alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Homo de Kennewick

La homo de Kennewick [kenevik] aŭ Kenevika homo estas skeleto de prahomo, trovita en 1996 sur la bordo de rivero Kolumbio ĉe la urbo Kennewick, Vaŝingtonio, Usono. La skeleto estas 9.300 jaraĝa kaj tute kompleta, kio estas maloftaĵo en Nord-Ameriko.

La skeleto kroĉpendiĝis post inundo sur la riverbordo (pro tio la sciencistoj ne konas la entombigan lokon). La kranion de la skeleto rimarkis du junuloj, kiuj organizis hidroplan-konkurson, sed ili atentigis la policon post la konkurso por ne ĝeni la okazintaĵon.

La antropologoj unue konstatis kaŭkazajn trajtojn de la kranio, tiel unu indiana popolo (asartu) tuj nomis lin sia praulo kaj ili volis la restaĵon tuj entombigi. Sed la sciencistoj kontraŭis tion kaj ekis proceso pri la skeleto. Novaj esploroj pruvis, ke la homo verŝajne venis el Japanio aŭ Sud-Orienta Azio; tiel li ne estas praulo de la asartu-oj. La tribunalo decidis favore al la sciencistoj, tiel ili povis pluekzameni la ostojn. Sed dumtempe la trovejo estis arbarumita, tiel ili ne povis plu esplori tion.

La esploroj montris, ke la homo estis pli alta ol la tiutempuloj (preskaŭ 180 cm), fortkorpa, 40-50 jaraĝe mortanta. Liaj dentoj estis en bona stato. Li travivis vundon de lancopinto ĉe la kokso, sed verŝajne ĝismorte lametis.

Vidu ankaŭ 
 Ajnuoj

Prahistorio
Usono
Antropologio
Etruska alfabeto

Skribarto > Skriboj > Alfabeto > Etruska alfabeto < Etruska lingvo

La Etruska alfabeto estis bazita sur la antikva okcidenta greka alfabeto. Ĝi havis inter 26 kaj 32 literojn, dependante de urbo aŭ epoko. Ĝi estis ĝenerale skribita dekstre-maldekstren, sed ankaŭ bustrofedone aŭ eĉ maldekstre-dekstren.
El la etruska alfabeto devenas rekte la latina alfabeto.

Dokumentoj 
Tekstoj en etruska skribo povas esti legataj senprobleme. Tamen la kompreno estas mankohava.
Ĉar ekzistas nur malmultaj tekstoj, la lingvo ne estas komplete komprenita. Sed jam estas konata vorttrezoro de ĉ. 200 vortoj.

La plimulto de trovitaj tekstoj estas de tomboj kaj ne donas bonan komprenon. Nur malmultaj pli longaj dokumentoj estis trovitaj. Gravaj estas 
 la tola libro de Agram, latine liber linteus, nun en la arkeologia muzeo de Zagreb, trovita en la 19-a jarcento. Eblas, ke ĝia lingvo estas veneta. Ĝi enhavas la plej löongan konatan tekston, 120 vortojn, 50 diversajn.
 la argila tabulo de Capua
 la oraj ladoj de Pyrgi

Eksteraj ligiloj 

Alfabeto

it:Lingua etrusca#Alfabeto
Tolkienaj runoj

Tolkienaj runoj estas unu el pluraj inventitaj alfabetoj farite de J.R.R. Tolkien. 

Tolkien kreis runojn por siaj elfoj, hobitoj ktp. Ili bazis parte sur futhark'aj runoj (nordeŭropaj historiaj skribmanieroj), kaj parte sur barataj skribmanieroj. Vere, oni povas diri ke Tolkienaj runoj estas laŭ formo runa skribo, sed laŭ logiko barata skribo. Ĉar Tolkien estis filologo, li ne povas ne admiri la logikecon de barataj skribmanieroj, sed ne povas malagnoski la elegantecon de furthark'a skribmaniero, li do unuigis arte ambaŭ.

J. R. R. Tolkien
Runoj
Lingvoj de Mez-Tero
Jean de La Fontaine

Jean de LA FONTAINE (Lafonteno en PIV) (naskiĝis la 8-an de julio, 1621, mortis la 13-an de aprilo, 1695) estis franca poeto.

Naskiĝinte en Château-Thierry, Ĉampanjo, li studis teologion kaj juron en Reims. Ekde 1658 li vivis en Parizo. En la jaro 1684 li iĝis membro de la Académie française. Li estis protektita (en tiuj tempoj, kiam ne ekzistis aŭtortantiemojn, verkistoj bezonis ricevi pensionon de nobeluloj aŭ reĝoj) de la fama financisto kaj unua ministro pri financoj de la reĝo Ludoviko la 14-a, Nicolas Fouquet. Kiam tiu estis arestita, juĝata kaj malliberigita por la tutan vivon, li estis unu el la raraj, kiuj fidelis al li.

El lia verkaro plej famas la fabloj. Tiuj fabloj (krom tre malmultaj ekceptoj) estas reverkado de malnovaj fabloj de Ezopo (antikva helenio), Fedro (romia latino), Abstemius (mezepoko), Pilpaj (Hindio) kaj aliaj. Sed preskaŭ ĉiam en pli trafa densa lerta formo. Li majstris en la arto versigi per versoj kies ĉiamŝanĝanta longeco esprimis efektojn de la rakonto aŭ dialogoj. Inter la multaj, kiuj ilustris ilin la plej fama restas la pentristo kaj grafikisto Gustave Doré.

La plej ofta moralo de ties fabloj estas, ke en vivo la plej potencaj ĉiam "pravas" eĉ senprave, ke nur singardo, ruzo, leĝo de l'plej forta, regas la mondon. Fakte oni ne miskomprenu: li ne estis cinika (male, li estis bona amiko kaj sentema, kaj amis la bestojn, sinteno rara liatempe) sed klarvida kaj amara. Malfeliĉe liaj moraloj plu pravas nuntempe tiom bone kiom liatempe!

La fabloj de La Fontaine iĝis rapide -kaj plu estas nun- baza instrumaterialo en la francaj lernejoj. Multaj francoj scias parkere almenaŭ unu inter ili.
Jean de La Fontaine mortis en Parizo.

La Korvo kaj la Vulpo

La Cikado kaj la Formiko

Listo de verkoj 

 Adonis (1658)
 Elégie aux nymphes de Vaux (poezio, 1662)
 Contes et nouvelles en vers (5 vol., 1664-1674)
 Fables (fabloj, 1668-1694)
 Les amours de Psyché et de Cupidon (romano, 1669)

En Esperanto aperis 
 Elektitaj fabloj de J. de la Fontaine / esperantigitaj de G. Vaillant. - Paris: Hachette, 1904. - 64 p. (2-a eld. 1906)

 Fabloj / Trad. de Lucien Jacques Thevenin. - Lyon: "Kompreni", [1948]. - 82 p.

 Fabloj / Trad. de Lucien Thèvenin. - 2. eld. - Paris: UFE, 1996. - 84 p.

 La korvo kaj vulpo; La rano kaj la bovo. - En: Nova antologio. - 2-a eld. - Warszawa: Pola Esperanto-Asocio, 1965. - p. 24-26

 Rano kaj bovo; Korvo kaj vulpo; Cikado kaj formiko. - En: El Parnaso de Popoloj: poemaro. - Varsovio, 1913 (Represo: Saarbrücken: Iltis, 1983). - p. 40-43

Vidu ankaŭ 
 EZOPO
 5780 Lafontaine

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Fabloj en Esperanto 
 www.musee-jean-de-la-fontaine.fr 

Francaj poetoj
La Fontaine
Vektoro

Vektoro estas matematika objekto kiu estas difinita per nombro (sia longo, aŭ normo) kaj sia direkto. Oni povas desegni ĝin per sago.

Pli ĝenerale, en la lineara algebro vektoro estas difinita kiel elemento de vektorspaco. Tiu estas multe pli ampleksa difino, kiu entenas krom la "ordinarajn" geometriajn vektorojn, kaj krom n-dimensiajn vektorojn (n pozitiva entjero), ankaŭ diversajn aliajn matematikajn objektojn (nombrojn, vicojn, funkciojn kaj bildigojn). Laŭ tiu difino ankaŭ ĉiuj tensoroj estas vektoroj.

En la diferenciala geometrio, la fiziko kaj la tekniko la esprimo vektoro plej ofte alcelas la geometrian vektoron de la eŭklida spaco, kiu estas difinta de sia longeco kaj direkto. Ekzemploj estas situa vektoro, vektora rapido, impulso, forto, momanto kaj akcelo. Laŭ ĉi tiu difino vektoro estas unuagrada tensoro.

En matrica algebro, vektoro estas n×1 matrico - kolumna vektoro aŭ 1×n matrico - linia vektoro. Ĉi tiuj vektoroj estas prezentoj de geometria vektoro en iu bazo.

Vidu ankaŭ
 Atraktoro
 Vektora kalkulo
 Vektora produto
 Vektora spaco

Aliaj projektoj 

Algebro
Vektora kalkulo
Oszkár Princz

PRINCZ Oszkár ([princ os-KAR]; naskiĝis la 17-an de majo 1947 en Szentpéterfa, Vas, Hungario kaj  mortis la 10-an de aprilo 2004) estis ĝenerala sekretario de Hungara Esperanto-Asocio, kaj la Prezidanto de la hungara Lingvokomitato de Esperanto.

En la jaro 1973 Princz diplomitiĝis pri klerigado kaj bibliotekoj en pedagogia altlernejo. 1977 li akiris universitatan diplomon pri estetiko.

Princz sindoneme apogis la amatoran teatradon kaj estris grupojn en Szombathely kaj Körmend. Li kelkfoje mem verkis teatraĵojn.

De 1977 li laboris du jarojn ĉe la Hungara Kultura Centro en Prago, kie li ankaŭ aktivis en la ĉeĥa Esperanto-movado. Poste li tri jarojn okupis laboran postenon en popol-kleriga instituto en la 19-a distrikto de Budapeŝto.

De 1982 li estis organiza sekretario, sekretario kaj fine ĝenerala sekretario de Hungara Esperanto-Asocio.
Lia unua lernolibro aperis en 1984, poste kvin pliaj sekvis. Post la sociaj ŝanĝiĝoj de la jaroj 1989 ĝis 1990 li studis ankoraŭfoje (pri eksterlanda komerco) kaj fariĝis turisma manaĝero en 1995. En la sama jaro li lanĉis la revuon Az EU és a nyelvi kérdés ("EU kaj la lingva demando") kaj fondis la turisman entreprenon Espertur kiun li de tiam gvidis dum 5 jaroj. Fondinte Nyelvek Egyenjogúságáért Társaság (Asocio por Egalrajteco de Lingvoj), li kontaktis lingvistojn, skribistojn, oficistojn de la Ministrejo de la Eksteraj Aferoj, kaj EU-komitatojn. Li reprezentis en la Kuratorio de Hungara Radio civitajn organizaĵojn. Li estis Prezidanto de Lingvokomitato de Esperanto ĉe la hungara Fremdlingva Pluinstrua Instituto (en strato Rigó).

Oszkár Princz mortis  en Budapeŝto en 2004 pro korinfarkto en vagonaro hejmenveturante.

Hungaraj esperantistoj
Estraranoj de UEA
Milimetro

Milimetro (simbolo: mm) estas mezurunuo de longo kiu egalas milonon (1/1000) de metro. La mallongigo de la termino estas mm, sen fina punkto.

1 mm = 0,001 m = 0,01 dm = 0,1 cm = 1000 μm.

Vidu ankaŭ 
 Internacia sistemo de unuoj
 1 E-3 m

Eksteraj ligiloj 

 http://www.ptb.de/de/wegweiser/einheiten/_index.html 
 http://conversion.konverter-jedinica.com  

Mezurunuoj de longo
Kubmetro

Kubmetro aŭ kuba metro estas mezurunuo de volumeno en la Sistemo Internacia de Unuoj.

unuosigno: m³
formulsigno de volumeno: V

Unu kubmetro egalas al volumeno de kubo kun eĝoj po 1-metro.

1 kubmetro estas 1000 litroj.

1 kubmetro da akvo pezas 0,999975 tunojn (t) = 999,975 kilogramojn (kg). (La akvo devas havi dumtempe la temperaturon de 4 °C ĉe normala aerpremo de 101325 Paskaloj).

Vidu ankaŭ 
 Sistemo Internacia de Unuoj

Mezurunuoj de volumeno
Volumeno

La volumeno estas la spaco okupata de iu korpo.

Francisko Azorín havigas la saman difinon de volumeno nome Spaco okupata de korpo. Li indikas etimologion el la latina volumen (volumeno). Kaj li aldonas la terminon volumenmetro, por aparato por mezuri volumenojn de korpoj; kaj volumenmetrio.

La formulsignalo jenas  V. La SI-unuo estas  m3 (kubmetro).

Historio 

La unuaj konataj formuloj de la volumenkalkulo devenas el Egiptio. La Moskva papiruso estas kolektaĵo de kalkuloj kaj datita al la jaro 1850 a.K.. Interalie aperas tie la formuloj por kalkuli la volumenon de egalflanka kvarangula konuso.

La kalkulo okazis per analizo kaj konekta sintezo. Tio signifas, ke la korpoj estis al konataj korpoj diserigitaj kaj la unuopaj volumenoj estis adiciitaj.

Mezurmetodoj 
Dum longa tempo evoluis multaj metodoj por mezuri, kalkuli la volumenon:
 Plenigo: La korpo estis per sablo aŭ akvo plenigita, kies kvanto estis difinita per konata barelo.
 Akvoelpremo La korpo estas mergata en barelon plenigitan tute per akvo. La superfluita akvo estas mezurita en konata barelo.

Algebra kalkulo 
Oni povas el konataj dimensioj kaj formoj kalkuli la volumenon de korpo, por kiu estis priskribita matematika formulo:

 

Tiel volumeno de regiono D estas triopa integralo de la konstanta funkcio 1 tra la regiono.

Ekzemploj:
 Kubo kun longo de latero a:
 Pilko kun radiuso r:
 Rotacianta korpo de funkcio f(x) ĉe rotacio ĉirkaŭ x-akso:

Kelkaj formuloj por elementaraj solidoj

Mezurunuoj 

1 m3= 1000 dm3 = 1000 Litroj

forstoekonomio:
1 spacometro (staploligno) = 0.7 m3 (lignomaso sen interna aero)

Vidu ankaŭ 
 Longo, larĝo, profundo, alto
 Areo
 Volumena integralo

Notoj 

 
Fiziko
Geometrio
János Kádár

KÁDÁR János (pron. ka’da’r ja’noŝ), origine CSERMANEK János (pron. ĉermanek ja’noŝ), li uzis tiun ĉi nomon ĝis 1945), (la 26-a de majo 1912, Fiume-6-a de julio 1989 Budapeŝto) estis la ĝenerala sekretario de la komunista partio de Hungario inter 1956 kaj 1988 kaj estis dufoje ĉefministro -1956-1958 kaj 1961-1965.

 1931: Li aniĝis al la kontraŭleĝa Hungaria Komunista Partio kaj estis pro tio arestita en tiu tempo.
 1943 Li malfondis la Komunista partion kaj organizis Pacpartion.
 1946-1951 ĝenerala vicsekretaro de la Komunista partio (KP)
 1948-1950 ministro pri internaj aferoj
 1951-1954 arestita, enprizonigita post falŝa proceso
 1954.07.22 liberiĝis el la prizono kun Gyula Kállai, Sándor Haraszti kaj Ferenc Donáth
 1956.07. reelektiĝis al la estraro de la Komunista partio (al Politika Komitato)
 1956.10.25. ĝenerala sekretario de KP
 1956.10.30 ŝtatministro
 1956.10.01. forlasas Hungarion, flugas la Moskvo
 1956.10.07. revenas la Budapeŝto kun rusaj trupoj
 1956-198s estro de la hungara KP sub diversaj pozicioj
 1956-1958 ĉefministro
 1961-1965 ĉefministro
 1968: Kvankam li kontraŭas, Hungario partoprenas en subpremo de la Praga printempo 1968
 1988.05.: interna puĉo forigis lin de la potenco ĉe KP
 1989: Li mortis, post kiam opozicio rehabilitigis Imre Nagy

Li venis el malriĉa familio, kreskis sen patro, laboris kiel riparisto de buromaŝinoj. Li aktivis kaŝe inter la du mondmilitoj por la Komunista partio, post la dua mondmilito partoprenis en la registaro. Pro falŝaj asertoj li estis enprizonigita (1951-1954). Li estis la ĝenerala sekretario de KP post malvenko de la Hungara revolucio de 1956 laŭ la interkonsento de Hruŝĉov soveta gvidanto kaj Tito jugoslava gvidanto (la 2-3-an de oktobro, 1956 Brioni-insuloj). Li solidigis la politikan sistemon inter 1956-1958 (multaj arestoj, ekzekutoj, inter aliaj Imre Nagy ĉefministro). Post 1958 li evitis la konflikton kun la loĝantaro ("Kiu ne estas kontraŭ ni, estas kun ni."), Hungario iĝis la plej gaja barako malantaŭ la fera kurteno. Sed por tio necesis monego kaj la lando tre ŝuldiĝis al okcidentaj bankoj.

Vidu ankaŭ 
 Mátyás Rákosi

Ĉefministroj de Hungario
Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
Herooj de Sovetunio
Naskiĝintoj la 26-an de majo
Mortintoj la 6-an de julio
Hungaraj politikistoj
Portugallingvaj idiotismoj

Jen listo de idiotismoj en la portugala lingvo :

À Beça (Al la Beca [maniero]) (Brazilo) = (1) tre multe ; (2)tro ;
Agora Inês é morta (Nun Ineso estas mortinta) = nun estas tro malfrue por fari ion utilan;
Até aí morreu o Neves (Ĝis ĉi tie Neves mortis)= ĉi tion oni scias ;
Bater as botas (bati la botojn) = morti ;
Brejeiro (marĉloĝanta) = alegreta ;
Café da manhã (kafo de la manteno) (ĉefe en Brazilo) = matenmanĝo ;
Canhão (Pafilego, kanono) = tro malbela virino ;
Cão dos infernos (Hundo el la inferoj) = (1) diablo ; (2) diable!;
Chover aos cântaros (Pluvi al la amforoj)= pluvegi ;
Chover canivetes (Pluvi poŝtranciloj) = pluvegi ;
Comer (alguém) (Manĝi (iun) = fiki (iun);
Comer capim pela raiz (Manĝi herbon disde la radikoj) = morti ;
Cornear (Kornigi) (Brazilo), aŭ Meter os cornos (Meti la kornojn) (Portugalio) = Kokri ;
Corno (korno) = Kokrulo ;
Dona Encrenca (sinjorino problemo) (Brazilo) = edzino ;
Dizer cobras e lagartos (diri serpentojn kaj lacertojn)= paroli malbone pri ;
Dragão (Drako) = tro malbela virino ;
Esticar as canelas (Etendi la gambojn) = morti ;
Galinha (Kokino) = Amidumema virino ;
Gata (Katino) (Brazilo) = tre bela virino ;
Gatinha (Katineto) (Brazilo) = tre bela kaj juna virino ;
Ir pra cidade dos pés juntos (eniri urbon de piedapuduloj) = morti ;
Ir pro brejo (Eniri marĉon) (Brazilo) = malbonsukcesi ;
Juntar os trapos (Kunigi ĉifonojn) = geediziĝi, ĉefe laŭ la plej neformala maniero;
Matar o bicho (Mortigi la beston) = trinki brandon ;
Meu irmão camarada (mia kamarada frato) (Brazilo) = mia tre kara amiko ;
Meu velho (Mia maljunulo) = mia amiko, mia patro, mia edzo ;
O cão chupando manga (La hundo suĉante mangon) (Brazilo) = tro malbela virino;
Para inglês ver (por anglo vidi) = nur senefika formalaĵo ;
Patroa (Mastrino) = edzino ;
Tia (Onklino) = prostituto (Brazilo), aŭ riĉa virino (Portugalio).
Tia velha (Maljuna onklino) = maljuna gejo kiu subtenas junan amanton;
X-9 = informanto de polico ;

Idiotismoj
Angola Avante

Angola Avante (portugale, esperantlingva prononcindiko , titolo en Esperanto "Antaŭen Angolo") ekde la jaro 1975 estas la nacia himno de Angolo. La kantotekston verkis Manuel Rui Alves Monteiro, la muzikon Rui Alberto Vieira Dias Mingas.

Vidu ankaŭ 
 Nacia himno

Eksteraj ligiloj 
 sondosiero en formato MP-3
 tria sondosiero en formato MP-3 
 notaro kaj teksto

Naciaj himnoj
Naciaj simboloj de Angolo
Angolo
Ekzemplaj noveloj

La Ekzemplaj noveloj estas verkaro de  Miguel de Cervantes. La Ekzemplaj noveloj estas dekdu noveloj kiuj sekvas la modelon establitan en Italio kaj ili grupiĝas en du serioj: tiuj de idealisma kaj tiuj de realisma karakteroj. Tiuj idealismaj, kiuj estas plej proksimaj al la influo itala, karakteriziĝas pro traktado de intrigoj de amaferaj implikoj kun granda abundo de okazaĵoj, pro la apero de roluloj idealigitaj kaj sen psikologia evoluo kaj pro la malabunda montro de la realo.

La nomoj de la verkoj en la hispana lingvo estas:

 La Gitanilla
 El amante liberal
 Rinconete y Cortadillo

 La española inglesa
 El licenciado Vidriera
 La fuerza de la sangre
 La ilustre fregona
 El casamiento engañoso
 El celoso extremeño
 El coloquio de los perros
 Las dos doncellas
 La señora Cornelia

En Esperanto estis tradukitaj la du lastaj noveloj Bonekzemplaj noveloj, kun la titoloj "Du junaj knabinoj" kaj "Korneliino", fare de Julio Mangada Rosenörn

Verkoj de Miguel de Cervantes
Noveloj
Nagano

Nagano ( ) estas urbo de Japanio. Ĝi estas la administra centro de la samnoma gubernio Nagano kaj situas en la nordo de la gubernio.

Historio 
 1553-1555, 1557, 1561, 1564 - Batalo de Kawanakajima (Takeda Shingen kontraŭ Uesugi Kenshin)
 1897 1-a de aprilo- la urbo estas fondata
 1998 - Okazejo de la Vintraj Olimpikaj Ludoj

Vidindaĵoj 
 Kastelo Macumoto
 Zenkoji Templo- Budhisma templo

Bildaro 

 
Urboj de Gubernio Nagano
Vintrosportejoj
Vintrolimpikaj urboj
Variablo

Variablo aŭ varianto estas kunteksta "matematikeca" nomo por objekto (nombro, kvanto, vektoro, matrico, funkcio, geometria objekto, elemento de aro ktp), se tiu objekto povas ŝanĝiĝi en la koncerna kunteksto. La termino estas ĉefe uzata en matematiko, fiziko kaj komputado.

La "malo" de variablo estas konstanto, kiu servas por nomi objekton neŝanĝeblan en la koncerna kunteksto.

Ofte oni uzas latinajn literojn "x", "y", "z" (kaj aliajn) por reprezenti variablojn. Kaj se oni skribas nombron antaŭ la variablo, tio signifas multiplikadon. Ekzemple, 2x reprezentas duoble x. En kuntekstoj, en kiuj oni samtempe bezonas multajn malsamajn variablojn, oni uzas diversajn diakritojn (ekzemple, x', U*, Ē, Ĝ)  kaj aldonas indice, simbolojn, literojn aŭ aliajn variablojn (ekzemple, x1, x2, xi, x', x'k, U* kaj simile).

Principe, oni povas uzi ajnan literon (kelkfoje, pli ol unu), eĉ de nelatina alfabeto (ofte uziĝas la greka alfabeto, sed foje eĉ la hebrea aŭ cirila, kaj diversaj litertipoj). Tamen oni kutime evitas la literon "o" ĉar ĝi povas kaŭzi konfuzon pro simileco al nulo. Kaj la greka litero "pi" estas uzata por konstanto 3.14159265..., do oni normale ne uzas ĝin por variablo.

La signifoj de la termino variablo en matematiko kaj en komputoscienco estas iom malsamaj. En matematiko, variablo estas kvanto kun iu (eble ne sciata) valoro. En multaj programlingvoj, variablo estas nura ujo por konservi datumon. Tiu diferenco evidentiĝas en la sintakso.

En matematiko, oni uzas la signon "=" por reprezenti egalecon, do  signifus ke  havas la valoron 1, kaj  havas la saman signifon.

Eble konfuze, en multaj programlingvoj (ekz-e "C"), oni uzas la saman signon "=" por reprezenti asignon de valoro al variablo (ekzemple, x=1 signifas ke oni donas al la variablo x la valoron 1) kaj 1=x estus esprimo nevalida, ĉar 1 ne estas variablo. (Tamen la sintakso varias inter lingvoj: ekzemple, x:=1 en Paskalo.)

Rilata konfuza afero estas tio, ke en matematiko,  estus ekvacio falsa (ĉar sendepende de la valoro de , oni povas subtrahi ĝin ambaŭflanke kaj ricevi la evidente falsan ekvacion ), sed en komputiko x=x+1 validas, signifante ke oni adicias 1 je x, remetante la rezulton en la variablon x.
Haile Selassie

Hajle Selasie, ankaŭ nomata Ras Tafari (naskiĝis la 23-an de julio 1892, mortis la 27-an de aŭgusto 1975) estis la lasta imperiestro de Etiopujo.

La Rastafarianoj adoris lin kiel Javeon.

Hajle Selasie la 1-a 

En 1930, post la morto de la imperiestrino, Ras Tafari Makonnen estis kronita kiel imperiestro laŭ la nomo de Hajle Selasie. En 1931 adoptis konstitucion kiu establis reĝimon absolutisman en kiu la imperiestro ricevas la tutan povon el dia rajto, kun Privata Konsilantaro kaj Parlamento duĉambra de karaktero nur konsulta integrata de Senato kaj Diputitaro. Por eviti la italajn postulojn, li subskribis komercajn traktaĵojn kun Japanio kaj Usono por allogi ties protekton.

 Itala okupado 

Dum la 1930-aj jaroj Etiopio estis kolonio de Italio (Itala Orienta Afriko).

Pli precize el 2-a al 3-a de oktobro de 1935, trupoj de Italio dum reĝimo faŝista devenaj de Eritreo invadis Etiopion. La ĉefurbo, Adis-Abebo, estis konkerita de la italoj la 5-a de majo de 1936. Italio aneksigis formale Etiopion la 9-a de majo de 1936, kaj kreis satelitan ŝtaton nome Itala Orienta Afriko, kaj faris serion de politikaj kaj kulturaj reformoj, fondoj de vilaĝoj kaj konstruado de nombraj verkoj de infrastrukturo.

La imperiestro ekziliĝis en Brition kaj la Ligo de Nacioj ne solvis la konflikton favore al la etiopiaj interesoj spite la reklamoj de Francio kaj Britio.

Post kvin jaroj, en 1941, en la kunteksto de la Dua Mondmilito, la italoj estis venkitaj de la britoj, kaj estis forpelitaj el Etiopio, Eritreo kaj Somalio. Hajle Selasie rekuperis la povon, kaj aneksiigis la teritorion de Eritreo.

 Periodo de postmilito 

En 1955 oni adoptis konstitucian modelon pli modernan, kun agnosko de la Universala voĉdonrajto, kvankam de facto pluis la absolutisma reĝimo. La unio federala kun Eritreo en 1952 kaj ties posta aneksiigo en 1962 favoris la movadon de rezisto kaj sendependismo. La problemoj dum tiu tempo devenis ne nur el interno. Germanio, Francio, Britio el Eŭropo, Usono kaj Sovetunio el respektivaj sintenoj dum la Malvarma Milito kaj la najbaraj Sudano kaj Somalio defiis pri internacia politiko pri la etiopa teritorio. Tio devigis la imperiestron klopodi resti ekvilibre inter ambaŭ potencoj.

La definitiva socia krizo okazis post la sekeco de la unua duono de la 1970-aj jaroj kiam ĉirkaŭ 450.000 personoj mortiĝis pro malsatego kaj soifo en la lando. La protestoj ĝeneraliĝis: sindikatoj, studantoj, opoziciantoj kaj parto de la armeo kontraŭis reĝimon preskaŭ feŭdan kiu ne povis respondi al necesoj de la nova socio, kaj la imperiestro estis elpostenigita en septembro de 1974.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/selassie.htm  
 http://www.imperialethiopia.org/index.htm  
 http://www.bobmarley.com/life/rastafari/war_speech.html  
 http://www.angelfire.com/ny/ethiocrown/HaileII.html 

 
Afrikaj kristanoj
Etiopiaj politikistoj
Grandaj krucoj de la Honora Legio
Imperiestroj de Etiopio
Rastafarianismo
Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la dua mondmilito
Personoj de la jaro laŭ magazino Time
James Lovelock

James Ephraim LOVELOCK CH, CBE (naskiĝis la  en Letchworth, Anglujo, mortis la 26-an de julio 2022) estis sendependa sciencisto.

Biografio 
James Lovelock estis sendependa sciencisto, esploristo, eltrovanto kaj mediologo kiu loĝis en Kornvalo, en okcidenta Anglio. Li estis ĥemiisto, medicinisto, biopisikisto kaj eltrovanto kaj kunkreinto de la hipotezo Gaja pri la fiziologio de tero, la Geofiziologio. Li estas plej bone konata pro propono kaj popularigo de la hipotezo Gaja, kiu asertas ke la tero funkcias kiel speco de superorganismo. Li estis ankaŭ laŭ germana vikipedio „Honorary Visiting Fellow“ en Green Templeton College de universitato Oksfordo.

Li publikigis aŭtobiografion en 2000.

Esplorado 
La tre diversaj esploroj de James Lovelock, Vladimir Vernadskij, Cesare Emiliani, Harmon Craig helpas grave pri la esplorado de estintecaj oceanoj, sedimentoj kaj la klimato kaj pri la karbono-ciklo.

Eksterja ligiloj 
 22-a novembro 2010 Prelego en la naturesplorada societo pri carbono-ciklo, klimato kaj vivo - bildoj de terhistorio kaj projekciaĵo en la futuro Kohlenstoff-Kreislauf, Klima und Leben – Bilder aus der Erdgeschichte und Projektionen in die Zukunft 

Britaj sciencistoj
Teorio Gaja

En scienco, la Teorio Gaja estas klaso de sciencaj modeloj de la biosfero en kiuj vivo nutras kaj konservas taŭgan staton por si mem per influo al la tera medio. La unuan tian teorion kreis la angla atmosfera sciencisto James Lovelock en 1969. Li hipotezis ke la vivanta materio de la planedo funkcias kiel unuopa organismo kaj nomis tiun memregan sistemon pri la Greka diino Gaja.

La teorio Gaja havas ne-sciencajn antaŭaĵojn en la ideoj de kelkaj kulturoj. Hodiaŭ, la nomon “teorio Gaja” kelkfoje uzis ne-sciencistoj por teorioj pri memrega tero kiuj estas ne-sciencaj sed estas inspiritaj de la sciencaj modeloj.

Vidu ankaŭ
 Superorganismo

Teorioj
Bahá'u'lláh kaj la Nova Epoko

Bahá'u'lláh kaj la Nova Epoko  estis angle verkita en 1923 de John Ebenezer Esslemont (1874-1925) kaj tradukita esperanten de Lidja Zamenhof (1904-1942). (1930, 192 p.)

La libro "Bahá'u'lláh kaj la Nova Epoko" jam estas tradukita al pli ol cent lingvojn de la mondo kaj estis konsiderita de Shoghi Effendi, titolita la "Gardanto de la Afero de Dio" (Valí 'Amr'ulláh), kiel la "bahaa katekismo"

Ĝi estas esperante legebla en la Tut-Tera-Teksaĵo ĉe la retpaĝoj de la Bahaa Esperanto-Ligo (BEL) , ankaŭ en la angla  kaj la franca

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/ B en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo (2-a eldono) de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Bahaismo
Biblioteko Bahaa
Nova Epoko
Libroj aperintaj en 1923
Libroj de Lidja Zamenhof
Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Teknosfero

Teknosfero estas la teĥnikaĵaro, kiu subtenas la evoluon de la homa socio, evoluas analogie al la biosfero, kaj interagas kun ĝi.

Vidu ankaŭ 
 Noosfero, duone historie-scienca, duone religie-metafizika koncepto far Teilhard de Chardin

Socio
Mongola lingvo

La mongola lingvo estas aglutina lingvo kaj apartenas al la mongola kaj altaja lingvaroj. Ĝenerale, la mongolan lingvon oni dividas en du grandajn partojn: nordan kaj sudan, kaj multajn dialektojn. Mongoloj en Mongolio, internaj-mongoloj en Ĉinio, burjatoj en Burjata Respubliko de Rusia Federacio, kalmukoj en Kalmuka Respubliko de Rusia Federacio, kaj mogoloj en Afganio kiuj parolas nordan mongolan, sed dauroj, dunsjanoj, tuoj kaj baoanoj en Ĉinio parolas sudan mongolan. Naciaj malplimultoj: kazaĥoj, urjanĥoj kaj ĥotonoj parolas tjurkan lingvon.

Dum sia historio, mongoloj verkis kaj uzis ĉirkaŭ 10 skribojn (alfabetojn). El ili estas uzata malnova mongola skribo dum ĉirkaŭ 1300 jaroj. Alivorte, la malnovan mongolan skribon, skribatan de supre malsupren, oni ekuzis ekde 8-a jarcento pere de sogdoj (kiuj loĝis sur la Silka Vojo en la nunaj teritorioj de Taĝikio kaj Uzbekio kaj estis internacie agantaj komercistoj). La skribo permesis ke en la 12a jct okazis intensaj interŝanĝoj de ideoj kaj inventoj inter Okcidento kaj Oriento. La malnova mongola skribo estas devige instruata en mezaj kaj altaj klasoj de mezlernejoj, ankaŭ en kolegioj kaj universitatoj. Nuntempe (ekde 1940-aj jaroj) oni uzas la cirilan skribon por oficialaj aferoj.

Alivorte, la malnovan mongolan skribon, skribatan de supre malsupren, oni ekuzis ekde la 8-a jarcento pere de Sogdoj (kiuj loĝis inter meza kaj centra Azio). Kvankam nun (ekde la 1940-aj jaroj) oni uzas cirilan skribon por oficialaj aferoj, la malnova mongola skribo devige instruatas en mezaj kaj altaj klasoj de mezlernejoj, ankaŭ en kolegioj kaj universitatoj.

Vidu ankaŭ 
 Lingvistiko
 Mongola tradicia alfabeto
 Listo de lingvoj
 Lingva familio
 Mongolio
 Mongola signolingvo

Referencoj
Alberto la 2-a (Belgio)

Alberto la 2-a, plennome Alberto Felikso Humberto Teodoro Kristiano Eŭgeno Mario,  Albert ,  Albert  (naskiĝis la ), frato de Baldueno la 1-a kaj edzo de la reĝino Paola, estis la sesa reĝo de la belgoj de 1993 ĝis 2013.

Alberto estas la dua filo de Leopoldo la 3-a kaj reĝino Astrid.
Li je la 2-a de julio 1959 edziĝis kun la itala princino Paola Ruffo di Calabria kaj havas kun ŝi tri gefilojn (Filip, Astrid, Laurent). Krome oni ofte diras, ke li povas esti patro de Delphine Boël, filino de Sybille de Selys-Longchamps. Li longe rifuzis konfirmi ĝin kaj Delphine komencis proceson por testo de patreco.
La 27-an de januaro 2020 li post ekzameno de DNA agnoskis, ke Delphine estas lia filino. En oktobro 2020, kortumo en Bruselo konfirmis ke ŝi estas filino de Alberto kaj do princino de Belgio.

Li iĝis reĝo je la 9-a de aŭgusto 1993 post la morto de sia frato Baldueno, kies verkon kaj personecon li evidente admiras.
Tiutempe ankoraŭ vivis lia pliaĝa fratino Jozefino-Ĉarloto, sed la nuna belga leĝo, kiu permesas al virinoj la reĝan sukcedon, ankoraŭ ne validis pri ŝi. La  li anoncis sian abdikon, validante ekde la .

Ĝis antaŭ nelonge Alberto entuziasmis pri motorveturado kaj fieris pri sia motorciklo de marko Harley-Davidson.
Nur post kor-operacio en 2000 li tre reduktis siajn veturadojn.

Vidu ankaŭ 

 Belgaj eŭro-moneroj, ĉiuj kun la kapo de la reĝo en profilo.

Vidu ankaŭ 
 Monarkio de Belgio

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala retejo de la belga monarkio    

Belgaj reĝoj
Saksio-Koburgo kaj Gotao
Gubernio Nagano

La gubernio Nagano ( [nagano-ken]), situas en Japanio, sur la insulo Honŝuo, en Ĉubu regiono, en Koŝin'ecu regiono. Gubernia ĉefurbo estas Nagano.

Historio 
Nagano estis konita kiel la provinco Shinano. Tiu provinco estis dividita inter multaj lokaj daimioj dum la Sengoku periodo.
Nagano estis sidejo de la 1998 Olimpikoj , kiu gajnis internacian rekonon kaj Ŝinkansenan linion al Tokio.

Geografio 
Naŭ el la dek du altaj montoj en Japanio troviĝas en ĉi enlanda gubernio. Nagano estas ankaŭ la gubernio kiu limas kun la plej alta nombro de aliaj gubernioj kaj ĝi enhavas la lokon kiu estas la plej malproksima punkto de la maro en Japanio.
La provincaj montoj faris ĝin relative izolita, kaj multaj vizitantoj venas tie por ripozi.

Urboj 
 Ĉikuma
 Ĉino
 Iida
 Iijama
 Ina
 Komagane
 Komoro
 Macumoto
 Nagano (gubernia ĉefurbo)
 Nakano
 Okaya
 Omaĉi
 Saku
 Ŝioĵiri
 Suŭa
 Suzaka
 Ueda

Urbetoj kaj Vilaĝoj 
 Ĉiisagata kantono
 Aoki
 Maruko
 Nagato
 Sanada
 Takeŝi
 Toubu
 Ŭada
 Haniŝina kantono
 Sakaki
 Higaŝiĉikuma kantono
 Akaŝina
 Asahi
 Hata
 Honĵou
 Ikusaka
 Jamagata
 Omi
 Sakai
 Sakakita
 Ŝiga
 Kamiina kantono
 Hase
 Iiĵima
 Minamiminowa
 Minoŭa
 Mijada
 Nakagaŭa
 Takatoo
 Tacuno
 Kamiminoĉi kantono
 Kinasa
 Mure
 Nakaĵou
 Ogaŭa
 Samizu
 Ŝinano
 Ŝinŝuuŝin
 Togakuŝi
 Tojono
 Kamitakai kantono
 Obuse
 Takajama
 Kiso kantono
 Agemacu
 Hijoshi
 Kaida
 Kiso
 Kisofukuŝima
 Mitake
 Nagiso
 Narakaŭa
 Ookuŭa
 Outaki
 Jamaguĉi
 Kitaazumi kantono
 Hakuba
 Ikeda
 Macukaŭa
 Miasa
 Otari
 Jasaka
 Kitasaku kantono
 Asaŝina
 Karuizaŭa
 Mijota
 Moĉiduki
 Tateŝina
 Minamiazumi kantono
 Azumi
 Azusagaŭa
 Horigane
 Hotaka
 Misato
 Nagaŭa
 Tojoŝina
 Minamisaku kanotono
 Kawakami
 Kitaaiki
 Koumi
 Minamiaiki
 Minamimaki
 Saku
 Usuda
 Jaĉiho
 Sarashina kantono
 Oooka
 Ŝimoina
 Aĉi
 Anan
 Hiraja
 Kami
 Macukaŭa
 Minamiŝinano
 Namiai
 Neba
 Ooŝika
 Seinaiĵi
 Ŝimoĵou
 Takagi
 Takamori
 Tenrjuu
 Tojooka
 Urugi
 Jasuoka
 Ŝimominoĉi kantono
 Sakae
 Tojota
 Ŝimotakai kantono
 Kiĵimadaira
 Nozaŭaonsen
 Jamanouĉi
 Suŭa kantono
 Fuĵimi
 Hara
 Ŝimosuŭa

Gubernioj de Japanio
Mongola lingvaro

La mongola lingvaro estas grupo de lingvoj parolataj en Centra Azio: en Mongolio, en Ĉinio - Interna Mongolio kaj regionoj proksimaj de ties limoj, Ŝinĝango, Gansuo kaj Ĉinghajo - kaj en la rusiaj respublikoj Burjatio kaj Kalmukio. La plej konata membro de la lingvaro, la mongola lingvo, estas la unua lingvo de plej multaj loĝantoj de Mongolio kaj la mongolaj loĝantoj de la ĉina provinco Interna Mongolio - sume ĝi parolatas fare de proksimume 5,2 milionoj da homoj.

La mongola lingvaro kelkfoje estas grupigata kun la tjurka lingvaro, tungus-manĉura lingvaro kaj foje ankaŭ la korea lingvo kaj japana lingvaro kiel parto de la pli larĝa altaja lingvaro, kvankam la vereco de la altaja lingvaro ne plu ofte esta kredata de nuntempaj lingvistoj.

Klasifiko 

Historia mongola:

 Mezepoka mongola: depende de la klasifiko parolita de la 13-a ĝis komenco de la 15-a aŭ fino de la 16-a jarcento:
 Klasika mongola

Nuntempa mongola lingvaro:

 Daura lingvo (Daur, Dagur; proksimume 100 000 parolantoj)
 Centra mongola lingvaro
 Ĥamniga lingvo (proksimume 2 000 parolantoj)
 Burjata lingvo (dialektoj: Bargu, Ĥori, Aga, Eĥirit, Unga, Niĵne-Udinsk, Barguzin, Tunka, Oka, Alar, Bohaan kaj Bulagat; proksimume 300 000 parolantoj)
 Mongola lingvo (inkluzive de la dialektoj Ĥalĥa en Mongolio, Ĉaĥar, Ĥorĉin, Ĥarĉin, Baarin kaj Ŝiling-gol en Interna Mongolio; sume proksimume 5 ĝis 6 milionoj da parolantoj)
 dialekto de Ordos (proksimume 130 000 parolantoj)
 Oirata lingvo (variaĵoj: Torgut, Dörbet, Olot (Ööld, Elyut, Eleuth), Zaĥĉin, Mingat, Bajad, Kalmuka lingvo, Ĥoŝut (Khoshut, Khoshuud), Alaŝa (Alasha, Alsha); sume proksimume 300 000 parolantoj)
 Ŝirongola lingvaro
 Orienta jugura lingvo (Shira Yugur) (proksimume 3 000 parolantoj)
 Tua lingvo (Monguor, Tu; dialektoj: Mongghul (Huzhu), Mangghuer (Minhe); proksimume 100 000 + 30 000 parolantoj)
 Bonana lingvo (proksimume 10 000 parolantoj)
 Donŝjanga lingvo (Donĝiang, Santa; proksimume 600 000 parolantoj)
 Kangjia lingvo

Frato-mongola 
Juha Janhunen klasifikis la ĥitanan kiel frato-lingvo de la mongola lingvaro kiu signifas ke la ĥitana rilatis al la mongola lingvaro kiel parto de fratogrupo. Eblas ke la tujuhuna ankaŭ estis frato-lingvo de la mongola lingvaro.

Vidu ankaŭ 
 Ĥitana lingvo
 Mogola lingvo (=Mogholi; neklare ĉu restas parolantoj)

Notoj
Dalai-lamao

La dalai-lamao ( , laŭlitere “prudentoceano”) estas la plej granda religiestro de la tibeta budhismo.

Religa rolo 
La dalai-lamao apartenas al la branĉo gelugpao de tibeta budhismo. Tamen, multaj rigardas la dalai-lamaon ankaŭ kiel religian gvidanton de la tuta tibeta popolo, kvankam la aliaj tri sektoj de tibeta budhismo havas siajn proprajn gvidantojn kaj formale ne estas subigitaj al lia. Religia gvidanto li estas ankaŭ por budhanoj tibettradiciaj sed ne tibetaj, ekzemple mongoloj, burjatoj, kaj kalmukoj.

Historio 
La unua dalai-lamao naskiĝis en 1391.

En 16-a jarcento mongolaj "malgrandaj" reĝoj invitis en Mongolion la gvidanton de unu el la kvar tibetaj mahajanaj sektoj de la budhismo, Sodnomĝamc, kaj donis al li la titolon Dalai-Lamao. Pro politikaj kialoj, la Dalai Lamao poste iĝis ankaŭ sekulara gvidanto de Tibeto (rolkombino origine ne permesata al budhismaj monaĥoj).

La dala-lamao restis kiel monarko de Tibeto ĝis la ĉina invado en la 1950-aj jaroj.

Titoloj 
Pri la titolo dalai-lamao, dalai (; ) estas mongol-devena vorto, en Esperanto "Oceano"; lamao () estas tibetlingva titolo de monaĥo.

Gjalŭa Rinpoĉe, titolo, kiu signifas « Altvalora Venkinto », estas alia titolo de la dalai-lamao.

Listo de la Dalai-lamaoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

  
 Retejo pri la Dalai Lamao
Taglibro

Taglibro estas persone skribita notaĵo pri la eventoj dum diversaj tagoj. Kutime homoj skribis ĝin pro sia memkonscio aŭ ĉar skribadi ofte ŝajnas helpi kontraŭ la ĉiutagaj problemoj de la vivo.
Taglibroj ankaŭ ekzistas kvazaŭ enretaj versioj, kiel ekzemple ĉe LiveJournal, kie oni mem eblas reguli, kiu kapablas legi ĝin.

Beletro 
 Kelkaj taglibroj de verkistoj iĝis famaj kaj gravaj. Ekzemple:

Historio 
 Kelkaj taglibroj de personoj ligitaj en historiaj okazaĵoj, kaj kiuj konsistigas valoran dokumenton kaj informfontoj:

ankaŭ personaj taglibroj de "ordinaraj personoj" de pasintaj epokoj iĝas poste valoregaj dokumentoj por historiistoj, ekzemple
 Taglibro de pariza burĝo ĉirkaŭ 15-a jarcento.
 la taglibro de Anne Frank, (nederlande : Het Achterhuis), juda junulino vivante kaŝe en Amsterdamo kun sia familio kaj aliaj dum la Dua Mondmilito. Ŝia taglibro priskribas la vivon de juda familio loĝanta kaŝe dum la nazia epoko.
 "Taglibro de la jaro de pesto", skribita de la angla romanisto Daniel Defoe dum la jaro (1666) kiam serioza pesto epidemio mortigis grandparte de la londona loĝantaro.

Vidu ankaŭ 
 Blogo

Eksteraj ligiloj 
  (taglibro de la Dua mondmilito)
 Artikoloj pri taglibroj 

Libroj
Literaturo
Listo de programlingvoj


Jen listo de programlingvoj.

A 
 A+
 A++
 ABAP
 ABC
 ABLE
 ABSET
 ABSYS
 Accent
 ACS
 ActionScript
 Actor
 Ada
 ADL
 Alan
 Aleph
 ALGOL
 AmigaE
 APL
 AppleScript
 AREXX
 ARS plus plus
 ASN.1
 AspectJ
 Asemblilo
 Atlas Autocode
 Autocoder
 AutoLISP
 AWK (awk, gawk, mawk, nawk)

B 
 B
 BAL
 BASIC
 Amos
 GW-Basic
 QBasic
 QuickBasic
 True BASIC
 Turbo Basic
 Visual Basic
 VBA (Visual Basic for Applications)
 VBScript
 bc
 BCPL
 Befunge
 BETA
 Bigwig
 Bistro
 BLISS
 Blue
 Bash
 Brainfuck
 BUGSYS
 BuildProfessional

C 
 C (Visual C, Objective-C, ANSI C, K&R C, gcc)
 C--
 C++
 C#
 Caché Basic
 Caché ObjectScript
 Caml
 CeeBot
 Cecil
 Cg
 CHAIN
 CHILL
 ChucK
 Clarion
 Clipper
 CLIPS
 Clos
 CLU
 CMS-2
 Cold Fusion
 COBOL
 CobolScript
 Cocoa komputillingvo
 COMAL
 Concurrent Clean
 CORAL66
 Corn
 Common Lisp
 COWSEL
 CPL
 C shell (csh)
 Cue
 Curl
 Cyclone

D 
 D
 DASL
 Databus
 Dataflex
 dBASE II
 dc
 Delphi
 Dibol
 Dylan

E 
 E
 Eiffel
 ElastiC
 Elisp
 Elixir
 Elf
 Elm
 Erlang

F 
 F#
 Flow-Matic
 FOCAL
 FOIL
 Forth
 Fortran
 FP
 Frontier

G 
 Gambaso
 Gclisp
 GEMBASE
 GENIE
 GJ
 Godiva
 Gödel
 Groovy

H 
 HAL/S
 Haskell
 HLA - "High Level Assembler"
 HTMLScript
 Hugo
 HyperTalk

I 
 ICI
 Icon
 IDL
 Inform
 INTERCAL
 IPL
 Io

J 
 J
 Java
 JavaScript
 JCL
 Joule
 JOVIAL
 Joy
 Julia
 Jython

K 
 K
 Karel
 Kid
 Kvikkalkul

L 
 LabVIEW
 Lagoona
 LaTeX
 Leda
 Lexico
 Limbo
 LINC
 Lispo
 LOGO
 Lotus Script
 LSE (programlingvo)
 Lua
 LYaPAS

M 
 m4
 MAD
 Malbolge
 MATLAB
 Miranda
 Miva
 Mercury
 Mesa
 Microcode
 ML
 Modula
 Modula-2
 Modula-3
 MOO
 Moto
 MSIL
 MUMPS
 Mary

N 
 .NET
 Nial
 Nice
 Nosica

O 
 Oberon
 Objective-C
 Objective Caml
 Obliq
 Occam
 OPS5
 Oz

P 
 Pascal
 Free Pascal
 Object Pascal
 Turbo Pascal
 PEARL
 Perl
 PHP
 Pico
 Pike
 PILOT
 Pizza
 PL-11
 PL/SQL
 PL/B
 PL/C
 Plankalkül
 PL/I
 PL/0
 PL/M
 Pliant
 Poplog
 POP-11
 PORTRAN
 PostScript
 Povray
 Powerbuilder
 Progress
 Prothon
 Prolog
 Turbo Prolog
 Proteus
 Python

Q 
 Q
 QuakeC

R 
 R
 Rascal
 Ratfor
 REBOL
 RPG
 Revolution
 REXX
 Rigal
 Rlab
 Ruby

S 
 S2
 S-Lang
 SAKO
 SAS
 Sather
 Scala
 Scheme
 Sed
 Seed7
 Self
 SETL
 Sh
 Simula
 Sisal
 Small
 Smalltalk
 SML
 Snobol
 SPARK
 SPITBOL
 SQL
 Squeak
 SR language
 SuperCollider

T 
 TADS
 Tcl
 teco
 Tempo
 Today
 TOM
 tpu
 Trac
 Turing

U 
 Ultra 32
 Unicon
 UnLamda
 UnrealScript

V 
 Var'aq
 VBA
 VBScript
 Verilog
 VHDL
 Visual Basic
 Visual DataFlex
 Visual DialogScript
 Visual FoxPro

W 
 Water
 Whitespace
 Wirth

X 
 XOTcl
 XSLT

Y 
 YAFL
 Yorick

Z 
 Z
 ZZT-oop

Vidu ankaŭ 
 Programlingvo
 Listo de programistoj

Eksteraj ligiloj 

 http://corn.telefonia.pl
 http://wouter.fov120.com/e/index.html
 http://www.99-bottles-of-beer.net 
 http://sourceforge.net/softwaremap/trove_list.php?form_cat=160  

Programlingvoj
Listoj
Komputiko
Sh (ŝelo)

La Bourne-ŝelo aŭ mallonge sh estas simpla uniksa ŝelo, originale verkita de Stephen Bourne [born]. Elirinte kun "Versio 7" de Unikso en 1977 ĝi estas preskaŭ la originala uniksa ŝelo – antaŭis ĝin nur tiu de Ken Thompson, kies pluevoluigaĵo sh estas. Ĝia komanda-dosiera nomo estas "sh", la sama kiel tiu de la ŝelo de Thompson.

sh estas ankoraŭ populara kaj la implicita ŝelo de novkreita uzantokonto ĉe multaj GNU/Linuksaj sistemoj. sh estas la bazo de multaj aliaj ŝeloj, ekzemple ksh, dash (nun la implicitaĵo en Debian) kaj bash.
La programo de sh lokiĝas en /bin/sh en la plejmulto de uniksaj sistemoj.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.focusresearch.com/gregor/psh
 http://steve-parker.org/sh/bourne.shtml
 http://www.in-ulm.de/~mascheck/bourne
 http://heirloom.sourceforge.net/sh.html

Programaro de Unikso-similaj sistemoj
Hauts-de-Seine

Hauts-de-Seine [] estas unu el la ok departementoj de la franca regiono Francilio. Ĝi tute enhavas 36 komunumojn.

Kun  loĝantoj kaj , ĝi estas la kvina plej loĝata departemento, sed la dua plej malgranda kaj densa (post Parizo). La areo, kiu duone ĉirkaŭas la urbon Parizo de nordoriento ĝis sudoriento, ofte estas komparata al la formo de banano.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
 arondismento Antony
 arondismento Nanterre
 arondismento Boulogne-Billancourt

Historio 
La departemento de Hauts-de-Seine estiĝis la 1-an de januaro 1968, aplikante la leĝon de la 10-a de julio 1964, laŭ la aplikanta dekreto de la 25-a de februaro 1965, el okcidenta parto de la malnova departemento de Seine (27 urboj) kaj parto de la departemento de Seine-et-Oise (9 urboj).

Ĉefaj urboj 

 Asnières
 Boulogne-Billancourt
 Châtenay-Malabry
 Colombes
 Issy-les-Moulineaux
 Saint-Cloud

Vidu ankaŭ 

 Komunumoj de Hauts-de-Seine
 Metropolo Granda Parizo
 La muzikfestivalo Rock en Seine okazas ĉiujare ekde 2003 en la parko de la nacia bieno de Saint-Cloud

Eksteraj ligiloj 
 http://www.hauts-de-seine.pref.gouv.fr
 http://www.cg92.fr
 http://www.hauts-de-seine.net/portal/site/hds 

 
Administraj unuoj fonditaj en 1968
Departementoj de Francio
José Luis Rodríguez Zapatero

José Luis RODRÍGUEZ ZAPATERO (naskiĝis la  en Valladolid) estas hispana politikisto, kaj antaŭa ĉefministro de Hispanio, de marto 2004 ĝis decembro 2011.

NOTO: Li estas pli konata per la nomo Zapatero, sed oni devas averti ke tiu estas lia dua familia nomo; vidu artikolon Hispanaj kaj hispanlingvaj personaj nomoj.

Rodríguez Zapatero de infanaĝo loĝis en Leono. Li estas advokato.

Politika kariero 

Jam de tre juna li aniĝis al la Hispana Socialista Partio, parte sub la influo de la etika ekzemplo de sia avo, kapitano ekzekutita de la frankistaj trupoj dum la hispana enlanda milito.

Li estis unuafoje elektita deputito en junio 1986, kaj estis de tiam parlamentano seninterrompe.

En 1988 li estis elektita ĝenerala sekretario de sia partio en Leono, kaj komencis sian karieron ene de la partio, en kiu li baldaŭ fariĝis konata, kvankam oni apenaŭ rimarkis lin en la ĝenerala hispana politiko.

En la jaro 2000, post la malvenko de la Socialista Partio en la ĝeneralaj balotoj, demisias la tiama ĝenerala sekretario, Joaquín Almunia. Zapatero gvidas internan grupon de malmulte konataj deputitoj, kiuj petas gravan renovigon, kaj tre surprize venkas en la internaj balotoj kaj fariĝas ĝenerala sekretario, kaj kandidato or la sekvantaj balotoj.

Li gvidas la opozicion al la tiam reganta Popola Partio de José María Aznar. Li estis akuzita fari opozicion mildan kaj pakteman, kio ne ekskludis momentojn de pli granda konfrontiĝo.

La novaj ĝeneralaj balotoj okazis dum la 14-a de marto 2004. Tri tagojn antaŭe okazis teroristaj atencoj en Madrido, kaŭzantaj preskaŭ 200 mortintojn. La granda ŝoko favoris la ŝanĝon de registaro, kaj Zapatero venkis kun relativa plimulto.

Post la kreado de koalicio kun minoritataj partioj, Zapatero estis elektita prezidento de la registaro de Hispanio je la 12-a de aprilo de 2004.

En junio de 2004 li estis reelektita ĝenerala sekretario de sia partio.

Lia politiko estas karakterizita de pli dialogema karaktero, plej frapa post la iom akra sinteno de lia antaŭulo. Li prenis mezurojn liberalajn en la socia sfero, kaj apenaŭ modifitaj en la ekonomia. Li ankaŭ montris pli da komprenemo al la naciistaj postuloj de la hispanaj regionoj, pleje de Katalunio. Li montris krome malpli da apogo de la Usona registaro, kiel evidentigis la plenumo de lia unua promeso, la forigo de la hispanaj trupoj el Irako, tuj post lia enpostenigo.

En februaro 2008 oni celebras novajn balotojn, kaj lia partio akiras denove relativan plimulton,
kun ioma kresko en la nombro de deputitoj en la Kongreso. Zapatero estas reelektita ĉefministro.

Forta ekonomia krizo, kaj malrapida reago al ĝi, erodas lian popularecon tre rapide en la sekvaj jaroj. Zapatero kunvokas novajn elektojn por novembro 2011 kaj anoncas ke li ne partoprenos en ili. En la balotoj venkas la prezidanto de la Popola Partio, Mariano Rajoy, kiu tiel fariĝas nova ĉefministro.

Eksteraj ligiloj 

  Oficiala retejo de la Hispana Socialista Partio

Vidu ankaŭ 
 Historio de Hispanio
 PSOE

Hispanaj politikistoj
Ĉefministroj de Hispanio
Hispanaj deputitoj
Genciano

Genciano  (Gentiana) estas genro de unu- kaj plur-jaraj herboj kun folioj sidaj, kontraŭe duopaj aŭ en elbaza rozeto, kun floroj ĝenerale bluaj, violaj aŭ flavaj, unuopaj aŭ diverse ariĝintaj (inter alie grapole, spike), kun 4-5-petaloj plejofte formantaj larĝan tubo, kaj kun unukameraj, multasemaj kapsuloj. Estas ĉirkaŭ 360 specioj el la mez- kaj mal-varmaj regionoj, precipe el altaj montaroj kaj Arkto.

Specioj 

Uzoj:
 naturkuracadaj:

 Likvoroj: En Francio oni elfaras pere de ĝia radiko likvorojn, (ĝenerale 16° alkoholaj) kies gusto samtempe miela kaj akra estas karakteriza kaj similas al neniu alia.

Proverboj kaj esprimoj:
 Ore belas la fazano, blue belas genciano

Notoj kaj referencoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.rci.rutgers.edu/~struwe/gentnet/index.htm 
 http://linnaeus.nrm.se/flora/di/gentiana/genti/welcome.html 

Gencianacoj
Marieluise Fleisser

Marieluise FLEISSER [mariluise flajse] (naskiĝis la 23-an de novembro,
1901, mortis la 2-an de februaro, 1974) estis germana verkistino.

Naskiĝinte en Ingolstadt, ŝi ekde 1919 studis teatran sciencon kaj germanistikon en Munkeno. En la jaro 1926 ŝi transloĝiĝis al Berlino kaj vivtenis sin de la verkado.

En 1932 ŝi reiris al Ingolstadt. La nazioj bruligis ŝiajn verkojn kaj ekde 1935 ŝi ne plu rajtis publikigi. Ŝi edziniĝis kaj eklaboris kiel vendistino. Post la Dua mondmilito ŝi daŭrigis sian verkistan karieron.

Marieluise Fleißer mortis en Ingolstadt.

Listo de verkoj 
 Fegefeuer (dramo, 1926)
 Ein Pfund Orangen (rakontoj, 1929)
 Pioniere in Ingolstadt (komedio, 1929)
 Mehlreisende Frieda Geier (romano, 1931)
 Der starke Stamm (komedio, 1950)
 Avantgarde (rakontoj, 1963)
 Abenteuer aus dem Englischen Garten (rakontoj, 1969)
 Der Tiefseefisch (dramo, eld. 1980)

Eksteraj ligiloj 

 http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/marieluise-fleisser/ 

Fleisser, Marieluise
Gencianacoj

La gencianacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo gencianaloj (Gentianales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 90 genrojn kaj pli ol 1680 speciojn. Ĝia tipa genro estas genciano.

Ĝi konsistas el arboj, arbedoj kaj herboj kun plejofte paraj folioj. La infloreskoj estas cumaj, la floroj havas plejofte kvin kuniĝintajn petalojn kaj saman nombron de stamenoj ligitaj al la korola tubo; la du karpeloj, kun parieta alfiksado de la ovoloj, plejofte fariĝas kapsulo. Tiuj plantoj havas (tre) amaran guston pro enhavo de iridoidaj substancoj. Tiu familio estas kosmopolita.

Pluraj gencianacoj estas kultivataj pro siaj ornamaj floroj; oni ankaŭ eltiras amarajn substancojn de iuj specioj kaj el ili faras likvoron.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (21 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 http://erick.dronnet.free.fr/belles_fleurs_de_france/gentianaceae.htm 
 http://delta-intkey.com/angio/www/gentiana.htm

Referencoj 

Magnoliofitoj
Gencianacoj
Plantofamilioj
Naturkuracado

Naturkuracado aŭ naturopatio estas naturkuraca sistemo kiu rekonas la naturan propran, regenerigan kuracpovon de la [korpo]]. Kronika malsano ekestus kiam tiu propra kuracpovo ne plu kapablus forigi restaĵojn en la korpo. Tial naturkuracistoj forte akcelas edukadon kaj informadon pri sana naturnutrado kaj sana vivhigieno.

Al la tradicia naturkuracado apartenas fastado, dietoj, lumo-, aero- kaj hidroterapio, ofte aplikataj en kuraclokoj. Kutimaj helpiloj estas sanigaj herboj, biologiaj aŭ homeopataj medikamentoj kaj akupunkturo, kombinite kun fizioterapio kaj formoj de fizika ekzercado kiel ĉi kung, respiraj teknikoj, ŝanĝi vivstilon, sane manĝi kaj uzi certajn manĝosuplementojn.

Ofte oni aplikas plurterapian aliron.

Naturkuracado kaj Esperanto 
Ekde 1986 ekzistas faka Esperanto-asocio pri naturkuracado, Internacia Naturkuraca Asocio. Ĝi eldonas revuon, fakverkojn kaj organizas renkontiĝojn. Ekde la jaro 1992 kunlaboras kun UEA.

Vidu ankaŭ 
 Kuracplanto
 Homeopatio
 Abelterapio
 Aleksander Ożarowski, pioniro de pola naturkuracado
 Harald Schicke, konata Esperanta naturkuracisto

Eksteraj ligiloj 

 Retejo de INA 
 Naturkuracado diversspeca - Leksikono pri terminoj de divers-speca naturkuracado ("Nova Epoko")