Temišvar

Temišvar rumunjski: Timișoara (njemački: Temeswar prije i Temeschburg i Temeschwar, mađarski: Temesvár) je grad na zapadu Rumunjske od 319,279 stanovnika, svega par dekada prije 1992. grad je imao - 334,115 stanovnika.

Temišvar  je administrativni centar okruga (judet) Timiș, treći po veličini grad u Rumunjskoj, i privredni, kulturni i politički centar zapadne Rumunjske.

Geografske karakteristike
Temišvar  leži na zapadu zemlje u banatskoj ravnici duž obala rijeke Begej.

Historija
Arheološkim iskapanjima provedenim u široj okolici grada, otkrivena su neolitska i rimska naselja.
Prvi dokumentirani srednjovjekovni zapis o gradu je iz - 1212. u kom se on navodi kao rimski castrum Temesiensis. Nju su u 13. vijeku razorili Tatari, ali je njegova citadela za svega nekoliko godina obnovljena, pa se zna da je i bila rezidencija ugarskog kralja Karla I. (1309. - 1342).

Temišvar je tokom 14. vijeka  izrastao u utvrdu usred močvarnog kraja. 
Od 1552. Temišvarom vladaju Osmanlije (vidi Temišvarski pašaluk) sve do poraza Osmanlija kod Temišvara, od strane austrijske vojske - 1716. kad prelazi u 
austrijske ruke. 
Nakon potpisivanja Požarevačkog mira - 1718., Temišvar i taj dio Banata, postaju dio Habsburške monarhije poznat kao Temišvarski okrug, kojim se upravlja iz Beča. U to vrijeme u grad se doseljavaju brojni stanovnici iz raznoraznih dijelova monarhije, a naročito Nijemci iz Švapske.

Temišvar je tokom 1848., izdržao opsadu mađarskih revolucionara, u trajanju od 107 dana.

Nakon Prvog svjetskog rata vojska Kraljevine Srbije okupirala je grad 1919., ali ga je nakon 
potpisivanja Trianonskog mirovnog ugovora - 1920. morala napustiti i predati Rumunjskoj kraljevini.

Protuvladine demonstracije koje su izbile u Temišvaru između 15. i 17. decembra 1989, izazvale su lavinu koja je nakraju 
dovela do svrgavanja s vlasti komunističkog vođe Nicolae Ceausescua svega nekoliko dana nakog tih događaja. 
Katastrofalna greška Ceausescua bila je kad je poslao snage reda i vojske da silom uguše demonstracije, ali su se te snage nakraju udružile sa demonstrantima i okrenule protiv svog nalogodavca (kog su nakraju nabrzninu i ubili).

Kultura i atrakcije
 
Temišvar je kulturno - obrazovni centar zapadne Rumunjske. Grad ima nekoliko visokoškolskih ustanova, od kojih je najznačajniji 
Univerzitetu Temišvaru, osnovan 1948. Grad ima državni teatar, državnu operu i balet, 
filharmonijski orkestar i veliku biblioteku. Temišvar ima puno uređenih parkova koji se nižu duž plovnog 
Begejskog kanala, koji prolazi kroz središte grada.

Naveće znamenitosti grada su monumentalna katolička katedrala podignuta između 1736. - 1773., srpska saborna crkva iz 1748. (obnovljena 1791) i regionalni muzej, smješten u restauriranoj
palači iz 14. vijeka.

Temišvar je bio prvi rumunjski grad koji je još 1869. uveo tada još uvijek konjski tramvaj 
I prvi evropski grad koji je 1884. uveo uličnu električnu rasvjetu  sa 731 lampi.

Neke od njegovih zgrada i mostova projektirao je slavni Gustave Eiffel.

Privreda

Temišvar je dugo bio poznat kao trgovački centar bogatog poljoprivrednog kraja, ali se vremenom pretvorio u 
industrijski grad, nakon Drugog svjetskog rata. 
Danas se u gradu proizvode elektromotori i električni aparati, tekstil, poljoprivredni strojevi i alati, kemikalije, 
plastika, obuća  i prehrambeni proizvodi.

Znameniti ljudi 
 Mircea Baniciu
 Iolanda Balaş
 Nicu Covaci
 André François
 György Klapka
 Johnny Weissmuller

Gradovi prijatelji
Temišvar je zbratimljen sa slijedećim gradovima:

Izvori

Vanjske veze 

 Službene stranice grada  
 Timisoara na portalu Encyclopædia Britannica 

 
Gradovi u Rumunjskoj
Wikiprojekat geografija/Naselja u Rumuniji