Siegfried Lenz

Siegfried Lenz (ur. 17 marca 1926 w Lyck/Ełku, zm. 7 października 2014 w Hamburgu) – niemiecki pisarz, eseista, laureat Nagrody Goethego. Część swojej twórczości poświęcił Mazurom.

Życiorys 
Był synem urzędnika celnego i dorastał na Mazurach. Od 1939 był członkiem Hitlerjugend, w kwietniu 1944 został członkiem NSDAP. Wcielony do Wehrmachtu (służył w marynarce wojennej) , zdezerterował w ostatnich miesiącach wojny. Nie uchroniło go to przed – jednak krótkotrwałym – pobytem w brytyjskim obozie jenieckim. Po zwolnieniu z brytyjskiej niewoli studiował literaturę, filozofię i anglistykę w Hamburgu. W latach 1950–1951 był redaktorem działu kulturalnego tygodnika Die Welt. Od 1951 zajął się głównie twórczością literacką, współpracując z licznymi wydawnictwami prasowymi, radiem oraz wykładał gościnnie na uniwersytecie. Jako zwolennik polityki wschodniej Willy Brandta uczestniczył 1965 i 1969 w kampaniach wyborczych zachodnioniemieckich socjaldemokratów. Wraz z G. Grassem był obecny przy podpisywaniu polsko-niemieckiego traktatu pokojowego w Warszawie w roku 1970.

Jest laureatem wielu nagród, odznaczeń i wyróżnień, m.in.: 

 Thomas Mann-Preis
 Friedenpreis des Deutschen Buchhandels
 Goethe-Preis der Stadt Frankfurt/M.
 Literaturpreis der Stadt Bremen

Twórczość 
Opowiadania tomu Słodkie Sulejki (wersja niem. 1955 r.) to ”mazurskie gawędy, pisane z humorem i nostalgią… bez nacjonalistycznej awersji, ale też bez ambicji ukazania historycznej perspektywy. Były wspomnieniem świata, który zaginął raz na zawsze; był egzotyczny, niemal baśniowy, zamieszkany przez ludzi, w których – mimo niemieckiego języka czuło się szeroką duszę Europy Wschodniej” (A. Krzemiński).

Największym międzynarodowym sukcesem pisarza okazała się, później zekranizowana, powieść Lekcja niemieckiego, która została przetłumaczona na 19 języków. Dotyczy moralnych konfliktów w nazistowskich Niemczech. Powieść, której akcja umiejscowiona jest w hitlerowskich Niemczech, jest oskarżeniem niemieckiego ślepego, sytuującego się poza dobrem i złem,  posłuszeństwa. Przykładem jest zapiekła konsekwencja, z jaką wiejski policjant na rozkaz nazistów prześladuje „dekadenckiego” malarza.

Akcja Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum) umiejscowiona jest na Mazurach. Mówiąc o prawie Niemców do utraconej ojczyzny autor wdaje się w spór z szowinistyczną „ideologią pogranicza” i ziomkowskim rewanżyzmem. Człowiek, który uratował zbiory muzeum z rodzinnego Łukowca (Ełku) i zamieszkał w Niemczech Zachodnich, dochodzi do wniosku, że tylko niszcząc (paląc) eksponaty muzeum, zdoła je uchronić przed nacjonalistycznymi manipulacjami.  

Siegfried Lenz jako autor powieści i opowiadań zaliczany jest do elitarnego grona „klasyków” prozy RFN-owskiej, obok Bölla, Grassa, Walsera.

Honorowy obywatel Ełku (2011).

Powieści 
 Es waren Habichte in der Luft (1951)
 Duell mit dem Schatten (1953)
 Za burtą (Der Mann im Strom 1957, wyd. polskie 1966)
 Brot und Spiele (1959)
 Całe miasto mówi (Stadtgespräch, 1963)
 Lekcja niemieckiego (Deutschstunde 1968, wyd. polskie 1971)
 Wzór do naśladowania (Das Vorbild, 1973)
 Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum 1978, wyd. polskie 1991)
 Der Verlust (1981)
 Exerzierplatz (1985)
 Die Klangprobe (1990)
 Die Auflehnung (1994)
 Arnes Nachlass (1999)
 Biuro rzeczy znalezionych (Fundbüro, 2003)
 Der Überläufer (posthum 2016)

Opowiadania 
 Słodkie Sulejki (So zärtlich war Suleyken 1955, wyd. polskie 1988)
 Łowca drwin (Jäger des Spotts, 1958)
 Statek latarnia (Das Feuerschiff, 1960)
 Stimmen der See (1962)
 Najszczęśliwsza rodzina miesiąca i inne opowiadania (Gesammelte erzahlungen 1971, wyd. polskie 1974)
 Duch mirabelki (Der Geist der Mirabelle, 1975)
 Einstein przepływa Łabę pod Hamburgiem (Einstein überquert die Elbe bei Hamburg 1975, wyd. polskie 1977)
 Zapiski spekulanta (Lehmanns Erzählungen)

Dramaty 
 Nikt nie jest winien (Zeit der Schuldlosen, 1961)
 Twarz (Das Gesicht, 1964)

Międzynarodowy Konkurs Literacki imienia Siegfrieda Lenza 
Od 2017 pod patronatem Siegfried Lenz Stiftung oraz Prezydenta Miasta Ełku Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Nasierowskiej w Ełku organizuje międzynarodowy konkurs prozatorski, upamiętniający twórczość pisarza. Temat przewodni konkursu to „Oblicza Europy”.

I edycja (2017) 
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, prof. dr hab. Jarosław Ławski i Iwona Adeszko (dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Ełku)

 I nagroda: Krzysztof Rejmer
 II nagroda: Anna Piliszewska
 III nagroda: Alfred Siatecki
 Wyróżnienia: Agata Marzec, Marek Otwinowski, Dagmara Tomczyk, Katarzyna Nowak, Małgorzata Dorota Pieńkowska, Anita Stawik, Janusz Koryl

II edycja (2018) 
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko

 I nagroda: Jędrzej Napiecek
 II nagroda: Krzysztof Eszet Szkurłatowski
 III nagroda: Małgorzata Dorota Pieńkowska
 Wyróżnienia: Miłka Malzahn, Edyta Karolina Bardócz, Lesław Sadowski

III edycja (2019) 
Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko

 I nagroda: Patrycja Pelica
 II nagroda: Łukasz Barys
 III nagroda: Agnieszka Szygendowska
 Wyróżnienia: Aleksandra Błaszczyk, Dorota Kotas, Dariusz Pylański, Waldemar Pieńkowski

Zobacz też 

 Siegfried Lenz – Wikipedia 
 Arno Surminski
 Ernst Wiechert

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Uchwała Rady Miasta Ełku w sprawie nadania Siegfriedowi Lenzowi tytułu „Honorowy Obywatel Miasta Ełku”

Honorowi obywatele Hamburga
Honorowi obywatele polskich miast
Laureaci Nagrody Goethego
Ludzie urodzeni w Ełku
Niemieccy prozaicy XX wieku
Niemieccy prozaicy XXI wieku
Pisarze niemieckojęzyczni
Pisarze związani z Hamburgiem
Twórcy literatury regionalnej
Pochowani w Hamburgu
Urodzeni w 1926
Zmarli w 2014