Santiago Calatrava

Santiago Calatrava Valls (Valencia, 28 juli 1951), kortweg Calatrava, is een Spaanse architect en civiel ingenieur. Hij is bekend vanwege het ontwerp van vele oriëntatiepunten wereldwijd, in het bijzonder bruggen, waarin op innovatieve wijze constructief ontwerp met architectuur gecombineerd wordt.

Loopbaan 
Calatrava studeerde af aan het Instituut voor architectuur in Valencia (1974) en als ingenieur aan het Instituut voor Technologie (ETH) in Zürich (1981). In datzelfde jaar vestigde hij zijn eerste kantoor in Zürich. In 1989 opende hij een kantoor in Parijs, in 1991 in Valencia en in 2004 in New York.

Door de combinatie van constructieleer en architectuur kan Calatrava in beide richtingen gemakkelijk zijn weg vinden. Hij creëert veel vernieuwende werken met oog voor zowel de vormgeving als de structuur. Aan de andere kant krijgt hij veel kritiek wegens ontsporende budgetten en bouwtermijnen alsook een lage functionaliteit en lage klanttevredenheid. Zijn architectuurstijl zou als neofuturisme omschreven kunnen worden.

In 1979 won hij de Auguste Perret Award omdat hij de kwaliteit van Perrets werk op het gebied van structuren opnieuw leven inblies, en omdat hij opnieuw de nadruk legde op het belang van het hebben van een basisstructuur om een uiteindelijke vorm te creëren.

Kritiek
De projecten van Calatrava zijn controversieel. De vier voornaamste redenen zijn: de hoge budgetten (die doorgaans verdrie- of verviervoudigd worden tijdens de bouw), de hoge onderhoudskosten, de gelijkenissen tussen zijn projecten en de structurele en functionele gebreken. Voorbeelden zijn legio: De glazen tegels van de voetgangersbrug Zubizuri in Bilbao breken regelmatig (600 in tien jaar; kosten voor de gemeente: 300.000 euro) en worden glad bij regen. De luchthaven van Bilbao heeft geen overdekte wachtruimte, wat met het plaatselijke, regenachtige weer problemen oplevert. Ook in Spanje kostte het Paleis van de Kunsten in Valencia meer dan vier keer het oorspronkelijk gebudgetteerde bedrag van 100 miljoen euro. In datzelfde Valencia kostte de Stad van de Kunst en de Wetenschap 1,3 miljard euro. In 2013 heeft Calatrava ruzie met de regering van de regio Valencia: verschillende ernstige structurele gebreken zijn geconstateerd aan het Paleis der Kunsten.

Calatrava werd in 1996 uitgekozen om een brug over de Canal Grande van Venetië te ontwerpen. Tijdens de bouw werden verscheidene structurele veranderingen doorgevoerd wegens de mechanische instabiliteit en het hoge gewicht van de brug, waardoor de oevers van het kanaal konden inzakken. Dit project werd in tien jaar tijd acht keer doorgelicht door verschillende auditbureaus en de kostprijs van het project viel driemaal hoger uit dan het oorspronkelijke budget. In 2008 werd de brug uiteindelijk voltooid; de burgemeester besloot deze niet feestelijk in te wijden wegens de vele discussies rond het bouwwerk. In 2013 wordt Calatrava door het Italiaanse Rekenhof aansprakelijk gehouden voor het toebrengen van "schade" aan de openbare schatkist. De kosten voor het onderhoud van de brug zijn disproportioneel en het Rekenhof spreekt daarom van een structurele en chronische disfunctie van de brug.

De algemene kritiek op het werk van Calatrava werd in 2009 weergegeven in de Amerikaanse krant The New York Times, in een artikel over zijn project voor het vervoersknooppunt op Ground Zero. De krant schreef over de "opvallende discrepantie tussen de extravagantie van de architectuur en de bescheiden functie ervan". Na vier jaar, in 2013, kwam dezelfde krant tot de conclusie dat het project al dubbel zoveel heeft gekost, na zes jaar vertraging nog niet af was en vele structurele en functionele problemen kende. Het station Luik-Guillemins kreeg soortgelijke kritiek wegens ontspoorde budgetten en het "megalomane karakter" van het bouwwerk. Ook in Spanje kreeg Calatrava veel kritiek om dezelfde redenen.

Ten slotte krijgt hij ook kritiek om de fiscale 'constructies' die hij opzet: zijn bedrijf werkt vanuit Zwitserland waardoor het belastingvrij kan opereren in de landen waar de bouwwerken worden gerealiseerd.

Bouwwerken

Gebouwen 
 1983: Bahnhof Zürich Stadelhofen, Zürich
 1986: Tabourettli Theater, Bazel
 1987: BCE Place, Toronto
 1989: de Telecommunicatietoren van Montjuïc te Montjuic, Barcelona. Zendmast bij het Olympisch Stadion.
 1989: Station Lyon-Saint-Exupéry TGV, Lyon
 1989: Notfallzentrale, Sankt Gallen
 1991: Opera House, Tenerife
 1991: Alameda Metro Station, Valencia
 1991: Ciutat de les Arts i les Ciències, Valencia 
 1992: YORK - Shadow Machine, New York
 1993: Gare do Oriente, Lissabon
 1994: Uitbreiding Milwaukee Art Museum, Milwaukee Verenigde Staten
 1996: Operahuis Palau de les Arts Reina Sofia, Valencia
 1998: Bodegas Ysios, Laguardia, Spanje)
 1999: Turning Torso (torenflat), Malmö
 2000: Aeropuerto de Bilbao, Bilbao
 2001: Milwaukee Art Museum, Milwaukee
 2001: Olympisch Park van Athene, 2004. Onder meer:
- Overkapping van het Olympisch Stadion
- Overdekte wielerbaan
 2003: 80th South Street Tower, New York
 2003: Auditorio de Tenerife, Santa Cruz de Tenerife
 2004: Bibliothekseinbau: herinrichting van de bibliotheek van de Universiteit van Zürich in Zwitserland
 2008-2009: Technion Obelisk, Haifa
 2009: Station Luik-Guillemins
 2009: Caja Madrid Obelisk, Madrid
 2011: Palacio de Congresos, Oviedo
 2013: Station Mediopadana AV Reggio Emilia
 2014: Florida Polytechniek Universiteit, Lakeland, Florida
 2015: Museu do Amanhã, Rio de Janeiro
 2016: WTC Path Terminal/ Oculus, New York
 2022: St. Nicholas National Shrine at the World Trade Center, New York

In aanbouw 
 2023: Station Bergen (oorspronkelijke openingsdatum 2013)
 2025: Dubai Creek Tower (oorspronkelijke openingsdatum 2021)

Bouw stopgezet 
 2009: Campus Maastricht

Bruggen 
 1988: Lusitania Brug, Mérida
 1992: Puente del Alamillo, Sevilla (gebouwd voor Expo '92)
 1994: Zubizuri, Bilbao
 1996: Brug van Europa, Orléans
 1996: Piazzale Roma Brug, Venetië
 1996: Kronprinzenbrücke, Berlijn
 1998: Puente de la Mujer voetgangersbrug, Buenos Aires
 1999: Calatravabruggen, Haarlemmermeer (Harp, Citer en Luit)
 2003: James Joyce brug over de Liffey in Dublin
 2004: Sundial Bridge, Redding (Californië)
 2005: De brug die het Ovnat winkelcentrum en het Rabin medisch centrum verbindt, Petah Tikva, Israël
 2007: 3 bruggen over de A1-autosnelweg en HST-spoorweg in Reggio Emilia, Italië
 2007-2012: Margaret Hunt Hill Bridge, Dallas
 2007: Ponte della Costituzione over het Canal Grande Venetië
 2008: Snarenbrug in het westen van Jeruzalem
 2009: Samuel Beckett brug over de Liffey in Dublin
 2012: Vredesbrug: een voetgangersbrug over de Bow-rivier in Calgary

Prijzen
 1992: London Institution of Structural Engineers Gouden Medaille
 1993: August Perret Award
 1993: Toronto Municipality Urban Design Award
 1996: Gouden Medaille voor exelentie in de Fijne Kunsten van het Ministerie van Cultuur uit Granada
 1997: Honoris Causa graad uitgereikt door de Universiteit Delft
 1999: Prince of Asturias Award in Kunst
 2000: Algur H. Meadows Award voor excellentie in de Kunst van de Meadows School of the Arts, Southern Methodist University
 2004: James Parks Morton Interfaith Award van de Interfaith Center of New York
 2005: American Institute of Architects Gold Medal
 2006: Eugene McDermott Award in de Kunsten van de Raad voor de Kunsten van MIT (Massachusetts Institute of Technology)
 2006: Ere-Ingenieur van het Rensselaer Polytechnic Institute
 Erkenning als een wereldwijde leider voor de toekomst door het Wereld Economisch Forum in 
 2007: Ere-Ingenieur van Columbia University
 2007: Spaanse Nationale Architectuur Award
 2008: Doctor Philosophiae, Honoris Causa van Tel Aviv University, Israël
 2008: Gran Cruz de la Orden de Jaume, Generalitat Valenciana, Spanje
 2009: Golden Building Award, prijs ter ere van 50 jaar Batibouw, België
 2009: Doctor honoris causa of Lettres van de Universiteit van Oxford, Groot-Brittannië
 2009: ECCS European Steel Design Award tijdens de Europese Conventie voor staal, België
 2010: Ereburger van de stad Luik
 2010: Doctor honoris causa van de universiteit van Luik, België

Zie ook 
 Lijst van architecten
 :Categorie:Bouwwerk van Santiago Calatrava

Galerij

Externe link 
 Website van Santiago Calatrava

Spaans architect