alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
One Day at a Time

One Day at a Time bio je dugotrajni američki televizijski sitcom koji je priazivao život razvedene majke, koju je tumačila Bonnie Franklin, njene dvije kćeri (Mackenzie Phillips i Valerie Bertinelli te nadzornika zgrade (Pat Harrington, Jr.). Dvjestodevet polusatnih epizoda je originalno emitirano na CBS-u od 16.12. 1975. do 28.5. 1984.

Seriju su stvorili Whitney Blake i Allan Manings, bračni i scenaristički par koji su bili glumci 1950-ih i 1960-ih. Seriju je razvio Norman Lear a kasnije Embassy Television.

Kao i mnoge Learove serije, One Day at a Time je kombinirao komediju s dramom, koristeći polusatni format kako bi se bavio ozbiljnim životnim i ljubavnim problemima, pogotovo onima vezanim uz tada popularni feminizam drugog vala.

Glavna junakinja je bila Ann Romano, koja se, osjećajući se sputanom u braku, jednostavno razvela od svog muža i doselila u Indianapolis zajedno s dvije kćeri - 17-godišnjom buntovničkom Julie (Phillips) i 15-godišnjom i odgovornijom Barbarom (Bertinelli). Stalni lik u seriji je buio i nadzornik Dwayne Schneider koji joj se stalno udvarao.

Zbog sklonosti da kombinira komediju s ozbiljnim temama, serija se među američkim televizijskim historičarima često navodi kao jedan od najočiglednijih primjera fenomena zvanog vrlo posebna epizoda.

Sama serija je, pak, postala predmetom drame u stvarnom životu kada je godine 1980. glumica Mackenzie Phillips počela sve češće kasniti ili uopće ne dolaziti na snimanja. Studio je otkrio da je razlog za to njena sve veća ovisnost o kokainu, a kada je odbila zahtjev da se podvrgne liječenju, studio ju je jednostavno otpustio, a njen lik izbacio serije. Godinu dana kasnije, Phillips se, nakon boravka u klinici za odvikavanje, vratila u seriju, ali je ponovno razvila ovisnost o drogi, te je ponovno otpuštena 1983.

Eksterni linkovi 
 Museum of Broadcast Communications page on One Day at a Time 
 Out.com interview Glenn Scarpelli comes out

Sitkomi
Američke TV-serije
Serije nagrađene nagradom Emmy za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Authority control 2
Pat Harrington, Jr.

Pat Harrington, Jr. (rođen kao Daniel Patrick Harrington, Jr. 13. 8. 1929. u New Yorku – 6. 1. 2016. u Los Angelesu) je bio američki glumac.

Harrington je odrastao u porodici vodviljskih zabavljača i broadwayskih glumaca, a glumačku karijeru je započeo u Fordham University. Harrington je služio u ratnom zrakoplovstvu za vrijeme korejskog rata, a nakon tooga se zaposlio u NBC-u u New Yorku.

Harrington je postao slavan 1950-ih kao dio TV-komičarske postave Stevea Allena, poznate kao "ljudi s ulice" (a koji su uključivali Dona Knottsa, Toma Postona i Louisa Nyea). Harrington je stekao slavu i kao italijanski imigrant "Guido Panzini" u emisiji Jack Paar Show.

Harrington je dosta radio posuđujuće glasove likovima iz animiranih filmova. Međutim, mlađim generacijama je daleko poznatiji kao Dwayne F. Schneider, lik iz popularne TV-serije One Day at a Time, za čiju je ulogu dobio Emmy i Zlatni globus.

Vanjski linkovi 

 

Američki glumci
Dobitnici nagrade za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Dobitnici Zlatnog globusa za sporednog glumca u seriji, miniseriji ili TV filmu
Authority control
Night Court

Night Court je bio američki televizijski sitcom koji se originalno emitirao na NBC-u od januara 1984. do maja 1992. Mjesto radnje je bila noćna smjena suda ma Manhattanu, kojim je predsjedao mladi, neortodoksni sudac Harry Stone (koga je tumačio Harry Anderson).

Night Court je stvorio humorist Reinhold Weege, poznat po ranijem radu na nagrađivanoj seriji Barney Miller 1970-ih i 1980-ih. Iako su mnogi očekivali da će Night Court biti slična serija, pogotovo špto se bavila čuvarima zakona u New Yorku, ispostavilo se da je Night Court daleko neozbiljnija i ležernija serija.

Serija je umjesto klasičnih zapleta vezanih za komedija situacije često skretala u slapstick i komediju apsurda, a u jednoj epizodi se tako kao branjenik pred sudom našao Will E. Coyote, lik kojota iz popularnog animiranog filma.

Kao i neki drugi sitcomi, i Night Court je bila specifična po tome što je glavni lik - sudac Harry Stone - bio u mnogo čemu zasjenjen sporednim likom (fenomen koji američki TV-historičari nazivaju Fonziejev sindrom). U slučaju Night Courta taj lik je bio Dan Fielding, seksom opsjednuti tužitelj. John Larroquette je četiri godine zaredom dobio Emmyja za tu ulogu, što se nikada prije ni poslije nije dogodilo u historiji te nagrade.

Među likovima u seriji je bila i porodica Wheelerovih (a gospodina Wheelera je tumačio Brent Spiner), koji su se predstavljali kao hickovi iz Zapadne Virginije, a u stvarnosti su bili ilegalni doseljenici iz Jugoslavije.

Usprkos toga, serija je bila dovoljno popularna da opstane na programu čak osam sezona. U to vrijeme je bila poznata po čestim promjenama glumačke ekipe, tako da su samo tri glumca opstala svih osam sezona. Neke od tih promjena su bile uzrokovane smrću glumaca - Selma Diamond je umrla od raka pluća, a Florence Hallop, angažirana kao njena zamjena je godinu dana kasnije umrla od raka dojke, što je izazvalo glasine o prokletstvu serije.

Eksterni linkovi 
 Night Court on TVLand.com 

Američke TV-serije
Sitkomi
Serije nagrađene nagradom Emmy za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Authority control 2
Memory Alpha

Memory Alpha [ˈmɛməɹi ˈæɫfə] (MA), wiki enciklopedija o temama u vezi s fikcijskim svemirom Zvjezdanih staza. Zamislili su ga Harry Doddema i Dan Carlson u septembru 2003. i službeno lansirali 5.12. iste godine, a koristi wiki a kao host služi Wikia, Inc. koristeći MediaWiki softver. U junu 2007. Memory Alpha je sadržavala preko 25.000 članaka na svom engleskom izdanju, što je čini jednim od najvećih wiki projekata. Sajt je također dostupan na češkom, esperantu, francuskom, kineskom, nizozemskom, njemačkom, poljskom, portugalskom, ruskom, srpskom, španskom i švedskom.

Sadržaj Memory Alpha je licenciran pod Creative Commons Attribution-Non-Commercial licenca. Pošto ova licenca ne komercijalnu upotrebu, inkompatibilna je s GNU Free Documentation License (GFDL), i materijal sa sajta se ne može kopirati u projekte koji koristi GFDL. Zbog ove razlike Memory Alpha se smatra "sestrinskim projektom" GFDL-baziranih Wikia projekata.

Vidi još
The Light of Zetar, epizoda originalne TV-serije u kojoj se pojavljuje istraživačka stanica po kojoj je Memory Alpha dobila ime

Eksterni linkovi 
 Memory Alpha's home page
 Memory Alpha joins Wikia (Wikia)
 Memory Alpha's Canon Policy
 History of Memory Alpha
 Memory Alpha announcements: Server move
 Featured article criteria at Memory Alpha
 Informal interview conducted with co-founder Harry Doddema via his talk page on Memory Alpha

Internetske enciklopedije
MediaWiki websiteovi
Star Trek
Wiki zajednice
Međunarodno privatno pravo

Međunarodno privatno pravo grana je prava unutar pravnog sustava jedne države koja sadrži pravila, načela i metode za rješavanje privatnopravnih situacija s međunarodnim obilježjima. Naziv međunarodno privatno pravo prvi je uveo američki pravni teoretičar Joseph Story (1789. – 1845.). Danas u anglosaksosskom pravnom krugu ipak preteže naziv pravo sukoba zakona (engleski law of the conflict of laws).

U situacijama s međunarodnim obilježjem sudovi jedne države pod određenim pretpostavkama primjenjuju pravo strane države ili prava više stranih država. Pravo koje države će sud primijeniti na određenu pravnu situaciju, određuje se pravilima o određivanju mjerodavnog prava, koje se nazivaju kolizijskim pravilima.

Kolizijskopravna metoda 
Kolizijska pravila su dio unutrašnjeg prava neke države (tj. dio njezina pravnog sustava). Kolizijska pravila propisuju se u pravilu zakonom, ali sadrže ih i mnogi međunarodni ugovori. Unutar pravnog sustava Europske unije kolizijska pravila propisuju se uredbama Vijeća EU, zamjenjujući pojedinačna pravila međunarodnog privatnog prava jedinstvenim pravom Unije.

Da bi se na osnovi kolizijskih pravila primijenilo pravo strane države, osim što pravna situacija mora imati određenih doticaja s tom državom, mora se raditi i o situacijama koje uređuje pravo što se može primjenjivati i izvan granica te države. To su privatnopravne situacije, odnosno građanskopravne, trgovačke, obiteljskopravne, djelomično radnopravne te pomorske situacije.

Primjeri situacija s međunarodnim obilježjima
 Mađar i Njemica žele sklopiti brak u Republici Hrvatskoj – javlja se pitanje po kojem se pravu ocjenjuje sposobnost za sklapanje braka bračnih drugova, ali i mnoga druga pravna pitanja?
 kupoprodajni ugovor sklopljen je u Austriji između hrvatskog i talijanskog trgovačkog društva
 francuski državljanin umre u Hrvatskoj, a ima nekretnine u Belgiji, a pokretnine u Italiji – po kojem pravu se raspravlja ostavina?

Poveznice 
 Međunarodno građansko privatno pravo

Eksterni linkovi 
 Izvori hrvatskog međunarodnog privatnog prava 

Pravo
BSD licenca

BSD licence su familija dopusnih softverskih licenci. Original se koristio za Berkeley Software Distribution, unixoidni operativni sistem po kome je licenca dobila ime. Prva verzija licence je revidirana, i tako dobijene verzije se tačnije nazivaju modifikovane BSD licence.

Uslovi 
(Nezvaničan prevod)

 * Autorska prava (c) <godina>, <držalac autorskih prava> 
 * Sva prava zadržana.
 *
 * Redistribucija i korišćenje u izvirnom ili binarnom obliku, sa ili bez
 * izmena, su dozvoljeni ukoliko su sledeći uslovi ispunjeni:
 *     * Redistribucije izvornog koda moraju zadržati gornju izjavu o autorskim 
 *       pravima, ovu listu uslova i sledeće odricanje.
 *     * Redistribucije u binarnoj formi moraju da reprodukuju gornju izjavu o 
 *       autorskim pravima, ovu listu uslova i sledeće odricanje u dokumentaciji
 *       i/ili drugim materijalima koji idu uz distribuciju.
 *     * Ime <organizacija> i imena njenih doprinosnika ne mogu se koristiti da
 *       podrže ili promovišu proizvode izvedene iz ovog softvera bez posebne
 *       prethodne pisane dozvole.
 *
 * OVAJ SOFTVER JE OBEZBEDIO <držalac autorskih prava> "TAKVOG KAKAV JE" I OD 
 * SVIH EKSPRESNIH ILI PODRAZUMEVANIH GARANCIJA, UKLJUČUJUĆI, ALI NE OGRANIČUJUĆI
 * SE NA, PODRAZUMEVANE GARANCIJE MOGUĆNOSTI TRGOVANJA I ODGOVARANJA ODREĐENOJ 
 * SVRSI SE ODRIČE. NI U JEDNOM SLUČAJU <držalac autorskih prava> NEĆE BITI 
 * ODGOVORAN ZA BILO KAKVE DIREKTNE, INDIREKTNE, SLUČAJNE, SPECIJALNE, TIPIČNE, ILI 
 * POSLEDIČNE ŠTETE (UKLJUČUJUĆI, ALI NE OGRANIČUJUĆI SE NA, DOBIJANJE ZAMENE ZA 
 * ROBU ILI USLUGU, GUBITAK KORISTI, PODATAKA ILI PROFITA; ILI POSLOVNI PREKID) 
 * BILO KAKO NASTALE, I NA BILO KOJOJ TEORIJI IZLOŽENOSTI, BILO U UGOVORU, STRIKTNOJ 
 * IZLOŽENOSTI ILI KRIVICI (UKLJUČUJUĆI NEMAR ILI DRUGO) PROIZILATEĆOJ NA BILO KOJI  
 * NAČIN IZ KORIŠĆENJA OVOG SOFTVERA, ČAK I AKO JE UPOZOREN NA MOGUĆNOST TAKVE ŠTETE.

Kompatibilnost sa vlasničkim softverom 
BSD licenca dozvoljava vlasničku komercijalnu upotrebu i uključivanje u vlasnički komercijalni projekat softvera izdatog pod njom. Dela zasnovana na tom softveru mogu čak biti izdata pod vlasničkom licencom (ali i dalje moraju ispunjavati uslove licence tog softvera). Neki primeri toga su korišćenje BSD koda vezanog za umrežavanje u Microsoft-ovim proizvodima i korišćenje raznih komponenti FreeBSD-a u operativnom sistemu Mac OS X.

Autorsko pravo
Berkeley Software Distribution

BSD je operativni sistem za računare. To je skraćenica od Berkeley Software Distribution. Nastao je 1970-ih. Naziv BSD se korsiti za skoro sve distribucije koje imaju nešto zajedničko sa BSD-om.

BSD distribucije 

 386BSD
 FreeBSD
 DesktopBSD
 DragonFly BSD
 FreeBSD LiveCD
 FreeSBIE
 GuLIC-BSD
 Frenzy
 MicroBSD
 MiniBSD
 mønøwall
 pfSense
 PCBSD
 PicoBSD
 NetBSD
 NetBSD Live
 OpenBSD
 Anonym.OS
 MirOS BSD
 OliveBSD

Vanjske veze 

 BSD News  
 Daemon News 
 ONLamp.com: BSD DevCenter  
 BSD web stranica 
 BSD Apps 
 BSDVault  
 FreeBSD Dairy 
 FreeBSD MAll  
 FreshPorts 
 GreasyDaemon  
 allBSD  
 RootPrompt 
 Fink 
 Članak o BSDu na '''linux-mag.com 
 Ponešto o BSDu  
 Usporedba BSD sistema 
 BSD na Macintoshu - NetBSD/mac68k  

BSD
DesktopBSD

DesktopBSD je slobodni operativni sistem iz skupine BSD sistema. Takođe, ukoliko ste programer i želite da saznate kako DesktopBSD radi ili da ga izmjenite prema vašim potrebama, možete skinuti čitav izvorni kod.

Ciljevi 
Glavni cilj DesktopBSD-a je da proizvede desktop operativni sistem koji je lak za korištenje, ali da i dalje ima svu funkcionalnost i moć/snagu BSD-a. Drugačije rečeno, DesktopBSD želi da napravi operativni sistem koji će podržavati većinu potreba za desktop korisnike, kao što je laka instalacija softvera, konfigurisanje power menedžmenta na mobilnim uređajima ili dijeljenje jedne internet konekcije. Da bi bio bolje u stanju da ispuni taj cilj, veoma su im potrebni korisnici koji šalju različite prohtjeve/pitanja, ideje za poboljšanja ili učešće u razvoju sistema.

Vanjske veze 
 DesktopBSD stranica 
 DesktopBSD 1.0 RC3 - video 

BSD
FreeBSD
DragonFly BSD

DragonFly BSD je operativni sistem za računare nastao iz FreeBSD-a. Napravljen je od strane programera Matt Dillona, koji je počeo raditi na DragonFly BSD operativnom sistemu u junu 2003. godine.

Vanjske veze 
 DragonFly BSD stranica  

BSD
FreeBSD
FreeSBIE

FreeSBIE je LiveCD baziran na FreeBSD operativnom sistemu, ili lakše rečeno, FreeBSD-baziran operativni sistem koji radi direktno sa CD-a, bez diranja vašeg hard diska.

Eksterni linkovi 
 Službena stranica 

Operativni sistem
Softver
BSD
FreeBSD
PC-BSD

PC-BSD kao svoj cilj ima da bude lak za instaliranje i korištenje desktop OS-a, koje je izgrađeno na FreeBSD operativnom sistemu. Da bi se to postiglo, trenutno ima grafičku instalaciju, koja će omogućiti čak i Unix novajlijama da ga lako instaliraju, podese i koriste.

PC-BSD 10.3 
PC-BSD 10.3 je takođe razvio TXZ sistem, koji omogućava korisniku da skine i instalira svoje aplikacije iz paketa TXZ, slično TAR.GZ na Unix-u. Sistem dođe s Lumina okruženjem, koje dočeka korisnika sa poznatim izgledom.

PC-BSD 8.2 
PC-BSD 8.2 je takođe razvio PBI sistem, koji omogućava korisniku da skine i instalira svoje aplikacije iz samo-raspakujućeg i instalacionog (self-extracting & installing) formata, slično InstallShield® na Windows®-u. Sistem dođe s "K" Desktop Environment (KDE) okruženjem, koje dočeka korisnika sa poznatim izgledom.

Vanjski linkovi 
 Službena stranica 
 Paketa TXZ  za PC-BSD 10.3 
 pbiDIR za PC-BSD 8.2 
 PC-BSD Announce PC-BSD 10.3-RELEASE now available!  
 PC-BSD 8.2 Released  
 PCBSD 8.2 instalacija - video 
 Korištenje PC-BSDa (OnLamp.com)  

BSD
FreeBSD
PicoBSD

PicoBSD je verzija FreeBSD 3.0-current na jednoj disketi, koja vam u svojim različitim varijacijama dopušta da imate siguran dialup pristup, mali router ili čak dial-in server bez hard diska, (i sve to na jednoj standardnoj 1.44MB disketi). Može da se koristi na minimum 386SX CPU sa 8MB memorije (HDD nije potreban!).

Vanjski linkovi 
 Službena stranica 

BSD
FreeBSD
NetBSD

NetBSD je slobodan, siguran i visoko portabilan otvoreni operativni sistem sličan UNIXu, dostupan na mnogim platformamam (od 64-bit AlphaServer-a i desktop sistema do handheld i embedded uređaja). Njegov čisti dizajn i avansirane osobine čine ga odličnim i u produkciji i u istraživačkim okruženjima, i korisnički je podržan () sa kompletnim izvornim kodom. Mnoge aplikacije su lako dostupne.

Eksterni linkovi 

 Službena stranica 
 NetBSD Controlled Toaster 

BSD
Operativni sistem
OpenBSD

OpenBSD projekt proizvodi slobodnu, multi-platformu 4.4BSD-baziran UNIX-u sličan operativni sistem. Trud se najviše ulaže u portabilnost, standardizaciju, ispravnost, proaktivnu sigurnost i integrisanu kriptografiju. OpenBSD podržava binarnu emulaciju većine programa od SVR4 (Solaris-a), FreeBSD-a, Linux-a, BSD/OS-a, SunOS-a i HP-UX-a. OpenBSD je slobodno dostupan sa FTP stranice, ali je takođe dostupan u jeftinom 3-CD setu. OpenBSD su razvili dobrovoljci.

Povezano 
 OpenSSH
 OpenBGPD
 OpenNTPD
 OpenCVS

Eksterni linkovi 

 Službena stranica 
 OpenBSD 101 
 OpenBSD 3.8 default full install (VMWare imidž)  
 Ako želite vidjeti kako izgleda instalacija verzije 3.9, skinite Ogg-Theora  

BSD
Poštena upotreba

Poštena upotreba () dio je Američkog zakona o autorskom pravu, član(ak) 107. (Section 107), koji dopušta upotrebu zaštićenog materijala nekog autora u djelu drugog autora pod određenim uslovima bez prethodno izdane licence.

Drugi nazivi 
Na srpskohrvatskom prostoru koriste se i nazivi pravična upotreba, pravedna upotreba, pravedna uporaba.

U drugim zemljama 
Mnoge druge zapadne zemlje posjeduju slične dozvole koje dopuštaju upotrebu zaštićenog materijala u pojedinim specifičnim uslovima, a uslovi su obično navedeni u zakonima za zaštitu autorskih prava (), no ti uslovi u nekim su slučajevima restriktivniji nego američka poštena upotreba. Tako, na primjer, postoje definicije koje odgovaraju poštenoj upotrebi u sljedećim zakonima:

 Information Society Directive (Directive 2001/29/EC of 22 May 2001)
 Copyright, Designs and Patents Act 1988 (UK)
 New Zealand Copyright Act 1994

Detaljnije informacije 
Detaljnije informacije o poštenoj upotrebi mogu se pročitati u članku Fair use na Wikipediji na engleskom jeziku.

Autorsko pravo
Obvezno pravo

Obvezno ili obligaciono pravo je grana u opštem sistemu pozitivnog prava, i čini ga skup pravnih normi kojima se regulišu obligacioni odnosi. Ono predstavlja jedan deo građanskog prava koji je posvećen pravnom regulisanju prometa vrednosti, za razliku od drugih delova građanskog prava, koji se bave pravnim regulisanjem stečenih vrednosti. Najvećim delom norme obligacionog prava posvećene su regulisanju ekvivalentne razmene, ali one regulišu i prenos određene vrednosti bez ikakve naknade (npr. poklon).

Obligaciono pravo se od stvarnog prava razlikuje po čitavom nizu pravnih karakteristika. Po subjektima, koji su uvek određena lica, po svom relativnom karakteru, po predmetu, jer je kod stvarnog prava predmet stvar, a kod obligacionog davanje, činjenje i trpljenje, po dejstvima zastarelosti i sl.

Obligacino pravo se od naslednog, koje je takođe deo građanskog prava, razlikuje jer se nasledno pravo bavi pravnim regulisanjem imovinsko pravnih odnosa za slučaj smrti jednog lica (poslovi mortis causa) dok obligaciono pravo reguliše poslove za života lica (inter vivos).

Obligaciono pravo sa svojom osobinom da reguliše promet robe i usluga ne razdvaja se od trgovačkog (privrednog) prava. Ali zbog specifičnosti poslova koje uglavnom proizilaze iz posebnog statutsa njihovih subjekata, postoji niz pravila koja važe samo za privredno, a ne i za obligaciono pravo. Ta razlika ne utiče na potpuno razdvajanje materije u smislu posebnih zakonika, mada je u nekim pravnim sistemima i to slučaj.

Obligaciono pravo spada u red najstarijih pravnih disciplina. Kroz preuzete principe rimskog prava stvara se široka osnova na kojoj će početkom 19. veka i kasnije biti postavljene tzv. moderne kodifikacije građanskog prava. Obligaciono pravo sa svojim institutima i pravilima istovremeno je i stabilno i promenljivo.

Stabilnost se ogleda u vremenskoj postojanosti čitavog niza pravila koja dolaze još iz rimskog prava (način postanka i prestanka obligacije, izvršenja ugovora, naknada štete), dok se promenljivost vidi u činjenici mnogih principa i pravila koja starom pravu nisu bila poznata ili su bila u početnom obliku (princip konsensualizma, autonomije volje, kolektivni ugovori, osiguranje). To je dovelo danas do toga da je postignut visok stepen uopstavanja konkretnih obligacionih odnosa. 

Na promene u obligacionom pravu utiču različiti faktori: ekonomski, stepen moralne i tehničke civilizacije, filosofsko i političko opredeljenje jedne sredine (npr. individualistička filosofija i liberalizam uticali su na stvaranje tzv. teorije o autonomiji volje). Uticaj ovih opštih filosofskih i političkih pogleda naročito je vidljiv kod ustanove javnog poretka – ova ustanova nema unapred datu sadržinu već se ona menja u zavisnosti od određenih vanpravnih činjenica.

Literatura 
 Jakov Radišić: Obligaciono pravo, Beograd 2004
 Slobodan Perović: Obligaciono pravo, Beograd 1982

 
Građansko pravo
Suđenje

Suđenje je postupak pred sudom, u savremenom pravu obično regulisan ustavom i zakonom, putem koga se rešava određeni spor između stranaka (u slučaju na primer građanskog i raznih grana međunarodnog prava) ili odlučuje o krivici okrivljenog (u slučaju krivičnih postupaka). Sudovi pred kojima se odvijaju suđenja su obično tela u sastavu državnog aparata, za koje je u demokratskim zemljama karakteristična nezavisnost u radu.

Istorija 
Začeci suđenja se javljaju još u praistoriji. Suđenja su tada bila pre svega okupljanja članova plemena koji su zajednički odlučivali o krivici određenog člana. Suđenja se razvijaju i usložnjavaju sa nastankom države, a posebno visok nivo dostižu u staroj Atini i Rimu.

Izvestan pad kvaliteta i povratak na neka iracionalna sredstva u suđenju vidljiv je u ranom srednjem veku, ali će se to vremenom menjati tokom Prosvetiteljstva i kasnije. Suđenja kakva poznajemo danas vezuju se pre svega za kraj 19. i početak 20. veka.

Postupak 
Postupak suđenja u velikoj meri zavisi od pravnog sistema određene zemlje, ali u najgrubljim crtama suđenje se uvek odvija pred sudijom, jednim ili više, a tu mogu biti prisutni i drugi učesnici u presuđivanju, poput porote. Drugi neizostavni element suđenja su učesnici postupka - strane u postupku, koji se uobičajeno nazivaju stranke. Strana koja je podnela tužbu i tako započela suđenje naziva se tužilac, a druga strana se u građanskim postupcima naziva tuženi a u krivičnim okrivljeni. Stranke u postupcima u daleko najvećem broju građanskih slučajeva zastupaju zastupnici - advokati, dok je u krivičnom postupku karakteristično da zastupnika ima okrivljeni. Taj zastupnik naziva se branilac. Tok suđenja obično se sastoji u izvođenju dokaza na različite načine, pre svega saslušavanjem svedoka i pokazivanjem materijalnih dokaza. Ova faza naziva se glavni pretres i često se poistovećuje sa suđenjem u celini. U širem smislu suđenjem se naziva čitav spor ili postupak, mada je to obično u kolokvijalnom govoru.

Suđenje se okončava presudom, koja može u potpunosti ili delimično prihvatiti ili odbiti navode iz tužbe.

Vidi još 
 Sud
 Porota
 Skabinski sistem suđenja

Spoljašnje veze 
 Čuvena suđenja
 Vesti i arhiva suđenja 

S
S

de:Gerichtsverhandlung
en:Trial
es:Proceso jurisdiccional
fi:Oikeudenkäynti
he:משפט (דין)
it:Processo (diritto)
ja:トライアル (裁判)
ko:재판
mk:Судење
no:Rettssak
pt:Processo (direito)
ru:Правосудие
simple:Trial
tr:Duruşma
Sudija

Sudija ili sudac je fizičko lice kome se poverava pravo i dužnost da u određenoj spornoj situaciji sam ili u sadejstvu sa drugim sudijama donese odluku kojom se ta sporna situacija rešava.

Pojam sudije obično se vezuje za pravo i sport. U pravnom sistemu neke zemlje sudija je postavljeni ili izabrani pojedinac kome je povereno rešavanje sporova kao pojedincu ili u sastavu sudskih veća (vidi Skabinski sistem suđenja), sa ili bez učešća još nekih učesnika u odlučivanju (npr. porota). Pored piramide državnih sudskih organa, sudije se mogu javiti i u drugim profesionalnim udruženjima i udruženjima građana, gde obavljaju funkciju presuđivanja u sastavu specijalizovanih nedržavnih sudskih organa. Takvi su na primer sudovi časti i etički sudovi u privrednim komorama ili udruženjima novinara.

Za sudije u sastavu sudske vlasti kao grane državne vlasti karakteristično je formalno pravno obrazovanje, a u zavisnosti od sistema i neki drugi uslovi vezani za iskustvo ili lične osobine. Postoje i izuzeci, tj. primeri sudija bez pravnog obrazovanja (npr. u engleskom pravosudnom sistemu). Ovo bi trebalo razlikovati od sudija-porotnika, gde se već u nazivu vidi da su u pitanju obični građani. U velikom broju zemalja postoji običaj da sudije nose posebne odore, što bi trebalo da ukazuje na dostojanstvenost njihove dužnosti i značaj njihovog položaja.

Termin sudija upotrebljava se u sportu da označi lice nadležno za sankcionisanje prekršaja pravila igre tokom određenog sportskog dešavanja (utakmice, borbe, trke i drugih sportskih nadmetanja). U zavisnosti od sportske discipline broj sudija može da varira, a ponekad se isti termin upotrebljava i za pomoćnike sudija.

Kao sinonim se često upotrebljava reč arbitar, što nije netačno i u suštini znači isto, ali je u pravnoj terminologiji reč arbitar (i arbitraža) vezana za postupak u kome same stranke u postupku biraju određeno lice da presuđuje u njihovom sporu.

Vidi još 
 Sud
 Suđenje

Spoljašnje veze 
 Društvo sudija Srbije 
 Udruženje košarkaških sudija Beograda

Pravo
Sudstvo
Pravna zanimanja
Starateljski savjet Ujedinjenih naroda

Starateljski savet Ujedinjenih nacija, jedan od primarnih organa Ujedinjenih nacija, osnovan je kako bi se osiguralo da se nesamoupravnim teritorijama upravlja u najboljem interesu njenih stanovnika kao i da bi se održao međunarodni mir i bezbednost. Teritorije pod starateljstvom - većina nekada pod mandatom Lige naroda ili teritorije oduzete od poraženih nacija pred kraj Drugog svetsko rata - sada su stekle samoupravu ili nezavisnost, ili kao nezavisne nacije ili pripajanjem sa susednim nezavisnim državama. Poslednji je bio Palau, koji je postao član Ujedinjenih nacija decembra 1994.

Pošto je ispunio svoju misiju, Savet starateljstva je suspendovao sve svoje operacije 1. novembra 1994, iako prema povelji Ujedinjenih nacija i dalje postoji na papiru, njegova buduća uloga i pitanje opstanka ostaju nesigurni. Savetom starateljstva trenutno upravlja Mišel Duklos, sa Adam Tomsonom kao vicepredsednikom, iako je jedina trenutna dužnost ovih zvaničnika da se sastanu jednom godišnje sa šefovima ostalih agencija. Formalno ukidanje Saveta starateljstva će zahtevati izmenu povelje UN.

Izveštaj Komisije za globalnu upravu iz 1996 Naše globalno susedstvo preporučuje ispravljanje članova 12 i 13 Povelje Ujedinjenih nacija kako bi se Savetu starateljstva dalo ovlašćenje nad upravom opštim dobrima, koja se sastoje od okeana, atmosfere, spoljnjeg svemira, i Antartika (). Svetska federalna asocijacija je pokrenula program u kome poziva članice da lobiraju na svoje vlade kako bi podržale ove reforme. Njihova teorija je da je međunarodno regulatorno telo potrebno kako bi se zaštitila celokupnost životne sredine dve trećine zemljine površine koja se nalazi van nadležnosti država ( ).

Marta 2005, međutim, Generalni sekretar UN-a Kofi Anan je predložio reorganizaciju, uključujući i proširenje Saveta bezbednosti. Pošto bi ovo restruktuiranje uključivalo značajne izmene povelje UN, Anan je predložio kompletno ukidanje Saveta starateljstva kao deo ovih reformi ( ).

Vidi još 
 Ujedinjene nacije
 Povelja Ujedinjenih nacija
 Sistem Ujedinjenih nacija
 Generalna skupština Ujedinjenih nacija
 Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija
 Ekonomski i socijalni savet Ujedinjenih nacija
 Sekretarijat Ujedinjenih nacija
 Međunarodni sud pravde

Spoljašnje veze 
 Savet starateljstva Ujedinjenih nacija
 Glavne tačke Ananovog plana za reforme 
 Reforma UN - restruktuiranje globalne uprave
Rezolucija Ujedinjenih naroda

Rezolucija Ujedinjenih nacija (ili UN-rezolucija) formalni je tekst usvojen od strane tela Ujedinjenih nacija. Bilo koje telo UN-a može izdati rezoluciju. U praksi, međutim, većinu rezolucija izdaje Savet bezbednosti ili Generalna skupština.

Pravni status UN-rezolucija bio je pitanje čestih rasprava:

 Mnogi stručnjaci smatraju većinu rezolucija Generalne skupštine neobavezujućim (U članu 10 i 14 povelje UN Generalna skupština donosi „preporuke“), međutim neke rezolucije Generalne skupštine koje se bave unutrašnjim pitanjima vezanim za Ujedinjene nacije, kao što su budžetska pitanja ili uputstva nižim organima, očevidno su obavezujuća.

 Prema članu 25 Povelje, zemlje članice Ujedinjenih nacija obavezane su da sprovode u delo „odluke Saveta bezbednosti u skladu sa trenutnom Poveljom“. Raspravljano je koje vrste rezolucija Saveta bezbednosti su pokrivene tom odredbom, naročito da li ovaj član pokriva samo rezolucije Saveta bezbednosti usvojene prema poglavlju VII povelje UN („Akcije u skladu sa mirovnim sporazumima, kršenjem mira i činova nasilja“). Međunarodni sud pravde je odlučivao u slučaju Namibija iz 1971. da obavezujući efekt odluka Saveta bezbednosti nije ograničen na rezolucije usvojene prema toj odredbi.

Vidi još 
Za više informacija o pojedinačnim rezolucijama, videti:
 Rezolucija Generalne skupštine Ujedinjenih nacija
 Rezolucija Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija

Međunarodno pravo

de:UN-Resolution
en:United Nations resolution
fr:Liste de résolutions du Conseil de sécurité des Nations unies
ja:国際連合決議
sr:Резолуција Организације уједињених нација
zh:联合国决议
Rezolucija Generalne skupštine Ujedinjenih nacija

Rezoluciju Generalne skupštine Ujedinjenih nacija izglasavaju sve zemlje članice Ujedinjnih nacija u Generalnoj skupštini i zahteva prostu većinu (50% svih glasova plus jedan) za izglasavanje (uz izuzetak „važnih pitanja koja zahtevaju dvotrećinsku većinu“).

Značajnije rezolucije Generalne skupštine 
 1947.
 Rezolucija 47/181: Podela Britanskog mandat nad Palestinom.
 1948.
 Rezolucija 194: Savetuje „pravo na povratak“ za palestinske izbeglice.
 1952.
 Rezolucija 505: Pretnje političkoj nezavisnosti i teritorijalnom integritetu Kine (Republika Kina) i miru na Dalekom Istoku, rezultovana sovjetskim kršenjem kino-sovjetskog sporazuma o prijateljstvu i savezništvu od 14. avgusta 1945. i sovjetskim kršenjem povelje Ujedinjenih nacija
 1962.
 Rezolucija 1761: Preporučeno uvođenje sankcija Južnoj Africi kao odgovor na državnu politiku aparthejda. 1971.
 Rezolucija 2758: Isključenje Republike Kine iz Organizacije koju zamenjuje Narodna Republika Kina. takođe priznaje NR Kinu kao jedini legalnu vlast cele Kine. (Videti Kina i Ujedinjene nacije)
 1975.
 Rezolucija 3379: Cionizam je forma rasizma i rasne diskriminacije; povučena rezolucijom 4686.
 1991.
 Rezolucija 4686: povučena rezolucija 3379.
 2014.
 Rezolucija 68/262: "Teritorijalni integritet Ukrajine" Povezano 
 Spisak rezolucija Generalne skupštine Ujedinjenih nacija

Spoljašnje veze 

 Kompletan spisak i tekstovi svih rezolucija

Ujedinjene nacije
Međunarodno pravo
Indeks ljudskog razvoja

Indeks ljudskog razvoja, skraćeno HDI, (), je formula kojom se meri siromaštvo, pismenost, obrazovanje, životni vek, i drugi faktori za zemlje sveta. Mnogi preko ove formule svrstavaju zemlje u razvijene (zemlje prvog reda), u razvoju (zemlje drugog reda) i treće zemlje sveta. Do ove formule je dišao Pakistanski ekonomist Mahbub al Hak, a Program Ujedinjenih nacija za razvoj je koristi od 1993. godine u svom godišnjem izveštaju o razvoju.

HDI meri prosečna dostignuća u zemljama po tri osnovne stvari u ljudskom razvoju:
 O dugom i zdravom životu, mereno prema životnom veku od rođenja.
 Znanju, mereno prema pismenosti. Takođe se uzima u obzir osnovno, srednje, kao i postotak upisa.
 Pristojnom standardu života, mereno prema BDP-u po stanovniku, prema PPP-u u američkim dolarima.

Svake godine, zemlje članice UN-a se rangiraju prema ovoj formuli. Zemlje koje su na vrhu liste to često naglašavaju, kako bi privukli obrazovane migrante. Kao alternativno merenje, koristi se Indeks siromašnih zemalja.

Metod za izračuvavanje 
U opštem slučaju, kako bi se transformisana osnocna promenljiva, recimo , u indeks bez merne jedinice između 0 i 1 (što omogućuje združavanje različitih popisa), sledeđa formula se koristi:
 -indeks = 

gde  i  predstavljaju najnižu i najvišu vrednost promenljive  koju može postići, respektivno.

Indeks društvenog razvoja (HDI) stoga predstavlja prosek sledeća tri glavna popisa:
 Životni vek = 
 Stepen obrazovanja = 
 Pismenost kod odraslih (ALI) = 
 Godišnji upis đaka (GEI) = 
 Bruto društveni proizvod = 

LE: Životni vek
ALR: Stepen pismenost odraslih
CGER: Kombinovani koeficijent broja đaka
GDPpc: Društveni proizvod po glavi stanovnika prema kupovnoj moći građana u dolarima

Izveštaj iz 2005. godine 
Izveštaj iz 2005. godine, generalno, HDI u zemljama sveta se popravlja, sa dve iznimke: države bivšeg SSSR-a i saharska Afrika, koje pokazuju pad. Pad kvaliteta obrazovanja, ekonomije i smrtnosti su glavni činioci pda HDI vrednosti u prvog grupi zemalja, dok HIV/AIDS i smrtnost su glavni uzroci pada u zemljama drugog reda.

Kod većine zemalja iz izveštaja 2005. godine se vidi povećanje u poređenju sa 2003. godinom. Neke zemlje, članice UNa nisu uspele pribaviti potrebne podatke da bi se mogao izfračunati koeficijent. Na listi se ne nelaze Afganistan, Irak, Liberija, Severna Koreja, Srbija, Crna Gora i Somalija. Iako napomenute zemlje nisu u mogućnosti ili nisu voljne da daju potrebne informacije, ljihov rang bio bio u zemlje srednjeg ili niskog razvoja.

Najrazvijenije zemlje (HDI od 0,963 do 0,878)

Dno liste (HDI od 0,281 do 0,379) 
 (↑ 3)
 (↑ 4)
 (=)
 Centralnoafrička Republika (↓ 2)
 (=)
 (↓ 6)
 (=)
 (=)
 (↑ 1)
 (↓ 1)

Zemlje jugoistočne Evrope i Balkanskog poluostrva 
24. 
26. 
35. 
45. 
54. 
55. 
59. 
64. 
68. 
72.

Eksterni linkovi 
  Rang zemalja
  Izveštaj o ljudskom napretku 
  2005 izveštaj UNa

Ujedinjene nacije
Nacionalni dohodak

Nacionalni dohodak je ekonomski pojam koji podrazumeva novonastalu vrednost u privredi jedne zemlje u toku posmatranog vremenskog perioda, najčešće jedne godine. 

Nacionalni dohodak koristi se kao agregatni pokazatelj dostignutog stepena razvoja privrede. Vrlo je upotrebljiv i za upoređivanje razvoja privrede pojedinih zemalja. Tada se obračunava nacionalni dohodak po glavi stanovnika (per capita).

Nacionalni dohodak izvodi se iz društvenog proizvoda umanjenog za amortizaciju osnovnih sredstava.

Raspodela nacionalnog dohodka najznačajnija je komponenta ekonomske politike jedne zemlje. Raspodelom se determinišu granice svih oblika krajnje potrošnje (lične, opšte, investicione). U tom kontekstu, strukturu nacionalnog dohodka čini zbir lične potrošnje, opšte potrošnje i akumulacije.

Ekonomija
Štednja

Štednja uopšteno znači čuvanje i odlaganje materijalnih dobara i novca, na primer ulaganjem u banku ili recimo u penzijski fond. 

Provodi se odgađanjem odnosno ograničavanjem potrošnje za određeno vreme ili tako što se čuvaju dobra od beskorisnog ili društveno manje korisnog trošenja u odnosu na druge potrebe. Veliko ekenomsko značenje ima štednja sredstava za rad, predmeta rada i radne snage. 

Razlikuje se materijalna, novčana, individualna, kolektivna, dobrovoljna i prisilna štednja. Zbog njenog velikog značenja za društvo svaka zemlja vodi brigu o štednji, osniva za to posebne ustanove, različitim merama podstiče stanovništvo da štedi i brine se da uštede budu racionalno iskorištene. Posebno je rasprostranjena štednja novca, i to ulaganjem novca u štedne ustanove, banke ili poštanske štedionice. Za tu svrhu štedne ustanove izdaju posebne štedne knjižice. Gomilanjem mnogobrojnih sitnih štednih uloga prikupljaju se velika novčana sredstva, koja se mogu iskoristiti za postizanje krupnik ekonomskih ili drugih društvenih ciljeva. 

Godine 1924. u Milanu osnovan je Međunarodni institut za štednju. Istovremeno je uveden i Svetski dan štednje (31. oktobar), kada se posebno zapaža propaganda štednje preko najrazličitijih sredstava javnog informisanja, dodjeljuju se štedišama razlčičite nagrade i sl. U makroekonomskom smislu štednja se može poistovetiti sa akumulacijom.

U širem smislu, štednja znači smanjenje troškova. 
Za razliku od investicije koja je takođe ulaganje novca, štednja nema elemente rizika.

Ekonomija
Financije
Budžet

Budžet ili proračun je, u opštem slučaju, spisak planiranih prihoda i rashoda pojedinca, firme, organizacije, lokalne zajednice ili države za određeni period, obično za jednu godinu.

Državni budžet 

Najčešće, državni budžet je jednogodišnji dokument, koga priprema ministarstvo finansija u saradnji sa drugim ministarstvima, dok ga usvaja parlament u obliku zakona. 

Budžet ima karakter finansijskog plana države za jednu godinu i predstavlja jednu prognozu, ali je i više od toga: odredbe budžeta su obavezujuće za državne organe na rashodnoj strani i predviđeni izdaci se ne bi smeli prekoračivati bez rebalansa budžeta, tj. bez izmene budžeta po istoj proceduri po kojoj je donet.

Sadržaj državnog budžeta obično čine razvijeni spisak prihoda i rashoda, zajedno sa njihovim planiranim iznosima za sledeću godinu, kao i pratećim procesnim i sličnim odredbama.

Na prihodnoj strani navode se svi zakonom propisani državni prihodi – kao što su svi pojedini porezi, naknade, takse, kazne, prihodi od kamata i prodaje državne imovine i slično. Na rashodnoj stani, koja takođe uglavnom proizlazi iz materijalnih zakona, koriste se dve klasifikacije. Prva je po administrativna, odnosno po državnim institucijama kao nosiocima rashoda (skupština, ministarstva, agencije, sudovi, zdravstvo, prosveta itd), a druga po ekonomskim funkcijama (plate i socijalna davanja za zaposlene, materijalni troškovi, investicije, otplata dugova, subvencije, budžetska rezerva itd). Obično se ove dve klasifikacije kombinuju i dobija složena klasifikacija.

U novije vreme pokušava se priprema budžeta povezati sa opštom ekonomskom politikom planiranom za duži rok (par ili nekoliko godina), kako bi se stvorila koherentna osnova i za budžetsko planiranje i za ekonomsku politiku.

U svakoj zemlji postoji nekoliko nivoa državne organizacije. Minimum je dva (državni i opštinski), a često postoji i treći, srednji (federalna jedinica, pokrajina, region, srez itd). I svaka od tih jedinica ima svoj budžet. Sadržaj svih budžeta određen je raspodelom nadležnosti između njih, a koja proističe iz ustava i zakona.

Ekonomski aspekt budžeta 
Budžet donosi ekonomske efekte na više načina:

a) svojim postojanjem, jer ubiranje budžetskih prihoda smanjuje privatne investicije i uopšte ekonomsku aktivnost, dok rashodi pozitivno utiču na ekonomiju, kako kroz potrošnju države, tako i kroz usluge koje ona pruža (pravni sistem, lična sigurnost, novac itd),

b) svojom veličinom, jer se veruje da u opštem slučaju privatni akteri produktivnije koriste novac nego država, pa da je bolje da je učešće državne potrošnje u društvenom proizvodu manje,

v) postojanjem deficita ili suficita u budžetu, jer
 postojanje i finansiranje deficita može imati za posledicu inflaciju, 
 suficit obično predstavlja kočnicu ekonomskoj aktivnosti,
te je većina ekonomista stoga naklonjena uravnoteženom budžetu.

Ekonomija
Državni budžet

Državni proračun ili državni budžet je sustavni pregled planiranih prihoda i rashoda neke države u određenom vremenskom razdoblju. U suvremenom svijetu ga najčešće formulira izvršna, a prihvaća zakonodavna vlast.

Vrste proračuna:
 ravnotežni – kada su prihodi jednaki rashodim
 neuravnoteženi – kada su prihodi veći od rashoda (proračunski suficit) ili kada su prihodi manji od rashoda (proračunski deficit)

Ekonomska svrha proračuna očituje se u utjecaju na ključne makroekonomske ciljeve. Pomoću njega se društvena proizvodnja dijeli na potrošnju (C), investicije (I) i potrošnju države (G).

Također se pomoću proračuna utječe na ponudu proizvodnih faktora i finalnih dobara.

Vidi i Hipoteza istiskivanja.

Javne financije
The Advocate

The Advocate (ISSN 0001-8996) je američki nacionalni LGBT časopis osnovan 1967. godine. Danas je The Advocate najstariji LGBT štampani medij u SAD.

Web stranice magazina pokrivaju skoro 30% sadržaja objavljenog u časopisu.

Istorija 

Časopis su pokrenuli Dick Michaels i njegov parter Bill Rand, aktivisti grupe PRIDE iz Los Angelesa, 1967. godine, kao lokalni gej informator pod nazivom The Los Angeles Advocate. Godine 1969. časopis je promenio ime u The Advocate i uredništvo je počelo da ga distribuira širom zemlje. Godine 1974. tiraž mesečnog izdanja bio je oko 40.000 primeraka. To je privuklo pažnju Davida Goodsteina, investitora iz San Francisca, koji je 1974. godine otkupio časopis.

U ranim 1980-im sa rastućom AIDS krizom, aktivista Larry Kramer je oštro kritikovao gej štampu što AIDS-u ne posvećuje dovoljno pažnje i ne upućuje gej zajednicu na siguran seks. Mnogi časopisi su ignorisali njegove kritike, ali je The Advocate počeo ozbiljno da se bavi ovom temom, kojoj i dalje posvećuje veliku pažnju.

Današnji izgled 

Posle Goodsteinove smrti časopis je promenio nekoliko uredništava i konačno je došao u ruke Liberation Publications Media. Početkom 1990-ih, kada su velike kompanije počele da shvataju da je LGBT zajednica značajna potrošačka grupa, počeli su da objavljuju reklame u The Advocate-u, što je skoro udvostručilo zaradu od reklama do 1992. godine. Međutim, prihvatanje LGBT zajednice kao ciljne grupe od strane mainstream kompanija dovelo je i do pokretanja konkurentkih časopisa kao što su Curve, Out i Gender.

Godine 1992. časopis je redefinisan i posao je onakav kakav je danas poznat. Erotski i lični oglasi su premešteni u druge novo-osnovane časopise, promenjen je format, tako da The Advocate, koji je do tada izlazio u novinskom formatu, tek tada počinje da izlazi kao magazin i počinje da se ozbiljnije bavi vestima iz oblasti LGBT ljudskih prava, kulture i umetnosti.

Reakcije su bile različite, dok su neki smatrali da je časopis prešao isuviše u mainstream, mnoge lezbejke su bile zadovoljne što je uklonjena gej erotika iz časopisa koji se nazivao "gej i lezbejskim".

Značajni saradnici i saradnice 
 Chastity Bono
 Kate Clinton
 Janis Ian
 Steve Gunderson
 B. Ruby Rich
 Gabriel Rotello
 Tully Satre, 
 Urvashi Vaid

Vidi dalje 
 LGBT mediji
 LPI Media

Reference

Spoljne veze 
 Zvanični sajt

LGBT časopisi u SAD
Mjesečni časopisi
Los Angeles
AIDS u kulturi i medijima
Woody Harrelson

Woodrow Tracy "Woody" Harrelson (23.7. 1961) je američki Emmyjem nagrađeni i za Oscara nominirani glumac.

Iako je najpoznatiji po ulozi Woodyja Boyda u Cheers, popularnom sitcomu 1980-ih, također je stekao pohvale za uloge u filmovima kao što su Natural Born Killers, The People vs. Larry Flynt i, nedavno, A Prairie Home Companion.

Biografija 

Woody Harrelson se rodio u Midlandu u porodici Charlesa Voydea Harrelsona i Diane Lou Oswald. Odrastao je uz dva brata, Jordana i Bretta, od kojih je potonji profesionalni vozač motocikla.

Majka se 1964. razvela od oca, koji je s vremenom postao plaćeni ubica, suđen za dva i osuđen za jedno ubistvo. Mnogo godina kasnije, Harrelson je uložio veliki napor da bi oca oslobodio s izdržavanja doživotne zatvorske kazne, ali to nije imalo rezultata, pa je stariji Harrelson umro 2007. godine.

Harrelson je odrastao u gradu Lebanon u državi Ohio, gdje je završio srednju školu, a 1983. je diplomirao dramske umjetnosti na Hannover Collegeu u Indiani. Poslije se odselio u New York, gdje je 1985. angažiran za Cheers.

S televizije se Harrelson probio na film s velikim hitom White Men Can't Jump, iza koga je slijedio Indecent Proposal koji ga je etablirao kao ozbiljnog dramskog glumca. Poslije toga je slijedila uloga u kontroverznom filmu Natural Born Killers, a iza toga i uloga Larryja Flynta za koju je nominiran za Oscara.

Godine 1985. Harrelson se u Tijuani na brzinu vjenčao s Nancy Simon, kćeri uglednog dramatičara Neila Simona. Taj je brak potrajao nekoliko mjeseci. Godine 1998. se oženio s bivšom pomoćnicom Laurom Louie s kojom ima tri kćeri.

Harrelson je poznat i kao dugogodišnji aktivist za legalizaciju marihuane, zagovornik veganstva i protivnik eksperimenata na životinjama.

Filmografija

Izvori

Vanjski linkovi 

 
 VoiceYourself  (Harrelson je stvorio ovu stranicu)
 

Američki filmski glumci
Američki televizijski glumci
Američki aktivisti
Dobitnici nagrade za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Nominovani za Oscara za najboljeg glavnog glumca
Authority control
The Famous Teddy Z

The Famous Teddy Z je bio kratkotrajni američki televizijski sitcom stvoren od Hugha Wilsona (WKRP in Cincinnati, Frank's Place), a koji je emitiran na CBS-u u jesen 1989. 

Glavni junak serije bio je Theodore "Teddy" Zakalakis /Jon Cryer), mladić koji se zaposlio u holivudskoj agenciji za talente kako bi izbjegao život u pekari svoje grčke porodice. Zaplet se vrtio oko njegovog angažmana od strane holivudske zvijezde Harlanda Kenyvoa.

Inspiraciju za seriju je dala istinita priča o Jayu Kantoru, razvrstavaču pošte u agenciji MCA koji je kasnije postao agent Marlona Branda.

Serija je dobila dvije nominacije za Emmy, a Alex Rocco i nagradu Emmy kao najbolji sporedni glumac u humorističkoj seriji. Međutim, gledanost je bila slaba, i snimanje serije je prekinuto usred sezone.

Roccov lik Al Floss je napravio kratki crossover pojavivši se u TV-seriji Murphy Brown.

Američke TV-serije
Sitkomi
Serije nagrađene nagradom Emmy za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Authority control 2
Alex Rocco

Alex Rocco (rođen kao Alexander Federico Petricone, Jr. 29.2. 1936. - 18.7. 2015.) je bio američki glumac. Poznat po širokom rasponu uloga, od komičnih do niza gangsterskih likova u filmovima posvećenim mafiji, od čega su potonja navodno inspirirana njegovim stvarnim životnim iskustvima.

Rani život 
Rocco je rođen u gradu Sommerville u porodici Mary i Alexandera Petricone.

Kao mladić je poznat po nadimku "Bobo", a usprkos italijanskog porijekla je bio povezan s bandom Winter Hill, gangsterskom organizacijom koja je ranih 1960-ih uglavnom okupljala Irce. Uz taj period njegovog života je vezan incident u kome se pijani George McLaughlin iz suparničke Charlestownske bande pokušao udvarati njegovoj tadašnjoj djevojci. McLaughlina su tada pretukli članovi Winter Hilla, što je dovelo do krvavog rata između dvije glavne bostonske bande.

Tokom rata su u oktobru 1961. su James "Buddy" McLean, "Bobo" i korumpirani policajac Russel Nicholson na ulici navodno ubili Bernieja McLaughlina, vođu "Charlestownske bande", i to pred stotinama svjedoka. Iako su "Bobo" i ostala dvojica bili osumnjičeni, nitko od svjedoka, u skladu s tadašnjim običajima, nije htio svjedočiti.

Nakon toga incidenta se "Bobo" preselio u Kaliforniju, promijenio ime u Alex Rocco, značajno smršavio i s vremenom, otkrivši svoj glumački talent, dopro do Hollywooda.

Glumačka karijera 
Rocco je najpoznatiji po ulozi Moea Greenea, vlasnika lasvegaske kockarnice, u znamenitom filmu Kum. Greeneov lik je u mnogo čemu inspiran stvarnim likom Bena Siegela, američke gangsterske legende.

Nešto kasnije je Rocco glumio gangstera u filmu The Friends of Eddie Coyle, posvećenom bostonskoj irskoj mafiji.

Ipak, najveći glumački uspjeh Rocco je napravio 1990. godine kada je dobio nagradu Emmy za ulogu "Ala Flossa", holivudskog agenta u kratkotrajnoj, ali hvaljenoj humorističkoj seriji The Famous Teddy Z.

Nakon toga je Rocco glumio u filmovima kao što su That Thing You Do i The Wedding Planner, a posudio je i glas liku u animiranoj seriji The Simpsons.

Rocco je nakon preseljenja u Los Angeles bio poznat i kao gorljivi poklonik bahaističke vjere.

Vanjske veze 

 
 Alexander (Bobo) Petricone

Američki filmski glumci
Američki televizijski glumci
Dobitnici nagrade za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Davis Rules

Davis Rules je bio američki televizijski sitcom koji se na programu TV-mreže ABC i CBS emitirao 1991. i 1992. godine. Glavni junak serije je bio Dwight Davis (Dennis Quaid), nastavnik u osnovnoj školi koji je živio kao samohrani otac dvojice dječaka te zajedno s ekscentričnim ocem Gunnyjem (Jonathan Winters). Glavnu žensku ulogu je tumačila Patricia Clarkson, a od 1992. godine Bonnie Hunt.

Iako je Winters dobio Emmyja za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji, nakon druge sezone je prekinuto snimanje.

Vanjske veze 
 
 Davis Rules na Jumptheshark.com

Sitkomi
Američke TV-serije
Serije nagrađene nagradom Emmy za najboljeg sporednog glumca u humorističkoj seriji
Authority control 2