Endre Ady

ADY Endre (rumana nomo: Ady Endre) (naskiĝis la 22-an de novembro 1877 en komunumo Érmindszent, hodiaŭ Adyfalva en la provinco Satu Mare en Rumanio, kaj mortis en Budapeŝto la 27-an de januaro 1919) estis unu el la plej grandaj hungaraj poetoj, kaj la pli aĝa frato de Lajos Ady.

Li studis juron kaj laboris kiel ĵurnalisto, kaj estis la unua poeto, kiu aplikis simbolismon en la hungaran poezion. Liaj poemoj traktas amon, la hungarismon dividitan inter oriento kaj okcidento, la rilaton de homo al sia dio, la kultadon de la narcisisma egoo, kaj la proksimecon de la fino kaj la malkapablo fari ion ajn pri tio neevitebla. Ady jam estis en sia vivo unu el la plej respektataj hungaraj poetoj, sed ankaŭ estis kalumniita kiel malmorala poeto. La emo al memdetruo alportis lin al diboĉa vivo, drinkemo kaj malsano. Li mortis juna, en 1919 en Budapeŝto, pro sifiliso.

En Esperanto aperis 
Ĉe Tibisko-bordo ; La animoj lazitaj ; Konservi vin... ; Batalo kun la Grandsinjoro ; Plori, plori, plori ; Antaŭ Princo Silent' ; Alflugis la pavo... ; Neĝmontoj kaj Riviero ; Kanto de hungara jakobeno; La stelo de steloj ; Post maja pluvego ; Rememoro pri nokto somera ; Admono al la gardantoj ; Kanto kronika en 1918 ; Morto de la naciismo ; Hungara problemo / Trad. Rados Péter András, Kálmán Kalocsay, Ferenc Szilágyi, Imre Baranyai, Vilmos Benczik. – En: Hungara Antologio ; p.153 - 164

Endre Ady 1877-1919 / [tr.: P. Rados; K. Kalocsay; M. Fejes; I. Baranyai]. – Budapest: Instituto por Kulturaj Interrilatoj ; Hungara Esperanto-Asocio, 1977. – 39 p. ISBN 963-571-025-7

La Morto de la Ĉielarko : elektitaj poemoj kaj artikoloj. – Budapest: Hungara Esperanto-Asocio, 1977. – 87 p. (Libroserio 2)
ISBN 9635710281

Citaĵo 

"Mi volas plu havi vin – tial mi elektas por gardi vin la plibeligan malproksimon." (Citita de Ferenc Szilágyi en Tiel Okazis aŭ Mistero Minora, p. 34 de la eldono de Kopenhago 1958)

Framasono 
Li ekmembriĝis al framasona asocio en 1912 kaj estis membro dum 7 jaroj. Li vizitis kunsidojn nur 4-foje en tiu periodo, unufoje pro la ekmembriĝo kaj dufoje pro la pago de la membrokotizo. Do li fakte neniam estis vera framasonisto.

Verkoj 
 Junio ​​1889 Debrecen Versek - Poemoj
 1903 Oradea Még egyszer (denove)
 Februaro 1906 Új versek - Novaj kantoj
 1907 Vér és arany - sango kaj oro
 1908 Az Illés szekerén - En la Ĉaro de Elija
 1909 Szeretném, ha szeretnének - Ami, mi pledas
 1910 Verso Minden-Titkok - (Kantoj de Sekretoj)
 1912 A menekülő Élet - La pasema vivo Margita
 1912 Margita élni akar - Margita volas vivi
 1913 A Magunk szerelme - Amu nin mem
 1914 Ki látott engem? - Kiu vidis min?
 1918 A halottak élén - ĉe la kapo de la mortinto
 1923 Az utolsó hajók - La lastaj ŝipoj

Eksteraj ligiloj 

 Ady Endre levelei (korespondado de E. A., hungare)
 kelkaj poemoj en la hungara kaj en angla traduko 
 alia paĝo kun poemoj en la hungara kaj en angla traduko
 biografio kaj poemoj de li tradukitaj al la angla lingvo
 http://magyar-irodalom.elte.hu/sulinet/igyjo/setup/portrek/ady/dukaff.htm
 http://www.literatura.hu/irok/xxszazad/eulira/ady.htm 
 http://www.mek.iif.hu/porta/szint/human/szepirod/magyar/ady/ 
 http://magyar-irodalom.elte.hu/sulinet/igyjo/setup/portrek/ady/aeelet2.htm 
 http://www.dntcj.ro/muvelodes/98ja25.htm  
 La morto de la ĉielarko 
 Plori, plori, plori 

Hungaraj poetoj
Transilvaniaj hungaroj
Hungaraj framasonoj
Budapeŝtanoj