1857

Godina 1857 (MDCCCLVII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom odn. redovna godina koja počinje u utorak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak 
 3. 1. - Pariški nadbiskup Marie Dominique Auguste Sibour ubijen od strane svećenika koji se navodno protivio nekim crkvenim dogmama.
 9. 1. - Jak Fort Tejonski zemljotres potresao Kaliforniju.

 24. 1. - Bečkim ugovorom uveden savezni talir (Vereinsthaler) kao sredstvo plaćanja u Austriji i Nemačkom carinskom savezu (Zollverein). Austrijski gulden korigovao težinu u odnosu na novu valutu, sadrži 100 krajcara umesto 60.
 24. 1. - University of Calcutta je prvi sekularni univerzitet zapadnog stila u Južnoj Aziji.
 januar - Crnogorski knez Danilo I Petrović u zvaničnoj poseti Parizu, što izaziva nezadovoljstvo Austrije i Rusije. Opozicija (Đorđije Petrović) organizovala atentat na knjaza, ubijen jedan senator na ispraćaju.
 januar/februar - Gustaveu Flaubertu suđeno po optužbi da je feljtonizovanim romanom Madame Bovary povredio moral i religiju - oslobođen 7. februara a roman u aprilu objavljen u obliku knjige.

 4. 2. - Veliki pogreb, juče umrlog, austrijskog konzula u Sarajevu Dimitrija Atanackovića - "prvi put" da je u gradu javno nošen krst od početka turske vlasti.
 5. 2. - Ratifikovan liberalni ustav Meksika - protivljenje konzervativaca ranijim liberalnim zakonima i ovom ustavu dovodi do građanskog Reformskog rata (od sledećeg decembra do 1860).
 februar - Putnički brod Tempest nestao na Atlantiku sa 150 osoba.
 20. 2. - U Bremenu osnovana brodarska kompanija Severnonemački Lojd (Norddeutscher Lloyd).
 22. 2. - Po legendi, u Minhenu nastale bele kobasice (Weißwurst).
 28. 2. - Austrijski feldmaršal Josef Radetzky odlazi u penziju posle 90 godina života i 72 godine službe.

 3. 3. - Drugi opijumski rat: Velika Britanija i Francuska i formalno objavljuju rat Kini.
 4. 3. - James Buchanan postaje predsednik SAD (do 1861) - kasniji istoričari ga smatraju jednim od najslabijih predsednika.

 6. 3. - Vrhovni sud SAD presuđuje u slučaju Dred Scott v. Sanford: crnci, robovi ili slobodni, ne mogu biti građani SAD, pa se ne mogu obraćati federalnom sudu - smatra se najgorom odlukom Suda, jedan od katalizatora Građanskog rata (poništeno 1866-68).
 13. 3. - Knez Aleksandar Karađorđević doneo ustroenije o udruživanju zanatlija i trgovaca (danas Dan Privredne komore Srbije).
 14. 3. - Kopenhagenska konvencija posle više od 400 godina ukida Øresundsku brodarinu, dansku dažbinu za prolaz moreuzom Øresund.
 23. 3. - Elisha Otis instalirao u New Yorku prvi lift.
 25. 3. - Édouard-Léon Scott de Martinville patentirao fonoautograf, prvu poznatu spravu za beleženje zvuka.
 27. 3. - Anglo-persijski rat: Britanci zauzeli bez borbe Muhamaru (Horamšaher) na Šat al-Arabu, pet dana kasnije zauzimaju i Ahvaz.
 27. 3. - 24. 4. - Izbori u Ujedinjenom Kraljevstvu, Palmerstonovi vigovci konačno dobili većinu.

April/Travanj – Jun/Lipanj 
 4. 4. - Okončan Anglo-persijski rat (mirovni ugovor potpisan u Parizu pre mesec dana): Persija se povlači iz afganistanskog Herata, potpisaće trgovački ugovor i sarađivaće u sprečavanju trgovine robovima.
 18. 4. - Allan Kardec, osnivač spiritizma, izdaje prvu od pet knjiga koje se smatraju fundamentalnim delima te doktrine.

 30. 4. - Ekspedicija Novara: austrijska fregata Novara kreće iz Trsta na put oko svijeta.

 5. 5. - 17. 10. - U Manchesteru se održava izložba Umetnička blaga Velike Britanije, sa 16.000 izloženih dela i 1,3 miliona posetitelja. Oscar Gustave Rejlander izlaže "Dva načina života", bešavni kolaž od 32 fotografije.
 10. 5. - Indijska pobuna započinje pobunom indijskih vojnika (sipoja) protiv britanskih oficira.
 11. 5. - Indijski pobunjenici zauzimaju Delhi, sa gradskim ološem ubijaju sve Evropljane koje vide a Britanci se digli u vazduh sa gradskim arsenalom da im ne bi pao u ruke.
 26. 5. - Neuchâtelska kriza okončana Pariskim ugovorom: pruski kralj se i formalno odriče bivše kneževine, sada švajcarskog kantona Neuchâtel i grofovije Valangin.

 2. 6. - Johann Carl Fuhlrott i Hermann Schaaffhausen predstavili prošlogodišnje otkriće Neandertal 1, prvog pronađenog neandertalca.

 6. 6. - Švedsko-norveški princ Oskar se oženio sa Sophijom von Nassau.
 25. 6. - Prvo izdanje Baudelaireove zbirke pesama "Cveće zla" (Les Fleurs du mal) - u avgustu osuđen na globu zbog vređanja javnog morala.
 26. 6. - Kraljica Viktorija održala prvu ceremoniju dodele Viktorijinih krstova, najvišeg britanskog odlikovanja - 66 učesnika Krimskog rata (1358 odlikovanja do 2015).
 27. 6. -  Južnoafrička Republika (Transvaal) nezavisna, prvi predsednik Marthinus Wessel Pretorius.
 27. 6. - Indijska pobuna: Opsada Kanpura okončana britanskom predajom - obećan im slobodan prolaz, ali dolazi do pucnjave u kojoj su skoro svi ubijeni, a žene i deca zatočeni.
 jun - Rat u Juti: predsednik SAD proglašava da je mormonska Juta u stanju pobune zbog tamošnje poligamije i teokratije.

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan 

 1. 7. (19. 6. po j.k.) - Stefan Marković postavljen za novog knjažeskog predstavnika (predsednika vlade) u Srbiji (do 1858).
 1. 7. - Opsada Lucknowa - indijski pobunjenici drže pod opsadom Lucknow a Britanci započinje opsadu Delhija.
 15. 7. - Indijski ustanak: Bibigharski masakr britanskih žena i dece u Kanpuru.
 27. 7. - Austrijska južna željeznica je završena otvaranjem dionice Ljubljana-Trst - tako je Beč, nakon 18 godina gradnje, povezan željeznicom sa Jadranom.

 5. 8. - Prvi pokušaj postavljanja Transatlantskog telegrafskog kabla - neuspešno.
 15. 8. - Prvi uspon na planinu Mönch u Bernskim Alpima (4.107 m).
 18. 8. - Počela s radom Biblioteca Comunale Paravia, današnja Znanstvena knjižnica Zadar.
 20. 8. - Jedrenjak Dunbar se nasukao pred Sydneyskom lukom, stradala 121 osoba.
 26. 8. - Nemački botaničar i istraživač Adolf Schlagintweit pogubljen u Kašgaru.
 28. 8. - Odobren zakon u Engleskoj i Velsu kojim se razvod premešta iz crkvenog u građanski sud.

 11. 9. - Masakr na Mountain Meadows: mormonska milicija ubila oko 120 pripadnika iseljeničkog karavana u Juti.
 12. 9. - Parobrod SS Central America potonuo zbog uragana kod Severne Karoline sa 425 ljudi i 14.000 kg zlata, što će inicirati ekonomsku krizu.
 septembar - U SAD počinje finansijska Panika 1857. koja će se proširiti i u Evropu.
 septembar - Zbog turskog zuluma Luka Vukalović na zboru narodnih glavara dogovorio novu bunu, pridružiće se i Kuči i Vasojevići.
 20. 9. - Britanci povratili Delhi, poslednji mogulski car Bahadur Shah II je uhapšen, dvojica sinova i jedan njegov unuk su ubijeni.
 24 - 29. 9. - Susret dva cara u Stuttgartu, francuskog Napoleona III i ruskog Aleksandra II - Rusija izlazi iz izolacije, Francuskoj obećana neutralnost u slučaju konflikta sa Austrijom u Italiji (→ Austrijsko-sardinijski rat).
 25. 9. - Krunski princ Karl XV postaje regent Švedske i Norveške.
 septembar/oktobar - Otkrivena Tenkina zavera za ubistvo kneza Aleksandra, nazvana po Stefanu Stefanoviću Tenki, predsedniku Saveta (u zaveru bilo umešano još nekoliko savetnika, finansira ih Miloš Obrenović).

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac 

 5. 10. - Srpski slikar Stevan Todorović otvorio u Beogradu besplatnu školu za slikanje, pevanje i gimnastiku (bila nakratko zabranjena).
 13. 10. - Panika 1857.: zatvorene banke u New York Cityju, ostaju tako do 12. decembra.
 24. 10. - U Sheffieldu u Engleskoj formiran Sheffield F.C., prvi fudbalski klub na svijetu.
 25. 10. (13.10. po j.k.) - Šestorica savetnika podnela ostavku pod pritiskom kneza Aleksandra, mada nisu bili direktno umešani u Tenkinu zaveru (francuski i ruski konzul negoduju).
 28. 10. - Uspostavljen međunarodni telegrafski saobraćaj na liniji Beograd-Carigrad, preko Niša i Sofije.
 29. 10. - Helmuth Karl Bernhard von Moltke dobio dužnost dužnost šefa pruskog generalštaba (do 1888, od 1871 šef nemačkog Velikog generalštaba).

 1. 11. - U SAD izlazi prvi broj kulturnog časopisa The Atlantic Monthly.
 2. 11. (21.10. po j.k.) - Francuski ambasador pri Porti Duvnel (s kojim se u principu slaže i ruski ambasador) traži tursku komisiju za rešavanje ustavnog sukoba u Srbiji.
 13. 11. (1.11. po j.k.) - Osuđenima u Tenkinoj zaveri smrtna kazna zamenjena doživotnom robijom u Gurgusovačkoj kuli, uz brutalan prevoz i tretman.

 15. 11. - Puštena pruga Segedin-Temišvar, preko Banatskog Aranđelova i Kikinde, što predstavlja vezu i sa Budimpeštom i Bečom.
 18. 11. - Opsada Lucknowa okončana britanskim povlačenjem iz grada.
 18. 11. - Eksplozija barutane u utvrdi Mainz, uništeno 57 kuća, poginuo izvestan broj pruskih i austrijskih vojnika.
 20. 11. - Ručno pismo (reskript) ruskog cara Aleksandra II kojim je plemstvo ovlašćeno da se bavi seljačkim pitanjem, u pravcu ukidanja kmetstva.

 decembar? - U južnoj Hercegovini, uz pomoć Crne Gore, počinje ustanak Luke Vukalovića koji će se raširiti do Drobnjaka. Vukalović je vodio krvavu borbu u Orahovcu.
 decembar - Izbija novi ustanak u Bosni koji će biti ugušen u jesen 1858 - Prva Pecijina buna (Petar Petrović Pecija na čelu ustanka u Krajini). Ustanak seljaka oko Gradačca sa centrom u selu Gorici.
 decembar - Grupa bosanskih seljaka krenula da preda žalbu sultanu na svoje stanje - žele ukidanje čitluka i služenje u vojsci umesto poreza.
 16. 12. - Zemljotres u Basilicati ubija oko 11.000 ljudi u južnoj Italiji (Kraljevina dviju Sicilija).
 20. 12. - Austrijski car Franjo Josip I izdaje dekret Es ist Mein Wille kojim naređuje rušenje gradskih zidova i šančeva Beča radi gradnje Ringstrasse.
 21. 12. - Juraj Dobrila je potvrđen za porečko-pulskog biskupa (do 1875).
 22. 12. - U Londonu osnovan Alpski klub (Alpine Club), prvi planinarski klub na svetu.
 31. 12. - Britanska kraljica Viktorija odabire Ottawu kao budući glavni grad Kanade.

Kroz godinu 

 Srbija:
 U Srbiji se prikupljaju prilozi za Karađorđev spomenik, u šta je vlada uključila policiju, a mitropolit sveštenstvo - Savet negoduje zbog nameta.
 Počinje gradnja Kapetan-Mišinog zdanja u Beogradu.
 U Srbiji donet Zakon o osnovnim školama - finansiranje i nadzor preneti sa lokalnog na državni nivo.
 Stevan Todorović došao u Beograd i osnovao školu za crtanje i školu za gimnastiku i borenje.
 Oštra zima i loši putevi izazivaju visoke cene u Beogradu.
 Šumska uredba pokušava da unese reda u vlasništvo i prekomernu seču u Srbiji, oborena već sledeće godine.
 U Crnoj Gori se pojavila opozicija oko predsednika Senata Đorđija Petrovića, ali knjah Danilo je ubrzo suzbija.
 Đorđe Natošević započinje u Temišvaru reformu srpskog školstva u Habsburškom carstvu.
 U civilnoj Hrvatskoj (bez Srema) ima 851.516 stanovnika od čega 83.026 Srba; u Vojnoj granici od 657.817 stanovnika, Srba je 45% (ukupno 29,04% Srba u oba dela Hrvatske, pad sa 31,41% u 1840.).
 Ruski diplomata Aleksandar Giljferding putuje po Kosovu i Bosni.
 Dimitraćeva buna oko Vidina.

 Dickensov roman Little Dorrit objavljen u obliku knjige.
 Tajpinški ustanak: pesnik i predsednik vlade Shi Dakai napušta prestonicu sa izvesnim brojem pristalica - smatra se da je ovo doprinelo propasti pokreta.
 Osnovan Kuala Lumpur, kao naselje rudara kalaja/kositra.
 Završena Memphis and Charleston Railroad, prva železnica između Atlantika i Misisipija.
 Osnovan Dakar.
 Nauka i tehnika:
 U Švajcarskoj pronađen tipski lokalitet Latenske kulture Gvozdenog doba.
 Claude Bernard izolovao glikogen.
 Formuliran Buys Ballotov zakon, ili barički zakon vjetra.
 Louis Pasteur objasnio fermentaciju.
 August Kekulé objavio četvorovalentnost ugljenika.

Rođenja

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj 
 4. 1. - Émile Cohl, francuski karikaturist, animator († 1938)
 13. 1. - Anastasios Papulas, grčki general († 1935)
 23. 1. - Andrija Mohorovičić, hrvatski geofizičar († 1936.)
 26. 1. - Dalaj Lama XII († 1875)
 28. 1. - Stojan Protić, srpski političar, prvi predsednik vlade KSHS († 1923)

 18. 2. - Max Klinger, slikar, skulptor, grafičar († 1920)
 22. 2. - Robert Baden Powell, osnivač svjetskog izviđačkog (skautskog) pokreta († 1941.)
 22. 2. - Heinrich Rudolf Hertz, njemački fizičar († 1894.)
 26. 2. - Émile Coué, propagator autosugestije († 1926)

 25. 3. - Jovan Ilkić, srpski arhitekta († 1917)
 27. 3. - Karl Pearson, osnivač matematičke statistike († 1936)
 30. 3. - Léon Charles Thévenin, telegrafski inženjer († 1926)

 5. 4. - Aleksandar I Batenberg, prvi vladar moderne Bugarske († 1893)
 22. 4. - Paul Dresser, kompozitor zabavne muzike († 1906)
 23. 4. - Ruggero Leoncavallo, kompozitor opere († 1919)

 13. 5. - Ronald Ross, pronalazač malaričnog parazita, nobelovac († 1932)
 15. 5. - Williamina Fleming, astronom († 1911)
 24. 5. - Aleksandar Mašin, srpski pukovnik, majski zaverenik († 1910)
 31. 5. - Achille Ratti, papa Pio XI. († 1939)

 2. 6. - Edward Elgar, engleski kompozitor († 1934.)
 6. 6. - Aleksandar Ljapunov, ruski matematičar, fizičar († 1918)

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac 
 5. 7. - Clara Zetkin, njemačka revolucionarka i članica međunarodnoga radničkog pokreta († 1933.)
 8. 7. - Alfred Binet, psiholog, kokreator testa inteligencije († 1911)
 27. 7. - Melentije Vujić, episkop timočki, svetogorski monah († 1921)

 8. 8. - German Opačić, episkop bački († 1899)

 9. 9. - Milan Nedeljković, začetnik astronomije i meteorologije u Srbiji († 1950)
 12. 9. - Mijo Mandić, pokretač bunjevačkog lista "Neven" († 1945)
 13. 9. - Milton S. Hershey, proizvođač čokolade († 1945)
 15. 9. - William Howard Taft, predsednik SAD, vrhovni sudija († 1930)
 17. 9. - Konstantin Ciolkovski, pionir raketa i astronautike († 1935)

 2. 10. - Arthur Edward Waite, okultista († 1942)
 9. 10. - Ivo Vojnović, hrvatski književnik († 1929.)

 1. 11. - Damjan Popović, srpski general († 1928)
 3. 11. - Mihail Aleksejev, ruski general († 1918)
 5. 11. - Ida Tarbell, pionir istraživačkog novinarstva († 1944)
 17. 11. - Celestin Medović, hrvatski slikar († 1920.)
 26. 11. - Ferdinand de Saussure, lingvista, semiotičar († 1913)
 28. 11. - Alfonso XII, kralj Španije († 1885)

 3. 12. - Joseph Conrad, engleski prozaist poljskoga podrijetla († 1924.)
 7. 12. - Uroš Predić, srpski slikar († 1953)
 10. 12. - Lujo Marun, franjevac, arheolog († 1939)
 16. 12. - Nikolaj Hartvig, ruski diplomata († 1914)
 16. 12. - Edward Emerson Barnard, astronom († 1923)

 ? - Persida Milenković, zadužbinarka († 1943)
 ? - Mehmed Šukri-paša, osmanski zapovednik Jedrena († 1916)

Smrti 

 10. 2. - David Thompson, istraživač Severne Amerike (* 1770)
 15. 2. - Mihail Glinka, ruski kompozitor (* 1804)
 30. 3. - Dimitrije P. Tirol, srpski pisac, geograf, slikar (* 1793)
 2. 5. - Alfred de Musset, književnik (* 1810)
 11. 5. - Eugène François Vidocq, detektiv (* 1775)
 20. 5. - Ivan Franjo Jukić, bosanski franjevac, prosvjetitelj, pjesnik, putopisac i etnograf (* 1818)
 23. 5. - Augustin Louis Cauchy, francuski matematičar (* 1789.)
 21. 6. - Louis Jacques Thénard, hemičar (* 1777)
 30. 6. - Alcide d'Orbigny, naturalista (* 1802)
 15. 7. - Carl Czerny, kompozitor, pijanista, učitelj (* 1791)
 29. 7. - Charles Lucien Bonaparte, biolog (* 1803)
 5. 9. - Auguste Comte, francuski matematičar i filozof (* 1798.)
 22. 9. - Daniele Manin, venicijanski revolucionar (* 1804)
 28. 10. - Louis Eugène Cavaignac, francuski general, bivši šef vlade (* 1802)
 3. 12. - Christian Daniel Rauch, skulptor (* 1777)
 17. 12. - Francis Beaufort, britanski admiral, hidrograf (* 1774)
 23. 12. - Achille Devéria, slikar, litograf (* 1800)
 ? - Stevan Perović Cuca, crnogorski serdar i senator, Njegošev sestrić (* 1830)

Reference 

 Literatura
 Istorija srpskog naroda, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
 Peta knjiga prvi tom (V-1)
 Peta knjiga drugi tom (V-2)

1857