Johann Strauss (syn)

Johann Strauss (syn) (ur. 25 października 1825 w Wiedniu, zm. 3 czerwca 1899 tamże) – austriacki kompozytor, dyrygent i skrzypek. Rozsławiony przez walce taneczne swojego autorstwa, m.in. Nad pięknym modrym Dunajem (An der schönen blauen Donau). Przedstawiciel tzw. dynastii Straussów.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość 
Był synem znanego kompozytora – również Johanna i Marii Ann Streim. Miał pięcioro młodszego rodzeństwa: Josefa (20.08.1827 – 22.07.1870), Annę (ur. 1829), Therese (ur. 1831), Ferdinanda (ur. 1834) i Eduarda (15.03.1835 – 28.12.1916). W wieku 6 lat skomponował pierwszego walca. W tajemnicy przed ojcem uczył się gry na fortepianie u Plachy'ego, na skrzypcach u Franza Amona, a następnie u Johanna Antona Kolmanna. Lekcje kompozycji pobierał u Josepha Drechslera. W październiku 1844 debiutował Dommayera w Hietzingu podczas koncertu w Cassino, dyrygując własną orkiestrą taneczną. Cztery lata później został muzykiem Gwardii Narodowej, komponując marsze i polki. W Wiedniu zaczęła królować muzyka obydwu Straussów, konkurujących ze sobą. Po śmierci ojca w 1849 Johann Strauss zadedytował mu skomponowanego walca Aeols-Töne op.88. Połączone zostały wtenczas obie orkiestry w jeden zespół. Międzynarodową popularność przyniosły mu trasy koncertowe po Niemczech, Rosji, Królestwie Polskim i Stanach Zjednoczonych.

Związki małżeńskie 
27 sierpnia 1862 poślubił o 7 lat starszą śpiewaczkę Jetty Treffz, matkę siedmiorga dzieci. Po jej śmierci w 1878 zawarł związek małżeński z młodszą o 25 lat Angeliką Dietrich, śpiewaczką pochodzącą z Wrocławia. Małżeństwo to szybko skończyło się rozwodem. Trzecią żoną Straussa była o 30 lat młodsza Adela Deutsch. Zadedykował jej walca Adele.

Kariera muzyczna 
W 1863 roku Johann Strauss objął stanowisko cesarsko-królewskiego nadwornego koncertmistrza. Przez kolejne 7 lat pełnił funkcję dyrektora balów na wiedeńskim dworze. W 1872 dostał zaproszenie do Stanów Zjednoczonych na serię koncertów z okazji setnej rocznicy uzyskania przez Amerykanów niepodległości. Z tej okazji skomponował walc jubileuszowy z wmontowanym hymnem USA. Od 1863 orkiestrę prowadzili jako stali dyrygenci jego młodsi bracia – Josef i Eduard. Prawdziwe uznanie zdobył wystawieniem Zemsty nietoperza w Operze Dworskiej w Wiedniu (1895) z okazji swoich siedemdziesiątych urodzin. Cztery lata później zmarł na zapalenie płuc. Nie zdążył ukończyć baletu Kopciuszek. Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu.

Dorobek Johanna Straussa juniora obejmuje 20 operetek, 1 balet, 1 operę i około 500 walców, kadryli i polek.

Upamiętnienie 
26 czerwca 1921 roku miało miejsce odsłonięcie pomnika Johanna Straussa w Stadtpark w Wiedniu. Odsłonięcie uwieńczono muzyką orkiestry Filharmonii Wiedeńskiej. Autorem pomnika jest Edmund Hellmer.

Wybrane dzieła

Odznaczenia 
Otrzymał następujące odznaczenia:
 Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)
 Królewski Pruski Order Korony IV klasy
 Order Czerwonego Orła II klasy (Królestwo Prus)
 Kawaler Legii Honorowej (Francja)
 Komandor Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
 Kawaler Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
 Kawaler Orderu Karola III (Hiszpania)
 Oficer Orderu Korony Włoch (Włochy)
 Kawaler Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy)
 Order Ernestyński
 Order Lwa Zeryngeńskiego
 Komandor Orderu Zasługi Cywilnej (Bułgaria)
 Kawaler Orderu Lwa i Słońca (Persja)
 Order Medżydów IV klasy (Imperium Osmańskie)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 
 
 Nuty Johanna Straussa dostępne w serwisie Polona

Austriaccy kompozytorzy operetkowi
Austriaccy dyrygenci
I operetka wiedeńska
Odznaczeni Orderem Franciszka Józefa
Kawalerowie Legii Honorowej
Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego
Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej
Odznaczeni Orderem Karola III
Odznaczeni Orderem Lwa i Słońca
Ludzie urodzeni w Wiedniu
Urodzeni w 1825
Zmarli w 1899
Odznaczeni Orderem Korony (Prusy)
Austriaccy kompozytorzy
Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu
Odznaczeni Orderem Medżydów
Odznaczeni Orderem Korony Włoch
Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
Odznaczeni Orderem Ernestyńskim
Odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego
Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej