Frankolino

Frankolinoj estas birdoj de Afriko aŭ suda Azio, kies aspekto kaj vivmaniero similas je tiuj de Perdrikoj.

Frankolinoj estas birdoj kiuj tradicie estis lokigitaj en la genro Francolinus, sed nuntempe pli komune estas dividataj en multaj genroj (vidu Taksonomion). Ili estas membroj de la familio de Fazanedoj. Kiam ĉiuj estis en ununura genro, ĝi estis la plej diversa el la Kokoformaj, kaj havis la plej multnombrajn membrojn. Frankolinoj estas surteremaj (kvankam ne neflugaj) birdoj kiuj manĝas insektojn, vegetalan materialon kaj semojn. Plej parto de membroj havas hokoforman supran bekon, vostojn kun 14 plumoj kaj ĉe multaj el ili la masklo havas spronojn en tarsoj. El proksimume 40 ekzistaj specioj, 5 estas limigitaj al Azio, dum la restaj estas limigitaj al Afriko.

Distribuado 
Dekdu el la specioj kiuj loĝas en Afriko troviĝas en la subkontinenta regiono de suda Afriko; el tiuj, 7 loĝas en diversajn proporcioj ene de la limoj de Namibio. Ses sudafrikaj frankolinoj estas konsiderataj endemioj de la subkontinento, el kiuj 3 troviĝas en Namibio (nome la Hartlaŭba, la Ruĝbeka frankolino F. adspersus kaj la Levajanteca frankolino F. levaillantoides ). La Kablanda frankolino Francolinus capensis, endemia de Kabprovinco de Sudafriko loĝas iome ankaŭ en suda Namibio. Oni priskribis fosilian frankolinon, Francolinus capeki, el kuŝejoj de fina Plioceno de Hungario; la nuntempaj fosilioj kokoformaj "Francolinus" minor kaj "F." subfrancolinus estas nun lokigitaj ĉe Palaeocryptonyx.

Taksonomio 
Ĝis komenco de la 1990-aj jaroj plej parto de fakuloj lokigis ĉiujn frankolinojn en la genro Francolinus. En 1992 oni sugestis, ke tiu traktado estis problema, kaj ke la frankolinoj estu disigataj en kvar genrojn: Francolinus por la aziaj specioj, kaj la afrikaj specioj estu dividataj en Peliperdix, Scleroptila kaj Pternistis. La Krestofrankolino kaj la Nahana frankolino estis konsiderataj eble tre distingaj, sed ankoraŭ restis en Peliperdix kaj Pternistis respektive. Baze sur plia pruvo la Krestofrankolino estis movita al la monotipa genro Dendroperdix en 1998, kaj la Nahana frankolino estis movita al la Ptilopachus en 2006. Kvankam kelkaj ankoraŭ pluhavas ĉiujn tiujn en Francolinus, la disigo en multajn genrojn iĝis pli kaj pli disvastigata. Ĉe disigo la termino "frankolino" uzeblas ĉefe por la membroj de la genroj Francolinus, Peliperdix, Dendroperdix kaj Scleroptila, dum la nomo "spronkoko" estas uzata por Pternistis ("spronkoko" estas uzata ankaŭ por Galloperdix de la Hindia subkontinento). Ĉar la Nahana frankolino rilatas al la Ŝtonperdriko pli ol al la veraj frankolinoj kaj spronkokoj, ties nomo estas foje modifita al Nahana perdriko.

Krom pli grandaj ŝanĝoj proponitaj je genronivelo, la taksonomio inter kelkaj frankolinoj/spurkokoj estas ankoraŭ pridisputata. Ekzemple la distribuado de la Levajanteca frankolino (F. (S.) levaillantoides) estas tre disa, pro kio kelkaj fakuloj disigis la nordan taksonon (el Kenjo kaj pli norden) en separataj specioj nome la Akacia kaj la Arĉera frankolinoj (F. (S.) gutturalis, kun subspecio lorti), dum restus la suda taksono (el Angolo kaj suden) ĉe la Levajanteca frankolino. Plej fakuloj traktas la eblan specion de la Elgona frankolino (F. (S.) psilolaema elgonensis) kiel subspecio de la Orientafrika frankolino, sed aliaj sugestis ke ĝi estas specio (F. (S.) elgonensis), aŭ subspecio de la Ŝelia frankolino, aŭ eĉ hibrido inter la Orientafrika frankolino kaj la Levajanta frankolinoj.

Specioj 

 Grupo Francolinus (sensu stricto):
 Nigra frankolino, Francolinus francolinus, Hinde: काला िततर
 Bunta frankolino, Francolinus pictus
 Perlofrankolino, Francolinus pintadeanus
 Griza frankolino aŭ Blanka frankolino, Francolinus pondicerianus, Hinde: सफ़ेद िततर
 Gorĝomakula frankolino, Francolinus gularis
 Grupo Peliperdix:
 Kokia frankolino, Francolinus coqui
 Blankagorĝa frankolino, Francolinus albogularis
 Ŝlegela frankolino, Francolinus schlegelii
 Lathama frankolino, Francolinus lathami
 Grupo Dendroperdix:
 Krestofrankolino, Francolinus sephaena
 Grupo Scleroptila:
 Ringokola frankolino, Francolinus streptophorus
 Finŝa frankolino, Francolinus finschi
 Levajanta frankolino, Francolinus levaillantii
 Sudafrika frankolino, Francolinus africanus
 Orientafrika frankolino, Francolinus psilolaemus
 Ŝelia frankolino, Francolinus shelleyi
 Levajanteca frankolino, Francolinus levaillantoides
 Grupo Pternistis ("Spronkokoj"):
 Skvama frankolino, Francolinus squamatus
 Ahanta frankolino, Francolinus ahantensis
 Grizastria frankolino, Francolinus griseostriatus
 Hartlaŭba frankolino, Francolinus hartlaubi
 Duspura frankolino, Francolinus bicalcaratus
 Heŭglina frankolino, Francolinus icterorhynchus
 Klapertona frankolino, Francolinus clappertoni
 Harvuda frankolino, Francolinus harwoodi
 Ruĝbeka frankolino, Francolinus adspersus
 Kablanda frankolino, Francolinus capensis
 Natala frankolino, Francolinus natalensis
 Hildebranda frankolino, Francolinus hildebrandti
 Flavkola frankolino, Francolinus leucoscepus
 Grizbrusta frankolino, Francolinus rufopictus
 Ruĝkola frankolino, Francolinus afer
 Sŭainsona frankolino, Francolinus swainsonii
 Jaksona frankolino, Francolinus jacksoni
 Konga frankolino, Francolinus nobilis
 Kameruna frankolino, Francolinus camerunensis
 Svierstra frankolino, Francolinus swierstrai
 Brunnuka frankolino, Francolinus castaneicollis
 Erkela frankolino, Francolinus erckelii
 Ĝibutia frankolino, Francolinus ochropectus
 Grupo Ptilopachus (inkludas ankaŭ la specion de la Ŝtonperdriko; ne rilata al veraj frankolinoj/spurkokoj):
 Nahana frankolino, Francolinus nahani

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Frankolinaj filmetoj  ĉe Internet Bird Collection
 http://www.gbwf.org/francolin/index.html  

Kokoformaj
Fazanedoj
Birdoj de Azio
Birdoj de Afriko