Szolnok

Szolnok (pron. sOlnok) estas urbo en Hungario en regiono Norda Ebenaĵo. Ĝi estas administra centro de departemento Jász-Nagykun-Szolnok kaj ankaŭ havas la saman juron kiel tiu de departemento, fine ĝi estas administra centro de Distrikto Szolnok.

Geografio 
Szolnok situas centre de la departemento ĉe la alfluo de Zagyva en la Tison, kie estas grava voja kaj fervoja pontoj tra Tiso. La urbo okupas la areon de 18.723 ha. Ĝi havas la loĝantaron de (en 2001) 75.712.

Historio 

Ĉ. 1030 estis konstruita fortikaĵo de la estro de la areo, kies nomo estis Zounok . La nomo de la urbo estis unuafoje menciita en 1075.

Ekde 1552 ĝis 1685 la urbo estis sub turka jugo.

La urbo evoluis dank’ al la saltransporto sur la Tiso al komerca centro de la salo kaj la lignoprilaboro. En 1733 granda epidemio pri pesto okazis.

En la 19-a jarcento la trafika infrastukturo pliboniĝis per la regulado de Tiso kaj la konstruo de la fervojlinio inter Pest (urbo)-Szolnok 1843. Ankaŭ nuntempe Szolnok havas unun el la plej grandaj stacidomoj. En 1849 tie komenciĝis furora atako de hungara armeo kontraŭ la Habsburgoj. En 1881, la urbo havis 18.247 hungarajn loĝantojn, kiuj okupiĝis pri agrikulturo, manlaboro, fiŝkaptado kaj komerco per fruktoj, ligno kaj similaj. En 1919 kaj en 1944 denove gravaj bataloj okazis en la urbo. En 1956 tie formiĝis stabo de János Kádár.

En la urbo funkcias Altlernejo pri Komerco kaj Ekonomio (nun jam universitato) kaj Instituto por la Instruado de flugoficiroj.

Vidindaĵoj

Sakralaj vidindaĵoj 
 romkatolika Preĝejo Patrono de Hungaroj (Szolnok)
 romkatolika Preĝejo de Sankta Triunuo (Szolnok)
 romkatolika Preĝejo Sankta Spirito (Szolnok)
 romkatolika Preĝejo Sankta Jozefo (Szolnok)
 romkatolika Preĝejo Sankta Urbano (Szolnok) (Szandaszőlős)
 grekokatolika Preĝejo Etendiĝo de Sankta Spirito (Szolnok)
 Kalvinana preĝejo (Szolnok)
 Luterana preĝejo (Szolnok)
 Sinagogo en Szolnok
 romkatolika Kapelo Francisco Xavier (Szolnok)
 grekokatolika Kapelo Vizito de Maria (Szolnok)

Aliaj vidindaĵoj 
 Urbodomo de Szolnok
 Departementa domo (Szolnok)
 termala banejo
 Artistkolonio (Szolnok)
 Teatro Szigligeti (Szolnok)

Eduko 
 Altlernejo de Szolnok (nun jam levita al universitato)

Ĝemelurboj 
  Riihimäki, Finnlando
  Reutlingen, Germanio
  Baia Mare, Rumanio
  Bielsko-Biała, Pollando
  Forli, Italio
  Ŝoham, Izraelo
  Judza, Japanio
  Eastwood, Britio, Anglio
  Dnipro, Ukrainio

Famuloj 

 en Szolnok naskiĝis kaj mortis:
 akvopilkisto István Hasznos
 pentristo Tibor Pólya
 en Szolnok naskiĝis:
 aktoroj Zoltán Csankó, Enikő Détár kaj István Somló
 baletisto Yvette Bozsik
 biokemiisto Kálmán Laki
 dancisto Sándor Tímár
 ekonomo Imre Vargha
 episkopo Tihamér Tóth
 fizikisto Albert Kónya
 Károly Kocsis (geografo)
 juristo Miklós Világhy
 kemiisto Csaba Horváth
 komponisto Zoltán Jeney
 Kálmán Balogh (kuracisto)
 ministroj József Tisza kaj Imre Szekeres
 muzikisto Oszkár Ökrös
 poeto Ferenc Verseghy
 psikologo Júlia György
 skulptisto János Megyik
 statistikisto Béla Kenéz
 verkisto Lajos Szilvási
 en Szolnok mortis:
 aktoroj Gyöngyi Császár, Péter Czibulás, Jenő Czakó, Gyula Kompóthy kaj Éva Sebestyén, Endre C. Turáni
 akvopilkistoj Ottó Boros kaj István Hasznos
 hidrologo Gerzson Nemes
 juristo Sándor Dankó
 pentristoj Ferenc Chiovini, Dániel Mihalik kaj Lajos Zombory

Famaj nomportantoj 
 János Szolnoki
 Tibor Szolnoki

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.szolnok.hu/0100_hun/ 
 retpaĝo de Szolnok-aj esperantistoj 

 
Banlokoj
Urboj ĉe Tiso