Internacia Scienca Asocio Esperanta

Internacia Scienca Asocio Esperanta (mallongigo: ISAE) fondiĝis en la jaro 1906 kaj estas la unua esperantlingva asocio, en kiu fakuloj el ĉiuj sciencaj kampoj, profesiaj aŭ amatoraj, kaj interesatoj pri sciencaj aferoj unuiĝis al mondvasta scienca asocio, uzanta la internacian lingvon Esperanto en scienco kaj teĥniko. Ĝi estas la plej malnova fakasocio en Esperantujo.

Celoj 
La laŭstatuta celo de ISAE estas la disvastigo de Esperanto en ĉiujn sciencajn kaj teĥnikajn sferojn, kaj samtempe la progresigo de la preteco ĉe la publiko por akceptado de Esperanto.

Agadoj 
En 2015 dum UK en Lillo, la estraro anoncis ke ISAE reformos sian abonsistemon kaj malfermiĝos al esperanta movado kaj al ekstero. ISAE malfermis sian blogon  en 2015 kaj kelkajn monatojn poste, la membriĝo estis senpaga. En marto 2016 ISAE inaŭguris sian Fejsbukan profilon.

Ligilo inter la internacilingvaj fakuloj estas la asocia organo Scienca Revuo, daŭrigo de revuo fondita en 1904 sub la nomo Internacia Scienca Revuo. Ĝi aperas kvarfoje en la jaro kun originalaj artikoloj en Esperanto de aŭtoroj el pluraj landoj kaj kun sciigoj el plej diversaj kampoj de sciado.

Por la 60-jaraĝa jubileo de la Scienca Revuo (2006), Brazilo aperigis poŝtmarkojn dank’ al la iniciato de S-ro Pekim Tenorio VAZ, fidela verkisto de la revuo.

Strukturo

Estraro 
La estraro elektita por la periodo 2017–2020 estis:
 Prezidanto: Anthony Lucas
 Vicprezidanto: Wendel Teles Pontes
 Ĉefredaktoro de Scienca Revuo: Johannes Mueller
 Respondeculo pri junularo kaj universitato: Ana Ribeiro
 Estraranoj: Orlando Raola; Francesco Maurelli; Huang Trezoro Yianbao.

Ĉar en 2020 kaj en 2021 pro la nuligo de la UK 2020 kaj UK 2021 sekve de registaraj malpermesoj baze de la kronvirusa pandemio ne povis okazi regulaj elektoj, kaj ne certas ĉu la statuso de ISAE entute antaŭvidas tian esceptan situacion, povas esti ke eventuale la estraro de 2017 escepte validas dum duobla oficperiodo, ĝis somero 2023. 

En la jaro 2017, la estraro revivigis la sekciojn "Astronomio" kaj "Kemio" nomuminte Loic Rossi respondeculon de la sekcio Astronomio kaj Frank van Hertrooij respondeculon de la sekcio kemio. Plie, Loic Rossi mastrumis sian propran blogon kaj esperantan sciencan kanalon dum Frank van Hertrooij mastrumas sian propran sciencan blogon, Scivolemo.

Statuto 
La unua statuto por ISAE post la dua mondmilito estis akceptita en 1948 kaj publikigita en Scienca Revuo en 1949. Poste, tiu statuto estis reviziita tri foje en 1955, 1958 kaj 1978. En 1978, la tiama estraro antaŭvidis ke la nova statuto validos ĝis 1985. Laŭ la tiama estraro, estis la necesa tempo por modernigi ĝin.

La Sekcioj de ISAE 
Estis 6 sekcioj:
 Filologia sekcio
 Ekologia sekcio
 Geologia sekcio: Ĝi eldonis 11 volumojn de Geologio Internacia (GI). La unua volumo aperis en 1968, la dua en 1972, la tria en 1976 kaj la kvara en 1980.
 Ĥemia sekcio
 Matematika sekcio
 Geografia Sekcio: Iama vicprezidanto estis Pr-o David Lvoviĉ Armand (1905–1976).
 Terminologia Sekcio: Rudolf HAFERKORN (naskiĝis la 21-an de aŭgusto 1896, mortis en 1988) gvidis tiun sekcion de 1957 ĝis 1970 kaj estis la plej enflu-hava Esperanto-terminaristo pri siaj fakoj dum ĉ. 20 jaroj.

ISAE kaj la esperanta movado 
ISAE estis la unua aliĝinta asocio de UEA en 1957. En 1957 ekzistis la sekcio Terminologio mastrumata de R. Haferkorn. Tiu sekcio estis tiam financata de la germanaj membroj kaj kunlaboris kun l'akademio de Esperanto por prepari la Plena Ilustrita Vortaro (ĝi zorgis pri la teknika parto).

La ĉefa revuo de ISAE estas Scienca Revuo, sed ekde 1926 ISAE eldonis Bultenon de ISAE. La unua redaktisto de tiu bulteno estis Maurice Rollet de l'Isle.

Nomo de la asocio 
En 2014, la estraro de ISAE anoncis en Scienca Revuo ke la asocio estis oficiale registrita en Nederlando. Estas la unua fojo de ĝia historio ke ISAE havas juran ekziston. Oni trovas la informon ĉe la retejo de Kamer van Koophandel. La oficiala nomo, registrita tiuokaze estas Internacia Scienca Asocio Esperantista. Tamen, sub la prezidanteco de d-ro José-Antonio Vergara oni foje ekuzis la jenan nomon neoficialan: Internacia Scienca Asocio Esperanta. Tial tiu nomo estas trovebla en la jarlibro de UEA 2016. D-ro José Antonio Vergara disvolvis sian idearon pri la estonteco de la asocio en artikolo en Scienca Revuo en 2006.

Listo de estraroj 
Multjara prezidanto de ISAE estis Rüdiger SACHS. Ekde 2012 la prezidanto estas José Antonio Vergara (Ĉilio).

Unu el la fruaj vicprezidantoj de ISAE estis la brita fizikisto kaj nobelpremiito Joseph John Thomson. D-ro Carl. Støp-Bowitz tenas la plej longdaŭran prezidantecon. Post la dua mondmilito, li estas la sola persono, kiu estis prezidanto dum du apartaj periodoj (1946–1949 kaj 1981–1996). Entute li estis prezidanto de la asocio dum 19 jaroj.

 2011–2016:
 prezidanto: D-ro José Antonio Vergara
 Ĉefredaktisto de SR: Johannes Mueller
 Kasisto: Francesco Maurelli
 Estrarano, reprezentanto ĉe KAEST: Mélanie Maradan
 Estrarano (ekde 2015): Anthony Lucas
 1997–2011: P-ro Rüdiger Sachs
 1981–1996:
 prezidanto: D-ro Carl. Støp-Bowitz
 ĝenerala sekretario: Christian Darbellay
 kasisto: Paul Kustaanheimo
 estrarano: Bruĉjo Kasini
 Ĉefredaktisto de SR: D-ro Kavka
 1978–1980:
 prezidanto: P-ro Sin’itirô Kawamura
 ĝenerala sekretario: D-ro Kavka
 kasisto: D-ro Zazvorka
 1972–1977: P-ro Božidar Popoviĉ
 1965–1971: P-ro Yrjö Väisälä
 1959–1964: P-ro William Edward Collinson 
 1954–1959:
 prezidanto: P-ro Seiho Nishi
 vicprezidantoj: D-ro Carl. Støp-Bowitz kaj G.F. Makkink
 ĝenerala sekretario: P-ro Božidar Popoviĉ
 Sekretario-Kasisto: D-ro Brkiĉ (li demisiis en 1958 kaj lian oficion transprenis la ĝenerala sekretario. Ŝajnas ke li demisiis pro manko de tempo por zorgi la aferon)
 Estraranoj: P-ro H. Sirk kaj inĝ. R. Haferkorn
 Redaktoroj de SR: R. Haferkorn kaj G. Hamming
 1950–1953: P-ro Maurice Fréchet
 1946–1949: D-ro Carl. Støp-Bowitz

[Dua mondmilito]

 1925–1942: P-ro Odo Bujwid
 vic-prezidanto: Kolonelo Inglada, P-ro de geodezio ĉe la Supera Militista Lernejo de Madrido
 Gxenerala sekretario:  (1926) Maurice Rollet de l'Isle, (1939) Marcel Daniel Dupuis(ingxenioro-Advokado, Parizo, Francujo.)
 Sekretario-kasisto: S-ro Rousseau, Levallois-Perret (Francujo)
 Komitatanoj: Pr-o Cotto, P-ro Dietterle, Ingx. Isbrücker, D-ro Stomboli
 1922–1925: Maurice Rollet de l'Isle
 D-ro Cotton, Membro de la Franca Akademio de Sciencoj
 1911–1912: Generalo Sebert
 Forster, Prézidanto de la internacia Komitato de Pezoj kaj Mezuriloj.
 J. J. Thomson: P-ro de fiziko de la Kembrigxa universitato.
 P-ro Huntington: Universitato de Harvard, Usono.
 Benoit
 1907–1908:
 Unua prezidanto: P-ro Ad. Schmidt
 vic-prezidantoj: J.J Thomson kaj s-ro R. Benoit
 ĝenerala sekretario: D-ro R de. Saussure
 Sekretarioj: P-ro C. Bourlet Kaj S-ro W. Ŝmurlo
 Kasisto: S-ro Renard
 1907:
 provizora prezidanto: Generalo Sebert
 1906: Preparo kaj pridiskuto ĉirkaŭ la Asociokreado dum la dua Universala Kongreso en Ĝenevo. Honora prezidanto de la kunveno de Kembriĝo por fondo de ISAE: D-ro Zamenhof

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 scienca-asocio.com, la oficiala retejo, lastfoje arkivigita je la 21-a de novembro 2022, ekde la sekva tago la interreta arkivo ne plu atingis ĝin ()
 Malnova retejo ()
  ()
 Arkivo de kelkaj artikoloj ene de Eventoj.hu ()

Internaciaj sciencaj organizaĵoj
Sciencaj Esperanto-asocioj
Esperanto-asocioj