alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Elba Grejsmontaro

Elba Grejsmontaro estas mezalta montaro en Ĉeĥio kaj Germanio, kiun tratranĉas rivero Elbo. Ĝia ekzisto estas la rezulto de radikalaj geologiaj ŝanĝiĝoj. En la epoko kretaceo, ĉi tie troviĝis marfundo.

Efloresko kaj erozio de la apudaj montaroj (Ercmontaro kaj Luzacia montaro) liveris materialon, kiu eksedimentis sur la marfundo kaj formis dikajn grejstavolojn. Elbo kaj ties alfluoj dismembrigis tiun terenon en bizara maniero.
Hodiaŭ la imponan pejzaĝon karakterizas la mallarĝa valo de Elbo, profundaj rokaj ravinoj, malgrandaj altebenaĵoj, tablomontoj kaj rokogrupoj. Elba Grejsmontaro nun estas unika turisma regiono, vojaĝcelo de unua rango. Centojn da kilometroj mezuras ĝiaj romantikaj migrovojoj kun multaj panoramaj vidoj.

Grimpantojn allogas pli ol mil rokpintoj de plej diversaj malfacilecoj. La pejzaĝon ĝui eblas ankaŭ veturante per biciklo, ekskursoŝipo aŭ trajno.

Pli da bildoj videblas en la bildaro, sube.

Turismaj vizitindaĵoj

Rokoj 
Rokoj respektive rokogrupoj de Elba Grejsmontaro estas interalie:

 Bastei (Bastiono)
 Brand
 Schrammsteine (Ŝiritaj Rokoj)
 Affensteine (Gufaj Rokoj)
 Carolafelsen
 Falkenstein
 Teichstein, 412 m
 Winterstein, 390 m
 Zirkelstein, 385 m
 Lorenzsteine, 375 m
 Arnstein, 327 m
 Tiské stěny (Muroj de Tisa, germane: Tisaer Wände)
 Vilemina stěna (Vilhelmina Roko, germane: Wilhelminenstein)
 Černá stena (Nigra Muro, germane: Schwarze Wand)
 Rudolfův kámen (Rudolfa Roko, germane: Rudolfstein)

Tablomontoj 
Tablomontoj de Elba Grejsmontaro estas:

 Rauenstein, 304 m
 Großer Bärenstein, 329 m
 Kleiner Bärenstein, 338 m
 Quirl, 349 m m
 Königstein kun la samnoma fortreso, 361 m
 Kohlbornstein, 378 m
 Kleinhennersdorfer Stein, 389 m
 Lilienstein, 415 m
 Pfaffenstein, 427 m
 Papststein, 451 m
 Kleiner Zschirnstein, 473 m
 Großer Zschirnstein, 562 m
 Děčínský Sněžník, 726 m

Rokformacioj 
 Pravĉica pordego

Valoj 
Kelkaj valoj, kiuj povus interesi turiston, estas:

 Polenztal
 Sebnitztal
 Kirnitzschtal
 Bielatal
 Amselgrund
 Großer Zschand

Biciklovojoj 
En Elba Grejsmontaro estis konstruitaj kelkaj biciklaj vojoj:

 Elberadweg, laŭlonge de rivero Elbo, relative ebena, ĝenerale asfaltita, mallongaj partoj pavimitaj

Kulturo 
 Elba Grejsmontaro en la okuloj de pentristoj

Pluaj fotoj 

 
Geografio de Regiono Ústí nad Labem
Mezaltaj montaroj
Montaroj en Eŭropo
Montaroj en Germanio
Montaroj en Ĉeĥio
Geografio de Saksio
Rokaroj
Grejso

Grejso aŭ sabloŝtono estas speco de roka ŝtono, konsistanta el silikaj grajnetoj aglomeritaj en kalkeca aŭ silikeca maso. En komunuza lingvo ĝi nomiĝas sabloŝtono. Oni ne konfuzu ĝin kun gnejso, kiu estas alia speco de ŝtono.

Vidu ankaŭ 

 Geologio
 Listo de ŝtonmaterialoj
 Elba Grejsmontaro
 Leono de Belfort
 Bentheima sabloŝtono
 Sablo

Noto 
La termino grejso estas ankaŭ uzata pri ŝtonceramiko (tre malmola ceramikaĵo bakita je pli ol 1200 °C) sed evitinda laŭ ReVo (Vd en  ).

Mineraloj
Petrologio
Sablo
Alexander Sutherland Neill

Alexander Sutherland Neill, en siaj verkoj kutime mallongigita A. S. Neill, estis elstara brita pedagogo. Li naskiĝis la 17-an de oktobro 1883 en Forfar, Skotlando kaj mortis la 23-an de septembro 1973 en Aldeburgh, Suffolk. Alexander Sutherland Neill aparte konatiĝis kiel fondinto kaj multjara gvidanto de la "demokratia lernejo" Summerhill  en Leiston (Suffolk), kiu funkciis ekde la jaro 1921, pionira reformpedagogia eksperimento de progresema eduko, kiu konsideriĝas la tutmonde unua demokratia lernejo.

Eksteraj ligiloj 
 en la hispana, kun belaj fotoj pri li
 romano inspirita de Summerhill (angle) 
 http://www.summerhillschool.co.uk Lernejo "Summerhill"
 http://w210.ub.uni-tuebingen.de/dbt/volltexte/2002/609/index.html  
 pluraj pedagogiaj disertaĵoj pri la temo

 [http://summerhill.paed.com/phshill/ishill-bio.htm biografio (germane)

Skotaj pedagogoj
Wilhelm Reich
Filozofio de edukado
Progresema eduko
Philippe Lebon

Philippe Lebon (aŭ Philippe la bona) ( – ) estis franca kemiisto.

Lebon naskiĝis en Brachay, proksime al Joinville ĉe Marne. Li studis en École des Ponts et Chaussées.
li estis elpensinto de lumigo per gaso kaj gasturbino, li ne estis aŭskultita dumvive, kaj estis en 1804 mortigita en malluma strato de Parizo!

En 1799 li patentigis la termolampon.

http://www.cartage.org.lb/en/themes/Biographies/MainBiographies/L/Lebon/1.html

Francaj kemiistoj
Claudia Cardinale

Claudia Cardinale naskiĝis la  en Tunizio kiel filino de italoj. Ŝia filmkariero komenciĝis en la jaro 1957, kiam ŝi gajnis beleckonkurson en sia naskiĝurbo kaj ricevis inviton al la filmfestivalo de Venecio.

Komence de la 1960-aj jaroj ŝi ricevis aron da grandaj kaj malgrandaj roloj en renomaj filmoj, ekz. en Rocco e i suoi fratelli kaj Il gattopardo (ambaŭ de la reĝisoro Luchino Visconti) kaj Otto e Mezzo (de Federico Fellini). En Usono ŝi interalie per The Pink Panther gajnis sukcesojn.

En 2002 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

Listo de filmoj 
 Goha (1958)
 Austerlitz (1959)
 Rocco e i suoi fratelli (Italio, 1960)
 Cartouche (Francio/Italio, 1962)
 Il gattopardo (Italio/Francio, 1963)
 The Pink Panther (Usono, 1963)
 Otto e Mezzo (Italio/Francio, 1963)
 Vaghe stella dell'orsa (Italio, 1965)
 Lost command (1966)
 Blindfold (Usono, 1966)
 Don't Make Waves (Usono, 1967)
 C'era una volta il west (Italio/Usono, 1968)
 La scoumoune (Francio/Italio, 1972)
 Gruppo di famiglia in un interno (1975)
 Goodbye and Amen (Italio, 1978)
 Fitzcarraldo (Germanio, 1981)
  La pelle (1981)
 Le cadeau (Francio, 1982)
 Enrico IV (1984)
 Claretta (1984)
 La storia (1986)
 Atto di dolore (1990)
 Mayrig (1992)
 588 rue paradis (1993)
 Son of the Pink Panther (1993)
 Elles ne pensent qu'à ça (1994)
 Sous les pieds des femmes (1997)
 Li chiamarono... briganti! (1999)
 And Now... Ladies and Gentlemen (2002)
 Le démon de midi, reĝisorado Marie-Pascale Osterrieth (2005)
 Cherche fiancé tous frais payés, reĝisorado Aline Issermann (2007)
 Le Fil, reĝisorado Mehdi Ben Attia (2010)
 Signora Enrica, reĝisorado Ali Ilhan (2010)
 El artista y la modelo de Fernando Trueba (2012)

Eksteraj ligiloj 

 Omaĝo al Claudia Cardinale

Italaj aktoroj
Naskiĝintoj la 15-an de aprilo
Gina Lollobrigida

Gina LOLLOBRIGIDA (plennome Luigina LOLLOBRIGIDA) () (naskiĝis  en Subiaco - mortis  en Romo) estis itala aktorino.

Post la dua mondmilito ŝi kun sia familio transloĝiĝis al Romo. Ŝi komencis studi pentradon kaj skulptadon, krome interesiĝis pri kantado kaj aktorado. Post sukceso en beleckonkurso en la jaro 1947 ŝi ricevis aron da filmofertoj.

Kulminoj de ŝia kariero estis la filmoj Fanfan la Tulipe (apud Gérard Philipe) kaj Notre-Dame de Paris (apud Anthony Quinn). En la filmo La donna più bella del mondo ŝi montris ankaŭ sian talenton por la kantado.

Dum la 1970-aj jaroj ŝi pli kaj pli retiriĝis el la filmkariero, por koncentriĝi ĉefe al la fotado. Ŝia fotolibro Italia mia, eldonita en 1972, gajnis internacian renomon.

El sia divorcinta edzeco kun la kuracisto Milko SKOFIC ŝi havas unu filon.

Listo de filmoj 
 Alina (Italio, 1951)
 Fanfan la Tulipe (Italio/Francio, 1951)
 Les belles de nuit (Francio/Italio, 1952)
 Beat the Devil (Usono, 1954)
 Pane, amore e fantasia (Italio, 1954)
 La donna più bella del mondo (Italio, 1955)
 Notre-Dame de Paris (Francio, 1956)
 Trapeze (1956)
 Never So Few (Usono, 1959)
 Woman of Straw (Britio, 1964)
 Hotel Paradiso (Usono, 1965)
 Les cent et une nuit (Francio, 1994)

Italaj aktoroj
Naskiĝintoj la 4-an de julio
Kim Novak

Kim NOVAK, origine: Marilyn Pauline NOVAK (naskiĝis la 13-an de februaro, 1933) estas usona aktorino.

Kim Novak naskiĝis en Ĉikago, Ilinojo. Ŝi laboris kiel fotomodelo kaj transprenis statistajn rolojn, ĝis kiam ŝi en la jaro 1954 ludis sian unuan pli grandan rolon, en la filmo The French Line.

Kulminoj en ŝia kariero estis la socikritika filmo The Man With the Golden Arm, en kiu ŝi aperis kune kun Frank Sinatra, kaj Vertigo de Alfred Hitchcock, en kiu ŝi prezentis misteran blondulinon.

En 1997 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

Listo de filmoj (elekto) 
 The French Line (1954)
 Phffft (1954)
 The Man With the Golden Arm (1955)
 Picnic (1956)
 Vertigo (1958)
 Bell, Book and Candle (1958)
 Boys' Night Out (1962)
 Kiss Me Stupid (1963)
 Of Human Bondage (1964)
 The Legend of Lylah Clare (1967)
 The Amorous Adventures of Moll Flanders (1968)

Naskiĝintoj en 1933
Usonaj fotomodeloj
Usonaj aktoroj
Landokodoj

La internacia normo ISO 3166 donas duliterajn, triliterajn kaj triciferajn kodojn al sendependaj landoj kaj (kelkaj) dependaj teritorioj. Sube jen listo de la nunaj duliteraj kodoj.

Hodiaŭ la sufikso -io estas multe pli ofte uzata anstataŭ -ujo, sed ĉi tiu listo montras la formojn kun -ujo, ĉar tiel oni pli klare distingas la landonomojn, kiuj devenas de la nomo de landanoj (afganoj - Afganio, ktp), disde aliaj landonomoj, kiuj finiĝas per -io (Aŭstralio, Bolivio, ktp). Ŝanĝu la finaĵojn -ujo al -io por ricevi la hodiaŭ pli kutimajn nomojn.

Por alternativaj nomoj de la landoj vidu la apartan artikolon pri landonomoj.

La normo ISO 3166-2 fiksas kodojn por sub-unuoj (regionoj, provincoj, subŝtatoj) ene de landoj.
ISO 3166-3 estas normo pri kodoj de eksaj suverenaj landoj.

Listo de 3-literaj kodoj estas en artikolo 3-literaj kodoj de ISO 3166-1.

Listo de 2-literaj kodoj 
 AD - 
 AE - 
 AF - 
 AG - 
 AI - 
 AL - 
 AM - 
 AO - 
 AQ - 
 AR - 
 AS - 
 AT - 
 AU - 
 AW - 
 AX - 
 AZ - 
 BA - 
 BB - 
 BD - 
 BE - 
 BF - 
 BG - 
 BH - 
 BI - 
 BJ - 
 BL -  Sankta Bartolomeo
 BM - 
 BN - 
 BO - 
 BQ -  Bonero, Sint Eustatius kaj Saba
 BR - 
 BS - 
 BT - 
 BV -  Buvet-Insulo
 BW - 
 BY - 
 BZ - 
 CA - 
 CC - 
 CD - 
 CF - 
 CG - 
 CH - 
 CI - 
 CK - 
 CL - 
 CM - 
 CN - 
 CO - 
 CR - 
 CS -  Serbio kaj Montenegro NE PLU UZATA
 CU - 
 CV - 
 CX - 
 CY - 
 CZ - 
 DE - 
 DJ - 
 DK - 
 DM - 
 DO - 
 DZ - 
 EC - 
 EE - 
 EG - 
 EH - 
 ER - 
 ES - 
 ET - 
 FI - 
 FJ - 
 FK - 
 FM - 
 FO - 
 FR - 
 GA - 
 GB - 
 GD - 
 GE - 
 GF - 
 GG -  Gernezejo
 GH - 
 GI - 
 GL - 
 GM - 
 GN - 
 GP - 
 GQ - 
 GR - 
 GS - 
 GT - 
 GU - 
 GW - 
 GY - 
 HK - 
 HM -  Herda kaj Makdonaldaj Insuloj
 HN - 
 HR - 
 HT - 
 HU - 
 ID - 
 IE - 
 IL - 
 IM -  Manksinsulo
 IN - 
 IO - 
 IQ - 
 IR - 
 IS - 
 IT - 
 JE -  Ĵersejo
 JM - 
 JO - 
 JP - 
 KE - 
 KG - 
 KH - 
 KI - 
 KM - 
 KN - 
 KP - 
 KR - 
 KW - 
 KY - 
 KZ - 
 LA - 
 LB - 
 LC - 
 LI - 
 LK - 
 LR - 
 LS - 
 LT - 
 LU - 
 LV - 
 LY - 
 MA - 
 MC - 
 MD - 
 ME - 
 MG - 
 MF -  Sankta Marteno
 MH - 
 MK - 
 ML - 
 MM - 
 MN - 
 MO - 
 MP - 
 MQ - 
 MR - 
 MS - 
 MT - 
 MU - 
 MV - 
 MW - 
 MX - 
 MY - 
 MZ - 
 NA - 
 NC - 
 NE - 
 NF - 
 NG - 
 NI - 
 NL - 
 NO - 
 NP - 
 NR - 
 NU - 
 NZ - 
 OM - 
 PA - 
 PE - 
 PF - 
 PG - 
 PH - 
 PK - 
 PL - 
 PM - 
 PN - 
 PR - 
 PS - 
 PT - 
 PW - 
 PY - 
 QA - 
 RE - 
 RO - 
 RS - 
 RU - 
 RW - 
 SA - 
 SB - 
 SC - 
 SD - 
 SE - 
 SG - 
 SH - 
 SI - 
 SJ -  Svalbardo kaj Jan-Majen-insulo
 SK - 
 SL - 
 SM - 
 SN - 
 SO - 
 SR - 
 SS - 
 ST - 
 SV - 
 SX -  Sankta Marteno
 SY - 
 SZ - 
 TC - 
 TD - 
 TF -  Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj
 TG - 
 TH - 
 TJ - 
 TK - 
 TL - 
 TM - 
 TN - 
 TO - 
 TR - 
 TT - 
 TV - 
 TW - 
 TZ - 
 UA - 
 UG - 
 UM - 
 US - 
 UY - 
 UZ - 
 VA - 
 VC - 
 VE - 
 VG - 
 VI - 
 VN - 
 VU - 
 WF - 
 WS - 
 YE - 
 YT - 
 ZA - 
 ZM - 
 ZW -

Vidu ankaŭ 
 UIC-Landokodoj

Geografio
Landoj
Listoj
Normoj de ISO
Asunciono

Asunciono (, "Ĉielenpreno de Maria"), kun loĝantaro de ĉirkaŭ  homoj (en 2004), estas la ĉefurbo de Paragvajo kaj ĝia ĉefa ekonomia, industria kaj kultura centro. Ĝiaj eksportaĵoj inkluzivas ŝuojn, teksaĵojn, kaj tabakon.

Historio 
Asunciono estas unu el la plej malnovaj urboj en Sudameriko. Eble Juan de Ayolas estis la unua Eŭropano vizitanta la lokon, sed la urbo, nomita Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa María de la Asunción ("Tre nobla kaj lojala urbo de Nia Sinjorino sankta Maria de la Ĉielenpreno"), fondiĝis la 15-an de aŭgusto 1537 de Juan de Salazar kaj Gonzalo de Mendoza (je tiu dato katolikoj festas la ĉieliron de Maria). En 1731 okazis ribelo de José de Antequera y Castro kaj liaj sekvantoj, unu el la unuaj ribeloj kontraŭ hispana kolonia rego. Post la Milito de la Trilanda Alianco (ekde 1865 ĝis 1870), brazilaj soldatoj okupis Asuncionon ĝis la jaro 1876.

La 1-an de aŭgusto 2004, granda manĝaĵvendejo brulis. Ĝi mortigis pli ol 460 homojn kaj vundis pli ol 400 pliajn – la plej mortiga katastrofo en la tuta historio de Paragvajo. Multaj personoj devis eskapi tra fenestroj, ĉar la vendejo ne havis fajreskapejojn. La proprietulo de la vendejo malfermis la elirajn pordojn pro la danĝero de ŝtelo.

Vidindaĵoj 
En la urbo troveblas la Nacia muzeo pri Belartoj de Asunciono (Museo Nacional de Bellas Artes de Asunción), la Metropola katedralo de Asunciono (Catedral Metropolitana de Asunción), la Preĝejo de la Enkarniĝo (Iglesia de la Encarnación) kaj la Nacia Panteono (Asunciono) (Panteón Nacional), pli malgranda versio de Les Invalides en Parizo, kie multaj el la naciaj herooj entombiĝis.

Trafiko 
Asunciono havas riveran havenon, fervojajn kaj ŝoseajn ligojn. La internacia flughaveno en la apuda Luque (Paragvajo) funkcias.

Klimato 
En Asunciono tropika klimato regas. Jare pluvas (neniam neĝas) ĉirkaŭ 1400 mm. La pluvokvanto kulminas en aprilo kaj malkulminas en julio. La averaĝa temperaturo estas inter 23 °C.

Gravuloj 
 José Artigas

Eksteraj ligiloj 

 http://www.una.py 
 http://www.mca.gov.py 
 http://www.uca.edu.py 
 http://www.lanacion.com.py

Fotoj 
 / Asunción, hoy
 / Asunción, antaño
 / Asunción, tranvías

 
Urboj de Paragvajo
Ĉefurboj de Sudameriko
Akuzativa lingvo

Laŭ lingva tipologio, akuzativa lingvo estas lingvo en kiu la objekto de transitiva verbo estas distingata kontraŭ la subjekto de kaj transitivaj kaj netransitivaj verboj. (Komparu kun ergativaj lingvoj)

Se la lingvo havas morfologiajn kazojn, la objekto havas kazon nomatan la "akuzativo", kaj la subjekto havas alian kazon nomatan la "nominativa". Se lingvo havas nenian kazon, ĝi povas uzi vortordon (ekzemple, la subjekto situas antaŭ la verbo kaj la objekto poste, kiel en la angla).

Ekzemploj

La ĝermanaj kaj latinidaj lingvoj kun la plejparto de la aliaj lingvoj de la mondo, inkluzive Esperanto, estas akuzativaj. La angla, la nederlanda kaj la latinidaj lingvoj ne plu havas kazdistingojn krom en pronomoj, do ili uzas nur vortordon por distingi inter subjekto kaj objekto. La germana tamen konservas kazdistingojn, plej videble en la artikoloj.

Konsideru la germanaj frazoj:
Der Mann kam. "La homo venis."
Der Mann sah den Jungen. "La homo vidis la knabon."

Ambaŭ der kaj den signifas "la". La formo de la artikolo ŝanĝiĝas laŭ kaj la genro kaj la pluraleco de la nomo al kiu ĝi apudiĝas, kaj ankaŭ laŭ la kazo (akuzativo aŭ dativo) ke transitiva verbo uzas por siaj objektoj.

La subjekto de la frazo, Mann, estas en la nominativo. Der estas la nominativa singulara virgenra artikolo.

En la dua ekzempla frazo, la verbo sah (kiel la plejparto de germanaj transitivaj verboj) uzas la akuzativon por sian objekton. Tial, la artikolo ŝanĝiĝas al den, por virgenra singulara vorto (Jungen) en la akuzativo.

La Anglosaksa lingvo havis similan kazosistemon kiel la germana, kiu dum la jarcentoj malaperis.

Vidu ankaŭ 

 Ergativa lingvo
 Aktiva lingvo

Lingvo
Kelvino

La kelvino (simbolo: K) estas la SI-unuo de temperaturo, kaj estas unu el la sep bazaj unuoj de Internacia sistemo de unuoj (SI).
Ĝin difinas du faktoj: nul kelvino estas la absoluta nulpunkto (je kiu molekula movo ĉesas), kaj unu kelvino estas la frakcio 1/273,16 de la termodinamika temperaturo de la triobla punkto de akvo (0,01°C).
La celsia skalo nun estas difinita laŭ la kelvina.

La kelvino estas nomita omaĝe al la fizikisto kaj inĝeniero William Thomson, kiu fariĝis Lordo Kelvino, kiam li iĝis nobelarano.

La vorton kelvino, kiel SI-unuo, oni ĝuste skribas per minuskla k (krom ĉe la komenco de frazo), ĝin neniam akompanas la vorto grado aŭ gradoj, aŭ la simbolo °, malsame ol ĉe gradoj celsiaj aŭ farenhejtaj. Tio estas, ĉar ili estas skaloj de mezuro, sed la kelvino estas unuo de mezuro.

Kiam la kelvino enkondukiĝis dum 1954 (10-a CGPM, Rezolucio 3, CR 79), ĝi estis la "grado kelvina", kaj oni skribis ĝin kiel °K; la "grado" estis forigita dum 1967 (13-a CGPM, Rezolucio 3, CR 104).

Notu, ke la simbolo por la kelvina unuo ĉiam estas majuskla K, neniam kursivigita.

Dekoblaj kaj dekonaj unuoj 

La grando de unu kelvino estas sufiĉe taŭga por priskribi multajn fenomenojn en la ĉiutaga vivo (malkiel aliaj mezurunuoj kiel ekzemple la farado, kiu estas rimarkinde tro granda por priskribi kapacitancojn, kiujn oni kutime spertas en sciencaj laborejoj).

Tamen, memkompreneble ankaŭ por kelvino eblas formi dekoblajn kaj dekonajn unuojn laŭ la oficialaj prefiksoj de SI. La plena listo aperas dekstre.

Konvertaj faktoroj 
En termodinamika sistemo la energio, kiun havas partikloj, proporcias al la absoluta temperaturo, kie la konstanto de proporcieco estas la bolcmana konstanto. Rezulte, oni povas trovi la temperaturon de partikloj per sciata energio, aŭ kalkuli la energion de partikloj per sciata temperaturo:

elektronvoltoj al kelvinoj

kelvinoj al elektronvoltoj

Vidu ankaŭ 
 Grado celsia

Mezurunuoj de temperaturo
Bazaj unuoj de SI
Temperaturo
Simbola logiko

Simbola logiko estas tre ofte nomo uzita por la fako nuntempe nomata Matematika logiko.
 
Alia signifo:
 
Simbola Logiko (angle, "Symbolic Logic") estas verko de Lewis Carroll, en kiu li daŭrigas la ideojn, kiujn li pli frue eldonis en La Ludo de Logiko.  Li skribis al studentoj, kiuj scius aŭ baldaŭ renkontus la ideojn de la "maljunaj, grizaj logikistoj".

logiko
La Ludo de Logiko

La Ludo de Logiko (angle, "The Game of Logic") estas apenaŭ konata verko de Lewis Carroll.  Origine verkita por kompreniĝi kiel ludo al sepjaraj knabinoj, lia sistemo plenkadre montras tion, kio estas, kio ne estas, kaj kio ankoraŭ ne scieblas.

La ludo similas al Karno-a (Karnaugh) mapo, sed ĝi uzas ruĝajn kaj grizajn tegoletojn por montri la premisojn pri la kondiĉoj.  Unu advantaĝo de tiu ĉi sistemo estas ke oni povas klare vidi la sciitan kontraŭ la nesciitan per la markita figuro.

La simpla figuro estas dividita dekstre-maldekstre por la unua kondiĉo, supre-sube por la dua kondiĉo, kaj ene-ekstere por la tria. La unua premiso montras parencon inter la unua kaj la tria kondiĉoj, kaj la dua premiso montras parencon inter la dua kaj la tria kondiĉoj, tiel la konkludon oni legas kiel la parenco inter la unua kaj la dua kondiĉoj.

Li grandigas la ideojn en sekvanta verko, Simbola Logiko.

logiko
August Stramm

August STRAMM [aŭgust ŝtram] (naskiĝis la 29-an de julio, 1874, mortis la 1-an de septembro, 1915) estis germana verkisto.

August Stramm naskiĝis en Münster. Li laboris kiel poŝtoficisto kaj studis samtempe. En 1909 li doktoriĝis.

Al la verkado lin instigis lia amiko Herwarth Walden, la eldonisto de la ekspresionisma revuo Der Sturm.

Dum nur du jaroj li verkis aron da dramoj kaj poemoj en eksperimenteca lingvaĵo proksima al la dadaismo. Temoj estis ekzemple la amo (Du) kaj la sensenceco de la mondmilito (Tropfblut).

August Stramm fariĝis viktimo de la Unua mondmilito: Li mortis dum batalo en Rusio.

Listo de verkoj 
 Die Haidebraut (dramo, 1914)
 Sancta Susanna (dramo, 1914)
 Rudimentär (dramo, 1914)
 Erwachen (dramo, 1915)
 Kräfte (dramo, 1915)
 Du (ampoemoj, 1915)
 Geschehen (dramo, eld. 1916)
 Die Unfruchtbaren (dramo, eld. 1916)
 Die Menschheit (poemoj, eld. 1917)
 Tropfblut (poemoj, eld. 1919)

Eksteraj ligiloj 

 http://gutenberg.spiegel.de/autoren/stramm.htm
 http://www.poemhunter.com/august-stramm/poet-38311 

Germanaj poetoj
Sylvester Stallone

Sylvester STALLONE, plennome: Michael Sylvester Enzio STALLONE (naskiĝis la 6-an de julio, 1946) estas usona aktoro, scenaristo kaj reĝisoro.

Vivo 

Naskiĝinte en Novjorko, li studis aktoradon en la Universitato de Miami, Florido. Poste li aperis en teatraĵoj kaj – ne tre sukcese – laboris kiel figuranto kaj en malgrandaj filmroloj kaj unufoje ankaŭ en pornografiaĵo.

Famon li akiris en 1976, per la ĉefrolo en la boksista filmo Rocky, por kiu li ankaŭ verkis la scenaron. Ĝis 1990 aperis kvar pliaj sekvoj de Rocky, sed neniu el ili kvalite atingis la originalon. Trifoje Stallone ankaŭ agis kiel reĝisoro: en Rocky II, III kaj IV.

Similan sorton havis la filmserio pri Rambo. Dum komence ankaŭ kritikaj elementoj riĉigis la filmon, poste la agado pli kaj pli koncentriĝis al bataloscenoj. Fine Sylvester Stallone ricevis interalie la premion kiel plej malbona aktoro de la 1980-aj jaroj kaj poste oni eĉ honoris lin plej malbona aktoro de la 20-a jarcento. Liaj aktoraj kapabloj fakte estis limigitaj, ĉar lia vizaĝo denaske estis parte paralizita.

Sylvester Stallone tri-foje edziĝis: al Brigitte Nielsen, Sasha Czack kaj Jennifer Flavin. Li havas kvin idojn, du kun S-ino Czack kaj tri kun S-ino Flavin.

Listo de filmoj

Rocky 
 Rocky (1976)
 Rocky II (1978)
 Rocky III (1981)
 Rocky IV (1985)
 Rocky V (1990)
 Rocky Balboa (2006)

Rambo 

 Rambo: First Blood (1982)
 Rambo II (1985)
 Rambo III (1987)
 John Rambo (2008)

Pliaj filmoj 

 Capone (1975)
 F.I.S.T. (1977)
 Escape to Victory (1981)
 Nighthawks (1981)
 Oscar (1991)
 Cliffhanger (1993)
 Demolition Man (1993)
 Assassins (1995)
 Judge Dredd (1995)
 Cop Land (1997)
 Antz (nur voĉo, 1998)
 Get Carter (2000)
 Driven (2001)
 Spy Kids 3-D (2003)

Televido

Eksteraj ligiloj 

  ()
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Usonaj aktoroj
Usonaj reĝisoroj
Trotuaro de famo en Holivudo
Usonaj reĝisoroj
Usonaj scenaristoj
Usonaj kinproduktoroj
Verkistoj
Usonaj televidaktoroj
pentristoj
pornoaktoroj
Sandra Bullock

Sandra Annette BULLOCK (naskiĝis la 26-an de julio 1964) estas usona aktorino.

Naskiĝinte en Arlington, Virginio, ŝi parton de sia infanaĝo pasigis en Nurenbergo, Germanio - la patrujo de ŝia patrino, kiu estis operkantistino.

Ŝi komencis studi aktoradon en Greenville, Nord-Karolino, sed transloĝiĝis al Novjorko por elprovi sin en teatraj kaj televidaj produktaĵoj.

Famon ŝi akiris en la 1990-aj jaroj, per filmoj kiel Speed, While You Were Sleeping kaj The Net.

Ŝi momente vivas kun Jesse G. James, pra-parenco de Jesse James.

Listo de filmoj

Televido

Eksteraj ligiloj

 
 
 
 
 
 
 
 http://www.sandramovies.com  
 http://www.sandrabullockcentral.com  
 http://www.sandra-bullock.org  

Usonaj aktoroj
Naskiĝintoj la 26-an de julio
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj scenaristoj
Usonaj televidaktoroj
Usonaj entreprenistoj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj reĝisoroj
Usonaj televidproduktoroj
Simon Vestdijk

Simon VESTDIJK (Harlingen, la 17-a de oktobro 1898 - Utrecht, la 23-a de marto 1971) estis nederlanda verkisto.

Vestdijk naskiĝis kaj edukiĝis en Harlingen (kiu figuras en kelkaj siaj libroj kiel "Lahringen"). Li sekvis la tiean liceon, ĉe kiu sia severa patro estis instruisto de gimnastiko. Li estis bona lernanto sed ne multe konektis kun siaj samaĝuloj.

Vestdijk studis medicinon de 1917 ĝis 1927 ĉe la Universitato de Amsterdam kaj dum mallonga tempo estis kuracisto (anstataŭa kaj ŝipa) antaŭ ol li sin dediĉis tute al la literaturo en 1932. Ekde sia 17-a jaro li suferis revenantan deprimiĝon.

Li verkis ĉ. 200 librojn. Iu nomis lin "la homon kiu verkas pli rapide ol Dio povas legi". Longtempe li estis nederlanda espero por Nobelpremio por Literaturo, kiun li tamen nemian gajnis. Oni aljuĝis al li preskaŭ ĉiujn aljuĝeblajn nederlandajn premiojn pri literaturo, inter ili la Constantijn Huygens-premio en 1955.

Lia verkaro ne nur estas grandega, sed ankaŭ tre diversstila. La aŭtobiografia Anton Wachter-ciklo kun ĉefverko Terug tot Ina Damman [Ree al Ina Damman] same kiel De koperen tuin [La kupra ĝardeno] respegulas la animstaton de nederlanda kalvinista adoleskanto. Li ankaŭ verkis historiajn romanojn, kiel Het vijfde zegel [La kvina sigelo] pri la pentristo El Greco. De kellner en de levenden [La kelnero kaj la vivantoj] estas magi-realista romano pri la apokalipso. Lia eble plej alirebla verko, Pastorale 1943, estas humana satiro pri milito kaj rezistado en Nederlando sub germana okupado.

Bibliografio 
 1934 -  Terug tot Ina Damman, Anton Wachterromano III
 1935 -  De bruine vriend, novelo
 1935 -  Else Böhler, Duits dienstmeisje, romano
 1936 -  Meneer Visser's hellevaart, romano
 1937 -  Het vijfde zegel, romano
 1938 -  Fabels met kleurkrijt, poemoj
 1939 -  Sint Sebastiaan, de geschiedenis van een talent, Anton Wachterromano I
 1939 -  De verdwenen horlogemaker, novelo
 1939 -  Lier en lancet, eseoj
 1940 -  De zwarte ruiter, romano
 1940 -  Rumeiland, romano
 1946 -  Ierse nachten, romano
 1947 -  De Poolse ruiter, eseoj
 1947 -  De vuuraanbidders, romano
 1947 -  Puriteinen en piraten, romano
 1947 -  De toekomst der religie, eseoj
 1948 -  Pastorale 1943, romano
 1948 -  Surrogaten voor Murk Tuinstra, Anton Wachter-romano II
 1949 -  De kellner en de levenden, romano
 1958 -  Fantasia en andere verhalen
 1950 -  De koperen tuin, romano
 1950 -  De glanzende kiemcel, eseoj
 1951 -  Ivoren wachters, romano
 1951 -  De dokter en het lichte meisje, romano
 1953 -  De schandalen, romano
 1959 -  De ziener, romano
 1961 -  Een alpenromano, romano
 1961 -  Gestalten tegenover mij, eseoj
 1962 -  De held van Temesa, romano
 1968 -  De filmheld en het gidsmeisje, romano
 1974 -  Verzamelde verhalen, rakontoj
 1975 -  De persconferentie'', romano

Neniuj verkoj de Simon Vestdijk tradukiĝis en Esperanto.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.svestdijk.nl
 http://www.vestdijk.com 
 http://www.svestdijk.nl/al/wpengels.html

VESTDIJK
V
V
Ĥabrohaŭzo

Ĥabrohaŭzo (nederlande: Gabber) estas nederlanda tipo de haŭzo. Ĝi devenas el la pli duraj haŭsvariantoj origine el Detroit kaj el Belgio (belga New Beat). Ecoj de ĥabro estas rapidaj bastamburoj (foje eĉ pli ol 260 batoj minute) akompanitaj de tranĉaj baslinioj kaj rap- kaj kantosamploj. Multfoje ĉi-tiuj samploj venas el alia muziko aŭ el filmoj.

La unuaj ĥabrodiskoj aperis komence de la 1990-aj jaroj kaj produktiĝis en Rotterdam de artistoj inspiritaj de krudaj industriaj sonoj. En mallonga tempo ĥabro iĝis sufiĉe populara en Okcidenta Eŭropo. La anoj (ĥabruloj) de ĉi-tiu muzikmovado ofte kalvigis siajn kapojn kaj portis trejnvestojn (marko Australian).

Ĉirkaŭ 1995 ĥabro kulminis; preskaŭ ĉiusemajne miloj da adeptoj vizitis haŭsfestojn kie ili tutnokte ĝisfundumis je diskoj kiel Neophyte, Rob Gee kaj 3 Steps Ahead. Aperis magazinoj kiel Strove kaj Thundermagazine kaj kompilkodiskoj. Samtempe la pli gaja varianto Happy Harcore atignis regule la modkantolistojn kun kantoj kiel Wonderfull days de Charly Lownoise & Mental Theo kaj I wanna be a hippy de Technohead. 

Komercigo kaj negativa pritrakto de ĥabruloj en amaskomunikiloj pro akuzoj de rasismo kaŭzis rapidan malpopularigon de la muziktipo je la fino de la '90-aj. 

Aliaj gravaj artistoj estas interalie:
DJ Promo, DJ Ruffneck, DJ Paul, Neophyte, DJ Buzz Fuzz, Marc Acardipane, DJ Rob, MC Drokz, Rotterdam Terror Corps, Angerfist, DJ Nosferatu, DJ The Darkraver kaj DJ Gizmo.

La vorto Gabber estas jiddevena nederlanda vorto kun signifo "amiko".

Muzikistoj 
 Euromasters
 Rotterdam Termination Source
 Chosen Few
 Showtek
 Vitamin
 Tellurian
 The Speed Freak
 DJ Dano
 Charly Lownoise & Mental Theo
 Dark Raver
 Endymion
 Ophidian
 3 Steps Ahead
 Ruffneck
 Promo
Nederlando
Elektronika muziko

hu:Hardcore techno#Szubkultúra
Herta Müller

Herta MÜLLER (naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1953 en Nițchidorf, kiel anino de la banataj ŝvaboj, germana minoritato de la regiono Banat, en Rumanio) estas germanlingva verkistino.

En 1987 ŝi transmigris el Rumanio kaj de tiam vivas en Berlino. Ŝi havis malfacilaĵojn kun la komunisma ŝtato, ĉar ŝi rifuzis kunlaboron kun la sekreta polico Securitate. Ŝiaj verkoj priskribas moralajn fiagojn de homoj, male al la radianta bildo, kiun la reĝimo volis prezenti. Ŝi priskribis la hipokriton en vilaĝa vivo, maltoleremon, koruptadon kaj krudan subpremon de la "ne-kiel-ni-uloj".

Ŝi estas unu el la lastaj verkistoj de banataj ŝvaboj, ĉar en la dua duono de la 20-a jarcento preskaŭ ĉiuj transmigris el Rumanio al Germanio kaj tie vivas dise inter aliaj germanoj.

En 2004 oni aljuĝis al ŝi la Literaturpremion de la Konrad-Adenauer-fondaĵo. En 2009 ŝi ricevis la Nobel-premion pri literaturo ĉar "plej bone priskribis pejzaĝojn de senhejmuloj en ŝia densigita poezio kaj celkonscia prozo." Ŝia verkaro temigas la priskribon de vivo en la komunista Rumanio de Nicolae Ceausescu.

Listo de verkoj 
 Niederungen (1982, cenzurita, eldonita sencenzure pli poste en Germanio)
 Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt (1986)
 Barfüßiger Februar (1987), novelaro
 Reisende auf einem Bein (1989)
 Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett (1992)
 Der Teufel sitzt im Spiegel (1991)
 Der Fuchs war damals schon der Jäger (1992)
 Herztier (1994)
 Hunger und Seide (1995)
 Atemschaukel (La malsata anĝelo, 2009)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.tour-literatur.de/Links/links_autoren/mueller_herta_links.htm 
 http://www.litlinks.it/m/mueller_herta.htm 
 http://www.banater-schwaben-berlin.de/Literatur/Literatur-Mueller.html

Banataj ŝvaboj
Rumanaj verkistoj
Germanlingvaj verkistoj
Verkistinoj
Karirioj

Karirioj estas la nomo de antikva indiĝena popolo vivinta en la nordorienta internlando de Brazilo ĝis la 18-a jarcento. Eble ili originiĝis apud la orienta riverbordo de Amazono kaj tie vivis ĝis la 1-a jarcento, de kie ili eliris pro eventuala invado de Karaib-devenaj aruakoj, la Tupioj. Ilia legendo diris ke ili devenis de norda lago, eble Amazono, kaj ilia ceramiko kaj lingvo montras iajn rilatojn al indiĝenoj de la amazona baseno. Poste, ili iris al la preskaŭ seka (savanuma) regiono de la brazila nordoriento, kien ili portis pli bonajn teĥnikojn por agrokulturo kaj armeo ol havis la primitivaj loĝantoj.

La karirioj okupis "noblajn" areojn de la brazila nordorienta regiono, la riverbordojn de grandaj riveroj kaj pli humidajn kaj fertilajn terojn. Ili plantis maniokon, maizon, tabakon, fazeolon, sovaĝmelonon kaj aliaj kurkubitacojn. Ili kolektis fruktojn kaj fibrojn por teksado, kaj, fine, ĉasis malgrandajn bestojn, kiel armadelojn kaj lacertojn. Laŭ la diroj de la koloniistoj, ili ne manĝis fiŝojn.

La karirioj havis interesan teĥnikan nivelon, ĉefe se oni komparas kun aliaj brazilaj indiĝenoj. Ili faris vestojn el vegetaĵaj fibroj, uzis polurŝtonajn ilojn kaj eĉ iom da kupro por ornamoj. Ili mumiigis siajn gravajn mortulojn kaj metis ilin en kavernajn tombojn. Ili konis ankaŭ narkotaĵojn sed eble ne alkoholaĵojn.

El ilia lingvo ni konas nur tri librojn, unu gramatikon skribitan de la itala pastro Mamiani kaj du katolikajn kateĥismojn, unu de Mamiani, alian de pastro Nantes. La Karirioj nomis sin "Nhihó" (Njiho'o) kaj la nomo "Kariri" aŭ "Kiriri" per kiu ili estas konataj, estas devena el la tupia lingvo kaj signifas "tristuloj, mutuloj".

Indianaj etnoj en Brazilo
Indiana historio
Olorumo

Olorumo (aŭ Oloruno) (portugallingve Olorum) estas supera dio, aŭ "orixá", en Brazila religio kandombleo. Li estas tutpova kreanto de mondo kaj aliaj dioj.

Kandombleo
Afrika Kulto
Berilio

Berilio aŭ beriliumo estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Be kaj atomnumero 4. Steloj sintezas berilion, sed ĝi rapide malaperas; ĝi estas iom malofta en la universo kaj en la krusto de la tero. Ĝi estas elemento, kiu troviĝas nature nur en konpobaĵoj kun aliaj ĥemiaj elementoj en mineraloj. Famaj gemoj, kiuj enhavas berilion estas (akvamarino, smeraldo) kaj krizoberilo. Kiel libera elemento, ĝi estas griza simile al ŝtalo, forta, facilrompa teralkala metalo.

Pura berilio estas unu el la plej toksaj neradioaktivaj elementoj.
Berilo estas juvela mineralo, kiu enhavas interalie berilion.

Bildaro

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

Kemiaj elementoj
Metaloj
Rodio

Rodio estas kemia elemento en la perioda tabelo tiu havas la simbolon Rh kaj la atomnumeron 45. Ĝi estas malmola arĝentgriza transira metalo, kaj ano de la platena familio. Ĝi estas ĉefe uzata en alojoj kaj kataliziloj.

Historio 
En 1803, William Hyde Wollaston trovis rodion poste paladio.
Li apartigis rodion de platena mineralo kio produktis en Sud-Ameriko. Li uzas reĝakvon kaj neutraligas acidon kun natria hidroksido. Poste, li precipitis la platenon kiel amonia heksakloro-platenato per aldono de amonia klorido.

Origino de nomo estas la greka vorto ῥόδον [rodon], tio signifas rozon. La salo de rodio havas roza-ruĝan koloron.

Vidu ankaŭ 
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

Eksteraj ligiloj 
 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rh/index.html 
 http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Rh.html 
 http://periodic.lanl.gov/elements/45.html  
 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Rh/key.html 

 
Kemiaj elementoj
Metaloj
Paladio

Paladio estas kemia elemento en la perioda tabelo. Ĝi havas la simbolon Pd kaj la atomnumeron 46. Ĝi estas arĝentgriza transira metalo. Ĝi kemie similas al platino, kaj estas ano de la platina grupo. Ĝi estas ĉefe uzata en kataliziloj kaj juveloj.

Richard F. Heck estis usona kemiisto, konata pro la malkovro kaj disvolviĝo de Heck reakcio, kiu uzas paladion por katalizi reakciojn de organika kemio kiuj kombinas aril-halogenidojn kun alkenoj.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Izotopoj de paladio
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

 
Kemiaj elementoj
Metaloj
Dratvosta hirundo

Dratvosta hirundo (science: Hirundo smithii hindie लैशरा) estas malgranda paseroforma birdo de la familio de hirundoj. ĝi loĝas precipe en Hindio. Ĝi estas aera insekto-manĝulo.

Vidu ankaŭ 
 Bordhirundo Riparia riparia
 Domhirundo Hirundo rustica
 Ruĝpuga hirundo Hirundo daurica
 Murhirundo Delichon urbicum
 Rokhirundo Ptyonoprogne rupestris

Hirundedoj
Rita Hayworth

Rita HAYWORTH, origine: Margarita Carmen CANSINO (naskiĝis la 17-an de oktobro 1918, mortis la 14-an de majo 1987) estis usona aktorino. En la 1940-aj jaroj, kiam ŝi havis siajn plej brilajn sukcesojn, ŝiaj ŝatantoj nomis ŝin Love Goddess (= diino de la amo).

Vivo 
Rita Hayworth naskiĝis en Novjorko, kiel filino de la dancinstruisto Eduardo Cansino kaj la iama dancistino Volga Hayworth (foje skribita Haworth). Influite de siaj gepatroj Rita jam ege frue aperis dancante sur scenejoj. Dum tia prezento ŝi kaptis la atenton de hazarde ĉeestanta produktoro, kaj li invitis ŝin al Hollywood.

Komence, en pluraj malgrandaj filmroloj, ŝi ankoraŭ uzis sian nomon Rita Cansino. Kiam ŝi subskribis kontrakton kun la firmao Columbia, al la ĉefo ne plaĉis la nomo Cansino, kaj ŝi ŝanĝis sian nomon laŭ la nomo de sia patrino al Rita Hayworth.

Famon ŝi akiris en la jaro 1939, per rolo en la filmo Only Angels Have Wings. Ŝia filmpartnero estis Cary Grant. Dum la sekvaj jaroj ŝi en pluraj muzikfilmoj, apud Gene Kelly kaj Fred Astaire, montris sian talenton por kantado, dancado kaj aktorado.

Kulmino de ŝia kariero estis la ĉefrolo en la filmo Gilda (1945). Kune kun sia tiama filmpartnero Glenn Ford ŝi aperis poste en kvar pliaj filmoj, interalie The Loves of Carmen, kiu estis filmigo de la fama novelo Carmen de Prosper Mérimée.

En la jaro 1947 Rita Hayworth kun sia tiama edzo Orson Welles faris la filmon The Lady from Shanghai. Komence tiu ĉi filmo ne estis tre sukcesa, sed dum la sekvaj jaroj ĝi fariĝis kulta filmo.

La edzeco kun Orson Welles rompiĝis kaj en la jaro 1948 ŝi edziniĝis al la princo Aly Khan. Ŝi ekde tiam ne plu aperis en kinofilmoj – ĝis 1952, kiam la paro disiĝis. Ŝia unua filmo post la paŭzo estis Affair in Trinidad.

Siajn antaŭajn sukcesojn Rita Hayworth dum la 1950-aj jaroj ne povis ripeti. Menciindas tamen la biblia filmo Salome, Fire Down Below (kun Jack Lemmon kaj Robert Mitchum), la muzikfilmo Pal Joey (kun Frank Sinatra kaj Kim Novak) kaj la vakera filmo They Came to Cordura (kun Gary Cooper).

En la 1960-aj jaroj Rita Hayworth aperis interalie en la dramo Circus World, kiu temas pri la vivo de artistoj en cirko. Sian lastan rolon ŝi prezentis en la vakera filmo The Wrath of God en 1972.

Rita Hayworth mortis en 1987 en Novjorko.

Listo de filmoj 

 Only Angels Have Wings (1939)
 The Lady in Question (1940)
 The Strawberry Blonde (1941)
 Gilda (1945)
 Tonight and Every Night (1945)
 The Loves of Carmen (1948)
 The Lady from Shanghai (1947)
 Affair in Trinidad (1952)
 Salome (1953)
 Fire Down Below (1957)
 Pal Joey (1957)
 They Came to Cordura (1959)
 Circus World (1964)
 The Money Trap (1966)
 The Wrath of God (1972)

Vidu ankaŭ 
 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Bildaro

Notoj

Eksteraj ligiloj 

 
 http://www.suspense-movies.com/stars/rita-hayworth 
 http://www.thegoldenyears.org/hayworth.html 
 http://www.classicactresses.com/rita.html 

Usonaj aktoroj
Kadmio

Kadmio estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon Cd kaj la atomnumeron 48. Ĝi estas malabunda mola blublanka venena transira metalo.

Bildaro

Vidu ankaŭ 

 Izotopoj de kadmio
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
Eŝuo

Eŝuo (portugallingve Exu), ankaŭ nomata kiel Baraon, Esu Eleggua, Esu Elegbara, Eshu Elegbara, Elegba, Legba, Eleda, en Kandombleo (brazila religio) estas la sinjoro de vojoj, ĉefe la vojo inter homoj kaj dioj, pro tio, oni devas peti permeson de li antaŭ ritoj al aliaj dioj. Ĉar li venas ofte sur la Teron, liaj moroj iom similas al homaj moroj. Oni preĝas al li por akiri ligilon kun dia mondo, bonsuksecon en negocoj kaj revenĝon al maljustecoj.
Lia tago estas lundo. Liaj koloroj estas ruĝo kaj nigro. Liaj simboloj estas la tridento, la ŝlosilo kaj la erekta peniso. Oni oferas al li bakitan maizon, sep malgrandajn bakitajn terpomojn kun ŝeloj, popkorno kun palmoleo aŭ maniokfarunon kun palmoleo.

Eksteraj ligiloj 

 Pli pri Eŝuo (portugallingve)

Kandombleo
Afrika Kulto
Hekato

Hekato aŭ Hekata (helene Ἑκάτη) estas, en la helena mitologio, la submonda diino de sorĉo kaj sorĉistinoj.

Hekato personigas la aspekton de sojloj (naskiĝo, vojkruciĝo) kaj la aliformiĝon (sorĉo kaj magio) kaj kultiĝis kiel diino de sorĉistinoj, ĉefe jam dum Mezepoko. Do ŝi reprezentas la tenebran aspekton de la granda diino.

Triopa ŝi estas, ĉar oni identigis ŝin kun la ĉiela Feba aŭ Febo, tera Diana kaj submonda (Hadesa) Proserpina. Ŝia ĉaro estas la luno, forveturanta ĉe la proksimiĝo de la tagiĝo kune kun la spiritoj, elfoj, feoj.

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 http://ccat.sas.upenn.edu/bmcr/1998/98.5.11.html 
 http://www.hekate.nu 
 http://21.1911encyclopedia.org/H/HE/HECATE.htm 
 http://www.goddessmystic.com/CoreCurriculum/Goddesses/Hekate/index.shtml  

Anatoliaj dioj
Dioj pri magio
Dioj pri morto
Dioj pri naturo
Dioj pri postmorto
Dioj pri sojloj kaj portoj
Dioj de la helena mitologio
Lunaj dioj
Roluloj de la Eneado
Diinoj de la romia mitologio
Sorĉaferoj
Titanoj
Triopaj dioj
Virgaj dioj
Forrabo de Persefono
Oguno

Oguno (), la Ferlaboranto, estas legenda persono en Brazilo, sinjoro de fero kaj arboj, laŭ Kandombleo. kaj oriŝo en santerio en Kubo (foje Oggun).

Post reveni el siaj gloraj bataloj kaj post multaj jaroj for de sia hejmo, Oguno decidis reveni al Ireo (Unua urbo en la mondo, sub estraro de lia filo). Kiam li alvenis, pensante, ke neniu rekonos lin, li intencis paroli al siaj subuloj, sed oni malagnoskis lin. Oguno, kies pacienco estas malgranda, furioziĝis je la ĝenerala silento, kiun li konsideris ofendo. Li komencis rompi per glavo la potojn kaj, tuj poste, li fortranĉis la kapojn de la plej proksimaj homoj, ĝis lia filo aperis kaj oferis liajn preferajn manĝaĵojn. Kiam lia filo memorigis lin, ke tiu tago estis sankta kaj la personoj ne povis paroli laŭ ordono de Oguno mem, li lamentis siajn perfortaĵojn kaj deklaris sin sata. Li mallevis la pinton de sia glavo teren kaj malaperis, sed, antaŭ malaperi, li prononcis kelkajn vortojn, kiuj estu diritaj de liaj filoj, kiam ili estos en danĝero.

Alia legendo diras pri unu batalo de Oguno kontraŭ lia eks-edzino, Ojao, en kiu ambaŭ batis sin reciproke samtempe, kaj Oguno fariĝis sep (Meĵeo) kaj Ojao, naŭ (Mesano).

Lia tago estas merkredo (norde de Brazilo) aŭ ĵaŭdo (sude). Liaj koloroj estas bluo (norde) aŭ verdo (sude) aŭ ruĝo kaj verdo (sude). Li dominas la vojojn, ĉefe fervojojn. Li estas sinjoro de batalo kaj fero. Oni oferas al li bakitan ignamon.

Afrika Kulto
Dioj pri ĉasado
Fajrodioj
Forĝistaj dioj
Jorubaj dioj
Kandombleo
Militaj dioj
Santerio
Vuduaj dioj
Naciludiloj

Naciludilo estas ludilo tradicia originata en ia specifa nacio aŭ regiono. Ofte ĝi estis uzata kaj konata nur tie, sed plurfoje ĝi pli kaj pli disvastiĝis kaj disvastiĝas, fariĝante vere internacia. Ĉiutagaj ekzemploj de tio ĉi estas ludkartoj kaj ŝako.

Naciludiloj laŭ nacio

Meksikaj Naciludiloj 
 Balero infana tradicia ludilo. Farita el ligno, ĝi konsistas je du fadenligitaj partoj: bastoneto kaj sfereska grandecovaria peco kun truo. Oni ĵetetas la sfereskan pecon kaj penas enmeti en ĝi la bastoneton, moviĝante kiel eble minimume.

Usonaj Naciludiloj 
 Hula-Hoop /HuLA-Hup/: poljuretana ringo kiun oni penas konservi kiel eble longatempe ĉirkaŭ la talia zono per onduma movado. Ĝi furoras en 1958, kiam dudek kvin milionoj 2-dolaraj Hula-Hoopoj estis aĉetata en Usono. Ili estis farita de la Wham-O Korporacio, inspirata de bambuaj ludiloj uzataj en Aŭstralia korpekzercaj klasoj.

Ludiloj
Andrés Manuel López Obrador

Andrés Manuel LÓPEZ OBRADOR (naskiĝis la 13-an de novembro 1953 en Macuspana) estas meksika politikisto. Li estas prezidenta kandidato de la PRD por la elekto en 2006.

De 2000 ĝis 2005 li estis guberniestro - hispane Jefe de Gobierno, ie inter urbestro kaj ŝtatestro - de Meksikurbo. Li estis antaŭe ŝtata prezidanto de la Revolucia Institucia Partio (PRI) en sia hejmŝtato Tabasko, kaj ŝtata kaj nacia prezidanto de la Partio de la Demokratia Revolucio (PRD).

López Obrador fariĝis unu el la plej konataj kaj popularaj politikistoj en Meksiko, kvankam li estas kritikata pro sia popolismo kaj lia nekapablo solvi la sekurproblemojn de la ĉefurbo.

En la amaskomunikiloj, li estas ofte nomata AMLO, aŭ pli lude Peje [peĥe], tiu lasta laŭ Pejelagarto, fiŝspeco el la Lepisosteidae-a familio trovata en Tabasko.

Li estis kandidato al la prezidenteco de Meksiko en la elektoj de julio de 2006. La balotado estis sufiĉe disputata. Laŭ la unuaj rezultoj, López Obrador estis la venkinto, sed 4 tagojn poste la oficialaj rezultoj donis la venkon al la kandidato Felipe Calderón, de la Partio de Nacia Agado, de tiutempa prezidento Vicente Fox Quesada. López Obrador ne akceptis la rezulton, kaj organizis diversajn protestojn. La disputado daŭras ĝis nun (septembro de 2006).

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retpaĝaro de López Obrador 
 lia propra retejo
 retejo kontraŭ li

Meksikaj politikistoj
Prezidantoj de Meksiko
Nuntempaj ŝtatestroj
Gubernio Mijazako

La gubernio Miyazaki/Mijazako (宮崎県 [mijazaki-ken] ; Hepburn/Kunrei: Miyazaki-) estas gubernio de Japanio. Administra centro de la gubernio estas la samnoma urbo Miyazaki.

Geografio

Urboj

Urbetoj kaj vilaĝoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pref.miyazaki.jp/contents/foreign/english  
 http://www.pref.miyazaki.jp/contents/foreign/english/index.htm  
 http://www.pref.miyazaki.jp/english/index.htm  

Gubernioj de Japanio
Skeldo

Skeldo aŭ Sĥeldo estas rivero, kies fonto situas en Nord-Francio kaj kiu tra Flandrio preter Antverpeno fluas al la Norda Maro.

Flankaj riveroj: Scarpe, Haine, Leie (Lejo aŭ Liso), Dender, Durme, Rupel.

La fonto de Skeldo (nederlande: Schelde, france: Escaut) situas ĉe Gouy-Le-Catelet sur la altebenaĵo de Saint-Quentin. Ĝis la Flandra urbo Gento la rivero nomiĝas Supra Skeldo, poste Mara Skeldo aŭ Malsupra Skeldo.  La tuta desupro de la rivero egalas 95 metrojn kaj la unuajn 79 m ĝi desupras en Francio.

En la Malsupra Skeldo estas relative granda diferenco inter la akvoniveloj alta kaj malalta pro la tajdoj en la Norda Maro. La Rejn-Moza Delto, nomita ankaŭ Rejn-Moz-Skelda Delto, estas riverdelto en Nederlando formita per la kunfluado de la riveroj Rejno, Mozo (en nederlanda: Maas) kaj Skeldo. Foje, la Skelda delto estas konsiderata aparta delto disde la Rejn-Moza Delto.

Vilaĝoj kaj municipoj kiujn trafluas la Skeldo

En Francio 
Gouy-Le-Câtelet,
Vendhuile,
Ossu,
Honnecourt-sur-Escaut,
Banteux,
Bantouzelle,
Les Rues-des-Vignes,
Crèvecœur-sur-l'Escaut,
Masnières,
Marcoing,
Noyelles-sur-Escaut,
Cantaing-sur-Escaut,
Proville,
Fontaine-Notre-Dame,
Cambrai,
Neuville-Saint-Rémy,
Ramillies,
Escaudoeuvres,
Eswars,
Thun-l'Évêque,
Thun-Saint-Martin,
Iwuy,
Estrun,
Hordain,
Bouchain,
Neuville-sur-Escaut,
Lourches,
Douchy-les-Mines,
Denain,
Wavrechain-sous-Denain,
Haulchin,
Rouvignies,
Prouvy,
Thiant,
Maing,
Trith-Saint-Léger,
Valenciennes,
Anzin,
Saint-Saulve,
Bruay-sur-l'Escaut,
Onnaing,
Escautpont,
Fresnes-sur-Escaut,
Condé-sur-l'Escaut,
Vieŭ-Condé,
Odomez,
Hergnies,
Bruille-Saint-Amand,
Château-l’Abbaye,
Flines-lez-Mortagne,
Mortagne-du-Nord,
Maulde

En Belgio 

Valonio: Bléharies,
Hollain,
Bruyelle,
Burcht,
Antoing,
Tournai (Calonne, Chercq, Tournai),
Pont à Chin,
Pecq (Esquelmes, La Garenne, Pecq, Warcoing),
Celles (Marais-de-Pottes), Mont-de-l'Enclus

Flandrio: Spiere-Helkijn,
Bossuit,
Outrijve,
Avelgem,
Waarmaarde,
Kerkhove,
Kluisbergen,
Wortegem-Petegem
Elsegem,
Petegem-aan-de-Schelde,
Oudenaarde,
Welden,
Melden,
Heurne,
Eine,
Zwalm,
Zingem,
Asper,
Gavere,
Semmerzake,
Eke,
Merelbeke,
Zevergem,
Zwijnaarde,
Gent,
Destelbergen,
Melle,
Wetteren,
Wichelen,
Berlare,
Zele,
Dendermonde,
Grembergen,
Hamme,
Baasrode,
Buggenhout,
Sint-Amands,
Mariekerke,
Branst,
Weert,
Bornem,
Tielrode,
Temse,
Steendorp,
Kruibeke,
Schelle,
Hemiksem,
Rupelmonde,
Antverpeno,
Zwijndrecht,
Kallo

En Nederlando 
Borsele,
Hulst,
Kapelle,
Reimerswaal,
Sluis,
Terneuzen,
Veere,
Breskens,
Vlissingen;
Oosterschelde:
Goes,
Middelburg,
Noord-Beveland,
Schouwen-Duiveland,
Tholen,
Veere

Geografiaj elementoj 
 Walcheren

Internaciaj riveroj en Eŭropo
Riveroj en Francio
Riveroj en Belgio
Riveroj en Nederlando
Aduna lingvo

Aduna estas fikcilingvo.

Tolkien kreis la Adunan post la Dua Granda Milito. Li volis krei lingvon similan al ŝemidaj lingvoj.

Aduna esta nomata ankaŭ "Adûnaic", "Adunaic" kaj Numenoria. Aduna lingvo estis lingvo de la homoj en lando Numenoro (Númenor), homoj ankaŭ parolis Sindarinon kaj Khuzdulon (Khuzdul), sed neniam forgesis sian propran lingvon. La Kvenja ne estis parolata en Numenoro, sed influis en ĝiaj geografiaj nomoj. La Aduna estis parolata dum tri mil jaroj kaj havis sanĝojn dum sia historio. Unuatempe, ĝi havas nur la vokalojn I kaj U, post aperis la diftongoj AI kaj AU, finfine, aperis la longa E kaj la longa O.
La Kvenja influis ankaŭ en la Adunaj propraj nomoj.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.uib.no/People/hnohf/adunaic.htm

Fikcilingvoj
Lingvoj laŭ alfabeto

simple:Middle-earth languages#Adûnaic
Sacio

Sacio estas, laŭ Brazila folkloro, estulo kiu vivas en arbaroj. Sacio estas nigra nano kaj havas nur unu piedon. Ĝi portas ruĝan ĉapon kaj pipon. Ĝi estas speco de koboldo, kiu faras malgrandajn ĉagrenojn al homoj.

Monteiro Lobato igis ĝin simbolo de brazila kulturo. Kaj, eĉ se hodiaŭ neniu kredis pri ĝi, ĉiuj brazilanoj konas ĝin kaj tre ofte ĝi aperas en infanlibroj, televidfilmoj, bildstrioj ktp.

En la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj la Prêmio Saci estis establita en la kampo de teatro kaj kinejo. La honoro konsistis el statueto skulptita fare de Victor Brecheret.

Vidu ankaŭ 
 Kandombleo

Eksteraj ligiloj 
 http://jangadabrasil.com.br/setembro/im10900c.htm  
 http://www.ancsaci.com.br  

Brazila folkloro
Koboldoj
Literaturo de Brazilo

La Brazila Literaturo komenciĝis en 1500, kiam Pero Vaz de Caminha [Pero Vaz djKaminja] skribis "La Letero". Tiu unua periodo estas nomita "Vojaĝa Periodo" kaj en ĝi estas ĉefe rakontoj pri vojaĝoj de unuaj portugalaj koloniistoj en Brazilo.

Evidente, ĝis la sendependiĝo de Brazilo, la literaturo verkita en Brazilo estis pli portugala ol Brazila, ĉar la homoj, kiuj tie loĝis estis plejparte portugaloj edukitaj laŭ portugala kulturo. Iom post iom, aperadis vere brazilaj verkistoj, kiuj, naskiĝintaj kaj kulturiĝintaj en Brazilo, respegulas
en siaj verkoj la kulturon de la nova lando.

En la 17-a jarcento komenciĝis la Baroka Periodo, kies plej grava nomo estis Gregorio de Mattos Guerra.

En la 18-a jarcento ekestis la Arkada Periodo, la ĉefaj verkistoj de tiu periodo apartenis al Minasa Grupo. Ili estis politikaj aktivuloj, sed sia poezio estas tute politike neŭtrala.

En la 19-a jarcento estis la Romantika Periodo, kies ĉefa verkisto estis José de Alencar, kaj la Realisma Periodo, kies ĉefa verkisto estis Machado de Assis.
En la 20-a jarcento estis la Modernisma Periodo.

Literaturo de Brazilo