alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Konstanca

Konstanca (, , ), do IV wieku Tomi (, ) – największy port handlowy Rumunii, leżący nad Morzem Czarnym, a także stolica okręgu administracyjnego Konstanca. Powierzchnia: 124,89 km², populacja: 284 tys. mieszkańców (2011).

Port handlowy połączony kanałem (Kanał Dunaj–Morze Czarne) z Dunajem, jest głównym portem tranzytowym dla krajów naddunajskich. Konstanca jest również ośrodkiem turystycznym z kąpieliskiem morskim Mamaja o piaszczystą plaży długości ok. 8 km. W mieście rozwinęły się przemysły: metalowy, stoczniowy, włókienniczy, odzieżowy, materiałów budowlanych, spożywczy oraz drzewny.

Historia 

W pierwszej połowie VI w. p.n.e. w miejscu dzisiejszej Konstancy powstała osada Tomoi, założona przez greckich kolonistów z małoazjatyckiego Miletu. W I wieku p.n.e. miasto zostało włączone do Imperium Rzymskiego. W początkach I wieku n.e. przebywał w Tomi na wygnaniu rzymski poeta Owidiusz. W IV w. n.e. powstała dzielnica Constantiana, na cześć siostry cesarza św. Konstantyna Wielkiego, od której w czasach bizantyjskich wzięło miano całe miasto. Tomi w II w. n.e. było największym ośrodkiem na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego. Ze względu na częste ataki, w latach 270–333 wzniesiono nowe obwarowania obronne.
W XIV w. ośrodek został zajęty przez Turków, przez co stracił na znaczeniu. W XIX w. sułtan zlecił budowę portu, który cieszył się rosnącym rozwojem i znaczeniem. W 1878 r. miasto przypadło, wraz z całą północną Dobrudżą Rumunii. Zaczął się rozwijać przemysł i handel morski.

Miasto obecnie jest jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowo-handlowych oraz turystycznych w Rumunii.

Demografia 
Według spisu z 2002 r. miasto Konstanca liczyło 310 471 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:
 Rumuni: 286 332 (92,22%)
 Turcy: 9018 (2,90%)
 Tatarzy: 8724 (2,80%)
 Romowie: 2962 (0,95%)
 Rosjanie: 879 (0,28%)
 Grecy: 546 (0,17%)
 Węgrzy: 437 (0,14%)
 Ormianie: 394 (0,12%)

Polaków w Konstancy w 2002 roku mieszkało 28.

Sport 

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski Farul Konstanca. Największy sukces zespołu to 4. miejsce w pierwszej lidze. Obecnie klub gra w drugiej lidze rumuńskiej, a rozgrywa swoje mecze na stadionie Farul, którego pojemność wynosi 15 500 widzów.

Urodzeni w Konstancy 
 Simona Halep – rumuńska tenisistka,
 Alexandra Stan – rumuńska wokalistka house.
 Sebastian Stan – rumuńsko-amerykański aktor filmowy i serialowy.

Galeria

Miasta partnerskie 
  Aleksandria (Egipt)
  Boulogne-sur-Mer (Francja)
  Brest (Francja)
  Dobricz (Bułgaria)
  Hawana (Kuba)
  Heraklion (Grecja)
  Izmir (Turcja)
  Jokohama (Japonia)
  Latakia (Syria)
  Mobile (Stany Zjednoczone)
  Nowosybirsk (Rosja)
  Rotterdam (Holandia)
  Saloniki (Grecja)
  Santos (Brazylia)
  Stambuł (Turcja)
  Sulmona (Włochy)
  Sydon (Liban)
  Szanghaj (Chiny)
  Trapani (Włochy)
  Turku (Finlandia)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona internetowa miasta 

Miasta w okręgu Konstanca
Teoria wychowania

Teoria wychowania – jako odrębna dyscyplina pedagogiczna pojawiła się w Polsce w okresie powojennym. Zajmuje się ona wychowaniem, tj. kształtowaniem postaw i cech osobowości uczniów oraz stwarzaniem warunków do samowychowania. Odgrywa rolę służebną w stosunku do praktyki pedagogicznej, rozwiązując problemy rodziców, wychowawców, nauczycieli.

Zadania teorii wychowania
 formułowanie celów wychowania;
 projektowanie działalności wychowawczej;
 analiza czynników psychospołecznych.

Wychowanie jako celowy rozwój osobowości 
 osobowość;
 zasady wychowania;
 formy wychowania;
 metody wychowania
 samowychowanie

Działy teorii wychowania 
 wychowanie moralne;
 wychowanie umysłowe;
 wychowanie seksualne;
 wychowanie patriotyczne;
 wychowanie zdrowotne;
 wychowanie estetyczne;
 wychowanie fizyczne.

Zobacz też 
 oświata

Psychologia wychowawcza
Wieloryb

Wieloryb – potoczna nazwa niektórych ssaków z rzędu waleni o większych rozmiarach. Wieloryby są największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię (pod względem długości ciała przegrywają jednak ze wstężnicami). Od wieków poławiane dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu. Wieloryby, w odróżnieniu od ryb, mają płetwy ogonowe poziome, a nie pionowe.

Nazwa „wieloryb” jest pozostałością z czasów, gdy walenie uważano za gigantyczne ryby. Pomimo zewnętrznego podobieństwa do olbrzymich ryb (patrz rekin wielorybi) są ssakami i posiadają wszystkie najważniejsze ich cechy. Wieloryby od dawna pobudzały wyobraźnię ludzi. Ich olbrzymie rozmiary budziły lęk i prowokowały do snucia niesamowitych opowieści, a wymierne korzyści, jakie czerpano polując na nie, pchały ludzi na morze, często w zupełnie nieznane rejony, w poszukiwaniu pożądanych dóbr: ambry, oleju, spermacetu oraz tranu. Olbrzymi biały wieloryb, faktycznie kaszalot, jest tytułowym bohaterem powieści Hermana Melville’a Moby Dick, opartej (przynajmniej w części) na prawdziwych wydarzeniach, których ofiarą padła załoga statku wielorybniczego Essex.

Co roku, w drugą lub trzecią sobotę lutego, na wyspie Maui (Hawaje) odbywają się obchody Światowego Dnia Wieloryba (), których organizatorem jest Pacific Whale Foundation. Tradycja ta sięga 1980 roku.

Znaczenie ekologiczne 
Przed rozpoczęciem przemysłowych połowów waleni około 12% żelaza zawartego w wodach Oceanu Południowego pochodziło z odchodów wielorybów. Dzięki temu bujnie rozwijał się fitoplankton, który pochłania dwutlenek węgla.

Zobacz też 
 wieloryb grenlandzki
 wielorybnictwo
 Sea Shepherd Conservation Society

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 W obronie wielorybów – strona Greenpeace poświęcona wielorybom i problemowi wielorybnictwa
 

Walenie
Techstep

Techstep - ciężka i dosyć mroczna odmiana muzyki drum and bass zbudowana na bazie mocnych, przesterowanych basów, zdecydowanych płaskich uderzeń perkusji oraz powtarzających się motywów dźwiękowych (i melodyjnych) zwanych z jęz. angielskiego loopami. 

Charakteryzuje się równym i cyklicznym uderzeniem werbla. Sztandarowymi producentami tego gatunku są: Concord Dawn z Nowej Zelandii oraz Bad Company z Wielkiej Brytanii. Gatunek ten najlepiej rozwijał się w latach 1998–2003. 

Drum and bass
Podgatunki techno
Połączenia gatunków muzycznych
Detektor lampowy

Detektor lampowy - układ elektryczny wykorzystujący lampy elektronowe do detekcji (wydzielenia właściwej informacji z fali nośnej) sygnałów elektrycznych.
Detekcja AM następuje za pomocą diod detekcyjnych w diodowych detektorach szeregowych i równoległych, lub z wykorzystaniem lamp wzmacniających (triod, tetrod, pentod itp). w detektorach reakcyjnych (audionach) lub detektorach siatkowych, anodowych czy katodowych.

Do detekcji FM wykorzystywane są diody w detektorach stosunku lub specjalna lampa - ennoda w detektorze iloczynowym.

Bibliografia 
 Andrzej Wojnar (red.), Poradnik Inżyniera Radioelektryka, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Wydanie I, Warszawa 1969
Obwody elektroniczne
Lampy elektronowe
John Ambrose Fleming

John Ambrose Fleming (ur. 29 listopada 1849 w Lancaster, zm. 18 kwietnia 1945 w Sidmouth) – fizyk, elektrotechnik i radiotechnik angielski. W 1904 skonstruował diodę próżniową.

Życiorys 
Urodził się jako najstarszy z siedmiorga dzieci. Studiował chemię w Royal School of Mines, gdzie zetknął się z pracami Maxwella, które go tak zainteresowały, że w 1877 rozpoczął studia nad magnetyzmem i elektrycznością pod kierownictwem Maxwella w St John’s College na Uniwersytecie Cambridge, gdzie ostatecznie uzyskał tytuł doktora.

W roku 1881 rozpoczął pracę w londyńskim oddziale Edison Electric Light Company. Pracował tam dziesięć lat zajmując się sprawami oświetlenia elektrycznego i wysokich napięć.

W 1885 roku zaproponowano mu utworzenie nowego wydziału inżynierii elektrycznej na University College London, gdzie został profesorem. Był tam profesorem do 1926. Równolegle z pracą na uniwersytecie od roku 1899 był doradcą w Marconi Company, gdzie zajmował się sprawami związanymi z radiokomunikacją, wziął między innymi udział w konstrukcji nadajnika, który wykorzystano do przeprowadzenia pierwszej transatlantyckiej transmisji radiowej w 1901 roku.

W czasie pracy w firmie Edisona zetknął się z problemem ciemnienia wewnętrznej strony bańki lamp żarowych i zjawiskiem termoemisji odkrytym przez Edisona w 1882 roku i zaczął zgłębiać ten problem. W czasie pracy w Marconi Company zajmował się między innymi poszukiwaniem odpowiedniego detektora do wykrywania bardzo słabych drgań elektrycznych wysokiej częstotliwości, uzyskiwanych w antenie odbiorczej. Eksperymentując z żarówką z dodatkową płytką podłączaną do różnych napięć odkrył zjawisko prostowania prądu (prąd przez płytkę płynął tylko gdy była ona podłączona do dodatniego napięcia). Próba wykorzystania tego zjawiska do detekcji fal zakończyła się sukcesem. W związku z tym 16 listopada 1904 roku Fleming zgłosił wniosek do urzędu patentowego i 13 listopada 1905 roku uzyskał patent numer 803684. Do roku 1926 był członkiem Royal Society.

W następnych latach zajmował się dalszym udoskonalaniem diod. W roku 1926 przeszedł na emeryturę, a dwa lata później, w 1928 uzyskał tytuł szlachecki. Na emeryturze ciągle był aktywny, został m.in. przewodniczącym Television Society. Był autorem szeregu prac z dziedziny telekomunikacji.

Zobacz też 
 lampa elektronowa
 prostownik

Przypisy

Bibliografia 
 

Absolwenci St John’s College (Cambridge)
Angielscy fizycy XIX wieku
Angielscy fizycy XX wieku
Członkowie Royal Society
Inżynierowie elektrycy
Laureaci Medalu Hughesa
Pionierzy radia
Urodzeni w 1849
Zmarli w 1945
Ludzie urodzeni w Lancasterze
Kot tybetański

Kot tybetański (Felis bieti) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae). Występuje w północno-zachodnich Chinach, nad rzeką Huang He i na południu Gobi. Opisany w 1892 roku przez Francuza Alphonse Milne-Edwardsa. Na początku sądzono, że jest spokrewniony z kotem błotnym (F. chaus), współcześnie sądzi się, że jest bliższy żbikowi europejskiemu (F. silvestris), a przez niektórych autorów traktowany jest jako jego podgatunek.

Taksonomia 
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1892 roku francuski zoolog Alphonse Milne-Edwards nadając mu nazwę Felis bieti. Holotyp pochodził z Syczuanu, w Chińskiej Republice Ludowej. 

Niektórzy autorzy umieszczają proponowane rasy chutuchta i vellerosa w F. bieti; inni umieszczają je w F. silvestris. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.

Etymologia 
 Felis:  lub felis „kot”.
 bieti: bp Félix Biet (1838–1901), francuski misjonarz katolicki, wikariusz apostolski Tybetu.

Zasięg występowania 
Zasięg występowania kota tybetańskiego jest słabo poznany; zamieszkuje podobno Qinghai, Gansu i Syczuan (środkowa Chińska Republika Ludowa); granice zasięgu nieokreślone.

Morfologia  
Długość ciała (bez ogona) 68,5–84 cm, długość ogona 32,1–35 cm; masa ciała samic 6,5 kg, samców 9 kg.  =Ubarwiony żółtoszaro, na grzbiecie ciemniej. Uszy z pędzelkami, żółtobrązowe. Ogon tępo zakończony z czarnym czubkiem, poprzedzonym 4 czarnymi pierścieniami.

Ekologia 
Gatunek aktywny w nocy. Najchętniej zamieszkuje wysokie łąki górskie. Żywi się głównie gryzoniami i ptakami. Zwierzę słabo poznane, zagrożone wyginięciem, ponieważ zjada również szczekuszki, które na obszarze jego występowania truje się, jako szkodniki.

W miocie występują 2-4 młode.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
Zdjęcia

Kotowate
Ssaki Azji
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1892 roku
Osada (ujednoznacznienie)

osada – niewielka jednostka osadnicza
 osada – załoga łodzi wiosłowej
 osada – część broni

Miejscowości i ich części w Polsce 
 Wg TERYT jest ich 6, w tym 1 podstawowa

 Osada – część wsi Wola Zaleska w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Zadzim
 Osada – część wsi Tylicz w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój
 Osada – część wsi Gaboń w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz 
 Osada – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Gostynin
 Osada – część wsi Natolin w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Ceranów
 Osada – przysiółek wsi Piotrkowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Chmielnik

Inne 
 Osada – amerykański film z 2004
 Osada – nieoficjalna osada w woj. podkarpackim, w pow. leskim, w gminie Cisna
 Osada – dzielnica miasta Konina
 Osada – osiedle w Wągrowcu
 Osada – nowela sf Kiryła Bułyczowa

Zobacz też 
 Mała Osada
 Osada Leśna (województwo dolnośląskie)
 Osada Leśna (województwo podkarpackie)
 Osada-Wola
 Osada Jana
Osada (sport)

Osada – grupa wioślarzy stanowiących jedną drużynę, zajmujących miejsce w jednej łodzi. Osada składa się z dwóch lub więcej zawodników – w konkurencjach rozgrywanych bez sternika ich liczba jest parzysta, a w razie jego obecności w osadzie - nieparzysta.

Bibliografia 
 

Wioślarstwo
Osada

Osada – terminologiczne oznaczenie jednostki osadniczej na terenie wiejskim.

 Według ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych, osada to niewielka jednostka osadnicza na terenie wiejskim o odmiennym (wyróżniającym się) charakterze zabudowy albo zamieszkana przez ludność związaną z określonym miejscem lub rodzajem pracy, w szczególności: osada młyńska, osada leśna, osada rybacka, osada kolejowa, osada po byłym państwowym gospodarstwie rolnym. Osada może być samodzielna lub może stanowić część innej jednostki osadniczej. Zgodnie ze schematem aplikacyjnym załączonym do rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, może być zaliczana do rodzaju miejscowości.
 Według definicji etnologicznych osada jest miejscem dłuższego pobytu grupy ludzi wraz z szeregiem urządzeń wykonanych przez nich dla zapewnienia sobie warunków niezbędnych do prowadzenia przyjętego przez tę grupę ludzką trybu i poziomu życia.
 W Królestwie Polskim przyjmowano, że osiąga wielkość pośrednią między miastem a wsią. W okresie reform administracyjnych lat 1869–1870, odebrano prawa miejskie 338 z 452 istniejących tam miast, w zamian obdarzając je czysto honorowym mianem osady, pozwalającym lokalnej społeczności na wyróżnianie się spośród wsi, lecz niedającym żadnych dodatkowych praw.

Zobacz też 

 kolonia
 osiedle
 przysiółek
 wieś
 miasto

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

 
Miejscowości w Polsce
Claude Callot

Claude Callot (ur. ok. 1620 w Nancy, zm. 21 sierpnia 1687 we Wrocławiu) – nadworny malarz królów Jana II Kazimierza Wazy, Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego.
 
Pochodził z Lotaryngii, był bratankiem znanego grafika Jacques'a Callot.
Od ok. 1640 przebywał w Rzymie, najpóźniej w 1668 przybył do Polski, w latach 1678-1687 prowadził pracownię malarską w królewskim Wilanowie; dla Jana III pracował też w innych rezydencjach. W 1686 przeniósł się do Wrocławia.

Podczas pobytu w Polsce tworzył początkowo obrazy o tematyce religijnej; potwierdzono istnienie takich dwóch prac: Św. Józef trzymający Dzieciątko z Bogiem Ojcem i glorią małych aniołków, oraz Chrzest Chrystusa, znajdujących się w kościele w Bychawie (zachowała się kopia).

Później tworzył również wyobrażenia alegoryczne stosując ciemną kolorystykę w połączeniu z silnym światłocieniem i wzorując się przy tym na manierze rzymskiego baroku. W Wilanowie stworzył dekorację malarską biblioteki królewskiej. Wykonał dwa tonda (Alegoria Teologii i Alegoria Filozofii), oraz projekty 16 przedstawień uczonych i filozofów. Alegoria Teologii znajduje się w północnej części pomieszczenia. Alegoryczna postać zwraca się w stronę Boskiej Opatrzności, jednocześnie wskazując na księgę, w której zapisano pierwsze słowa Ewangelii według świętego Jana. Drugi plafon, powszechnie nazywany Alegorią Filozofii przedstawia kobiecą postać w brązowo-niebieskiej szacie w otoczeniu przyrządów matematycznych podpierającą głowę na globie ziemskim. Warto zauważyć, że Callot prawdopodobnie nie był odpowiedzialny za program ideowy malowideł, a jedynie za projekty rozwiązań kompozycyjnych. Jego dziełem był prawdopodobnie niezachowany plafon z przedstawieniem Belizariusza- bizantyńskiego dowódcy wojskowego w pałacu Sobieskich w Żółkwi. Twórczość jego nie została dostatecznie rozpoznana; za ważne dzieło artysty przez długi czas uchodził wyobrażający Jutrzenkę plafonu w wilanowskim gabinecie królowej, przypisywany obecnie Janowi Reisnerowi.

Przypisy

Bibliografia 
 Anna Lewicka-Morawska, Marek Machowski, Maria Anna Rudzka: Słownik malarzy polskich. T. 1: Od średniowiecza do modernizmu. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1998, s. 31, 
  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, 

Francuscy malarze barokowi
Francuzi w I Rzeczypospolitej
Ludzie związani z Wilanowem
Malarze nadworni Jana II Kazimierza Wazy
Malarze nadworni Jana III Sobieskiego
Malarze nadworni Michała Korybuta Wiśniowieckiego
Urodzeni w 1620
Zmarli w 1687
Ludzie urodzeni w Nancy
Wzgórze Świętego Wawrzyńca

Wzgórze Świętego Wawrzyńca – wzniesienie niedaleko Starej Łomży. Razem z leżącą tuż obok Górą Królowej Bony związane są z dawną (przed rokiem 1400) lokacją Łomży. Na wzgórzu wznosił się kościół, wybudowany według legendy i zapisków kościelnych przez św. Brunona z Kwerfurtu około 1000 roku. Do tej pory widoczne są pozostałości fundamentów po późniejszym kościele murowanym.

Była to niewielka, murowana świątynia jednonawowa, wsparta na filarach i pokryta drewnianymi gontami. Przylegała do niej zakrystia z jednym oknem zabezpieczonym żelazną kratą. Kościół pozbawiony był dzwonnicy, jeden mały dzwon znajdował się w kościele. Ze względu na zły stan techniczny kościół został rozebrany w roku 1765 za zezwoleniem biskupa płockiego, Hieronima Szeptyckiego.

Miejscowa legenda wiąże początki kościoła z postacią św. Brunona z Kwerfurtu, który według kroniki Spangenberga miał wybudować kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca na Mazowszu. Jednakże kronika ta nie zawiera takiej informacji. Błąd ten związany jest z Encyklopedią Powszechną Samuela Orgelbranda, która w artykule dotyczącym Łomży podaje: „wspomnienie w Kronice Spangenberga o Brunonie, mnichu benedyktyńskim, który po św. Wojciechu nawracając Prusaków, światło wiary chrześcijańskiej miał zanieść w okolice Mazowsza i być założycielem rzeczonego kościoła św. Wawrzyńca”.

Przeprowadzone w latach 1955–56, 1982, 1983–84 oraz 2000–2003 prace archeologiczne potwierdzają istnienie późnogotyckiego kościoła z XV wieku wraz z otaczającym go cmentarzyskiem. Według archeologa Antoniego Smolińskiego na wzgórzu widoczne są również ślady po dwóch starszych murowanych świątyniach. Pierwszą była powstała w XI wieku kamienna rotunda z niewielką apsydą od strony wschodniej, która została zniszczona prawdopodobnie około roku 1048, w czasie walk Kazimierza Odnowiciela z Masławem. Następnie zbudowano jednonawową świątynię przy samej krawędzi wzgórza, jednakże uległa ona zniszczeniu w wyniku osunięcia się skarpy. Ostatni, XV-wieczny kościół postawiono na bazie fundamentów ściany wschodniej poprzedniej budowli, odsuwając go nieco od krawędzi wzgórza i tym samym zabezpieczając przed zawaleniem.

Z wynikami badań nie zgadza się powołana w 2003 roku komisja profesorska, która odrzuciła istnienie starszej budowli murowanej poprzedzającej kościół późnośredniowieczny. Nie wykluczyła natomiast możliwości istnienia starszego kościoła drewnianego, znajdującego się w innej partii wzgórza. Komisja wydzieliła również trzy poziomy osadnicze:
 Wczesnośredniowieczna osada z XII wieku.
 Cmentarzysko poprzedzające budowę murowanej świątyni.
 Późnośredniowieczny kościół gotycki wraz z otaczającym go cmentarzem.

Zobacz też 
 forty w Piątnicy

Przypisy 

Geografia Łomży
Góra Królowej Bony

Góra Królowej Bony – wzniesienie niedaleko Starej Łomży. Razem z leżącym tuż obok Wzgórzem Świętego Wawrzyńca związane jest z dawną (przed rokiem 1400) lokacją Łomży.

Nazwa określa jednocześnie wzgórze i grodzisko pozostałe po wczesnośredniowiecznym grodzie, który datowany jest na IX-X wiek. Był to jeden z najbardziej wysuniętych na północny wschód grodów obronnych Mazowsza. Jego położenie wskazuje na charakter obronny. Od północnego wschodu zabezpieczeniem dla grodu była nie tylko Narew, ale także szeroka i bagnista dolina rzeki. Do dnia dzisiejszego zachowały się także pozostałości wałów ziemnych otaczających gród.

Na sąsiednim wzniesieniu zwanym Wzgórzem Świętego Wawrzyńca według legendy i zapisków kościelnych miał stać kościół parafialny, wybudowany przez św. Brunona z Kwerfurtu, ok. 1000 roku.

Zobacz też
Grodzisko w Łomży
Forty w Piątnicy

Geografia Łomży
Jan Turkowski

Jan Turkowski (ur. 1951 w Łomży, zm. 20 czerwca 2003) – polski samorządowiec, prezydent Łomży w latach 1994–2002.

Życiorys 
Syn Maksymiliana. W 1994 został wybrany na radnego Rady Miejskiej, a następnie powołany na prezydenta Łomży. Urząd ten sprawował przez dwie pełne kadencje. W bezpośrednich wyborach w 2002 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję, uzyskując jednocześnie mandat radnego z ramienia Komitetu Wyborczego Wyborców „Samorządowe Porozumienie Łomży”.

Zmarł w 2003 na zawał serca.

Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi (1997) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001).

Przypisy 

Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Radni Łomży
Prezydenci Łomży
Urodzeni w 1951
Zmarli w 2003
Ludzie urodzeni w Łomży
Zetta

Zetta (Z) – przedrostek jednostek miary oznaczający mnożnik 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021 (tryliard).

W informatyce oznacza on częściej 270 = 10247 = 1 180 591 620 717 411 303 424, np. 1ZB (zettabajt) to 270 bajtów.

Zobacz też 
 przedrostek dwójkowy
 ZFS

Przypisy 

Przedrostki jednostek miar
Zepto

Zepto (z) – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 0,000 000 000 000 000 000 001 = 10−21 (jedna tryliardowa).

Przypisy 

zepto
Edgar Froese

Edgar Wilmar Froese (ur. 6 czerwca 1944 w Tylży, zm. 20 stycznia 2015 w Wiedniu) – niemiecki muzyk rockowy grający muzykę elektroniczną, kompozytor i artysta grafik. Edgar Froese był instrumentalistą, grał na instrumentach klawiszowych (syntezatory, melotron), gitarze elektrycznej i basowej. Był założycielem i długoletnim liderem awangardowego zespołu Tangerine Dream. Oprócz pracy w grupie wydał szereg płyt solowych. Solowa muzyka Froese charakteryzuje się nasyconą, gęstą fakturą opartą na elektronicznym instrumentarium. Objąwszy pełną kontrolę nad grupą Tangerine Dream w połowie lat osiemdziesiątych Froese zaprzestał działalności solowej, jednocześnie sterował grupą w stronę łagodnego, przejrzystego brzmienia charakterystycznego dla new age.

Solowa dyskografia Edgara Froesego 
 1974 Aqua
 1975 Epsilon in Malaysian Pale
 1975 Electronic Dreams (składanka)
 1976 Macula Transfer
 1978 Ages
 1979 Stuntman
 1982 Kamikaze 1989
 1982 Solo 1974-1979
 1983 Pinnacles
 1995 Beyond the Storm (składanka)
 2003 Introduction to the Ambient Highway
 2003 Ambient Highway Vol.1
 2003 Ambient Highway Vol.2
 2003 Ambient Highway Vol.3
 2003 Ambient Highway Vol.4
 2005 Dalinetopia
 2005 Orange Light Years

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona domowa Edgara Froesego
 Strona domowa Tangerine Dream

Niemieccy keyboardziści
Niemieccy kompozytorzy
Niemieccy twórcy i wykonawcy muzyki elektronicznej
Urodzeni w 1944
Zmarli w 2015
Ludzie urodzeni w Tylży
Christopher Franke

Christopher Franke (ur. 6 kwietnia 1953 w Berlinie), kompozytor i muzyk grający muzykę elektroniczną.

Życiorys 
Franke jest absolwentem berlińskiego konserwatorium muzycznego w klasie kompozycji. Wraz z Thomasem Kesslerem dał podwaliny pod berlińską szkołę muzyki elektronicznej (zobacz muzyka elektroniczna). Swoją muzyczną karierę rozpoczął jako członek awangardowej jazz-rockowej grupy Agitation Free. W latach 1970 - 1988 był członkiem awangardowej grupy elektronicznego rocka Tangerine Dream. Po opuszczeniu grupy poświęca się solowej karierze, głównie kompozytora muzyki filmowej. Znany jest przede wszystkim jako twórca całości ilustracji muzycznej do popularnego serialu sci-fi Babylon 5. Wydał też kilka studyjnych albumów, m.in. poświęconą międzynarodowemu festiwalowi muzyki elektronicznej Klemdag „Klemanię” oraz album inspirowany bestsellerową powieścią Jamesa Redfielda „Celestine Prophecy”. Ostatnim jego dziełem jest stworzona wspólnie z niemieckim kompozytorem Konstantinem Weckerem muzyka do musicalu „Ludwig²” poświęconego królowi Ludwikowi II Bawarskiemu.

Dyskografia 
1991 Pacific Coast Highway
1992 Universal Soldier
1993 New Music for Films, Vol. 1
1993 The London Concert
1995 Babylon 5
1993 Klemania
1995 Night of The Running Man
1996 Raven
1996 Tenchi The Movie - Tenchi Muyo in Love
1996 Enchanting Nature
1996 Perry Rhodan Pax Terra
1996 Celestine Prophecy
1997 Babylon 5, Vol. 2 - Messages from Earth
1997 Pacific Blue
1997 Transformation of Mind
1999 Epic
2000 New Music for Films, Vol. 2
2000 The Calling
2001 The Best of Babylon 5
2005 Ludwig² - Das Musical

Niemieccy keyboardziści
Niemieccy muzycy ambientowi
Urodzeni w 1953
Ludzie urodzeni w Berlinie
Impresjonizm w muzyce

Impresjonizm (fr. impressionisme, łac. impressio „odbicie, wrażenie”) – kierunek w muzyce przełomu XIX i XX wieku, odnoszący się ściśle do poezji symbolistów i  malarstwa impresjonistycznego. 

Za początek impresjonizmu w muzyce uważa się rok 1894, będący datą powstania preludium Popołudnie Fauna (Prélude à l'après-midi d'un faune) (1894) Claude’a Debussy’ego, który był głównym reprezentantem tego kierunku. Po śmierci Debussy’ego w 1918 impresjonizm muzyczny zaczął tracić na znaczeniu i ewoluować w neo-, a potem w postimpresjonizm.

Obok Debussy’ego do impresjonistów zalicza się również Maurice'a Ravela, Paula Dukasa, Alberta Roussela, Lili Boulanger, Cyrila Scotta, Fredericka Deliusa, Ottorina Respighiego, Manuela de Fallę, Karola Szymanowskiego.

Charakterystyczną cechą impresjonizmu muzycznego jest programowość inspirowana np. folklorem, starożytnością, egzotyką, zjawiskami przyrody itp. W porównaniu z romantyzmem zmianie uległ sposób orkiestracji odchodzący od masywnego brzmienia orkiestrowego tutti i traktujący preferencyjne pojedyncze instrumenty. 

Nowy, impresjonistyczny stosunek do formy przejawił się w fakturze (szybkie figuracje, zestawianie rejestrów niskich i wysokich), sposobie traktowania dynamiki (zwłaszcza w rozszerzeniu poziomów piana: piano – pianissimo – piano pianissimo), w doborze instrumentów i ich rejestrów, we wzbogacaniu środków artykulacyjnych i w odpowiednim dysponowaniu nimi w toku utworu, w stosowaniu efektów harmonicznych  (skala całotonowa, puste brzmienia kwartowo-kwintowe, paralelizmy sekundowe itp.).

Słowa impresjonizm użyto wobec muzyki po raz pierwszy w charakterze krytyki, wobec utworu Wiosna na orkiestrę i chór żeński Claude’a Debussy’ego, pisząc: Pan Debussy... ma widoczną, a nawet zbyt widoczną skłonność do poszukiwania niezwykłości. Stwierdza się u niego poczucie barwy muzycznej, wszelako nadmiar tego poczucia każde mu łatwo zapominać o znaczeniu precyzji w rysunku i formie. Należałoby sobie wielce życzyć, aby wystrzegał się owego mętnego impresjonizmu, który jest jednym z najgroźniejszych wrogów prawdy w dziełach sztuki. Po paru latach porównanie do impresjonizmu dla wielu nabierało charakteru komplementu, jednakże sam Debussy stanowczo protestował przeciwko określeniu „impresjonizm” w stosunku do swojej twórczości, określeniem głębszym i odpowiedniejszym jest symbolizm muzyczny.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

Impresjonizm
Muzyka współczesna
Młyniec (województwo lubelskie)

Młyniec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny  w Białej Podlaskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Zobacz też 
 Młyniec Drugi, Młyniec Pierwszy

Przypisy 

Biała Podlaska (gmina wiejska)
Radojewice

Radojewice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Dąbrowa Biskupia.

Siedziba zakładów mięsnych Viando.

Podział administracyjny 
W latach 1954- 1961 wieś należała do gromady Pieranie, w 1962-1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Radojewice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Demografia 
W roku 1583 wieś liczyła 157 mieszkańców. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 340 mieszkańców. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Dąbrowa Biskupia.

Nazwa 
Nazwa wsi pochodzi od rady wojennej, którą miał tu odbyć król Władysław I Łokietek, w drodze na bitwę pod Płowcami. Pamiątką tej rady jest posadzony (według legendy) dąb i krąg kamienny w miejscowym parku.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Dąbrowa Biskupia (gmina)
Gotha

Gotha – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, siedziba powiatu Gotha. Liczy ok. 45,7 tys. mieszkańców.

Geografia 
Gotha leży na przedgórzu Lasu Turyńskiego przy autostradzie A4 i głównej linii kolejowej Lipsk – Frankfurt nad Menem, ze stacją Gotha.

Historia 
Jako miasto udokumentowane od XII wieku. W latach 1640–1825 stolica księstwa Saksonia-Gotha. W latach 1826–1918 rezydencja niemieckiej dynastii książęcej Koburgów (Saksonia-Coburg-Gotha).

Gospodarka 
W mieście rozwinięty jest przemysł maszynowy, środków transportu, metalowy, gumowy oraz poligraficzny.

Kultura 
 Almanach Gotajski, rocznik wydawany 1763–1944 i od 1956, zawiera między innymi zbiór wiadomości o rodzinach panujących i arystokracji.
 biblioteka uniwersytecka (Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha)
 Muzeum Przyrody (Museum der Natur Gotha)
 Muzeum Ubezpieczeń (Museum der deutschen Versicherungswirtschaft)

Zabytki 
 zespół pałacowy Friedenstein – największa wczesnobarokowa rezydencja magnacka w Niemczech z najstarszym na kontynencie europejskim parkiem w stylu angielskim, barokowym pałacem Friedrichsthal, pałacem zimowym (Winterpalais), muzeum książęcym (Herzogliches Museum) i zabytkową oranżerią;
 pałac Mönchshof z otaczającym go parkiem w Gocie-Siebleben;
 kościoły, w tym gotycka Margarethenkirche na Nowym Targu (niem. Neumarkt) i gotycki poklasztorny kościół augustianów – dziś ewangelicki kościół parafialny;
 ratusz;
 domy mieszczańskie z XVII-XVIII wieku;
 Thüringerwaldbahn (pol. Kolej Lasu Turyńskiego).

Sport 
 VC Gotha – klub piłka siatkowej mężczyzn.

Osoby związane z miastem 
 Jan Ernest IV (1658–1729) współwładca w Saksonii-Gotha-Altenburg w latach 1675–1680, książę Saksonii-Saalfeld od 1680, i Saksonii-Coburg od 1699 (określany odtąd jako książę Saksonii-Coburg-Saalfeld).
 Lucas Cranach starszy (1472–1553), niemiecki malarz i grafik epoki renesansu.

Współpraca 
Miejscowości partnerskie:
  Gastonia, Stany Zjednoczone
  Kielce, Polska
  Martin, Słowacja
  Romilly-sur-Seine, Francja
  Salzgitter, Dolna Saksonia

Zobacz też 
 Tramwaje w Gocie
 Nowa Synagoga w Gocie

Przypisy

Bibliografia 
 Thüringer Landesamt für Statistik, Erfurt

Miasta w Turyngii
Powiat Gotha
Rock elektroniczny

Rock elektroniczny (znany również jako synthrock, electro-rock, techno-rock lub digital rock) – gatunek muzyki rockowej, w którym dominującym jest wykorzystanie instrumentów elektronicznych. Rock elektroniczny jest częścią szerokiego nurtu muzyki elektronicznej.

Pod koniec lat 60. wraz z rozwojem rocka psychodelicznego i progresywnego, muzycy reprezentujący te style zaczęli używać znacznie udoskonalonych syntezatorów. Elektroniczne brzmienie stało się wręcz synonimem progresywności. Pionierami zastosowania elektroniki w muzyce rockowej były takie brytyjskie zespoły i tacy twórcy, jak Yes, King Crimson, Camel, Keith Emerson i inni. W muzyce tych grup wykorzystanie elektronicznych instrumentów było tylko jednym z elementów brzmienia. Odmienne podejście przyjęli niemieccy muzycy rockowi, którzy w swej twórczości praktycznie wyłącznie oparli się na elektronicznym instrumentarium. Do pionierów tego stylu należeli Tangerine Dream, Klaus Schulze i Ash Ra Tempel. W obecnych czasach rock elektroniczny jest wykonywany przez zespoły jak np. AWOLNATION, Twenty One Pilots czy Imagine Dragons.

Z czasem z elektronicznego rocka wykształciła się cała gama stylów muzycznych takich jak: ambient, electronica, elektroniczna muzyka taneczna, techno, a także industrial. Elektroniczne brzmienie jest także dominujące w muzycznej emanacji filozofii new age.

Przypisy
Spermacet

Spermacet, olbrot (łac. cetaceum) – półpłynna substancja występująca w głowie kaszalota, w zbiorniku nad prawym przewodem nosowym. Składa się głównie z estrów palmityny i alkoholu cetylowego.

Swą półpłynną konsystencję spermacet zachowuje tylko wewnątrz żywego zwierzęcia (w temperaturze jego ciała), natomiast po zetknięciu z powietrzem zastyga. Z dużego kaszalota można uzyskać do dwóch ton tej substancji. Ze spermacetu produkowano świece, maści, kremy, leki, kredki, a nawet atrament. Olej spermacetowy (olej olbrotowy) był w XIX wieku i na początku XX wieku najlepszym smarem maszynowym. Z czasem został zastąpiony olejami roślinnymi i syntetycznymi. Obecnie stosowany jest w przemyśle farmaceutycznym.

Spermacet to jedna z wielu substancji pozyskiwanych przez wielorybników. Innymi są ambra, fiszbiny, tran, mięso, kości.

Przypisy

Bibliografia 
 

Surowce zwierzęce
Długość

długość fizyczna 
 długość geograficzna
 długość fali
 długość ekliptyczna
 długość Plancka
 długość słowa
 długość łuku
 długość całkowita
 długość między pionami

Zobacz też 
 odległość
Halsowanie

Halsowanie, od niem. halsen – robić zwrot przez rufę (sic!) – metoda poruszania się jednostką pływającą o napędzie żaglowym, w ogólnie pojętym kierunku, z którego wieje wiatr. Ponieważ nie ma możliwości, aby żeglować wprost na wiatr, stosuje się manewr zwany halsowaniem. Polega on na płynięciu zakosami – raz lewym, a raz prawym halsem, wykonując wielokrotne zwroty.

Halsowanie na wiatr 
Cechą charakterystyczną każdego jachtu jest kąt martwy, który zależy od wielu cech konstrukcyjnych. Jest to cecha unikatowa każdej jednostki. Aby osiągnąć zamierzony cel leżący w linii wiatru sternik zmuszony jest prowadzić łódź na granicy kąta martwego i wykonywać, co pewien czas, zwrot przez sztag. Tzw. prędkość czysta na wiatr jachtu jest wektorem skierowanym w kierunku, z którego wieje wiatr, a jego wartość to szybkość z jaką jednostka zbliża się do celu leżącego w linii wiatru. Wyraża się ona wzorem:

 
gdzie  to prędkość jachtu, a kąt  jest kursem w stosunku do wiatru rzeczywistego. Warto zauważyć, że im mniejszy kąt martwy jednostki, tym mniejszy możliwy do osiągnięcia kurs względem wiatru rzeczywistego, a więc prędkość czysta na wiatr większa.

Ciekawym jest, że w przypadku jednostek o dużym kącie martwym, często, aby w jak najkrótszym czasie osiągnąć cel, warto zrezygnować z żeglowania jak najostrzej i odpaść w celu zwiększenia prędkości  jachtu.

Halsowanie z wiatrem 
Znacznie rzadziej stosuje się manewr halsowania z wiatrem. Dotyczy on zwłaszcza żeglowania morskiego przy trudnych warunkach. Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, gdy stan morza jest na tyle wysoki, że znaczna wysokość fal uniemożliwia utrzymanie kursu z wiatrem. Znacznie łatwiej wtedy jest halsować baksztagami, wykonując co jakiś czas, zwrot przez rufę. Pozwala to na znacznie łatwiejszą oraz bezpieczniejszą żeglugę. Gdy występują duże fale może dojść do sytuacji, kiedy na szczycie fali płetwa sterowa wystawać będzie częściowo lub całkowicie nad wodę uniemożliwiając skuteczne sterowanie. Bezpieczniej jest wtedy prowadzić jacht baksztagiem.

Halsowanie z wiatrem stosowane jest również w żeglarstwie lodowym. Prowadzenie bojera fordewindem jest niebezpieczne, gdyż nagły podmuch wiatru może spowodować oderwanie się jednostki od lodu i wywrotkę przez dziób, aby temu zapobiegać stosuje się halsowanie baksztagami.

Zobacz też 

 kursy względem wiatru

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Manewry i czynności przy jachcie

en:Sailing#Beating or "working"
Fordewind

Fordewind, pełny wiatr (z niem. vor dem Wind lub hol. voor de wind  – dosł. przed wiatrem) – kierunek wiatru pozornego wiejącego na żaglowcu prosto od strony rufy, a zatem dokładnie zgodnie z kierunkiem, w którym porusza się statek. Wbrew pozorom, nie jest to najkorzystniejszy kierunek dla żaglowca, gdyż przy tej samej prędkości wiatru, jednostka może rozwinąć większą prędkość płynąc pod kątem do wiatru (najlepiej baksztagiem), co o czym mówi iloczyn skalarny wektorów ruchu wiatru i ruchu jednostki. Ponadto przy wietrze prosto od rufy tylne żagle w osi jednostki zasłaniają żagle bliższe dziobowi, zabierając im wiatr, co jest szczególnie niekorzystne przy ożaglowaniu rejowym. Przy ożaglowaniu skośnym można wtedy ustawić żagle na dwóch kolejnych masztach w odwróconej pozycji (czyli na halsie prawym i lewym), a na jednostkach jednomasztowych ustawić w odwróconych pozycjach foka i grota (stąd żeglarskie "płynąć motylkiem"). Podczas płynięcia fordewindem korzysta się zwykle ze spinakera na jednostkach wyposażonych w ten typ żagla.

Zobacz też 

 bajdewind, mordewind
 kurs
 róża wiatrów

Bibliografia 
 

Żeglarstwo
Balkon

Balkon – element architektoniczny budynku, nadwieszony, posiadający formę otwartą. Stanowi część składową lokalu (mieszkania) i zazwyczaj powiązany jest z pomieszczeniem reprezentacyjnym. Jest to przestrzeń użytkowa – umożliwiająca lepszy, wzrokowy kontakt z otoczeniem i rekreacyjna – stanowiąca połączenie wnętrza budynku z zewnętrzem, będąca namiastką „zielonej izby” lub tarasu.

Oprócz funkcji typowo użytkowej balkon spełnia również funkcję dekoracyjną. Zastosowanie ozdobnych wsporników i balustrad wpływa na wzbogacenie formy elewacji, a wysunięcie płyty balkonowej przed lico ściany i związane z tym światłocienie – na plastyczność całej bryły. Balkony i loggie sygnalizują treść budynku i podkreślają jego mieszkalny charakter.

Balkony stosowane były już w starożytności, ich ślady odnaleziono w budynkach znajdujących się w Pompejach czy Ostii. Stosowane w architekturze średniowiecznej, renesansowej. W okresie baroku stosowane w pałacach, w późniejszym okresie stały się charakterystyczne dla budownictwa mieszkaniowego.

Materiał 
Najstarsze balkony wykonywane były zwykle z drewna lub z kamienia, od XIX wieku do ich konstrukcji zaczęto stosować żeliwo, a następnie stal i beton.

Konstrukcja 
Balkon składa się z płyty balkonowej, która może być oparta na ozdobnych wspornikach takich, jak na przykład konsole czy atlanci. Wokół płyty balkonowej umieszczona jest pełna lub ażurowa balustrada.

Współczesny balkon stosowany w budownictwie mieszkaniowym składa się zwykle z zawieszonej wspornikowo płyty żelbetowej o szerokości do 1,50 metra (możliwe są większe szerokości przy zastosowaniu odpowiednich rozwiązań budowlanych), która może być wsparta na wystających ze ściany belkach stalowych lub żelbetowych i ograniczona balustradą wysokości 0,90–1,1 metra. Do wnętrza mieszkania prowadzą drzwi balkonowe. Zgodnie z polskim prawem budowlanym – warunkami technicznymi dla budynków – balkony umieszcza się na wysokości co najmniej 2,4 metra nad chodnikiem. Ze względów bezpieczeństwa obecnie w budynkach wysokich i wysokościowych stosowanie balkonów powyżej 25 metrów jest niedopuszczalne.

Balkon w sztuce 

 obraz:
 „Balkon” Édouarda Maneta
 „Majas na balkonie” Francisca Goi
 powieść:
 „Mannen på balkongen” Maj Sjöwall i Per Wahlöö (przekład polski „Mężczyzna na balkonie”)
 teatr:
 scena balkonowa z dramatu „Romeo i Julia” Williama Szekspira
 „Balkon” – sztuka francuskiego dramatopisarza Jeana Geneta
 film:
 „The Balcony” („Balkon”), reżyseria Joseph Strick, USA, 1963
 „Sommer vorm Balkon”, reżyseria Andreas Dresen, Niemcy, 2004

Zobacz też 

 taras
 loggia
 portfenetr
 wykusz

Przypisy 

Części budynku
Gotowanie na parze

Gotowanie na parze – rodzaj obróbki cieplnej produktu spożywczego polegający na:
 Umieszczeniu go na perforowanej wkładce, sicie lub koszyczku nad gotującą się wodą, a także pod przykryciem na krótki czas (zobacz też: cuscusera, parowar).
 Ten sposób jest przydatny do przygotowywania delikatnych warzyw (np. brokułów), zapobiega utracie soli mineralnych i niektórych witamin, a także pozwala zachować naturalny kolor.
 Tak przygotowany produkt często soli się po zakończeniu gotowania.
 W ten sposób przygotowuje się niektóre kluski, np. pyzy drożdżowe, chińskie baozi czy indyjskie idli.
 Ten sposób można również wykorzystać do odgrzewania produktów uprzednio gotowanych w wodzie np. czeskich knedlików, pierogów lub ryżu.
 Umieszczeniu go w zamkniętym naczyniu (np. formie budyniowej) zanurzonym częściowo w gotującej się wodzie.
 W ten sposób przygotowuje się np. budynie.

Przypisy 

Obróbka żywności
Traktat ryski

Traktat ryski (1920) – traktat pokojowy zawarty między Republiką Łotewską a RFSRR
 Traktat ryski (1921) – traktat pokojowy zawarty między Polską a RFSRR i USRR
Pascal

paskal (Pa) – jednostka ciśnienia nazwana na cześć Blaise'a Pascala
 Pascal – francuskie imię męskie, którego polskim odpowiednikiem jest Paschalis
 Pascal Brodnicki – francusko-polski kucharz
 Pascal – język programowania nazwany na cześć Blaise'a Pascala
 Wydawnictwo Pascal – wydawnictwo turystyczne (grupa ITI)
 Université Blaise-Pascal – uniwersytet w Clermont-Ferrand
 „Pascal” – francuski okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej
 nazwisko Pascal:
 Blaise Pascal – filozof i matematyk francuski
 Jacqueline Pascal – zakonnica, siostra filozofa Pascala
 Gisèle Pascal – francuska aktorka
 Jean-Claude Pascal – francuski aktor, piosenkarz i pisarz
Gloria (imię)

Gloria – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa gloria oznaczającego chwałę.

Gloria imieniny obchodzi 13 maja.

Znane osoby o imieniu Gloria:
 Gloria Beck – niemiecka autorka książek z dziedziny retoryki i doradca zarządzania
 Gloria Cavalera – amerykańska menedżerka muzyczna
 Gloria Connors – tenisistka amerykańska
 Gloria DeHaven – amerykańska aktorka filmowa
 Gloria Estefan – piosenkarka latynoamerykańska
 Gloria Foster – amerykańska aktorka
 Gloria Gaynor – amerykańska piosenkarka ery disco lat 70.
 Gloria Grahame – amerykańska aktorka
 Gloria Holden – amerykańska aktorka
 Gloria Kemasuode – nigeryjska lekkoatletka
 Gloria Kovarik – wschodnioniemiecka lekkoatletka, specjalizowała się w biegach płotkarskich
 Gloria Lasso – piosenkarka hiszpańska
 Gloria LeRoy – amerykańska aktorka charakterystyczna
 Gloria Macapagal-Arroyo – polityk filipińska
 Gloria Polo – kolumbijska mistyczka chrześcijańska
 Gloria Jasmine Rawlinson – poetka nowozelandzka
 Gloria Reuben – aktorka kanadyjska
 Gloria Swanson – amerykańska aktorka
 Gloria Stuart – amerykańska aktorka filmowa i teatralna
 Gloria Siebert – wschodnioniemiecka lekkoatletka, specjalizowała się w biegach płotkarskich
 Gloria Steinem – amerykańska feministka, dziennikarka, założycielka feministycznego magazynu Ms
 Gloria Trevi – meksykańska wokalistka
 Gloria Zanin – włoska modelka, Miss Włoch 1992
 Gloria Vanderbilt – amerykańska artystka, aktorka

Żeńskie imiona łacińskie
Godfryd

Godfryd, Gotfryd – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze złożenia słów god - bóg i frid - pokój. Staropolskim wariantem jest Godprzyd. 
 
 Gotfryd i Godfryd imieniny obchodzi 13 stycznia i 8 listopada.

Odpowiedniki w innych językach 

 dolnoniemiecki: Gootje
 esperanto: Gofredo

 francuski: Geoffroy

 niemiecki: Gottfried

 szwedzki: Gottfrid

Znane osoby noszące to imię 
 Gotfryd z Bouillon — krzyżowiec, pierwszy władca Królestwa Jerozolimskiego
 Godfried Danneels
 Jeffrey Eugenides (ur. 1960) – amerykański pisarz grecko-irlandzkiego pochodzenia
 Gottfried Fiebing — burmistrz Świdnicy
 Godfrey Goodman (1582/1583—1656) — anglikański biskup Gloucester z ramienia Kościoła Anglii 
 Gottfried Wilhelm Leibniz
 Gottfried Reinhold Treviranus
 Godfred, średniowieczny władca Jutlandii
 Święty Gotfryd, biskup Amiens
 Gotfryd ze Strasburga — sławny pisarz średnio-wysoko-niemiecki i minnesinger (zm. c. 1210)
 Gotfryd, jeden z bohaterów cyklu Mikołajek René Goscinnego i Jeana-Jacques'a Sempégo

Przypisy 

Męskie imiona germańskie

fr:Geoffroy
Gotard

Gotard – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze złożenia słów god – bóg i hard – dzielny.

Gotard imieniny obchodzi 5 maja, 6 lipca

Zobacz też 
 Gotard z Hildesheim – biskup, święty, zm. 1038
 Masyw Świętego Gotarda
 Przełęcz Świętego Gotarda
 Gotthard
 Jan Gotard – polski malarz (1898-1943) 

Męskie imiona germańskie
Gracja

Gracja – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa gratia "wdzięk, powab". W mitologii rzymskiej Gracje były boginiami wdzięku i radości.

Gracja imieniny obchodzi 1 czerwca, 13 czerwca, 18 grudnia.

 Grace Kelly (1929-1982) – aktorka amerykańska, od 1956 księżna Monako, żona księcia Rainiera III, matka obecnego księcia Monako, Alberta II, zginęła tragicznie w wypadku samochodowym

Gracja jest również synonimem wdzięku, lekkości, piękna.

Żeńskie imiona łacińskie
Greta

Greta – powstała na gruncie germańskim skrócona forma imienia Małgorzata.

Greta imieniny obchodzi: 12 stycznia.

Znane osoby noszące imię Greta:
 Greta Garbo (1905-1990) – aktorka
 Greta Scacchi (ur. 1960)
 Greta Thunberg (ur. 2003) – aktywistka

Żeńskie imiona greckie
Gustawa

Gustawa — żeński odpowiednik starogermańskiego imienia Gustaw.

Zdrobnienia: Gusta, Gucia.

W innych językach: łac. Gustava, ang. Gustava, niem. Gusta, fr. Gustave.

Gustawa imieniny obchodzi 7 maja, 2 sierpnia i 27 listopada.

Bibliografia 
 

  

Imiona żeńskie
Heliasz (imię)

Heliasz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa Helios oznaczającego Słońce.

Heliasz imieniny obchodzi 20 lipca.

Męskie imiona greckie
Wirus umysłu

Wirus umysłu (ang. mind virus, virus of the mind) – w ujęciu memetyki – bezużyteczne mempleksy, replikujące się w umysłach wielu ludzi, prowadzące do negatywnych skutków.

Pojęcie szerzej zostało opisane w książce Richarda Brodiego Wirus umysłu. W pozycji tej analogie pomiędzy genami, kodem komputerowym i memami rozciągnięto na wirusy biologiczne, których odpowiednikami w świecie komputerów są wirusy komputerowe, natomiast w świecie memów właśnie wirusy umysłu. Brodie dzieli wirusy umysłu na tworzące się spontanicznie (wirusy kulturowe) i tworzone świadomie (wirusy-wynalazki).

Krytyczny stosunek wobec koncepcji wirusa umysłu przedstawił Mariusz Biedrzycki w pracy Genetyka kultury, gdzie stwierdził, że replikowanie się memów jest bliższe replikacji prionów w biologii niż replikacji wirusów biologicznych.

Według niektórych, antyteistycznych naukowców zajmujących się memetyką przykładami „wirusów umysłu” są przede wszystkim religie, z których niemal każda zawiera nakaz głoszenia danej wiary wśród niewierzących i innowierców. Te religie, które nie posiadają takiego nakazu, mają mniejsze szanse na przetrwanie.

Richard Brodie w swej książce wyraził również pogląd, że dzięki praktykowaniu zen można oczyścić umysł z niepotrzebnych memów, jakie w trakcie tej praktyki można sobie uświadomić. Na medytację wskazuje też Blackmore, gdy opisuje problem pierwszeństwa decyzji w stosunku do jej uświadamiania.

Zobacz też 
marketing wirusowy
Wirusy Umysłu
Gra (gra umysłowa)

Przypisy 

Memetyka
Abhidharma

Abhidharma (sanskr.; pali abhidhamma; chiń. 阿毘達磨 ebidamo; kor. 아비달마 abidarma; jap. apidarma, ahitatsuma; wiet. a-tì-đạt-ma) – termin znaczący właściwie „o dharmie”, tradycyjnie tłumaczony jednak jako „Najwyższa Dharma”.

Pojęcie to definiowano odmiennie w różnych okresach rozwoju buddyzmu. Wasubandhu, jeden z największych autorytetów wczesnego buddyzmu, definiował to pojęcie w Abhidharmakośa (Skarbiec Abhidharmy) jako czystą intuicyjną wiedzę, czyste intuicyjne poznanie dharm wraz z uzupełniającymi dyscyplinami (prajñāmalā sānucārabhidharma). Nieco dalej poszedł Asanga, który opisał abhidharmę jako najbliższe, gruntowne (abhimukhata) i trwałe (ābhkşnyāt) postrzeżenie natury istnienia. Jest ona także próbą poszukiwania głębszego znaczenia nauk Buddy (sanskr. sūtrātha) i w końcu służy jako środek powstrzymania i starcia skaz (pali asava, sanskr. aśrava) czy też skalań (pali kilesa, sanskr. klesia).

Literatura abhidharmy jest bardzo obfita; przyczyniły się do tego zwłaszcza dwie szkoły hinajany: theravadinów i sarvastivadinów. Dla innych szkół, jak na przykład sautrantików, abhidharma w ogóle nie jest słowem Buddy.

Abhidharma jako reprezentatywna psychologia Wschodu 
Religie Wschodu są obfitym źródłem złożonych koncepcji psychologicznych. Mimo iż religie te znacznie różnią się między sobą pod względem wierzeń i przedstawianej wizji świata, to prezentowane w nich systemy psychologiczne są do siebie zbliżone. Według niektórych psychologów Zachodu
Abhidharma stanowi system psychologiczny typowy dla Wschodu, bardzo usystematyzowany i skomplikowany, zawierający wiele dobrze sformułowanych koncepcji psychologicznych. Przedstawiając oryginalne poglądy Buddy na naturę ludzką, reprezentuje nauki psychologiczne typowe nie tylko dla buddyzmu, lecz wspólne wszystkim religiom Wschodu.

Zobacz też 
 Abhidhamma Pitaka
 Vasubandhu
 Tipitaka
 Abhidharmakośa

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 

Filozofia buddyjska

th:พระอภิธรรมปิฎก