alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Istočna Hrvatska

Istočna Hrvatska sastoji se od Slavonije, južnog (hrvatskog) dijela Baranje i zapadnog Srijema. Većim dijelom se prostire između Drave na sjeveru, Save na jugu, Dunava na istoku te gorja Psunja, Ravne gore i Lisine na zapadu. To je pretežno nizinski prostor, vrlo pogodan za agrarno iskorištavanje i kao takav je najvredniji poljoprivredni prostor u Hrvatskoj.

Reljef 
U reljefu razlikujemo dva dijela:
 Istočnohrvatska ravnica - nizinski, istočni dio Istočne Hrvatske, u kojem prevladavaju lesni ravnjaci i aluvijalne ravnice (pridravska nizina Osijeka, slavonska Podravina, Baranja, vukovarski ravnjak, đakovački kraj, bosutska Posavina)
 Zapadnoslavonski brdsko-dolinski prostor - zapadni, reljefno manje homogen prostor Istočne Hrvatske (slavonska Posavina, Požeška kotlina)

U zapadnom dijelu izdiže se zapadnoslavonsko gorje - Požeška gora (618 m), Dilj (461 m), Krndija (792 m), Papuk (954 m), Psunj (985 m).

Svojim agrarnim značenjem posebno se ističu lesni (praporni) ravnjaci u okolici Đakova, Vukovara, Belog Manastira (Bansko brdo) i Erduta (Erdutsko brdo).

Stanovništvo i naseljenost 
Stanovništvo Istočne Hrvatske razvijalo se u uvjetima stalnih sučeljavanja različitih naroda i kultura. Česta ratna pustošenja u prošlosti degradirala su gospodarsku osnovicu i utjecala na nesređenost društvenih prilika. Ipak, sve do najnovijeg razdoblja to je prostor sveukupno izraženijih imigracijskih obilježja. Tek u nekoliko zadnjih desetljeća opažaju se veća emigracijska obilježja pa populacijska dinamika sve više stagnira i slabi, a u razdoblju između 1991. i 2001. prvi put je bilo zabilježeno smanjivanje broja stanovnika. Tome su znatno pridonijela ratna zbivanja.

Danas je dvije trećine teritorija Istočne Hrvatske zahvaćeno emigracijom i depopulacijom različitog intenziteta.

Prema popisu iz 2001. godine u Istočnoj Hrvatskoj živjelo je oko 811.000 stanovnika, što u odnosu prema 892.000 (1991) znači smanjenje za oko 9%.

Gustoća naseljenosti je nešto niža od prosječne hrvatske (78 st./km²) i iznosi 73 st./km². Najrjeđe je naseljen orahovački, a najgušće osječki kraj.

Hrvatske regije
Zigot

Zigot je oplođen ženski gamet koji nastaje spajanjem muškog i ženskog gameta, odnosno, spermatozoida ili spermacije i jajne ćelije. Pošto su pojedinačna jedra gameta sa haploidnim brojem hromozoma, jedro oplođene jajne ćelije sadrži diploidan broj hromozoma: 
 jedna garnitura hromozoma je majčina (iz jajne ćelije);
 druga garnitura je očeva (iz spermatozoida).

Spoljašnje veze 
 BioNet škola

Genetika
Lubenica

Lubenica ili bostan je voće iz porodice tikvi. Procentualno najviše u svom sastavu ima vode. Lubenica je veoma zdravo voće, a posebno je dobra za bubrege. Veoma je slatka i ljudi je najčešće koriste kao poslasticu. Najpoznatije države u kojoj se uzgajaju lubenice u Evropi su Grčka i Makedonija.

Svaki botaničar bi objasnio da je lubenica voće, jer se plod razvija iz samog cveta biljke i sadrazi semenke. Povrće je samo deo jedne biljke, na primer njen koren - kao što sargarepa koju ljudi jedu je samo koren od biljke sargarepe. 

Lubenica je klasifikovna kao bobičasto voće u botanici.

Reference 
http://www.huffingtonpost.com/entry/watermelon-fruit-and-vegetable_us_57a9e2c6e4b0b770b1a4481f

https://www.gardeningchannel.com/watermelon-fruit-or-vegetable/
Voće
Cucurbitaceae
Audrey Meadows

Audrey Cotter Six, poznata pod umjetničkim Audrey Meadows (8.2. 1922 – 3.2. 1996.), rođena kaoAudrey Cotter, je bila Emmyjem nagrađena američka glumica najpoznatija po ulozi domaćice kamenog lica Alice Kramden u američkom TV-sitcomu The Honeymooners iz 1950-ih.

Audrey Cotter se rodila u porodici episkopalnih misionara u Kini. Njena sestra Jayne Meadows je također poznata kao glumica. Nakon povratka iz Kine živjela je s porodicom u Connecticutu, a glumom se počela baviti na Broadwayu.

Nakon angažmana u Bob and Ray Showu, Audrey Meadows je angažirana u Jackie Gleason Showu gdje je za nju napisan lik Alice Kamden. Njega je kasnije ponovila u The Honeymooners.

Godine 1961. Audrey Cotter se udala za Roberta F. "Boba" Sixa, predsjednika avio-kompanije Continental Airlines. Svom mužu je počela pomagati u poslu, zbog čega je glumačka karijera došla u drugi plan.

Umrla je od raka pluća.

Vanjske veze 
 
 Audrey Meadows - Alice  biographical article from a Honeymooners fan site.
 Audrey Meadows.com - official site for the actress. Features biography, photo gallery, and more.
 Audrey Meadows' Gravesite
 

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Hollywood Walk of Fame
Nanette Fabray

{{Infokutija02 glumac
| ime = Nanette Fabray
| slika = Nanette Fabray 1957.JPG
| opis = promotivna fotografija iz 1957.
| ime_po_rođenju = Nanette Ruby Bernadette Fabares 
| datum_rođenja = 
| mjesto_rođenja = San Diego
| nagrade = {{awd|award=Emmy za najbolju sporednu glumicu u humorističkoj seriji|year=1955|title=Caesar's Hour}}
| zanimanje = glumica
| period = 1924–1997
| supružnik = Dave Tebet (1947-1951)Ranald MacDougall (1957-1973)
}}Nanette Fabray' (27.10. 1920.-) je Emmyjem i Tonyjem nagrađena američka glumica.

Nanette Fabares je u vodvilju nastupala u dobi od šest godina, a filmski debi je imala već s pet godina. Holivudski debi je imala 1939. godine, a na Broadwayu nastupala od 1941. Karijeri joj je previše nije smetalo ni to što je patila od slabog sluha.

Međutim, prilikom nastupa u televizijskom The Ed Sullivan Showu je svoje ime "Fabares" izgovorila kao "Fa-bare-ass" ("Fa-gola-stražnjica"), te ga je, osramoćena, promijenila u "Fabray".

Slavu je stekla nastupom u humorističkom TV-programu Caesar's Hour, za koji je dva puta nagrađena Emmyjem.

Njen prvi suprug je bio potpredsjednik NBC-a Dave Tebett, a drugi muž holivudski scenarist Ranald MacDougall. S njim je imala jedno dijete.

 Filmografija 
Igrani filmovi:
 The Private Lives of Elizabeth and Essex (1939)
 A Child Is Born (1939)
 The Miracle of Our Lady of Fatima (1952)
 The Band Wagon (1953)
 The Subterraneans (1960)
 The Happy Ending (1969)
 Cockeyed Cowboys of Calico County (1970)
 Harper Valley P.T.A. (1978)
 Amy (1981)
 Personal Exemptions (1987)
 Teresa's Tattoo (1994)
 Broadway: The Golden Age, by the Legends Who Were There (2003) (dokumentarni)
Kratki filmovi:
 Cradle Robbers (1924)
 The Monroe Doctrine (1939)

 Nastupi na televiziji 
 Caesar's Hour (1954-1957)
 So Help Me, Aphrodite (1960)
 Westinghouse Playhouse (1961) (prekinuta nakon 13 epizoda)
 Alice Through the Looking Glass (1966)
 Fame Is the Name of the Game (1966)
 George M! (1970)
 But I Don't Want to Get Married! (1970)
 Magic Carpet (1972)
 The Couple Takes a Wife (1972)
 Happy Anniversary and Goodbye (1974)
 The Man in the Santa Claus Suit (1979)
 One Day at a Time'' (član glavne postave 1979-1984)

Eksterni linkovi 
 
 
 

Američke teatarske glumice
Američke televizijske glumice
Dobitnice nagrade Emmy za najbolju glavnu glumicu u humorističnoj seriji
Dobitnici i dobitnice Tony Award
Metropolitansko područje

Metropolitanska oblast je naziv za veliki populacijski centar koji se sastoji od velikog metropolisa i pridružene zone utjecaja, ili nekoliko međusobno bliskih velikih gradova i njihove zone utjecaja.

Eksterni linkovi 

 metropolis.org - An organisation of world metropolises
 Urban Employment Areas in Japan  (Metropolitan Employment Areas in Japan)
  (Metropolis read by maps in Friuli Venezia Giulia - Northeast of Italy - EU)

Urbana geografija
San Francisco (zaljev)

Zaljev San Francisca je plitki estuarij kroz koji se u Pacifik izlijeva oko četrdeset posto kalifornijskih voda, prvenstveno rijeka Sacramento i San Joaquin sa Masiva Sierra Nevada. Tehnički gledano, obje rijeke se ulijevaju u Zaljev Suisun, koji teče kroz tjesnac Carquinez da bi se spojio s rijekom Napom na ulazu sa taljevom San Pablo, koji se s južnim krajem spaja sa Zaljevom San Francisca, iako se svi povezani zaljevi zajedno nazivaju "Zaljev San Francisca."

Zaljev San Francisca se nalazi u američkoj saveznoj državi Kaliforniji, okružen regijom poznatom kao Zaljevska oblast San Francisca, kojom dominiraju veliki gradovi San Francisco, Oakland i San Jose.

Vanjski veze 

 San Francisco Bay: Portrait of an Estuary, David Sanger and John Hart, University of California Press
 Barging In - A Short History of Liveaboards on the Bay 
 Army Corps of Engineers Bay Model: Working scale model of the Bay 
 BoatingSF.com: Photos of SF Bay and its boats, plus online cruising guide
 SF Estuary Institute: San Francisco Bay Historical View Maps 

Zaljevi u SAD
Zaljevi Tihog oceana
Geografija San Francisca
Geografija Kalifornije
The Bob Cummings Show

The Bob Cummings Show je bio američki televizijski sitcom koji je originalno prikazivao od 1955. do 1959. Započeo je kao pola sezone na NBC, zatim dvije pune sezone išao na CBS-u, da bi se posljednje dvije sezone emitirao na NBC-ju. 

Glavna zvijezda je bio Robert Cummings koji je tumačio privlačnog holivudskog fotografa, rezervnog zrakoplovnog oficira i zavodnika Boba Collinsa - lik u mnogo čemu sličan Cummungsu us stvarnom životu. Serija se kasnije reprizirala pod naslovom Love That Bob.

Serija se smatra vrhuncem Cummingsove karijere, ali je bila zaslužna kao pokretač karijere mnogih znamenitih pisaca, producenata i glumaca koji će se proslaviti u kasnijim TV-serijama.

Reference

Vanjske veze 

 
 

Američke TV-serije
Sitkomi
Ann B. Davis

Ann Bradford Davis (3. 5. 1926.- 1. 6. 2014.) je bila Emmyjima nagrađena američka televizijska glumica.

Njen najveći uspjeh je bila uloga "Schultzy" (aka Charmaine Schultz) u TV-seriji The Bob Cummings Showza koju je dobila dvije nagrade Emmy i četiri nominacije.

1960-ih i 1970-ih Davis je bila najpoznatija po nastupima u TV reklamama za Ford Motor Company, posebno za modele Ford Fairlane.

Danas je Davis najpoznatija po ulozi kućepaziteljice Alice Nelson u popularnoj TV-seriji The Brady Bunch

Poznata je kao vjernica Episkopalne crkve.

Vanjske veze 

 

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Davis, Ann B.
Alice Pearce

Alicia "Alice" Pearce (16.10. 1917. - 3.3. 1966.) bila je Emmyjima nagrađena američka glumica.

Rođena u New Yorku i obrazovana u Evropi, Pearce se u mladosti vratila u SAD te počela raditi u noćnim klubovima kao komičarka. Njen nastup u broadwayskoj produkciji On The Town je toliko impersionirao Gena Kellyja da je postala jedini član postave koji je ponovio ulogu u filmskoj verziji 1949. Njene izvedbe su voljeli i kritičari i publika, te je s vremenom dobila vlastitu varijete emisiju na televiziji. Nastavila je nastupati u filmovima i na Broadwayu, gdje je za vrijeme produkcije Bells Are Ringing srela režisera Paula Davisa s kojim se vjenčala.

Godine 1964. se priključila postavi TV-serije Bewitched. Tamo je glumila čangrizavu i radoznalu susjedu Gladys Kravitz, koja histerično reagira na čarolije glabvne junakinje Samanthe. Skepsa njenog muža Abnera, koga je igrao George Tobias, bila je čest izvor humora. Za ovu ulogu je Pearce posthumno dobila Emmy.

Još prije nego što je serija počela, Pearce je otkrila da boluje od raka jajnika te da neće dugo živjeti. Međutim, od svih je to krila koliko god je mogla, ali je na kraju umrla u dobi od 48 godina. Lik Gladys Kravitz je od 1966. godine počela tumačiti Sandra Gould.

Vanjske veze 

 
 Find-A-Grave profile for Alice Pearce

Američke filmske glumice
Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Authority control
Frances Bavier

Frances Bavier (14.12. 1902. – 6.12. 1989.) je bila Emmyjem nagrađena američka karakterna glumica, najpoznatija po ulozi Tetke Bee u popularnoj TV-seriji The Andy Griffith Show 1960-ih. Isti je lik ponovila u TV-seriji Mayberry R.F.D.(1968-70).

Njena glumačka vještina je bila takva da nitko nije obraćao pažnju na to što njen lik južnjakinje govori s njujorškim naglaskom. S druge strane, iako je uživala ogromnu popularnost među gledateljima serije, na setu se često sukobljavala s glavnom zvijezdom Andyjem Griffithom. Njih dvoje su se pomirili pred njenu smrt.

Bavier, koja je rodom iz New Yorka godine 1972. je kupila kuću u Siler Cityju u Sjevernoj Karolini, te tamo provela ostatak života.

Frances Bavier je svoju posljednju ulogu imala 1974. godine u filmu Benji.

Godine 1989. je umrla od srčanog udara.

Eksterni linkovi 
 
 Finda-a-Grave

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Marion Lorne

Marion Lorne (West Pittston, Pennsylvanija, 12.8. 1883 - New York, 9.5. 1968.) bila je Emmyjem nagrađena američka karakterna glumica.

Rođena je kao Marion McDougal u porodici britanskih imigranata. Otišla je u New York gdje je studirala na American Academy of Dramatic Arts, a 1905. je debitirala na Broadwayu. To je bio početak sjajne kazališne karijere s obje strane Atlantika. Tokom nje se udala za dramatičara Waltera Hacketta, koji je umro 1944.

Na film je došla relativno kasno i dobijala stereotipne uloge matrijarha. Njen debi je bio 1951. u Hitchcockovom Strangers on a Train, a posljednji film u kultnom bejbibumerskom filmu The Graduate, koji je premijeru ima nakon njene smerti.

Ranih 1950-ih je došla i na televiziju te tumačila Mrs. Gurney, srednjoškolsku profesoricu engleskog u sitcomu Mr. Peepers. Najpoznatija je, pak, postala po svojoj posljednjoj ulozi u TV-seriji Bewitched. Tamo je glumila rastresenu ali simpatičnu staru vješticu koja zbog starosti gubi moći i čije čarolije završavaju katastrofu. Pojavila se u 27 epizoda, a kada je tokom četvrte sezone umrla, njen lik nije zamijenjen. Za tu je ulogu dobila posthumnog Emmyja kao najbolja sporedna glumica u humorističkoj seriji.

Eksterni linkovi 
 
 Find-A-Grave profile for Marion Lorne

Američke teatarske glumice
Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Karen Valentine

Karen Valentine (Sebastopol, Kalifornija, 25.5. 1947.-) je Emmyjem nagrađen američka glumica, najpoznatija po ulozi Alice Johnson u TV seriji Room 222. 

Odrasla u porodici portugalskog porijekla, Valentine se u svijet show-businessa probila nastupajući u natjecanjima ljepote te je tako zastupala rodnu Kaliforniju na natjecanju za Miss Teen USA. Njen nastup je ostavio dobar dojam na Eda Sullivana koji ju je odlučio angažirati u svom TV-showu.

Ubrzo nakon toga je slijedila uloga u TV-seriji Room 222, za koju će dobiti Emmyja. Potom je angažirana za lik Gidget u filmu Gidget Grows Up, a 1975. godine je dobila vlastitu TV-seriju Karen. 1980-ih je njena filmska i TV-karijera doživjela sumrak, ali se zato etablirala na pozornici.

Karen Valentine se udavala tri puta, a od 1977. je njen suprug Gary Verna.

Vanjske veze
 
 

Američke filmske glumice
Američke televizijske glumice
Authority control
Valerie Harper

Valerie Harper (22.8. 1940. u Suffernu, New York) je Emmyjima nagrađivana američka glumica, najpoznatija po ulozi Rhode Morgenstern-Gerard u TV-seriji The Mary Tyler Moore Show iz 1970-ih, kao i njenom spinoffu Rhoda.

Biografija 

Harper je rođena u miješanoj katoličko-protestantskoj porodici u državi New York, a kasnije je odrasla u Oregonu (iako zbog njene najpoznatije uloge mnogi smatraju kako je Židovka iz New Yorka).

Karijeru je započela kasnih 1950-ih kao plesačica na Broadwayu, a potom imala nekoliko manjih uloga u holivudskim filmovima.

Sitcom The Mary Tyler Moore Show je predstavljao prekretnicu njene karijere. Uloga kozerske Njujorčanke Rhode Morgenstern u toj seriji joj donijela brojne nominacije za Emmy, a tri puta uzastopce je osvojila tu nagradu. Njen komičarski talent, kao i popularnost lika koga je tumačila, naveo je TV-mrežu CBS da tom liku posveti posebnu seriju Rhoda.

Valerie Harper se istakla i filmskim ulogama, pa je tako za lik meksičke supruge u filmu Freebie and the Bean nominirana za Zlatnog globusa.

1980-e, međutim, nisu bile tako uspješne za Valerie Harper. Pokušaj da joj se slava eksploatira sitcomom Valerie je doživio fijasko zbog svađe s producentima oko plaće. Harper je napustila snimanje a serija je promijenila ime u The Hogan Family.

Valerie Harper je prilično aktivna u glumačkom sindikatu Screen Actors Guild, a 2001. se neuspješno natjecala za mjesto njegove predsjednice.

Televizijski nastupi 
 The Mary Tyler Moore Show (regularna postava 1970-1974)
 Columbo: The Most Crucial Game (1972)
 Thursday's Game (1974)
 Rhoda (1974-1978)
 The Muppet Show (1976)
 Night Terror (1977)
 Fun and Games (1980)
 The Shadow Box (1980)
 The Day the Loving Stopped (1981)
 Farrell for the People (1982)
 Don't Go to Sleep (1982)
 An Invasion of Privacy (1983)
 The Execution (1985)
 Valerie (regularna postava 1986-1987)
 Strange Voices (1987)
 Drop-Out Mother (1988)
 The People Across the Lake (1988)
 City (1990) (prekinuto snimanje nakon 6 mjescei)
 Stolen: One Husband (1990)
 Perry Mason: The Case of the Fatal Fashion (1991)
 A Friend to Die For (1994)
 The Office (1995) (prekinuto snimanje nakon 2 mjeseca)
 The Great Mom Swap (1995)
 Dog's Best Friend (1997) (samo glas)
 Mary and Rhoda (2000)
 Dancing at the Harvest Moon (2002)

Filmografija 
 Rock, Rock, Rock (1956)
 Li'l Abner (1959)
 With a Feminine Touch (1969)
 Freebie and the Bean (1974)
 Chapter Two (1979)
 The Last Married Couple in America (1980)
 Blame It on Rio (1984)
 I Want Him Back! (1995)

Vanjski linkovi 
 
 Valerie's Official Site
 InnerVIEWS with Ernie Manouse: Valerie Harper (TV Interview)
 Rhoda Online 
 

Američke televizijske glumice
Dobitnice nagrade Emmy za najbolju glavnu glumicu u humorističnoj seriji
Dobitnice Zlatnog globusa za najbolju glumicu u seriji - komedija ili mjuzikl
Sally Struthers

Sally Ann Struthers (Portland, Oregon 28.7. 1948. -) je američka glumica i aktivistica, najpoznatija po ulozi Glorije Stivic; kćeri Archieja i Edith Bunker u popularnom sitcomu All in the Family.

Biografija 
Struthers je rođena u Portlandu, a po majci potječe od norveških doseljenika.

Glumačkoj karijeri joj je pomogao nastup u filmu Five Easy Pieces 1970. godine, ali se najviše istakla na televiziji. Prvo je bila članicom redovne glumačke postave u The Smothers Brothers Comedy Hour.

U TV-seriji All in the Family je stekla veliku popularnost, s obzirom da je njen lik Glorije - suprotstavljajući se svojim bigotnim i konzervativnim roditelja - zastupao liberalne i progresivne stavove koji su bili prilično popularni u SAD 1970-ih. Za tu je ulogu dva puta nagrađena Emmyjem (1972. i 1979.). Istu je ulogu ponovila u kratkotrajnom spin-offu Gloria (1982-1983).

Godine 1977. se udala za psihijatra dr. William Radera, s kojim je imala jedno dijete. Od njega se kasnije razvela.

Struthers je kasnije postala aktivna u humanitarnim organizacijama - Christian Children's Fund, koji pomaže siromašnoj djeci u zemljama Trećeg svijeta; i International Correspondence School koji organizira dopisno školovanje.

Mlađim generacijama je Sthruthers poznata po ulozi susjede Babette Dell u seriji Gilmore Girls, ali i po epizodi animirane serije South Park iz 1999. godine u kojoj su se njen lik i humanitarna djelatnost parodirali dajući joj oblik Jabba Hutta.

Televizijski nastupi 
 The Tim Conway Comedy Hour (1970)
 The Smothers Brothers Comedy Hour (redovna postava 1970)
 The Pebbles and Bamm-Bamm Show (1971–1972) (glas)
 All in the Family (članica redovne postave 1971–1978)
 Aloha Means Goodbye (1974)
 Hey, I'm Alive! (1975)
 The Great Houdini (1976)
 Intimate Strangers (1977)
 Fred Flintstone and Friends (1977–1978) (glas)
 My Husband Is Missing (1978)
 And Your Name Is Jonah (1979)
 A Gun in the House (1981)
 Gloria (1982–1983)
 Alice in Wonderland (1985)
 9 to 5 (1986–1988)
 A Deadly Silence (1989)
 TaleSpin: Plunder & Lightning (1990)
 TaleSpin (1990–1994) (voice)
 Dinosaurs (1991–1994) (glas)
 In the Best Interest of Our Children (1992)
 The New Adventures of Mother Goose (1995)
 The Awful Truth with Michael Moore (1999)
 General Hospital (redovna postava 2002)
 Gilmore Girls (2000–2007) (povremeni lik)
 Still Standing (2003–2006) (povremeni lik)
 The Winner (2007)

Filmografija 
 The Phynx (1970)
 Five Easy Pieces (1970)
 The Getaway (1972)
 A Different Approach (1978) (kratkometražni)
 The Others (1997)
 The Awful Truth (1998)
 Out of the Black (2001)
 A Month of Sundays (2001)
 Reeseville (2003)
 Baadasssss! (2003)
 Hoodwinked (2005) (glas)

Teatar 
 "Annie" (1997) kao Miss Hannigan
 "Cat on a Hot Tin Roof" (2006) kao Big Mamma Pollitt u postavi Univerziteta Radford u Virginiji

Vanjski linkovi 

 

Američke filmske glumice
Američke televizijske glumice
Američke teatarske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Authority control
Jezero Okutama

se nalazi u prefekturi Tokyo i Yamanashi u Japanu. Smješteno je iznad brane Ogōchi, i isto tako poznato kao Rezervoar Ogōchi. Jezero se prostire u mjestima Okutama i tokijskom okrugu Nishitama te selu Tabayama u okrugu Kitasturu. Jezero Okutama je važan izvor pitke vode za Tokyo.

Okutama
Okutama
Mary Hartman, Mary Hartman

Mary Hartman, Mary Hartman (ponekad poznata po skraćenici MH2) je američka TV serija koja se originalno prikazivala 1976-1977. godine po pojedinačnim TV-kanalima i stanicama, a koja je po žanru bila parodija sapunice.

Seriju je producirao Norman Lear, a režirala Joan Darling. Lear je naslov osmislio kako bi ilustrirao vlastitu tezu kako se sve u sapunicama govori dva puta.

Mary Hartman, Mary Hartman je u mnogo čemu bila neobična TV-serija za 1970-e, odnosno predstavlja eksperiment koji je kršio neke od američkih TV-konvencija koje i dan-danas postoje. Slično kao i Soap, emitiran u isto vrijeme, nastojao je parodirati sapunice, ali to nije činio u strogom formatu sitkoma, nego nastojeći režijom, svakodnevnim emitiranjem i odsustvom nasnimljenog smijeha stvoriti iluziju da se gleda prava dnevna sapunica, jedino s malo "pomaknutim" likovima i zapletima.

Serija se, s druge strane, od dnevnih sapunica razlikovala i po tome što je nekim "delikatnim" temama kao što su impotencija ili seksualne perverzije pristupala nazivajući ih pravim imenom, a ne koristeći eufemizam i skrivene aluzije. Zbog toga je dio TV-stanica odbio kupiti seriju, odnosno prikazivao ih je iza 23 sata u kasnom noćnom terminu.

Mary Hartman, Mary Hartman je zbog toga, usprkos povoljnih kritika, pa i nagrada, imala relativno slabu gledanost. Danas se, pak, smatra serijom koja je bila ispred svog vremena te koja kod malog broja poklonika uživa kult status.

Eksterni linkovi 
 
 Mary Hartman, Mary Hartman entry at TV.com 

Sitkomi
Sapunice
Ćevapi

Ćevapčići ili ćevapi su jelo napravljeno od mlevenog mesa, oblikovano u male valjke i ispečeno na roštilju. Javljaju se u svim krajevima Balkana, a posebno bivše Jugoslavije u kojima su vladali Turci. Vrste mesa se razlikuju od mesta do mesta, a često i od veroispovesti koja preovladava u nekom kraju. Mogu se naći i kao vrsta brze hrane u pogači i sa prilozima (najčešće luk i kajmak).

Do XX veka nisu korišćene mašine za mlevenje mesa pa se ono seckalo na sitno na panju. Tvrdi se da je to još uvek najbolji način usitnjavanja jer meso ostaje sočnije i ne može da zagori. Kada se uz dodavanje začina umesi masa istiskuje se kroz levak da dobije karakterističan oblik i stavlja na roštilj (skaru) koja je obično ložena ćumurom od bukovog ili hrastovog drveta.

Kiosk ili radnja u kojoj se spravljaju ćevapčići se zove ćevabdžinica, a zanatlija koji ih spravlja je ćevabdžija.

Koren reči (etimologija) 
Naziv ćevapčići, ćevapi i ćevap izvorno potiču iz persijskog jezika, ( - kebab, kebap, kabab, kebob, kabob, kibob, kebhav, kephav, qabab) i u izvornom obliku su korištene za meso koje nije pečeno već prženo. Upotreba istog naziva u arapskom jeziku najverovatnije potiče iz aramejskog ( - kabbābā), a koji opet ima koren u akadskom jeziku (akad kabābu - ono što je izgoreno, ispreženo, ugljenisano). U 14. veku se ćevap pominje kao sinonim za persijsku reč ( - jelo koje se sastoji od isprženih komadića mesa). Pomen ćevapa u persijskom jeziku je češći u srednjem veku, gde se u sačuvanim kuvarima iz tog doba pominje u slislu mesnih kugli od mlevenog pilećeg ili jagnjećeg mesa. U novijem dobu naziv se asocira sa šišćevapom, koji delom potiče od arapske reči ( - shiwa - meso sa roštilja).

Istorija 
Iako koren sadašnjeg naziva jela potiče iz neevropskih jezika, ovo jelo je prisutno u Evropi od antičkog vremena. Najranija verzija ćevapa se pominje u Staroj Grčkoj, čak u 8. veku p. n. e. Jelo od mesa u obliku „obeliska“ se pominje u Homerovoj Ilijadi, Odiseji, kao i u delima Aristofana, Ksenofonta i Aristotela.

Ćevapi na Balkanu 

 Porijeklo ćevapčića je iz Bosne i Hercegovine
Po orginalnom receptu se prave od junjetine i janjetine. Najpoznatiji su Banjalučki i Sarajevski ćevapi. 
 Poznati su širom bivše Jugoslavije.

 Naziv ćevapčići se iz Banja Luke prosirio širom Balkana toku 1950 godine.

Ćevapčići u Beogradu 
Prema pisanju Branislava Nušića, ćevapi su u Beogradu prvi put služeni šezdesetih godina devetnaestog veka u kafani „Kod Tanaska Rajića“ koja je bila na Velikoj Pijaci (današnji Studentski trg). Vlasnik kafane, gazda Živko za koga se pretpostavlja da je poreklom iz leskovačkog kraja, se prema Nušićevim rečima, toliko obogatio da je od zarade sazidao crkvu u rodnom kraju.

Vidi još 
 Ražnjići
 Pljeskavica
 Mućkalica
 Uštipci
 Vešalica

Izvori 

Srpska kuhinja
Turcizmi
Bosanskohercegovačka kuhinja
Jela
Mary Kay Place

Mary Kay Place (Port Arthur, Teksas, 23.9. 1947.-) je američka glumica, pjevačica i scenaristica.

Place je na Univerzitetu Tulse diplomirala defektologiju, a potom se uputila u Hollywood kako bi postala glumica i pisac. Prvi značajniji posao je dobila ranih 1970-ih u emisiji The Tim Conway Comedy Hour radeći kao asistenica Conwaya i producenta Normana Leara. Conway joj je dao prvu ulogu, a Lear je prepoznao njen spisateljski talent te joj dao napiše scenarij za jednu epizodu popularnog sitkoma All in the Family. Nešto kasnije se Place pojavila u jednoj od epizoda.

Lear joj je potom dao ulogu seksom opsjednute domaćice i buduće country and western zvijezde Lorette Haggers u parodiji na sapunice zvanoj Mary Hartman, Mary Hartman (1976 – 1977). Za tu je ulogu nagrađena Emmyjem, a za album Tonite! At the Capri Lounge Loretta Haggers, napravljen od pjesama iz serije, je nomirana za Grammy. Za taj album je napisala dvije pjesme “Vitamin L” i “Baby Boy”.

Nakon što je 1977. godine završilo snimanje Mary Hartman, Mary Hartman Place je povremeno pisala scenarije za sitcome kao što su The Mary Tyler Moore Show, Phyllis i M*A*S*H, često zajedno s Lindom Bloodworth-Thomason.

Place je ozbiljnu filmsku karijeru počela 1976. godine s filmom Bound for Glory, ali su to u pravilu bile sporedne uloge u fulmovima kao što je Scorsesejev New York, New York (1976). Jedna od njenih najvećih uloga je "Meg", "dijete šezdesetih" koje očajnički želi postati majkom u drami The Big Chill (1983).

Godine 1994. Place je dobila povremenu ulogu Camille Cherski u TV-seriji My So Called Life. U isto doba se bavila i režijom pojedinih epizoda u popularnim TV-serijama kao što su HBO-ov sitcom Dream On i NBC-v Friends

Godine 2001. je glumila ministricu zdravstva SAD u NBC-jevoj seriji The West Wing, a lik je ponovila 2004. godine.

Eksterni linkovi 
 
 The Mary Kay Place Place

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
Rhoda

Rhoda je bio američki televizijski sitcom nastao kao spin-off prethodne hit-serije The Mary Tyler Moore Show. Valerie Harper je tumačila naslovnu ulogu Rhode Morgenstern Gerard, linijom i modom opsjednute najbolje prijateljice Mary Richards. Serija se emitirala na CBS-u od 1974. do 1978.

Zaplet 

Rhoda Morgenstern, koja je napustila stalne likove The Mary Tyler Moore Show, u seriji se vratila u New York iz Minneapolisa nakon susreta s Joeom Gerardom (David Groh) s kojim će se vjenčati. Vjenčanje tih likova je bilo predmetom jednosatne posebne epizode, "Rhoda's Wedding", jedne od najgledanijih u sezoni 1974-75.

Brak, međutim, nije dugo trajao, jer su producenti shvatili da šarm i humor lika potječu od njenog statusa nesigurne samkinje. Rhoda i Joe su se tako rastali početkom treće sezone, a razveli početkom četvrte sezone. Nakon toga je Rhoda živjela kao raspuštenica u 30-im godinama i poduzetnica ("Windows by Rhoda").

U posljednjoj sezoni je Rhoda radila u tvrtki Doyle Costume Company, za tmurnog šefa Jack Doyle (Kenneth McMillan), dosta nalik na Lou Granta iz prethodne serije. Zaplet se uglavnom ticao Rhodine sestre Brende (Julie Kavner) i predstojećeg vjenčanja za momka Bennyja Goodwina (Ray Buktenica). Međutim, seriji je iznenada prekinuto snimanje u decembru 1978. pa se vjenčanje nije nikada prikazalo.

Humor u Rhodui se često ticao i stanja na Manhattanu 1970-ih, koga su mučili ekonomski problemi i eksplozija kriminala.

Nagradde 
Valerie Harper je godine 1975. za seriju dobila nageradu Emmy, uz tri prethodno dobivene za istu ulogu u The Mary Tyler Moore Show. Julie Kavner je također dobila Emmy 1978.

Rhoda je također dobila i dva Zlatna globusa (jedan za Valerie i jedan za samu emisiju) 1975. "Rhoda" je ukupno imala 17 nominacija za Emmy i 7 za Zlatne globuse.

Vanjski linkovi 
 
 Rhoda Online 

Sitkomi
Serije nagrađene nagradom Emmy za najbolju glavnu glumicu u humorističkoj seriji
Serije nagrađene Zlatnim globusom za najbolju seriju - komedija ili mjuzikl
Rhoda (razvrstavanje)

Rhoda se može odnositi na:

 Rhoda, popularna TV serija;
 Rhoda (ime), žensko ime.
Julie Kavner

Julie Deborah Kavner (7.9. 1950.) je Emmyjem nagrađena američka glumica, najpoznatija po ulozi Brende Morgenstern u sitcomu Rhoda iz 1970-ih, kao glumica u nekoliko filmova Woodyja Allena i glas Marge Simpson u animiranoj seriji The Simpsons.

Eksterni linkovi 

 

Američke televizijske glumice
Dobitnici i dobitnice Emmy Award
The Simpsons
Feministička filmska teorija

Feministička filmska teorija je teorijski korpus filmske kritike koji je nadahnut feminističkim političkim stavovima i teorijom. Pod time se poodrazumijevaju mnogi različiti načini na koji su feministkinje pristupile analizi filma kao umjetnosti, odnosno društveno-kulturnog fenomena. To, između ostalog, uključuje rasprave o načinu na koji ženski likovi sudjeluju u pojedinim filmskim zapletima, žanrovima odnosno stereotipovima kao odraz društvenog položaja, odnosno pogleda na žene.

Jedan od tipičnih primjera feminističke filmske teorije jesu eseji koji se bave tzv. "muškim pogledom" koji je dominirao u klasičnom Hollywoodu. Laura Mulvey je u svojem eseju "Visual Pleasure and Narrative Cinema" tvrdila da se kroz korištenje različitih filmskih tehnika, kao što je subjektivni kadar, tipični filmski gledatelj navikava da zbivanja promatra iz perspektive muškog protagonista. Istovremeno, žene više služe kao objekti pogleda nego kao osobe s kojima se identificira gledatelj.

Literatura 
 Sue Thornham (ed.), Feminist Film Theory. A Reader, Edinburgh University Press 1999
 Multiple Voices in Feminist Film Criticism, edited by Diane Carson, Janice R. Welsch, Linda Dittmar, University of Minnesota Press 1994

V. također 
 Laura Mulvey
 Dai Jinhua
 Claire Johnston
 Teresa de Lauretis
 Kaja Silverman
 Ženska kinematografija
 Dama u opasnosti
 Femme fatale
 Posljednja djevojka
 Kurva zlatnog srca
 Nevinost bez zaštite
 Scream queen
 Princeza ratnica

Bilješke 
 Entry on feminist film theory for the Encyclopedia of aesthetics

Izvori 
 
 

Feminizam
Feministička teorija
Teorija filma
Feministička ekonomija

Feministička ekonomija je naziv za novu granu, odnosno pravac ekonomije koja nastoji koristiti feminističku perspektivu i/li dati feminističku kritiku tradicionane ekonomije. Studije pod ovim nazivom su često interdisciplinarne, kritičke ili heterodoksne. One sadržavaju rasprave o odnosu feminizma i ekonomije na više razina: od korištenja tradicionalnih ekonomskih metoda na neistražena "ženska" područja, preko pitanja kako tradicionalna ekonomija gleda reproduktivni sektor, pa sve do duboko filozofske kritike ekonomske epistemologije i metodologije. 

Jedno od pitanja na kome inzistiraju feministički ekoomisti jest nastojanje da se istraži kako Bruto domaći proizvod (BDP) adekvatno ne mjeri neplaćeni rad koji uglavnom čine žene, kao što su kućanski poslovi, briga o djeci i starijima. Time se kritizira podjela na dominantan stav u mainstream ekonomiji koji prepoznaje produktivnu vrijednost plaćenog rada dok neplaćenom ženskom radu pripisuje tek reproduktivnu ulogu održavanje obitelji i postojećeg društvenog agregatnog stanja bez da prepoznaje njegov produktivni dio. S obzirom da je najveći dio ženskih poslova nevidljiv, feministički ekonomisti tvrde da neke od mjera čiji je cilj povećanje BDP-a mogu, u stvari, pogoršati i osiromašiti žene, iako je namjera bila povećati opći prosperitet. Tako se tvrdi da bi, na primjer, otvaranje državnih šuma u Himalajama za komercijalnu eksploataciju moglo povećati indijski BDP, ali žene koje prikupljaju gorivo u šumi za kuhanje mogu doći u težak položaj.

Vanjske veze 
 International Association for Feminist Economics (IAFFE)
 Journal of Feminist Economics

Reference 

Problemi
Feminizam
Ekonomija
Metafora

Metafora (grč. meta = promjena, pherein = nositi; μεταφορά = prijenos) skraćena je poredba, po njoj se ostvaruje prijenos značenja tako da se istakne jedna zajednička značajka iz po njoj iz jednog područja života i svijeta koja se poveže s drugim područjem.

<blockquote>Metafora je semantička preinaka osnovnih značenjskih jedinica koju uzrokuje, odnosno indicira kontekst od njih bitno različit.' (Ante Stamać)</blockquote>

 Metafora u poeziji 
 Ivan Gundulić, „Suze sina razmetnoga”
Ah, sad imam pamet hitru,
Sve je, što svijet gleda i dvori,
Na ognju vosak, dim na vitru,
Snijeg na suncu, san o zori,
Trenuće oka, strila iz luka,
Kijem potegne snažna ruka.
 Tin Ujević, „Svetkovina ruža”
<blockquote><i>Ruže su munje misli, one su u srce strijela,
ruže bogate, besplatne, u bašti na ivici druma.
O ruže su kâd nebeski, one su oko vidjela,
i muzika prirode s mirisom jezovitih šuma.
</i></blockquote>
 William Shakespeare, „Kako vam je drago”
Cijeli je svijet pozornica
i svi su muškarci i žene tek glumci:
imaju svoje izlaske i ulaske

 Metafora u govoru 
Neke su metafore postale frazama koje više i ne primjećujemo. Ako se neka metafora često rabi, govornici je prestaju gledati kao metaforu:jagodica (prsta) - umanjenica od imenice jagodajabučica (Adamova) - umanjenica od imenice jabukaogranak (poduzeća) - manja grana koja se odvaja od veće graneumoran - od glagola umoriti, ubiti

No, metaforički su frazemi česti i u svakodnevnome, kolokvijalnome govoru. mačji kašalj, Potemkinova sela, mirna Bosna, sezona kiselih krastavacaIli pak u oznakama karakternih osobina:On je lisac. Njihov je predsjednik pravi lav.''

 
Figure riječi
Grecizmi
Dnevnik

Dnevnik ili žurnal je knjiga ili bilježnica za upisivanje diskretnih tekstova aranžiranih prema datumu koji obavještavaju o događajima tokom dana. Pod time se podrazumijeva i zbirka takvih zapisa koja kasnije može biti izdana kao književno djelo. Najpoznatiji je dnevnik Ane Frank. Dnevnici koji se snimaju kamerom nazivaju se video-dnevnici.

V. također 
 Blog

Vanjske veze 

 The Diary Junction - links for over 500 literary and historical diarists.
 Journaling Tips - How to start and maintain a journal. 
 Journal Writing and Adult Learning.  - Link from the ERIC Clearinghouse on Adult Career and Vocational Education.
Dnevnik (razvrstavanje)

Dnevnik može biti:
 Dnevnik, zbirka dnevnih zapisa od neke osobe;
 Brodski dnevnik, službeni izvještaj kapetana broda ili drugog plovila;
 TV dnevnik, glavna dnevna emisija TV vijesti na prostoru bivše Jugoslavije;

Nekoliko novina također ima naziv Dnevnik:
 Dnevnik (Novi Sad) iz Novog Sada;
 Dnevnik (Zagreb), dnevni list iz Zagreba koji danas izlazi pod naslovom Poslovni dnevnik.
Hereza

Hereza, jeres ili jereza (grč. αἵρεσις [haíresis], od αἱρέομαι [hairéomai] — "izabrati") je izraz koji u najširem smislu označava promjenu sistema vjerovanja, u pravilu suprotstavljen establiranoj dogmi, a koji se najčešće primjenjuje u kontekstu religije. Hereza je različita od apostaze koja podrazumijeva potpuno odbacivanje nečije vjere ili njenih temelja, odnosno od blasfemije koja je nepoštivanje vjerskih kanona. Osoba koja praktikuje herezu ili se protivi dogmi je heretik ili jeretik. Osoba koja je započela herezu ili pokrenula heretički pokret se naziva herezijarh ili jeresijarh. Proučavanje hereze u okviru teologije ili historije religije se obično naziva hereziologija.

Riječ hereza se obično primjenjuje u kršćanskom, jevrejskom ili islamskom kontekstu, s time da u svakoj od te tri religije ima nešto različito značenje. Pojam, odnonsno hereze je naročito bio važan za historiju rane kršćanske Crkve, u smislu protivljenja zvaničnoj dogmi koja je ustanovljena na Ekumenskim saborima. 

Hereza u prenesenom značenju označava svojstvo osobe ili mišljenja koje je suprotno od ustaljenog i većinskog mišljenja sredine (vidi disident). Ipak, heretičko ne znači pogrešno. Kao što primećuje Elejn Pejgels, "istoriju pišu pobednici", te nije čudo što je pobednička većina definisala pojmove, nazivajući sebe »pravovernim«, a svoje protivnike »jereticima«.

Povezano 
 Kršćanska hereza
 Hereza u ortodoksnom judaizmu
 Hereza u islamu
 Disident

Izvori 

 
Religijsko pravo
Neslaganje
Religijska terminologija
Kršćanski pojmovi
Grecizmi
Vezir

Vezir je naziv za visokog dužnosnika, a koristio se od razdoblja antike pa pa sve do kraja postojanja Osmanskog carstva.

Egiptologija u prevođenju naslova "tjati" koristi izraz "vezir". Služba s tim nazivom postoji u Egiptu još od vremena Starog kraljevstva. Riječ je o prvom i vrhovnom službeniku koji je bio drugi čovjek u kraljevstvu, odmah iza faraona.

Riječ vodi porijeklo od perzijske riječi wasir. Titula je uvedena u vrijeme kada je perzijskim carstvom vladala dinastija Abasida. Uz titulu najčešće su se vezivali velika moć i autoritet.

Veziri su bili pomoćnici ali često i zastupnici kalifa, što bi se moglo usporediti s današnjim savjetnicima za sigurnost i ministrima a dolazili su iz kaste pisara. Ta se kasta sastojala uglavnom od Perzijanaca. U ime kalifa vodili su svjetovne poslove i sudstvo i time dopunjavali pravorijek koji je bio reguliran islamom. 

U Osmanskom carstvu je veliki vezir bio drugi čovjek u državi. Titula "veliki vezir" ukinuta je sa dokidanjem vladavine sultana u Turskoj 1922. i zamijenjena titulom predsjednika vlade.

U Iranu i Afganistanu riječ znači ministar pa se prema tome i danas koristi u svakodnevnom govoru.

Osmansko Carstvo Osmanske titule Arapske titule Perzijske titule
Barbari

Barbari ili varvari (grčki: βάρβαρος), je bio naziv u starogrčkom za sve koji su slabo ili nikako govorili grčki. Dok su 'Barbari' za Rimljane bili neobrazni ljudi (paideia). Danas se koristi naziv Barbar za osobu koja se ne uklapa u društvo i ima jako neciviliziran, nekulturan pristup, takozvana "sirovina". Sličan naziv 'Barbarima' se koristi u novijem vemenu i to Vandali.

Već su arijski indijci koristili Sanskrit-riječ barbarāh (množina) ‚Mucaroš‘ za opis naroda koji nije njihovim pripadao. U grčkom jeziku se prvi put pojavlja kao izraz "oni koji pričaju barbarski (barbarophonoi)" u Homerovom "Ilias II, 867".

Historija
Civilizacija

civilizacija (franc. civilisation, od lat. civilis: građanski, od civis: građanin), kompleksno društvo karakterisano urbanim razvojem, socijalnom stratifikacijom, simboličkim komunikacionim formama (tipično pismovnim sistemima) i percipiranom separacijom od prirodne okoline i dominacijom nad njom od strane kulturne elite. Rečju civilizacija označavamo viši stepen razvoja ljudskog društva. Civilizovano društvo, u odnosu na praistorijsko, koristi pismo, poseduje visok stepen specijalizovanih znanja i umeća, i ima zajedničku upravu, koja nastaje iz prirodne potrebe ljudi da žive bezbedno i prema ustaljenom redu.

Definicija civilizacije 
Definicija civilizacije koju daje Vil Durant je definiše kao društveni red koji koji promoviše stvaranje kultura. Konstituišu je četiri elementa: ekonomija, politička organizacija, moralna tradicija i potraga za znanjem i umetnošću. Kada je strah prevladan, konstruktivnost i radoznalost su oslobođeni i ljudi su podstaknuti prirodnim impulsom prema razumevanju i unapređenju života.

Fizički i biološki uslovi su samo preduslovi civilizacije, oni je ne konstituišu i ne generišu je. Moraju biti uključeni i faktori psihologija. Mora postojati socijalni red, čak i ako je blizak haosu, kao u renesansa Firenca ili Rimu, ljudi se moraju osećati slobodno. Mora postojati nekakvo jedinstvo jezika za kulturnu razmenu. Kroz institucije kao što su crkva, familija, škola i slično mora biti postavljen unifikovani moralni kod, pravila igre života koja su prepoznata čak i od onih koji ih krše. Možda je neophodno i neko jedinstvo koje daje vera u nešto natprirodno ili utopijasko - što podiže moral od kalkulacija prema posvećenosti i daje plemenitost i značaj bez obzira na pritisak smrtnosti. I na kraju, mora postojati nekakvo obrazovanje - neka tehnika, makar i primitivna, potrebna za transmisiju kulture. Bez obzira da li se obrazovanje vrši kroz imitaciju, inicijacijau ili instrukcije, kroz oca i majku, učitelja ili sveštenika, nasleđe plemena - jezik i znanje, moral i običaji, tehnologija i umetnost - moraju biti preneti mladim naraštajima kao instrument koji ih pretvara iz životinja u ljude.

Vanjske veze 

Zadužbina Vila Durantga 

 
Društvo
Historija
Kultura
Autorsko pravo u SAD

Američki zakon o autorskom pravu proizlazi iz američkog ustava, članka 8. koji glasi

Slobodno prevedeno: "Kongres ima vlast da... promiče napredak znanosti...tako da omogući na ograničeno vrijeme autorima ... isključivo pravo za svoja pisanja ..."

Ključni američki zakoni o autorskim pravima:
 Copyright Act of 1790
 Copyright Act of 1976
 Sonny Bono Copyright Term Extension Act of 1998
 Digital Millennium Copyright Act of 1998
 Family Entertainment and Copyright Act of 2005

Vanjske veze 
 Ured za autorska prava u SAD Prijava i pretraga za autorskih prava
 Vremenska Linija zakona za autorska prava u SAD  Historija zakona za autorska prava u SAD

Autorsko pravo
Cepelin

Cepelin je tip vazdušnog broda kojeg je razvio grof Ferdinand fon Cepelin početkom 20. veka baziranog na ranijim nacrtima Davida Švarca.

U pitanju je letelica lakša od vazduha vretenastog, izduženog, oblika sa sopstvenim pogonom. Često se koristi reč dirižabl koja potiče od francuske reči dirigeable ("upravljiv").

Prvu ovakvu letelicu je napravio konstruktor srpskog porekla Ognjeslav Kostović Stepanović još 1888. godine, ali nikad nije poletela. Njeno konstruisanje je držao u tajnosti ali ga je tragični požar sprečio da je proba u vazduhu. Grof Cepelin je došao na sličnu ideju gledajući upotrebu balona u Francusko-Pruskim ratovima pri opsadi Pariza mada je čuo i za sličnu upotrebu tokom Američkog građanskog rata. Osmislio je letelicu 1890. godine, na osnovu nacrta Davida Švarca, ali je u konstruisanje krenuo 1899. godine. Prva uspešna demonstracija letelice obavljena je 2. juna 1900. godine na jezeru Konstanca. Prototip je nazvan LZ1, bio je dugačak 128 metara i imao je dva Dajmler motora od 10.6 kW.

LZ1 je prva letelica korišćena za komercijalne letove počevši od 1909. godine. Do 1914. godine je Nemačko aero-udruženje obavilo 1500 vazdušnih letova prevozeći 35.000 putnika bez ijedne nezgode. 
Nemačko vazduhoplovstvo 1909. godine u naoružanje uvodi model Z1, a tokom I Svetskog rata je masovno korišćen u izviđačke ali i bombarderske svrhe. Desetine letova su izvedene nad teritorijom Velike Britanije tokom kojih su izbačene tone bombi uz manji vojni ali značajni psihološki efekat.
Nemački poraz u I Svetskom ratu je zaustavio razvoj ovog vida vazdušnog transporta sve do 1920-ih kada kreće renesansa. Tako je 1924. godine u Sjedinjenim Američkim Državama konstruisan ZR-1, prva američka letelica, a 12. oktobra je ZR-3 "USS Los Angeles" obavio prvi transatlantski let dug 8050 kilometara koji je trajao 82 sata i 2 minuta. Vrhunac je 1930-ih kada letelice LZ127 Graf Zeppelin i LZ129 Hindenburg obavljaju prve transatlantske letove.

Najpoznatiji događaj iz istorije ovih letelica je tragedija cepelina Hindenburg. Hiljade gledalaca na pristaništu kod Lejkhursta, Nju Džerzi, je prisustvovalo 6. maja 1937. pristajanju vazdušne lađe LZ129 "Hindenburg" duge 245 metara koja se u roku od par sekundi pretvorila u ogromnu leteću buktinju i kada je stradalo 35 od 97 putnika i članova posade. Tada se radio prenos pristajanja čuda nemačkog inženjerskog savršenstva pretvorio u prvi medijski spektakl direktnog prenosa velike katastrofe. Taj događaj je zapečatio sudbinu ove grane vazduhoplovne industrije.

Devedesetih godina XX veka dolazi do oživljavanja ideje cepelina. Međutim ovoga puta za turističke i reklamne svrhe. Nove letelice, naziv im je Zeppelin NT, više nisu grandioznih dimenzija i mnogo su bezbednije.

Avijacija
Fantastic Beasts and Where to Find Them

Čudesne zvijeri i gdje ih naći je knjiga koju je napisala J. K. Rowling kako bi pomogla dobrotvornoj organizaciji Comic Relief. Oko 80% cijene ide direktno najsiromašnijoj djeci u različitim dijelovima svijeta. Prodajom ove knjige kao i Metloboja kroz stoljeća skupljeno je 15.7 miliona funti za njih. U jednom intervjuu Rowling je izjavila da je izabrala Čarobne zvijeri zato što je to zabavna tema i zato što je već imala dosta materijala o toj temi.

Knjiga 

Čudesne zvijeri... pokušavaju biti reprodukcija imaginarne knjige u posjedu Harry Pottera, koju je napisao imaginarni pisac Newt Scamander, slavni magizoolog. U seriji romana o Harry Potteru, magizoologija (izvedenica iz magično i zoologija) je nauka koja se bavi proučavanjem magičnih stvorenja. Osoba koja se bavi magizoologijom zove se magizoolog.

Čudesne zvijeri... sadrže historiju magizoologije i opisuju 75 magičnih vrsta koje se mogu pronaći u cijelom svijetu. Većinu informacija u knjigama prikupio je sam Scamander tokom svojih dugogodišnjih putovanja preko pet kontinenata. Imaginarni autor napominje da je prvo izdanje ove njegove knjige 1918. naručio gospodi Augustus Worme iz izdavačke kuće Obscurus Books. Ova je knjiga prvi put izdana 1927. godine, a do sada je doživjela 52 izdanja.

Ova je knjiga obavezni udžbenik za učenike prve godine u Hogwartsu, i odobrena je kao udžbenik još od prvog izdanja. Nije jasno zašto je učenici trebaju na prvoj godini, kad još ne slušaju Skrb za magična stvorenja. Međutim, može se koristiti kao enciklopedija Mračnih stvorenja na satovima Obrane od mračnih sila. U svojem predgovoru Albus Dumbledore ističe i njezinu korisnost u čarobnjačkim kućanstvima.

Dobar dodatak knjizi čine i bezbrojni komentari Harrya i Rona (i jedan Hermionin). Po nekim njihovim komentarima, možemo zaključiti da su napisani otprilike u vrijeme radnje četvrte knjige.

Newt Scamander 

Newton "Newt" Artemis Fido Scamander je imaginarni autor knjige Čudesne zvijeri i gdje ih pronaći rođen 1897. Prema dijelu knjige "O piscu", Scamander je postao magizoolog zbog interesa za bajoslovne zvijeri, koje je odmalena poticala njegova majka, strastvena uzgajivačica čistokrvnih hipogrifa.

Nakon završenog školovanja u Hogwartsu Scamander se zaposlio u Ministarstvu magije, u Odjelu za regulaciju i kontrolu magičnih stvorenja. Jedan dio karijere proveo je u Uredu za premještanje kućnih vilenjaka, ali je potencijale ostvario tek premještajem u Odsjek za zvijeri. Registar vukodlaka iz 1947. gotovo je u potpunosti njegovo djelo, ali najviše se ponosi Zabranom eksperimentalnog uzgoja iz 1965.. Kao suradnik Direkcije za proučavanje i kontrolu zmajeva prputovao je svijet, a njegovi su doprinosi magizoologiji 1979. nagrađeni Merlinovima veleredom drugog razreda.

Sada umirovljen, živi u Dorsetu sa suprugom Porpentinom i svojim pitomim žustricama: Hoppy, Milly i Razbijačem.

Izdanja 

Izdanje Algoritma
Meki uvez:

Ostalo 
 Metloboj kroz stoljeća
 Spisak knjiga u Harry Potteru

Knjige 2001.
Knjige na engleskom jeziku
Knjige iz serijala o Harryju Potteru