1862

Godina 1862 (MDCCCLXII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji

Januar/Siječanj 
 11. 1. - Predsednik Hondurasa José Santos Guardiola ubijen od svoje telesne straže.
 decembar-januar - Velike poplave usled neprekidne kiše pogađaju zapad SAD, naročito Oregon, Kaliforniju i Nevadu.
 19. 1. - Američki građanski rat, Zapadni teatar: Bitka kod Mill Springsa je unionistička pobeda u Kentuckyju, osujećena konfederalna invazija.
 21. 1. - Adam Opel osnovao fabriku šivaćih mašina, iz koje će nastati auto-industrija Opel.
 30. 1. - Porinut USS Monitor, prva američka (unionistička) oklopnjača, po kojoj će biti nazvan monitor kao tip broda.
 31. 1. - Alvan Graham Clark uočio Siriusovog patuljastog pratioca Sirius B (Friedrich Bessel proračunao 1844).
 početkom godine - Kralj Franjo Josip I potvrdio zakonski članak 58. Hrvatskog sabora, kojim hrvatski postaje jedinim službenim jezikom u Hrvatskoj (prvobitno je jezik nazivan jugoslavenski).
 početkom god. - Predsednik srpske vlade Ilija Garašanin osnovao "Srpski odbor" za nacionalnu propagandu u susednim zemljama, ove godine se prave i planovi za ustanke u Bosni, Hercegovini, Staroj Srbiji i Bugarskoj; vlada od ove godine pomaže crkve i škole u Makedoniji i Staroj Srbiji.
 Početkom godine knez Mihailo saznao za vezu kneginje Julije Obrenović i grofa Arenberga.

Februar/Veljača 

 1. 2. - Objavljene reči pesme The Battle Hymn of the Republic autorke Julie Ward Howe.
 3. 2. - Kraljevski dvorski dikasterij za Kraljevine Dalmaciju, Hrvatsku i Slavoniju preimenovan u Kraljevsku dvorsku kancelariju..., kancelar je Ivan Mažuranić, nadležnosti su politička uprava, bogoštovlje, nastava i sudstvo (traje do 1869).
 4. 2. - Na Kubi osnovana destilerija Bacardi.
 5. 2. (24. 1. po j.k.) -  Ujedinjene kneževine Moldavija i Vlaška se i formalno ujedinile, Bukurešt postaje glavni grad Rumunskih Ujedinjenih Kneževina.
 6. 2. - Američki građanski rat: Bitka kod Fort Henryja je prva značajna kopnena pobeda Unije, Ulysses S. Grant je izvojevao u zapadnom teatru i otvorio reku Tennessee.
 11 - 16. 2. - Bitka kod Fort Donelsona: Grant zauzeo utvrđenje u Tenesiju na reci Cumberland.
 16. 2. - Češki filozof Miroslav Tirš osnovao u Pragu prvo sokolsko društvo.
 21. 2. - Bitka kod Valverdea je konfederalni uspeh na početku Novomeksičke kampanje, ali se do aprila moraju povući.
 22. 2. - Jefferson Davis inauguriran za predsjednika Konfederativnih Američkih Država sa šestogodišnjim mandatom (ostaje do 1865).
 23. 2. - Nashville, Tennessee je prvi glavni grad jedne konfederalne države koji pada u ruke unionista i ostaje do kraja rata.

 25. 2. - Američki dolar: Kongres SAD donosi Zakon o sredstvu plaćanja (Legal Tender Act) kojim se ono može vršiti i papirnim novcem (greenbacks).
 28. 2. - Ukazom kneza Mihaila proglašen prvi srpski zakon o pravozastupnicima (danas Dan advokata Srbije).

Mart/Ožujak 

 1. 3. - Izlazi prvi broj zadarskog "Narodnog lista", najstarije živuće hrvatske novine.
 5. 3. - Proglašena britanska Kolonija Lagos u današnjoj Nigeriji (do 1906).
 6 - 8. 3. - Bitka kod Pea Ridgea osigurava unionistički posed Misurija i severnog Arkanzasa.
 9. 3. - U američkom građanskom ratu, u bitci kod Hampton Roadsa, po prvi put su se sudarile dvije oklopnjače - južnjačka, tek dovršena, CSS Virginia i sjevernjački USS Monitor - obe strane tvrde da su pobedile.
 mart - Bugarski revolucionar Vasil Levski pobegao u Srbiju.
 mart - Srbija sklopila sporazum sa ruskom vladom o zajmu u iznosu od 300.000 dukata radi nabavke pušaka.
 22. 3. (10. 3. po j.k.) - Novo ustrojstvo centralne državne uprave u Srbiji - uveden pravi ministarski savet, sa ministrima umesto popečitelja, na čelu sa predsednikom, umesto "kneževim predstavnikom"; uvedena tri nova ministarstva: prosvete i crkvenih dela, građevine i vojske (od ranije postoje resori inostranih poslova [bili vezani za kneževog predstavnika], unutrašnjih poslova, te pravde i finansija). Knez bira ministre po sopstvenom nahođenju, oni su pod njegovom skoro isključivom vlašću, imaju veliku vlast u svojim resorima.
 28. 3. (16. 3. po j.k.) - Zakon o rekrutiranju stojeće vojske u Srbiji.

April/Travanj 

 april - maj - Objavljen Hugoov roman Les Misérables.
 5. 4. - U Beču osnovana firma Julius Meinl.
 5. 4. - 4. 5. - Severnjačka Opsada Yorktowna tokom Peninsularne kampanje prema Richmondu, bez jasnog rezultata.
 6 - 7. 4. - Krvava Bitka kod Shiloha je Grantova pobeda u Tenesiju.
 8. 4. - Papina enciklika Amantissimus upućena episkopima istočnih crkava.
 11. 4. - Unionisti zauzeli Fort Pulaski zahvaljujući nažljebljenoj artiljeriji - luka Savannah, Georgia postaje beskorisna za Konfederaciju.
 12. 4. - Andrewsov upad ili Velika lokomotivska potera: civilni skaut James J. Andrews sa severnjačkim dobrovoljcima oteo u Džordžiji voz sa lokomotivom The General i pravio štetu na putu ka severu.
 12. 4. - Ferdinand Lassalle drži govor u Berlinu koji će postati poznat kao "Radnički program".
 26. 4. - Posle jednomesečne opsade se predalo konfederalno utvrđenje Fort Macon u Severnoj Karolini.
 april, krajem - Crnogorsko-turski rat: Turska objavila rat Crnoj Gori, jer je ova odbacila ultimatum kojim se tražio prestanak pomoći ustanicima Luke Vukalovića; ovog meseca se vode borbe u klancu Duga kod Nikšića, oko Meduna i u Limskoj dolini. Turski komandant je Omer-paša Latas.
 Đura Jakšić povodom ovog rata piše pesmu "Padajte, braćo!".

Maj/Svibanj 
 1. 5. - Zauzeće New Orleansa: unionističke trupe mornaričkog kapetana Farraguta i generala Benjamina Butlera zauzele New Orleans.
 1. 5. - 1. 11. - Internacionalna izložba u Londonu.
 5. 5. - Francuska intervencija u Meksiku: Bitka kod Pueble je meksička pobeda nad nadmoćnijom francuskom vojskom (kasnije praznik Cinco de Mayo).
 11. 5. - Oklopnjača CSS Virginia uništena kako ne bi bila zarobljena.
 15. 5. - Kontroverzno Butlerovo Generalno naređenje br. 28 u New Orleansu: žene koje vređaju vojnike treba tretirati kao da su prostitutke, tj. može im se uzvratiti istom merom.
 maj - Pensacola, Florida pada u unionističke ruke.
 20. 5. - Predsednik Abraham Lincoln potpisao prvi Homestead Act (Zakon o naseljeničkim imanjima): svako ko nije digao oružje na vladu SAD može se prijaviti za 160 akri (oko 65 hektara) javne zemlje na Zapadu (federalna vlada je do 1934. dala 1,6 miliona imanja sa blizu 110 miliona hektara zemlje).
 31. 5. - 1. 6. - Bitka kod Seven Pinesa, između McClellana (Unija) i J. E. Johnstona - severnjačke snage se primakle Richmondu, obe strane tvrde da su pobedile.
 maj-jun - Crnogorsko-turski rat: borbe u okolini Nikšića i Spuža.

Jun/Lipanj 
 4. 6. - Konfederalci napustili Fort Pillow na reci Misisipi u državi Tenesi, unionistima otvoren put ka Memphisu.
 5. 6. - Potpisan Sajgonski ugovor kojim Vijetnamsko carstvo predaje Francuzima tri južne provincije (Kočinkina); gerilski lider Trương Định ne priznaje ugovor.
 6. 6. - Rečna bitka kod Memphisa vodi severnjačkom zauzeću grada.
 8 - 9. 6. - Jacksonova kampanja u dolini Shenandoah: konfederalni general Stonewall Jackson odnosi pobede kod Cross Keys i kod kod Port Republic.

 15. 6. (3. 6. po j.k.) - Incident na Čukur česmi u Beogradu, zatim napad na srpsku patrolu, neredi, sukob Turaka i srpske žandarmerije - borbe traju do u noć.
 U borbama je učestvovala i Prva bugarska legija Georgi Rakovskog, koji je u ovo vreme osnovao i Privremenu bugarsku vladu za planirani ustanak.
 16. 6. (4. 6. po j.k.) - Srpska vlada, beogradske paše i strani konzuli potpisali u tvrđavi mir.
 17. 6. (5. 6. po j.k.) - Turci bombarduju beogradsku varoš sa tvrđave, dok posredstvom konzula nije proglašeno primirje.
 19. 6.. - Kongres SAD zabranio ropstvo na teritoriji SAD.
 20. 6. (8. 6. po j.k.) - Posle samo četiri meseca ubijen Barbu Catargiu, konzervativni prvi premijer Rumunije, slediće mu liberal Nicolae Crețulescu.
 25. 6. - 1. 7. - Sedmodnevna bitka (Seven Days Battles) je niz od šest bitaka u Virdžiniji i uspeh južnog generala Robert E. Leeja.
 30. 6. - Ugarsko-hrvatski kralj Franjo Josip osnovao u Zagrebu kraljevski stol sedmorice, na čelu sa banom, kao vrhovno sudište Hrvatske.

Jul/Srpanj 
 1. 7. - U SAD osnovan Biro unutrašnjih prihoda (od 1918. Internal Revenue Service).
 1. 7. - Predsednik Linkoln potpisao Zakon o pacifičkoj železnici kojim se omogućava gradnja transkontinentalne železnice u SAD (ostvareno 1869).
 1. 7. (16. 6. po j.k.) - Osnovana Biblioteka Moskovskog javnog muzeja, današnja Ruska državna biblioteka.
 jul, početkom - Počinje dvomesečna konferencija garantnih sila i Porte o pitanju Srbije u carigradskom predgrađu Kanlidži; Francuska i Rusija naklonjene Srbiji a Britanija i Austrija Porti.
 4. 7. - Navodni datum kada je Charles Dodgson (Lewis Carroll) improvizovao priču za Alice Liddell i njene sestre, koja će postati "Alisa u zemlji čudesa" (objavljena 1865).
 jul - Turci ugušili hercegovački ustanak.
 jul, polovinom - U dolini Zete se spojile turske kolone iz pravaca Podgorice i Hercegovine, sledeći cilj je Cetinje.
 16 i 19. 7. - Lewis Swift i Horace Parnell Tuttle nezavisno otkrili kometu Swift-Tuttle, izvorno telo meteorskog pljuska perseida.
 23. 7. - Henry Halleck postaje glavnokomandujući Armije Unije.
 27. 7. - Parobrod Golden Gate potonuo kod Meksika, stradalo 204 ljudi.
 30. 7. - Parobrod Brother Jonathan potonuo pored Kalifornije sa 225 ljudi i velikom količinom zlata.

Avgust/August/Kolovoz 

 4 - 18. 8. - Kazalište iz Zagreba gostuje u beogradskoj Kneževoj pivari.
 5. 8. - Kopnena i vodena Bitka kod Baton Rougea je neuspeo konfederalni pokušaj da povrate taj grad u Lujzijani.
 9. 8. - Bitka na Cedar Mountain je tesna pobeda južnog generala Jacksona u Virdžiniji.
 avgust - decembar - Ustanak Sijuksa ili Rat Malog Gavrana u Minesoti.
 20. 8. - Hrvatska Banska konferencija raspravlja o prijedlogu da se gradi pruga Zemun - Zagreb - Rijeka (Južno društvo gradi prugu Sisak - Zagreb - Zidani Most, tj. vezu ka Trstu umjesto Rijeci).
 21. 8. - Otvoren Stadtpark, prvi javni park u Beču.
 29. 8. - Bitka kod Aspromontea: italijanska kraljevska vojska porazila Garibaldijeve dobrovoljce koji su krenuli na papin Rim.
 28 - 30. 8. - Druga bitka kod Bull Runa je ubedljiva pobeda Konfederacije u Virdžiniji.
 29 - 30. 8. - Bitka kod Richmonda u Kentakiju je ubedljiva konfederalna pobeda.
 avgust, krajem - Borbe na prilazima Cetinju, ruska diplomatska intervencija obustavila neprijateljstva.
 31. 8. - Skadarska konvencija okončava Crnogorsko-turski rat, potvrđene crnogorske granice ali i vazalni status (do rata 1876-78).

Septembar/Rujan 

 4. 9. - Velike sile zaključile Kanlički protokol - Turci, ne-vojnici, napuštaju varoši u Srbiji među kojima i Beograd (posledica incidenta kod Čukur-česme). Turski garnizoni ostaju u tvrđavama na Savi i Dunavu (Šabac, Beograd, Smederevo i Kladovo), a tvrđave Soko i Užice da se poruše; Srbija mora da naknadi štetu Turcima (→ Iseljavanje muslimana iz Srbije).
 5. 9. - Gen. Robert E. Lee prelazi reku Potomac, što je prva južnjačka invazija Severa SAD.
 5. 9. (24. 8. po j.k.) - U Srbiji donesen Zakon o Upravi fondova - pokušaj obezbeđenja nezelenaških kredita (kasnija Investbanka).
 10. 9. - Ministar rata Francisco Solano López postaje predsednik Paragvaja (do 1870), nasledivši svog preminulog oca.
 14. 9. - Incident u Namamugiju: samuraji ubili nepromišljenog engleskog trgovca.

 17. 9. - Bitka na Antietamu u Merilendu: najkrvaviji dan u američkoj istoriji, strateški uspeh Unije.
 17. 9. - Eksplozija uništila Allegheny Arsenal u Pensilvaniji, stradalo 78 radnika, uglavnom mladih žena.
 20. 9. (8. 9. po j.k.) - U Novgorodu je otkriven spomenik "Tisućljeće Rusije".
 22. 9. - Proklamacija o emancipaciji: Linkoln izdaje preliminarnu proklamaciju da će narediti oslobođenje robova na teritorijama koje ne okončaju pobunu do 1. januara.

 23. 9. - Pruski ustavni konflikt: Otto von Bismarck je imenovan pruskim premijerom (ostaje, s jednom pauzom, do 1890, prvi kancelar ujedinjene Nemačke od 1871).
 23. 9. - Lav Nikolajevič Tolstoj se oženio Sofijom Andrejevnom.
 30. 9. - Bismarck se obraća Landtagu: "Velika savremena pitanja se neće rešiti govorima i većinskim odlukama... već železom i krvlju".
 30. 9. - Holanđanka Alexandrine Tinné putujući iz Beli Nil stigla do Gondokoroa.

Oktobar/Listopad 
 1. 10. - Južna željeznica otvorila prugu Zidani Most-Zagreb-Sisak.
 5. 10. - Buenosaireski liberal Bartolomé Mitre izabran za predsednika Argentine (do 1868), čime je okončan perod nejedinstva nacije.
 8. 10. - Bitka kod Perryvillea: zaustavljena konfederalna ofanziva na Kentaki.
 10 - 12. 10. - Upad generala J. E. B. Stuarta u Pensilvaniju, opljačkan Chambersburg.
 23. 10. - Zbačen grčki kralj Oto.
 30. 10. (18. 10. po j.k.) - Vanredni prirez od dva dukata u Srbiji.

Novembar/Studeni 
 4. 11. - Richard Jordan Gatling dobio patent za prvi mitraljez.
 5. 11.. Američki građanski rat: McClellan je smijenjen s dužnosti zapovjednika unionističke armije.
 6. 11. - Uspostavljena direktna telegrafska linija između New Yorka i San Francisca.
 novembar - U Granadinskoj Konfederaciji (Kolumbiji) građanski rat okončan pobedom liberala.

Decembar/Prosinac 
 11 - 15. 12. - Bitka kod Fredericksburga je katastrofalan unionistički pokušaj da zauzmu konfederalnu prestonicu Richmond.
 decembar - Peruanski lovci na robove došli na Uskršnji Otok, narednih mjeseci hvataju polovicu stanovništva otoka.
 17. 12. - General Grant izdaje naređenje za proterivanje Jevreja, osumnjičenih da su crnoberzijanci, iz njegovog vojnog distrikta (Tenesi, Misisipi, Kentaki) - naređenje povučeno narednog meseca, kasnije će reći da nije gledao šta potpisuje.
 18. 12. - Završeno prvo zasjedanje Carevinskog vijeća (počelo 1. svibnja 1861.), preovlađivao centralizam jer su Nijemci, u odsustvu Mađara i Hrvata, imali većinu.
 26 - 29. 12. - Unionistička Vicksburška kampanja počinje Bitkom kod Chickasaw Bayoua u Misisipiju - malobrojniji konfederalci odnose ubedljivu pobedu.
 30. 12. - USS Monitor potonuo u oluji kod Rta Hatteras u Severnoj Karolini.
 31. 12. - Predsednik Linkoln potpisao akt kojim se Zapadna Virginia prima u Uniju.

Kroz godinu 

 Turci napustili ranije neosvojivi Soko Grad, koji ima biti uništen.
 U Zagrebu osnovana tvrtka danas poznata kao Badel 1862.
 Nakon ćirilice i perioda sinkretističke tranzicije, jedino zvanično pismo u Rumuniji postaje latinica.
 Köchelov katalog Mozartovih dela.
 Na okupu Velika petorka ruskih kompozitora.
 Henri Dunant objavio knjigu Un souvenir de Solférino ("Sjećanje na Solferino"), koja će potaći osnutak Crvenog križa.
 Anna Leonowens prihvatila ponudu da podučava supruge i decu sijamskog kralja Mongkuta (kasnija inspiracija za mjuzikl "Kralj i ja").
 U Japanu okončana praksa Sankin-kōtai, "naizmeničnog prisustva" daimyoa (plemića) na šogunovom dvoru.

Karte

Rođenja

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj 
 6. 1. - August Oetker, pronalazač praška za pecivo, osnivač kompanije (* 1918)
 11. 1. - Božidar Karađorđević, Karađorđev praunuk († 1908)
 23. 1. - David Hilbert, nemački matematičar († 1943)

 2. 2. - Sima Trojanović, etnolog, antropolog († 1935)

 28. 3. - Aristide Briand, francuski političar, nobelovac za mir († 1932)

 14. 4. - Pjotr Stolipin, premijer Rusije († 1911)
 14. 4. - Vojislav Ilić, srpski pesnik († 1894)
 19. 4. - Janko Ibler, hrvatski publicist i književni kritičar († 1926.)

 13. 5. - Janko Veselinović, srpski pisac († 1905)
 15. 5. - Arthur Schnitzler, književnik, dramatičar († 1931)

 5. 6. - Allvar Gullstrand, švedski okulist i optičar († 1930)
 7. 6. - Philipp Lenard, njemački fizičar († 1947)
 27. 6. - Johann Puch ili Janez Puh, osnivač auto firme Puch († 1914)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac 
 2. 7. - William Henry Bragg, engleski fizičar, nobelovac († 1942)
 14. 7. - Gustav Klimt, austrijski slikar († 1918.)
 30. 7. - Nikolaj Judenič, ruski general († 1933)

 5. 8. - Joseph Merrick, "čovek-slon" († 1890)
 22. 8. - Claude Debussy, francuski skladatelj († 1918.)
 25. 8. - Louis Barthou, francuski političar († 1934)
 29. 8. - Maurice Maeterlinck, književnik, nobelovac († 1949)

 2. 9. - Franjo Krežma, hrvatski skladatelj († 1881.)
 11. 9. - O. Henry, američki pisac († 1910)
 27. 9. - Louis Botha, premijer Južne Afrike († 1919)
 28. 9. - Mile Starčević, hrvatski političar († 1917)

 19. 10. - Auguste Lumière, pionir filma († 1954)
 24. 10. - Daniel Swarovski, brusač stakla, draguljar († 1956)

 14. 11. - Augusta Vela Nigrinova, srpska glumica slovenačkog porekla († 1908)
 14. 11. - George Washington Vanderbilt II, biznismen, kolekcionar umetnosti († 1914)
 29. 11. - Gustav von Kahr, bavarski političar († 1934)

 8. 12. - Georges Feydeau, komediograf († 1921)
 10. 12. - Srećko Albini, hrvatski skladatelj i dirigent († 1933.)
 12. 12. - J. Bruce Ismay, brodovlasnik White Star Line († 1937)
 23. 12. - Henri Pirenne, historičar († 1935)

Kroz godinu 
 ? - Ali-beg Firdus, bosanskohercegovački političar († 1910)
 ? - Bajram Curi, albanski borac († 1925)
 ? - Ugyen Wangchuck, prvi kralj Butana († 1926)
 ? - Edhem Mulabdić, književnik († 1954)

Smrti 

 10. 1. - Samuel Colt, američki izumitelj i proizvođač oružja (* 1814)
 18. 1. - John Tyler, bivši predsjednik SAD (* 1790)
 januar - Dimitar Konstantin Miladinov, makedonski/bugarski pesnici, preporoditelji (* 1810 i * 1830)
 1. 2. - Benedikt Kraljević, bivši dalmatinski episkop, pristalica unije (* 1765-67)
 3. 2. - Jean-Baptiste Biot, fizičar, astronom, matematičar (* 1774)
 7. 2. - Francisco Martinez de la Rosa, književnik, političar i prvi moderni premijer Španije (* 1787)
 20. 2. - William Wallace Lincoln, sin predsednika Lincolna (* 1850)
 17. 3. - Fromental Halévy, francuski kompozitor (* 1799)
 21. 3. - Alfred I. zu Windisch-Graetz, austrijski feldmaršal (* 1787)
 22. 3. - Pavao Kolarić, katolički svećenik, isusovac (* 1837)
 23. 3. - Karl Nesselrode, ruski diplomata (* 1780)
 30. 3. - Pavao Štoos, svećenik pjesnik i narodni preporoditelj (* 1806.)
 3. 4. - James Clark Ross, pomorac, polarni istraživač (* 1800)
 6. 4. - Albert Sidney Johnston, general Konfederativnih Država (* 1803)
 26. 4. - Mato Topalović, svećenik, pisac, ilirac (* 1812)
 6. 5. - Henry David Thoreau, književnik, filozof... (* 1817)
 25. 5. - Johann Nestroy, austrijski komediograf i glumac (* 1801)
 28. 6. - Adam Dragosavljević, filolog (* 1800)
 24. 7. - Martin van Buren, bivši predsjednik SAD (* 1782)
 22. 7. - Laval Nugent, austrijski feldmaršal (* 1777)
 22. 9. - Frederick Townsend Ward, američki mornar i plaćenik, kineski komandant (* 1831)
 7. 11. - Bahadur Shah II, poslednji mogulski vladar (* 1775)

 ? - Simo Jaković, moravički kapetan, osnivač Ivanjice (* 1800)
 ? - Jovan Baćović, crnogorski vojvoda i diplomata (* 1810)
 ? - Đoko Miljanić, crnogorski serdar (* 1820)
 ? - Isidor Nikolić-Džaver, srpski političar u Ugarskoj (* 1806)
 ? - George Lloyd Hodges, britanski diplomata (* 1790)

Reference 

 Literatura
 Rudolf Horvat (hr Wikisource): Najnovije doba hrvatske povjesti/Ponovni savez s Ugarskom
 Istorija srpskog naroda, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
 Peta knjiga prvi tom (V-1)

1862