alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Owsik ludzki

Owsik ludzki (Enterobius vermicularis, syn. Oxyuris vermicularis) – robak pasożytniczy typu nicieni barwy białawej. Osiąga rozmiary: samica ok. 1 cm, a samiec ok. 3 mm. Pasożytuje wyłącznie w organizmie człowieka, w jelicie grubym, wyrostku robaczkowym oraz końcowym odcinku jelita cienkiego. Żywi się wyssaną treścią jelitową oraz zawartymi w niej substancjami. Samice żyją około 4 tygodni, a samce giną zaraz po zaplemnieniu.

W końcowym okresie życia w okolicy okołoodbytniczej żywiciela samica składa 8000–12000 jaj, zawierających larwy pasożyta. W ciągu 4–8 godzin larwy osiągają zdolność inwazyjną.

Działanie chorobotwórcze 

Enterobius vermicularis wywołuje chorobę zwaną owsicą (enterobiozą). Przebieg owsicy zależy od liczby pasożytów i odporności żywiciela. Chore dzieci z powodu silnego swędzenia w okolicy odbytu źle sypiają. Owsicy towarzyszą także m.in. bóle brzucha, zaburzenia wypróżniania, nudności, zapalenie skóry, wysypka. Przy nasilonej infestacji owsica może doprowadzić do poważnych zahamowań rozwoju fizycznego i psychicznego. Powszechny we wszystkich strefach klimatycznych, lecz najliczniejszy w klimacie umiarkowanym.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 

Secernentea
Zwierzęta pasożytnicze
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku
Małgorzata Niemirska

Małgorzata Niemirska, właśc. Małgorzata Wiśniewska-Niemirska (ur. 16 czerwca 1947 w Warszawie) – polska aktorka filmowa i teatralna.

Życiorys 
W 1969 roku ukończyła studia na PWST w Warszawie. Występowała w warszawskich teatrach: Dramatycznym (1969–1982, obecnie) i Studio (od 1983 roku). Znana głównie z roli Lidki w serialu Czterej pancerni i pies oraz roli sycylijskiej matki Anny w serialu Samo życie.

Jest młodszą siostrą aktorki Ewy Wiśniewskiej i wdową po aktorze Marku Walczewskim (ślub w 1974 roku). Pierwszym mężem aktorki był aktor i reżyser Andrzej Makowiecki.

Filmografia

Dubbing 
 2002: Ring jako dr Grasnik
 2002: Śnieżne psy jako Amelia Brooks
 2004: W 80 dni dookoła świata jako królowa Wiktoria
 2012: Narrenturm jako Formoza von Krossig
 2018: Iniemamocni 2 jako pani ambasador

Odznaczenia 
 Brązowy Krzyż Zasługi (1979)
 Brązowe odznaczenie im. Janka Krasickiego
 Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 
 
 
 
 

Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza
Polskie aktorki teatralne
Polskie aktorki filmowe
Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego
Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Ludzie urodzeni w Warszawie
Urodzeni w 1947
Jan Gwalbert (imię)

Jan Gwalbert - podwójne imię męskie, nadawane na cześć XI-wiecznego świętego Jana Gwalberta (ok. 995-1073).

Jan Gwalbert imieniny obchodzi 12 lipca.

Znane osoby noszące to imię:
 Jan Gwalbert Pawlikowski

Zobacz też:
 Walbert

Przypisy 

Imiona męskie
Jan Kanty (imię)

Jan Kanty – imię męskie składające się z dwóch wyrazów, zawierające imię Jan i przydomek polskiego świętego Jana Kantego (1390–1473).

Jan Kanty imieniny obchodzi 20 października, jako wspomnienie liturgiczne św. Jana Kantego.

Znane osoby noszące to imię:
 Jan Kanty Andrusikiewicz (1815–1850) – polski nauczyciel ludowy i organista w parafii chochołowskiej, jeden z przywódców powstania chochołowskiego z 1846 r.
 Jan Kanty Pawluśkiewicz – kompozytor
 Jan Kanty Steczkowski – prawnik, polityk i ekonomista
 Jan Kanty Zamoyski – arystokrata
 Józef Jan Kanty Ossoliński (1707–1780) – wojewoda wołyński, starosta sandomierski i chmielnicki, konfederat barski

Przypisy 

Imiona męskie
Jan Nepomucen (imię)

Jan Nepomucen – imię męskie zawierające imię Jan i przydomek XIV-wiecznego świętego św. Jana z Nepomuka, Nepomuk. Są również inni święci katoliccy o tych imionach.

Jan Nepomucen imieniny obchodzi 5 stycznia, 16 maja i 21 maja.

Znane osoby noszące ten zestaw imion:
 Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
 św. Jan Nepomucen
 św. Jan Nepomucen Neumann
 bł. Jan Nepomucen Chrzan 
 bł. Jan Nepomucen de Tschiderer
 bł. Jan Nepomucen Zegrí Moreno

 Jan Nepomucen Bobrowicz – polski kompozytor i wirtuoz muzyki gitarowej, nazywany Chopinem gitary
 Johann Nepomuk della Croce – austriacki malarz
 Jan Nepomucen Fijałek – profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
 Jan Nepomucen Gloger – polski inżynier, ojciec Zygmunta
 Jan Nepomucen Głowacki – malarz
 Jan Nepomuk hrabia Harrach – czeski hrabia, polityk, właściciel ziemski
 Jan Nepomucen Jaśkowski – romantyczny poeta polski
 Jan Nepomucen Kamiński – reżyser, aktor, pisarz i tłumacz, dyrektor teatru polskiego we Lwowie, nazywany ojcem galicyjskiej sceny polskiej
 Jan Nepomucen Małachowski – działacz polityczny
 Jan Nepomucen Miller – krytyk literacki i teatralny, poeta
 Jan Nepomucen Niemojowski – polski działacz narodowościowy
 Jan Nepomucen Rolbiecki – polski konstruktor maszyn rolniczych
 Jan Nepomucen Sułkowski – książę bielski
 Jan Nepomucen Umiński – generał
 Jan Nepomucen Deszkiewicz-Kundzicz – polski ksiądz i teoretyk języka polskiego
 Jan Nepomucen Bardziński – polski wojskowy
 Jan Nepomucen Hummel - austriacki kompozytor
Zobacz też:
 Nepomucenów – 2 miejscowości w Polsce
 Nepomuk

Imiona męskie
Funkcja skokowa Heaviside’a

Funkcja skokowa Heaviside’a, skok jednostkowy – funkcja nieciągła, która przyjmuje wartość  dla ujemnych argumentów i wartość  w pozostałych przypadkach:
 

Często stosowanym symbolem, zwłaszcza w środowisku inżynierskim elektryków i elektroników, dla funkcji skokowej Heaviside’a jest  (np. , symbolu tego używał sam Oliver Heaviside). Argument  oznacza tu zazwyczaj czas. Przy zastosowaniach z dziedziny mechaniki, na przykład analizie belek, argumentem tej funkcji może być położenie obciążenia.

Funkcja ta jest używana w przetwarzaniu sygnałów do reprezentowania sygnału włączającego się w danej chwili czasu, w elektrotechnice i elektronice do analizy stanów nieustalonych w obwodach RLC, w automatyce jako sygnał wymuszenia na wejściu układu, a także w mechanice do reprezentowania obciążeń belek rozłożonych na pewnej części ich długości.

Skok jednostkowy jest wynikiem całkowania delty Diraca. Wartość funkcji Heaviside’a dla argumentu 0 nie jest szczególnie istotna, ponieważ funkcja jest zazwyczaj używana wewnątrz całki. Niektóre źródła podają  a inne  Używa się też wartości  aby uzyskać symetrię funkcji. Definicja  wygląda wtedy następująco:
 

Funkcja skoku jednostkowego spełnia ważną rolę w rachunku operatorowym, m.in. przekształcenie Laplace’a zawiera ją w sposób niejawny.

Zobacz też 
 charakterystyka skokowa
 funkcja signum
 transmitancja operatorowa

Przypisy 

Skokowa Heaviside’a
Przetwarzanie sygnałów
Finkil

Finkil, inna nazwa to balast płetwowy - stała płetwa balastowa na jachcie przytwierdzona od spodu do stępki (kilu) w jej części środkowej lub środkowo-tylnej. Wykonana jest w całości z ciężkiego materiału (tzn. nie zawiera specjalnego balastu umieszczonego w jej dolnej części).

Zadaniem finkilu jest zwiększenie stateczności jednostki (poprzez balast), oraz sterowności (poprzez zwiększenie oporu bocznego części podwodnej).

Finkil stosowany jest w kadłubach zanurzonych płytko lub średnio, o dnie prawie płaskim lub umiarkowanie pochylonym. Przejście z dna jachtu poprzez stępkę w finkil jest wyraźne, choć może być, szczególnie w przekroju bocznym jednostki, również bardzo płynne. Ster jachtu mocowany jest oddzielnie od finkilu, w części rufowej, natomiast sam finkil może mieć w swojej tylnej części trymer w postaci płetwy odchylającej się na boki w zakresie kilku stopni. Trymer jest wykorzystywany przy dużym bocznym naporze wody na płetwę. Służy wtedy do optymalizacji strugi wody opływającej finkil, oraz pozostawiania dla steru wody nie zakłóconej wirami.

Istnieją również inne rozwiązania stałych płetw, podobne do finkilu. Są to:

 falszkil czyli płetwa zintegrowana z kształtem kadłuba, która biegnie pod prawie całym dnem jednostki, ale ma mniejszą wysokość niż finkil.
 bulbkil czyli płetwa wchodząca w wodę jeszcze głębiej od finkilu i odróżniająca się od stępki już bardzo wyraźnie, kształtem przypominająca wąski, długi miecz, a na końcu tej płetwy znajduje się balast bryłowy, o charakterystycznym kształcie wyróżniającym się od samej płetwy.

Natomiast płetwa analogiczna do finkilu, ale ruchoma (można ją wciągnąć do wnętrza kadłuba) to miecz.

W ramach pojedynczego kadłuba jednostki może być zastosowanych także więcej niż jeden balast płetwowy - zarówno w osi jednostki, jak i równolegle do siebie.

Zobacz też 
 balast, balast (żeglarstwo)

Kadłub (żeglarstwo)
Bulbkil

Bulbkil – stała, smukła płetwa balastowa wystająca głęboko w głąb wody z dna jachtu i obciążona na końcu dużym balastem o charakterystycznym kształcie.

Zadaniem bulbkilu jest zwiększenie stateczności jednostki (poprzez balast), oraz sterowności (poprzez zwiększenie oporu bocznego części podwodnej).

Bulbkil jest stosowany na dużych, ale płytkich jachtach z dość płaskim dnem. Płetwa bulbkilu odróżnia się od dna jachtu w sposób wyraźny, przypominając wąski, wydłużony miecz. Na końcu płetwy znajduje się balast bryłowy mogący mieć kształt pękatego cygara, bomby lotniczej, kropli wody itp. Bryła ta może posiadać także dodatkowe stateczniki przypominające płetwy lub skrzydełka.

Istnieją również inne rozwiązania stałych płetw, podobne do bulbkilu. Są to:

 finkil czyli balast płetwowy, w którym cała płetwa jest wykonana z ciężkiego materiału i spełnia funkcję balastu. Finkil wystaje w głąb wody płycej niż bulbkil i biegnie na większej długości stępki, a jego przejście w kształt dna jachtu może być nawet dość łagodne.
 falszkil czyli płetwa zintegrowana z kształtem kadłuba, która biegnie pod prawie całym dnem jednostki, ale ma jeszcze krótszą wysokość niż finkil.

Natomiast płetwa analogiczna do powyższych rozwiązań, ale ruchoma (można ją wciągnąć do wnętrza kadłuba) to miecz.

Ze wszystkich powyższych rozwiązań bulbkil jest najwydajniejszy w dużych jachtach regatowych stanowiąc przeciwwagę dla ich, często ogromnego, ożaglowania. Czasami razem z bulbkilem są stosowane także niewielkie płetwy z przodu lub tyłu jednostki w celu kompensacji dryfu. Balast bryłowy na największych regatowych jachtach oceanicznych może ważyć nawet kilkanaście ton.

Pierwszy raz tego typu balast zastosował amerykański konstruktor jachtów Nathaniel Green Herreshoff (1848-1938) jeszcze w XIX wieku na jachcie "Bubble". Balast ten zwisał na długiej płycie z brązu grubości 9 mm. Jednak zastosowanie współczesnych monumentalnych bulbkilów możliwe było dopiero po upowszechnieniu się laminatów oraz włókien węglowych.

Zobacz też 
 balast, balast (żeglarstwo), balastowanie

Przypisy 

Kadłub (żeglarstwo)
Żagielkoja

Żagielkoja – ciasne pomieszczenie na jachcie lub żaglowcu w części dziobowej jednostki, będące magazynem żagli. Znajduje się często obok takich pomieszczeń jak kingston, kabelgat lub magazyn bosmański. Z nietypowych zastosowań tego pomieszczenia można wymienić użycie żagielkoi jako aresztu, jeśli kogoś trzeba odizolować do czasu dobicia do portu lub przekazania na inną jednostkę pływającą. Trochę częstszym zastosowaniem tego pomieszczenia jest rezerwowe miejsce sypialno-mieszkalne dla nadmiarowej załogi. Gwarowo żagielkoja to także magazyn żagli na lądzie.

Żagielkoją nazywana jest również lekka koja w postaci ramy obciągniętej płótnem, na zawiasach, składana na dzień na burtę jednostki. Używana także jako półka w pomieszczeniu o identycznej nazwie, będącym magazynem żagli.

Bibliografia

Pomieszczenia na statku
Wyposażenie jachtu i osprzęt
Ferholung

Ferholung (przeholowanie, czasami forholung) – zmiana miejsca cumowania jednostki pływającej (zwykle nieposiadającej napędu mechanicznego lub mającej ten napęd niesprawny) poprzez przeholowanie (przeciągnięcie) jej siłami mięśni załogi na cumach i szpringach. Przy ferholungu należy zawsze trzymać jacht jednocześnie na dwóch cumach, co zabezpiecza przed wypadkiem zerwania się lub wyśliźnięcia się liny i zdryfowaniem jachtu na nabrzeże lub inny jacht. Odnośnie do większych jednostek przesunięcie (przestawienie) wzdłuż nabrzeża z użyciem wind lub kabestanów, czasem silnika lub holownika z cumami i szpringami sukcesywnie przenoszonymi z polera na poler (stosownie do przemieszczania się jednostki) przez znajdującego się na kei cumownika.

Zobacz też 
 overholung

Przypisy 

Manewry i czynności przy jachcie
Rumpel

Rumpel, drążek sterowy – najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, a mówiąc dokładniej, do wychylania płetwy sterowej. Stanowi je ramię nałożone bezpośrednio na głowicę trzonu steru, lub na górną część płetwy sterowej. Ramieniem tym operuje bezpośrednio sternik, trzymając je w ręku lub (przy stałych kursach) blokując w odpowiedniej pozycji liną, wkładając w odpowiednie wycięcie listwy z karbami lub unieruchamiając w inny sposób.

Rumpel współcześnie występuje tylko na małych jednostkach. Jest w postaci prostego, lub lekko wyprofilowanego drążka wytworzonego z metali lekkich bądź klejonego z warstw drewna. Na niektórych jednostkach (tam, gdzie sternik nie siedzi w jednym miejscu, lecz przemieszcza się w celu balastowania, do rumpla mocuje się przedłużacz rumpla w postaci dodatkowego drążka połączonego z rumplem ruchomym przegubem, lub też zamiast rumpla stosuje się rogatnicę (rodzaj widełek). Umożliwia to obracanie sterem w pełnym zakresie jego ruchu, bez wstawania z miejsca, siedząc na burcie nawietrznej.

Na większych jednostkach rumpel zastąpiony jest różnego rodzaju urządzeniami przekazującymi ruch z koła sterowego. W dawnych czasach rumpel używany był nawet na dużych żaglowcach, wtedy do poruszania nim trzeba było nawet grupy osób. 

Obecnie nawet na większych jednostkach stosowany bywa rumpel awaryjny, zakładany na głowice trzonu steru w razie uszkodzenia szturwału lub sterociągów.

Rumplem nazywa się także jeden z elementów urządzenia sterowego - dźwignię znajdującą się najbliżej głowicy trzonu. W tym wypadku zamiast rumpla może być stosowany także sektor sterowy.

Zobacz też
urządzenie samosterujące

Bibliografia
 

Wyposażenie jachtu i osprzęt
Konstrukcja jednostek pływających
Język gaelicki

język gaelicki szkocki
 język irlandzki – irlandzki gaelicki, iryjski
 język manx – manx gaelicki
Zdrowaśka

Zdrowaśka – dawna jednostka czasu, a pośrednio również odległości, odpowiadająca około 20 sekundom. Stanowi okres potrzebny na odmówienie chrześcijańskiej (katolickiej i prawosławnej) modlitwy Zdrowaś Maryjo (Ave Maria) lub określa odległość, przebywaną zwykle pieszo (per pedes) w tym czasie. Jej użycie było związane z brakiem urządzeń odmierzających czas na obszarach wiejskich, a mówienie w jednakowym tempie modlitwy pozwalało określić, na przykład, czas przez jaki ma się gotować obiad.

Inne jednostki oparte na modlitwie: pacierz, różaniec.

Przypisy 

Dawne jednostki miar i wag
Jednostki czasu
Historia chrześcijaństwa
Jarema

Jarema – (יִרְמְיָהוּ Yirməyāhū) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słów hebrajskich Jirme-jahu oznaczających „Jahwe, podnieś z upadku”.

Oboczna forma imienia Jeremiasz.

Jarema imieniny obchodzi: 6 grudnia.

Znane osoby noszące to imię:
 Jarema Stępowski – polski aktor (ur. 1925, zm. 2001)
 Jarema Maciszewski – polski historyk (ur. 1930, zm. 2006)
 Jeremi Wiśniowiecki zwany Jaremą – kniaź na Wiśniowcu, Łubniach i Chorolu

Męskie imiona semickie
Job

Hiob (imię)
 Job (Francja)
 Ricardo Job Estêvão – angolski piłkarz
 Job, czyli ostatnia szara komórka (film)
Jonatan

Jonatan – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiej frazy Yehonatan oznaczającej „Jahwe dał”.

Jonatan imieniny obchodzi 29 grudnia.

Znane osoby o tym imieniu:
 Jonatan – syn Saula, pierwszego króla Izraela
 Jonathan Carroll
 Jonathan Davis
 Jonathan Edwards (sportowiec)
 Jonathan Edwards (teolog)
 Jonathan Ive
 Jonathan Motzfeldt
 Jonathan Rhys-Meyers
 Jonathan Swift
 Jonathan Togo

Odmiana jabłoni 
 Jonatan

Przypisy 

Męskie imiona semickie
System zarządzania relacyjną bazą danych

System zarządzania relacyjną bazą danych (ang. Relational Database Management System, RDBMS) – zestaw programów służących do korzystania z bazy danych opartej na modelu relacyjnym.

Większość wewnętrznych języków RDBMS jest w pewnym stopniu zgodna ze standardem języka zapytań SQL. Istnieją dwa standardy tego języka – SQL92 i SQL99, jednak różnice pomiędzy teoretycznie SQL-owymi systemami są zbyt duże, żeby możliwe było przeniesienie nawet prostej aplikacji z jednego systemu na drugi.

Oprogramowanie MediaWiki obsługujące Wikipedię korzysta z RDBMS MySQL.

Najpopularniejszymi wolnodostępnymi RDBMS są MySQL, PostgreSQL i SQLite; natomiast zamkniętymi: Oracle, Microsoft SQL Server, IBM DB2, Microsoft Access, Sybase i SAP HANA.

Zobacz też 
 lista systemów zarządzania relacyjnymi bazami danych
 DBMS
 DSMS

Przypisy 

Bazy danych
Język manx

Język manx (mański) (Gaelg Vanninagh; język manx gaelicki) – język z grupy goidelskiej języków celtyckich, który używany jest na Wyspie Man (dependencji Korony brytyjskiej), położonej na Morzu Irlandzkim. Pochodzi od języka staroiryjskiego, a zwłaszcza od jego dialektów ulsterskiego i galloway. Wyodrębnił się około V w. n.e. Najstarsze zapiski w tym języku pochodzą jednak dopiero z XVII w.

Opis 
Literatura w języku manx nie jest zbyt bogata. W roku 1775 wydano pełny przekład Pisma Świętego w języku manx na potrzeby duchowieństwa (nakład 40 egzemplarzy).

Podobnie jak inne języki goidelskie i język celtyberyjski, manx jest językiem q-celtyckim.

Obecnie język manx można uznać za język wymarły lub przynajmniej bliski wymarciu, podejmuje się jednak próby jego odrodzenia. Ostatnia osoba, która używała go jako języka ojczystego, Ned Maddrell, zmarła w roku 1974. Działania mające na celu ożywienie tego języka przyniosły pewne rezultaty – obecnie wielu mieszkańców wyspy nauczyło się języka manx i posługuje się nim jako drugim językiem, po angielskim. Według spisu ludności z 1991 roku były to 634 osoby z ponad osiemdziesięciotysięcznej populacji wyspy, 10 lat później zadeklarowało znajomość języka już ponad 1000 osób więcej (2,2% ludności wyspy). W ostatnich latach pojawiły się też osoby, dla których język manx jest pierwszym językiem – dzieci tych, którzy nauczyli się go i posługują się nim w życiu codziennym. W 2001 jako takie określiło się 56 osób.

Zapis języka manx, inaczej niż języka irlandzkiego, czy szkockiego gaelickiego, nie odpowiada goidelskiej fonologii.

Jako mało znany język bywał wykorzystywany w konkursach lingwistycznych. W 2016 roku na Olimpiadzie Lingwistyki Matematycznej, rekrutującej uczestników do Międzynarodowej Olimpiady Lingwistycznej, pojawiło się zadanie wykorzystujące nazewnictwo liczebników i działań matematycznych w języku manx.

Przypisy 

Języki goidelskie
Języki zagrożone w Europie
Język manx
Screaming Lord Sutch

Screaming Lord Sutch (ur. 10 listopada 1940 w Middlesex, zm. 16 czerwca 1999 w Londynie) – brytyjski muzyk rockandrollowy, wokalista – showman, samozwańczy arystokrata (Lord Sutch, 3. Earl Harrow), polityk – lider partii Official Monster Raving Loony Party.

Urodził się 10 listopada 1940 w Middlesex w Anglii pod nazwiskiem David Sutch, w latach 60. XX wieku zmienił oficjalnie nazwisko na Lord Sutch.

W 1960 roku rozpoczął karierę muzyczną z zespołem Screaming Lord Sutch and The Savages. Grupa przez niego kierowana grała covery znanych standardów rockandrollowych i własne kompozycje, stylistycznie nawiązujące do rock and rolla, często zbliżając się do stylu protopunk i groteski rockowej. Aczkolwiek zespół nigdy nie zyskał uznania krytyków ani miejsc na listach przebojów, stał się jednym z ciekawszych zjawisk lat 60. XX wieku dzięki humorystycznemu traktowaniu muzyki, a przede wszystkim scenicznym kreacjom i ekstrawaganckiemu sposobowi zachowania lidera. Lord Sutch występował np. z wielkimi bawolimi rogami na głowie lub gonił muzyków po scenie z siekierą. Był on też prawdopodobnie pierwszym muzykiem z długimi (ponad 50 cm) włosami. Sam Sutch będąc średnio uzdolnionym muzykiem, miał wyjątkową umiejętność doboru instrumentalistów, często stojących u progu gigantycznej sławy.

Obok kariery muzycznej, Lord Sutch prowadził równie barwną i ekstrawagancką karierę polityczną, na którą czerpał środki koncertując. Już w 1963 założył partię polityczną Teenage Party, przekształconą później w Official Monster Raving Loony Party – Oficjalną Potworną Partię Skończonych Świrów. Przez cały czas przewodniczył swojej partii, stając się najdłużej pozostającym na czele partii politykiem w Wielkiej Brytanii. Uczestniczył w ponad 40 wyborach do parlamentu, lecz bez powodzenia. Sloganem wyborczym jego partii było: Vote for insanity – you know it makes sense (głosuj na szaleństwo – wiesz, że to ma sens). Oprócz postulatów takich jak zakazanie stycznia i lutego, aby skrócić zimę, program jego partii zawierał także bardziej rozsądne pomysły, jak paszporty dla zwierząt domowych (wprowadzone później w zmodyfikowanej formie przez rząd brytyjski).

Lord Sutch popełnił samobójstwo 16 czerwca 1999 w Londynie, prawdopodobnie w związku z depresją.

W grupie Lorda Sutcha grali między innymi:
 Jeff Beck – gitara (kariera solowa)
 Jimmy Page – gitara (Led Zeppelin)
 John Bonham – perkusja (Led Zeppelin)
 Ritchie Blackmore – gitara (Deep Purple i kariera solowa)
 Keith Moon – perkusja (The Who)
 Pat Travers – gitara (kariera solowa)

Dyskografia grupy Screaming Lord Sutch 
 Lord Sutch and Heavy Friends (1970)
 Hands of Jack the Ripper (1972)
 Alive & Well (1982)
 Murder in the Graveyard (2003)

Brytyjscy politycy
Brytyjscy wokaliści rockowi
Angielscy samobójcy
Urodzeni w 1940
Zmarli w 1999
Kokpit

kokpit (lotnictwo)
 kokpit (żeglarstwo)
 kokpit (motoryzacja)
Kokpit (lotnictwo)

Kokpit (kabina pilota) – wydzielone pomieszczenie statku powietrznego przeznaczone dla załogi pilotów, sterujących jego lotem. Znajdują się tu wszystkie urządzenia służące do sterowania samolotem.

Do obsługi kokpitu wyposażonego w elektroniczny system przyrządów lotu (EFIS) wystarczą dwie osoby, jednak ze względu na zmęczenie i stres na dłuższych trasach na pokładzie może znajdować się więcej pilotów. 
Zgodnie z wymogami ICAO każdy samolot rejsowy poniżej wysokości 10 000 stóp (FL100) musi zachować tzw. kokpit sterylny, czyli nikt poza pilotami nie może w nim przebywać, nawet pozostali członkowie załogi (stewardesa, steward). Dopiero po przekroczeniu tej wysokości piloci mogą wpuścić innych członków załogi do kokpitu.

Przypisy 

Konstrukcja statków powietrznych
Kokpit (żeglarstwo)

Kokpit – zagłębienie w odkrytym pokładzie jednostki pływającej, w którym może przebywać załoga lub co najmniej trzymać w nim nogi.

Rodzaje kokpitów 
Rozróżnia się dwa rodzaje kokpitów:

 kokpit otwarty – podłogą kokpitu jest denna część kadłuba. Takie rozwiązanie stosowane jest zazwyczaj na jachtach mieczowych lub balastowych w żegludze śródlądowej. W celu odprowadzenia wody z kokpitu stosuje się odpływniki. Na małych żaglówkach najczęściej stosuje się czerpak.
 kokpit zamknięty – podłoga kokpitu stanowi oddzielną część zabudowy jachtu i znajduje się powyżej konstrukcyjnej linii wodnej. Rozwiązanie stosowane na wszystkich jednostkach morskich i dużych śródlądowych. W przypadku jachtów laminatowych kokpit stanowi integralną część pokładu i wykonany jest z tej samej formy. W jednostkach drewnianych kokpit stanowić może zagłębienie z laminatowej sklejki lub laminatu. Kokpit zaopatrzony jest w odpływniki. Pod kokpitem zamkniętym może znajdować się szereg schowków, a nawet (rzadko) małych pomieszczeń.

Kokpit jest miejscem odkrytym, może być jednak częściowo osłonięty od wiatru i fal specjalnymi osłonami lub też elementami zabudowy jachtu, takimi jak: ściana pokładówki, czy też obudowa zejściówki. Niekiedy stosuje się przeciwbryzgową osłonę zwaną dog house. Na podłodze kokpitu niekiedy ułożone są gretingi. W dużym kokpicie mogą znajdować się siedzenia, ławki lub kanapy, wejście do pomieszczeń pod pokładem, a nawet odpowiednio wyposażone stanowiska sternika (np. z kołem sterowym, nawigacją), nawigatora lub nawet kapitana. Ponadto na dużych jednostkach może znajdować się więcej kokpitów, każdy z nich może służyć innym celom. Na jachtach kabinowych występuje kokpit z bezpośrednim przejściem do zejściówki.

Kokpit lub kokpity znajdują się w centralnej lub (częściej) rufowej części jednostki – co najmniej za kolumną masztu, ale także nawet na samym końcu, w nawisie rufowym z zejściem przez rufę do wody. Jedynie kokpit wypoczynkowy może znajdować się w dziobowej części jednostki. Na niektórych jachtach spotyka się kokpit z otwartą rufą, która umożliwia swobodne spływanie wody.

Bibliografia 
 

Pokład (żeglarstwo)
Konstrukcja jednostek pływających
Trumsel

Trumsel – prostokątny żagiel rejowy zajmujący szóste lub siódme piętro żagli w ożaglowaniu rejowym żaglowców. W zależności od masztu, trumsel może nazywać się: foktrumsel, grottrumsel lub stertrumsel.

Trumsle spotykane są stosunkowo rzadko, gdyż rzadko zdarzają się żaglowce z tak dużą ilością pięter żagli. Z polskich jednostek trumsle nosi jedynie bryg STS Fryderyk Chopin (na obu masztach).

Zobacz też 
 olinowanie
 omasztowanie
 ożaglowanie
 takielunek

Ożaglowanie
Jowita

Jowita – imię zarówno żeńskie jak i męskie pochodzenia łacińskiego, utworzone od imienia boga Jowisza (w dopełniaczu Jovis) za pomocą sufiksu -itta. W Polsce funkcjonuje głównie jako imię żeńskie; pojawiło się prawdopodobnie w użytku dopiero w XX wieku, a spopularyzował je Stanisław Dygat powieścią Disneyland i opartym na niej filmem Jowita (1967 r., reż. Janusz Morgenstern). Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Jowita w 2017 r. zajmowała 81. miejsce w grupie imion żeńskich.

Odpowiedniki w innych językach 
 łacina – Iovita, Jovita
 język angielski – Jovita
 język hiszpański – Jovita
 język litewski – Jovita
 język niemiecki – Jovita
 język włoski – Giovita
 język hebrajski – Jochwet

Jowita imieniny obchodzi 
 15 lutego, dawniej jako wspomnienie św. Faustyna i Jowity, braci – ich kult został ograniczony do lokalnego w 1969 roku.

Znane osoby o imieniu Jowita 
 Św. Jowita – święty kościoła katolickiego,
 Jowita Budnik – polska aktorka telewizyjna i filmowa.

Przypisy 

Żeńskie imiona łacińskie
Męskie imiona łacińskie
Jordan (imię)

Jordan – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od nazwy rzeki Jordan, w której chrzcił święty Jan Chrzciciel. Imię stało się popularne w Europie od czasów Wypraw Krzyżowych, kiedy to chętnie chrzczono dzieci w wodzie z Jordanu, często na pamiątkę nadając także to imię. Po hebrajsku Yarden oznacza „płynący w dół”, „obniżający się”.

Żeńska forma: Jordana

Jordan imieniny obchodzi 13 lutego, 15 lutego, 6 marca.

W Polsce imię to jest znane jako imię pierwszego biskupa Polski. 
Inne znane osoby, noszące to imię:
 Jordan Ansalone − włoski dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki
 Giordano Bruno – włoski filozof, dominikanin, humanista, poeta
 Jordan Veretout – francuski piłkarz grający w Serie A.
 Jordan Farmar − amerykański koszykarz grający w lidze NBA
 Jordan Mechner − amerykański programista gier
 Jordan Nichrizow − bułgarski polityk
 Jordan Peterson − kanadyjski psycholog 
 Jordan Radiczkow − bułgarski pisarz
 Zygmunt Stojowski, właśc. Zygmunt Denis Antoni Jordan de Stojowski − polski pianista i kompozytor 
 Tadeusz Jordan Rozwadowski − polski dowódca wojskowy, Feldmarschalleutnant Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał broni Wojska Polskiego. 

Męskie imiona semickie
Grottrumsel

Grottrumsel, trumsel grota – prostokątny żagiel rejowy występujący na żaglowcach typu bryg, bark lub fregata, na ich głównych, lub środkowych masztach, czyli grotmasztach. Najczęściej jest to żagiel szóstego piętra ożaglowania rejowego, licząc od pokładu, i jednocześnie najwyższy na swoim maszcie.

Ponieważ świat żaglowców cechuje się bardzo dużym urozmaiceniem budowy takielunku, możliwe są także inne rozwiązania. Np. gdy zamiast jednego grotbramsla występują dwa żagle – g. dolny i g. górny, to wtedy automatycznie grottrumsel staje się żaglem piętra siódmego.

Bezpośrednio pod grottrumslem wisi zazwyczaj grotbombramsel, natomiast nad grottrumslem może znajdować się jeszcze jeden żagiel rejowy – grottopsel (moonraker), dzieje się tak jednak niezmiernie rzadko.

Na barku lub fregacie może być więcej niż trzy maszty, wtedy trumsle noszą odpowiednio nazwy: trumsel grota pierwszego, trumsel grota drugiego itd.

Na brygu, który jest typem rejowego żaglowca dwumasztowego, znajdują się zwykle dwa maszty fokmaszt (przedni) i grotmaszt (tylny). Grottrumsel znajduje się na tym drugim.

Zobacz też 
 fok, grot, trumsel
 olinowanie
 omasztowanie
 ożaglowanie
 takielunek

Ożaglowanie
Hymn Holandii

Wilhelmus van Nassouwe (z niderl. „Wilhelm z Nassau”) –  hymn państwowy Holandii. Nazwa ta jest często skracana do „Het Wilhelmus” (Wilhelm).
 
Tekst został napisany pomiędzy 1568 a 1572 r. ku czci Wilhelma Orańskiego (również znanego jako Wilhelm z Nassau), podczas powstania Holendrów przeciwko Hiszpanom, w czasie wojny osiemdziesięcioletniej. Autorem jest prawdopodobnie Philipps van Marnix, pan na Sint-Aldegonde.

Gdy Holandia stała się królestwem w 1815 r. pieśń nie została wybrana hymnem ze względów politycznych. Jednakże jej popularność nigdy nie malała i 10 maja 1932 została hymnem państwowym, zastępując pieśń Hendrika Tollensa Wien Neêrlands bloed door d'aderen vloeit.

Hymn holenderski jest jednym z najstarszych na świecie, korzeniami sięga średniowiecza. Wywodzi się ze starej francuskiej piosenki żołnierskiej. Pomimo iż nie był uznawany oficjalnie, aż do roku 1932, ludność uważała go za jedyny prawdziwy hymn już wcześniej.

Melodia hymnu, ataktowa, ujmowana jest w orientacyjne ramy taktów cztery- dwie- i trzy czwarte. Tekst jest akrostychem: początkowe litery każdej zwrotki tworzą imię tego, któremu hymn jest poświęcony: WILLEM VAN NASSOV (obecnie WILLEM VAN NAZZOV). Pod względem treści podobne są zwrotki liczone z dwóch krańców – 1 i 15, 2 i 14 itd. Zwrotka ósma stanowi „serce” hymnu. Śpiewa się zwrotkę 1 i 6.

Pełny tekst (aktualna wersja w języku niderlandzkim)

Zobacz też 
 godło Holandii 
 flaga Holandii

Symbole narodowe Holandii
Holandii
Zęza

Zęza, zenza – najniższe miejsce wewnątrz kadłuba jednostki pływającej (np. statku, kutra, jachtu), nieporozdzielanego wewnętrznie grodziami wodoszczelnymi. Zbiera się w nim woda wraz ze wszelkimi nieczystościami (jak rozlane paliwo, smary czy różne śmieci).

Zęza nie jest miejscem przechowywania wody zużytej na jednostce (do tego celu służy specjalny zbiornik). Znajdująca się w niej woda może natomiast pochodzić z wielu innych źródeł, np.:

 woda zaburtowa, która dostała się do wnętrza jednostki np. w wyniku nagłego zalania niezabezpieczonej jednostki przez fale, nieszczelności zabezpieczeń otworów lub niezamkniętych otworów oraz ewentualnych przecieków poszycia lub pokładu,
 woda i inne ciecze używane na jednostce, które zostały rozlane przypadkowo,
 przecieki z nieszczelnych instalacji i zbiorników,
 kondensacja pary wodnej we wnętrzu jednostki.

Wody zęzowe na mniejszych jednostkach usuwa się ręcznie, na większych za pomocą pomp zęzowych. W przypadku, gdy dno wnętrza kadłuba poprzedzielane jest elementami konstrukcyjnymi, to dla ułatwienia spływania wód zęzowych można stosować w tych elementach przepusty zęzowe zwane szpigatami.

Na statkach i okrętach mianem zęzy określa się też dno podwójne statku, w którym bardzo często usytuowane są zbiorniki paliwa oraz wody. Zęza zwiększa niezatapialność statku stanowiąc podwójną barierę dla wody zaburtowej. Na statkach z uwagi na to, że wody zęzowe są często zaolejone, nie można ich wypompowywać bezpośrednio do morza, należy je przekazać uprawnionej firmie w porcie do utylizacji.

Zobacz też 
 dno podwójne
 rząp

Przypisy 

Kadłub (żeglarstwo)
Van der Graaf Generator

Van der Graaf Generator − brytyjska progresywna grupa rockowa. Mimo że nie cieszyła się dużą popularnością, zdobyła wysoką reputację pośród krytyków i słuchaczy progresywnego rocka. Grupa założona w 1967 działała przez dziesięć lat. Mimo braku gitary elektrycznej w stałym składzie zespołu, grupa wykształciła brzmienie o bardzo gęstej fakturze. Gotyckie, mroczne, pesymistyczne brzmienie, głównie tworzone przez organy Hammonda (Hugh Banton) i często zwielokrotniany saksofon (de facto David Jackson grał często na dwóch saksofonach - tenorowym i altowym - jednocześnie). W muzyce grupy istotną rolę odgrywa bardzo ekspresyjny śpiew Petera Hammilla, który jest również autorem fantasmagorycznych, ciemnych, poetyckich tekstów. Po rozpadzie zespołu w 1978 Hammill kontynuował karierę solową, którą rozpoczął w 1971. W 2004 nastąpiła reaktywacja grupy, której efektem był nagrany w 2005 dwupłytowy album "Present".
Nazwa zespołu pochodzi od generatora Van de Graaffa - elektrostatycznego generatora wysokiego napięcia. Różnica w pisowni jest prawdopodobnie wynikiem przypadkowego błędu. Grupa wystąpiła w Polsce na dwóch koncertach 21.04.2007 w Bydgoszczy oraz 22.04.2007 w Krakowie w składzie Peter Hammill, Guy Evans oraz Hugh Banton.

Muzycy 

 Peter Hammill - śpiew, gitara, instrumenty klawiszowe 
 Guy Evans - perkusja
 Hugh Banton - instrumenty klawiszowe - głównie organy Hammonda, także organy Farfisa oraz melotron, gitara basowa, eksperymenty dźwiękowe
 David Jackson - instrumenty dęte - głównie saksofon altowy i tenorowy, eksperymenty dźwiękowe
 Judge Smith - śpiew (1967)
 Nic Potter - gitara basowa
 Keith Ellis - gitara basowa
 Graham Smith - skrzypce
 Chas Dickie - wiolonczela

oraz gościnnie Robert Fripp (gitara) na H to He, Who Am the Only One i Pawn Hearts

Dyskografia

Albumy studyjne 
 1969 The Aerosol Grey Machine
 1970 The Least We Can Do Is Wave to Each Other
 1970 H to He, Who Am the Only One
 1971 Pawn Hearts
 1975 Godbluff
 1976 Still Life
 1976 World Record
 1977 The Quiet Zone/The Pleasure Dome
 1982 Time Vaults
 2005 Present
 2008 Trisector
 2011 A Grounding In Numbers
 2012 Alt
 2016 Do Not Disturb

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Van Der Graaf Generator

Van der Graaf Generator
Brytyjskie zespoły rocka progresywnego
Brytyjskie zespoły artrockowe
Foktrumsel

Foktrumsel, trumsel foka – żagiel rejowy występujący na żaglowcach typu bryg, bark lub fregata, na przednim maszcie jednostki, czyli fokmaszcie. Najczęściej jest to żagiel szóstego piętra ożaglowania rejowego, licząc od pokładu, i jednocześnie najwyższy na swoim maszcie.

Ponieważ świat żaglowców cechuje się bardzo dużym urozmaiceniem budowy takielunku, możliwe są także inne rozwiązania. Np. gdy zamiast jednego fokbramsla występują dwa żagle – f. dolny i f. górny, to wtedy automatycznie foktrumsel staje się żaglem piętra siódmego.

Bezpośrednio pod foktrumslem wisi zazwyczaj fokbombramsel, natomiast nad foktrumslem nie spotyka się dalszych żagli rejowych.

Na brygu, który jest typem rejowego żaglowca dwumasztowego, znajdują się zwykle dwa maszty fokmaszt (przedni) i grotmaszt (tylny). Foktrumsel wisi na tym pierwszym.

Zobacz też 
 fok, grot, trumsel
 olinowanie
 omasztowanie
 ożaglowanie
 takielunek

Ożaglowanie
FPS

Skrót fps może oznaczać:
 klatki na sekundę (ang. frames per second) – miara prędkości wyświetlania ruchomych obrazów
 stopy na sekundę (ang. feet per second) – miara szybkości
Pisany wielkimi literami FPS:
 strzelanka pierwszoosobowa (ang. first-person shooter) – gatunek gier komputerowych
 H. Cegielski – Fabryka Pojazdów Szynowych – poznańskie przedsiębiorstwo produkujące tabor szynowy, od 1997 wchodzące w skład grupy H. Cegielski – Poznań
 Fabryka Przekładni Samochodowych Tczew – producent skrzyń biegów i sprężarek mechanicznych, obecnie część korporacji Eaton
 Forssan Palloseura – fiński klub hokeja na lodzie
 Full Power Spirit – polski zespół hip-hopowy
Klatki na sekundę

Klatki na sekundę, środowiskowe klatkaż (skrót kl./s; często fps lub FPS, od ang. frames per second) – liczba kadrów wyświetlanych w ciągu sekundy, czyli częstotliwość z jaką statyczne obrazy pojawiają się na ekranie. Jest to miara płynności wyświetlania ruchomych obrazów.

Mała liczba klatek wyświetlanych w ciągu sekundy powoduje u widza wrażenie „klatkowania” (pokazu slajdów), natomiast wysoka zwiększa płynność wyświetlania. Dzięki przenikaniu się kolejnych klatek nagranego filmu takie wrażenie ma miejsce już przy około 15 klatkach na sekundę.

Rzeczywiste zastosowania 
W telewizji wartość ta jest stała i zależy od sposobu nadawania: dla systemów PAL i SECAM jest to 25 klatek na sekundę, natomiast w NTSC 29,97. Standardowa szybkość przesuwu dla filmu wyświetlanego w kinach wynosi 24 klatki na sekundę. W epoce kina niemego było to 16 kl./s. Pierwszym filmem wyświetlanym w kinach z częstotliwością 48 kl./s – w celu zwiększenia jakości i płynności obrazu – był Hobbit: Niezwykła podróż.

W filmach odtwarzanych na komputerze częstotliwość wyświetlania jest również stała i zależy od sposobu kodowania – jednak w grach komputerowych i innych systemach generowania grafiki w czasie rzeczywistym współczynnik ten jest zmienny i zależy od wydajności sprzętu.

W niektórych odtwarzaczach wideo oraz grach istnieje możliwość wyświetlenia liczby klatek generowanych w ciągu sekundy. Można też do tego celu stosować osobny program, między innymi Action!, Fraps, Gregion.

Zobacz też 
 częstotliwość odświeżania monitora

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Graficzne porównanie 15 FPS vs. 30 FPS vs. 60 FPS 

Animacja komputerowa
Terminologia gier komputerowych
Technika filmowa
Jednostki częstotliwości
Wolfenstein

Wolfenstein – seria gier komputerowych, na którą składają się:
 Castle Wolfenstein – gra komputerowa z 1981 roku
 Beyond Castle Wolfenstein – gra komputerowa z 1984 roku
 Wolfenstein 3D – gra komputerowa z 1992 roku
 Return to Castle Wolfenstein – gra komputerowa z 2001 roku
 Wolfenstein: Enemy Territory – gra komputerowa z 2003 roku
 Wolfenstein – gra komputerowa z 2009 roku
 Wolfenstein: The New Order – gra komputerowa z 2014 roku
 Wolfenstein: The Old Blood – gra komputerowa z 2015 roku
 Wolfenstein II: The New Colossus – gra komputerowa  z 2017 roku
Stertrumsel

Stertrumsel – prostokątny żagiel rejowy występujący na żaglowcach typu bark lub fregata, na ich ostatnim maszcie, czyli stermaszcie. Najczęściej jest to żagiel szósty, licząc od pokładu, i jednocześnie najwyższy na swoim maszcie.

Ponieważ jednak świat żaglowców cechuje się bardzo dużym urozmaiceniem budowy takielunku, możliwe są także inne rozwiązania. Np. gdy zamiast jednego sterbramsla występują dwa żagle – s. dolny i s. górny, to wtedy automatycznie stertrumsel staje się żaglem piętra siódmego.

Bezpośrednio pod stertrumslem wisi sterbombramsel, natomiast nad stertrumslem nie spotyka się dalszych żagli rejowych.

Stertrumsel może teoretycznie występować także na brygu, który jest typem żaglowca rejowego dwumasztowego, o ile tylny maszt jednostki będzie się zwać stermasztem. Najczęściej jednak na brygu występuje układ fok-grot, a wtedy dla stermasztu (i jego żagli) nie ma tam miejsca.

Zobacz też 
 olinowanie
 omasztowanie
 ożaglowanie
 trumsel

Ożaglowanie
Dag

dekagram (dag) – jednostka masy, równa 0,01 kilograma
 skierowany graf acykliczny (directed acyclic graph) – struktura danych w informatyce
 Dag – postać z mitologii nordyckiej
 diacyloglicerole
Szereg geometryczny

Szereg geometryczny – szereg postaci
  gdzie 

 jest pierwszym wyrazem szeregu geometrycznego, a  – ilorazem szeregu geometrycznego.

-tą sumą częściową jest suma pierwszych  wyrazów szeregu:
 

Wartość -tej sumy częściowej jest równa:
   dla  
   dla  

Dowód. Niech  Wzór jest prawdziwy dla  bowiem  Załóżmy indukcyjnie, że wzór jest prawdziwy dla  Wówczas
 

W równości oznaczonej gwiazdką „*” wykorzystaliśmy założenie indukcyjne  Na mocy twierdzenia o indukcji matematycznej otrzymujemy prawdziwość wzoru dla dowolnego 

Jeśli  to wszystkie wyrazy szeregu  są równe  i -ta suma częściowa ma postać

Zbieżność szeregów geometrycznych 
Szereg geometryczny  jest zbieżny wtedy i tylko wtedy, gdy  lub  Wówczas suma szeregu dana jest wzorem 

Dowód.
 Jeśli  to  gdyż 
 Jeśli  to dla każdego  zachodzi:  więc  a zatem 
Od teraz załóżmy, że 
 Jeśli  to  i na mocy kryterium d’Alemberta szereg  jest rozbieżny.
 Jeśli  to 
 Jeśli  to wyraz ogólny szeregu  jest postaci  Zatem
 
 Stąd  gdy liczba  jest nieparzysta oraz  gdy liczba  jest parzysta. Zatem granica  nie istnieje.

Przykład 

W nieskończonym szeregu geometrycznym
 

iloraz  jest równy  zaś  Wobec tego zgodnie z powyższym twierdzeniem
 

Wynik ten obrazuje załączona grafika.

Zobacz też 
 szereg
 szereg funkcyjny
 szereg harmoniczny

geometryczny
Barkentyna

Barkentyna (inaczej szkunerbark) – żaglowiec posiadający trzy lub więcej masztów, niosący na pierwszym od dziobu ożaglowanie rejowe, a na pozostałych ożaglowanie skośne - przeważnie gaflowe, rzadziej bermudzkie.

Polskimi żaglowcami typu barkentyna są ORP Iskra (II) oraz STS Pogoria.

Zobacz też 

 gafel, olinowanie, omasztowanie, ożaglowanie, reja

Przypisy
Stermaszt

Stermaszt (krojcmaszt) – ostatni maszt na żaglowcach minimum trzymasztowych, pod warunkiem, że znajduje się na nim ożaglowanie rejowe. Ożaglowanie to może zajmować cały maszt lub tylko wyższe piętra żagli, współdzieląc lub oddając niższe piętra ożaglowaniu skośnemu. Stermaszt występuje wyłącznie na żaglowcach typu fregata.

Najniższa reja tego masztu to sterreja, żagiel na niej podnoszony (o ile istnieje - zwykle nie) to sterżagiel. Żagiel gaflowy podnoszony na tylnym maszcie fregaty to bezan (żagiel). Ponieważ zwykle na fregacie w ogóle nie podnosi rejowego sterżagla, żagiel gaflowy bywa nazwany nie bezanem, a sterżaglem. Na Darze Pomorza i Darze Młodzieży ostatni maszt nazywany jest kreuz(maszt), a jego najniższa reja (nie ma na niej żagla) to bagenreja.

Odpowiednikiem stermasztu dla masztu z ożaglowaniem całkowicie skośnym jest bezanmaszt, natomiast na brygu, który jest żaglowcem rejowym, ale tylko dwumasztowym, tylny maszt nazywany jest grotmasztem.

Zobacz też 
 bezan, grot, olinowanie, omasztowanie, ożaglowanie,  takielunek

Przypisy 

Omasztowanie
Szkuner

Szkuner – typ osprzętu żaglowego lub żaglowiec noszący ten typ osprzętu. Ma dwa lub więcej masztów o ożaglowaniu skośnym. Przy dwóch masztach pierwszy jest niższy lub równy drugiemu.

Typy z wyższym pierwszym masztem to jol i kecz.

Rodzaje szkunerów 
Rodzaj głównych żagli
 szkuner gaflowy, bardzo popularny, np. ORP Iskra I
 szkuner bermudzki
 szkuner sztakslowy, np. Zawisza Czarny II
Żagle dodatkowe
 szkuner-ket – nie ma przednich sztaksli, pierwszy maszt znajduje się blisko dziobu.
Dodatkowe żagle rejowe w różnych konfiguracjach
 szkuner rejowy (urejony), np. Zew
 szkuner bramslowy – ma bramsle na fok- i grotmaszcie;
 szkuner marslowy - marsle i bramsle na fok- i grotmaszcie;
 szkuner bramslowo-topslowy – bramsel na fokmaszcie, topsel na grotmaszcie.
 szkuner marslowo-topslowy – marsel i bramsel na fokmaszcie, topsel na grotmaszcie;
 bramslowo-marslowy – marsel i bramsel na fokmaszcie, bramsel na grotmaszcie;
W przypadku szkunerów trójmasztowych na bezanmaszcie nie ma żagli rejowych.

Zobacz też 

 olinowanie, omasztowanie, ożaglowanie, takielunek

Linki zewnętrzne 
 wielkie szkunery (zdjęcia)
Netia

Netia S.A. – jeden z największych polskich operatorów telekomunikacyjnych, część Grupy Cyfrowego Polsatu. Dostawca usług telewizyjnych, internetu stacjonarnego oraz mobilnego dla użytkowników prywatnych, firm oraz instytucji. Zatrudnia ok. 2000 osób w 70 lokalizacjach w Polsce. Od maja 2018 r. większościowy pakiet akcji Netia SA posiada Cyfrowy Polsat S.A.

Historia 
 1990 – powołanie do życia R.P. Telekom
 1991 – koncesja na świadczenie lokalnych usług telekomunikacyjnych w Pile
 1994 – pierwsza otwarta sieć i pozyskanie klientów w Świdniku
 1998 – przekroczenie liczby 100 000 klientów
 2000 – debiut na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i włączenie akcji do indeksu WIG20
 2004 – uruchomienie usług ADSL – jako internet Net24 (późniejsza usługa Szybki Internet)
 2005 – rozpoczęcie budowy w technologii WiMAX (aktualnie na większość nadajników kończy się koncesja i są one wyłączane)
 2006 – przejęcie sieci Pro Futuro
 2007 – początek świadczenia usług na sieci Telekomunikacji Polskiej w technologii LLU, dzięki czemu Netia stała się operatorem ogólnopolskim
 2008 – przejęcie Tele2 Polska i włączenie w struktury przedsiębiorstwa
 2009 – 500 000 klientów szerokopasmowego internetu
 2010 – modernizacja sieci do standardu NGA (VDSL) oraz testy usługi telewizji cyfrowej
 2011 – nabycie Telefonii Dialog SA oraz Crowley Data Poland (jako CDP Netia)
 2012 – likwidacja CDP Netia sp. z o.o. poprzez połączenie
 2015 – nabycie 100% udziałów w spółce TK Telekom
 2018 – nabycie 32% akcji Netii przez Cyfrowy Polsat, następnie kolejnych 33,98% (łącznie 65,88%)
 2021 – przejęcie przez Cyfrowy Polsat 99,9% akcji Netii

Zarząd i Rada Nadzorcza 
W skład Zarządu Netii SA wchodzą:

 Andrzej Abramczuk – Prezes Zarządu, Dyrektor Generalny.
 Krzysztof Adaszewski – Członek Zarządu, Dyrektor Finansowy
 Grzegorz Bartler – Członek Zarządu, Dyrektor Generalny ds. Techniki
 Tomasz Dakowski – Członek Zarządu, Dyrektor Generalny ds. B2C

W skład Rady Nadzorczej Netii SA wchodzą:

 Piotr Żak – Przewodniczący
 Justyna Kulka
 Wojciech Pytel
 Adam Biedrzycki
 Maciej Szwarc
 Tomasz Szeląg
 Stefan Radzimiński

Akcjonariat

Zobacz też 
 Netia Spot
 Netia K2 Expedition

Przypisy 

Operatorzy telekomunikacyjni
Polskie przedsiębiorstwa telekomunikacyjne
Przedsiębiorstwa założone w Polsce w 1991
Spółki notowane na GPW w Warszawie
Tenochtitlán

Tenochtitlán [] (w języku nahuatl oznacza „Miejsce Owocu Kaktusa” lub „Kaktusowa Skała”) – stolica państwa Azteków, założona około 1325 roku na wyspie pośrodku (oraz na sztucznych pływających wyspach) jeziora Texcoco.

Zbudowano w niej sieć kanałów i groble łączące miasto ze stałym lądem. Poziom wody był regulowany przy pomocy tam. Woda pitna dostarczana była z pobliskich gór przy pomocy akweduktów. Wewnątrz miasta powstały pływające ogrody, pałace i ogromne centrum ceremonialne, otoczone murem o wysokości 2,5 m. Centrum stanowił czworokąt o boku długości około 300 m. Mur zdobiły wizerunki Quetzalcoatla. Najważniejszym obiektem centrum była Templo Mayor – schodkowa piramida z umieszczoną na jej szczycie świątynią z podwójnym sanktuarium (podwójne sanktuaria to zwyczaj Cziczimeków). Jedno z nich było poświęcone Tlalocowi, a drugie Huitzilopochtli.  Wewnątrz centrum znajdowała się także świątynia Quetzalcoatla oraz boisko do gry w ullamaliztli (pelotę).

Bogom składano ofiary z ludzi. Czaszki ofiar przechowywano w tzw. tzompantli. Był to zbiornik otoczony kamiennym murem o wymiarach 52 × 22 × 9,0 m. Zbiorniki tego typu stanowiły swoisty powód dumy Azteków, świadczący o ich wkładzie w ocalenie świata (karmienie bogów). W mieście znajdowało się 7 takich konstrukcji, szacuje się, że największa z nich zawierała około 11 700 czaszek. Na ogół zabijano mężczyzn, jeńców wojennych, wśród czaszek znajdują się nieliczne należące do dzieci.

Pałac Montezumy II był jednym z kilku pałaców znajdujących się w Tenochtitlánie. Zbudowany został na planie kwadratu o boku długości 200 m. Składał się z kilku budynków jedno- i dwupiętrowych. Budynki usytuowano wśród ogrodów. W skład założeń pałacowych wchodziły także dziedzińce oraz ogród zoologiczny.

Tenochtitlán z czasem stał się najbardziej znaczącym miastem regionu. Prowadziły przezeń liczne szlaki handlowe wiodące do Zatoki Meksykańskiej i Oceanu Spokojnego.

Na początku XVI wieku w Tenochtitlán mieszkało ponad 200 tysięcy ludzi, co czyniło je jednym z największych miast świata. Pierwsza próba zdobycia miasta przez hiszpańskiego konkwistadora Hernána Cortésa w 1519 roku zakończyła się niepowodzeniem. Jednak 13 sierpnia 1521 roku, po długich i zaciętych bojach, Hiszpanom i ich indiańskim sojusznikom udało się zająć stolicę Azteków.

Zdobywcy zburzyli dużą część budynków i świątyń (w tym Templo Mayor), a z pozyskanych w ten sposób materiałów zbudowali na ruinach Tenochtitlán nowe miasto – Meksyk.

Zobacz też 
 Sztuka Azteków
 Templo Mayor
 Teotihuacán
 Wierzenia Azteków

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 

Miasta Azteków
Zabytki Meksyku
Stanowiska archeologiczne w Meksyku
Sztuka prekolumbijska