Vorbis

Vorbis – stratny kodek dźwięku z rodziny Ogg. Bardzo często używany jest w połączeniu z kontenerem Ogg i nosi wtedy nazwę Ogg Vorbis (często błędnie zapisywaną tylko jako Ogg, czy nawet jako OGG). Ogg Vorbis potrafi obsłużyć do 255 kanałów i ponad 16-bitowy dźwięk o częstotliwości próbkowania od 6-48 kHz.

Specyfikacje tych formatów są własnością publiczną. Biblioteki rozprowadza się na prawach licencji z rodziny BSD, a narzędzia na zasadach GNU GPL.

Rozszerzenie plików Ogg Vorbis to .ogg lub .oga.

Charakterystyka formatu Ogg Vorbis 
Vorbis jest kodekiem ogólnego zastosowania. Ponieważ jego schemat kompresji przedkłada jakość wynikowej fali dźwiękowej nad jej zgodność z zakodowywanym oryginałem, najlepiej sprawdza się w tworzeniu plików o dużym stopniu kompresji (od 48 do 128 kbps). W przeprowadzonych testach jakości stwierdzono, że średnia jakość dźwięku zakodowanego w formacie Ogg Vorbis jest porównywalna do AAC i wyższa niż MP3 o tej samej przepływności.

 preferuje się w nim subiektywną jakość brzmienia niż absolutną wierność sygnału
 preferuje się w nim łatwość obsługi (ustaw jakość i podaj pliki źródłowe) niż mnogość opcji, mimo to Vorbis nadaje się do większości zastosowań
 dekodowanie plików zapisanych w tym formacie intensywnie korzysta z pamięci (w przenośnych odtwarzaczach MP3 uwidacznia się to większym obciążeniem procesora i skróceniem czasu pracy)
 jest z natury kodekiem o zmiennej przepływności
 korzysta z algorytmów podobnych do MP3 (ale usuwa większość jego ograniczeń), a wysoką jakość uzyskano drogą starannej regulacji parametrów kodowania i „przerzucenia” ich do nagłówka pliku
 odkrycia dokonane podczas eksploatacji Vorbisa wykorzystano w nowym kodeku Opus

Aby uniknąć pomyłki przy dobraniu odpowiedniej wartości przepływności w zależności od ilości kanałów dźwiękowych, niektóre programy kodujące materiał audio do formatu Ogg Vorbis (np. Audacity) zamiast jawnie określonej przepływności używają umownej skali Q (skali jakości) odnoszącej się do jakości nagrania. Poniżej przedstawiono znaczenie poszczególnych jej wartości na skali przepływności dla 2 kanałów dźwiękowych (stereo), 16 bitowego dźwięku o próbkowaniu 44,1kHz:

Nowa biblioteka libvorbis w wersji 1.2 zwykle lepiej kompresuje niż wartości podane w tej tabeli.

Obsługa

Odtwarzacze sprzętowe 
 Elta
 8844 MPEG4 DVD/DivX
 iAUDIO
 X5/X5L
 Cowon D2
 Cowon E2
 Cowon J3
 Cowon S9
 iRiver
 Lplayer (Q1 – Q10)
 U10 (Q1 – Q10)
 Clix, Clix 2 (Q1 – Q10)
 iFP-700/800/900 (96 – 225kbps, obowiązuje tu średni bitrate a nie parametr Q!)
 H120/H140/H300 (Q2 – Q10)
 T10, T20, T30, T50, T60 (Q1 – Q10)
 E10 (Q1 – Q10)
 E100 (Q1 – Q10)
 LG
 FM37
 FM33
 Meizu M6
 (Q1 – Q10)
 PENTAGRAM
 Eon Cineo
 Vanquish R Pocket
 Vanquish R SKIT
 Riō Karma (Q1 – Q10)
 Samsung
 SanDisk
 Sansa Clip (oprogramowanie od wersji 01.01.29)
 Sansa Clip+
 Sansa Fuze (po aktualizacji oprogramowania)
 Sansa Fuze+
 Vedia
 VEDIA A10 (oprogramowanie od wersji 1.3.8)
 VEDIA B6
 VEDIA V19
 VEDIA V39
 VEDIA C6+
 VEDIA T8
 VTec
 VTec PRO V39 (Q0 – Q10)
 VTec PRO MP640 (Q0 – Q10)
 TrekStor vibez
 Odtwarzacze obsługujące oprogramowanie Rockbox

Odtwarzacze programowe 
 AIMP
 ALSong
 Amarok
 DeliPlayer
 foobar2000
 jetAudio
 KMPlayer
 QMPlay
 VLC
 Winamp
 Windows Media Player (po zainstalowaniu pakietu kodeków, np. ffdshow)
 XMMS
 XMPlay
 ZINF
 ogg123 – część pakietu vorbistools, wzorowany na mpg123

Biblioteki dźwiękowe i multimedialne 
 FMOD wieloplatformowa biblioteka służąca do odtwarzania dźwięku

Tworzenie plików Vorbis 
Oggdrop oraz OggdropXPd to małe i proste, ale w pełni funkcjonalne programy działające według zasady przeciągnij i upuść. Przeciągając do okna programu pliki WAV otrzymujemy skompresowane pliki Ogg Vorbis. Możliwe jest dokładne ustalenie jakości dźwięku. Bezpośrednie kodowanie do formatu Ogg Vorbis umożliwia także program FreeRIP (strona projektu) do zgrywania muzyki z płyt CD-Audio. Otwarty edytor dźwiękowy Audacity umożliwia eksport wynikowego materiału dźwiękowego do formatu Ogg Vorbis.

Program oggenc 
W systemach Linux często spotyka się preinstalowany program oggenc. Uruchamia się on z wiersza poleceń, ale umożliwia też uruchomienie poprzez przeciągnij i upuść, co czyni go łatwym w obsłudze.

Program dostępny jest też w wersji dla systemów Microsoft Windows.

Przykłady wykorzystania oggenc:
 Uruchomienie z domyślnymi parametrami (np. jakość q=3):
 oggenc track01.wav

Zobacz też 
 AAC
 aoTuV
 FLAC
 Matroska
 Musepack
 Rockbox
 Worbis

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Strona domowa Ogg Vorbis

Projekty Xiph.Org
Kodeki dźwięku
Oprogramowanie na licencji BSD