Bolonia

Bolonia (wł. Bologna) – miasto w północnych Włoszech, położone jest między Padem a Apeninami na wysokości 54 m n.p.m. Miasto leży nad dwiema rzekami – Reno i Saveną. Stolica regionu Emilia-Romania.

Dane ogólne 
Ośrodek administracyjny prowincji Bolonia, na Nizinie Padańskiej, pomiędzy rzeką Pad a Apeninami.
Ważny ośrodek handlowy, przemysłowy, kulturowy, naukowy (najstarszy na świecie uniwersytet założony w 1088) i turystyczny.

Bolonia nazywana jest też La Grassa (tłusta) ze względu na swą tradycyjnie kaloryczną kuchnię. Międzynarodową sławę zyskał – według legendy – wymyślony tutaj sos "ragu alla bolognese", ale miasto słynie także m.in. z malutkich, nadziewanych pierożków tortellini oraz produkowanej w regionie Emilia-Romania szynki crudo.

Historia miasta 
Założone przez Etrusków (lub Umbrów) jako Felsina. W IV wieku p.n.e. zajęta przez celtyckie plemię Bojów, przybyłych z Galii Zaalpejskiej lub z północy przez Alpy Pennińskie. Po podboju Bojowie i Etruskowie stworzyli cywilizację nazywaną galijsko-etruską. Po bitwie pod Telamonem popadła w zależność od Rzymu. W czasie II wojny punickiej Bojowie pomogli Hannibalowi. Klęska Kartaginy oznaczała koniec niepodległości miasta. Rzymianie zniszczyli wiele miejscowości w okolicy i zdobyli miasto (192 p.n.e.).

Rzymska kolonia Bononia została założona w 189 p.n.e. Po zbudowaniu drogi Via Aemilia w 187 p.n.e. miasto stało się centrum handlowym, połączonym z Arezzo dzięki Via Flaminia minor, a z Akwileją dzięki Via Aemilia Altinate. W czasach rzymskich Bolonia liczyła od 12 do 30 tys. mieszkańców i okresowo była drugim pod względem wielkości miastem w Italii oraz jednym z najważniejszych miast w cesarstwie z wieloma świątyniami, termami, teatrem i areną. Pomponiusz Mela wymieniał Bolonię wśród najbogatszych miast Italii. Za rządów Klaudiusza (41–54) zostało zniszczone przez pożar. Odbudowane w I wieku n.e. przez Nerona.

Po długotrwałym upadku w czasie wojen z Germanami świetność przywrócił Bolonii jej biskup święty Petroniusz. Zbudował on klasztor św. Stefana i odbudował wiele innych budowli. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w państwie Odoakra i Teodoryka Wielkiego. W VI-VIII wieku w egzarchacie raweńskim. Bizantyjczycy otoczyli miasto murami, jako że broniło ono granic egzarchatu. W 728 zdobyta przez króla Longobardów Liutpranda i przyłączona do Królestwa Longobardów. Od 756 w składzie Państwa Kościelnego.

Od początku XII wieku wolna komuna miejska (okres znacznego rozwoju). W 1088 założono Uniwersytet Boloński. W 1168 przystąpiła do Ligi Lombardzkiej, zawiązanej przeciwko cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. W 1294 liczyła 60–70 tys. mieszkańców i była prawdopodobnie szóstym co do wielkości miastem w Europie, po Kordobie, Paryżu, Wenecji, Florencji i Mediolanie. Po przegranej bitwie pod Zappolino (1325) Bolonia oddała się pod opiekę papieża. W 1348 Czarna śmierć zabiła około 30 tys. mieszkańców. Przez jakiś czas była niezależna lub podlegała Mediolanowi. W latach 1506–1860 ponownie znalazła się pod władzą papieży.

W czasie wojen napoleońskich była stolicą Republiki Cispadańskiej (1796–1797), potem przyłączona do Republiki Cisalpińskiej (1797–1802), następnie w Republice Włoskiej (1802–1805) i w Królestwie Włoch (1805–1815). Bunty przeciwko władzy papieży wybuchały w 1831 i 1849. Po tym ostatnim w mieście stacjonował garnizon austriacki.

Od 1860 w zjednoczonych Włoszech.

W 1945 (od 9 do 21 kwietnia) walki między 2 Korpusem Polskim a oddziałami niemieckimi w rejonie Bolonii. Jej zdobycie zakończyło działania 2 Korpusu Polskiego w kampanii włoskiej.

2 sierpnia 1980 na dworcu kolejowym nastąpił zamach terrorystyczny – zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych.

Zabytki 
 ruiny rzymskich budowli (akweduktu, term i amfiteatru)
 romańska katedra (przebud. XVI-XVII w.)
 Bazylika św. Petroniusza w Bolonii, której budowę rozpoczęto w 1390, ukończono około 1650. Główny portal wejściowy ozdobiony jest płaskorzeźbami Jacopa della Quercia. Wnętrze o rozmiarach – długość 132 m, wysokość 44 m czyni kościół jednym z największych na świecie. Najcenniejszy wystrój mają kaplica pierwsza i czwarta po lewej stronie ozdobione obrazami Giovanniego da Modeny, oraz Pieta dłuta Amica Aspertiniego i zegar astronomiczny w lewej, bocznej nawie – w południe, wpadający przez mały otwór w sklepieniu, promień światła na posadzce bazyliki wskazuje miesiąc i dzień;
 Katedra Świętego Piotra, poświęcona w roku 1184;
 Miejskie Muzeum Archeologiczne w Bolonii (Museo civico archeologico di Bologna), położone na wschód od bazyliki z kolekcją cennych eksponatów etruskich, rzymskich i egipskich;
 gotycki kościół św. Franciszka
 romańskie i gotyckie wieże mieszkalne
 renesansowe pałace (XIII-XVI w.)
 ratusz i siedziba uniwersytetu (XIII-XVI w.)
 Muzeum Sztuki Współczesnej (MAMBO)
 Bazylika św. Stefana w Bolonii

Gospodarka 
Duży ośrodek przemysłowy, m.in. precyzyjny i ceramiczny (słynne majoliki), garbarski, skórzano-obuwniczy, środków transportu (wagony kolejowe, ciągniki, motocykle – Ducati), spożywczy (serowarski, winiarski, mięsny, owocowo-warzywny). Ważny węzeł komunikacyjny, ze stacjami kolejowymi Bologna Borgo Panigale, Bologna San Ruffillo, Bologna San Vitale oraz portem lotniczym.

Sławni bolończycy 
Z Bolonii pochodzą:
 św. Katarzyna z Bolonii – patronka miasta
 Ulisses Aldrovandi – humanista, lekarz i przyrodnik okresu Renesansu
  – pisarz
 Simone Bolelli – tenisista
 Agostino Carracci – malarz
 Pierluigi Collina – sędzia piłkarski
 Sara Errani – tenisistka
 Luigi Galvani – fizyk, lekarz, fizjolog
 Benedykt XIV – papież
 Honoriusz II – papież
 Lucjusz II – papież
 Guglielmo Marconi – wynalazca
 Gianluca Pagliuca – bramkarz piłkarski
 Pier Paolo Pasolini – pisarz, poeta, reżyser
 Roberto Regazzi – lutnik, poeta i pacyfista
 Mariele Ventre – dyrygent, pedagog
 Christian Vieri – piłkarz
 Imelda Lambertini – zakonnica i błogosławiona Kościoła Katolickiego

Słynne firmy 
 Ducati Motor Holding – motocykle
 Malaguti – skutery
 Lamborghini – samochody
 Maserati – samochody
 Coop
 IMA
 YOOX – moda
 Unipol – bankowość

Miasta partnerskie 
  Poznań (Polska)
  Charków (Ukraina)
  Coventry (Wielka Brytania)
  La Plata (Argentyna)
  Lipsk (Niemcy)
  Portland (USA)
  Saint Louis (Senegal)
  Saint Louis (USA)
  Saloniki (Grecja)
  San Carlos (Nikaragua)
  Tuluza (Francja)
  Tuzla (Bośnia i Hercegowina)
  Walencja (Hiszpania)
  Zagrzeb (Chorwacja)

Zobacz też 
 wybuch bomby na dworcu kolejowym w Bolonii 2 sierpnia 1980
 Bologna Centrale – Dworzec Główny w Bolonii

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 Strona miejska Bolonii
 Zdjęcia Bolonii
 źródło danych: Istituto Nazionale di Statistica

 
Miasta w regionie Emilia-Romania
Miejscowości w prowincji Bolonia