alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Ee (De Friese Meren)

De Ee (Fries en officieel: De Ie) is een rivier in de gemeente De Friese Meren in de Nederlandse provincie Friesland.

Beschrijving 
De Ee is een waterverbindingsweg tussen de stad Sloten en buurtschap Tacozijl bij het IJsselmeer, globaal samenvallend met de grens van de voormalige gemeenten Gaasterland-Sloten en Lemsterland. Het gedeelte tussen Sloten het Slotermeer wordt Slotergat (Sleattemer Gat) genoemd.

In de middeleeuwen was de Ee veel langer en vormde een verbinding tussen de voorloper van de Zuiderzee en de Middelzee. Het noordelijkste gedeelte van het restant van dit veenriviertje is nu de Ee en de Noorder Ee, gelegen bij Woudsend. In de middeleeuwen liep hij verder naar het noorden via het gebied waar anno 21ste eeuw de Iewei ligt. Daarna kwam hij in IJlst.

Rivier in Friesland
Oppervlaktewater in De Friese Meren
Stroomgebied van het IJsselmeer
361

Het jaar 361 is het 61e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa
 De Alemannen plunderen Augusta Vindelicorum (huidige Augsburg) en veroveren de stad.

Klein-Azië
 3 november - Keizer Constantius II overlijdt onderweg in Cilicië aan een hevige koorts. Op zijn sterfbed benoemt hij zijn neef Julianus Apostata tot legitieme troonopvolger.
 Gregorius van Nazianze wordt in Cappadocië door zijn 85-jarige vader Gregorius van Nazianzos de Oude als priester aangesteld om te helpen bij de zielzorg in zijn bisdom.  
 11 december - Julianus houdt een intocht in Constantinopel en wordt erkend als alleenheerser over het Romeinse Rijk. Hij probeert de Romeinse religie in ere te herstellen.

China
 Periode van de Zestien Koninkrijken: De 20-jarige Jin Aidi (r. 361-365) volgt Jin Mudi op als keizer van het Chinese Keizerrijk. Hij is gefascineerd door onsterfelijkheid.

Geboren 
 Mesrop Masjtots, Armeens theoloog, ontwerper van het Armeens alfabet (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 3 november - Constantius II (44), keizer van het Romeinse Rijk
 Domitius van Phrygië, christelijke heilige en martelaar
 Wang Xizhi (58), Chinese kalligraaf  

000
360

Het jaar 360 is het 60e jaar in de 4e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa
 Februari - Julianus de Afvallige wordt door de Gallische legioenen in Lutetia (huidige Parijs) tot Augustus (tegenkeizer) uitgeroepen. Keizer Constantius II vordert een deel van het Romeinse leger in Gallië voor de oorlog tegen Perzië, de soldaten weigeren hun land te verlaten en komen in opstand.
 Het Baptisterium van Sint-Johannes in Poitiers wordt gebouwd.
 Donatianus wordt benoemd tot zevende bisschop van Reims.

Perzië
 Koning Shapur II de Grote verovert na een veldtocht in Armenië de Romeinse vestingstad Nisibis. Onderhandelingen voor een wapenstilstand met de Perzen lopen vast.

Klein-Azië
 Constantius II roept in Constantinopel een concilie van bisschoppen bijeen, in de kerk Hagia Sophia bevestigt hij dat Vader en Zoon 'van dezelfde substantie' zijn. Er worden wijzigingen goedgekeurd om het arianisme te bevorderen.

Geboren 
 Johannes Cassianus, monnik en woestijnvader (waarschijnlijke datum)
 Ninianus, Schots bisschop (overleden 432)
 Tao Sheng, boeddhistisch monnik en schrijver (overleden 434)

Overleden
 Absyrtus, Grieks veearts
 Marinus van Rimini, legendarische stichter van San Marino

000
Filmgenre

Een filmgenre is een groep films die specifieke gelijkenissen vertonen, in het bijzonder een gemeenschappelijk thema hebben.

Definitie en indeling 
Het begrip filmgenre noch de afbakening van de verschillende genres is scherp gedefinieerd. Grofweg kan bijvoorbeeld de volgende (onvolledige) indeling worden gemaakt in genres gekenmerkt door een gemeenschappelijke handeling, stemming of vertelvorm. Sommige van deze genres kunnen bovendien gezien worden als subgenre van andere, zoals gangsterfilms van misdaadfilms, rampenfilms van actiefilms, of psychologische thrillers van thrillers.

Genres 
Veelvoorkomende filmgenres zijn:
Actiefilm
Avonturenfilm
Biografische film
Drama
Detective
Familiefilm
Fantasyfilm
Gangsterfilm
Historisch drama
Horrorfilm
Komedie
Kostuumdrama
Melodrama
Misdaadfilm
Musicalfilm
Muziekfilm
Mystery
Oorlogsfilm
Pornofilm
Psychologische thriller
Rampenfilm
Roadmovie
Romantische film
Romantische komedie
Sciencefiction
Sportfilm
Sandalenfilm
Thriller
Tragikomedie
Western

Mogelijke genres 
Al of niet tot de filmgenres kunnen gerekend worden:
3D-film (productietechniek)
Animatiefilm (productietechniek)
Avant-garde / Experimentele film (stroming)
Cultfilm (doelgroep)
Direct-naar-video (productietechniek) 
Documentaire
Exploitatiefilm (stroming / doelgroep)
Expressionistische film (stijlrichting)
Film noir (stijlrichting)
Giallo (subgenre / stijlrichting)
Italiaans neorealisme (stroming)
Jeugdfilm / Kinderfilm (doelgroep)
Korte film (filmlengte)
Mockumentary 
Nouvelle vague (stroming)
Onderwijsfilm (doelgroep)
Poliziottesco (subgenre)
Propagandafilm
Reclamefilm
Religieuze film (thema / subgenre)
Sexploitation (subgenre / doelgroep)
Spaghettiwestern (subgenre)
Stereoscopische film (productietechniek)
Stomme film (productietechniek)
Superheldenfilm / Superhelden
Tekenfilm (productietechniek)
Tienerfilm (doelgroep)
Zwart-witfilm (productietechniek)

Geraadpleegde literatuur 
 Genres: esthetische, rituele en ideologische benaderingen, in: Patricia Pisters, Lessen van Hitchcock: Een inleiding in mediatheorie, Amsterdam University Press, Amsterdam, derde herziene druk (2007), ISBN 9789053569627
 Daniël Biltereyst & Philippe Meers (red.), Film/TV/Genre, Academia Press, Gent, 2004, ISBN 903820616X
  Genrekino, mediamanual.at, website van het Oostenrijks ministerie voor Onderwijs en Vrouwen
  Jörg Schweinitz, 'Genre' und lebendiges Genrebewußtsein, tijdschrift montage AV, 1994
  Marcus Stiglegger, Genretheorie des Films I, tijdschrift Ikonen, 2009

Zie ook 
 Lijst van films
Bloedlatingsritueel

Het bloedlatingsritueel was een belangrijk onderdeel van het rituele leven van de Maya's.

Het ritueel werd uitgevoerd door de koning of andere rijksgroten (mannen en vrouwen) bij belangrijke gelegenheden (troonsbestijging, wijding van een tempel, enz.), niet zelden groepsgewijs. Het begon met het doorboren van een lichaamsdeel, vooral de tong, oor of de penis. Vervolgens werd een doornig touw door het doorboorde lichaamsdeel getrokken. Het bloed werd ofwel in het rond gespat, of opgevangen op papier, dat vervolgens waarschijnlijk werd verbrand.

Afgezien van het offer-aspect en de ook elders naar voren komende aandacht voor het mannelijk lid, werd zo waarschijnlijk contact met de voorouders of de goden gezocht. Op reliëfs uit de Klassieke Periode (m.n. uit Yaxchilán) is zichtbaar dat zich een slang (wel met een weinigzeggende term als 'visioenslang' aangeduid) van de offerpapieren en -snoeren verheft, uit wiens geopende muil een voorouderfiguur opdoemt. Deze slang is waarschijnlijk de aardslang.

Voor zulke slangvormige manifestaties van de aarde zijn allerlei parallellen aan te wijzen in de etnografische literatuur van Mesoamerika. De initiatie van een Q'eqchi'-sjamaan uit Belize hield bijvoorbeeld in een opgeslokt en weer uitgebraakt worden door een slang (zie Thompson 1930).

Er bestaat een merkwaardige hiëroglief die het door het bloedlaten geteisterde mannelijke geslacht toont, mogelijk ter aanduiding van het begrip '(koninklijke) verwekker'.

Verwijzingen
Klaus Helfrich, Menschenopfer- und Tötungsrituale im Kult der Maya. Berlijn: Gebr. Mann Verlag 1973. 
David Joralemon, Ritual Blood Sacrifice among the Ancient Maya. In: Primera Mesa Redonda de Palenque, Part 2, 1974.
J.E.S. Thompson, Ethnology of the Mayas of southern and central British Honduras. Chicago: Field Museum of Natural History, Publication 274, 1930.

Religieus ritueel
Mayacultuur
213 v.Chr.

Het jaar 213 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
Tiberius Sempronius Gracchus en Quintus Fabius Maximus zijn consul in het Imperium Romanum.
Hannibal Barkas verovert na een lange belegering de citadel van Tarentum, het Carthaagse leger trekt plunderend door Zuid-Italië.

Carthago
Koning Massinissa van Numidië sluit een alliantie met Carthago. De oligarchie stuurt Carthaagse versterkingen naar Spanje.

Griekenland
Philippus V van Macedonië valt Illyrië binnen en verovert de vestingstad Lissus (huidige Lezhë). Rome sluit een verdrag met de Aetolische Bond, een Romeinse vloot wordt bij Calydon gestationeerd in Aetolië.

China
Keizer Qin Shi Huangdi raakt in conflict met zijn alchemisten en magiërs over de zoektocht naar de "Steen der Wijzen", deze zo meldt de legende zal hem onsterfelijk maken.
Eerste minister Li Si laat alle boeken van het Confucianisme verbranden en 460 geleerden executeren. Dit om in het Chinese Keizerrijk de vrijheid van meningsuiting aan banden te leggen.

Geboren

Overleden 

Aratos van Sikyon (~271 v.Chr. - ~213 v.Chr.), Grieks staatsman en veldheer (58)

Jaar in de 3e eeuw v.Chr.
212

Het jaar 212 is het 12e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Romeinse Rijk
11 juli -  Keizer Caracalla voert politieke hervormingen door, hij breidt het staatsburgerschap uit met een edict: Constitutio Antoniniana. Alle vrije burgers in het Romeinse Rijk krijgen het Romeins burgerrecht. Hierdoor verhoogt Caracalla de jaarlijkse belasting, om grootse bouwprojecten zoals de Thermen van Caracalla te kunnen financieren.
 In Rome weigert Aemilius Papinianus, praefectus praetorio, tegenover de Senaat de moord op Publius Septimius Geta te verdedigen. Hij wordt in het openbaar onthoofd in het bijzijn van Caracalla.

Geboren

Overleden 

 Aemilius Papinianus (62), Romeins jurist en praefectus praetorio

000
213

Het jaar 213 is het 13e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië

 In Rome worden Marcus Aurelius Antoninus Augustus (vierde maal) en Decimus Caelius Calvinus Balbinus, door de Senaat herkozen tot consul van het Imperium Romanum.

Europa

 Keizer Caracalla begint een militaire campagne in Germanië, hij behaalt overwinningen op de Alemannen en Chatten. Tijdens de veldtocht draagt hij een Keltische soldatencape, "caracallus" genaamd en waaraan Caracalla zijn bijnaam dankt.

Parthië

 Artabanus IV, vazalkoning van Medië, komt in opstand tegen zijn broer Vologases VI en roept zichzelf uit tot koning van het Parthische Rijk.

China
 
 Cao Cao, krijgsheer en eerste minister van de Han-dynastie, verkrijgt tien steden en de titel: "Wei Gong" (hertog van Wei). Dit is het begin van het koninkrijk Wei.

Geboren

Overleden 

000
215

Het jaar 215 is het 15e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië

 Keizer Caracalla voert de antoninianus in, de Romeinse munt heeft een zilvergehalte van ongeveer 50% en een waarde van 2 denarii. Dit om de devaluatie (waardedaling) tegen te gaan en de export te stimuleren in het Romeinse Keizerrijk.

Egypte

 In Alexandrië richt het Romeinse leger een bloedbad aan onder de lokale bevolking. Dit vanwege een satire waarin Caracalla beschuldigd wordt van moord op zijn broer Publius Septimius Geta. Tienduizenden vooraanstaande burgers worden afgeslacht.

Parthië

 Caracalla dreigt Parthië binnen te vallen, vanwege een conflict over een uitlevering van politieke vluchtelingen. Koning Vologases VI die zelf in een burgeroorlog is verwikkeld stemt toe in Caracalla's diplomatieke eisen en voorkomt een oorlog met Rome.

Geboren 

 9 september - Lucius Domitius Aurelianus, keizer van het Romeinse Rijk (overleden 275)

Overleden 

000
211

Het jaar 211 is het 11e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 4 februari - Keizer Septimius Severus overlijdt na een regeerperiode van 18 jaar te Eboracum (huidige York) in Brittannië.
 De Senaat erkent Marcus Aurelius Antoninus (Caracalla) en zijn broer Publius Septimius Geta als keizers van het Romeinse Keizerrijk.
 19 december - Keizerin Julia Domna regelt een ontmoeting met haar zoons Caracalla en Geta, om hun machtsgeschil bij te leggen. Caracalla laat (waarschijnlijk) zijn broer Geta vermoorden en richt een bloedbad aan onder de Romeinse bevolking. Meer dan  20.000 mensen waaronder vrienden en aanhangers van Geta, gouverneurs en senatoren worden afgeslacht.
 Keizer Caracalla laat zijn ex-vrouw Publia Fulvia Plautilla op het eiland Lipari vermoorden, waar ze in ballingschap leeft.

Brittannië
 Caracalla (r. 211-217) wordt door de Britten geaccepteerd als heerser van  Brittannië en neemt de koningsnaam "Bassianus" aan. Hij sluit een vredesverdrag met de Picten in Schotland.

Geboren

Overleden 

 4 februari - Lucius Septimius Severus (65), keizer van het Romeinse Keizerrijk
 19 december - Publius Septimius Geta (22), medekeizer en zoon van Septimius Severus
 Publia Fulvia Plautilla, keizerin en echtgenote van Caracalla

000
210

Het jaar 210 is het 10e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië 
 Keizer Septimius Severus boekt ondanks Caledonische guerrillatactieken en een groot aantal Romeinse slachtoffers, succes tijdens zijn campagne in het noorden van Brittannia. Hij onderwerpt de Schotten en sluit een vrede, onder de voorwaarde dat zij afstand zullen doen van de controle over de centrale laaglanden.

China 
 Winter – Krijgsheer Liu Bei en zijn bondgenoten vallen de westelijke provincie Yi binnen. Hij probeert een eigen rijk te stichten, om vandaar de Han-dynastie te herstellen.

Geboren 

 Mani, Perzisch profeet en stichter van het manicheïsme (overleden 276)

Overleden 

 Claudius Galenus, Romeins arts en filosoof (waarschijnlijke datum)
 Zhou Yu (35), Chinees veldheer en militair strateeg

000
209

Het jaar 209 is het 9e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië

 Keizer Septimius Severus verheft zijn jongste zoon Publius Septimius Geta tot Augustus ("De Verhevene") en neemt hem op in zijn testament als troonopvolger.

Geboren

Overleden 

000
208

Het jaar 208 is het 8e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
 In Rome worden Marcus Aurelius Antoninus Augustus en zijn broer Publius Septimius Geta Caesar, door de Senaat herkozen tot consul van het Imperium Romanum.

Brittannië
 Keizer Septimius Severus organiseert een veldtocht in Brittannië, hij wordt vergezeld door zijn vrouw Julia Domna en beide zoons (Caracalla en Geta). Hij verslaat de Picten in Schotland en herstelt de Muur van Hadrianus en de Muur van Antoninus.

Parthië
 Ardashir I, een vazalkoning van de Parthen, laat zijn broers in Persis vermoorden en sticht de dynastie van de Sassaniden (Perzië).

China
 Slag bij de Rode Muur: Een alliantie geleid door de bondgenoten Sun Quan en Liu Bei, verslaat op de Jangtsekiang (Blauwe Rivier) de keizerlijke vloot en het expeditieleger (220.000 man) onder bevel van Cao Cao.

Geboren 
 Marcus Aurelius Severus Alexander, keizer van het Romeinse Keizerrijk (overleden 235)
 Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus, keizer en zoon van Macrinus (overleden 218)

Overleden 

000
207

Het jaar 207 is het 7e jaar in de 3e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Brittannië
 De Picten in Schotland voeren hevige aanvallen uit op de Muur van Hadrianus en plunderen de bevoorradingsposten van het Romeinse leger.

Parthië

 Vologases VI (r. 207-228) volgt zijn vader Vologases V op en regeert over het Parthische Rijk. Zijn jongere broer Artabanus IV heerst als vazalkoning over Medië.

China
 Sun Quan, markies van het koninkrijk Wu, geeft zijn krijgsheer Zhou Yu opdracht om een offensief voor te bereiden om de Chinese provincie Jing binnen te vallen.

Godsdienst 
 Tertullianus sluit zich aan bij de montanisten.

Geboren 
 Liu Shan, laatste keizer van het koninkrijk Shu (overleden 271)

Overleden 
 Hua T'o (97), Chinees arts 
 Vologases V, koning van Parthië

Verschenen 

 Tertullianus publiceert zijn boekwerk: Adversus Marcionem (Tegen Marcion), hierin beschrijft hij zijn verzet tegen de ketterij van Marcion van Sinope

000
SWOT

De afkorting SWOT komt voor in de volgende betekenissen:

 SWOT-analyse of Sterkte-zwakteanalyse, een techniek voor de analyse van een bedrijf of product op basis van Strengths, Weaknesses, Opportunities, en Threats;
 Stichting Wetenschappelijke Opleidingen Twente.
Ticino

Ticino (kanton) (Tessin), een kanton in Zwitserland
Ticino (rivier), een rivier in Zwitserland en Italië
Ticino (trein), een internationale trein
Portfolio-analyse

De portfolio-analyse wordt in de marketing gebruikt bij beslissingen over investeringen in product-marktcombinaties, het portfolio, waarin de organisatie actief is. De organisatie kan zowel een bedrijf als een non-profitinstelling zijn. Uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling kunnen ook als investeringen in een portfolio worden gezien. Een portfolioanalyse geeft inzicht in de mate van de surpluswinst: hoe groot is de bijdrage van de product-marktcombinatie aan de continuïteit van de organisatie. Het doel is een mix van product-marktcombinaties die op korte en op langere termijn in balans is. De portfolio-analyse ondersteunt beslissingen die hiervoor moeten worden genomen. 

Verschillende product-marktcombinaties worden in een matrix weergegeven, met op een as de verschillende markten en deelmarkten waarop de organisatie actief is en op de andere as de producten die de organisatie biedt. Elk van de vakken van de matrix vormen een combinatie van een product met een markt. De marktpositie wordt voor iedere combinatie ingevuld: de verwachte kasstroom van de product-marktcombinatie voor de organisatie. Een organisatie zal een goede mix van product-marktcombinaties moeten hebben, zowel producten in opkomst, als producten waaraan goed wordt verdiend.

Er bestaan verschillende portfoliomodellen, maar de BCG-matrix en de General Electric-matrix zijn de bekendste.

Marketing en verkoop
Zevenkamp

Zevenkamp (atletiek), een sportwedstrijd als onderdeel van de atletiek
Zevenkamp (Rotterdam), een woonwijk in Rotterdam
Niagara Falls

Niagarawatervallen (Engels: Niagara Falls), een grote waterval op de grens van de Verenigde Staten en Canada
 Niagara Falls (Ontario), een stad in Canada bij de gelijknamige waterval
 Niagara Falls (New York), een stad in de Verenigde Staten bij de gelijknamige waterval
Pegasus

Pegasus (mythologie), een figuur uit de Griekse mythologie
Pegasus (sterrenbeeld), een sterrenbeeld
Operatie Pegasus, twee militaire operaties in 1944 met als doel geallieerde militairen te evacueren naar bevrijd gebied
Pegasus (automerk), een Duitse sportwagen- (kitcar-) fabrikant
Pegasus-bikes, een Duits fietsmerk
Pegasus (band), een Zwitserse band
Pegasus (bandenproducent), een Chinese bandenproducent
Pegasus (spyware) op mobiele telefoons
Pegasus (computerspel), een computerspel in het genre actiespel
Pegasus (computersysteem), een computer gebaseerd reserveringssysteem 
Pegasus (Dragonball), een personage uit het Dragonball Z-universum
een achtbaan:
Pegasus (Efteling), een houten achtbaan in het Nederlandse attractiepark De Efteling
Pegasus (Europa-Park), een stalen achtbaan in het Duitse pretpark Europa-Park
Pegasus (motorfiets), een historisch merk van motorfietsen
Pegasus (raket), een lanceerraket voor kunstmanen
Pegasus (uitgeverij), een uitgeverij in Amsterdam
Pegasus Airlines, een Turkse luchtvaartmaatschappij
Pegasus (geslacht), een vissengeslacht
Pegasus Mail, een e-mailprogramma
Pegasusbrug, een brug die een belangrijke rol had tijdens D-day
Pegasustoren, een woontoren in Rotterdam
Pegasus (turntoestel), opvolger van het paard
D.S.T. Pegasus, de Delftse Studenten Turnvereniging.
Pegasus (volleybal), een Nijmeegse volleybalvereniging.
ADRT Pegasus, een atletiekclub uit Venlo
Pegasus (schip), een vrachtschip waarmee NASA grote raketonderdelen vervoert
 Pegasus (film), een tekenfilm van Raoul Servais
Zelfsturend team

Een zelfsturend team is een relatief vaste groep van medewerkers in een organisatie die gezamenlijk verantwoordelijk is voor het totale proces waarin producten of diensten tot stand komen, die aan een interne of externe klant worden geleverd.

In deze definitie staan drie belangrijke kenmerken:
 gezamenlijke verantwoordelijkheid: het team staat centraal en niet de individuen
 zelfsturing: het team bezit regelvermogen om het desbetreffende proces te sturen. Het team kan in dit kader gezien worden als de ‘proceseigenaar’. Leidinggevenden en stafdiensten zijn er om het team te ondersteunen door voorwaarden te scheppen.
 resultaatgerichtheid: de verantwoordelijkheid van het team wordt niet uitgedrukt in termen van een taak, maar om het resultaat, te weten een product of dienst met daaraan door de klant gestelde eisen.

De basis van zelfsturende teams ligt in de sociotechniek. De sociotechniek is een bedrijfkundige stroming die het verband tussen enerzijds arbeidsverdeling en anderzijds de productiviteit van de organisatie en de kwaliteit van het werk van mensen centraal stelt.
Voor zelfsturende teams worden veel verschillende namen gebruikt: zelfstandige productieteams, clusters, autonome groepen, hele taakgroepen, teams, etc.

Humanresourcemanagement
Provinciale weg 359

|}
|}

De provinciale weg 359 (N359) is een provinciale weg in de provincie Friesland. De weg vormt een verbinding tussen de N31 ten zuiden van Leeuwarden via Bolsward met de A6 bij Lemmer. Bij Bolsward heeft de weg een aansluiting op de A7 richting Den Helder/Amsterdam en Sneek/Groningen.

De weg is buiten de bebouwde kom uitgevoerd als tweestrooks-autoweg met een maximumsnelheid van 100 km/h. In de gemeente Waadhoeke heet de weg Westergoawei, in de gemeente Súdwest-Fryslân Westergoawei, Sudergoawei, Bolswarderweg, Jousterperweg en Slaperdijk. In de gemeente De Friese Meren heet de weg wederom Sudergoawei, Sudersewei en Plattedijk.

Plaatsen 
Wanneer men de provinciale weg 359 volgt passeert men van noord naar zuid de volgende plaatsen:
 Boksum
 Winsum
 Wommels
 Bolsward
 Tjerkwerd
 Parrega
 Workum
 Koudum
 Balk
 Lemmer

Kunstwerken 
In de N359 ligt een aantal kunstwerken waaronder:

 Het Galamadammen Akwadukt onder het Johan Frisokanaal bij Galamadammen ten zuidoosten van Koudum.
 De Prinses Margrietsluis over het Prinses Margrietkanaal ten westen van Lemmer.
 De Zijlroedebrug over de Zijlroede aan de rand van Lemmer.

Afbeeldingen 

359
359
Swing (ritme)

Swing is het ritme en timing waarbij de achtsten ongeveer worden gespeeld alsof ze deel uitmaakten van een triool. De duur van de eerste (achtste) noot in een paar wordt verlengd, terwijl de lengte van de tweede achtste wordt verkort.

Waar bij jazz achtste noten worden gespeeld voor de swing, worden bij genres als funk en jazzrock zestiende noten gespeeld.

Zie ook
 Swing (jazzmuziek)
 Swing (dans)

Muziektheorie
Jazzmuziektheorie
Jazz
Provinciale weg 354

|}
|}

De provinciale weg 354 (N354) is een provinciale weg in de provincie Friesland. De weg verbindt de A32 bij Idaard via Sneek met de A6 ter hoogte van het Tjeukemeer bij Oosterzee. Bij Sneek sluit de weg aan op de A7/N7 richting Amsterdam en Heerenveen.

De weg is grotendeels uitgevoerd als tweestrooks-gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 80 km/h. Het gedeelte dat tezamen met de N7 verloopt (Stadsrondweg-Zuid) heeft twee rijstroken per rijrichting.

Geschiedenis 
Oorspronkelijk was het overgrote deel van de huidige N354 een rijksweg. In het Rijkswegenplan 1932 opgenomen als rijksweg 40, welke een verbinding vormde tussen Rauwerd en Lemmer. De weg was voorzien als rijksweg door de nog droog te leggen Noordoostpolder. Tot aan de feitelijke drooglegging van deze polder in 1942 zou rijksweg 40 behouden blijven. Na de oorlog werd in het rijkswegenplan van 1948 echter besloten dat de verbinding door de polder westelijker zou aansluiten op rijksweg 43 (de huidige A7), niet bij Sneek, maar bij Joure. Als gevolg hiervan werd het gedeelte tussen Sneek en Lemmer afgevoerd als planweg, waarna het gedeelte tussen Sneek en Rauwerd overbleef als planrijksweg 40. Uiteindelijk zou ook dit deel, met ingang van het Rijkswegenplan 1968 afgevoerd worden, ten gunste van een nooit uitgevoerde verlenging van rijksweg 50 van Joure naar de A32 ten zuiden van Akkrum.

Voor de bewegwijzering wordt sinds de invoering van de driecijferige N-nummers in 1981 het nummer N354 gebruikt. Deze volgde vanaf Woudsend de weg richting Balk, waar de weg aansloot op de N359. Dit gedeelte is tegenwoordig onderdeel van de N928.

Kunstwerken 
De N354 kent een viertal kunstwerken:

 Het Houkesloot Aquaduct onder de Houkesloot bij Sneek
 Het Jeltesloot Aquaduct onder de Jeltesloot bij Hommerts
 De brug Spannenburg over het Prinses Margrietkanaal, bij Spannenburg
 De Follegabrug over de Follegasloot bij Follega

Afbeeldingen 

354
354
Lisp (programmeertaal)

Lisp is een functionele programmeertaal. Lisp is in 1958 ontworpen aan het MIT door John McCarthy en is na Fortran de oudste hogere programmeertaal die nog steeds in gebruik is.

Zoals veel programmeertalen is Lisp door de jaren heen sterk veranderd, en er zijn veel dialecten en andere talen van afgeleid, zoals Scheme, Common Lisp, Emacs Lisp en AutoLISP, waardoor Lisp kan worden beschouwd als een familie van programmeertalen.

Daarnaast zijn er veel functionele programmeertalen gekomen die niet op Lisp gebaseerd zijn, zoals OCaml, Haskell en F#.

Lisp is ontworpen als een manier om de lambdacalculus van Alonzo Church praktisch toe te passen.
De naam Lisp  staat voor LISt Processing.
Lisp-programma's bestaan inderdaad grotendeels uit  bewerkingen op lijsten en zijn zelf ook bewerkbare lijsten.

Het bekendste toepassingsgebied voor Lisp als programmeertaal voor zelfstandige programma's is de kunstmatige intelligentie (AI).  Daarnaast heeft de taal populariteit gekregen als scripttaal voor bepaalde applicaties bijvoorbeeld Emacs Lisp voor Emacs (een teksteditor) en AutoLISP voor AutoCAD (een CAD/CAM-programma).

Lisp is feitelijk een multi-paradigmaprogrammeertaal: naast zuiver functioneel programmeren ondersteunt het door zijn toewijzingsprimitieven ook imperatief programmeren, en er zijn verscheidene bibliotheken voor objectgeoriënteerd programmeren, zoals het Common Lisp Object System (CLOS), een standaard onderdeel van Common Lisp.

Lisp lijkt echter altijd belangrijker gebleven als taal in het programmeeronderwijs (vooral dat aan het MIT en Stanford, waar de auteur doceerde) dan als programmeertaal in de praktijk.

Zie ook 
 Lijst van programmeertalen

Functionele programmeertaal
Kunstmatige intelligentie
Roofbouw

Roofbouw is het onverstandig beheer van landbouwgrond, waardoor deze grond het vermogen verliest om de opbrengsten van voorheen nog te kunnen leveren.

Een goed voorbeeld van de mogelijke gevolgen van roofbouw is de cultuur van de Klassieke Maya. Het stelsel van stadstaten dat in de 7e en 8e eeuw bijzonder succesvol was leidde tot een bevolkingsgroei die gepaard ging met onverantwoorde vernietiging van de bebossing. De erosie die er het gevolg van was deed in de 9e eeuw in het zuidelijk deel van het land van de Maya de ene staat na de andere ineenstorten. Grote gebieden raakten ontvolkt en zo kreeg het bos de gelegenheid weer terug te keren.

De term roofbouw wordt ook overdrachtelijk gebruikt. Bijvoorbeeld iemand die zichzelf niet voldoende rust of ontspanning gunt of zich tot drugs wendt pleegt roofbouw op zijn eigen lichaam.

Mijnbouw 
Bij mijnbouw onder de grond moet er altijd voor gezorgd worden dat er voldoende ondersteuning blijft bestaan, omdat anders de bovenliggende lagen niet meer gedragen worden en kunnen instorten. In kalksteengroeves waarin ondergrondse gangenstelsels worden uitgehouwen, moeten blokbrekers voldoende ondersteunende kalksteenpilaren laten staan, anders pleegt men roofbouw en kan de groeve instabiel worden en instorten. Een voorbeeld van een kalksteengroeve waar roofbouw is gepleegd is Groeve de Hel.

Zie ook 
 Ecologische voetafdruk
 Zwerflandbouw
 Vuurpot

Landbouw
Néstor Kirchner

Néstor Carlos Kirchner (Río Gallegos (Santa Cruz), 25 februari 1950 - El Calafate (Santa Cruz) 27 oktober 2010) was een Argentijns politicus. Van 2003 tot 2007 was hij president van Argentinië. Daarvoor was hij gouverneur van de provincie Santa Cruz.

Kirchner trad al jong toe tot de Juventud Peronista (de peronistische jeugdbeweging). In 1976 studeerde hij af als advocaat aan de Nationale Universiteit van La Plata. Hij trad in het huwelijk met Cristina Fernández op 9 maart 1975. Zij hebben samen twee kinderen: Maximo (1977) en Florencia (1990).

In 1987 werd Kirchner verkozen tot intendente (burgemeester) van Río Gallegos, een ambt dat hij behield tot 1991. Daarna werd hij gouverneur en bracht welvaart en economische stabiliteit in de provincie. Hij werd herkozen en bleef tot 2003 gouverneur van deze provincie, waar hij zich vooral toelegde op de ontwikkeling van de ontginning van mineralen. Santa Cruz heeft olie en gas, en de grootste goud- en zilvermijn van Argentinië bevindt zich in de provincie.

In 1996 stichtte hij 'La Corriente Peronista', een intern orgaan bij de Peronisten met tot doel plaats te maken voor open debat en open politieke gedachtegangen. Zijn doel was ook om de Argentijnen te verenigen, ongeacht politieke voorkeuren.

In 2003 werd Kirchner de 54e president van Argentinië. In 2007 liep zijn ambtstermijn af; hij werd opgevolgd door zijn vrouw Cristina Kirchner.

Kirchner was tevens verwikkeld in verschillende corruptieschandalen. De vele beschuldigingen van witwaspraktijken en verdoezelingen zijn later erkend door het gerechtshof waarna straffen werden opgelegd aan Kirchner en zijn kringen.

Op 27 oktober 2010 overleed Néstor Kirchner aan een hartaanval. Hij was 60 jaar oud.

Argentijns advocaat
President van Argentinië
Burgemeester
Partner van Argentijns president
Himno Nacional Argentino

Himno Nacional Argentino is geschreven door Vicente López y Planes en de muziek is gecomponeerd door Blas Parera. Het is het volkslied van Argentinië sinds 1813. Het heeft in de loop van de geschiedenis meerdere namen gekend: Oorspronkelijk heette het Marcha Patriótica (Patriottische mars), daarna Canción Patriótica Nacional (Nationaal Patriottisch Lied) en ook wel Canción Patriótica. De huidige naam heeft het in 1847 gekregen.

Tekst 
¡Oíd, mortales, el grito sagrado: 
Libertad, Libertad, Libertad!
Oíd el ruido de rotas cadenas:
Ved en trono a la noble Igualdad.
¡Ya su trono dignísimo abrieron
Las provincias unidas del Sud!
Y los libres del mundo responden:
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!
Y los libres del mundo responden:
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!

Chorus:
Sean eternos los laureles
Que supimos conseguir.
Coronados de gloria vivamos
O juremos con gloria morir.

Nederlandstalige vertaling 
Stervelingen! Hoor de heilige kreet;
Vrijheid! vrijheid! vrijheid!
Hoor het breken van de kettingen.
Zie de Edele Gelijkheid op haar troon.
De Verenigde Provincies van het Zuiden
hebben haar waardig gekroond.
En de vrije mensen van de wereld antwoorden:
Wij groeten het grote volk van Argentinië!

Refrein:
Laat de lauweren voor eeuwig zijn,
die we wisten te winnen.
Laat ons door glorie gekroond leven
of zweren glorievol te sterven.

Beluisteren 

Argentijns symbool
Muziek in Argentinië
Volkslied uit Zuid-Amerika
Bewijs uit het ongerijmde

Een bewijs uit het ongerijmde, Latijn reductio ad absurdum, herleiding tot het absurde, soms ook indirect bewijs genoemd, is een bewijsmethode in de logica en de wiskunde. Een bewijs uit het ongerijmde wordt vaak gebruikt om te bewijzen dat er geen getallen of andere objecten met een bepaalde eigenschap bestaan en wordt bijvoorbeeld toegepast wanneer een direct bewijs niet mogelijk is. De geldigheid van de methode berust op de wet van de uitgesloten derde, dat is het axioma dat een stelling alleen waar of onwaar kan zijn. De werkwijze is als volgt: men neemt aan dat de stelling niet waar is en laat zien dat die aanname tot een tegenspraak of een onware bewering leidt. Dit is in de klassieke logica voldoende om te bewijzen dat de stelling waar is, maar in de intuïtionistische of constructieve logica wordt het niet als een sluitend bewijs gezien. In die logica moeten zowel de wet van de uitgesloten derde als het ex falso sequitur quod libet ofwel worden afgeleid ofwel als voorwaarden in het bewijs worden betrokken.

Een speciaal geval van een bewijs uit het ongerijmde is een bewijs door contrapositie.

Voorbeelden 
 het bewijs dat wortel 2 irrationaal is
 het bewijs dat het getal e irrationaal is
 het diagonaalbewijs van Cantor
 het stopprobleem of halting problem
 het bewijs dat er oneindig veel priemgetallen zijn
 het clootcransbewijs van Simon Stevin
 Andrew Wiles' bewijs voor de laatste stelling van Fermat

Logica
Wiskundige terminologie
Lijst van films (1990-1999)

Dit is een lijst van films uit de periode 1990-1999.

0-9 
 06 (1994)
 10 Things I Hate About You (1999)
 12 Monkeys (1995)
 The 13th Warrior (1999)
 Het 14e kippetje (1998)
 101 Dalmatians (1996)
 187 (1997)
 1000 Rosen (1994)
 1492: Conquest of Paradise (1992)
 23 - Nichts ist so wie es scheint (1998)
 200 Cigarettes (1998)
 8MM (1999

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q 
 The Quick and the Dead (1995)
 Quick Change (1990)
 Quiz Show (1994)

R

S

T

U

V

W

X 
 The X-Files (1998)
 Xiu Xiu: The Sent Down Girl (1998

Y 
 You've Got Mail (1998)
 Young Guns II (1990)

Z 
 Het Zakmes (1992)
 Zandalee (1991)
 De zeemeerman (1996)
 De zondagsjongen (1992)
 Zusje (1995)

Zie ook 
 Lijst van films

1990-1999
 1990
1990-1999
Lijst van gemeenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

De 19 Brusselse gemeenten zijn de politieke onderverdelingen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, een van de drie Gewesten van België. De gemeentes zijn onder andere verantwoordelijk voor het gemeentelijk onderwijsnet en het onderhoud van wegen. Zoals elders in het land bestaat de gemeentelijke administratie uit een burgemeester, een college van schepenen en een gemeenteraad.

In 1831 was België nog opgedeeld in 2739 gemeenten, waaronder de 19 van het huidige Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In tegenstelling tot de andere Belgische gemeenten namen de Brusselse gemeenten niet deel aan de gemeentefusies van 1964, 1970 en 1975. Enkele gemeenten werden daarentegen in de loop van de geschiedenis wel ingelijfd door Brussel-stad, namelijk Laken, Haren en Neder-Over-Heembeek in 1921.

Met een oppervlakte van 32,6 km² en een inwonertal van 183.287 inwoners is Brussel-stad zowel de grootste als de meest bevolkte gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Koekelberg is met 21.886 inwoners het minst bevolkt. Sint-Joost-ten-Node is met een oppervlakte van 1,1 km² de kleinste gemeente maar heeft met 23.358 inwoners per km² de grootste bevolkingsdichtheid van de 19 gemeenten.

Lijst 
Deze alfabetische lijst bevat de 19 gemeenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het getal in de laatste kolom (#) refereert aan het nummer op de bovenstaande kaart.

 
Brussel, gemeenten
Wereld Meteorologische Organisatie

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) is de overkoepelende gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties op het gebied van weer, klimaat en water en is gevestigd in het Zwitserse Genève. De WMO heeft 193 leden, waaronder Nederland (KNMI) en België (KMI). Samen met het VN-Milieuprogramma (UNEP) stelde de WMO het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in, een gezaghebbend orgaan voor klimaatwetenschappen in relatie tot de politiek. Het secretariaat van het IPCC is overigens gehuisvest in de kantoren van de WMO. In tegenstelling tot de IMO is de WMO echter een instelling van de Verenigde Naties, en niet langer een overkoepelend orgaan van nationale weerdiensten.

De WMO is opgericht op 23 maart 1950 als vervolg op de International Meteorological Organization (IMO), de eerste internationale meteorologische organisatie die in 1873 was opgericht door KNMI-oprichter en meteoroloog Buys Ballot. In 1951 werd de WMO een gespecialiseerde instelling van de Verenigde Naties.

Zonder de WMO zou het weerbericht in zijn huidige vorm onmogelijk zijn. De weersverwachtingen zijn immers gebaseerd op meteorologische waarnemingen uit de hele wereld. Een van de belangrijkste taken is het in stand houden van een mondiaal waarnemingsnetwerk. Dagelijks verwerken 3 mondiale, 187 nationale en 34 regionale meteorologische diensten vijftien miljoen gegevens. De WMO is van groot belang voor internationale samenwerking op meteorologisch gebied, de uitwisseling van meteorologische gegevens en producten en het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek op het gebied van weer en klimaat.

Externe links 
 Officiële website
 Archief met wereldwijde weer- en klimaat extremen

Gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties
Meteorologie
Lijst van films (2000-2009)

Dit is een lijst van films uit de periode 2000–2009.
Voortbouwend op de ontwikkelingen in de jaren 1990 worden in de jaren 2000 computers gebruikt om effecten te creëren die in het verleden veel kostbaarder zouden zijn. Dit varieerde van het subtiele "uitvlakken" van de omliggende eilanden in Cast Away (waardoor het personage van Tom Hanks strandde zonder enig ander eiland in zicht), tot spectaculaire gevechtsscènes in bijvoorbeeld Gladiator en The Lord of the Rings: The Two Towers.

Opmerkelijk is ook de grote productie aan animatiefilms, met naast Disney de nieuwere studio's Pixar en DreamWorks Animation, en films zoals Shrek, Finding Nemo en Ice Age.

0-9

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J 
{{Kolommen lijst| inhoud=
 Ja zuster, nee zuster (2002)
 Jackass: The Movie (2002)
 Jackass Number Two (2006)
 The Jacket (2005)
 Jalla! Jalla! (2000)
 Jane Eyre (2006)
 Jarhead (2005)
 Jay and Silent Bob Strike Back (2001)
 Jeepers Creepers (2001)
 Jeepers Creepers 2 (2003)
 Jersey Girl (2004)
 Jimmy Neutron: Wonderkind (2001)
 Jimmy Neutron: You Bet Your Life Form (2004)
 Joe Dirt (2001)
 Joe Somebody (2001)
 Johan (2005)
 John Q (2002)
 John Rambo (2008)
 John Tucker Must Die (2006)
 Johnny English (2003)
 Jonah: A VeggieTales Movie (2002)
 The Joneses (2009)
 Journey to the Center of the Earth (2008)
 Joyeux Noël (2005)
 Joy Ride (2001)
 Joyride (2005)
 Julie en Herman (2003)
 Julie & Julia (2009)
 Jump In! (2007)
 Jumper (2008)
 Jumping Ship (2001)
 Jungle Boek 2 (2003)
 Jungle Juice (2001)
 Juno (2007)
 Ju-on (deel 1 tot en met 5 vanaf 1998)
 Jurassic Park III (2001)
 Just Friends (2005)
 Just Like Heaven (2005)
 Just Married (2003)
 Just My Luck (2006)
 Just Visiting (2001)
}}

 K 

 L 

 M 

 N 

 O 

 P 

 Q 
 Quantum of Solace (2008)
 The Queen (2006)
 Queen of the Damned (2002)
 Queen Sized (2008)
 The Quiet American (2002)
 Quills (2000)

 R 

 S 

 T 

 U 

 V 

 W 

 X 
 X2 (2003)
 X-Men (2000)
 X-Men: The Last Stand (2006)
 X-Men Origins: Wolverine (2009)
 xXx (2002)
 xXx: State of the Union (2005)
 XXY'' (2007)

Y

Z

Zie ook 
 Lijst van films

2000-2009
 2000
2000-2009
Lijst van films (1980-1989)

Dit is een lijst van films uit de periode 1980–1989. In de jaren 80 zijn vele klassieke films geproduceerd, zowel in Hollywood als daarbuiten. In alle filmgenres werden klassiekers geproduceerd, zoals horrorfilms, actiefilms, sciencefictionfilms, drama's en komedies.

0-9 
 10 to Midnight (1983)
 1984 (1984)
 2010: The Year We Make Contact (1984)
 37°2 le matin (1986)
 48 Hrs. (1982)
 8 Million Ways to Die (1986)
 9 to 5 (1980)
 9½ Weeks (1986)

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q 
 Q-The Winged Serpent (1982)
 The Quiet Earth (1985)

R

S

T

U

V

W

X 
 Xanadu (1980)

Y 
 The Year of Living Dangerously (1982)
 Yentl (1983)
 Yol (1982)
 Young Guns (1988)
 Youngblood (1986)

Z 
 Zelig (1983)
 Zoeken naar Eileen (1987)
 Zoot Suit (1981)
 Zu Warriors of the Magic Mountain (1983)

Zie ook 
 Lijst van films

1980-1989
 1980
1980-1989
Rode dwerg

Een rode dwerg is een ster uit de hoofdreeks, van spectraalklasse K5 tot K9 of M en lichtkrachtklasse V, met een massa tussen 0,08 en 0,5 maal die van de zon. Door de relatief kleine massa is de temperatuur in de kern van een rode dwerg lager dan in die van grotere sterren, zodat de kernfusiereactie ("verbranding") van waterstof tot helium langzamer gaat.

Eigenschappen

De effectieve temperatuur van het oppervlak van een rode dwerg is 2300 tot 3500 kelvin. Rode dwergen zijn zo lichtzwak (absoluut 10 tot 300.000 maal zwakker dan de zon) dat geen enkele met het blote oog te zien is (de helderste rode dwerg is Lacaille 8760 met een visuele magnitude van 6,68). Een groot deel van de sterren van de Melkweg zijn rode dwergen.
Vanwege de langzame verbranding van waterstof en de lage temperatuur kan de levensduur van de minst massieve ster 10-20 biljoen jaar bedragen. Omdat het heelal nog maar zo'n 13,8 miljard jaar oud is, is de verdere evolutie van rode dwergen vooralsnog onbekend.

Rode dwergen met een massa van minder dan 0,25 zonnemassa zullen aan het einde van hun evolutie niet eerst een rode reus en daarna een witte dwerg worden, zoals onze zon. Als een rode dwerg is uitgebrand, zal hij naar verwachting uiteindelijk een witte dwerg worden en vervolgens afkoelen tot een zwarte dwerg.

Voorbeelden van rode dwergen
 de ster van Kapteyn, in 1897 ontdekt door Jacobus Cornelius Kapteyn
 de ster van Barnard 
 Proxima Centauri, de dichtstbijzijnde ster op een afstand van 4,22 lichtjaar
 Gliese 581, een rode dwerg met 5 exoplaneten op een afstand van 20,3 lichtjaar.
 Ross 248, een rode dwerg op een afstand van 10 lichtjaar

Externe link
 Pieter van Dokkum: Aantal sterren in heelal veel groter omdat het aantal rode dwergen voorheen onderschat werd, 1 december 2010

Dwergster
Pacal de Grote

K'inich Janaab' Pakal, beter bekend als Pacal de Grote (26 maart 605 — 31 augustus 683) was ahau van Palenque vanaf 29 juli 615. In 1952 ontdekte de Mexicaanse archeoloog Alberto Ruz zijn graf, dat nieuw inzicht verschafte in de begrafenisriten van de Maya's.

Pacal "de Grote" was de zoon van de regerende vorstin Zac-Kuk en Kan-Bahlum-Mo' en deze vererving in de vrouwelijk lijn betekende een breuk in de goddelijke dynastie van de mythische Kix-Chan die over Palenque geregeerd zou hebben vanaf 28 maart 967 v.Chr.. Hij was de kleinzoon van ene Pacal I die zelf nooit geregeerd had, maar ook de zoon van een regerend vorstin was, vrouwe Kanal-Ikal.

Om zijn recht op de troon te bevestigen beeldt Pacal zowel zijn moeder als zijn overgrootmoeder uitgebreid af op de inscripties die hij heeft achtergelaten. Pacal liet een groot aantal gebouwen achter, zoals de Olvidado tempel in het westen van de stad, de graftempel, en de huizen E,B en C van het Paleis. Zijn tijd was een tijd van belangrijke ontwikkelingen in de architectuur.

Het epitheton 'de Grote' is een moderne conventie en berust vermoedelijk op (a) de omvang van zijn bouwopdrachten of (b) een analogie met figuren als Alexander de Grote en Karel de Grote, en de daarin naar voren komende wens een soortgelijk perspectief voor de oude Maya-geschiedenis te ontwerpen. Of de grootheid van Pacal uit nog iets anders bestond dan uit een grote bouwlust en een grote grafkelder, is tot op heden onbekend.

Heerser van Palenque
Persoon in de 7e eeuw
967 v.Chr.

Het jaar 967 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Mexico
Volgens de latere kronieken van Palenque heeft ahau Kix-Chan de dynastie van deze stad gesticht. De Olmeken beleven weliswaar een bloeitijd, maar of Palenque inderdaad al bestaat is niet duidelijk.

Assyrië
Koning Tiglat-Pileser II (967 - 935 v.Chr.) regeert over het Assyrische Rijk.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
Ötz

Oetz, een gemeente in het district Imst in de Oostenrijkse deelstaat Tirol
Ötz (rivier), een rivier in de Oostenrijkse deelstaat Tirol
Ötztal,  een zijdal van het Inndal in de Oostenrijkse deelstaat Tirol
Caracol (Mayastad)

Caracol was een stad van de Maya. De plaats ligt in de heuvels van westelijk Belize, in het district Cayo.

De plaats was waarschijnlijk al bevolkt in 1200 v.Chr.. De vroegste historische vermelding is van 495, maar Caracol werd pas een belangrijke stad in de 7e eeuw. Op 18 april 553 besteeg de Heer Water de troon als ahau van Caracol en ontpopte zich als een agressief heerser. Hij raakte betrokken in een aantal conflicten met wat toen een Maya-grootmacht was, de stad Tikal die ten noordwesten van Caracol lag. In 562 werd Tikal vernietigend verslagen en het hiaat in de geschiedschrijving van die stad van 557 tot 697 is grotendeels aan de Heer Water toe te schrijven. In 631 en 636 voerde Caracol ook oorlog tegen Naranjo en veroverde die stad in 642. Zelf had Caracol in deze tijd zo'n 140.000 inwoners, maar in 859 werd de laatste steen opgericht. Ook deze stad ontkwam niet aan het ineenzakken van de klassieke Maya-tijd van de goddelijke ahau's. In de tijd daarna werd er nog wel gebouwd maar op veel bescheidener schaal. Rond 1050 werd de stad geheel verlaten.

De ruïnes van Caracol zijn ontdekt in 1938 door een houthakker en in 1950 begon men op bescheiden schaal met opgravingen. In 1985 begon het Caracol Project. Het Ministerie van Toerisme van Belize heeft er een Caracol Archeologisch Reservaat van gemaakt en heeft plannen om van de stad een even grote toeristische trekpleister te maken als de oude rivaal Tikal. Men wil echter de stad eerder als onderdeel van de omringende natuur blijven zien dan net als in Tikal een volledige restauratie uitvoeren. De natuur is namelijk ook erg indrukwekkend en al onderdeel van het Chiquibul Woudreservaat.

Externe link 
 website Caracol archaeological project

Mayastad
Archeologische plaats in Belize
Dame

Mevrouw, in het bijzonder een vrouw met goede manieren, maar ook wel ironisch of neerbuigend bedoeld; in het meervoud een aanspreekvorm voor een groep vrouwen
 een graad in een ridderorde; zie:
 Dame (ridderorde)
 Eredame
 Damesorde
 Dame (schaken), een schaakstuk
 Koningin (kaartspel), een speelkaart
 Dame Edna Everage, een fictieve televisiepresentatrice en schrijfster gespeeld door Barry Humphries

Andere, niet-verwante, betekenissen:
 dame-punten (spr. uit damee), neutrale punten die door geen van beide partijen kunnen worden opgeëist; zie Go (bordspel)
 Dame (Indonesië), een dorpje op Siau (Sangihe-eilanden, Noord-Celebes, Indonesië)
 Dame Siriþ, een bekende tekst in het Middelengels
Loofboom

Een loofboom is een term die gebruikt wordt om onderscheid te maken met "naaldbomen", waarbij de bladeren veelal zijn gevormd als naalden of schubben. In tegenstelling tot naaldbomen horen loofbomen tot de Angiospermae (bedektzadigen of bloemplanten). Een loofboom heeft vlakke bladeren. 

In gematigde klimaatzones verliezen de meeste loofbomen in de herfst hun bladeren en overwinteren als kale boom, waardoor ze in deze periode niet kunnen fotosynthetiseren. In de tropische gebieden hebben bladeren een langere levensduur dan een jaar en zijn veel boomsoorten groenblijvend, maar sommige soorten loofbomen verliezen hun bladeren in het droge seizoen. Door het verlies van de bladeren wordt de verdamping sterk beperkt, wat vooral belangrijk is als de bodem bevroren of droog is en de boom daardoor beperkt of helemaal geen water kan opnemen.

Lijst van in Nederland en België voorkomende loofbomen

Zie ook 
 Lijst van inheemse bomen en struiken in de Lage Landen
 Rassenlijst Bomen Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN)

Boom (plant)
Plantenmorfologie
Plant naar groeivorm
Abel

de Duitse naam van de Deense parochie Abild
Abel, de jongste zoon van Adam en Eva, zie Kaïn en Abel
Abel van Reims, een heilige
Abel van Denemarken, koning van Denemarken van 1250 tot 1252
Abel (film), een Nederlandse film uit 1986 van Alex van Warmerdam
Taarten van Abel, een Nederlands kinderprogramma
Abel (band), een Nederlandse popgroep
Abel (voornaam), een jongensnaam
abele spelen, niet-religieuze Nederlandstalige toneelspelen uit de Middeleeuwen
Abel (Street Fighter), een karakter uit het computerspel Street Fighter
Abel (prijs), internationale prijs voor Wiskundigen

Personen met de achternaam Abel 
 Christian Ferdinand Abel (1682-1761), een Duits violist
 Clamor Heinrich Abel († na 1687(?)), een Duits violist en componist
 Clarke Abel (1780-1826), een Brits natuuronderzoeker en chirurg
 Frederick Augustus Abel (1827-1902), een Engels chemicus
 Heidi Abel (1929-1986), Zwitserse mannequin en radio- en televisiepresentatrice
 Jacob Abel (2001), Amerikaans autocoureur
 John Jacob Abel(1857-1938), Amerikaans grondlegger van de farmacologie
 Karl Friedrich Abel (1723-1787), een Duits componist
 Leopold August Abel (1718-1794), een Duits violist en componist, broer van Karl Friedrich Abel
 Ludwig Abel (1834-1895), een Duits violist en componist
 Marc Abel (1918-2002), pseudonym van Louis-Marie Abeloos, Belgisch kunstschilder, sketchartiest, muralist en decorateur
 Niels Henrik Abel (1802-1829), een Noors wiskundige waar de Abelse groep, de Stelling van Abel en de Abelprijs naar genoemd zijn
 Ron Abel (1950), een Nederlands politicus
 Rudolf Abel (1903-1971, een Russisch spion
 Wolfgang Abel (1959), Duits seriemoordenaar

Zie ook
Abe