Brummen (plaats)

Brummen () is een plaats in de Nederlandse provincie Gelderland. Het is de hoofdplaats en de op een na grootste plaats van de gemeente Brummen.

Ligging 
Brummen ligt tussen Zutphen en Dieren, op korte afstand van de rivier de IJssel. Over de IJssel vaart een autoveer naar het stadje Bronkhorst. Het landelijk gebied van de gemeente Brummen strekt zich uit tot over het Apeldoorns Kanaal. Brummen heeft een treinstation, gelegen aan de zogenaamde IJssellijn (Arnhem - Zutphen).

Geschiedenis 
De omgeving waar Brummen in ligt wordt al duizenden jaren bewoond. Over de oudste geschiedenis is echter weinig bekend. De naam "Brummen" duikt voor het eerst op in een oorkonde waarin een aantal landerijen geschonken worden van graaf Wrachari aan Liudger. In die oorkonde wordt gesproken van Brimnum, in 794. Op dit jaartal worden vieringen van het bestaan van Brummen gebaseerd.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog lagen in Brummen en omgeving regelmatig troepen gelegerd. Onder andere de Spaanse troepen van graaf Hendrik van den Bergh die de Grote Schans veroverden in 1624 en vanaf daar plunderend het Kwartier van Veluwe binnenvielen. Nadien werd door de Staatsen over de IJssel een bruggenhoofd aangelegd. Voor het laatst speelde deze schans een grote rol tijdens de inval van de Veluwe van 1629. Er werden toen Spaanse troepen onder Jan van Nassau gelegerd in Brummen en Empe om dit bruggenhoofd te verdedigen.

Voor 1800 was Brummen de hoofdplaats van het Veluwse ambt Brummen, dat bestond uit de kerspels Brummen en Hall.

In 1865 kwam de spoorwegverbinding gereed. Tot die tijd deden postwagens en diligences regelmatig Brummen aan, via de weg van Arnhem naar Zutphen.

Groot Engelenburg 
Het eerste huis op de plek waar nu landhuis Groot Engelenburg staat stamde uit de middeleeuwen. Het werd in 1624 door Spaanse troepen verwoest tijdens de inval van de Veluwe. Jacob Schimmelpenninck II bouwde op de oude grondvesten een nieuw buitenhuis op het landgoed, dat hij voor de jacht gebruikte. Het landgoed is 230 hectare groot. Nadat het in de 20e eeuw lange tijd als vakantie- en conferentieoord in bezit was van verschillende banken werd het huis in 1988 grondig gerenoveerd. Daarna werd het in gebruik genomen als golfclub en hotel. Op het landgoed is in het bos- en parklandschap een negen-holes golfbaan aangelegd.

Bezienswaardigheden 
In Brummen bevinden zich de twee grootste mammoetbomen van Nederland.

Monumenten 
In Brummen bevinden zich een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Brummen (plaats)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Brummen
 Lijst van oorlogsmonumenten in Brummen

Geboren 
 Jan Elias Nicolaas Schimmelpenninck van der Oye (1836-1914), politicus
 Hendrik van der Wijck (1844-1902), burgemeester
 Adriaan J.P. Metelerkamp (1856-1920), kolonel in de Cavalerie en lid van de gemeenteraad van Brummen.
 Johan Visschers (1883-1943), landbouwer en verzetsstrijder
 Gerardus Jan Pannekoek (1886-1966), Nederlands tuin- en landschapsarchitect, schrijver en plantendeskundige
 Laurens Rijnhart Beijnen (1896-1945), verzetsstrijder (gefusilleerd)
 Hendrik Uittien (1898-1944), botanicus, verzetsstrijder (gefusilleerd)
 Louis Jansen (1915-2010), verzetsstrijder en burgemeester
 Durk van der Mei (1924-2018), politicus, volksvertegenwoordiger van de CHU, staatssecretaris
 Kees de Wit (1924-1993), hoogleraar
 Arnold Gerritsen (1948), voormalig burgemeester van Zutphen
 Bert Plagman (1949), poppenspeler en stemacteur
 Wim Brands (1959-2016), dichter, journalist en presentator
 Dirk-Siert Schoonman (1967), politicus
 Kristel Zweers (1976), cabaretière (ex-Lama)
 Wouter Zweers (1984), acteur
 Leon Broekhof (1988), voormalig profvoetballer

Bekende voormalige inwoners 
 Jan Arend Godert de Vos van Steenwijk (1818-1905), politicus 
 Lucie Blachet (1828-1909), fotograaf
 Steven Blaisse (1940-2001), roeier
 Julia Burgers-Drost (1938-2013), auteur
 Schelto van Citters (1865-1942), politicus
 Alexander van Dedem (1838-1931), politicus
 Renske Helmer-Englebert (1969), politicus
 Henk Pröpper (uitgever) (1958), uitgever
 Sara Stracké-van Bosse (1837-1922), beeldhouwer en kunstschilder 
 Stephanie Vetter (1884-1974), auteur
 Cees van Wingerden (1927-2012), politicus

 
Plaats in Gelderland