Krioterapia

Krioterapia (z  krýos – zimny +  therapeía – leczenie) – w medycynie, forma zimnolecznictwa z zastosowaniem temperatur poniżej 0 °C.  W pierwszej fazie działania bardzo niskich temperatur występuje skurcz obwodowych naczyń krwionośnych i mięśni oraz spowolnienie przepływu krwi i przemiany materii. Natomiast w fazie drugiej występuje reakcja obronna polegająca na gwałtownym rozszerzeniu naczyń krwionośnych i zwiększeniu przepływu krwi. Skutkiem takiej reakcji jest zwiększony dopływ do komórek składników odżywczych i tlenu, a także mediatorów przeciwzapalnych. W rezultacie zmniejszeniu ulega ból i stan zapalny, szybciej regenerują się uszkodzone tkanki. Mięśnie ulegają rozluźnieniu, przyspiesza się przemiana materii oraz następuje pobudzenie układu nerwowego i odpornościowego.

Rodzaje 
Wyróżnia się krioterapię miejscową oraz krioterapię ogólnoustrojową.

Krioterapia miejscowa 
Krioterapia miejscowa polega na nawiewie na wybraną powierzchnię ciała par azotu (–176ºC), dwutlenku węgla  (–70ºC) lub oziębionego powietrza (–25ºC) przez okres około 3 minut.

Kriodestrukcja 

Kriodestrukcja polega na przyłożeniu do skóry lub śluzówki bardzo niskiej temperatury przy pomocy specjalnego aplikatora.  Zabieg zamrażania i rozmrażania powtarza się w jednym cyklu kilkakrotnie. Doprowadza to do zamarzania zawartości komórek, pękania błon biologicznych i w konsekwencji destrukcji tkanki. Kriodestrukcja stosowana jest do leczenia:
 zmian skórnych łagodnych i złośliwych (np. brodawki skórne, choroba Bowena)
 zmian powstałych na błonach śluzowych (np. leukoplakia, pachydermia, kłykciny kończyste)
 destrukcji zmian łagodnych i nowotworowych w obrębie jamy brzusznej, zwłaszcza wątroby (np. naczyniak).

Komora krioterapii 
Komora do krioterapii to indywidualna obudowa w kształcie tuby, która przykrywa ciało osoby otwartą górą, aby utrzymać głowę w temperaturze pokojowej.  Jest to specyficzny rodzaj leczenia niskotemperaturowego stosowany w celu zmniejszenia stanu zapalnego i bólu.

Został opracowany w latach siedemdziesiątych XX wieku przez japońskiego reumatologa Toshimę Yamaguchi i wprowadzony do Europy, USA i Australii w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych  XX wieku.

Mechanizm akcji 
Kiedy organizm jest narażony na ekstremalne chłodzenie, naczynia krwionośne zwężają się i powodują mniejszy przepływ krwi w obszarach obrzęku. Po wyjściu z komory kriogenicznej naczynia rozszerzają się i we krwi stwierdza się zwiększoną obecność białek przeciwzapalnych (IL-10).  Komora do krioterapii polega na wystawieniu osobników na działanie mrożącego, suchego powietrza (poniżej -100° C) przez 2 do 4 minut.

Główne zastosowania 
Zwolennicy twierdzą, że krioterapia może zmniejszyć ból i stany zapalne, pomóc w zaburzeniach psychicznych, wspomóc regenerację wysiłkową i poprawić funkcjonowanie stawów. Komory do krioterapii należą do grupy urządzeń związanych z rehabilitacją sportową i wellness.

 Zmniejszenie objawów wyprysku;

Krioterapia ogólnoustrojowa 

Krioterapia ogólnoustrojowa polega na poddaniu całego ciała przez krótki czas (do 3 minut) działaniu bardzo niskich temperatur (od –160 do –100 °C). Zabieg ten jest również nazywany kriostymulacją, ponieważ celem zabiegu jest dostarczenie organizmowi stresu fizjologicznego. Ma on na celu oziębienie całego ustroju, ze wszystkimi następstwami tego zjawiska (działanie przeciwbólowe, zwolnienie  przewodnictwa nerwowo–mięśniowego), stwarza dogodne warunki do pracy mięśniowej i ułatwia stosowanie kinezyterapii. Zabieg krioterapii ogólnoustrojowej jest wykonywany w specjalnie skonstruowanej kabinie (kriokomorze), w której za pomocą ciekłego azotu można obniżyć temperaturę do –176ºC. Czas przebywania pacjenta wynosi początkowo 30 s, po czym jest stopniowo wydłużany do 3 min. Po zakończeniu zabiegu obserwuje się zwiększoną łatwość wykonywania ruchów, ustąpienie dolegliwości bólowych oraz poprawę samopoczucia pacjentów leczonych tą metodą

Podczas badań nad skutecznością krioterapii w leczeniu zapalnych chorób reumatycznych 20% pacjentów było zmuszonych przerwać zabiegi z powodu niepożądanych efektów ubocznych.

Metody 

 krioablacja
 kriokoagulacja

Wskazania 
Krioterapię można stosować m.in. w takich przypadkach jak:
 zapalenia stawów (reumatoidalne, młodzieńcze przewlekłe, reaktywne, łuszczycowe, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa)
 zmiany zapalne stawów o podłożu metabolicznym (np. dna moczanowa)
 przewlekłe zapalenie kręgosłupa szyjnego
 zespół bolesnego barku
 zapalenie okołostawowe ścięgien, torebki stawowej i mięśni
 zespół fibromialgii (choroby reumatyczne tkanek miękkich)
 zwichnięcie i skręcenie urazowe stawów
 uszkodzenie łąkotki
 naderwanie ścięgien i mięśni
 zwalczanie przewlekłego i patologicznego bólu (metoda zachowawcza)
 zwalczanie odruchowej i ośrodkowej spastyczności mięśni w procesie rehabilitacji neurologicznej
 ostre i zadawnione urazy sportowe i pooperacyjne
oraz dla odnowy biologicznej
 u przemęczonych fizycznie i psychicznie osób dorosłych
 u sportowców wyczynowych
 zespoły bólu mięśniowo-powięziowego

Przeciwwskazania 
 krioglobulinemia
 kriofibrynogemia
 agammaglobulinemia
 nocna napadowa hemoglobinuria
 ropno-zgorzelinowe zmiany na skórze
 neuropatie układu współczulnego
 Niedoczynność tarczycy
 znaczna niedokrwistość
 stosowanie niektórych leków (neuroleptyki, alkohol)
 wyniszczenie i wychłodzenie organizmu
 schorzenia mięśnia sercowego lub aparatu zastawkowego serca w okresie niewydolności krążenia
 przecieki żylno-tętnicze w płucach
 ciężkie postacie dusznicy bolesnej wysiłkowej i dusznicy bolesnej spontanicznej
 różnego pochodzenia ostre schorzenia dróg oddechowych
 miejscowe zaburzenia ukrwienia
 zaawansowana miażdżyca
 choroba nowotworowa
 zespół Prinzmetala
 obecność miejscowych odmrożeń
 uszkodzenia skóry
 nadciśnienie tętnicze znacznego stopnia
 klaustrofobia
 wiek powyżej 65 lat
 zaburzenia rytmu serca przy jego częstości wyższej od 100/min.
 przebyte zakrzepy żylne i zatory tętnic obwodowych
 pokrzywka na zimno
 zespół Raynauda

Przypisy 

Fizykoterapia
Terapie
Zimnolecznictwo