Lijst van voormalige gemeenten in Friesland

Dit is een lijst met voormalige Friese gemeenten.

Als het grondgebied van een opgeheven gemeente over meerdere gemeenten is verdeeld, is het grootste deel bij de eerstgenoemde ontvangende gemeente gevoegd. Grenscorrecties tussen gehandhaafde gemeenten zijn niet in de lijst opgenomen.

Naamgeving bestuurlijke entiteiten 
*: nieuw gevormde gemeentelijke entiteit die een naam gekozen heeft, die nog niet eerder is gebruikt door een andere gemeentelijke entiteit
(naamswijziging): een gemeentelijke entiteit die, zonder wijzigingen aan het grondgebied, gekozen heeft voor een nieuwe naam

Bij een herindeling ontstaat altijd een nieuwe bestuurlijke entiteit, de nieuwe entiteit kan ervoor kiezen een oude naam te handhaven. Echter er is juridisch sprake van "samenvoeging met" van de oude entiteit (en geen toevoeging aan), deze informatie is voor de leesbaarheid en herkenbaarheid wellicht hier weggelaten. Bijvoorbeeld Haskerland is samengevoegd met een deel van Schoterland tot de nieuwe bestuursentiteit Haskerland.

2019 
 Dongeradeel > Noardeast-Fryslân*
 Ferwerderadiel > Noardeast-Fryslân*
 Kollumerland en Nieuwkruisland > Noardeast-Fryslân*

2018 
 Franekeradeel > Waadhoeke*
 het Bildt > Waadhoeke*
 Menameradiel > Waadhoeke*
 Leeuwarderadeel > Leeuwarden
 Littenseradiel > Leeuwarden, Súdwest-Fryslân, Waadhoeke*

2015 
 De Friese Meren > De Fryske Marren (naamswijziging)

2014 
 Boarnsterhim > De Friese Meren*, Heerenveen, Leeuwarden en Súdwest-Fryslân
 Gaasterlân-Sleat > De Friese Meren*
 Lemsterland > De Friese Meren*
 Skarsterlân > De Friese Meren* en Heerenveen

2012 
 Súdwest Fryslân > Súdwest-Fryslân (naamswijziging)

2011 
 Menaldumadeel > Menameradiel (naamswijziging)
 Bolsward > Súdwest Fryslân*
 Nijefurd > Súdwest Fryslân*
 Sneek > Súdwest Fryslân*
Wûnseradiel > Súdwest Fryslân*
Wymbritseradiel > Súdwest Fryslân*

2009

 Dantumadeel > Dantumadiel (naamswijziging)

1999
 Ferwerderadeel > Ferwerderadiel (naamswijziging)

1989
 Tietjerksteradeel > Tytsjerksteradiel (naamswijziging)

1987
 Wonseradeel > Wûnseradiel (naamswijziging)

1985
 Boornsterhem > Boarnsterhim (naamswijziging)
 Gaasterland-Sloten > Gaasterlân-Sleat (naamswijziging)
 Littenseradeel > Littenseradiel (naamswijziging)
 Scharsterland > Skarsterlân (naamswijziging)
 Wymbritseradeel > Wymbritseradiel (naamswijziging)

1984
 Baarderadeel > Littenseradeel*
 Barradeel > Franekeradeel, Het Bildt en Harlingen
 Dokkum > Dongeradeel*
 Doniawerstal > Scharsterland* en Wymbritseradeel
 Franeker > Franekeradeel
 Franekeradeel > Franekeradeel
 Gaasterland > Gaasterland-Sloten*
 Haskerland > Scharsterland*, Lemsterland en Heerenveen
 Hemelumer Oldeferd > Nijefurd* en Gaasterland-Sloten*
 Hennaarderadeel > Littenseradeel*
 Hindeloopen > Nijefurd*
 Idaarderadeel > Boornsterhem* en Smallingerland
 Oostdongeradeel > Dongeradeel*
 Rauwerderhem > Boornsterhem*
 Sloten > Gaasterland-Sloten*
 Stavoren > Nijefurd*
 Utingeradeel > Boornsterhem* en Scharsterland*
 Westdongeradeel > Dongeradeel*
 Workum > Nijefurd*
 IJlst > Wymbritseradeel

1979
 Staveren > Stavoren (naamswijziging)

1956
 Hemelumer Oldephaert en Noordwolde > Hemelumer Oldeferd (naamswijziging)

1934
 Aengwirden > Heerenveen
 Schoterland > Heerenveen en Haskerland

1816
Per 1-10-1816 is de Franse indeling (geëffectueerd per 1-1-1812) ongedaan gemaakt, waarbij de grietenijen van voor 1812 zijn hersteld.

Zie ook
 Gemeentelijke herindelingen in Nederland

Externe links
  en  "Repertorium van Nederlandse gemeenten" 1812–2011, KNAW, 2006/2011 Online download (archive.org)
 Gemeentelijke en provinciale samenvoegingen, herindelingen en naamswijzigingen sinds 1988
 Overzicht van gemeentelijke herindelingen sinds 1991 (CBS)

Gemeenten, Voormalig
Friesland