alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Lijst van Israëlische plaatsen

Hier volgt een alfabetische lijst van Israëlische plaatsen in de staat Israël, de door Israël bezette gebieden, en deels autonome Palestijnse gebieden, inclusief spellingvarianten.

Onder plaatsen kunnen in deze context steden, dorpen (waartussen kibboetsen en mosjavs), archeologische vindplaatsen, meren, oases, enzovoorts worden verstaan.

A
Afula/Al-Fulah -
Akko -
Al-Lydd -
Al-Quds -
Amirim -
Arad -
Ariël -
Ashdod -
Ashkelon -
Atlit -
Avdat

B
Bat Yam -
Beer Ora -
Beër Sjeva/Beersheba -
Beer Menucha -
Beit Shemesh -
Beit Shean -
Binjamina -
Benee Brak/Bene Beraq

C
Caesarea -
Cholon -

D
Daburiya -
Dimona -
Dode Zee -

E
Efrat -
Eilat -
Ein Bokek -
Ein Gedi/Engedi -
Er Riha -
Even Yehuda -
Ezuz

F
Faradis

G
Galilea -
Givat Ze'ev -
Givat Shmuel -
Givatayim -
Goesj Etsion/Gush Etsion -
Gush Katif

H
Ha'on -
Hadera -
Hafetz Hayim -
Haifa -
Haluza -
Har Ardon -
Har Argaman -
Har Gizron -
Har Hatira -
Har Hogen -
Har Karkom -
Har Loz -
Har Rahama -
Har Ramon 
Hayarden -
Herzliya -
Hod-Hasharon-
Holon

I
Iablin

J
Jaffa/Yafo -
Jeruzalem -
Joppe -
Jordaanvallei

K
Kalia -
Karmiël -
Katzrin -
Kedumim -
Kefar-Sava -
Kfar Darom -
Kfar Malal -
Kefar Sava -
Kfar Shmariyahu -
Kfar-Saba -
Kibbutz Ein Gedi -
Kibbutz Gal On -
Kibbutz Ginosar -
Kibbutz Lotan -
Kibbutz Shefayim -
Kiriat Motzkin -
Kiryat Ata/Qiryat Ata -
Kiryat Arba -
Kiryat Ono -
Kiryat Sefer -
Kiryat Shmona/Qiryat Shemona -
Kiryat Yam/Qiryat Yam -
Kisra-Samei -
Kokhav Yair -
Kseifa

L
Lehavim -
Lod/Lydda -
Lotan

M
Maagan -
Ma'ale Adoemim -
Maalot -
Maalot Tarshiha -
Makhtesh Ramon -
Masada/Metsada -
Mash'abim -
Metulla -
Midbar Paran -
Midbar Zin -
Migdal haEmek/Migdal Haemeq -
Mitzpe Ramon -
Modi'in -

N
Naharia/Nahariya -
Nazareth -
Nazareth Illit -
Negev -
Nes Ammim -
Ness Ziona -
Netanya -
Neve Shalom -
Nir Etzion -
Nizzana

O
Oeziot -
Ofakim -
Omer -
Opper Galilea -
Or Akiva

P
Pardes Hana-Karkur -
Petach Tikwa/Petah Tiqwa -

Q
Qiryat Bialik -
Qiryat Moztkin -

R
Raänana/Ra'anana -
Ramat HaSharon -
Ramat Gan -
Ramla/Ramleh -
Ramon -
Rehovot -
Rishon LeZion -
Rosj Haäjin/Rosh Ha-ayin -
Rosh Pina -

S
Safed/Tsefiya -
Savyon -
Sde Boker -
Sderot -
Shfar'am -

T
Tel Arad -
Tel Aviv/Tel-Aviv-Jaffo -
Tiberias -
Tamra -

U
Uziot

V
Vardiya

W
Wadi 'Ara -
Wardiya

X
Xeifa

Y
Yahel -
Yavne -
Yeroham

Z
Zichron Yaakov

Externe link
 Falling Rain Genomics - plaatsen in Israël (Engels)

 
Plaatsen
Israël
Kringloop

Een kringloop of cyclus is een proces waarbij enkele stadia elkaar opvolgen, maar uiteindelijk de uitgangstoestand weer wordt bereikt. Schematisch kan een kringloop daarom worden weergegeven door de stadia in een cirkel te tekenen. 

Het begrip wordt in talloze vakgebieden gebruikt, voorbeelden zijn:
 de toestanden van de viertaktmotor of tweetaktmotor in de techniek (zie ook Carnotproces)
 de omloop van geld in de economie: economische kringloop
 bij hergebruik van materialen en goederen via kringloopwinkels, kringloopbedrijven en/of kringloopstations
 de biochemische en ecologische kringloop van stoffen in de ecologie: koolstofkringloop, stikstofkringloop, waterkringloop en zuurstof
 als symbool, de ouroboros

Zie ook 
 Cyclus
 Kringproces
 Circle of Life

Formele wetenschap
Parasitoïde

Parasitoïden zijn organismen die voor hun ontwikkeling op een gastheer moeten leven en die gastheer uiteindelijk doden. Het criterium dat een parasiet onderscheidt van een parasitoïde is dat de gastheer bij een parasitoïde uiteindelijk aan de interactie doodgaat en bij de parasiet niet. De term 'parasitoïde' is in 1913 geïntroduceerd door de Finse zoöloog Odo Reuter.

De meeste parasitoïde insecten behoren tot de gewone sluipwespen of de sluipvliegen. Sommige sluipwespen leggen bijvoorbeeld hun eieren in de eieren, larven en/of imagines van andere insecten, waarna de larve van de sluipwesp zijn gastheer langzaam levend opeet. Sommige parasitoïden ontwikkelen zich zelfs met meerdere tegelijk in een enkele gastheer. Juist door deze eigenschap kunnen ze in de gewasbescherming bijzonder nuttig zijn: ze kunnen zich namelijk vaak nog handhaven als de bevolkingsdichtheid van de plaag zo laag is dat deze beneden de grens ligt waarbij economische schade wordt veroorzaakt.

Ectoparasitoïden leven op hun gastheer, in tegenstelling tot endoparasitoïden die zich in hun gastheer ontwikkelen.

Een parasitoïde onderscheidt zich van een predator doordat de parasitoïde hooguit een enkele gastheer doodt, terwijl de predator er vele moet doden om te overleven. 

Parasitoide
Ethologie
Symbiose
Biologische gewasbescherming
Predatie

Predatie is het vangen, doden en opeten door een organisme, meestal een dier, van een ander dier, het prooidier. Predatoren worden ook natuurlijke vijanden of roofdieren genoemd. Predatoren kunnen carnivoor (uitsluitend vleesetend) of omnivoor (vlees- en plantenetend) zijn. Predatie wordt bestudeerd door de ecologie, de tak van de biologie die de relaties tussen verschillende soorten organismen bestudeert, zoals tussen grazers en vegetatie, of tussen roofdieren en hun prooien.

Prooi-predator relaties 
Er zijn verschillende wisselwerkingen tussen prooidieren en predatoren. Zo is er soms een dynamisch evenwicht tussen predatoren en prooidieren in een bepaald gebied. Wanneer er door een populatie van predatoren veel predatie op een bepaalde populatie prooidieren plaatsvindt kunnen deze prooidieren hun gedrag bijvoorbeeld veranderen, door op andere plaatsen of andere tijden te eten zodat ze minder last hebben van predatoren, wat bijvoorbeeld waargenomen wordt bij hertachtigen en runderen. Ook kunnen er in de loop van de evalutie mechanismen ontstaan die predatoren minder zichtbaar of aantrekkelijk maken, zoals een ander uiterlijk of gifstoffen. Daarnaast kan bij te hoge predatie het aantal nakomelingen van de prooidieren veranderen. Omgekeerd kunnen populaties van prooidieren invloed hebben op gedrag en vorm van de predatoren. Grote hoeveelheden schapen in een gebied dat door jonge wolven gekoloniseerd wordt zet deze wolven aan tot het doden van veel meer  schapen dan gegeten kunnen worden. Ook het aantal jongen van predatoren kan bijvoorbeeld aangepast worden aan het aantal prooidieren. Zo is er in de VS een sterk verband gevonden tussen de populatiegrootte van de  Amerikaanse haas (Lepus americanus) en die van de lynx. In de loop van de evolutie kunnen predatoren eigenschappen ontwikkelen die hen beter in staat te stellen prooien te bemachtigen, zoals een scherpe reuk of  krachtige kaken.

Duidelijke directe relaties tussen aantallen prooidieren en predatoren zijn niet altijd eenduidig vast te stellen en vaak afwezig. Er zijn namelijk veel meer factoren die het gedrag en de populatiegrootte bepalen, zowel van de prooidieren als van de predatoren, zoals klimaat, structuur van de vegetatie en de aanwezigheid van andere prooidieren of predatoren. In Nederland  wordt vaak gezegd dat het aantal van de grutto en andere soorten weidevogels sterk daalt door de groei van het aantal vossen, maar onderzoek heeft laten zien dat veel andere factoren zoals de intensieve landbouw en andere predatoren, zoals de blauwe reiger. en de hermelijn ook belangrijk zijn. Bij sommige diersoorten speelt  het voedselaanbod geen grote directe rol bij de voortplantingsstrategie. Wanneer een diersoort het aantal nakomelingen laat bepalen door de draagkracht van de leefomgeving zegt men in de ecologie dat deze soort een draagkrachtstrategie of K-strategie heeft. Deze strategie zien we vaak bij zoogdieren.

Zie ook 
 foerageren
 herbivoor
 natuurlijk evenwicht
 voedsel

Externe link 
  Rapport van Sovon (2005) over predatie van roofdieren op weidevogels - sovon.nl (gearchiveerd)

Ecologie
Norn (mythisch wezen)

Nornen zijn de schikgodinnen of lotsgodinnen uit de Noorse mythologie die worden voorgesteld als drie zusters die het noodlot bepalen van de mensen en de goden. Als vrouwelijke beschermgeesten ("disir") leggen zij het lot van elke mens en godheid bij de geboorte vast. Dit doen ze door het schetsen van runen in de stam van Yggdrasil en volgens het geloof in bepaalde gebieden ook door te weven. Deze werkwijze treft men aan bij de schikgodinnen van vrijwel alle andere mythologieën zoals de Moerae of Moira van de Griekse mythologie. De Nornen worden nogal eens verward met de Walkuren, die echter een heel andere rol innemen binnen de Noorse mythologie.

De drie Nornen heten Urd (wat ooit was), Verdandi (wat geboren wordt om te zijn) en Skuld (wat zal zijn). Zij wonen naast de "bron van Urd" die onder de levensboom Yggdrasil in Asgard stond. Urd was de eerste Norn en vertegenwoordigde het noodlot of de verleden tijd (mogelijk is het Nederlandse woord 'oer', 'eerder', oudgermaans 'urthr', etymologisch aan de naam verwant). Verdandi (wordende) zou in sommige bronnen het heden symboliseren, Skuld de toekomst. Het drietal zou tevens de levensboom Yggdrasil onderhouden door witte leem op het almaar rottende hout te smeren.

Hun personages vertonen veel overeenkomsten met vergelijkbare schikgodinnen bij Romeinen (Parcae) en Grieken (Moirae) in de klassieke oudheid. Hun dienst valt gedeeltelijk samen met die van de vermoedelijk uit zeer oude tijden stammende en wijdverbreide verering van de drievoudige moedergodinnen, die naar kan worden aangenomen drie voorname functies hebben: als beschermsters van het huiselijk geluk, als schutsvrouwen voor een nederzetting of stam en als schikgodinnen. Het grote verschil met deze schikgodinnen uit de klassieke oudheid is dat het lot dat de Nornen weven niet definitief is maar veel dynamischer en veel ruimte vrijlaat voor het individu om zijn lot mogelijks te veranderen.

In het volksgeloof hebben de Nornen na de invoering van het christendom nog enige tijd stand gehouden. In de Scandinavische folklore zijn de 'nornae' bij de bevolking nog wel bekend. Hedendaagse spirituele groeperingen, New Age en Ásatrú houden die cultus levend, vaak vermengd met contemporaine opvattingen.

Trivia 
 Jacob Grimm vergeleek De drie spinsters uit het in heel Europa bekende sprookje, vermeld in hun Kinder- und Hausmärchen met volgnummer 14, met de Nornen.

Zie ook 
 Algemeen overzicht Germaanse goden
 Triade
 Yggdrasil

Referenties 

Noordse mythologie
Mythisch wezen
Gemeente (bestuur)

Een gemeente is een woonkern of groep van woonkernen (dorpen, steden) met het bijbehorende gebied die samen worden bestuurd door een politiek apparaat. De gemeente is in de meeste landen de onderste laag uit de politieke bestuursstructuur. De lagen boven de gemeente zijn:
 in Nederland achtereenvolgens de provincie en de rijksoverheid.
 Twee gemeenten kenden tot 2014 deelgemeenten waarin de gemeente was opgedeeld: Amsterdam en Rotterdam.

 in België achtereenvolgens de provincie, het gewest en de federale staat. Een Belgisch arrondissement is geen bestuurslaag, maar een administratieve indeling.
 De gemeenten zijn administratief opgedeeld in deelgemeenten. Deze afdelingen vormen geen bestuurslaag. Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners mogen van de deelgemeenten districten maken met een eigen verkozen raad en bestuur. Alleen de stad Antwerpen maakt van dit recht gebruik, zie district in Antwerpen.

Etymologie 
Het woord gemeente is afkomstig van de Middeleeuwse meent of gemene gronden. Het gemeenschappelijk gebruik van de meenten vereiste een vorm van collectief bestuur.

Gemeenteartikelen per land
 Andorrese gemeente
 Belgische gemeente
 Bulgaarse gemeente
 Chinese gemeente
 Deense gemeente
 Duitse gemeente
 Estische gemeente
 Filipijnse gemeente
 Franse gemeente
 Griekse gemeente
 Hondurese gemeente
 Japanse gemeente
 Kosovaarse gemeente
 Litouwse gemeente
 Luxemburgse gemeente
 Macedonische gemeente
 Moldavische gemeente
 Nederlandse gemeente
 Noorse gemeente
 Oekraïense gemeente
 Poolse gemeente
 Roemeense gemeente
 Russische gemeente
 Sloveense gemeente
 Spaanse gemeente
 Tsjechische gemeente
 Zwitserse gemeente

Zie ook
 Gemeentehuis
 Gemeenteraad
 Gemeenteraadslid
 College van burgemeester en schepenen
 College van burgemeester en wethouders
 Burgemeester
 Wethouder
 Schepen
 Gemeentelijke herindeling

 
Rechtspersoon
1009-1000 v.Chr.

De jaren 1009-1000 v.Chr. zijn een decennium in de 11e eeuw v.Chr.

Opmerking: Omdat in deze tijd de dateringen meestal niet veel nauwkeuriger zijn dan plusminus een aantal jaar, worden voor 1000 v.Chr. de gebeurtenissen per decennium weergegeven.

Gebeurtenissen

Babylonië
1008 v.Chr. - Koning Ea-Murkin-zeri (1008 v.Chr.) heerser over de vazalstaat Babylon.
Kashu-nadin-ahhe (1008 - 1004 v.Chr.) volgt na politieke intriges Ea-Murkin-zeri op.
1004 v.Chr. - Koning Eulma-shakin-shumi (1004 - 987 v.Chr.) regeert over Babylon.
Er komt een einde aan de vijfde dynastie van Babylon.
1006 v.Chr. - David wordt koning van de Israëlieten.

Israël
1004 v.Chr. - Koning David verovert de stad Jeruzalem en maakt het tot hoofdstad van het koninkrijk Israël.

Egypte
1004 v.Chr. - Hoge Priester Menkheperre laat de tempels van Karnak inspecteren.

11e eeuw v.Chr.
Decennium
Babylon V

Babylon V is de vijfde dynastie van Babylon.

Het vorstenhuis werd gesticht in 1024 v.Chr. waarschijnlijk door een Kassiet uit het Zeeland. Hij heerste tot 1007 als Simbar-shipak. Na hem volgden nog twee heersers, maar in 1003 werd het koningshuis van de troon gestoten door een Arameeër die als Eulma-shakin-shumi de zesde dynastie inluidde. Ook dit vorstenhuis was geen lang leven beschoren. Het einde van de elfde eeuw v.Chr. was een tijd van zwakte en politieke verwarring voor Babylon en de omliggende vorstendommen. Het oprukken van de Arameeërs —voorheen woestijnbewoners— was daar de oorzaak van.

Tijdgenoten
 Egypte XXI

Zie ook
 11e eeuw v.Chr.

Babylonische dynastie
11e eeuw v.Chr.
Babylon VI

Babylon VI of Bît-Bazi is de aanduiding van de zesde dynastie van Babylon.

Het koningshuis werd waarschijnlijk door een Arameeër gesticht in 1004 v.Chr. Hij regeerde tot 987 v.Chr. als Eulma shakin-shumi. Na hem volgden nog twee koningen, maar in 984 v.Chr. werd de dynastie van de troon gestoten door die van Babylon VII. Het is echter mogelijk dat Babylon VIII een voortzetting van Bît-Bazi was. 

In deze tijd heerste in Mesopotamië grote politieke instabiliteit door de volksverhuizing die de Arameeërs, voorheen woestijnbewoners in de bewoonde wereld gebracht had.

Babylonische dynastie
11e eeuw v.Chr.
10e eeuw v.Chr.
987 v.Chr.

Het jaar 987 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Babylonië
Koning Ninurta-kudurri-usur I (987 - 985 v.Chr.) heerser over de vazalstaat Babylon.

Geboren

Overleden 
Eulma-shakin-shumi, koning van Babylon (Zesde dynastie)

Jaar in de 10e eeuw v.Chr.
Anode

De anode (Grieks: άνοδος, weg omhoog, opgang) in een elektrisch of elektronisch apparaat of component is de pool of elektrode van waaruit de elektrische stroom het apparaat of de component binnenstroomt. De tegengestelde pool wordt de kathode genoemd en is dus de pool of elektrode waar de elektrische stroom het apparaat of de component verlaat. 

In een elektronenbuis is de anode de elektrode waarop het elektronenbombardement plaatsvindt en dus de elektronen de buis verlaten, wat inhoudt dat de stroom daar de buis binnengaat.

In een galvanische opstelling, voor bijvoorbeeld het verzinken van ijzeren onderdelen, is het te verzinken onderdeel de kathode, de elektrode waarop het zink neerslaat, dus waar elektronen de opstelling binnengaan, of anders gezegd de stroom de opstelling verlaat. De kathode wordt dus verbonden met de negatieve pool van de voedingsbron. De zinken elektrode, die het zink levert, is de anode waaraan elektronen onttrokken worden. De anode wordt met de positieve pool van de voeding verbonden.

Ook in een opstelling voor elektrolyse van water is de anode de elektrode die elektronen onttrekt, dus waar de zuurstof ontstaat.

Van een elektriciteitsbron, zoals een galvanische cel is de negatieve pool de elektrode waar de stroom de cel instroomt, dus de anode. De positieve pool is de kathode, de elektrode waar de stroom de cel verlaat.

Offeranode
Veel schepen en andere ferrometallische constructies in een nat milieu worden beschermd met een opofferingsanode (offeranode, offerblok). Omdat de offeranode onedeler is dan het te beschermen metaal, zal deze corroderen en het te beschermen metaal niet. Pas wanneer de offeranode weggecorrodeerd is, zal het te beschermen metaal gaan corroderen. Offeranodes moeten daarom regelmatig vervangen worden.

Voor schepen die meestal op zoet water varen, wordt als anodemateriaal aluminium geprefereerd boven zink, omdat aluminium een hoger potentiaalverschil met andere metalen heeft dan zink. Dat is belangrijk omdat zoet water een hogere elektrische weerstand heeft dan zout water. Voor zout water wordt zink aangeraden, hoewel aluminium daarin ook goed functioneert maar sneller wordt weggevreten. Magnesium-anodes worden afgeraden, omdat het potentiaalverschil met andere metalen te groot is, waardoor, zeker in brak en zout water, verflagen kunnen beschadigen. Voor snelle schepen wordt het gebruik van as-anodes afgeraden. Ze geven veel weerstand en brengen de as in onbalans nadat ze gedeeltelijk zijn weggevreten.

Zie ook 
 Galvanisch element

Elektronica
Elektrode
Bavarois

Een bavarois (Frans voor Beiers) is een luchtige pudding, een nagerecht, die in een vorm wordt gegoten, gekoeld en gestort of in de vorm geserveerd wordt. In de gastronomie worden twee soorten bavaroises onderscheiden:
op melkbasis en 
op vruchtenbasis. 
Voor een vruchtenbavarois worden zachte vruchten gebruikt, zoals aardbeien, frambozen en abrikozen. Verse kiwi, mango  of ananas moeten eerst gekookt worden, omdat de eiwitsplitsende enzymen in deze vruchten het opstijven door de gelatine verhinderen. Door het koken van deze vruchten wordt het enzym vernietigd.
Een bavarois bevat geen klontjes, en moet geheel glad zijn. De vruchten moeten daarom gepureerd worden, en eventueel ook gezeefd.

In tegenstelling tot veel soorten pudding op basis van maïzena worden bij een bavarois gelatine en eieren gebruikt voor de binding in plaats van zetmeel. Het essentiële verschil tussen een pudding en een bavarois is echter dat de bavarois luchtig is, door gebruik van stijf geklopte slagroom en stijf geslagen eieren. Om uitzakken tegen te gaan wordt gelatine toegevoegd. De bavarois moet enkele uren voor het diner gemaakt worden, omdat de gelatine moet opstijven in de koelkast.
Bij gebruik van koud verwerkbaar instant gelatinepoeder is de bereidingstijd overigens aanzienlijk korter, terwijl het resultaat hetzelfde is.

Zuivelproduct
Nagerecht
Krijt (grafisch materiaal)

Krijt is een vast materiaal dat voornamelijk uit calciumcarbonaat (CaCO3) bestaat.

Krijt kan worden gebrand waardoor het wordt omgezet in ongebluste kalk (CaO); na afblussen met water ontstaat gebluste kalk (calciumhydroxide, Ca(OH)2). Dit wordt onder meer gebruikt om er witkalk van te maken. Witkalk heeft maar een geringe dekkracht. Krijt zelf vormt verder een belangrijk deel van zachte polijstpoeders. Stopverf is een mengsel van lijnolie en krijtpoeder.

Voor veel mensen is krijt slechts een stift, waarmee men schrijven kan op schoolborden. Helemaal juist is dat niet meer. Krijt is inderdaad zo zacht, dat het voor schrijfdoeleinden gebruikt kan worden en ook jarenlang gebruikt is. Schoolbordkrijt is tegenwoordig van een andere samenstelling, namelijk calciumsulfaat (gips) met wat toeslagstoffen omdat veel leerkrachten stofvrij krijt willen.

Ook kunstenaars kunnen krijt gebruiken in hun kunst (tekeningen, schilderijen, etcetera); het is vaak een bestanddeel van pastelkrijt. Kunstschilders gebruiken krijt als schetsmateriaal of als voorbereiding voor een schilderij:

Siberisch krijt wordt in verschillende hardheden gemaakt door houtskoolpoeder te vermalen, het te vermengen met klei en water waardoor een pasta ontstaat. Hiervan worden staafjes geperst.

Bruin, rood (sanguine), zwart, wit, grijs krijt wordt van aardepigmenten gemaakt. Het is bekend van tekeningen van oude meesters. Het wordt tegenwoordig gebruikt in de vorm van potloden of staafjes.

Lithografische steen is vaak van krijt.

In de bouw gebruikt men vaak gele krijtstiften om af te tekenen.

Zie ook
 Krijtgesteente
 Krijtje

Teken- en schrijfmateriaal
Verbinding van calcium
Carbonaat
21e dynastie van Egypte

De 21e dynastie was de eerste dynastie van de derde tussenperiode. De koningen van de 21e dynastie hadden hun residentie in Tanis, in de Nijldelta. Het Nijldal tussen el-Hiba en Aswan stond onder het gezag van de hogepriesters van Thebe, die de koningen uit Tanis erkenden en zelfs introuwden in de koninklijke familie. De Mesjwesj waren nog steeds actief in de Nijldelta en Osorkon de Oudere, de 5e koning van de dynastie van Tanis, kwam uit hun midden.

Chronologie

Tijdgenoten 
 Babylon V - Babylon VI - Babylon VII

Galerij

Zie ook 
 Lijst van farao's
 Lijst van opperpriesteressen''

Egypte 21
Egypte
Egypte
Gorgonzola (kaas)

Gorgonzola is blauwschimmelkaas van volle koemelk uit het noorden van Italië die al sinds eeuwen vervaardigd wordt. De gebruikte schimmel, Penicillium glaucum, is verantwoordelijk voor de karakteristieke smaak. Het stadje Gorgonzola bij Milaan beweert de oorsprong ervan te zijn, maar dat is allerminst zeker. De kaas geniet binnen de EU bescherming als beschermde oorsprongsbenaming.

Productie 
De kaas wordt gemaakt in de provincies Bergamo, Brescia, Biella, Como, Cremona, Cuneo, Lecco, Lodi, Milaan, Novara, Pavia, Varese, Verbano-Cusio-Ossola, Vercelli en in het gebied rond Casale Monferrato.

Consumptie 
Gorgonzola is geschikt als naspijs, maar wordt ook gebruikt als bestanddeel van spaghetti-saus en sommige pizza's. In tegenstelling tot de wat stevigere Engelse Blue Stilton is dit een heel zachte, boterachtige kaas.

Er wordt ook Gorgonzola Dolce verkocht: de substantie van de kaas is zo zacht, dat hij 'loopt' en niet in nette stukken gesneden kan worden. Voor buffetten wordt wel een halve kaas op tafel gezet, waaruit de gasten met een lepel zichzelf bedienen.

Voedingswaarden 
(gemiddeld per 100 gram)
 330 kcal/1375 kJ
 Eiwitten: 19 g
 Vetten: 26 g
 Fosfor: 360 mg
 Calcium: 420 mg
 Vitamines: A, B1, B2, B6, B12, PP.

Externe link 
 Consortium voor de bescherming van Gorgonzola-kaas (Engels, Italiaans, Frans, Duits en Spaans)

Italiaanse kaas
Koeienkaas
Streekproduct met beschermde oorsprongsbenaming
Clibanarius

Een clibanarius (van het Griekse klibanophoros, , wat zoveel betekent als "kampovendragers", van het Griekse woord , wat "kampoven" of "metalen oven" betekent) is de zware vorm van een katafrakt met een pantsering voor paard en ruiter, die het hele lichaam bedekt.

Beschrijving
Clibanarii werden voor het eerst door de Parthen ingezet en daarna door de Sassaniden overgenomen. Ook de Romeinen en na hen de Byzantijnen namen de clibanarii over en vervolmaakten het principe.

Gelijkaardig met de katafrakten, waren de ruiters zelf en hun paarden volledig bepantserd. Er zijn verschillende theorieën over de afkomst van deze naam, een dat ze letterlijk bijgenaamd werden als "kampovendragers" (door hun harnas verwarmden de troepen erg snel tijdens de strijd), of dat de naam afgeleid is van het Middelperzische woord griwbanwar of ''griva-pana-bara, wat "nekbeschermerdrager" betekent.

De cavalerie van Sjapoer II wordt beschreven door de Griekse historicus Ammianus Marcellinus, een Romeinse stafofficier die diende in het leger van Constantius II in Gallië en Perzië. Hij vocht tegen de Perzen onder Julianus Apostata, en nam deel aan de terugtocht van diens opvolger Jovianus:
"Alle compagnieën waren gekleed in ijzer, en alle delen van hun lichaam werden bedekt met dikke platen, zo gevormd dat de stijve gewrichten overeenkwam met die van hun ledematen; en de vormen van menselijke gezichten waren zo vakkundig aangepast aan hun hoofd, dat omdat hun volledige lichaam bedekt was met metaal, pijlen die op hen vielen konden enkel schade aanrichten waar ze een klein beetje konden zien door de kleine openingen voor de pupil van het oog, of waar ze konden ademen met hun neus. Van die waren sommigen bewapend met lansen, en die stonden zo onbeweeglijk dat je zou denken dat ze werden vastgehouden door bronzen klemmen.

De Perzen stelden aaneengesloten benden van met maliën beklede ruiters in zo'n dichte orde bij elkaar op tegen ons, dat het glimmen van bewegende lichamen bedekt met dicht passende platen van ijzer de ogen verblindde van degenen die naar hen keken, terwijl het hele gedrang van paarden beschermd werd door lederen beschermingen."

Referenties

Historisch wapen
Romeins leger
Katafrakt

Een katafrakt (van het Griekse kataphraktos, κατάφρακτος) is een zwaar gepantserde ruiter uit de laat-antieke en vroeg-middeleeuwse tijd.

Katafrakten werden ingezet in de Romeinse en Byzantijnse cavalerie. De ruiter en zijn paard werden beschut met behulp van schubben, ketens of lamellen.
De uitvinders van de katafrakt waren de Sarmaten en de Parthen. De zwaarste vorm van gepantserde ruiter noemt men een Clibanarius.

Historisch wapen
Romeins leger
Lijst van koningen der Nederlanden

De eerste Koning der Nederlanden uit het geslacht Oranje-Nassau was Willem I, zoon van stadhouder Willem V. Hij regeerde over het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden vanaf de oprichting in 1815 tot de onafhankelijkheid van het Koninkrijk België in 1830 (zelf erkende hij de onafhankelijkheid van België pas in 1839) en bleef Koning der Nederlanden tot 1840.

Voor het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden was Lodewijk I Bonaparte koning van Koninkrijk Holland, van 5 juni 1806 tot 1 juli 1810.
Ook zijn 5-jarige zoontje Napoleon Lodewijk Bonaparte is officieel, als Lodewijk II, twaalf dagen koning geweest, waarbij diens moeder Hortense de Beauharnais optrad als regentes. Keizer Napoleon Bonaparte, de broer van Lodewijk I, annexeerde op 13 juli 1810 Koninkrijk Holland. Deze eerste twee koningen van Nederland vormden het precedent dat Willem I gebruikte om ook deze titel te krijgen. 

De koningen van het Koninkrijk der Nederlanden zijn grondwettelijk de wettige opvolgers van  Willem I, prins van Oranje-Nassau. Ook vrouwelijke staatshoofden hebben grondwettelijk de functie en titel Koning (niet: Koningin), hoewel ze in de praktijk koningin worden genoemd. Daarmee zijn de volgende personen Koning der Nederlanden geweest:

Koningen der Nederlanden (1815-heden) 

Officieel is de naam van het Nederlandse regerende Huis steeds Oranje-Nassau geweest, maar genealogisch gezien behoort koningin Juliana tot het Huis Mecklenburg door haar vader en prinses Beatrix tot het Huis Lippe door haar vader. De huidige koning Willem-Alexander behoort in feite tot het Huis Amsberg.

Relatieve lengte van de regeringsperioden

Zie ook 
 Lijst van stadhouders in de Nederlanden
 Lijst van koningen der Belgen
 Lijst van heersers van Luxemburg
 Lijst van machthebbers van de Lage Landen
 Lijst van partners van koningen der Nederlanden
 Lijst van premiers van Nederland

Lijst van koningen der Nederlanden
Nederland
Koningen
Koningen
1019-1010 v.Chr.

De jaren 1019-1010 v.Chr. (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 11e eeuw v.Chr..

Gebeurtenissen

Assyrië
1018 v.Chr. - Koning Assur-nirâri IV (1018 - 1012 v.Chr.) heerser over het Assyrische Rijk.
1012 v.Chr. - Koning Assur-rabi II (1012- 996 v.Chr.) bestijgt de troon van Assur.

Israël
1010 v.Chr. - Koning Saul sneuvelt in een gevecht tegen de Filistijnen in de vlakte van Jizreël.
1010 v.Chr. - Koning David (1010 - 962 v.Chr.) regeert over het koninkrijk Israël.

Overleden
 Saul, koning van Israël

Decennium
11e eeuw v.Chr.
1029-1020 v.Chr.

De jaren 1029-1020 v.Chr. (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 11e eeuw v.Chr..

Gebeurtenissen

Babylonië
1025 v.Chr. - Koning Simbar-shipak (1025 - 1008 v.Chr.) regeert over de vazalstaat Babylon.
Einde van de vierde dynastie van Babylon, in het land heerst onrust en corruptie.

Israël
1020 v.Chr. - Koning Saul (1025 - 1010 v.Chr.) sticht het koninkrijk Israël.

Decennium
11e eeuw v.Chr.
Lijst van premiers van Nederland

Deze lijst van premiers van Nederland geeft een overzicht van de voorzitters van de ministerraad en ministers-presidenten van Nederland sinds 1848. In 1848 werd bij een veelomvattende grondwetsherziening de positie van de ministers vastgelegd. Wat na 1945 "premier" ging heten, heette sindsdien voorzitter van de ministerraad. De aanduiding minister-president wordt gebruikt sinds 1945; sinds 1983 is deze functie opgenomen in de Grondwet. Ook de minister-president wordt informeel premier genoemd.

Voorzitters van de ministerraad (titel vanaf 1848 tot 1945) 

¹ Na de invasie van nazi-Duitsland in Nederland werd op 13 mei 1940 generaal Henri Winkelman (na vertrek van koningin en kabinet naar Londen) benoemd tot de facto regeringsleider in Nederland. Hij bleef in die functie tot aan de capitulatie van Nederland op 15 mei 1940.

Ministers-presidenten (functie vanaf 1945)

Nederlandse voorzitters van de ministerraad met de langste staat van dienst

Jongste Nederlandse voorzitters van de ministerraad bij aantreden

Tijdlijn

Zie ook 
 Lijst van koningen der Nederlanden
 Nederlandse kabinetten van 1848 t/m de Tweede Wereldoorlog
 Nederlandse kabinetten sinds de Tweede Wereldoorlog

Bronvermelding 

 
Nederland
 Premier
Opstand in de Poetilov-fabriek

De Opstand in de Poetilov-fabriek (ook bekend als Kirovfabriek) was een opstand in de Russische stad Sint-Petersburg (destijds Petrograd geheten) in maart 1919.

Het begon allemaal met Maria Spiridonova, een populaire sociaal-revolutionaire politica. Zij werd op 10 februari 1919 gearresteerd, samen met 210 partijgenoten. Ze werd opgesloten in een psychiatrische inrichting. Later wist zij te ontsnappen.

De reden voor haar aanhouding was dat zij de terreur van de Tsjeka (politieke politie) bekritiseerde en de misstanden omtrent deze organisatie aan de kaak had gesteld.

In maart 1919 braken er in Petrograd twee heftige arbeidersstakingen uit. De arbeiders waren woedend over de opsluiting van Spiridonova. Op 10 maart 1919 nam de algemene vergadering van arbeiders van de Poetilov-fabriek, in tegenwoordigheid van tienduizend deelnemers, een proclamatie aan. "Deze regering is slechts een dictatuur van het centrale comité van de Communistische Partij, die regeert met behulp van de Tsjeka en de revolutionaire Tribunalen", zo stelden de arbeiders.

Voorts eisten de arbeiders in deze proclamatie dat alle macht aan de sovjets werd overgedragen, dat er vrijheid van verkiezingen voor de Sovjetburgers kwam, dat er een einde kwam aan de dwingende maatregelen tegen het hamsteren en dat Maria Spiridonova en haar revolutionaire kameraden werden vrijgelaten.

Op 12 en 13 maart brachten Lenin en Zinovjev een bezoek aan Poetilov-fabriek. Toen zij bij de fabriek aankwamen, werden zij uitgejouwd door een woedende arbeidersmassa.

Op 16 maart 1919 zetten detachementen van de Tsjeka de aanval in op de arbeiders van de Poetilov-fabriek. 900 opstandige arbeiders werden aangehouden. 200 van hen werden op de Sjlisselburg-vesting (even buiten Petrograd) geëxecuteerd.

Alle arbeiders van de fabriek werden nu ontslagen. Iedereen die weer aan het werk wilde, moest eerst een verklaring tekenen waarin hij de proclamatie van 10 maart verwierp.

Het voorval in de Poetilov-fabriek is tekenend voor de wijze waarop de nieuwe leiding van Rusland omging met stakende arbeiders. Stakingen jegens het tsaristisch bewind werden vroeger aangemoedigd; stakingen jegens de bolsjewieken waren echter streng verboden.

Communisme
Geschiedenis van Rusland
Geschiedenis van Sint-Petersburg
Poetilov
1919
Lijst van plaatsen in Griekenland

Hier volgt een alfabetische lijst met plaatsen in Griekenland, inclusief varianten of historische spelling ervan. Onder "plaatsen" kunnen in deze context steden, dorpen, archeologische sites, meren, bergen, rivieren, enzovoorts worden verstaan.

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X
 Xánthi
 Xerokampos
 Xánthi

Y
 Yali
 Yannina
 Yerakini

Z

geaccentueerd

Zie ook
 Lijst van Oud-Griekse steden

 
Griekenland
Plaatsen
Bakboord

Bakboord en stuurboord, termen uit de navigatie

Personen 
Bakboord is een achternaam van personen met vaak een Surinaamse achtergrond.

 Carla Bakboord (1959), Surinaams antropoloog, vrouwenrechtenactivist en zangeres
 Navajo Bakboord (1999), Nederlands voetballer (verdediger)
 Winston Bakboord (1971), Nederlands ex-profvoetballer
Siciliaans (schaakopening)

Siciliaans is binnen het schaken de naam van een populaire opening met als kenmerkende zet 1. e4 c5. Deze zet werd in de 17e eeuw gespeeld door de Siciliaanse priester Pietro Carrera en dit was voor de Britse schaker Sarratt de reden om deze verdediging de Siciliaanse te noemen.

In het begin werden er geen sterke partijen mee gespeeld, maar nadat de Fransman Louis de La Bourdonnais haar geanalyseerd had in zijn match tegen Alexander MacDonnell in 1834, schreef Karl Janisj in 1838:"De zet 1...c5 is naar onze mening het beste antwoord op 1.e4".

Siciliaans
Dvina

Dvina is de naam voor twee rivieren in Oost-Europa:
 De Noordelijke Dvina in Noord-Rusland
 De Westelijke Dvina of Daugava in westelijk Rusland, Wit-Rusland en Letland
Korporaal

In de militaire hiërarchie is korporaal een militaire rang direct hoger dan die van soldaat en beneden die van sergeant. In oorlogstijd verleent men die rang wel voor een bepaalde verdienste. In vredestijd telt vaak het aantal dienstmaanden of -jaren voor een bevordering, of moet zoals bij de marine en het Korps Mariniers in Nederland een voortgezette vakopleiding worden doorlopen.

Het woord korporaal is in de zestiende eeuw aan het Frans ontleend (waar corporal naast caporal bestond). Dat is op zijn beurt afgeleid van het Italiaanse caporale, dus een kleine capo, ofwel hoofd van een sectie soldaten; terwijl capo zich ontwikkeld heeft uit het Latijnse woord voor hoofd caput.

Nederland 
In Nederland wordt men tegenwoordig korporaal krachtens functie, en bij een infanteriegroep wordt één korporaal aangesteld als plaatsvervanger (vergelijkbaar met assistent-leidinggevende) van de sergeant. Een plaatsvervangend korporaal werkt onder een sergeant en houdt bijvoorbeeld toezicht op enkele soldaten. Tevens adviseert de korporaal de sergeant. Dit kan zijn omdat de korporaal meer ervaring heeft (dienstjaren) of omdat deze de soldaten beter kent. Daarnaast heeft de plaatsvervangend korporaal in de uitvoering van drills en gevechtstechnieken specifieke, voor zijn of haar functie omschreven taken. Bij afwezigheid van de onderofficier dient hij of zij deze te vervangen.

In het Nederlandse leger werden korporaals tot de manschappen gerekend. Korporaals bij de marine worden echter tot de onderofficieren gerekend in het Algemeen militair ambtenarenreglement. Een korporaal van de nautische dienst bij de marine wordt kwartiermeester genoemd. Bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) heette de inlandse korporaal gewoon 'korporaal', terwijl de Europese korporaal 'brigadier' werd genoemd.

Zie ook 
 Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht
 Lijst van militaire rangen van de Belgische strijdkrachten

Noten

 05
Krijgsmacht van Nederland
Krijgswezen van België
Soldaat

Een soldaat was oorspronkelijk een krijgsman die tegen soldij (dus niet krachtens leenplicht of heervaart) dienstdeed.
Tegenwoordig is 'soldaat' een militaire rang (in Nederland spreekt men bij dergelijke lage rangen van standen). Soldaten of matrozen (manschappen) behoren tot het zogenoemde ongegradueerde personeel van de krijgsmacht. Zij verzorgen alle lagere uitvoerende taken en zijn inzetbaar voor verschillende diensten binnen de eenheid van het krijgsmachtonderdeel waartoe zij behoren.

Soldaten bij de Nederlandse krijgsmacht 
Binnen de Nederlandse krijgsmacht komt de stand van soldaat alleen voor bij de Koninklijke Landmacht en Koninklijke Luchtmacht. Bij de Koninklijke Marine wordt hij of zij matroos genoemd en bij het Korps Mariniers, marinier. Bij de Koninklijke Marechaussee komen de standen van marechaussee 4e en 3e klasse ermee overeen.

Binnen de Nederlandse krijgsmacht is de stand van soldaat (afgekort 'sld') sinds 2002 onderverdeeld in drie klassen:
 soldaat der derde klasse (volgt de Algemene Militaire Opleiding),
 soldaat der tweede klasse (heeft de AMO afgerond en volgt de Initiële Functie Opleiding),
 soldaat der eerste klasse (automatische bevordering, 1 jaar na afronding van de IFO).
Tijdens de opleiding wordt een soldaat rekruut of "cursist" genoemd. Een soldaat kan bevorderd worden tot korporaal.

De aanspreektitel (soldaat) wijkt bij sommige wapens en dienstvakken af:
 bij de cavalerie: huzaar,
 bij de veld- en luchtdoelartillerie: kanonnier,
 bij de rijdende artillerie: rijder,
 bij de jagers en Limburgse Jagers: jager,
 bij de grenadiers: grenadier,
 bij de fuseliers: fuselier,
 bij de commando's: commando.

Zie ook 
 Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht
 Lijst van militaire rangen van de Belgische strijdkrachten

 
 01
Krijgsmacht van Nederland
Krijgswezen van België
Ordonnans

Een ordonnans is in het leger een militair in de nabijheid van een officier te velde. De ordonnans voert eenvoudige, vaak eenmalige opdrachten uit, zoals het doorgeven van informatie of bevelen, of het afhalen van documenten.

Zie ook
 Motorordonnans

Type militair
Lichtgewichttrein

De lichtgewichttrein of lighttrain is een verzamelnaam voor lichte of lichtogende treinstellen of motorrijtuigen voor regionale- of voorstadsspoorlijnen. De term wordt ook gebruikt voor metro-achtige treinstellen in stedelijke gebieden. Een echte definitie ontbreekt en de term wordt vooral gebruikt op bestuurlijk niveau in discussies over aanbesteding van de treindienst op secundaire spoorlijnen. De begrippen lighttrain en lightrail worden vaak foutief door elkaar gebruikt. Een lichtgewichttrein moet voldoen aan veiligheidseisen voor treinen, terwijl dit niet geldt voor vormen van lightrail.

Kenmerken
Belangrijkste kenmerken van een lichtgewichttrein zijn het open interieur (geen afscheiding tussen coupés en balkons) en de lagere vloer, waardoor het in- en uitstappen wordt vergemakkelijkt. Soms is er geen toilet. Een eerste klas is er ook niet altijd. Hoewel de treinen meestal een gestroomlijnd uiterlijk hebben, zijn het zeker geen hogesnelheidstreinen; de topsnelheid ligt meestal tussen de 100 en 160 km/h.

Regionale lichtgewichttrein
In Duitsland, waar de lighttrain ontstaan is, wordt dit model trein veel ingezet op regionale spoorlijnen door zowel de Deutsche Bahn als particuliere vervoerders. De treinen zijn daar ontstaan uit de behoefte aan een trein om regionale onrendabele lijnen zo goedkoop mogelijk te exploiteren. De treinen zijn daarom zo goedkoop mogelijk gebouwd: een relatief simpele diesel- of elektrische motor, modulaire opbouw, eenvoudig interieur, etc. Bovendien zijn de treinen geschikt voor eenmanbediening: er is geen conducteur nodig. Dit maakt het mogelijk regionale lijnen goedkoop te exploiteren, terwijl het gestroomlijnde uiterlijk van de trein klantenwervend moet werken.

Daar de meeste onrendabele lijnen diesellijnen zijn, zijn lichtgewichttreinen vooral bekend als dieseltrein. Van bijna alle types zijn echter ook elektrische versies gemaakt voor geëlektrificeerde baanvakken.

De lichtgewichttrein heeft soms raakvlakken met de tramtrein. Zo rijden in de Duitse stad Zwickau lichte dieseltreinen (Regiosprinter) van de Vogtlandbahn als een tram naar het centrum. Inmiddels wil men ook in Aken het bestaande lichtgewichttreinnetwerk doortrekken naar het centrum en aldus omvormen tot een tramtreinnetwerk.

Stedelijke lichtgewichttrein
De term lighttrain wordt ook wel gebruikt voor metro-achtige elektrische treinstellen voor stedelijke gebieden. NS Reizigers heeft in 2005 metro-achtige lichtgewichttreinstellen van het type Sprinter Lighttrain besteld voor stoptreindiensten in met name de Randstad. De treinen rijden sinds 2009 onder de naam Sprinter, net als het al bestaande Stadsgewestelijk Materieel.

Marktoverzicht

In Europa zijn of worden de volgende lighttrains gebouwd:

Inzet in Nederland

In Nederland rijden of komen lighttrains op de volgende baanvakken (allemaal hoofdspoorwegen):

Inzet in België

De NMBS heeft treinstellen van het type Desiro ML. Ze worden voornamelijk ingezet op L-verbindingen en op het Gewestelijk ExpresNet (GEN).

Zie ook
 Lightrail
 Tramtrein
 Trein
 Railbus
 Parry People Mover 

 
Treinstel
Hans van der Woude (acteur)

Johan Jozef (Hans) van der Woude (Groningen, 16 augustus 1950) is een Nederlands acteur en kleinkunstenaar. 

Hij zat op de balletschool en vluchtte na zijn twintigste naar Amsterdam, waar hij de Kleinkunst academie afmaakte. Nog voor zijn afstuderen speelde hij al een rol in Promises Promises met Gerard Cox en Trudy Labij.
Hij speelde in eigen producties totdat Annie M.G. Schmidt hem ontdekte als 'de nieuwe Nijholt'. Ze schreef twee musicals met hem in gedachten, De Dader heeft het gedaan en Ping Ping.

Later speelde hij nog bij de cabaretgroep Purper. Hans van der Woude was getrouwd met kunstenaar en tekstschrijver Friso Wiegersma.

Externe link
Biografie

Nederlands acteur
Konstantin von Tischendorf

Lobegott Friedrich Konstantin von Tischendorf (Lengenfeld (in het huidige Saksen (deelstaat)), 18 januari 1815 - Leipzig, 7 december 1874) was een Duitse lutherse theoloog en Bijbelwetenschapper.

Hij was lid van de theologische faculteit van de universiteit van Leipzig en is vooral bekend omdat hij het bestaan van de Codex Sinaiticus (in het Katharinaklooster in de Sinaï) in het Westen bekend maakte.

Tischendorf ontdekte daarnaast nog een aantal andere Bijbelse handschriften en verzorgde een kritische tekst van het Nieuwe Testament, die nog steeds van belang wordt geacht. Zo ontdekte hij in de Codex Ephraemi Rescriptus een vijfde-eeuwse Bijbeltekst onder een heiligenleven van Efrem de Syriër uit de twaalfde eeuw. Tischendorf ontdekte tevens de eerste Griekse tekst van de Openbaring van Paulus. In 1866 publiceerde hij een editie daarvan die tot in de eenentwintigste eeuw als gezaghebbend beschouwd wordt.
Tischendorf werd vanwege zijn werkzaamheden in 1869 in de adelstand verheven.

Externe link 
 Universiteit van Leipzig

Duitse adel
Duits hoogleraar
Duits theoloog
Nieuwtestamenticus
Luthers persoon
Procurator

Een procurator is de titel van een Romeinse ambtenaar. Procuratoren waren gewoonlijk afkomstig uit de equites, de tweede stand in de Romeinse samenleving. Oorspronkelijk had een procurator vooral een financiële functie, maar in de keizertijd werd de term steeds vaker gebruikt voor bestuurders van gebieden die onder keizerlijk toezicht stonden. Na de hervormingen die keizer Claudius doorvoerde in het bestuur van het Romeinse Rijk, droegen bestuurders van kleinere, maar tot opstand geneigde provincies de titel procurator. Eerdere bestuurders van dergelijke gebieden droegen de titel praefectus, zonder dat er sprake was van een noemenswaardig verschil in functie. Een voorbeeld van zo'n provincie die aanvankelijk door prefecten werd bestuurd, maar vanaf Claudius door procuratoren is de Romeinse provincie Judea.

Externe link
, art. Procurator, Livius.org, 2005.

Moderne betekenissen
 Rusland Procuratura van de Russische Federatie
 Venetië Procuratura van San Marco

Romeins ambt
Latijn
Eikel (anatomie)

De eikel (glans penis) is het ronde uiteinde van de menselijke penis. De eikel ligt bij onbesneden mannen meestal verborgen in de voorhuid.
Bij een deel van de mannen wordt de eikel zichtbaar tijdens een erectie. Bij besneden mannen is de voorhuid geheel of gedeeltelijk verwijderd en is de eikel hierdoor vrijwel altijd zichtbaar. De eikel is doorgaans het gevoeligste deel van de penis en speelt een grote rol bij de seksualiteit.

De Latijnse benaming glans penis betekent letterlijk 'eikel van de staart', en de vertaling eikel is dan ook in het Nederlands (en andere talen) terechtgekomen. De eikel heet niet voor niets zo, hij lijkt inderdaad enigszins op de vrucht van een eik.

Evenals de penis, is de eikel voorzien van zwellichamen. De huid van de eikel is geen normale huid, zoals op de penis, maar slijmvlies. De urinebuis mondt in de eikel uit. Behalve dat de eikel de voortzetting van de penisschacht is, is hij aan de onderzijde ook met een peesje, het frenulum praeputii penis, daaraan verbonden.

Schoonhouden 
Onder de voorhuid, in het bijzonder achter de rand van de eikel, verzamelt zich smegma, een witte massa die hoofdzakelijk uit talg bestaat. Het behoort tot de normale lichaamshygiëne dit dagelijks weg te wassen, voor zover de voorhuid zich naar achter laat schuiven (wat bij jonge kinderen vaak nog niet mogelijk is). Wordt de eikel niet regelmatig gereinigd, dan kunnen ontstekingen (balanitis) aan eikel en voorhuid ontstaan en bij geslachtsgemeenschap zouden infecties bij de vrouw kunnen ontstaan. Als de ontsteking regelmatig voorkomt kan overwogen worden een besnijdenis uit te laten voeren.

Seksuele anatomie (man)
Babylon IV

De vierde dynastie regeerde Babylon van ca. 1156 tot 1025 v.Chr. en wordt ook wel Isin II of Tweede dynastie van Isin genoemd. Historici laten bij deze dynastie de Midden-Babylonische periode beginnen.

De dynastie kwam aan de macht nadat de Elamieten Babylon waren binnen gevallen en een einde hadden gemaakt aan het bewind van de laatste Kassieten-vorst Enlil-nadin-ahhe. Hoe en waarom de Elamieten weer de aftocht bliezen is niet duidelijk, maar na meer dan vierhonderd jaar kwam Babylon weer onder een inheems vorstenhuis, gesticht door een vorst van Isin. De opkomst van de god Marduk stamt uit deze tijd; veel van de koningen van dit vorstenhuis voerden deze eerder minder bekende god als theofoor element in hun naam.

De tijd van Babylon IV was een moeilijke, hoewel er zeker van een heropleving gesproken mag worden, waarbij Babylon zich zelfs weer in Assyrische zaken begon te mengen. Dit geldt vooral voor Nebukadnezar I (1124-1103), die een periode van zwakte in Elam uitbuitte om de buren een lesje te lezen. Na zijn tijd kwamen zowel Assyrië als Babylon meer in het nauw. Er was een volksverhuizing op gang gekomen. Assyrië wist zich redelijk tegen de Arameeërs en de Suteeërs te verdedigen, maar onder Adad-apla-iddina moest Babylon toezien hoe de tempel van de zonnegod Sjamasj in Sippar geplunderd werd. In 1024 werd de dynastie aan de kant gezet door een Arameeër.

Marduk-kabit-aḫḫēšu (1157–1140 v.Chr.)
Itti-Marduk-balāṭu (1139–1132 v.Chr.)
Ninurta-nādin-šumi (1131–1126 v.Chr.)
Nabû-kudurrī-uṣur I (1125–1104 v.Chr.) (Nebukadnezar I)
Enlil-nādin-apli (1103–1100 v.Chr.)
Marduk-nādin-aḫḫē (1099–1082 v.Chr.)
Marduk-šāpik-zēri (1081–1069 v.Chr.)
Adad-apla-iddina (1068–1047 v.Chr.)
Marduk-aḫḫē-erība (1046 v.Chr.)
Marduk-zēra-x (1045–1034 v.Chr.)
Nabû-šumu-libūr (1033–1026 v.Chr.)

Babylonische dynastie
12e eeuw v.Chr.
11e eeuw v.Chr.