De Vlaamse Leeuw

De Vlaamse Leeuw is het officiële volkslied van de Vlaamse Gemeenschap.

Ontstaansgeschiedenis
De tekst dateert van juli 1845 en de muziek is waarschijnlijk in datzelfde jaar geschreven. De tekst werd gedicht door de huisarts en toneelschrijver Hippoliet Van Peene (1811–1864) en getoonzet door de toen volslagen onbekende componist Karel Miry (1823–1889). Beiden maakten deel uit van het Gentse amateurtoneelgezelschap Broedermin en Taelyver. Er is geen concrete aanleiding bekend voor het gedicht van Van Peene.  

Voor de tekst liet Van Peene zich duidelijk inspireren door het Rheinlied, een populair strijdlied van de Duitser Nikolaus Becker (1809-1845), dat in 1841 werd vertaald door Theodoor van Ryswyck. Onmiskenbaar is daarnaast is ook de invloed van Jan van Boendales Leeuwenzang uit de Brabantsche Yeesten, de Middelnederlandse literaire kroniek over het hertogdom Brabant. Voor wat betreft de melodie liet Karel Miry zich beïnvloeden door Sonntags am Rhein van de Duitse romantische componist Robert Schumann (1810–1856). 

Vooral de vrees voor een annexatie door Frankrijk schiep een klimaat waarin de bevolking nood had aan een uitgesproken identiteit en dus ook aan een volkslied. Het lied was ook niet noodzakelijkerwijs anti-Belgisch bedoeld, de vijand waartegen Vlaanderen zich verzette, was Frankrijk. Rond 1900 had de Vlaamse Beweging zich het lied al toegeëigend en werd het ook als volkslied van de Vlamingen aanvaard.

De tekst raakte in de loop der jaren verspreid in nogal wat variaties, maar de oorspronkelijke versie van Van Peene bleef bewaard. Het handgeschreven origineel, dat wordt bewaard door de Universiteitsbibliotheek Gent, is erkend als topstuk door de Vlaamse Gemeenschap. Dit niet alleen vanwege de waarde voor Vlaanderen: autografen van nationale hymnen zijn elders vrijwel onbestaande, wat dit handschrift extra bijzonder maakt.

Juridische verankering 
Bij het decreet van 6 juli 1973 van de voormalige Raad voor de Nederlandse Cultuurgemeenschap werden de eerste twee strofen van De Vlaamse Leeuw uitgeroepen tot het volkslied van Vlaanderen. Op initiatief van de toenmalige gemeenschapsminister van cultuur Karel Poma werden de tekst en de notatie van de muziek officieel vastgesteld bij het ministerieel besluit van 11 juli 1985 (BS 11 juli 1985), nu als volkslied van de Vlaamse Gemeenschap. Daarvoor werd, na advies van het Algemeen Nederlands Zangverbond (ANZ), de tekst omgezet in modern Nederlands, al bleven enkele archaïsche woorden als 'sneven' en 'kluisters' behouden. Op 7 november 1990 verscheen een nieuw decreet waarin het volkslied (art. 5), het wapen van Vlaanderen, de vlag van Vlaanderen en de Feestdag (11 juli) opnieuw werden vastgelegd.

Tekst
De eerste twee strofen worden bij officiële gelegenheden gezongen.

Muzikale stijl 
Het Koninklijk Conservatorium Gent bewaart een autograaf van Miry, die lange tijd onterecht als de oorspronkelijke versie beschouwd is. Hij dateert echter van 1870, en is een zeer late bewerking voor driestemmig koor, waarin ook het karakteristieke gepunteerd ritme ontbreekt. De pianobegeleiding was in de compositie van Miry het zwakke element, en hier heeft Jef Van Hoof (1886-1959) in 1912 
ingegrepen. De Vlaamse Leeuw heeft het mars-karakter van de Marseillaise (Dur-Mollcombinatie) of de Brabançonne.

Zie ook 
 Orde van de Vlaamse Leeuw

Externe links
 Handschrift van de tekst door Hippoliet van Peene
 Partituur met tekst
 Officiële internetsite van de Vlaamse overheid over De Vlaamse Leeuw
 Orkestuitvoering met koor

Belgisch volkslied
Cultuur in Vlaanderen
Personage uit muziek
Fictieve leeuw
Symbool
Personificatie
Vlaamse Beweging