alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Substraat

de onderliggende laag of substantie van iets anders. Vaak is het synoniem aan ondergrond. Sub is Latijn voor onder, een stratum is een laag of een vlak. Hoewel strata het meervoud is van stratum, is substraten het gangbare meervoud van substraat. Het woord sub-strata wordt soms gebruikt om lagen aan te duiden die onderdeel vormen van een grotere laag.

 Ondergrond (geologie, geofysica, fysische geografie): al het gesteente dat zich onder het aardoppervlak bevindt.
 Substraat (biochemie): in de biochemie de stof waarop een enzym inwerkt
 Substraat (druktechniek): in de druktechniek het te bedrukken materiaal (vele soorten papier, maar ook behang, karton, kunststof, textiel etc)
 Substraat (ecologie): in de ecologie de ondergrond waarop organismen leven 
 Substraat (geologie): in de aardwetenschappen het onderliggende gesteente of sediment met het reliëf
 Substraat (materiaalkunde) of ondergrond: ondermateriaal waarop een bewerking wordt uitgevoerd, meestal een oppervlaktebehandeling
 Substraat (tuinbouw): in de tuinbouw de kunstmatige ondergrond voor gewassen
 Substraattaal: een eerdere taal die in een bepaald gebied of door een bepaald volk gesproken werd, en de latere taal heeft beïnvloed.

 Halfgeleider (elektronica, halfgeleidertechnologie): de wafer waarop de geïntegreerde schakelingen geëtst worden.
 In de scheikunde wordt een reactant soms ook substraat genoemd.
 Voedingsbodem (microbiologie): de (kunstmatige) voedingsbodem of medium waarop of waarin organismen gekweekt worden

Zie ook 
 Superstraat (doorverwijspagina)
Messenger-RNA

Messenger-RNA (mRNA), boodschapper-RNA, speelt een centrale rol in het tot expressie brengen van genetische informatie. Messenger-RNA is een vorm van RNA die als 'boodschapper' (messenger) twee processen met elkaar verbindt: de transcriptie, waarbij een stuk DNA (een gen) overgeschreven wordt tot mRNA, en de translatie, waarbij het mRNA wordt vertaald naar een keten van aminozuren (een eiwit). In organismen is RNA doorgaans enkelstrengig en kan het zeer complexe driedimensionale structuren aannemen, terwijl DNA dubbelstrengig is. Dubbelstrengig-RNA komt wel voor in het genetisch materiaal van sommige RNA-virussen, en speelt in planten een rol bij cellulaire immuniteit.

Schematisch:
 DNA — transcriptie → mRNA — translatie → eiwit

In de loop van de jaren heeft men ontdekt dat er na de transcriptie nog allerlei andere processen plaatsvinden. Hierbij wordt het mRNA bewerkt voordat getransleerd wordt. De belangrijkste van deze processen zijn: RNA-processing, splicing en RNA-editing.
Het onbewerkte RNA, zoals dat direct na de transcriptie gevormd wordt, wordt dan pre-mRNA genoemd. Het bewerkte RNA, zoals dat getransleerd wordt, wordt gewoon mRNA genoemd. Het schema ziet er nu als volgt uit:

 DNA — transcriptie → pre-mRNA — RNA-processing, splicing, RNA-editing of alternatieve splicing → mRNA — translatie → eiwit

Gebruik als vaccin 
Zowel het COVID-19-vaccin van Moderna als BNT162b2 van de Duits-Amerikaanse tandem Pfizer-BioNTech zijn gebaseerd op een stuk messenger-RNA dat in de cellen van de mens de eiwitten aanmaakt van virusuitsteeksels. Deze komen dan aan de buitenkant van de cellen te staan. Deze lichaamsvreemde eiwitten activeren het immuunsysteem. Het messenger-RNA is zeer kwetsbaar en wordt ingepakt in een liposoom, tot het mRNA de cel binnendringt.

Zie ook 

 RNA-polymerase
 Ribosoom
 Transfer-RNA (tRNA)
 Ribosomaal RNA (rRNA)
 Codon
 RNA-interferentie (RNAi)

RNA
Oldebroek (gemeente)

Oldebroek () is een gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 98,78 km². Hoofdplaats is de gelijknamige kern Oldebroek.

Binnen de gemeente ligt station Wezep, er net buiten station 't Harde.

Overige kernen 
Bovenveen, Eekt, Hattemerbroek, Kerkdorp, 't Loo, Mullegen, Noordeinde, Oosterwolde, Posthoorn, Lapstreek, Voskuil, Wezep en Trutjeshoek.

Politiek

Gemeenteraad 
De gemeenteraad van Oldebroek bestaat uit 19 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1994:

De ChristenUnie werd tot 1998 gevormd door het GPV en de RPF.

College van B&W 
Tanja Haseloop-Amsing is sinds 2019 burgemeester van de gemeente Oldebroek. Zij is lid van de VVD. In de coalitieperiode 2022-2026 zijn tot wethouder benoemd: Liesbeth Vos-Van de Weg (CU), Ben Engbers (SGP) en Beerd Flier (CDA).

Bekende Oldebroekenaars 

 René Ruitenberg (1970), voormalig marathonschaatser, voorganger
 Nel Snel (1908-1987), actrice
 Jan Terlouw (1931), natuurkundige, auteur en politicus
 Henk van Ulsen (1927-2009), acteur
 Dries van Wijhe (1945), marathonschaatser en wielrenner
 Lana Wolf (1975), zangeres
 Freek Jansen (1992), politicus

Aangrenzende gemeenten

Monumenten en beelden
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Oldebroek (gemeente)
 Lijst van rijksmonumenten in Oldebroek (plaats)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Oldebroek
 Lijst van oorlogsmonumenten in Oldebroek
 Lijst van beelden in Oldebroek
Peter Jackson

Peter Robert Jackson (Pukerua Bay, Nieuw-Zeeland, 31 oktober 1961) is een Nieuw-Zeelands filmregisseur. Hij maakte onder meer een aantal culthorrorfilms en de fantasytrilogieën The Lord of the Rings en The Hobbit.

Biografie 
Jackson is het enige kind van Joan en William Jackson. Zijn moeder, een fabrieksarbeider en huisvrouw, en vader, een boekhouder, waren beiden Engelse immigranten.
Als kind was Jackson al gek op films. Toen een familievriend de Jacksons, met de kleine Peter in het achterhoofd, een filmcamera cadeau deed, begon Peter dan ook al snel korte filmpjes te maken met z'n vrienden.
Jackson genoot geen officiële opleiding in het filmmaken, maar met vallen en opstaan leerde hij uit zijn eigen producties. Na school begon Jackson te werken als etser bij een krant en hij begon ook aan een vampierfilm die echter al werd afgeschreven voordat hij klaar was.

Zijn eerste 'grote' speelfilm, Bad Taste (1988), begon als een korte film, waarna hij van de New Zealand Film Commission subsidie kreeg om de film te voltooien als speelfilm. Bad Taste ging in 1988 op het Filmfestival van Cannes in première en is sindsdien een cult-klassieker.

Jackson is sinds 1987 getrouwd met Fran Walsh. Samen hebben ze twee kinderen.

Eind 2007 werd bekend dat Peter Jackson producent zou worden van de film The Hobbit. Na enkele woelige jaren, onder andere bij filmstudio MGM, kreeg de productie 15 oktober 2010 eindelijk groen licht. Peter Jackson nam uiteindelijk zelf de regie op zich van de drie Hobbit-films. De films zijn december 2012, december 2013 en december 2014 in première gegaan.

In december 2002 werd Peter Jackson compagnon in de Orde van Verdienste van Nieuw-Zeeland en sindsdien mag hij de titel sir voor zijn naam zetten. In 2014 kreeg Jackson een ster op de Hollywood Walk of Fame.

Filmografie (als producer en regisseur) 
 The Valley (1976)
 Bad Taste (1987)
 Meet the Feebles (1989)
 Braindead (1992)
 Heavenly Creatures (1994)
 Forgotten Silver (1995, televisiefilm)
 The Frighteners (1996)
 The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001)
 The Lord of the Rings: The Two Towers (2002)
 The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)
 King Kong (2005)
 The Lovely Bones (2010)
 The Hobbit: An Unexpected Journey (2012)
 The Hobbit: The Desolation of Smaug (2013)
 The Hobbit: The Battle of the Five Armies (2014)
 They Shall Not Grow Old (2018)
 The Beatles: Get Back (2021)

Filmografie (enkel als producer) 
 Valley of the Stereos (korte film) (1992)
 Ship to Shore (televisieserie) (1993)
 Jack Brown Genius (1994)
 The long and the Short of it (2003)
 District 9 (2009)
 The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn (2011)
 Mortal Engines (2018, tevens ook scenario)

Externe links 
 Cinema.nl info
 

Nieuw-Zeelands filmregisseur
Renkum

Renkum (gemeente), een gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland
Renkum (plaats), een plaats in die gemeente
Rheden

Rheden (gemeente) - gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland
 Rheden (plaats) - plaats in gemeente Rheden
 PFC Rheden - zwem- en waterpoloclub uit Rheden
 SC Rheden - voetbalclub uit de plaats Rheden
 Rheden (Nedersaksen) - gemeente in de Duitse deelstaat Nedersaksen

Zie ook 
 Rhede (doorverwijspagina)
 Rheder- en Worthrhederheide - heidegebied in de gemeente Rheden in het Nationaal park Veluwezoom
Rijnwaarden

Rijnwaarden () is een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telde 10.849 inwoners (30 april 2017, bron: CBS) en had een oppervlakte van 44,86 km² (waarvan 8 km² water). Na een gemeentelijke herindeling op 1 januari 2018 is de gemeente toegevoegd aan de gemeente Zevenaar.

Geschiedenis 
De Rijn stroomt hier Nederland binnen. De lokale Oude Rijn is een rivierarm waar vroeger de hoofdstroom van de Rijn liep.

Rijnwaarden is in 1985 gevormd uit de toenmalige gemeenten Herwen en Aerdt en Pannerden. In de raadsvergadering van 27 januari 2016 is de raad van Rijnwaarden akkoord gegaan met een samenvoeging van de gemeenten Rijnwaarden en Zevenaar per 1 januari 2018. Rijnwaarden voelde zich te klein voor samenwerken en koos daarom voor samenvoegen. De zienswijzeprocedure liep van 4 februari tot en met 31 maart 2016.

Geografie 
De gemeente omvatte de volgende kernen:
Aerdt, Herwen, Lobith (gemeentehuis), Pannerden, Spijk, Tolkamer en Tuindorp

Aangrenzende gemeenten

Topografie 
De gemeentegrenzen van Rijnwaarden werden begrensd door de Rijn, Oude Rijn (Rijnwaarden) en het Pannerdensch Kanaal. Hierdoor had het grondgebied van Rijnwaarden ook wel de bijnaam Het Gelders Eiland.

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Rijnwaarden bestond uit 15 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Belangen Gelders Eiland ontstond in 2009 uit een fusie tussen Gemeentebelangen en Kleine Kernen Rijnwaarden

Zie ook 
 Lijst van burgemeesters van Rijnwaarden

Geschiedenis van Zevenaar
Voormalige gemeente in Gelderland
Rozendaal

Rozendaal () is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland vlak ten noordoosten van de stad Arnhem. De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 27,95 km² (waarvan 0,03 km² water). De gemeente Rozendaal maakte deel uit van de in 2017 opgeheven Stadsregio Arnhem-Nijmegen en neemt deel aan de in 2021 opgerichte Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.

Rozendaal is naar aantal inwoners gemeten de kleinste gemeente op het Nederlandse vasteland. Alleen Vlieland en Schiermonnikoog hebben minder inwoners. Rozendaal is eveneens de dunst bevolkte gemeente op het Nederlandse vasteland (Wieringermeer was nog dunner bevolkt wanneer ook watervlaktes meegerekend worden, maar is in 2012 opgegaan in de gemeente Hollands Kroon).

Rozendaal behoort tot de miljonairsgemeenten van Nederland.

Het dorp Rosendaal was op 1 januari 1812 deel gaan uitmaken van de gemeente Velp. Op 1 januari 1818 werd de gemeente Velp opgeheven. Velp kwam bij de nieuwe gemeente Rheden en Rosendaal werd een zelfstandige gemeente. Op 1 januari 1933 is de naam veranderd van Rosendaal in Rozendaal. In 2018 bestond Rozendaal 200 jaar als zelfstandige gemeente.

Overige kernen 
De gemeente Rozendaal heeft naast het dorp Rozendaal nog twee andere kernen, het gehucht Imbosch en het gehucht Terlet. Beide hebben slechts enkele inwoners. 

De Imbosch ligt in het natuurgebied Imbosch, en ligt ongeveer 7 kilometer ten noordoosten van het dorp Rozendaal. Het ligt aan de onverharde Eerbeekseweg.

Terlet ligt aan de rand van de gemeente, aan de A50. Aan de andere kant van deze snelweg, in Arnhem, ligt het Zweefvliegveld Terlet. Het ligt op ongeveer 5,5 kilometer ten noordwesten van het dorp Rozendaal.

Zetelverdeling gemeenteraad 
De gemeenteraad van Rozendaal bestaat uit 9 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Aangrenzende gemeenten

Bezienswaardigheden 

 Kasteel Rosendael met de Bedriegertjes
 Kapellenberg
 Emmapiramide

Monumenten en beelden
In de gemeente is er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Rozendaal
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Rozendaal
 Lijst van oorlogsmonumenten in Rozendaal
 Lijst van beelden in Rozendaal

Geboren in Rozendaal 
 Frederik Jacob Willem van Pallandt van Keppel (1825-1888), politicus
 Philippe Remarque (1966), journalist, hoofdredacteur van de Volkskrant
 Stephan Enter (1973), schrijver

Bekende oud-inwoners 
 Pieter van Maaren (1963), oud-gemeentesecretaris van Rozendaal en sinds 2012 burgemeester van respectievelijk Urk en Zaltbommel

Plaats in Gelderland
Steenderen

Steenderen is een plaats in de gemeente Bronckhorst in de Achterhoek in de Nederlandse provincie Gelderland.

Het heeft ruim 2000 inwoners en een kleine  inclusief de buitengebieden. Steenderen is vooral bekend omdat hier de fabrieken van Aviko en een kaasfabriek van FrieslandCampina staan.

Geschiedenis
De naam Steenderen werd rond het jaar 1000 voor het eerst genoemd. Begin 14e eeuw werd het kasteel Spaansweerd gebouwd. Het kasteel Heeckeren speelde een rol in de twisten tussen de Heeckerens en Bronckhorsten.

In 1782 verwoestte een grote brand de Sint-Remigiuskerk, de school, het meestershuis en twintig andere huizen. Oorzaak was een blikseminslag in de kerktoren. De Tachtigjarige Oorlog had een grote impact op het dorp en de omgeving. Boeren werden verjaagd en het platteland bleef vervolgens enkele jaren vrijwel onbewoond. Door modernisering, sanering en ruilverkaveling daalde in de 20e eeuw de werkgelegenheid ten gunste van de industrie.

Tot 1 januari 2005 was Steenderen een zelfstandige gemeente, die behalve Steenderen zelf de plaatsen Baak, Olburgen, Toldijk, Bronkhorst en Rha omvatte. Ten gevolge van een gemeentelijke herindeling in dat jaar werd Steenderen samengevoegd met de buurgemeenten Hummelo en Keppel, Vorden, Zelhem en Hengelo tot de gemeente Bronckhorst.

Even buiten het dorp staat langs de Spaensweertweg de Bronkhorstermolen, een korenmolen uit 1844.

Geboren in Steenderen 
 Derk Jan Eppink (1958), journalist, columnist en politicus
 Evert Jan Harmsen (1930-2005), politicus
 Milan Hilderink (2002), voetballer
 Johan van Lochteren Stakebrant (1758-1826), bestuurder, militair en politicus
 Bert Maalderink (1963), sportjournalist
 Constantijn Johan Wolterbeek (1766-1845), viceadmiraal en directeur-generaal van de Marine

Zie ook
 Lijst van burgemeesters van Steenderen
 Lijst van rijksmonumenten in Steenderen
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Steenderen

Externe link 
 Overzicht met boeken over Steenderen

Foto's

Geografie van Bronckhorst
Plaats in Gelderland
Voormalige gemeente in Gelderland
Voorst (gemeente)

Voorst () is een gemeente in de provincie Gelderland. De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 126,52 km².

Geschiedenis
Op 1 januari 1812 werden Twello en Wilp als twee zelfstandige gemeenten afgesplitst van Voorst. Op 1 januari 1818 werden de gemeenten Nijbroek, Twello en Wilp opgeheven en bij Voorst gevoegd.

Kernen
Appen, Bussloo, De Kar, De Vecht, De Wijk, Duistervoorde, Gietelo, Hofje, Klarenbeek (gedeeltelijk), Klein Amsterdam, Nijbroek, Posterenk, Spekhoek, Steenenkamer, Terwolde, Teuge, Twello (gemeentehuis), Voorst, Wilp en Wilp-Achterhoek.

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Voorst bestaat uit 19 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1982:

Cultuur

Monumenten 
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Voorst (gemeente)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Voorst (gemeente)
 Lijst van oorlogsmonumenten in Voorst

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Voorst

Aangrenzende gemeenten

Zie ook
 Lijst van straatnamen in de gemeente Voorst
West Maas en Waal

West Maas en Waal () is een gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland die het westelijk deel van het Land van Maas en Waal beslaat. De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 85,84 km² (waarvan 4,34 km² water). Het gemeentehuis staat in Beneden-Leeuwen. De gemeente wordt doorkruist door de N322, de verbindingsweg A27 – A50/A73.

De gemeente West Maas en Waal is ontstaan in 1984 na de herindeling van de gemeenten Appeltern, Dreumel en Wamel.

Kernen 
Alphen, Altforst, Appeltern, Beneden-Leeuwen, Boven-Leeuwen, Dreumel, Maasbommel en Wamel.

Topografie

Topografische gemeentekaart van West Maas en Waal, per juli 2016

Gemeenteraad
De gemeenteraad van West Maas en Waal bestaat uit 17 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1994:

F.D. = Federatie Dorpslijsten

Aangrenzende gemeenten

Monumenten en beelden
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in West Maas en Waal
 Lijst van gemeentelijke monumenten in West Maas en Waal
 Lijst van oorlogsmonumenten in West Maas en Waal
 Lijst van beelden in West Maas en Waal

Zie ook 
Lijst van burgemeesters van West Maas en Waal
Wisch (Gelderland)

Wisch was tot 1 januari 2005 een gemeente in de Achterhoek, in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telde toen 19.534 inwoners en had een oppervlakte van 72,79 km² (waarvan 0,27 km² water).

De gemeente Wisch is voortgekomen uit de heerlijkheid Wisch. In Terborg staat nog steeds Kasteel Wisch, van waaruit, tot aan de Franse tijd, de heerlijkheid werd bestuurd.

Op 1 januari 1812 werd de gemeente Wisch gesplitst in de twee zelfstandige gemeenten Terborg en Varsseveld. Kennelijk was dit geen succes, want op 1 januari 1818 werden Terborg en Varsseveld weer samengevoegd tot de gemeente Wisch. Op 1 januari 2005 fuseerde Wisch met de gemeente Gendringen tot de nieuwe gemeente Oude IJsselstreek.

Kernen
De voormalige gemeente bestond uit de volgende kernen.

Bontebrug, Heelweg-Oost, Heelweg-West, Silvolde, Sinderen (gedeeltelijk), Terborg, Varsseveld (gemeentehuis) en Westendorp.

Geboren
 Guus Hiddink (8 november 1946), ex-voetballer en voetbaltrainer
 Tom van der Lee (9 juli 1964), kamerlid voor Groen Links
 Bram Som (20 februari 1980), atleet (hardloper)
 Robert Gesink (31 mei 1986), wielrenner

Zie ook
 Lijst van burgemeesters van Wisch
Gemeentehuizen van Wisch

Externe links
 Website van de Oudheidkundige Werkgemeenschap Aalten, Dinxperlo en Wisch (A.D.W.)

Geografie van Oude IJsselstreek
Voormalige gemeente in Gelderland
Geschiedenis van de Achterhoek
Karmelgebergte

Het Karmelgebergte is een gebergte in het noordwesten van Israël van circa 500 meter hoogte. De Karmelberg is het noordelijkste gedeelte van dat gebergte.

Het gebergte strekt zich uit van de stad Haifa aan de Middellandse Zee tot het zuidoostelijk overloopt in de bergen van Samaria, in de buurt van Jenin. De heuvels van Samaria waarin het Karmelgebergte uitloopt worden ook wel tot het Karmelgebergte gerekend.

Ten noorden van het Karmelgebergte ligt de laagvlakte van Akko, ten zuiden ervan de laagvlakte van Sharon.

Voor diverse religies is het gebergte van belang: het jodendom, christendom, de druzen en het Bahá'í-geloof. De profeet Elia zou volgens de (Hebreeuwse) Bijbel op het Karmelgebergte hebben gewoond, en een grot wordt vandaag de dag nog aangewezen als de grot van Elia. Verder heeft de internationale Bahá'í-gemeenschap op de Karmel haar hoofdkwartier.

Op het Karmelgebergte ligt ook een katholiek klooster dat is toegewijd aan de Heilige Maagd Maria van de berg Karmel. Dit klooster wordt bewoond door Karmelieten. De orde van de Karmelieten werd in de 13e eeuw gesticht. De berg Karmel trok christelijke kluizenaars aan, die in hermitages een teruggetrokken bestaan van gebed en meditatie leidden.
Er was ook een aan Maria (Onze Lieve Vrouw) gewijde kapel. Toen in de 13e eeuw de Moslims Palestina weer in handen kregen, werd de orde gesticht en week men uit naar Europa.

Op het Karmelgebergte liggen diverse steden en dorpen met druzische bevolking, zoals Daliat-el-Karmel, Isfiya, en Muhraka.

In grotten van het Karmelgebergte, zoals Kebara en Skhul, zijn enige van de belangrijkste vondsten van zowel neanderthalers als de vroege moderne mens gevonden.

Zie ook 
 Heilige Maagd Maria van de berg Karmel
 Karmelieten
 Lijst van gebergten in het Midden-Oosten

Berg in Israël
District Haifa
Gebergte in Israël
Haifa
Karmelieten
Nationaal park van Israël
Streek in Israël
Bijbelse plaats
Eliëzer Ben-Jehoeda

Eliëzer Ben-Jehoeda (Hebreeuws: אֱלִיעֶזֶר בֶּן־יְהוּדָה), geboren als Eliezer Yitzhak Perelman  (Luzki, Litouwen (thans Wit-Rusland), 7 januari 1858 - Jeruzalem, 16 december 1922) was een Joodse hebraïcus. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van het modern Hebreeuws. 

Ben-Jehoeda werd geboren als zoon van Jehoeda Leib en Feyga Perelman. Hij leerde Hebreeuws vanwege zijn joods-religieuze opvoeding. In 1881 emigreerde hij naar Palestina dat toen nog Turks bezit was. Hij vestigde zich in Oost-Jeruzalem in de wijk Talpiot.

Hij was ervan overtuigd dat het Hebreeuws weer een levende taal zou moeten worden en besloot op een gegeven moment zo veel mogelijk alleen maar Hebreeuws te spreken met mensen die deze taal kenden. Hij ging hierin zelfs zo ver dat hij en zijn vrouw Debora enkel Hebreeuws probeerden te spreken met hun zoon Ittamar Ben-Avi. Hiermee was deze waarschijnlijk na vele eeuwen de allereerste moedertaalspreker van het 'moderne' Hebreeuws. Verder zag Ben Jehoeda het belang van het onderwijs in het Hebreeuws op scholen in en stimuleerde dit daarom sterk.

Een van de problemen die het weer tot leven brengen van het Hebreeuws met zich meebracht, was het feit dat er voor veel zaken - bijvoorbeeld elektriciteit en vliegtuig - (nog) geen woorden bestonden in het Hebreeuws. Ben-Jehoeda publiceerde daarom regelmatig in de krant Havatzelet lijsten met Hebreeuwse neologismen en schreef een woordenboek van de Hebreeuwse taal.

Hij maakte nog mee dat op 29 november 1922 de Britten die toentertijd het bewind voerden over het in een mandaatgebied veranderde Palestina verklaarden dat het Hebreeuws voortaan de officiële taal van de Joden in die regio zou zijn. 
Enkele weken later overleed Eliëzer Ben-Jehoeda op 64-jarige leeftijd aan de gevolgen van tuberculose.

Externe link 
 Jewish Virtual Library - biografie (Engels)

Litouws taalkundige
Hebraïcus
Zionist
Hebreeuws
Slaaf

In etymologische volgorde:
 Iemand die tot de Slavische volkeren behoort.
 Iemand die in slavernij leeft.
 Iemand die zich onderwerpt in sadomasochisme.
 Slaaf (technisch), het ondergeschikte of tweede van twee voor het overige gelijkwaardige onderdelen in een machine.

Toelichting op de relatie tussen bovenstaande begrippen
Onder de opvolgers van keizer Karel de Grote in de negende eeuw en later breidde het Duitse Rijk zich in oostelijke richting uit. Het woongebied van Slavische volkeren (Slaven) als de Sorben werd aan Duitsland toegevoegd. Leden van deze volkeren werden gevangengenomen, naar een vreemd land versleept en daar tot onbetaalde arbeid gedwongen. De aanduiding 'slaaf' werd dan vervolgens van toepassing op een persoon die zich in een dergelijke gevangenschap bevindt. 

De twee modernere betekenissen zijn daar weer van afgeleid.
1359

Het jaar 1359 is het 59e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 25 - Einde van het Beleg van Heusden: Floris van Borselen geeft zich over.

februari
 februari - De Kabeljauwse heren Gijsbrecht van Nijenrode, Gerard Wisse, Jan van Kervena en Hendrik van der Woerd trekken met hun aanhangers op plundertocht, hierbij worden de kastelen van Polanen en Binkhorst verwoest, en de onderneming gaat tot 's Gravenhage waar Kabeljauwse medestanders worden bevrijd uit de gevangenis.

maart
 11 - In opdracht van graaf Albrecht van Beieren wordt de stad Delft belegerd.

 24 maart - Verdrag van Londen tussen Jan II van Frankrijk en Eduard III van Engeland. Grote delen van westelijk Frankrijk komen in Engels bezit, en dat als volledig bezit, niet slechts als leen. Ook ontvangt Engeland een hoge losprijs voor de gevangen koning.
 24 maart - Einde van het Beleg van Heemskerk: Wouter van Heemskerk geeft zich over.
 19 mei - Jan van Gent trouwt met zijn nicht Blanche van Lancaster.

mei
 25 - De Staten-Generaal verwerpen het Verdrag van Londen, omdat daarin te veel gebied zou zijn opgegeven.
 29 - Einde van het Beleg van Delft: De inwoners moeten op vernederende wijze om vergiffenis vragen.

november
 2 - De Franse prins-regent Karel benoemt de filosoof Nicolaas van Oresme tot secretaris.
 november - Eduard III van Engeland trekt vanuit Calais opnieuw ten strijde tegen Frankrijk.

zonder datum
 Simeon Uroš wordt heerser over Thessalië en Epirus
 Bogdan I sticht het Vorstendom Moldavië met Suceava als hoofdstad.
 De Generalitat de Catalunya wordt gecreëerd.
 oudst bekende vermelding: Holthees, Moerstraten, Welberg

Kunst en literatuur 
 Jan van Ruusbroec: Een spieghel der ewigher salicheit

Afbeeldingen

Opvolging 
 Cyprus - Hugo IV opgevolgd door zijn zoon Peter I
 Epirus - Nikephoros II Orsini opgevolgd door Simeon Uroš
 Granada - Mohammed V opgevolgd door Ismail II
 Hohenlohe-Uffenheim - Lodewijk opgevolgd door Godfried II
 Manipur - Tonaaba opgevolgd door Tanungba
 Moskou - Ivan II opgevolgd door zijn zoon Dmitri

Geboren 
 11 januari - Go-En'yu, noordelijk tegenkeizer van Japan (1371-1382)
 Johannes Brinckerinck, Nederlands geestelijk leider
 Sonam Dragpa, vorst van Tibet (1381-1385)

Overleden 
maart
 1 maart - Emico II van Nassau-Hadamar (?), graaf van Nassau-Hadamar (1337-1359)
mei
 18 mei - Etienne de la Garde, Frans kardinaal
juni
 21 juni - Erik XII, medekoning van Zweden
augustus
 1 augustus - Albrecht III van Anhalt, Duits edelman
oktober
 10 oktober - Hugo IV (~64), koning van Cyprus (1324-1358)
 25 oktober - Beatrix van Castilië (~66), echtgenote van Alfons IV van Portugal
november
 13 november - Ivan II (33), grootvorst van Moskou (1353-1359)
 14 november - Gregorius Palamas (~62), Byzantijns theoloog
datum onbekend
 Eleonora van Castilië (~52), echtgenote van Alfons IV van Aragon
 Hendrik van Stakenborg, Brabants geestelijke
 Johan III van Holstein-Plön, Duits edelman
 John de Grey (58), Engels edelman

Jaar
1358

Het jaar 1358 is het 58e jaar in de 14e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 mei - Jacquerie, een boerenopstand in Frankrijk tegen de adel.
 10 juni - Slag bij Mello: De Jacquerie wordt neergeslagen.
 1 september - Begin van het Beleg van Heusden. Floris van Borselen wordt in het kasteel van Heusden belegerd door mannen van graaf Albrecht van Beieren.
 4 september - Johan II van Monferrato trouwt met Isabella van Majorca.
 Nadat de geesteszieke Willem V van Holland tijdens een feestavond een van zijn vazallen doodt, wordt hij niet tot regeren in staat geacht en zijn broer Albrecht van Beieren neemt het bestuur over van Holland en Henegouwen
 4 december - Begin van het Beleg van Heemskerk: Reinoud I van Brederode en Dirk van Polanen slaan in opdracht van Albrecht van Beieren het beleg op voor Slot Heemskerk omdat zich daar de vermeende daders van een moordaanslag op Reinoud zouden schuilhouden.
 Verdrag van Zara: Venetië verliest haar gebieden in Dalmatië. De Republiek Ragusa wordt gesticht als Hongaarse vazalstaat.
 In het Privilegium maius eist hertog Rudolf IV van Habsburg diverse privileges op, waaronder het mogen voeren van de titel van aartshertog. keizer Karel IV erkent het document echter niet.
 Het graafschap Schwerin wordt bij het hertogdom Mecklenburg gevoegd.

Opvolging 
 Holland en (als ruwaard) Henegouwen - Willem V opgevolgd door zijn broer Albrecht van Beieren
 Megen - Willem II opgevolgd door Jan III
 Münsterberg - Nicolaas opgevolgd door zijn zoon Bolko III
 Oostenrijk, Stiermarken en Karinthië - Albrecht II opgevolgd door zijn zoon Rudolf IV
 Teschen - Casimir I opgevolgd door zijn zoon Przemysław I Noszak

Afbeeldingen

Geboren 
 20 augustus - Johan I, koning van Castilië (1379-1390)
 Elisabeth van Neurenberg, echtgenote van Ruprecht van de Palts
 Willem van Hildernisse, Brabants geestelijke

Overleden 
 6 januari - Geertrui van Oosten, Nederlands begijn
 23 april - Nicolaas van Münsterberg, Silezisch edelman
 26 april - Blanche (~44), Frans prinses
 29 mei - Fadrique Alfonso (~24), Castiliaans edelman
 31 juli - Étienne Marcel (~37), Frans staatsman
 16 augustus - Albert II (59), hertog van Oostenrijk (1330-1358)
 22 augustus - Isabella van Frankrijk (66), echtgenote van Eduard II van Engeland
 Ashikaga Takauji (~53), shogun van Japan (1338-1358)
 Casimir I van Teschen, Silezisch edelman
 Jacob van de Binkhorst (~52), Hollands edelman

Jaar
1275

Het jaar 1275 is het 75e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 

juni
 14 - Slag bij Hova: Waldemar I van Zweden wordt verslagen door zijn broer Magnus, gesteund door Erik V van Denemarken en moet de troon opgeven. Magnus wordt vervolgens tot koning gekozen.

juli
 12 - De Maasbrug in Maastricht stort in tijdens een processie, met 400 doden als gevolg.

oktober
 27 - Tolprivilege van Amsterdam: Graaf Floris V van Holland geeft de inwoners van Amstelredamme vrijheid van tol. Dit is het oudst bekende document waarin Amsterdam wordt genoemd.

zonder datum
 De Zwabenspiegel, een rechtboek voor het Heilige Roomse Rijk, wordt geschreven. (jaartal bij benadering)
 Genemuiden en Schiedam krijgen stadsrechten.
 De Oudnieuwe Synagoge in Praag is voltooid.
 oudst bekende vermelding: Amsterdam (zie boven), Blankenberge, Gastel, 's-Heer Arendskerke, Wever, Zelzate

Opvolging 
 patriarch van Constantinopel - Jozef I Galesiotes opgevolgd door Johannes XI Bekkos
 Keulen - Siegfried van Westerburg in opvolging van Engelbert II van Valkenburg
 Kleef - Diederik VII opgevolgd door Diederik VIII
 Münster - Everhard van Diest in opvolging van Gerard van der Mark
 Venetië (doge) - Lorenzo Tiepolo opgevolgd door Jacopo Contarini

Geboren 
 15 maart - Margaretha van Engeland, echtgenote van Jan II van Brabant
 27 september - Jan II, hertog van Brabant en Limburg (1294-1312)
zonder datum
 Willem van Gulik de Jongere, proost van Sint-Servaas
 Aymer de Valence, Frans-Engels edelman (jaartal bij benadering)
 Hendrik VII, koning en keizer van het Heilige Roomse Rijk (1308/1311-1312) (jaartal bij benadering)
 Herman, markgraaf van Brandenburg-Salzwedel (jaartal bij benadering)
 Johan II, hertog van Saksen (jaartal bij benadering)
 Walter Burley, Engels filosoof (jaartal bij benadering)

Overleden 
 6 januari - Raymundus van Peñafort (~99), Spaans kerkjurist
 26 januari - Ulrich von Liechtenstein, Duits dichter
 26 februari - Margaretha van Engeland (34), echtgenote van Alexander III van Schotland
 13 juli - Johannes van Toledo, kardinaal-bisschop
 25 juli - Ferdinand de la Cerda (19), kroonprins van Castilië
zonder datum
 Bohemund VI (~38), prins van Antiochië (1251-1268) en graaf van Tripoli
 Julian Grenier, Jeruzalems edelman
 Sofia van Thüringen (~51), echtgenote van Hendrik II van Brabant

Afbeeldingen 

Jaar
1277

Het jaar 1277 is het 77e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 Kaidu, een Mongoolse leider die zich tegen de opperheerschappij van Koeblai Khan verzet, verovert Karakorum,
 Verdrag van Aberconwy: De macht van Llywelyn ap Gruffudd als prins van Wales wordt ernstig beperkt, en na zijn dood zal de onafhankelijke status van Wales beëindigd worden.
 Slag bij Albistan: De Mammelukken onder Baibars vallen Rum binnen, dat een feitelijke vazalstaat van het Il-kanaat is, en verslaan het leger van het Il-kanaat.
 Hugo van San Severino verovert Akko voor Karel van Anjou.
 21 januari - Slag bij Desio: De Visconti onder aartsbisschop Ottone Visconti verslaan de Della Torre, en bevestigen daarmee de macht in Milaan, die ze tot 1447 behouden.
 Tijdens het Conclaaf van 1277 wordt Giovanni Gaetano Orsini tot paus gekozen. Hij neemt de naam Nicolaas III aan.
 Graaf Herman van Loon ontvoert graaf Engelbert I van der Mark, waarna deze op Kasteel Bredevoort overlijdt aan een hartaanval.
 2 december: Groenlo verkrijgt stadsrechten.
 Guido Bonatti schrijft Liber Astronomiae (jaartal bij benadering)
 De bisschop van Parijs veroordeelt 219 filosofische stellingen. Deze veroordeling is vooral gericht tegen de filosofische stroming van de volgelingen van Averroës, die veel aanhangers had op de universiteit aldaar.
 31 maart - Het Hoogheemraadschap van de Alblasserwaard wordt opgericht.
 oudst bekende vermelding: Almkerk, Etersheim, Grafhorst, Heerle, Holten, Krimpen, Nieuwstadt (3 augustus), Oosterhout

Kunst en literatuur 
 Het Standbeeld van Karel van Anjou (toegeschreven aan Arnolfo di Cambio) wordt gemaakt (jaartal bij benadering)

Opvolging 
 Auvergne en Boulogne - Robert V opgevolgd door zijn zoon Willem XI
 Brunswijk-Lüneburg - Johan I opgevolgd door Otto II
 Mammelukken (Egypte) - Baibars opgevolgd door zijn zoon Al-Said Barakah
 Manipur - Khumomba opgevolgd door Moraamba
 Mark - Engelbert I opgevolgd door zijn zoon Everhard I
 Paderborn - Simon I van der Lippe opgevolgd door Otto van Riedberg
 paus (25 november) - Johannes XXI ogpevolgd door Giovanni Gaetano Orsini als Nicolaas III
 Orde van Sint Jan (grootmeester) - Hugues de Revel opgevolgd door Nicolas Lorgne
 Orde van Sint-Lazarus (grootmeester) - Thomas van Sainville in opvolging van Jean van Meaux

Afbeeldingen

Geboren 
 21 januari - Galeazzo I Visconti, heer van Milaan (1322-1327)
 Martha van Denemarken, echtgenote van Birger I
 Sempad, koning van Armenië (1296-1298)

Overleden 
 1 mei - Stefan Uroš I (~56), koning van Servië (1243-1276)
 20 mei - Johannes XXI (~61), paus (1276-1277)
 1 juli - Baibars (~54), sultan van Egypte en Syrië (1260-1277)
 Engelbert I, graaf van Mark
 Hugues de Revel, grootmeester van de Orde van Sint Jan
 Jacopo da Leona, Italiaans dichter
 Robert V, graaf van Auvergne en Boulogne
 Trần Thái Tông (~59), keizer van Vietnam (1226-1258)

Jaar
1280

Het jaar 1280 is het 80e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 6 mei - Floris V van Holland koopt van de zusters van de rijksabdij Elten het recht om in Het Gooi als landsheer op te treden.
 Stormvloed van 1280: Overstromingen in Noord-Nederland en Noord-Duitsland. Hierbij ontstaat de Lauwerszee.
 Peter III van Aragon slaat een opstand neer geleid door Rogier Bernard III van Foix
 De Poldervaart tussen Schie en Merwede wordt aangelegd.
 De Sint-Servaasommegang in Grimbergen wordt voor het eerst gehouden.
 oudst bekende vermelding: Baarn, Cool, Coxyde, IJpelaar, Looperskapelle, Rumsdorp, Teteringen, Zonhoven

Opvolging 
 Athene - Jan I opgevolgd door zijn broer Willem I
 Auvergne en Boulogne - Willem XI opgevolgd door zijn broer Robert VI
 Bulgarije - Ivan Asen III opgevolgd door George I
 Nevers - Yolande opgevolgd door haar zoon Lodewijk I
 Noorwegen - Magnus VI opgevolgd door zijn zoon Erik II
 Trebizonde - Georgios Megas Komnenos opgevolgd door zijn broer Johannes II Megas Komnenos
 Venetië - Jacopo Contarini opgevolgd door Giovanni Dandolo

Afbeeldingen

Geboren 
 Birger I, koning van Zweden (1290-1318)
 Rupert V van Nassau, graaf van Nassau (1298-1304)
 Ioannes Koukouzelis, Bulgaars componist (jaartal bij benadering)
 Marco I Visconti, Milanees krijgsheer (jaartal bij benadering)
 Pietro Lorenzetti, Italiaans schilder (jaartal bij benadering)
 Tino di Camaino, Italiaans beeldhouwer (jaartal bij benadering)
 Mechtild van Nassau, Duits hertogin en paltsgravin (jaartal bij benadering)

Overleden 
 10 februari - Margaretha II (77), gravin van Vlaanderen (1244-1278) en Henegouwen (1244-1253)
 9 mei - Magnus VI, koning van Noorwegen (1263-1280)
 2 juni - Yolande van Bourgondië (32), gravin van Nevers
 22 augustus - Nicolaas III (63), paus (1277-1280)
 15 november - Albertus Magnus, Duits filosoof
 22 november - Phagspa (45), Tibetaans geestelijke en staatsman
 Willem XI, graaf van Auvergne en Boulogne

Jaar
1283

Het jaar 1283 is het 83e jaar in de 13e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 juni - Dood van Irmgard van Limburg. Er breekt de Limburgse Successieoorlog uit tussen haar echtgenoot Reinoud I van Gelre en Jan I van Brabant, die de claim had overgekocht van Irmgards oom Adolf IV van Berg.
 Dafydd ap Gruffudd, de laatste prins van Wales, wordt door een Engels parlement dat in de Engels-Welshe grensstad Shrewsbury is samengekomen, ter dood veroordeeld en gruwelijk terechtgesteld. De Engelse koning Eduard brengt Gwynedd onder direct bezit van de kroon. Dit geldt als het einde van de (semi-)onafhankelijkheid van Wales.

zonder datum
 Karel van Anjou stelt Peter III van Aragon voor hun conflict over Sicilië in een duel te beslissen. Peter stemt toe, maar door omstandigheden vindt het duel toch niet plaats. (zie ook Siciliaanse Vespers)
 Verdrag van Rheinfelden: De opvolging in het Huis Habsburg wordt geregeld. Oostenrijk, het voorgaande jaar geschonken aan Albrecht I en Rudolf II, zonen van koning Rudolf I, komt nu slechts aan eerstgenoemde. Rudolf II krijgt de Habsburgse stamlanden en wordt benoemd in het vacante hertogdom Zwaben.
 Bisschop Jan van Nassau van Utrecht probeert zich met behulp van de IJsselsteden alsnog van de greep van Holland te bevrijden.
 Het Thais alfabet wordt gecreëerd door koning Ramkhamhaeng. (traditionele datum)
 Guiyang wordt gesticht.
 In Padua wordt een skelet gevonden van een man van reusachtige afmetingen. Rechter Lovato Lovati komt tot de slotsom dat het hier moet gaan om de legendarische stichter van de stad, Antenor.
 Nieuwpoort krijgt stadsrechten.
 De Grote Waard ontstaat na afdamming van de Maas bij Heusden en Maasdam, en het aanleggen van een ringdijk.
 oudst bekende vermelding: Rivne

Kunst en literatuur 
 Het Libro de los juegos, een boek over spelletjes geschreven in opdracht van Alfons X van Castilië, wordt voltooid. (jaartal bij benadering)

Opvolging 
 patriarch van Antiochië (Syrisch) - Philoxenos I Nemrud als opvolger van Ignatius IV Yeshu
 patriarch van Constantinopel - Gregorius II Cyprius als opvolger van Johannes XI Bekkos
 Duitse Orde - Burchard van Schwanden als opvolger van Hartman van Heldrungen
 Limburg - Irmgard opgevolgd door haar echtgenoot Reinoud I van Gelre
 Moravië - koning Rudolf I opgevolgd door Wenceslaus II van Bohemen

Afbeeldingen

Geboren 
 9 april - Margaretha, koningin van Schotland (1286-1290)
 Khädrub Dragpa Sengge, Tibetaans geestelijke
 Edward Balliol, Schots troonpretendent (jaartal bij benadering)
 Reinoud van Valkenburg, Duits edelman (jaartal bij benadering)

Overleden 
 9 januari - Wen Tianxiang (46), Chinees generaal
 17 januari - Alexander (19), kroonprins van Schotland
 9 april - Margaretha van Schotland (22), echtgenote van Erik II van Noorwegen
 3 oktober - Dafydd ap Gruffydd, Welsh prins
 15 december - Filips I van Courtenay (~40), titulair Latijns keizer van Constantinopel
 Irmgard, hertogin van Limburg
 Karma Paksha (~79), Tibetaans geestelijke
 Yolande van Vianden (~52), Luxemburgs geestelijke

Jaar
1070

Het jaar 1070 is het 70e jaar in de 11e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 De Byzantijnen onder Manuel Comnenus verslaan de Seltsjoeken die worden teruggedreven over de Eufraat.
 Stigand wordt afgezet als aartsbisschop van Canterbury.
 Bergen gesticht door Olav Kyrre. (traditionele datum)
 Willem de Veroveraar laat Windsor Castle bouwen. (jaartal bij benadering)
 De Literatuurtempel (Văn Miếu) in Hanoi wordt gebouwd.
 De bouw van de (nooit voltooide) kerk San Michele in Foro in Lucca wordt begonnen.
 Ralph de Gaël wordt benoemd tot graaf van Norfolk.
 Sancho I van Aragón scheidt van zijn vrouw Isabella van Urgel.
 Malcolm III van Schotland trouwt met Margaretha, een dochter van Eduard Ætheling.
 Het Bisdom Oslo wordt opgericht. (jaartal bij benadering)
Als Otto, de hertog van Beieren, in conflict komt met keizer Hendrik IV en zijn hertogstitel verliest, benoemt hij Welf tot hertog van Beieren.

Opvolging 
 Beieren - Otto van Northeim opgevolgd door Welf IV
 aartsbisschop van Canterbury - Stigand opgevolgd door Lanfranc van Bec
 Istrië - Ulrich I van Weimar opgevolgd door Hendrik I
 hertogdom Lotharingen - Gerard opgevolgd door zijn zoon Diederik II
 Saint-Pol - Hugo I opgevolgd door zijn zoon Gwijde I onder voogdij van diens stiefvader Arnold van Ardres
 Vlaanderen - Boudewijn VI opgevolgd door zijn zoon Arnulf III
 Weimar-Orlamünde - Ulrich I opgevolgd door zijn zoon Ulrich II
 Zweden - Halsten opgevolgd door Haakon (jaartal bij benadering)

Geboren 
 Hendrik I, markgraaf van Meißen (1089-1103)
 Abraham Bar Hiyya, Joods-Catalaans wiskundige en filosoof (jaartal bij benadering)
 Hendrik III, graaf van Luxemburg (1086-1096) (jaartal bij benadering)
 Hugo van Payens, eerste grootmeester van de Orde der Tempeliers (jaartal bij benadering)
 Isidorus van Madrid, Spaans heilige (jaartal bij benadering)
 Koloman, koning van Hongarije (1095-1116) (jaartal bij benadering)
 Willem van Champeaux, Frans filosoof en theoloog (jaartal bij benadering)
 Willem I, graaf van Luxemburg (1086-1129) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 6 maart - Ulrich I, markgraaf van Istrië (1060-1070) en graaf van Weimar (1067-1070)
 14 april - Gerard, hertog van Lotharingen (1048-1070)
 17 juli - Boudewijn VI (~40), graaf van Vlaanderen (1067-1070)
 Hugo I, graaf van Saint-Pol (1067-1070)
 Godelieve (~21), Vlaams heilige (jaartal bij benadering)
 Ivo II, heer van Bellême en bisschop van Sées (jaartal bij benadering)
 Ulrich I, graaf van Fenis en heer van Neuchâtel (jaartal bij benadering)

Jaar
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch

Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch ( ; Parochie van de Heilige Maria in het dal van de witte hazelaar bij de snelle maalstroom en de parochie van de Heilige Tysilio bij de rode grot (ook wel als Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwyllllantysiliogogogoch gespeld) is een groot dorp op het eiland Anglesey, in Wales.
Meestal wordt de naam afgekort tot Llanfair PG of Llanfairpwll onder Welshmen. Dat is genoeg om hem te onderscheiden van andere plaatsnamen die met Llanfair beginnen.
Het is een toeristenplaats omdat veel mensen even bij het treinstation een foto komen maken en in het bezoekerscentrum hun paspoort laten afstempelen.

De naam bestaat sinds het jaar 1860 en werd bedacht door de leden van de plaatselijke raad omdat ze de langste naam van enig treinstation in het land wilden hebben. Oorspronkelijk heette de plaats gewoon Llanfair Pwllgwyngyll, wat al aardig lastig is voor mensen die de stemloze, geaspireerde laterale fricatief ll niet machtig zijn (zoals de Engelsen).

De naam van het dorp is de langste in Europa, en komt qua lengte op de derde plaats in de wereld:
 1e plaats: Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit (163 letters), de officiële naam van Bangkok. Overigens bestaat de naam in het Thaise schrift uit 95 letters (klinkertekens worden doorgaans niet als letters beschouwd).
 2e plaats: Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaunga-horonukupokaiwhenuaakitanarahu (92 letters) in Nieuw-Zeeland.
 3e plaats dus Llanfair PG in Wales met 58 karakters (strikt genomen 51 letters, aangezien ll en ch in het Welsh als één letter tellen).

Stedenband 
  Y (Frankrijk)

Galerij

Film en tv 
 De naam Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch wordt als wachtwoord gebruikt in de verfilmde versie van Barbarella.
 In de filmparodie The French And The Saunders van het Britse comedy-duo Dawn French en Jennifer Saunders is Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch de inscriptie in de magische ring.
 In de serie Bassie & Adriaan: De Geheimzinnige Opdracht stappen Bassie en Adriaan hier in en uit de trein en spreekt Bassie deze zonder moeite uit.

Plaats in Wales
Anglesey
Simulatie

Een simulatie is een nabootsing van de werkelijkheid, in veel gevallen met behulp van een model van die werkelijkheid. Een simulatie is een dynamisch proces. Vanuit een gegeven uitgangssituatie, laat een simulatie zien hoe deze situatie verandert en zich ontwikkelt in de loop van de tijd. Het model geeft daarbij als het ware de regels aan volgens welke deze verandering plaatsvindt.

Toepassingen
Modellen zijn er in vele vormen en dientengevolge geldt hetzelfde voor simulaties. Zo kan het besturen van een trein of vliegtuig via een simulatie worden nagebootst, of de gevolgen van een stormvloed, maar ook de politieke besluitvorming in een gemeenteraad of de ontwikkeling van de nationale economie.

Voordelen van een simulatie zijn dat deze plaatsvindt in een gecontroleerde, welomschreven omgeving, en dat deze kan worden uitgevoerd zonder de werkelijkheid te beïnvloeden. De lessen die uit een simulatie worden geleerd kunnen vervolgens worden gebruikt om in de werkelijkheid verstandige beslissingen te nemen en fouten te vermijden.

Als het model geen goede beschrijving van de werkelijkheid is, het vertrekpunt verkeerd is gekozen, onjuiste veronderstellingen worden gemaakt of geen rekening wordt gehouden met onzekerheden, kan simulatie echter leiden tot het trekken van voorbarige of foute conclusies. Een extreem voorbeeld daarvan treft men aan in de psychiatrie, als iemand een ziekte, probleem of klacht voorwendt of veinst: deze persoon simuleert gedrag dat hoort bij een model (zoals een ziektebeeld) dat zijn werkelijke toestand niet goed beschrijft.

Fiscaal gezien spreekt men van simulatie wanneer de contractpartijen de gevolgen van hun overeenkomst niet aanvaarden.

Computer
De computersimulatie in de toegepaste wetenschap is tegenwoordig zo bekend dat deze voor leken vaak als 'de' simulatie geldt. Veel vakgebieden kennen modellen die zo uitgebreid of complex zijn dat simulaties zonder een krachtige computer eenvoudig niet mogelijk zouden zijn. Zo gebruikt de verkeerskunde computers voor modellen om de verkeersafwikkeling mee na te bootsen. In de meteorologie zijn computers onontbeerlijk voor de weersvoorspelling.

Soorten simulatie
Simulaties kunnen verschillende doeleinden dienen en verschillen dan ook navenant van vorm. Zo kan er onderscheid worden gemaakt tussen:
 simulaties die de werkelijke ontwikkeling zo getrouw mogelijk nabootsen, of juist de gevolgen van een ingreep daarin of een onverwachte gebeurtenis;
 deterministische simulaties die volledig causaal zijn bepaald, en stochastische simulaties die een element van willekeur toelaten (bijvoorbeeld op basis trekkingen volgens een kansverdeling);
 simulaties binnen een bekende (tijds-)ruimte en simulaties die dienen voor het maken van (toekomst-)voorspellingen;
 simulaties die geheel 'op papier' plaatsvinden en simulaties, bijvoorbeeld in spelvorm, waar menselijke beslissingen onderdeel van uitmaken.

Zie ook
 Computersimulatie
 HIL-simulatie

Exacte wetenschap
Toegepaste wetenschap
Modelvorming