alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Werner Bergengruen

Werner Bergengruen (naskiĝis la 16-an de septembro 1892, mortis la 4-an de septembro 1964) estis germana verkisto. Li konsideratas la plej konata verkisto de la germanaj baltoj.

Werner Bergengruen naskiĝis en Rigo, kiel dua filo de kuracisto. La familio baldaŭ forlasis la patrujon: La gimnazion Werner Bergengruen ĉeestis en Lubeko, poste li studis teologion kaj arthistorion en Marburg kaj Munkeno. La Unuan Mondmiliton li partoprenis kiel leŭtenanto en la germana armeo. En la jaro 1919 li edziĝis, kaj ekde 1920 li laboris kiel ĵurnalisto. Lia unua romano Das Gesetz des Atum aperis en la jaro 1922: unue en gazeto kaj jaron poste kiel libro. Ekde 1925 Bergengruen estis ĉefredaktoro de la revuo Baltische Blätter kaj ekde 1927 li agis kiel libera verkisto en Berlino.

Lia plej sukcesa romano Der Großtyrann und das Gericht aperis en 1935. Ĝi estas filmigita, dramigita kaj tradukita al 15 lingvoj.

La naziismon li malŝatis. En 1936 li fariĝis katoliko, kaj jaron poste, en 1937 li perdis sian anecon en la verkista asocio Reichsschrifttumskammer.

En la jaro 1942 li transloĝiĝis al Achenkirch en Tirolo kaj en 1946 al Zuriko. Lian tempon en Romo (1948/1949) respegulas liaj memoroj Römisches Erinnerungsbuch.

Ekde 1950 li estis membro de diversaj akademioj, inter multaj premioj li gajnis la Wilhelm-Raabe-Preis (1951) kaj la Schiller-Gedächtnispreis (1958).

Werner Bergengruen mortis en Baden-Baden.

Listo de verkoj 
 Das Gesetz des Atum (romano, 1922 kiel gazeteldono, 1923 libroforme)
 Der große Alkahest (romano, 1926; noveldonita sub la titolo Der Starost 1938)
 Der Großtyrann und das Gericht (romano, 1935)
 Die drei Falken (novelo, 1937)
 Der Tod von Reval (rakontoj, 1939)
 Am Himmel wie auf Erden (romano, 1940)
 Der spanische Rosenstock (novelo, 1941)
 Römisches Erinnerungsbuch (memoroj, 1949)
 Die heile Welt (poemoj, 1950)
 Dichtergehäuse (membiografio, eld. 1966)

En Esperanto aperis 
 Kaŝuba kristnasko-kanto. - En: Übertragungen = Tra(nskon)dukoj / tradukis Guido Holz. - Messkirch : Gmeiner, 1988. - paĝoj 108-109

Vidu ankaŭ 
 Revivigo katolika (france titolata renouveau catholique)

Germanaj verkistoj
Germanlingva literaturo
Keanu Reeves

Keanu Reeves [kiˈɑnu ˈɹiːvz] (naskiĝis la 2-an de septembro, 1964) estas kanada aktoro.

Naskiĝinte en Bejruto, li pasigis sian junaĝon en Novjorko kaj Toronto, kie li akiris la kanadan civitanecon, kiun li ĝis nun havas. Lia antaŭnomo en la havaja lingvo signifas malvarmeta brizo super la montoj.

Li vizitis aktoran lernejon en Toronto kaj komencis sian aktoran karieron en diversaj teatroj. Sian unuan iom grandan filmrolon li ricevis en la jaro 1986 en la filmo Youngblood. Internacian famon li gajnis en 1989, per la filmo Bill and Ted's Excellent Adventure.

Liaj hobioj estas i.a. muziko kaj sporto.

Filmaro

Televido

Eksteraj ligiloj 

 
 
 
 
 
 
 

Reeves, Keanu
Reeves, Keanu
Anglaj kanadanoj
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj reĝisoroj
Usonaj kantistoj
Usonaj muzikistoj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj verkistoj
Ludwig Ganghofer

Ludwig GANGHOFER   estis germana verkisto.

Ludwig Ganghofer naskiĝis en Kaufbeuren, Bavario. Li studis unue maŝinteknikon, literaturan historion kaj filozofion, laboris kiel dramisto en Vieno, kaj poste kiel redaktoro en Munkeno. Dum la Unua mondmilito li servis kiel milit-raportisto.

En sia verkaro Ganghofer esprimas sian grandan amon al la montareca naturo en Bavario. Granda parto de lia verkaro estas filmigita.

Ludwig Ganghofer mortis en Tegernsee, Bavario.

Listo de verkoj 
 Der Herrgottschnitzer von Ammergau (teatraĵo, 1880)
 Edelweißkönig (romano, 1886)
 Die Martinsklause (romano, 1894)
 Schloss Hubertus (romano, 1895)
 Das Schweigen im Walde (romano, 1899)
 Der Dorfapostel (romano, 1900)
 Der Hohe Schein (romano, 1904)
 Der Mann im Salz (romano, 1906)
 Waldrausch (romano, 1907)
 Lebenslauf eines Optimisten (membiografio, 3 vol., 1909-1911)
 Der Ochsenkrieg (romano, 1914)
 Das große Jagen (romano, 1918)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.wissen-im-netz.info/literatur/ganghofer/jagerfall/index.htm  
 http://www.wissen-im-netz.info/literatur/ganghofer/edelweis/index.htm  
 http://www.wissen-im-netz.info/literatur/ganghofer/jager/index.htm  
 http://www.wissen-im-netz.info/literatur/ganghofer/martin/index.htm  

Germanaj verkistoj
Bernhard Kellermann

Bernhard KELLERMANN [bernhart kelerman] (naskiĝis la 4-an de marto 1879, mortis la 17-an de oktobro 1951) estis germana verkisto.Li naskiĝis en Fürth, Bavario. Li studis en Munkeno, unue natursciencon, poste ĝermanistikon kaj pentradon. Lia unua romano Yester und Li, aperinta en la jaro 1904, gajnis grandan atenton. Mondfamon Kellermann atingis per sia socikritika sciencfikcia romano Der Tunnel, kiu priskribis la konstruadon de tunelo, sub Atlantiko inter Ameriko kaj Eŭropo. Krom romanojn li verkis dramojn, eseojn, rakontojn kaj vojaĝraportojn.

Bernhard Kellermann en 1926 fariĝis membro de la prusa poeta akademio (Preußische Dichterakademie), sed en 1933 la nazia reĝimo forbaris lian anecon. Li ne elmigris, pli/malpli silentis pri la politika situacio en Germanio. Post la Dua mondmilito Kellermann aktive subtenis la politikan sistemon de GDR.

Li mortis en Klein-Glienicke (nuntempe parto de Pocdamo).

Listo de verkoj 
 Yester und Li (romano, 1904)
 Ingeborg (romano, 1906)
 Das Meer (romano, 1910)
 Der Tunnel (romano, 1913)
 Der 9. November (romano, 1920)
 Die Brüder Schellenberg (romano, 1925)
 Totentanz (romano, 1948)

Germanaj verkistoj
Dendrokronologio

Dendrokronologio (helene δένδρον/déndron = arbo, χρόνος/ĥrónos = tempo) estas scienca datadmetodo per analizo de la arbaj kreskoringoj (jarringoj).

Arboringoj 
La aspekto de la ligno varias ĉiujare laŭ la sezonoj, kaj tiel montras per videblaj ringoj tra la trunkoj kaj branĉoj spuron de ĉiu kreskosezono kaj ĉiu vintra sezono. Cetere, laŭ la jen pli jen malpli bonaj cirkonstancoj rilate la kreskeblo, la grandeco de tiuj ringoj varias kaj tiel donas indikon pri la klimato de la jaro. Pli grave eble: la klimato estas en sama loko la sama por ĉiuj, rekono de la sekvaĵoj de diverslarĝaj ringoj rekonigas la jarojn kiam la ligno, do la arbo, kreskis.

Tiel ekestas datadmetodo:
Prenite provpecojn en pluraj lokoj de sama regiono, eblas, elfari dataĵaron laŭjara enspace de pluraj jarcentoj. Poste komparo de lignopeco datenda, ekzemple el malnova konstruaĵo, kun tiuj ebligas ties datadon.

Tiu teĥniko ege precizas ĉar, kompreneble, ĝi ebligas dati la forhakadon de la arbo je precizo de unu jaro.

Eksteraj ligiloj 

 Association for Tree-Ring Research (ATR)
 Internacia datenbanko NOAA
 Dendrokronologistoj de Trier 
 Andre Billamboz: Das Verhältnis des Menschen zu seiner Umwelt im Spiegelbild der archäologischen Fundhölzer und deren Jahresringe. p. 68–75 journals.ub.uni-heidelberg.de 

Arboj
Dendrologio
Kronologio
Demi Moore

Demi MOORE (vera nomo: Demi Gene Guynes; naskiĝis la , en Roswell, Nov-Meksiko) estas usona aktorino.

Filmaro

Televido

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 
 
 
 
 
 
 

Usonaj aktoroj
Usonaj televidaktoroj
Usonaj voĉaktoroj
Usonaj kinproduktoroj
Usonaj manekenoj‎
Holivudo
Naskiĝintoj la 11-an de novembro
Pokeraj variantoj



Tenpokero 
En la tenpokera familio, ludantoj "tenas" siajn kaŝatajn kartojn kaj poste kombinos ilin kun publikaj komunumaj kartoj.

Teksasa Tenpokero 

En Teksasa Tenpokero (angle: Texas Hold 'em), ĉiu ludanto ricevas 2 kartojn en la komenco, kaj post vetrondo, aperas tri kartoj. Okazas jenaj eventoj por ĉiu ludo en ordo: vetrondo, apero de nova karto, vetrondo, apero de unu fina karto, kaj fina vetrondo. Post ĉi tio, ĉiu ludanto kalkulas sian plej bonan 5-kartan manon uzante 5 el la 7 kartoj, inkluzive de la du en siaj manoj kaj 5 sur la tablo. Teksasa Tenpokero nun populariĝas pro televidaj elsendoj de ĝi tutmonde.

Omaha Tenpokero 
Omaha funkcias same kiel Teksasa Tenpokero, sed oni ricevas 4 kartojn, kaj poste ĉiu ludanto kalkulas sian plej bonan monon uzante precize 2 kartojn el la originalaj 4 kune kun precize 3 kartoj sur la tablo.

Ĉerppokero 
Je la ĉerpa familio de pokeraj ludoj, la kartoj de ĉiu ludanto estas tute kaŝitaj, kaj oni ĉerpas plurajn kartojn.

5-karta Ĉerpo

Studpokero 
Je la studa familio de pokeraj ludoj, almenaŭ unu karto po lundanto estas videbla de ĉiuj.

5-karta Studo

7-karta Studo

Ananaso

Eksteraj ligiloj 

 Play poker information (eng.) 

Pokero
Ernst Elias Niebergall

Ernst Elias NIEBERGALL [enst elias nibegal] (naskiĝis la 13-an de januaro, 1815, mortis la 19-an de aprilo, 1843) estis germana verkisto.

Naskiĝinte en Darmstadt, li studis teologion en Giessen. Poste li laboris kiel instruisto en Dieburg kaj Darmstadt.

De 1837 ĝis 1841 li publikigis siajn verkojn, uzante la pseŭdonimojn Ernst Streff, E. Streff aŭ E. St.. Famon li atingis per siaj spektakloj en la dialekto de sia hejmregiono.

Ernst Elias Niebergall mortis en Darmstadt.

Listo de verkoj 
 Des Burschen Heimkehr oder Der tolle Hund (1838)
 Datterich (1841)

Germanaj verkistoj
Franz Nabl

Franz NABL [franc nabl] (naskiĝis la 16-an de julio, 1883, mortis la 19-an de januaro, 1974) estis aŭstra verkisto.

Nabl naskiĝis en Lautschin, Bohemio. En Vieno, kie li vivis ekde 1886, li studis juron, filozofion kaj germanistikon. Ekde 1919 li vivtenis sin kiel libera verkisto en Baden apud Vieno. De 1924 ĝis 1927 li estis redaktoro en Graz. En la jaro 1943 li fariĝis honora doktoro en la universitato de Graz.

Franz Nabl mortis en Graz.

Listo de verkoj 
 Hans Jäckels erstes Liebesjahr (romano, 1908)
 Ödhof (romano, 1911)
 Das Grab des Lebendigen (romano, 1917; noveldono 1936 sub la titolo Die Ortliebschen Frauen)
 Die Galgenfrist (romano, 1921)
 Schichtwechsel (dramo, 1929)
 Ein Mann von gestern (romano, 1935)
 Johannes Krantz (rakontoj, 1948)
 Das Rasenstück (rakontoj kaj eseoj, 1953)
 Der erloschene Stern (membiografiaj rakontoj, 1962)
 Vaterhaus (romano, 1974)

Nabl
Nabl
Domkonstruado

En 1968 la unua kontraŭtertrema konstruaĵo helpe de gum-metala intermetitaj rimedoj estas konstruita. Tiuj intermetitaj materialoj estas metitaj sub la konstruaĵon por ke tremoj movu la konstruaĵon ne entute, sed la gumoj englutu parton de energio de sismo.

La biologia konstruado aŭ biokonstruado baziĝas sur naturaj materialoj, eluzo de la naturaj energifontoj. Oni konstruas ekzemple el adobo, ligno domojn; la kolorigado estas kalkado per bovokazeo kaj kalcio; traktado de lignoj okazas per linoleo kun abelvakso. La tegmento estas prepatita fragmito kaj ofte aperas tie sunkolektoro, sunĉeloj. 

konstruado
konstrumaterialo

Domo
Léopold Sédar Senghor

Léopold Sédar Senghor (naskiĝis la 9-an de oktobro 1906; mortis la 20-an de decembro 2001) estis senegala poeto kaj politikisto. Li estis la unua nigrulo kiu instruis francan literaturon en franca liceo ekde 1935, estas el inter la plej elstaraj afrikaj beletristoj, kaj iĝis prezidento de sia lando, Senegalo.

Li naskiĝis la 9-an de oktobro 1906, kaj mortis en Francio (apud sia franca edzino) en 2001. Li komencis siajn studojn en tio, kio estis tiutempe la precipa maniero studi por la indiĝenaj loĝantoj de la eŭropaj kolonioj, nome en katolika misiistejo, en Ngasobil. Poste en kolegio kaj liceo de Dakaro. Poste en Francio en la prestiĝa liceo Louis-le-Grand kaj la nemalpli prestiĝa universitato Sorbonne.

Sukcesinta la plej altan konkurson pri instruado de la franca nacia edukadosistemo: agregation, li komencis instrui francan literaturon kaj gramatikon en liceo "Descartes" (=Kartezio) en Tours en jaro 1935. Tio estis tiuepoke tute nova, kaj kelkaj junaj liceanoj skribis al siaj gepatroj "nia profesoro pri la franca lingvo estas nigrulo, sed li ne tute nudas sed estas en kostumo".

Kune kun Aimé Césaire, Frantz Fanon kaj Léon Damas, Senghor kreis la koncepton "nigruleco", literatura kaj filozofia movado, kiu provis disigi afrikan kulturon disde la eŭropaj influoj.

Li elektitis en la Francan Akademion en 1983.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.biblioweb.org/-SENGHOR-Leopold-Sedar-.html  
 http://www.academie-francaise.fr/immortels/discours_reception/giscard.html  
 http://www.sangonet.com/SenghorLS/SenghorDCD.html  
 http://dominique-aubier.org/france/dokumente/heidelberg-poesie-fr.html  

Membroj de la Franca Akademio
Franclingvaj verkistoj
Francaj politikistoj
Senegalaj verkistoj
Prezidantoj de Senegalo
Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
Indre-et-Loire

Indre-et-Loire [] estas unu el la ses departementoj de la franca regiono Centro-Valo de Luaro. Ĝi etendiĝas sur  kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Tours.

Indre-et-Loire havas landlimojn kun la departementoj Loir-et-Cher, Indre, Vienne, Maine-et-Loire kaj Sarthe. La departemento tute enhavas 277 komunumojn.

Antikva gaŭla popolo estis la Turonoj. Malnova franca provinco estis Turlando (franclingve : Touraine).

La nomo “Indre-et-Loire” venas de du el la riveroj, kiuj trafluas la departementon: Luaro kaj Indre.

Vinproduktado: Sauvignon el Touraine ("flora" kaj parfuma blanka vino)

Arondismentoj 
La teritorio administre dividiĝas je tri arondismentoj:
 arondismento Chinon
 arondismento Loches
 arondismento Tours

Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj 2009, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 703 voĉdonojn (0,43% de voĉoj).

Prezidantoj de la departementa konsilio 
Ĝis 2015, la departementaj konsilioj nomiĝis "conseils généraux". Ekde 2015, ili nomiĝas "conseils départementaux".
 Marisol Touraine (2011 - 2012)
 Frédéric Thomas (2012 - 2015)
 Jean-Yves Couteau (2015 - 2016)
 Jean-Gérard Paumier (ekde februaro 2016)

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Indre-et-Loire
 Turlando

Eksteraj ligiloj 

 http://www.indre-et-loire.pref.gouv.fr 
 http://www.cg37.fr 
 http://www.tourism-touraine.com  

 
Administraj unuoj fonditaj en 1790
Departementoj de Francio
Datadmetodo

Datadmetodo estas metodo por ekscii daton (tempon) kiam la aĵo estis kreita. Ĉi tiu metodoj gravas por historio.

Ofte uzataj datadmetodoj estas:
 Dendrokronologio
 Karbon-14 priserĉo
 Glaciokronologio
 Absoluta kronologio
 Relativa kronologio

Historio
Kolonio

Kolonio estas dependa teritorio de ŝtato sen propra politika kaj ekonomia decidpovo, okupita de fremda lando, regata de fremda lando.

Historio

Moderna deokcidenta koloniismo 
Tion oni povas datumi en periodo inter malkovro de Ameriko fare de Kristoforo Kolumbo (1492), kaj la Bandunga konferenco (1953).

Meze de la 19-a jarcento la franca verkisto Arthur de Gobineau en sia libro Tri jaroj en Azio sufiĉe trafe kaj malmultvorte sintezis tion:
"Se oni konsideras la eksterordinaran dilatiĝan forton de nia socio, kaj la invadobezonon, kiu jukadas ĝin ... des pli, ke la materiaj rimedoj pri kiuj ni disponas, por efektivigi niajn volojn, estas egepotencaj, kaj ke Nia militista organizo sekuras al ni nepran superecon ĉie, kie ni bonvolos ekaperi, eĉ se ni estas laŭnombre unu kontraŭ cent."

Vidu ankaŭ 

 Listo de imperioj
 Brita imperio
 Brita regado en Egiptio
 Protektorato
 Germanaj kolonioj
 Portugala kolonia imperio
 Koloniismo
 Kolonio (biologio)
 Novkoloniismo
ODES

ODES (Oxford and District Esperanto Society – Esperanto-Societo de Oksfordo kaj Distrikto) estas la loka Esperanto-klubo en Oksfordo (Britio).

Marjorie Boulton estis la prezidanto de ODES.

Britaj Esperanto-asocioj
Aĥmed Ĥabibi

Aĥmed ĤABIBI (naskiĝis la  en la vilaĝo Janasal apud Tetjuŝi (Tatario) estis tataro, sovetiano, instruisto kaj redaktoro kaj propagandisto de Esperanto inter tataroj kaj baŝkiroj.  

Ĥabibi estis Esperantisto de 1914. Ĉefo de Baŝkiria Literaturadministrejo en Ufa, membro de la Centra Komitato de Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU), sekretario de Baŝkira komitato de SEU.

Naskiĝintoj en 1893
Tataroj
Hajan Ĥirob Namĝilob

HAJAN ĤIROB Namĝilob, aŭ, en ĝusta mongola nomo estas "Namĵilijn Ĥajanĥjarvaa" (1885-1934), estis
mongolo kaj la unua pioniro de Esperanto inter mongoloj. Li esperantistiĝis dum sia vojaĝo al Turkio kaj Sovetunio inter la jaroj 1920 kaj 1923. Reveninte al Mongolio 1924, li propagandis tie Esperanton laŭpove en malfacilaj kulturkondiĉoj de sia nomada lando kiel estro de lernejo de la popolrevolucia partio en la ĉefurbo Ulanbatoro (Urga).

Inter la jaroj 1921 kaj 1930, li tradukis plurajn verkojn el Esperanto al la mongola lingvo.

Li estis misjuĝita kaj pafmortigita en 1937 pro Stalina reĝimo kadre de la "Granda Purigo" - akuzita kiel "herezulo" kaj suspektita kiel ŝpiono.

Mongolaj esperantistoj
Viktimoj de Stalinismo
Murditaj esperantistoj
Ĥristo Ĥaralambev

Ĥristo ĤARALAMBEV (naskiĝis en 1881 en Tirnovo, mortis en 1912 apud Bunar Risar) estis bulgara esperantisto kaj oficisto.

Li studis teologion en Rusio, el kie en 1900 li revenis kiel bona Esperantisto kaj fervora propagandisto. Li animigis la Esperanto-grupon "Lumo" en Tirnovo, gvidis multajn kursojn, redaktis la gazeton Lumo en 1907-08 kaj estis samtempe prezidanto de la Bulgara Esperanto-Asocio.

Li estis mortigita dum la Balkana Milito de 1912, en la batalo apud Bunar Risar.

Bulgaraj esperantistoj
Nikifor Ĥristoskof

EdE-Ĥ
	
Nikifor ĤRISTOSKOF, bulgaro. Nask. en 1888 en Bulgario, mortis 25 jara dum la milito bulgara-rumana en 1913. En 1909 pro sia Tolstoja kredo devis forlasi B-ujon, iris al Rum-ujo kie li fariĝis sekr. de Robin kaj de RES; alportis multon al la disvastigo de E. Kunlaboris al R. E-isto, LI k. a., red. de Danubo ĝis la ĉeso.

ĤRISTOSKOF, Nikifor
Ĥ
Karl Haas

Karl HAAS (naskiĝis en 1864 en Graz - mortis la 30-an de junio 1925 en Maribor) estis pionira esperantisto en Jugoslavio de aŭstro-germana nacieco.

Profesie li estis advokato. La 13-an de septembro 1910 li fondis Esperanto-klubon en Mariboro (kiel sekcion de Esperanto-societo en Graz), kiun li prezidis ĝis sia morto.

Eksteraj ligiloj

 http://www.esperanto-maribor.si/prini.html 

Haas, Karl
Haas, Karl
Haas, Karl
Georg Habellok

Georg HABELLOK (ĉ. 1880, mortinta 60-jara en marto 1940) estis germana esperantisto kaj fervoja inspektoro. De 1919 ĝis 1926 li estis prezidanto de la Germana Esperanta Fervojista Asocio. Krome li de 1923 ĝis 1926 estis afergvidanto de Silezia Esperanto-Ligo. De 1925 li estis sekretario kaj de 1930 ĝis 1935 afergvidanto de Germana Esperanto-Asocio.

Li komencis la Esperanto-movadon en Trebnitz (hodiaŭa Trzebnica).

Verkoj 
 Eisenbahn-Wörterbuch Deutsch-Esperanto. Breslau: propra, 1923, 49 p. (manskribita).

Eksteraj ligiloj
 Konciza nekrologo en revuo Esperanto (UEA) Apr. 1940, p. 31.
 Bernardo. La terminaro, kiu kostis 1,2 milionojn da markoj. En: Ipernity (2010-02-07).

Fontoj 

Germanaj esperantistoj
Fervojistoj
Naskiĝintoj en 1880
Mortintoj en 1940
Jean Habert

EdE-H

Jean Habert (en Esperanto ankaŭ Johano Aber) estis esperantista ĉarpentisto, aktiva en la SAT-movado (SAT-ano n-ro 55). Li kunredaktis la Racian Kurson pri Esperanto, unu el la plej uzataj lernolibroj de Esperanto por franclingvanoj.

Vivo

Haberto naskiĝis la 30an de septembro 1875 en Ambillou, apud Tours. Filo de ĉarpentisto, li mem ankaŭ lernis tiun profesion. Politike, li unue aktivis kiel anarĥiisto, kaj estis vundita kun kamarado dum fabrikado de bombo. Li estis pro tio juĝita la 29an de junio 1906 pro stokado kaj fabrikado de eksplodaĵoj, kaj estis kondamnita al la maksimuma puno, tio estis kvin jaroj da malliberejo kaj 100 frankoj da monpuno. Post sia liberiĝo li laboris kiel pordisto, kaj plue aktivis en la anarĥiisma medio. Li interalie partoprenis en redaktado de gazeto titolita Le réveil anarchiste ouvrier (la laborista anaraĥiista vekiĝo), kiu post polica malpermeso ŝanĝis sian nomon al  Le réveil anarchiste por nur tri numeroj ĝis la militeksplodo. Paralele, li de 1910 organizis kursojn por laboristoj en Pariza regiono dum la periodoj 1910-14 kaj 1919-21. Li ankaŭ fondis esperantistan Sindikatan Federacion en Parizo, 1912 kaj redaktis "Le Travailleur E-iste" de oktobro 1913 ĝis 1914.
Dum la milito, li servis en la 93a piedsoldata regimento.

Post la unua mondmilito li ekaktivis en SAT kaj FEO. Laŭ la polico, li ankaŭ aliĝis al la freŝe fondita Franca Komunista Partio. En FEO li estis kasisto kaj ĉefe kunredaktis la Racian Kurson de Esperanto, unu el la plej uzataj lernolibroj de Esperanto por franclingvanoj, kune kun Marcel Boubou. Li krome membris en la Direkcio de SAT, kaj estis tre ŝatata por siaj homaj kvalitoj. Li mortis en Kasablanko la 11an de aŭgusto 1937, pro renmalsano.

Verkoj
Cours rationnel et complet d'espéranto (franclingva lernolibro por laboristoj), (kun Marcel Boubou), 1921.

Fontoj

Esperantlingvaj
  Nekrologo en Sennaciulo (1937)
 Letero de Lanti el Osako pri la morto de Haberto (1937)

Franclingvaj
 Artikolo pri Haberto en Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier français (Enciklopedio de la franca laborista movado), de Maitron kaj aliaj.
 Reta enciklopedio de anarĥiistaj aktivuloj

Referencoj

Francaj esperantistoj
Membroj de SAT
Karl Hackl

Karl HACKL (hakl), aŭstrogermano, fama kolonelo en Graz. Nask. 11 jan. 1870 en G. Posedas la plej altajn ordenojn pro dummilita agado. Gvidis E-kursojn por la aŭstraj infanoj, kiujn sendis Stiria E-Unuiĝo en 1921 al Hispanujo, kondukis ilin tien kaj reen. Kursoj ĉe polico en Graz.
Alf Hageler

Alf HAGELER (antaŭa nomo: JOHNSEN; naskita la  en Drammen; mortinta la ) estis norvega esperantisto. Li esperantistiĝis en 1905 kaj kunlaboris kun la dana pioniro Frederik Skeel-Giørling en la Societo de Danaj kaj Norvegaj Esperantistoj 1907. Li gvidis kurson en Oslo en 1907 kaj fondis Esperanto-grupon en Drammen 1924.

Norvegaj esperantistoj
Karl Walter Hahn

EdE-H

	
Karl Walter HAHN (han), germano, lernejestro. Nask. 18 okt. 1882 en Tharandt. E-isto de 1908. Tre sukcesa propagandisto inter instruistoj kaj infanoj. Jam. de 1909 li instruis E-n al infanoj en Schönau apud Chemnitz, Leipzig kaj Gohiis apud Dresden. Lia popollernejo en Gohlis estas la sola en G, kie E estas deviga instrufako. Sekr. de Saksa E- Instituto ĝis 1914 kaj prez. de E Asocio de Saksaj Geinstruistoj ĝis 1930. Multaj artikoloj pri E-aj kaj porpacaj temoj; samsence parolis ĉe int. kongresoj. Kunlaboranto de I n t. P e d. R e v u o kaj de la G kongreslibroj. Verkis poemojn precipe por prop. inter infanoj.

HAHN, Karl Walter
József Halász

HALÁSZ József (hala:s) estis rumania hungara sociologo, ĵurnalisto, esperantisto naskita en Gamás la 14-an de aprilo 1874 kaj mortinta en Târgu Mureș la 9-an de junio 1928. Li estis la patro de bibliotekistino Boriska Halász.

Kariero
József Halász finis komercakademion en Székesfehérvár (1891) kaj estis dungita de Akciasocio Sikula Banko kaj Ŝparkaso. Pli poste li rolis kiel sekretario de Akciasocio Agroŝparkaso kaj sekve unu el ĝiaj direktoroj. Li estis unu el la iniciatintoj kaj ĝis 1921 prezidanto de Laboristhejmo kaj libraro de Târgu Mureș kaj de la unua laborista liberlernejo de la lando. Li estis apoginto kaj orgazinto de movadoj esperantista, feminista kaj kontraŭalkoloholisma. Li artikolis en Marosvölgyi Munkás, Tükör, Előre, Erdélyi Munkás, Világ, Ellenőr, Zord Idő, A Jövő Társadalma, Korunk. Li estis esperantisto de 1915, fervora organizanto, subtenanto (ankaŭ materie) de la Esperanto-movado en Rumanio. Li kunlaboris kun Andreo Cseh kaj instigis lin pri pli vasta agado. Li iniciatis kelkajn Esperantaj kongresojn en Rumanio.

Fontoj
Romániai magyar irodalmi lexikon

rumanujaj hungaraj sociologoj
Hungaraj ĵurnalistoj
Hungaraj esperantistoj
rumanaj esperantistoj
Transilvaniaj hungaroj
Adolf Halbedl

Adolf HALBEDL, aŭstrogermano, doktoro, advokato en Ried. Naskiĝis en la 30-a de majo 1893 en Spital sur Semmering. Mortis . Esperantisto de 1909. Reprezentis diversajn internaciajn Esperanto-societojn. Estis prezidanto de AKLE kaj Esperanto-Societo Peltier; iama estro de Esperanto-Grupo en Graz. Kunlaboranto de Espero Katolika, Aŭstria Esperantisto, revuo Esperanto, HDE. Traduko: Respondoj al kontraŭreligiaj paroloj de Segur, 1925.

Eksteraj ligiloj 
 Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Adolf Halbedl en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Referencoj 

Aŭstraj esperantistoj
Halka

Halka  estas opero en 4 aktoj de Stanisław Moniuszko, teksto de Włodzimierz Wolski, el la pola tradukita de Antoni Grabowski. Populara teatraĵo en Pollando, ludita ankaŭ en Krakovo dum UK 1912.

Historio
Premiero:
 1848 en Vilno ( 2-akta versio)
 1858 en Varsovio (4-akta versio)
 2018 en Varsovio (unua koncerta plenumo de la opero en la itala lingvo kaj kun muzikiloj el la epoko

El prezentiĝoj eksterlande:
 1868 en Prago, direkte de Bedřich Smetana
 1960 en Lillo (franca versio)
 1971 en Havano (Kubo), reĝisore de Maria Fołtyn
 1986 en Usono kaj Kanado (9–25 de oktobro), koncerta itinero de Silezia Opero kun la spektakloj de "Halka" (de Toronto ĝis Ĉikago)
 1986 en Liono
 1988 en Usono kaj Kanado (12–23 de oktobro), koncerta itinero de Silezia Opero kun la spektakloj de "Halka" (de Montrealo ĝis Nov-Jorko)
 1995 en Osaka (Japanio), reĝisore de Maria Fołtyn
 2014 en Londono (Britio) en POSK, reĝisore de Richard Fawkes
 la opero estis ankaŭ prezentata en Meksiko, Mongolio, Ĉinio
 2018 en Helsinko (Finnlando

Recenzoj pri la Esperanta traduko

Referencoj

Bibliografio
 Witold Rudziński, "Halka" de S. Moniuszko. Serio Mała Biblioteka Operowa. P.W.M. [1954], (116 p.)
 Lesław Czapliński, Niewinność uciśniona: góralka Halka i gejsza Cho-cho-san (Senkulpeco subpremita: montaranino Halka kaj gejŝo Cho-cho-san) [en:] "W kręgu operowych mitów" (En la rondo de operaj mitoj) Kraków 2003
 Lesław Czapliński, Huculska "Halka" (Hucula "Halka") (pri ukrainigita versio de la opero de Stanisław Moniuszko) [en:] SCENA OPEROWA 2/1993

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/H en ĝia originala formo en la Interreto
 Klassik Magazine
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Pollingvaj operoj
Pola muziko
Verkoj el la esperantigita pollingva literaturo
Libroj de Antoni Grabowski
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
László Halka

HALKA László, Ladislao Halka, (pseŭdonimo Parvus Piscis) hungaro, privatoficisto. Naskiĝis en la 18-a de julio 1905. Esperantisto de 1923. Li eklaboris en la laborista Esperanto-movado, instruis Esperanton depost 1924, precipe progresantojn. Li verkis propagandajn artikolojn, faris paroladojn. Sekretario de HESL du jarojn. Depost 1930 aktivulo ankaŭ en HES; aranĝis literaturajn vesperojn, kunlaboris al Hungara Heroldo, Lingvo Internacia, al Hungara Antologio (1932). Verkis artikolon pri Hodler por la Enciklopedio de Esperanto, kuntradukinto kun Ladislao Somlai-Spirer de Printempo de Morto de Lajos Zilahy, 1947.

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/H en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

HALKA, László
Hilma Hall

Hilma Agatha Fredrika HALL (Naskiĝis la 30-an de septembro 1854 en Kotka, mortis la 3-an de junio 1922) estis finna esperantisto.

Hall estis esperantistino ekde 1906. Ŝi gvidis Esperantajn studrondojn kaj agis kiel bibliotekistino en la societo "La Polusstelo". Ŝi tradukis la kvinaktan komedion La Botistoj (1919), la teatraĵetojn La Fianĉiĝo kaj Lea (1920; ĉiuj tri de Aleksis Kivi), finnajn proverbojn k.a. Laŭ Enciklopedio de Esperanto ŝi "krome multe helpis al la verkado por la Finna-Esperanta Vortaro" (t.e. Plena vortaro Finna-Esperanta de Vilho Setälä, aperinta en 1923).

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Libroj de kaj pri Hilma Hall en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Finnaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Julius Hanauer

D-ro fil. Julius HANAUER [JUlius HAnaŭer] (naskiĝis la  en Mannheim; mortis la  en Łódź) estis juda germana esperantisto kaj bibliotekisto.

Hanauer regule korespondis kun Wilhelm Ostwald ekde 1896. Li fariĝis la unua vicprezidanto de Germana Esperanto-Asocio kaj honora membro de la Esperanto-grupo en Frankfurto ĉe Majno. Li estis la aŭtoro de anonima broŝuro Germanaj fremdvortradikoj en Esperanto.

Hanauer estis partoprenanto de la 1-a Universala Kongreso kaj estis tie elektita kiel unu el la 98 membroj de la Lingva Komitato. Li elpensis metodon de instruado de Esperanto per izolitaj literaĵoj kaj silabaĵoj, montritan je unua fojo dum la UK en 1908. Poste li unuigis tiun ĉi metodon sur filmo (por starantaj projekcioj) kaj montrigis ĝin dum la UK 1929. En la lastaj jaroj li proponis la prilaboron de internaciaj vortaroj laŭ la universala dekuma klasifiko (Melvil Dewey).

Inter 1918 kaj 1935 Hanauer laboris en departemento kun la nomo »Literarisches Büro« de la kompanio "Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft" (AEG) in Berlin. La traduko rekta per "literatura oficejo" ne trafas la funkcion de ĉi tio departemento. Kiel en aliaj grandaj firmaoj oni okupiĝis pri la kolekto de ĉiuspecaj (teknikaj, merkataj) informoj, kiuj povus esti utilaj por la propra kompanio. Aliflanke oni ŝtrebis al kohera prezento de la kompanio, do havis la funkcion de PR agentejo. Ĉe AEG Hanauer havis la moknomon "Sankta Francisko de universala dekuma klasifiko".

Jam en 1918 li havis la ideon uzi Hollerith-maŝinon por la prilaboro de bibliografiaj informoj.

La universalan dekuman klasifikon li lernis en Belgio en la biblioteko de la »Societé des Etudes Sociales et Politiques«, poste simple »International Office of Bibliography«, kies estro estis Henri La Fontaine, eminenta esperantisto, pacifisto kaj honorigita per Nobelpremio en 1913, kiu konlaboris kun Paul Otlet.

La  li estis deportita per la unua transporto de judoj el Frankfurto ĉe Majno al la geto de Łódź (tiujare nomita "Litzmannstadt"), kie li mortis duonan jaron poste.

Fontoj 
 Informilo de Esperanto Societo Frankfurto, novembro 2010 
 Mallonga biografio (germane)

Germanaj esperantistoj
Akademio de Esperanto

Pacistoj
Florence Harriet Hanbury

Florence Harriet HANBURY [hanbri] (7-a de majo 1864 en London – 1955) estis brita esperantistino kaj redaktantino de Kristana Revuo.  Ŝi laboris profesie kiel bibliotekisto. Verkoj kaj tradukoj en Himnaro Esperanta, Adoru Kantante, Holanda Pioniro kaj Kristana Revuo: 

Dio, la Homaro kaj la Milito, 1916 (eseo de G. Campbell Morgan, kuntradukis kun W. Hamilton Webber, 69 p.)
Nova Pandoro, 1925 (unuakta teatraĵo, parte originala, parte el la angla teatraĵeto de Jessie Band, 14 p.)

Eksteraj ligiloj
 Biografieto

Britaj esperantistoj
Holger Hansen

Holger HANSEN ( en Odense – ???) estis dana esperantisto kaj instruisto de lingvoj. Kunfondinto kaj prezidento de EK en Holbäk. Aranĝis en 1931 propagandan vojaĝon de prof. Odo Bujwid kaj en 1932 tiun de Elinjo Pähn. Estrarano de landaj ES-j; multaj kursoj, propagandaj paroladoj.

Danaj esperantistoj
Mortojaro nekonata
Knud Thorbjörn Hansen

Knud Thorbjörn HANSEN (naskiĝis la  en Kopenhago) estis dana esperantisto kaj apotekisto. Li estis esperantisto de 1918 kaj UEA-delegito de 1921, de 1932 en Nörresundby. En 1928 li edziĝis al la germana esperantisto Hildegard Gerisch en Auerbach (Vogtland). La esperantlingva gazetaro amplekse raportis pri la internacia movada geedziĝo, kaj la Enciklopedio de Esperanto de 1934 menciis ĝin. La paro pasigis sian komunan vivon en Danio kaj havis kvar infanojn.

Danaj esperantistoj
Polar

Polar ([polar'], "polusa") estas granda bierfarejo en Venezuelo. Inter la konataj bieroj de Polar estas:
 Polar
 Polar light (por ne dikiĝi)
 Negra (nigra biero)
 Polar ICE (malvarmega)

La firmao Polar estas grandega financa grupo, produktanto de trinkaĵoj kaj nutraĵoj. Ĝi esti unu inter la ĉefaj agantoj de la politika lokaŭto???? inter oktobro 2002 kaj januaro 2003, kiu celis trudi al la prezidanto de Venezuelo, Hugo Chávez, eksiĝi.

Biero
Henriko Harabagiu

Henriko aŭ Henry HARABAGIU [harabaĝiŭ] (naskita en 1906; mortinta dum la usona bombardado de la  en Bukareŝto) estis rumana esperantisto kaj oficisto. Henriko Harabagiu estis esperantisto de 1924. Li estis sekretario de Rumana Esperantista Societo kaj organizis rumanajn E-kongresojn.

Giselle Harabagiu (1913–2001) estis lia fratino.

Fontoj 

Rumanaj esperantistoj
Johannes Hartog

Johannes HARTOG [hartoĥ] (naskiĝis en la 16-a de majo 1912 en Baarn) estis nederlanda esperantisto. Li okupis sin ĉefe pri filozofio kaj literaturo, sen speciala profesio. Hartog redaktis Esperantan rubrikon en Baarna gazeto kaj verkis artikolojn. Li precipe okupas sin pri literaturo, lingvokonstruo kaj historio de Esperanto. Studoj en H.D.E., Utrechta Esperantisto kaj Nederlanda Esperantisto.

Nederlandaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1912
Ferdinand Hartwich

Ferdinand HARTWICH (hartviĥ), naskiĝis en 1864, mortis en la 26-a de oktobro 1926 post ne longa malsano. Li estis aŭstrogermana inĝeniero, kortega konsilisto de Aŭtro-hungara Imperio, kaj pioniro de Esperanto. 

Jam en 1907 Hartwich estis vicprezidanto de UEU en Wien, post honora prezidanto de la Unua Esperanto-Unuigo de Wien. Li enkondukis Esperanto-kursojn ĉe blinduloj kaj verkis vortaron por ili en Braille-skribo (1904) surbaze de la vortaro Esperanto-Germana de Hermann Jürgensen (1904). 

Hartwich gvidis por la aktoroj de la "Burgtheater" kurson por ebligi la prezentadon de "La Malŝparumo" (Der Verschwender, 1834) de Ferdinand Raimund dum la 16a UK en Vieno. Li gvidis la unuan radio-kurson ĉe Radio-Wien kaj tradukis de Raimund, Ludwig Ganghofer k.a.

Aŭstraj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
George Brinton McClellan Harvey

George Brinton McClellan HARVEY [harvi] (naskiĝis la  en Peacham (Vermonto); mortis la  en Dublin (Nov-Hampŝiro)) estis usona redaktisto kaj diplomato, posedanto de gravaj revuoj.

Harvey unue laboris kiel gazeta raportisto kaj kiel asekuristo. Poste li riĉiĝis per la konstruado kaj administrado de elektrikaj fervojoj. En 1899 li aĉetis la revuon North American Review, kiun li eldonis ĝis 1926. Helpe de J. P. Morgan li krome aĉetis la libroeldonejon Harper & Brothers en 1901; de 1902 ĝis 1913 li eldonis la revuon Harper's Weekly.

De 1906 ĝis 1908 li propagandis Esperanton en North American Review. En 1908 kaj 1909 li estis prezidanto de EANA, sed tiam fariĝis idisto.

En 1910 li helpis al sia amiko Woodrow Wilson fariĝi guberniestro de Nov-Ĵerzejo. En 1918 li tamen fondis revuon Harvey's Weekly ĉefe por ataki lin, kiu intertempe fariĝis prezidento de Usono, kaj lian pactraktaton fine de la unua mondmilito. Kiam lia kontraŭulo, Warren G. Harding, estis elektita kiel posteulo de Wilson en 1921, li fariĝis ambasadoro de Usono en Britio (ĝis 1923).

Li estas enterigita en Peacham.

Usonaj esperantistoj
Usonaj diplomatoj
Idistoj
William Harvey

Por la samnoma esperantisto, vidu William Harvey.

William HARVEY (naskiĝis en Folkestone, en la 1-a de aprilo 1578 - mortis en Hampstead (London), en la 3-a de junio 1657) estis angla kuracisto, anatomisto kaj kirurgo. Li estis la unua kiu plene kaj detale priskribis la sangocirkuladon kaj la proprecojn pri la pumpado tra la cerbo kaj la korpo fare de la koro, kvankam la historio de la medicino estis prezentinta kelkajn antaŭulojn pri tiu teorio. Li lernis la latinan en sia naskiĝurbo, Folkestone kaj en 1599 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Padovo kie li konatiĝis kun Hieronymus Fabricius (1537-1619).

Harvey estas konata kiel tiu homo kiu alportis, jes aŭ ne dezirata de li mem, la plej grandan ŝanĝon en la imago kiu ekzistis pri la sangocirkulado. Li estis ankaŭ tiu kiu efektive malkovris ke ekzistas cirkulado. En lia libro exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus el 1628 li priskribis kiel li faris ĉi tiun malkovron.

Vidu ankaŭ 
 Andreo Vesalio (1514-1564)
 Gabrielo Falloppio (1523-1562)

Referencoj 

Britaj kuracistoj
Universitato de Kembriĝo
Arnold Hasenöhrl

Arnold HASENÖHRL [hazenorl] (naskiĝis la 1-an de decembro 1869 en Suceava (Bukovino, nun Rumanujo) estis aŭstrogermana esperantisto kaj pensiigita majoro.

Dum kaj post la unua mondmilito li dum 5 1/2 jaroj estis militkaptito en Turkestano; tie li lernis Esperanton de kapitano J. Überla kaj faris multe por Esperanto ĝis 1920. Alveninte al la naskiĝurbo, li ekagis por Esperanto inter la urbanoj, sed tio igis la homojn dubi je lia sana kompreno, pensigante, ke ĝi suferis dum la longa milito kaj kaptiteco, ĉar eĉ la vorto Esperanto estis tute nekonata. Tamen li gvidis plurajn kursojn, atingis diversajn sukcesojn, de 1923 ankaŭ en Cernauti. Ekde 1921 li estis delegito de UEA.

Esperantistoj
Militkaptitoj de la unua mondmilito
Hasegaŭa Riej

HASEGAŬA Riej, japano, prof. de int. privatlimleĝo en Imp. Univ. de Keizyo (Seulo). Nask. 25 nov. 1899 en Tibaken. 1926 li vojaĝis en Eŭropon por studi sian specialan temon. En 1918 fondis E grupon kun aliaj en Unua Nacia Kolegio, Tokyo. Verkis E resumon de sia studo: int. privatlimleĝo en Soveta Rusujo, 1932.

Japanaj esperantistoj
Viktor Hawlik

Viktor HAWLIK [havlik] (28-a de julio 1876 en Eberau (Burgenland) – 17-a de oktobro 1931 en Vieno) estis aŭstrogermana esperantisto kaj komercministeria konsilanto. Jam antaŭmilite Esperantisto, unue en Prago. Estis vicprezidento de Internacia Esperanto-Muzeo.

Hawlik, Viktor
Hawlik, Viktor
Hawlik, Viktor
Hawlik, Viktor
James T. Haxton

James T. HAXTON [HAKston, HAKstan aŭ HAKst'n] (naskiĝis la  en Glasgovo, mortis en 1958) estis skota spicisto, pioniro de la Esperanto-movado kaj kunfondinto de Brita Esperanto-Asocio. Li estis butikisto en St Andrews. Li eklernis Esperanton en 1901.

Skotaj esperantistoj
Britaj esperantistoj 
Esperanto-movado en Glasgovo
Charles Frederic Hayes

Charles Frederic HAYES (naskita la  en kvartalo Blackheath de Londono, ĉe la limo inter la urbodistriktoj Grenviĉo kaj Lewisham; mortinta la ) estis angla esperantisto kaj librotenisto.

Lerninte Volapukon, li helpis starigi la Londonan Esperanto-Klubon. Kun d-ro James Charles O'Connor li verkis la unuan anglan-esperantan vortaron (1904). Li tradukis La Serĉadon de Hawthorne kaj La Parizaneton de Kron.

Eksteraj ligiloj 
 English-Esperanto Dictionary E-libro el Project Gutenberg

Fontoj 

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
George Markham Hayton

EdE-H
	
George Markham HAYTON (hejtn), anglo, eksinĝeniero. Nask. en la 8-a de majo 1874 en Niton, Wight. Esperantistiĝis en 1928. Kontrola ekzamenisto de BEA. Prez. de Sudmezlanda Federacio, 1928. Sekr. de Sudorienta Federacio 1929-32. Kelkaj trad. en Esperantaj gazetoj.

HAYTON, George Markham
Hebreaj Rakontoj

Hebreaj Rakontoj  estas kolekto de rakontoj de Ŝalom-Aleĥem kaj Perec, kiujn el la jida tradukis en Esperanton la hebrea esperantisto Isĥak Muĉnik. La libro ampleksis 78 paĝojn. Eldonis ĝin Ferdinand Hirt & Sohn el Lepsiko en 1923 kiel volumon 9 en la serio "Internacia Mondliteraturo".

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/H en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Rakontoj
Judoj kaj judismo en populara kulturo
Verkoj el la esperantigita jidlingva literaturo
Serio "Internacia mondliteraturo"
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Jakob Hechtl

Jakob HECHTL estis aŭstra-germana esperantisto kaj fervojisto. Li naskiĝis en 1872 kaj mortis la 30-an de aŭgusto 1928 en Munkeno. Jakob Hechtl estis prezidanto de la loka grupo Franzensbad. Li organizis la 4-an Tutaŭstrian Esperanto-Kongreson en Franzensbad en 1914, kaj iniciatis tie la unuan Esperanto-monumenton.

Li verkis por la "revuo Esperanto". Internacie, li interalie partoprenis la 9-an Universalan Kongreson de Esperanto de aŭgusto 1913 en Berno (Svislando).

Verkoj 
 Franzensbad - La plej fama banurbo de la mondo rilate al torfaĵaj banoj. La plej efíka kuracloko por kormalsanoj, esperantigis J. Hechtl, Franzensbad Kuracdirekcio, 1914, eldonejo J. Kobrtsch & Gschihay, Eger-Franzensbad 16 paĝoj 13 cm (slipo en la francia Esperanto-biblioteko)

Pri la inaŭguro de la Unua Esperanto Monumento en Franzensbad raportis la Esperantista gazetaro
 Esperanto, 1914, No 11, paĝo 171
 Germana Esperantisto 1914 No 68 p. 68

Pri la monumento 
 Franzensbader Blätter 2010, paĝo 7 (PDF, germanlingve) kun detaloj pri la ekesto de la monumento

Eksteraj ligiloj 

 Nekrologo en La Marto

Fervojistoj
Aŭstraj esperantistoj
Germanaj esperantistoj
Alfred von der Heid

Alfred VON DER HEID [alfred fon der hajd] (naskiĝis ĉirkaŭ 1885) estis germana esperantisto kaj preseja laboristo. Li estis aktiva propagandisto en laboristaj medioj (SAT). Sukcese li laboris por Esperanto en Leipzig kaj Dortmund. Li kontraŭstaris (malsukcese) kun Konrad Deubler la skismigon de la germana Esperantista laborista movado en 1930.

Referencoj 

Heid, Alfred von der
Hindua kalendaro

Hinda kalendaro estas ege komplika afero. laŭdire uzatas 33 malsamaj hindaj kalendaroj. Kaj ili povas esti laŭ pluraj manieroj:

 ili povas esti "kalkulataj" (kiel la Gregoria kalendaro ekzemple), t.e. ke la nombroj de monatoj, tagoj en monato ktp estas ĉiam samaj, determinitaj per reguloj, pri kiuj oni provis, ke ili donu rezulton konforman al la realmovo de la sezonoj, suno kaj astroj.
 ili povas esti "astronomiaj", t.e. ke la efektiva observado de la astronomiaj eventoj determinas la komencojn de jaroj kaj monatoj, do la nombroj de la tagoj en monato kaj jaroj povas varii, ne estas antaŭfiksita kalendara plano: la ĉielo, la astronomiaj observoj estras la kalendaron; sed tiel ĝi estas ĉiam ĝusta!
 Ili povas esti sunaj, fundamentitaj sur la movo de Suno;
 Ili povas esti lunaj, fundamentitaj sur la movo de la luno; sed ĉar tio kondukas al nekongrueco kun la suna movo (tiel, kiel oni spertas en la luna araba kalendaro), la hindaj kalendaroj estas pli ekzakte lune-sunaj, ĉar oni ankaŭ konsideras la sunan movon kaj provas sekvi ĝin ĝuste.

Ankaŭ pluraj eraoj ekzistas.
 Vikram erao
 Saka erao: jaro 0 estas 78 p.K., 79 p.K. estas jaro 1, la 21-an de marto 2000 komenciĝis la jaro 1922; vidu origino de la Saka erao

Tial la barata registaro enkondukis en jaro 1957 la Indian National Calender, la barata nacia kalendaro, kiu estas en tipo kalkulata kaj suna, kaj kies erao estas Saka.

Sezonoj kaj monatoj en la Hindaj kalendaroj

Eraoj 
La 21an de marto 2000 (gregoria kalendaro) ekis
 la jaro 1922 de la erao Saka
 la jaro 2057 de la erao Vikram

La erao Kali (la "kalijuga" aŭ la fera erao) ekis la 18an de februaro 3102 a.K. gregoriakalendare.
Vidu ankaŭ en la artikolo Astrologio la hindajn nomojn de la zodiakaj konstelacioj.

Tagoj de la semajno en la hinda kalendaro (laŭ la hindiaj) nomoj:

 Dimanĉo: रविवार aŭ इतवार
 Lundo: सोमवार
 Mardo: मंगलवार
 Merkredo: बुधवार
 Ĵaŭdo: गुरुवार aŭ बृहसपितवार
 Vendredo: शुक्रवार
 Sabato: शनिवार

Eksteraj ligiloj 
 http://samvit.org/calendar/astro/hsc.htm  
 http://samvit.org/calendar/astro/hlc.htm  
 TTT-ejo pri la hindaj kalendaroj, kun detaloj, skemoj, mapoj
Christian Petersen Heilskov

Christian Petersen HEILSKOV [hajlskaŭ] (naskiĝis la  en Gerslev; mortis en 1955) estis dana esperantisto, bibliotekisto kaj verkisto. 

Li estis esperantisto de 1909. Samjare lil kunfondis Konversacian Klubon de Arhuzo, kies prezidanto li fariĝis. Li verkis gvidlibron pri Arhuzo.

Heilskov, Christian Petersen
HEILSKOV, Christian Petersen
HEILSKOV, Christian Petersen
Willy Heinze

Willy HEINZE (n. 24-a de februaro 1889 en Netzskau – ???) [hajnce] estis germana esperantisto kaj ŝtata elektroinĝeniero. Kunfondinto kaj estis prezidento de la loka societo Lössnitz-ortschaften en Radebeul. Kas. de 1889 en Netzskau. Kunfondinto kaj de la Cseh-kursoj, gviditaj de ges-roj Morariu en 7 urboj de Saksujo, 1931.

Germanaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1889
Johan Helsing

Johan HELSING ( – ) estis sveda esperantisto kaj kasisto en Gävle. Li fondis la frue forta esperantoklubo de Gävle.

Laŭ EdE, Helsing esperantigis en 1906. En la vintro 1905–1906 parlamentano Edvard Wavrinsky, estro de la Sendependa Loĝiaro de Bontemplanoj, partoprenis kurs­on de Paul Nylén. Wavrinsky poste decidis fari Esperanton la oficiala lingvo internacia de tiu ordeno, kaj la uzo de esperantaj signalvortoj ĉe la bontemplanoj kaŭzis intereson por lerni Esperanton. Specife en Gävle, tio donis impulson al esperantokursoj, gvidita de Helsing.

La 8-an de marto 1907 Helsing fondis la esperantoklubon de Gävle – laŭ EdE tiaperiode la plej forta esperantogrupo en la lando – kaj dum multajn jarojn li estis la gvidanto de la movado tiuloke. Li gvidis multajn kursojn kaj ankaŭ instruis Esperanton kantante.

Helsing ankaŭ estis kasisto de la Sveda Esperanto-Federacio, kaj laŭ EdE administranto. Kune kun John Lundgren kaj Honoratus Bonnevie li dum kelkaj jaroj estis kunredaktisto de la esperanta gazeto La Espero, fondita en Gävle 1913. Lundgren kaj Helsing ĉesis redakti en 1918, kaj Bonnevie daŭris kun la antaŭe menciita Paul Nylén.

Li naskiĝis en Garpenberg, proksime al Hedemora, Dalekarlio, kaj mortis en Gävle, Gästrikland.

Fontoj
 
 

Svedaj esperantistoj
Helena Hempel

Helena HEMPEL estis pola esperantistino. Naskiĝis en la 24-a de aprilo 1846 en vilaĝo Ternovo apud Lublino, mortis la  en Lvovo. E-isto de 1899. (Nro 4724 laŭ ZA.) En 1906 elektita al la unua estraro de l' Societo Espero en Lvovo. Aktoris kaj reĝisoris kelkajn E teatraĵojn. Kunlaboris en multaj gazetoj, precipe en P E-isto. Trifoje laŭdatino de Floraj Ludoj kaj aliaj Lit. Konkursoj.

Referencoj

Polaj esperantistoj
George Henderson

George J. HENDERSON (plumnomo: P. Hoinix), eldonisto. Mortis en 1911. Eldonis humuran gazeton "Phoenix" en simpligita latino, 1890-92. Li kreis planlingvojn Lingua, Anglo-franca (1889) kaj Latinesce (1901); pro tiu aktiveco Walter John Clark nomis lin ironie "indefatigable Mr. Henderson" (senlaca s-ro Henderson). Poste li esperantistiĝis kaj multe propagandis kaj verkis Esperante. Li eldonis Esperantan folieton kun enhavo laŭ la ĉefeĉa ŝlosilo, kiun li multjare reklamis en ĉiu numero de siaj gazetoj "Pictorial Comedy", "Scraps" k. a.

En 1903, li publikigis anglan tradukon de "Historio de la Universala Lingvo" de Louis Couturat (Konturat Luis; A plea for an international language). Vere Couturat citis Henderson en la verko.

Lingvaj projektoj de Henderson 
 Langue facile, simpliigo de la franca (1899);
 Lingua;
 Anglo-franca, la plej fama (1889);
 Latinesce (1901);

Anglaj esperantistoj
Britaj esperantistoj
Pieter Hendriks

Pieter HENDRIKS (naskiĝis la  en Hindeloopen, Súdwest-Fryslân) estis nederlanda ĉefinstruisto kaj esperantisto. Li esperantiĝis en 1923 kaj estis estrarano de La Estonto Estas Nia.

Esperanta agado 
Hendriks gvidis la unuan Esperanto-kurson en la frisa ĉefurbo Leeuwarden kaj iniciatis fondon de unua grupo en 1926. Li estis de tiu tempo la "motoro" de la Esperanto-movado en Frislando. Hendriks fondis plurajn grupojn kaj instruis Esperanton al pli ol tricent personoj. Por la Universala Esperanto-Asocio li varbis preskaŭ cent anojn.

Nederlandaj esperantistoj
Hermano kaj Doroteo

Hermano kaj Doroteo () estas eposo idilia de la germana verkisto Johann Wolfgang von Goethe. Ĝi unuafoje estas eldonita en 1798 kaj estas konsiderata unu el la gravaj verkoj el la mondliteraturo.

En 1911 aperis traduko esperantlingva fare de Benno Küster ĉe Centra Eldonejo (Central-Verlag) en Magdeburgo. Dua eldonaĵo estas publikigita en 1922 ĉe eldonejo Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko, kiel unua volumo de la serio "Internacia Mondliteraturo". Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Elŝutebla skanaĵo de Hermano kaj Doroteo en la bitoteko de Hispana Esperanto-Federacio.
 Enciklopedio de Esperanto/H en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Eposoj
Fikciaj germanoj
Fikciaj paroj
Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo
Serio "Internacia mondliteraturo"
Eldonaĵoj de Ferdinand Hirt & Sohn
Esperanto-libroj aperintaj en 1922
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Henry William Hetzel

Henry William HETZEL (naskiĝis la 29-an de marto 1872 en Filadelfio; mortis en februaro 1941) estis usona esperantisto, instruisto pri arto kaj mekanika desegnado en supera lernejo de Filadelfio.

Li eklernis Esperanton en 1906. Li estis sekretario de Esperanto-Asocio de Pensilvanio de 1910 ĝis 1913 kaj prezidanto de EANA de 1925 ĝis 1935. Li oficiale reprezentis la ŝtaton Pensilvanio ĉe UK en 1912, 1914 kaj 1930. Li gvidis kursojn de 1907.

Dum pluraj jaroj li estis membro de la komitatoj de Universala Esperanto-Asocio kaj Internacia Esperanto-Ligo. Li estis dumviva kaj honora membro de UEA.

Fontoj 

Usonaj esperantistoj
Usonaj instruistoj