Farmacja

Farmacja, nauki farmaceutyczne – zespół nauk o lekach, a także nazwa kierunku studiów w szkołach wyższych.

Farmacja zajmuje się zarówno lekami syntetycznymi, lekami biologicznymi, jak i pochodzenia naturalnego, oraz składnikami kosmetyków oraz żywności. Farmacja wykładana jest na wydziałach farmaceutycznych wyższych uczelni medycznych w ramach studiów jednolitych magisterskich trwających w Polsce 5,5 roku.

Farmacja jako kierunek studiów 
Absolwent studiów na kierunku farmacja posiada wiedzę ogólną i specjalistyczną w zakresie nauk farmaceutycznych, medycznych, biologicznych, chemicznych i społecznych. 

Jest przygotowany do pełnienia roli gwaranta jakości produktów leczniczych oraz bezpieczeństwa i skuteczności farmakoterapii w ramach systemu opieki zdrowotnej. 

W szczególności jest przygotowany do: 
 profesjonalnego sprawowania obowiązków farmaceuty w zakresie:
 sporządzania, wytwarzania oraz oceny jakości i tożsamości produktów leczniczych,
 wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych,
 sprawowania nadzoru nad obrotem, przechowywaniem i wykorzystywaniem produktów leczniczych i wyrobów medycznych,
 udzielania rzetelnej i obiektywnej informacji dotyczącej działania produktów leczniczych i stosowania wyrobów medycznych w warunkach racjonalizacji farmakoterapii,
 prowadzenia badań chemicznych, farmaceutycznych, farmakologicznych i toksykologicznych produktów leczniczych,
 udziału w badaniach klinicznych i terapii monitorowanej stężeniem leku,
 udziału w monitorowaniu niepożądanych działań produktów leczniczych; 
 samodzielnego i twórczego rozwiązywania problemów z wykorzystaniem współczesnych źródeł informacji;
 twórczej i partnerskiej współpracy zawodowej z pozostałymi pracownikami ochrony zdrowia w zakresie inicjowania i wspierania działań prozdrowotnych; 
 ustawicznej aktualizacji wiedzy i umiejętności fachowych z myślą o podnoszeniu kwalifikacji zawodowych w toku ustawicznych szkoleń, kształcenia specjalizacyjnego oraz w trybie samokształcenia; 
 zarządzania w obszarze farmacji; korzystania z wiedzy i umiejętności fachowych w pracy i życiu codziennym – zgodnie z zasadami etyki i deontologii oraz poszanowania i przestrzegania prawa;

 podjęcia studiów trzeciego stopnia (doktoranckich) i uczestniczenia w badaniach. 
Absolwent jest przygotowany do pracy w: 
 aptekach ogólnodostępnych i szpitalnych oraz hurtowniach farmaceutycznych; 
 przemyśle farmaceutycznym i innych podmiotach odpowiedzialnych za wprowadzenie produktu leczniczego na rynek oraz uprawnionych do wytwarzania, importu i eksportu produktów leczniczych i materiałów medycznych; 
 zakładach opieki zdrowotnej prowadzących badania kliniczne, terapię monitorowaną stężeniem leku oraz monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych; 
 inspekcji farmaceutycznej oraz w innych urzędach i instytucjach państwowych i samorządowych działających w dziedzinie farmacji i ochrony zdrowia; 
 jednostkach kontrolno-pomiarowych i laboratoriach z dziedziny higieny ogólnej, kontroli i badania żywności, diagnostyki laboratoryjnej oraz ochrony środowiska; 
 zakładach, wytwórniach i laboratoriach branży kosmetycznej i chemicznej; 
 instytutach naukowo-badawczych i w ośrodkach badawczo-rozwojowych;
 instytucjach zajmujących się poradnictwem i upowszechnianiem wiedzy z zakresu nauk farmaceutycznych. 
Absolwent posiada umiejętności współpracy z ludźmi, kierowania zespołami oraz zarządzania placówkami: ochrony zdrowia publicznego – szczególnie aptekami ogólnodostępnymi i szpitalnymi; prowadzącymi działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, importu, eksportu i obrotu hurtowego produktów leczniczych i materiałów medycznych oraz badawczo-rozwojowymi, inspekcyjnymi oraz administracyjnymi z obszaru farmacji i ochrony zdrowia.

Treści kształcenia 
W Polsce jednolite studia magisterskie na kierunku farmacja trwają nie krócej niż 11 semestrów i obejmują wykłady, seminaria i ćwiczenia w zakresie treści podstawowych i kierunkowych oraz praktyki. 

Treści podstawowe (głównie pierwszy-drugi rok) obejmują zajęcia w zakresie: anatomii, fizjologii, patofizjologii, kwalifikowanej pierwszej pomocy, biologii i genetyki, botaniki, biochemii, biologii molekularnej, mikrobiologii, immunologii, chemii ogólnej i nieorganicznej, chemii analitycznej, chemii fizycznej, chemii organicznej, matematyki, statystyki, biofizyki, historii filozofii, psychologii i socjologii. 

Treści kierunkowe (głównie trzeci-szósty rok) obejmują zajęcia w zakresie: chemii leków, syntezy i technologii środków leczniczych, biotechnologii farmaceutycznej, farmakologii i farmakodynamiki, farmakoterapii i informacji o lekach, toksykologii, farmakognozji, leków pochodzenia naturalnego, technologii postaci leku, biofarmacji, farmacji praktycznej w aptece, farmakokinetyki, ćwiczeń specjalistycznych i metodologii badań (wykonanie i obrona pracy magisterskiej w dziesiątym semestrze), bromatologii, higieny i epidemiologii, prawa farmaceutycznego, ekonomiki i zarządzania w farmacji, historii farmacji, etyki zawodowej. 

Praktyki obejmują: praktykę wakacyjną po trzecim roku w aptece ogólnodostępnej, praktykę wakacyjną po czwartym roku w aptece szpitalnej, w przemyśle farmaceutycznym, w laboratorium kontroli leków lub w stacji sanitarno-epidemiologicznej, oraz praktykę (staż) na szóstym roku w aptece ogólnodostępnej lub szpitalnej (po wykonaniu i obronie pracy magisterskiej).

Wybrane zagadnienia związane z farmacją 
 badanie wpływu substancji chemicznych na organizm
 badanie wpływu organizmu na substancje chemiczne (metabolizm leków)
 substancje naturalne stosowane jako leki
 surowce roślinne i zwierzęce, z których wytwarzane są leki
 synteza chemiczna
 chemia leków
 poszukiwania nowych leków
 dawkowanie leków
 systematyka leków
 zamienniki leków
 ochrona patentowa
 forma leku (postać farmaceutyczna)
 wdrażanie leków do produkcji
 sposoby ich produkcji
 wprowadzenie leków do obrotu (tzw. rejestracja)
 kontrola dystrybucji
 kontrola jakości leków
 marketing leków
 racjonalizacja kosztów terapii

Dyscypliny naukowe wchodzące w skład farmacji 
 farmakologia
 farmakodynamika
 farmakoterapia
 chemia leków
 farmakokinetyka
 analityka farmaceutyczna
 farmakognozja
 farmacja stosowana
 toksykologia
 bromatologia
 botanika farmaceutyczna
 farmakoekonomika
 mikrobiologia farmaceutyczna
 historia farmacji
 technologia postaci leku
 synteza i technologia substancji leczniczych
 opieka farmaceutyczna
 biotechnologia farmaceutyczna
 biochemia farmaceutyczna
 farmakologia leków pochodzenia naturalnego

Dziedziny wiedzy związane z farmacją 
Farmacja jest nauką o charakterze interdyscyplinarnym – łączy w sobie zagadnienia związane między innymi z następującymi dziedzinami wiedzy:
 medycyną (farmakologia, fizjologia, diagnostyka laboratoryjna)
 chemią (synteza substancji leczniczych, analiza chemiczna leków)
 biologią (botanika farmaceutyczna, genetyka, parazytologia, mikrobiologia)
 biochemią (procesy biochemiczne zachodzące w organizmie, genetyka)
 biotechnologią (produkcja antybiotyków)
 fizyką (metody analizy instrumentalnej stosowane w analizie leków)
 technologią (przemysłowa synteza substancji leczniczych, produkcja postaci leków)
 ekonomią (optymalizacja kosztów opieki zdrowotnej)
 statystyką (kontrola jakości, rejestracja leków)
 psychologią (opieka farmaceutyczna)
 informatyką (modelowanie molekularne: dopasowanie potencjalnych leków do receptorów).

Zobacz też 

 farmaceuta
 technik farmaceutyczny
 farmaceutyka
 farmakopea
 farmakoterapia
 Instytut Farmaceutyczny

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona Muzeum Farmacji w Krakowie
 Farmaceutyczny serwis edukacyjny Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
 Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
 Rejestr Produktów Leczniczych (wyszukiwarka)
 Archiwum czasopisma Postępy Farmacji
 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne