Schouwen-Duiveland

Schouwen-Duiveland (; Zeeuws: Schouwen-Duveland) is een eiland en gemeente in de Nederlandse provincie Zeeland. De gemeente telt  inwoners () en heeft een oppervlakte van 488,94 km² (waarvan 257,91 km² water).

Het eiland heeft een tweetal vaste verbindingen naar Goeree-Overflakkee: de Brouwersdam en de Grevelingendam. De Oosterscheldekering gaat net als de Zeelandbrug naar Noord-Beveland. Het eiland is grotendeels vlak en delen liggen onder het zeeniveau. Op de westpunt is een duingebied (de 'Kop van Schouwen') waarvan het hoogste punt ongeveer 42 meter boven de zeespiegel ligt. Het eiland is in trek bij toeristen. Vooral de plaats Renesse is een populaire vakantiebestemming voor jongeren. Renesse probeert zich vanaf circa 2010-2015 meer te ontwikkelen als badplaats voor gezinnen en ouderen.

Geschiedenis

De naam verwijst naar de eilanden Schouwen en Duiveland waartussen het water de Gouwe liep. Twee plaatsen op Schouwen-Duiveland, Zierikzee en Brouwershaven, hebben in het verleden stadsrechten verkregen. Brouwershaven werd tussen de 16de en 18de eeuw aangeduid als “smalstad”. Dit is een Zeeuwse benaming voor zeven kleinere steden die wel stadsrechten hadden, maar die geen zitting mochten nemen in de Staten van Zeeland.
Het eiland Schouwen-Duiveland bestond ooit uit vier eilanden: Schouwen, Duiveland, Dreischor en Bommenede. In de loop der eeuwen zijn deze door natuur en mens aan elkaar gegroeid. De dam tussen Schouwen en Duiveland dateert van 1610.

Op 30 april 1900 opende de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij een stoomtramlijn op het eiland, die het openbaar vervoer verzorgde tot 1 februari 1953. Na de Watersnoodramp van 1953 werd de dienst niet meer hersteld en vervangen door een buslijn.

Na de voltooiing van de Brouwersdam in 1972 is het eiland een centrum van watersport geworden. Aan de Noordzeestranden en op het Grevelingenmeer kan met name de surf-, zeil- en duiksport beoefend worden.

Kernen
Gemeente Schouwen-Duiveland omvat navolgende zestien dorpen:

Bovendien zijn er negen buurtschappen op Schouwen-Duiveland: Brijdorpe, Burghsluis, Capelle, Den Osse, Elkerzee, Looperskapelle, Moriaanshoofd, Nieuwerkerke ('t Schutje), Nieuw-Haamstede, Schuddebeurs, Westenschouwen en Zijpe. Het gemeentehuis staat aan de rand van Zierikzee.

Natuur op Schouwen-Duiveland 
De Natura 2000-gebieden Grevelingen, Oosterschelde en Voordelta liggen voor een deel in de gemeente Schouwen-Duiveland. Zo ook het voorgenomen Natura 2000-gebied Krammer-Volkerak.
Het Nationaal Park Oosterschelde (deels overeenkomend met het Natura 2000-gebied Oosterschelde) ligt ook voor een deel binnen de gemeentegrenzen.
Op Schouwen-Duiveland is een aanzienlijk aantal natuurgebieden te vinden. Deze gebieden worden meestal beheerd door Staatsbosbeheer. De meeste natuurgebieden zijn toegankelijk voor bezoekers. De gebieden zijn bijzonder geschikt voor vogelaars en fietsers. In de natuur van Schouwen Duiveland zijn Europees bijzondere soorten zoals kluut, wulp en strandplevier te vinden. Boswachterij Westerschouwen is het grootste bos van de provincie Zeeland. Naast de natuur in en rond het Grevelingenmeer zijn op Schouwen-Duiveland de volgende natuurgebieden te vinden:

 Oosterschelde
 Voordelta
 Boswachterij Westerschouwen
 Kop van Schouwen
 Slikken van Dijkwater
 Dorpsbos Sirjansland
 Duinzoom
 Gadra
 Kakkersweel
 Karolingische Burcht
 Krekengebied Ouwerkerk
 Meeuwenduinen
 Naterskreek
 Plan Tureluur
 Prunje
 Schelphoek
 Schouwse Dijkbeemden
 Schuddebeurs (natuurgebied)
 De Steenzwaan
 Vliegveld (natuurgebied)
 Vroongronden
 Zoeten en Zouten Haard

Politiek

Herindeling 
De gemeente Schouwen-Duiveland is op 1 januari 1997 tot stand gekomen nadat zes gemeenten werden samengevoegd. Deze gemeenten waren Brouwershaven, Bruinisse, Duiveland, Middenschouwen, Westerschouwen en Zierikzee. Deze zes gemeenten waren op 1 januari 1961 ontstaan uit een voorgaande herindeling.

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Schouwen-Duiveland bestaat uit 23 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1997:

¹ 13 november 1996 werden herindelingsverkiezingen gehouden. De eerste gemeenteraad is op 1 januari 1997 van start gegaan.
² Een raadslid van de VVD verliet de partij in 2018 en sloot zich in 2019 aan bij Leefbaar Schouwen-Duiveland
³ Een raadslid van de ChristenUnie verliet de partij in 2019 en sloot zich aan bij het CDA
⁴ Een raadslid van GroenLinks verliet de partij in 2018 en ging verder onder de naam "Lijst Jet van Gent", later "Hart voor Schouwen-Duiveland", een partij die in 2021 fuseerde met Leefbaar Schouwen-Duiveland.

College van B en W

Coalitieakkoord 2022-2026 
Het college van burgemeester en wethouders bestaat naast burgemeester Jack van der Hoek (D66) uit een coalitie van twee wethouders namens Leefbaar Schouwen-Duiveland en een wethouder namens CDA, een wethouder namens SGP en een wethouder namens GroenLinks.

Aangrenzende gemeenten

Cultuur

Monumenten 
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Schouwen-Duiveland
 Lijst van oorlogsmonumenten in Schouwen-Duiveland

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Schouwen-Duiveland

Sage 
 De zeemeermin van Westenschouwen

Folklore 
 Een levende traditie, die sinds 2018 deel uitmaakt van de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland is het straôrijden. In het voorjaar rijden jonge boeren en boerenknechts met hun paarden het water in om ze de voeten te spoelen. Tegenwoordig gebeurt dit in een optocht van uitbundig versierde dieren.

Geboren op Schouwen-Duiveland 
 Pieter Caland
 Jacob Cats
 Leen van Dijke
 Hugo de Jonge
 Harmen Siezen
 Peter Slager
 Peter van Vossen
 Pieter Zeeman

Externe link 
 Gemeente Schouwen-Duiveland

 
Eiland in de Schelde- en Maasdelta
Zeeuws eiland
Voormalig waterschap in Zeeland