alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Rosi

Rosi
 Aleandro Rosi – piłkarz włoski grający na pozycji bocznego pomocnika
 Francesco Rosi – włoski reżyser i scenarzysta filmowy
 Gianfranco Rosi – włoski reżyser, scenarzysta, operator i producent filmowy
Agura

– słowo w języku japońskim oznaczające pozycję siedzącą ze skrzyżowanymi nogami, „po turecku”. 

W dosłownym tłumaczeniu agura oznacza cudzoziemski, barbarzyński sposób siedzenia. Ma on charakter nieformalny, przyjmowany np. w japońskich restauracjach. Sposób formalny, ceremonialny, nazywany właściwym, to seiza.

W medytacji buddyjskiej jakakolwiek pozycja ze skrzyżowanymi nogami, która nie jest ani lotosem, ani półlotosem jest zaliczana do agura, np. pozycja birmańska.

Przypisy 

Kultura w Japonii
Medytacja buddyjska
Butsudan

– japoński, świątynny lub domowy, buddyjski ołtarz-relikwiarz. Zwykle umieszcza się w nim miniaturę relikwiarza świątynnego (zushi) (w bogatych domach mogą być pozłacane lub inkrustowane masą perłową) i tabliczek z imionami przodków (ihai). Do wyposażenia butsudanu należą świece i świeczniki, puzderko i naczynie do spalania trociczek, gong i pałka do uderzania. Ołtarz zdobi się kwiatami, ryżem, warzywami, często ulubionymi potrawami przodków.

Najprostszym hołdem przy butsudan jest złożenie ukłonu, klaśnięcie, uderzenie w gong i zapalenie trociczki. Przy różnych okazjach zaprasza się mnicha, który przy butsudanie recytuje sutry.

Znaczenie dosłowne: "półka Buddy" (butsu – Budda, dan – półka).

Bibliografia 
 
 

Buddyzm zen
Daishi

– tytuł buddyjski, na ogół nadawany po śmierci.

Bibliografia

Zobacz też 
 zenji

Buddyzm zen
Dokusan

– dobrowolne, prywatne spotkanie z mistrzem zen w jego pokoju nauczania w wyznaczonym terminie.

Bibliografia 
 

Buddyzm zen
Gasshō

– (1) składanie rąk do modlitwy​, modlić się do Buddy poprzez złożenie płasko dłoni na wysokości głowy lub piersi, w postawie stojącej; (2) trójkątna rama dachu krytego strzechą

W Reiki złożone dłonie, jak do modlitwy chrześcijańskiej, podniesione na wysokość serca.

Zobacz  też 
 Zabytkowe wioski regionów Shirakawa-gō i Gokayama

Przypisy

Bibliografia 
 

Rytuały buddyjskie

en:Buddhist terms and concepts#G
es:Gassho
Skala tenowa

Skala tenowa – skala testu psychologicznego znormalizowana tak, aby średnia w populacji wynosiła 50, a odchylenie standardowe 10. Obejmuje swoim zasięgiem od -5 do +5 odchyleń standardowych w rozkładzie normalnym.
Uważa się, iż wartości pomiędzy 40 a 60 oznaczają, iż dana wielkość jest w granicach normy. Wychylenia poza te granice mogą oznaczać chorobowe nasilenie danej cechy.
Skale tenowe są używane na przykład w teście MMPI-2.

Zobacz też 
 Stanfordzka Skala Inteligencji Bineta
 skala staninowa
 skala stenowa
 skala tetronowa
 skala Wechslera

Przypisy 

Psychometria
Skale
Vampire Princess Miyu

– shōjo-manga napisana przez Toshiki Hirano i ilustrowana przez Narumi Kakinouchi. Na podstawie mangi powstała seria OVA oraz 26-odcinkowy serial anime.

W Polsce manga została wydana nakładem wydawnictwa Japonica Polonica Fantastica, natomiast serial anime emitowany był na kanale Hyper od 5 kwietnia 2003 roku.

Opis fabuły 
Anime opowiada o wampirzycy Miyu, która została wybrana, aby strzec ludzi przez zbłąkanymi demonami – Shinma. U jej boku stoją zawsze lojalny, zbiegły Shinma Larva (lub Lava). Czasami także może liczyć na Reihę – władającą wiatrem oraz zimnem (a dokładniej lodem) i Shinę, zbiegłego shinmę pod postacią małego króliczka. W serii OVA (składającej się z czterech odcinków) Miyu jest ścigana przez egzorcystkę, która chce jej przeszkodzić, bo nie zna jej prawdziwej misji.

Seria TV składa się z 26 odcinków. Opowiada o losach Strażniczki Miyu w nowym mieście i tajemnicy związanej z jedną z jej przyjaciółek. W serii pojawia się kilka nowych postaci – obok Lavy, Shiny, Reihy i Matsukaze występują trzy koleżanki Miyu: Chisato, Yukari i Hisae. Dowiadujemy się również więcej o przeszłości głównych bohaterów. Muzykę skomponował Kenji Kawai.

Manga 
Manga składa się z 10 tomów wydanych w języku polskim przez J. P. Fantastica. Opowiada o podróży Miyu przez Japonię, która zajmuje się w polowaniem na zbiegłych Shinmów. Jej pierwotna nazwa to „New Vampire Princess Miyu”. Oprócz tego są także opowieści o Shinmach zachodu (Shin Vampire Miyu):
 The Shinma Menace
 The Western Shinma Strike Back
 The Shinma Wars
 The Return of Miyu
 The Wrath of Miyu.
Nie są one dostępne w języku polskim.

Bohaterowie 
 Miyu Yamano (wampirza księżniczka) – Główna bohaterka władająca ogniem. Wyznaczona jako strażniczka nad shinmami. Straciła w dzieciństwie rodziców. Lubi grać na flecie poprzecznym. Żywi się ludzką krwią. Jest nieśmiertelna. Nie działają na nią ani czosnek, ani światło, ani krucyfiksy.
 Larva – Przyjaciel i towarzysz Miyu. Ubrany w Czarny płaszcz, nosi maskę. Jest zbiegłym shinmą. Posiada ostre szpony, którymi posługuje się niczym szablą.
 Shina – Różowy stworek płci żeńskiej podobny do królika. Przyjaciółka Miyu i Larvy. Również zbiegła shinma. Posiada oko odzwierciedlające prawdę.
 Reiha – Posiada moc śniegu i lodu. Jest bardzo zarozumiała i pewna siebie, czym często doprowadza Miyu do szału.
 Matsukaze – Towarzysz Reihy, który jest wielkości lalki (za którą jest często uważany). Reiha nosi go zazwyczaj na rękach. Wychwala i kocha Reihę nad życie.
 Kiki – Służąca Reihy o miłym usposobieniu. Nie walczy.
 Yofa – Shinma z Chin. Wraz ze swymi sługami uprowadziła Reihę, by ta uwolniła jej matkę zamrożoną przez matkę Reihy w czasie wojny pomiędzy chińskimi i japońskimi shinmami.

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 

Japońskie filmy z gatunku horror
Mangi wydawane w Polsce
Mangi wydawnictwa Akita Shoten
Mangi wydawnictwa Japonica Polonica Fantastica
Shōjo
Wampiry w kulturze popularnej
Nauczanie

Nauczanie – proces dydaktyczny w działalności wykwalifikowanego nauczyciela, o charakterze planowym, celowej pracy z podmiotem kształcenia, ukierunkowanej na wyposażenie słuchaczy czy uczniów w treści nauczania, umiejętności i nawyki oraz rozwijanie tych uzdolnień.
Nauczanie jest związane w relacją nauczyciel i uczeń, słuchacz uczeniem się, obydwa te pojęcia tworzą wspólnie pojęcie kształcenia.

Nauczanie jest przedmiotem badań psychologii i pedagogiki o kierunku dydaktyka.

Pojęcie nauczanie zadomowiło się na stałe w słowniku pedagogów w XVII wieku, po ukazaniu się dzieła Wielka Dydaktyka, czyli sztuka nauczania wszystkiego wszystkich J.A. Komeńskiego.

Zobacz też 

 Dzień Edukacji Narodowej
 edukacja
 integracja w edukacji
 oświata

Bibliografia 
 Nauczanie – WIEM (encyklopedia)
Smoczek (pompa)

Smoczek – typ strumienicy wytwarzającej próżnię (podciśnienie), np. strumienica odpowietrzająca skraplacz.

Zobacz też 
 pompa
 pompka wodna
 silnik parowy

Przypisy 

Maszyny przepływowe
Kot nubijski

Kot nubijski, żbik kaspijski, żbik korsykański, żbik balearski, żbik kreteński, kot afrykański (Felis lybica) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae).

Taksonomia 
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1780 roku niemiecki przyrodnik Johann Reinhold Forster nadając mu nazwę Felis lybica. Holotyp pochodził z rejonu starożytnego miasta Kafsa w Tunezji. 

Felis lybica jest często uważany za podgatunek F. silvestris, ale dowody genetyczne i morfologiczne potwierdzają rozpoznanie dwóch odrębnych gatunków żbika, z F. lybica będącym przodkiem F. catus. Wydaje się, że istnieją trzy różne linie genetyczne F. lybica. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunki.

Etymologia 
 Felis:  lub felis „kot”.
 lybica: łac. lybicus „libijski”.
 cafra: nowołac. Caffra „południowo-afrykański”.
 ornata:  łac. ornatus „ozdobny, strojny, ozdobiony, znakomity”, od ornare „ozdobić”.

Zasięg występowania 
Kot nubijski występuje w południowej Europie, Afryce i Azji zamieszkując w zależności od podgatunku:
 F. lybica lybica – kot nubijski – północna, zachodnia i wschodnia Afryka, Półwysep Arabski, Bliski Wschód, Korsyka, Sardynia i Kreta; prawdopodobnie krzyżuje się z ornata w Iraku.
 F. lybica cafra – kot kafryjski – południowa Afryka; dokładna granica z lybica niepewna, ale może występować w Mozambiku lub Tanzanii.
 F. lybica ornata – kot stepowy – południowo-zachodnia i środkowa Azja, Afganistan, Pakistan, Indie, Mongolia i Chińska Republika Ludowa.

Morfologia  
Długość ciała (bez ogona) 40,6–66,5 cm, długość ogona 24,1–36,8 cm; masa ciała 2,4–6,4 kg dla osobników z Afryki; długość ciała (bez ogona) 47–74 cm, długość ogona 21,9–36 cm; masa ciała 2–6 kg dla osobników z Azji. Kot o dość lekkiej budowie. Ogon spiczasty, długi i cienki. Kot o zmiennym ubarwieniu, od żółtoszarego do ciemnoszarego. Deseń mało widoczny, podobny do wzoru spotykanego u kotów domowych. Tylna strona uszu ma czerwony lub rudobrązowy odcień. Ogon z dwiema wyraźnymi obrączkami, reszta „rozmazana”. Pyszczek prążkowany. Koty leśne są ciemniejsze od tych, które zamieszkują półpustynie.

Ekologia 
Prowadzi samotny tryb życia. Żywi się drobnymi gryzoniami, pajęczakami, jaszczurkami i niewielkimi ptakami. Ciąża trwa około 50–60 dni, w miocie 2–3 młodych. Dojrzałość płciową osiąga w wieku 11 miesięcy.

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 
 
 
 

Kotowate
Ssaki Afryki
Ssaki Azji
Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1780 roku
Przenośnik cieczy

Przenośnik cieczy – maszyna do przenoszenia cieczy i zawiesin:
 z poziomu niższego do poziomu wyższego,
 z przestrzeni niższego ciśnienia do przestrzeni wyższego ciśnienia.

Podział:
 pompy
 strumiennice
 podnośniki cieczy:
 parowy podnośnik cieczy
 pneumatyczne podnośniki cieczy
 spalinowe podnośniki cieczy
 elektromagnetyczne podnośniki cieczy
 tarany hydrauliczne
 czerpadła – przenośniki czerpakowe
 czerpadło pojemnikowe (cięgłowe, kołowe)
 czerpadło śrubowe

Zobacz też 
 przenośnik
 sikawka, studnia, wodociąg

Maszyny
Pikometr

Pikometr (symbol: pm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden pikometr równa się 10−12 m. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-12 m oznaczający 0,000 000 000 001 × 1 m (jedna bilionowa część metra).

Jest równy jednej milionowej mikrometra (mikrona) i był nazywany mikromikronem lub bikronem (nazwa od jednej bilionowej części metra).

Zobacz też 
 piko
 przedrostek SI

Jednostki wtórne metra
Montrésor

Montrésor – miejscowość i gmina we Francji, w Regionie Centralnym, w departamencie Indre i Loara.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 384 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 391,8 osób/km².

Montrésor po francusku znaczy „mój skarb”. Miejscowość jest położona na południowy zachód od Paryża, nad rzeką Indrois, w kantonie Loches niedaleko Tours, w słynnej z wielu pięknych zamków dolinie Loary. W miasteczku znajduje się okazały zamek (zamek w Montrésor) i park – jeden z najstarszych w regionie, o tysiącletniej historii, a od 150 lat znajdujący się w rękach polskich rodów (najpierw Branickich, później Reyów). Również samo miasteczko jest zabytkowe, zachowując zarówno swoim wyglądem jak i urbanistyką bardzo wiele cech miasta średniowiecznego. Około 20 rodzin w miasteczku ma polskie korzenie. Miasteczko należy do zjednoczenia Les Plus Beaux Villages de France  - najpiękniejsze gminy francuskie - i co roku bierze udział w zawodach o pierwszą nagrodę.

Gospodarka miejscowa jest zależna przede wszystkim od turystyki. Sam zamek posiada zbiory artystyczne i historyczne wartościowe z punktu widzenia zarówno kultury francuskiej jak i polskiej.  

W 1921 roku na miejscowym cmentarzu pochowano Mikołaja Potockiego, ostatniego z linii tulczyńskiej, a jeszcze wcześniej, w 1880 r., przywiezione z Egiptu zwłoki pierwszego polskiego właściciela zamku, Ksawerego Branickiego. 

5 marca 1973 r. na cmentarzu pochowano wiceadmirała Józefa Unruga. 24 września 2018 r. zwłoki Józefa Unruga i jego żony, Zofii (zm. 1980) zostały ekshumowane w Montrésor i przewiezione do francuskiego portu w Brest, gdzie czekała polska gwardia honorowa. Po 45 latach admirał miał spocząć na ziemi ojczystej. 

Burmistrzem Montrésor w latach 2014-2019 był Christophe Unrug – wnuk polskiego wiceadmirała.

Przypisy

Zobacz też 
 Zamek w Montrésor

Linki zewnętrzne 
 Źródło danych: 

Miejscowości w departamencie Indre i Loara
Najpopularniejsze imiona

Lista najpopularniejszych imion w różnych państwach świata:

Uwaga: prezentowane dane, w zależności od kraju, pochodzą z różnych okresów i dotyczą bądź nadawalności w konkretnych latach (nowo narodzonym dzieciom, napisano wtedy samą datę), bądź globalnego rankingu popularności imion wśród całej populacji danego kraju (napisano wtedy: „cała populacja”).

Azja, Australia i Oceania

Imiona męskie

Imiona żeńskie

Europa

Imiona męskie

Imiona żeńskie

Ameryka

Imiona męskie

Imiona żeńskie

Przypisy
Zakażenie

Zakażenie, infekcja (z ) – wtargnięcie do organizmu drobnoustrojów chorobotwórczych i ich następujące namnażanie się. W celu wywołania choroby muszą one pokonać odporność organizmu. Jeżeli wrota zakażenia znajdują się w pobliżu miejsca występowania infekcji, mówi się o zakażeniu miejscowym. Gdy zakażeniu towarzyszą objawy ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, taki stan nazywa się sepsą.

Rodzaje zakażeń:
 zakażenie podkliniczne (utajone, bezobjawowe) – zakażenie przebiegające bez objawów choroby
 zakażenie poronne – o łagodnym i krótkotrwałym przebiegu
 zakażenie miejscowe
 zakażenie uogólnione (posocznica)
 zakażenie pokarmowe – zakażenie wywołane przez drobnoustroje chorobotwórcze znajdujące się w pokarmie i wodzie, które dostały się przez układ trawienny
 zakażenie wewnątrzszpitalne (zakażenie szpitalne) – każde zakażenie związane z pobytem w szpitalu
 zakażenie mieszane – jednocześnie wywołane przez kilka różnych patogenów
 zakażenie kropelkowe – infekcja wywołane przez zarazki znajdujące się we wdychanym powietrzu
 zakażenie endogenne (samozakażenie, autoinfekcja) – zakażenie wywołane przez florę rezydentną (bytującą w organizmie człowieka); większość z nich to zakażenia oportunistyczne
 nadkażenie (superinfekcja) – ponowne zakażenie tym samym lub innym zarazkiem w czasie trwania leczenia lub rekonwalescencji
 reinfekcja – ponowne zakażenie tym samym patogenem po wyzdrowieniu
 zakażenie oportunistyczne
 infekcja pierwotna
 infekcja wtórna

Zobacz też 

 zakaźność

Przypisy 

Choroby zakaźne
Paragraf językowy

Paragraf językowy (, również paragraf kagańcowy, jak też ustawa językowa, ustawa kagańcowa) – zapis w niemieckiej ustawie o stowarzyszeniach (Vereinsgesetz) z dnia 19 kwietnia 1908 (§ 12), przewidujący nakaz odbywania zgromadzeń publicznych wyłącznie w języku niemieckim.

Paragraf zakazywał używania na zgromadzeniach publicznych języka polskiego w tych miejscowościach, w których znajdowało się mniej niż 60% Polaków. W myśl postanowień ustawy, publiczne przemawianie po polsku dozwolone było wyłącznie w czasie kampanii wyborczej do parlamentu, a więc raz na 5 lat.

Ustawa uznawana była w Rzeszy za postępową, m.in. ze względu na zniesienie zakazu udziału kobiet w stowarzyszeniach organizujących zgromadzenia polityczne. Utrudniła ona jednak sytuację stowarzyszeń działających w zaborze pruskim czy Alzacji-Lotaryngii. Organy administracyjne zaczęły tendencyjnie podchodzić do kwestii ustalenia rzeczywistego charakteru stowarzyszeń, z góry przesądzając, że mają ono charakter polityczny, zaliczając do politycznych towarzystwa muzyczne, śpiewacze, robotnicze czy rolnicze.

Uchwalona ustawa o związkach i zgromadzeniach, wraz z paragrafem „językowym”, posiadała najdłuższą i najbardziej złożoną historię ze wszystkich przeciwpolskich kroków władz pruskich. Autorem paragrafu był, ówczesny wicepremier Prus, Theobald von Bethmann Hollweg, który wprowadził go na żądanie konserwatystów. Socjaliści, m.in. poseł Wolfgang Heine, zarzucali że paragraf ten skierowany jest przede wszystkim przeciwko robotnikom polskim, poprzez utrudnienie werbowania ich do organizacji zawodowych, co umożliwiłoby pracodawcom wypłacanie im niższych zarobków, a przez to pogorszyłoby też położenie wszystkich innych robotników.

Paragraf ten stanowił jeden z najbardziej znanych kroków antypolskich, zastosowanych w Prusach i w Rzeszy.

Ostatecznie paragraf językowy zniesiono w 1917 r.

Zobacz też 
 Germanizacja Polaków w okresie zaborów

Przypisy 

Historia prawa niemieckiego
Historyczne źródła prawa
Cesarstwo Niemieckie
Bodhisattwa

Bodhisattwa (skt.: बोधिसत्त्व bodhisattva, dosł. przebudzone dobro; tyb. བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་, Wylie: byang chub sems dpa' , dosł. bohater umysłu oświecenia; chiń. 菩薩, pinyin: púsà, kor. 보살 posal; jap. bosatsu; wiet. bồ tát) – w buddyzmie tradycji mahāyāna istota, która przez systematyczne ćwiczenie wyzwalających działań (skt. paramita) dąży do stanu buddy, kierując się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym.

Etymologia 
 bodhi = przebudzenie
 sattwa = dobro, czystość

Charakterystyka 

Słowa Buddy z Sutry Dziesięciu Szlachetnych Bhumi:
 Łagodny i pozbawiony arogancji, wolny od fałszu i obłudy
 Oraz pełen miłości dla wszystkich czujących istot -
 Taki jest bodhisattwa.

Według popularnych, powierzchownych opinii bodhisattwa świadomie rezygnuje z wkroczenia do pełnej nirwany, dopóki nie wyzwoli wszystkich istot. Jest to jednak pogląd błędny, niezgodny z naukami buddyzmu mahajany. "Rezygnacja z własnego oświecenia" ma charakter dydaktyczny i symboliczny, obrazując wagę altruistycznej motywacji ponad własne osiągnięcia. Według terminologii mahajany istnieje 10 kolejnych poziomów bodhisattwy (sanskryt bhumi), na których coraz głębiej rozpoznaje współzależność wszystkich zjawisk oraz brak rzeczywistej natury tych zjawisk (siunjata). Ukoronowaniem tej ścieżki jest stan buddy, czyli "Trzy ciała Buddy". Stan ten ma największe możliwości przynoszenia pożytku istotom. Jest niczym mityczny "Wszystko-spełniający Klejnot", całkowicie spontaniczny i bezwysiłkowy dla dobra "czujących istot".

W buddyzmie theravady istnieje pojęcie "bodhisatta", co oznacza "Przyszły Budda" (dosł. "Szukający Oświecenia"). Bodhisattą zostaje istota, która osiągnęła doskonałość w dziesięciu cnotach (pali. parami - które są nieco inne niż mahajanistyczne) oraz złożyła ślubowanie bodhisatty.

Najbardziej znani bodhisattwowie 
 Awalokiteśwara (chiń. 觀世音 Guānshìyīn, jap. Kannon, kor. Kwan Seum Bosal) – bodhisattwa uosabiający wielkie współczucie
 Mandziuśri (chiń. 文殊師利 Wénshū shī lì, jap. Monju, kor. Munsusari Bosal) – bodhisattwa uosabiający wielką mądrość
 Samantabhadra (chiń. 普賢 Pǔxián, jap. Fugen, kor. Pohyon Bosal) – bodhisattwa uosabiający wspaniałe czyny
 Kszitigarbha (chiń. 地藏 Dìcáng, jap. Jizō, kor. Chijang Bosal) – bodhisattwa wyzwolenia z cierpienia; strażnik martwych dzieci (urodzonych nieżywych lub po aborcji), kobiet w ciąży, strażaków, podróżników i pielgrzymów.

Buddyzm tybetański uważa za bodhisattwów współcześnie żyjących mistrzów, którzy realizują "Trzy ciała Buddy" poprzez metody tantryczne,  m.in. Dalajlamę, Karmapę, Szamarpę.
Cztery ślubowania

Cztery (wielkie) ślubowania (lub Ślubowania bodhisattwy) są przyjmowane w buddyzmie mahajany:
 Niezliczone istoty ślubuję wyzwolić.
 Nieskończone ślepe namiętności ślubuję wykorzenić.
 Niezmierzone Bramy Dharmy ślubuję przeniknąć.
 Wielką Drogę Buddy ślubuję osiągnąć.

Rytuały buddyjskie
Buddyzm mahajana

ca:Vot religiós
en:Bodhisattva vows
eo:Voto
gd:Bòid
he:נדר
ja:誓願
ru:Обет
Konwencja ramsarska

Konwencja ramsarska (ang. Ramsar Convention on Wetlands) – potoczna nazwa układu międzynarodowego dotyczącego ochrony przyrody, który został podpisany 2 lutego 1971 roku podczas konferencji w irańskim kurorcie Ramsar nad brzegiem Morza Kaspijskiego. Konwencja weszła w życie 21 grudnia 1975 roku, zgodnie z artykułem 10. Pełna jej nazwa brzmi Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego. Jest otwarta do podpisania na czas nieokreślony, dla wszystkich członków Organizacji Narodów Zjednoczonych lub którejś z jej wyspecjalizowanych agencji lub strony Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Depozytariuszem jest Dyrektor Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury (art. 9). Sporządzona w językach angielskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim; w razie rozbieżności tekst angielski jest rozstrzygający (art. 12). 2 lutego, w kolejne rocznice podpisania konwencji, obchodzony jest Światowy Dzień Mokradeł.

Celem porozumienia jest ochrona i utrzymanie w niezmienionym stanie obszarów określanych jako „wodno-błotne”. Szczególnie chodzi o populacje ptaków wodnych zamieszkujących te tereny lub okresowo w nich przebywające.

Jest to 40 typów obszarów bagien, błot, torfowisk lub zbiorników wodnych; naturalnych lub sztucznych stałych lub okresowych, o wodach stojących lub płynących, słodkich, słonawych lub słonych, wraz z wodami morskimi.

W czerwcu 2011 roku objęte konwencją ramsarską były 1933 obszary o łącznej powierzchni ponad 189 mln hektarów. Do tej pory podpisało ją 171 państw, a początkowymi sygnatariuszami w 1971 roku było 18 państw. Polska ratyfikowała konwencję w 1978 roku. Najwięcej obszarów wykazanych w spisie konwencji ma Wielka Brytania, a największą powierzchnię tych obszarów – Kanada.

Co trzy lata odbywają się spotkania uczestniczących w konwencji państw, a siedziba organizacji mieści się w Szwajcarii w mieście Gland.

Za wdrażanie w Polsce postanowień konwencji ramsarskiej odpowiedzialny jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. 

W Polsce w 2018 roku było 19 obszarów przyrody chronionej (łącznie ponad 153 tys. ha) wpisanych na listę konwencji ramsarskiej:

Zobacz też

Przypisy

Linki zewnętrzne 

 Strona internetowa dotycząca Konwencji Ramsarskiej

Międzynarodowa kodyfikacja ochrony środowiska
Dziesięć złych uczynków (buddyzm)

Dziesięć złych (niecnych, niewłaściwych) uczynków w buddyzmie to:

3 czyny cielesne:
 zabijanie (wynikające z przywiązania, gniewu lub głupoty)
 kradzież (siłą, skrycie lub poprzez oszustwo)
 niewłaściwe czyny seksualne (kazirodztwo, cudzołóstwo, z osobą nieletnią pod czyjąś opieką, z osobą utrzymującą odpowiednie ślubowania.)

4 czyny ustne:
 kłamstwo (o domniemanych sukcesach, aby zranić innych lub dla własnej korzyści, bez powodu)
 dzieląca mowa (rozbijająca przyjaźnie, insynuacje, pogłoski)
 mowa sprawiająca krzywdy (otwarcie wypowiedziana, obrzydliwa, wypominająca błędy)
 nieprzydatna mowa (omylna, bezmyślne plotki, nieodpowiednia lub niewłaściwa bez przygotowania dla słuchającego)

3 czyny umysłowe:
 chciwość (o swój majątek, o czyjś majątek, o mienie niczyje, np. ziemię)
 złe życzenia (wynikające z nienawiści, zawiści, głupoty, np. do niewłaściwej osoby)
 błędne poglądy (o prawie karmy, o czterech szlachetnych prawdach, o obiektach schronienia, o zasadzie pustki siunjata, gdy popada się w nihilizm bądź eternalizm).

W przeciwieństwie do wielu religii takich jak chrześcijaństwo, złe uczynki nie są świadomymi i wolnymi wyborami skazującymi na ukaranie przez Boga, lecz jest po prostu przejawem braku świadomości. Uczynki te więc należałoby tłumaczyć przez niewłaściwe rozumienie.  

W buddyzmie zło może być utożsamiane ze złą karmą nagromadzoną poprzez takie „błędne” uczynki. Pojęcie karmy jednak jest wolne od fatalizmu występującego w chrześcijaństwie, np. pojęcia grzechu piekielnego, czy fatalizmu nieuchronnej karmy skazującej kogoś po śmierci na następne złe odrodzenie jako zwierzę. Buddyjskie prawo karmy twierdzi, że działania, których rezultaty zaowocowałyby cierpeniem w następnym odrodzeniu mogą być wymazane przez nowe działania jeszcze przed śmiercią, a ich rezultaty zaowocują szczęściem w następnym odrodzeniu. Prawo  karmy wykazuje również, że te rezultaty doświadczane są tylko przez istotę, która karmę nagromadziła. Nie ma tu pojęć na podobieństwo chrześcijaństwa, takich jak „Bóg Zbawiciel" lub „Szatan Kusiciel". 

Buddyzm naucza, że po usunięciu niewiedzy, uświadamiając sobie brak atmana, czyli „duszy" podlegającej karmie, następuje wyzwolenie od wszelkich uwarunkowanych stanów szczęścia i cierpień, inaczej zwane wyzwoleniem od dukkhy, czyli od stanu niepewności wszelkich uwarunkowanych zjawisk. Prawdziwe i ostateczne zrozumienie karmy jest możliwe jedynie dzięki głębokiemu wglądowi w bezosobowość (anattā) i przyczynowość (paticca-samuppāda) wszelkich zjawisk na świecie.

Osoba czyniąca źle sama się unieszczęśliwia, gdyż tworzy karmę skutkującą przyszłym cierpieniem, aczkolwiek niedeterministyczną, gdyż może zostać ona zmieniona przyszłymi godnymi uczynkami. Zasłużyć sobie można przez te dziesięć cnych działań, wiążących się z zaniechaniem dziesięciu niecnych działań, na przykład zamiast okradania daruje się lub pomaga potrzebującym.

Zobacz też 
 pięć pożądań
 pięć szkodliwych działań
 wskazania buddyjskie

Przypisy 

Filozofia buddyjska
Kształcenie

Kształcenie – całość doświadczeń składających się na proces zdobywania przez jednostkę umiejętności, wiedzy oraz rozumienia otaczającego ją świata. 

Kształcenie obejmuje zarówno proces nauczania jak i uczenia się. Pojęcie kształcenie często utożsamia się z formalnym kształceniem w instytucjach systemu szkolnictwa. W szerszym rozumieniu, obejmuje ono także kształcenie nieformalne, mające źródło w codziennych doświadczeniach, rodzinnych, kontaktach z rówieśnikami i informacjami pochodzącymi z mass mediów. Podkreśla się także znaczenie szeroko rozumianego kształcenia ustawicznego (uczenia się przez całe życie).

Kształcenie jest przedmiotem zainteresowania wielu dyscyplin naukowych: przede wszystkim pedagogiki, psychologii i socjologii

Zobacz też 
 dydaktyka

Linki zewnętrzne 
 Trudności z pojęciem kształcenie

Pedagogika

an:Educazión
fa:آموزش
ro:Educaţie
Trzy skarby



Buddyzm 

Za trzy skarby (tłumaczone też jako „Trzy Drogocenności” lub „Trzy Klejnoty”, skr. triratna, pali: tiratana, chiń. 三宝 sanbao, kor. sambo, jap. sambō, wiet. tam bảo) buddyzmu uważane są:
 Budda
 Dharma
 Sangha

Dżinizm 
Dżinizm, powstały prawie równocześnie z buddyzmem, zaleca ascezę jako drogę do mokszy czy nirwany (wyzwolenia).

Droga do tego celu wiedzie poprzez trzy klejnoty, czyli:
 należyte postrzeganie;
 należyte poznawanie;
 należyte postępowanie (co oznacza powstrzymywanie się od zadawania cierpienia, kłamstwa, kradzieży, cudzołóstwa, posiadania nadmiaru rzeczy).

Zobacz też 
 trzy schronienia
 trzy korzenie

Buddyzm
Dżinizm
Pięć szkodliwych działań w buddyzmie

Pięć skrajnie szkodliwych zachowań w buddyzmie:

 zabicie własnego ojca
 zabicie własnej matki
 zabicie arhata
 przelanie krwi buddy
 niszczenie harmonii sanghi

Zobacz też 
 pięć pożądań
 dziesięć złych uczynków

Filozofia buddyjska
Oświecenie

oświecenie (epoka) – okres w kulturze (w Europie w latach 1688–1789)
 oświecenie w Polsce – w latach ok. 1740–1822
 oświecenie katolickie – połączenie idei oświeceniowych i tradycji katolickiej w XVIII wieku
 Haskala – Oświecenie Żydowskie; ruch intelektualny europejskiego żydostwa w późnych latach XVIII wieku
 Meiji – okres oświecenia w kulturze Japonii 1868–1912
 oświecenie – stan (lub raczej cały szereg stanów), jaki według części religii Wschodu przytrafia się po długotrwałej praktyce medytacyjnej
 oświecenie (iluminacja) – oświecenie umysłu w filozofii chrześcijańskiej
Exodus

Exodus – pochodzące z Septuaginty określenie biblijnej Księgi Wyjścia
 Exodus – opuszczenie Egiptu przez plemiona hebrajskie

W muzyce:
 Exodus! – kompozycja Johna Powella do ścieżki dźwiękowej filmu Jak wytresować smoka 3 z 2019 roku
 Exodus – wydany w 1977 roku album muzyczny Boba Marleya & The Wailers
 Exodus – kompozycja Wojciecha Kilara z roku 1981
 Exodus – wydany w 2005 roku album muzyczny Ja Rule'a
 Exodus – polski zespół rockowy
 Exodus – amerykański zespół thrashmetalowy
 Exodus – album muzyczny Hikaru Utada
 Exodus – minialbum (EP) szwajcarskiego zespołu metalowego Samael wydane w 1998
 Exodus –  album studyjny zespołu EXO

W grach komputerowych:
 Exodus – gra dla Nintendo Entertainment System
 Exodus – dodatek do gry Magic: The Gathering
 Exodus – trzecia część gry Metro

Inne:
 Exodus – komunikator internetowy
 Exodus – amerykański film fabularny z 1960 roku z Paulem Newmanem w roli głównej 
 Exodus – statek wiozący w 1947 roku Żydów do (wówczas Brytyjskiej) Palestyny, których losy pokazano w filmie pod takim samym tytułem (Exodus)
 Exodus Ormian z Górskiego Karabachu – masowe migracje Ormian z Górskiego Karabachu do Armenii

Przypisy
Bot (program)

Bot – program wykonujący pewne czynności w zastępstwie człowieka. Czasem jego funkcją jest zautomatyzowane naśladowanie ludzkiego zachowania.

Wstęp 
Nazwa bot pochodzi od słowa robot. Programy takie działają na przykład na platformie Facebook Messenger, IRC, ale również w większości innych usług. Powstały, aby działać w czasie nieobecności operatorów kanału dyskusyjnego, pilnować porządku na kanale oraz chronić kanał przed przejęciem. 

Botyką nazywa się wykorzystywanie wiedzy na temat zachowania ludzi do modelowania i symulowania cyfrowych postaci. Przykładami są złożone interfejsy, oparte na analizie języka naturalnego i zasadach komunikacji człowiek-człowiek, umożliwiające sprawniejsze interakcje w relacjach człowiek-maszyna. Jak dotąd żaden bot nie był jednak w stanie przejść testu Turinga.

Gry online 
Botem określa się także program (zwłaszcza w grach typu FPP), który wyręcza gracza w celowaniu i strzelaniu (tzw. aimbot). Używanie botów jest postępowaniem wysoce nagannym w środowisku graczy. 

Tym mianem określa się również program, który udaje prawdziwych graczy (zwłaszcza w grach typu FPP). Ten rodzaj botów używany jest do treningu lub w przypadku braku dostępu do sieci.

Boty można również spotkać w grach MMORPG, gdzie są używane do automatyzowania czynności wykonywanych przez gracza (np. ciągłe zabijanie potworów). Takie incydenty są wbrew zasadom obowiązującym w grze i ich używanie zazwyczaj skutkuje banem.

Zastosowanie 
Przykładem komercyjnego wykorzystania botów są automatyczni asystenci obsługujący klientów on-line (chatboty). 
Są oni głównie wykorzystywani przez organizacje do komunikacji z konsumentami i użytkownikami usług. Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą zredukować koszty zatrudnienia oraz szkolenia zastąpionych przez boty pracowników.

Podstawą tej technologii jest analiza języka naturalnego.

Boty z założenia są programami znajdującymi zastosowanie w wykonywaniu określonych czynności przez urządzenia mechaniczne na polecenie człowieka. Mogą m.in. informować o zmienności np. natężenia ruchu komunikacyjnego czy pogody. Są również wykorzystywane w Wikipedii.

Zobacz też 

 robot internetowy
 czat
 agent oprogramowania
 bot społecznościowy

Przypisy 

Oprogramowanie
IRC
Mielęcin

Niemcy
Dawna nazwa miejscowości:
 Mellenthin

 W Polsce
 Mielęcin – część miasta Włocławka
 Mielęcin – wieś w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Żarów 
 Mielęcin – część wsi Weronikopole w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, gmina Bralin
 Mielęcin – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Krzęcin 
 Mielęcin – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Pyrzyce 
 Mielęcin – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Człopa
 Mielęcin – dawna gmina wiejska w województwie szczecińskim i koszalińskim (dzisiejsze woj. zachodniopomorskie)
 Mielęcin – gromada w powiecie kępińskim
 Mielęcin – gromada w powiecie pyrzyckim
 Mielęcin – gromada w powiecie wałeckim

Zobacz też 
 Mielęcinek
 Mielęcin Wałecki

Linki zewnętrzne
Fenyloalanina

Fenyloalanina (skróty: Phe, F) – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów egzogennych. Fenyloalanina jest jednym spośród 20 aminokwasów kodowanych przez DNA, które stanowią podstawowy budulec większości naturalnie występujących białek.

Fenyloalanina posiada dwa enancjomery, z których forma L występuje naturalnie w przyrodzie i jest przyswajana przez organizmy żywe, zaś formę D można otrzymać w sposób syntetyczny. D-Fenyloalanina jest też produkowana przez bakterie Bacillus brevis w procesie metabolizmu i wchodzi w skład naturalnego antybiotyku gramicydyny S wytwarzanego przez te mikroorganizmy.

Nadmiar fenyloalaniny we krwi, szczególnie w wieku rozwojowym, wywiera szkodliwe działanie na ośrodkowy układ nerwowy i może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń. Taki stan występuje w genetycznie uwarunkowanej, wrodzonej chorobie metabolicznej – fenyloketonurii. Dlatego w wielu krajach u noworodków przeprowadza się badania przesiewowe w celu wykrycia tego zaburzenia metabolicznego. W wypadku jego stwierdzenia stosuje się odpowiednią dietę restrykcyjną mającą na celu normalizację stężenia fenyloalaniny we krwi i zapobieżenie wystąpieniu objawów chorobowych.

Zastosowanie 
Z fenyloalaniny można produkować amfetaminę. Fenyloalaninę można też traktować jako pochodną fenyloetyloaminy, aczkolwiek fenyloalanina nie jest przez organizmy żywe syntetyzowana z fenetylaminy. W syntezie laboratoryjnej również nie opłaca się otrzymywanie fenyloalaniny z fenetylaminy – stosowaną drogą jest hydroliza białek.

Przypisy 

Aminokwasy aromatyczne
Fenyloetyloaminy
Podstawowe aminokwasy białkowe
Związki optycznie czynne
Gong (rockowy zespół muzyczny)

Gong – francuska, a potem międzynarodowa, progresywna grupa rockowa wywodząca się z brytyjskiej sceny Canterbury. Przez formację przewinęło się wielu muzyków reprezentujących różne koncepcje muzyczne. Z tej przyczyny, a także z powodów czysto programowych, grupa nie wykształciła stałego brzmienia. W istocie była jednym z najbardziej eklektycznych i „anarchistycznych” projektów w historii gatunku. Grupa objęła takie gatunki jak psychodeliczny rock, rock elektroniczny, jazz-rock, space rock, eksperymentalny rock i inne. Zalicza się ją również w poczet grup protopunkowych. Muzyka grupy balansuje pomiędzy groteską, teatralnością, awangardowymi eksperymentami oraz solidną rockową i jazzrockową grą; bardzo bogata instrumentalnie, jak pod względem faktury. Z zespołu „wypączkowały” grupy-córki: Planet Gong, Mother Gong, Pierre Moerlen’s Gong, Gongzilla, NY Gong i Gongmaison.

Muzycy 
 Obecny skład zespołu
 Fabio Golfetti – gitara (2007, od 2012)
 Dave Sturt – gitara basowa (od 2009)
 Ian East – flet, saksofon (od 2009)
 Kavus Torabi – gitara, śpiew (od 2014)
 Cheb Nettles – perkusja, instrumenty perkusyjne (od 2014)

 Byli członkowie zespołu

Dyskografia

Gong

Przypisy 

Scena Canterbury
Francuskie zespoły rocka progresywnego
Brytyjskie zespoły rocka progresywnego
Brytyjskie zespoły rocka psychodelicznego
Wychowanie

Wychowanie – całokształt wpływów wychowawcy na wychowanka, który ma na celu ukształtowanie człowieka pod względem fizycznym, moralnym i umysłowym.

W szerokim znaczeniu – wychowanie to wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społecznego i przyrodniczego na człowieka, kształtujące jego tożsamość, osobowość, postawy; w znaczeniu węższym – oddziaływania organizowane celowo, mające prowadzić do pożądanych zmian w funkcjonowaniu jednostek i grup.

Ideał wychowania 
Najważniejszy cel wychowania człowieka, któremu powinny zostać podporządkowane wszystkie inne cele, treści oraz metody pracy wychowawczej. Jest to ogół norm i celów wpływających na działalność wychowawczą, oraz ustalony bądź przyjęty wzorzec osobowy, którego właściwości uważa się za bez zarzutu i godne do naśladowania dla młodego człowieka.

Cele wychowania 
Cele procesu wychowawczego zależą od czynników społeczno-ustrojowych oraz ekonomicznych danego państwa (zob. historia wychowania, np. wychowanie w starożytnej Grecji i Sparcie, wychowanie w III Rzeszy).

Proces wychowania 
System edukacji i aktywności wychowanków oraz wychowawców, umożliwiający uczniom zmienianie się w zaplanowanym przez wychowawców (nauczycieli) kierunku, to przekształcenie sposobów postrzegania świata, kształtowanie uczuć moralnych i estetycznych, postaw społecznych i przekonań, wszechstronne kształtowanie osobowości wychowanków, a także ich charakteru oraz woli.

Badanie wychowania 
Zgodnie z metodologią badań empirycznych – wychowanie podlega zasadom i normom postępowania badawczego i zaczyna się od diagnozy pedagogicznej.

Rodzaje wychowania 
M.in.:
 wychowanie duchowe (zob. kultura duchowa);
 wychowanie estetyczne;
 wychowanie fizyczne;
 wychowanie moralne;
 wychowanie obywatelskie;
 wychowanie patriotyczne;
 wychowanie personalistyczne
 wychowanie seksualne;
 wychowanie umysłowe (np. Jan Ámos Komenský, Johann Heinrich Pestalozzi, Johann Friedrich Herbart, John Dewey);
 wychowanie w wartościach ludzkich;
 wychowanie zdrowotne;
 edukacja dla pokoju;
 pedagogika społeczna.

Metody 

Jedną z metod wychowania (intencjonalnego) jest świadome i celowe oddziałanie przez pedagoga lub kompetentnego wychowawcę na podmiot wychowania (człowiek) mającego na celu wytworzenie zmian psychicznych w obrębie jego osobowości.

Pedagodzy i teoretycy wychowania 
 Tomasz z Akwinu (traktat o człowieku)
 Jean-Jacques Rousseau (m.in. Emil, czyli o wychowaniu)
 Johann Heinrich Pestalozzi i „nauczanie wychowujące” „nauka o rzeczach”
 Anton Makarenko
 Helena Radlińska i jej pedagogika społeczna
 Maria Łopatkowa i wychowanie emocjonalne (pedagogika serca)

Zobacz też 
 osobowość
 oddziaływanie
 działanie
 proces psychiczny
 indoktrynacja
 zachowanie
 tresura
 opieka
 edukacja
 kurtuazja
 savoir-vivre

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 Co to jest wychowanie?
 IBUK; książki w kategorii „pedagogika społeczna”
PF

Packet Filter – program typu zapora sieciowa dla systemu operacyjnego OpenBSD
 pikofarad – podwielokrotna jednostka pojemności
 silny skrzydłowy () – pozycja na boisku w koszykówce
 PowerFlo – system wspomagania zmian biegów (SunTour)
 Galeria Fotografii pf
Układ odniesienia

Układ odniesienia (fizyka) – punkt lub układ punktów w przestrzeni, względem którego określa się położenie lub zmianę położenia (ruch) danego ciała. Wybrany punkt często definiuje się poprzez wskazanie  ciała, z którym związany jest układ współrzędnych.

Wybór układu odniesienia jest koniecznym warunkiem opisu ruchu lub spoczynku. Układ odniesienia można wybrać dowolnie, tak, by wygodnie opisać ruch.

Określanie ruchu ciała względem układu odniesienia, czyli ruchu wobec innego ciała, nazywany względnością ruchu.

Z układem odniesienia związuje się zazwyczaj układ współrzędnych, z którym bywa czasami mylony.

 Szczególnie ważne przykłady układów odniesienia
 układ laboratoryjny – układ, w którym laboratorium jest nieruchome,
 układ środka masy – ruch opisujemy tak jakby środek masy opisywanych ciał spoczywał,
 Ziemia – w pewnych sytuacjach, gdy obszar, w którym porusza się opisywane ciało jest wystarczająco mały, można założyć, że Ziemia jest płaska i nieruchoma, np. lot pocisku karabinowego, upadek kamienia, jadący samochód.

Zobacz też 
 układ inercjalny
 układ nieinercjalny
 zasady dynamiki Newtona

Przypisy 

Nawigacja
Teoria względności
Geobotanika

Geobotanika – dział botaniki zajmujący się wzajemnymi stosunkami między roślinami i środowiskiem geograficznym. Obejmuje: florystykę, geografię roślin, ekologię roślin i fitosocjologię. Termin „geobotanika” bywa także używany jako synonim geografii roślin lub fitosocjologii.

Bibliografia 
 

Biogeografia
Botanika
Ekologia roślin

da:Plantegeografi
Restinga

Restinga – mianem tym określa się pas wydm nadmorskich w Brazylii, skąpo porośnięty roślinnością krzaczastą. Nazwa stosowana jest wyłącznie do zarośli krzewiastych lub niskich lasów. Zarośla te są często silnie zdeformowane (od strony morza) pod wpływem wiatru, często płożą się i przylegają do podłoża. W miarę posuwania się w kierunku lądu „podnoszą się”. W zależności od składu gatunkowego wyróżnia się restingę wrzosowiskową i mirtową.

Restinga wrzosowiskowa jest pierwszym stadium rozwoju nadbrzeżnej roślinności zaroślowej. W jej skład wchodzą rośliny:
 Leucothoe revoluta (wrzosowate)
 Gaylussacia brasiliensis (wrzosowate)
 Marcetia glazoviana (Melastomataceae)
 Paepalanthus polyanthus (Eriocaulaceae)
 Cladonia (porosty) (Cladoniaceae)
 kaktusy: Cereus pitayava? C. pitahaya? Hylocereus sp., Melocactus violaceus, Opuntia spp.

Zobacz też 

 sukcesja ekologiczna

Przypisy 

Ekosystemy, biomy i formacje roślinne
Geografia Ameryki Południowej
Geografia Brazylii
Przetwornica

przetwornica napięcia
 elektromaszynowa przetwornica częstotliwości
 elektroniczna przetwornica częstotliwości

Zobacz też 
 przekształtnik
 przekształtnik napięcia
 falownik, prostownik
 zasilacz
Dioda pojemnościowa

Dioda pojemnościowa – dioda półprzewodnikowa, w której wykorzystuje się zjawisko zmiany pojemności złącza p-n pod wpływem zmiany napięcia przyłożonego w kierunku zaporowym. Zmiana pojemności diody jest bardzo niewielka, zwykle od 6 pF do 20 pF, przy zmianach napięcia od 2 do 20 V.

Konstrukcja złączy stosowanych w diodach pojemnościowych jest specjalnie przystosowana do wykorzystania tej właściwości; diody pojemnościowe są wykonywane zazwyczaj z krzemu lub arsenku galu. Diody pojemnościowe są zoptymalizowane pod względem możliwości wykorzystania pojemności barierowej złącza.

Wyróżnia się dwa rodzaje diod pojemnościowych:
 warikapy (od ang. variable capacitance, zmienna pojemność), o pojemności 10–500 pF, używane głównie w układach automatycznego strojenia jako elementy obwodów rezonansowych,
 waraktory (od ang. variable reactance, zmienna reaktancja), o pojemności 0,2–20 pF, używane głównie w zakresie wysokich częstotliwości, jak również mikrofalowym (5–200 GHz); znajdują zastosowanie na przykład w powielaczach częstotliwości.
Właściwości techniczne i dopuszczalne wartości graniczne dla warikapów:

 Cj - pojemność diody przy odwrotnym biasie i odwrotnej częstotliwości (zwykle przy wartości napięcia zbliżonej do maksymalnej),
 Rs - rezystancja szeregowa diody lub jej wartość Q przy ustalonej wartości napięcia wstecznego i częstotliwości wstecznej,
 VRmax - maksymalne stałe napięcie wsteczne,
 VRMmax - maksymalne szczytowe stałe napięcie wsteczne,
 IFmax - maksymalny stały bias,
 Tj - dopuszczalna temperatura złącza.

Charakterystyka diody pojemnościowej 

Diodę charakteryzują dwie skrajne pojemności,  i  Pojemność:
  jest osiągana dla dużych napięć;  jest bliskie maksymalnemu napięciu wstecznemu
  na ogół określa się przy zerowym lub bliskim zeru napięciu polaryzacji diody 

Pojemność  jest w przybliżeniu proporcjonalna do  gdzie  = 0,2–0,5 w zależności od materiału i konstrukcji złącza.

Przy budowaniu diod pojemnościowych dąży się do zmaksymalizowania współczynnika przestrajania:
 

Parametr, który określa jak zmienia się pojemność w wyniku zmiany napięcia, nazywany jest czułością i definiowany jest zależnością:
 

Pojemność diody pojemnościowej określa wzór:
 

gdzie:
  – parametr opisujący wysokość bariery potencjału diody,
  – napięcie przyłożone do diody,
  – współczynnik, który dla złączy skokowych przyjmuje wartość 1/2, a dla złączy liniowych 1/3.

Zastosowanie 
Diody pojemnościowe stosowane są jako kondensatory sterowane napięciem. Są również powszechnie stosowane w oscylatorach sterowanych napięciem, wzmacniaczach parametrycznych i mnożnikach częstotliwości.

Zobacz też 

 kondensator

Przypisy 

P
Kondensatory
Elektroniczna przetwornica częstotliwości

Elektroniczna przetwornica częstotliwości to układ elektroniczny służący do zamiany częstotliwości energii elektrycznej na inną (żądaną). Zbudowana jest z zasilacza-prostownika jednofazowego (230 V) lub trójfazowego (400 V), falownika składającego się najczęściej z elementów mocy oraz z części sterującej.

Zasada działania 
Przemienne napięcie zasilające jest prostowane w zasilaczu (energia składowana jest w kondensatorach elektrolitycznych dużej pojemności), następnie napięcie to przekazywane jest do falownika składającego się z układów wykonawczych-tranzystorów lub częściej zespołów tranzystorów IGBT.

Układ sterujący ma za zadanie regulować częstotliwość wyjściową przetwornicy impulsowej, nadzorować takie parametry pracy jak prąd obciążenia, czas narastania i opadania częstotliwości i napięcia wyjściowego oraz współczynnik mocy odbiornika.

Wszystkie przetwornice częstotliwości, niezależnie od rozwiązań układowych, mają układ wytwarzający sygnały kształtujące przebiegi wyjściowe U, V, W. W zależności od zastosowanej metody otrzymywania napięcia wyjściowego, przetwornice te dzielimy na przetwornice:
 ze źródłem prądowym (CSI),
 z modulacją amplitudy (PAM),
 z modulacją szerokości impulsu (PWM).

Przetwornica powinna posiadać funkcje, które umożliwiają pracę w najtrudniejszych warunkach, takich jak niskie częstotliwości wyjściowe i zmienne obciążenie silnika, aby możliwa była praca w całym zakresie prędkości obrotowych. Takie funkcje nazywamy kompensacjami, np.:
 kompensacja rozruchu i napięcia rozruchu,
 kompensacja częstotliwości początkowej,
 kompensacja poślizgu,
 kompensacja napięcia wyjściowego w funkcji obciążenia,
 kompensacja strumienia w niedowzbudzonym silniku,
 kompensacja składowej magnesującej prądu obwodowego wirnika.

Kompensacja rozruchu i napięcia rozruchu ma za zadanie zapewnić optymalny strumień magnesujący wirnika lub strumień w szczelinie i maksymalny moment początkowy przy pracy z niskimi prędkościami za pomocą zwiększenia wartości napięcia wyjściowego przy niskich częstotliwościach. Kompensacja poślizgu jest funkcją, która umożliwia stabilną pracę układu napędowego w całym zakresie prędkości obrotowej z wykluczeniem częstotliwości rezonansowych. Polega na kontrolowaniu poślizgu przez zwiększanie częstotliwości, proporcjonalnie do składowej czynnej. Kompensacja napięcia wyjściowego w funkcji obciążenia polega na dopasowaniu napięcia wyjściowego przetwornicy do zmieniających się warunków obciążenia. Metoda ta powinna być stosowana tylko w czasie rozruchu silnika, gdy częstotliwość jest niska. Kompensacja pozwala na maksymalne wykorzystanie właściwości dynamicznych silnika.

Zastosowanie  

Regulacja prędkości obrotowej silników elektrycznych, układy nagrzewania powierzchniowego metali.

Urządzenia elektroniczne
Urządzenia elektryczne
Energoelektronika
Izolacja (biologia)

Izolacja - ograniczenie lub całkowity brak kontaktów między populacjami tego samego gatunku. Przyczyną izolacji są tzw. bariery ekologiczne lub geograficzne. Wyróżnia się:
bariery geograficzne (wskutek występowania różnych przeszkód natury przestrzennej)
bariery behawioralne (wynikające z odmiennych zachowań i preferencji osobników różnych populacji)
bariery rozrodcze (uniemożliwiające krzyżowanie i wydawanie płodnego potomstwa - np. niedopasowanie narządów rozrodczych)

Rodzaje izolacji 
1. Izolacja prezygotyczna:
 izolacja geograficzna - polega na oddzieleniu przestrzennym populacji spowodowanym wystąpieniem bariery - np. morza, gór, rzeki. Po każdej stronie bariery gromadzą się inne mutacje, na skutek czego powstaje wiele podgatunków a nawet gatunków.
 izolacja siedliskowa (ekologiczna, przestrzenna) - populacje danego gatunku zasiedlają ten sam teren, lecz zajmują różne siedliska
 izolacja sezonowa (czasowa, fenologiczna) - organizmy zamieszkujące ten sam teren różnią się czasem rozrodu, porą kwietnienia, zatem nie dochodzi do mieszania się materiału genetycznego między tymi osobnikami.
 izolacja etologiczna - dotyczy gatunków zwierząt różniących się zachowaniami godowymi. Samice odczytują tylko sygnały godowe wysyłane przez samce swojego gatunku.
 izolacja mechaniczna (anatomiczno-morfologiczna) - wynika z niezgodności w budowie narządów rozrodczych.
2. Izolacja postzygotyczna - na skutek niezgodności materiału genetycznego komórki jajowej i plemnika zygota nie rozwija się lub rozwija się nieprawidłowo.

 Nieprzeżywanie zygoty.
 Niepłodność mieszańców (muły).
 Upośledzenie mieszańców lub śmierć zaraz po urodzeniu.

Długotrwała izolacja może doprowadzić do specjacji.

Ewolucja