alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
942

Het jaar 942 is het 42e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
 17 december - Arnulf I van Vlaanderen nodigt Willem Langzwaard van Normandië uit voor vredesonderhandelingen, maar laat hem daarna door zijn gevolg vermoorden.
 Koning Lodewijk IV grijpt de dood van Willem Langzwaard aan om Normandië terug onder zijn controle te krijgen. Willems minderjarige zoon Richard I wordt voor zijn verdere opvoeding in ballingschap gestuurd naar Laon.
 Harshavarman II volgt Jayavarman IV op als koning van de Khmer.
 30 oktober - Marinus II wordt paus als opvolger van Stephanus VIII (IX).
 Hywel Dda volgt Idwal Foel op als koning van Gwynedd en Llywelyn ap Merfyn als koning van Powys.
 Pietro III Candiano volgt Pietro Partcipazio op als doge van Venetië.
 Het graafschap Leuven wordt gesticht.
 Fulco II volgt zijn vader Fulco I op als graaf van Anjou.
 Raymond IV volgt Raymond III op als graaf van Toulouse.
 Leutald I volgt zijn vader Alberik I op als graaf van Mâcon.
 De Sint-Janskerk in Gent (tegenwoordig Sint-Baafskathedraal) wordt ingewijd.
 Voor het eerst genoemd: Eibingen, Fallersleben Hinterrhein

Geboren 
 Mathilde van Saksen, Duits edelvrouw
 Edgar, koning van Engeland (959-975) (jaartal bij benadering)

Overleden 
 oktober - Stephanus VIII (IX), paus (939-942)
 18 november - Odo van Cluny (~63), Frans abt en componist
 17 december - Willem Langzwaard (~35), hertog van Normandië (927-942)
 Fulco I (~54), graaf van Anjou (888-942)
 Gozelo (~31), graaf van de Ardennen (of 943)
 Saadia Gaon (~50), Joods-Arabisch rabbijn

000
Natriumerythorbaat

Natriumerythorbaat is het natriumzout van erythorbinezuur.

Erythorbinezuur is een isomeer van ascorbinezuur en heeft dezelfde werking. Omdat het goedkoper is wordt het vaak in plaats van ascorbaat of ascorbinezuur gebruikt in vleesproducten.

Het verschil tussen erythorbinezuur en ascorbinezuur zit in de hydroxylgroep in de zijketen die het dichtst bij de ring ligt. De stereochemie rond het koolstofatoom is gespiegeld. Het koolstofatoom in erythorbinezuur heeft daar de R-configuratie, in ascorbinezuur treedt op die plaats de S-configuratie op.

Voedingsadditief
Natriumzout
Organisch zout
Lacton
Polyol
Cycloalkeen
Alfa,bèta-onverzadigde carbonylverbinding
Antioxidant
Elia Kazan

Elia Kazan, eig. Elias Kazancıoğlu (Grieks: Ηλίας Καζαντζόγλου) (Istanboel, 7 september 1909 – New York, 28 september 2003) was een Amerikaans filmregisseur.

De in Istanboel geboren regisseur van films en toneelstukken verscheen voor de commissie van senator Joseph McCarthy en noemde er namen van mensen met vermeende communistische sympathieën.

Tot zijn opmerkelijke theatervoorstellingen behoren The Glass Menagerie, A Streetcar Named Desire (de twee toneelstukken waarmee schrijver Tennessee Williams zijn naam vestigde), All My Sons en Death of a Salesman (die hetzelfde deden voor schrijver Arthur Miller). Zijn prestaties als filmregisseur doen hier nauwelijks voor onder. Hij werd vijf keer genomineerd als beste regisseur en won twee Oscars als regisseur van Gentleman's Agreement (1947) en On the Waterfront (1954).

In zijn jeugd was Kazan lid van de Amerikaanse communistische partij, toen hij deel uitmaakte van een radicaal theatergezelschap in de jaren 30. Als overtuigd liberaal voelde Kazan zich verraden door de militaire wreedheden begaan door Stalin en de ideologische starheid van het stalinistische regime. Kazan werkte samen met de anticommunistische activiteiten van McCarthy. Een van de personen van wie hij de naam noemde voor de onderzoekscommissie was acteur John Garfield. Garfield kwam op de zwarte lijst en zijn carrière was ten einde, het volgende jaar (1952) overleed hij.

De Amerikaanse toneelauteurs Lillian Hellman en Arthur Miller waren het publiekelijk oneens met de redeneringen van Kazan. De film On the Waterfront, over een heldhaftige verklikker, wordt algemeen beschouwd als Kazans antwoord naar zijn critici. Millers The Crucible, over een puritein die liever sterft dan dat hij valse beschuldigingen uit tegen een van hekserij verdachte, was hierop weer een antwoord.

In 1999 ontving Kazan een ere-Oscar voor zijn hele carrière uit de handen van Robert De Niro.Hoewel velen in Hollywood vonden dat er genoeg tijd was verstreken om nu eindelijk de strijdbijl te begraven en het tijd werd om zijn grote artistieke prestaties te erkennen was er nog veel discussie over deze beslissing. Beelden van de betreffende Oscaruitreiking laten zien dat slechts driekwart van de aanwezigen deelnam aan de staande ovatie.

Kazan overleed op 94-jarige leeftijd.

Filmografie
 1945: A Tree Grows in Brooklyn

 1947: The Sea of Grass
 1947: Boomerang!
 1947: Gentleman's Agreement
 1949: Pinky
 1950: Panic in the Streets
 1951: A Streetcar Named Desire
 1952: Viva Zapata!
 1953: Man on a Tightrope
 1954: On the Waterfront
 1955: East of Eden
 1956: Baby Doll
 1957: A Face in the Crowd
 1960: Wild River
 1961: Splendor in the Grass
 1963: America, America
 1969: The Arrangement
 1972: The Visitors
 1976: The Last Tycoon

Externe link
 

Amerikaans filmregisseur
Mira Sorvino

Mira Sorvino (Tenafly (New Jersey), 28 september 1967) is een Amerikaans actrice van Italiaanse afkomst. Zij won voor haar bijrol in Mighty Aphrodite in 1996 onder meer een Academy Award en een Golden Globe.

Sorvino is de dochter van acteur Paul Sorvino, die onder andere speelde in Goodfellas en in de televisieserie Law & Order. Ze is afgestudeerd aan Harvard en heeft een graad in Oost-Azië-studies. Ze bracht een jaar in China door en spreekt vloeiend Mandarijns Chinees. Nadat Sorvino was afgestudeerd, probeerde ze als actrice aan het werk te komen. Een rol die haar hierbij vooruit hielp was die van prostituee Linda in Woody Allens film Mighty Aphrodite. Ze won een Oscar voor deze rol.

Sorvino heeft een zus Amanda en een broer Michael. Ze trouwde in 2004 met de Amerikaanse acteur Christopher Backus. Samen hebben ze vier kinderen: dochter Mattea Angel (3 november 2004), zoons Johnny (29 mei 2006) en Holden (22 juni 2009) en dochter Lucia (2012).

Filmografie
After ever happy (2022)
Perfect Sisters (2014)
Trade of Innocents (2012)
Smitty (2012)
Angels Crest (2011)
The Presence (2010)
Attack on Leningrad (2009)
The Trouble with Cali (2009)
Like Dandelion Dust (2009)
The Last Templar (2009)
Multiple Sarcasms (2009)
Leningrad (2007)
Reservation Road (2007)
Human Trafficking (2005, televisiefilm)
The Final Cut (2004)
Gods and Generals (2003)
Between Strangers (2002)
Semana Santa (2002)
WiseGirls (2002)
The Grey Zone (2001)
The Triumph of Love (2001)
The Great Gatsby (2000)
Summer of Sam (1999)
At First Sight (1999)
Free Money (1998)
Lulu on the Bridge (1998)
Too Tired to Die (1998)
The Replacement Killers (1998)
Mimic (1997)
Romy and Michele's High School Reunion (1997)
Sweet Nothing (1996)
Tarantella (1996)
Beautiful Girls (1996)
Tales of Erotica (1996)
Mighty Aphrodite (1995)
Blue in the Face (1995)
The Buccaneers (1995)
Quiz Show (1994)
Barcelona (1994)
The Dutch Master (1994)
The Obit Writer (1993)
Amongst Friends (1993)
Nyû Yôku no koppu (1993, aka New York Cop)

Externe link
 

Amerikaans filmacteur
Althea Gibson

Althea Gibson (Silver, Clarendon County, South Carolina, 25 augustus 1927 – East Orange, Essex County, New Jersey, 28 september 2003) was een tennisspeelster uit de Verenigde Staten van Amerika.

Biografie 
Gibson was de eerste zwarte tennisser (m/v) die een grandslamtoernooi wist te winnen. Zij won in totaal vijf grandslamtitels in het enkelspel:
 Roland Garros: 1956
 Wimbledon: 1957 en 1958
 US Open: 1957 en 1958
In het dubbelspel won zij daarnaast nog zes titels:
 Australian Open: 1957 (met Shirley Fry)
 Roland Garros: 1956 (met Angela Buxton)
 Wimbledon: 1956 (met Angela Buxton), 1957 (met Darlene Hard) en 1958 (met Maria Bueno)
 US Open: 1957 (gemengd dubbelspel met Kurt Nielsen)
In 1957 en 1958 nam Gibson deel aan het Amerikaanse Wightman Cup-team. Tevens werd zij in diezelfde jaren uitgeroepen tot Amerikaans sportvrouw van het jaar.
In 1958 stopte zij met amateurtennis. In dat jaar schreef zij haar autobiografie: I always wanted to be somebody.
In 1960 reisde zij rond met de Harlem Globetrotters om demonstratietennis te spelen.

In 1959 bracht Gibson een lp-album uit: Althea Gibson Sings. In datzelfde jaar speelde zij de rol van Lukey in de speelfilm The Horse Soldiers. Later, in 1966, speelde zij ook een rol in een aflevering getiteld Play to win van een Amerikaanse tv-serie (Thirty-Minute Theatre), die op 7 november 1966 werd uitgezonden.

In de periode 1964–1978 was Gibson beroepsgolfspeelster, maar daarin was zij niet echt succesvol.

In 1971 werd Gibson opgenomen in de internationale Tennis Hall of Fame.

In de periode 1971–1973 pakte Gibson het tennissen weer op, maar nu in de professionele status. In 1973 bereikte zij in het dubbelspel de eerste ronde van het US Open.

Gibson overleed op 76-jarige leeftijd in New Jersey aan de gevolgen van kanker.

Resultaten grandslamtoernooien

Enkelspel 

SR = verhouding tussen aantal gewonnen en gespeelde toernooien.

Vrouwendubbelspel

Externe links 

 Officiële site van Althea Gibson
 

Amerikaans tennisser
Werkgeheugen (computer)

Het werkgeheugen van een computer is het geheugen dat het besturingssysteem ter beschikking heeft. Het fungeert in verschillende niveaus in de geheugenhiërarchie, zoals het registergeheugen en het extern geheugen. Onderdeel van het werkgeheugen is meestal ook een gedeelte op harde schijf, dat als wisselbestand dienstdoet. Deze toestand wordt met virtueel geheugen duidelijker omschreven: voor een proces is het alsof de processor de beschikking over een veel groter fysiek geheugen heeft dan er in de werkelijkheid aan RAM-geheugen beschikbaar is.

Werkgeheugen wordt vaak met RAM-geheugen in het algemeen of met het geheugen verward, waarmee de processor werkt. Het geheugen van de processor vormt in de meeste moderne besturingssystemen maar een deel van het werkgeheugen en is altijd RAM-geheugen. RAM-geheugen wordt meestal als cache gebruikt, behalve als er in de processor al cache geheugen zit. Wanneer een van de DRAM-modules het niet meer doet, kan dat er de oorzaak van zijn dat de hele computer het niet meer doet. Het is dan voldoende de niet meer werkende DRAM-module uit de computer te halen.

Computergeheugen
Jacques Villon

Jacques Villon (Damville, 31 juli 1875 – Puteaux, 9 juni 1963) was een Frans kunstschilder. Zijn eigenlijke naam was Gaston Duchamp.

Duchamp was de oudste uit een kunstenaarsgezin van zes kinderen, waaronder zijn broers Raymond Duchamp-Villon, beeldhouwer, Marcel Duchamp, schilder, en zijn zus Suzanne Duchamp, schilderes. In 1894 nam Gaston als pseudoniem de naam over van zijn geliefde dichter. Hij liet zich voortaan Jacques Villon noemen.

Hij gaf heel jong zijn studies in de rechten op, om de artistieke weg op te gaan. Hij kreeg een eerste tekenopleiding in Montmartre, in het atelier van Fernand Cormon, waar hij Henri Toulouse-Lautrec ontmoette. Invloeden van deze, van Théophile Steinlen, van Jean-Louis Forain of van de Nabis ontgingen Villon niet.

In 1906 vestigde hij zich in Puteaux en waagde hij zich aan een voorzichtig cézanniaans kubisme. In het atelier van Puteaux ontpopte Villon zich vanaf 1911 als de voortrekker van de Section d'or-groep, met zijn broers, met Albert Gleizes, met František Kupka, met Albert Metzinger, met Francis Picabia en met Fernand Léger. Binnen deze Puteaux-groep vierde een synthetisch kubisme hoogtij. In 1912 werden al zijn ingebrachte doeken verkocht aan het Amerikaanse publiek op de Armory Show.

In 1956 kreeg hij de opdracht tot het uitwerken van de kartons voor 5 glasramen in de Sacré-Coeur-kapel van de kathedraal van Metz.

Villon noemde zichzelf Cubiste impressionniste (impressionistisch kubist). Hij overleed op 87-jarige leeftijd.

Werk in openbare collecties (selectie)
 Rijksmuseum Amsterdam

Frans kunstschilder
Kunstschilder van het kubisme
Lijst van uitvinders

Hieronder volgt een lijst van personen die een belangrijke uitvinding of ontdekking deden of die bestaande uitvindingen aanmerkelijk verbeterden.

Bedrijven

Uitvinders
Lodewijk de Widt

Lodewijk de Widt ( 's-Hertogenbosch, 21 oktober 1977) is een Nederlands goochelaar.

Hij is gespecialiseerd in close-upgoochelen. Hierbij zit het publiek dicht bij de goochelaar en gebeurt de 'magie' onder hun neus.

In 2001 en 2002 werd De Widt Nederlands kampioen cartomagie (goochelen met kaarten). In 2003 eindigde hij in de top tien bij de wereldkampioenschappen. In de Nederlandse kampioenschappen van 2005 won hij de Grand Prix. In 2006 won De Widt zilver bij de wereldkampioenschappen in Stockholm (FISM 2006).

De Widt treedt onder meer op als tafelgoochelaar en beursgoochelaar.

Zie ook
 Goochelen

Nederlands goochelaar
Loebas Oosterbeek

Hubertus Martinus Carolus (Loebas) Oosterbeek (Gouda, 10 juli 1946 - Amsterdam, 8 augustus 2003) was een Nederlandse dienstplichtig militair, politicus en activist.

Oosterbeek werd geboren als zoon van een melkhandelaar. Na de basisschool volgde hij de hbs te Gouda (nu GSG Leo Vroman). Uit die tijd stamt ook zijn bijnaam Loebas. Na een slecht paasrapport liep hij op  1 april 1961 van huis weg, om dienst te nemen in het Vreemdelingenlegioen. Oosterbeek kwam niet verder dan de Borinage in België, en werd de volgende dag terug naar huis gebracht.

In 1966 moest Oosterbeek, die inmiddels elektricien was geworden, in militaire dienst. Hij werd geplaatst bij de Verbindingsdienst, en was gelegerd in de Elias Beeckmankazerne te Ede.
Op 4 augustus 1966 richtte Oosterbeek de Vereniging van Dienstplichtige Militairen (VVDM) op. Hij was de eerste voorzitter, werd later tot erevoorzitter benoemd, en was lange tijd lid van de Commissie Buitenland van de VVDM.

Na zijn diensttijd woonde Oosterbeek drie jaar in Brussel, waar hij voor de BRT kijk- en luisteronderzoek uitvoerde. Vervolgens keerde hij terug naar Nederland, en werd hij actief in D66. Oosterbeek was in de jaren zeventig voorzitter van de afdeling Amsterdam, en lid van het hoofdbestuur. Tot in de jaren negentig was hij lid van de werkgroep Defensie van de Stichting Wetenschappelijk Bureau D66.

Vanaf 1979 was hij actief betrokken bij de Europese Raad van Dienstplichtigen Organisaties (European Council of Conscripts Organisations ECCO). Hij legde de eerste contacten tussen ECCO en de NAVO. Op 15 oktober 1987 ontving Oosterbeek uit handen van toenmalige minister van defensie Wim van Eekelen de erepenning van de Stichting Maatschappij en Krijgsmacht.

Intussen was Oosterbeek actief als freelance copywriter, onder de slagzin: Loebas is all write. In februari 1995 kreeg hij echter een ernstige hersenbloeding. Terwijl hij werd verpleegd, hoorde hij van het lot van kindsoldaten in de derde wereld. Hij bracht dit onderwerp onder de aandacht van VVDM en ECCO, en werd medewerker van de Nederlandse Coalitie tegen het gebruik van Kindsoldaten. Daarnaast had hij contact met de Soldatenmoeders van Sint Petersburg die zich verzetten tegen ontgroeningspraktijken met dodelijke afloop in het Russische leger, en zette hij zich in voor jonge militaire veteranen.

Hij was een overtuigd republikein en lid van het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG).

Loebas Oosterbeek overleed op 57-jarige leeftijd.

Nederlands activist
Nederlands militair
Complement

Complement of complementair kan betekenen:
In de wiskunde
Complement (verzamelingenleer) 
Complement (driehoek)
Complement (meetkunde), aanvulling van een hoek tot 90 graden
In computerkunde, binaire weergave van getallen
 One's complement
 Two's complement
Complementsysteem in de immunologie
complementaire goederen in de economie
Complementariteit in de moleculaire biologie
Complementaire kleur(en)
 In de taalkunde bepaalde zinsdelen; zie complement (taalkunde)

Zie ook
Additief (doorverwijspagina)
Pruimencompote

Pruimencompote is een nagerecht of bijgerecht dat meestal warm gegeten wordt. Pruimencompote wordt gemaakt van gedroogde pruimen. Die zijn er in twee versies:
 klaar voor gebruik, deze hoeven slechts kort gekookt te worden.
 sterk gedroogd, deze moeten één nacht weken voor de verdere bereiding.
Soms bevatten de gedroogde pruimen nog de pitten.

Zie ook
 Compote

Nederlands gerecht
Walter Langley

Walter Langley (Birmingham, 1852 - Penzance, 1922) was een Brits kunstenaar. Hij was in 1882 de eerste van de Newlyn Group artiesten die zich daar vestigden.

Langley begon zijn artistieke carrière op vijftienjarige leeftijd als leerling-lithograaf in Birmingham. Op zijn eenentwintigste won hij een studiebeurs voor South Kensington waar hij design studeerde. Hij keerde terug naar Birmingham en werkte er als lithograaf, maar in zijn vrije tijd schilderde hij. Na verloop van tijd gaf hij zijn werk als lithograaf op om zich volledig te wijden aan de schilderkunst.

Alhoewel hij een zeer goede olieverfschilder was legde hij zich toch toe op het schilderen van aquarellen. Hij schilderde scènes uit het leven in een klein vissersdorp en dit werk vertoont grote sympathie voor het harde leven van de bewoners van Newlyn. Een opmerkelijke stijlverwantschap met het sociaal realisme van Constantin Meunier, Maurice Langaskens of Léon Frédéric ligt voor de hand.

Langley stierf in 1922 te Penzance en werd ook daar begraven.

Brits kunstschilder
Aquarellist
Lithograaf
Samuel John Lamorna Birch

Samuel John Lamorna Birch (Egremont (Cheshire), 7 juni 1869 – Lamorna, 7 januari 1955) was een Brits kunstschilder. Met uitzondering van een korte studieperiode in het Atelier Colarossi te Parijs in 1895, was hij grotendeels autodidact als artiest.

Birch kwam voor het eerst naar West-Cornwall omstreeks 1880 en vestigde zich er voorgoed, in de Lamornavallei, in 1892. Hij voegde 'Lamorna' toe aan zijn naam om zich te onderscheiden van een andere artiest die Lionel Birch heette.

Hij wordt beschouwd als de vaderfiguur van de latere Newlyn Group, waaronder Laura Knight (die hij in 1907 ontmoette), Alfred Munnings, Frank Gascoigne Heath, Stanley Gardiner en Charles en Ella Naper. Zij vormden een groep artiesten die zich vestigden in de Lamornavallei en werden meestal aangeduid als de Lamorna group.

In zijn lange carrière stelde Birch zo'n 200 werken tentoon in 'The Royal Academy' maar daarnaast ook elders in Groot-Brittannië en het daarbuiten. Alhoewel hij reisde en schilderde doorheen heel Groot-Brittannië wordt zijn werk toch grotendeels bepaald door zijn liefde voor de natuur en de Lamornavallei, waar hij leefde tot zijn dood in 1955.

Brits kunstschilder
Angelo Mariani

Angelo Mariani (Pero-Casevecchie, 17 december 1838 – Valescure, 1 april 1914) was een Frans apotheker.

Mariani werd geboren bij Bastia op Corsica in een familie van artsen en apothekers. Hij vestigde zich te Parijs en las een verslag van de Italiaanse arts Paolo Mantegazza, die in Peru het gebruik van coca door Indianen had bestudeerd. Mariani ontwikkelde een tonicum gebaseerd op Bordeauxwijn en coca-extract, dat in 1863 op de markt kwam onder de naam Vin Mariani. Het was een enorm succes. Paus Leo XIII verleende Mariani als teken van zijn officiële goedkeuring een gouden medaille.

Mariani begon de grootste reclamecampagne van de 19e eeuw, en werd daardoor de sleutelfiguur van de belle époque. Hij verzamelde de brieven waarin beroemde gebruikers van zijn product hem hun dankbaarheid toonden, en gaf die uit in boeken genaamd Album Mariani. Te Neuilly-sur-Seine liet hij een fabriek met laboratorium bouwen, en er volgde een vestiging in de Verenigde Staten. Zijn rijkdom gebruikte hij deels voor het ondersteunen van kunstenaars.

Mariani stierf op 75-jarige leeftijd te Valescure (gemeente Saint-Raphaël). Hij ligt begraven op de Parijse begraafplaats Père-Lachaise.

Frans apotheker
Frans wetenschapper
Vermout

Vermout (uitspraak: vermoet ; Italiaans: vermut) is een versterkte wijn, op smaak gebracht met aromatische planten en kruiden. 

De drank ontstond in Frankrijk in de 18e eeuw en was geïnspireerd op een Duitse versterkte wijn met absintalsem (Artemisia absinthium), een plant die in het Duits Wermut heet (in het Middelnederlands wermoed). Absintalsem is een kruid dat gebruikt wordt bij de distillatie van absint. Andere kruiden - minimaal 50 soorten - die kunnen worden toegevoegd zijn tijm, kinine en vanille.  In sommige gevallen kan men ook suikers of zuren toevoegen. Oorspronkelijk werden de verschillende kruiden gebruikt om de flauwe smaak van goedkope, doorgaans jongere wijnen te verbeteren.

Vermout wordt veel als aperitief en digestief genuttigd. Het alcoholpercentage ligt doorgaans rond de 15%, maar er zijn goedkopere varianten op de markt met lagere alcolholpercentages. In verband met de concurrentie wordt door de fabrikanten niet openbaar gemaakt welke kruiden gebruikt worden bij de bereiding. 

Er zijn vier soorten vermout, gerangschikt van zoet naar droog:
 witte: fruitig, licht en verfrissend; kan gemengd worden met  sodawater, limonade of vruchtensap (Italiaans: bianco)
 rode: vaak als aperitief gedronken, bitterzoete kruidensmaak (Italiaans: rosso) 
 droge: als basis voor cocktails (bv. Martini), wit, tintelend, maximum 5% residu suiker, meestal een alcoholpercentage van 18%
 Franse

De meeste vermouts worden in Italië gemaakt. De grootste producenten bevinden zich in Turijn. Een ervan, Martini & Rossi, is zo bekend geworden dat voor veel mensen het woord martini zelfs synoniem is aan vermout. Buiten Italië maakt Noilly Prat in Marseille de Franse vermout en ook in bijvoorbeeld Bulgarije en Spanje worden verschillende soorten vermout geproduceerd.
Donald O'Connor

Donald O'Connor (Chicago, 28 augustus 1925 – Calabasas (Californië), 27 september 2003) was een Amerikaanse zanger, danser en acteur die bekend werd door zijn optreden in een aantal films naast Francis, de pratende muilezel.
Het meest bekend is hij echter geworden door zijn optreden in de filmmusical Singin' in the Rain.

O'Connor werd geboren als zoon van Ierse immigranten die optraden in vaudeville shows, de Engelse tegenhanger van revue.
Als baby was hij samen met zijn zuster betrokken bij een verkeersongeluk, wat haar het leven kostte.
Zijn vader overleed een paar weken daarna door een hartaanval.
Niettemin werd hij bekend als komisch acteur en zanger/danser.
Door zijn jongensachtige uiterlijk viel hem nooit een romantische hoofdrol ten deel, behalve wanneer hij naast grotere sterren stond zoals Ethel Merman (in Call Me Madam) of Bing Crosby (met wie hij optrad in zijn eerste film op 7-jarige leeftijd).

Hij bouwde een eigen Hollywood carrière op in de jaren dertig waarbij hij een opmerkelijke rol speelde in en als Beau Geste.
Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd hij herontdekt als ster in verschillende muziekfilms.

Toen de hoogtijdagen van de filmmusical ten einde liepen keerde O'Connor terug naar het toneel en had een kortdurende televisieserie in de jaren zestig.

Nadat hij in de jaren zeventig een drankprobleem overwonnen had, ging hij door met film- en televisieoptredens tot in de jaren negentig.

Hij liet een vrouw (Gloria) en vier kinderen na.

Films
1937, It Can't Last Forever
1938, Men with Wings
1938, Sing You Sinners
1938, Sons of the Legion
1938, Tom Sawyer, Detective
1939, Boy Trouble
1939, Unmarried
1939, Million Dollar Legs
1939, Beau Geste
1939, Death of a Champion
1939, On Your Toes
1939, Night Work
1942, What's Cookin'?
1942, Private Buckaroo
1942, Give Out, Sisters
1942, Get Hep to Love
1942, When Johnny Comes Marching Home
1943, It Comes Up Love
1943, Mister Big
1943, Top Man
1944, Chip Off the Old Block
1944, This Is the Life
1944, The Merry Monahans
1944, Bowery to Broadway
1945, Patrick the Great
1947, Something in the Wind
1948, Are You with It?
1948, Feudin', Fussin' and A-Fightin
1949, Yes Sir That's My Baby
1950, Francis (1950) - (eerste van de 'pratende muilezel' films)
1950, Curtain Call at Cactus Creek
1950, The Milkman
1951, Double Crossbones
1951, Francis Goes to the Races
1952, Singin' in the Rain
1952, Francis Goes to West Point
1953, I Love Melvin
1953, Call Me Madam
1953, Francis Covers the Big Town
1953, Walking My Baby Back Home
1954, Francis Joins the WACS
1954, There's No Business Like Showbusiness
1955, Francis in the Navy
1956, Anything Goes
1957, The Buster Keaton Story
1961, Cry for Happy
1961, Le Meraviglie di Aladino
1965, That Funny Feeling
1968, The Donald O'Connor Show (televisie serie)
1981, Ragtime
1982, Pandemonium
1983, Alice in Wonderland (televisie)
1985, Alice in Wonderland (televisie)
1987, A Time to Remember
1992, Toys
1994, Bandit: Bandit's Silver Angel (televisie)
1996, Father Frost
1997, Out to Sea

Externe link
 

Amerikaans acteur
Amerikaans danser
Amerikaans filmacteur
Amerikaans zanger
951

Het jaar 951 is het 51e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 Koning Berengarius II begint een militaire campagne in het noordwesten van Italië en verovert Ligurië. Hij reorganiseert de gebieden ten zuiden van de rivier de Po en verdeelt ze in drie nieuwe marken (grensgebieden). In het westen ontstaat het markgraafschap West-Ligurië en het markgraafschap Turijn. In het oosten wordt het markgraafschap Oost-Ligurië gesticht. Het laatste genoemde omvat het gebied tussen de steden Genua, Parma en Piacenza. Berengarius versterkt de kust van Ligurië met forten om plunderaanvallen van de Saracenen vanaf zee beter te kunnen weerstaan.
 Herfst - Koning Otto I ("de Grote") steekt de Brennerpas over en valt met een Duits expeditieleger Italië binnen. Tijdens zijn veldtocht wordt hij vergezeld door zijn broers Hendrik I, Bruno de Grote en Koenraad de Rode. Otto verjaagt Berengarius II die zich schuil houdt in San Marino. Later, Otto laat zichzelf op 23 september kronen tot "koning van de Lombarden".
 1 oktober - Otto I ("de Grote") trouwt (inmiddels alweer vijf jaar weduwnaar) in Pavia met de 20-jarige Adelheid, de weduwe van Lotharius II. Na de festiviteiten, Otto stuurt een delegatie naar Rome om samen met paus Agapitius II over een keizerlijke kroning te praten. Prins Alberik II, die de werkelijke macht uitvoert in het Vaticaan, verzet zich tegen dit verzoek.

Afrika 
 Abd al-Rahman III, heerser van Al-Andalus, tekent een vredesverdrag met koning Ordoño III om de vrije hand te hebben tegen de Fatimiden, die langs de kust van Córdoba (huidige Spanje) plunderaanvallen uitvoeren. Abd al-Rahman consolideert zijn greep op Noord-Afrika door Tanger te bezetten.

Geboren 
 Arnulf van Gent, graaf van Holland (overleden 993)
 Gaston II, burggraaf van Béarn (overleden 1012)
 Hendrik II, hertog van Beieren (overleden 995)
 Sidi Mahrez, Tunesisch geleerde (overleden 1022)

Overleden 
 1 januari - Ramiro II, koning van León (r. 931 - 951)

000
947

Het jaar 947 is het 47e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Byzantijnse Rijk 
 Voorjaar - Keizer Constantijn VII ("Porphyrogennetos") kondigt een wet af om de boerenbevolking te beschermen tegen verlies van hun land aan machtige edelen. Hij onderhoudt diplomatieke betrekkingen met Europese hoven, zoals koning Otto I ("de Grote") en kalief Abd al-Rahman III, heerser van Al-Andalus (huidige Spanje). Hierdoor kan Constantijn zijn handel en economische belangen verder uitbreiden.

Europa 
 Zomer - Een Hongaars expeditieleger onder bevel van grootvorst Taksony voert een veldtocht langs de oostkust in Italië. Hij belegert Larino, rukt op naar Otranto en plundert drie maanden land Apulië. Uiteindelijk, koning Berengarius II onderhandelt over een wapenstilstand en biedt Taksony een enorme tribuut aan. In september beëindigt hij de veldtocht en keert met roofbuit terug naar Hongarije.
 Winter - Koning Otto I ("de Grote") draagt het hertogdom van Beieren en Karinthië over aan zijn broer Hendrik I. Om zijn heerschappij veilig te stellen, trouwt Hendrik met de 22-jarige Judith van Beieren, een dochter van Arnulf I ("de Boze") en benoemt hij een aantal Duitse edelen tot paltsgraaf. 
 Prins Lotharius II trouwt met de 15-jarige Adelheid, een dochter van koning Rudolf II. Het huwelijk is een compromis om de twist tussen zijn vader Hugo van Arles en Rudolf over het Koninkrijk Bourgondië te regelen.

Literatuur 
 Al-Masudi, een Arabische historicus en geograaf, voltooit zijn grootschalige werk "De Weiden van Goud en Mijnen van Edelstenen". Een historisch boek over het begin van de wereld, te beginnen met Adam en Eva.

Religie 
 Eerste schriftelijke vermelding van Olst. Koning Otto I ("de Grote")  bevestigt het klooster Essen dan in het bezit van onder andere hoven te Olst en Archem.

Geboren 
 Harald Grenske, onderkoning van Noorwegen (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 23 november - Berthold I, hertog van Beieren en Karinthië (r. 938 - 947)

000
950

Het jaar 950 is het 50e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 22 november - Koning Lotharius II overlijdt in Turijn (mogelijk vergiftigd in opdracht van Berengarius II) na een regeerperiode van drie jaar. Berengarius dwingt de 19-jarige weduwe van Lotharius, Adelheid, te trouwen met zijn zoon Adelbert I. Adelheid weigert dit en wordt gevangengezet in Como. Na vier maanden weet Adelheid te ontsnappen over het Comomeer en vlucht naar Canossa, waar zij hulp vraagt aan keizer Otto I ("de Grote").
 Boleslav I ("de Verschrikkelijke"), hertog van Bohemen, tekent een vredesverdrag met Otto I ("de Grote"). Hierin belooft hij hem als heerser van het Oost-Frankische Rijk te accepteren. Bohemen wordt een vazalstaat met de verplichting een jaarlijkse tribuut te betalen. Boleslav mag een zelfstandig bestuur vormen, maar is verplicht aan Otto te allen tijde landgoederen en (juridische) bescherming te bieden.
15 december - Berengarius II laat zichzelf in Pavia tot koning van Italië kronen. Albert I wordt tot medekoning gekroond, Otto I ("de Grote") maakt ook aanspraak op het koningschap. Berengarius hervormt de verdediging van Noord-Italië en sticht de markgraafschappen Turijn, West-Ligurië en Oost-Ligurië.
 Winter - Hendrik I, hertog van Beieren, valt West-Hongarije binnen. Hij neemt tijdens een plunderveldtocht veel goederen in beslag en vergroot zijn hertogdom tegen de Hongaren.
 Liudolf, enige zoon van Otto de Grote, volgt zijn schoonvader Herman I op als hertog van Zwaben.

Literatuur 
 Keizer Constantijn VII ("Porphyrogennetos") schrijft De administrando imperio (waarschijnlijke datum).

Religie 
 Eerste schriftelijke vermelding van Alzenau, Canum en Tuzla.

Geboren 
 12 juni - Reizei, keizer van Japan (r. 967 - 969)
 Egbert van Trier, aartsbisschop van Trier (r. 977 - 993)
 Erik de Rode, Noors ontdekkingsreiziger en kolonist
 Guido van Anderlecht, Brabants heilige (waarschijnlijke datum)
 Gunnora, Normandische edelvrouw (waarschijnlijke datum)
 Heribert, graaf van Meaux en Troyes (waarschijnlijke datum)
 Lambert I ("met de Baard"), graaf van Leuven (waarschijnlijke datum)
 Soběslav, Boheems edelman (waarschijnlijke datum)
 Wolbodo, bisshop van Luik (waarschijnlijke datum)

Overleden 
 15 oktober - Sunifried I, graaf van Barcelona (r. 911 - 947)
 22 november - Lotharius II, koning van Italië (r. 945 - 950)
 Al-Farabi, Perzisch geleerde en filosoof (waarschijnlijke datum) 
 Hywel de Goede, koning van Deheubarth (r. 910 - 949)

000
962

Het jaar 962 is het 62e jaar in de 10e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

Europa 
 2 februari - Koning Otto I ("de Grote") wordt door paus Johannes XII gekroond tot keizer (naar een voorbeeld van Karel de Grote) in de Oude Sint-Pietersbasiliek, waarmee er een einde komt aan de feodale anarchie van Rome. Otto's vrouw Adelheid wordt tot keizerin gezalfd; het Oost-Frankische Rijk en het Koninkrijk Italië worden verenigd in een gemeenschappelijk rijk, het Heilige Roomse Rijk.
 13 februari - Otto I ("de Grote") en Johannes XII ondertekenen het Diploma Ottonianum, waarmee Johannes XII wordt bevestigd als het spirituele hoofd van de Katholieke Kerk. Otto I erkent de seculiere controle over de Pauselijke Staat – door het domein uit te breiden over het Exarchaat Ravenna, met het hertogdom Spoleto en het hertogdom Benevento in Zuid-Italië.  
 6 augustus - Willem I (of Taillefer), graaf van Angoulême, overlijdt en laat geen wettige erfgenamen na. Hij wordt opgevolgd door Arnold I – een zoon van Bernard van Périgord (neef van Willem). Hij krijgt het graafschap van Angoulême en Périgord toegewezen, waarmee hij de erfenis van zijn grootvader Wulgrin I (of Woulgrin) herenigt in het zuidwesten van Frankrijk.
 1 november - Boudewijn III ("de Jongere"), medegraaf van Vlaanderen, overlijdt aan de pokken tijdens een veldtocht in Normandië. De zonen van Adalolf I (Boudewijn's oom) komen in opstand en heroveren de gebieden die geannexeerd zijn door Arnulf I ("de Grote"). De vierjarige Arnulf II volgt zijn vader Boudewijn op als heerser van Vlaanderen met Arnulf I als regent.
 Sancho II, graaf van Aragón, trouwt met Urraca Fernández, de weduwe van koning Ordoño III van León. Door zijn huwelijk met Urraca zijn er nu familiale verbintenissen tussen Aragón en Castilië.

Engeland 
 Koning Indulf ("de Agressor") overlijdt na een regeerperiode van 8 jaar. Hij wordt gedood tijdens de gevechten tegen plunderende Vikingen in de omgeving van Cullen. Indulf wordt opgevolgd door zijn neef Dubh (of Dub mac Maíl Coluim) als heerser van Schotland.
 Koning Edgar I ("de Vreedzame") verleent in ruil voor hun trouw juridische autonomie aan de noordelijke Engelse edelen van de Danelaw.

Religie 
 De gemeente Destelbergen wordt aan de Sint-Pietersabdij van Gent geschonken door Wichman IV, graaf van Hamaland.

Geboren 
 Bernard Rogier, graaf van Foix en Couserans (overleden 1034)
 Edward II ("de Martelaar"), koning van Engeland (overleden 978)
 Godfried van Brionne, graaf van Eu en Brionne (overleden 1015)
 Otto Willem, graaf en hertog van Bourgondië (overleden 1026)

Overleden 
 26 april - Adalbero I, bisschop van Metz (r. 929 - 954)
 6 augustus - Willem I, graaf van Angoulême (r. 916 - 962)
 1 november - Boudewijn III, graaf van Vlaanderen (r. 958 - 962)
 Artald (of Artaud), aartsbisschop van Reims (r. 948 - 962)
 Gosselinus van Toul, prins-bisschop van Toul (r. 922 - 962)
 Indulf ("de Agressor"), koning van Schotland (r. 954 - 962)
 Ordoño IV ("de Slechte"), koning van León (r. 958 - 960)

000
960-969
Ottonianum

Het Ottonianum van 13 februari 962 was een keizerlijke concessie van Otto I aan paus Johannes XII, die hem op 31 januari tot keizer gekroond had.

In dit document bevestigde de keizer de eerdere toezeggingen van Pepijn de Korte en Karel de Grote en vergrootte de gebiedsschenking van Lodewijk de Vrome van 817 aanzienlijk. Alle land ten zuiden van een lijn tussen La Spezia en Monselice behoorden voortaan aan de zetel van Sint-Petrus. Dat was niet minder dan driekwart  van Italië. Zoals tevoren echter was de schenking grotendeels meer in naam dan in daad, omdat de paus zeker niet dit gehele gebied daadwerkelijk onder controle kreeg. Bovendien eiste Otto er iets voor terug, het herstel van een aantal elementen van de Constitutie van 824. Daardoor kreeg de keizerlijk gezant in Rome toezicht over recht en orde in de pauselijke gebieden.

Heilige Roomse Rijk
Christendom in de middeleeuwen
960-969
Paus Johannes XII

Paus Johannes XII, geboren als Octavianus (Rome, ca. 937 - aldaar, 14 mei 964) was de buitenechtelijke zoon van de machtige senator Alberik II van Spoleto, die geruime tijd in Rome de scepter zwaaide. Alberic zorgde ervoor dat zijn zoon tot paus werd gekozen.

Johannes XII werd paus in 955 en hield zich vooral bezig met de jacht zowel op wild als op vrouwelijk schoon. Hij kwam al gauw in conflict met de adel van Italië, onder meer met Pandulf I, prins van Capua-Benevento.

Hij zocht steun bij de koning van Duitsland, Otto I en zorgde ervoor dat deze keizer gekroond werd, nadat de keizerstroon 38 jaar vacant was geweest. Otto beloonde hem met het Ottonianum, dat een flinke versterking van de pauselijke macht inhield.
De keizer besefte echter dat deze paus onbetrouwbaar was. Dat bleek al gauw toen Johannes achter zijn rug betrekkingen trachtte aan te knopen met zijn vijand, de keizer van Byzantium. Daarop liet Otto de paus afzetten en eiste dat voortaan geen paus meer verkozen werd zonder zijn goedkeuring. Johannes ontsnapte echter en nam weer plaats op de troon van Petrus. Hij stierf enige tijd later, naar verluidt in het bed van een getrouwde vrouw, vermoord door haar jaloerse man.

Johannes XII
10e-eeuws bisschop
Dieren en geluid

Het gehoor van een dier kan heel anders zijn dan dat van een mens.

Horen van geluid 
De gehoordrempel kan op een ander niveau liggen, maar ook horen dieren andere frequenties dan mensen. Zo kunnen vleermuizen een veel breder frequentiegebied horen, en kikkers een veel smaller frequentiegebied. Het meten van de gehoordrempel bij dieren is moeilijk. De dieren moeten daarvoor eerst getraind worden om als ze een signaal horen daarop te reageren.

Hieronder een aantal voorbeelden:
 Vleermuis: 100 - 100.000 Hz
 Hond: 10 - 35.000 Hz
 Olifant: 1 - 20.000 Hz
 Kikker: 100 - 2.500 Hz
 Mens: 20 - 20.000 Hz

Er zijn ook dieren die vrijwel geen gehoor hebben. Slangen bijvoorbeeld kunnen geen geluid horen, maar kunnen wel trillingen waarnemen die via de bodem hun lichaam bereiken. Spinnen hebben haar op hun poten waarmee ze geluid kunnen waarnemen.

Of dieren ook geluidshinder ervaren is nog moeilijker te bepalen. Sommige weidevogels en bosvogels vertonen gedrag dat erop wijst dat ze stillere plekken verkiezen boven lawaaiige plekken (zie ook bij grutto). De koolmees zingt in stedelijk gebied met veel achtergrondlawaai anders dan mezen die in bossen wonen.

Maken van geluid 
Vleermuizen gebruiken hun gehoor voor echolocatie. Dit lijkt op sonar. De vleermuizen maken zelf hoogfrequent piepgeluid en kunnen aan het teruggekaatste geluid horen waar een prooi zich bevindt, of waar obstakels staan.

Walvissen en dolfijnen gebruiken geluid om onderling te communiceren. Geluid, zeker geluid van lage frequenties, wordt door water vrijwel niet geabsorbeerd, zodat walvissen elkaar op grote afstand kunnen horen. Ook olifanten communiceren met elkaar met laagfrequente geluiden.

Ook veel zoogdieren maken geluid. Koeien loeien, katten miauwen, honden blaffen. Veel vogels gebruiken geluid om onderling te communiceren.

De meeste vissen maken geen geluid, maar er zijn uitzonderingen. Mannelijke slijmvissen van de soort Parablennius parvicornis (familie van de Blennioidei) maken geluid tijdens het paringsritueel.

De pistoolgarnaal kan harde knallen maken om zijn prooi te verdoven.

Zie ook 
 Lijst van dierengeluiden

Referenties 

Akoestiek
Dierengeluid
Fakir

Een fakir is een soefistische en soms ook hindoeïstische asceet die vooral voorkomt in India. Het woord komt van het Arabische woord faqir, dat arme betekent.

Zij staan lokaal bekend als wondermensen, treden in de praktijk vaak op als goochelaar. De bekendste vertoning is het nemen van een touw en dit rechtop in de lucht laten staan. Andere stereotiepe voorbeelden zijn die van de fakir die in kleermakerszit achter een mandje zit, waaruit een slang verticaal omhoog komt terwijl de fakir op een fluit blaast, en het zonder verwonding liggen op een spijkerbed.

In de islam komt een fakir, in de betekenis van iemand die geen inkomen of bezittingen heeft, in aanmerking voor het ontvangen van een deel van de zakat.

Verwant met de fakir is de jadugar, een rondtrekkende magiër die verhalen vertelt, gedachten leest, goochelt en tovert met de zwaartekracht. Ze leren hun vak op de academies voor magie.

Indiaas geestelijke
Islamitische titulatuur
Arabisch
Henri Farman

Henri Farman (Parijs, 26 mei 1874 – aldaar, 18 juli 1958) was een Franse vliegenier, vliegtuigontwerper en -bouwer, samen met zijn broer Maurice Farman.

Levensloop 
Henri Farman werd in Frankrijk geboren als zoon van een welgestelde Engelse krantencorrespondent. Hij werd in de schilderkunst opgeleid aan de École des Beaux Arts, maar kreeg al snel belangstelling voor de nieuwe mechanische uitvindingen die tegen het eind van de 19e eeuw gedaan werden. In de jaren negentig werd hij wielrenkampioen, en rond de eeuwwisseling ontdekte hij het autoracen. Aanvankelijk reed hij in een Panhard et Levassor, en later deed hij voor Renault mee in de Gordon Bennett Cup.

Toen Charles en Gabriel Voisin in 1907 aangedreven vliegtuigen gingen bouwen en verkopen, was Farman een van de eerste klanten. Farman vestigde het record voor de langste vlucht tot dan toe in Europa, en in 1908 maakte hij als eerste een internationale Europese vlucht. Nadat hij zijn eigen toestel ontworpen had, nam hij op 29 maart 1908 als eerste een passagier mee de lucht in. In een partnerschap met zijn twee broers Maurice en Richard Farman bouwde hij een succesvolle en innovatieve vliegtuigfabriek op. Hun model uit 1914 werd flink gebruikt voor artillerie-observaties en verkenningsvluchten gedurende de Eerste Wereldoorlog. De Goliath van de Farman Aircraft Company was het eerste langeafstandsvliegtuig voor passagiersvluchten, dat begon met reguliere vluchten tussen Parijs en Londen op 8 februari 1919.

Farman kreeg in 1919 de onderscheiding Ridder van het Legioen van Eer. Hij ging in 1937 met pensioen toen de Franse regering de luchtvaartindustrie nationaliseerde.

Farman overleed op 84-jarige leeftijd en is begraven op de Parijse begraafplaats Cimetière de Passy.

Weetje

 Op 21 maart 1908 was Henri Farman de eerste vliegtuigpassagier ter wereld, aan boord van een Voisin-vliegtuig dat werd gevlogen door Léon Delagrange.
 Aangetrokken door het succes van H. Farman in Frankrijk besloot de Aero-Club des Flandres, bij monde van Auguste de Breyne, de man uit te nodigen om in Gent zijn vliegkunst te demonstreren. Tussen 25 mei tot 2 juni 1908 ondernam Farman enkele vluchten, waaronder een met een passagier en een van 1471 m op een hoogte van ongeveer 7 m. Aldus was Gent de eerste Belgische stad waar een luchtvaartpionier een geslaagde vlucht met een vliegtuig maakte. Op de plek waar hij zijn demonstraties hield, werd een straat naar hem vernoemd.

Zie ook 
 Farman vliegtuigbouw
 Farman III Canard dubbeldekker vliegtuig

Frans vliegtuigbouwer
Frans ondernemer
Frans luchtvaartpionier
Faun (mythisch wezen)

Een faun is een mythologisch wezen. Het was een god uit de Romeinse sagenleer. Later werd de faun vaak als bosgod voorgesteld.

Een faun heeft (vaak, maar niet altijd) het onderlichaam van een bok, met gespleten hoeven, en het bovenlichaam van een mens. Hij heeft hoorns op zijn hoofd en wordt vaak afgebeeld met een panfluit. In de middeleeuwen werd de faun gezien als een duivel, de bokkenpoten waren het herkenningsteken ervan.

Een faun moet niet worden verward met een sater (satyr) of een centaur. Een faun is vriendelijker, behulpzamer, menselijker; een sater is dierlijker en wellustiger. Een centaur heeft het onderlichaam van een paard. Bovendien heeft een centaur vier paardenpoten en met de menselijke armen dus zes ledematen.

De faun in literatuur
 The Chronicles of Narnia of in Nederlandse vertaling: De Kronieken van Narnia.

De faun in films
 El laberinto del fauno (Het doolhof van de faun); incorrect in het Engels vertaald als Pan's Labyrinth

De faun in muziek
 De Franse componist Claude Debussy schreef een orkestwerk waarin een ontwakende faun centraal staat: Prélude à l'après-midi d'un faune.

Zie ook 
Pan - Griekse god van het woud en patroon van de herders en hun kudden, met het onderlijf en de hoorns van een geit, maar een menselijk bovenlijf.
Faunus (god) - Romeinse natuurgod - de beschermer van het vee en de akkers, brengt dan ook vruchtbaarheid, wordt later gelijkgesteld met Pan.

Mythisch wezen
Romeinse mythologie
Fictieve hybride
Kanaal van Otranto

Het Kanaal van Otranto of de Straat van Otranto (Italiaans: Canale d'Otranto; Albanees: Ngushtica e Otrantos) is een zeestraat in de Middellandse Zee, die de verbinding vormt tussen de Adriatische Zee in het noorden en de Ionische Zee in het zuiden. De zeestraat is circa 75 km breed.

Aan de westkust bevindt zich het Salentijns Schiereiland, dat tot de Italiaanse regio Apulië behoort. Aan de overkant ligt het Albanese schiereiland Karaburun, dat deel uitmaakt van de gemeente Vlorë. De zeestraat is vernoemd naar de stad Otranto aan de Italiaanse kant.

In het Kanaal van Otranto werd in beide wereldoorlogen slag geleverd. In maart 1997 verging voor de Italiaanse kust een schip, waarbij tachtig Albanese vluchtelingen verdronken.

Geografie van Apulië
Adriatische Zee
Tyrreense Zee
Oppervlaktewater in Albanië
Oppervlaktewater in Italië
Vlorë
Otr
Kalium-argonmethode

De kalium-argonmethode is een dateringsmethode op basis van radioactief verval, die geschikt is om de ouderdom van gesteenten te bepalen.

Als gesteente smelt, verdampt alle daarin aanwezige edelgas argon-40. Kalium, dat een zeer veelvoorkomend element is, blijft in het gesteente achter. Een deel (ongeveer een tienduizendste hiervan) bestaat uit het radioactieve isotoop kalium-40, dat in de loop der tijd vervalt tot argon-40. Dit edelgas kan echter niet ontsnappen omdat het in het gesteente zit opgesloten. Doordat men weet dat de halveringstijd van kalium-40 1,248 miljard jaar bedraagt, kan men aan de verhouding kalium-40/argon-40 in een steenmonster de ouderdom van het gesteente bepalen.

De kalium-argonmethode is geschikt om de ouderdom van (stollings)gesteenten tussen 100.000 jaar en 4,3 miljard jaar te bepalen. Een methode om recentere voorwerpen van organische oorsprong te dateren is de koolstof 14-methode.

Radiometrische datering
Kalium
Argon
Wig van Wallis

De wig van Wallis is een voorwerp met een aparte vorm. Het bijzondere is dat het door alle drie de openingen, cirkel, vierkant en driehoek, past.
De vorm is vernoemd naar de wiskundige John Wallis.
De wig van Wallis is een voorbeeld van een regeloppervlak. Deze wig ontstaat uit een cirkel met diameter  en een lijnstuk met lengte , waarvan het midden loodrecht boven het middelpunt van de cirkel ligt, op hoogte . De beschrijvenden van de wig zijn allemaal evenwijdig aan het middelloodvlak van het lijnstuk en verbinden een punt van het lijnstuk met een punt van de cirkel. De doorsneden van de wig met een vlak dat evenwijdig is aan een vlak van de cirkel zijn ellipsen.

De wig wordt wel gebruikt om aan te tonen dat een ruimtelijk figuur in de richting van elk van de drie dimensies er totaal anders uit kan zien.

Het oppervlak valt analytisch te beschrijven met de parametrische vergelijkingen:

waarin  en  constanten voorstellen,  en  de veranderlijke parameters en  en  de cartesische coördinaten.

Externe links
Website voor duidelijke afbeeldingen

Spel
Meetkunde
Recreatieve wiskunde
Regeloppervlak

Een regeloppervlak is een oppervlak, waarbij door elk punt van het oppervlak minstens één lijn gaat, die volledig tot het oppervlak behoort. Zo'n lijn heet een beschrijvende van dat oppervlak.

Ieder regeloppervlak kan dus worden beschreven door
.
Hierin zijn
  de vergelijking van het oppervlak,
  de richtkromme en
  de richting van de lijn, die is afhankelijk van de plaats op de richtkromme.

Definities 
 Een ontwikkelbaar of afwikkelbaar oppervlak is een regeloppervlak met aan elke beschrijvende een vast raakvlak. Dit betekent dat het met behoud van hoeken en lengten kan worden afgebeeld op een vlak. Enkele afwikkelbare regeloppervlakken zijn het vlak, de cilinder en de kegel.
 Een raaklijnenoppervlak is een regeloppervlak waarbij, voor elk punt van de richtkromme, de beschrijvende dezelfde richting heeft als de raakvector aan het beschouwde punt van de richtkromme. De richtkromme heet dan de keerkromme.
 In een dubbel regeloppervlak gaan door ieder punt P twee verschillende lijnen die tot het oppervlak behoren. Beide lijnen snijden elkaar in P. Het vlak, de hyperbolische paraboloïde en de eenbladige hyperboloïde zijn dubbele regeloppervlakken.

Voorbeelden 
Voorbeelden van regeloppervlakken:

 het vlak
 de kegel
heeft een cirkel als richtkromme en een punt (dat niet op deze cirkel ligt) als top.
Als deze richtcirkel de vergelijking

heeft is de vergelijking van de kegel
 of ook .

 de cilinder
heeft een cirkel als richtkromme en een punt op oneindig als top,
maw de beschrijvenden hebben een vaste richting.
 is dus een constante vector, evenwijdig aan de as van de cilinder

 de eenbladige hyperboloïde
met  duidelijk opsplitsbaar

 de helicoïde
 de paraboloïde
met 

 de Möbiusband
 het schroefoppervlak
 het trapoppervlak
 de wig van Wallis
 de rechte bolconoïde

Externe links 
  
  

Oppervlak