Nieuw-Lekkerland (dorp)

Nieuw-Lekkerland () is een plaats in de gemeente Molenlanden in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, ten zuiden van de rivier de Lek en in het noordwesten van de Alblasserwaard gelegen. Tot 1 januari 2013 was Nieuw-Lekkerland een zelfstandige gemeente. Het aantal inwoners bedroeg in   inwoners.

Het plaatselijk dialect dat er wordt gesproken, duidt men aan als Nieuw-Lekkerlands en valt onder het West-Alblasserwaards.

Geschiedenis 

In de eerste eeuwen na Christus was het grondgebied van Nieuw-Lekkerland in handen van de Romeinen. In die tijd was Nieuw-Lekkerland alleen maar moeras. Pas in de 10e eeuw kwam daar verandering in, men ging het moeras uitgraven. Door inklinking van het veen kwam het land steeds lager te liggen. Rond 1280 wordt het dorp Leckerlant genoemd. De naam Nieue-Leckelant wordt voor het eerst genoemd rond 1325 als tegenhanger van het dorpje Oud-Leckelant (nu Lekkerkerk). Pas in 1903 werd het dorpje Nieuw-Lekkerland genoemd. Het meest opvallende gebouw rond 1325 zou het Kasteel Schoonenburg zijn geweest. Het kasteel zou op een donk hebben gestaan en als toevluchtsoord voor mensen tijdens een overstroming hebben gediend. Na 1456 werd het kasteel verlaten en werd het een ruïne. De stenen zouden zijn gebruikt voor de bouw van de kerk in Streefkerk. Toen de Spanjaarden in Nederland de baas werden, stak men in Nieuw-Lekkerland de dijken door.

De Lek heeft in de geschiedenis een grote rol gespeeld in de plaatselijke economie en handel. De economie was gebaseerd op landbouw, veeteelt en visserij. In de 19e eeuw werd de scheepsbouw ontwikkeld. In 1849 werd op de dijk de huidige dorpskerk gebouwd. In 1915 werd aan de Lekdijk de watertoren gebouwd.

De klok uit 1774 werd in 1943 uit de toren gehaald en afgevoerd. In 1949 kwam weer een nieuwe klok, met als opschrift: 'Mijn voorganger is in oorlogstijd verdwenen. Nu ben ik in vredestijd verschenen' Na de oorlog is Nieuw-Lekkerland snel uitgebreid.

Geografie

Kernen 

De plaats Nieuw-Lekkerland bestond oorspronkelijk uit twee wijken, Dorp en Middelweg, die zo'n twee kilometer uit elkaar lagen, gescheiden door weilanden. Inmiddels is er zoveel bijgebouwd in het zogenaamde Middengebied, dat beide wijken nu praktisch met elkaar zijn verbonden. Nieuw-Lekkerland bestaat (volgens het CBS) uit de volgende wijken:
 Dorp
 Lekdijk
 Middelweg
 Verspreide huizen

Kinderdijk maakte deel uit van de gemeente Nieuw-Lekkerland en is bekend vanwege zijn Kinderdijkse molens. De molens waren oorspronkelijk bedoeld om het water uit het moerasgebied te malen. Inmiddels is in Kinderdijk een gemaal gebouwd dat de waterstanden regelt. De molens zijn een toeristische attractie geworden. Kinderdijk en Nieuw-Lekkerland zijn nog steeds nauw verbonden.

Bevolking 
 Geboortecijfer 15,57 per 1000
 Sterftecijfer 3,49 per 1000

Geschiedenis bevolkingsgroei gemeente

Godsdienst 
Nieuw-Lekkerland kent een grote kerkelijke meelevendheid. Allerlei kerkgenootschappen van protestantse signatuur treft men er aan. Nieuw-Lekkerland wordt tot de bevindelijk-gereformeerde Bijbelgordel gerekend wat zijn weerslag heeft in het grote aantal zetels dat SGP en ChristenUnie in de wacht slepen. De confessionele partijen nemen meer dan de helft van het aantal gemeenteraadszetels in van de voormalige gemeente. Voorts is Nieuw-Lekkerland een van de weinige voormalige gemeenten in Nederland die een vloekverbod kenden, al was dit niet handhaafbaar in het kader van de vrijheid van meningsuiting.

Kerken 
Nieuw-Lekkerland heeft diverse kerken:
 Gereformeerde Kerk
 Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt
 Hervormde Gemeente Maranatha
 Hervormde Kerk, dit is de dorpskerk
 Hersteld Hervormde Kerk
 Nederlands Hervormde Kerk Rehoboth

Politiek 

*1994 en 1998 RPF-GPV

Gemeentelijke herindelingen 
Op 1 januari 2013 zijn de gemeenten Graafstroom, Liesveld en Nieuw-Lekkerland samengegaan als één gemeente met de naam Molenwaard. Ze hebben nu ook geen aparte gemeentewerken meer. Het oude gemeentehuis van Nieuw-Lekkerland is inmiddels verbouwd tot openbare school (brede school). Op 1 januari 2019 fuseerde de gemeente Molenwaard met Giessenlanden tot de huidige gemeente Molenlanden.

Economie 
Van oorsprong is Nieuw-Lekkerland een agrarische gemeente, hoewel ook al heel lang industrieën langs de rivier de Lek zijn gevestigd. Inmiddels is in Nieuw-Lekkerland ook een binnendijks industrieterrein ontwikkeld aan de rand van het dorp waar een aantal lokale bedrijven zich heeft gevestigd.

Nieuw-Lekkerland kende eind 19e eeuw een Nederlandse primeur op elektriciteitsgebied. In 1886 werd in Kinderdijk de eerste openbare elektriciteitscentrale van het land neergezet. 295 gebouwen in Nieuw-Lekkerland en buurgemeente Alblasserdam konden zo van stroom worden voorzien.

Sport en cultuur 
Op gebied van sport en cultuur zijn er een aantal verenigingen zoals:
Koninklijke Fanfare Apollo
 VV Nieuw-Lekkerland
 IJsclub de Molenhoek

Enkele andere openbare gebouwen voor sport en cultuur:
 Bibliotheek
Gymzaal
 Sporthal de Klipper
 Zwembad Schoonenburg
 NLTC Tennis & Padel vereniging
 Speeltuin Middelweg, de grootste speeltuin van Nieuw-Lekkerland.

Bezienswaardigheden 

Aan de Lekdijk bevinden zich drie rijksmonumenten. Dat zijn een boerderij op Lekdijk 63, Molen De Regt en het oude gemeentehuis. Aan de Lekdijk bevindt zich ook een watertoren uit 1915. Er een heuvel genaamd de Schoonenburgerheuvel, waar vroeger waarschijnlijk een kasteel heeft gestaan. In het zuiden grenst Nieuw-Lekkerland aan het water, het achterwaterschap, dat naar Kinderdijk stroomt. Aan het waterschap bevinden zich ook de molens en het eeuwenoude Waardhuis.

In Kinderdijk zijn alle 19 molens rijksmonument en zelfs werelderfgoed. Verder zijn de dorpskerk, het wisboomgemaal, het polderhuis en twee huizen rijksmonument.

Verkeer en vervoer

Provinciale wegen 
In Nieuw-Lekkerland ligt de volgende provinciale weg:
  Nieuw-Lekkerland - Streefkerk

Bussen 
Er gaat een aantal buslijnen door Nieuw-Lekkerland. Hieronder een overzicht. De lijnen zijn van Qbuzz.
 streekBuzz 74 = Nieuw-Lekkerland - Streefkerk - Groot-Ammers - Gorinchem
streekBuzz 93 = Dordrecht - Nieuw-Lekkerland
 R-net 489 = Rotterdam - Ridderkerk - Alblasserdam - Nieuw-Lekkerland

Veerdiensten 
Er varen drie veerdiensten vanuit Nieuw-Lekkerland. Hieronder een overzicht.
Fiets-en-voetveer
 Nieuw-Lekkerland - Lekkerkerk
 Kinderdijk - Ridderkerk
 Veerpont voor auto's
 Kinderdijk - Krimpen aan de Lek

Onderwijs 
Nieuw-Lekkerland heeft vier basisscholen:
 obs de Tuimelaar
 School met de Bijbel de Wegwijzer
 Basisschool de Schakel
 Petrus van De Veldenschool.

Bekende inwoners

Geboren 

 Willem Breedveld (1945-2010), journalist en columnist
 Margriet van der Linden (1970), journaliste, presentatrice en feminist (hoofdredactrice van Opzij)
 Marcel van der Steen (1973), journalist en programmamaker
Roelof den Ouden (1978), schrijver van spannende jeugdliteratuur
 Arjan van der Plaat (1986), zwemmer

Woonachtig geweest 

 Tjitze de Jong (1942-2014), predikant (standplaats van 1969 tot 1974)

Zie ook 
 Watertoren (Nieuw-Lekkerland), watertoren uit 1915
 Lijst van rijksmonumenten in Nieuw-Lekkerland
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Nieuw-Lekkerland
 Lijst van burgemeesters van Nieuw-Lekkerland

Externe links 
 Website van de Historische Vereniging West-Alblasserwaard
 Overzicht van de kerken in Nieuw-Lekkerland

 
Voormalige gemeente in Zuid-Holland
Plaats in Zuid-Holland