alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Sampler

Sampler – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, odgrywający wcześniej nagrane próbki dźwięków (ang. samples) instrumentów akustycznych, innych dźwięków muzycznych lub niemuzycznych dźwięków wykorzystywanych w muzyce. Używany w samplingu.

We wczesnych samplerach próbki dźwięków przechowywane były na taśmach magnetycznych (np. melotron) lub w celuloidowych dyskach (np. optigan). Prawdziwa historia samplera zaczyna się jednak wraz z powstaniem standardu MIDI i rozwojem technologii cyfrowej. Typowy sampler składa się z klawiatury, dysku twardego lub optycznego, na którym przechowywane są próbki dźwięków oraz programu wiążącego ustawienia instrumentu i klawiatury z odpowiednimi próbkami.

Urządzenia te okazały się szczególnie przydatne do odtwarzania różnych dźwięków w czasie koncertów. Początkowo, podczas ich trwania, dźwięki odtwarzane były z taśmy magnetofonowej. Ten niedoskonały i zawodny system został zastąpiony przez sampler przechowujący nagrane i spróbkowane dźwięki.

Samplery mogą także współpracować z sekwencerami. Obecnie różnica między samplerem a syntezatorem zaczęła się zacierać, gdyż wiele syntezatorów używa syntezy tablicowej i łączy ją z innymi rodzajami syntezy. W dobie powszechnego wykorzystywania komputerów do produkcji muzyki rolę samplerów, zwanych już dla odróżnienia samplerami hardware'owymi, w znacznej mierze przejęły instrumenty wirtualne, czyli programy działające pod kontrolą sekwencerów programowych.

Zobacz też 

 elektrofony
 elektromechaniczne instrumenty muzyczne
 elektroniczne instrumenty muzyczne
 muzyczna stacja robocza
 automat perkusyjny
 VST
 keyboard

Elektrofony elektroniczne
Oświata w Danii

Oświata w Danii – system oświatowy w Danii jest jednolity i zarządzany przez Ministra Edukacji, którego zadaniem jest ustalanie głównych założeń programowych, kierowanie szkoleniem kadry pedagogicznej, a także kształcenie ustawiczne. Władze lokalne natomiast kontrolują szkoły. Przedszkola podlegają w dużej mierze pod Ministerstwo Spraw Socjalnych.

System szkolnictwa 
Przedszkole – jest nieobowiązkowe, czteroletnie, przeznaczone dla dzieci w wieku od 3 do 7 roku życia. Dzieci 5-7 letnie są przygotowywane do podjęcia nauki w szkole podstawowej, w najstarszych grupach w przedszkolu lub klasach wstępnych.

Szkoła podstawowa (folkeskole) – trwa dziewięć lat, jest bezpłatna i jednolita. Do klasy VII uczniowie oceniani są opisowo, a od klasy VIII w skali od -3 do 12 (właściwie to siedem stopni: -3; 00; 02; 4; 7; 10; 12), z przedmiotów które będą zdawać na egzaminie końcowym. Szkoła podstawowa kończy się nieobowiązkowym egzaminem, po którym dzieci mogą kontynuować naukę w klasie dziesiątej lub podjąć naukę w szkole średniej.

W Danii nie ma obowiązku szkolnego jako takiego, jest jednak obowiązek nauczania (tzn. rodzice mogą, w zgodzie z odpowiednimi przepisami Lov om folkeskolen nauczać dziecko sami).

Szkoła średnia – po dziewięcioletniej szkole podstawowej uczniowie mogą wybrać naukę w:
 gimnazjum – trzyletnim, ogólnokształcącym lub
 szkole zawodowej – przygotowującej do podjęcia pracy.

Uczniowie mają możliwość wybrania dodatkowej dziesiątej klasy która kończy się, tak jak w przypadku klasy 9. w szkole podstawowej, egzaminami. Dzięki temu mają szanse uzyskać lepsze oceny oraz większe szanse na dostanie się do wybranej szkoły średniej (gimnazjum/technikum).

Na zakończenie szkoły średniej uczniowie zobowiązani są zdać egzamin umożliwiający im kontynuację nauki na studiach wyższych.

Szkolnictwo wyższe dzieli się na:
 uniwersytety, 
 kolegia, które ukierunkowane są zawodowo, z krótkim (1-3 letnim) lub długim (3-4 letnim) cyklem kształcenia.

Studia uniwersyteckie składają się z trzech etapów:
 trzyletni – na stopień bachelor;
 dwuletni – na stopień magistra (duń. kandidat);
 trzyletni – doktorski z publiczną obroną (duń. PhD).

Dodatkowo w Danii istnieje tytuł naukowy doktor (duń.), który jest w przybliżeniu odpowiednikiem polskiego tytułu doktor habilitowany.

Studia są bezpłatne. Na większości uniwersytetów uczelnie same decydują o liczbie przyjmowanych studentów.

Linki zewnętrzne 
 Edukacja i Dialog - Czego możemy się nauczyć od Duńczyków.
Uczelnie w Danii

Poniższa lista jest zestawieniem duńskich uczelni o charakterze uniwersyteckim. Podobnie jak w innych krajach Europy zachodniej, pojęcie uniwersytetu jest szersze niż w Polsce, i obejmuje zarówno szkoły wyższe zajmujące się różnymi naukami (w tym również technicznymi i medycznymi), jak również szkoły wyższe o profilu specjalistycznym (np. inżynierskim lub medycznym). Wszystkie wymienione szkoły są państwowe.

Uczelnie o profilu ogólnym 
Uniwersytety o profilu ogólnym, na których wykładane są nauki humanistyczne, ścisłe, a także medyczne i techniczne:

Uczelnie o profilu specjalistycznym 
Także AU, AAU i SDU (zob. wyżej) mają uprawnienia nadawania tytułu inżyniera. Niektóre ze szkół poniżej wykładają nauki techniczne, ale nie jest to jedyny profil ich działalności, i nie przyznają tytułu inżyniera.

Ośrodki badawcze nadające tytuł doktora 
Poniższe instytucje nie są uniwersytetami, ani jednostkami im podległymi, w rozumieniu prawa duńskiego, ale jako ośrodki badawcze mają prawo nadawania tytułów doktorskich (zatem prowadzą studia doktoranckie):

Zobacz też 
 Oświata w Danii

Linki zewnętrzne 
 Instytucje podległe duńskiemu ministerstwu nauki na stronie ministerstwa (zawiera oficjalny wykaz dwunastu uniwersytetów w odpowiedniej sekcji).

 
Dania
Garda gafla

Garda gafla (zw. też szponą gafla)- w żeglarstwie jest to przymasztowa część gafla (drzewca ożaglowania gaflowego).

Wolny koniec gafla nosi nazwę pik, natomiast koniec przymasztowy nie posiada nazwy w sposób jednoznaczny. Teoretycznie można go nazwać stopą, tak jak inne drzewca, które opierają się o coś. Gafel jednak nie opiera się o maszt bezpośrednio, lecz obejmuje go za pomocą drewnianej obejmy (z elementami towarzyszącymi) lub analogicznego metalowego, wieloczłonowego okucia. Okucie to może (choć nie musi) mieć gniazdo, o które opiera się stopa drzewca. Natomiast w przypadku szpony drzewce może nawet nie mieć stopy, tylko zwężającą się część końcową. Dlatego mówienie o stopie gafla jest możliwe tylko w niektórych przypadkach, a i to z podaniem powyższych zastrzeżeń. W praktyce istnieje niewiele powodów, aby omawiać stopę gafla, ponieważ są to zagadnienia dotyczące szczegółów budowy innych urządzeń. Natomiast opisując budowę żaglowca, a w szczególności jego takielunku, używa się ogólniejszego terminu - garda gafla - w rozumieniu tej końcowej części drzewca, która łączy gafla z masztem, oraz do której mocowane są odpowiednie liny.

Zobacz też 
 Raksklot

Omasztowanie
Układ kombinacyjny

Układ kombinacyjny – rodzaj układów cyfrowych charakteryzujący się tym, że stan wyjść zależy wyłącznie od stanu wejść.

Stan wyjść opisują funkcje boolowskie, których argumentami są stany wejść – w przeciwieństwie do układów sekwencyjnych, których stan wyjść zależy nie tylko od stanu wejść, ale również od poprzedniego stanu wyjść. W układach kombinacyjnych nie występuje sprzężenie zwrotne.

W układach cyfrowych ma miejsce niekorzystne zjawisko, nazwane hazardem, którego podłożem jest niezerowy czas propagacji (rozchodzenia się) sygnałów. W układach synchronicznych zjawisko hazardu praktycznie nie występuje.

Do funkcjonalnych bloków kombinacyjnych zalicza się:
 Komutatory – multiplekser, demultiplekser,
 Konwertery kodów – koder, dekoder, transkoder,
 Bloki arytmetyczne – sumator, komparator, ALU.

Zobacz też 
 układ cyfrowy
 układ sekwencyjny
 układ wejścia-wyjścia
 układ otwarty (automatyka)

Przypisy 

Elektronika cyfrowa
Skala Rankine’a

Skala Rankine’a – skala termometryczna opracowana przez Williama Rankine’a.

Jest to skala absolutna, tzn. zero w tej skali oznacza najniższą możliwą temperaturę, jaką może mieć kryształ doskonały, w którym ustały wszelkie drgania cząsteczek (zero bezwzględne). Temperatura ta została obliczona na podstawie funkcji uzależniającej temperaturę od energii kinetycznej drgań cząsteczek w krysztale doskonałym.

Jest odpowiednikiem skali Kelwina dla stopni Fahrenheita.

Przeliczanie:
 
 

Rankine’a
Jednostki wielkości pochodzące od nazwisk
Alfa

Alfa (ἄλφα, pisana Αα) − pierwsza litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 1. Alfa pochodzi od litery alfabetu fenickiego alef . Od alfy pochodzą łacińskie A i cyrylickie А.

W języku starogreckim i grece współczesnej alfa reprezentuje samogłoskę otwartą przednią niezaokrągloną /a/.

Użycie jako symbolu

Α 
Majuskuły alfy nie używa się jako symbolu, ponieważ wygląda ona tak samo jak łacińska litera A.

α 
 kanał alfa w cyfrowej grafice komputerowej
 kąt natarcia
 w fizyce:
 stała struktury subtelnej
 promieniowanie alfa
 w chemii
 oznaczenie stopnia dysocjacji
 oznaczenie skręcalności właściwej oraz wartości skręcenia płaszczyzny światła spolaryzowanego
 wykładnik Brønsteda w równaniu Brønsteda
 w matematyce:
 zwyczajowe oznaczenie miary kąta płaskiego lub płaszczyzny
 oznaczenie proporcji
 w astronomii alfą nazywa się zazwyczaj najjaśniejszą gwiazdę w konstelacji (oznaczenie Bayera)
 α – marka firmy Sony
 w biologii samicą, samcem alfa nazywa się osobnika dominującego

Kodowanie 
W Unicode litera alfa jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Łacińska litera alfa 
Ɑɑ to litera alfabetu języka fe'fe'.

 – symbol IPA samogłoski

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Beta

Beta (wita, st.gr. βῆτα, nw.gr. βήτα, pisana Ββ lub ϐ) – druga litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznaczała liczbę 2.
Beta pochodzi od litery alfabetu fenickiego bet . Od bety pochodzą łacińskie B i cyrylickie Б i В.

W grece współczesnej beta reprezentuje spółgłoskę szczelinową wargowo-zębową dźwięczną "w" /v/. W języku starogreckim reprezentowała natomiast dźwięk /b/.

Nowogrecka nazwa bety w IPA to /ˈviˑta/.

W drukach wysokiej jakości symbol ϐ jest używany wewnątrz wyrazu. Przykład: βίβλος – βίϐλος.

Użycie jako symbolu

Β 
Majuskuły bety nie powinno się używać jako symbolu, ponieważ wygląda ona tak samo jak łacińska litera B.
 funkcja Β

β 
 w finansach – Współczynnik beta
 w IPA – spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna
 w matematyce:
 rozkład beta
 obok alfy zwyczajowe oznaczenie miary kąta płaskiego
 w fizyce – promieniowanie beta
 w informatyce – wersja testowa programu: wydawana, żeby wychwycić większość błędów
 w medycynie - β-blokery
 w chemii:
 stopień hydrolizy
 wykładnik Brønsteda w równaniu Brønsteda

 w fonetyce - symbol spółgłosek szczelinowej dwuwargowej dźwięcznej [β] i półotwartej dwuwargowej dźwięcznej [β̞]

 w brydżu:
 Beta – konwencja licytacyjna systemu Precision
 Beta – system licytacyjny
 Beta – rodzaj radzieckiej baterii jądrowej.

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli
 wersja beta (program)

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Gamma

Gamma (ghama, γάμμα, pisana Γγ) – trzecia litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 3. Gamma pochodzi od litery alfabetu fenickiego gimel . Od gammy pochodzą litery łacińskie C i G oraz cyrylickie Г i Ґ.

W grece współczesnej gamma reprezentuje spółgłoskę szczelinową miękkopodniebienną dźwięczną /ɣ/ lub spółgłoskę szczelinową podniebienną dźwięczną /ʝ/.

W języku starogreckim gamma reprezentowała zaś spółgłoskę zwartą miękkopodniebienną dźwięczną /g/.

Użycie jako symbolu

Γ 
 w matematyce:
 rozkład gamma
 funkcja gamma
 w fizyce – centrum strefy Brillouina.

korekcja gamma
 promieniowanie gamma
 foton
 odkształcenia postaciowe
 w fizyce:
 bezwymiarowa wielkość związana z prędkością cząstki wzorem  (gdzie  – prędkość światła w próżni). Występuje we wzorach transformacji Lorentza, stosowana jako miara prędkości bardzo szybko poruszających się cząstek.
 w termodynamice – oznaczenie wskaźnika adiabatycznego gazu, zdefiniowanego jako stosunek ciepła właściwego gazu przy stałym ciśnieniu  do ciepła właściwego gazu przy stałej objętości  
 jednostka natężenia pola magnetycznego równa  stosowana dla słabych pól, zwykle w geofizyce i astronomii
 w chemii
 w kinetyce reakcji – temperaturowy współczynnik szybkości reakcji (TWSR)
 jako lokant podobnie do innych liter alfabetu greckiego
 Gamma – w brydżu konwencja licytacyjna, część systemu Precision

Kodowanie 
W Unikodzie litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Delta (litera)

Delta (dhelta, δελτα, pisana Δδ) – czwarta litera alfabetu greckiego, oznaczającą spółgłoskę zwarto-wybuchową „d”. Współcześnie, w języku nowogreckim jest wymawiana jako głoska międzyzębowa, zbliżona do angielskiego „th” /ð/, jak w wyrazie „the”.

Użycie jako symbolu

Δ 
 w matematyce oznaczenie wyróżnika funkcji kwadratowej
 w matematyce oznaczenie operatora Laplace’a (laplasjanu) 
 w matematyce oznaczenie trójkąta, np. ΔABC
 w fizyce, matematyce i wielu dziedzinach techniki zwyczajowe oznaczenie dla przyrostu funkcji lub zmiennej
 w fizyce cząstek elementarnych – barion Δ
 w chemii – jeden z dwóch typów (obok Λ) helikalności związków o strukturze helisy

δ 
 w matematyce oznaczenie funkcji (a właściwie dystrybucji) zwanej deltą Diraca, często również (podobnie jak epsilon) oznaczenie dowolnie małej liczby rzeczywistej dodatniej δ > 0, stosowane w dowodach twierdzeń
 w fizyce deltą (por. dioptria) oznacza się zdolność zbierającą układu optycznego (soczewki)
 w chemii – przesunięcie chemiczne w spektroskopii NMR
 w geografii oznaczenie delty rzecznej

Kodowanie 
W Unikodzie litera delta jest zakodowana:

W systemie LaTeX używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Epsilon

Epsilon (ἒ ψιλόν, pisana Εε lub ϵ϶) – piąta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 5. Epsilon pochodzi od litery alfabetu fenickiego he . Od epsilonu pochodzą łacińskie E i cyrylickie Е.

Od wariantowej formy greckiej litery ϵ pochodzi znak waluty euro – €.

Epsilon reprezentuje samogłoskę półprzymkniętą przednią niezaokrągloną //.

Epsilon (ἒ ψιλόν „proste e”) pochodzi od konieczności odróżnienia go od dwuznaku αι.

Wariantem epsilonu jest epsilon w kształcie półksiężyca – ϵ (ε w MathML), który pochodzi z greki średniowiecznej. Epsilon półksiężycowaty ϵ nie może być mylony z symbolem przynależności ∈ lub fałszywie uważany za półksiężycowatą wersję sigmy Σ.

W matematyce, minuskuła otwartego e – ɛ ( w MathML) z rozszerzonego alfabetu łacińskiego jest czasem używany zamiennie z epsilonem półksiężycowatym.

Użycie jako symbolu

Ε 
Majuskuła epsilonu nie jest używana jako symbol, gdyż wygląda tak samo jak łacińska litera E.

ε 
 w ekonomii
 od litery ε pochodzi symbol waluty euro – €
 w matematyce
 liczby epsilonowe w teorii mnogości
 liczby dualne – a + bε, gdzie ε² = 0, a ε ≠ 0
 symbol Leviego-Civity
 oznaczenie dowolnie małej liczby rzeczywistej dodatniej ε > 0, często stosowane w dowodach twierdzeń
 w fizyce:
 przenikalność elektryczna
 odkształcenie
 w astronomii
 nazwa piątej najjaśniejszej gwiazdy w konstelacji
 epsilon jest nazwą najdalszego, najjaśniejszego pierścienia Urana
 w informatyce – tekstowy typ danych
 w elektrotechnice – przenikalność elektryczna (dawniej – stała dielektryczna),  – przenikalność elektryczna próżni, ma wartość 
 w kinematyce – zwyczajowe oznaczenie przyspieszenia kątowego, z definicji równego pochodnej rzędu pierwszego prędkości kątowej względem czasu:
 
 Epsilon – w brydżu konwencja licytacyjna, część systemu Precision
 w motoryzacji
 stopień sprężania – stosunek pojemności całkowitej cylindra do pojemności komory sprężania

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

W IPA – samogłoska półotwarta przednia niezaokrąglona []

Jako inicjał

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Litery alfabetu greckiego
Dzeta

Dzeta (ζῆτα, pisana Ζζ) – szósta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 7. Dzeta pochodzi od litery alfabetu fenickiego zajin . Od zety pochodzą łacińskie Z i cyrylickie З.

Dzeta reprezentuje w języku nowogreckim spółgłoskę szczelinową dziąsłową dźwięczną /z/, w grece klasycznej oznaczała afrykatę // lub zbitkę /zd/.

Nazwa zety, w przeciwieństwie do innych liter greckich, nie jest podobna do nazwy litery zajin, od której pochodzi dzeta. Beta, eta i theta mają podobne nazwy do liter fenickich.

  bet → [Ββ] beta
  het → [Ηη] eta
  tet → [Θθ] theta

Użycie jako symbolu

Ζ 
Majuskuła zety nie jest używana jako symbol, gdyż wygląda tak samo jak litera łacińska Z.

ζ 
 w matematyce – funkcja dzeta Riemanna zdefiniowana przez:
 
 w fizyce i automatyce – współczynnik tłumienia
 w chemii koloidów – potencjał dzeta (potencjał elektrokinetyczny)

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Eta

Eta (ἦτα, pisana Ηη) – siódma litera alfabetu greckiego oznaczająca w języku starogreckim samogłoskę "e długie otwarte". W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 8.

Użycie jako symbolu

Η 
Majuskuły ety nie używa się jako symbolu, ponieważ wygląda ona tak samo jak łacińska litera H.

η 
 η – W fizyce, mechanice i wielu dziedzinach techniki oznaczenie sprawności energetycznej urządzenia lub procesu, czyli stosunku energii wyjściowej lub użytecznej do energii wejściowej.
η – wydzielenia w stopach aluminium serii 7xxx (MgZn2)
 mezon η
 Eta – w brydżu, konwencja licytacyjna, część systemu Precision
 Eta Carinae – gwiazda w gwiazdozbiorze Kila

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
U 2

U2, U 2, U-2 może odnosić się do:
 U2 – system reprezentacji liczb całkowitych w dwójkowym systemie pozycyjnym
 U2 i ZU2 – jedna z nazw kodu uzupełnień do dwóch
 U2 – irlandzki zespół rockowy
 U2 – w slangu internetowym „ty/wy też”
 linie metra
 U2 – linia metra w Berlinie
 U2 – linia metra w Hamburgu
 U2 – linia metra w Wiedniu

Astronomia 
 S/1986 U2 – tymczasowe oznaczenie księżyca Julia
 S/1999 U2 – tymczasowe oznaczenie księżyca Stefano
 S/2001 U2 – tymczasowe oznaczenie księżyca Ferdynand

Pojazdy 
 samoloty
 Lockheed U-2 – amerykański wysokościowy samolot rozpoznawczy
 Polikarpow U-2 – radziecki dwupłatowy samolot szkolny i wielozadaniowy
 okręty podwodne
 SM U-2 (1908) – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej
 SM U-2 (1909) – austro-węgierski okręt podwodny z okresu I wojny światowej
 U-2 (1935) – niemiecki okręt podwodny z okresu II wojny światowej
 U-2 (1962) – niemiecki okręt podwodny z okresu zimnej wojny
Theta

Theta (thita, θῆτα, pisana θΘ lub ϴϑ) – ósma litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę aspirowaną "t" (czyli "th"). W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 9.

Użycie jako symbolu

Θ 
 W matematyce i fizyce stosowane czasami oznaczenie miary kąta płaskiego.
 W matematyce i informatyce Θ jest elementem „notacji dużego O”, która służy do opisywania asymptotycznego tempa wzrostu funkcji.

θ 
 W biologii molekularnej sposób replikacji kolistej cząsteczki DNA. W miejscu origin następuje rozplecenie podwójnej helisy i powstają dwie pary widełek replikacyjnych wędrujących w przeciwnych kierunkach. Około połowy procesu cząsteczka przybiera kształt θ (stąd nazwa).
 Theta – w brydżu, konwencja licytacyjna, część systemu Precision.
 Fale theta – rodzaj fal mózgowych
 θ – mezon

ϑ
 W fizyce stosowane czasami jako oznaczenie temperatury (gdy litera "T" jest już w użyciu).

Użycie w alfabecie łacińskim 
W zmodyfikowanym alfabecie łacińskim theta zaczęła się pojawiać w sugerowanym przez Jana Kochanowskiego zapisie, dla języka średniopolskiego do oznaczenia dźwięku dz od wieku XVI do XVIII. W języku średniopolskim zaczęły się także pojawiać litery θ ze znakami diakrytycznymi, takie jak akut i kropka, które wyglądały następująco θ´ θ˙, oznaczały dźwięk dź i dż, poniżej są wymienione ich fonetyczne części:
θ´ – []
θ˙ – []
Theta oznaczała też w IPA spółgłoskę zwarto-szczelinową dziąsłową dźwięczną [].

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli
 Θ´
 Θ˙

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Język polski
Jota (litera)

Jota (ἰῶτα, pisana Ιι lub ℩) – dziewiąta litera alfabetu greckiego oznaczająca samogłoskę "i". W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 10.

Użycie jako symbolu

Ι 
Majuskuły joty nie używa się jako symbolu, ponieważ wygląda ona tak samo jak łacińska litera I.

ι 
Zobacz też: skrót jednoliterowy.

Użycie w Biblii 
Jota była najmniejszą literą alfabetu greckiego. Ewangelia Mateusza w wypowiedzi Jezusa () używa wyrażenia "ani jedna jota, ani jedna kreska" dla podkreślenia, że nawet najmniejsza litera w Prawie nie zostanie zmieniona, dopóki trwają niebo i ziemia.

Kodowanie 
W Unicode litera jest zakodowana:

W LaTeX-u używa się znacznika:

Zobacz też 

 lista jednoliterowych skrótów i symboli

Przypisy 

Litery alfabetu greckiego
Gawin

Gawin – imię męskie
 Gawin – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Chodecz
 Gawin Królewska Wola – dolnośląski klub piłkarski

Osoby noszące nazwisko Gawin 
 Dariusz Gawin (ur. 1957) – polski profesor nauk technicznych
 Dariusz Gawin (ur. 1964) – polski filozof, historyk idei i publicysta
 Ewa Gawin (ur. 1959) – polska pielęgniarka, misjonarka
 Jerzy Gawin (1922–1944) – polski porucznik AK i powstaniec warszawski,
 Magdalena Gawin (ur. 1972) – polska historyczka i eseistka; od 2015 wiceminister kultury; Generalny Konserwator Zabytków
 Rafał Gawin (ur. 1984) – polski poeta
 Tadeusz Gawin (ujednoznacznienie)
Gabor

Gabor – węgierska forma imienia Gabriel.
 Dennis Gabor – węgierski fizyk mieszkający w Anglii, laureat Nagrody Nobla
 Zsa Zsa Gabor – amerykańska aktorka węgierskiego pochodzenia
 Viki Gabor – polska piosenkarka
Gall

Gall – odpowiednik polskiego imienia Gaweł
 Gall lub Gal - mieszkaniec Galii

Osoby:
 France Gall (1947–2018) – francuska piosenkarka;
 Gall Anonim (zm. po 1116) – średniowieczny kronikarz;
 Iwo Gall (1890-1959) – scenograf, reżyser, malarz;
 Jan Karol Gall (1856-1912) – kompozytor i dyrygent,
 Stanisław Gall (1865-1942) – arcybiskup
 Franz Joseph Gall (1758-1828) – neurolog i psychiatra

Zobacz też:
 Gal
 Saint-Gall
 święty Gaweł
Galezy

Galezy – imię o nieznanym pochodzeniu. Zniekształcona forma imienia noszonego przez papieża Gelazjusza

Galezy imieniny obchodzi 18 listopada.

Imiona męskie
Kane

Kāne – bóg polinezyjski
 kane – ogólna nazwa dzwonów i gongów w Japonii 
 Kane – holenderski zespół rockowy
 Kane – główny przywódca Bractwa Nod z serii gier Command & Conquer
 Kane – główny bohater czwartej części Quake
 Kane – tytułowy bohater serii książek Karla Wagnera
 Kane – pseudonim amerykańskiego wrestlera Glena Jacobsa
 Sarah Kane – angielska dramatopisarka
 Charles Foster Kane – główny bohater filmu Orsona Wellesa pod tytułem Obywatel Kane.
 Harry Kane –  angielski piłkarz występujący na pozycji napastnika w Tottenhamie Hotspur, kapitan reprezentacji Anglii
 Kane Tanaka – była najstarszą osoba na świecie

Miejscowości w USA:
 Kane – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Greene
 Kane – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie McKean

Gminy w USA:
 Kane (ang. Kane Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Greene
 Kane (ang. Kane Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Benton
 Kane (ang. Kane Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Pottawattamie
 Kane (ang. Kane Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Bottineau

Hrabstwa w USA:
 hrabstwo Kane (ang. Kane County) – w stanie Illinois
 hrabstwo Kane (ang. Kane County) – w stanie Utah
Multiplekser

Multiplekser (w skrócie MUX) – układ kombinacyjny, najczęściej cyfrowy, służący do wyboru jednego z kilku dostępnych sygnałów wejściowych i przekazania go na wyjście.

Multiplekser jest układem komutacyjnym (przełączającym), posiadającym k wejść informacyjnych (zwanych też wejściami danych x0, x1, …, xk-1, zazwyczaj jest ich 2n), n wejść adresowych (sterujących a0, a1, …, an-1) i jedno wyjście y. Posiada też wejście sterujące działaniem układu oznaczane jako S (wejście strobujące/zegarowe (Zegar (generator)), ) lub e ().

Działanie multipleksera polega na przekazaniu wartości jednego z wejść xi na wyjście y. Numer i tego wejścia jest podawany na linie adresowe a0, a1, …, an-1. Jeśli na wejście strobujące (blokujące) S podane zostanie logiczne „0”, to wyjście y przyjmuje określony stan logiczny (zazwyczaj również zero), niezależny od stanu wejść danych X i adresowych A.

Tablica prawdy dla multipleksera z dwoma wejściami danych xi i wejściem strobującym S:
 {| class="wikitable" style="text-align: center"
! colspan="3" |wejścia
!wyjście
|-
! width="25"| S
! width="25"| x0
! width="25"| x1
! width="25"| y
|-
|0
|0
| 0 || 0
|-
|0
| 0 || 1 || 0
|-
|0
|1
| 0 || 1
|-
| 0
| 1 || 1 || 1
|-
|1
|0
| 0 || 0
|-
|1
| 0 || 1 || 1
|-
|1
|1
| 0 || 0
|-
| 1
| 1 || 1 || 1
|}

Multiplekser można zbudować także z dekodera o takiej liczbie wejść, ile wejść adresowych posiada dany multiplekser oraz bramek AND. Do jednego wejścia każdej bramki AND należy podłączyć odpowiednie wyjście dekodera, do drugiego – odpowiednią linię wejściową xi. Wyjścia wszystkich bramek AND należy podłączyć do wejść bramki OR.

Układem pełniącym funkcje odwrotne do multipleksera jest demultiplekser.

Elektronika cyfrowa
Demultiplekser

Demultiplekser (w skrócie DEMUX) – układ kombinacyjny, posiadający jedno wejście   wejść adresowych (sterujących ) oraz  wyjść danych ( zazwyczaj ), którego działanie polega na przekazaniu sygnału z wejścia  na jedno z wyjść 

Wyjście, dla danych wejściowych  jest określane przez podanie jego numeru na linie adresowe  Na pozostałych wyjściach jest ustalany stan zera logicznego. Zazwyczaj spotykane są demultipleksery o wyjściach zanegowanych, czyli na wybranym wyjściu pojawi się stan  a na wszystkich pozostałych logiczna „1”. Demultipleksery o wyjściach prostych są znacznie rzadziej stosowane.

Jeśli na wejście strobujące/zegarowe (zegar (generator)) (blokujące, ang. strobe)  podane zostanie logiczne „0”, to wyjścia  przyjmują określony stan logiczny (zwykle zero dla demultiplekserów o wyjściach prostych), niezależny od stanu wejścia  oraz od wejść adresowych 

Układem wykonującym funkcje odwrotne do demultipleksera jest multiplekser.

Elektronika cyfrowa
62



Wydarzenia 

 Cesarstwo Rzymskie
 5 stycznia – trzęsienie ziemi w Pompejach spowodowało znaczne zniszczenia.
 styczeń – Neron rozwiódł się z Oktawią i ożenił z Poppeą.
 9 czerwca – na rozkaz Nerona została uduszona jego pierwsza żona Oktawia.
 Lukcejusz Albinus prokuratorem Judei.
 Seneka Młodszy zaczął tracić wpływy w Rzymie.
 Ofoniusz Tygellinus został prefektem pretorianów.
 Faustus Korneliusz Sulla Feliks został zabity za rzekome spiskowanie przeciw Neronowi.

Zmarli 

 Dou Rong, chiński generał i polityk (ur. 15 p.n.e.).
 Faustus Korneliusz Sulla Feliks, potomek Sulli.
 Jakub Mniejszy, apostoł.
 Jakub Sprawiedliwy, przyrodni starszy brat Jezusa Chrystusa.
 Oktawia, cesarzowa.
 Pallas, sługa Klaudiusza.
 Persjusz, rzymski poeta (ur. 34).
 Porcjusz Festus, rzymski prokurator Judei.
 Rubeliusz Plaut, syn Julii Heleny (ur. 33).
 Sekstus Afraniusz Burrus, prefekt pretorianów (ur. ≈1).

062
Układ jednostek miar MTS

Układ jednostek miar MTS (Metr Tona Sekunda) –  wprowadzony we Francji w 1919, używany też w ZSRR (1933 - 1955) układ jednostek miar, później zastąpiony przez układ SI.

Jednostki podstawowe: metr (m), tona (t), sekunda (s).

Jednostki pochodne:
 siła: 1 sten (z gr. σθένος „siła”) = 1000 niutonów = 1 kN
 energia: 1 steno-metr = 1000 dżuli = 1 kJ
 moc: 1 steno-metr na sekundę = 1000 watów = 1 kW 
 ciśnienie: 1 piez (z gr. πιέζω „sciskam”) = 1000 paskali = 1 kPa
 ciepło: 1  termia = 1000 kilokalorii = 1 Mcal

Inne układy jednostek miar:
 SI
 CGS
 MKS
 MKSA
 ciężarowy

Zobacz też: jednostka miary.

MTS
MTS

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości
 układ jednostek miar MTS
 Międzynarodowe Targi Szczecińskie
 Masa Tysiąca Sztuk
 Mobile TeleSystems inaczej MTS – największy operator komórkowy w Rosji i krajach WNP
 MTS – artyleryjski ciągnik gąsienicowy
 Manchester Triage System
Szanta

szanta – pieśń żeglarska
 szanta (Marrubium) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych
Pieśń kubryku

Pieśni kubryku to rodzaj pieśni żeglarskich śpiewanych na starych żaglowcach przez szeregowych marynarzy w wolnych chwilach. Najczęściej śpiewano je w pomieszczeniu mieszkalnym załogi, czyli w kubryku. Oprócz tematyki żeglarskiej najczęściej śpiewano o domu i rodzinnych stronach oraz o kobietach. Pieśni te były często wykonywane z towarzyszeniem prostych instrumentów muzycznych. Stylistycznie pieśni kubryku są przeciwieństwem pieśni pracy czyli szant.
Grog

Grog – napój alkoholowy w postaci rumu (lub innego wysokoprocentowego alkoholu) rozcieńczonego wodą z dodatkiem cukru i soku z cytrusów. Napój popularnie kojarzony z marynarzami.

Grog wydawany był niegdyś marynarzom na żaglowcach, zwłaszcza we flocie brytyjskiej. Nazwa pochodzi od angielskiego admirała Edwarda Vernona przezywanego przez marynarzy „Old Grog” od stale noszonego płaszcza sztormowego z grogramu.

Historia 
Rosnąca w XVII wieku popularność rumu spowodowała, że w 1655 zastąpiono nim na okrętach Royal Navy dzienne racje piwa wydzielane dotąd marynarzom. Zastąpienie przydziału słabego i często nadpsutego piwa połową pinty (ok. 300 ml) mocnego alkoholu wywarło jednak szkodliwy wpływ na dyscyplinę i wydajność pracy marynarzy. Przeciwdziałając rozprzężeniu, wiceadmirał Edward Vernon od 21 sierpnia 1740 rozkazał podawać dotychczasową porcję rumu zmieszaną z kwartą (ok. 1,13 litra) wody. Mieszanka ta miała zapobiegać odkładaniu przez marynarzy na zapas czystego alkoholu, dla późniejszego upicia się większą ilością naraz, oraz skłonić ich do zużywania zamagazynowanej wody (psującej się przy dłuższym przechowywaniu w ładowniach). 

Do tak rozcieńczonego rumu (często gorącą wodą) dodawano cukier i sok z limonek. Tym samym picie grogu znacznie przyczyniło się do poprawy stanu zdrowia marynarzy w czasach, gdy nie znano jeszcze przyczyn i sposobów zapobiegania szkorbutowi – chorobie wywoływanej niedoborem witaminy C. W przeciwieństwie do podawanego przedtem piwa, wprowadzenie stałego racjonowania grogu zapewniło codzienną dawkę witamin. W tym samym czasie we Francji zawierające witaminę C wino zastąpiono na okrętach winiakiem, co spowodowało nawrót szkorbutu wśród załóg okrętów francuskich. 

Na okrętach amerykańskiej marynarki wojennej (US Navy) grog wydawano do 1 września 1862, a w brytyjskiej Royal Navy aż do 31 lipca 1970, kiedy po burzliwej dyskusji w Izbie Gmin (Great Rum Debate) ustawowo zaprzestano wydawania grogu marynarzom (dzień ten znany jest jako Black Tot Day).

Współcześnie 

Obecnie grog podawany na gorąco zwykle przyrządza się z wody zagotowanej z cukrem, goździkami i cynamonem, do czego dodawany jest sok z cytryny oraz ciemny rum (w proporcji z wodą 1:4).

Na Wyspach Zielonego Przylądka grogiem (grogue, grogu) nazywany jest rum produkowany lokalnie (w odróżnieniu od rumu z trzciny cukrowej w innych częściach świata). Napój ten, z dodatkiem cytryn i cukru, nazywa się caipirinha, podobnie jak brazylijski odpowiednik tego koktajlu alkoholowego sporządzany z napoju alkoholowego cachaça i limonek.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia 
 
 

Historia żeglarstwa
Napoje alkoholowe
Royal Navy
Drzewo rozpinające

Drzewo rozpinające () – drzewo, które zawiera wszystkie wierzchołki grafu G, zaś zbiór krawędzi drzewa jest podzbiorem zbioru krawędzi grafu.

Konstrukcja drzewa rozpinającego polega na usuwaniu z grafu tych krawędzi, które należą do cykli. Najmniejszą liczbę krawędzi jaką trzeba usunąć z grafu, aby graf stał się acykliczny (stał się drzewem) nazywa się rzędem acykliczności grafu lub liczbą cyklometryczną.

Drzewo rozpinające można znaleźć przykładowo wykorzystując algorytm DFS lub Dijkstry.

Zobacz też 
 minimalne drzewo rozpinające
 teoria grafów
 twierdzenie Kirchhoffa

Teoria grafów
Minimalne drzewo rozpinające

Minimalne drzewo rozpinające (ang. MST, minimum spanning tree) – drzewo rozpinające danego grafu o najmniejszej z możliwych wag, tj. takie, że nie istnieje dla tego grafu inne drzewo rozpinające o mniejszej sumie wag krawędzi.

Definicja formalna 
Dany jest graf ważony G(V, E, w), gdzie V – zbiór wierzchołków, E – zbiór krawędzi, w – funkcja przypisująca krawędzi Ei wagę (liczbę rzeczywistą lub całkowitą).

Minimalnym drzewem rozpinającym nazywamy drzewo rozpinające T, dla którego suma wag

 

jest najmniejsza z możliwych. Dla niektórych grafów można wskazać wiele drzew rozpinających spełniających tę własność.

Istnieją trzy deterministyczne algorytmy o złożoności liniowo-logarytmicznej znajdujące dla zadanego grafu minimalne drzewo rozpinające. Są to:
 algorytm Borůvki (błędnie nazywany algorytmem Sollina),
 algorytm Prima (nazywany też algorytmem Dijkstry-Prima),
 algorytm Kruskala.

Teoria grafów
Galla

Galla – imię żeńskie
 Gaulo Galla – doża wenecji (755-756)
 Elia Galla Placydia
 Ryszard Galla – poseł niezrzeszony na Sejm RP
 Galla – grupa etniczna, odłam Kuszytów
 Galla – sumeryjski demon
Gallina

Gallina – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Rio Arriba.

CDP w stanie Nowy Meksyk
Gardenia (imię)

Gardenia – angielskie imię żeńskie. Wywodzi się od słowa nazwy tropikalnego kwiatu.

Gardenia imieniny obchodzi 10 maja

Żeńskie imiona angielskie
Gebhard

Gebhard – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od połączenia słów geb i hard oznaczających "podarunek" i "dzielny, hardy". Nosił je m.in. X-wieczny biskup, Gebhard z Salzburga.

Gebhard imieniny obchodzi 27 sierpnia.

Męskie imiona germańskie
Grupa dyskusyjna

Grupa dyskusyjna – ogólna nazwa wszelkich form dyskusji internetowej przypominających wymianę korespondencji, a nie rozmowy w czasie rzeczywistym. Grupy dyskusyjne przyjmują formę list dyskusyjnych pozwalających na automatyczną wymianę e-maili, grup usenetowych, grup występujących w Fidonecie i forów dyskusyjnych dostępnych przez bramki WWW.

Podział grup

Ze względu na ich dostępność 
Grupy dyskusyjne ze względu na dostępność można podzielić na:
 zamknięte – tzn. dostępne tylko dla wybranej grupy osób (np: grupy przeznaczone dla pracowników jednej firmy),
 półotwarte – tzn. dostępne dla wszystkich, ale pod pewnymi warunkami, (np. po  udowodnieniu swoich kwalifikacji),
 moderowane – czyli dostępne dla wszystkich, ale wysyłane na nie komunikaty są przed opublikowaniem sprawdzane przez specjalną osobę,
 otwarte dla zarejestrowanych – czyli dostępne dla wszystkich, którzy się do niej zapisali i niecenzurowane,
 całkowicie otwarte – czyli dostępne także dla tych, którzy się do nich nie zapisali.

Ze względu na stosowaną technologię 
 E-mailowe listy dyskusyjne
 Grupy funkcjonujące w hierarchii Usenetu
 Grupy dyskusyjne dostępne przez strony WWW – które są często zwane też forami dyskusyjnymi
 Intranetowe grupy dyskusyjne – dostępne tylko w ramach sieci lokalnej danej instytucji lub firmy.

Zasady korzystania z grup 
W niemal wszystkich grupach dyskusyjnych obowiązują mniej lub bardziej restrykcyjne zasady, za których nieprzestrzeganie można zostać wykluczonym z grupy lub przynajmniej narazić się na swoisty ostracyzm, polegający na ignorowaniu wysyłanych przez siebie komunikatów. Prawie we wszystkich grupach obowiązują ogólne zasady netykiety, które są często uzupełniane o dodatkowe zalecenia zbierane w tzw. FAQ-ach danych grup.

Najbardziej typowe zachowania, które nie są lubiane w grupach uzyskały swoje nazwy. Są to m.in.:
 spamowanie – czyli wysyłanie masowo niechcianych przez innych komunikatów w rodzaju reklamy, „łańcuszków szczęścia“ itp.,
 trollowanie – czyli celowe rozpoczynanie i następnie podtrzymywanie niepotrzebnych sporów, czynione tylko dla samej radości spierania się,
 flamowanie – czyli niepotrzebne, agresywne reagowanie na spam lub trolling.

Swoistą odmianą grup dyskusyjnych są też listy dystrybucyjne, których zadaniem jest nie tyle umożliwianie dyskusji, co raczej rozsyłanie do grupy subskrybentów e-maili tworzonych przez właściciela takiej listy.

Zobacz też 
 dyskusja
 usenet
 poczta elektroniczna
 czat
 komunikator internetowy

Społeczność internetowa
Usenet
Lista dyskusyjna

Lista dyskusyjna – forma internetowej grupy dyskusyjnej polegającej na automatycznym rozsyłaniu e-maili przysyłanych na adres listy do osób, które zdecydowały się na zapisanie do takiej listy.

Tego rodzaju listy są najstarszą formą funkcjonowania grup dyskusyjnych w internecie i powstały one niemal równocześnie z samym internetem. Listy dyskusyjne pozwalają prowadzić dyskusję na określony temat wielu osobom jednocześnie przy wykorzystaniu poczty elektronicznej.

Sama idea listy dyskusyjnej jest bardzo prosta. Aby prowadzić dyskusję na wybrany temat wystarczy posiadać konto pocztowe i jakikolwiek program (klient) pocztowy, oraz zapisać się do danej listy.

E-mailowe listy dyskusyjne są zazwyczaj obsługiwane przez specjalny serwer. Lista jako całość posiada swój własny adres e-mail. Po wysłaniu e-maila na ten adres serwer automatycznie rozsyła jego kopie do wszystkich osób, które zdecydowały zapisać się na daną listę.

Zapisywanie się do grupy polega zazwyczaj na wysłaniu e-maila na specjalny adres (zwykle listproc@..., listman@.., listserv@...) do serwera grup ze specjalną komendą (zazwyczaj jest to SUBSCRIBE adres@email).

W odpowiedzi dostaje się e-mail z prośbą o potwierdzenie chęci subskrybowania danej grupy i od tej pory dostaje się wszystkie e-maile nadchodzące na adres danej grupy do swojej skrzynki pocztowej.

Zapisywanie się do wielu publicznych grup mailowych jest też zazwyczaj możliwe przez specjalne strony WWW. Serwery e-mailowych grup dyskusyjnych posiadają też zazwyczaj możliwość archiwizowania wszystkich maili oraz pobierania listy subskrybentów.

Wiele tego typu list jest moderowanych (cenzurowanych), tzn. zanim dany e-mail zostanie rozesłany do subskrybentów, jest wcześniej czytany przez specjalnie wyznaczoną do tego osobę, która decyduje o rozesłaniu bądź nie danego e-maila. Odrzucane są zazwyczaj takie e-maile, które nie mają nic wspólnego z tematyką danej listy lub łamią netykietę.

Lista dyskusyjna ma swojego administratora, który jest odpowiedzialny za funkcjonowanie listy i ma szerokie uprawnienia. Administrator może wyznaczać moderatorów, wypisywać adresy email z listy, blokować możliwość zapisania się na listę i zmieniać parametry listy.

Lista dyskusyjna może być otwarta (), każdy może się do niej zapisać. Lista dyskusyjna może być też zamknięta (), wtedy zapisanie się do niej jest zależne od decyzji administratora listy.

Publicznie dostępne listy przeżywają obecnie regres, w związku z rozpowszechnieniem się dostępu do Usenetu oraz forów dyskusyjnych dostępnych bezpośrednio przez strony WWW.

Wciąż jednak istnieje dużo grup dyskusyjnych tworzonych dla specyficznych celów, które często grupują ludzi szukających miejsc do spokojniejszej i kulturalniejszej wymiany poglądów niż jest to możliwe w publicznie dostępnych grupach usenetowych czy forach na stronach WWW.

Zobacz też 

 lista dystrybucyjna
 newsletter

Linki zewnętrzne 
 

Usługi internetowe
Minimalizacja funkcji boolowskich

Minimalizacja funkcji boolowskich polega na znalezieniu dla danej funkcji formuły minimalnej, która jest jak najmniej skomplikowana.

Przy porównywaniu stopnia skomplikowania reguł wprowadza się pojęcie współczynnika skomplikowania.

Dla funkcji boolowskiej zapisanej przy pomocy kanonicznej postaci sumy, współczynnik skomplikowania jest równy sumie liczby mnożeń i sumie liczby dodawań.

Tradycyjne metody takie jak metoda Karnaugha, metoda Quine’a-McCluskeya, metoda iteracyjnego konsensusu czy metoda Espresso (oparta na algorytmie ekspansji) bazują na generowaniu pokryć przy pomocy jak najmniejszej liczby implikantów prostych.

W przypadku funkcji opisanych na przestrzeniach wielowartościowych mamy do czynienia z minimalizacją liczby reguł.

W syntezie logicznej, minimalizację funkcji boolowskich stosuje się w celu zredukowania liczby potrzebnych zasobów (bramek logicznych, bloków bramek) do realizacji danej funkcji. W tym procesie nie mniej skuteczne okazują się także dekompozycja funkcji boolowskich i redukcja argumentów.

Zobacz też 
 funkcja boolowska
 logika rozmyta
 logika wielowartościowa

Funkcje boolowskie
Różnorodność biologiczna

Różnorodność biologiczna, bioróżnorodność (ang. biodiversity) – zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji. Obejmuje zróżnicowanie genów, gatunków oraz ekosystemów.

Definicje i pomiar 
Zgodnie z Konwencją o różnorodności biologicznej różnorodność biologiczna to zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi w ekosystemach lądowych, morskich i słodkowodnych oraz w zespołach ekologicznych, których są częścią (zob. struktura ekosystemu). Dotyczy ona różnorodności w obrębie gatunku (różnorodność genetyczna), pomiędzy gatunkami oraz różnorodności ekosystemów. Bioróżnorodność jest często stosowanym określeniem dla sumy gatunków lub ekosystemów analizowanych lub porównywanych obszarów.

Istnieje wiele definicji różnorodności biologicznej oraz sposobów jej określania i pomiaru. W celu porównywania różnorodności biologicznej rozmaitych środowisk lub różnorodności biologicznej zespołów organizmów zamieszkujących jakieś środowisko stosuje się rozmaite wskaźniki, do najczęściej stosowanych należą:
 bogactwo gatunkowe (liczba znalezionych gatunków), liczba wszystkich gatunków eukariontów żyjących na Ziemi jest szacowana na 8,7 (±1,3) mln,
 bogactwo rzadkich gatunków (liczba gatunków znalezionych w określonym, niewielkim odsetku próbek),
 wskaźniki Shannona, Simpsona, Margaleff, Pielou i inne.

Etymologia 
Termin bioróżnorodność to kontaminacja "bio" i "różnorodność". Termin 'różnorodność biologiczna' (ang. biological diversity) stworzony został przez Thomasa Lovejoya w 1980 r. W powszechnym użyciu znalazł się od około połowy lat 80. Forma biodiversity jest tworem autorstwa M.W. Rosena, który współorganizował konferencję National Forum on Biological Diversity w 1986 roku (klasyczna praca Biodiversity, edytowana przez Edwarda Wilsona, jest zbiorem referatów z tej konferencji). Pojęcie stosowane jest w kontekście zagrożeń dla środowiska naturalnego, w szczególności w odniesieniu do zagadnienia wymierania gatunków.

Znaczenie 
Bioróżnorodność ma podstawowe znaczenie dla ewolucji oraz trwałości układów podtrzymujących życie w biosferze. W celu ochrony bioróżnorodności konieczne jest przewidywanie, zapobieganie oraz zwalczanie przyczyn zmniejszania się lub jej zanikania. Zubożenie bioróżnorodności wyraża się poprzez:
 utratę siedlisk,
 wymieranie gatunków,
 zmniejszanie zróżnicowania genowego w populacjach.

Ochrona 
Dla zachowania i wzbogacania różnorodności biologicznej duże znaczenie ma zróżnicowanie siedlisk i oddziaływania człowieka, w szczególności ochrona siedlisk słabo lub wcale nieprzekształconych (naturalnych).

Kluczowe znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej w przestrzeni rolniczej mają:
 zadrzewienia śródpolne,
 oczka wodne i torfowiska,
 miedze,
 ekstensywnie użytkowane łąki i pastwiska.

Na terenach leśnych kluczowe znaczenie dla utrzymania różnorodności biologicznej mają:
 spróchniałe drzewa i powalone pnie (martwe drewno),
 starodrzewy,
 torfowiska i polany śródleśne.

Zobacz też 
 masowe wymieranie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 

 Konwencja o różnorodności biologicznej
  (dokument w formacie PDF)

 

Ekologia
Drawieński Park Narodowy

Drawieński Park Narodowy – polski park narodowy, utworzony w 1990 roku na terenie województw: lubuskiego, zachodniopomorskiego i wielkopolskiego.

Został utworzony 1 maja 1990 roku na powierzchni 8691,50 ha. Obecnie zajmuje powierzchnię 11 535,66 ha, w tym w wieczystym użytkowaniu Parku 11 210,6922 ha:
 województwo lubuskie: 5362,1793 ha (powiat strzelecko-drezdenecki)
 województwo zachodniopomorskie: 5470,6729 ha (powiat choszczeński i wałecki)
 województwo wielkopolskie: 377,84 ha (powiat czarnkowsko-trzcianecki)

Park znajduje się w północno-zachodniej Polsce, na Równinie Drawskiej, w kompleksie Puszczy Drawskiej. Południowa granica Parku przebiega wzdłuż drogi krajowej nr 22.

Położenie geograficzne Parku:
 długość geograficzna od 15°45′ do 16°45′E
 szerokość geograficzna od 53°00′ do 53°15′N

Lasy na terenie Parku zajmują 83% powierzchni. W większości są to lasy bukowe i dębowo-bukowe, a także bory sosnowe. Ponadto 10% powierzchni wodnej Parku zajmują jeziora wraz z rzekami. Główne rzeki to: Drawa i Płociczna. Jeziora: 20 zbiorników wodnych, w tym unikatowe w skali kraju, Jezioro Czarne. Największe jezioro to Ostrowiec. W Parku znajduje się 12 obszarów ochrony ścisłej.

Wokół Parku wyznaczono otulinę o powierzchni 352,67 km².

Flora i fauna

Obszary ochrony ścisłej 

Najcenniejsze przyrodniczo fragmenty Parku, o powierzchni 1391,62 ha, podlegają ścisłej ochronie. W tym celu wyznaczono następujące obszary ochrony ścisłej:
 w województwie lubuskim:
 Moczele – Żeleźnica
 Święta Hala
 Rynna Moczelska
 Jezioro Czarne
 Wyspy i półwyspy jeziora Ostrowieckiego
 w województwie zachodniopomorskim:
 Przełom Drawy
 Runica
 Głodne Jeziorka
 Sicienko
 Pustelnik
 Wydrowe Łęgi
 Dolina Płocicznej

Rezerwaty w otulinie Drawieńskiego PN 
W otulinie Parku znajduje się 5 rezerwatów przyrody:
 w województwie lubuskim:
 Torfowisko Osowiec

 w województwie zachodniopomorskim:
 Leśne Źródła
 Mszary Tuczyńskie
 Stary Załom
 Torfowisko Konotop

Ścieżki poznawcze 
Ścieżki dydaktyczne w Parku nazywane są ścieżkami poznawczymi i oznakowano je w terenie zielonymi choinkami na białym kwadracie. Wytyczono 5 ścieżek poznawczych, w tym 3 w północno-zachodnim (NW) rejonie Parku oraz 2 w południowym (S) rejonie:
 „Drawnik” (NW) – 4 km, czas przejścia 2 godz.,
 „Barnimie” (NW) – 3 km + 4 km, łączny czas przejścia 3 godz.,
 „Międzybór” (NW) – 4 km, czas przejścia 2 godz. 30 min,
 „Głusko” (S) – 3 km, czas przejścia 40 min,
 „Jezioro Ostrowieckie” (S) – 7 km (wariant I) lub 5 km (wariant II)
Ponadto na terenie Parku wyznaczono ścieżkę geologiczną „Petrografia terenów nad Drawą” – 3,8 km, czas przejścia 2 godz.

Administracja Drawieńskiego PN 
Dyrekcja Drawieńskiego Parku Narodowego
ul. Leśników 2
73-220 Drawno

Zobacz też 
 ochrona przyrody w Polsce
 parki narodowe Polski

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona DPN
 Historia Drawieńskiego Parku Narodowego

 
Ochrona przyrody w województwie zachodniopomorskim
Turystyka w województwie zachodniopomorskim
Ochrona przyrody w województwie lubuskim
Ochrona przyrody w województwie wielkopolskim
Parki narodowe w Ameryce Północnej

Parki Narodowe położone na obszarze Ameryki Północnej

Parki narodowe w Stanach Zjednoczonych 

W czerwcu 2008 w Stanach Zjednoczonych istniało 58 parków narodowych, z czego dwa położone były w terytoriach zależnych. Wszystkie parki narodowe, niezależnie od położenia, znajdują się pod zarządem National Park Service.

Parki narodowe w Kanadzie 

W kwietniu 2009 roku w Kanadzie istniały 42 parki narodowe.

Parki narodowe w Meksyku

Parki narodowe w Kostaryce

Zobacz też 
 Parki narodowe w Polsce
 Parki narodowe w Europie
 Parki narodowe w Azji
 Parki narodowe w Afryce
 Parki narodowe Ameryki Południowej
 Parki narodowe w Australii
 Parki narodowe w Nowej Zelandii

Linki zewnętrzne 
 Oficjalna strona internetowa Amerykańskich Parków Narodowych
 Oficjalna strona internetowa Kanadyjskich Parków Narodowych

Ameryka Północna
George

Kanada:
 George – rzeka

Południowa Afryka:
 George – gmina
 George – miasto

Stany Zjednoczone:
 George – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Lyon
 George – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie Grant
 George (ang. George County) – hrabstwo w stanie Missisipi

Osoby:
 Anju Bobby George – indyjska lekkoatletka
 Boy George – brytyjski piosenkarz
 Brian George – brytyjski aktor
 Christopher George – amerykański aktor
 Dan George – kanadyjski aktor
 David Lloyd George – brytyjski polityk
 Elizabeth George – amerykańska pisarka
 Finidi George – nigeryjski piłkarz
 Francis George – amerykański duchowny
 Gorgeous George – amerykański wrestler
 Götz George – niemiecki aktor
 Heinrich George – niemiecki aktor
 Melissa George – australijska aktorka
 Nina George – niemiecka pisarka
 Paul George – amerykański koszykarz
 Peter George
 Stefan George – niemiecki pisarz

Inne:
 George, pl. Jerzy – imię męskie
 GEORGE – systemy operacyjne
 George V
 George Town

Zobacz też:
 Ciekawski George
 Fort George
 Gilbert & George
 Saint George
 Saint-George
 St. George
 Strzelanina w motelu George