Papavacoj

La papavacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo ranunkolaloj (Ranunculales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 40 genrojn kaj 920 speciojn. Ĝia tipa genro estas papavo.

Tiuj plantoj kreskas ĉefe en freŝe movigitaj aerumitaj grundoj. La petaloj nombras 4, la sepaloj 2 en la floroj, la sepaloj frue defalas. Ili havas multajn stamenojn, la frukto estas unu aŭ plurparta kapsulo. La grajnoj estas etaj, multnombraj. La endospermo entenas oleon. Laktosuka, moltiga planto kun aktinomorfaj floroj. Ili enhavas multajn alkaloidojn.

Floroformulo: K2C2+2AooG00-2, ovario sube staranta.

La kutima (nutra) papavo (Papaver somniferum) estas de miljaroj kulturita kuracplanto. Ĝia origino, deveno estas nekonata, eble el la Mediteraneo. La plantotigo estas blueca pro vakso. La supraj folioj estas tigovolvantaj, kun onda, segita rando. La koloro de la etaj grajnoj kaj la floro estas tre diversa. La frukto estas ferma aŭ per poroj malfermiĝanta kapsulo. Ĉe la kapsulfrukto de la pratipoj, sub la stigmokrono troviĝas truetoj, tra kiel elfalas la grajnoj. La blugrajnaj specoj estas ŝatataj surmerkate.

La laktosuko estas blanka, kiu sekiĝinte bruniĝas. Tio estas la opio, kiu enhavas 20-25 % alkaloidojn, el kiuj multaj tre grava drogo estas (morfino, kodeino, tebaino, narkotino, papaverino ktp.) Oni povas ekstrakti la morfinon kaj aliajn alkaloidojn el la el la sekaj flankproduktoj (kapsulo, durtigo). Tiun proceson ellaboris la hungara János Kabay, farmaciisto.

Ĝi gravas ankaŭ kiel nutroplanto: oni trovas en la senopiaj plantoj 43-53 % el grasa oleo kaj 18-22 % el proteino.

La oleo estas bazmaterialo por la farbo- kaj la sapoindustrio, la rekremento estas grava furaĝo por brutoj.

La planto ŝatas la humriĉan, ĉernozjoman agron.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (16 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Ranunculales Juss. ex Bercht. & J.Presl - ranunkolaloj
Papaveraceae Juss. - papavacoj
Adlumia Raf. - adlumio
Arctomecon Torr. & Frém. - arktomekono
Argemone L. - argemono
Bocconia L. - bokonio
Canbya Parry ex A. Gray - kanbio
Capnoides - kapnoido
Ceratocapnos Durieu - ceratokapno
Chelidonium L. - kelidonio
Corydalis DC. - koridalo
Cryptocapnos Rech. f. - kriptokapno
Cysticapnos - cistikapno
Dactylicapnos - daktilikapno
Dendromecon Benth. - dendromekono
Dicentra Bernh. - dicentro
Dicranostigma Hook. f. & Thomson - dikranostigmo
Discocapnos Cham. & Schltdl. - diskokapno
Ehrendorferia Fukuhara & Lidén - erendorferio
Eomecon Hance - eomekono
Eschscholzia Cham. - eŝolzio
Fumaria L. - fumario
Fumariola Korsh. - fumariolo
Glaucium Mill. - glaŭcio
Hesperomecon Greene - hesperomekono
Hunnemannia Sweet - hunemanio
Hylomecon Maxim. - hilomekono
Hypecoum L. - hipekoo
Ichtyoselmis Lidén & Fukuhara - iktioselmo
Lamprocapnos Endl. - lamprokapno
Macleaya R. Br. - makleio
Meconella Nutt. - mekonelo
Meconopsis Vig. - mekonopso
Papaver L. - papavo
Phacocapnos Bernh. - fakokapno
Platycapnos Bernh. - platikapno
Platystemon Benth. - platistemono
Pseudofumaria - pseŭdofumario
Roemeria Medik. - remerio
Romneya Harv. - romnejo
Sanguinaria L. - sangvinario
Stylophorum Nutt. - stiloforo
Trigonocapnos Schltr. - trigonokapno

Kelkaj taksonoj 
 orienta papavo (Papaver orientale) kun siaj sangoruĝaj floroj estas ornamplanto.
 reado (P. rhoeas) unu el la plej ofte trovataj papavetoj, estas unujara ruĝ-flora planto, vivante apudtrate, en grenkampoj. Ĝi pli ofte kreskas en la aŭtune semitaj kulturoj. Ĝi ne havas grandan bezonon je la agro. La laktosuko kaj la tuta verda planto estas venena. La farbaĵojn de la florfolio uzas la sukeraĵ-industrio.
 Genro kelidonio (Chelidonium) havas plume entranĉitajn foliojn , malgrandaj umbele aranĝitajn flavajn florojn kaj longajn linioformajn kapsulojn. La tuta planto enhavas akran oranĝflavan latekson (laktosukon).

Referencoj 

Magnoliofitoj
Papavacoj
Plantofamilioj