Alfred Szklarski

Alfred Szklarski (ur. 21 stycznia 1912 w Chicago, zm. 9 kwietnia 1992 w Katowicach) – polski pisarz specjalizujący się w literaturze podróżniczo-przygodowej dla młodzieży, popularyzator wiedzy o polskich podróżnikach i przyrodnikach, redaktor literacki. Autor cyklu powieści o Tomku Wilmowskim. Publikował także pod pseudonimami Alfred Bronowski, Fred Garland, Alfred Murawski, Roman Szklarski oraz Henryk Szklarski.

Życiorys 
Urodził się 21 stycznia 1912 w Chicago, w Stanach Zjednoczonych jako syn Andrzeja Szklarskiego, działacza Organizacji Bojowej PPS zmuszonego w 1908 do emigracji, oraz Marii z domu Karkosik. W 1922 powrócił z matką i siostrą do Polski, ale z powodów ekonomicznych wyjechał do USA w 1923. W  Nowym Jorku uczęszczał do szkół parafialnych pod wezwaniem Świętej Trójcy oraz św. Stanisława Kostki.

Jako czternastolatek przeniósł się wraz z matką do Polski. Od 1928 mieszkał w rodzinnym mieście matki – Włocławku, gdzie uczył się w Gimnazjum im. Jana Długosza. Wstąpił do Legionu Młodych i w 1930 zdał egzamin maturalny. W latach 1930-1931 odbył kurs przygotowawczy w Szkole Nauk Politycznych. Po śmierci matki w 1932 przeniósł się do Warszawy, gdzie w latach 1932–1938 studiował w Szkole Nauk Politycznych na Wydziale Konsularno-Dyplomatycznym. W czasie studiów poznał swoją przyszłą żonę Krystynę, którą poślubił 1 października 1939 w Warszawie.

W latach okupacji pod pseudonimem Alfred Murawski opublikował erotyczne powieści dla dorosłych: Miłość marynarza i Piękna nieznajoma, a pod pseudonimem A. Murawski opublikował trzy przygodowe powieści dla dorosłych: Żelazny pazur (1942), Krwawe diamenty (1943) i Tajemnica grobowca (1944). Powieści te były drukowane w polskojęzycznych pismach wydawanych przez okupanta. Od sierpnia 1944 był żołnierzem Armii Krajowej, pod pseudonimem „Szklarz” brał udział w powstaniu warszawskim. Następnie przez kilka miesięcy mieszkał w Krakowie, a od lutego 1945, aż do śmierci, w Katowicach.

W 1949 za publikacje w gadzinówkach został skazany na karę 8 lat więzienia. W 1951 jego utwory pisane pod pseudonimem Alfred Bronowski zostały wycofane z polskich bibliotek oraz objęte cenzurą. Zwolniono go z więzienia na mocy amnestii w 1953. W latach 1954–1977 pracował jako redaktor w katowickim Wydawnictwie „Śląsk”.

Od 1957 nakładem tego wydawnictwa ukazywały się kolejne powieści z cyklu o Tomku Wilmowskim, a w latach siedemdziesiątych trylogia Złoto Gór Czarnych, napisana wspólnie z żoną. Pod pseudonimem Alfred Bronowski publikował powieści sensacyjne.

Zmarł 9 kwietnia 1992 w Katowicach.

Życie prywatne 
Z żoną Krystyną mieli córkę Bożenę i syna Andrzeja.

Nagrody i odznaczenia 
Był laureatem wielu nagród literackich i odznaczeń, między innymi „Orlego Pióra” (1968), Orderu Uśmiechu (1971) oraz Nagrody Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla młodzieży (1973, 1987). Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Twórczość

Cykl powieści o Tomku Wilmowskim 
 Tomek w krainie kangurów (Katowice 1957, Wyd. Śląsk)
 Przygody Tomka na Czarnym Lądzie (Katowice 1958, Wyd. Śląsk; nowy wydawca stosuje od 1991 tytuł Tomek na Czarnym Lądzie)
 Tomek na wojennej ścieżce (Katowice 1959, Wyd. Śląsk)
 Tomek na tropach Yeti (Katowice 1961, Wyd. Śląsk)
 Tajemnicza wyprawa Tomka (Katowice 1963, Wyd. Śląsk)
 Tomek wśród łowców głów (Katowice 1965, Wyd. Śląsk)
 Tomek u źródeł Amazonki (Katowice 1967, Wyd. Śląsk)
 Tomek w Gran Chaco (Katowice 1987, Wyd. Śląsk)
 Tomek w grobowcach faraonów (1994, tom wydany pośmiertnie, dokończony przez ks. Adama Zelgę na podstawie notatek pozostawionych przez autora).
 Tomek na Alasce (2021, tom wydany pośmiertnie, dokończony przez Macieja Dudziaka na podstawie notatek pozostawionych przez autora).

Złoto Gór Czarnych 
Razem z żoną Krystyną Szklarską:
 Tom I – Orle pióra (Katowice 1974, Wyd. Śląsk)
 Tom II – Przekleństwo złota (Katowice 1977, Wyd. Śląsk)
 Tom III – Ostatnia walka Dakotów (Katowice 1979, Wyd. Śląsk)

Pozostałe 
Jako A. Murawski:
 Wróżba (debiut pisarza, 1939)
 Kulisy sławy (1941)
 Lot do dżungli (1941)
 Przygoda w Szanghaju (1942)
 W szponach gangsterów (powieść kryminalna, 1942)
 Krystyna (1942)
 Szukam mężczyzny – (powieść współczesna, 1942)
 Żelazny pazur (1942)
 Krwawe diamenty (1943)
 Tajemnica grobowca (1944)
 Z dni grozy – Konająca stolica (1944)

Jako Roman Szklarski:
 Pilotka i miłość (1940)

Jako Alfred Bronowski:
 Gorący ślad. Współczesna powieść sensacyjna (1946)
 Trzy siostry. Powieść (1946)
 Cień na murze (1946)
 Błędne ognie. Opowieść współczesna z życia górników (1947)
 Nie czekaj na mnie. Powieść współczesna (1947)
 Ludzie bez nazwisk (1947)

jako Fred Kid:
 Tajemnica Ituri (1947)
 Ostatni skalp Nawaja (1947)
 Piraci ringu (1948)

oraz:
 Tomek w tarapatach (1948, pod ps. Fred Garland)
 Sobowtór profesora Rawy (1963, powieść science fiction dla młodzieży)

Upamiętnienie 
Jest patronem następujących polskich szkół:
 Szkoła Podstawowa nr 29 im. Alfreda Szklarskiego w Dąbrowie Górniczej (dawniej także Gimnazjum nr 7 im. Alfreda Szklarskiego w Dąbrowie Górniczej, z którym SP nr 29 tworzyła Zespół Szkół nr 3 w Dąbrowie Górniczej)
 Szkoła Podstawowa nr 15 im. Alfreda Szklarskiego w Mysłowicach
 Szkoła Podstawowa nr 32 im. Alfreda Szklarskiego w Rybniku
 Szkoła Podstawowa nr 13 im. Alfreda Szklarskiego w Rudzie Śląskiej
 Szkoła Podstawowa im. Alfreda Szklarskiego w Sarnowie
 Szkoła Podstawowa nr 6 im. Alfreda Szklarskiego w Orzeszu
 Szkoła Podstawowa im. Alfreda Szklarskiego w Koziegłowach
 Dawniej także Gimnazjum nr 3 im. Alfreda Szklarskiego w Katowicach

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 Kłosiński Krzysztof, Pierwszy „Tomek”. Egzotyzm po polsku, Guliwer, 1997, nr 4, s. 10–17.
 Kaczmarek Romuald, Podróże z Tomkiem Wilmowskim, „Reporter. Czasopismo Stowarzyszenia Rozwoju Ziemi Pajęczańskiej”, 2000, nr 9, s. 8–9.
 Kaczmarek Romuald, W ósmą rocznicę śmierci Alfreda Szklarskiego, Guliwer, 2000, nr 3, s. 83–86.
 Studentkowska-Piątkowska Bożena, Alfred Szklarski na szlaku odwagi, lojalności i patriotyzmu, Guliwer, 2004, nr 1, s. 9–15.

Linki zewnętrzne 
 Na tropach Alfreda Szklarskiego

 
Absolwenci i studenci Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie
Polscy pisarze współcześni
Polscy prozaicy XX wieku
Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej
Autorzy westernów
Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Pisarze związani z Katowicami
Pisarze związani z Warszawą
Powstańcy warszawscy
Żołnierze Armii Krajowej
Więźniowie w Polsce
Odznaczeni Orderem Uśmiechu
Ludzie urodzeni w Chicago
Pochowani na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach
Urodzeni w 1912
Zmarli w 1992
Pisarze związani z Włocławkiem