alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Krytyka tekstu

Krytyka tekstu (łac. critica textus) – dział filologii, odgałęzienie krytyki literackiej, poświęcony pracom edytorskim nad dawnymi dziełami zachowanymi w manuskryptach.

Praca edytorska obejmuje kolacjonowanie rękopisów, tworzenie stemma codicum, testimoniów, aparatu krytycznego. Prawie zawsze towarzyszy jej też wprowadzanie mniejszych lub większych poprawek (zwanych koniekturami) do przekazanego tekstu w celu usunięcia spostrzeżonych defektów transmisji.

Krytykę tekstu zapoczątkowali uczeni aleksandryjscy w III wieku p.n.e., wtedy też powstały pierwsze znaki edytorskie odsyłające czytelnika do komentarza, sygnalizujące trudne miejsca, niepewność przekazu bądź beznadziejne zepsucia (ten ostatni znak, tzw. obelos, ma dziś postać krzyżyka † i znany jest jako crux philologorum, krzyż filologów).

W epoce nowożytnej krytyka tekstu rozwinęła się w wyniku potrzeby opisania historii i, w efekcie, ustabilizowania przekazu tekstów pisarzy starożytnych (głównie klasycznych pisarzy łacińskiego i greckiego antyku oraz Biblii), wydawanego w różnych wersjach na skutek setek lat ręcznego kopiowania. Odtworzenie procesu formowania się tekstu i określenie poszczególnych zależności pomiędzy ewentualnymi jego wersjami daje także możliwość poprawiania błędów, które się wkradły do manuskryptów w trakcie ich przepisywania. Taka praca pozwala ostatecznie opracować wydanie krytyczne danego tekstu.

Rękopisy ze względu na podobieństwa i różnice tekstologiczne dzielone są na typy, rodziny, grupy, oraz pary.

Zobacz też 
 Warianty tekstowe Nowego Testamentu
 Różnice tekstowe pomiędzy Kodeksem Synajskim a Watykańskim
 Corpus Christianorum
 Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum
 Wydanie krytyczne
 Tekst Apokalipsy św. Jana

Bibliografia 
 B. Aland, J. Delobel, New Testament Textual Criticism, Exegesis, and Early Church History, Peeters Publishers, 1994.
 P. D. Wegner, A Student's Guide to Textual Criticism of the Bible. Its History, Methods & Results (Downers Grove, IL 2006).
 E. Tov, Textual Criticism of the Hebrew Bible, Third Edition, Revised and Enlarged (Minneapolis 2012).

Tekstologia
Skala stenowa

Skala stenowa (od ang. standard ten) – skala testu psychologicznego znormalizowana tak, aby średnia w populacji wynosiła 5,5, a odchylenie standardowe 2. W skali jest 10 jednostek.

 Rozkład po transformacji wyników surowych = normalny („uskokowniony”)
 Średnia = 5,5 (między 5 a 6 stenem)
 Odchylenie standardowe = 2,0
 Liczba jednostek skali = 10 stenów
 Zakres = od 1 do 10 stena
 Skok skali = 1 sten
 Różnicowanie = wartości od −2,25 do +2,25 jednostek znormalizowanych „z” (steny krańcowe powyżej 2 S)
 Przeznaczenie = różnicowanie w obrębie „normy”

Transformacja pozwalająca przeprowadzić surowe dane do skali stenowej wyraża się następującym wzorem:
 

gdzie  to wynik tzw. standaryzacji Z

Powierzchnie pod krzywą normalną odpowiadające poszczególnym stenom

Skala stenowa jest używana na przykład w polskim teście inteligencji APIS (psychometria).

Zobacz też 
 skala IQ Stanford-Bineta
 skala staninowa
 skala tenowa
 skala tetronowa
 skala Wechslera

Przypisy 

Psychometria
Skale
Represja

represja – w psychologii mechanizm wyparcia
 represje – w prawie zespół sankcji (kar)
Projekcja (psychologia)

Projekcja (od łac. proicere – "wyrzucać przed siebie") – mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych niepożądanych uczuć, poglądów, zachowań lub cech najczęściej negatywnych. Przyczyną jest większa dostępność tych uczuć, poglądów, zachowań i cech u osoby, która je posiada, a tym samym łatwiejsze podciąganie pod daną kategorię.

 Przykład: Matka krzyczy na dziecko. Sądzi, że dziecko jest wyjątkowo agresywne. W rzeczywistości sama jest agresywna.

Jak zwykle w przypadku mechanizmów obronnych;  mamy tu dwa aspekty: 
 uniknięcie frustracji (matka nie musi się czuć winna za niesłuszne skarcenie dziecka - zob. dysonans poznawczy),  
 zniekształcenie rzeczywistości (dziecko cierpi i nie rozumie, czemu jest karcone).

Projekcja często uzasadnia agresywne zachowania poprzez podbudowywanie wiary w agresywne nastawienie całego świata i konieczność samoobrony. Staje się to wówczas według Freuda źródłem zaburzeń paranoicznych.

Projekcja według Holmesa 
 Projekcja podobieństwa – projekcja cechy własnej, nieuświadomionej. Jest to odpowiednik Freudowskiej projekcji klasycznej. Polega na tym, że osoby, które posiadają pewne negatywne cechy (i nie są ich świadome), przypisują te cechy innym w większym stopniu niż osoby świadome tych cech.
 Projekcja atrybutywna – projekcja cechy własnej, świadomej. Polega na tym, że innym ludziom   przypisuje się własne uświadomione cechy negatywne. Projekcja ta jest większa wtedy, gdy osoba, której przypisuje się cechy podobne do własnych jest lubiana i ceniona.
 Projekcja panglosowsko-kasandryjska – przypisywanie innym cechy nieposiadanej przez siebie przy braku świadomości własnej cechy prowadzącej do projekcji. Projekcja kasandryjska polega na tym, że podmiot posiada nieświadome pozytywne uczucia, ale spostrzega świat jako negatywny. Projekcja ta jest odwróceniem projekcji panglosowskiej.
 Projekcja komplementarna – projekcja cechy nieposiadanej przez siebie przy świadomości własnej cechy prowadzącej do projekcji, na przykład: osoba przestraszona postrzega innych jako groźnych lub osoba uległa spostrzega innych jako dominujących.

Psychoanaliza 
Psychoanaliza rozróżnia dwa rodzaje projekcji: 
 psychotyczną,
 niepsychotyczną. 
Ta pierwsza polega na spostrzeganiu nieakceptowanych wewnętrznych impulsów oraz ich pochodnych i zachowywanie się jakby były zewnętrzne w stosunku do ja. 

Projekcja niepsychotyczna polega na przypisywaniu innym własnych, nieakceptowanych zachowań i impulsów. Pojęciem pokrewnym jest identyfikacja projekcyjna.

Terapia Gestalt 
W ujęciu terapii Gestalt, projekcja to czynienie otoczenia odpowiedzialnym za to, co powstaje w ja, przypisywanie otoczeniu tego, co dzieje się w jednostce - impulsów, pragnień, ocen. Człowiek, u którego mechanizm ten jest silnie rozwinięty ma tendencje do wypierania własnych impulsów i nieuznawania tych części siebie, z których impulsy te się rodzą. Zdominowanie osobowości przez ten mechanizm powoduje, że świat jest postrzegany jako pole, na którym zmagają się prywatne konflikty.

Przypisy 

Mechanizmy obronne
Katoda

Katoda (gr. kata – „w dół”, hodós – „ścieżka”) – elektroda, przez którą z urządzenia wypływa prąd elektryczny (co może polegać na wypływie ładunku dodatniego lub dopływie ładunku ujemnego). W odbiornikach prądu elektrycznego (np. lampach elektronowych) katoda jest elektrodą ujemną, natomiast w źródłach prądu (np. ogniwach galwanicznych) – dodatnią. Katoda występuje zawsze w parze z elektrodą, przez którą do urządzenia wpływa prąd – anodą.

Katody w chemii 

Katoda w ujęciu chemicznym jest elektrodą, na której zachodzi proces redukcji, utożsamiany z procesem dostarczania przez tę elektrodę elektronów substancjom redukowanym.

 W urządzeniach, które generują siłę elektromotoryczną (są źródłami prądu), a przepływ prądu w obwodzie jest zgodny z tą siłą (np. ogniwo galwaniczne), katoda jest elektrodą dodatnią względem anody.
 W urządzeniach, które są odbiornikami energii elektrycznej (np. elektrolizer), katoda jest elektrodą ujemną względem anody.
 W akumulatorach, w zależności od trybu pracy, dana elektroda jest anodą lub katodą.

Przykładowa reakcja katodowa:

Katody w fizyce 
Katoda może pracować w próżni lub specjalnej atmosferze (np. gazie obojętnym). Tego typu rozwiązanie stosuje się w lampach elektronowych. W tym zastosowaniu katoda podłączana jest do ujemnego bieguna napięcia zasilającego.

Ze względu na metody uzyskiwania emisji ładunku ujemnego z powierzchni katody, wyróżnia się:
 termokatody – emisja pod wpływem nagrzania katody
 fotokatody – emisja pod wpływem promieniowania elektromagnetycznego (zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne)
 katody wtórne – emisja pod wpływem bombardowania cząstkami

Przypisy 

Elektrody
Lampy elektronowe
Fiksacja

Fiksacja (łac. fixus - umocowany, stały) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Polega na kurczowym trzymaniu się wyuczonych mechanizmów przystosowania (myśli i zachowań), dzięki czemu nie dopuszcza się myśli, które mogłyby spowodować frustrację.
Daje to krótkotrwały zysk psychologiczny w postaci zmniejszenia napięcia (co jest podstawowym zadaniem mechanizmów obronnych), jeśli zagrożenie minie, ale uniemożliwia przystosowanie się do niego.

Wyróżnia się również tak zwane fiksacje rozwojowe. Polegają one na zablokowaniu się rozwoju emocjonalnego na pewnej fazie i braku przejścia do następnej fazy rozwojowej. W tym sensie np. w psychoanalizie używa się sformułowań "fiksacja oralna", "fiksacja analna" itd. jako określenia rozwojowej fiksacji energii libidalnej - "fiksacja libidalna" (szerzej zobacz: rozwój psychoseksualny).

Fiksacje rozwojowe związane są z frustracją i deprywacją potrzeb charakterystycznych dla danego wieku rozwojowego. Jeśli w danym okresie jest zbyt wiele lub zbyt mało frustracji podstawowych dla danego wieku potrzeb, prowadzi to do fiksacji. W efekcie takiej fiksacji np. dorosła osoba żywić może stany wewnętrzne, dylematy, sposoby myślenia itd. charakterystyczne dla młodszego wieku rozwojowego. Na przykład dorosły mężczyzna mieszka z rodzicami i nie przeżywa pragnień założenia własnej rodziny, związania się z inną bliską osobą, źle się czuje w sytuacjach faktycznej niezależności itp.

Fiksacja może być także następstwem silnych frustracji życiowych i stresu, który przekracza możliwości adaptacyjne. Taka fiksacja (obok innych konsekwencji) pojawiać się może jako skutek na przykład śmierci bliskiej osoby, choroby, utraty pracy i innych nieszczęść (więcej zobacz: teoria frustracji - agresji). O sile sytuacji stresujących (stresorów) szerzej zobacz: stres.

Przykłady:
 Orkiestra na Titanicu podobno grała do samego końca...
 Nie mam pracy i w związku z tym oglądam non stop TV
 Gdy jestem zmęczony, zdenerwowany lub smutny, włączam telewizor i przeskakuję bezmyślnie z kanału na kanał.
 Palenie papierosów może być interpretowane jako fiksacja oralna, bowiem imituje ssanie piersi (szerzej zobacz: faza oralna) 
 Na rozmowie kwalifikacyjnej lub gdy nie wiem co odpowiedzieć na egzaminie, powtarzam ciągle tę samą frazę.

Mechanizmy obronne
Trzepnica

Trzepnica – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Łęki Szlacheckie. Wieś zamieszkiwana jest przez około 430 mieszkańców. 

 

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Znajduje się w niej klasycystyczny dwór z 1 połowy XIX wieku. Do 2015 roku znajdowała się w nim szkoła podstawowa. Obecnie obiekt stoi pusty, szkoła w roku szkolnym 2015/16 została przeniesiona do nowo wybudowanego obiektu. Miejsce to związane jest ze słynną polską kurierką z czasów II wojny światowej Krystyną Skarbkówną, ochrzczoną w pobliskiej parafii Bęczkowice. Jej rodzice byli właścicielami dworu i majątku. Dwór później rozbudowano przez dobudowę skrzydeł. Jest on parterową budowlą murowaną. Posiada piętrowy ryzalit w części środkowej i pięterko od północy. W ryzalicie znajduje się czterokolumnowy portyk z balkonem. W XVII w. właścicielami Trzepnicy byli bracia Bąkowscy a następnie rodzina Sapalskich, Kamockich, Skarbków. W 1927 roku majątek został rozparcelowany, ostatnim właścicielem dworu był Feliks Bolechowski.

W Trzepnicy znajduje się jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, założona w 1917. W miejscowości funkcjonują także Ośrodek Zdrowia - NZOZ SUL-Med oraz punkt apteczny.

Przez miejscowość przepływa rzeka Luciąża, na której w 1998 roku zakończono budowę Zbiornika Retencyjnego Cieszanowice. 

Koło Trzepnicy znajduje się sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, zwane Pocieszną Górką.

W Trzepnicy krzyżują się drogi powiatowe nr 1513E i 3929E.

Zabytki 
Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:
 zespół dworski (nr 8), 1 poł. XIX w.:
 dwór, nr rej.: 191 z 28.09.1967
 park, nr rej.: 335 z 16.03.1984

Przypisy 
 
 
 

Wsie starostwa piotrkowskiego
Kompensacja (psychologia)

Kompensacja (łac. compensatio „równoważenie”) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii, odmiana substytucji.

Jest to wynagradzanie siebie za braki lub defekty. Daje chwilową przyjemność, ale powtarzane może spowodować utrwalenie się podświadomego skojarzenia danego defektu z nagrodą i utrudnić jego usunięcie.

Przykład: Dziewczyna uważa się za nieatrakcyjną, więc wynagradza to sobie słodyczami.

Ogólniej używa się tego terminu także w nieco innym znaczeniu, skierowania aktywności na cele podobne do tych, których nie potrafimy osiągnąć.

Przykład: Flirt zamiast stałego związku.

Mechanizmy obronne
Kolacjonowanie

Kolacjonowanie (z łac. collatio, zbieranie) – w pracach edytorskich w ramach krytyki tekstu proces porównywania postaci tekstu danego dzieła w różnych zachowanych jego przekazach (najczęściej rękopiśmiennych). Obejmuje to m.in. sporządzenie dokładnego opisu poszczególnych manuskryptów, ich przebadanie pod względem kodykologicznym, paleograficznym oraz pod względem stanu przekazywanego przez nich tekstu. Podstawą porównania jest rozpoznanie pojawiających się nieuchronnie w kolejnych kopiach błędów. Najistotniejsze są tu tzw. błędy znaczące - wszystkie te błędy, których nie mogli popełnić niezależnie od siebie dwaj różni kopiści (np. pominięcie linijki w wierszu lub zdania/akapitu w prozie, przestawienie kolejności linijek), najczęściej dają one początek nowej gałęzi w stemmacie. Ze względu na proces kolacjonowania wydziela się dwa podstawowe typy błędów:
 błędy łączące – to błędy wspólne, pojawiające się w więcej niż jednym rękopisie, pozwalające zgrupować rękopisy pokrewne (pochodzące od jednego źródła lub zależne od siebie w linii prostej),
 błędy dzielące (rozdzielające) – to te błędy, które pozwalają wykluczyć pokrewieństwo między dwoma rękopisami.
Istotne jest także rozpoznanie błędów swoistych (indywidualnych) – błędów charakterystycznych dla danego przekazu tekstu (najczęściej wynikających z przyzwyczajeń danego kopisty).

Informacje te stanowią podstawę do ustalenia wzajemnej zależności wszystkich rękopisów (tj. które z nich są kopiami których), podział na familie oraz odsianie jednego lub większej liczby rękopisów, od których pochodzą wszystkie pozostałe. Ponadto stawia się hipotezę na temat czasu (i ewentualnie miejsca) powstania oraz cech paleograficznych archetypu.

Efektem kolacjonowania jest stemma codicum.

Krytyka literacka
Tekstologia
Transmisja tekstu

Transmisja tekstu (łac. transmissio textus) – w ramach krytyki tekstu termin oznaczający proces przekazywania tekstu danego dzieła dawnego (starożytnego, średniowiecznego, renesansowego itp.) metodą ręcznego powielania kolejnych kopii, od autografu do momentu rozpowszechnienia się druku.

Tekstologia
Substytucja (psychologia)

Substytucja (od łac. substituere – „podstawić”) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Jest to zastępowanie nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi, zmiana obiektu, na który skierowany jest popęd. Istnieją dwie główne formy substytucji: sublimacja i kompensacja.

Przykład: Osoba bojąca się stałego związku angażuje się w drobne flirty.

Zjawisko znane również jako przeniesienie.

Mechanizmy obronne
Stemma codicum

Stemma codicum (gr. -łac. drzewo genealogiczne – dosł. girlanda – kodeksów), częściej skrótowo stemma – termin techniczny występujący w krytyce tekstu.

Stemma codicum jest to przypominający graf wykres, który obrazuje wzajemne zależności manuskryptów, zgromadzonych i zbadanych w procesie kolacjonowania, oraz dołączony do niego szczegółowy opis objaśniający. Główna informacja, przekazywana przez stemma, określa, który kodeks jest kopią którego, skąd pochodzi nazwa grafu (bowiem wyrazem stemma określa się też drzewo genealogiczne).

Przyjmowane na ogół oznaczenia (tzw. sigla): wielkie litery alfabetu łacińskiego – oznaczają poszczególne zachowane przekazy danego tekstu, małe litery alfabetu greckiego – oznaczają hipotetyczne przekazy nieodnalezione. Literą α (alfa) oznacza się na ogół archetyp tekstu.

Nie jest to jednak żelazna reguła, wielkie litery alfabetu łacińskiego mogą równie dobrze oznaczać poszczególne manuskrypty (zachowane i nie), a małe litery alfabetu greckiego tzw. familie rękopisów, czyli w istocie archetypy poszczególnych gałęzi wykresu. Główny archetyp oznacza się wtedy literą ω (omega).

O tym, jaki system oznaczeń zastosował wydawca, informuje opis.

Współczesne stemma codicum – w postaci wykresu – zastosowano po raz pierwszy w 1827 roku. Użył go szwedzki filolog i historyk Carl Johan Schlyter w wydaniu „Corpus Iuris Sueo-Gotorum Antiqui”.

Zobacz też 
 Przykład stemma codicum – 

Krytyka literacka
Tekstologia
Sublimacja (psychologia)

Sublimacja – w psychologii i psychoanalizie nieświadomy mechanizm obronny; polega na przesunięciu nieakceptowanego popędu na twórczość, np. aby rozładować popęd brudzenia się, dzieci robią babki z piasku.

Przypisy 

Mechanizmy obronne
Seksualność człowieka
Intelektualizacja

Intelektualizacja (od łac. intellectus, pojmowanie) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Polega on na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie.

Przykład 1: (tzw. gra w psychiatrię – autentyczne zdarzenie). Psycholog z radością nazywa po imieniu wszystkie swoje zaburzenia psychiczne i rozwodzi się nad nimi. Nic jednak nie robi, żeby z nimi walczyć.

Przykład 2: Tzw. knajpiany filozof, który z lubością rozwodzi się nad problemami świata, dzięki czemu nie musi myśleć o własnych, alkoholowych.

Specyficzną i niebezpieczną formą intelektualizacji jest dehumanizacja.
Innym jej rodzajem jest symbolizacja.

Mechanizmy obronne

sv:Intellektualisering
Dehumanizacja

Dehumanizacja (od łac. humanus, ludzki) inaczej odczłowieczenie – proces zanegowania człowieczeństwa drugiej osoby, czyli zmiany stosunków interpersonalnych, w wyniku którego zaczyna się postrzegać drugiego człowieka jako zwierzę lub przedmiot pozbawiony jakichkolwiek uczuć, afektów i emocji. Praktyczna definicja określa to zjawisko jako postrzeganie i traktowanie innych ludzi tak, jakby nie posiadali oni zdolności umysłowych, którymi dysponujemy jako istoty ludzkie. W takim ujęciu każdy czyn lub myśl, które traktują kogoś jako mniej niż człowieka, jest aktem odczłowieczenia.

Proces dehumanizacji pełni funkcję mechanizmu obronnego; chroni jednostkę przed pobudzeniem emocjonalnym, które mogłoby być przykre, przytłaczające, odbierające jej siły lub mogłoby zakłócać realizowane w danej chwili zadanie. Nawet prawidłowo rozwinięci moralnie ludzie, nastawieni idealistycznie i humanitarnie, mogą stać się zdolni do różnych antyspołecznych zachowań w warunkach, w których przestają spostrzegać innych ludzi jako osoby mające takie same myśli, uczucia, pragnienia i cele, co oni sami. Dehumanizacja prowadzi często do negatywnych zachowań, pozwala bowiem traktować ludzi przedmiotowo, gorzej, jako podludzi. Umożliwia uzasadnienie wrogości, okrucieństwa, poniżania, przemocy, dyskryminowania i stereotypizacji.

Przypisy

Zobacz też 
 Obraz wroga
 Życie niegodne życia

Przemoc
Łamanie praw człowieka
Homofobia
Wykluczenie społeczne
Błędy w spostrzeganiu społecznym
Propaganda
Rasizm
Terroryzm
Testimonia

Testimonia (z łac. „świadectwa”) – termin z zakresu krytyki tekstu. Jest to rodzaj odsyłaczy zamieszczanych w wydaniu danego dzieła (na ogół na każdej stronie pomiędzy samym tekstem a aparatem krytycznym) wyliczających miejsca w dziełach innych autorów, którzy powołują się na wydawany tekst, względnie miejsca w dziełach innych autorów, na które powołuje się autor wydawanego tekstu.

Bardziej rozbudowane testimonia mogą obejmować też cytaty.

Tekstologia
Krytyka literacka
Aparat krytyczny

Aparat krytyczny () – termin z zakresu krytyki tekstu. W tak zwanych wydaniach krytycznych (łac. editiones maiores) jest to rodzaj przypisów do wydawanego tekstu wyliczających znane jego warianty (tzw. lekcje) przekazane przez różne familie manuskryptów, najlepsze koniektury zgłoszone przez uczonych, drobne komentarze edytorskie (zob. znaki edytorskie) itp.

Sensem istnienia aparatu krytycznego jest danie czytelnikowi (na ogół: filologowi-specjaliście) możliwości rekonstrukcji dowolnego fragmentu tekstu w dowolnym z wariantów, pochodzących z głównych rękopisów, z najlepszych wydań oraz z publikacji naukowych poświęconych zagadnieniom krytycznym.

Nowoczesny aparat krytyczny po raz pierwszy zastosował Karl Lachmann około roku 1830. Podobne adnotacje krytyczne pojawiały się w wydaniach już przedtem: główną zasługą Lachmanna jest sformułowanie pewnych uniwersalnych reguł tworzenia aparatu oraz zaproponowanie jednolitego, zrozumiałego dla wszystkich filologów (klasycznych) systemu skrótów i znaków.

W filologii klasycznej językiem, w którym tworzy się aparaty krytyczne, jest łacina – z tego języka pochodzą wszystkie skróty oraz w nim formułowane są zawarte w aparacie, wyżej wspomniane „drobne komentarze edytorskie”.

Tekstologia
Zaprzeczenie

Zaprzeczenie – nieświadomy mechanizm obronny w psychologii i psychoanalizie. Klasyfikowany jako niedojrzały lub prymitywny mechanizm obronny. 

Zaprzeczanie to fałszowanie obrazu teraźniejszości poprzez nieprzyjmowanie do wiadomości realnych faktów, w celu odsunięcia negatywnych myśli i uczuć, które mogłyby się z tym wiązać. Spostrzeganie rzeczywistości zachodzi z unikaniem uświadomienia sobie jej przykrych aspektów. 

Stosowanie przez daną osobę mechanizmu  obronnego jakim jest zaprzeczanie jest często w sprzeczności z obrazem społecznym danej osoby - wydaje się sprzeczne z jej wykształceniem, pozycją czy poziomem inteligencji.

Przykłady 
 Alkoholik, który twierdzi, że nie jest uzależniony, bo może w każdej chwili przestać.
 Rodzic, który nie wierzy w śmierć dziecka i wciąż czeka na jego powrót do domu.
 Osoba cierpiąca na nieuleczalną chorobę, twierdząca, że jest zdrowa.
Osoba uzależniona np. od papierosów czy alkoholu negująca całkowicie ich negatywny wpływ na zdrowie.

Zobacz też 
 Elisabeth Kübler-Ross
 mechanizmy obronne (psychologia)
 wyparcie
 zaprzeczenie (matematyka)

Przypisy 

Mechanizmy obronne
Acting-out

Acting-out – zachowanie, nad którym osoba nie ma kontroli, a które rozładowuje nagromadzone napięcie wywołane nieuświadomionymi impulsami i życzeniami ale nie jest skierowane na potrzebę i bodziec, które to uczucie wywołują. Rozładowanie napięcia odbywa się w sposób patologiczny i dekonstruktywny. 

Osoba nie przejmuje się możliwymi negatywnymi konsekwencjami zarówno na poziomie osobistym, jak i społecznym. Do zakresu zachowań tego typu zalicza się zachowania przestępne, zachowania impulsywne, "wybuchy" złego humoru, zadawanie sobie fizycznego bólu przez uszkadzanie ciała w celu zmniejszenia napięcia (lęku lub depresji) czy używanie narkotyków.

Powtarzane zachowanie może prowadzić do zaburzenia relacji z innymi, sobą samym, konsekwencji prawnych i wielu innych strat społeczno – życiowych (np. utrata pracy, rodziny, znajomych etc). 

Celem takiego zachowania jest rozładowanie napięcia bez uświadomienia sobie towarzyszących zwykle tym impulsom emocji. Acting-out jest jednym z mechanizmów obronnych, często prowadzącym do działań aspołecznych.

Przykłady:
 Osoba uzależniona od gier hazardowych grająca kompulsywnie w pokera,
 Reagowanie natychmiastową agresją na krytykę
 Chuligani bijący kijami baseballowymi pierwszego napotkanego człowieka.
 Nastolatek z którym ostatnio zerwała dziewczyna zaczyna sprawiać problemy wychowawcze żeby zwrócić na siebie uwagę dorosłych
 Rzucanie w kogoś jakimś przedmiotem zamiast wyrażenie "zdenerowałeś mnie"

Zysk psychologiczny agresora: wyładowanie się, poczucie wszechmocy, wzrost poczucia pewności siebie, rozładowanie emocjonalnych problemów. Przekształcenie lęku i słabości w działanie dające poczucie sprawstwa i władzy. Nieplanowanie tej agresji i szybkie znalezienie dla niej ujścia pozwala na uniknięcie niepewności, strachu i innych towarzyszących zwykle aspołecznym działaniom uczuć.

Czasami zachowania typu acting-out (utrata kontroli nad pewnymi zachowaniami) przeplatane są zachowaniami typu acting-in (próby kontroli zachowań impulsywnych czy niebezpiecznych). 

W fazie acting-out uzależniony od zakupów wpada w szał zakupowy. Natomiast osoba będąca w fazie acting-in nagle przestaje kupować lub kompletnie unika jakichkolwiek sytuacji związanych z zakupami.

Przypisy 

Mechanizmy obronne
Kilogram na metr sześcienny

Kilogram na metr sześcienny – jednostka gęstości w układzie jednostek SI.

Gęstość jest równa 1 kg/m3 gdy ciało o objętości jednego metra sześciennego ma masę jednego kilograma.

Zamiana jednostek 
1 kg·m−3 to:
 = 0,001 g·cm−3
 = 1 g·dm−3
 ≈ 0,016018 funta na stopę sześcienną (lb·ft-3)
 ≈ 0,1335 uncji na galon (oz·gal-1)

Przypisy 

Jednostki gęstości
Jednostki pochodne SI
Pacierz

Pacierz – zbiór modlitw obejmujący zwykle:
 Modlitwę Pańską (Ojcze Nasz),
 Pozdrowienie anielskie (Zdrowaś Maryjo),
 Skład apostolski (Wierzę w Boga),
 Dziesięć przykazań,
 Dwa przykazania miłości,
 modlitwę do Anioła Stróża (Aniele Boży),
 inne modlitwy, zależnie od stopnia rozbudowania pacierza.

Nazwa polska, za pośrednictwem języka czeskiego (), wywodzi się od pierwszych słów modlitwy po .

Inne znaczenie 
Nazwa „pacierz” była także zwyczajową (pozaukładową) miarą czasu, równą około 25 sekundom (potrzebnym na odmówienie modlitwy Ojcze Nasz) lub odległości (przebywanej pieszo w tym czasie).

Pozostałe jednostki oparte na modlitwie: zdrowaśka, różaniec.

Przypisy 

Modlitwy chrześcijańskie
Dawne jednostki miar i wag
Jednostki czasu
Halabarda

Halabarda – dwuręczna broń drzewcowa, która zdobyła popularność między wiekiem XIV a wiekiem XV. Typowa halabarda mierzy od 1,5 m do 1,8 m i składa się z drzewca z głownią łączącą w sobie elementy trzech broni: topora z jednej strony, haka z drugiej i włóczni pośrodku (w postaci długiego grotu). Dzięki temu była uniwersalna, mogąc służyć zarówno do cięcia jak i kłucia. Hak był szczególnie użyteczny przeciw kawalerzystom, pozwalając halabardnikowi ściągnąć jeźdźca z wierzchowca. Od XVI w. używana przez straż pałacową i miejską. Dzięki swej prostej budowie, wysokiej skuteczności i niskiemu kosztowi produkcji była bardzo popularna i szeroko dostępna. Używano jej głównie, aby pokonać pikinierów albo rycerzy walczących mieczem, gdyż długość tej broni zapewniała halabardnikom dużą przewagę. 

Halabarda była podstawową bronią wczesnej armii szwajcarskiej od XIII wieku, następnie rozprzestrzeniła się także na inne kraje, w dużym stopniu ze szwajcarskimi wojskami zaciężnymi. 

Broniami pokrewnymi są: glewia (bez wyraźnego szpikulca) i gizarma (bez wyraźnego topora). Czasem (nieściśle) nazywa się halabardami dwa typy orientalnych broni drzewcowych: japońską naginatę (bardziej zbliżoną do glewii) i chińskie ge, zbliżone do halabardy, ale bez szpikulca (miała go późniejsza wersja, bliższa europejskiej, zwana ji)

Jako że broń palna zdominowała pole walki, halabarda nie jest obecnie używana bojowo. Jej rola ogranicza się do  funkcji reprezentacyjnej i ceremonialnej  jako symbol służby wojskowej (np. Gwardia Szwajcarska) lub na warcie honorowej.

Ostatni raz halabardy były wykorzystywane bojowo przez Polaków w powstaniu styczniowym. Głównie wtedy w oddziałach kosynierów używano kos bojowych. Opisany jest jednak przypadek, gdy do oddziału zgłosił się ochotnik ze starą halabardą. Czasami też w powstaniu styczniowym brakowało kos, które można by przekuć na sztorc. Wtedy domowymi sposobami zaczęto produkować broń, którą nazwano mianem halabard. Były to zwykłe siekiery osadzone na długich drążkach. Tak postępowano między innymi w obozie w Ojcowie w lutym 1863. Powstańczy halabardnicy brali potem udział w bitwie pod Miechowem.

Zobacz też 

 Halabarda (herb szlachecki)
 Tappara Tampere – fiński klub hokejowy z halabardą w nazwie

Przypisy

Bibliografia 
 PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, 

Broń drzewcowa
Broń powstania styczniowego
Teatr guerrilla

Teatr guerilla, czyli teatr walczący eksploatował problematykę walki, buntu i sprzeciwu wobec kapitalizmu, seksizmu, rasizmu, wojen itp. To teatr kontrkulturowy był spektrum odzwierciedlającym wszystkie tendencje i rozważania, jakie przewijały się przez ruch kontestacji lat 60. i 70. XX wieku. Istota tego teatru to nie tylko treść, ale i poszukiwanie nowych form ekspresji teatralnej: łączy on formy agitpropu, teatru faktu, metod kreacyjnych, życia jako teatru i happeningu. Zresztą formalnie przedstawienia były zazwyczaj bardzo eklektyczne, łączyły wiele różnych rozwiązań i środków wyrazu. 
	
Teatr guerilla w latach 60. był bardzo wygodnym sposobem szerzenia fermentu, ponieważ nie wymagał dużych środków finansowych, przedstawienia mogły odbywać się praktycznie wszędzie i – co najważniejsze – umożliwiał bezpośredni kontakt z widzem, dążono wręcz do zniesienia bariery aktor-widz, zmuszano widzów do uczestnictwa. Zjednoczenie i wspólnota to wyjątkowo ważne dla teatru guerilla zjawiska, bowiem umożliwiają przełamanie alienacji i realizują koncepcję teatru – święta. Nawiązują do źródeł teatru: magicznych rytuałów, wielkiej fety, jak greckie Dionizje. Wobec tego przeniesiono większość działań teatralnych na ulice, często grano za darmo. Ale nie chodziło tylko o zabawę, wspólne przeżywanie było alternatywą dla alienacji; darmowe przedstawienia podkreślały niezależność twórców, odwrócenie się od sztuki komercyjnej. 

Paralelizm teatru i święta był wielkim osiągnięciem teatru kontrkulturowego, ponieważ do tej pory często przeciwstawiano sobie te pojęcia. Znany socjolog teatru, Jean Duvignuad sądził, że w czasie rewolucyjnego święta lud teatralizuje sam siebie. Duvignaud widzi w rewolucji teatr, tyle że bez sceny i dekoracji. W chwilach przemian społecznych teatr często pozostawał w cieniu, stanowił co najwyżej mierne odbicie rzeczywistości. W latach 60. sytuacja ta zmieniła się, ponieważ jednym z ważniejszych i bardziej charakterystycznych pojęć dla kontestatorów było uczestnictwo; także i teatr nie nawoływał do buntu, nie moralizował, on w buncie uczestniczył; widzowie nie odbierali przekazu, oni uczestniczyli w spektaklu. Pozwoliło to na integrację obu stron i połączenie wszystkich w magicznym święcie rewolucji i teatru.
	
W teatrze guerilla istniały dwa podstawowe cele i dwie wobec tego płaszczyzny działania: teatr stanowił nośnik informacji, a przedstawienia miały pogłębiać świadomość i inspirować do walki, zmuszać do myślenia, uwrażliwiać. Jednak aby przemiana odbiorcy była pełna, za transformacją umysłową winny iść zmiany w psychice i osobowości. Dlatego też drugą płaszczyzną oddziaływania była próba wskrzeszenia nowych doznań psychicznych w uczestnikach.

Teatr
Ruch hippisowski
Ptaki Polski

Liczba gatunków ptaków (Aves) stwierdzonych w Polsce i wpisanych na listę krajowej awifauny wynosiła 31 grudnia 2022 r. 473 (według podziału przyjętego przez Komisję Faunistyczną Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, która zajmuje się weryfikacją obserwacji). Są to ptaki, które według klasyfikacji AERC zostały zaliczone do kategorii A, B i C (pojaw naturalny lub wtórnie naturalny). Komisja Faunistyczna przy opracowywaniu swej listy stosuje od 2018 roku taksonomię według Międzynarodowego Komitetu Ornitologicznego (IOC), której zaletą jest łatwa dostępność (publikowana w Internecie) i cykliczna aktualizacja. Na liście gatunków polskiej awifauny znajdują się cztery taksony uznawane przez część badaczy (np. w Kompletnej liście ptaków świata P. Mielczarka i M. Kuziemki) za podgatunki: cyraneczka karolińska (podgatunek cyraneczki zwyczajnej), gęś tundrowa (podgatunek gęsi zbożowej), czarnowron (podgatunek wrony siwej) i czeczotka brązowa (podgatunek czeczotki zwyczajnej).

Status gatunku w Polsce określa, czy ptak jest:
 lęgowy (powyżej 100 par)
 lęgowy sporadycznie (do 100 par)
 aktualnie nielęgowy (nie obserwowano lęgów od 2008, wcześniej – sporadycznie lęgowy)
 pojawia się regularnie (podczas jesiennych i wiosennych wędrówek lub na zimowiskach)
 zalatuje (pojawia się nieregularnie podczas przelotów)
 zalatuje wyjątkowo (obserwowany do pięciu razy)
 dawniej lęgowy lub zalatujący – obserwowany w stanie dzikim w latach 1801–1950.

Gatunki zaliczane do polskiej awifauny 
Uwaga: Informacje dotyczące liczebności, np. licznie lęgowy, pochodzą z książki autorstwa L. Svenssona, Ptaki, 2021,

Rząd: blaszkodziobe (Anseriformes)

Rząd: grzebiące (Galliformes)

Rząd: flamingowe (Phoenicopteriformes)

Rząd: perkozowe (Podicipediformes)

Rząd: gołębiowe (Columbiformes)

Rząd: stepówki (Pteroclidiformes)

Rząd: lelkowe (Caprimulgiformes)

Rząd: krótkonogie (Apodiformes)

Rząd: kukułkowe (Cuculiformes)

Rząd: dropie (Otidiformes)

Rząd: żurawiowe (Gruiformes)

Rząd: siewkowe (Charadriiformes)

Rząd: nury (Gaviiformes)

Rząd: rurkonose (Procellariiformes)

Rząd: bocianowe (Ciconiiformes)

Rząd: pelikanowe (Pelecaniformes)

Rząd: głuptakowe (Suliformes)

Rząd: szponiaste (Accipitriformes)

Rząd: sowy (Strigiformes)

Rząd: dzioborożcowe (Bucerotiformes)

Rząd: dzięciołowe (Piciformes)

Rząd: kraskowe (Coraciiformes)

Rząd: sokołowe (Falconiformes)

Rząd: wróblowe (Passeriformes)

Zobacz też 
 ptaki obserwowane w Polsce, lecz nie zaliczone do polskiej awifauny
 fauna Polski

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 
 Tomiałojć L., Stawarczyk T., 2003, Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany, PTPP „pro Natura”, Wrocław, .
 Nazwy polskie za: 
 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ().
 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych ().
 Lars Svensson, Ptaki, 2021

Linki zewnętrzne 

 Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego
 Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
 

Ptaki Europy
Ptaki Polski
Listy ptaków
Nielot

Nielot – ptak, który wtórnie w wyniku ewolucji utracił zdolność lotu (z powodu braku zagrożeń ze strony drapieżników lub obrania innej strategii przetrwania). Obecnie istnieje około czterdziestu gatunków nielotnych ptaków. W trakcie ewolucji niezdolność do lotu pojawiała się u ptaków wielokrotnie i dotyczyła zarówno gatunków wodnych jak i lądowych. Jest to więc sztuczna, polifiletyczna grupa ptaków.

Główną anatomiczną różnicą między nielotami a ptakami latającymi są mniejsze kości skrzydeł, a także brak lub zredukowany grzebień na mostku. Do grzebienia przyczepione są mięśnie odpowiadające za ruch skrzydeł. U ptaków nielatających kość ta uległa redukcji z uwagi na brak potrzeby poruszania skrzydłami.

Najbardziej znane nieloty to pingwiny, strusie, nandu, kazuary, kiwi i emu. Najwięcej gatunków nielotów występuje w Nowej Zelandii (uwzględniając kilka gatunków pingwinów). Przed pojawieniem się tam człowieka (około XI wieku naszej ery), na wyspie nie było żadnych większych drapieżników lądowych. Wiele gatunków ptaków bez presji drapieżników nie potrzebowało zdolności do lotu i utraciło ją w wyniku ewolucji. W ten sposób wyodrębniły się takie gatunki jak kiwi, kakapo, takahe czy wymarły w czasach historycznych moa.

Najmniejszym nielotnym ptakiem jest chruścielak karłowaty z wyspy Inaccessible. Ma 17 cm długości i waży około 30 g. Największym (zarówno najwyższym jak i najcięższym) współcześnie żyjącym nielotem jest struś, osiąga wysokość do 2,5 m oraz masę do 150 kg. Jednak największym nielotnym ptakiem występującym kiedykolwiek na Ziemi był mamutak (struś madagaskarski). Osiągał do 3 m wysokości i masę do 500 kg. Największymi ptakami drapieżnymi były prehistoryczne nieloty z rodziny Phorusrhacidae. Ważyły do 130 kg.

Nieloty wymarłe w czasach historycznych: takahe z Wyspy Północnej, emu czarne, emu małe, wodnik pacyficzny, kureczka wyspowa, łazik południowy (jedyny znany nauce nielot z rzędu wróblowych), alka olbrzymia, moa, mamutak, dronty.

Nieloty wymarłe w czasach prehistorycznych: Bullockornis planei, Dromornis stirtoni, Phorusrhacidae.

Bibliografia 
 Hanzák J., Formánek J.: Encyklopedia Ptaków. Oficyna Wydawnicza „Delta W-Z”, Warszawa 1993.
 Mielczarek P., Cichocki W.: Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki ornitologiczne” tom 40, 1999.

 
Terminologia ornitologiczna
Szyper

Szyper – potoczne określenie kapitana niewielkiego statku wodnego (np. holownika, kurta, portowej jednostki pomocniczej itp.). Dawniej także określenie właściciela statku rybackiego. W Polsce istnieje ponadto tytuł zawodowy szypra uprawniający do kierowania mniejszymi jednostkami w ramach żeglugi krajowej.

Zobacz też 
 skipper

Przypisy 

Załoga, oficerowie i ludzie żagli
Jane

Jane - niemiecka grupa rockowa aktywna w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku grająca w stylu kosmicznego rocka. Grupa mające progresywne zapędy, wyraźnie wzorowała się na brzmieniu Pink Floyd. Najmocniejszym punktem grupy była melodyjna gitara Klausa Hessa.

Skład grupy 
 Charly Maucher - śpiew, gitara basowa
 Klaus Hess - śpiew, gitara
 Martin Hesse - gitara basowa
 Gottfried Janko - instrumenty klawiszowe
 Wolfgang Krantz - gitara
 Werner Nadolny - instrumenty klawiszowe, flet
 Peter Panka - perkusja
 Bernd Pulst - śpiew
 Manfred Wieczorke - instrumenty klawiszowe

Dyskografia 
 Together (1972)
 Here We Are (1973)
 Jane III (1974)
 Lady (1975)
 Fire, Water, Earth & Air (1976)
 Live at Home (1976)
 Between Heaven and Hell (1977)
 Age of Madness (1978)
 Sign No. 9 (1979)
 Jane (1980)
 Germania (1982)
 Live 89 (1993)
 Live at Home 76 (1993)
 Together (1998)
 Sign #9 (2002)
 Live 2002 (2003)

Niemieckie zespoły rockowe
Pika

Pika (spisa) – dawna długa broń drzewcowa piechoty, w postaci zakończonego niewielkim grotem drzewca o długości do 5,5-6 metrów, stosowana przeciw szykom pieszym i kawalerii.

Używana powszechnie na obszarze europejskim od początku XV do początku XVIII stulecia. Była bronią o zróżnicowanej długości w zależności od okresu i zastosowania: pika piechoty szwajcarskiej w XV-XVII wieku mierzyła 5 metrów, niemieckich lancknechtów z XVI w. – 4,5 m; krótsze, ale opatrzone ozdobnymi grotami stanowiły przede wszystkim oznakę godności (oficerskiej, podoficerskiej).

Pika piechoty 
Podczas bitwy XVI-XVII-wieczni pikinierzy byli na ogół zgrupowani w zwarte czworoboki, co zapewniało skuteczność ich działania; wyposażano też w rapiery (szpady) lub inną krótką broń białą, ze względu na nieprzydatność piki w starciu bezpośrednim. Po wynalezieniu muszkietu stali się osłoną dla formacji piechoty wyposażonej w broń palną.

Piki były w powszechnym użytku od średniowiecza niemal do końca XVII wieku. W następnym stuleciu zwiększony zasięg i skuteczność ognia muszkietów z zamkiem skałkowym oraz artylerii (wraz z wprowadzeniem na wyposażenie piechoty bagnetów) spowodowały, że piki straciły swą użyteczność i w XVIII wieku zniknęły z pól bitewnych.

W późniejszych czasach były wykorzystywane w boju przez Polaków podczas powstania styczniowego. Wobec niedostatku przekuwanych na sztorc kos bojowych w oddziałach kosynierów, zaopatrywano je też w piki (np. w obozie w Ojcowie w lutym 1863), tworząc kompanie i bataliony; powstańczy pikinierzy uczestniczyli m.in. w bitwie pod Miechowem.

Spisa kozacka 
Była odmianą piki charakterystyczną dla wojsk kozackich, bronią typową dla ich piechoty, a później dla jazdy. W dawnej Rzeczypospolitej początkowo szeroko stosowana w obronie przez zaporoską piechotę. Używana od XVI do XIX wieku, miała od piki piechoty znacznie krótsze drzewce zakończone liściowatym grotem; w kawalerii pozbawiona była proporczyka, będąc jednak wyposażona (podobnie jak lanca ułańska) w rzemienny temblak.

O praktycznym stosowaniu tej broni Kitowicz w Opisie obyczajów za panowania Augusta III pisze: „Dzidy, po rusku spisy zwane, hajducy mieli krótkie, nad cztery łokcie nie dłuższe, grotem ostrym żelaznym z obu stron opatrzone. Bronią tą hultajstwo dziwnie zręcznie i daleko lepiej od Polaków szermować umiało”.

Zobacz też 
 darda

Przypisy

Bibliografia 
 Włodzimierz Kwaśniewicz: Leksykon broni białej i miotającej. Warszawa: Bellona, 2003, s. 186–187
 
 Wielka encyklopedia PWN. T. 25. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 430
 Mała encyklopedia wojskowa. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970, s. 617 

Broń drzewcowa
Broń powstania styczniowego
Cheremule

Cheremule (Chelèmure in sardo) è un comune italiano di 394 abitanti della provincia di Sassari, nella regione storica del Meilogu.

Geografia fisica

Territorio
L'abitato è contornato dal verde; particolarmente significativo è il bosco di Su Tippiri che si estende dalle pendici del paese fino alla strada provinciale per Thiesi e non da meno è la pineta del monte Cuccuruddu.

Storia 
Il territorio fu abitato già in epoca neolitica per la presenza di diversi siti archeologici, e in epoca nuragica per la presenza di alcuni nuraghi.

In epoca medievale appartenne al Giudicato di Torres e fece parte della curatoria di Caputabbas. Alla caduta del giudicato (1259) passò ai Doria, e intorno alla metà del XIV secolo divenne un feudo sotto gli aragonesi. Nel 1636 fu incorporato nel marchesato di Montemaggiore, concesso ai Canaveda. Da questi passò successivamente ai Manca, ai quali fu riscattato nel 1839 con la soppressione del sistema feudale.

Simboli 
Lo stemma e il gonfalone del comune di Cheremule sono stati concessi con il decreto del presidente della Repubblica del 7 marzo 2005.

Il gonfalone è un drappo di giallo con la bordatura di azzurro.

Monumenti e luoghi d'interesse

Architetture religiose
Tra i luoghi di culto vi sono:
 la chiesa parrocchiale di San Gabriele Arcangelo- patrono del paese la cui festa viene celebrata il 29 settembre - edificata nel secolo XVI in forme gotico-aragonesi;
 la chiesa di Santa Croce.

Siti archeologici
Nel territorio comunale si trovano diversi nuraghi oltre ad alcune necropoli ipogeiche risalenti alla periodo prenuragico. Da segnalare in particolare quella di necropoli di Museddu nella quale sono presenti alcune domus de janas riportanti graffiti e protomi taurine sia al loro interno che all'esterno.

Sono ancora presenti alcune pinnettas, caratteristiche costruzioni pastorali in pietra di forma conica.

Società

Evoluzione demografica

Lingue e dialetti
La variante del sardo parlata a Cheremule è quella logudorese settentrionale.

Geografia antropica 
Il territorio comunale comprende anche l'isola amministrativa di Lados de Pramma, avente una superficie di 3,92 km².

Amministrazione

Note

Bibliografia
 G. Deriu, scheda "Cheremule", in Studio sui centri storici medioevali del Meilogu, Bonorva, Comunità Montana N. 5, 1991, ora in L'insediamento umano medioevale nella curatoria di "Costa de Addes", Sassari, Magnum, 2000.

Altri progetti

Collegamenti esterni
Troiano



Astronomia 
 Troiano – oggetto celeste che condivide la stessa orbita di un pianeta o di un satellite naturale:
 asteroidi Troiani – gruppo di asteroidi posto nell'orbita di Giove
 satelliti troiani – situati nella stessa orbita dei due satelliti di Saturno Teti e Dione

Geografia 
 Troiano – frazione del comune italiano di Bisenti (TE)

Letteratura 
 Troiano – personaggio letterario, padre di Agramante nell'Orlando innamorato di Matteo Maria Boiardo e nell'Orlando furioso di Ludovico Ariosto
 Catalogo Troiano – sezione dell'Iliade
 Ciclo Troiano – raccolta di poemi epici greci

Persone 
 Domenic Troiano – chitarrista canadese di origine italiana
 Fabio Troiano – attore italiano 
 Giulia Troiano – attrice italiana 
 Jessica Troiano – calciatrice italiana 
 Massimo Troiano – poeta italiano
 Michele Troiano – calciatore italiano 
 Sergio Troiano – attore e doppiatore italiano

Pagine correlate

 Trojan
Esporlatu

Esporlatu (Isporlatu in sardo) è un comune italiano di 374 abitanti della provincia di Sassari che si trova a 474 metri sul livello del mare.

Storia
L'area fu abitata già in epoca nuragica per la presenza nel territorio di alcuni nuraghi.

Nel Medioevo appartenne al giudicato di Torres e fece parte della curatoria del Goceano o di Anela. Nel territorio sorgeva anche un altro paese, Bortiocor, che fu anche capoluogo della curatoria dopo Anela, e che fu distrutto in epoca aragonese. Alla caduta del giudicato (1259) entrò a far parte del giudicato di Arborea sotto il quale dal 1339 fece parte della contea del Goceano. Successivamente (1420 circa) tutta la contea del Goceano passò sotto il dominio aragonese, ove divenne un feudo regio. Fu riscattato agli ultimi feudatari nel 1839 con la soppressione del sistema feudale.

Simboli 
Lo stemma e il gonfalone del comune di Esporlatu sono stati concessi con decreto del presidente della Repubblica del 25 febbraio 2008.

Il gonfalone è un drappo partito di verde e di giallo.

Società

Evoluzione demografica

Lingue e dialetti
La variante del sardo parlata a Esporlatu è quella logudorese centrale o comune.

Amministrazione

Note

Bibliografia

Altri progetti

Collegamenti esterni
Florinas

Florinas (Fiolinas in sardo,  Fiorinas  in sassarese) è un comune italiano di  abitanti della provincia di Sassari, in Sardegna.

Storia
Area abitata già in epoca nuragica, durante l'epoca romana fu un importante oppidum.

Nel medioevo fece parte del Giudicato di Torres, e fu capoluogo della curatoria omonima. Alla caduta del giudicato (1259) la zona fu contesa tra pisani e genovesi, e dal 1284 (battaglia della Meloria) passò definitivamente alla famiglia genovese dei Doria e poi ai Malaspina, che vi costruirono un castello. Intorno al 1350 passò sotto gli aragonesi, che unirono il paese alla baronia di Ploaghe, e tale rimase fino al 1839, quando con la soppressione del sistema feudale fu riscattata agli Aymerich, ultimi feudatari.

Prese parte viva ai moti rivoluzionari sardi contro i feudatari del 1794-95.

Simboli 
Nello stemma comunale è raffigurata la maschera decorativa in argento applicata su un bronzetto romano, forse Hermes, risalente al II sec. a.C., rivenuto in località Giorrè.

Monumenti e luoghi d'interesse

Architetture religiose 

Si affaccia in piazza del Popolo la chiesa dell'Assunta, risalente al XVIII secolo.

San Francesco d'Assisi situata vicino al Cimitero di Florinas

Santa Croce situata nel centro storico di Florinas

Siti archeologici 
complesso di Punta Unossi
tomba di Campu Lontanu
necropoli di Pedras Serradas
domus de janas di Sa Rocca 'e su Lampu
Nuraghe Corvos in località Sa Coa Larga,  nuraghe di tipo complesso composto da una torre principale e da una muraglia con altre due torri.

Società

Evoluzione demografica

Lingua e dialetti
La variante del sardo parlata a Florinas è quella logudorese settentrionale.

Amministrazione

Note

Bibliografia
 Antonella Manconi, Raccontando Florinas, Cargeghe, Documenta Edizioni, 2007
 Wally Paris, Arte a Florinas, Cargeghe, Documenta Edizioni, 2006
 Salvatore Merella, Florinas. Alle soglie del passato. Tra documentazione storica e archeologica, Magmum Edizioni, Sassari 2006
 Salvatore Merella, I menhir di San Salvatore di Urzeghe ed altre scoperte archeologiche nel Comune di Florinas, Magnum Edizioni, Sassari 2002
 Salvatore Merella, Analisi e considerazioni sull'architettura megalitica funeraria di età preistorica nel Comune di Florinas, Il Punto Grafico, Sassari 2009
Salvatore Merella, Un frammento di matrice fittile dalla località Sa Punta de Unossi-Florinas (SS), in Studi in onore di Francesco Amadu, Sassari 2005, pagg. 295-300
 Giuseppina Manca di Mores, Mandigos e disizzos. Cibi e desideri. Cucina della memoria, aromi della terra, Grafimedia comunicazione, Sassari 2005
 Salvatore Merella, Indagini territoriali sugli aspetti insediamentali durante l'età del Bronzo nel contesto del Rio Mannu di Porto Torres: la Valle di Giunche, 2013

Voci correlate
Complesso di Punta Unossi
Necropoli di Pedras Serradas
Tomba di Campu Lontanu

Altri progetti

Collegamenti esterni 
 
 
 

 *