Mecha

– duże, najczęściej humanoidalne roboty, sterowane przez umieszczonego w jego wnętrzu pilota, autonomicznie bądź też zdalnie.

Etymologia 
Słowo „mecha” pochodzi od japońskiego słowa meka (メカ), będącego skróconą formą angielskiego mechanical („mechaniczny”). Choć w języku japońskim mówiąc „meka” można mieć na myśli cokolwiek zaawansowanego technicznie, dzięki wpływowi licznych anime oraz mang, poza Japonią jako „mecha” rozumie się wielkie humanoidalne roboty bojowe.

Przedstawienie w kulturze 
Mecha przedstawiane w produkcjach zachodnich oraz wschodnich znacznie się różnią. Mecha w produkcjach japońskich są zazwyczaj bardzo zwinne i szybkie będąc przy tym zdolnymi do precyzyjnych działań (np. delikatne podniesienie cywila ręką, a następnie ucieczka z terytorium wroga). Mecha projektowane przez firmy amerykańskie mają prawie zawsze charakter czysto militarny.

Mecha są zawsze bardzo potężnymi maszynami, a posiadanie jednego (lub samo bycie pilotem) zazwyczaj jest możliwe tylko dla członków organizacji wojskowych lub wysoko postawionych oficjeli państw i organizacji.

Istnieją jeszcze mecha cywilne, przystosowane na przykład do przenoszenia wielkich ciężarów bądź prac budowlanych. Dostępność takich pojazdów jest zazwyczaj na podobnym poziomie jak w realnym świecie do buldożerów czy dźwigów.

Sterowanie 
Można wymienić cztery główne sposoby sterowania mecha:
 zdalnie z centrum dowodzenia lub przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji;
 za pomocą odpowiednich drążków, dźwigni itp.;
 poprzez mechaniczne przełożenie ruchów kończyn operatora na ruchy robota;
 poprzez mentalne połączenie pilota i mecha.
Czwarty sposób pozwala na „zespolenie” się pilota z mechem, a tym samym pozwala mu poruszać się nim wyjątkowo płynnie i o wiele sprawniej, niżby było to możliwe przy użyciu jakiejkolwiek innej metody. Takie „zespolenie” oznacza zwykle również, że urazy mechaniczne sprawiane maszynie pilot będzie odczuwał na własnej skórze – ten element jest często wykorzystywany w mangach lub anime, aby zwiększyć dramaturgię powieści. Bywa też, że jednocześnie są wykorzystywane co najmniej dwie metody pilotażu.

Mecha jako gatunek 
Mecha jest gatunkiem mangi i anime skupiającym się wokół tytułowych robotów i ich pilotów. Nazewnictwo zazwyczaj różni się w zależności od serii, na przykład mecha w popularnej serii Gundam są nazywane Mobile Suitami, w The Vision of Escaflowne – Guymelefami itp. Motyw transformacji mecha lub pojazdu głównego bohatera jest dość często wykorzystywany (po raz pierwszy transformację mecha pokazano w Getter Robo, później także w bardziej popularnym w Polsce anime Generał Daimos). W wyniku fascynacji transformującymi się mecha powstała cała seria komiksów, seriali animowanych oraz filmów, Transformers.

Początki 
Pierwszą mangą traktującą o gigantycznych robotach był wydany w 1958 Gigantor (w 1963 wyemitowano anime na jego podstawie). Manga ta zapoczątkowała popularny do dziś gatunek. Warto jednak zauważyć, że nie był on sterowany przez pilota siedzącego w jego środku, lecz zdalnie dzięki małemu urządzeniu – ktokolwiek je posiadał, kontrolował maszynę. W 1972 wyemitowano Mazinger Z – pierwsze anime, w którym robot był sterowany przez pilota siedzącego w jego wnętrzu. Warto zauważyć, że Mazinger Z jest najdłuższym serialem anime w historii mecha-anime, liczącym 92 odcinki. Ważnym, mającym do dziś odbicie w wielu serialach elementem jest, wprowadzone przez Mazingera, wykrzykiwanie nazw ciosów podczas ich wykonywania, co jest praktykowane do dziś. Kolejnym prekursorem gatunku był Getter Robo (wyemitowany w 1974). Wprowadził on, kontynuowany potem przez wiele serii, motyw składania jednego wielkiego mecha z kilku pojazdów i transformacji.

Znane serie 
Poniżej przedstawiono listę bardziej znanych serii anime mecha. Większość z nich ma swoje mangi lub zaczynało jako manga i ze względu na dużą popularność mecha zostały animowane.
 Code Geass: Lelouch of the Rebellion
 The Candidate for Goddess
 Wojowniczki z Krainy Marzeń
 Eureka Seven
 Full Metal Panic!
 Geneshaft
 Machine Robo
 Macross
 Mobile Suit Gundam
 Neon Genesis Evangelion
 Patlabor
 RahXephon
 Sakura Taisen
 Suisei no Gargantia
 Generał Daimos
 The Vision of Escaflowne
 Zone of the Enders Dolores
 Darling in the Franxx
 Amaim Warrior at the Bordeline

Mecha w grach 
Mecha są obecnie jednym ze standardowych elementów gier z gatunku science-fiction. Choć we wszystkich tego typu grach gracz steruje mechem, to charakterystyka samych pojazdów, jak i rozgrywki nie jest jednolita. Jest tutaj wyraźnie widoczny podział wizji twórców zachodnich i wschodnich. Istnieją gry symulacyjne oraz akcji z mecha w rolach głównych. Te pierwsze mają charakter realistyczny i niedaleko im do bazujących na taktyce FPS, osadzonych w wojennych klimatach. W drugich natomiast przeciwników jest znacznie więcej, a dostępne bronie są mniej prawdopodobne, jak działa laserowe lub miecze świetlne.

Symulacje 
W grach symulacyjnych, w których główną rolę grają mechy, gracz może wcielić się w pilota mecha, ale samo pilotowanie go nie jest jedynym stawianym przed nim wyzwaniem – należy dobrze przestudiować zasady działania mecha i odpowiednio dobierać wyposażenie tak, aby osiągnąć optymalną wydajność swojej jednostki oraz przystosować ją do indywidualnych preferencji pilota. Jednym z ważniejszych czynników jest wydzielane ciepło, ciężar sprzętu oraz pobór energii. Dopracowanie gier tego typu rośnie z roku na rok.

Niektóre gry wolą połączyć symulację z mniej realistycznym podejściem – ideą jest przedstawienie dynamicznych walk mechów w połączeniu z olbrzymimi możliwościami przebudowy i modyfikacji pilotowanego mecha. W każdym jednak przypadku dużą część czasu gry spędza się właśnie na modyfikowaniu i wybieraniu części do złożenia mecha dokładnie według swoich preferencji. Z kilkoma wyjątkami, większość gier przedstawia widok z pierwszej osoby. Możliwa, a czasami wręcz zalecana, jest walka przy użyciu broni białej.

Gry akcji 
Podgatunek ten charakteryzuje zwykle liniowy scenariusz i nieskomplikowane sterowanie. Stawia się duży nacisk na dynamikę i płynność ruchów, gracz ma do wyboru zestaw nierealistycznego, nierzadko zupełnie fikcyjnego i niepraktycznego w rzeczywistym świecie uzbrojenia. Dba się też, bardziej niż w symulacjach, o walory estetyczne.

Niektóre gry z mechami 
 Dostępne w Command & Conquer: Tiberian Sun jednostki „Wolverine” oraz „Titan” są typowymi mechami, wyposażonymi odpowiednio: Wolverine w karabiny, a Titan w ciężkie działo.
 Terranie z gry StarCraft mają jednostkę zwaną „Goliath”. Jest to typowy mech, wyposażony podobnie jak mechy w C&C:TS w karabiny i rakiety przeciwlotnicze. W kontynuacji serii o nazwie StarCraft II Terranie mają do dyspozycji jeszcze jednego mecha o nazwie „Thor”. Jest to dużych rozmiarów maszyna przystosowana do niszczenia celów naziemnych oraz tych, które znajdują się w powietrzu.
 Serie Metal Gear, Metal Gear Solid, jak i Metal Gear Acid sławnego twórcy gier Hideo Kojima w każdej z odsłon stawiają przed bohaterem serii Solid Snake’iem, prócz kilku pośrednich zadań, jeden ostateczny cel: zniszczenie mecha (w grze określanego mianem kroczącego czołgu) – tytułowego Metal Geara, umożliwiającego odpalanie nuklearnych rakiet dalekiego zasięgu z praktycznie każdego miejsca na ziemi.
 Gundam Wing posiada swoją grę na platformę SNES. Jest to bijatyka 2D z udziałem mechów i postaci z anime.
 Super Robot Wars jest wydawaną przez Banpresto (oddział BANDAI) turową grą strategiczną skupiającą wiele mechów z różnych anime i mang w jedną skomplikowaną fabułę. Seria liczy sobie 42 gry, z których pierwsze wydano na Nintendo NESa, a ostatnie na konsolach siódmej generacji (Xbox 360). Z wyjątkiem Super Robot Taisen: Original Generation i Super Robot Taisen: Original Generation 2 na konsolę Game Boy Advance, nie wydano ich poza Japonią.
 Earth21xx – mechy są sterowane przez sztuczną inteligencję zwaną GOLAN. Przypominają typowe mechy z rakietnicami lub specjalnym uzbrojeniem.
 W grze Shogo: Mobile Armor Division gracz zasiada za sterami mechów nazywanych MDA. Gra nawiązuje klimatem do japońskiej mangi Patlabor i Appleseed.
 W grze Battlefield 2142 gracz może sterować dwoma mechami: europejskim L5 Riesig (niem. Olbrzym) lub Azjatyckim T39 Bogatyr (rus. Wojownik).

Przypisy 

Terminologia z zakresu mangi i anime
Fantastyka naukowa według podgatunku