Draaibrug (brugtype)

Een draaibrug is een beweegbare brug die open en dicht gaat door te roteren om een verticale as.

Beschrijving 
De bovenbouw van de brug beschrijft bij het openen en sluiten een boog. Dit heeft ook gevolgen voor de aansluiting tussen de landhoofden en de uiteinden van het brugdek: geen enkel deel van het brugdek mag tijdens het draaien het landhoofd raken. Als de brug in beide richtingen geopend moet kunnen worden, komt dat erop neer dat ook de einden van het brugdek boogvormig moeten zijn.

Voordat de brug kan worden opengedraaid, wordt deze losgemaakt door de vijzels waar het brugdek op rust, de zogenaamde opzetinrichting, omlaag te bewegen. In dichte toestand wordt de brug door deze vijzels vergrendeld.

Een draaibrug kan bestaan uit twee gelijke armen, zodat twee doorvaartopeningen ontstaan waarbij het draaipunt van de brug op een eiland ligt. Als één doorvaartopening volstaat, zal men een ongelijkarmige draaibrug construeren. In dat geval moet men, om op het mechaniek een gelijkmatige belasting te verkrijgen, een contragewicht toevoegen aan de kortste arm van de brug.

Een draaibrug heeft als voordeel dat er een doorvaart ontstaat zonder beperking in de doorvaart- en doorrijhoogte, terwijl de brug toch snel open en dicht kan gaan. De breedte van de doorvaart kan wel beperkt(er) zijn.

Nederland 
Draaibruggen in Nederland treft men onder andere aan in:
 Afsluitdijk: aan beide kanten van de dijk bevindt zich bij de sluizen in beide rijrichtingen een draaibrug
 Alphen aan den Rijn: de draaibrug in de spoorlijn Alphen richting Bodegraven over de Gouwe (zie foto's)
 Amsterdam: over het Noordhollandsch Kanaal bij Buiksloot
 Arkel: spoorbrug over het Merwedekanaal
 Briltil (gemeente Westerkwartier): draaibrug over het Hoendiep
 Delft: Oostpoortbrug over de Delftse Schie
 Delft: Fietsbrug bij de Abtswoudseweg over de Delftse Schie
 Dordrecht: Mazelaarsbrug, handbediende draaibrug (rijksmonument) tussen Maartensgat en Oude Maas
 Eelde (gemeente Tynaarlo): Oosterbroeksebrug over het Noord-Willemskanaal
 Gorinchem: de visbrug over de Linge
 Gouda: Gouwespoorbrug
 Groningen: Paddepoelsterbrug en Gerrit Krolbrug over het Van Starkenborghkanaal, alsmede meerdere kleinere draaibruggen
 Grouw: spoorbrug over het Prinses Margrietkanaal
 Haarlem: de Melkbrug en de Catharijnebrug over het Spaarne; de oude spoorbrug over het Spaarne, ontworpen door F.W. Conrad, was in 1841 de eerste draaibrug van Nederland
 Hellevoetsluis: gietijzeren draaibrug uit 1881, gerestaureerd in 2010
 's-Hertogenbosch: Havenbrug over de Dommel. Aangelegd in 1902, gerestaureerd in 1993.
 Middelburg: Stationsbrug
 Meppel: brug over de Drentsche Hoofdvaart Kanaal
 Montfoort: brug over de Hollandse IJssel
 Muiden: brug over de Vecht bij de voormalige zeesluis
 Oostwold (gemeente Westerkwartier): draaibrug over het Hoendiep, gemeentelijk monument
 De Poffert (gemeente Westerkwartier): draaibrug over het Hoendiep, tot 1923
 Purmerend: spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal in het spoor tussen Zaandam en Hoorn
 Rijswijk (Zuid-Holland): De Oversteek, fiets- en voetgangersbrug over het Rijn-Schiekanaal
 Souburg: brug over het Kanaal door Walcheren, oorspronkelijk uit 1869 maar vernietigd op 2 november 1944; huidige daterend uit 1907, afkomstig uit Sluiskil en op 31 januari 1947 in gebruik genomen te Souburg; in 1997 als beschermd monument aangewezen
 Sas van Gent: brug over het kanaal van Gent naar Terneuzen voor auto's en fietsers
 Sluiskil bij Terneuzen: brug over het kanaal van Gent naar Terneuzen voor auto's, fietsers en treinen 
 Stroobos (Friesland): Brug over het Prinses Margrietkanaal
 Tilburg: brug over het Wilhelminakanaal
 Uithoorn: oude spoorbrug over de Amstel, voor de aansluiting op de Haarlemmermeerspoorlijnen, thans een busbrug
 Utrecht: Muntbrug uit 1887 in het Merwedekanaal
 Vianen: Bolgerijensebrug over het Merwedekanaal
 Weesp: handbediende kleine draaibrug naar Fort bij Uitermeer
 IJmuiden: brug over de Kleine en Zuidersluis
 Zaandam: spoorbrug over de Zaan in het spoor richting Hoorn
 Zwolle: Schoenkuipenbrug over het Almelose Kanaal

België 
Draaibruggen in België treft men onder andere aan in:
 Antwerpen: Asiabrug, Kempischebrug, Willembrug en Nassaubrug in de oude haven van Antwerpen
 Brugge: Katelijnepoortbrug en Warandebrug over de Ringvaart, en Krakelebrug en Scheepsdalebrug (tot 2010) over het kanaal Brugge-Oostende
 Gent: Recolettenbrug, Predikherenbrug, Grasbrug, Vleeshuisbrug, Zuivelbrug. Wiedauwkaaibrug is een spoorweg-draaibrug tussen het Tolhuisdok en de Voorhaven in de wijk Muide in Gent. Spoorweglijnen 55 en 58 lopen erover. De oorspronkelijke brug werd gebouwd in 1926, maar in 2008 werd de volledige brug vervangen door een exacte replica. De brug heeft een voetgangerspassage aan beide zijden.
 Mechelen: Kraanbrug, Battelbrug
 Willebroek: IJzerenbrug

Andere landen 
 Kaiser-Wilhelm-Brücke, in Wilhelmshaven, Duitsland

Brugtype