Arnhem

Arnhem (niem. Arnheim) – miasto we wschodniej Holandii nad Dolnym Renem ( (Nederrijn)), stolica prowincji Geldria. Arnhem z liczbą  mieszkańców jest częścią zespołu miejskiego Arnhem-Nijmegen, aglomeracji z  mieszkańców.

Historia 
Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 899. Prawa miejskie Arnhem uzyskało w 1233 od hrabiego Geldrii Ottona II, a od 1440 roku było członkiem Hanzy. W średniowieczu kilkakrotnie było siedzibą hrabiów Geldrii. W XV w. miało około 4000 mieszkańców. W 1473 miasto zdobył książę burgundzki Karol Śmiały, a w 1502 tego samego dokonał arcyksiążę austriacki Filip I Piękny.

W trakcie panowania cesarza Karola V Arnhem stało się głównym miastem Geldrii. Od 1585 należało do Republiki Zjednoczonych Prowincji. Później dwukrotnie przechodziło pod francuskie panowanie (1672–1674 i 1795–1813). Do 1829 było twierdzą.

Miasto jest najbardziej znane z bitwy jaka rozegrała się w nim i jego okolicach podczas II wojny światowej. W ramach operacji Market Garden (17–26 września 1944) pod Arnhem wylądowała brytyjska 1 Dywizja Powietrznodesantowa (później wsparta polską 1 Samodzielną Brygadą Spadochronową). Desant został zaskoczony przez dwie odpoczywające w okolicy dywizje pancerne Waffen-SS. W wyniku walk alianci ponieśli klęskę (brytyjska dywizja w zasadzie przestała istnieć), a miasto zostało prawie całkowicie zniszczone. Ostatecznie Arnhem zostało wyzwolone 16 kwietnia 1945.

Obecnie miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym, naukowym (szkoły wyższe m.in. leśnictwa, teatralna, Akademia Sztuk Pięknych) i kulturalnym (muzea).

Zabytki 
 Kościół św. Walburgi z 1422
 Kościół św. Euzebiusza z drugiej połowy XV wieku
 Ratusz z około 1540
 Kościół św. Marcina z około 1874 (kościół Polskiej Misji Katolickiej)

Poza tym niedaleko Arnhem znajdują się dwa parki narodowe i jeden z największych ogrodów zoologicznych w Holandii:
 Veluwezoom, który założono w 1930 (jest on najstarszym parkiem narodowym Holandii),
 Hoge Veluwe, w którym (a dokładniej w Otterlo) znajduje się muzeum malarstwa Kröller-Möller i galeria sztuki nowoczesnej w plenerze,
 Burgers' Zoo.

Gospodarka 
Wielki ośrodek przemysłu chemicznego (zakłady koncernu Akzo), są tam też zakłady przemysłu stoczniowego, hutniczego, metalowego, elektrycznego, skórzanego i włókienniczego.

Transport 
Wielki węzeł kolejowy ze stacją kolejową Arnhem Centraal (ICE)i drogowy (A12, A50, A325). Miasto posiada sieć trolejbusową i port rzeczny.

W mieście znajdują się trzy mosty:
 most Nelsona Mandeli – Nelson Mandelabrug;
 most Andrieja Sacharowa – Andriej Sacharovbrug;
 most Johna Frosta – John Frostbrug.

Sport 
 SBV Vitesse – klub piłkarski

Sławni mieszkańcy 
 Wilhelm Gerard Burgers – fizyk, chemik i krystalograf holenderski
 Hendrik Lorentz – fizyk holenderski
 Eduard van Beinum – dyrygent holenderski

Miasta partnerskie 
  Airdrie, Wielka Brytania
  Croydon, Wielka Brytania
  Gera, Niemcy
  Hradec Králové, Czechy
  Kimberley, Południowa Afryka
  Villa El Salvador, Peru
  Wuhan, Chińska Republika Ludowa

Zobacz też 
 GelreDome – stadion sportowy
 Qlimax – Event wielokrotnie odbywający się w Arnhem

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona miasta Arnhem
 World Gazetteer

 
Miasta w prowincji Geldria