Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) – stowarzyszenie powstałe z połączenia w 1950 Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego grupujące turystów i krajoznawców. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.

Siedziba Zarządu Głównego PTTK mieści się w pałacu Małachowskich przy ulicy Senatorskiej 11 w Warszawie.

Historia powstania 
Dla wyjaśnienia wszystkich problemów i stworzenia modelu przyszłego Towarzystwa w 1948 została powołana Komisja Porozumiewawcza, a finalnym efektem jej działania było opracowanie „Podstaw ideologicznych oraz zasad przyszłego statutu”. Ostatnie Zjazdy Delegatów obu Towarzystw odbyły się w Warszawie, 16 grudnia 1950. W dniu następnym, 17 grudnia 1950, powołano Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Leopold Węgrzynowicz, znany działacz PTKraj, odszedł w tym okresie na emeryturę, a Mieczysław Orłowicz znalazł miejsce w nowo powstałej organizacji.

W obecnie obowiązującym Statucie PTTK znajduje się informacja, że Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (…) powstałe w 1950 roku z utworzonego w 1873 roku Towarzystwa Tatrzańskiego, przekształconego w 1920 roku w Polskie Towarzystwo Tatrzańskie oraz utworzonego w 1906 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, jest spadkobiercą tradycji i dorobku ideowego, a także następcą prawnym majątku tych Towarzystw.

Teraźniejszość 
Do PTTK należy blisko 68 tysięcy członków, zrzeszonych w 291 oddziałach, składających się z prawie 1800 kół i klubów. Baza noclegowa PTTK obejmuje ponad 20 tysięcy miejsc noclegowych w 60 domach turysty, 77 schroniskach górskich, 35 stanicach i ośrodkach turystyki wodnej, 33 ośrodkach campingowych i w 5 zajazdach. Prowadzi 8 muzeów regionalnych, 23 biblioteki, 25 regionalnych pracowni krajoznawczych i 11 Ośrodków Kultury Turystyki Górskiej, które są ośrodkami tradycji polskiego ruchu turystyczno-krajoznawczego. Gromadzone są w nich unikalne dokumenty i inne materiały świadczące o udziale PTTK i jego poprzedników w rozwoju działalności społecznej i kulturowej w Polsce. Jest wydawcą map, folderów i przewodników.

PTTK posiada własną kadrę – przewodników turystycznych, instruktorów krajoznawstwa i ochrony przyrody oraz przodowników turystyki kwalifikowanej (pieszej, górskiej, rowerowej, kajakowej, motorowej, jeździeckiej i narciarskiej). Prowadzi liczne szkolenia. Każdy z członków Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego po opłaceniu składki członkowskiej otrzymuje legitymację członkowską PTTK, będącą jednocześnie Kartą Rabatową PTTK. Dzięki Karcie członkowie PTTK mogą korzystać z rabatów handlowych za usługi noclegowe w obiektach PTTK i innych, których właściciele przystąpili do karty. Przez najatrakcyjniejsze tereny w Polsce przebiega szacunkowo 63 tysiące kilometrów wyznakowanych przez PTTK szlaków: pieszych nizinnych i górskich, rowerowych, narciarskich, jeździeckich oraz wodnych. Przez Polskę wiodą także dalekobieżne (transeuropejskie) szlaki piesze i rowerowe, nad którymi merytoryczną i prawną opiekę sprawuje PTTK.

W 2015 PTTK zorganizowało prawie 20 tysięcy wycieczek i imprez plenerowych, w których wzięło udział 570 tysięcy osób.

PTTK promuje system odznak turystycznych i krajoznawczych, mających na celu popularyzację poznawania Polski. Należą do nich m.in.:
 Górska Odznaka Turystyczna (GOT),
 Odznaka Turystyki Pieszej (OTP),
 Odznaka Krajoznawcza,
 Turystyczna Odznaka Kajakowa,
 Żeglarska Odznaka Turystyczna,
 Kolarska Odznaka Turystyczna,
 Jeździecka Odznaka Turystyki Górskiej,
 Jeździecka Odznaka Turystyki Nizinnej,
 Górska Odznaka Narciarska (GON) i Nizinna Odznaka Narciarska (NON),
 Odznaka „Turysta Przyrodnik” (TP),
 Odznaka Imprez na Orientację (OInO),
 Motorowa Odznaka Turystyczna (MOT),
 Odznaka Turystyki Podwodnej.
Poszczególne oddziały przyznają także odznaki regionalne.

Towarzystwo jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych:
 Europejskie Stowarzyszenie Turystyki Wędrownej (niem. Europäische Wandervereinigung (EWV)),
 ,
 ,
 Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques.

Do 31 grudnia 2011 PTTK było członkiem Naturfreunde Internationale (NFI).

Władze 
Władze naczelne w PTTK wybierane są podczas walnych zjazdów organizacji organizowanych co cztery lata. Spośród delegatów wybierani są członkowie zarządu głównego, głównej komisji rewizyjnej oraz głównego sądu koleżeńskiego.
Pracami zarządu głównego kieruje prezes, funkcję tę pełnili do te pory m.in. Piotr Gajewski (polityk) (1962-1972), Adam Chyżewski (1993-1997), Jacek Potocki (2017-czerwiec 2019), Jerzy Kapłon (od lipca 2019)

Odznaczenia i wyróżnienia

Konkursy krasomówcze 
W ramach działalności PTTK organizowane są konkursy krasomówcze mające na celu zwiększenie zainteresowania historią i atrakcjami turystycznymi różnych regionów Polski, a jednocześnie propagujące krasomówstwo. Pierwszy był Krajowy Konkurs Krasomówczy Przewodników PTTK, przeprowadzany od 1971. Potem rozszerzano ideę konkursów na młodsze grupy wiekowe.

W tej chwili poza konkursami krasomówczymi przewodników odbywają się:
 od 1976 Konkursy Krasomówcze Młodzieży Szkół Średnich (od 2000 jako Konkursy Krasomówcze Młodzieży Szkół Ponadgimnazjalnych),
 od 1985 Konkursy Krasomówcze Dzieci i Młodzieży Szkół Podstawowych,
 od 2000 Konkursy Krasomówcze Młodzieży Gimnazjalnej.

Eliminacje Konkursów odbywają się w trzech (dla konkursów młodzieżowych – w czterech) etapach. Są to poziom: szkolny (dla konkursów młodzieżowych), powiatowy/rejonowy, wojewódzki, finał ogólnopolski. Finały konkursów krasomówczych przewodników i młodzieży szkół ponadgimnazjalnych odbywają się na zamku w Golubiu-Dobrzyniu. Konkursy dla młodzieży ze szkół podstawowych i gimnazjów powstały z inicjatywy legnickich działaczy PTTK i ich finały odbywają się w Legnicy.

Zobacz też 
 Polskie Towarzystwo Tatrzańskie
 Polskie Towarzystwo Krajoznawcze
 Organizacje turystyczne w Polsce
 Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 PTTK – witryna www
 Spis oddziałów PTTK
 Obiekty noclegowe PTTK
 Forum Członków i Sympatyków PTTK
 Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej w Krakowie
 Strona młodych turystów PTTK
 Historia konkursów Krasomówczych
 Kolekcja Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w bibliotece Polona

Komisje:
 Komisja Turystyki Pieszej ZG PTTK
 Komisja Turystyki Górskiej ZG PTTK
 Komisja Krajoznawcza ZG PTTK
 
 Komisja Imprez na Orientację ZG PTTK
 Komisja Opieki nad Zabytkami ZG PTTK

 
Organizacje turystyczne w Polsce
Stowarzyszenia sportowe i turystyczne