alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Prędkość dźwięku

Prędkość dźwięku w określonym ośrodku – prędkość rozchodzenia się w nim podłużnego zaburzenia mechanicznego (fali sprężystej).

Opis 
Prędkość dźwięku w substancjach zależy od prędkości przekazywania kolejnym cząsteczkom tej substancji energii drgań cząsteczek. Dla małych natężeń dźwięku prędkość związana z ruchem drgającym jest znacznie mniejsza od prędkości ruchu cieplnego cząsteczek, dlatego prędkość dźwięku nie zależy od jego natężenia ani od częstości drgań.

W powietrzu, w temperaturze 15 °C, prędkość rozchodzenia się dźwięku jest równa 340,3 m/s ≈ 1225 km/h. Prędkość ta zmienia się przy zmianie parametrów powietrza.

Najważniejszym czynnikiem wpływającym na prędkość dźwięku w powietrzu jest temperatura, w niewielkim stopniu ma wpływ wilgotność powietrza. Nie zauważa się, zgodnie z przewidywaniami modelu gazu doskonałego, wpływu ciśnienia.

Zależność od stanu ośrodka

Gazy 
Dla gazu doskonałego prędkość wynosi:
 

gdzie wykładnik adiabaty
 

jest stosunkiem ciepła właściwego gazu pod stałym ciśnieniem Cp do jego ciepła właściwego w stałej objętości Cv, przy czym
 

Zaś iloraz p/ρ jest stosunkiem ciśnienia p gazu w stanie niezakłóconym do jego gęstości ρ, równym:
 
(R stała gazowa, T temperatura absolutna w skali Kelvina, kB stała Boltzmanna, m masa molowa, μ masa cząsteczkowa).

Doświadczalna formuła określająca zależność prędkości dźwięku w suchym (wilgotność równa zero) powietrzu dana jest przybliżonym wzorem:
 

gdzie:
 v – prędkość dźwięku,
 θ – temperatura w stopniach Celsjusza [°C].

Wzór ten jest przybliżeniem wzoru wynikającego z równania gazu doskonałego:

Inne substancje 
W cieczach oraz ciałach stałych prędkość dźwięku jest większa niż w gazach. W środowiskach izotropowych w ciałach stałych
 
gdzie E jest modułem Younga, ρ gęstością; w cieczach
 
gdzie K stanowi współczynnik sprężystości objętościowej.

Historia 
Pierwszego przybliżonego pomiaru prędkości dźwięku w powietrzu dokonał Marin Mersenne około 1636.

Zależność od materiału 
Prędkość rozchodzenia się dźwięku w różnych ośrodkach:

Fale MHD 
Podłużne zaburzenia gęstości plazmy (podłużne fale MHD) bywają nazywane przez astrofizyków dźwiękiem. Fala taka w warunkach małej koncentracji może uzyskiwać znaczne prędkości, np. w:
 otoczeniu Słońca – 10 000 m/s
 w ośrodku międzygwiazdowym – 100 000 m/s

Zobacz też 
 bariera dźwięku
 fale akustyczne
 liczba Macha
 William Derham

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 Prędkość dźwięku w różnych ośrodkach
 

Ruch drgający i falowy
Dynamika płynów
Jednostki prędkości
Dźwięk
Konstanty Ostrogski (hetman)

Konstanty Iwanowicz Ostrogski herbu własnego (ur. ok. 1460, zm. 10 sierpnia 1530) – książę, pierwszy hetman wielki litewski w latach 1497–1500 i 1507–1530, wojewoda trocki od 1522 roku, kasztelan wileński od 1511 roku, starosta upicki, namiestnik bracławski i winnicki w 1497 roku, starosta bracławski, starosta łucki w latach 1507–1522, marszałek ziemi wołyńskiej w latach 1507–1522.

Życiorys 
Za czasów króla Jana Olbrachta walczył z Tatarami, a później z Moskwą. W nagrodę za rozbicie czambułu tatarskiego w bitwie pod Oczakowem dowodzonego przez Mehmeda I Gireja otrzymał, jako pierwszy, tytuł wielkiego hetmana litewskiego. W roku 1500, w czasie wojny litewsko-moskiewskiej 1500–1503, po przegranej bitwie nad Wiedroszą, dostał się do niewoli, w której przebywał trzy lata. Idąc na udawaną współpracę z Iwanem Srogim, dostał swobodę poruszania się, którą wykorzystał do ucieczki. Król Zygmunt Stary przywrócił go na stanowisko hetmańskie. Wspomagany przez Mikołaja Firleja kontynuował wojnę z Moskwą. W 1512 wraz z hetmanem wielkim koronnym, Mikołajem Kamienieckim, pokonał Tatarów w bitwie pod Wiśniowcem.

W 1512 wybuchła wojna litewsko-moskiewska. Konstanty Ostrogski dowodził w tej wojnie połączonymi siłami polsko-litewskimi w sile 35 tys. żołnierzy. Podkomendnymi hetmana byli Jerzy Radziwiłł, przyszły hetman polny i wielki litewski, oraz Janusz Świerczowski i Witold Sampoliński, dowodzący oddziałami koronnymi. W kampanii uczestniczył także przyszły hetman wielki koronny, Jan Amor Tarnowski. Kulminacją kampanii była bitwa pod Orszą w 1514 r., w której Ostrogski odniósł druzgocące zwycięstwo nad Rosjanami.

Wraz z namiestnikiem kijowskim, Andrzejem Niemirowiczem, i starostą czerkaskim, Eustachym Daszkiewiczem, odniósł 27 stycznia 1527 zwycięstwo nad Tatarami, w bitwie pod Olszanicą, gdzie poległo 40 000 Tatarów i uwolniono 80 000 jasyru.

Fundator cerkwi: Objawienia Pańskiego w Ostrogu, Trójcy Świętej w Międzyrzeczu Ostrogskim, Zaśnięcia Matki Bożej, św. Mikołaja i św. Trójcy (znana obecnie jako część zespołu bazylianów) w Wilnie.

Konstanty Ostrogski wyznawał prawosławie i używał języka staroruskiego. Pochowany w Ławrze Peczerskiej w Kijowie.

Jeden z portretów księcia znajduje się na zamku w Nieświeżu.

Współczesne upamiętnienie 
 Od 5 października 2017 imię Konstantego Ostrogskiego nosi wspólna brygada litewsko-polsko-ukraińska.

Galeria

Przypisy 

Członkowie rady hospodarskiej Wielkiego Księstwa Litewskiego
Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej
Hetmani wielcy litewscy (Wielkie Księstwo Litewskie)
Kasztelanowie wileńscy (Wielkie Księstwo Litewskie)
Marszałkowie ziemi wołyńskiej
Namiestnicy bracławscy
Konstanty Iwanowicz Ostrogski
Pochowani w Ławrze Peczerskiej w Kijowie
Starostowie Wielkiego Księstwa Litewskiego
Szlachta prawosławna w Polsce (I Rzeczpospolita)
Uczestnicy walk z najazdami tatarskimi na I Rzeczpospolitą
Uczestnicy wojny litewsko-moskiewskiej 1500–1503 (strona polsko-litewska)
Uczestnicy wojny litewsko-moskiewskiej 1512–1522 (strona polsko-litewska)
Urodzeni w XV wieku
Wojewodowie troccy (Wielkie Księstwo Litewskie)
Zmarli w 1530
Natężenie promieniowania

W radiometrii natężenie (intensywność) promieniowania to wielkość fizyczna określona jako strumień promieniowania wysyłany w jednostkowy kąt bryłowy.
 

gdzie:
  – natężenie (intensywność) promieniowania,
  – strumień promieniowania,
  – kąt bryłowy.

To pojęcie jest często mylone z emitancją i napromieniowaniem (irradiancją).

W układzie SI jednostką natężenia (intensywności) promieniowania jest wat na steradian.

Radiometria
Wielkości radiologiczne
Ravi Shankar

Pandit Ravi Shankar (dewanagari रवि शंकर, właśc. Rabindra Shankar Chowdhury, ur. 7 kwietnia 1920 w Waranasi, zm. 11 grudnia 2012 w San Diego) – indyjski kompozytor i wirtuoz gry na sitarze. Wzbudził uznanie Zachodu dla muzyki indyjskiej, zwłaszcza dla związanej z tradycją północnych Indii.

Życiorys 
W dzieciństwie wraz z młodszym bratem Udayem Shankarem (tancerzem) i ojcem przeniósł się do Europy. W 1930 przeprowadził się do Paryża. W 1938 powrócił do Indii i zaczął kształcić się jako muzyk. Jego mistrzem był Ustad Baba Allauddin Khan.

W 1954 pierwszy raz publicznie wystąpił poza Indiami, grając na sitarze w Związku Radzieckim, a potem w Europie Zachodniej i w USA. Szerszej publiczności, zwłaszcza młodzieżowej, stał się znany szczególnie od czasu, kiedy członek grupy The Beatles, George Harrison zainteresował się grą na sitarze w 1965. Wskutek kontaktu z Harrisonem Ravi Shankar został zaproszony w 1967 do występu na festiwalu muzyki pop w Monterey w Kalifornii, występował również w Woodstock w 1969. 5 czerwca 1972 George Harrison i Ravi Shankar zostali uhonorowani przez UNICEF nagrodą Child is Father to the Man w podziękowaniu za ich wkład w pomoc dotkniętemu głodem Bangladeszowi.

Ravi Shankar współpracował z wieloma muzykami zachodnimi, m.in. z Philipem Glassem, Yehudi Menuhinem, czy z wirtuozem fletu Jean-Pierre Rampalem. Był ambasadorem muzyki i kultury hinduskiej w świecie zachodnim. Ravi Shankar raz odwiedził Polskę i dał jeden koncert w filharmonii w Warszawie (1989).

Komponował ragi, muzykę filmową i baletową; stworzył także dwa koncerty na sitar.

Dzieci 
Gdy Ravi Shankar miał 21 lat, ożenił się z 14-letnią córką swojego guru Ustad Baby Allauddina Khana, Annapurną Devi, która również grała na sitarze. Z tego małżeństwa miał syna, Shubhendrę Shankara (1942–1992), który był malarzem i sitarzystą.

Następnie związał się ze swoją promotorką koncertów w Ameryce, Sue Jones, z którą miał córkę - Norę Jones.

Później poślubił Sukanyę Kotiyan, z którą miał drugą córkę, sitarzystkę Anoushkę, urodzoną w 1981.

Ordery i odznaczenia 
 Rycerz Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (2001)
 Komandor Legii Honorowej (Francja, 2000)
 Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
 Order Bharat Ratna (Indie, 1999)
 Order Padma Vibhushan (Indie,1981)
 Order Padma Bhushan (Indie, 1967)

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 
 
 

Sitarzyści
Festiwal w Monterey (1967)
Festiwal w Woodstock (1969)
Indyjscy instrumentaliści
Indyjscy kompozytorzy
Komandorzy Legii Honorowej
Kompozytorzy XX wieku
Laureaci Praemium Imperiale
Odznaczeni Orderem Bharat Ratna
Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego
Odznaczeni orderem Padma Bhushan
Odznaczeni orderem Padma Vibhushan
Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury
Urodzeni w 1920
Zmarli w 2012
Indusi odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury
Kazimierz Funk

Kazimierz Funk (ur. 23 lutego 1884 w Warszawie, zm. 19 listopada 1967 w Albany) – polski biochemik, twórca nauki o witaminach.

Życiorys 
Pochodził z żydowskiej rodziny. Był synem Jakuba, lekarza dermatologa, oraz Gustawy z domu Zysan. W kalendarzach adresowych Warszawy występował w tym czasie Jakub Izraelowicz Funk, lekarz chorób wenerycznych i skórnych (w r. 1900 adres: Włodzimierska 8).

W 1900 ukończył gimnazjum w Warszawie, po czym wyjechał do Szwajcarii. Studiował biologię w Genewie, następnie chemię w Bernie. W 1904 pod kierownictwem Stanisława Kostaneckiego przeprowadził przewód doktorski. 

W następnych latach pracował w Instytucie Pasteura w Paryżu, na Uniwersytecie Berlińskim i w Wielkiej Brytanii (prowadził badania nad nieznaną wcześniej przyczyną choroby beri-beri). 

Odkrył i wyodrębnił z otrąb ryżowych pierwszą witaminę B1. Jego badania pozwoliły wykryć obecność tej witaminy w rozmaitych pokarmach, m.in. w drożdżach, mleku i mózgu wołowym. 

Funk jest autorem terminu „witamina” (łac. vita – życie, amina – związek chemiczny zawierający grupę aminową), który wprowadził w 1912 roku. Pomógł mu w tym Ludwik Rajchman, który zaproponował Funkowi napisanie publikacji przeglądowej związanej z jego pracą, a nie pracy eksperymentalnej. Według ówczesnych przepisów praca przeglądowa nie wymagała zgody na publikację zwierzchników Funka, którzy sprzeciwiali się zastosowaniu nowego pojęcia „witaminy”. Artykuł ukazał się w The Journal of State Medicine, którego Rajchman był jednym z redaktorów. 

Zajmował się leczeniem chorych na awitaminozy. Przewidywał, że brak witamin może powodować inne choroby: krzywicę, szkorbut, pelagrę. Większość swoich prac badawczych zrealizował w Instytucie Pasteura w Paryżu. 

W czasie I wojny światowej przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie prowadził badania nad wykorzystaniem witamin do celów leczniczych. W 1923 wrócił do Polski dzięki Ludwikowi Rajchmanowi, który jako przedstawiciel Ligi Narodów przekonał najpierw Funka a potem Fundację Rockefellera, by ta zapewniła Funkowi odpowiednie wynagrodzenie, jako kierownikowi oddziału biochemii w PZH w Warszawie. W latach 1923–1928 kierował tym oddziałem Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie, pracował tam m.in. nad wyizolowaniem insuliny. Badał wpływ witaminy B1 na przemianę węglowodanową i zajmował się badaniem kwasu nikotynowego. 

W 1928 wyjechał do Paryża, gdzie prowadził badania nad hormonami. W 1939, po wybuchu II wojny światowej, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał do końca życia. W ostatnim okresie życia Funk zajmował się badaniem przyczyn raka. 

Jest autorem kilkuset publikacji naukowych. Zmarł w Albany, stolicy stanu Nowy Jork, w wieku 83 lat.

Wybrane publikacje 
 

 Funk, C. 1914 Die Vitamine. J. P. Bergmann, Wiesbaden.

Upamiętnienie 
Jest patronem ulic we Wrocławiu oraz Zielonej Górze.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 

Biografie kanonu polskiej Wikipedii
Polscy biochemicy
Polscy odkrywcy
Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe)
Urodzeni w 1884
Zmarli w 1967
Polacy pochodzenia żydowskiego
BitchX

BitchX to program komputerowy, klient internetowej usługi IRC napisany w języku C. BitchX działa w trybie tekstowym lub środowisku tekstowym emulowanym przy użyciu biblioteki GTK+ (przez co jest mniej rozbudowany graficznie niż inny znany klient IRC, XChat).

BitchX działa na większości systemów operacyjnych typu Unix, a jego kod źródłowy, bazujący na programie ircII, jest dostępny na licencji BSD.

Zobacz też 
 Irssi

Linki zewnętrzne 
 Strona BitchX

Klienty IRC
Oprogramowanie na licencji BSD
Wolne oprogramowanie napisane w C
MINIX

MINIX – niekomercyjny system uniksopodobny.

Obecnie jest to w pełni funkcjonalny system operacyjny, dostępny na licencji BSD, co umożliwia swobodną (z kilkoma zastrzeżeniami) dystrybucję i modyfikację kodu źródłowego systemu MINIX.

Historia 
Powstał w 1987 na platformę x86. System miał małe wymagania sprzętowe, był uruchamiany na mikrokomputerach PC XT i AT. Późniejsze wersje Miniksa działały również na platformach opartych o procesor Motorola 68000 (Apple Macintosh, Amiga i Atari ST), a także na stacjach roboczych Suna (SPARC).

System operacyjny MINIX został napisany przez Andrew Tanenbauma z holenderskiego uniwersytetu Vrije Universiteit w Amsterdamie. Był on dodatkiem do jego książki Operating Systems: Design and Implementation (). Część kodu źródłowego (12 tys. linii) tego systemu operacyjnego jest umieszczona w tej książce. Większość jest napisana w języku C. Celem autora było stworzenie systemu operacyjnego do celów edukacyjnych. Była to główna funkcja MINIX-a w wersjach 1 i 2, jednak od wersji 3 postawiono przed systemem nowe cele. MINIX 3 ma być wydajnym systemem operacyjnym przeznaczonym m.in. do systemów wbudowanych, zachowując jednocześnie swoją przydatność w edukacji.

MINIX stał się źródłem inspiracji Linusa Torvaldsa do napisania Linuksa. Razem z FreeBSD systemy te stopniowo przyciągnęły rzesze programistów, którzy preferowali pisanie otwartego oprogramowania w otwartym środowisku (mimo bardzo niewielkich opłat licencyjnych za Miniksa).

MINIX 3 
24 października 2005 pojawiła się nowa wersja Minixa – MINIX 3. Jej cechy charakterystyczne to:
 niewielki rozmiar jądra systemu (ok. 3900 wierszy kodu źródłowego)
 modularność
 wysoka niezawodność, elastyczność i bezpieczeństwo
 wielozadaniowość
 niewielkie wymagania sprzętowe
 możliwość zastosowań w tzw. systemach wbudowanych np.:
 aparatura kontrolno-pomiarowa
 sprzęt audio-wideo
 telefony komórkowe

Książki 
 Andrew S Tanenbaum, Albert S. Woodhull, Operating Systems Design and Implementation (3rd Edition), Prentice Hall 2006.

Zobacz też 
 Minix (system plików)

Linki zewnętrzne 
 The MINIX 3 Operating System
 Minix1.hampshire.edu
 Minix w katalogu Open Directory
 

Unix
Oprogramowanie na licencji BSD
Konduktancja

Konduktancja, przewodność elektryczna czynna – miara podatności elementu na przepływ prądu elektrycznego, odwrotność rezystancji.

Jednostką konduktancji w układzie SI jest simens (S).

Dla znanych wymiarów geometrycznych przewodnika i konduktywności materiału (miary podatności materiału na przepływ prądu), z jakiego został wykonany, jego konduktancję określa wzór:
 

gdzie:
  – długość przewodnika,
  – pole przekroju poprzecznego elementu,
  (sigma) – konduktywność (przewodność elektryczna właściwa) materiału.

Powyższy wzór określony jest tylko dla układów makroskopowych. W przypadku układów mezoskopowych wielkość ta wyraża się inaczej. Dla idealnego drutu kwantowego wyraża się ona wzorem:
 

gdzie:
  – ładunek elementarny,
  – stała Plancka,
  – liczba otwartych kanałów.

W tym przypadku nie ma zależności wprost od geometrii układu, jedynie od liczby otwartych kanałów przewodności. Liczba ta z kolei zależy skokowo od rozmiarów poprzecznych przewodnika. Teorię opisującą to zjawisko podał Rolf Landauer (w roku 1957).

Zobacz też 
 przewodnictwo elektryczne

Wielkości charakteryzujące elementy obwodu elektrycznego
Lingwistyka tekstu

Lingwistyka tekstu – dział językoznawstwa zajmujący się poszukiwaniem i badaniem ponadzdaniowych struktur językowych. Zadaniem lingwistyki tekstu jest próba zdefiniowania tekstu jako zdarzenia językowego, jako wyniku zdarzenia językowego, jako kognitywnego konstruktu czy też jako wycinka ze społecznego dyskursu.

Zobacz też 
tekst (semiotyka)

Działy językoznawstwa

sl:Tekstologija
Błyskawica (ujednoznacznienie)

Piorun, przyczyna błyskawicy, zjawisko meteorologiczne
 Pistolet maszynowy Błyskawica – polski pistolet maszynowy
 Pociąg pancerny Błyskawica – polski pociąg pancerny
 Błyskawica (radiostacja) – radiostacja powstańcza
 ORP „Błyskawica” – polski okręt - niszczyciel
 Błyskawica – powieść Jamesa Olivera Curwooda
Furlong

Furlong – skrót fur, anglosaska, archaiczna jednostka długości.

Furlong obejmuje 1/8 mili, 10 łańcuchów, 40 prętów, 220 jardów lub 660 stóp, co daje 201,168 metra.

Podobną jednostką są staropolskie staje oraz starożytny stadion; na morzu kabel.

Zobacz też   
pozaukładowe jednostki miary

Przypisy 

Anglosaskie jednostki długości
Dawne jednostki długości
Gary Moore

Gary Moore, właściwie Robert William Gary Moore (ur. 4 kwietnia 1952 w Belfaście, zm. 6 lutego 2011 w Esteponie) – brytyjski muzyk, kompozytor i wokalista, multiinstrumentalista, wirtuoz gitary.

Życiorys 
Tworzył w stylistyce rocka i bluesa, a także heavy metalu. Działalność artystyczną rozpoczął pod koniec lat 60. XX w. w zespole rocka psychodelicznego Skid Row. Na początku lat 70. związał się na krótko z formacją Thin Lizzy, a także rozpoczął solową działalność artystyczną. W 1975 roku dołączył do zespołu Jona Hisemana – Colosseum II, który opuścił trzy lata później. W 1977 roku ponownie dołączył do Thin Lizzy. W zespole pozostał do 1979 roku. W latach 90. wraz z perkusistą Gingerem Bakerem i basistą Jackiem Bruce’em założył power trio – Bruce-Baker-Moore, który w 1994 roku wydał płytę Around the Next Dream.

Zmarł na atak serca w czasie snu, 6 lutego 2011 roku, podczas pobytu na wakacjach w hiszpańskiej miejscowości Estepona. Pogrzeb artysty był skromny, bez udziału mediów. Ciało spoczęło na cmentarzu przy kościele św. Małgorzaty w niewielkim Rottingdean niedaleko Brighton and Hove.

Dyskografia 
 Albumy studyjne

 Albumy koncertowe

 Kompilacje

Filmografia

Instrumentarium

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 GaryMoore.com

Brytyjscy wokaliści rockowi
Brytyjscy wokaliści bluesowi
Brytyjscy gitarzyści rockowi
Brytyjscy keyboardziści
Brytyjscy harmonijkarze
Brytyjscy gitarzyści akustyczni
Członkowie Thin Lizzy
Ludzie urodzeni w Belfaście
Pochówki w Anglii
Urodzeni w 1952
Zmarli w 2011
Północnoirlandzcy gitarzyści
Północnoirlandzcy wokaliści
Północnoirlandzcy kompozytorzy
Cez

Cez (Cs, ) – pierwiastek chemiczny, metal alkaliczny. Nazwa łacińska caesium (błękitny) pochodzi od silnych niebieskich linii spektralnych w widmie cezu.

Charakterystyka 
Jest jednym z najbardziej reaktywnych pierwiastków, na powietrzu bardzo szybko pokrywa się ciemnym nalotem (tlenku cezu), z wodą i kwasami reaguje wybuchowo. Fluorek cezu (CsF) jest jednym ze związków o najwyższym udziale wiązania jonowego (92%). Cez w reakcji ze złotem daje jonowy złotek cezu (CsAu), który rozkłada się w kontakcie z wodą na złoto i wodorotlenek cezu.

Odkrycie 
Cez został odkryty w 1860 roku przez Roberta Bunsena i Gustava Kirchhoffa podczas spektroskopowego badania wody mineralnej pochodzącej z Dürkheim w Niemczech. Metaliczny cez po raz pierwszy otrzymał w 1882 roku szwedzki chemik Carl Theodor Setterberg poprzez elektrolizę suchego, stopionego cyjanku cezu.

Występowanie 
Minerałem o relatywnie wysokiej zawartości cezu jest pollucyt (polluksie), uwodnionym krzemianie cezu glinu, . Cez występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,3 ppm (liczba atomów), tj. 1,9 ppm wagowo.

Izotopy 
W przyrodzie w sposób naturalny występuje w postaci jedynego (spośród 40 znanych w roku 2003) trwałego izotopu 133Cs. Ponadto sztuczne, radioaktywne izotopy cezu, stanowiące produkty rozszczepienia występują w wypalonym paliwie jądrowym. Izotopy 134Cs i 137Cs ulegały deponowaniu w różnych osadach w wyniku opadów promieniotwórczych o zasięgu globalnym, będących skutkiem próbnych wybuchów jądrowych przeprowadzanych w atmosferze w połowie XX wieku oraz awarii nuklearnych, przede wszystkim tej w Czarnobylu.

Ze względu na dłuższy czas połowicznego rozpadu, obecnie wykrywany jest przede wszystkim 137Cs, najczęściej w osadach powodziowych. Co więcej, 137Cs, zwany radiocezem (ang. radiocesium), należy wraz z 131I oraz izotopami gazów szlachetnych do grupy radioizotopów najliczniej uwalnianych w wypadku awarii reaktorów jądrowych. Jednak w odróżnieniu od radioizotopów gazów szlachetnych, skażenie promieniotwórczymi izotopami cezu stanowi poważniejsze zagrożenie dla zdrowia, ponieważ cez wykazuje chemiczne podobieństwo do potasu, przez co wbudowuje się w cały organizm człowieka, szczególnie do śledziony, wątroby i mięśni (natomiast 131I jest niebezpieczny głównie ze względu na wchłanianie przez tarczycę). Dopuszczalne roczne doustne wchłonięcie radiocezu 137Cs zostało określone przez EPA na 3,7 MBq.

Radiocez 137Cs występuje w równowadze promieniotwórczej ze swoim produktem rozpadu, 137Ba. Generują one promieniowanie beta o energii 512 keV i gamma, o energii 662 keV.

Nuklidy 137Cs i 137Ba są często wykorzystywane w przemyśle (radiografia) oraz w badaniach geofizycznych (sonda γ – γ), gdyż dają jedną silną linię promieniowania γ o energii 662 keV.

Uwagi

Przypisy 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Pierwiastki chemiczne
Niemieckie odkrycia
Obło

Obło – część kadłuba jednostki pływającej, liczona w przekroju poprzecznym, na obszarze której płaskie dno płynnie przechodzi w ścianę burty. Poszycie kadłuba na wysokości obła (tzw. pas obłowy) jest pogrubione z powodu przenoszenia zwiększonych obciążeń. Z przodu jednostki obło płynnie przechodzi w dziób, natomiast z tyłu (w zależności od konstrukcji kadłuba) może ciągnąć się nawet aż do samego końca kadłuba (w tym także przez jego całą część rufową).

Przypisy 

Konstrukcja jednostek pływających
Kadłub (żeglarstwo)
Wirulencja

Wirulencja, zjadliwość drobnoustrojów – zdolność wniknięcia, namnożenia się oraz uszkodzenia tkanek zainfekowanego organizmu przez dany typ patogenu. Poszczególne szczepy danego gatunku mogą różnić się wirulencją.

Miarą zjadliwości jest najczęściej dawka śmiertelna 50 (LD50), definiowana jako liczba komórek (dla bakterii) lub wirionów (dla wirusów i czynników subwirusowych) drobnoustroju zdolnych do zabicia 50% wystawionych na ich działanie zwierząt laboratoryjnych. W populacjach ludzkich tą miarą jest śmiertelność, będąca liczbą osób zmarłych z powodu choroby podzieloną przez liczbę osób chorych na tę chorobę w danej populacji.

Mikrobiologia
Tyrol

Geografia:
 Tyrol – kraj związkowy w zachodniej Austrii, między Niemcami, Włochami i Szwajcarią 
 Tyrol – region w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi oraz górnej Drawy
 Tyrol Południowy – historyczna część regionu Tyrol położona na południe od głównej grani Alp
 Tyrol Wschodni – historyczna część regionu Tyrol

Inne:
 Tyrol – dom handlowy

Zobacz też:
 Tirol
 Tirolo
Garbage

Garbage – amerykańska rockowa grupa muzyczna zaliczana do gatunku alternatywny rock, powstała w roku 1994.

W swojej twórczości muzycy korzystają z szerokiej gamy instrumentów – od gitar elektrycznych po próbki dźwiękowe z utworów innych wykonawców. W ich dorobku znajdują się utwory żywe i pobudzające, ale też spokojne, poetyckie ballady. Elementy charakterystyczne dla Garbage to, między innymi, wplatanie w melodię elementów z innych niż rock stylów muzycznych, używanie próbek dźwiękowych z różnymi szumami i trzaskami, czy elektroniczne modyfikowanie głosu wokalistki.

Skład zespołu 
 Shirley Manson – śpiew, gitara
 Butch Vig – perkusja, sampler
 Duke Erikson – gitara, gitara basowa, instrumenty klawiszowe
 Steve Marker – gitara, gitara basowa, sampler

Dyskografia

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Oficjalna strona internetowa zespołu 

Amerykańskie zespoły rocka alternatywnego
Laureaci Europejskich Nagród Muzycznych MTV
Laureaci MTV Video Music Awards
Amerykańskie zespoły indierockowe
Andromeda (mitologia)

Andromeda (gr.  Androméda,  Andromédē, łac. Andromeda) – w mitologii greckiej królewna etiopska. Uchodziła za córkę Cefeusza (Kefeusa) i Kasjopei oraz za żonę Perseusza.

Postać mitologiczna 
Jej matka chełpiła się tym, że jest piękniejsza od Nereid. Nimfy poprosiły Posejdona, by ten ukarał królową za jej pychę. Bóg zesłał na jej kraj Ketosa, morskiego potwora. Król Cefeusz udał się do Ammona w oazie Siwa na Pustyni Libijskiej, by przebłagać bogów. Wyrocznia zażądała wydania na ofiarę Andromedy. Gdy lud się o tym dowiedział, zmusił go, by posłuchał rady wyroczni. Andromeda została przykuta do skały i pozostawiona na pożarcie. W ostatniej chwili została uratowana przez Perseusza, powracającego z wyprawy przeciw gorgonie. Perseusz zabił potwora i pojął Andromedę za żonę. W tym samym czasie brat Cefeusza, Fineus, który był zaręczony z Andromedą, uknuł spisek przeciw Perseuszowi. Ten wykrył spisek i, ukazując swym wrogom głowę gorgony, zamienił ich w kamień. Perseusz zabrał żonę do Argos, a następnie do Tyrynsu, gdzie Andromeda urodziła jego synów o imionach Perses, Alkajos, Stenelos, Helehos, Mestor, Elektryon i córkę Gorgofonę.

Bogowie przemienili ją po śmierci w gwiazdozbiór nieba północnego.

Gwiazdozbiór 
Mityczna Andromeda jest identyfikowana z gwiazdozbiorem Andromedy (Andromeda). Widnieje na niebie niedaleko konstelacji, Kasjopei (Cassiopeia), Cefeusza (Cepheus), Perseusza (Perseus), Pegaza (Pegasus), Wieloryba (Cetus), które są z nim mitologicznie powiązane. Imieniem królewny nazwano galaktykę – Galaktyka Andromedy (Wielka Mgławica w Andromedzie).

Przedstawienia artystyczne 
Wyobrażenie o królewnie przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym (malowidła wazowe z V wieku p.n.e.), mozaikach, rzymskim malarstwie pompejańskim, rzeźbie, malarstwie (Uwolnienie Andromedy Jacopo Tintoretta, Perseusz i Andromeda i Andromeda Petera Paula Rubensa, Andromeda Rembrandta) i w literaturze (tragedia Andromeda Sofoklesa, tragedia Andromeda Eurypidesa, tragedia Andromeda z 1650 roku autorstwa Pierre’a Corneille).

Zobacz też 

 Andromeda – imię żeńskie
 Andromeda (modrzewnica) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 
 

Królewny w mitologii greckiej
Metamorfozy w mitologii greckiej
Mityczne postacie upamiętnione nazwami gwiazdozbiorów
Blind Faith

Blind Faith - brytyjska grupa blues-rockowa, powstała na bazie rozpadającego się Cream. Do Erica Claptona i Gingera Bakera dołączyli Steve Winwood (z Traffic) i Ric Grech (z Family). Choć ta efemeryczna grupa przetrwała zaledwie jeden sezon, wydając jeden album, jej działalność była ważnym etapem w rozwoju blues-rocka. Muzyka grupy była bogatsza brzmieniowo (instrumenty klawiszowe) od tej tworzonej przez jej poprzedniczkę - Cream. Według słów lidera Blind Faith, Erica Claptona, nowy kierunek zainspirowany został debiutem płytowym znanego kanadyjskiego zespołu The Band.

Skład zespołu 
 Ginger Baker - perkusja
 Eric Clapton - gitara, śpiew
 Steve Winwood - instrumenty klawiszowe, gitara, gitara basowa, śpiew
 Ric Grech - gitara basowa, skrzypce, śpiew

Dyskografia

Przypisy 

Brytyjskie zespoły bluesrockowe
Supergrupy rockowe
Stanisław Jasiukiewicz

Stanisław Jasiukiewicz (ur. 14 maja 1921 w Postawach, zm. 27 czerwca 1973 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.

Życiorys 
Brał udział w kampanii wrześniowej, a podczas okupacji działał w AK. Zesłany do Kaługi. Po wojnie studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Studia aktorskie ukończył w 1949 na PWST w Warszawie (z siedzibą w Łodzi). Był aktorem teatralnym we Wrocławiu (1950-1955), a następnie w Teatrze Polskim w Warszawie (od 1955 aż do śmierci). W 1959 wystąpił jako Zenon Ziembiewicz w adaptacji Granicy Zofii Nałkowskiej (Teatr Polskiego Radia, reż. Wojciech Maciejewski).

Zmarł na raka trzustki. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera J-1-26/27).

Filmografia (wybór) 
 Miasto nieujarzmione (1950) – żołnierz radziecki
 Celuloza (1953) – Gąbiński
 Żołnierz zwycięstwa (1953) – żołnierz radziecki
 Pod gwiazdą frygijską (1954) – Gąbiński
 Podhale w ogniu (1955) – hajduk Jordana
 Cień (1956)
 Skarb kapitana Martensa (1957) – Gac
 Ostatni strzał (1958) – Stefan Ziarno
 Wolne miasto (1958) – Konrad Guderski
 Lunatycy (1959) – Piotr Nowak
 Krzyżacy (1960) – Ulrich von Jungingen, wielki mistrz krzyżacki
 Matka Joanna od Aniołów (1960) – Chrząszczewski
 Czterej pancerni i pies (1966–1970) – odcinki: 7. Rozstajne drogi, 8. Brzeg morza, 9. Zamiana, 21. Dom – Stanisław Kos ps. „West”, ojciec Janka
 Hrabina Cosel (1968) – Rajmund Zaklika
 Hrabina Cosel (serial telewizyjny) (1968) – Rajmund Zaklika
 Stawka większa niż życie w odc. 16. Akcja „Liść dębu” (1968) – generał Pfister
 Dzień oczyszczenia (1969) – major Dziadek
 Epilog norymberski (1970) – gen. Rudenko, oskarżyciel radziecki
 Różaniec z granatów (1970) – porucznik leżący w szpitalu z Józefem
 Jak daleko stąd, jak blisko (1971) – kapitan MO
 Wiktoryna czyli czy pan pochodzi z Beauvais? (1971) – Fryderyk Taillefer, ojciec Wiktoryny
 W pustyni i w puszczy (1973) – Władysław, ojciec Stasia
 Potop (1974) – o. Augustyn Kordecki

Odznaczenia i wyróżnienia 
 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1959)
 Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)
 Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1968)
 Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1970)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 
 
 
 Stanisław Jasiukiewicz na zdjęciach w bibliotece Polona

Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza
Aktorzy związani z Wrocławiem
Ludzie urodzeni w Postawach
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego
Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”
Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów
Polscy aktorzy filmowi
Polscy aktorzy teatralni
Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy
Żołnierze Armii Krajowej
Urodzeni w 1921
Zmarli w 1973
Burta (statek wodny)

Burta – strona na statku wodnym, każda z połówek jednostki pływającej, rozdzielonych płaszczyzną symetrii kadłuba. Termin ten ma wiele pokrewnych znaczeń począwszy od całości jednej z połówek kadłuba, poprzez poszycie jednej z połówek (lub część poszycia nad obłem), aż do litej bariery na dużej jednostce, otaczającej odkryty pokład, będącej de facto nadburciem, a nie burtą. Jednak o tym, że coś znajduje się na jednej z burt, mówi się także wtedy, gdy to coś znajduje się nawet znacznie powyżej najwyższego pokładu (np. światła na masztach mogą być w osi jednostki, lub na jednej z burt).

Burty są dwie – lewa i prawa (patrząc od rufy w stronę dziobu jednostki).

Burty posiadają także swoje historyczne nazwy, utrzymujące się jednak, dla zachowania tak ważnej dla marynarzy tradycji, do dziś. Prawa burta, to po polsku sterburta (niderl. stuurboord, ang. starboard), lewa to bakburta (niderl. bakboord, ang. hist. larboard, współcz. port). Nazwy te pochodzą sprzed kilku wieków, kiedy to stosowano na żaglowcach wiosło sterowe. Sternik operujący takim wiosłem stał zawsze plecami (ang. back) do lewej burty, a jego wiosło schodziło do wody z burty prawej. Centralnie z rufy wiosło nie mogło zejść do wody, bo rufa kończyła się w szpic i posiadała wydatny nawis rufowy sięgający daleko nad wodę. Angielskie terminy port i larboard wywodzą się stąd, iż jednostki z wiosłem sterowym dochodziły do nabrzeża portowego tylko z jednego kierunku - tą burtą, na której nie było wiosła sterowego, aby go nie uszkodzić. Etymologia tych słów nie jest wyjaśniona jednoznacznie. Może oznaczać stronę, z której dochodzi hałas z lądu (loud), lub stronę, z której ładowano towary (load) przez furtę w burcie. Równie dobrze jednak mogło to oznaczać wchodzenie do portu od konkretnej strony, gdyż wszystkie jednostki miały wiosło sterowe właśnie dlatego z tej samej strony, aby łatwiej było im wszystkim zachować porządek podczas przemieszczania się w zazwyczaj ciasnym porcie, oraz cumować wspólnie przy nabrzeżu.

Statek na sterburcie niesie światło zielone, na bakburcie – czerwone.

Stosowane są również określenia burta nawietrzna (z której wieje wiatr, czyli wystawiona na działanie wiatru) oraz burta zawietrzna (znajdująca się za wiatrem, czyli osłonięta od wiatru żaglami i poszyciem drugiej burty).

Burta, w znaczeniu bocznej powierzchni kadłuba, a szczególnie jej części nawodnej, nie musi otaczać jednostki pływającej ze wszystkich stron. Jeżeli rufa posiada własną ścianę z tyłu jednostki, to nosi ona nazwę pawęży.

Przypisy

Bibliografia 
 

Konstrukcja jednostek pływających
Kadłub (żeglarstwo)
Hildegarda

Hildegarda – imię
 Hildegarda (758–783) – żona Karola Wielkiego
 Hildegarda z Bingen (1098–1179) – bł. Kościoła katolickiego

bg:Хилдегард
de:Hildegarde
en:Hildegard
fr:Hildegarde
zh:赫德嘉
Humbert (imię)

Humbert – imię męskie pochodzenia germańskiego.  Wywodzi się od złożenia słów hun – „wojownik” i beraht – „słynny”.  Oryginalnie było imieniem normandzkim. Za pośrednictwem Normandów jego użycie rozszerzyło się na Anglię i Włochy, gdzie nosiło je dwóch królów. Istnieją też święci o tym imieniu.

Humbert imieniny obchodzi 4 marca i 13 listopada.

Znane osoby noszące to imię 
 Humbert z Silva Candida
 bł. Humbert z Romans (1194-1277) - generał zakonu dominikanów
 Umberto Eco – włoski pisarz
 Umberto Giordano – włoski kompozytor
 Humbert Sabaudzki (1889–1918) – jedyny syn z drugiego małżeństwa byłego króla Hiszpanii Amadeusza, księcia Aosty, z Marią Letycją Bonaparte-Aosta

Męskie imiona germańskie
Hygin

Hygin – imię męskie pochodzenia greckiego. Imię wywodzi się od słowa hygieinos oznaczającego "zdrowy".

Hygin imieniny obchodzi 11 stycznia.

Znane osoby noszące to imię:
 Hygin (Gajusz Juliusz Hygin), pisarz
 Papież Hygin

Męskie imiona greckie
Ilia

Ilia - jedna z transliteracji wschodniosłowiańskiego odpowiednika imienia Eliasz
 Ilia - inne imię Rei Sylwii
 Ilia Jarosławicz – kniaź nowogrodzki w latach 1018-1020
 Elida – górzysta kraina w starożytnej Grecji, obecnie prefektura (nomos) Ilia 
 Ilia - wieś w Rumunii, w Siedmigrodzie (węg. Marosillye, niem. Elienmarkt)
 Ilia (dawniej Ilja) – agromiasteczko na Białorusi, w rejonie wilejskim obwodu mińskiego
 Ilia (dawniej Ilja) – rzeka na Białorusi
 Ilia – dawna gmina

 Zobacz też Ilja
Ilza

Ilza - imię żeńskie. Pochodzi ze zdrobniałej formy niemieckiej odmiany imienia Elżbieta - Elizabeth - Ilse.

Ilza imieniny obchodzi 8 maja.

Żeńskie imiona semickie
Falszkil

Falszkil – stała płetwa wystająca w dół z dna jachtu żaglowego, będąca przedłużeniem stępki na całej lub znacznej jej długości. Spełnia rolę stałego miecza i jednocześnie balastu. Balast w falszkilu jest tak usytuowany, że stanowi razem z samym falszkilem jednolitą powierzchnię i kształt, stąd nazywany jest balastem integralnym. Z tego samego powodu również całość, czyli falszkil oraz balast nazywana jest potocznie falszkilem.

Zadaniem falszkilu jest zwiększenie stateczności jednostki (poprzez balast), oraz sterowności (poprzez zwiększenie oporu bocznego części podwodnej).

Falszkil jest stosowany w kadłubach wąskich i głębokich, gdyż przejście z dna jachtu poprzez stępkę w falszkil odbywa się w sposób bardzo łagodny zarówno w przekroju podłużnym, jak i poprzecznym kadłuba. Z przodu kadłuba falszkil może przechodzić w linię dziobu jednostki nawet w sposób niezauważalny. Natomiast bezpośrednio do tylnej krawędzi falszkilu może być przymocowany ster zawiasowy, wtedy krawędź ta jest w postaci linii prostej.

Nazwa "falszkil", czyli "fałszywy kil", pochodzi właśnie od tak upodobnionego kształtu płetwy do stępki i kadłuba, że trudno odczuć obserwatorowi, w którym miejscu znajduje się prawdziwy kil i zaczyna płetwa (kil to inaczej stępka). Jeszcze inna nazwa falszkilu to "martwy kil".

Istnieją również inne rozwiązania, podobne do falszkilu, jednak odróżniają się one od kształtu dna kadłuba w sposób wyraźny i przytwierdzone są do znacznie krótszej części stępki. Są to:

 finkil czyli balast płetwowy, w którym cała płetwa jest wykonana z ciężkiego materiału i spełnia funkcję balastu. Finkil wystaje w głąb wody głębiej niż falszkil, a jego przejście w kształt dna jachtu może być umiarkowanie łagodne lub nawet odróżniać się od dna całkowicie.
 bulbkil czyli płetwa wchodząca w wodę jeszcze głębiej od finkilu i odróżniająca się od stępki zdecydowanie, kształtem przypomina wąski i długi miecz, a na końcu tej płetwy znajduje się balast bryłowy, o kształcie pękatego cygara lub podobnym.

Falszkilem nazywa się także listwę innego rodzaju, bez balastu, znacznie krócej odstającą od dna kadłuba, choć nadal zajmującą dużą część długości jego stępki. Taka listwa służy do ochrony stępki w przypadku najechania jachtem na przeszkodę podwodną. Jeszcze inne rozwiązanie falszkilu to płetwa będąca przedłużeniem stępki, ze szczeliną, przez którą można wysuwać miecz. Ogólnie rzecz ujmując, istnieje bardzo dużo różnych rozwiązań części podwodnej kadłuba jednostki żaglowej, często są to rozwiązania na granicy różnych systemów, przez co trudno jest sklasyfikować jednoznacznie, zawsze jednak falszkilem jest takie rozwiązanie, w którym poniżej stępki na znaczącej długości kadłuba jest zamocowany jeszcze jeden element konstrukcyjny.

Zobacz też 
 balast
 balast (żeglarstwo)
 jacht balastowy
 jacht balastowo-mieczowy

Bibliografia

Kadłub (żeglarstwo)
Cream

Cream – brytyjska supergrupa rockowa tworząca fuzję rocka psychodelicznego i blues-rocka. Powstała jako efekt współpracy klawiszowca i basisty Jacka Bruce’a, gitarzysty Erica Claptona oraz perkusisty jazzowego Gingera Bakera. Do dziś określana bywa jako jeden z najważniejszych zespołów w historii muzyki rockowej, uznanie krytyków budzi również jej wkład w powstanie hard rocka.

Historia 
Sformowana w połowie 1966 roku przez Erica Claptona, mającego dobrą reputację po występach z Yardbirds i w grupie Johna Mayalla. Do grupy dołączyli basista Jack Bruce i perkusista Ginger Baker. Zawarta na zaledwie czterech studyjnych płytach muzyka, oparta na solówkach gitarowych Claptona i sekcji rytmicznej, całą swoją atrakcyjność objawiała na koncertach. Zdolności improwizacyjne wszystkich muzyków, połączone z zespołową dyscypliną, czyniły występy grupy niezapomnianym spektaklem. Żywot grupy okazał się dość krótki. Trzy osobowości, mające różne koncepcje muzyczne i wizję świata, z trudem mieściły się w ramach grupy. Ostatecznie grupa rozwiązała się w 1968 po zaledwie dwóch latach działalności. Pożegnalny koncert Cream stał się jednym z ważnych wydarzeń w historii rocka.

Odbiór 
W 1993 roku grupa została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame.

W maju 2005 r. grupa, ponownie w oryginalnym składzie, dała serię czterech koncertów w londyńskiej Royal Albert Hall, gdzie miał miejsce koncert pożegnalny w 1968 r.

Skład 
 Peter Edward „Ginger” Baker – perkusja
 Jack Bruce – gitara basowa, śpiew, harmonijka ustna
 Eric Clapton – gitara, śpiew

Dyskografia 
 Fresh Cream (1966)
 Disraeli Gears (1967)
 Wheels of Fire (1968, live)
 Goodbye (1969)
 Live Cream (1970)
 Live Cream Volume II (1972)
 Heavy Cream (1972)
 Live 1968 (1989)
 BBC Sessions (2003)
 Royal Albert Hall London May 2-3-5-6 05 (2006, live)

Przypisy 

 
Brytyjskie zespoły rockowe
Supergrupy rockowe
Członkowie Rock and Roll Hall of Fame
Brytyjskie zespoły bluesrockowe
Brytyjskie zespoły rocka psychodelicznego
Laureaci Nagrody Grammy
Derek and the Dominos

Derek and the Dominos – grupa blues rockowa założona w 1970 roku przez Erica Claptona po rozpadzie supergrupy Blind Faith.

Zespół nagrał jeden album studyjny i odbył trasę koncertową, z której pochodzą dwa albumy nagrane na żywo, a wydane już po rozwiązaniu grupy. Derek and the Dominos wzięli także udział w sesji nagraniowej albumu All Things Must Pass George'a Harrisona. Płyta studyjna zespołu zawiera szereg przebojowych utworów, między innymi piosenkę Layla, której autorstwo jest zwykle, choć nieściśle, przypisywane Claptonowi. Clapton przez kolegów nazywany był Derek, stąd nazwa grupy.

Skład 
 Eric Clapton – założyciel i lider zespołu, gitara, śpiew
 Duane Allman – gitara
 Carl Radle – gitara basowa
 Bobby Whitlock – instrumenty klawiszowe, śpiew
 Jim Gordon – perkusja

Dyskografia 
 Layla and Other Assorted Love Songs – 1970
 In Concert – 1973
 Live at the Fillmore – 1994

Przypisy 

Brytyjskie zespoły rockowe
Szwenk

Szwenk (z  „odchylać, wywijać, zmieniać kierunek”) – zwrot używany w żargonowej terminologii filmowej.
 Jest to ruch kamerą, najczęściej najazd, odjazd, panorama lub np. ruch prowadzący do rozmazania obrazu.
 W żargonie operatorów może również oznaczać filmowanie kamerą „z ręki”.
 „Szwenkrączka” to także nazwa rączki głowicy statywu, na której zamontowana jest kamera, umożliwiająca operatorowi wykonywanie pożądanego ruchu.
Od tego słowa pochodzi żargonowe określenie operatora kamery – szwenkier.

Przypisy 

Technika filmowa
Muzyka narodowa

Muzyka narodowa – kierunek w muzyce epoki romantyzmu i współczesnej polegający na inspiracji muzyką folklorystyczną kultur narodowych i regionalnych, zwykle tych, z którymi kompozytor był związany. Muzyka narodowa ograniczona jest do kultur europejskich. Dopiero w drugiej połowie XX wieku kompozytorzy współcześni sięgnęli do dorobku muzycznego kultur pozaeuropejskich i ten kierunek w muzyce nazywany jest muzyką świata. Muzyka narodowa oddana jest typowymi dla swojej opoki środkami.

Do najwybitniejszych przedstawicieli muzyki narodowej, którzy swą twórczość w całości lub części poświęcili temu kierunkowi należą:
 Béla Bartók
 Antonín Dvořák
 Manuel de Falla
 Edvard Hagerup Grieg
 Carl Orff
 Bedřich Smetana

W Polsce:
 Fryderyk Chopin
 Henryk Mikołaj Górecki
 Witold Lutosławski
 Stanisław Moniuszko
 Karol Szymanowski

Muzyka
Inga

Inga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego.

Wywodzi się od zdrobnienia grupy imion, także męskich, znanych w kulturach germańskich i skandynawskich rozpoczynających się od Ing-, imienia jednego z normandzkich bóstw.

Inga imieniny obchodzi 25 października.

Żeńskie imiona germańskie
Ingeborga

Ingeborga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od złożenia słów Ing - imię jednego z nordyckich bogów i borg oznaczającego "forteca", "twierdza".

Ingeborga imieniny obchodzi 30 lipca i 30 sierpnia.

Znane osoby noszące to imię: 
 Ingeborga – królowa Francji
 Ingeborga – księżniczka nowogrodzka
 Ingeborga – księżna Danii
 Ingeborg Bachmann (1926–1973) – pisarka austriacka
 Ingeborg Geisendörfer – niemiecka działaczka polityczna
 Ingeborg Hunzinger – niemiecka rzeźbiarka (XX w.)

Zob. też:
 (391) Ingeborg

Przypisy 

Żeńskie imiona germańskie
Irma (imię)

Irma - imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Skrócona forma imienia Irmina.

Irma imieniny obchodzi: 18 września i 24 grudnia.
Znane postacie noszące imię Irma: 
 Irma Czaykowska – polska reżyser teatralna
 Irma Duczyńska – malarka
 Irma Grese – niemiecka strażniczka obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau
 Irma Kozina – polska historyk sztuki i profesor

Żeńskie imiona germańskie
Irmina

Irmina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od zdrobnienia grupy imion rozpoczynających się na irm - od irmen, co oznacza "czczony, szanowany". 

Irmina imieniny obchodzi 2 kwietnia, 18 września i 24 grudnia.

Znane osoby noszące imię Irmina:
 św. Irmina z Oeren
 Irmina Annusewicz
 Irmina Popławska

Żeńskie imiona germańskie
Irwin

Miejscowości w Stanach Zjednoczonych:
 Irwin – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Bonneville
 Irwin – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Kankakee
 Irwin – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Shelby
 Irwin – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Westmoreland
 Irwin – jednostka osadnicza w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Lancaster
 Irwin – jednostka osadnicza w stanie Missouri, w hrabstwie Barton

Gminy w Stanach Zjednoczonych:
 Irwin (ang. Irwin Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Venango
 Irwin (ang. Irwin Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Tripp

Hrabstwa w Stanach Zjednoczonych:
 hrabstwo Irwin (ang. Irwin County) – w stanie Georgia

Osoby o nazwisku Irwin:
 Steve Irwin – australijski przyrodnik i prezenter telewizyjny, mąż Terri
 Terri Irwin – australijska przyrodniczka, żona Steve'a

Zobacz też:
 Erwin
Iryda (imię)

Iryda – imię żeńskie pochodzenia greckiego ( ‘tęcza’). Imię to w mitologii greckiej nosiła Iris, bogini uosabiająca tęczę.

Iryda imieniny obchodzi 5 maja.

Żeńskie imiona greckie
Irydion

Irydion – imię męskie
 Irydion – dramat Zygmunta Krasińskiego
 Irydion – polska grupa muzyki tożsamościowej i rocka

Zobacz też 

 Iryda – strona ujednoznaczniająca
Ismena (córka Edypa)

Ismena, rzadziej Ismene ( Ismḗnē, ) – w mitologii greckiej królewna tebańska.

Uchodziła za córkę Edypa i Jokasty. Była siostrą Antygony, Polinika i Eteoklesa. Nie sprzeciwiła się rozkazom Kreona. Bała się pomóc Antygonie pochować brata, Polinika, po jego śmierci w bratobójczym pojedynku z Eteoklesem. Została zabita przez Tydeusa.

Zobacz też 
 Ismena – imię żeńskie

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 
 

Królewny w mitologii greckiej
Iwan

Iwan – imię męskie, rosyjska wersja Jana
 iwan – element architektoniczny
 Iwan – duchowny katolicki, franciszkanin, biskup
 Iwan (? - 1352) – biskup przemyski
 „Iwan” (Alaksandr Iwanou) – białoruski piosenkarz
 Artur Zirajewski ps. Iwan – polski płatny morderca
Iweta

Iweta, Iwetta - imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Iwo, którego żeńskim odpowiednikiem jest Iwona.

Iweta imieniny obchodzi 13 stycznia.

Znane osoby o imieniu Iweta:

 Iweta Rajlich - polska mistrzyni w szachach
 Iveta Benešová - czeska tenisistka
 Iweta Mukuczjan - ormiańska piosenkarka

Żeńskie imiona germańskie

fr:Yvette
Izaak (imię)

Izaak (Icchak, Jic`chak, Icaak) – imię męskie pochodzenia hebrajskiego. Wywodzi się od słowa יצחק oznaczającego „śmiech”. Nosił je patriarcha Izaak, starotestamentowy syn Abrahama.

Izaak imieniny obchodzi 11 kwietnia, 3 czerwca, 19 października i 13 listopada.

Znane osoby o imieniu Izaak:
 Szahak III, katolikos Armenii z lat 677–703
 Sahak I, duchowny Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, jeden z patriarchów tego Kościoła
 Izaak, jeden z Pięciu Braci Męczenników,
 Izaak Aaronowicz
 Izaak I z Optiny
 Izaak Angelos
 Isaac Asimov
 Isaak Babel
 Izaak van den Blocke
 Icchak Cukierman
 Izaak Cylkow
 Izaak Grünbaum
 Jicchak Kaduri
 Izaak I Komnen – cesarz bizantyjski
 Izaak Komnen – trzeci syn cesarza bizantyjskiego Aleksego I Komnena
 Izaak Komnen – władca Cypru
 Izaak Luria
 Isaac Newton – filozof i astronom angielski
 Izaak Jakowlewicz Pomerańczuk
 Isaac Bashevis Singer
 Izak Šantej (ur. 1973) – słoweński żużlowiec
 Ike Turner – amerykański muzyk, mąż Tiny Turner
 Isaac Hayes – amerykański muzyk, kompozytor, aktor, producent

Męskie imiona semickie
Izolda

Izolda – imię żeńskie pochodzenia celtyckiego lub germańskiego. Wywodzi się najprawdopodobniej z walijskiego Essylt oznaczającego „piękna”. Według legendy nosiła to imię irlandzka księżniczka, kochanka Tristana, zaręczona królowi Kornwalii Markowi. Możliwe jednak, że imię pochodzi z staro-wysoko-niemieckiego isan „żelazo” i waltan „rządzić, panować”.

W Polsce imię to zapisano już w XIV wieku, najpierw w formie Izalda, potem Izolda. W roku 2001 miało tak na imię 516 Polek, najczęściej urodzonych w latach 60. i 70. XX wieku.

Izolda imieniny obchodzi: 6 kwietnia i 15 czerwca.

Odpowiedniki w innych językach: ang. Isolda, Isolde, Iseut, Ysolda, Yseult.

Znane osoby noszące to imię 
 Izolda Izwicka, radziecka aktorka filmowa
 Izolda Kiec, polska literaturoznawczyni, teatrolożka
 Isolde Kostner, włoska narciarka alpejska
 Izolda Kowalska-Kiryluk, polska działaczka KZMP, MOPR, KPP, PPR
 Izolda Wojciechowska, polska aktorka

Zobacz też  
 Izolda o Białych Dłoniach
 Izolda Jasnowłosa

Żeńskie imiona celtyckie
Żeńskie imiona germańskie

ca:Isolda
da:Isolde
en:Iseult
es:Isolda de Irlanda
eo:Iseult
eu:Isolda Irlandakoa
fr:Iseut aux mains blanches
no:Isolde
pt:Isolda
zh:伊索德