Stara Pazova

Stara Pazova je grad u Vojvodini, a takođe i opštinski centar koji je najbliži Beogradu, sa kojim ima posebnu ekonomsku i kulturnu povezanost. Prema popisu stanovništva iz 2011. godine, grad Stara Pazova ima 18.602 stanovnika.  
Razvijena poljoprivreda, mlinska, metalska i tekstilna industrija. Posebno razvijeno zanatstvo, sa velikim učešćem male privrede u ukupnom društvenom proizvodu. Više srednjih škola. Sportska sredina, sa dugom tradicijom.

Geografija 

Stara Pazova se nalazi u severnom delu Srbije. Od glavnog grada Srbije, Beograda, grad je udaljen 35 km severozapadno, a od glavnog grada AP Vojvodine, Novog Sada, 42 km jugoistočno. Dva druga gradska naselja, Inđija i Nova Pazova, nalaze se svega 7—8 km od Stare Pazove.

Reljef: Stara Pazova se nalazi u južnom delu Panonske nizije, u istočnom delu istorijske oblasti Srem. Grad je smešten u ravničarskom području, a zemljište oko grada je izvanredne plodnosti. Nadmorska visina grada je oko 80 metara.

Klima: Stara Pazova se nalazi u umerenom kontinentalnom pojasu. Klimu ovde odlikuju umerene zime, topla leta i kišovita i umerena proleća i jeseni. Količina padavina je oko 600 mm/m².

Vode: Stara Pazova nema vodotokova na svom području, već tu postoje samo veštački prokopani kanali. Najbliža reka je Dunav, udaljen oko 10 km istočno od grada, kod Starih Banovaca.

Biljni i životinjski svet je sa odlikama Panonije i vezan je za stepsko rastinje.

Naziv 

Osim pod nazivom Stara Pazova (Стара Пазова), grad je nekada bio poznat kao Pazova (Пазова); na slovačkom se zove Stará Pazova; na nemačkom kao Alt-Pasua, Alt-Pazua ili Pazua; a na mađarskom kao Ópázova.

Nemci su se doselili 1791. godine, na prostor koji je dobio ime Nova Pazova a tada i Stara Pazova dobija svoje puno ime. Nemci su se iselili posle Drugog svetskog rata.

Istorija 

Područje Stare Pazove bilo je naseljeno još u doba praistorije. U doba Starog Rima bilo je deo provincije Panonije sa sedištem u obližnjem Sirmijumu.

Tokom srednjeg veka ovo područje je više vekova bilo na razmeđi između Vizantije i Ugarske. Poslednjih vekova srednjeg veka ugarska vlast se učvrstila u ovim krajevima.

Za vreme Osmanskog carstva (16—18. veka) Pazovu su naselili Srbi. Oni su ostali pretežno stanovništvo sve do 70—tih godina 18. veka.

Najstariji zapis o prvoj crkvi je od 25. januara 1775. godine i nalazi se u inventaru Mitropolita Jovanovića . Ovaj zapisnik je nečijom krivicom i nepažnjom jako oštećen, nedostaju mu najvažniji prvi listovi za koje se pretpostavlja da sadrže podatke o nastanku crkve (pravoslavne) i škole a možda i o nastanku naselja. Ostalo je samo osam listova. Sačuvani listovi daju podatke o nameštaju, izgledu i uređenju same crkve. Po usmenom predanju stara crkva nije bila na istom mestu gde je sadašnja, već istočno od današnjeg oltara. Prva crkva nije imala jedno zvono već dva manja od 140 i 90 funti, koja nisu bila smeštena na crkvenom zvoniku nego na zvonari od balvana u severoistočnom uglu današnje porte sa školske strane. Porta je bila napravljena od drveta. Crkva je bila pokrivena uzbijenim rogozom.

Dolazak Slovaka u Staru Pazovu 

Slovaci su se doselili u ovaj deo Srema, tada južni deo Habzburške monarhije, godine 1770. i poreklom su uglavnom iz današnje srednje Slovačke. Doselili su se ne samo iz materijalnih razloga, već i zbog pritisaka mađarizacije i kontrareformacije, koje su na području današnje Slovačke sprovodile tadašnje ugarske vlasti prema pripadnicima protestantske tj. evangeličke vere. Dolazili su vođeni nadom da će na jugu Panonske nizije pronaći bolje uslove za život i biti manje izloženi pritisku kontrareformacije, koja je u Habzburškoj monarhiji trajala sve do smrti Marije Terezije 1780. godine.  Slovaci su bili većinsko stanovništvo u Staroj Pazovi od svog dolaska do polovine 20. veka. Istovremeno su Srbi bili većinsko stanovništvo u okolnim selima.

Razvoj posle Drugog svetskog rata 

Posle Drugog svetskog rata počinje nagli razvoj Stare Pazove, vezan za prometnost položaja i blizinu Beograda i Novog Sada. U sledeći 50 godina naselje dobija obrise pravog grada, gradi se niz javnih zdanja, industrijskih pogona, kao i stambene zgrade i nova stambena naselja. Zahvaljujući tome, gradsko stanovništvo se utrostručuje u sledećih par decenija i to mahom doseljavanjem Srba iz pasivnih krajeva Hrvatske i Bosne i Hercegovine.

Poslednje dve decenije Stara Pazova polako postaje predgrađe Beograda. Takođe, grad je jedno od središta nove industrije u Srbiji, poznat pre svega po malim pogonima i proizvodnji robe široke potrošnje.

Demografija

Kretanje broja stanovnika 
 1869: 4.132
 1880: 4.629
 1890: 5.838
 1900: 6.674
 1910: 7.339

U naselju Stara Pazova živi 14948 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,0 godina (37,4 kod muškaraca i 40,5 kod žena). U naselju ima 6170 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,02.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

{|  style="width:50%; background:none;"
|-
|  style="width:50%; vertical-align:top; border:1px solid gray;"|

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

| style="width:50%;"|

Privreda 

Razvijena je poljoprivreda, mlinska, metalska i tekstilna industrija. Posebno razvijeno zanatstvo, sa velikim učešćem male privrede u ukupnom društvenom proizvodu.

Obrazovanje 

U Staroj Pazovi se nalaze osnovne škole „Boško Palkovljević Pinki“, „Simeon Aranicki“, „Janko Čmelik“ (slovačka), gimnazija „Branko Radičević“, Ekonomska škola, Tehnička škola i škola za posebne potrebe „Anton Skala“. Škola Simeon Aranicki je sagrađena 2008. godine.

Mediji 
 Radio televizija Stara Pazova

Sport 

U Staroj Pazovi se nalazi moderan sportski centar FSS - Kuća fudbala.

 FK Jedinstvo Stara Pazova
 OK Jedinstvo Stara Pazova
 SD Jedinstvo Stara Pazova

Slavni ljudi 
 Miloš Jojić, fudbaler
 Aleksandar Kolarov, fudbaler
 Vukota Radović, sportski radnik
 Miloš Šestić, fudbaler
 Jovan Janković, odbojkaš, trener i sportski radnik

Partnerski gradovi 
  Puhov, Slovačka 
  Vukovarsko-srijemska županija, Hrvatska
  Mikroregion Podunajsko (Dunajska Lužna, Hamuljakovo, Miloslavov, Rovinka), Slovačka
  Leopoldsdorf, Austrija
  Bela, Slovačka

Vidi još 
 Opština Stara Pazova
 Srem
 Sremski okrug
 Simeon Aranicki
 Janko Čmelik

Reference

Literatura 
 Slobodan Ćurčić, Broj stanovnika Vojvodine, Novi Sad, 1996.
 Dr Dušan J. Popović, Srbi u Vojvodini, knjiga 1, Novi Sad, 1990.
 Borislav Jankulov, Pregled kolonizacije Vojvodine u XVIII i XIX veku, Novi Sad - Pančevo, 2003.
 Dr Branislav Bukurov, Bačka, Banat i Srem, Novi Sad, 1978.

Vanjske veze 
 Opština Stara Pazova 
 Osnovna škola "Boško Palkovljević-Pinki" Stara Pazova
 Zvanična strana opštine 
 Radio TV Stara Pazova
 Radio Stara Pazova 
 PazovaCafe
 Nacionalna kuća fudbala FSS
 Biblioteka u Staroj Pazovi
 Biblioteka u Staroj Pazovi 
 Biblioteka Dositej Obradović - Stara Pazova 
 Sremski Oglasi 

Naselja u Vojvodini