Uniwersytety we Włoszech

Uniwersytety we Włoszech – szkoły wyższe należące do pierwszych tego typu instytucji w Europie Zachodniej. Włochy są krajem, gdzie kształtowały się średniowieczne uniwersytety, które były przykładem funkcjonowania dla innych powstających europejskich uczelni.

Historia 
Do najstarszych uczelni należą: Uniwersytet w Salerno powstały w IX wieku i Uniwersytet Bolonii założony w 1088 roku. Kolejnymi uczelniami były Uniwersytet w Padwie założony w 1222 i Uniwersytet w Neapolu (1224), ufundowany przez Fryderyka II, Uniwersytet Florencji (1308), oraz uniwersytety w Pizie, Pawii i Turynie.

Rodzaje uczelni 
We Włoszech działa obecnie 95 szkół wyższych. Większość uniwersytetów jest publiczna i określana zwykle nazwą miejscowości lub regionu. Istnieje również kilka uniwersytetów niepublicznych, między innymi mediolański Uniwersytet Bocconiego, specjalizujący się w ekonomii, oraz Katolicki Uniwersytet Najświętszego Serca. Istnieją także dwie elitarne uczelnie wyłączone z ogólnego systemu szkolnictwa wyższego i wzorowane na francuskich tak zwanych wielkich szkołach Scuola Normale di Pisa i Scuola Superiore di Sant’Anna. Obydwie cieszą się dużym międzynarodowym prestiżem.

Autonomia uniwersytetów 
Autonomia uniwersytetów jest gwarantowana przepisami konstytucji oraz ustawy nr 240 z dnia 30 grudnia 2010 r. o zasadach organizacji uniwersytetów, pracowników naukowych i rekrutacji, jak również o kompetencjach Rządu w zakresie podniesienia jakości i efektywności systemu uniwersyteckiego.

Autonomia finansowa uniwersytetów jest niewielka. Za jej elementy należy uznać: zobowiązanie władz publicznych do zapewnienia uczelniom publicznym środków finansowych niezbędnych do wykonywania ich zadań oraz prawo przenoszenia niewykorzystanych środków publicznych na kolejny rok. Uczelnie we Włoszech nie posiadają prawa prowadzenia działalności gospodarczej niezależnie od działalności edukacyjnej i naukowej. Nie mogą zbywać aktywów.

Instytucje przedstawicielskie i kontrolne 
Instytucjami przedstawicielskimi uniwersytetów są: Konferencja Rektorów Uniwersytetów Włoskich (Conferenza dei rettori delle universita italiane) oraz Państwowa Rada Uniwersytecka (Consiglio Universitario Nazionale). Organem właściwym w zakresie zewnętrznego zapewnienia jakości uniwersytetów jest utworzona w 2010 r. Państwowa Agencja do spraw Oceny Systemu Uniwersyteckiego i Badań Naukowych (Agenzia Nazionale di valutazione del sistema universitario e della ricerca).

Struktura studiów 
Struktura studiów oparta jest na trzech cyklach (Laurea, Laurea Specialistica/Magistrale, Dottorato di Ricerca).

Organizacja roku akademickiego 
Rok podzielony jest na dwa semestry. Każdy kurs trwa nie dłużej niż semestr, zaś egzaminy są przeprowadzane na początku (wrzesień), w środku (od połowy stycznia do końca lutego) i na końcu roku szkolnego (od połowy maja do połowy lipca). Stopnie są w skali od 1 do 30, przy czym 18 jest wymaganym minimum dla zdania egzaminu.

Lista uniwersytetów 
 Lacjum (Lazio)
 Rzym:
 Uniwersytet Rzymski „La Sapienza” (Università degli Studi di Roma „La Sapienza”)
 Università degli Studi di Roma 3
 Università degli Studi „Tor Vergata”
 Libera Università Internazionale degli Studi Sociali
 Uniwersytet Niccolò Cusano (Università degli Studi Niccolò Cusano)
 Pontificia Università Gregoriana
 Pontificio Ateneo della Santa Croce
 Papieski Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu
 Cassino: Università degli Studi di Cassino
 Viterbo: Università degli Studi della Tuscia

 Abruzja (Abruzzi)
 L’Aquila: Università degli Studi dell’Aquila
 Chieti-Pescara: Università degli Studi „F. d’Annunzio”
 Teramo: Università degli Studi di Teramo

 Apulia (Puglia)
 Bari: Università degli Studi di Bari
 Lecce: Università degli Studi di Lecce

 Basilicata
 Università degli Studi della Basilicata

 Emilia-Romania (Emilia-Romagna)
 Bolonia: Uniwersytet Boloński (Università degli Studi di Bologna)
 Parma: Università degli Studi di Parma
 Modena: Università degli Studi di Modena
 Ferrara: Università degli Studi di Ferrara

 Friuli-Wenecja Julijska (Friuli-Venezia Giulia)
 Triest: Università degli Studi di Trieste
 Udine: Università degli Studi di Udine

 Kalabria (Calabria)
 Reggio di Calabria: Università degli Studi Mediterranea di Reggio Calabria
 Cosenza: Università degli Studi della Calabria
 Catanzaro: Università degli Studi di Catanzaro

 Kampania (Campagna)
 Neapol
 Uniwersytet w Neapolu (Università degli Studi „Federico II” di Napoli)
 Università degli Studi di Napoli „Parthenope”
 Istituto Universitario Orientale
 Salerno: Università degli Studi di Salerno
 Benewent: Università degli Studi del Sannio

 Liguria
 Genua: Università degli Studi di Genova

 Lombardia
 Mediolan
 Università commerciale Luigi Bocconi
 Università Cattolica del Sacro Cuore
 Università degli Studi di Milano
 Università degli Studi di Milano-Bicocca
 Pawia: Uniwersytet w Pawii (Università degli Studi di Pavia)
 Brescia
 Università degli Studi di Brescia
 Università Cattolica del Sacro Cuore
 Bergamo: Università degli Studi di Bergamo

 Marche
 Camerino: Università degli Studi di Camerino
 Macerata: Università degli Studi di Macerata
 Urbino: Università degli Studi di Urbino

 Molise
 Campobasso: Università degli Studi del Molise

 Piemont (Piemonte)
 Università del Piemonte Orientale
 Turyn: Uniwersytet Turyński (Università degli Studi di Torino)

 Sardynia (Sardegna)
 Cagliari: Università degli Studi di Cagliari
 Sassari: Università degli Studi di Sassari

 Sycylia (Sicilia)
 Katania: Università degli Studi di Catania
 Messyna: Università degli Studi di Messina
 Palermo: Università degli Studi di Palermo

 Toskania (Toscana)
 Florencja: Uniwersytet Florencki (Università degli Studi di Firenze)
 Piza: Uniwersytet w Pizie (Università degli Studi di Pisa)
 Siena: Università degli Studi di Siena

 Trydent-Górna Adyga (Trentino-Alto Adige)
 Bolzano: Libera Universita' di Bolzano
 Trydent: Università degli Studi di Trento

 Umbria
 Perugia: Università degli Studi di Perugia

 Wenecja Euganejska (Veneto)
 Padwa: Uniwersytet Padewski (Università degli Studi di Padova)
 Wenecja: Università degli Studi di Venezia „Ca’ Foscari”
 Werona: Università degli Studi di Verona

Przypisy

Bibliografia 
 Białecki I., Projektowana reforma szkolnictwa wyższego we Włoszech, [w:] Szkolnictwo Wyższe w wybranych krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, red. Komorowski Z., Warszawa 1973.
 Sawicka-Wilgusiak S., Włoski system szkolnictwa, Warszawa 2003.
 Stachowiak-Kudła M., Autonomia szkół wyższych a instytucjonalne mechanizmy zapewnienia jakości w Polsce i wybranych państwach europejskich, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2012.

Włochy