Joop Zoetemelk

Hendrik Gerardus Joseph (Joop) Zoetemelk (Den Haag, 3 december 1946) is een Nederlands oud-wielrenner, die geldt als een van de beste Nederlandse ronderenners ooit. Hij won in 1979 de Ronde van Spanje, in 1980 de Ronde van Frankrijk en werd in 1985 wereldkampioen op de sportief gezien hoge leeftijd van 38 jaar. Zoetemelk woont al decennialang in het Franse Germigny-l'Évêque, waar hij eigenaar is van een hotel-restaurant en een bos.

Biografie
Voordat hij in 1970 beroepsrenner werd, behaalde Zoetemelk een paar belangrijke overwinningen als amateur: goud op de Olympische Spelen in 1968 als een van de renners van de 100 km ploegentijdrit, en de eindzege in de Tour de l'Avenir (1969). In 1971 won hij het bergklassement in de Vuelta. Tijdens de Midi-Libre in 1974 kwam hij zwaar ten val. Er werd toen voor zijn carrière gevreesd, maar in 1975 kwam hij sterk terug.

Hij werd zowel in de Ronde van Frankrijk van 1977 als van 1979 positief bevonden op het gebruik van doping. Hij kreeg in beide gevallen een tijdstraf opgelegd. In de Ronde van Frankrijk van 1983 werd hij opnieuw positief bevonden. Zoetemelk vocht deze laatste beslissing aan bij de rechter. Het proces duurde enkele jaren en hierin bleek dat het dopingonderzoek niet sluitend is geweest en er geen schuldige kon worden aangewezen.

Zoetemelk heeft dan niet meer het record van het aantal deelnames (=17) maar hij nam zestienmaal deel aan de Ronde van Frankrijk en reed wel telkens uit wat destijds wel een record was. Hij behaalde meestal een plek bij de eerste tien: achtste, vijfde, vierde (3 x), tweede (6 x) en eerste (1 x) in 1980. Aan zijn zes tweede plaatsen in de Ronde van Frankrijk hield Zoetemelk de bijnaam "eeuwige tweede" over. Hij won overigens in 1973 de witte trui in de Tour de France, toen nog gekoppeld aan het combinatieklassement.

Na Jan Janssen (1968) is hij de tweede Nederlandse Tourwinnaar. Zoetemelk kwam op in 1968/'69 toen Jan Janssen gold als de beste Nederlandse beroepswielrenner. Zoetemelk beschikte in 1980 over alle kwaliteiten die een Tourwinnaar nodig heeft: sterk zijn in tijdritten en in de bergetappes, en een goede ploeg (TI-Raleigh met ploegleider Peter Post). Zijn kans kwam echter pas toen de grote favoriet voor de eindoverwinning Bernard Hinault wegens knieproblemen de strijd moest staken. Zoetemelk won vervolgens onbedreigd. In 1982 werd hij wederom tweede; in 1983 leek hij op weg naar een nieuwe zege, toen een positieve dopingtest hem mentaal uitschakelde. Later kreeg hij eerherstel.

Zoetemelks zege in de wereldkampioenschappen wielrennen 1985 werd legendarisch. Twee kilometer voor de finish reed hij weg uit een kopgroep met onder anderen Greg LeMond en Stephen Roche, die niet in de gaten leken te hebben dat hij serieus ontsnapte. Hij wist zijn voorsprong van 100 meter vast te houden en zegevierde met 3 seconden voorsprong. Hij was toen 38 jaar oud, en pas 38 jaar later zou hij in Mathieu van der Poel een opvolger krijgen.

Tijdens het gala ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de KNWU in 2003 werd Zoetemelk verkozen tot beste Nederlandse renner aller tijden. Op 31 mei 2005 onthulde hij in Rijpwetering, de plaats waar hij opgroeide, een standbeeld ter ere van zijn wielerprestaties.

Zijn vrouw Françoise Duchaussoy overleed in 2008. Op 29 november 2011 werd het boek Joop Zoetemelk, een open boek gepresenteerd. Daarin is naast zijn wielerleven ook veel te lezen over zijn privéleven, waaronder zijn scheve verhoudingen met de schoonfamilie. Op die dag ontving hij ook de Peter Post Carrièreprijs. In 2019 kwam het boek JOPIE! JOPIE! JOPIE! uit.

In 2020 kwam het boek Joop Zoetemelk Ongezien uit en de documentaire Joop! Eindelijk weer kampioen. In september van dat jaar belandde hij met meerdere botbreuken in het ziekenhuis toen hij, terwijl hij aan het fietsen was, werd aangereden door een auto. Hij raakte zo zwaar gewond dat hij ruim een jaar later nog altijd niet volledig was hersteld.

In het winterseizoen beoefende Joop Zoetemelk het langlaufen, met diverse malen deelname aan het Nederlands kampioenschap.

Overwinningen 

1968

 Olympisch kampioen 100km ploegentijdrit

1969
 Eindklassement Circuit des Mines
 2b etappe Ronde van Oostenrijk
 3e etappe Ronde van Oostenrijk
 6e etappe Ronde van Oostenrijk
 Eindklassement Ronde van de Toekomst

1970
 2b etappe Ronde van Luxemburg

1971
  Nederlands kampioenschap wielrennen op de weg, elite
 16e etappe Ronde van Spanje
  Bergklassement Ronde van Spanje
 4b etappe Ronde van Luxemburg

1972
 Polymultipliée

1973
 Acht van Chaam
 2b etappe Dauphiné Liberé
 proloog Ronde van Frankrijk
 4e etappe Ronde van Frankrijk
 7b etappe Parijs-Nice
  Nederlands kampioenschap wielrennen op de weg, elite
 Ronde van de Haut-Var
 2 etappes Midi Libre

1974
 2e etappe Ster van Bessèges
 4e etappe Ronde van Romandië
 Eindklassement Ronde van Romandië
 5e etappe Catalaanse Week
 Eindklassement Catalaanse Week
 2e etappe Ronde van de Middellandse Zee
 6a etappe Parijs-Nice
 7e etappe Parijs-Nice
 Eindklassement Parijs-Nice

1975
 Dwars door Lausanne
 GP van Isbergues
 4e etappe Ronde van Nederland
 Eindklassement Ronde van Nederland
 13e etappe Ronde van Frankrijk
 6e etappe Parijs-Nice
 7b etappe Parijs-Nice
 Eindklassement Parijs-Nice
 twee etappes Ronde van Corsica

1976
 Waalse Pijl
 Dwars door Lausanne
 3e etappe Dauphiné Liberé
 9e etappe Ronde van Frankrijk
 10e etappe Ronde van Frankrijk
 20e etappe Ronde van Frankrijk
 Boucles de l'Aulne

1977
 Parijs-Tours
 Dwars door Lausanne
 GP van Isbergues

1978
 Dwars door Lausanne
 Parijs-Camembert
 14e etappe Ronde van Frankrijk
 1e etappe Parijs-Nice
 2e etappe Criterium International

1979
 Parijs-Tours
 Dwars door Lausanne
 proloog Dauphiné Libéré
 5e etappe Ronde van Nederland
 18e etappe Ronde van Frankrijk
 proloog Ronde van Spanje
 8b etappe Ronde van Spanje
  Eindklassement Ronde van Spanje
 3e etappe Ster van Bessèges
 Ronde van de Haut-Var
 7b etappe Parijs-Nice
 Eindklassement Parijs-Nice
 2e etappe Criterium International
 Eindklassement Criterium International

1980
 Criterium der Azen
 proloog Dauphiné Libéré
 13 etappe Ronde van Frankrijk
 20e etappe Ronde van Frankrijk
  Eindklassement Ronde van Frankrijk
 5e etappe Ronde van Romandië
 GP Pino Cerami
 Wonder van Obbicht

1981
 Escalada a Montjuïc
 GP Pino Cerami

1982
 GP Eddy Merckx
 GP de la Costa Normada

1983
 Nationaal kampioen op de baan
 Ronde van de Haut-Var

1985
 Wereldkampioenschap wielrennen.
 Nederlands kampioen op de baan
 5e etappe Tirreno-Adriatico
 Eindklassement Tirreno-Adriatico
 Veenendaal-Veenendaal
 Ridder Ronde Maastricht

1987
 Amstel Gold Race

Belangrijkste overwinningen als profrenner 
 Nederlands kampioenschap wielrennen op de weg (1971, 1973)
 Parijs-Nice (1974, 1975, 1979)
 Waalse Pijl (1976)
 Ronde van Nederland (1975)
 Parijs-Tours (1977, 1979)
 Ronde van Spanje (1979)
 Ronde van Frankrijk (1980)
 Tirreno-Adriatico (1985)
 Wereldkampioenschap op de weg (1985, met 38 jaar en 9 maanden de oudste wereldkampioen ooit)
 Amstel Gold Race (1987)

Resultaten in voornaamste wedstrijden 
(*) tussen haakjes aantal individuele etappe-overwinningen
|
|}

Zoetemelk werd 1e in het bergklassement van de Ronde van Spanje in 1971.
In datzelfde jaar werd hij 2e in het bergklassement van de Ronde van Frankrijk, in 1975, 1976 en 1978 werd hij 3e in dat klassement.
In het puntenklassement van de Ronde van Frankrijk werd Zoetemelk 3e in 1972, 2e in 1973 en wederom 3e in 1979.

Prijzen

Zoetemelk werd tweemaal gekozen tot Sportman van het jaar, in 1980 en 1985. Hij ontving negenmaal de Gerrit Schulte Trofee voor de beste Nederlandse renner van het jaar. In 2011 ontving hij de Peter Post Carrièreprijs. Voorafgaand aan de start van de Ronde van Frankrijk 2015 in Utrecht kregen Tourwinnaars Jan Janssen en Joop Zoetemelk de belangrijkste Franse nationale onderscheiding, het Legioen van Eer. Datzelfde jaar werd hij onderscheiden met de Fanny Blankers-Koen Carrièreprijs.

Trivia
 Lange tijd had Zoetemelk de bijnaam "eeuwige tweede", omdat hij vijfmaal tweede werd in het eindklassement van de Ronde van Frankrijk, voordat hij uiteindelijk won. Zoetemelk zou in totaal zelfs zesmaal als tweede eindigen. Voor hem had Raymond Poulidor deze bijnaam, omdat hij drie keer tweede werd. Jan Ullrich werd vijf keer tweede, en net als Zoetemelk heeft hij één Tour-overwinning op zijn naam staan.
 In Rijpwetering, het dorp waar hij opgroeide, is een fietspad naar hem genoemd.
 Ook staat in Rijpwetering een klein standbeeld van hem: een bronzen beeld van Zoetemelk die juichend over de finish komt.
 Hij eindigde op nummer 69 in de verkiezing van De grootste Nederlander (2004).
 In het Suske en Wiske-album Het kostbare kader wordt een personage opgevoerd met de naam "Joop Zuremelk".
 Hij hield veel van rusten en lag tussen de touretappes veel op bed. "Parijs is nog ver" is een van zijn bekendste uitspraken, net als "de Tour win je in bed".
 Sinds 2008 is er in het vroege voorjaar te zijner ere een "Joop Zoetemelk Classic", een fietsronde over verschillende afstanden door het Groene Hart, waarbij Zoetemelk zelf nog steeds meerijdt. In 2019 kondigde Joop Zoetemelk na de ronde het komende jaar op een elektrische fiets mee te zullen rijden.
 Hij was de eerste wielrenner ooit (in 1975) die de bolletjestrui in de Ronde van Frankrijk droeg.
 In 2009 deed hij mee aan Alpe d'HuZes onder de naam van het Radio 2-programma Team Knooppunt Kranenbarg.
 Van Eddy Merckx kreeg hij de bijnaam "wieltjeszuiger" omdat Zoetemelk tot Merckx' ergernis steeds in zijn wiel kleefde.

Doping
Joop Zoetemelk werd gedurende zijn wielercarrière twee keer betrapt op het gebruik van doping tijdens de Tour de France. In 1977 werd er pemoline gevonden en 1979 werd er nortestoron gevonden. In de Ronde van Frankrijk van 1983 testte hij ogenschijnlijk positief op nandrolon en kreeg hij een een tijdstraf van tien minuten en een geldboete van 1400 gulden, maar in hoger beroep bleek de dopingtest ondeugdelijk. Zoetemelk heeft het gebruik van doping zelf altijd ontkend.

Externe link 

 

Nederlands wielrenner
Nederlands olympisch kampioen
Winnaar van de Ronde van Frankrijk
Winnaar van de Ronde van Spanje