alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
956

Het jaar 956 is het 56e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Voorjaar - Liudolf, de oudste zoon van koning Otto I ("de Grote"), verzoent zich met zijn vader en vraagt opnieuw om de aanstelling als hertog van Zwaben. Otto weigert dit verzoek, maar op instigatie van zijn oom Bruno de Grote (hertog van Lotharingen) staat hij Liudolf toe een expeditie te leiden naar Italië om de vazal Berengarius II te dwingen zijn suzereiniteit te erkennen.
 16 juni - Hugo de Grote, hertog van Aquitanië, overlijdt in Dourdan. Hugo is één van de machtigste edelmannen in Frankrijk. Hij wordt opgevolgd door zijn 15-jarige zoon Hugo Capet, die wordt erkend als "Hertog van de Franken" (voormalig Neustrië) door zijn neef Lotharius III, koning van het West-Frankische Rijk. Hugo erft de meeste bezittingen en titels van zijn vader.  
 De 12-jarige Otto volgt zijn schoonvader Giselbert van Chalon op als hertog van Bourgondië en zijn vader Hugo de Grote als graaf van Auxerre. Hij legt geen aanspraak op Aquitanië, waar Willem III als hertog terugkeert. Otto's oom Bruno de Grote wordt aangesteld als zijn regent. De 10-jarige Hendrik, de jongste zoon van Hugo de Grote, wordt naar het klooster gestuurd.
 Koning Ordoño III overlijdt in Zamora na een regeerperiode van 5 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn halfbroer Sancho I ("de Vette") als heerser van León. 
 Theobald ("de Bedrieger"), graaf van Tours, wordt ook graaf van Châteaudun en Blois-Chartres. Hij benoemt Godfried I als burggraaf van Châteaudun.

Religie 
 Dunstan, een Engelse geestelijke en abt, wordt door koning Edwy ("the All-Fair") verbannen. Hij zoekt zijn toevlucht in Vlaanderen, waar graaf Arnulf I ("de Grote") hem onderdak geeft in de abdij van Blandijnberg. 
 Otto I ("de Grote") schenkt de rechten om belasting op zout te heffen aan het plaatselijke Sint-Michaelsklooster van Lüneburg. 
 Eerste schriftelijke vermelding van Tongeren gelegen in het hedendaagse Olst-Wijhe (Overijssel).

Geboren 
 Adalbert van Praag, bisschop van Praag (overleden 997)
 Vladimir, grootvorst van het Kievse Rijk (overleden 1015)

Overleden 
 8 april - Giselbert van Chalon (56), hertog van Bourgondië (r. 952 - 956)
 19 mei - Ruotbert van Trier, aartsbisschop van Trier (r. 931 - 956)
 16 juni - Hugo de Grote (59), hertog van Aquitanië (r. 955 - 956)
 Al-Masudi (60), Arabisch historicus, geograaf en wtenschapper
 Fulbert van Kamerijk, bisschop van Kamerijk (r. 933 - 956)
 Ordoño III (30), koning van León (r. 951 - 956)

000
1122

Het jaar 1122 is het 22e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 23 september - Concordaat van Worms: Paus Calixtus II en keizer Hendrik V komen overeen dat de kerk de bisschoppen benoemt. Einde van de investituurstrijd.
 Slag bij Beroia - De Byzantijnen onder Johannes II Komnenos verslaan de Petsjenegen die het rijk zijn binnengevallen. De Petsjenegen houden op te bestaan.
 2 juni: Utrecht en Muiden verkrijgen stadsrechten.
 Op initiatief van bisschop Godebald wordt de Rijn bij Wijk bij Duurstede (nu: Kromme, Leidse en Oude Rijn) afgesloten. De Lek wordt nu de hoofdarm van de Rijn.
 Xalixco (Jalisco) wordt onafhankelijk van de Tolteken.
 Paus Calixtus II laat de Porta Metronia dichtmaken, waardoor de Marrana de stad Rome niet meer kan binnenstromen.
 Voor het eerst genoemd: Hoenkoop, Neufvilles

Opvolging 
 Aleppo - Ilghazi opgevolgd door zijn neef Balak
 bisdom Holár - Ketill Þorsteinsson in opvolging van Jón Ögmundsson
 Holland - Floris II opgevolgd door zijn zoon Dirk VI onder regentschap van diens moeder Petronilla van Saksen (of 1121)
 Karinthië en Verona - Hendrik III opgevolgd door Hendrik IV
 Stiermarken - Ottokar II opgevolgd door zijn zoon Leopold I
 Winzenburg - Herman I opgevolgd door zijn zoon Herman II
 Zähringen - Berthold III opgevolgd door zijn zoon Koenraad I

Geboren 
 Dampa Desheg, Tibetaans geestelijke
 Frederik Barbarossa, koning/keizer van Duitsland (1122-1190)
 Eleonora van Aquitanië, hertogin van Aquitanië, echtgenote van Lodewijk VII van Frankrijk en Hendrik II van Engeland (jaartal bij benadering)

Overleden 
 2 maart - Floris II, graaf van Holland (of 1121)
 3 mei - Berthold III, hertog van Zähringen
 12/13 juli - Sybilla van Normandië (~30), echtgenote van Alexander I van Schotland
 19 september - Ailbertus van Antoing (~62), Zuid-Nederlands kloosterstichter
 20 oktober - Ralph d'Escures, aartsbisschop van Canterbury
 28 november - Ottokar II, markgraaf van Stiermarken
 4 december - Hendrik III van Eppenstein (~72), hertog van Karinthië en markgraaf van Verona
 Al-Hariri (~68), Arabisch schrijver
 Beatrix van Armenië, echtgenote van Jocelin I van Edessa
 Adelheid, gravin van Vermandois (jaartal bij benadering)

Jaar
1127

Het jaar 1127 is het 27e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 1 - Robert van Glouchester, bastaardzoon van koning Hendrik I van Engeland, spreekt als eerste steun uit voor Mathilde van Engeland als toekomstig troonopvolger.
 9 - De Jurchen van de Jin-dynastie plunderen Kaifeng, de hoofdstad van de Song-dynastie. Keizer Qinzong doet troonsafstand. Een deel van de hofhouding vlucht en sticht de Zuidelijke Song-dynastie met Hangzhou als hoofdstad.
maart
 2 - In de St. Donaaskerk van Brugge wordt Karel de Goede, de graaf van Vlaanderen, vermoord.
 23 - Onder druk van koning Lodewijk VI van Frankrijk kiezen de Pairs van Vlaanderen Willem Clito, kleinzoon van Mathilde van Vlaanderen, als nieuwe graaf van Vlaanderen. Maar er rijst verzet tegen hem van onder meer de steden Brugge en Gent, Willem van Ieper en Diederik van de Elzas.
april
 6 - Brugge verkrijgt stadsrechten. De omwalling van de stad wordt gebouwd.
 28 - De latere koning Béla II van Hongarije trouwt met Helena van Servië

juli
 26 - Willem II van Apulië gestorven en opgevolgd door Rogier II van Sicilië

december
 december - Koenraad van Zwaben wordt met de steun van de Vrije Steden, het hertogdom zwaben en het hertogdom Oostenrijk gekozen tot tegenkoning tegen Lotharius III.

zonder datum
 Grote stadsbrand in Münster.
 Bohemund II van Antiochië trekt ten strijde tegen de moslims. Hij neemt Kafartab en Shaizar in, en richt een slachting aan onder de inwoners.
 Aardenburg en Sint-Omaars krijgen stadsrechten.
 Harald IV reist van Ierland naar Noorwegen en beweert een zoon van Magnus III te zijn. Koning Sigurd I erkent hem als broer.
 Wivina van Bijgaarden wordt kluizenares. (traditionele datum)
 Het graven van de Vaartsche Rijn wordt begonnen.
 Voor het eerst genoemd: Etterbeek, Lichtervelde, Raatshoven

Opvolging 
 Aumale - Stefanus opgevolgd door zijn zoon Willem
 Mâcon - Willem III van Bourgondië opgevolgd door zijn neef Willem III
 Mosoel - Zengi in opvolging van Izz' al-Din Masud
 Paderborn - Hendrik II van Werle opgevolgd door Bernard I van Oesede
 Thouars - Amalrik V opgevolgd door zijn neef Amalrik VI
 Vlaanderen - Karel de Goede opgevolgd door Willem Clito

Geboren 
 9 april - Hugo II, graaf van Vermandois en Valois
 18 oktober - Go-Shirakawa, keizer van Japan (1155-1158)
 Constance, vorstin van Antiochië (1130-1163)
 Elisabeth van Courtenay, Frans edelvrouw (jaartal bij benadering)
 Otto I, maarkgraaf van Brandenburg (jaartal bij benadering)

Overleden 
 2 maart - Karel de Goede, graaf van Vlaanderen (vermoord)
 11 april - Bertulf, kanselier van Vlaanderen
 26 juli - Willem II, hertog van Apulië (1111-1127)
 12 november - Godebald, bisschop van Utrecht
 Amalrik V (~32), burggraaf van Thouars (vermoord)
 Boudewijn III van Gent, heer van Aalst (hoofdwond)
 Fulcher van Chartres, Frans kruisvaarder en geschiedschrijver
 Gozewijn, heer van Avesnes
 Lý Nhân Tông (~61), keizer van Vietnam (1072-1127)
 Stefanus, graaf van Aumale
 Willem III (~17), graaf van Bourgondië en Mâcon

Jaar
1183

Het jaar 1183 is het 83e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
juni
 2 - De Minamoto roepen Antoku's broer Go-Toba tot keizer uit; de Taira blijven echter het keizerschap van Antoku claimen.
 3 - De Engelse troonopvolger en mede-koning Hendrik de Jongere sterft en wordt opgevolgd door zijn broer Richard Leeuwenhart
 20 - De Vrede van Konstanz wordt ondertekend. ze regelt de verhouding tussen keizer Frederik Barbarossa en de Liga van Lombardije.

augustus
 14 - De Minamoto veroveren Kioto. De Taira en keizer Antoku vluchten.

september
 september - Andronikos Komnenos laat zich tot medekezier van Alexios II Komnenos kronen.

oktober
 oktober - Andronikos laat Alexios wurgen, en is nu alleenheerser. Hij trouwt met Alexios' jonge weduwe Agnes van Frankrijk

zonder datum
 Reinoud van Châtillon verovert Eilat en voert aanvallen uit op Mekka.
 Beleg van Kerak: Saladin valt Kerak aan, het hoofdkwartier van Reinoud van Châtillon, maar het kasteel wordt door Boudewijn IV van Jeruzalem ontzet.
 Het beleg vindt plaats terwijl in het kasteel het huwelijk van Humpfrey IV van Toron met Isabella van Jeruzalem plaatsvindt.
 Boudewijn zet Guy van Lusignan af als zijn regent, nadat deze geweigerd heeft te helpen bij de strijd tegen Saladin.
 Boudewijn benoemt hierna niet zijn zuster Sibylla, Guys echtgenote, tot zijn troonopvolger, maar Boudewijn van Monferrato, haar zoon uit haar eerste huwelijk.
 september - Slag bij Al Fule: Guy van Lusignan weet een nieuwe inval van Saladin terug te slaan.
zonder datum
 Het landgraafschap Brabant wordt verheven tot een hertogdom onder Hendrik I. (of 1184)
 Ibn Jubayr vertrekt van Spanje naar Mekka, het begin van de reis waarin hij in zijn Rihla verslag doet.
 Oudste vermelding van een windmolen in West-Europa.
 Oudst bekende vermelding: Meix-devant-Virton, Vrasene, Westvleteren

Opvolging 
 Beieren - Otto I van Beieren opgevolgd door zijn zoon Lodewijk de Kelheimer
 Brabant - Godfried III van Leuven opgevolgd door zijn zoon Hendrik I
 patriarch van Constantinopel - Theodosius I Borradiotes opgevolgd door Basilius II Carnaterus
 Japan (20 augustus) - Antoku opgevolgd door Go-Toba
 aartsbisdom Salzburg - Koenraad III van Wittelsbach opgevolgd door Adalbert III van Bohemen

Afbeeldingen

Geboren 
 Gwijde I, burggraaf van Thouars
 Philippa van Armenië, echtgenote van Theodoros I Laskaris

Overleden 
 28 maart - Elisabeth van Vermandois (~39), echtgenote van Filips van de Elzas
 11 juni - Hendrik de Jonge (28), kroonprins van Engeland en graaf van Maine (dysenterie)
 11 juli - Otto I, hertog van Beieren (1180-1183)
 23 augustus - Christiaan I van Buch (~53), aartsbisschop van Mainz en rijkskanselier
 oktober - Alexios II Komnenos (14), keizer van Byantium (1180-11830)
 Gilbert d'Aissailly, grootmeester van de Orde van Sint Jan van Jeruzalem
 Hendrik, graaf van Tréguier en Guingamp
 Willem FitzRobert (~62), graaf van Gloucester
 Peter I van Courtenay, Frans edelman en kruisvaarder (jaartal bij benadering)

Jaar
1196

Het jaar 1196 is het 96e jaar in de 12e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 15 - In Gaillon (Normandië) sluit Filips II van Frankrijk vrede met Richard Leeuwenhart van Engeland.

juni
 1 - Filips II van Frankrijk trouwt met Agnes van Meranië, ondanks het feit dat de paus de ontbinding van zijn huwelijk met Ingeborg van Denemarken niet erkent.

december
 6 - Sint-Nicolaasvloed: Veengebieden in West-Friesland gaan verloren, de Waddenzee en de Zuiderzee breiden zich uit, en door de versterkte verbinding met de zee komt de Zuiderzee onder invloed van eb en vloed.

zonder datum
 Slag bij Serres - De Bulgaren onder Ivan Asen I verslaan de Byzantijnen.
 De voorstanders van tegenkoning Inge Magnusson van Noorwegen verenigen zich in de Bagli-partij.
 Raymond VI van Toulouse trouwt met Johanna Plantagenet.
 Utrecht krijgt een gemeenteraad.
 Oudst bekende vermelding: Alleur, Heeswijk, Heidelberg, 's-Hertogenbosch, Kolsassberg, Slough

Opvolging 
 patriarch van Antiochië (Latijns) - Ralphus II opgevolgd door Petrus van Angoulême
 Aragon - Alfons II opgevolgd door zijn zoon Peter II
 Bretagne - Arthur I als medehertog met zijn moeder Constance
 Bulgarije - Ivan Asen I opgevolgd door zijn broer Peter IV
 Hongarije - Béla III opgevolgd door zijn zoon Emmerik
 Coevorden - Otto I van Bentheim opgevolgd door Rudolf II
 Lippe - Bernhard II opgevolgd door Herman II
 Luxemburg - Hendrik IV opgevolgd door Otto I van Bourgondië
 Neuchâtel - Rudolf III opgevolgd door zijn zoon Berthold
 Noorwegen (Bagli tegenkoning) - Inge Magnusson in opvolging van Sigurd Magnusson
 Poitou - Richard Leeuwenhart opgevolgd door Otto van Brunswijk
 Provence - Alfons II van Aragón opgevolgd door zijn zoon Alfons II van Provence
 Servië (groottžupan) - Stefan Nemanja opgevolgd door zijn zoon Stefan Nemanjić
 Utrecht - Boudewijn van Holland opgevolgd door Arnold van Isenburg
 Zwaben - Koenraad II opgevolgd door zijn broer Filips
 Zweden - Knoet I opgevolgd door Sverker II

Afbeeldingen

Geboren 
 3 januari - Tsuchimikado, keizer van Japan (1198-1210)
 Abul Hasan ash-Shadhili, Marokkaans soefi
 Willem II, heer van Dampierre

Overleden 
 8 april - Knoet I, koning van Zweden (1167-1196)
 24 april - Béla III (~47), koning van Hongarije (1172-1196)
 26 april - Alfons II (~38), koning van Aragon (1162-1196)
 30 april - Boudewijn van Holland, aartsbisschop van Bremen en bisschop van Utrecht
 1 augustus - Simon van Limburg, prins-bisschop van Luik (1193-1195)
 14 augustus - Hendrik IV (~84), graaf van Luxemburg en Namen
 15 augustus - Koenraad II (24), hertog van Zwaben
 Diego Velazquez, Castiliaans ridder en monnik
 Hugo III Embriaco, Jeruzalems edelman
 Hugo III van Rodez, Frans edelman
 Ivan Asen I, tsaar van Bulgarije (1189-1196)
 Meinhard van Segeberg, eerste bisschop van Üxküll (Lijfland)
 Rudolf III, heer van Neuchâtel

Jaar
1213

Het jaar 1213 is het 13e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 

januari
 12 - Keizer Otto IV erkent Willem I als graaf van geheel Holland. Ada en haar echtgenoot Lodewijk II van Loon moeten hun aanspraken definitief opgeven.
 januari - Paus Innocentius III verklaart Jan zonder Land afgezet als koning van Engeland.

april
 22 - Hendrik I van Brabant trouwt met Maria Capet.

mei
 15 - Koning Jan van Engeland voorkomt een dreigende Franse invasie, door zich aan de paus te onderwerpen. Engeland en Ierland worden pauselijke lenen.
 De Franse troepen die zich gereed maken voor de invasie van Engeland, treden in plaats daarvan op in Vlaanderen.
 31 - Slag bij Damme: De Engelsen maken een groot aantal Franse schepen buit in de haven van Damme, en vernietigen een groot aantal meer.

 lente - In de bul Quia maior roept Innocentius III op tot de Vijfde Kruistocht.

juli
 12 - Gouden Bul van Eger: Frederik II erkent bepaalde rechten van de kerk: Hij zal niet trachten zijn macht in Italië uit te breiden, en heeft geen invloed op bisschopsbenoemingen.

september
 12 - Slag bij Muret: Peter II van Aragon, op veldtocht in het graafschap Toulouse om graaf Raymond VI te steunen in diens strijd tegen Simon van Montfort en de Albigenzenkruistocht, delft het onderspit en sneuvelt. De troepen van Toulouse moeten hun beleg van Muret opgeven.

oktober
 13 - slag van Steps: Prins-bisschop Hugo II van Luik en graaf Lodewijk II van Loon verslaan hertog Hendrik I van Brabant in de strijd om de opvolging van graafschap Moha.

zonder datum
 De vesting Monteriggioni wordt gesticht.
 Geertruidenberg krijgt (als eerste plaats in Holland) stadsrechten.
 oudst bekende vermelding: Eupen, Hannuit, Kostroma, Kuttekoven

Opvolging 
 Almohaden - Mohammed an-Nasir opgevolgd door zijn zoon Yusuf al-Mustansir
 Aragon en Barcelona - Peter II opgevolgd door zijn zoon Jacobus I
 patriarch van Constantinopel - Michaël IV Autoreianus opgevolgd door Theodorus II Eirenicus
 Georgië - Tamar opgevolgd door haar zoon George IV Lasja
 Nevers, Auxerre en Tonnerre - Mathilde van Courtenay en haar echtgenoot Hervé IV van Douzy opgevolgd door hun dochter Agnes II van Douzy

Afbeeldingen

Geboren 
 9 maart - Hugo IV, hertog van Bourgondië (1218-1272)
 Ibn Said al-Maghribi, Andalusisch dichter en geleerde
 Johan I, markgraaf van Brandenburg (1220-1266) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 18 januari - Tamar, koningin van Georgië (1184-1213)
 12 april - Gwijde van Thouars, regent van Bretagne
 18 april - Maria van Montpellier (~30), echtgenote van Peter II van Aragon
 23 juni - Maria van Oignies (~45), Brabants kluizenaar en mystica
 12 september - Peter II (~39), koning van Aragon (1198-1213) (gesneuveld)
 24 september - Gertrudis van Meranië (~28), echtgenote van Andreas II van Hongarije (vermoord)
 17 december - Johannes van Matha (~53), Frans monasticus
 25 december - Mohammed an-Nasir, kalief van de Almohaden (1198-1213)

 10 oktober - Ferry II van Lotharingen

Jaar
1223

Het jaar 1223 is het 23e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 6 mei - Waldemar II van Denemarken wordt op Lyø gevangengenomen door Hendrik van Schwerin.
 31 mei - Slag aan de Kalka: De Mongolen onder Jebe en Subedei verslaan Kiev onder Mstislav III en de Koemanen, maar trekken zich daarna terug.
 6 augustus - Kroning te Reims van het Franse koningspaar Lodewijk VIII en Blanche van Castilië.
 29 november - Paus Honorius III doet de bul Solet annuere uitgaan, waarin de orde der Franciscanen en hun (derde) leerregel worden erkend.
 Westkapelle en Domburg verkrijgen stadsrechten.
 Margaretha II van Vlaanderen trouwt met Willem II van Dampierre.
 Franciscus van Assisi zet een levende kerststal op in Greccio.
 Oudst bekende vermelding: Amstenrade, Cristian, Hugten
 Begin van de bouw van het Kasteel van Coucy

Opvolging 
 Foix: Raymond Rogier opgevolgd door zijn zoon Rogier Bernard II
 koninkrijk Frankrijk (kroning 6 augustus) - Filips II opgevolgd door zijn zoon Lodewijk VIII
 Georgië - George IV Lasja opgevolgd door zijn zuster Roesoedan
 koninkrijk Portugal - Alfons II opgevolgd door zijn zoon Sancho II

Afbeeldingen

Geboren 
 Baibars, eerste mammelukse sultan van Egypte (vermoedelijke jaar)

Overleden 
 18 januari - George IV Lasja (~30), koning van Georgië (1213-1223) (oorlogsverwondingen)
 8 maart - Vincentius Kadłubek, bisschop van Krakau en historicus
 25 maart - Alfons II (37), koning van Portugal (1212-1223)
 27 maart - Raymond Rogier, graaf van Foix
 14 juli - Filips II (57), koning van Frankrijk (1180-1223)
 Ada (~35), gravin van Holland (1203-1207)
 Gerald van Wales, Welsh geschiedschrijver (jaartal bij beandering)

Jaar
1231

Het jaar 1231 is het 31e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
april
 13 - Paus Gregorius IX vaardigt de bul Parens scientiarum (Moeder der wetenschappen) uit, waarin hij de Universiteit van Parijs onttrekt aan het gezag van de bisschop van die stad, en in het algemeen pleit voor vrijheid van de wetenschap.

juni
 11 - Graaf Otto II van Gelre geeft aan de nederzetting Herderewich stadsrechten
 17 - Menorca werd deel van de Kroon van Aragon door het Verdrag van Capdepera.

september
 1 - Constituties van Melfi: Een nieuw wetboek voor het koninkrijk Sicilië, waarin het bestuur wordt gecentraliseerd naar Byzantijns model.
 15 - Lodewijk de Kelheimer, hertog van Beieren en gewezen graaf van de Rijnpalts, wordt op de brug in Kelheim vermoord. De moordenaars worden direct gedood, mogelijk om hen het zwijgen op te leggen.

zonder datum
 Frederik II laat de Augustalis slaan, die geldt als de eerste gouden munt van het middeleeuwse Europa.
 De Mongolen vallen Korea binnen. Goryeo wordt gedwongen een hoge schatting te betalen in ruil voor vrede. Het is de eerste van zes grote aanvallen die uiteindelijk in 1258 tot de Mongoolse verovering zullen leiden.
 Het hertogdom Spoleto wordt opgenomen in de Pauselijke Staat en houdt op te bestaan.
 Jacobus I van Aragon creëert het koninkrijk Majorca, waarvan hij zelf de eerste koning wordt.
 Ditzelfde jaar verovert hij het eiland Minorca.
 Op verzoek van bisschop Wilbrand van Utrecht trekt een Fries leger Drenthe binnen om de Slag bij Ane te wreken. Begin van de Fries-Drentse oorlog.
 Het Grondboek van Waldemar geeft een overzicht van de bezittingen en inkomsten van de Deense koning.
 Tübingen krijgt stadsrechten.
 kloosterstichting: Frauenroth, Hasker Convent (Haskerdijken)
 oudst bekende vermelding: Bakkeveen, Dalfsen, Giessendam, Horsbüll, Katwijk, Nieuwkapelle

Opvolging 
 Beieren - Lodewijk de Kelheimer opgevolgd door zijn zoon Otto II
 Vrijgraafschap Bourgondië - Beatrix II opgevolgd door haar zoon Otto III
 Dampierre - Willem II opgevolgd door zijn zoon Willem III
 Orde van Sint Jan van Jeruzalem (grootmeester) - Bertrand de Thessy opgevolgd door Guérin Lebrun

Afbeeldingen

Geboren 
 17 maart - Shijo, keizer van Japan (1232-1242)
 Gerard I van Holstein, Duits edelman (jaartal bij benadering)
 Hendrik III, hertog van Brabant (1248-1261) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 30 maart - Dodo van Haske, Fries kluizenaar
 13 juni - Antonius van Padua (35), Portugees theoloog en heilige
 3 september - Willem II van Dampierre (~35), Frans edelman
 15 september - Lodewijk de Kelheimer (57), hertog van Beieren (1183-1231) en paltsgraaf aan de Rijn (1214-1228)
 3 november - Wladislaus Spillebeen (~70), groothertog van Polen (1228-1229)
 6 november - Tsuchimikado (36), keizer van Japan (1198-1210)
 17 november - Elisabeth van Thüringen (24), echtgenote van Lodewijk IV van Thüringen en non
 25 december - Folquet de Marselha, troubadour en bisschop van Toulouse
 Bertrand de Thessy, grootmeester van de Orde van Sint Jan van Jeruzalem
 Margaretha van Brabant, echtgenote van Gerard III van Gelre

Jaar
959

Het jaar 959 is het 59e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 9 november - Keizer Constantijn VII ("Porphyrogennetos") overlijdt in Constantinopel na een regeerperiode van 46 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn 21-jarige zoon Romanos II als heerser van het Byzantijnse Rijk. Boze tongen beweren dat Constantijn vergiftigd is en dat Romanos of zijn vrouw zijn dood hebben veroorzaakt. Na de troonsbestijging voert Romanos een grondige zuivering door aan het keizerlijke hof.

Europa 
 Bruno I, aartsbisschop en hertog van Lotharingen, treedt af. Zijn broer, koning Otto I ("de Grote"), verdeelt het hertogdom in twee delen: Neder-Lotharingen en Opper-Lotharingen. Hij benoemt Godfried I en Frederik I tot markgraven. Neder-Lotharingen omvat grotendeels het huidige Nederland en België. Opper-Lotharingen omvat voor een deel het huidige Noord-Frankrijk en Rijnland-Palts (Duitsland).
 Olga van Kiev ("de Heilige"), grootvorstin en regentes van het Kievse Rijk, vraagt Otto I ("de Grote") een bisschop te benoemen voor haar rijk. Hij kan hieraan geen gehoor geven, omdat alleen de paus bisschoppen kan benoemen (waarschijnlijke datum).
 Aymon I, hertog van Bourbon, overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Archimbald I ("de Moedige"). Hij wordt tevens de beschermheer van de monniken van de priorij van Sauvigny.

Engeland 
 1 oktober - Koning Edwy ("the All-Fair") overlijdt na een regeerperiode van 4 jaar. Hij wordt opgevolgd door zijn 16-jarige broer Edgar I ("de Vreedzame") als heerser van Engeland. Tijdens zijn bewind herenigt Edgar het koninkrijk, Northumbria onderwerpt zich aan zijn heerschappij.

Religie 
 Dunstan, bisschop van Worcester en Londen, wordt door Edgar I ("de Vreedzame") aangesteld als aartsbisschop van Canterbury en zijn persoonlijke adviseur.
 De (voorloper van de) Sint-Bavokerk in Aardenburg wordt gesticht.

Geboren 
 12 april - En'yu, keizer van Japan (overleden 991)
 Yeshe-Ö, koning van Guge (overleden 1036)

Overleden 
 15 februari - Columbanus, Iers-Vlaams monnik en kluizenaar
 1 oktober - Edwy ("the All-Fair") (18), koning van Engeland
 3 oktober - Gerardus van Brogne, Vlaams abt en hervormer
 9 november - Constantijn VII, keizer van het Byzantijnse Rijk
 Aymon I (59), hertog van Bourbon (r. 953 - 959)

000
1016

Het jaar 1016 is het 16e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 

april
 23 - Edmund Ironside volgt zijn vader Ethelred II op als koning van Engeland. Hij weet Knoet uit Londen te verdrijven. 

oktober
 18 - Edmund wordt door Knut verslagen in de Slag bij Ashingdon. Het rijk wordt verdeeld, Knoet krijgt het gebied ten noorden, Edmund het gebied ten zuiden van de Theems. 

november
 17 -Volledige zonsverduistering.
 30 - Edmund overlijdt en Knoet heeft dan het gehele land in handen.

zonder datum
 Pisa en Genua veroveren Sicilië en Corsica op de Saracenen.
 Koning Rudolf III van Bourgondië verklaart zich leenplichtig aan keizer Hendrik II en benoemt deze tot zijn opvolger.
 Koning Robert II van Frankrijk weet na lange strijd het hertogdom Bourgondië in handen te krijgen, en stelt zijn zoon Hendrik aan als hertog.
 Go-Ichijo volgt Sanjo op als keizer van Japan.
 Langobarden in Zuid-Italië komen in opstand tegen de Byzantijnen.
 paus Benedictus VIII bevestigt de benoeming van Poppo van Babenberg tot aartsbisschop van Trier.
 Voor het eerst genoemd: Kozje, Vijlen

Geboren 
 25 juli - Casimir I, hertog van Polen (1039-1058)
 Eduard Ætheling, Engelse prins
 Naropa, Indisch boeddhistisch leraar
 Ferdinand I, koning van León en Galicië (1037-1065)

Overleden 
 23 april - Ethelred II (~47), koning van Engeland
 30 november - Edmund Ironside (~26), koning van Engeland (1016)
 Wichman van Vreden, Duits edelman

Jaar
Meester in de rechten

Meester in de rechten is de titel die iemand behaalt door het afronden van de masterstudie rechtsgeleerdheid aan een Belgische of Nederlandse universiteit. De titel is het equivalent van een Master of Laws in het bachelor-masterstelsel. 'Meester in de rechten' wordt doorgaans afgekort tot mr. (met kleine letters en een punt). 

In België en Nederland wordt de afkorting LL.M. (Latijn: legum magister 'meester van de rechten') ook vaak gebruikt om aan te duiden dat de persoon een buitenlandse MaNaMa heeft gedaan na de volledige studie rechten. Vooral in de rechtstakken fiscaal recht, vennootschapsrecht, internationaal recht, Europees recht en maritiem recht zijn deze internationale LL.M-programma's populair.

Volgens het besluit van de Vlaamse Regering wordt in de Codex Hoger Onderwijs in artikel II.77 zelfs bepaald dat de titel voor meester in de rechten "LL.M." is. Juridisch gezien mag de titel LL.M. dus gevoerd worden door juristen, dat in Vlaanderen echter niet gebruikelijk is.

In een samenwerkingsverband van meerdere meesters in de rechten wordt mrs. als aanduiding gebruikt: "advocaten: mrs. De Vries en Jansen". Dit moet niet worden verward met de  Engelstalige afkorting Mrs. voor mevrouw, die onder de invloed van Ms., de afkorting voor Miss, juffrouw, steeds meer in onbruik is geraakt. 

De reden dat de titel meester in de rechten is, meervoud dus, stamt uit de middeleeuwen. In die tijd was een jurist iemand die zowel bekend was met het geldende canonieke recht als het Romeinse recht. Deze titel geldt nu nog steeds.

Verband met promotie 
Door het behalen van de meestertitel (tegenwoordig door het slagen voor het masterexamen) is (behoudens een speciale vrijstelling) voldaan aan één voorwaarde voor toelating tot een academische promotie (internationaal als PhD aangeduid), naast de succesvolle verdediging van een goedgekeurd academisch proefschrift. In Nederland is dit geen vervolgopleiding, maar een onderzoeksproject in een specifiek onderwerp, waarover een proefschrift wordt geschreven. Wettelijk heeft iemand die gepromoveerd is het recht de titel "dr." voor de achternaam te voeren, maar bij juristen is dat weinig gebruikelijk, omdat de titel "mr." op zichzelf al een soort doctoraat zou behelzen. Ook al is dit historisch achterhaald en geldt de "dr."-titel als veel zwaarder dan de "mr."-titel, de traditie dienaangaande blijft bestaan.

Titel 
November 1993 vermeldde de nieuwe Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek titels als mr. en dr. zonder punt. Bij de herziening hiervan in juli 1999 is deze wet aangepast en kwam de punt weer terug. Het Groene Boekje geeft aan dat alle afkortingen van academische en vergelijkbare titels als mr., dr., drs., ir., ing., bc., met een kleine letter én een punt moeten worden geschreven.

Zie ook 

 Master of Laws

Laws
Hoger onderwijs in Nederland
Hoger onderwijs in België
1035

Het jaar 1035 is het 35e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Na de dood van Sancho III van Navarra wordt zijn rijk verdeeld. Ramiro I wordt de eerste koning van het nieuwe koninkrijk Aragon.
 Hardeknoet volgt zijn vader Knoet de Grote op als koning van Denemarken en koninkrijk Engeland. Hij is echter niet in staat naar Engeland te komen, en daar neemt zijn onechte halfbroer Harold het koningschap op zich, hoewel hij (nog) niet wordt gekroond.
 Ismail al-Zahir sticht de taifa Toledo. (jaartal bij benadering)
 De Faeröer worden onderdeel van het koninkrijk Noorwegen.
 Koper en Maagdenburg krijgen stadsrechten.
 Het graafschap Penthièvre wordt gesticht, met Odo als eerste graaf.
 De Bremer Freimarkt vindt voor het eerst plaats.
 Albert II van Namen trouwt met Regelindis van Lotharingen.
 Voor het eerst genoemd: Broekburg , Malempré

Opvolging 
 Aragon: Nieuw gevormd uit het rijk van Sancho III van Navarra, koning is zijn zoon Ramiro I
 Barcelona: Berengarius Raymond I opgevolgd door zijn zoon Raymond Berengarius I
 Bohemen: Břetislav I in opvolging van zijn vader Oldřich
 Castilië: Sancho III van Navarra opgevolgd door zijn zoon Ferdinand I
 Denemarken: Knoet de Grote opgevolgd door zijn zoon Hardeknoet (als Knoet III)
 Engeland: Knoet de Grote opgevolgd door zijn onechte zoon Harold I
 Karinthië en Verona: Adalbero van Eppenstein opgevolgd door Koenraad II
 Navarra: Sancho III opgevolgd door zijn zoon Garcia III
 Noorwegen: Knoet de Grote opgevolgd door Magnus I
 Normandië: Robert de Duivel opgevolgd door zijn onechte zoon Willem de Veroveraar
 Vlaanderen: Boudewijn IV opgevolgd door zijn zoon Boudewijn V
 Vexin, Amiens en Elbeuf: Drogo opgevolgd door zijn zoon Wouter I
 aartsbisdom Hamburg-Bremen: Herman opgevolgd door Adalbrand

Geboren

Overleden 
 26 mei - Berengarius Raymond I (~29), graaf van Barcelona (1017-1035)
 30 mei - Boudewijn IV (~55), graaf van Vlaanderen (988-1035)
 juli - Robert de Duivel, hertog van Normandië (1028-1035)
 18 oktober - Sancho III, koning van Navarra (1000-1035)
 4 november - Jaromír, hertog van Bohemen (1003, 1004-1012, 1033-1034)
 12 november - Knoet de Grote (~40), koning van Engeland (1014, 1016-1035), Denemarken (1018-1035) en Noorwegen (1028-1035)
 29 november - Adalbero van Eppenstein, hertog van Karinthië en markgraaf van Verona (1011-1035)
 23 december - Eleonora van Normandië (~30), echtgenote van Boudewijn IV van Vlaanderen
 Drogo, graaf van Vexin, Amiens en Elbeuf (1024-1035)
 Humbert, bisschop van Grenoble
 Ibn al-Saffar, Spaans-Arabisch astronoom
 Jimena Fernández, echtgenote van García II van Navarra (jaartal bij benadering)
 Robert I, heer van Bellême

Jaar
1043

Het jaar 1043 is het 43e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 De Seltsjoeken onderwerpen de Ziyariden. (jaartal bij benadering)
 Jaroslav de Wijze van Kiev valt Constantinopel aan. De aanval mislukt, maar hij krijgt wel een gunstig vredesverdrag.
 Jaroslav de Wijze en Casimir I van Polen sluiten een verdrag waarin Casimir Tsjervern als deel van Kiev erkent. Als onderdeel van dit verdrag trouwt Jaroslavs zoon Izjaslav met Casimirs zuster Gertrude en Casimir met Izjaslavs zuster Dobrognewa.
 Georgios Maniakes, de in opstand gekomen kapatan van Italië, wordt in een veldslag nabij Thessaloniki verslagen en sneuvelt daarbij.
 Yahya ibn Ismail al-Ma'mun wordt emir van Toledo.
 3 april - Eduard de Belijder wordt in de kathedraal van Winchester tot koning van Engeland gekroond.
 Hendrik III trouwt met Agnes van Poitou

Opvolging 
 aartsbisdom Bremen-Hamburg: Adalbrand opgevolgd door Adalbert
 patriarch van Constantinopel: Alexius I Studites opgevolgd door Michael I Caerularius
 Venetië: Domenico Flabanico opgevolgd door Domenico I Contarini

Geboren 
 Fulco IV, graaf van Anjou en Tours (1068-1109)
 Knoet IV, koning van Denemarken (1080-1086) (jaartal bij benadering)
 Sancho Ramirez, koning van Aragon (1063-1094) en Navarra (1076-1094) (jaartal bij benadering)
 Wladislaus I Herman, hertog van Polen (1079-1102) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 Georgios Maniakes, Byzantijns generaal

Jaar
Jaren 60

Jaren 60 verwijst naar het zevende decennium van een eeuw. Meer specifiek kan het, in de christelijke jaartelling, staan voor:
60-69
160-169
260-269
360-369
460-469
560-569
660-669
760-769
860-869
960-969
1060-1069
1160-1169
1260-1269
1360-1369
1460-1469
1560-1569
1660-1669
1760-1769
1860-1869
1960-1969
411 v.Chr.

Het jaar 411 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland
Tijdens de Oligarchische Revolutie, vormen Antiphon van Rhamnus en Theramenes de Raad van Vierhonderd deze wordt gekozen uit een volksvergadering van 5000 welgestelde burgers.
Phrynichus wordt leider van de oligarchische partij in Athene, maar wordt door politieke tegenstanders vermoord.
Antiphon van Rhamnus wordt voor de Atheense rechtbank gedaagd, ter dood veroordeeld en geëxecuteerd.
Het Atheense leger komt in Piraeus en Samos in opstand, de oligarchie komt ten val.
Thrasybulus roept Alcibiades terug naar Athene, hij wordt door de Atheense democraten in ere hersteld.
De Atheense vloot onder Alcibiades verslaat Sparta in de slag bij Cynossema in de Hellespont.
Koning Agis II van Sparta sluit opnieuw een verdrag met de Perzen, hij moet de hegemonie van het Perzische Rijk erkennen.
Euagoras I keert terug naar Cyprus en maakt een eind aan het Foenicische bestuur in Salamis.
 Aristophanes schrijft Lysistrate en Thesmophoriazusae.
 Slag bij Syme
 Slag bij Eretria

Geboren 
Timoleon (~411 v.Chr. - ~337 v.Chr.), Grieks staatsman en veldheer

Overleden 
Antiphon van Rhamnus (~480 v.Chr. - ~411 v.Chr.), Grieks politicus en redenaar (69)
Phrynichus, Atheens politicus

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
374 v.Chr.

Het jaar 374 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
 Athene sluit een kortstondig vredesverdrag met Sparta.
 Koning Evagoras I van Salamis, de onbetwiste leider van Cyprus, en zijn zoon Pnythagoras worden door een eunuch vermoord.
 Nicocles van Salamis, een jongere zoon, volgt zijn vader Euagoras I op en geeft ondanks een vrijwel lege schatkist een grote som geld aan de redenaar Isocrates om een lofrede over zijn vader te schrijven.
 Sparta bezet Korfoe, de Atheense admiraal Timotheus herovert het eiland en verslaat de Spartaanse vloot.
 In Athene wordt een wet aangenomen die de belasting op graan regelt.

Sicilië
 De Carthagers onder leiding van Mago III vernietigen een Syracusaans leger bij Cronium

Europa 
 Koning Gurguit Barbtruc (374 - 369 v.Chr.) volgt zijn vader Belinus op en sticht het koninkrijk Ierland.

Geboren

Overleden 

 Evagoras I (~435 v.Chr. - ~374 v.Chr.), koning van Salamis op Cyprus (61)
 Leptines van Syracuse (~430 v.Chr. - ~374 v.Chr.), generaal van Syracuse en broer van Dionysius I

Verwijzingen 

Jaar in de 4e eeuw v.Chr.
408 v.Chr.

Het jaar 408 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
In Athene heerst een hongersnood. Andokides beweert dat door zijn toedoen een voedseltransport uit Cyprus de stad kan bereiken.
Lysander krijgt het bevel over de Spartaanse vloot.
Cyrus de Jongere wordt gouverneur van Klein-Azië.

Geboren 
Eudoxus van Cnidus, Grieks astronoom en wetenschapper
Dion, tiran van Syracuse

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
410 v.Chr.

Het jaar 410 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
In Athene wordt de democratie weer hersteld, Alcibiades behaalt een overwinning op de Spartaanse vloot in de zeeslag bij Cyzicus.
Athene beheerst wederom de graanroute vanuit de Zwarte Zee, Alcibiades weigert een vredesverdrag met Sparta.
Archelaüs I van Macedonië vraagt steun van de Atheners, om de opstand in Pydna te onderdrukken, deze stuurt een legereenheid onder het bevel van Theramenes.
Euagoras I beheerst vrijwel geheel Cyprus, hij stuurt voedsel naar Athene en trotseert daarmee de Perzen.

Egypte 
In Opper-Egypte maakt Hydarnes gebruik van de afwezigheid van de Perzische satraap Arsames en komt in opstand.
De priesters van Chnoem steunen de rebellie door de belofte van de Perzen dat de Joodse Tempel van Syene verwoest zal worden.

Carthago 
Hannibal Mago wordt suffeet van Carthago.
Feneciërs in Iberië sluiten zich aan bij Keltiberiërs om zich af te snijden van Carthago. Ze stoppen met de export van Koper en zilver, en sluiten de Tin exporten uit Cornwall af.

Geboren 
Pelopidas (~410 v.Chr. - ~364 v.Chr.), Grieks staatsman en veldheer uit Thebe
Dio van Syracuse (~410 v.Chr. - ~354 v.Chr.), tiran van Syracuse en schoonzoon van Dionysius I

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
458 v.Chr.

Het jaar 458 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Israël
 De schriftgeleerde en priester Ezra, aan wie het Bijbelboek Ezra zijn naam ontleent, keert met een groep van 5000 Joden in het zevende jaar van Artaxerxes I uit Babylon naar Jeruzalem.
De Wet van Mozes wordt door Ezra voorgelezen aan de Joden van Jeruzalem. Er wordt een vertaling in het Aramees bij gegeven om het begrijpelijk te maken.

Italië
Lucius Quinctius Cincinnatus wordt benoemd tot dictator van de Romeinse Republiek.

Griekenland
De Atheners beginnen met de bouw van de Lange Muren om de bevolking te beschermen tegen aartsrivaal Sparta.
Egina lijdt een zware nederlaag in de slag om Egina en capituleert na een langdurige belegering.
Athene vestigt op Egina een garnizoen, eist een oorlogsschatting en dwingt het eiland zich aan te sluiten bij de Delisch-Attische Zeebond.
Het toneelstuk Agamemnon van Aischylos wordt opgevoerd in Athene.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
457 v.Chr.

Het jaar 457 v.Chr. is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Israël 
 De echtscheidingsprocessen die in Jeruzalem op gang zijn, komen ten einde. Alle Joden die met niet-Joodse vrouwen getrouwd zijn, worden door Ezra verplicht van hen te scheiden.

Perzië 
 Koning Artaxerxes I mengt zich in Griekse aangelegenheden teneinde de Perzische hegemonie in Ionië te herstellen.
 Het Perzische Rijk raakt in verval, de monarchie wordt bedreigd door intriges en moord. Belastingen en rentetarieven worden verhoogd, waardoor in veel satrapieën onrust ontstaat.

Griekenland 
 Sparta, gefinancierd door de Perzen, verslaat de Atheners in de slag bij Tanagra (Boeotië).

Mexico 
 De datum 6.14.16.9.16 is de tweede oudste die genoemd wordt op het gewelf van de Tempel der Inscripties van de Maya-stad Tikal. Het is vrijwel zeker een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis van de stad en waarschijnlijk de stichtingsdatum.

Geboren

Overleden

Verwijzingen

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
459 v.Chr.

Het jaar 459 v.Chr. is een jaartal in de 5e eeuw v.Chr. volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Griekenland 
 Athene sluit een bondgenootschap met de stadstaat Megara.

Egypte 
 De Egyptenaren nemen zonder moeite Memphis in, behalve de Witte Muur, die blijft in handen van de Perzen.

Italië 
 De Aequi veroveren Tusculum, de Romeinen onder Lucius Quinctius Cincinnatus beginnen een 16-daagse veldtocht en heroveren de vestingstad.

Geboren

Overleden 

Jaar in de 5e eeuw v.Chr.
Hogedrukgebied

Een hogedrukgebied, anticycloon of maximum is een gebied waarin de luchtdruk op zeeniveau hoog is ten opzichte van de omgeving. Dit in tegenstelling tot een lagedrukgebied, waarin juist relatief lage barometerstanden worden gemeten. Het symbool voor een hogedrukgebied is de letter H. Ze worden op weerkaarten gebruikt om aan te geven waar een hogedrukgebied zich bevindt en worden altijd in de kern van een hogedrukgebied weergegeven waar de luchtdruk het hoogst is.

Een vuistregel voor meteorologen is dat stijgende luchtdruk een weersverbetering aankondigt, terwijl dalende druk tot een weersverslechtering leidt. In de praktijk zal dat echter niet altijd het geval zijn. Dit heeft te maken met de dalende lucht in het hogedrukgebied.

De wind om een hogedrukgebied draait op het noordelijk halfrond over het aardoppervlak met de wijzers van de klok mee, op het zuidelijk halfrond tegen de wijzers van de klok in, de anticyclonale circulatie. Dit wordt veroorzaakt door de draaiing van de aarde.

Hogedrukgebieden bewegen veel langzamer over het aardoppervlak dan lagedrukgebieden. Soms staan ze langdurig stil. Als een hogedrukgebied stilstaat boven Scandinavië, ten noorden van Nederland, zal er in Nederland een oostelijke wind waaien. Deze  voert in de winter koude lucht aan uit het oosten. In de zomer leidt zo'n noordelijk gelegen hogedrukgebied tot een periode van warme, droge oostenwind. 

Een uitloper van het hogedrukgebied wordt een rug van hoge druk genoemd, een snel passerend hogedrukgebied een trekrug of tussenhoog. Het bekendst is het Azorenhoog bij de Azoren dat ontstaat door de uitwisseling van warmte tussen de tropen en de poolgebieden

Soorten 
Ingedeeld naar ontstaanswijze herkent men de volgende varianten:
dynamisch hogedrukgebied,
thermisch hogedrukgebied,
orografisch hogedrukgebied.

Zie ook
Europees hogedrukgebied
Blokkade
Transportkou
Lagedrukgebied

 
Druksysteem
Front

In de bouwkunde de voorgevel (façade) van een gebouw, boog of gewelf, die soms wat hoger is dan de achterliggende constructie en vaak wat fraaier is uitgewerkt.
front (meteorologie), in de weerkunde dat een andere luchtsoort voorbijkomt
front (oceanologie), in de fysische geologie
front (vesting), in de vestingbouwkunde, een recht stuk muur tussen twee bastions, torens, poorten enz. 
front (oorlog), in de oorlogsvoering: een plaats waar langs een lijn gevochten wordt
Front (Italië), een gemeente in de Italiaanse provincie Turijn
 De belangrijkste clandestiene verzetspublicatie van het onafhankelijkheidsfront in België tijdens de Tweede Wereldoorlog
front (politiek), een samenwerking tussen verschillende partijen en/of maatschappelijke organisaties
Fractie Front, een studentenfractie in de universiteitsraad van de Universiteit van Tilburg
 Een spookschrijver, zie front
Motregen

Motregen is een neerslagsoort in de vorm van regen waarbij de waterdruppels een kleinere diameter hebben dan 0,5 mm. Hierdoor vallen de druppels langzaam naar beneden. Motsneeuw is de sneeuwvariant.

Deze vorm van neerslag valt vaak uit stratusbewolking direct achter een warmtefront of uit stratocumulus wolken waarbij de regendruppels direct uit botsingen van waterdruppeltjes ontstaan. De wolken heten nu nimbostratuswolken (nimbus = regen bevattend).

Ook bij dichte tot zeer dichte mist kan motregen voorkomen wanneer de toegenomen wind onderling botsingen veroorzaakt tussen de kleinere mistdruppeltjes. Deze groeien vervolgens aan waardoor lichte motregen kan optreden. In de winter kan dit ook motsneeuw zijn.

Onderkoelde motregen valt wanneer de druppeltjes een temperatuur beneden nul hebben en bevriezen zodra deze het aardoppervlak of een voorwerp raken. Zodoende ontstaat een dun laagje helder ijs, ijzel genaamd.

Motregen is nauwelijks en vaak niet duidelijk op een neerslagradar te zien, omdat de diameter van de motregendruppels te klein is voor de radarpulsen in de golflengte waarin deze uitgezonden worden. Wanneer er sprake is van zware motregen (liever: dichte motregen), zijn dikwijls radarecho´s met een kleine intensiteit zichtbaar.

Dat motregen langzamer naar beneden valt is niet tegenstrijdig aan de wetten van Newton, die aangeven dat de materie van gelijke vorm en soortelijk gewicht dezelfde valsnelheid heeft. Hierbij wordt er namelijk van uitgegaan dat materie dezelfde luchtweerstand heeft en dat er geen luchtwervelingen zijn.

Symbolen
WMO (SYNOP): 50 t/m 57 (58 t/m 59 = motregen gemengd met regen)
ICAO (METAR/SPECI/TAF): DZ (licht: -DZ matig: DZ zwaar: +DZ)

De volgende symbolen worden gebruikt op weerkaarten:

Neerslag
Sneeuw
Lijst van erfelijke aandoeningen

Er zijn heel veel (vele duizenden) erfelijke of gedeeltelijk erfelijke aandoeningen.

Een aantal erfelijke aandoeningen die in de Wikipedia tot op heden behandeld worden zijn:

Craniosynostose
Astma
Anemie van Fanconi
Fenylketonurie (PKU)
Hemofilie
Hereditaire motorische en sensorische neuropathieën (HMSN)
Katwijkse ziekte
Kleurenblindheid
Klompvoet
Medium chain acyl co-enzym-A dehydrogenase-deficiëntie (MCAD)
Pontocerebellaire hypoplasie type 2 (PCH-2)
Sferocytose
Sikkelcelanemie 
Spierdystrofie van Duchenne
Syndroom van Carpenter
Syndroom van Lesch-Nyhan
Syndroom van Gilbert
Taaislijmziekte
Thalassemie
Ziekte van Van Buchem
Ziekte van Duchenne
Ziekte van Huntington

NB. Deze lijst is niet volledig. Zoek op de naam van de ziekte of in :Categorie:Genetische aandoening om te kijken of er een artikel over bestaat op Wikipedia.

Zie ook 
Lijst van aandoeningen
DNA

 Erfelijke aandoeningen Lijst
Emanuel Lasker

Emanuel Lasker (Berlinchen (Pruisen), 24 december 1868 – New York, 11 januari 1941) was een Duits wiskundige en schaakgrootmeester. Van 1894 tot 1921 was hij wereldkampioen schaken.

Biografie 
Lasker had geen plezierige jeugd. In 1879 werd hij door zijn vader naar Berlijn gestuurd om daar de kost te verdienen en zelfstandig te worden. Lasker was toen elf jaar. Hij wist zich staande te houden en verdiende een goede boterham met schaken in de vele koffiehuizen. Toen hij twintig jaar was schreef hij zich in voor een sterk toernooi in Breslau. Hij kwam daar als winnaar tevoorschijn en besloot zich nog meer in het schaken te verdiepen. 

In de zomer van 1889 reisde Lasker naar Amsterdam om deel te nemen aan het eerste Internationale Schaaktoernooi in Nederland. Daar eindigde hij tweede achter Amos Burn. Tijdens het toernooi speelde hij een legendarische partij tegen Johann Hermann Bauer, waarbij Lasker zijn beide lopers offerde om de pionnendekking voor zijn opponents koning open te breken, wat hem uiteindelijk de winst opleverde.

In 1894 won hij een match om het wereldkampioenschap schaken tegen Wilhelm Steinitz en werd hij wereldkampioen. Daarna wist hij zijn titel te behouden in tweekampen tegen Steinitz, Tarrasch, Marshall, Schlechter, Janovski. In 1921 nam Capablanca de titel van hem over. Lasker speelde nog een aantal sterke toernooien maar kwam niet tot een revanche tegen Capablanca. De laatste jaren woonde hij in Moskou waar hij als schaakinstructeur zijn brood verdiende. Hij schreef o.a. "Laskers handboek van het schaken". In 1937 verhuisde hij naar de Verenigde Staten waar hij in 1941 overleed.

Laskervariant 

Hij analyseerde de Birdopening en zette de Laskervariant op zijn naam: 1.f4 d5 2.Pf3 Pf6 3.e3 c5 (zie diagram).

Publicaties 
 Symon Algera: 'Lasker in Nederland'. In: Man en paard (Schaakvereniging Voorschoten), februari 2018, pag. 27-30. Eerdere versie gepubliceerd in Nieuwsbrief Max Euwe Centrum, dec. 2017

Externe links 
 Emanuel Lasker Gesellschaft
 
 

Duits schaker
Duits wiskundige