lilly C. Moffat
 1981: Nad złotym stawem (On Golden Pond) jako Ethel Thayer
 1984: Grace Quigley jako Grace Quigley
 1986: Pani Delafield wychodzi za mąż (Mrs. Delafield Wants to Marry) jako Margaret Delafield
 1988: Tu spała Laura Lansing (Laura Lansing Slept Here) jako Laura Lansing
 1992: Mężczyzna na poddaszu (The Man Upstairs) jako Victoria Brown
 1994
 Tamta Gwiazdka (One Christmas) jako Cornelia
 Przygoda miłosna (Love Affair) jako Ginny
 Jesienna miłość (This Can't Be Love) jako Marion Bennett

Nagrody 
 Nagroda Akademii Filmowej
 Najlepsza aktorka pierwszoplanowa: 1934 Poranna chwała
 1968 Zgadnij, kto przyjdzie na obiad
 1969 Lew w zimie
 1982 Nad złotym stawem
 Nagroda BAFTA
 Najlepsza aktorka: 1968 Lew w zimie oraz
 Zgadnij, kto przyjdzie na obiad
 1983 Nad złotym stawem
 Nagroda Emmy Najlepsza aktorka w specjalnym programie: 1975  Love Among the Ruins
 Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych 1980 Nagroda za Osiągnięcia Życia
 Nagroda na MFF w Cannes Najlepsza aktorka: 1962 U kresu dnia

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 

Absolwentki Bryn Mawr College
Amerykańskie aktorki filmowe
Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości
Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
Laureatki i laureaci Nagrody Margaret Sanger
Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
Laureatki nagrody za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Filmowym w Cannes
Laureatki Pucharu Volpiego dla najlepszej aktorki
Urodzeni w 1907
Zmarli w 2003
Laureaci Kennedy Center Honors