Bennebroek

Bennebroek () is een plaats en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Bennebroek is sinds 1 januari 2009 onderdeel van de gemeente Bloemendaal.

Voormalige gemeente
De gemeente Bennebroek was al langere tijd op zoek naar een fusiepartner. Op 29 maart 2007 is definitief door de gemeenteraden van Bennebroek en Bloemendaal besloten om per 1 januari 2009 te fuseren tot één gemeente. De naam van de 'fusiegemeente' is Bloemendaal.

De voormalige gemeente telde in 2006 5145 inwoners en had een oppervlakte van 1,75 km². Bennebroek was de enige kern in de gemeente.

Geschiedenis
Het oorspronkelijke gebied Bennebroek strekte zich rond 1300 uit van Hillegom tot voorbij de huidige Gedempte Oude Gracht in Haarlem en werd aan de westzijde begrensd door wat nu de Heemsteedse Binnenweg is. Dit gebied viel grotendeels onder de belening aan de Heer van Heemstede. Edelman Jan Scheven van Bennebroek bouwde zich een kasteel op de hoek van de Gedempte Oude Gracht en het Spaarne, buiten de verse stadsmuren van Haarlem. Deze in 1245 van stadsrechten voorziene plaats wil echter toch wel graag kunnen blijven uitbreiden en de familie Scheven wordt weggekocht; zij vertrekt en vestigt zich te Leiderdorp.

Het gebied dat bedoeld wordt met Bennebroek krimpt in de daaropvolgende eeuwen. Vlak voor 1653 is de Princebuurt min of meer het centrum. Tot 1653 behoort Bennebroek dan nog bij de ambachtsheerlijkheid Heemstede. Na het overlijden van Adriaan Pauw blijkt deze zijn nalatenschap goed geregeld te hebben. De Staten van Holland geven al in hetzelfde jaar toestemming voor de afscheiding van Bennebroek, dat wordt toegewezen aan zijn jongste, gelijknamige zoon.

Bennebroek dateert als afzonderlijke rechts- en bestuurskring dus van 1653. Het omvat niet het oude Bennebroek, waarvan een groot deel bij Heemstede werd gevoegd, terwijl al het Bennebroeks gebied ten westen van de Glipperweg van Heemstede werd afgenomen.

Per 1 januari 2009 hield de gemeente Bennebroek op te bestaan. Bennebroek maakt vanaf die datum deel uit van de gemeente Bloemendaal.

Wijken 
Bennebroek omvat de volgende wijken: Villawijk Bijweg, Leidsevaart, Bloemhof, Oude Kern, Bennebroek, Villawijk Het Duin, Vogelenzang Psychiatrisch Ziekenhuis en Meerwijk.

Instellingen 
 Linnaeushof; een recreatiepark dat zich afficheert als "Europa's grootste speeltuin".
Vogelenzang: een landgoed met vrij toegankelijk wandelbos. Hier is GGZ inGeest, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, gevestigd. Vroeger bekend als psychiatrisch ziekenhuis Vogelenzang, later nog als De Geestgronden.
 Hartekamp; een buitenplaats die zich net ten noorden van Bennebroek bevindt. Sinds 1952 is het een instelling voor verstandelijk en meervoudig gehandicapten. Het is gelegen op het gelijknamige voormalige landgoed. Hier was tussen 1736 en 1738 de Zweedse natuuronderzoeker Carl Linnaeus werkzaam als "hortulanus" ofwel prefect van de tuin en als lijfarts van eigenaar George Clifford. Linnaeus schreef hier, naast enige andere publicaties, het boekwerk Hortus Cliffortianus; een inventarisatie van de tuinplanten, het herbarium en de bibliotheek van de buitenplaats.

Bezienswaardigheden
 Sint Jozefkerk
 Hervormde Kerk
 Landgoed de Hartekamp
 Voormalig station Vogelenzang-Bennebroek (1842)
 Kloostertuin
 Bennebroekse Bos
 Linnaeushof

Geboren 

 Johannes Jacobus van Drunen († 1733?), predikant, dichter, hoogleraar oosterse talen
 John Klinkenberg (1952), beeldend kunstenaar
 Milika Peterzon (1962), televisiepresentatrice
 Martijn Beekman (1970), fotograaf

Overleden 

 Theodorus van Kooten (1749-1813), dichter, hoogleraar en politicus
 Johan Valckenaer (1759-1821), jurist, patriot en diplomaat
 John Waterloo Wilson (1879-1940), koopman, kleiduivenschutter
 Pieter Arend Troost (1877-1943), burgemeester
 Louis Alexander van Essen (1871-1951), architect
 Willem Valk (1898-1977), beeldend kunstenaar
 Karel Miljon (1903-1984), amateurbokser 
 Adriaan Katte (1900-1991), hockeyer
 Hennie van Nee (1939-1996), voetballer
 Richard Ross (1946-2001), goochelaar
 Arie Kees van Noort (1914-2003), kunstschilder
 Theodorus Johannes Maria Gruter (1920-2004), Engelandvaarder, kapitein-luitenant-ter-zee-waarnemend en piloot
 Herman van Laer (1920-2005), sportbestuurder
 Willemiena Bouwman (1920-2007), verzetsstrijdster en maatschappelijk werkster
 Pien Storm van Leeuwen (1945-2020), beeldend kunstenares, dichteres

Literatuur
 Bakker, M.M., M.van Bourgondiën, F.Th.J.Harm, J.L.P.M.Krol en C.Peper. Monumenten van Heemstede en Bennebroek: opnieuw een keuze uit de parels van de Heerlijkheden. Heemstede, VOHB, 2005.
 Bregman, C. Houdt U ook zo van Bennebroek? Bennebroek, 1972.
 Groesbeek, J.W. Bennebroek; beeld van een dorpsgemeenschap. Zutphen/Bennebroek, 1982.
 Groesbeek, mr. J.W. Heemstede in de historie. Heemstede, 1972.
 Krol, H. (red.) Drie heerlijkheden in Zuid-Kennemerland: Heemstede, Berkenrode, Bennebroek. Heemstede, 1992.
 Verkaik, M. Het Huis te Bennebroek en zijn bewoners. Bennebroek, 1992.

Trivia 
Bennebroek heeft afgerond een totale oppervlakte van 181 hectare, waarvan 176 land en 5 water (100 hectare is 1 km2).

De gemiddelde dichtheid van adressen is 818 adressen per km2.

De gemiddelde woningwaarde in Bennebroek is met €153.000 toegenomen van €362.000 in 2013 tot €515.000 in 2022 (dat is 42%).

Zie ook
 Lijst van rijksmonumenten in Bennebroek
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Bennebroek
 Lijst van burgemeesters van Bennebroek

Externe links

 Website van de gemeente Bloemendaal
 Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek

 
Plaats in Noord-Holland
Voormalige gemeente in Noord-Holland