alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Revuo

Revuo aŭ magazino estas ampleksa gazeto aperanta malpli ol ĉiutage kaj ofte dediĉita al limigita temaro. Foje revuoj nomiĝas "magazinoj", precipe kiam ili enhavas multe da bildoj.

Revuoj tipe eldoniĝas semajne, dusemajne, monate, aŭ trimestre, kun dato sur la kovrilo kiu estas post la dato en kiu ĝi reale estas eldonita (ekzemple presita monato: junio, eldono jam je la 20-a de majo). Ili ofte estas presitaj kolore kaj sur brila papero kaj ilustritaj per multaj bildoj.

La plej malnova magazino ankoraŭ presata estas tiu skota The Scots Magazine, kiu estis eldonita la unuan fojon en 1739.

Vidu ankaŭ 

 Gazeto
 Ĵurnalo
 Eldonejo
 Pornografia revuo
 Virrevuo
 Esperanto-gazeto

Gazetspecoj
Ĵurnalo

Ĵurnalo estas vorto sen precize fiksita signifo en Esperanto. Ĝi povas signifi la jenajn aferojn:

Gazeto
Taggazeto
Revuo
Taglibro

La vorto ĵurnalo aperas en la Fundamento nur en ekzerco pri prononcado, kaj ĝia senco ne estas difinita en la Fundamento. La Akademio de Esperanto ĝin oficialigis per la 1-a Oficiala Aldono, kaj agnoskis ĝin kiel fundamentan per la 8-a Oficiala Aldono.

En la 1-a Oficiala Aldono la Akademio difinis la signifon de ĵurnalo per serio da similsonaj sed sence malkoheraj tradukoj, kiuj egalas al taggazeto (france), gazeto, ia ajn periodaĵo (angle), revuo (germane kaj ruse), taggazeto, taglibro (pole). La komuna trajto de ĉiuj ĉi sencoj estas gazeto, kio farus la vorton malnecesa duoblaĵo (ĉar gazeto estas forte enradikiĝinta kaj pli klare Fundamenta por tiu senco). PIV2 atribuas al la vorto la francajn sencojn (taggazeto, taglibro, registrolibro).

Oni povus doni al la vorto pli ĝeneralan sencon surbaze de la vorto ĵurnalisto, kies senco estas pli ĝenerala kaj pli kohera internacie; tiam ĵurnalaro estus ĉiaj „amasinformiloj“ (ne nur presitaj kiel "gazetaro"). Tamen ĝis nun tia uzo ne estas registrita. 

Ĵurnalismo
Perbuŝo

Perbuŝo estas parolata, anstataŭ skribita, komuniko. Ĝi estas la paso de informo per buŝo, precipe rekomendojn, se ankaŭ ĝeneralajn informojn, en neformala, persono-al-persona maniero, anstataŭ per amaskomunikilo, reklamo, organizita eldono, aŭ tradicia vendado.

Vidu ankaŭ 

 Multnivela merkatado

Komunikado
Tradicio

Tradicio estas rakonto aŭ kutimo kiu eniras la memoron de komunumo kaj estas transdonita de generacio al generacio, origine parkerigita, sen bezono de skribsistemo. Ĉi-tiun procezon subtenas interalie poetikaj iloj; ekzemple rimo kaj aliteracio. Ekzemple, estas nun tradicio en la Okcidenta civilizo havi Kristnaskan arbon por celebri Kristnaskon.

Buŝe transdonitajn tradiciojn, precipe rakontojn kaj  legendojn, oni sumigas sub la nocio buŝa historio. Ĝi ofte estas antaŭulo kaj fonto de skribe dokumentita historio.

Kvankam tradicioj estas ofte konsiderataj antikvaj, neŝanĝeblaj kaj gravegaj, ili ofte estas multe malpi "naturaj" ol oni ĝenerale supozas. Multaj tradicioj estis plane inventitaj ial, ofte por emfazi aŭ plifortigi la gravecon de iu institucio. Tradicioj ankaŭ estas ofte ŝanĝataj por adaptiĝi al la nunaj bezonoj, kaj la ŝanĝoj rapide akceptiĝas kiel parto de la antikva tradicio.

Gravas en de la kristana teologio iuj distingoj rilate buŝajn tradiciojn kiuj sekve estis transkribitaj kaj enprenitaj kiel laŭveraj ĉe apartaj komunumoj (Eklezioj).
Tradicio kristana: tiu ĉi nocio, kiun katolike oni difinas ankaŭ “Tradicio Dia-Apostola”, resumas aron da predikaĵoj kaj instruĵoj al la kristanaj komunumoj fare de la apostoloj, ne necese registritaj en libroj de la Nova Testamento.
Tradicio katolika: en la katolika teologio, aro da Kristanaj Tradicioj aprobataj de la Ekumenaj Koncilioj aŭ konsideritaj laŭveraj ĉe la fideluloj kaj/aŭ ĉe la instrua instanco de la episkoparo.
Tradicio Eklezia : temas pri Eklezio en ties doktrino, en ties vivo kaj kulto, en kiu ĝi plidaŭrigas kaj transdonas al ĉiuj generacioj “ĉion kio ĝi estas, ĉion kion ĝi kredas” (“Dei Verbum” 8, de la dua ekumana Vatikana Koncilio).
 Tradicio apostola: en la katolika teologio, tio kion la Apostoloj jam ricevis el la buŝo de Kristo vivante kun li kaj observante lian agadon... tio kion ili jam lernis per la sugestoj de la Sankta Spirito: Ĉion tion la Apostoloj transdonis; tia estas la Apostola Tradicio “kiu estas esprimita laŭ aparta maniero en la libroj inspiritaj”.
Ĉiuj aliaj tradicioj, varispecaj kaj varirealecaj aŭ senhistoria fundamento, havas nur pedagogia valoro kaj nur kiam ili kunlimas kaj respektas la instruon de la apostola aŭ katolika tradicioj.
 
vidu: Folkloro, Kulturo, socioscienco, Festa kaj Feria Tago, Vesto

Listo de diverslandaj tradicioj
 Dônage
 Karnavalo
 Kristnasko
 Kulturo de Panamo
 Martenico
 tradicioj ligitaj al grenrikolto
 tradicioj ligitaj al vinberrikolto
 Dastargano
Onidiro

Laŭ juro, onidiro en ĝia plej ĝenerala kaj malnova signifo estas eksterkortuma deklaro uzata por establi la faktojn, kiujn tiu deklaro asertas.

Onidiro estas ĝenerala nepermesita kiel indikaĵo en kadroleĝaj kortumoj, sed la reguloj pri allasebleco estas malpli rigidaj en kortumaj sistemoj ne bazitas sur la civil-leĝa sistemo.

Eksteraj ligiloj 

 
 

Indikaĵo
Gubernio Okajamo

La gubernio Okajamo (岡山県 [oka-jama -ken] ; Hepburn/Kunrei: Okayama-) estas gubernio de Japanio. Ĝi situas en la regiono Ĉugoku, la okcidenta parto de la insulo Honŝuo. Administra centro de la gubernio estas la samnoma urbo Okajamo.

Geografio

Urboj

Urbetoj kaj vilaĝoj

Vidu ankaŭ 
 Japana desegnita filmo, Animeo

 
Gubernioj de Japanio
Honŝuo
Komisiono Warren

Komisiono Warren (oficiale Komisiono de la Prezidento pri la Murdo de Prezidento Kennedy) estis establita de Lyndon B. Johnson por esplori la murdon de la Usona Prezidento John F. Kennedy je la 29-a de novembro 1963. Prezidanto de la komisiono estis ĉefjuĝisto de Supera Kortumo, Earl Warren.

Usono
Atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy
Demokrata Partio (Usono)

La Demokrata Partio estas unu el la du grandaj usonajpolitikaj partioj. La partio havas nuntempe la plejmulton en la Usona Domo de Reprezentantoj.

Oni konsideras la partion iom pli liberala, eble iom pli maldekstreca ol la Respublikanan Partion, sed la diferenco ne estas granda laŭ kriterioj de la ĉefaj tendencoj en aliaj landoj. Ĝenerale la temo de la civitanaj rajtoj pli gravas por la Demokratia Partio.

La maskotbesto de la partio estas azeno. Ĝi aperis unuafoje kiel simbolo en la prezidenta kampanjo de Andrew Jackson en 1828. Malamikoj de Jackson nomis lin jackass, tio estas virazeno (en alia senco azena homo), sed Jackson returnis la atakon: li metis la tre laborkapablan, fortvolan beston sur la afiŝoj. Tutlande disvastiĝis la simbolo, kiam humuristo Thomas Nast uzis la demokratan azenon en siaj mokdesegnaĵoj.

Eksteraj ligiloj 
  ( kaj )

Vidu ankaŭ 
 New York World

Politikaj partioj de Usono
Liberalaj partioj
Politikaj partioj fonditaj en 1828
Usona Ĉambro de Reprezentantoj

La Ĉambro de Reprezentantoj estas la pli granda el la du ĉambroj, kiuj formas la Usonan Kongreson; la alia estas la Usona Senato.

Ekde 1912 en la ĉambro estas 435 membrojn el la 50 ŝtatoj. La nombro de reprezentantoj el specifa ŝtato dependas de tio, kiom multaj loĝantoj estas en la ŝtato: ju pli multaj loĝantoj, des pli multaj reprezentantoj. La senato malsimilas, ĉar ĝi havas 100 membrojn, 2 el ĉiu ŝtato.

Politiko de Usono
Lernanto

Lernanto aŭ lernejano estas homo en rolo de instruata persono ĉe elementa aŭ mezgrada lernejo. Kutime infano aŭ adoleskanto, sed ankaŭ plenkreskulo, kiu kompletigas sian bazan edukitecon. Ĉe universitatoj la lernantoj nomiĝas studentoj. 

Lernado
Metilernanto

En la tradicia organizo de metiartaj korporacioj, la metioj lernatis tute ĉe metiomajstro, de la infanaĝo, kie la metilernanto estis samtempe kiel servanto, lernato, kaj ano de la familio. Poste post iĝinta metia kumpano, li iris (piede!) sur la vojoj por fari ĉirkaŭiron de-laborejo-al-laborejon cele perfektigi sin.

En modernaj socioj, metilernanto estas lernanto ĉe mezgrada faka lernejo, instruata kaj trejnata en iu metio. Kutime temas pri adoleskanto post fino de mezlernejo.

Metilernanto pasigas parton de la instruhoroj en lernejo, kie estas instruataj teorio kaj ĝenerala klereco, kaj la alian kaj pli grandan parton de la horoj en laborejo ĉe metiisto entrepreno, kie estas trejnata kaj praktikata la metio mem (lernado per praktika aplikado). Kelkaj metilernejoj proponas ankaŭ abiturientan ekzamenon aŭ kompletigan lernadon kun abiturientiĝo, por ke la lernantoj povu daŭrigi sian studadon ĉe altlernejoj.

Metilernantoj en populara kulturo 
 Metilernanto sorĉista

Edukado
Suverena kortumo

La supera kortumo en kelkaj landoj, provincoj kaj ŝtatoj, estas la plej alta kortumo en ties jurisdikcio. Ĝi funkcias kiel kortumo de lasta rimedo, kies juĝoj ne povas esti apelaciataj. En Usono, ekzemple, estas federala Supera Kortumo kaj superaj kortumoj ene de la plejparto de la ŝtatoj. Tamen, iuj jurisdikcioj ne uzas la frazon "supera kortumo" en la nomo de ties plaj altaj kortumoj.
 en Francio: Konstitucia Konsilio
 en Eŭropa Unio: Eŭropa Kortumo
 en Brazilo: Plejsupera Federacia Tribunalo.
 en Germanio: Federacia Konstitucia Kortumo (Bundesverfassungsgericht)

Politiko
Juro
Panĝaba lingvo

La panĝaba (en gurumukhi: ਪੰਜਾਬੀ, en shahamukhi پنجابی) estas hindeŭropa lingvo, kiun oni ĉefe parolas en regiono Panĝabio en Sudazio.

Disvastigo 
Laŭ la popolnombrado en Pakistano (1998) kaj Barato (2001), pli ol 90 miliono da personoj parolas panĝaban kiel gepatran lingvon. Sekve, panĝaba estas la 11-a plej populara lingvo en la mondo.

Datumoj de la censo en 2011 eldonitaj la panĝaba estas la tria plej parolata lingvo en Britio, kie ĝi estas instruata je niveloj GCSE kaj A.

Skriboj 
La lingvo havas du skribojn: Gurumuĥi, skribatan de dekstre maldekstren kaj uzatan ĉefe en Barato, kaj Ŝakmuĥi, skribatan dekstren de maldekstre kaj uzatan en Pakistano. Dum la parola lingvo estas sufiĉe simila, estas grandaj diferencoj en skribo, kio kaŭzis la kreadon de du apartaj Vikipedioj Panĝaba Vikipedio (en Gurmuĥi-skribo) kaj Okcidentpanĝaba Vikipedio (por Ŝahmuĥi-skribo). Ekde la 2010-aj jaroj la Panĝaba Universitato evoluigas ilon de skriba interproksimiĝo nomitan Sangam (unio).

Statuso 

Oni agnoskas la lingvon en Barato; en barata Panĝabo kaj urbo Ĉandigaro, ĝi havas oficialan staton. En Pakistano ĝi ne havas oficialan statuson kaj nek estas instruata eĉ en lernejoj, kvankam panĝaboj konsistigas 40% de la loĝantaro.

Uzado 
Ekde decembro 2013, la panĝaba lingvo en la Gurmuĥi-skribo estas subtenata de Guglo-tradukilo. Alireblas instrumento pri altkvalita optika rekono de literoj. En 2017 BBC lanĉis sian servon en la panĝaba.

Fonetiko 
La panĝaba estas tona lingvo.

Vidu ankaŭ 
 Gurumukhi-ortografio
 Shahmukhi-ortografio

Eksteraj ligiloj 
 Panĝaba Lingvo Movado
 Akademio de la Panĝabo en Nord-Ameriko

Referencoj 

 
Lingvoj laŭ alfabeto
Szilsárkány

Szilsárkány [silŝarkanj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Csorna. La loknomo estas hungare: ulmo-drako.

Bazaj informoj 
 Poŝtkodo: 9312
 Telefonkodo: 96
 Areo: 17  km²
 Loĝantaro: 730

Situo 
Szilsárkány situas sur ebenaĵo, sude de Csorna, fervojo inter Szombathely kaj Csorna estas ne tro for, sed flankovoje estas facile alirebla.

Vidindaĵoj   
Szilsárkány havas luteranan kaj katolikan preĝejojn.

Famuloj 
 En Szilsárkány naskiĝis ĉefministro András Hegedüs en 1922.
 En Szilsárkány mortis pentristo Zoltán Závory.

hungarlingva paĝo pri situo de la vilaĝo

Vilaĝoj de Hungario           
Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Bielatal (valo)

Bielatal estas la valo de la rivereto Biela en Elba Grejsmontaro. Ĝi situas en la sudo de la federacia lando Saksio de Germanio, proksime al la limo al Ĉeĥio. En la valo troviĝas samnoma vilaĝo kiu estas parto de la komunumo Rosenthal-Bielatal. Pliaj setlejaj kernoj en la valo estas Bielagrund,Schweizermühle kaj Brausenstein.

Bielatal estas la plej heterogena parto de Saksa Svislando. Sur malvasta spaco ĝi entenas amason da historio, fantaziecajn rokoformojn kaj valoran setlejan strukturon. Laŭ la pejzaĝa formo ĝi estas "larĝa kestovalo", komparebla al Großer Zschand en plej orienta parto de Saksa Svislando. Se oni rigardas nur la supran parton de Bielatal oni nombras jam ĉirkaŭ 200 grimpopintojn.

Elba Grejsmontaro
Fantazio

La nocio fantazio ampleksas  plurajn signifojn:

 krea imagopovo
 kaprica sendirekta kaj senregula vagado de la imago
 bildo ekzistanta nur en la imago, ne en la realo
 parafrazo de opera ario (vidu Fantazio (muziko))

La vorto fantazio devenas de la greka phantasia tio estas vidaĵo,imagopovo. Por Aristotelo ĝi estas la kapablo plastike imagi bildojn de la realo, per kiu laboras la penso.
En la psikologio fantazio estas kaj la variigita memoro pri pli fruaj perceptaĵoj kaj la asociigo de eroj de pli fruaj perceptaĵoj je io nova kaj la novproduktado de novaj imagenhavoj. La fantazio estas specife homa kapablo, kiu partoprenas en ĉiuj perceptoj, planoj kaj agoj. Produktiva pensado kaj kreivo ne estas penseblaj sen fantazio.

Piednotoj 

Psikologio
Filozofio
Hungara Socialista Partio

La Hungara Socialista Partio () estas socialista/socialdemokrata partio en Hungario. Ĝi estas la ida partio de la komunista Hungara Socialista Laborista Partio.

Ĝi estas ekde 2002 la plej granda partio en la hungara parlamento kun 178 parlamentanoj el al ebla 386; per 42.1% de la voĉoj. Ĝi nun regas en koalicio kun Alianco de la Liberaj Demokratoj, formante kun ili plimulton.

La partio estas membro de la Partio de la Eŭropaj Socialistoj kaj Socialista Internacio.

Vidu ankaŭ 
 Politiko de Hungario

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo de la partio

Politikaj partioj de Hungario
Socialismaj partioj
Politikaj partioj fonditaj en 1989
Krepovo

Krepovo (aŭ kreivo) estas la kapablo estigi ion novan kaj celtaŭgan, ĉu novan solvon por problemo, ĉu novan metodon aŭ ilon, ĉu novan artan objekton aŭ formon. La kreita novaĵo ekestas per rekombino de konataj scieroj en nekutima maniero. Pro tio oni perceptas krepovan laboron ofte nelogika, kvankam la rezulto impresas tre logika.

Psikologiaj eksperimentoj en la kampo de motivigo kaj lernado montris ke la forto de la novigo estas faktoro instiganta al ago. Evidente ĉe pli alte evoluintaj organismoj ekzistas grava kaj kontinua tensio inter la establo kaj konservo de konstantaĵoj de la ĉirkaŭaĵo unuflanke kaj la interrompo de atingitaj ekvilibroj favore al novaj eblecoj por spertoj aliflanke.

Psikologiaj studoj pri altagrade krepovaj homoj observis ĉi tiun tension en la kadro de tiaj duecoj kiaj estas intelekto kaj intuicio, konscio kaj subkonscio, mensa sano kaj mensa perturbo, konvenciaĵoj kaj nekonvenciaĵoj, komplekseco kaj simpleco.

La sciencan pristudo de krepovo nomiĝas krepovoscienco, sed tiu ĉi termino ne estas vaste uzata (nek en Esperanto, nek ĝiaj ekvivalentoj (ekzemple "creatology" en la angla) en aliaj lingvoj).

Por la plibonigo de krepovaj kapabloj per lerno kaj trejnado estis proponitaj pluraj metodoj, interalie:
 psikologie-kognitivaj metodoj - ekzemple la metodoj de Edward de Bono
 tre strukturitaj aliroj; ekzemploj estas TRIZo – la Teorio de Inventiva Problem-Solvo, kaj ARIzo – AlgoRitmo por Invento - ambaŭ iniciitaj de la rusa sciencisto Genriĥ Altschuller.

Testo kiu provas mezuri la kvanton de socia konformeco estas demandi ĉu montrita linio sur ekrano estas pli longa aŭ mallonga ol aliaj linioj montritaj antaŭe.

La kreiva individuo donas sian opinion post tio ke iu nombro da personoj donis la sian. Laŭ ĝi, la aliaj estas vere komplicaj de la testanto, kaj iliaj opinioj estas eraraj kaj eĉ absurdaj. Tamen, multaj homoj ripetos la opinion de la plimulto, eĉ se tio signifas nei kion ili mem vidas. Tiuj, kiuj restas certaj pri siaj opinioj, indiferentaj al tio kion aliaj diras, ankaŭ emas sukcesi pli dum testoj pri kreivo.

Per Esperanto 
La avantaĝoj de Esperanto evidentiĝas des pli ju pli lernanto enprofundiĝas en la lingvon. Eblas tiel pli rapide progresi en la regado de la lingvo. Tiu avantaĝo estas esenca: Post kompare mallonga tempo kapabla homo povas verki tekstojn en Esperanto aŭ povas traduki artikolojn, do povas apliki la lingvon je sufiĉe alta nivelo. Tio plialtigas la memfidon. Tio ankaŭ vastigas la socian horizonton.

Esperantistoj estas homoj kiuj jam sufiĉe progresis en la akiro de Esperanto kaj kiuj tiel volonte esprimas sin per tiu lingvo.

Vidu ankaŭ 
 Arto
 Fasonado
 Ideo
 Intelekto
 Invento
 Ludo
 Novigo
Eŭreka

Kreemeco
Psikologio
Hungara Socialista Laborista Partio

La Hungara Socialista Laborista Partio estis la reganta komunista partio de Hungario, nome Hungara Popola Respubliko, dum la Malvarma milito inter 1956 kaj 1989. Ĝi estis organizita el la Partio de Hungaraj Laboristoj, dum la Hungara revolucio de 1956. La partio transprenis la potencon la 4-an de novembro en 1956, sub gvido de János Kádár kaj milita apogo de Sovetunio.

La Partio havis en la komunista epoko 800.000 anojn, tio estas 8% de la loĝantaro aniĝis en la komunista partio. Post malfondiĝo 1989 de la partio; parto de la anoj iris al la nova Hungara Socialista Partio, heredanto de la Komunista partio. Plimulto de la iamaj anoj partianiĝis nenie.

Multaj ekskomunistoj aperis en la novaj liberalaj, dekstrulaj partioj.

Vidu ankaŭ 
 Politiko de Hungario

Politiko de Hungario
Politikaj partioj de Hungario
Politikaj partioj fonditaj en 1956
Politikaj partioj malfonditaj en 1989
Partio de Hungaraj Laboristoj

La Partio de Hungaraj Laboristoj (hungare: Magyar Dolgozók Pártja - MDP) estis la reganta komunista partio de Hungario ekde 1949 ĝis 1956. Ĝi formiĝis per kunfando de la Hungara Komunista Partio kaj la Socialdemokrata Partio la 12-an de junio 1948. La aliaj politikaj partioj estis malfonditaj, malpermesitaj, la registaron ekde 1947 dominis la komunista partio. La gravan pozicion - ĉefsekretario - en la Partio okupis Mátyás Rákosi, sub kies gvido hungario suferis teruran stalinisman epokon. Julie 1956 Rákosi transdonis sian pozicion al GERŐ Ernő je soveta premo kaj forlasis la landon.

Dum la hungara revolucio de 1956, la partio estis reorganizita sub la nomo Hungara Socialista Laborista Partio ĉirkaŭ la komunista Imre Nagy. Sed post la 4-a de novembro 1956, la KP estis kontrolita per János Kádár kiu tute apogis la Sovetunion. En la 1960-aj jaroj, la partio akiris ioman sendependecon de la Sovetunio kaj eksperimentis per propraj vojoj en ekonomio.

Vidu ankaŭ 
 Sieĝo de la komunista ĉefsidejo
 Historio de Hungario

Vidu ankaŭ 
 Politiko de Hungario

Politiko de Hungario
Politikaj partioj fonditaj en 1948
Politikaj partioj malfonditaj en 1956
Bergen

Elektu el jenaj signifoj:

Eŭropo

Bergen estas la dua plej granda urbo en Norvegio.

Bergen estas la flandra kaj germanlingva nomo de la belga urbo Mons (franclingva).

Bergen (apud Kirn, Nahe) estas komunumo en distrikto Birkenfeld de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
 Bergen (Chiemgau) estas komunumo en distrikto Traunstein de la federacia lando Bavario en Germanio.
 Bergen (distrikto Celle) estas komunumo en distrikto Celle de la federacia lando Malsupra Saksio en Germanio.
 Bergen (Meza Frankonio) estas komunumo en distrikto Weißenburg-Gunzenhausen de la federacia lando Bavario en Germanio.
 Bergen (Vogtland) estas komunumo en distrikto Vogtlandkreis en Saksio de la federacia lando Germanio.
 Bergen an der Dumme estas komunumo en distrikto Lüchow-Dannenberg de la federacia lando Malsupra Saksio en Germanio.
 Bergen auf Rügen estas urba komunumo en la distrikto Antaŭpomerio-Rügen de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio en Germanio.

Bergen (Limburgo), komunumo en la nederlanda provinco Limburgo
 Bergen (Norda Holando), komunumo en la nederlanda provinco Norda Holando
 Bergen aan Zee, banloko en la komunumo Bergen en Norda Holando
 Bergen op Zoom, urbo kaj komunumo en la nederlanda provinco Norda Brabanto

Loĝlokoj en pluaj eŭropaj landoj 
 Bergues kaj Kantono Bergues, urbo kaj kantono en la franca parto de Francio en la departemento Pas-de-Calais
 Bergen, germana nomo de la vilaĝo Góry, parto de al komunumo Białogard en la provinco Okcidenta Pomerio (Bergen, Kreis Belgard), Pollando
 komunumo Perná, Distrikto Břeclav, Ĉeĥio

La nomo en ĝermanaj lingvoj ofte signifias (la) montoj.

Ameriko

Bergen, Minesoto (Minnesota)
 Bergen, Nov-Ĵerzejo (New Jersey)
 Bergen, Nov-Jorkio (New York)
 Bergen, Norda Dakoto (North Dakota)
 Bergen, kantono Rock County, Viskonsino (Wisconsin)
 Bergen, kantono Marathon County, Viskonsino
 Bergen, kantono Vernon County, Viskonsino
 Bergen County, Nov-Ĵerzejo

Bergen, Alberto

Vidu ankaŭ 
Ankaŭ la simila loknomo Berge havas diversajn signifojn:

 Berge (Altmark) estas komunumo en distrikto Altmarkkreis Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto en Germanio.
 Berge (Malsupra Saksio) estas komunumo en distrikto Osnabrück de la federacia lando Malsupra Saksio en Germanio.
 Berge (Prignitz) estas komunumo en distrikto Prignitz de la federacia lando Brandenburgio en Germanio.
Katoj kaj ĉevaloj

Katoj kaj ĉevaloj estas poemaro de Adalberto Huleŝ, eldonita de Tibor Vaskó
/vaŝko/ ĉe Hungara Esperanto-Asocio, en la jaro 1982. Ĝia enhavo konsistas el la poemcikloj (partoj) Antikvo, Homa kanto, PLORO POR LA MEDIUM AEVIUM, NOTAĴOJ DE IU PASAĜERO,
KATOJ KAJ ĈEVALOJ. Omaĝe al la memoro de l'animhavaj estaĵoj.

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Esperanto-poeziolibroj
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Ede Reményi

Ede REMÉNYI (pron. Reme'nji Ede) (1829 Miskolc - 15-a de majo 1898, Nov-Jorko) estis hungara violonisto, koncertmajstro. Lia frato estis Antal Reményi, lia origina nomo estis (hungare) Hoffmann Ede.

Vivo 
Oni jam frue ekkonis lian muzikan kapablon, li lernis en Vieno, en la 1840-aj jaroj jam koncertis en Pest (urbo). Li servis en la hungara liberecbatalo de 1848 kiel helpoficiro kaj violonludisto de Artúr Görgey. Post la malvenko de la liberecbatalo en 1849 (malarmado en Világos) elmigris, koncertis en Parizo, Londono. Reĝino Viktoria donis al li la ordenon de la "korta virtuozo". Li ricevis en 1860 amnestion kaj tiel hejmenvenis. Li iniciatis skulptaĵon por Sándor Petőfi kaj preskaŭ li mem kolektis la monon per violonaj koncertoj. Li estis en 1870-71 la unua violonisto, koncertmajstro de la Hungara Nacia Teatro. Li translokiĝis en 1872 al Parizo. Li faris grandajn koncertajn rondvojaĝojn tra Eŭropo kaj Usono. Li mortis en Nov-Jorko sur la majstra starejo (tiu konstruaĵo, sur kiu staras la koncertmajstro), kun violono enmane.

Elektitaj disĉiploj 
 Nándor Plotényi

Hungaraj violonistoj
Hungardevenaj usonanoj
Hungaraj koncertmajstroj
Hungaraj rifuĝintoj en 1849
Zalabér

Zalabér [zalabe:r] estas malgranda banloko, feriejo kaj vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalaszentgrót. La nomo signifas: Zala-salajro.

Bazaj informoj
 Areo: 13 km²
 Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.9721/17.0296
 Loĝantaro: 740
 Poŝtkodo: 8798
 Telefonprefikso: 83

Situo
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ Zala (rivero), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Zalaegerszeg-Celldömölk. Zalaszentgrót troviĝas 5, Zalaegerszeg 20 km-ojn.

Historio
La unua mencio devenis el 1247 en formo "Beer". En la 16-a jarcento el nobeldomo fortikaĵo formiĝis, kiun la turkoj ne povis okupi en 1644, sed la vilaĝo detruiĝis. Inter 1692-1848 la komunumo havis la rangon kampurbo, poste bazarejo. La vilaĝanoj okupiĝas precipe pri vinkulturo. Vilaĝservoj estas kuracejo, gastejo.

Esperanto
Zalabér estas naskiĝvilaĝo de la hungara kaj Esperanta beletristo Adalberto Huleŝ. Transdanubion - parton de la antiva Romio - oni nomis kaj nomas kelkfoje, poezie,(kiel parton de tuto) ankaŭ Panonio: tial Adalberto Huleŝ mem skribis: "Mi naskiĝis en "Panonia" vilaĝeto".

Vidindaĵoj
 romkatolika preĝejo de 1762
 kapelo omaĝe al Antonio (Sankta)

Famuloj 
En Zalabér naskiĝis filologo József Huszti.

Vilaĝoj de Hungario
Vilaĝoj de departemento Zala
Vinvilaĝoj
Filiko

Filiko estas planto en divizio (= filumo) Pteridophyta (aŭ Pteridofito) kiu enhavas proksime 20.000 speciojn. Ili estas vaskulaj plantoj, kiuj malsamas de nevaskulaj plantoj pro veraj folioj, tamen ili malsamas de la semaj plantoj (gimnospermoj kaj angiospermoj) pro manko de floroj kaj semoj. Ili reproduktiĝas per sporoj.

Glossopteris (el antikva greka: γλώσσα glossa, signife "lango", ĉar la folioj estis langoformaj) estas la plej granda kaj plej bone konata genro de la formortinta ordo de semo-filikoj konata kiel Glossopteridales (konata ankaŭ kiel Arberiales aŭ Ottokariales).

ekz. subdivizio (= subfilumo): Pteridopsida (aŭ veraj filikoj)

La arbofilikoj (palmofilikoj, Cyatheales) kaj Salviniales estas la ordoj de la veraj filikoj (Pteridopsida).

Salviniaceae estas familio de heterosporiaj filikoj en la ordo Salviniales. La familio Salviniaceae entenas du genrojn, nome Azolla kaj Salvinia.

La genro Azolla (algofilikoj), azolo en Esperanto, apartenas al la familio de Salviniaceae. Pli frue ĝi estis klasifikita al la familio Azollaceae. La genro konsistas el sep specioj, kiuj indiĝenas en la tropikoj.

Salvinia (ŝveb-filikoj) estas la sola genro en la familio Salviniaceae (sed laŭ kelkaj esploroj, ankaŭ la genro Azolla apartenas al tiu), en ordo Salviniales, klaso veraj filikoj (Pteridopsida). La specioj de la genro estas en la akvo ŝvebantaj plantoj, kiujn karakterizas, ke la supra foliflanko morfologie estas la suba flanko de la folio.

Eksteraj ligiloj 

 Filikoj
Bergen (Norvegio)

Bergen (esperantigite Bergeno) estas la dua plej granda norvega urbo.

Geografio 
 Koordinatoj: 
 Loĝantoj: 239 494 (2005)
Bergen situas pitoreske inter montoj proksime al Atlantiko.

Priskribo 
Dum la Hansa epoko ĝi estis grava komercocentro. Bergen apartenas al la plej pluvoriĉaj lokoj de Norvegio, kaj vintraj temperaturoj nur malofte subas nulon. Somere la klimato agrablas, kaj allogas multajn turistojn por vidi interalie:

 Bryggen, "la Kajaĵo", Mezepoka kvartalo da lignaj domoj kiu troviĝas en la listo de UNESKO pri mondaj heredaĵoj.
 Proksime al Bryggen, la Bergena Fiŝbazaro.
 Fløyen, pertrajnete atingebla panoramejo.
 Bergena Akvario

En Bergen estis leprulejo kie Gerardo Armenauer Hansen studis lepron en 19-a jarcento.

Volapuko en Bergen 
En 19-a jarcento estis volapuk-klubo en Bergen.

Faktoj rilataj al Esperanto 
 Naskiĝurbo de Rolf Bugge Paulsen, Edvard Grieg
 En 1991 okazis tie Universala Kongreso de UEA.

Famuloj 
Bergen estas naskiĝurbo de Gerardo Armenauer Hansen kaj en Bergen mortis hungara aldviolonisto István Ipolyi.

Vidu ankaŭ 
 Eŭrovido-Kantokonkurso 1986
 Vikingoj
 Hansa Ligo

Eksteraj ligiloj 

  ()

 
Komunumoj de Hordaland
Urboj de Norvegio
Hansourboj
Ono Takao

Mevo estas ankaŭ la reta krom-nomo de Paŭlo Moĵajev
La Mevo estis ornitologia periodaĵo, redaktita iam en Debrecen, Hungario, far Tibor Papp

ONO Takao (Kromnome: taon) (naskiĝis en 1961, mortis la 11-an de oktobro 2008 en sia hejmurbo Jokohamo pro kancero) estis japana esperantisto, muzikisto, konata kiel artisto sub nomo "La Mevo" kiu eldonis 3 albumojn "La Nomkarto" en 1987, "Bluo" en 1991 kaj "Vizaĝoj" en 1993. Plej laste sub instigo de Flo de Vinilkosmo li finfine eldonis en 2003 "Kompilaĵon" laŭ limigita kvanto kiu kunigis la tri albumojn kaj ankaŭ muzikon aperintan en Vinilkosmo-Kompil' vol.1 "Flava Blankul'" eldonita en 1995.

La Mevo 
La Mevo estis la nomo de amatora unuopo el Japanio. Ĝin konsistigis Ono Takao, kiu kantis kaj ludis memkomponitan, elektronikan popmuzikon. Ono ankaŭ mem produktis kaj eldonis sian muzikon. Liaj tekstoj kaj melodioj estas simplastilaj, kun atento al demandoj pri amo kaj etneco en usonecigita Azio.

Diskaro 

Kompilaĵo (2003) - KD, antologio: Nomkarto (escepte de Mia kara mia) kaj Bluo kaj Vizaĝoj kaj Flava blankul’ (iom malsame ol la Vinilkosmo-kompil’-a) 
Vinilkosmo-kompil' 1 (1995) - Li kontribuas al la kompilaĵo per unu kanto, nome: Flava blankul’. 
Vizaĝoj (1993)
Bluo (1991)
La Nomkarto (1986)

Esperanto-muziko
Japanaj esperantistoj
Kurgano

Kurgano estas tjurkmongol-devena vorto por tumulo (monteta tombo) en la stepoj de Eŭrazio. Ĝi estas artefarita konuso aŭ duonsfero, longas 5-10 metrojn kaj la diametro estas 20-50 metrojn larĝa.

Plej famaj estas la skitaj kurganoj. Ili troviĝas ne nur en Rusio kaj Ukraino, sed nur en la Karpat-baseno estis 40 000 kurganoj. Oni trovis ilin ankaŭ en Pollando, en Germanio, eĉ en Nederlando. En kelkaj landoj oni erare nomas ilin hun-tomboj.

Ili estis konstruitaj en diversaj epokoj. Ŝajnas, ke la unuajn oni starigis en la neolitiko kaj estis uzataj kiel loĝloko. En la bronzepoko ili estis tombo. Verŝajne iam kaj kelkloke oni ilin uzis kiel postenojn kaj limomarkilojn.

En la pli novaj epokoj la kurganoj neniiĝis pro agrokulturado, ŝoseokonstruado ktp. En Hungario en komunumo Kengyel sur la kurgano oni konstruis ventomuelejon, tial la kurgano restis netuŝebla.

Hungara urbo Százhalombatta ricevis sian nomoj el kurganoj. En la ĉirkaŭaĵo estis pli ol cent. Száz signifas hungare cent, dum halom estas monteto aŭ science kurgano.

Vidu ankaŭ 
 Kurgano, urbo en Rusio
 Eŭrazia Stepo

 
Arkeologio de Centra Azio
Historio de Uralo
Pagodo

Pagodo estas templo aŭ preĝejo pli ofte videbla en Barato, Ĉinio, Koreio, kaj Japanio. Ĝi ofte kun piramidforma turo. Ĝi estas ornamita per riĉaj skulptaĵoj, koloraj tegoloj, sonorilegoj.

Laŭ Francisko Azorín pagodo estas Tipa templo de kelkaj aziaj popoloj. Li indikas etimologion el la persa batkada, el bat aŭ pat + kada (dia domo).

Vidu ankaŭ

Stupao
Porcelanturo

Bildaro

Notoj 

 
Budhismaj konstruaĵoj
Terminaro de Budhismo
Tibor Vaskó

VASKÓ Tibor /vaŝko:/ estas hungara esperantisto; longe li estis sekretario de la Hungara Esperanto-Asocio. Li studis lingvistikon, filologion; verkis interalie pri la
ideala sonsistemo kaj sonsistemo de Esperanto; li estas respondeca eldoninto de multaj Esperanto-libroj en Hungario.

Li estis unu el la plej kapablaj gvidantoj de internacia Esperanto-movado. Eĉ inter la socialismaj cirkonstancoj li sukcesis konstrui riĉan kaj potencan hungaran E-oficejon, pli grandan ol tiutempa CO de UEA... En la jaro 1987 ĉe Hungara E-Asocio laboris pli ol 40 salajritaj homoj.

Liaj diplomatiaj kaj psikologiaj kapabloj ebligis la prosperon de la Esperanto-Asocio eĉ inter la kondiĉoj de socialisma ekonomiko. Danke al la entreprenistaj kapabloj de Tibor Vaskó estis eldonitaj en Hungario multaj dekoj da Esperantaj libroj, kaj miloj da libroj estis eksportitaj al Sovetunio. Li estis kunorganizanto de la Budapeŝta Teatra Festivalo, de la Universala Kongreso UK en 1983, kaj li sukcesis havigi al la Asocio 10-ĉambran elegantan rezidejon en la turisma centro de Budapeŝto, apud la Fiŝkaptista Bastiono.

En periodo de spontana demokratiiĝo de HEA en 1987 senkaŭze li estis falinta al al faligitoj. Unu-du jarojn post lia forigo (sub gvido de  Oszkár Princz) la asocio komencis disfali, bankrotiĝi...

Vaskó, Tibor
Kalle Kniivilä

Kalle KNIIVILÄ (naskiĝis la  en Joensuu, Finnlando) estas ĵurnalisto kaj finna esperantisto loĝanta en Lund, Svedio.

Vivo kaj profesio
Naskiĝinta en orienta Finnlando, en 1987 li unuafoje transloĝiĝis al Lund en suda Svedio. poste li laboris kiel ĵurnalisto ĉe la finna gazeto «Kansan Uutiset» en Finnlando kaj en Sovetio/Rusio.

Ekde 1997 li laboras kiel ĵurnalisto ĉe la plej granda gazeto de la urbo Malmö en suda Svedio, «Sydsvenska Dagbladet». 

En oktobro 2012 Kniivilä kun du kolegoj el Sydsvenska Dagbladet ricevis prestiĝan svedan premion pri loka ĵurnalismo.

En oktobro 2018 li ekoficis kiel gazetara konsilisto ĉe la ambasado de Svedio en Moskvo, sed fine de decembro li estis forsendita el Ruslando. Tio estis respondo de Ruslando al la decido de Svedio ne doni vizojn al du Ruslandaj diplomatoj, suspektitaj pri ligo kun Ruslandaj sekretservoj. En januaro 2019 li ekoficis kiel konsilisto ĉe la ambasado de Svedio en Ukrainio. 

En 2019 li revenis al la ĵurnalista laboro en Lund.

Li estas edziĝinta al la sveda esperantisto Maria Sandelin kaj havas du gefilojn.

Esperantista agado
Esperanton li eklernis en 1982. Li redaktis Kvinpinto-n kaj verkis artikolojn por Monato en siaj fruaj esperantistaj jaroj. Dum la jaroj 1993–1997 li redaktis la oficialan gazeton de TEJO, TEJO tutmonde. En 1995 li membris en la Loka Kongresa Komitato de la 80-a Universala Kongreso de Esperanto en Tampereo kaj tie respondecis pri informado. En la jaroj 1997–1998 li estis komisiito pri informado ĉe UEA kaj en 1998–2000 estrarano de UEA pri informado.

De 2003 ĝis 2018 kaj denove post januaro 2020 li redaktas la retan bultenon Libera Folio, kiun li fondis kune kun István Ertl.

En 2008 li estis elektita vicprezidanto de Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio. Li forlasis la estraron de TEĴA lige kun ĝia renovigo en 2011.

Libroj 
Kniivilä verkis ses librojn, publikigitajn en Esperanto, la sveda kaj la finna lingvoj:
 Homoj de Putin, 2014
 Krimeo estas nia, 2015
 Idoj de la imperio, 2016
 La Strato de Tanja, 2017
 La malamiko de Putin, 2021
 Lando kiu vekiĝis. Rakontoj el Ukrainio, 2023

Du libroj (Krimeo estas nia kaj  Homoj de Putin estas tradukitaj al la ukraina lingvo kaj aperigitaj en la eldonejo TekstOver, Kijivo, Ukrainio. La libro Krimeo estas nia estas tradukita ankaŭ al la rusa lingvo kaj aperigita en la eldonejo Nadstirja, Luck, Ukrainio (tradukinto Petro Palivoda).

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Libera Folio
 Persona retejo de Kalle Kniivilä
 Kial ĵurnalistoj interesiĝu pri Esperanto? – prelego de Kalle Kniivilä en la 38-a Malferma Tago de la Centra Oficejo de UEA, la 27-a de aprilo 2013
 Sydsvenska Dagbladet
 Kansan Uutiset
 Intervjuo de Barbara Pietrzak kun Kalle Kniivilä en Pola Retradio (la 1036-a E_elsendo el la 02.02.2021)

Finnaj esperantistoj
Svedaj esperantistoj
Finnaj ĵurnalistoj
Svedaj ĵurnalistoj
TEĴA
Estraranoj de UEA
Sinagogo

Sinagogo estas la preĝejo de la kredantaj judoj, kelkfoje eĉ nur ĉambro.

Laŭ Francisko Azorín sinagogo estas Tipa hebrea templo. Li indikas etimologion el la greka sinagoge, el sinago (kuniĝi) kaj de tie la latina synagoga.

Priskribo
En la juda kredo estis malpermesite oferi beston ekster la Jerusalema templo. Post kiam tiun detruis romianoj (70 p.K.), la kredantoj daŭrigis la religian kulton en la sinagogoj; oni preĝas tie kaj legas la sanktajn skribojn, sed ne rajtas oferi bestojn.

La hebrea nomo por sinagogo estas aŭ Bejt Knesset - בית כנסת (Domo de Kunveno; ne konfuzu kun Knesset, la israela parlamento) aŭ Bejt Tefila - בית תפילה (Domo de Preĝo). La jida vorto estas ŝul (ĝi signifas ankaŭ "lernejo"). Sinagogo kutime havas grandan kunvenĉambron por preĝo (la ĉefa sanktejo) kaj aliajn ĉambretojn por studo. Ĝi eble havas sociĉambron kaj oficejojn. Flankenmetita studĉambro nomiĝas "Bejt Midraŝ" - בית מדרש (Domo de Studo).

Famaj sinagogoj 
 Nova Sinagogo de Berlino
 sinagogo Rykestraße de Berlino
 sinagogo de Kolonjo
 sinagogo de Worms
 sinagogo Santa María la Blanca de Toledo
 Granda sinagogo de Romo

Bildogalerio

Notoj

Eksteraj ligiloj 

 http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1212&letter=S&search=synagogue 
 http://encyclopedia.jrank.org/SUS_TAV/SYNAGOGUE_avvaywyii_.html  
 http://www.newadvent.org/cathen/14379b.htm 
 http://www.lwow.home.pl/brama/synagogi/synagogi.html 

Judismo
Religiaj konstruaĵoj
Abusir

Abusir aŭ Abu Sir estas la loko kie troviĝas la piramidoj de la faraonoj de la 5-a dinastio el la epoko de antikva Egiptio.

Temas pri arkeologia loko en la najbareco de la ĉefurbo Kairo, kiu situas kelkajn kilometrojn norde de Sakkara.

Eksteraj ligiloj 

 Ekspedicio de la Universitato Waseda al Suda Abusir 
 Tombo de Qar en Abusir 

Geografio de Antikva Egiptio
Arkeologiaj lokoj en Egiptio
Eklezio

Eklezio estas asocio de la anoj de religia kredo kaj ties institucioj. La vorto venas el la greka trans la latina kaj signifis origine elvoko - tiel oni nomis en la klasika antikvo la kunvenon de la civitanoj de urborespubliko. Greklingvaj hebreoj aplikis la vorton kun la signifo komunumo, kunveninta popolo de dio. Tiel ĝi eniris la Novan Testamenton.

Laŭ kristanismo estas du "Eklezioj" la Videbla eklezio, aŭ militanta eklezio, kaj la Nevidebla eklezio, aŭ triumfanta eklezio.

Apartigo de eklezio kaj ŝtato 

La apartigo de eklezio kaj ŝtato estas filozofa koncepto por difinado de politika distanco en la rilato inter religiaj organizoj kaj la nacio-ŝtato. Precipe, la esprimo rilatas al la kreado de laika ŝtato (kun aŭ sen laŭleĝe eksplicita eklezi-ŝtata apartigo) kaj al malestablo, la ŝanĝiĝado de ekzistanta, formala rilato inter la eklezio kaj la ŝtato.

En socio, la grado de politika apartigo inter la eklezio kaj la civila ŝtato estas determinita per la laŭleĝaj strukturoj kaj ĝeneralaj laŭleĝaj vidoj kiuj difinas la bonordan rilaton inter fakorganizita religio kaj la ŝtato. La principo de la plena konkurenco proponas rilaton en kiu ambaŭ politikaj unuoj interrilatas kiel apartaj organizoj sendepende de la aŭtoritato unu de la alia. La strikta apliko de sekulara principo de Laikeco (sekulareco) estas uzita en Francio, dum laikaj socioj, kiel ekzemple Danio kaj Britio, konservas formon de konstitucia rekono de oficiala ŝtata religio.

Eklezioj 
 Katolika eklezio
 Ortodoksa eklezio
 Anglikanisma Eklezio
 Latina eklezio
 Orientaj katolikaj eklezioj
 Proprajuraj katolikaj eklezioj

Notoj
Aŭtoro

Aŭtoro estas la kreinto de verko plej ofte de artverko, homo pro kiu io ekzistas. Oni povas esti aŭtoro de artikolo, de desegnaĵo, de opero, de skulptaĵo. Aŭtoro en la plimulto de la ŝtatoj ĝuas leĝe protektitan rajton - aŭtoran rajton - pri sia verko. Aŭtoro povas ankaŭ ĉu tute ĉu parte rezigni pri siaj aŭtoraj rajtoj, ekzemple donacante ilin al la krea komunaĵo. Citante tekstojn oni nepre nomu la aŭtoro(j)n.

La vorto devenas de la latina auctor, kio signifas kreinto.

Vidu ankaŭ 
 Romano
 Beletro, Fikcio
 Verkisto

Profesioj
Internacia Olimpika Komitato

La Internacia Olimpika Komitato, mallongigita IOK (, mallongigita CIO) estas organizaĵo kreita de Pierre de Coubertin la 23-an de junio 1894. Ĝia celo estis la revivigo de la Antikvaj Olimpikaj Ludoj organizitaj en Grekio, kaj la organizado de tiu ĉi sporta renkontiĝo ĉiun kvaran jaron.
La IOK ricevas siajn financajn rimedojn pere de anoncoj kaj vendado de Olimpikaj memoraĵoj, kaj ankaŭ pere de vendado de la televidaj kaj gazetaraj rajtoj. Ĝia ĉefa sidejo troviĝas en Laŭzano, ĉefurbo de la Kantono Vaŭdo en Svislando.

Prezidantoj 
Ekde 1894, la IOK havis naŭ prezidantojn:

Vidu ankaŭ 
 Olimpikoj
 Someraj Olimpikoj
 Vintraj Olimpikoj
 Olimpikaj ringoj

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo de la IOK 

 
Kantono Vaŭdo
Zafra

Zafra estas hispana urbo situanta sude de la provinco Badajoz, en la sudokcidenta regiono kaj aŭtonoma komunumo Ekstremaduro. Ĝi havas (laŭ datumoj de 2003) ĉirkaŭ 15.500 loĝantojn. Ĝi estas unu el la plej gravaj urboj en la provinco. En ĝi naskiĝis la esperanto-verkisto Jorge Camacho.

Estas fama en la urbo la Foiro de Oktobro, tradicia dum 5 jarcentoj, kiel merkato de brutobredado. Kiel vivindaĵoj elstaras la du placoj, nome Granda Placo kaj Malgranda Placo, la dua (Plaza Chica [Plasa Ĉika] de araba konstruo kaj epoko.

Famuloj
 Ruy López de Segura, (1540-ĉ. 1580) ŝakludisto
 Pedro de Valencia, (1555-1620) humanisto

Urboj de Hispanio
Ekstremaduro
Celakantoj

aŭtoro: Jorge Camacho
 tradukisto:
 eldonejo: Bero (Rotterdam)
 jaro de kompono kaj unua eldono: 2004
 jaro de la reeldono: 
 presejo: 
 formato: 116 paĝoj, 20 cm 
 recenzoj:
 Inter planedoj kaj fosilioj: du superbaj poemaroj de Peter Browne, Revuo Esperanto n-ro 1200 (2), Februaro 2007 

Celakantoj - estas poemaro de Jorge Camacho.

La 8-an de decembro 1995, en Bruselo, per praformikoj, Camacho komencis verki poemojn dulingve. La rezulton de tia poemado prezentas la poemaro Saturno, enhavanta krome kelkajn unulingvaĵojn kun la responda traduko.

Celakantoj enhavas ĉiujn poemojn verkitajn originale en esperanto de 1989 ĝis pli malpli 1995. Inter ili, krom tiuj pri la esperanto-mondeto, elstaras la iam aperintaj en Ibere libere aŭ la premiita Monologo kun Mediteraneo, pri la milito en Jugoslavio. En ĝi legeblas ankaŭ aliaj poemoj verkitaj nur en esperanto inter 1995 kaj 2004, kiel la serio dediĉita al Finnujo. Krom tri esceptoj, ĝi ne reproduktas tiujn jam aperantajn en Saturno, eĉ se originale esperantajn kaj nur poste hispanigitajn.

"La poemaro de Jorge Camacho, kies voĉon vi spertas ĉi-libre en silenta legado, pintas mejloŝtone en la realisma tradicio de la esperanta literaturo: la duan fojon, post William Auld, ni renkontas esperantan poeton kies instinkta inspiro estas ne umbilikismaj rememoroj aŭ cerbostreĉaj lirikaĵoj, sed vivo en sia konkreto --sango kaj polvo, bataloj, ideologio, vojaĝoj, homaj interrilatoj." (el la postparolo Galabijo en Bruselo, de Mauro Nervi)

Eksteraj ligiloj 

 Celakantoj.
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Alanino

Alanino (simbolo Ala aŭ A) estas unu el la 20 plej kutimaj naturaj aminoacidoj. Ĝi estas hidrofoba, kun metil-grupo sur flanka ĉeno; ĝi estas la dua plej malgranda el la 20 aminoacidoj post la glicino. Alanino ne estas enda aminoacido. Ĝi estis unuafoje izolita en 1879.

L-alanino elformiĝas en la muskolaj ĉeloj el glutamato en la procezo, nomata kiel transaminacio. En la hepato, la alanino transformiĝas al piruvato. Poste, alanina aminotransferazo katalizas reakcion, en kiu la aminogrupo de la alanino transformiĝas al α-ketoglutarato.

Sintezo 
 Produktado per bakteria amoniigo la piruvata acido:

Eksteraj ligiloj 

 http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Alanine  
 http://www.chemie.fu-berlin.de/chemistry/bio/aminoacid/alanin_en.html 
 http://lb.chemie.uni-hamburg.de/static/data2/98_mlmhq2pw.html

Referencoj 

Aminoacidoj
Leŭcino

Leŭcino (simbolo Leu aŭ L) estas unu el la 20 plej kutimaj aminoacidoj sur la Tero kaj kodas en DNA. La kemia konstruo de leŭcino estas la sama kun la izoleŭcino, sed ties atomoj estas alimaniere aranĝitaj, kaj tiel rezultigas aliajn proprecojn. Nutrade, ĉe homoj la leŭcino estas esenca aminoacido.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.chem.qmul.ac.uk/iubmb/enzyme/reaction/AminoAcid/Leu.html 
 http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Leucine  
 http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4502862.stm 

Aminoacidoj
Didaktiko

Didaktiko (el la greka didaskein = lerni, instrui) estas pedagogia fako pri teorio de lerneja instruado.

Sisteman didaktikon verkis Komenio, kiu okupiĝis ne nur pri instruado en la lernejo, sed ankaŭ pri morala edukado en la familio. En postaj jarcentoj la nocio de didaktiko limiĝis je teorio de instruado laŭ aĝoj, celoj, metodoj kaj organizaj formoj. Didaktiko de unuopaj stud-objektoj estas nomata metodiko, sed ekzistas didaktikoj de unuopaj lernej-tipoj (didaktiko de infanĝardeno, didaktiko de elementa lernejo, didaktiko de faka lernejo, didaktiko de helpa lernejo, didaktiko de blindula lernejo, didaktiko de lingvolernejo ktp.)

Didaktiko
Edukado
Stadt Wehlen

Stadt Wehlen estas urbo en Germanio. La kuracloko situas apud ambaŭ bordoj de la rivero Elbo meze de Saksa Svislando, la germana parto de la Elba Grejsmontaro. La urbo apartenas al la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn.

Historio 
En la jaro 1269 okazis la unua dokumentita mencio de Wehlen. La setlejo ekestis ĉe la piedo de burgo. Ĝin Heinrich der Erlauchte ricevis de Ottokar la unua, reĝo de Bohemio. Jam 1346 Wehlen estis menciita en la rolo de urbo.
Ekde 1972 la urbo estas ŝtate rekonita ripozloko. Ekde la jaro 1547 neniu plu loĝis en la burgo. Poiome ĝi iĝis kaduka.

La loĝantoj perlaboris sian vivtenon per ŝipado, metioj kaj ŝtonrompado.
En la jaro 1850 la fervoja linio de Dresdeno atingis la urbon. En la sekva jaro ekfunkciis la kompleta fervoja ligo ĝis Prago. Ekde la romantika tempo disvolviĝis turismo. En 1860 jam laboris 48 "fremdul-gvidistoj".

La sekva skemo montras kiel evoluis la nombro de la loĝantoj:
 1550 - 100
 1834 - 865
 1970 - 1.921 (31-a de decembro)
 2001 - 1.775 (30-a de septembro)

Trafiko 
La urbeto havas stacion de la fervoja linio Dresdeno-Prago (kie ne haltas rapidaj trajnoj), personpramon, kaj ŝiphaltejon. Ĝi estas atingebla ankaŭ per buso.

Turismo 
Bastei
Uttewalder Grund
Höllengrund
Rauenstein
Großer Bärenstein
Kleiner Bärenstein

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Wehlen
Urboj de Saksio
Rathen

La kuracloko Rathen estas vilaĝo en Germanio. Ĝi situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro, en la administra distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn. Rathen troviĝas kun siaj du partoj Oberrathen kaj Niederrathen apud ambaŭ bordoj de la rivero Elbo. Ĝi havas ĉirkaŭ 500 loĝantojn.

Trafiko 
Pramo kunligas Oberrathen ĉe la maldekstra bordo de Elbo kaj Niederrathen (dekstraborda). En Oberrathen troviĝas fervoja haltejo.

Turismo 

Turismaj celoj en la ĉirkaŭaĵo de Rathen estas :
Felsenbühne Rathen (rokoscenejo)
rokaro Bastei
valo Höllengrund
valo Kohlgrund
valo Reingrund
valo Amselgrund
lago Amselsee
valo Polenztal
monto Rauenstein

Vidu ankaŭ 
 urboj kaj vilaĝoj de Elba Grejsmontaro

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Elba Grejsmontaro
Urboj de Saksio
Halbestadt

Elba Grejsmontaro > urboj kaj vilaĝoj > Halbestadt < Saksio < Germanio

La vilaĝo Halbestadt en Elba Grejsmontaro, (Germanio), estas parto de la urbo Königstein. Halbestadt situas apud la dekstra bordo de rivero Elbo. Personpramo veturas al la urbokerno de Königstein.

Historio 
Halbestadt evoluis en al 15-a jarcento ĉirkaŭ bieno, kiu apartenis al monakejo sur la tablomonto Königstein.

Elba Grejsmontaro
Königstein (Saksio)

Königstein estas urbo en Saksio, Germanio. Ĝi situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. La urbokerno kaj la fortreso de Königstein troviĝas apud la maldekstra bordo de la rivero Elbo. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Blazono 
En la blazono de Königstein videblas duvosta bohema leono. Tio montras, ke la urbeto aliĝis al Saksio malfrue.

Historio 
Unua mencio de la urbo okazis (kun ligo al la samnoma fortreso) en 1379. Ĝia neregule aranĝita strukturo etendiĝas en la valoj de la riveroj Elbo kaj Biela. La preĝejo de Maria, konstruita en la jaroj 1720-1724, estis rekonstruita 1810-1823 post brulo. En la jaro 1848 estis konstruita fervoja viadukto.

En tiu ĉi urbeto 1901 ekfunkciis la unua trolebuso de la mondo, kiu tamen jam post tri jaroj ĉesis veturi. De 1961 ĝis 1990 okazis elminado de urano fare de la soveta-germana firmao "SDAG Wismut".

Famuloj 
 Christian Petzold, komponisto kaj organisto, 1677-1733, nasko
 Fritz Von Bose, komponisto kaj pianisto, 1865-1945, naskodomo konservita; Dresdner Straße 11
 Georg Schumann, dirigento kaj komponisto, 1866-1952, naskodomo konservita; Goethe-Straße 10
 Julius Otto, komponisto de korusaj kantoj, 1804-1877, naskodomo konservita ; Pirnaer Straße 8
 Franz Otto, komponisto de korusaj kantoj, 1809-1842, naskodomo vidu supre
 Camillo Schuhmann, komponisto kaj dirigento, 1872-1946, nasko

Trafiko 
Königstein havas stacidomon ĉe la fervoja linio Dresdeno-Prago. Pramo veturas al Halbestadt, vilaĝo, kiu estas parto de Königstein. Bad Schandau estas atingebla ankaŭ per ŝipo kaj buso.

Turismo 
Proksime al Königstein allogas jenaj turismaj celoj:
 Fortreso Königstein
 Bastei
 Lilienstein
 Quirl
 Pfaffenstein
 Gohrisch
 Papststein

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Elba Grejsmontaro
Schmilka

La malgranda setlejo Schmilka, kiu estas parto de la kuracurbo Bad Schandau situas apud la dekstra bordo de rivero Elbo meze de Elba Grejsmontaro en Saksio, federacia lando de Germanio. En Schmilka troviĝas limstacio tra kiu oni pasas al Ĉeĥio. Schmilka atingeblas per ŝipo kaj buso. Pramo veturas al la fervoja stacio Schmilka-Hirschmühle, kiu situas apud la maldekstra riverbordo.

Historio 

Ankoraŭ en la 16-a jarcento la regiono estis sen loĝantoj. Pri la unuaj oni raportis en la jaro 1582. En 1834 Schmilka havis 128 loĝantojn; tio estis lignohakistoj, flosistoj, ŝiptrenistoj kaj fiŝistoj.

Turismo 

Schmilka estas elirpunkto por migradoj al Schrammsteine, Affensteine, Großer Winterberg, Großer Zschand, kaj al Bohema Svislando.

Elba Grejsmontaro