Lisse

Lisse () is een dorp en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 16,11 km² (waarvan 0,41 km² water). Binnen de gemeentegrenzen liggen de buurtschappen genaamd De Engel en Halfweg, die beide voor de postcodes onder de woonplaats Lisse vallen. De gehele gemeente ligt in de Bollenstreek.

Geschiedenis 
Lisse is een van de Hollandse plaatsen die zijn ontstaan op een oude strandwal en kent een lange geschiedenis. In 1998 vierde de gemeente haar 800-jarig bestaan maar is mogelijk veel ouder. Deze verjaardag was terug te voeren op een document uit 1198 waarin de naam van het dorp voor het eerst officieel wordt genoemd als Lis. Volgens naamkundigen betekent Lisse waarschijnlijk 'palissade' of 'verschansing'. De naam van het dorpsplein 't Vierkant verwijst naar zo'n palissade. Dat moet te maken hebben met een Keltisch oppidum, dit is een vierkante schans. De Kelten bouwden hun oppida op hoog liggende plateaus of langs waterwegen. Ze dienden als opslag- en handelsplaatsen en voor het beschermen van vee. Het oudierse woord 'liss' komt in veel plaatsnamen in Ierland en Engeland voor in de betekenis van 'heuvelford', zoals de Engelse plaats Liss. Een andere verklaring stelt dat de plaatsnaam betekent onvaste of losse grond, vergelijkbaar in plaatsnamen als Lieshout en Liesbos.

In de middeleeuwen was Lisse nog klein. Rond 1500 stonden er zo'n 50 huizen. Door aanhoudende oorlogen heerste er armoede. De bewoners leefden onder andere van landbouw, veeteelt en turfsteken. In de eeuwen daarop ontstond de bloembollencultuur. De zandgronden in de omgeving bleken, mits goed bemest, zeer geschikt voor deze teelt. Langzaam maar zeker werden de omringende oude duinen steeds verder afgegraven. Van de duinen en uitgestrekte bossen bleef slechts een deel over. De bollenteelt en -handel bracht werkgelegenheid en welvaart met zich mee.

Bloembollen 
Tegenwoordig worden bloembollen grootschalig geëxporteerd naar meer dan honderd landen over de hele wereld. De kleurrijke velden in de bollenstreek trekken elk voorjaar honderdduizenden kijkers uit binnen- en buitenland.

De bloembollenstreek vormt voor Nederland een belangrijke toeristische attractie. In Lisse, ten noordwesten van de bebouwde kom, ligt de Keukenhof. Jaarlijks komt het bloemencorso van de bollenstreek langs Lisse. Dit corso begint in Noordwijk en eindigt in Haarlem.

Daarnaast is de export van bollen voor Nederland een belangrijke bron van inkomsten. De Bloembollenkeuringsdienst die in Lisse is gevestigd, vervult daarbij een rol.

Bezienswaardigheden en monumenten 
 H.H. Engelbewaarderskerk (Lisse)
 Sint-Agathakerk (Lisse)
 't Huys Dever
 Keukenhof
 Kasteel Keukenhof

In en rond Lisse bevindt zich een aantal windmolens:
 Lisserpoelmolen
 Keukenhofmolen
 Lageveensemolen
 Zemelmolen

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Lisse
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Lisse
 Lijst van oorlogsmonumenten in Lisse

Musea 
 Lisser Art Museum (LAM)
 Museum De Zwarte Tulp

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente Lisse zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Lisse

Politiek

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Lisse bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

 *: gezamenlijke lijst PvdA/GroenLinks

College van Burgemeester en Wethouders
Het college 2018-2022 bestaat uit een coalitie van CDA, D66 en NieuwLisse. 
De samenstelling van het college is als volgt:
 Burgemeester: Lies Spruit, PvdA;
 Wethouder: Kees van der Zwet, CDA;
 Wethouder: Jeffrey van Haaster, D66;
 Wethouder: Jolanda Langeveld, NieuwLisse.

Ambtelijke fusie
Sinds januari 2017 is het ambtelijk apparaat van de gemeente Lisse samengevoegd met die van buurgemeentes Hillegom en Teylingen. De ambtenarenfusie staat bekend onder de naam HLTSamen. De gemeentebesturen bleven zelfstandig en verantwoordelijk voor hun eigen gemeente.

Topografie

Wijken 
 Berkhout
 Blinkerd, De
 Bloemenwijk
 Centrum
 Componistenwijk
 Engel, De
 Geestwater
 Halfweg
 Loosters, De
 Meerenburgh
 Oranjewijk
 Poelpolder
 Roovers Broek
 Rijckevorsel, Van
 Schilderswijk
 Ter Beek
 Vogelwijk
 Vrouwenpolder
 Zeeheldenwijk

Bedrijventerreinen 
 Dever
 Greveling
 Meer en Duin
 Mallegatspoort

Verkeer en vervoer
Lisse is bereikbaar via de A44, N208, A4 en N207.

Openbaar vervoer is beschikbaar per bus van Arriva vanaf o.a. Leiden, Nieuw-Vennep, Haarlem, Hillegom, Sassenheim, Noordwijkerhout, Noordwijk en Schiphol en met Connexxion vanuit Hoofddorp en Nieuw-Vennep.

Geboren in Lisse 
 Abraham Rademaker (1676-1735), kunstschilder
 Gerhardus Fabius (1806-1888), vice-admiraal
 Joseph Smit (1836-1929), dierentekenaar
 Johannes Gerard van Parijs (1850-1875), architect
 Simon de Graaff (1861-1948), politicus
 Geer van Velde (1898-1977), kunstschilder en aquarellist
 Jacob Veldhuyzen van Zanten (1927-1977), piloot
 Egbert van 't Oever (1927-2001), schaatscoach en olympisch schaatser
 Adrianus Simonis (1931-2020), kardinaal en (aarts)bisschop
 Jan Rietkerk (1935-2017), politicus
 Jenny Arean (1942), actrice en cabaretière
 Harry Mens (1947), makelaar en televisiepresentator
 Theo Segers (1960), burgemeester
 Erik Akerboom (1961), ambtenaar
 Bram Moolenaar (1961-2023), computerprogrammeur 
 Hans Kroes (1965), olympisch zwemmer
 Sander Schelberg (1965), burgemeester
 Gert-Jan Segers (1969), politicus
 Bastiaan Ragas (1971), acteur en zanger
 Laurent Chamuleau (1973), trainingsacteur
 Jeanet van der Laan (1980), voetbalster en politica
 Dennis Verbaas (1989), marketingmanager
 Eva Akerboom (1992), politica
 Okke Punt (1992), singer-songwriter
 Stefan Collier (1998), acteur
 Lisan Alkemade (2002), voetballer

Stedenband
  Tonami, sinds 21 april 1992

Aangrenzende gemeenten

Zie ook 
 Fioretti College (Zuid-Holland)
 FC Lisse (voetbalvereniging)
 AV De Spartaan (atletiekvereniging)

Externe link 
 Website van de gemeente

 
Plaats in Zuid-Holland