alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Jarmiloj pasas

Jarmiloj Pasas  estas libro pri mondhistorio, originale verkita de Hermann Häfker (aŭ Haefker). La 500-paĝa libro aperis en la jaro 1931 ĉe Heroldo de Esperanto en Kolonjo.

Recenzoj

 

En sia libro Ĉiu Ĉiun konfesas Teodor Jung, ke li skribis grandajn partojn de la libro mem surbaze de germanlingvaj verkoj de Häfker, ĉar tiu daŭre prokrastis la liveron de promesitaj tekstopartoj.

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Libraro Ludovika 

Historiografio
Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Katalogo de Libraro Ludovika
V. T. Jarmaloviĉ

V. T. Jarmoloviĉ (? –  estis rusa esperantisto. Mortis juna en batalkampo en Bukovina. Verkis poemojn en Esperanto, kunlaboris je La Ondo de Esperanto, LI, Pola Esperantisto.

Esperanto-verkistoj
Rusiaj esperantistoj
Naskiĝjaro nekonata
Maurice Jaumotte

Maurice JAUMOTTE (naskiĝis la , mortis la  en Antverpeno, distrikto Wilrijk) estis unu el la plej aktivaj antverpenaj esperantistoj de la 20-a jarcento.

Li esperantistiĝis en 1917 kaj en 1922 akiris sian diplomon pri instrua kapableco de Esperanto. En 1926 li eniris la unuan administrantaron de la koopera eldona societo Belga Esperanto-Instituto. En 1927 li ekapartenis al la unua laŭleĝa administrantaro de la Esperanto-grupo La Verda Stelo. En 1928 li eniris la lokan kongresan komitaton de la 20-a Universala Kongreso de Esperanto en Antverpeno. Dum tiu kongreso aperis Belga Antologio, kies franclingvan parton li redaktis, krom traduki diversajn pecojn.

Li verkis la libron Kompleta Esperanta Rimvortaro (2a eld. 1930) kaj en 1932 la broŝuron Historio de la Esperanto-grupo La Verda Stelo 1907-1932, kies prezidanto li estis de 1934 ĝis 1969. En 1965-1966 li kunlaboris je la Seslingva Aŭto-vortaro, aperinta en la iama Aŭto-Revuo.

En 1953 li iniciatis kaj organizis la unuan Beneluksan Esperanto-Kongreson. La postan jaron li fariĝis prezidanto de Reĝa Belga Ligo Esperantista, kies Ora Jubileo estis solene festata en Antverpeno, en 1955.

Li ankaŭ aktivis ĉe la Ruĝa Kruco.

Bildaro

Referencoj

Bibliografio 
 Rode Kruis-krant 1990 : In memoriam M. Jaumotte, provinciaal voorzitter Antwerpen.
 Verstraeten, Jules 1964 : Toespraak bij 65e verjaardag Maurice Jaumotte, FelixArchief, Antwerpen, document 2233-152, 4 blz.
 Verstraeten, Jules 1971 : Herdenkingstoespraak Maurice Jaumotte, FelixArchief, Antwerpen, document 2233-178, 3 blz.

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Libroj  de kaj pri Maurice Jaumotte en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
 Artikoloj  de kaj pri Maurice Jaumotte en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Belgaj ĵurnalistoj
Belgaj esperantistoj
Estraranoj de UEA
Eduards Jaunvalks

Eduards JAUNVALKS (naskiĝis la  en Dundaga) estis latva poŝtoficisto kaj Esperanto-vortaristo.

Movada agado
Jaunvalks estis Esperantisto de 1918 kaj aktivis kiel kursgvidanto. Li fondis la Esperanto-societon de Liepaja en 1925 kaj tie estis delegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA) de 1925 ĝis 1929. Li tradukis la unuan kolekton de latvaj popolkantoj, 1927 kaj estis kunlaboranto de Literatura Mondo.

Vortaroj
Post la dua mondmilito aperis lia vortaro Esperanto-latva kun ĉirkaŭ  kapvortoj kaj latva-Esperanto kun ĉirkaŭ  kapvortoj en kunlaboro kun Abram Haimovič Gūtmanis en 1957 (204 p.). Forte pliampleksikita nova eldono aperis en Rigo en 1979 (577 p.), fine en 1983 lia "Latva-Esperanta konversacia vortaro".

Verkoj 
 1927: Latvaj kantoj en Esperanto (traduko kaj kompilo)
 1957:  (kun A. Gutmanis), Esperanto-latva kaj latva-Esperanta vortaro
 1968: Latva poezio 1945-1966 (redakto)
 1979: Esperanto:  (kun A. Gutmanis), eldonejo Liesma, 577 paĝoj
 1983: , Latva-Esperanta konversacia vortaro

Eksteraj ligiloj 
Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Eduards Jaunvalks en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 

 Bibliografio  de Esperanto-vortaroj kaj terminaroj (UEA)

Latvaj esperantistoj
Esperanto-vortaristoj
Franz Jeitler

EdE-J

Franz JEITLER (jajtler) (ps. JoFo), naskiĝis la 17-an de marto 1895 en Zistersdorf (Malsupra Aŭstrio), estis aŭstra popollerneja instruisto kaj ŝtate diplomita instruisto de Esperanto. 

Jeitler multe laboris por gepatraj unuiĝoj kaj infanliteraturo. Li estis estrarano de Aŭstria Laborista Ligo Esperantista (ALLE) de 1927 ĝis 1932. Li skribis raportojn, precipe pri la interna kaj kleriga laboro en la grupoj kaj artikolojn en "La Socialisto", organo de ALLE, kaj en Tutmonda Esperantista Pedagogia Servo (TEPS).

JEITLER, Franz
Je la nomo de l' vivo

Je la Nomo de l' Vivo  estas kolekto de filozofi-lirikaj fragmentoj, originale verkitaj de Elio Izgur, eldonita de SAT (1927, 214 paĝoj, multaj ilustraĵoj).

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de  Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Esperanto-libroj aperintaj en 1927
Poezio
Eldonaĵoj de SAT
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Jen

Jen estis internacia gazeto por ŝerco kaj satiro, ilustrita. Ĝin redaktis Frederic Pujulà i Vallès surbaze de materialoj de la kataluna satira revuo Papitu, kies traduko ĝi plejparte estis. Ĝi aperis de julio 1909 ĝis majo 1910 en Barcelona. La formato estis 28 x 22 centimetroj; aperis 12 kajeroj, po 16 paĝoj.

Vidu ankaŭ JEN, la gazeto de la flandra kaj nederlanda Esperanto-junularo.

Esperanto-gazetoj
Humuraj gazetoj
Esperantistaj gazetoj de Katalunio
Adam Jodko

EdE-J

Adam JODKO, naskiĝis la 24-an de decembro 1892, estis polo, sovetiano, arĥivsciencisto kaj membro de la Lingva Komitato de 1925 ĝis 1933.

Jodko estis Esperantisto de 1910. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto li estis "kompetenta laboranto de Centra Komitato de SEU (Moskvo kaj Minsko)".

Li tradukis "La Faktoron" de Turgenev, 1914 kaj verkis propagandan broŝuron.

En sia aŭtobiografieto li nomas sin "litovpolgermano, naskiĝinta en Belarusio, loĝanta en Rusio kaj konfesanta religion de Kalvino".

Eksteraj ligiloj 

 Aŭtobiografieto

J
Polaj esperantistoj
Sovetiaj esperantistoj
Johano la Brava

Johano la Brava    estas verko de Sándor Petőfi, tradukita de Kálmán Kalocsay. La originala verko, kies hungara titolo estas János Vitéz, aperis en 1844 aŭ 1845; ĝi havas la formon de poema fabelo kaj en Hungarujo havas preskaŭ la statuson de nacia trezoro.

Johano (Kukorica Jancsi) estas malriĉa paŝtista knabo, kiu perdas sian laboron, ĉar li volas defendi sian amatinon Iluska. Li travivas multajn aventurojn kaj sukcesas iĝi brava husaro.

En 1974 Marcell JANKOVICS kreis desegnitan filmon pri la historio.

Ekzistas ankaŭ germana traduko, titolita Der Held János, de Karl-Maria Kertbeny, kaj angla traduko kun la titolo John the Valiant, kreita en 1999 de John Ridland. Interese, Ridland ne scias la hungaran lingvon. Verŝajne li uzis prozan tradukon kiel bazon.

En Esperanto
Johano la Brava : poemfabelo de Petöfi, el la hungara trad. Kalocsay. 1923, 88 p.
Ĝi estis Kronita verko de la Akademio.

Recenzoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Fikciaj infanoj
Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
John Johansson

John JOHANSSON aŭ Karl Johan JOHANSSON , 1890–1962, pseŭdonimoj Joĉjo, Li, J-n, estis sveda esperantisto kaj ĵurnalisto, kunlaboristo de la gazeto Social-Demokraten en Stokholmo. Li estis redaktoro kaj de la gazeto de la Sveda Laborista Esperanto-Asocio, kaj de la gazeto de Sveda Esperanto-Federacio.

Post sia esperantistiĝo en 1907, li iĝis estrarano de la esperantogrupo en Eskilstuna. Fondinto de laborista esperantogrupo en Stokholmo, li iĝis sekretario de Sveda Laborista Esperanto-Asocio (SLEA), prezidanto kaj poste sekretario de laborista esperantoklubo en Stokholmo, kaj ekde januaro 1932 estrarano de Sveda Esperanto-Instituto (kie li anstataŭiĝis Gösta Ahlstrand). Johansson gvidis multajn Esperanto-kursojn depost 1908, precipe inter sindikatanoj.

Ekde 1931 li estis redaktoro de la gazeto de SLEA, Svenska Arbetar-Esperantisten, kaj dum ia periodo redaktoro de la gazeto de la Sveda Esperanto-Federacio, La Espero (minimume en 1956).

Li sukcese prilaboris favorajn decidojn de socialdemokrata parti-kongreso kaj verkis multajn artikolojn pri Esperanto.

Johansson naskiĝis la  en Eskilstuna, kaj mortis la  en Stokholmo.

La homo kun la naskiĝdato kaj -loko menciita en Enciklopedio de Esperanto nomiĝas Karl Johan Johansson en la svedaj registroj. En teksto en La Espero numero 5, 1956, la formo de lia nomo tamen estas John (kun la pseŭdonimo Joĉjo). Verŝajne Johansson uzis John kiel pli internacia formo de sia nomo (sed ankaŭ ne maleblas ke EdE iel intermiksis du personojn).

Komentoj

Fontoj 
 
 ”El veterana vivo” en La Espero, jaro 44, nr-o 5 (1956)

Svedaj esperantistoj
Stokholmanoj
Gustav Edvin Johansson

EdE-J

Gustav Edvin JOHANSSON (ps. Geji), svedo, librobindisto-mastro. Nask 4. nov. 1898 en Falun. E-isto de 1916. Prop. paroladoj, kursgvidado (laŭ Cseh-metodo), organizado. Interpretis prelegantojn. Lerta gramatikulo. Kunfondis E-distrikton en Dalekarlio kaj SLEF. Multaj artikoloj.

JOHANSSON, Gustav
Wilfred Johnson

Wilfred B. JOHNSON (ĝonsn) (naskiĝis la 29-an de decembro 1903 en Sheffield, mortis en 1991) estis angla arĝentometiisto kaj esperantisto.

En 1908, en aĝo de kvar jaroj, transloĝiĝis al Birmingham. Esperantisto li estis ekde decembro 1924. Multajn jarojn li instrus Esperanton sub la loka komitato de Edukado. Li estis delegito de UEA, kontrola ekzamenisto de Brita Esperanto-Asocio, kaj kunlaboranto de la Enciklopedio de Esperanto de 1934.

Britaj esperantistoj
Jonescu-Capatana

JONESCU-CAPATANA (jonesku-kapacana), rumano. Naskiĝis en la 27-a de marto 1915 en Bukareŝto. Esperantisto de 1931. Sekr. de RES. Redaktoro kaj eldonisto de rumanlingvan "Vegetarismul" kaj la Vegetarano, organo de Internacia Vegetarana Ligo Esperantista, kies ĝenerala sekretario li estas.

Naskiĝintoj en 1915
Rumanaj esperantistoj
István Joó

D-ro JOÓ István [jó] (naskiĝis la  en Debrecen) estis hungara juristo kaj urba konsilisto en Debrecen. István esperantistiĝis en 1903 kaj estis la unua esperantisto en sia naskiĝurbo. Tie elkreskis vigla Esperanto-movado el lia amika kaj konatula rondo. Li estis la unua prezidanto de loka Esperanto-grupo, kaj ankoraŭ estis prezidanto en 1933, tiam la Enciklopedio de Esperanto aperis. En 1905, István tradukis poemon al Esperanto por Lingvo Internacia.

JOÓ, István
Joŝino Sakuzo

JOŜINO Sakuzo (吉野 作造 [joŝino sakuzō]; Hepburn: YOSHINO Sakuzo; Kunrei: YOSINO Sakuzo) (naskiĝis la 29-an de januaro 1878, mortis la 18-an de marto 1933) estis japana pensulo de demokratio. Dum kaj post la unua mondmilito li multe gvidis junularon al demokratio.

Li naskiĝis en Mijagi prefektujo, en nune Furukaŭa, en Tokamaĉi. Li diplomis kiel la plej eminenta de Politikscienca Sekcio de Jura Fakultato de Imperia Universitato de Tokio. En 1905 lin interesis artikolo de W. Stead en Review of Reviews. Li tradukis ĝin por Sinzin. Li iris al Ĉinio kaj instruis plejaĝan filon de Yuan Shikai. Reveninte li iĝis asistprofesoro kaj profesoro de Jura Fakultato de Imperia Universitato de
Tókyó.

Japanaj verkistoj
Jovan Jovanoviĉ

Jovan P. JOVANOVIĈ estis serbo kaj laŭ la stato de la jaro 1934 pensiista inspektoro de ministerio por popola klerigado en Beogrado. En 1908 li eldonis la unuan serban lernolibron. Laŭ la stato de 1934 li estis retiriĝinta de la movado.

Serbaj esperantistoj
Jozef kaj la edzino de Potifar

Jozef kaj la edzino de Potifar  estas 388-paĝa romano de Hendrik Bulthuis, originale verkita en Esperanto. Ĝi aperis en 1926 ĉe Heroldo de Esperanto en Kolonjo.

Recenzoj

Vidu ankaŭ
Listo de Esperantaj romanoj

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo de Libraro Ludovika 
 Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
 Por elŝuti 

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Esperantlingvaj romanoj
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Vlado Jukl

Prof. Vladimir Jukl ankaŭ konata kiel Vlado JUKL, naskiĝinta la 12-an de februaro 1892 en Mannheim (Germanio) kaj morta en la 1-a de majo 1949, estis ĉeĥoslovaka esperantisto kaj profesoro ĉe la Komerca Akademio en Bratislava. Li estis funkciulo de diversaj Esperanto-organizaĵoj, dum 1911-1913 ankaŭ en Rusio. Vlado Jukl instruis Esperanton dum vico de sinsekvaj jaroj en sia lernejo, kaj ekde 1933 estis kunlaboranto ĉe la Esperanto-radiodisaŭdigoj en Bratislava.

Vladimir Jukl estis profesoro de la Ĉsl. ŝt. komerca akademio en Bratislava, inspektoro de Esperanto kaj stenografio por la fakaj lernejoj en Slovakio, lektoro de stenografio ĉe la komerca kaj teknika altlernejoj en Bratislava. Ankaŭ sur la kampo de stenografado ludis li rolon kiel vicprezidanto de la Slovakia stenografia konsilantaro kaj kunredaktoro de la stenografia revuo. 

Li esperantistiĝis en la jaro 1909. Antaŭ la unua mondmilito li gvidis jam kursojn en Kievo kaj Moskvo. Jam antaŭ 27 jaroj li komencis instrui Esperanton en la komerca akademio en Bratislava, kiel oficialan, sed nedevigan lernobjekton. Li estis kunfondinto de la Esperanto-Klubo en Bratislava, vicprezidanto de SES, komitatano de EAĈSR, gvidanto de la Ekzamena komisiono de SEI. Sian E-bibliotekon li donacis al la Klubo en Bratislava.

Slovakaj esperantistoj
Mortintoj en 1949
Teodor Julin

Johan Hjalmar Teodor JULIN (pseŭdonimo Jln), 1880–1977, estis sveda notario, poŝtoficisto, socialdemokrata parlamentano, instruisto en poŝtlernejo, redaktanto de faka gazetoj kaj esperantisto.

Julin longe laboris kiel ĉefa poŝtoficisto kaj kiel ’poŝtmastro’ de 1935. Li iĝis notario en la sveda ĉefpoŝtgvidaro, Generalpoststyrelsen, en 1920, kaj estis parlamentano en la unua ĉambro de la nacia parlamento, Sveriges riksdag, por la sveda socialdemokratia partio 1920–1930. Li unue representis la rondo de Gävleborgs län, poste la rondo de Stockholms län kaj Uppsala län.

Li estis esperantisto de la 1920-aj jaroj, kiam li partoprenis la kurson de Andreo Cseh por parlamentanoj en Stokholmo. Li iĝis vicprezidanto de Esperantoklubo de Stokholmo kaj ĉefdelegito de ILEPTO, Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro. Julin ankaŭ estis prezidanto de la trivira komitato por organizi la UK 1934 en Stokholmo. La aliaj komitantanoj estis instruisto Ernfrid Malmgren (pli malfrue prezidanto de UEA) kaj inĝeniero Hjalmar Lindstedt (ĉe Ericsson). Julin krome aranĝis esperantajn kursojn kaj similajn aferojn.

Julin estis redaktoro de la poŝtfaka gazeto Svenskt postarkiv 1913–1917, instruisto en la lernejo de la sveda poŝtorganizo, funkciulo je la 8-a monda poŝt-kongreso en Stokholmo, kaj redaktoro de la kongres-gazeto Bulletin Quotidien en 1924. Plue li estis redaktoro de Svenska trafiktidningen – ”La sveda trafikgazeto” – 1937–1952.

La gepatroj de Teodor Julin estis la farmaciisto Carl Hjalmar Julin kaj Anna Julin (naskiĝita Jern). Li estis edzigita unue en 1908 kun Elna Lindeberg (1882–1924), due en 1926 kun la poŝtoficisto kaj esperantisto Eva Röhlander (1882–1952), ekde 1938 redaktisto de La Espero. Li havis la infanojn Thea Elisabet (n. 1904) kaj Anna Lisa (n. 1909). Li naskiĝis la 31-a de oktobro 1880 en Säter, Dalekarlio kaj mortis 18-an de majo 1977 en Hägersten, Stokholmo.

Komentoj

Referencoj
 
 Julin, Teodor en Vem är det 1943 – sveda ”biografa gvidlibro” (’postmastro’ estas traduku de postmästare, kiu li iĝis en 1935)

Svedaj esperantistoj
Maria Julivert Aulés

Maria JULIVERT Aulés  (naskita en 1888 en El Vendrell; mortinta la 2-an de aprilo 1968) estis kataluna instruistino pri pentrado kaj desegnado, esperantistino aktiva en feminisma movado.

Ŝi esperantistiĝis en 1911 kaj dum 20 jaroj gvidis kursojn. Ŝi faris diversajn prelegojn kaj propagandajn artikolojn kaj verkis plurajn tradukojn kaj originalajn rakontojn. Faman tekston de Zamenhof, Esenco kaj Estonteco de la ideo de Lingvo Internacia, ŝi tradukis al la kataluna lingvo.

Fontoj

Eksteraj ligiloj 
 Seminario pri la vivo de Maria Julivert Aulés
 Alia retejo pri la sama aranĝo 
 Prezentado de la figuro de Maria Julivert Aulés en la Muzeo de Esperanto de Subirats okaze de la Internacia Virina Tago 2012 

Katalunaj esperantistoj
Juna Esperantisto

Juna Esperantisto estas la nomo de minimume du ne plu eldonitaj esperantlingvaj gazetoj. La unua estis kreita de Edmond Privat kaj Hector Hodler en 1903 kaj ŝajne eldonita ĝis 1914, kaj la alia estis organo de Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio (organizo antaŭ TEJO), ŝajne ekeldonita en 1933.

La unua Juna Esperantisto estis kreita de Edmond Privat kaj Hector Hodler en Ĝenevo en Svislando en 1903. Ili tiam nur estis je la jaro de iliaj 14-jariĝo kaj 16-jariĝo, respektive, kaj Enciklopedio de Esperanto priskribas ilin kiel "du junaj, entuziasmaj esperantistoj". Unue, ili intencis nur eldoni lokan ĝenevan organon, sed post la 2-a numero Juna Esperantisto jam fariĝis "internacia ligilo de diverslandaj junaj esperantistoj". Dum 1903 aperis de aprilo 6 numeroj. La gazeton ricevis finan fundamenton en januaro 1906, kiam Presa Esperantista Societo en Paris prenis la eldonadon sur sin. Redaktisto iĝis Paŭlo Lengyel, kaj la eldonaĵo subtitoliĝis Gazeto por Junuloj, Instruistoj kaj Esperanto-Lernantoj (ankaŭ Ilustrita Gazeto ktp. minimume en 1906, kaj Monata Gazeto Beletristika Gazeto ktp. pli malfrue).

La numeroj de 1903 estis hektografiitaj, binditaj ktp. de la eldonantoj mem; de januaro–septembro 1904 ĝi aperis litografiita kun presita kovrilo kaj kun ilustraĵoj kaj de novembro 1904 ĝis decembro 1905 presita. La formato estis ĝis tiam 21x14 kaj 24x16, la paĝnombro 4 ĝis 24. De januaro 1910 ĝis decembro 1911 aperis 24 numeroj (IV+16–18 paĝoj, 24x15 kun entute 372 paĝoj), kaj de januaro 1912 ĝis julio 1914 aperis 31 numeroj (IV–VIII+16 paĝoj, 24x16).

La alia Juna Esperantisto estis oficiala organo de Tutmonda Esperanto-Junulara Asocio, Teja, organizo antaŭ TEJO. La gazeto ŝajne estis ekeldonita en 1933, kaj minimume numero 4 kaj 5 de tiu jaro redaktita de Emil Mayer en Krakovo, Pollando. Numero 4 kaj 5 1933 havas 8 paĝojn. Antaŭan organon de Teja estis Esperantista Junularo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Juna Amiko, nuntempa gazeto ekeldonita 1972
 Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo estis ekpublikigita en eroj en 1906 Juna Esperantisto

Eksteraj ligiloj 

 Juna Esperantisto ekeldonita en 1903:
 Plural numeroj inter 1906 kaj 1913
 Numero 2, 1911 (priskribo)

 Juna Esperantisto de Teja:
 Jaro I, numero 4, majo 1933
 Jaro I, numero 5, novembro 1933

Esperanto-gazetoj
Junularaj gazetoj
Juneco kaj amo

Juneco kaj amo  subtitolita Legendo el Venecio estas 72-paĝa novelo, originale Esperantlingve verkita de Edward Saxfon Payson. Ĝi aperis en la jaro 1930 en Londono ĉe "The Esperanto Publishing Company Limited".

Recenzoj

Referencoj

Bildaro

Eksteraj ligiloj

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de la FEL-biblioteko
Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Johannes Jungfer

Johannes JUNGFER estis germana esperantisto kaj ŝtata oficisto en Lübben. Prezidanto de la Internacia Radio-Komisiono, komisiita de Universala Esperanto-Asocio. De jaroj regule kaj sisteme gvidis la propagandan laboron en la radio-sfero, redaktis ĉiusemajne E-radio-programon, preparis statistikojn.

Germanaj esperantistoj
Hermann Jürgensen

Hermann JÜRGENSEN estis pionira germana esperantisto. Li interalie verkis gramatikojn de Esperanto, eldonitaj en 1903 kaj 1905; vortaron Germanan-Esperanto, kies unua eldono aperis en 1904 kaj 2-a eldono en 1906 kaj alidirektan vortaron Esperanto-Germanan, kies unua eldono same aperis en 1904 kaj 5-a eldono en 1912.

L. L. Zamenhof uzis la Vortaron Esperanto-Germanan de Hermann Jürgensen, kiel ekzemplo por verki Plenan vortaron de internacia lingvo Esperanto. (Parto Esperanto-rusa).

Germanaj esperantistoj
Mick Micheyl

Mick MICHEYL, (naskiĝinta la 8-an de februaro 1922 en Lyon kaj mortis la 16-a de majo 2019) estis franca kanzonistino. Ŝi studis belartojn, sed ne sukcesis malfermi al si pordojn en tiu fako, do ŝi provis konatigi sin per kanzono; Ŝi mem verkis la tekstojn komponis la muzikon kaj kantis ilin, ekde 1950. Ŝi gajnis plurajn gravajn premiojn tiurilatajn tiel, kiel la Grand Prix de la chanson française, ŝia plej fama kanzono "Un gamin de Paris" (pariza bubo) famiĝis tra la terglobo. Post 22 jaroj de kanzona kariero, ŝi ĉesis, kaj nur provis plu konatiĝi per pentrado.

rete legebla en Esperanto:
 "Mia panjo"

Franclingvaj kantistoj
Francis Lubbock

Francis Richard Lubbock (16-a de oktobro,1815 - 22-a de junio, 1905) estis ŝtatestro de Teksaso dum la Usona Milito Inter la Ŝtatoj.

Naskita en Beaufort, Suda Karolino, Lubbock estis komercisto en Suda Karolino antaŭ movado al Teksaso en 1836. Dum la periodo de la Respubliko de Teksaso, Prezidento Sam Houston nomis Lubbock esti Kontrolisto.

En 1857 Lubbock elektiĝis Vic-Ŝtatestro de Teksaso kiel Demokratulo sed malsukcesis en sia re-elekta provo de 1859. Post la Konfederacia secesio en 1861, Lubbock gajnis la ŝtatestecon de Teksaso. Dum lia servodaŭro li subtenis Konfederacian konskripton, penante konskripcii ĉiujn korposanajn virojn, inkludantajn rezidantajn fremdulojn en la Konfederacian Armeon.

Post la oficoperiodo finis en 1863, li aliĝis al la militistaro kaj nomiĝis al ofico de leŭtenanta kolonelo servante sub Majora Generalo John Bankhead Magruder. Antaŭ 1864, Lubbock promociiĝis al adutanto por Jefferson Davis. Post la milito, Lubbock fuĝis de lia ofico en Richmond, Virginia kaj kaptiĝis de autoritatoj en Georgio. Li karceriĝis ĉe fuorto Delevario dum ok monatoj antaŭ honorliberiĝo.

Post reveno al Teksaso, Lubbock kontinuis okupiĝi pri siaj komercaj aferoj en Hjustono kaj Galveztono. De 1878 ĝis 1891, li ankaŭ servis kiel Ŝtata Trezoristo. Lubbock mortis je la 22-a de Junio, 1905.

Konteo Lubbock kaj la Urbo Lubbock, loko de Teksasa Tech Universitato, nomiĝis honore al li.

Ŝtatestroj de Teksaso
Usonaj politikistoj
Naskiĝintoj en 1815
Mortintoj en 1905
Usonanoj
Apalaĉoj

La Apalaĉoj estas nordamerika indian-tribo, nun preskaŭ malaperinta, ĉefe loĝinta en norda nuna Florido. Kelkaj apalaĉaj praidoj troviĝas en Luiziano. Ilia nomo estas donata al la Apalaĉaj Montoj de de Nord-ameriko, kaj la ĉirkaŭa regiono, Apalaĉio.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.weyanoke.org/doc/WSJ-ApalacheeTribe.doc  
 http://www.sptimes.com/2003/07/20/Floridian/The_Apalachee_trail.shtml 
 http://fcit.usf.edu/Florida/lessons/apalach/apalach1.htm 
 http://www.flheritage.com/archaeology/sanluis  

Indianaj etnoj en Nordameriko
Koeficiento de Gini

Koeficiento de Gini mezuras malekvivalentecon de enspezoj en la ekonomio de iu populacio (ŝtato, popolo, regiono ktp.). Tiun koeficienton enkondukis la itala ekonomikisto Corrado Gini .

La koeficiento de Gini estas nombro inter 0 kaj 1. 0 signifas la tutan ekvivalentecon (ĉiu mastrumaĵo havas la saman enspezon) kaj 1 signifas la tutan malekvivalentecon (unu persono havas la tutan enspezon kaj aliaj havas nulan enspezon).

La koeficiento estas mezurita helpe de areoj sur la Kurbo de Lorenzo.
Tiu indikas por ĉiu parto x de la populacio, kiun parton de la enspezoj havas la x malplej enspezantaj anoj.
Se estas plena egaleco, la kurbo de Lorenzo estas diagonalo inter la punktoj (0,0) kaj (1,1).
Pro sia difino la kurbo de Lorenzo ne povas superi la diagonalon.
La Gini-koeficiento estas la rilato de la areo inter la kurbo de Lorenzo kaj la diagonalo kaj la areo sub la diagonalo (tiu areo egalas al 1/2).

La difino de la Gini-koeficiento estas aplikebla ne nur al enspezoj, sed ankaŭ al posedo (se neniu havas negativan posedon, t. e. ŝuldoj) aŭ aliaj sociaj ecoj.

Ekzemplaj valoroj de la koeficiento de Gini estas:
 Aŭstrio 0,313 (2002)
 Britio 0,360 (1999)
 Danio 0,247 (2004)
 Francio 0,327 (1995)
 Germanio 0,283 (2000)
 Italio 0,360 (2004)
 Japanio 0,249 (1993)
 Usono 0,408 (2000)

Eksteraj ligiloj 

 CHEN Lina: ĈINIO: Granda distanco inter riĉeco kaj malriĉeco el Monato

Ekonomio
Sociologio
Geografio
Mezuriloj
Statistikistoj
Fingro

Fingro – en la medicina faklingvo digitus – estas unu el la (normale) kvin ekstremaĵoj de la mano aŭ de la piedo (tiam oni parolas ankaŭ pri piedfingroj).

Normale, homo havas sur ĉiu mano kvin fingrojn, en la sekvanta vicordo:
 dikfingro aŭ polekso (Pollex)
 montrofingro (Index)
 mezfingro (Medius)
 ringofingro (Anularius)
 etfingro (Digitus minimus)

Ĉar ne en ĉiuj kulturoj oni portas ringon je la kvara fingro (ekde inkl. la polekso), oni eble povus rebapti la t.n. ringan fingron per la malpli eŭropisma nomo 'sennoma fingro', laŭ la finna, ĉina kaj kelkaj aliaj lingvoj.

Kiel naskiĝa kreskoperturbo povas aperi pli da fingroj (polifingreco), aŭ la fingroj povas parte aŭ tute kunkreski (sindaktilio). Oni kredis je supernatura forto de 6-fingruloj, kiuj ofte iĝis en la malnova epoko ŝamanoj.

Misordoj 
 Ektrodaktilio
 Oligodaktilio
 Polidaktilio

Vidu ankaŭ 
 halukso (pieda dikfingro)
 fingrumado

Proverbo 
Ekzistas proverboj pri fingro en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

Referencoj 

 
Anatomio
Dikfingro

Dikfingro estas la plej dika fingro, aŭ mana (science nomata ankaŭ polekso) aŭ pieda (nomata ankaŭ halukso).

Mana dikfingro (polekso) 
El ĉiuj manfingroj la dikfingro estas plej dika. Oni povas fari kontraŭpremon per dikfingro al la aliaj fingroj, kio estas la bazo de la prena funkcio. La cerboparto, kiu respondecas pri la movo kaj sento de la dikfingro estas pli granda ol tiu de la aliaj fingroj. La dikfingra ungo kreskas plej malrapide el ĉiuj kaj sentonde – post longa tempo – kreskas spiralforme.

La supren montranta dikfingro signifas en multaj landoj interkonsenton, kontenton pri io.

La suben montranta dikfingro signifas murdodeziron. Tiu ĉi kutimo estas el la antikva epoko, kiam la romia imperiestro decidis pri morto aŭ vivo de la sklavoj.

Vidu ankaŭ 
 Halukso
 Montrofingro
 Mezfingro
 Ringofingro
 Etfingro

Homa anatomio
Fingroj
Beringa maro

La Beringa maro estas maro de la norda parto de Pacifika Oceano. Ĝi situas inter la orienta bordo de Siberio kaj la okcidenta parto de Alasko. Norde disigas la Beringa Strato la Beringan maron de Nordpolusa maro. La limo inter Pacifiko kaj Beringa maro estas formata de la ĉeno de la Aleutaj insuloj.

La Beringa maro estas 304 Mio. km² granda kaj 4200 m profunda. Per la varma Alaska Fluo (8-11 °C) restas la Beringa maro ĉiujare de julio ĝis septembro senglacia.

La marnivelo malaltiĝis dum la lasta glaciepoko en la suda Beringa maro tiel, ke estiĝis terponto inter Siberio kaj Alasko. Tiu t.n. Beringa ponto ebligis migradon de homoj al Ameriko.

La Beringa maro estas nomita post dana naturesploristo Vitus Bering, kiu komence de la 18-a jarcento en komisio de la caro Petro la Granda esploris, ĉu ekzistas konekto inter Siberio kaj Ameriko.

Insuloj de la Beringa maro estas ekz. la Komandorski-insularo kun la Beringa insulo kaj la grupo de Pribilof-insuloj.

Biogeografio 
Biogeografie Beringa maro estas unu el la 43 maraj ekoregionoj de la tutmondaj 200. Tiuj ĉi estas nombro de ekoregionoj elektitaj far la Monda Natur-Fonduso ( WWF ) kaj la Nacia Geografia Societo pro sia graveco pri la naturprotekto.

Eksteraj ligiloj 

  Tutmondaj 200; numero 197 : Beringa maro (WWF)

Vidu ankaŭ 

 Beringa Markolo
 Listo de maraj ekoregionoj

 
Maraj ekoregionoj
Global 200
Zoologia ĝardeno Brno

Zoologia ĝardeno Brno () estas bestoĝardeno en la ĉeĥa urbo Brno. Temas pri bredejo de ekzotaj bestoj, kiu servas kiel instrua instituto por konatiĝi kun la plej gravaj bestoj de la sovaĝa naturo.

Novembre 1935 estis starigita Societo por fondo de zoologia ĝardeno en Brno, kiu en junio 1937 aranĝis zoo-angulon en la urba Tyrš-parko. En 1941 la zoo-angulon likvidis faŝistoj kaj nur post la milito estis renovigita la agado de la Societo. Oni trovis taŭgan lokon en la antaŭurbo Bystrc sur la monteto nomata Monaĥa Monto, surkreskita de arbaro. 

La 30-an de aŭgusto 1953 estis la Zoologia ĝardeno inaŭgurita.

De la kaso oni devas iri supren sur meandra vojo kaj venas unue al palisado kun vitraj muroj, post kiuj estas ĝardeno kun lago - bredejo de tigroj.  De tie oni povas daŭrigi al kaĝejo de panteroj kaj kaj post vojkurbiĝo oni venas al pavilono de simioj. Verŝajne la plej populara loko en la tuta ĝardeno, precipe por infanoj. Tie estas pavianoj, ĉimpanzoj, makakoj k.a.

Nun oni marŝas relative longe preter lamoj al granda ĉirkaŭbarita loko, kie oni bredas azenojn, zebrojn, poneojn, sovaĝajn Prĵevalski-ĉevalon, ankaŭ ŝafojn kaj nigrajn kaprojn. Tuj apude troviĝas ripozejo kun limonadoj kaj manĝaĵoj, infanludejo kaj maneĝo por poneoj. Se estas bona vetero, la infanoj eĉ povas rajdi sur la poneoj. Ankaŭ eblas eniri tra barilo al la ŝafoj kaj kaproj, karesi ilin. Ĉe tre bona vetero la infanoj povas ludi eĉ kun etaj flavaj kokidoj. 

Malantaŭ la ripozejo estas komuna stepo por zebroj, ĝirafoj kaj grandaj strutoj, iom flanken oni trovas kamelojn kaj bizonojn kaj negrandan lokon por kanguruoj.

Longa sakstrato kondukas al pavilono de reptilioj, serpentoj, testudoj, krokodiluloj, sed estas tie ankaŭ granda akvario plena de rabaj fiŝoj piranjoj. Antaŭ la pavilono troviĝas kelkaj specioj de ratosimilaj bestetoj flavaj kiel dezerta sablo, en kiu ili vivas.

Ĉe la komenco de la sakstrato staras pavilono de ekzotaj birdoj, precipe papagoj. Kaĝojn kun diversaj birdoj (agloj, strigoj) aŭ etaj bestoj oni renkontas survoje al plej grandaj bestoj, ekzemple al kavego de blankaj polusaj ursoj. Nova estas artefarita groto kaj akvujo por kastoroj.

Kutime malpli da atento de la vizitantoj allogas cervoj, boacoj kaj similaj bestoj, kies viv-areoj troviĝas inter longaj vojoj. Nove konstruata estas vasta naturejo por kanadaj lupoj.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 

Brna Zoo
Zoo
Efikeco de Pareto

Efikeco de Pareto estas tiu efikeco, kiam rezulte de ia agado neniu el subjektoj pliboniĝis aŭ malpliboniĝis.

Por ekzemplo: Iu dismetado estas Parete efike, kiam ne ekzistas alia dismetado, je kiu neniu el individuoj pliboniĝis aŭ mapliboniĝis.

Ekonomiko
Mikrobiologio

La mikrobiologio estas la scienco de mikroboj (protozooj, bakterioj, fungoj, virusoj), iliaj efikoj sur homa sano, iliaj interrilatoj kun naturo kaj kun aliaj mikroboj. La mikrobiologio estas ankaŭ la scienco, kiu esploras eblajn aplikojn de mikroboj por produktado.

Oni distingas kelkajn temojn en la mikrobiologio:

La bakteriologio: Kelkfoje la nomo "bakteriologio" estas aplikata por la esprimo "mikrobiologio". En ĉiutaga apliko, "bakteriologio" signifas la esploradon de bakterioj en rilato kun medicino aŭ agrikulturo.

La bioteknologio kaj la aplikata mikrobiologio: Bioteknologio estas la apliko de bakterio aŭ fungo por produktado de nutraĵoj (jogurto, pano, vino, fromaĝo), medikamentoj (kun helpo de gentekniko), industriokemio (alkoholo, acido), kaj enzimoj. Oni utiligas ankaŭ bakteriojn en metalominejoj por izoli kupron kaj oron. Tiuj bakterioj estas kapablaj desolvi kaj forigi la ŝtonaĵon.

La ekologio de mikrobo: Tiu sektoro esploras la interrilaton de bakterio kun aliaj mikroboj, animalo, planto kaj la naturo.

La medicina mikrobiologio: Tiu sektoro esploras la efekton de bakterioj sur homa sano.

La virusologio: Kvankam virusoj ne vivas (ili ne havas metabolon), konsideratas la virusologio parto de mikrobiologio, ĉar virusoj estas kapablaj de infekti ĉelon. La virusologio esploras la strukturon kaj reproduktociklon de virusoj.

Mikrobiologia kultivado estas metodo por atingi multobligon de mikroorganismoj, tiaj kiaj bakterioj en kiu oni preparas optimuman medion en laboratorio por helpi la deziratan procezon. Tia kultivado estas uzata kiel fundamenta metodo por la studo de la bakterioj kaj de aliaj mikroorganismoj kiuj okazigas malsanojn kaj por homoj kaj por aliaj animaloj; tiel ĝi iĝas grava fako kaj por medicino kaj por bestokuracado.

Vidu ankaŭ 

 Biokemio
 Biotekniko
 Genetiko
 Mikologio
 Arĥeoj
 Eŭkariotoj
 Prokarioto
 antibiotiko

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 http://www.bact.wisc.edu/Microtextbook 
 http://www.jscm.org 
 http://www.jarmam.gr.jp/index.html  
 http://www.kansensho.or.jp
Provinco Varna

La provinco Varna (; vidu la artikolon oblasto) situas en la nord-oriento de Bulgario, borde de la Nigra Maro. Ĝi havas loĝantaron de ĉirkaŭ  homoj, el kiuj ĉirkaŭ  vivas en la administra centro Varna. La provinca teritorio kovras areon de  kvadrataj kilometroj. Veturiloj registritaj en ĝi rekoneblas per la regiona aŭtokodo  (do "v").

Vidu ankaŭ 
 Bjala (Varna)
Gubernio Hiogo

<table align="right" border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 style="border: solid 2px #000000; margin-left: 16px">兵庫県

Municipa Kodo
028000-3Guberniestro
Motohiko SaitōAreo
8,392.83km2Loĝantaro
5,594,308（1-a de decembro 2004） 8-a tutjapanieFamilio-nombro
2,154,147（1-a de decembro 2004） 8-a tutjapanieMalnetaEngubernia Produkto
18,528.6-miliardaj enoj（2001 8-a tutjapanie）ISO 3166-2
JP-28Gubernia Floro
"Noĵi-giku"Gubernia Arbo
KamforarboGubernia Birdo
Blanka cikonioGubernia Himno
Hejmloko HjogoGubernia oficejoAdreso
〒650-8567兵庫県神戸市中央区下山手通5丁目10番1号10-1,5-chome,Shimoyamate-doriChuo-ku,Kobe-shiHyogo JP-650-8567 JapanioTelefono
+81-78-341-7711Hejmpaĝo
Gubernia Hejmpaĝo
</TR>
</table>
La gubernio Hiogo aŭ Hyogo, japane 兵庫県 [hjōgo-ken]; (Hepburn/Kunrei: Hyôgo), estas gubernio de Japanio. Ĝi situas en Kinki-regiono. La gubernia ĉefurbo estas Kobeo.

Geografio

Urboj 
 Aioi
 Akaŝi
 Ako
 Amagasaki
 Aŝija
 Aŭaĵi
 Himeĵi
 Itami
 Kakogaŭa
 Kasai
 Kato
 Kaŭaniŝi
 Kobeo (gubernia ĉefurbo)
 Ĉuo-kvartalo
 Higaŝinada-kvartalo
 Hiogo-kvartalo
 Kita-kvartalo
 Nada-kvartalo
 Nagata-kvartalo
 Niŝi-kvartalo
 Suma-kvartalo
 Tarumi-kvartalo
 Miki
 Minamiaŭaĵi
 Niŝinomija
 Niŝiŭaki
 Ono
 Sanda
 Sasajama
 Sumoto
 Ŝiso
 Takarazuka
 Takasago
 Tacuno
 Tojooka

Vilaĝoj 
 Ako-distrikto
 Kamigori
 Ibo-distrikto
 Taiŝi
 Kako-distrikto
 Harima
 Inami
 Kanzaki-distrikto
 Fukusaki
 Iĉikaŭa
 Kamikaŭa
 Kaŭabe-distrikto
 Inagaŭa
 Mikata-distrikto
 Kami
 Ŝin'onsen
 Sajo-distrikto
 Sajo
 Taka-distrikto
 Taka

Eksteraj ligiloj 
 http://web.pref.hyogo.jp/english  
 http://web.pref.hyogo.jp/english/index.html  
 http://web.pref.hyogo.jp/chinese  

 
Gubernioj de Japanio
Varna

Vidu ankaŭ artikolon Vahrn (itale "Varna") pri komunumo de la pliparte germanlingva aŭtonoma provinco Sudtirolo en norda Italio.

Varna aŭ Varno havas loĝantaron de 357 198 (2006), kio laŭ kelkaj faras ĝin la dua plej granda urbo de Bulgario; tamen probable Plovdiv estas iom pli granda. Varna estas marhavena urbo kaj marbanejo en la orienta parto de la lando, situanta sur la bordo de la Nigra Maro. Varna estas nomata ankaŭ mara ĉefurbo de Bulgario, ĉar ĝi estas la plej granda marborda urbo de Bulgario.

Historio 
La urbo estis nomata Stalin, laŭ Stalino, ekde 1949 ĝis 1956.

Varna estis fondita fare de la helenaj koloniistoj en la 6-a jarcento a.K. kiel urbo Odessos.

Varna estas la plej granda marborda urbo de Bulgario kaj pro tio ĝi estis bazo de la Bulgaria Mararmeo.

En 1444 okazis la Batalo de Varna tie, kun la malvenko de krucmilitistoj kaj murdo de la reĝa armegvidanto Ladislao la 3-a de Pollando. Tie troviĝas la maŭzoleo de Ladislao la 3-a.

En 1962 okazis tie ŝakolimpiko, en 1969 olimpiko de moderna gimnastiko.

Vidindaĵoj 
Nuntempe funkcias en la urbo Mararmea Muzeo kun muzea ŝipo torpedoboato Draski. La arkeologia muzeo posedas parton el la t.n "Oro de Varna", tombeja kaŝitaĵo el la ŝton-kupra epoko.

Proskimaj vizitindaĵoj estas Zlatni pjasaci, la Alaĝa monaĥejo, Sanktaj Konstantino kaj Heleno kaj Eŭksinogrado.

Famuloj 
En batalkampo de Varna mortis reĝo Ladislao la 3-a (Pollando).

Esperanto 
En 1978 en la urbo okazis la 63-a Universala Kongreso de Esperanto.

Esperantistoj 

 Biser Hadzhiev [Biser Hadĵiev] estas gastiganto de Pasporta Servo en la urbo.
 Pluraj junaj esperantistoj studis en Varna kaj tiutempe estis aparte aktivaj en Bulgara Esperanto-Junularo kaj en TEJO, inter ili ekzemple Saŝa Ŝivarov kaj Daniela Georgieva.

Ĝemelaj urboj de Varna 
  Aalborg, Danio
  Dordrecht, Nederlando
  Ĥarkivo, Ukrainio
  Akaba, Jordanio
  Odeso, Ukrainio
  Malmö, Svedio
  Turku, Finnlando
  Bradford, Britio
  Miami, Usono
  Rostock, Germanio
  Novorossijsk, Rusio
  Pireus, Grekio

Iuj bildaj impresoj

Vidu ankaŭ 
Listo de urboj de Bulgario kaj Haveno de Varna

Eksteraj ligiloj 

  ()
 http://www.bulgaria.com/varna/  (en)
 http://www.varna-bg.com/ arkeologia muzeo (bg)

 

Urboj de Bulgario
Provinco Varna
Urboj sur marbordo de Nigra maro
Marhavenaj urboj
Kamforarbo

Kamforarbo, kamforujo aŭ kamfora cinamomo (Cinnamomum camphora) estas arbo de Japanio kaj sudorienta Azio, el kies ligno oni eltiras kamforon.

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 uzo ties esencon kiel kuracplanto 

Arboj
Laŭracoj
Kamforo

Kamforo estas blanka travidebla vaksa kristala solido kun forta odoro. Ĝi estas terpeno kun la kemia formulo C10H16O. Ĝi estas trovebla en la kamfora laŭro (Cinnamonum camphora) kaj aliaj rilataj arboj en la familio Laŭroj. Ankaŭ, oni povas sinteze produkti ĝin.

Ĝi estas ĉefe uzata pro ĝia odoro kiel "enbalzamigilo" kaj medicinaj uzoj.

Izomeroj de la kamforo

Vidu ankaŭ 
 Ketonoj
 Jegor Vagner
 Adolfo Ferdinando Geleno
 Fenĉono
 Amomo

Literaturo 
 Veterinary Herbal Medicine, Susan G. Wynn, Barbara Fougère
 Lewis' Dictionary of Toxicology, Robert Alan Lewis
 Discoveries in Plant Biology, Volume 1, Shain-dow Kung, Shang-Fa Yang
 Biochemical Interactions Among Plants, United States National Committee for the International Biological Program. Environmental Physiology Subcommittee
 Organic Chemistry, William Brown, Christopher Foote, Brent Iverson, Eric Anslyn
 Natural Products, O.P. Agarwal
 Renewable Bioresources: Scope and Modification for Non-Food Applications, Christian Stevens, Roland Verhé
 Allelopathy, Elroy L. Rice
 The Book of Absinthe: A Cultural History, Phil Baker
 The Terpenes

Referencoj 

Ketonoj
Armiloj
Terpenoj
Hassan Massudy

Kaligrafio > Arabskriba kaligrafio > Hassan Massudy

Hassan MASSUDY naskiĝinta en Irako en 1944, vivas ekzile en Parizo ekde 1969. Li lernis la tradician araban kaligrafion, kiun li regas, sed ankaŭ influiĝis de la moderna malfigurativa arto. Li elmontras siajn belskribaĵojn, kaj publikigas instrulibrojn, librojn pri historio de de arabskriba kaligrafio, kaj artlibrojn kun grandformataj prezentoj de proverboj, de citaĵoj el Ĝibran Ĥalil Ĝibran kaj aliaj aŭtoroj.

Eksteraj ligoj:
vidu kelkajn el inter liaj kaligrafaĵoj

kaligrafio
MASSUDY, Hassan
Arabskriba kaligrafio

Arabskriba kaligrafio estas arto skribi per arabaj literoj. Kaligrafio estas unu el la plej elstaraj artoj en islama mondo.

Prezentita en la bildo dekstre estas divana stilo, populara en Turkio en la 14-17 jarcentoj, interalie por adminstraj dokumentoj.

Historio 
La araba skribo, kreita ĉirkaŭ 500,
rapide vastiĝis kun islamo ekde la 600-kelkaj jaroj. De
norda Afriko ĝis norda Hindio ĝi estas uzata en
administro, kulturo kaj ĉiutaga vivo por noti en la araba,
persa kaj aliaj lingvoj. Ke islamo malrekomendas bildigon de
homoj aŭ bestoj probable kontribuis al ĉiaspeca uzo de
ornamaj skribaĵoj, ne nur en libroj, sed ankaŭ sur vazoj,
monumentoj kaj aliaj aĵoj.

Ĉirkaŭ 900, la persdevena ministro Abû 'alî ibn Muqlah
normis ses bazajn stilojn de araba skribarto.
Iuj el tiuj stiloj nun eksuziĝis. Aliaj aperis.

La kufa stilo – nomata laŭ la urbo Kufo en Irako
– estas la plej frua stabila stilo de la araba
belskribo. Ĝi havas dikajn, rondajn kaj rektajn formojn.
Ĝin oni multe uzis por fruepokaj kopioj de la Korano.
Nuntempe ĝi funkcias kiel grafike impona stilo kun arkaisma
nuanco, ŝatata por titoloj aŭ anoncoj, simile al la gotika
stilfamilio en latinidaj skriboj.

La kopia stilo (nasĥî) aspektas flua kaj simpla.
Ĝi restas ĝis hodiaŭ la precipa bazo de ordinaraj
tipografiaj stiloj.

La triona stilo (thuluth) havas altajn rektojn,
ampleksajn kurbojn. Ĝi aperas en titoloj, kaj ofte en
densaj ornamaĵoj sur monumentoj.

Iuj landoj disvolvis proprajn stilojn. La persa stilo
(fârsî aŭ nastaliĥ), kreita ĉirkaŭ
1400 en Irano, estas iu el la plej sukcesaj. Ĝiaj mildaj,
sampezaj formoj estas konataj en la tuta arab-skriba mondo.

Moderna situacio 
En la 20-a jarcento, Turkio ŝanĝis la ortografion de la
turka lingvo de la araba al latina skribo. Tio ŝrumpigis
iun el la plej brilaj skoloj de araba belskribo.

En ceteraj arabskribaj landoj kaligrafio restas populara.
Ĝiaj bazoj estas instruataj en lernejoj. Ĝi rolas en
konstruaĵa ornamo, en grafikaj artoj, kaj homoj volonte
pendigas pli aŭ malpli bonkvalitan belskribaĵon en siaj
hejmoj.

Materialo 
La tradicia materialo de araba skribarto restas preskaŭ
senŝanĝa ĝis hodiaŭ. Ĝi konsistas el kalamo, papero
kaj precipe nigra inko. la kalamoj estas laŭ la landoj el
diversaj specoj de kanoj. La ĝusta angulo por la
eltranĉado de la beko iom varias laŭ la stilo, per kiu oni
skribos.

Bildgalerio

Vidu ankaŭ 
Araba alfabeto

Araba lingvo

Araba skribmaniero

Hassan Massudy

Sadequain

Persa belskribo

Eksteraj ligiloj 
(eo) Terminaro de persa kaj araba belskribo

(en) Historia eseo pri kaligrafio

(en) Arto de arabskriba kaligrafio

Kaligrafio
Inujaŝa

Inujaŝa (犬夜叉 [inu-jaŝa]; hepburne: Inuyasha, laŭvorte: hundo-jakŝo) estas mangao de Takahashi Rumiko kaj samnoma animeo, bazita sur la mangao. La mangao nun aperas en la magazino "Weekly Shōnen Sunday" ekde 1996.

Rakonto 
La mangao rakontas pri japana lernantino Higuraŝi Kagome, kiu trafas en feŭdan epokon de Japanio, kie ŝi renkontas duon-demono Inujaŝi. Malamikoj de Inujaŝa estas lia duonfrato Sesŝomaru, Koga kaj japana demono Naraku. Unufoje Inujaŝa alfrontis ĉinan demonon, nomatan Menomaru.

Mangao
Animeo
Cigaro

Cigaro estas tabaka produkto el rulitaj sekigitaj folioj de la tabaka planto, destinita por fumado.

Same kiel la fumado de cigaredoj, la fumado de cigaroj estas damaĝa al la sano de la fumanto kaj de liaj proksimuloj.

Historio 
Indiĝenoj de Karibaj insuloj faradis kaj fumadis cigarojn dum jarcentoj.

Aromoj 

Cigaro-fervoruloj alte taksas cigarojn pro la riĉaj kaj diversaj aromoj percepteblaj dum la fumado. Ĝenerale cigaroj kun helkoloraj eksteraj volvaĵoj havas pli mildan kaj cigaroj kun malhelaj envolvaĵo pli solidan aromon. La odoro de cigaroj dum fumado forte diferencas de tiu de cigaredoj.

Oni priskribas la aromojn de bona cigaro interalie per la jenaj vortoj:
 ledo,
 spica,
 ĉokolado,
 torfo, tero,
 kafo,
 juglando.

La plej fervoraj cigaro-gustumemuloj foje tenas registron pri la cigaroj, kiujn ili ĝuis, kun siaj personaj taksadoj, observaĵoj, karakterizaĵoj, ktp; cigar-gustumado multe similas gustumadon pri vinoj, pri viskioj, ktp.

Citaĵoj 
"… en la buŝo cigaron, tiun grandan konsoliston de l' deknaŭa jarcento." (Wilhelm Raabe)

Eksteraj ligiloj 

 Speaking Cigar fakaĵoj pri cigaroj (angle) 
 Cigar information / informaj^o cigaroj 

Tabako
Molekula biologio

Molekula biologio estas la fako de biologio kiu esploras molekulojn esencajn por vivo. Molekula biologio esploras, interalie, la strukturojn kaj funkciojn de DNAj, RNAj kaj proteinoj de ĉeloj. Gentekniko ludas gravan rolon en tiu branĉo de biologio.

La struktura biologio estas branĉo de la molekula biologio, la biokemio kaj de la biofiziko, kiu studas la strukturon de biologiaj makromolekuloj.

Bibliografio 
Internacia Vortaro de Mikroba Genetiko (Esperanta - angla - ĉina), kompilis Ralph A. Lewin, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1994. La vortaro entenas pli ol 700 terminojn. Krom terminoj specifaj en mikroba genetiko kaj molekula biologio, la vortaro entenas ankaŭ la plej ofte uzatajn terminojn de la ordinara genetiko (de eŭkariotaj plantoj kaj bestoj) kaj biokemio.

Vidu ankaŭ 

 Ĉelbiologio
 Proteina sintezo
 Genetika Kodo
 Klonado
 Bakteriofago
 Blu-blanka kribro-sistemo
 DNA-vicrivelado
 Elektroforezo
 Envitra transskribado
 Faĝemido
 Gen-silentigo
 Molekula anatomio
 Molekula klonado
 Molekuloj (libro)
 Mutacio
 Plasmido
 Prajmilo
 PĈR
 Promotoro
 Restriktaj enzimoj
 Transformo
 Trimoo
 Sibley kaj Ahlquist

Molekula biologio
1950-aj jaroj



Eventoj 
 Malvarma milito
 Sendependiĝo de multaj kolonioj
 Unua sputniko
 UNESKO-rezolucio de Montevideo
 Fondo de Eŭropa Ekonomia Komunumo

Inventaĵoj kaj malkovraĵoj

Gravaj personoj 
 Winston Churchill
 Nikita Ĥruŝĉov
 Johano la 23-a
 Marilyn Monroe
 Ĝamal Abd al-Nasser
Sifiliso

Sifiliso estas malsano disvastiĝanta per seksa kontakto. La patogena mikrobo estas la Treponoma pallidum (Treponemataceae). Laŭ ties simptomoj oni dividas la malsanon al tri fazoj.
 unua fazo: ulcero ĉe la infekta loko kaj lokaj bubonoj (bubono=inflamo de limfonodoj) (2-4 semajnoj post la infekto)
 dua fazo: haŭtaj malsanoj (4-6 semajnoj post la unua fazo)
 tria fazo: organaj malsanoj, perturboj en la sangocirkula sistemo, (post 2-20-jara sensimptoma tempo)

Sen kuraco, sifiliso povas efiki la korpon grave, ekzemple per difektoj al la nerva sistemo, koro aŭ cerbo, kaj eble ankaŭ morto. La malsano estas kuracebla per penicilino. Nuntempe ĝi sufiĉe efike flegeblas, sed ĝis ĉirkaŭ 1900 ĝi estis tiom terura malsano kiom nuntempe Aidoso.

Disvastiĝis en Eŭropo post malkovro de Ameriko.

Famuloj 
Kelkaj famuloj mortis pro tiu malsano, interalie:
 Ulrich von Hutten
 Franz Schubert
 Guy de Maupassant
 Karen Blixen (tre maljune, post jardekoj da infektado)

Aliaj famuloj baraktis por la kuracado de la sifiliso, interalie:
 Juan de Almenar
 Girolamo Fracastoro
 Ulrich von Hutten
 Pedro Pintor
 Gaspar Torrella

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 http://www.ucolick.org/~randi/aecom/syphilis.txt 
 http://www.brasilescola.com/doencas/sifilis.htm 
 http://www.brasilescola.com/doencas/sifilis-congenita.htm 
 http://www.arhp.org/healthcareproviders/resources/stdis/index.cfm  

 1B1
Bakteriaj malsanoj de homoj
Sistemaj malsanoj