alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Bibliofilio

Bibliofilio estas la emo al la libroj, ĉefe al originalaj, pli ĝustaj aŭ interesaj eldonoj pro iu ajn tialo, ekonomia, kultura aŭ simple persona valoro.

Libroamanton aŭ libroamatoron, kiu kolektas precipe rarajn aŭ luksajn librojn oni nomas Bibliofilo.

Literaturo 
SZCZUREK, Kazimierz. La bibliofilio. En: Scienca revuo, vol. 42, n-ro 158 (1991), pp. 27-53 online

Vidu ankaŭ 
 aNobii
 Felix Epstein
 Włodzimierz Pfeiffer
 Biblioteko
 Libro
 Librokolektado
Skribrulaĵo

Skribrulaĵo estas antikva skriba komunikilo, en la formo de longa rulaĵo, sur kiun oni skribas tekston.

Priskribo 
La skribrulaĵo konsistis el papirusa, papera aŭ pergamena rulaĵo, sur kiu oni skribis antaŭ la invento de la kodekso aŭ bindita libro. Tia skribrulaĵo konsistis el unu bendo de rande kungluitaj folioj spirale rulita dum neuzo, kaj malrulita por lego.

La skribrulaĵo ordinare konsistas el “paĝoj”, aŭ blokoj de tekstoj; por legado, la skribrulaĵo estas parte tiom malvolvita, kiom necesas por legi unu aŭ du paĝojn. Depende de la lingvo, en ĉiu paĝo, teksto povas esti skribita dedekstre dekstren, demaldekstre dekstren, aŭ tienreen.

Historio 
La skribrulaĵoj estis uzita en la antikvaj civilizoj de Egiptio, Ĉinio kaj en Romia imperio. La Muzo Klio estas ofte reprezentita tenas skribrulaĵon. La plej gravan signifon havis por la bibliscienco la malkovro de skribrulaĵoj de la Morta Maro.

Dum la 4-a ĝis 6-a jarcentoj, la kodekso el pergamenaj folioj pli populariĝis kaj anstataŭas la skribrulaĵon. Post la invento de la kodekso, la skribrulaĵo restis en strikta uzo (kiel donacaj dokumentoj (kiel unupaĝa, rulita folio), diplomoj, tekstoj de la juda Torao ktp.).

Hodiaŭ ili ankoraŭ estas en uzo por religiaj celoj.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

Manuskriptoj
Libroj
Monda Turismo

Monda Turismo estis internacia asocio sen profita celo, kiu en 1992 aliĝis al UEA. Ĝi celis faciligi la internacian turismon per aplikado de la internacia lingvo Esperanto. Ĝia sidejo troviĝis en pola urbo Bydgoszcz.

Dum pli ol 30 jaroj la asocio Monda Turismo okupiĝis pri la instruado de fakuloj pri turismo, pri la organizado de esperantlingve gvidataj vojaĝoj kaj pri la kunordigado de E-turismo entute. Je la 22-a de septembro 2002 Monda Turismo estis malfondita pro bankroto.

La kialo de la bankroto estis nesufiĉa nombro de esperantistoj, kiuj volis partopreni la organizatajn esperanto-vojaĝojn. La agadon de Monda Turismo nuntempe daŭrigas Internacia Klubo Esperantotur, kiu funkcias kadre de la Internacia Centro pri Kulturo kaj Turismo. Internacia Klubo Esperantotur aranĝas vojaĝojn al esperanto-aranĝoj. La edukadon pri turismo daŭrigas Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo kun sidejo ankaŭ en Bydgoszcz.

Vidu ankaŭ 
 Léon de Bruyne
 Andrzej Grzębowski
Deklaracio de Manilo

Literaturo en Esperanto
 Itineroj je la nomo de Ludoviko Zamenhof en Pollando, Pola Esperanto-Asocio, Bydgoszcz 1978, p. 16
 Max Finkenzeller, Gvidlibreto por esperantistaj ĉiĉeronoj kaj ekskursgvidantoj, Monda Turismo. Asocio por faciligo de la internacia turismo per aplikado de Esperanto, Bydgoszcz 1983, p. 16
 Poŝ-Atlaso de Monda Turismo, Monda Turismo, Bydgoszcz 2001, p. 20

Iamaj Esperanto-asocioj
Turismo
Setlejo

Setlejo aŭ, en kutima Esperanto, loĝloko estas areo daŭre loĝata de aro da homoj. La lokon de setlejoj plej ofte determinas la naturaj kondiĉoj. Ĝi tre ofte ekestas ĉe trafika vojo aŭ eĉ ĉe vojkruciĝo kaj ofte laŭ plano.
Ekzistas multaj diversaj formoj de setlejo. Plej ofta distingo estas tiu inter vilaĝo kaj urbo, kaj en multaj lingvoj ekzistas vorto por intermeza kategorio, sed en kelkaj, ekzemple la norvega, mankas eĉ la distingo inter vilaĝo kaj urbo. Oni science okupiĝas pri setlejoj en geografio,sociologio kaj historiologio.

vidu ankaŭ 
 setla zono

Referencoj

Geografiaj objektoj
Demografio
Valino

Valino (simbolo Val aŭ V) estas unu el la 20 plej kutimaj, naturaj aminoacidoj sur la Tero, kiuj konsistigas la proteinojn; laŭ la genetika kodo ĝi estas kodita en RNA per la triopoj GUA, GUC, GUG kaj GUU. Nutrade, valino estas esenca aminoacido.

Ĝia nomo devenas de la planto valeriano. Ĝia molekula maso estas 117.

Kemiaj kombinaĵoj
Serino

Tiu artikolo temas pri kemio, por aliaj signifoj, vidu je Serino (apartigilo)

Serino (simbolo Ser aŭ S) estas unu el la 20 plej kutimaj, naturaj aminoacidoj sur la Tero, kiu kodas en DNA. Serino estas grava komponanto de silko.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.compchemwiki.org/index.php?title=Serine  
 http://www.chemie.fu-berlin.de/chemistry/bio/aminoacid/serin_en.html 

Aminoacidoj
Titano (elemento)

Titano estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Ti kaj atomnumero 22. Ĝi estas malpeza, forta, blank-metal-kolora, brila, senrustema transira metalo, uzita en fortaj malpezaj alojoj kaj blankaj pigmentoj.

Ĉi tiu elemento aperas en multaj mineraloj. La ĉefaj fontoj estas rutilo kaj ilmenito (titana dioksido), dum oni trovas ĝin ankaŭ en perovskito kaj titanito.

Titano estas ofte uzata en Medicino, ĉar mikroboj malfacile kreskas ĉirkaŭ titanaj aparatoj kaj iloj. Pro tio oni uzis tiun specialan materialon por fabriki protezojn kaj ankaŭ objektivojn de mikroskopoj.

Kombinaĵoj
 Kalia titanato

Kemiaj elementoj
Metaloj
Titano (elemento)
Edvard Munch

Edvard MUNCH (naskiĝis 12-a de decembro 1863 en Løten; mortis 23-a de januaro 1944 en Ekely) estis norvega pentristo kaj grafikisto.

Oni taksas Munch-on kiel pioniron por la ekspresionisma direkto en la moderna pentrado. Liaj plej konataj verkoj estiĝis en la 1890-aj jaroj, sed liaj postaj verkoj atingas rimarkon, eksciton ĉe la hodiaŭaj pentristoj. Li anis ĉe Berlina secesio.

Biografio
Edvard Munch plenkreskis en la norvega ĉefurbo, Løten, Lia patro Christian Munch -- frato de la genia historisto P.A. Munch -- estis profunde kredanta oficira kuracisto kun bona salajro. Lia - 20 jarojn pli juna - edzino mortis pro tuberkulozo, kiam Edvard aĝis nur 5 jarojn. Edvard mem havis malfortan sanstaton, sed lia pli maljuna fratino Sophie estis la viktimo de apopleksio. El la 5 gefratoj geedziĝis nur la frato -- Andreas --, sed ankaŭ li mortis kelkajn monatojn post la nupto.

La gepatra domo estis spirite ekscita — kiel la esprimoj pri malsano, morto kaj malĝojo, al kiuj Munch en sia arto ofte revenas.

Lia pentraĵo La ŝriko estis ŝtelita en somero de 2004, retrovita la .

Vidu ankaŭ 
 Muzeo Munch

Eksteraj ligiloj

 Galleri Munch
 Edvard Munch 

Akvafortistoj
 Norvegaj pentristoj
Metodiko

Metodiko estas komplekso de metodoj, kiel plenumi iun taskon, en pedagogio kiel instrui certan stud-objekton (fizikon, kemion, zoologion, Esperanton ktp.).

Metodiko de lingvo-instruado priskribas ĝeneralajn principojn, kiujn oni uzas ĉe instruado de ĉiuj lingvoj (vidu lingvodidaktiko).

Metodiko de Esperanto priskribas, kiamaniere instrui akuzativon, participojn, demandon kaj aliajn specialaĵojn de la lingvo.

Por instruistoj estas verkataj metodikaj manlibroj, kiuj celas helpi la instruistojn, transdonadi spertojn, atentigi pri plej oftaj problemoj ktp.

Vidu aknaŭ 
Metodologio

edukado
Lingvodidaktiko

Pedagogio - Didaktiko - Metodiko

Lingvodidaktiko estas didaktiko de fremdaj lingvoj el la vidpunktoj de lingvistiko, psikologio, lingvopsikologio, komunikado k.s. Ĝi celas optimumigi la procezon de instruado/lernado.

edukado
Lernado de lingvoj
Metapedagogio

Metapedagogio estas scienca fako, kiu esploras kaj priskribas pedagogion mem, ĝiajn rezultojn, evoluon, instruadon de pedagogio.

Vidu ankaŭ
Pedagogio

Scienco
Abituro

Abituro (aŭ abiturienta diplomo aŭ matur(ec)diplomo) estas diplomo, kiun oni ricevas kiam oni finas la duagradan lernejon, kutime je aĝo de proksimume 18 jaroj, kaj kiu estas ordinare baza kondiĉo por daŭrigi studadon ĉe universitato aŭ teknika altlernejo (politekniko). Malsamaj landoj havas diversajn sistemojn de abituro.

Leksika rimarkigo 
La vorto "abituro" ne estas oficiala, kaj troviĝas nek en PIV, nek en ReVo (tamen en la interreto ĝi estas pli ofte uzata ol la alternativa esprimo "abiturienta diplomo"). Ĝi do estas konsiderata kiel proponata neologismo.

Aliflanke ekzistas la jam oficialiĝinta vorto abituriento (el la 4-a Oficiala Aldono). "Abituriento" estas homo, kiu havas abituron.

Kvankam la du radikoj ABITURIENT/ kaj ABITUR/ eniris Esperanton de la germana lingvo, oni uzas ilin en Esperanto ne nur por la germana abituro, sed ankaŭ por ĉiaj similaj diplomoj en aliaj landoj.

En Esperanto do ekzistas du konkurantaj radikoj por priparoli la aferon: La radiko ABITURIENT/ estas oficiala, sed ĉar ĝi signas personon, estas malfacile paroli pri la diplomo nur uzante tiun radikon (oni devas diri "abiturienta diplomo"). La radiko ABITUR/ havas la avantaĝon ke oni povas facile paroli pri la diplomo ("abituro") kaj pri persono kun tiu diplomo ("abiturulo" aŭ "abiturinto"), sed ĝi estas ĝis nun ne-oficiala.

La ekzameno por ricevi la diplomon nomiĝas aŭ "abiturienta ekzameno" aŭ "abitura ekzameno".

Etimologio 
La radiko devenas (tra aliaj lingvoj, precipe la germana) de la latina verbo abire = foriri, tra ties futura participo abiturus = forironta; ĝi do rilatas al la foriro de la lernejo (gimnazio).

Abitura ekzameno 
La abitura ekzameno estis enkondukita en 1788 en Prusio por limigi la kandidatojn al la universitatoj. En Hungario la unua abitura ekzameno okazis en 1851.

Vidu ankaŭ 
 Pedagogio
 Bakalaŭro
 Licencio

Instruado

es:Sistema de educación de Alemania#Sector secundario II
Studento

Studento estas persono, kiu estas registrita en universitato aŭ altlernejo por tie lerni iun sciencan fakon. En kazo de sukcesa fino de studado la studento akiras diplomon kaj akiras la bakalaŭran aŭ magistran titolon.

La vorton studento oni povas iam anstataŭigi per studanto, sed la vortoj ne estas plene samsignifaj. Studanto (= homo kiu studas) havas pli vastan signifon, ĉar studado povas esti ankaŭ alispeca akirado de scioj,  per ĉiaj esploroj aŭ observado, ne nur partoprenado en altlernejaj kursoj.

Vidu ankaŭ 

 Universitato
 Altlernejo
 Lernanto 

Universitato
Edukado
Stipendio

Stipendio estas subvencio donata ĉiujare al lernulojn, studento por vivtenado dum la tempo de studado aŭ por kovri esplorvojaĝon. La stipendion oni aljuĝas al studento pro nekapablo de liaj gepatroj financi lian studadon (sociala stipendio) aŭ pro bonaj rezultoj en studado (meritita stipendio). En kelkaj landoj studentoj ricevas/is ĉiuj studentoj sendepende de la financoj de la gepatroj bazan stipendion plus en kazo de bonaj rezultoj aldonan stipendion.
En germanio, por ekzemplo, oni devas aspiri apud institucio kiu progresigas talentulojn.

Stipendiata studento estas stipendiulo aŭ stipendiato.

Famaj stipendioj
 Programo Fulbright
 Stipendio Rhodes

Vidu ankaŭ 
Rajto pri edukado

Eksteraj ligiloj 
 Platformo por stipendioj 

Edukado
Semestro

Semestro (lat. semestris = sesmonata) estas duonjaro, en lernejoj kutime nur kvinmonata stud-periodo finita per ekzamenoj kaj atestoj. Ĝi estas unu el ĉefaj dividoj de jaro, kune kun monato kaj trimestro.

Vidu ankaŭ 
 Trimestro
 Studplano
 Lerneja aŭ akademia jaro

Universitato
Kalendaro
Studado

Studado estas scienca metoda kaj sistema esplorado de problemoj aŭ konscia memstara lernado per diligenta vizitado de kursoj, prelegoj, seminarioj, serĉado de literaturo kaj de ĝia legado kun klopodo kompreni kaj enmemorigi la legaĵon.

Vidu ankaŭ 

 Pedagogio
 Scienco

Scienca metodo
Literaturo
Problemoj
Esplorado
Infanĝardeno

Infanĝardeno estas speciala edukejo, al kiu la laborantaj gepatroj povas konfidi siajn infanojn de antaŭlerneja aĝo dum la laborhoroj. Infanĝardenisto zorgas pri la infanoj kaj edukas ilin per pedagogiaj ludoj. Infanĝardeno estas nomata ankaŭ infanvartejo, lernludejo, antaŭlernejo, en la naciaj lingvo ofte patrina lernejo, ĉar ĝi anstataŭas patrinon dum ŝiaj laborhoroj.

En limigita senco infanvartejo estas sanitara flegejo por beboj ĝis 3-jaraj, kiuj ankoraŭ ne estas instruataj, sed nur flegataj, kiam zorgi la infanon ne povas gepatroj mem, dum la infanĝardenon frekventas infanoj pli ol 3-jaraj, kiuj jam estas iomete instruataj per kolektivaj ludoj, kantoj, versoj. La bebovartejo servas por infanoj ĝis aĝo de 3.

La beboj ĉefe dormas aŭ rampas sur la planko inter ludiloj, sed ne okazas kolektivaj ludoj, deklamado de rimaĵoj aŭ kantado kiel en infanĝardeno por infanoj pli ol 3-jaraj.

La unuan infanĝardenon - tiam kun la nomo "anĝelĝardeno" - fondis Teréz Brunszvik 1828 en Hungario.
La unuan infanĝardenon kun tiu nomo fondis Friedrich Wilhelm August Fröbel
1837 en la turinga Bad Blankenburg, Germanio. Li elektis la nomon ĉar laŭ lia intenco la infano kresku kiel planto. La germanlingva nomo Kindergarten pruntvorte penetris en plurajn aliajn lingvojn, en Esperanton ĝi venis en laŭvorta traduko.

Vidu ankaŭ 
 Bebovartejo
 Elementa lernejo
 Infanzorgado
 Infandisvolviĝo

Eksteraj ligiloj 
 http://nces.ed.gov/pubs2000/2000070.pdf.
 http://www.fact-sheets.com/education/prepare_for_kindergarten  
 http://www.ericdigests.org/2002-1/kindergarten.html  
 http://www.ericdigests.org/pre-928/shifting.htm  

Edukado
Lernejoj
Pruntaĵoj el la germana lingvo
Silko

Silko estas la delikata kaj brila proteinfadeno de la raŭpo de bombikso (Bombyx mori) aŭ de aliaj animaloj. La raŭposilko estiĝas el la teksoglanda sekrecio de la bombiksa raŭpo. La raŭpo (silkoraŭpo) teksas kokonon, en kiu ĝi pupiĝas. La kokono konsistas el silkfadeno kaj gluaĵo. Oni mortigas la kokonan pupon kaj la silkfadenon elbobenigas (unu kokono donas ĉirkaŭ 500 m). Oni unuigas fadenon de 3-8 kokonoj, tiu nomiĝas kruda silko.

Krom la hejmigita bombikso ankaŭ aliaj papilioj (Bombycidae) produktas konvenajn kokonfadenojn. Oni nomas tiujn silkojn sovaĝa silko.

La konkosilko estas produktita de kelkaj maraj konkospecioj el sekrecio de la bisinoglando. La aranea silko produktiĝas el la teksoglanda sekrecio de la araneoj. Ili ne estas produkteblaj grandamase.

La bazmaterialo de silko estas la fibrino kaj la gluaĵo sericino, kiu kungluas la du fadenojn de la silkofadeno.

La sekreton de la silko protektis la ĉinoj ĝis 200 a.K., poste la produktado disvastiĝis en Japanio, pli poste en Sud-Eŭropo.

 silkoraŭpo
 silka vojo
 floksilko (kromsilko)
 aranea silko

Vidu ankaŭ 
 Silka Vojo
 Silkokulturo

Eksteraj ligiloj 

 http://www.agri-history.net/scholars/weisi/weisi15.htm  
 http://www.islamonline.net/fatwa/english/FatwaDisplay.asp?hFatwaID=61261 
 http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/hhshu/hou_han_shu.html
 http://depts.washington.edu/uwch/silkroad/texts/weilue/weilue.html 

Materialoj
Teksaĵoj
Teksaĵindustrio
Silka Vojo

Oni nomas silka vojo reton de karavanaj vojoj, tra kiu atingis Eŭropon la ĉina silko en la antikva kaj mezepoko. Ĝi estis solene malfermita dum regado de la partuja Mitridato la 2-a en la jaro -115. La nocio silka vojo estis inventita en 1877 fare de Ferdinand von Richthofen, germana geografo, por indiki la historian fenomenon de Eŭrazia komerco prefere al specifa itinero.

Se oni parolas pri la silka vojo, oni pensas kutime pri la ĉefa vojo, kiu kondukis de Xi'an (la tiama ĉefurbo de Ĉinio) tra Lanzhou, Wuwei kaj Zhangye ĝis Dunhuang, tie dividiĝis al norda kaj suda itinero ĉirkaŭ la dezerto Takla Makan kaj denove kuniĝis ĉe Kashgar kaj de tie kuris tra Samarkando, Buĥara, Teherano ĝis Antioĥio (hodiaŭ Antakya) al la marbordo de la Mediteranea maro.

Oni transportis tra la silka vojo ne nur varojn kiel spicoj, silko, vitraĵo kaj porcelano; sed per la komerco disvastiĝis ankaŭ religioj kaj kulturoj. Tiel atingis budhismo per la silka vojo tra Ĉinio Japanion kaj tie iĝis reganta religio. Ankaŭ kristanismo (el la tiel nomita Nestorianismo) penetris tra la silka vojo ĝis al la tiama ĉefurbo de Ĉinio, kiel hodiaŭ roktabulo dokumentas tion en Xi'an. La kono pri papero kaj pulvoro alvenis en la arabajn landojn per la silka vojo kaj de tie atingis poste Eŭropon.

Pro la klimoŝanĝo kaj militoj, sed ĉefe pro la kreskanta signifo de novaj ŝipvojaĝoj post la malkovroj fare de la portugaloj kaj hispanoj, la silka vojo perdis sian gravon post la 15-a jarcento. Nun ĝi iĝis turisma celo.

Silka Vojo kaj Esperanto 
En la kvina kanto de la verko de Abel Montagut nome Poemo de Utnoa okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo Noa) pere de la drogo anoŭdo. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto Valmikio kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el Ĉina Murego al insulo Srilanko. Jen kiel oni montras la Silkan Vojon:

Poste sin norden svingas al la Dunhŭanga grotaro,
ĉe l'neĝaj montoj Mogaŭ, laŭ la Irvojo de Silko,
kie kuniĝas artoj ĉina, bharata kaj ankaŭ
influoj grekaj en pentroj, skulptoj hieratikaj
de l'tricent ŝtonaj grotoj por ermitvivo piula.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Karakoruma Ŝoseo
 Granda Hindio
 Ĥajber-pasejo
 Persa reĝa vojo
 La Voĉo de la Silka Vojo
 Iniciato Zono kaj Vojo

Eksteraj ligiloj 
 Kio estas iniciato de Zono kaj Vojo Ĉina Radio Internacia en Esperanto.
 Dorahoag: "Silk Road", muziko el la Silka Vojo
 http://www.ess.uci.edu/~oliver/silk.html  
 http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko 
 http://www.silk-road.com 
 http://www.ciolek.com/owtrad.html 

 
Historio de Ĉinio
Historio de Eŭropo
Vojoj
Orientiga instruado

Pedagogio

Orientiga instruado aŭ problema instruado prezentas al la lernantoj iun problemon kaj lasas ilin mem trovi la solvon. 

Ekzemple ĉe la fremdlingva instruado oni prezentas kelkajn vortojn el la vico "knabo - patrino - laboristino - sinjoro" kaj la lernantoj mem divenos, ke la inajn personojn oni derivas per sufikso -in-. La instruisto tion povus diri rekte, sed kiam la lernantoj tion deduktis el ekzemploj, ili multe pli firme memoros la regulon.

Problemoj
Ministerio de Instruado

Ministerio de Instruado estas registara institucio, kiu prizorgas en la koncerna ŝtato la ŝtate reguligatan edukadon kaj klerigadon. 

La ministerio fondas kaj malfondas lernejojn, nomumas kaj abdikigas lernejestrojn kaj lernejajn inspektistojn, prizorgas kaj aprobas lernolibrojn, eldonas metodikajn instrukciojn pri instruado, ekzamenado kaj klasifikado, financas la funkciadon de la lernejoj, observas obeadon de deviga lernej-frekventado k.s.

Edukado
Ministerio

Ministerio aŭ ministrejo estas la tuto de oficistoj kaj oficejoj de unu fako inkluzive de domo, en kiu ili troviĝas.

Ministerion gvidas ministro, kiu estas membro de la registaro kaj estis komisiita prizorgi iun gravan fakon de la socia vivo. La ministerio estas aparato je lia dispono, kiu helpas lin plenumi la komisiitajn taskojn.

Ekzistas i.a.
 ministerio pri la (publika) instruado
 ministerio pri la aferoj eksterlandaj
 ministerio pri la aferoj enlandaj (de interno)
 ministerio pri financoj
 ministerio pri ekonomio
 ministerio pri kulturo
 ministerio pri komerco
 ministerio pri medicina servo

Kelkaj landoj havas specialajn titolojn por certaj ministroj, precipe por la unua ministro aŭ ĉefministro, kiu povas havi la titolojn "kapitano", "kanceliero" ktp.
La Ministro pri eksterlandaj aferoj en Usono nomiĝas "Sekretario de Ŝtato", tiu pri justico "advokato ĝenerala".

 
Organizaĵoj
Politiko
Krippen

La setlejo Krippen, situas en flanka valo de la rivero Elbo centre de Elba Grejsmontaro en Saksio, federacia lando de Germanio. Schmilka atingeblas per fervojo, ŝipo kaj buso. Pramo veturas al Postelwitz, parto de Bad Schandau, kiu troviĝas sur la kontraŭa, dekstra riverbordo.

Historio 
Krippen estis menciita unuafoje en 1379. Ĝian historion karakterizis komercado sur Elbo, prilaborado de ligno kaj ŝipfarado.

Turismo 
De Krippen oni povas atingi la plej multajn migrocelojn en 5 horoj. Sed kontraste al la "metropolo" de la regiono, Bad Schandau ĉi tie estas multe pli trankvile.

Elba Grejsmontaro
Indio

Indio aŭ Indiumo estas kemia elemento en la perioda tabelo, kiu havas la simbolon In kaj la atomnumeron 49. Ĝi estas malabunda, mola posttransira metalo.
Koloro estas arĝento-koloro. Degelpunkto estas 164℃.
Izotopo el naturo ekzistas Indio-113 kaj Indio-115.
Indio-115 estas radioakitiva izotopo, ĝia duoniĝa tempo estas 441 bilionoj da jaroj; ĉi tiu izotopo estas la plej daŭro en naturo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

Eksteraj ligiloj 
 http://www.webelements.com/webelements/elements/text/In/index.html 
 http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/In.html 
 http://periodic.lanl.gov/elements/49.html  
 http://www.smart-elements.com?arg=zoom&art=27&element=in&linkid=ewiki-in 

Kemiaj elementoj
Reedukejo

Reedukejo estas malliberejo por neplenaĝuloj, kiujn oni ne povas ankoraŭ kondamni al la vera malliberejo por plenkreskuloj, sed kiuj pro sia maldisciplinemo ne estas edukeblaj en normalaj lernejoj, nek de iliaj gepatroj.

Oficiale oni povas nomi ilin ankaŭ diagnostika instituto, ĉar tie la problemaj lernantoj estas unue submetitaj al psikologiaj testoj, kiuj klopodas malkovri la kaŭzojn de spitema kaj neregebla konduto kaj trovi metodojn por la korekto de la miskonduto.

Reedukejo havas karakteron de internulejo kun iom kazerna reĝimo. La zorgatoj tie loĝas, ne rajtas forlasi la domon sen speciala permesilo. La edukistoj unue penas krei higienajn kaj laborajn kutimiĝojn - vespere kaj matene sin lavi, ĉiam vesti purajn vestaĵojn, ĝustatempe enlitiĝi kaj ellitiĝi, fari matenan gimnastikon, komune manĝi, komune viziti lernejon, regule skribi hejmtaskojn kaj regule lerni. Organizita estas ankaŭ la libera tempo por sportado, ĝardenado kaj similaj, kutime kolektivaj aktivadoj, kiuj instruas labori kaj kunlabori, ne konflikti en la kolektivo, kompreni avantaĝojn de agado en amikara rondo.

Pedagogio
Edukado
Skitoj

La Skitoj estis hindeŭropa nomada popolo de irana grupo, kiu unuafoje aperis ĉirkaŭ Kazaĥstano en regiono nomita Skitio kaj kies teritorio etendiĝis ĝis la tuta Eŭrazia Stepo de la Altajo tra suda Rusio kaj nuna Ukrainio ĝis Danubo.

Tiuj rajdomilitantoj estis famaj arkopafistoj kaj varbitis ofte kiel solduloj. En la urboŝtatoj (polisoj) de antikva Grekio, ili servis kiel polico.

En la 8-a jarcento a.K. la skitoj migris en la areon norde kaj oriente de la Nigra maro kaj ili forpelis de tie la cimerojn. La setlejo de la skitoj etendiĝis baldaŭ de la sudrusaj stepoj al Danubo, sed ankaŭ al Sudsiberio kaj Centra Azio. La skitoj entreprenis plej ofte milit- kaj rab-irojn al Mezeŭropo. En la 7-a jarcento a.K. la skitoj komencis atakon en Malgrand-Azio, kie ili neniigos la imperion de Urartu kaj de tie daŭrigis rabirojn ĝis Palestino. En la jaro -594 ili estis venkitaj de medoj sub la gvido de Kjaksaro la 2-a, tiel la skitoj retiriĝis al sia eŭropa hejmo. En la jaro -513 kondukis la persa reĝo Dario la 1-a, "la Granda", sensukcesan militiron kontraŭ la skitoj kun grandega armeo de pluraj centmiloj da soldatoj. Ekde la 4-a jarcento a.K. la skitoj estis premataj fare de la fortiĝanta parenca popolo sarmatoj. La skitoj povis vivteni sin nur en Krimeo ĝis la 1-a jarcento a.K.. Unu el la plej konataj reĝoj de la skitoj estis Atheas, kiu militiris kontraŭ Filipo la 2-a de Makedonio kiel pli ol 90-jaraĝa maljunulo.

La arkeologiaj restaĵoj baziĝas nur sur eltombigoj de la tomboholmoj (kurganoj), kiuj enhavis inter aliaj oraĵojn, silkaĵojn, armilojn, ĉevalojn (skeletojn) kaj homoferon. Mondkonatas la "Oro de la skitoj", altvaloraj oroforĝaĵoj, kiuj interalie montras la militantajn skitojn en naturfidela ilustraĵo. La parte bona stato de la restaĵoj dankeblas al Mumiigaj teĥnikoj kaj al ĉiamfrosto. La skitoj ne postlasis skribaĵojn, sed ili estis detale priskribitaj fare de la greka historiisto Herodoto. En la epoko de la popolmigrado la gotoj estis rigardataj fare de Jordanes kaj aliaj historioskribantoj kiel "tribo de skitoj".

La originlando de la Skitoj estis donata en malnovaj fontoj kiel Gerrhos. La Skitoj kunportis siajn preparitajn mortintoj al tiu lando spite de la kelkfoje tre longa vojo.

Ĉerande de Mezeŭropo, la skita ĉeesto estas bone dokumentebla. Tiel oni povas ekzameni la halŝtatepokan setlejojn en Smolenice Molpir kaj Witzen Wiscina, la brultavolon, en kiu troviĝas karakerizaj skitaj armiloj (triflugila sagopinto). La Ortrezoro de Vettersfelde, en kiu la tipa skita stilo eble pruvas la ĉeeston de skita princo. Ĉu aŭ kiom la skitoj invadis en Mezeŭropon estas ankoraŭ neklare. Iuj arĥeologoj ne akceptas tiujn trovaĵojn, sed ekzistas kelkaj elementoj kiel ekzemple la transpreno de trink-kornokutimo, kio estas alligita al la skitoj.

Vidu ankaŭ 
 Tomiris
 Sakaoj
 Sarmatoj
 Alanoj
 Osetoj
 Pazyryk
 Batalo de Jaksartes
 Sakezo (Irano)

Antikvaj etnoj
Antikva epoko
Historio de Azio
Skitoj
Elementa lernejo

Elementa lernejo estas la unua lernejo (deviga en kelkaj landoj) por 6-jaraj infanoj, kie ili lernas legi, skribi, kalkuli kaj ekscias unuajn informojn pri historio kaj geografio.

En kelkaj landoj oni komprenas sub la nocio "elementa" nur la unuajn kvar klasojn (ĝis la 10-a jaro de infano), en aliaj landoj 8 aŭ 9 klasojn (ĝis la 15-a jaro).  En tiuj landoj, kies elementaj lernejoj havas nur kvar klasojn, la klasojn 5 ĝis 9 kovras la diversaj tipoj de mezlernejoj. En la superaj klasoj de la elementa respektive meza lernejo oni instruas fundamentojn de unuopaj sciencoj: matematiko, fiziko, kemio, zoologio, botaniko, mineralogio, astronomio.

Lernejoj
Legoscio
Sebnitz

Sebnitz [Zebnic] estas saksa urba komunumo, kiu situas en Germanio, rande de la Elba Grejsmontaro, en la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, ĝi najbaras kun ĉeĥaj urbo Dolní Poustevna kaj vilaĝo Dolina. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn. La nomo de la urbo estas identa kun tiu de la trafluanta rivero Sebnitz, en la ĉeĥa flanko la rivero estas nomta Vilémovský potok. Ĝi estas slavdevena kaj signifas fringo-rojo.

Flanka parto de la urba teritorio estas interalie la vilaĝo Hinterhermsdorf.

Partneraj urboj 
  Bruntál en Ĉeĥio
  Cascina en Italio
  Montabaur en Rejnlando-Palatinato

Historio 
Unuafoje oni menciis Sebnitz en 1423, sed supozeble ĝi estas pli malnova. Apud kampistaj kortoj jam frue lin-teksejoj karakterizis la vivon de la urbeto.

Turismo 
La milde monteta ĉirkaŭaĵo faras la urbon vojaĝocelo kaj somere kaj vintre. Skimigrantoj trovas ĉi tie preparitajn vojojn. Vastaj trankvilaj arbaroj etendiĝas proksime, precipe en najbara Bohemio.

Vidindaĵoj

Afrika domo 
La muzeo Afrikahaus (Afrika domo) en Sebnitz estas etnografia kolekto, kiu prezentas la historion kaj nuntempon de la afrika kontinento. Ĝi ampleksas plurkomunikilan ekspozicion kaj la bibliotekon Nold-Namibia-Bibliothek.

La konstanta parto de la ekspozicio montras erojn de kvar kolektoj.

La kolekto Nold montras ekspoziciaĵojn el la tempo de la germanaj kolonioj kaj etnografiajn objektojn el Namibio kaj Sudafriko.

En alia ĉambro la vizitanton atendas la kolekto Siegfried Neukirch. Tie videblas maskoj el Gabono kaj fotodokumentaro pri la ĝangalkliniko de Albert Schweitzer.

El la kolekto Werner Küpper prezentiĝas etnografiaĵoj, kiuj devenas el Okcidenta kaj Orienta Afriko.

En ĉambro, kiu omaĝu al Heinrich Barth konatiĝinta pro siaj aventuroj kaj esploroj en Afriko, troveblas montraĵoj el la kolekto de la societo Heinrich-Barth-Gesellschaft.

La konstantan ekspozicion kompletigas pli malgrandaj artaj prezentaĵoj, ekzemple pri fotoj de Leni Riefenstahl kaj pri la percepto de Afriko en la pensoj de germanoj.

Kontakto:
Afrikahaus Sebnitz • Hertigswalder Str. 14 • 01855 Sebnitz • tel. 035971 - 80590 • fakso 035971 - 80830 • retejo: afrikahaus-sebnitz.de.

Rilatoj al Esperanto 
Laŭ la tiutempa esperantista aktivulo Thomas Pusch, Sebnitz dufoje konsideriĝis esti la loko de nekutima junulara Esperanto-kongreso: en 1992 ĝi estis kandidato por la unua Internacia Seminario en la Novaj Federaciaj Landoj, kvankam fine decidiĝis okazigi la eventon en Bad Kleinen, kaj en 1996 estis kandidato por la IJK tiujara, ankaŭ la unua eldono en la Novaj Federaciaj Landoj, kvankam fine preferiĝis Güntersberge apud Quedlinburg.

Eksteraj ligiloj 
 paĝoj de la urbo, germanlingvaj

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Urboj de Saksio
Elba Grejsmontaro
Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Germanio
Neustadt en Saksio

Neustadt en Saksio () estas urbo de Germanio, kiu situas en la federacia lando Saksio inter la Elba Grejsmontaro kaj la Luzacia Montaro. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn. Ekde la 1-a de aŭgusto 2008 la komunumo estas parto de la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro‎ (Sächsische Schweiz-Osterzgebirge). Ĝis la 31-a de julio ĝi apartenis al la distrikto Sächsische Schweiz, kiu kunfandiĝis kun la iama distrikto Distrikto Weißeritz al la nova distrikto Sächsische Schweiz-Osterzgebirge.

Historio 
Unuafoje oni dokumente menciis Neustadt en 1333 kiel urbon kun orminado. La fondintoj estis ministoj el Freiberg. Tiam la urbo apartenis ankoraŭ al Bohemio. En la jaroj 1433 kaj 1451 per aĉeto respektive interŝanĝo venis unue duono, poste la dua duono en saksan posedon.
Neustadt situis ĉe multe uzata salovojo, kiu kondukis de Halle tra Stolpen al Bohemio. Pro tio la signifo de la urbo kreskis dum la unuaj jarcentoj de ĝia ekzisto.

Ekde la 18-a jarcento la urbon tuŝis ankaŭ pilgrima vojo de Bautzen al la bohema sanktejo Mariaschein (Brilo de Maria), hodiaŭ Bohosudov, urboparto de la ĉeĥa urbo Krupka.

Urbopartoj 
Neustadt en Saksio konsistas krom la ĉefa urboparto el la komunumpartoj Berthelsdorf, Krumhermsdorf, Langburkersdorf, Niederottendorf, Oberottendorf, Polenz, Rückersdorf kaj Rugiswalde.

Turismo 
La mezaltmontara pejzaĝo ofertas milde stimulan klimaton kaj bonajn eblecojn ripozi. Tra arbaro, kampoj kaj pratoj kondukas bone signita, ampleksa reto de migro- kaj biciklovojoj. Neustadt disponas pri la plej granda amuzbanejo de orienta Saksio.

Gefiloj 
Friedrich Adolph August Struve, kuracisto

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro‎
Urboj de Saksio
Gimnazio

Gimnazio estas speco de mezgrada lernejo finita per abiturienta ekzameno. Gimnazio preparas lernantojn por studado ĉe la universitato, tial estas tie instruataj ĝeneralaj instru-objektoj, ne specialaj fakoj kiel ĉe teknikumo. Kiu lernas ĉe gimnazio estas nomata gimnaziano.

Oni povas diskuti ĉu gimnazio estas samsignifa kun mezlernejo. PIV diras nur pri gimnazio "mezgrada lernejo" . La franca vortaro Petit Robert diras ke "gymnase" estas mezlernejo, sed en germanio aŭ svislando, en la germana lingvo "Gymnasium" estas mezlernejo en
kiu oni instruas la latinan kaj grekan.

Germanio kaj Svislando 
Oni diras, ke gimnazio preparas pli bone por universitato, sed se la lernanto ne daŭrigas la studadon kaj devas labori, li estas preparita por la praktika vivo malpli bone ol la lernejano de teknikumo aŭ metilernejo.

Depende de la landoj, pri kiuj oni parolas, gimnazioj ekzistas 8-klasaj (10/18-jaruloj), 5-klasaj kaj 4-klasaj (14/18-jaruloj). En Nederlando, ekzemple, la gimnazioj estas 6-klasaj (12/18-jaruloj), kun la Latina ekde la unua kaj la Greka ekde la dua klaso (post la tria jaro eblas elekti, kiun klasikan lingvon daŭrigi por la abiturienta ekzameno).

Ofte oni parolas pri klasika gimnazio (latino ekde la unua klaso), reala gimnazio (latino ekde la kvara klaso) kaj reforma gimnazio (latino ekde la kvina klaso).

Tamen, oni ege atentu ĉe la uzado de tiu ĉi - kaj de kompareblaj nomoj de mezlernejoj: en multaj landoj ekzistas grandaj diferencoj inter la lernejaj sistemoj.

Usono kaj Japanio 
Angla-lingvaj nordamerikanoj uzas vortojn "high school" (laŭlitere "altlernejo") por mezlernejo. Oni kutime uzas la vorton "mezlernejo" tamen se oni uzas la vorton "gimnazio" oni subkomprenas ke la persono studis en Eŭropo.

La ekvivalenta vorto de "gimnazio" ne ekzistas en la Japana lingvo. La Japana vorto "kôtôgakkô" (alt-lernejo) estas traduko de la angla, ĉar Japanoj kopiis usonan modelon por duagrada mezlernejo.

Dum Klasika Epoko 
Origine gimnazio estis gimnastikejo (el la helena gymnos = nuda, gymnasion = ekzercejo de nuduloj). En la Grekaj gimnazioj de la klasika epoko oni gimnastikis nude (nur knaboj); ofte tiaj sportejoj fariĝis renkontiĝejoj de samseksamaj junuloj.

En la Romia mondo la gimnazioj fariĝis ofte integraj partoj de la vastaj termoj aŭ termobanejoj.

Edukado
 
Pedagogio
Fenilalanino

La L-fenil-alanino (simbolo Phe aŭ F) estas esenca aminoacido por la mamuloj. Ĝi apartenas al la glikogenaj kaj ketogenaj aminoacidoj.

Ĝi estas elirmaterialo de la adrenalino kaj de la ergotamino.

Referencoj 

Aminoacidoj
Bestaj produktoj
Fenilaj kombinaĵoj
Benzilaj kombinaĵoj
Nervotransigiloj
Hohnstein (Saksio)

Hohnstein estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, en la Elba Grejsmontaro. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

Historio 
Hohnstein ŝuldas la nomon kaj ekeston al la multe pli frue konstruita kastelo. Konstruita kiel limfortreso ĉe la orienta rando de la mezepoka germana imperio ĝi situas sur roko tute eksponita je tri flankoj, ĉirkaŭita de profundaj ravinecaj valoj. La setlejo kiu estiĝis apud la kastelo unue menciiĝis en la jaro 1333 kaj verŝajne en 1444 ĝi ricevis urbajn rajtojn. La unua dokumentita mencio de la urbo Hohnstein okazis en 1445. La setlejo estis evoluinta je metiista urbeto. Speciale forta estis la gildo de linteksistoj. En la 20-a jarcento Hohnstein famiĝis ankaŭ pro sia pupteatro kie aktivis la fama skulptisto Theo Eggink.

Turismo

Vidindaĵoj de la urbo 
 La urbodomo
 La pupluda domo
 La urba preĝejo
 La kastelo
 La naturscienca muzeo
 La historia muzeo
 Foirplaco kaj urbokerno

La ĉirkaŭaĵo 
 Napoleonschanze
 Brand
 Polenztal

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Elba Grejsmontaro
Urboj de Saksio
Esperanto-domo de Antverpeno

Ekde la jaro 2017 la Esperanto-domo de Antverpeno estas situanta en la Lange Beeldekensstraat 169, 2060 Antwerpen.

Nuna situacio 
En la domo troviĝas la sidejo de Flandra Esperanto-Ligo kun oficejo, eldonejo, libro-servo kaj eta biblioteko. En la domo la membroj de la loka grupo La Verda Stelo ĉiusemajne kunvenas kaj tiam okazas prelegoj, plejofte en Esperanto. La eldonejo de Flandra Esperanto-Ligo aperigas la revuojn Horizontaal kaj Monato, krom aliajn publikigaĵojn, plejofte esperantlingvajn. 

La domo principe estas vizitebla ĉiun labortagon inter la 9-a kaj la 17-a horoj.

Pasintece 
Unuafoje en Antverpeno, en 1977 oni starigis apartan Esperanto-oficejon ekster privata domo, situanta Arsenaalstraat 5. Ĝi nomiĝis "Esperanto-Centro" kaj gastigis la Grafikan Centron de UEA. 

Ekde 1981 Flandra Esperanto-Ligo luprenis domon konstruitan en la jaro 1897-a, situantan en la Frankrijklei 140. Dum la Universala Kongreso en Stokholmo en 1980 Institucio Hodler aĉetis ĝin. En la periodo 1981-1989 la domo estis la sidejo de la Grafika Centro, kaj de 1981 al 2016 la sidejo de Flandra Esperanto-Ligo kaj de la loka esperantista grupo. La proprietulo ĉesigis la lukontrakton je la fino de la jaro 2016.

Biblioteko 
Pro praktikaj kialoj la plej granda parto de la biblioteko de Flandra Esperanto-Ligo estas transdonita en 2016  al Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience kie ĝi nun estas integrita en la subkolekton "Esperanto". Tie ĉi la donacitaj publikigaĵoj iom post iom estas katalogataj ekde septembro 2016. Oni povas trovi la kompletan liston de la donitaĵoj (en 2019 nur parte katalogitaj kaj disponeblaj), nomataj "Kolekto de Flandra Esperanto-Ligo", karakterizataj de la cifereca sigilo "Flandra Esperanto-Biblioteko" helpe de tiu ĉi ligilo. La tutaĵo de la verkoj, rilataj al Esperanto kaj en Antverpeno konsulteblaj, sufiĉe bone donas bildon de la ekzistanta Esperanto-literaturo, ĉu pri fikcio ĉu pri nefikcio, kaj tradukaĵoj kaj originalaĵoj. Kompreneble la lingvo-problemaro ĝenerale estas abunde reprezentita, krom lernolibroj, gramatikoj, vortaroj, Esperantologio kaj interlingvistiko.

Bildaro : pasinteco kaj estanteco...

Referencoj

Bibliografio 
Rotsaert, Roland 1993 : Welke toekomst voor de Vlaamse Esperantobond? Flandra Esperanto-Ligo, 6 p. (trovebla en la FelixArchief : arĥivaĵo 2233#514)

Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de la biblioteko de FEL
  La domo de "Frankrijklei 140" kiel konstruaĵa heredaĵo ĉe la Flandra Registaro.

Antverpeno
Antverpeno
Zamenhof/Esperanto-Objektoj
Esperanto-domo de Antverpeno
Esperanto en 2017
Kurort Gohrisch

Gohrisch estas kuracloko kiu situas meze de Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. En Gohrisch oni vivtenas sin precipe per turismo kaj agrokulturo.

Historio 

Gohrisch estas la plej malnova ferioloko de Saksa Svislando. Jam en 1869 unuafoje gastis "somerumuloj". En la jaro 1990 en la trankvilo de la kuracloko ekestis propono de la saksa konstitucio.

Turismo 

Gohrisch situas en la tielnomata "regno de la rokoj", ventoŝirmata altebenaĵo ĉirkaŭ 300 metrojn super marnivelo. Proksime allogas 7 rokoformacioj:

Lilienstein
Königstein
Quirl
Pfaffenstein
Gohrisch
Papststein
Kleinhennersdorfer Stein.

Relative nova allogaĵo en Gohrisch estas
subĉiela muzea kolekto de limŝtonoj (Grenzstein-Lapidarium).

Administra aparteno 

Kurort Gohrisch estas la ĉefa parto de la komunumo Gohrisch kiu konsistas krome el : Cunnersdorf ,vilaĝeto situanta en valo, Papstdorf piede de Papststein en 350 metroj de alteco kaj Kleinhennersdorf, kiu troviĝas sur altebeno.

Elba Grejsmontaro
Uttewalde

Elba Grejsmontaro > urboj kaj vilaĝoj > Uttewalde < Saksio < Germanio

La saksa vilaĝo Uttewalde situas la en germana parto de Elba Grejsmontaro, je la dekstra flanko de rivero Elbo, proksimume du kilometrojn norde de la urbo Stadt Wehlen.

Turismo 
Turismaj celoj en la proksima ĉirkaŭaĵo estas:

Uttewalder Grund

Bastei

Höllengrund

Amselgrund kun Amselsee

Großer Bärenstein

Kleiner Bärenstein

Administra aparteno 

Uttewalde estas parto de la komunumo Lohmen, krom la samnoma ĉefloko al ĝi apartenas ankaŭ Daube, Doberzeit kaj Mühlsdorf.

Elba Grejsmontaro
Rathmannsdorf

La komunumo Rathmannsdorf situas en Saksa Svislando, la germana parto de la Elba Grejsmontaro. Ĝi situas en la administra distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro de la federacia lando Saksio, sur altebenaĵo, kaj kovras areon de 4,27 kvadrataj kilometroj. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn. La unua dokumentita mencio de la vilaĝo datiĝas en la jaro 1443.

Turismo

Vidindaĵoj en la vilaĝo 
La kerno de la vilaĝo Rathmannsdorf aĝas proksimume 500 jarojn. Apud la akvujo por fajroestingo staras 250-jara taksuso.

Ĉirkaŭaĵo 
La randojn de la Rathmannsdorf-a altebenaĵo la erozio disŝiris je tiel nomataj kornoj kaj fosaĵoj. La centro de Bad Schandau troviĝas en distanco de nur iom pli ol unu kilometro.

Distrikto Saksa Svislando-Orienta Ercmontaro
Elba Grejsmontaro
Urboj de Saksio
Papstdorf

Elba Grejsmontaro > urboj kaj vilaĝoj > Papstdorf < Saksio < Germanio

La vilaĝo Papstdorf situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro.

Turismo 
Vidindaĵoj en la vilaĝo

En Papstdorf staras preĝejo tipa por la malfrua saksa baroko, kies nekonata arkitekto orientiĝis laŭ Georg Bähr. Vizitinda estas ankaŭ la Fajrobrigada Muzeo.

Ĉirkaŭaĵo

Papststein

Gohrisch

Kohlbornstein

Feria vilaĝo por infanoj kaj junuloj

Pfaffenstein

Elba Grejsmontaro
Dorf Wehlen

La vilaĝo Dorf Wehlen situas en Saksa Svislando, la germana parto de Elba Grejsmontaro. Dorf Wehlen troviĝas en trikilometra distanco de Stadt Wehlen kaj estas pli maljuna ol ĝi.

Vidindaĵoj 
En Dorf Wehlen staras trabfakaj farmkortoj el la 19-a jarcento kaj granda preĝejo el la 18-a jarcento kun romanika absido.

En la ĉirkaŭaĵo:
 Uttewalder Grund
 Höllengrund
 Bastei
 Heringshöhle

Elba Grejsmontaro
Germanio
Trabfakaĵo

Trabfakaĵo (aŭ: framskeletaĵo) estas

 la komunuza nomo por portanta sistemo konsistanta el kadraĵo el (tradicie lignaj) traboj
 la konstrumaniero ĉe kiu oni unue laŭ la supra sistemo muntas kradan skeleton (tradicie el ligno) kaj poste plenigas la malplenajn interspacojn inter la traboj, la fakojn, aŭ per argilo ĵetita je latiso el latoj kaj interplektitaj branĉetoj aŭ per ŝtonoj ( kaj kompreneble ĉiukaze ankaŭ per pordo(j) kaj fenestroj).

La tiel kompletigitan konstruaĵon oni nomas trabfaka konstruaĵo aŭ trabfaka domo. La sinonima konstruscienca termino de la komunuza vorto trabfakaĵo estas krad(o)traba skeleto.
Dum Mezepoko la plej multaj el la eŭropaj domoj estis faritaj tiel. Plej ofte ekde post mezepoko tio ne plu faratis, krom en kelkaj regionoj. Nuntempe kelkaj troveblas ankoraŭ interalie en Normandio, en Germanio, ktp.

Vidu ankaŭ sub 
 konstruado
 konstruscienco
 konstrumaniero
 arkitekturo
Zirc

Zirc estas urbo en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en Distrikto Zirc, kies administra centro ĝi estas.

Geografio 
Zirc situas sur montaro Bakony en valo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Veszprém-Győr. Veszprém troviĝas 23, Székesfehérvár 55, Győr 56, Budapeŝto 110 km.

Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1060, kiam reĝo Andreo la 1-a mortis tie. En 1182 abatejo fondiĝis, poste apude vilaĝo de servutuloj formiĝis. Tamen de tiuj unuaj tempoj, post la turkaj detruoj restis preskaŭ nur unu pilierfasko de la iama cisterciana abatejo. La setlejo refondiĝis en 1733. La plej granda parto, kiun oni nun povas vidi, konstruiĝis en la 18-a jarcento. La plej gravaj estas: la cisterciana baziliko el 1752 kun la altarpentraĵoj de la aŭstra Maulbertsch, kaj la klostro el 1727, kie videblas ekspozicio de la Naturscienca Muzeo, pri la faŭno, flaŭro, historio kaj etnografio de la ĉirkaŭaĵo. Estas tre bela kaj speciala malnova biblioteko samloke. La arboreto de la abatejo ankaŭ estas malnova kaj fama.

En la 19-a jarcento naskiĝis Antal Reguly, kiu vojaĝis al Finnlando kaj la unua pruvis parencecon de hungara kaj finna lingvoj. Zirc urbiĝis en 1984.

Ĝemelurboj 
  Pohlheim, Germanio (1990)
  Barót, Rumanio (1990)
  Nivala, Finnlando (1998)

Vidindaĵoj 
 Cisterciana Monaĥeja Baziliko omaĝe al Ĉieliro de Maria en Zirc
 arboreto

Famuloj 
 en Zirc naskiĝis:
 etnografo Antal Reguly
 aktoroj Henrietta Edvi kaj Lajos Ottó Horváth
 altlerneja instruisto János Köves
 biologoj Tamás Freund kaj Győző Szépligeti
 grafikisto András Lengyel
 kostumisto Zsófia Opra Szabó
 matematikisto János Galambos
 vitisto Nándor Czeiner
 en Zirc mortis:
 reĝo Andreo la 1-a (Hungario)
 kemiisto József Báthory
 kuracisto Kázmér Jobst

Famaj nomportantoj 
 bibliotekisto Péter Zircz

Fontoj 
 distancoj
Tihany

Tihany [tihanj] estas hungara vilaĝo kun titolo vinvilaĝo kaj somera fama banloko en Hungario, en regiono Meza Transdanubio, en Veszprém (departemento), en Distrikto Balatonfüred.

Situo 
La vilaĝo situas sur samnoma duoninsulo ĉe la norda bordo de Balatono kun belega pejzaĝo al la lago kaj kun pitoreska naturo, en kaldrono de iama vulkano. Ĝi troviĝas sur norda bordo de Balatono, laŭ flankovojo. La vilaĝo estas escepta pro ne havanta fervojon ĉe Balatono. Dum la historio la duoninsulo estis insulo. La vilaĝo havas gravan havenon, kie estas pramo al la suda bordo. Prezoj de la nemoveblaĵoj tie estas la plej altaj.

Historio 
La vilaĝo estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj ferepoko poste romianoj vivis tie. La abatejon kaj klostron oni fondis en 1055, en ĝia fonda dokumento troviĝas kelkaj hungaraj vortoj: ili estas la unuaj skribaj memoraĵoj de la hungara lingvo. Dum la kontraŭturkaj bataloj estis tie fortikaĵo (apenaŭ videbla), kiun la turkoj neniam okupis. En 1752 la abatejo rekonstruiĝis kaj iĝis simbolo de Tihany.

La vilaĝo apartenas al vinregiono de Balatonfüred-Csopak. La duoninsulo apartenas al Nacia parko.

Lagoj 
Krom Balatono estas interna kaj ekstera lagoj, kiuj havas nenian kontakton kun Balatono. La interna lago estas restaĵo de vulkana lago, nun fiŝkaptejo. Naĝado povas okazi nur en Balatono. La ekstera lago grandparte estas marĉo.

Aliaj vidindaĵoj 
 Preĝejo de Ĉieliro de Maria (Tihany)
 eĥo, la plej granda en Hungario
 muzeo pri pupoj
 herbejo de lavendo
 golgoto

Menciindaĵo 
Dum la historio la fiŝistoj tiel fiŝadis, ke sentinelo staris sur montopinto, kiu gvidis la fiŝkaptadon per signoj. La sentinelo povis vidi la fiŝaron, kiu estis nigreco en la lago.

Famuloj 
En Tihany mortis:
 biologo Aladár Scherffel
 abato Béla Bresztyenszky
 monaĥo Dávid Lajos Borosay.

Famaj nomportantoj 
 Miklós Tihanyi (pli aĝa)
 Miklós Tihanyi (pli juna)
 Miklós József Tihanyi
 József Tihanyi
 József Tihanyi (instruisto)
 József Tihanyi (altosaltisto)
 László Tihanyi

Vilaĝoj de Hungario
Vilaĝoj en departemento Veszprém
Vinvilaĝoj
Lilienstein (Saksa Svislando)

Lilienstein estas tablomonto en Saksa Svislando, Germanio, kiu estas kvazaŭ ekzempla modelo por tiu tipa elbgrejsa rokoformo. La nomo Lilienstein (Lilia roko) ne havas etimologian rilaton al lilioj; la malnova formo Ylgenstein montras al slava deveno aŭ al Sankta Egidio (germane Illgen).
Tiu ĉi tablomonto - la sola dekstre de Elbo - staras en la centro de Saksa Svislando kaj videblas preskaŭ de ĉiu parto de la rokoza montaro. La rivero Elbo ĉirkaŭfluas en pli ol duoncirkla arko. En ĝia plej impona aspekto eblas rigardi ĝin de la fortikaĵo sur Königstein. El ĉi perspektivo Lilienstein impresas kvazaŭ monolito elstaranta el la ĉirkaŭanta ebenaĵo (nomata Ebenheit). Eĉ la arbarokovrita rubokonuso ĉe la piedo de la tablomonto substrekas ĝian simetrian formon. Simile al krono majestas la soleca Lilienstein alte super la pejzaĝo. Kun 80 metrojn altaj, ĉiuflanke krutaj rokoj ĝi montriĝas malinvita, eĉ minaca. Tiun efikon pliigas la nigra koloro de la sabloŝtono.
La supra plataĵo atingas altecon de 415 metroj super marnivelo.
El la okcidenta flanko de la monto la erozio elskrapis fendegojn.

Historio 

En la jaro 1379 la monto estis menciita unuafoje. 1396 ĉi tie staris fortifikaj konstruaĵoj, kies restoj ankoraŭ videblas ĉe la restoracio surmonta. la 26-an de julio 1708 la saksa reĝo August der Starke (Aŭgusto Forta) kaj lia sekvantaro lasis sin suprengvidi por pikniko subĉiela. Pri ĉi "heroaĵo" memorigas obelisko. Duan oni konstruis en la jaro 1889 okaze de la 800-jara jubileo de la dinastio Wettin.

Turismaj informoj 

Proksimaj celoj estas
 urbeto kaj fortikaĵo Königstein
 rokensemblo Bastei
 tablomonto Rauenstein

Eksteraj ligiloj 
 Bildoj de Lilienstein

Elba Grejsmontaro
Tablomontoj
Nagyvázsony

Nagyvázsony (pron. nadjva'ĵonj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono de Meza Transdanubio, en departemento Veszprém, en distrikto Veszprém. Nagy signifas: granda, Vázsony estis historia nomo, konata ankaŭ Vezseny.

Bazaj informoj 
 Areo: 76 km2
 Poŝtkodo: 8291
 Loĝantaro: 1800
 Telefonprefikso: 88

Situo 
Nagyvázsony situas sur malebenaĵo en montaro de Bakony, laŭ flankovojoj, iom norde de Balatono.

Historio 
Jam la romianoj vivis en tiu tereno. La unua mencio okazis en 1242, sed estis proksima vilaĝo Nemesleányfalu menciita jam en 1082. Baldaŭe la 2 vilaĝoj unuiĝis. Paŭlo Kinizsi konstruis fortikaĵon post 1472, kiu faris grava vilaĝo la tiaman "Vason". En la 16-a jarcento la fortikaĵo situis en fronto de la hungara-turka batalado. Lastfoje la turkoj bruldetruis la fortikaĵon en 1663. Post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a graveco de la fortikaĵo perdiĝis, sed feliĉe la Habsburgoj ne detruis ĝin. Ĝi estas tre konata por hungaroj el legendo pri sia iama fortikaĵo-kapitano: Paŭlo Kinizsi, kiu vivis en la tempoj de Matiaso la 1-a (fine de la 15a jarcento). Restis iom da el lia fortikaĵo, kun loĝturo, ene muzeo funkcias. La vilaĝo partoprenas en festivalo "Valo de Artoj", kies centro estas Kapolcs.

Vidindaĵoj 

 Fortikaĵo de Nagyvázsony
 Poŝta Muzeo en Nagyvázsony apud la fortikaĵo
 baroka-klasikisma Kastelo de Nagyvázsony el la fino de la 18-a jarcento
 romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Nagyvázsony)
 Kalvinana preĝejo (Nagyvázsony)
 Luterana preĝejo (Nagyvázsony)
 ruinoj de paŭlana monaĥejo kaj preĝejo

Festivalo 
Ĉiujare somere okazas festivalo pri teatraĵoj, koncertoj, spektakloj ekde 1988. La partoprenantaj komunumoj estas:

Legendo de Kinizsi 
Kinizsi laboris en la muelejo, kiam alvenis reĝo Matiaso la 1-a. La reĝo soifis kaj petis akvon. Kinizsi metis la glason sur muelŝtonon - (ĉar ne estis pleto) - kaj per unu brako transdonis ĝin. Matiaso admiris kaj diris: Tia forta homo devas esti soldato en mia armeo. Fakte li famiĝis ankaŭ en la batalejo, kiel armeestro.

Famuloj 
 en la vilaĝo naskiĝis poetino Zseni Várnai

Nagyvázsony