Marian Opania

Marian Opania (ur. 1 lutego 1943 w Puławach) – polski aktor teatralny, filmowy i dubbingowy, wykonawca piosenki aktorskiej, artysta kabaretowy.

Życiorys 
Urodził się 1 lutego 1943 w Puławach jako drugi syn Juliana i Jadwigi. Jego ojciec był oficerem piechoty Wojska Polskiego, zginął w powstaniu warszawskim.

W 1960 ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. A.J. ks. Czartoryskiego w Puławach. W 1964 został absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie.

Należał do grupy najciekawszych młodych aktorów rozpoczynających swoją karierę na początku lat 60. W 1962 wcielając się w rolę Miśka w noweli Warszawa w filmie ''Miłość dwudziestolatków" (L’amour à vingt ans) Andrzeja Wajdy zadebiutował na dużym ekranie. W teatrze zadebiutował w 1964 rolą Księcia Edwarda w sztuce "Edward II" Christophera Marlowe'a w reżyserii Stanisława Bugajskiego, na scenie Teatru Klasycznego w Warszawie.

Za role Pawła w Skoku i Truchaczka (młodego bohatera wydarzeń "czarnej niedzieli" w Bydgoszczy w 1939) w Sąsiadach, Opania otrzymał w 1970 Nagrodę im. Zbyszka Cybulskiego. W tych latach wielokrotnie wcielał się w postacie nadwrażliwych młodzieńców, czasem zawadiackich, szarpanych nadziejami i rozterkami swojego wieku. Jedną z jego najbardziej złożonych ról był Tadeusz, bohater filmu Antoniego Krauzego – "Palec boży" z 1972, młody prowincjusz walczący o zrealizowanie swoich marzeń.

Wystąpił w filmie "Człowiek z żelaza" Andrzeja Wajdy (1981), który otrzymał Złotą Palmę na 34. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, wielu dziełach komediowych m.in. w serialu Stanisława Barei "Zmiennicy" (1986), filmie "Rozmowy kontrolowane" Sylwestra Chęcińskiego (1991) czy "Saunie" Filipa Bajona (1992). Występował jako profesor Zybert w serialu TVP2 "Na dobre i na złe" (1999) i jako ojciec tytułowej bohaterki w serialu TVN "Prawo Agaty" (2012), w filmach "Mała matura 1947" Janusza Majewskiego (2010), "Wałęsa. Człowiek z nadziei" Andrzeja Wajdy (2013) oraz "Bogowie" Łukasza Palkowskiego (2014) i innych.

W 2016 zagrał w komedii "7 rzeczy, których nie wiecie o facetach" w reżyserii Kingi Lewińskiej. W teatrze Opania występował m.in. w spektaklach Józefa Szajny w warszawskim Teatrze Studio. Występował także w spektaklach muzycznych, m.in. w "Brelu" Emiliana Kamińskiego i Wojciecha Młynarskiego (1985) oraz w "Wysockim" (1989) czy "Hemarze" (1987).

Od 1965 związany jest z Teatrem Telewizji, gdzie wziął udział w prawie stu spektaklach. Wystąpił w około dwustu przedstawieniach Teatru Polskiego Radia.

W latach 1964–1971 występował w Teatrze Klasycznym w Warszawie, następnie w Teatrze Studio (1971–1977), Teatrze Kwadrat (1978) i Teatrze Komedia (1979–1981). Od 1981 jest aktorem Teatru Ateneum w Warszawie. Na deskach teatru gra monogram "W progu" Glena Bergera w reżyserii Bartosza Konopki, którego premiera premiera odbyła się 12 czerwca 2013.

Znany z wykonań piosenki aktorskiej, z występów w kabaretach i ról komediowych. Współpracował m.in. z Teatrem Scena Prezentacje w Warszawie. Przez wiele lat współpracował z Marcinem Wolskim i kabaretem „60-tka”. Wraz z Wiktorem Zborowskim tworzył kabaret „Super-duo”. Wykonywał pieśni Włodzimierza Wysockiego, Bułata Okudżawy, Jacques'a Brela w tłumaczeniu Wojciecha Młynarskiego, teksty Antoniego Słonimskiego, Juliana Tuwima, Mariana Hemara, Jonasza Kofty, Marcina Wolskiego czy Jana Pietrzaka.

W 2015 nagrał płytę z piosenkami Leonarda Cohena i Jaromira Nohavicy – ''Opania Cohen Nohavica''.

Życie prywatne 
Żonaty z Anną, z którą poznali się w 1960. Mają dwoje dzieci, aktora Bartosza Opanię oraz córkę Magdalenę. Jest rzeźbiarzem amatorem.

Zespoły artystyczne 

 Teatr Klasyczny w Warszawie 1964 – 1972 aktor
 Teatr Studio Warszawa 1972 – 1977 aktor
 Teatr Kwadrat Warszawa 1978 – 1978 aktor
 Teatr Komedia Warszawa 1979 – 1981 aktor
 Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza Warszawa od 1981 aktor

Odznaczenia i nagrody 
 Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego od tygodnika „Ekran” dla najlepszego młodego aktora roku za role w filmach Skok i Sąsiedzi (1970).

 Odznaka Honorowa „Zasłużony Działacz Kultury” (1988).
 Nagroda na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej za rolę w spektaklu Moskwa-Pietuszki (1992).
 Nagroda za najlepszą rolę męską na Festiwalu Polskiej Twórczości Telewizyjnej za film Sauna (1993).
 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003).
 Nagroda Teatru Polskiego Radia Wielki Splendor (2004).
 Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009).

Filmografia

Polski dubbing

Dyskografia 
 Marek Grechuta – Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka (1979), w utworach "Spił się mój anioł" oraz "Chcę być pomylony"
 Złota kolekcja – Portrety muzyczny – Cukierki dla panienki mam (2001)
 Fascynacje (2013)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 
 
 
 
 

Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. A.J. ks. Czartoryskiego w Puławach
Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza
Aktorzy teatrów warszawskich
Laureaci nagrody imienia Zbyszka Cybulskiego
Ludzie urodzeni w Puławach
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”
Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Polscy aktorzy dubbingowi
Polscy aktorzy filmowi
Polscy aktorzy teatralni
Polscy artyści kabaretowi
Polscy wokaliści
Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej
Biografie kanonu polskiej Wikipedii
Urodzeni w 1943