Ridderkerk

Ridderkerk () is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland op het eiland IJsselmonde (een klein gedeelte ligt op het subeiland de Zwijndrechtse Waard). De gemeente telt  inwoners (, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 25,26 km². De gemeente is een van de BAR-gemeenten en maakt deel uit van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Bij Ridderkerk ligt een druk verkeersknooppunt 'Ridderkerk' van de Rijkswegen A15 en A16. In Ridderkerk ligt ook Rijksweg A38, de kortste snelweg (1,5 km) van Nederland. Voor de postcodes liggen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) alle woonplaatsen binnen de gemeente Ridderkerk "in" de woonplaats Ridderkerk. In de middeleeuwen was Ridderkerk een ambachtsheerlijkheid.

Naam 
De naam Ridderkerk is afkomstig van Riederkercke gelegen in de Riederwaard, waarbij ried verwijst naar het oudnederfrankische woord voor riet.

Geschiedenis 
De naam Ridderkerk (Riederkercke) komt voor het eerst voor in een bericht van hertog Hendrik IV van Brabant, waar sprake is van Riede, gelegen aan de Merwede. De Merwede heet nu de Maas. Waarschijnlijk is het gebied in de 12e eeuw voor het eerst bedijkt. In 1277 droeg Diederik van Alkemade het land, met de kerk in leen, op aan graaf Floris V van Holland, wiens opvolgers meermalen een pastoor aanstelden (patronaatsrecht) in het ambacht Riede in de Riederwaard.

In de 14e eeuw had deze waard veel te lijden van overstromingen en tussen 1373 en 1375 moest de schaarse bevolking zich terugtrekken op de zuidelijke waterkeringen daar de Riederwaard onder water kwam te staan.

In 1404 kwam het herstel van de Molendijk gereed en was de Oud-Reijerwaard herwonnen. Een dijkdoorbraak tijdens de Sint-Elisabethsvloed (1421) werd direct hersteld.

19 december 1427 werd Ridderkerk een ambachtsheerlijkheid en de eerste ambachtsheer is Ridder Roeland van Uitkerke, heer van Uitkerke en Gouverneur van Holland. Hij kreeg deze titel van Filips de Goede. Zijn vrouw, Margaretha van der Clite , wordt in 1441 ambachtsvrouw van Ridderkerk en in datzelfde jaar wordt de polder Nieuw Reijerwaard herdijkt.

In 1446 regelt Margaretha het bestuur en de rechtspraak in haar ambacht. Dit handvest vormde tot in de achttiende eeuw de basis voor het bestuur en de rechtspraak in Ridderkerk.
Daarom wordt 1446 beschouwd als het ontstaansjaar van Ridderkerk. In 1855 ging de gemeente Rijsoort en Strevelshoek op in de gemeente Ridderkerk.

De wijk Rijsoord in de gemeente Ridderkerk kreeg tijdens de Tweede Wereldoorlog landelijke bekendheid doordat daar op 15 mei 1940 in een schoolgebouw de capitulatieovereenkomst tussen Nederland en Duitsland werd ondertekend door generaal Winkelman.

Rijsoord bezit nog één molen, genaamd De Kersenboom, die in de jaren 90 gerestaureerd is en verplaatst werd naar de andere zijde van de Waal, een dode rivierarm.

Na de Tweede Wereldoorlog is het inwoneraantal in Ridderkerk fors gestegen door de bouw van diverse nieuwe wijken. In 2007 is het nieuwe centrum geopend met onder andere het gemeentehuis en een centraal plein voor evenementen met diverse horeca en een theater.

Archeologie 

In de tweede helft van de vorige eeuw is er in Ridderkerk veel archeologisch onderzoek gedaan. Diverse opgravingen brachten sporen van bewoning aan het licht uit de Romeinse tijd. De bewoners hielden zich toen al bezig met akkerbouw en veeteelt.

De Kievitsdonk in Bolnes werd bij de aanleg van de Rotterdamseweg archeologisch onderzocht. Daar zijn vuurstenen voorwerpen gevonden uit een periode van duizenden jaren voor Chr., waaruit blijkt dat de donk daar, vanwege de hoge ligging, toen is gebruikt als kampplaats door rondtrekkende jagers.

De oeverstroken langs de bocht van de Waal in Strevelshoek zijn duizend jaar geleden vrij intensief bewoond geweest. Aardewerkvondsten uit de 13e en het begin van de 14e eeuw tonen dit aan. Toen in die tijd het gebied voortdurend overstroomde zijn de bewoners vertrokken en is de bebouwing verdwenen. Ook opgravingen bij De Nes en de voormalige Borchhoeve in Rijsoord leverden veel informatie op over vroegere bewoning binnen de grenzen van Ridderkerk.

Een opzienbarende opgraving was die van het Huis te Woude aan de Ringdijk te Slikkerveer in 1968. In 1371 werd aldaar een begin gemaakt met de bouw van een kasteeltje dat nooit helemaal is voltooid.
Door de grote vloeden in 1373 en 1374 overstroomde de Riederwaard en kwam het bouwwerk in het water te staan. Tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten werd het omvergehaald door de Hoeken die vreesden dat de tegenpartij er zich zou nestelen. Bij latere overstromingen spoelde een kleilaag over de ruïne en onttrok de resten aan het zicht. In 1969 heeft men de fundamenten van het huis gedeeltelijk gereconstrueerd. Archeologische vondsten ter plekke gaven meer inzicht in de Ridderkerkse geschiedenis.

Kerkelijk 

De beschermheilige van Ridderkerk is St. Joris. Een groot gedeelte van de bevolking was lid van een kerk, maar dit percentage is de laatste decennia sterk afgenomen. De grootste gemeente is de PKN, waarin de Nederlands Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerken zijn opgegaan. Een deel behoort tot de bevindelijke Gereformeerde Bond. Een van de kerken die door deze gemeente wordt gebruikt is de Singelkerk. Verder zijn er in Ridderkerk onder meer twee gereformeerde gemeenten, een oudgereformeerde gemeente aan het Laantje in Bolnes, een vrijgemaakt-gereformeerde kerk, een christelijke gereformeerde Kerk, een koninkrijkszaal, een Molukse gemeente, een Leger des Heils, een rooms-katholieke kerk en kapel, 2 moskeeën en een hersteld hervormde kerk. In totaal zijn er 22 gebedshuizen te vinden in Ridderkerk.

Gemeentewapen 
Het wapen van Ridderkerk bevat een afbeelding van een gehelmde Sint Joris te paard, die een draak overwint.

Kernen 

Inwoners op 1 januari 2022:
 Ridderkerk (26.234 inwoners)
 Slikkerveer (9.335 inwoners)
 Bolnes (7.890 inwoners)
 Rijsoord (3.005 inwoners)
 Oostendam (635 inwoners)

Totaal gemeente Ridderkerk 47.099 inwoners.

Wijken 
 Drievliet/Het Zand is de recentste uitbreiding van de kern Ridderkerk, in het oosten van de gemeente en telt ruim 11.000 inwoners. Het bedrijvenpark 'Donkersloot' grenst eraan. De wijk beschikt onder andere over een wijkcentrum, de Fuik, een sporthal, een kunstgras voetbalveld. Aan het Vlietplein zijn diverse winkels en scholen gevestigd. In 2010 is dit plein ingrijpend gerenoveerd. In Drievliet zijn de basisscholen De Botter en de Bongerd gevestigd.
 Ridderkerk Oost
 Ridderkerk West
 Centrum (dit is het hart van de gemeente met een historische oude kern, een modern winkelcentrum en een stadsplein waar horeca te vinden is en diverse evenementen plaatsvinden.
 Slikkerveer
 Bolnes
 Oostendam

Rekarreks 
Rekarreks was het dialect van de plaats Ridderkerk. Anno 2021 is het dialect door het Rotterdams beïnvloed.

Economie

Winkelen
 Winkelplein Doctor Colijnstraat
 Winkelcentrum Vlietplein
 Winkelhart Ridderkerk met centrumdelen Jorishof, Koningshof, Ridderhof en Ridderkern
 Weekmarkt is er iedere vrijdagmorgen van 9:00 tot 15:30 uur op Parkeerterrein Ridderhof, het gedeelte van dit parkeerterrein tussen de Frans Halsstraat en Paulus Potterstraat.
 Winkelcentrum de Werf
 Plein Oost
 Dillenburgplein

Industrie 
Gelegen langs de rivieren de Noord en de Nieuwe Maas ontwikkelden zich in vroeger jaren diverse scheepswerven. In de kern Bolnes 'Boele-Bolnes' en in Slikkerveer 'De Groot & Van Vliet'. De heer Cornelis Verolme, eigenaar van Verolme Scheepswerf Alblasserdam (V.S.A.) en later RSV (Rijn-Schelde-Verolme) was woonachtig te Ridderkerk.

In Rijsoord werd vlas verbouwd en verwerkt tot linnen en touw. Het vlas werd geroot in de Waal. Uit het vlas werd ook lijnzaad gewonnen en geëxporteerd door de firma De Groot & Van Nes.

De haven van Ridderkerk is de Ridderhaven.

Bedrijventerreinen 
 Bedrijventerrein Cornelisland
 Bedrijventerrein De Groenenwaert
 Bedrijventerrein Donkersloot Noord/de Woude
 Bedrijventerrein Donkersloot Zuid
 Bedrijventerrein De Gieterij
 Bedrijventerrein Nieuw-Reijerwaard (in ontwikkeling)
 Bedrijventerrein Veren Ambacht

Recreatie 
Het vlas is verdwenen uit Rijsoord, maar de Waal trekt toeristen en sportvissers. Er zijn enkele plekken langs de oevers waar men roeiboten en kano's kan huren. Ook voor visboten (fluisterboten) en verhuur van visspullen kan men er terecht.

In het Oosterpark is een recreatieplas met een strandje en een pannenkoekenhuis.

Op het Koningsplein in het centrum vinden diverse evenementen plaats.

In Slikkerveer is een recreatieplas met een strandje.

Cultuur en natuur 
Er zijn twee musea in Ridderkerk, namelijk het Museum Johannes Postschool, wat ook bekend is als capitulatiemuseum Johannes Post en de Oudheidkamer. Ridderkerk heeft ook een theater aan het Koningsplein. Er is een actieve kunstenaarsgemeenschap die jaarlijks exposities en een Kunstroute organiseert.

Natuurgebieden 
 De Crezéepolder is een buitendijks getijdennatuurgebied van 75 hectare
 De Ridderkerkse griend is een natuurgebied gelegen in het oosten van de gemeente
 De Gorzen, een  natuur- en recreatiepark van 40 hectare
 Het Donckse Bos, landgoed en buitendijkse griend bij Huys ten Donck van 22 hectare
 Het Waalbos, een nieuw gebied in Rijsoord van 190 hectare, afwisselend stukken bos met struweel, waterpartijen met rietoevers en open weidegebied. In 2020 opende een bezoekerscentrum.

Monumenten 
In de gemeente is er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Ridderkerk (plaats)
 Lijst van rijksmonumenten in Ridderkerk (gemeente)
 Lijst van oorlogsmonumenten in Ridderkerk

Kunst in de openbare ruimte 
In de gemeente Ridderkerk zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:
 Lijst van beelden in Ridderkerk

Openbaar vervoer 
Ridderkerk heeft twee verschillende OV-mogelijkheden: de bus en de waterbus. De waterbus doet via twee lijnen de gemeente aan. Een gaat van Ridderkerk naar Kinderdijk en Krimpen aan de Lek en de andere die van Rotterdam naar Dordrecht gaat legt ook aan in de gemeente. Diverse buslijnen verbinden de gemeente met omringende plaatsen en vooral met Rotterdam. Er zijn sinds de 
jaren 90 plannen om een metrolijn of tramlijn vanuit Rotterdam naar Ridderkerk te laten lopen. De aanleg is door de stadsregio Rotterdam uitgesteld tot na 2020. Wel is de grond voor een traject voor zowel een metro- als een tramlijn gereserveerd.

Politiek

Gemeenteraad
De gemeenteraad van Ridderkerk bestaat uit 29 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1990:

Nieuw Rechts = Het gemeenteraadslid Martin Dijkhuizen is aan het begin van de raadsperiode verder gegaan onder de naam Ridderkerks Belang. Deze partij is opgegaan in MoedigNL.nl.

College van B&W 
Samenstelling college van burgemeester en wethouders periode 2022-2026.

Bekende mensen uit Ridderkerk 

 Aart Aardoom (1906-1985), verzetsstrijder
 Costavina Aya Ayal (1926-2015), verzetsvrouw in Nieuw-Guinea
 Martin van Beek (1960-2018), politicus
 Bas Belder (1946), leraar, journalist en politicus (SGP, Europarlementariër)
 Pieter Bode (1926-1986), politicus
 Eppo Bolhuis (1953), wetenschapper, oud-politicus
 Jan Bos (1868-1920), burgemeester
 Jordy Buijs (1988), voetballer
 Mick van Buren (1992), voetballer
 Tess van Buren (1996), handbalster
 Martin Butter (1965), orgelbouwer
 Hans van Daalen (1971), politicus (ChristenUnie)
 Bart Deurloo (1991), meerkampturner
 Robbert Dijkgraaf (1960), wiskundige, theoretisch natuurkundige en politicus
 Tim Eekman (1991), voetballer
 Jan van der Graaf (1937-2022), theoloog en ingenieur
 Johan den Hoedt (1970), organist en dirigent
 Hans Hers (1917-2006), verzetsstrijder
 Ricardo Kieboom (1991), voetballer
 Bert de Kool (1906-1996), politicus
 Luuk Kroon (1942-2012), luitenant-admiraal van de Koninklijke Marine (Bevelhebber der Zeestrijdkrachten, Chef-Defensiestaf)
 Cora van Nieuwenhuizen (1963), politica (VVD, Europarlementariër)
 Gert Oostindie (1955), historicus
 Arjan Plaisier (1956), theoloog, predikant en zendeling (voormalig scriba van de Protestantse Kerk in Nederland)
 Cornelis Pot (1885-1977), ondernemer en uitvinder van het klavarskribo
 Heleen Pott (1952), filosoof
 Wietske de Ruiter (1970), hockeyster
 Johan Schot (1961), historicus
 Arie Smit (1845-1935), scheepsbouwer en politicus (liberaal, o.a. burgemeester te Vlissingen en Tweede Kamerlid)
 Bart Jan Spruyt (1964), geschiedkundige, columnist, journalist en publicist
 Jannie Sterkenburg-Versluis (1941), politica
 Meindert Stolk (1965), politicus
 Pieter Stolk (1945-2007), dirigent en muzikaal programmamaker bij de Evangelische Omroep
 Kevin Strootman (1990), voetballer
 Jan Peter Teeuw (1987), dirigent en organist
 Lee Towers (1946), zanger
 Cornelis Verolme (1900-1981), industrieel
 Cornelis van der Waal (1919-1980), predikant en theoloog
 Leen van der Waal (1928-2020), werktuigbouwkundige en politicus (SGP, Europarlementariër)
 Jos Wienen (1960), politicus en burgemeester
 Teunsis Wilschut (1905-1961), architect
 IJsbrand Hendrik de Zeeuw (1923-1975), politicus (ARP, burgemeester van Andijk, Enkhuizen en Bussum)
 Liesbeth Zegveld (1970), advocaat, juriste en hoogleraar

Aangrenzende gemeenten 

Plaats in Zuid-Holland