alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
171 v.Chr.

171 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
Publius Licinius Crassus en Gaius Cassius Longinus zijn consul in het Imperium Romanum.
De Senaat accepteert een verzoek van de in Hispania geboren kinderen van legionairs, om de handelskolonie Carteia (huidige San Roque) in Zuid-Spanje te stichten.
Gaius Aburius, een Romeinse afgezant, wordt naar Carthago en Numidië gestuurd, om steun te vragen voor de oorlog tegen Macedonië.

Perzië
Phraates I van Parthië begint een veldtocht tegen de Skythen, door logistieke problemen worden de Parthen in bergachtig gebied van hun bevoorrading afgesneden. Op de terugtocht wordt Phraates I in een hinderlaag gelokt en raakt zwaargewond. Kort daarna overlijdt hij aan zijn verwondingen.
Mithridates I de Grote (171 - 138 v.Chr.) volgt zijn broer Phraates I op als koning van Parthië.
Demetrius I van Bactrië, stichter van het Indo-Griekse koninkrijk sterft en wordt opgevolgd door zijn zoon Euthydemus II.

Griekenland
Begin van de Derde Macedonische Oorlog, Perseus van Macedonië verslaat in Thessalië het Romeinse leger, in de slag bij Kallicinus. Na de overwinning biedt Perseus de Romeinen een vrede aan, maar dit wordt geweigerd.

Geboren 
Attalus III Philometor Euergetes (~171 v.Chr. - ~133 v.Chr.), koning van Pergamon

Overleden 
Phraates I, koning van Parthië

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
138 v.Chr.

Het jaar 138 v.Chr. is een jaartal in de 2e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Italië
In Rome worden Publius Cornelius Scipio Nasica Serapio en Decimus Junius Brutus Callaicus, door de Senaat aangesteld tot consul in het Imperium Romanum.

Europa
In Hispania wordt de stad Valentia Edetanorum (huidige Valencia) gesticht door Decimus Junius Brutus Callaicus. Hij laat Lissabon, een Romeinse handelskolonie versterken met fortificaties.
Brutus Callaicus voert in Noord-Spanje een guerrillaoorlog tegen de Keltische bergstammen de Cantabri.

Perzië
 Diodotus Tryphon laat Antiochus VI Dionysus vermoorden, hij vlucht en pleegt zelfmoord in Apamea.
 Antiochus VII Sidetes (138 - 129 v.Chr.) bestijgt als koning de troon van het Seleucidenrijk en treedt in het huwelijk met zijn schoonzus Cleopatra Thea.
 Phraates II (138 - 128 v.Chr.) volgt zijn vader Mithridates I de Grote op als koning van Parthië.

Klein-Azië
 Attalus III van Pergamon (138 - 133 v.Chr.) volgt zijn neef Attalus II op als koning van Pergamon.

China
De Chinese ontdekkingsreiziger, Zhang Qian, vertrekt met een delegatie uit Chang'an en begint aan een diplomatieke missie naar Midden-Azië. Onderweg wordt hij door de Xiongnu in de Gobi-woestijn gevangengenomen.

Geboren 
 Lucius Appuleius Saturninus (~138 v.Chr. - ~100 v.Chr.), Romeins staatsman
 Lucius Cornelius Sulla (~138 v.Chr. - ~78 v.Chr.), Romeins staatsman en veldheer

Overleden 
 Antiochus VI Dionysus (~148 v.Chr. - ~138 v.Chr.), koning van het Seleucidenrijk (Syrië) (10)
 Attalus II Philadelphus (~220 v.Chr. - ~138 v.Chr.), koning van Pergamon (82)
 Diodotus Tryphon, koning van het Seleucidenrijk
 Mithridates I de Grote (~195 v.Chr. - ~138 v.Chr.), koning van Parthië (57)

Jaar in de 2e eeuw v.Chr.
Sefanja

Sefanja (boek), boek uit de Hebreeuwse Bijbel
Sefanja (profeet), profeet en naamgever van het Bijbelboek
Sefanja (priester), de "tweede priester" onder Seraja tijdens de regering van Sedekia

Zie ook
Apocalyps van Sefanja
Frank Deiman

Frank Deiman (geboren 1958) is een Nederlands dirigent, pianist en componist.

Deiman is als componist/muzikaal leider betrokken geweest bij vele muziektheaterproducties, voornamelijk in het oosten van Nederland. In 1987 maakte hij de muziek voor Het Twentsch Paradijs, een stuk over de ondergang van de textielindustrie. Samen met de dichter Willem Wilmink schreef hij de volksmusical De Pathmosprinses (1996), en de kinderopera Meralda (2001). In 2011 werd Maak uitgevoerd, een community art productie over de vuurwerkramp in Enschede.

Willem Wilmink vertaalde ook de Carmina Burana van Carl Orff, Frank Deiman dirigeerde de voorstellingen. Hiervan is ook een cd verschenen. Sinds 2012 is het toegestaan de Carmina Burana in het nederlands uit te voeren. 

Frank Deiman dirigeert in 2003 koren en orkesten en geeft les aan het Conservatorium in Enschede. Hij is daar tevens coördinator Klassieke Muziek. Frank is getrouwd met Diet Gerritsen, die de rol van Fenna Wildspieker in de Twentse soap Van Jonge Leu en Oale Groond speelt.

Voetnoot 

Nederlands pianist
Nederlands componist
Nederlands dirigent
Johann Zukertort

Johann Hermann Zukertort (Lublin, 7 september 1842 – Londen, 20 juni 1888) was een Pools schaker.

Hij bezocht het gymnasium in Breslau, werd dokter en diende in het Pruisische leger als militair arts. Na zijn demobilisatie trad hij op als buitenlands correspondent en kunstcriticus, maar verdiende zijn brood toch grotendeels met schaken. Hij woonde eerst in Berlijn en vertrok daarna naar Londen.

Zukertort heeft als toernooi- en matchspeler grote resultaten behaald. Zijn grootste succes behaalde hij met het winnen van een zeer sterk bezet toernooi in Londen in 1883. Hierna speelde hij de eerste match om het wereldkampioenschap schaken tegen Wilhelm Steinitz in verschillende steden in de Verenigde Staten in 1886. Na een voorsprong te hebben genomen van 4-1 stortte hij echter volledig in en verloor de match uiteindelijk met 10-5. In 1888 kreeg hij in Londen een beroerte tijdens het spelen van een partij en een dag later overleed hij, slechts 45 jaar oud.

In december 1884 werd in Amstelveen een schaakvereniging opgericht die zijn naam draagt: Zukertort Amstelveen.

Er bestaat een groot aantal damepionopeningen, en één daarvan komt uit de koker van Zukertort:1.d4 d5 2.Pf3 Pf6 3.e3 e6 4.Pbd2 c5 5.b3

Zie ook
 Zukertortopening

Referenties

Externe link
 

Kunstcriticus
Pools journalist
Pools schaker
Macedonië

Macedonië:
Noord-Macedonië, een republiek op de Balkan, van 1991 tot 2019 Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië geheten
Socialistische Republiek Macedonië, een van de zes republieken van de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië (1944 - 1991)
Macedonië (Griekenland), een historische regio in het noorden van Griekenland, die sinds 1913 tot dat land behoort
Macedonië (regio), een geografische regio op de Balkan en een voormalige provincie van het Ottomaanse Rijk
Blagoëvgrad (oblast) (Pirin-Macedonië), deel van de geografische regio Macedonië, oblast van Bulgarije sinds 1913
Macedonië (oudheid), een rijk uit de oudheid (7e eeuw v.Chr.-168 v.Chr.)
Macedonië (Romeinse provincie), een voormalige Romeinse provincie (vanaf 146 v.Chr.)
Dioces Macedonia, bestuurlijke groep provincies in het Romeinse rijk, zie Romeinse provincie

Macedonisch:
Macedonisch (taal), hedendaagse Zuid-Slavische taal
Oudmacedonisch, uitgestorven taal, waarschijnlijk Indo-Europees, mogelijk slechts een Grieks dialect
Macedonië (regio)

Macedonië (, Grieks: Μακεδονία, Makedonia; Macedonisch: Македонија, Makedonija) is een historische landstreek op het Balkanschiereiland. Tot aan de heerschappij van Philippos II van Macedonië viel het grondgebied van het koninkrijk Macedonië grotendeels samen met de huidige Griekse regio Macedonië. Na de verovering van het Koninkrijk Macedonië creëerden de Romeinen een nieuwe administratieve regio Macedonië die binnen de huidige landsgrenzen valt van de republiek Noord-Macedonië, Bulgarije, Griekenland, Albanië, Kosovo en Servië. Het land Noord-Macedonië valt in zijn geheel binnen deze Romeinse provincie, in Bulgarije behoort de oblast Blagoëvgrad tot de Romeinse provincie Macedonië, Grieks-Macedonië strekt zich uit over de regio's West-Macedonië en Centraal-Macedonië en de departementen Drama en Kavala in de regio Oost-Macedonië, het Albanese deel van Macedonië omvat Mala Prespa i Golo Brdo, in Kosovo betreft het de gemeente Gora en in Servië Prohor Pčinjski.

Geschiedenis

Macedonië is een van de meest omstreden gebieden van de Balkan. In 1912, toen geheel Macedonië nog deel uitmaakte van het Ottomaanse Rijk, vormde de zogenaamde Macedonische Kwestie de aanleiding van de beide Balkanoorlogen, die op hun beurt de opmaat waren tot de Eerste Wereldoorlog.

Na het uiteenvallen van Joegoslavië werd de Socialistische Republiek Macedonië een onafhankelijke staat onder de naam republiek Macedonië. De naam van de nieuwe republiek creëerde een conflict met Griekenland, dat toetreding van het land tot internationale organisaties onder diens grondwettelijke naam blokkeerde. Als voorlopig compromis werd de Republiek Macedonië tot veel organisaties (inclusief de VN) toegetreden onder de naam Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (afgekort FYROM, van het Engelse Former Yugoslav Republic of Macedonia). Op 13 februari 2019 werd het land formeel de Republiek Noord-Macedonië na instemming van het eigen parlement, en akkoord van Griekenland met een oplossing door deze naamswijziging.
Omvang



Wiskunde
 De omvang geeft de grootte of de omtrek van iets weer.

Muziek
 De omvang (ook wel ambitus of tessituur genoemd) is de afstand van de laagste tot de hoogste toon die een zangstem of een muziekinstrument ten gehore kan brengen.

Muziekterm
Meetkunde
Lijst van Schotse gerechten

Een lijst van gerechten die een Schotse oorsprong hebben. 

 Arbroath Smokie
 Bannock
 Bridie
 Clootie dumpling
 Cranachan
 Cullen Skink
 Haggis
 Kippers
 Lorne sausage
 Red pudding
 Scotch broth
 Scotch egg
 Scotch pie
 Scots Tablet
 Sliced sausage
 Steak pie
 Stovies
 White pudding

Zie ook 
 Schotse keuken
 Kookkunst, voor gerechten uit andere landen.

 
Schotse gerechten
Schotse
Althobo

De althobo (Engelse hoorn of cor anglais) is de grotere en lagere uitvoering van de hobo. Hoewel lager van toon is het qua klankkleur en bespeling in feite een lage hobo. De klank van de althobo is weemoedig, soms klagend.

Het instrument is gestemd in F, een kwint lager dan C dus. De grepen op de althobo zijn dezelfde als die op een hobo, de kleppen staan wel verder uiteen.

Naam
Het instrument heeft niets met een hoorn van doen, en het is evenmin Engels. De vroegere modellen in de 18e eeuw (de jachthobo's) waren gebouwd met een knik halverwege. In het Frans heette dit corps anglé: gebogen lichaam, dat vrijwel hetzelfde klinkt als cor anglais. De benaming "Engelse hoorn" is dan ook een foutieve vertaling van dit laatste. Het Franse woord voor hoorn, cor, heeft afgezien van de gelijkluidendheid niets te maken met corps, Frans voor "lichaam". Deze vertaalfout is nadien in meerdere talen overgenomen.

Fragmenten
Het bekendste orkestfragment met Engelse hoorn is wellicht het langzame deel 2 (largo) in de symfonie "Uit de nieuwe wereld" van Antonín Dvořák.
Joseph Haydn schreef het instrument voor in het langzame deel van zijn symfonie genaamd "De Filosoof". Hector Berlioz laat in het begin van het derde deel van de "Symphonie fantastique" de althobo dialogeren met de hobo.

Bekende solisten zijn Geoffrey Browne, Nicholas Daniel, Roger Lord en Pierre-Vincent Plante.

Hobo
Contrafagot

De contrafagot is een houten blaasinstrument dat als contrabas groter en een octaaf lager is dan de 'gewone' fagot. Het is een transponerend instrument: de contrafagot klinkt een octaaf lager dan genoteerd. De laagste toon die een contrafagot kan voortbrengen is de B0 (subcontra-B, soms tot A0, de laagste noot op een piano) en het is daarmee het laagste houten blaasinstrument. De totale buislengte bedraagt 5,96 m en is enkele malen 'dubbelgevouwen' ten behoeve van de hanteerbaarheid. De contrafagot staat op een verstelbare punt voor de bespeler. Het dubbelriet is een slag groter dan dat van de 'gewone' fagot.

In het klassieke symfonieorkest worden nauwelijks contrafagotten voorgeschreven. Een van de oudste partituurvermeldingen is te vinden in de Johannes-Passion van Johann Sebastian Bach. In de partituur staat de vermelding pro bassono grosso; ook bestaat er een speciale partij voor een lage fagot van Bachs hand. Het is echter de vraag of hiermee een instrument met de huidige ambitus werd bedoeld. In 1784 werd de Messiah van Händel uitgevoerd met een contrafagot, nota bene voor de rest van het orkest geplaatst. Wolfgang Amadeus Mozart schrijft het instrument ook voor in zijn Maurerische Trauermusik en Joseph Haydn in zijn oratoria Die Schöpfung en Die Jahreszeiten.

Het was echter Ludwig van Beethoven die als een van de eersten gebruik maakte van een contrafagot in moderne zin, in zijn vijfde symfonie. In grote symfonische werken, zoals van Gustav Mahler, Dmitri Sjostakovitsj en Maurice Ravel treffen we sindsdien vaker een contrafagotpartij aan. In de door Deryck Cooke afgemaakte tiende symfonie van Gustav Mahler horen we zelfs twee contrafagotten (in de Finale – zoals Mahler aanduidde in zijn schetsen). Ook in Stravinsky's "Le Sacre du Printemps" zijn er twee voorgeschreven. Vaak speelt de tweede of derde fagottist afwisselend fagot en contrafagot in één werk.

Een experiment vond plaats in de 19e eeuw. Men maakte kortstondig een zogenaamde klaviatuur-contrafagot. In plaats van kleppen werden toetsen gebruikt. Het instrument sloeg niet aan en verdween weer. Een andere variant kwam rond 1855, de zogenaamde Müllerfoon (vernoemd naar de fabrikant), ook die haalde het niet.

Orkestwerken met prominente contrafagot-solo 
 Contrafagotconcert van Kalevi Aho
 Ma Mère l'Oye, van Maurice Ravel
 Pianoconcert voor de linkerhand, van Maurice Ravel

Externe link 
 Contrafagot Resource

Fagot
Dubbelriet
Cobol

COBOL, een programmeertaal uit de jaren 60
 Haqayo Malaasle, een Somalisch dorp dat ook wel Cobol genoemd wordt
Loopvogels

De loopvogels (Ratites) vormen een groep niet-vliegende vogels, die verwant is aan de tinamoes. 
De groep bevat de volgende ordes:
 Struthioniformes (Struisvogels)
 Rheiformes (Nandoes)
 Casuariiformes (Kasuarissen en emoes)
 Apterygiformes (Kiwi's)

Door sommigen worden alle ordes als één orde, Struthioniformes, beschouwd. Het is nog niet met volledige zekerheid bekend of de loopvogels daadwerkelijk een afzonderlijke groep vormen, die dan moet ontstaan zijn in de tijd dat Gondwanaland nog een geheel was, of dat ze onafhankelijk van elkaar via een proces van convergente evolutie zijn ontstaan.

De DNA-resultaten van Hackett et al. van 2008 bevestigen de eenheid van de groep en plaatsen zelfs de tinamoes midden in deze orde. Hoe dat precies te rijmen valt met het vliegvermogen van de tinamoes en het -onvermogen van de andere groepen is niet helemaal duidelijk.

Tot deze groep behoren de grootste en zwaarste nog levende vogelsoorten. Een aantal nog grotere verwante vormen is in historische tijden uitgestorven: de olifantsvogel (Aepyornis) uit Madagaskar en de moa's uit Nieuw-Zeeland.

De naam loopvogel wordt ook wel in het algemeen gebruikt voor vogels die niet kunnen vliegen. Voorbeelden zijn de Dromornis uit Australië (verwant aan de eenden), de uitgestorven dodo, die wel een loopvogel was omdat hij niet kon vliegen, maar biologisch gezien tot de duifachtigen behoorde, en de pinguïns, die ook niet kunnen vliegen, maar tot de orde van niet-vliegende zeevogels behoren. 

De olifantsvogel, of wellicht Dromornis, was de zwaarste vogel die ooit heeft geleefd.

Externe links 
 Aviornis: Informatie over loopvogels in het wild en in gevangenschap
Koraalslangachtigen

Koraalslangachtigen (Elapidae) zijn een familie van de slangen.

Naam en indeling
De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Heinrich Boie in 1827. Er zijn ongeveer 390 soorten die zonder uitzondering giftig zijn. De soorten uit deze familie worden daarom wel gifslangen genoemd, maar lang niet alle giftige slangen behoren tot de koraalslangachtigen, zoals de adders (familie Viperidae), waartoe ook de ratelslangen en groefkopadders behoren. Ook sommige toornslangachtigen (familie Colubridae) zijn giftig. Verschillende soorten koraalslangachtigen worden echter wel beschouwd als de gevaarlijkste slangen.

Tot de koraalslangachtigen behoren onder andere de volgende groepen;
 de zeeslangen (onderfamilie Hydrophiinae)
 de mamba's (geslacht Dendroaspis),
 de cobra's (verschillende geslachten, onder andere Naja, Hemachatus en Ophiophagus)
 de koraalslangen (meerdere geslachten, bekendste is Micrurus)
 de kraits (geslacht Bungarus)

De zeeslangen werden lange tijd als een aparte familie gezien (Hydrophiidae), maar tegenwoordig wordt de groep als onderfamilie van de koraalslangachtigen beschouwd. Ook is discussie over de geldigheid van verschillende geslachten.

Giftigheid 
Deze familie is van andere families te onderscheiden doordat de soorten wel holle giftanden hebben, maar deze kunnen niet worden teruggeklapt zoals bij de adders (Viperidae). Hierdoor zijn de giftanden korter en wordt het slangengif niet zo makkelijk geïnjecteerd; ze moeten eerst een kauwbeweging maken. Bij deze familie is de oorspeekselklier tot gifklier omgebouwd en produceert een gif dat bestaat uit eiwitten die weefsels afbreken en al in geringe dosis een dodelijke werking kunnen hebben.

Soortenrijkdom
Deze familie is zo rijk aan allerlei specifieke aanpassingen, dat ze niet als een echte groep beschreven kan worden op de bouw van de giftanden na. De langste soort is enkele meters lang en de kleinste wordt nog geen halve meter. Ook de variatie in kleuren en patronen is groot; veel soorten hebben camouflagekleuren maar enkele zijn felgekleurd. De koraalslangen uit het geslacht Micrurus worden door velen tot de mooiste slangen gerekend vanwege de bonte en afstekende kleuren.

Onderfamilies en geslachten

De koraalslangachtigen worden verdeeld in 53 geslachten en twee onderfamilies. Deze zijn onderstaand weergegeven, met de auteur, het soortenaantal en het verspreidingsgebied.

Bronvermelding
Panfluit

De panfluit is een fluit die uit een aantal aan de onderzijde gesloten buizen is opgebouwd van verschillende lengte. Als materiaal wordt voor de Zuid-Amerikaanse panfluit veelal bamboe gebruikt. Daarnaast zijn er ook panfluiten gemaakt van hout, glas of metaal en kunststof. De naam panfluit is afkomstig van de Griekse god Pan.

Een panfluit wordt bespeeld door lucht over de buis tegen de rand te blazen. Iedere buis levert zo zijn eigen toon. Door de panfluit te kantelen kan de fluitist de toon met enige oefening wat laten zakken. Het bereik is afhankelijk van het aantal pijpjes en kan variëren van een octaaf tot ongeveer drie octaven. De toonhoogte is (vooral) afhankelijk van de lengte en (enigszins) van de doorsnede van de pijpjes. De panfluit kan wat worden verstemd door kleine wasbolletjes op de bodem van een pijpje plat te drukken. Een panfluit is voor een hobbyist tamelijk eenvoudig zelf te maken, van bamboe of bijvoorbeeld pvc-buis.

De panfluit wordt vooral in Zuidoost-Europa, in Roemenië, en Zuid-Amerika bespeeld. De vorm van de panfluiten verschilt naargelang de streek waarvan ze afkomstig zijn. Oorspronkelijk kwam de panfluit in vele delen van de wereld voor, zoals uit archeologische vondsten blijkt, maar in veel gebieden is zij in onbruik geraakt. Roemenië en de Andes zijn streken waar het instrument behouden is gebleven.

In de jaren zeventig kreeg de panfluit meer bekendheid door de Roemeense panfluitist Gheorghe Zamfir, een leerling van de legendarische Fănică Luca. De panfluit wordt door de meeste mensen geassocieerd met Roemeense en Zuid-Amerikaanse volksmuziek, maar met dit instrument kunnen ook heel goed andere muziekgenres worden gespeeld. Musici als Simion Stanciu, Nicolae Pirvu en anderen hebben aangetoond dat de panfluit zich ook goed leent voor uitvoeringen van klassieke muziek.

Matthijs Koene toonde door diverse uitvoeringen en workshops aan dat ook de avant-gardemuziek zich goed leent om met de panfluit te spelen. Er werden voor hem diverse composities geschreven, en hij ontwierp zelf een beknopte methodiek, waarin veel aandacht voor de moderne technieken, zoals microtonaliteit, glissando's, effecten als flatterzunge, multiphonics, whispertones, filtered noise, zingen en spelen tegelijkertijd, slaptongues, pizzicato, vibrato. Koene speelde werken van onder anderen Gerard Beljon, Chiel Meijering, David Helbich, André Douw, Matthias Kadar en Daan Manneke.

Websites 
  History of the Panflute.

Referenties 

 
Fluit
Volksinstrument
Samit

Samit is de verzamelnaam voor een type weefsel dat in Japan geïntroduceerd werd door China in de 8e eeuw. Het was in die periode zowel in China als in Byzantium erg populair. Het is een complex weefsel met meerdere soorten kettingdraden en inslagdraden. Oorspronkelijk bestond het volledig uit zijde, maar vandaag bestaat ten minste de inslagdraad uit zijde. Voor de kettingdraad wordt in moderne samit-weefsels ook wel polyester gebruikt.

Textielweefsel
Zijde
Punctuated equilibrium (biologie)

Punctuated equilibrium (Engels voor: "onderbroken evenwicht") is een ondertheorie van de evolutietheorie die een beschrijving geeft van het verschijnsel dat er plotselinge sprongetjes optreden in evolutionaire lijnen van fossiele soorten, zoals we die kunnen volgen in de opeenvolgende geologische lagen. Er bestaat geen vaste Nederlandse vertaling van dit begrip, hoewel de aanduiding 'onderbroken evenwicht' weleens wordt gebruikt, en de term 'punctualisme' voor de wetenschappelijke stroming die het omvat. De theorie is in de jaren ´70 geformuleerd door de Amerikaanse paleontologen Niles Eldredge en Stephen Jay Gould.

Korte beschrijving 
Het idee achter punctuated equilibrium is dat soorten gedurende lange tijd niet of nauwelijks veranderen (een evenwicht of equilibrium), en dan gedurende korte tijd (bijvoorbeeld enkele duizenden tot honderdduizenden jaren) relatief sterk veranderen (een onderbreking of punctuation). De theorie voorspelt dat overgangen tussen soorten zeer zeldzaam zijn. Het heeft niets te maken met fossiele overgangsvormen tussen grotere categorieën organismen, maar alleen met de evolutie binnen soorten of geslachten. Op hogere niveaus zijn er ook volgens het punctualisme tussenvormen. 

De tegenhanger van punctualisme is fyletisch gradualisme, dat zegt dat soorten voortdurend, doch zeer langzaam, veranderen. Er heeft paleontologisch onderzoek plaatsgevonden waarin de beide hypothesen getoetst zijn. Van beide modellen zijn voorbeelden gevonden.

Een interessant aspect van punctualisme is dat de natuurlijke selectie die in de klassieke evolutietheorie als het ware als de motor van de evolutie fungeert, hier eerder als een rem gezien wordt. Zolang de omgeving niet verandert, zo redeneert het punctualisme, zorgt de selectie ervoor dat soorten niet veranderen. Zodra er echter een grote ecologische verandering plaatsvindt (bijvoorbeeld een ramp op zeer grote schaal) is de rem los en kunnen soorten in vrij korte tijd sterk veranderen, omdat mutaties niet meer onmiddellijk uitgewied worden. Daarna volgt een periode van stabilisatie waarin de rem op verandering weer in werking treedt.

Zie ook 
evolutie (biologie)
fyletisch gradualisme
soortvorming

Evolutiebiologie
Linux Users Group

Een Linux Users Group of LUG is een groep mensen die geregeld samenkomen om te praten over het Linux besturingssysteem en elkaar te helpen met problemen (in verband met informatica).

Een LUG kan diverse vormen aannemen. Zo zijn er formele verenigingen die als rechtspersoon kunnen optreden en zeer informele groepen die alleen een website of mailinglist delen.

Externe link
Nederlandse Linux GebruikersGroep

Linux
Opensourcesoftware- en vrijesoftwareorganisatie
Bulgaars

Het Bulgaars (български език, bălgarski ezik) is een taal die door ongeveer 9 miljoen mensen gesproken wordt, voornamelijk in Bulgarije. Bulgaars behoort tot de Indo-Europese taalfamile en maakt deel uit van de zuidelijke groep van de Slavische talen. Het is nauw verwant aan het Macedonisch, dat door sommigen als een Bulgaars dialect wordt beschouwd.

Alfabet 
Het Bulgaars wordt geschreven met het cyrillische alfabet. Hieronder staat het alfabet met de bijbehorende kenmerkende IPA-waarden voor de klank van elke letter:

¹ verzacht medeklinkers (consonanten) voor 'o'

Grammatica 
In het Bulgaars zijn de oorspronkelijke naamvallen (net als in het Nederlands) zo goed als verdwenen. Hierdoor is het eenvoudiger dan menig andere Slavische taal. Ter vergelijking, het Russisch kent nog 6 naamvallen en het Pools zelfs 7. Wel wordt de vocatief nog veel gebruikt. Bijzonder in het Bulgaars zijn speciale werkwoordsvormen om gebeurtenissen "van horen zeggen" te beschrijven, als de spreker er zelf geen getuige van was. Van de andere Slavische talen (behalve het Macedonisch) onderscheidt het Bulgaars zich, naast door het ontbreken van naamvallen, door een groot aantal samengestelde werkwoordstijden, het ontbreken van de infinitief van het werkwoord en het gebruik van lidwoorden. Deze lidwoorden worden als suffix achter het woord waarbij het hoort geplaatst, zoals ook in het Zweeds en Roemeens: човек, "man" vs. човекът, "de man"; добра жена, "goede vrouw" vs. добрата жена, "de goede vrouw".

¹: de "woordenboekvorm" van werkwoorden is de 1e persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd

Idioom 
Hoewel de meeste woorden een duidelijk Slavische afkomst hebben, is ook de invloed van diverse andere talen merkbaar, waaronder:
 Latijn
 Turks
 Duits
 Frans

Zie ook 
 Gestroomlijnd transliteratiesysteem
 Banater Bulgaars
 Bulgaars braille

Zuid-Slavische taal
Natuurlijke taal
Taal in Bulgarije
Miguel Najdorf

Miguel Najdorf (Warschau, 15 april 1910 – Málaga, 5 juli 1997) was een in Polen geboren schaker, die in 1939 voorgoed vertrok naar Argentinië.

Levensloop 

Hij werd geboren als Mieczysław Najdorf. Hij naturaliseerde in 1944 tot Argentijn en veranderde zijn voornaam in Miguel.

Zijn eerste vrouw, zijn dochter, zijn ouders en vier broers en zussen zijn vermoord in de Holocaust. Najdorf is daarna nog tweemaal hertrouwd en had twee dochters.

Schaakcarrière 
In 1941 werd hij kampioen van Buenos Aires. Later werd hij zevenmaal kampioen van Argentinië. Hij heeft ook een tiental keren in de Schaakolympiade meegespeeld. In het midden van de 20e eeuw hoorde hij bij de top tien van de schakers. Zo deed hij ook mee aan het sterk bezette Schaaktoernooi Groningen 1946. In 1950 won hij het Wereldschaaktoernooi in Amsterdam.

Najdorf was een sterke en sympathieke speler. Hij speelde in het kandidatentoernooi maar een aanval op het wereldkampioenschap nadat Reuben Fine zich teruggetrokken had, mislukte.

Hij wist zijn tegenstander meestal in het middenspel via ingewikkelde combinaties te verslaan. Lukte dit niet dan verloor hij meestal, want het eindspel was zijn zwakke punt.

Najdorfvariant van het Siciliaans 

Hij is in de schaakwereld vooral beroemd om de naar hem genoemde Najdorfvariant in het Siciliaans, die over heel de wereld nog steeds vaak gespeeld wordt. De beginzetten zijn: 1.e4 c5 2.Pf3 d6 3.d4 cd 4.Pd4 Pf6 5.Pc3 a6. Met deze stelling als uitgangspunt kan wit uit een zestal voortzettingen een keuze maken, te weten: 6.Lc4; 6.Le2; 6.Le3; 6.g3; 6.h3 en de meest gekozen voortzetting 6.Lg5

Externe links 
 
 

Argentijns schaker
Pools schaker
Schaakgrootmeester
Funafuti

Funafuti is de hoofdstad en tevens het meest bevolkte van de negen atollen van Tuvalu. Het atol bestaat uit 33 eilanden en telt 6000 inwoners (2016). De grootste plaats in het atol is Fongafale, dat ongeveer samenvalt met het gelijknamige eiland. In Vaiaku, een wijk van Fongafale, staat het enige parlementsgebouw. Het overheidsgebouw is het hoogste gebouw en telt 3 verdiepingen. Het dient ook als opvanglocatie voor 2000 / 3000 bewoners als er een dreiging van een tsunami of een cycloon is, maar officieel is heel het atol Funafuti de hoofdstad.

Geografie

Eilanden 
Het atol bestaat uit minimaal 33 eilanden. Minstens drie ervan zijn bewoond (in vet). Het grootste eiland is Fongafale, gevolgd door Funafala.

 Amatuku
 Avalau
 Falaoigo
 Fale Fatu, ook wel Falefatu
 Fatato
 Fongafale, met schiereiland Tengako
 Fuafatu
 Fuagea
 Fualefeke, ook wel Fualifeke
 Fualopa
 Funafala
 Funamanu
 Luamotu
 Mateiko
 Motugie
 Motuloa
 Mulitefala
 Papa Elise, ook wel Funangongo
 Teafuafou
 Te Afualiku
 Tefala
 Telele
 Tengasu
 Tepuka
 Tepuka Vili Vili
 Tutanga
 Vasafua
 En minimaal zeven andere eilanden

Lagune 
De lagune waaromheen de eilanden verspreid liggen, heet Te Namo; met een oppervlakte van 275 km² veruit de grootste lagune van het land. Er zijn enkele zeestraatjes die toegang bieden tot de lagune (zie afbeelding rechtsonder).

Vervoer en toerisme 
De luchthaven is uitsluitend verbonden met de luchthaven van de Fijische hoofdstad Suva, een lijn die verzorgd wordt door de Fijische maatschappij Pacific Sun, een dochterbedrijf van de nationale maatschappij Air Pacific. Vanuit Suva zijn er internationale vluchten naar Nieuw-Zeeland en Tonga.

Funafuti heeft vanwege zijn paradijselijk karakter een toeristisch potentieel, toch is het toerisme er bijzonder kleinschalig. Dit komt door het gebrek aan infrastructuur, de geïsoleerde ligging van Tuvalu en de hoge prijs van de vluchten die daarmee gepaard gaat. In Funafuti bevinden zich het enige hotel van het land, het Vaiaku Lagi Hotel, en de enige internationale luchthaven, Funafuti International Airport. Ook de vijf pensions van het land liggen in Funafuti.

Sport 
Funafuti heeft één voetbalteam, Nauti FC. De club won al zeven keer de Tuvalu A-Division. Verder is het rugbyteam Nauti Spartans op Funafuti gevestigd.

Geboren 
 Etimoni Timuani (1991), voetballer en atleet

 
Hoofdstad in Oceanië
Jalalabad (Afghanistan)

Jalalabad<ref>Jalalabad is de Engelse transliteratie van de Pasjtoe schrijfwijze van de stad. De Nederlandse transliteratie is Dzjalalabad omdat de Pasjtoe 'ج' (giemel) voor de weergave dzj'' (IPA: [dʒ]) staat; de stemhebbende postalveolaire affricaat.</ref> of Dzjalalabad (Pasjtoe: جلال اباد), vroeger Jalalkot of Dzjalalkot''' (جلالکوټ،ب) genoemd, is een stad in het oosten van Afghanistan en de hoofdstad van de provincie Nangarhār.

Beschrijving 
De stad ligt aan de samenvloeiing van Kābul en Kunar tegen de grens met Laghmān, niet ver van de Pakistaanse provincie Khyber-Pakhtunkhwa en de Khyberpas. 150 km ten westen van Jalalabad ligt Kabul. In 2007 had de stad 205.423 inwoners, waarmee het na Kabul, Herāt, Kandahār en Mazar-i-Sharif de vijfde stad van het land is. Met Jalalabad valt het gelijknamige district samen; in 2005 splitste de streek rond de stad zich af als een apart district Bihsud.

In het centrum van Jalalabad bevindt zich het marmeren mausoleum met de schrijn van Amanoellah Khan, een van de laatste vorsten van Afghanistan en een nationale held in de strijd tegen de Britten in 1919. Op 15 augustus 2021 viel Jalalabad in de handen van de Taliban.

Bevolkingsstatistieken 
Bevolkingsgroepen: Pathanen (90%), Pashayi (7%) en Tadzjieken (3%).

Vervoer 
Jalalabad heeft een eigen luchthaven. Cargomaatschappij Khyber Afghan Airlines heeft er haar hub, maar er zijn geen lijnvluchten.

Klimaat 
Jalalabad heeft een heet woestijnklimaat (Köppen: BWh) en is een van de warmste plaatsen in Afghanistan. Het klimaat van de stad lijkt sterk op dat van Arizona in de Verenigde Staten. Het ontvangt zes tot acht inch (152 tot 203 mm) neerslag per jaar, beperkt tot winter en de lente. Vorst komt niet vaak voor en tijdens de zomer kan de temperatuur een maximum van 120 °F (49 °C) bereiken.

Het noorden en het zuidwesten van de stad, die lager gelegen zijn, zijn gastvrije plaatsen voor winden uit het noorden en westen die de delen in de zomermaanden koelen. Jalalabad heeft de hoogste relatieve luchtvochtigheid in de zomer in vergelijking met andere Afghaanse steden. De gematigde temperaturen in de winter hebben echter geleid tot de vestiging van verschillende nederzettingen in de stad doorheen de geschiedenis. Vanwege de warme temperaturen in vergelijking met de meeste plaatsen in Afghanistan was Jalalabad (samen met Peshawar) vaak de "wint hoofdstad" van verschillende Afghaanse heersers in de afgelopen eeuwen, terwijl rijke mensen naar villa's in Jalalabad zouden verhuizen om de bevriezingstemperaturen in Kabul te vermijden.

Externe link 
  Stadskaart

Stad in Afghanistan
Hoofdstad van een Afghaanse provincie
Nangarhar
District van Afghanistan
Mazar-i-Sharif

Mazar-i-Sharif (Perzisch: مزار ش ریف) of ook wel Mazar-e Sharíf (en spellingsvarianten) is een stad in het noorden van Afghanistan, nabij de grens met Oezbekistan. De stad valt samen met het gelijknamige district en is de hoofdstad van de provincie Balch.

Demografie
Bij de laatste volkstelling van 1979 bedroeg het aantal inwoners nog maar 103.372; in 2020 was dat inmiddels gestegen tot naar schatting 469.247 inwoners (4e stad van het land). De bevolking van Mazar-i-Sharif is multi-etnisch en meertalig. Er zijn momenteel geen betrouwbare gegevens over de precieze verdeling van de etnische groepen, maar de meeste bronnen stellen dat Tadzjieken de meerderheid zijn, gevolgd door Oezbeken, Hazara's, Pashtuns, Turkmenen en anderen.

De dominante taal in Mazar-i-Sharif is Dari (de Afghaanse variant van het Perzisch), gevolgd door Pasjtoe. Een minderheid spreekt Oezbeeks en Turkmeens.

Religieus erfgoed
In Mazar-i-Sharif bevindt zich de vijftiende-eeuwse Blauwe moskee van Mazar-i-Sharif, een moskee met kobaltblauwe en turkooizen koepels en minaretten. Veel pelgrims bezoeken de moskee.

De moskee wordt door de sjiitische moslims vereerd als de graftombe van Imam Ali, de schoonzoon van de profeet Mohammed. Anderen claimen dat de graftombe van Imam Ali in de Iraakse stad Najaf is, in de Imam Alimoskee. Tijdens de invasie door de Sovjet-Unie en de daaropvolgende burgeroorlog is de moskee zwaar beschadigd geraakt, te meer ook omdat de moskee veel minder heilig is voor veel soennieten.

Militair NAVO-kamp
Bij Mazar-i-Sharif bevindt zich een internationaal NAVO-kamp van waaruit op 1 januari 2015 de uitvoering van de NAVO-missie Resolute Support in de regio Noord van Afghanistan begon. Bij dit kamp ligt Mazar-e Sharif International Airport.

Verovering door de Taliban in 2021 
Op 14 augustus 2021 viel de stad in handen van de Taliban.

Stad in Afghanistan
Balch
Hoofdstad van een Afghaanse provincie
Netwerk (algemeen)

Een netwerk is een geheel van met elkaar verbonden punten (of entiteiten of dingen). Deze punten en hun verbindingen kunnen zowel fysiek als abstract zijn. Met abstract wordt hier het tegenovergestelde van concreet, tastbaar, bedoeld.

Voorbeeld van een fysiek netwerk:
een net (bijvoorbeeld een vangnet, visnet, klamboe)
een hekwerk (bijvoorbeeld kippengaas, schapengaas)
een elektrisch netwerk.

Voorbeelden van abstracte netwerken:
een datacommunicatie-, computer-, televisienetwerk. Deze abstracte netwerken maken dus uiteindelijk gebruik van één of meer fysieke netwerken, zoals een (tastbaar) kabelnetwerk.

Er kunnen meerdere hiërarchische lagen in abstracte netwerken bestaan. Elk zo'n abstract netwerk (dus ieder als 'concept' van abstractie) zal gebruikmaken van een lager abstract netwerk of ten minste van een fysiek netwerk. Voorbeeld: een computernetwerk. Een computernetwerk is een hogere abstractie en maakt gebruik van een datacommunicatienetwerk. Een datacommunicatienetwerk op zijn beurt maakt weer gebruik van onder andere elektronische schakelingen en telecommunicatiekanalen. Dat zijn ook weer een abstracte netwerken. Uiteindelijk maken deze weer gebruik van verbonden elektronische componenten en elektrische kabels, draden of straling. Als laatste dus fysiek, tastbaar.

Hiërarchieën van abstracte netwerken kunnen verwarrend werken; het is van belang inzicht te hebben in de hiërarchische positie van een bepaalde netwerklaag.

Computernetwerk
Heinrich Band

Heinrich Band (Krefeld, 4 april 1821 – aldaar, 2 december 1860) was een Duits muziekhandelaar. Hij werd bekend als ontwerper van de naar hem genoemde bandoneon, maar liet zijn instrumenten elders vervaardigen. Hij inspireerde zijn ontwerp op de concertina.

Band, Heinrich
Ons Heemecht

Het volkslied Ons Heemecht (Ons Vaderland) is het volkslied van het Groothertogdom Luxemburg. De tekst is geschreven in het Luxemburgs door Michel Lentz en de muziek is gecomponeerd door Jean Antoine Zinnen. Het lied is in 1864 voor het eerst opgevoerd en in 1895 aangenomen als het officiële volkslied van Luxemburg. Naast deze nationale hymne kent Luxemburg ook nog een groothertogelijk volkslied - Wilhelm - dat ten gehore wordt gebracht wanneer de Groothertog(in) ergens verschijnt.

Tekst

Externe links 
 tekst en muziek

Luxemburgs symbool
Volkslied uit Europa
Bar (Montenegro)

Bar (Montenegrijns: Бар; Italiaans: Antivari of Antibari; Albanees: Tivar; Grieks: Θηβάριον of Thivàrion, Αντιβάριον of Antivàrion) is de belangrijkste havenstad van Montenegro aan de Adriatische Zee. De oude stad van Bar ligt meer landinwaarts.

Bar is per trein te bereiken vanuit onder andere Belgrado. Verder zijn er veerverbindingen tussen Bar enerzijds en Bari en Ancona in Italië anderzijds.

Bar is sinds 1878 deel van Montenegro, toen het Congres van Berlijn de stad, die tot dan toe in Turkse handen was, aan dat land toewees. Montenegro verwierf daarmee een belangrijke toegang tot de zee, maar mocht er geen vloot legeren; noch een eigen noch een vreemde.

Eerder was Bar lange tijd Venetiaans. De stad is lang bekend gebleven onder haar Italiaanse naam Antivari. Hiervan is ook de Albanese naam van de stad afgeleid: Tivar. Het Italiaanse Antivari en het Latijnse Antibarium betekenen tegenover Bari, en de stad ligt dan ook aan de overzijde van het Italiaanse Bari.

FK Mornar Bar is de belangrijkste voetbalclub van de stad.

Demografie
De gemeente Bar telt 42.048 inwoners (volkstelling van 2011), hetgeen 6,8% van de Montenegrijnse bevolking is. De gemeente heeft een urbanisatiegraad van 42%.

De bevolking van de gemeente Bar is de afgelopen 63 jaar verdubbeld. De bevolking van de stad Bar is in dezelfde periode echter vervijftienvoudigd. Verder zijn er nog drie andere (veel kleinere) steden in de gemeente Bar, namelijk Virpazar, Stari Bar en Sutomore.

Etniciteit
De bevolking van de gemeente Bar is erg heterogeen. De Montenegrijnen vormen de grootste bevolkingsgroep in de gemeente Bar (19.553 mensen, ofwel 47%), gevolgd door Serviërs (10.656 mensen, ofwel 25%) en Bosniakken (5.389 mensen, ofwel 13%). Verder bestaat zo'n 6% van de bevolking uit etnische Albanezen (2.515 mensen). De overige bevolkingsgroepen vormen ieder minder dan 1% van de bevolking (waaronder vooral Kroaten, Russen en de Roma).

Religie
De aanhangers van de Servisch orthodoxe Kerk vormen de meerderheid van de bevolking (58%). De gemeente Bar heeft een relatief grote moslimminderheid (30%) en een katholieke minderheid (7%). Verder is 1% van de bevolking atheïstisch, terwijl het overige deel van de bevolking uit kleinere religieuze groeperingen bestaat.

Stad in Montenegro
Gemeente in Montenegro
Maleachi (boek)

Het boek Maleachi (van het Hebreeuwse 'מלאך, mal'ach, "engel" of "boodschapper", waarschijnlijk "mijn boodschapper") is het laatste boek van de Hebreeuwse Bijbel en de twaalf Kleine Profeten.

Auteurschap en datering
Maleachi is waarschijnlijk niet de naam van de profeet van wie de teksten in het boek afkomstig zijn. Het opschrift van het boek (1:1) dat de profetieën aan Maleachi toeschrijft, is waarschijnlijk afkomstig van een latere redacteur of verzamelaar die meende dat hij in Maleachi 3:1 de naam van de profeet gevonden had.

Omdat er in Maleachi gesproken wordt over een landvoogd of gouverneur (1:8) en over de tempel (die in 515 v.Chr. herbouwd werd) wordt het boek meestal gedateerd na de terugkeer van een groep Joden uit Babylonische ballingschap onder leiding van Zerubbabel. De onrechtmatigheden die het boek ter sprake brengt, met name de huwelijken tussen Joden en lokale, heidense vrouwen, lijken erop te duiden dat de profeet van wie de teksten in het boek afkomstig zijn, actief was voor de hervormingen van Ezra en Nehemia. Het ontstaan van Maleachi kan dan gesteld worden op de eerste helft van de 5e eeuw v.Chr.: tussen 515 en 450 v.Chr.

Opbouw en inhoud
De inhoud van het boek bestaat uit drie hoofdstukken. In sommige vertalingen worden de verzen 3:19-24 genummerd als 4:1-6. Het boek volgt voor een groot deel een dialoogvorm tussen de luisteraars (de uit ballingschap teruggekeerde Joden) enerzijds en de profeet, die namens God spreekt, anderzijds.

Het boek kan in zeven passages verdeeld worden:

De liefde van God voor Israël, zoals die blijkt uit het lot van Edom (1:2-5)
Onwaardige offers en het verbreken van het verbond door de priesters (1:6-2:9)
Echtscheiding en het trouwen met heidense vrouwen (2:10-16)
De dag van het oordeel (2:17-3:5)
Oproep tot het betalen van de tienden en heffingen (3:6-12)
De vromen en de goddelozen (3:13-18)
De dag van de Heer (3:19-24)

Het boek eindigt in vers 3:24 met een waarschuwing. Om niet op zo'n sombere toon te eindigen plaatst de Septuagint daarom vers 3:22 aan het slot en hetzelfde gebeurt bij voorlezing in de synagoge.

Het boek Maleachi wordt vaak in het Nieuwe Testament aangehaald (Matt. 11:10; 17:12; Marc. 1:2; 9:11, 12; Luc. 1:17; Rom. 9:13).

Externe links 
 Maleachi in de Statenvertaling
 Maleachi in Bijbelencultuur.nl

Boek uit de Hebreeuwse Bijbel
Bimetaal

Een bimetaal bestaat doorgaans uit een strip van twee verschillende metalen die zeer vast met elkaar verbonden zijn.

De betekenis waarin de term het meest gebruikt wordt, is in metalen met verschillende uitzettingscoëfficiënten, om thermostaten en thermometers te maken. Er zijn echter ook heel andere toepassingen van bimetaal, zo bestaan er cirkelzagen met bimetalen zaagbladen, om bijvoorbeeld veerkrachtigheid met slijtvastheid te combineren.

Thermostaat en thermometer
Een bimetalen strook voor een thermostaat bestaat uit twee verschillende op elkaar gewalste stukken metaal, vaak invar en roestvast staal (RVS). Deze twee metalen hebben verschillende uitzettingscoëfficiënten, waardoor het bimetaal bij temperatuursverandering zal gaan buigen: het ene gedeelte zet immers sterker uit dan het andere. Om een grotere uitwijking te kunnen realiseren of een grotere verstelkracht te verkrijgen, is een lange strip nodig. Gewoonlijk wordt de strip spiraalvormig gedraaid, zodat die in een kleine behuizing past.

Bimetaalconstructies worden in allerlei temperatuurbewakingsdoeleinden toegepast; zoals bij de thermostaat in een koelkast of bij verwarming. Vooral wordt dan met het bimetaal een schakelaar gestuurd.

Om het effect te gebruiken in een thermometer (bimetaalthermometer), wordt de uitwijking overgebracht op een wijzer die langs een schaalverdeling beweegt.

Met bimetaal kunnen allerlei temperatuurgevoelige schakelaars gemaakt worden; bimetaalschakelaars worden onder andere toegepast in starters van fluorescentielampen en ook als thermische beveiliging. Deze schakelaars, clixons genaamd, zijn te vinden in onder andere waterkokers, stofzuigers, strijkijzers etc.

Bimetaal en legering
Een legering is iets heel anders dan een bimetaal: bij een legering zijn twee metalen met elkaar gemengd, terwijl een bimetaal bestaat uit twee onderscheidbare stukken verschillend metaal.

Zie ook
 Bi-metalen munt

Metaal
Regeltechniek
Alte Pinakothek

De Alte Pinakothek is een museum dat deel uitmaakt van het Kunstareal München in München, met vooral schilderijen van kunstschilders uit de renaissance en de barok.

De benaming Pinakothek komt van het Griekse woord voor een kunstverzameling. Met de bouw werd in 1826 begonnen; in 1836 was het gebouw klaar. Het was destijds het grootste museumgebouw ter wereld.

Collectie 

Het museum bezit een paar duizend schilderijen van Europese kunstschilders van de 13e tot de 18e eeuw. Vooral de collectie van vroege Italiaanse, Oude Duitse, Oude Hollandse en Vlaamse kunstschilders behoren tot de belangrijkste van de wereld. Meer dan 800 schilderijen worden tentoongesteld, onder andere uit de Noordelijke renaissance:

 Duitse schilderkunst 14e–17e eeuw:
De Pinakothek heeft werken van Stefan Lochner, Albrecht Dürer, Albrecht Altdorfer, Cranach, Holbein, Matthias Grünewald, Michael Pacher, Hans von Aachen, Adam Elsheimer en Johann Liss.

 Nederlandse schilderkunst 15e–18e eeuw:
Belangrijke collectie van Nederlandse schilderijen met enkele meesterwerken zoals onder andere van Dieric Bouts, Lucas van Leyden, Rembrandt van Rijn, Frans Hals, Pieter Lastman, Gerard Terborch en Quiringh van Brekelenkam.

 Vlaamse schilderkunst 15e–18e eeuw:
De collectie bevat meesterwerken van kunstschilders als Jan van Eyck (Vera Icon), Rogier van der Weyden, Hans Memling, Pieter Brueghel de Oude, Jan Brueghel de Jonge, Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck (Zelfportret), Jacob Jordaens en Adriaen Brouwer. De Rubenscollectie is de grootste ter wereld.

 Italiaanse schilderkunst 13e–18e eeuw, onder andere uit de hoogrenaissance:
Van de Italiaanse schilderijen zijn de oudste de werken van Giotto, waaronder zijn bekende Het laatste avondmaal. Verder van de Italiaanse School uit de renaissance en barok schilderijen van onder anderen Fra Angelico, Sandro Botticelli, Fra Filippo Lippi, Rafaël, Leonardo da Vinci, Titiaan, Tintoretto, Guido Reni, Tiepolo, Francesco Guardi en Canaletto.

 Franse schilderkunst 16e–18e eeuw:
Ondanks de banden van de familie Wittelsbach met Frankrijk is dit de op een na kleinste collectie van het museum met werken van onder anderen Claude Lorrain, Nicolas Poussin, François Boucher, Jean-Baptiste-Siméon Chardin, Maurice-Quentin de la Tour, Claude Joseph Vernet en Jean-Honoré Fragonard.

 Spaanse schilderkunst 16e–18e eeuw:
De kleinste collectie van het museum met werk van El Greco, Juan Pantoja de la Cruz, Velázquez, Jusepe de Ribera, Zurbarán en Bartolomé Murillo. De schilderijen van Francisco Goya zijn verhuisd naar de Neue Pinakothek die vlak bij de Alte Pinakothek ligt.

Zie ook 
 Kunstareal München
 Beeldenpark van de Pinakotheken München

Externe links 
 Website Alte Pinakothek
 Alte Pinakothek

Galerij 

Neoclassicistisch bouwwerk
Bouwwerk in München
Museum in München
Kunstmuseum in Duitsland
Freeciv

Freeciv is een turn-based strategy computerspel, geïnspireerd op de commerciële Civilization-spelen. Het is vrije software die valt onder de GNU General Public License en ontwikkeld is door mensen over de hele wereld.

Overzicht
De spelers nemen de rol op zich van een nationale leider in het jaar 4000 v.Chr. en moeten hun volk door de eeuwen leiden.
Ze bouwen steden en wegen, cultiveren het land en ontwikkelen de steden.
Met het verstrijken van de tijd worden steeds meer nieuwe technologieën ontdekt, die de constructie van nieuwe soorten gebouwen en manschappen (meestal militair) mogelijk maken.
Spelers kunnen samenwerken of elkaar bestrijden.

Het spel eindigt als een van de spelers alle andere volkeren heeft vernietigd, als een speler een ruimteschip maakt voor kolonisatie van de ruimte of als een vooraf bepaald doel is bereikt. Op dat moment wint de speler met het meeste punten. Punten worden verkregen door als eerste het gestelde doel te bereiken, door een heel groot volk of economisch, cultureel of wetenschappelijk vergevorderd volk te besturen.

De computerspelers overweldigen beginnende spelers met gemak, maar zijn voor veteranen geen partij. Hun sterkteniveau is instelbaar.

Techniek
Het spel is geschreven in C als client-server-applicatie. Op de server wordt het spel gespeeld; elke speler maakt er met een eigen client verbinding mee. De client verzorgt de grafische interface; er zijn clients voor GTK+, SDL, Win32 en Xaw. Een licht aangepaste versie van Freeciv, Freeciv-web, kan gespeeld worden in een webbrowser.

De regels en onderdelen van het spel kunnen worden aangepast door instellingen tijdens het spelen, door configuratiebestanden, en door scripts in Lua. Client en server communiceren via een speciaal Freeciv-netwerkprotocol.

Vanuit de Freeciv-client kan direct een spel gestart worden; onder water wordt dan op dezelfde computer een Freeciv-server opgestart en ermee verbonden. Ook dan is er dus een netwerkverbinding tussen client en server. Hierdoor zien sommige anti-virusprogramma's Freeciv aan voor malware.

Afbeeldingen

Zie ook 
 FreeCol
 C-evo

Externe link 
 Engelstalige homepagina van Freeciv

Turn-based strategy
Civilization
Online computerspel
Computerspel uit 1996
Software geschreven in C
Opensourcesoftware en vrije software
Windows-spel
Linux-spel
MacOS-spel