alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Somero

Somero estas ĝenerale modera sezono inter la printempo kaj la aŭtuno.

La somero estas la plej varma el la kvar sezonoj.

Kalendare komenciĝas tio sur la norda hemisfero la 21-an de junio kaj finiĝas la 23-an de septembro.

La astronomia somerkomenco, ankaŭ nomata somera solstico, estas la tago, kiam la suno staras direkte super la norda tropiko (aŭ tropiko de kankro).
Poste iĝas la tagoj pli longaj kaj la noktoj pli mallongaj sur la norda duonglobo. Sur la suda duonglobo tiam komeciĝas la vintro.

La meteorologia somero komenciĝas la 1-an de junio kaj finiĝas la 31-an de aŭgusto.

Proverbo 
Ekzistas proverboj pri somero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 Someraj Olimpikoj
 Printempo, aŭtuno, vintro
 Solstico
 Jaro sen somero
 Aksa dekliniĝo
 Postsomero
Skrofulariacoj

La skrofulariacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo lamialoj (Lamiales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 70 genrojn kaj preskaŭ 1600 speciojn. Ĝia tipa genro estas skrofulario.

Tiuj plantoj estas plej ofte herbosimilaj. Ili kreskas plej ofte en la kontinenta kaj subtropika klimataj zonoj.

La infloresko estas paniklo, la floroj diversgrade zigomorfaj. La nombro de stamenoj varias de 5 (ekz. Verbascum, kun radie simetria floro), tra 4 (ekz. Digitalis) ĝis 2 (pl. Veronica).

La frukto estas duĉambra, mult-grajna kapsulo.

Taksonomio 
Multaj genroj antaŭe listigitaj inter la skrofulariacoj nun listiĝas inter la plantagacoj rezulte de genetikaj esploroj montrantaj la interplektiĝon de plantagacaj genroj kun aliaj genroj (vidu la diskuton ĉe plantagacoj).

Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (26 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

Referencoj 

Magnoliofitoj
Skrofulariacoj
Plantofamilioj
Paŭlovnio

Paŭlovnio (Paulownia) estas la sola genro en la familio de paŭlovniacoj (Paulowniaceae). La specioj estas falfoliaj arboj kun de bluete violaj ĝis preskaŭ blankaj floroj en akselaj cumoj; estas 6 specioj el Orienta Azio, kelkaj kultivataj por ornamo aŭ por ligno uzata en meblofarado. La genro prenas sian nomon de Anna Paulowna, filino de Caro Paŭlo la 1-a (Rusio) kaj edzino de reĝo Vilhelmo la 2-a de Oranje-Nassau.

Specioj 
La genro enhavas 6 ĝis 17 speciojn, depende de la aŭtoro.
 Paulownia catalpifolia
 Paulownia elongata
 Paulownia fargesii
 Paulownia fortunei
 Paulownia kawakamii
 Paulownia taiwaniana
 Ĉina paŭlovnio (Paulownia tomentosa)

Vidu ankaŭ 
 Registara sigelo de Japanio

Notoj kaj referencoj 

Paŭlovniacoj
Lidja Bobrova

Lidia BOBROVA (naskiĝis en 1952 en orienta Siberio) estas rusa reĝisorino.

Ŝi diplomitiĝis en la historio-fakultato de Leningrado en 1975. Ŝi poste laboris en la biblioteko de la Medicina Instituto de Leningrado. Ŝi forlasis instruadon kaj studis scenaro-verkadon de 1978 ĝis 1983 en la moskva  kinolernejo. De 1987 ĝis 1989 ŝi sekvis superajn kursojn pri scenaroverkado kaj reĝisorado kun Evgenji Gabriloviĉ. Tie ŝi surfilmigis sian studfinan filmon "Ho vi miaj anseroj", sed tiu estis rifuzita, ĉar ne konvena al la oficiala ideologio. Ŝi dungitis de Lenfilm, sed ŝiaj scenaroj pri vivo de la sovetiaj civitanoj rifuzitas, pro la sama kialo. Fine, ĉar okazis Perestrojko, ŝia scenaro publikigitis. En la jaro 1997 ŝi surfilmigas "En tiu lando", rimarkota en multaj kino-festivaloj tramonde, kaj en la jaro 2003 "Babusja", kiu estos eĉ pli alte aprecata.

En siaj tri filmoj, ŝi filmis la Rusion, kiu karas al ŝi, for de la grandaj urboj, kie loĝas la "novaj rusoj" en malgrandaj kaj multekostaj apartamentoj malantaŭ fingrokodoj kaj privataj gardistoj; proksima de la simplaj koroj ŝi estas, kaj for de la laŭmodaj antaŭjuĝoj.
Diras ŝi: "Ni estas gento bela, bona kaj spiritema. Kial do iĝis ni de dek jaroj la unusola lando kiu tiel voras mem siajn infanojn ...? Miaj filmoj utilas al tio: alarmvoki miajn samlandanojn pri la danĝero, kiu minacas ilin, konsciigi ilin pri kiome ni misvivas." En ŝiaj okuloj espero ne kuŝas en la generacio de la infanoj de Babussia, nek de tiuj "novaj rusoj" riĉigitaj per tiom da spekulacioj kaj fikombinaĵoj, sed en tiaj infanoj, kiaj la infanino, kiu reekas paroli danke al amo de sia praavino. Sed ŝi ne kondamnas homojn, kiel diras ŝi: "Kiel juĝi iun, se tiun vi amas?"

Rusiaj reĝisoroj
QWERTZ

QWERTZ (elparolata kverc aŭ kŭerc) estas nomo de la plej ofte uzata speco de komputila klavaro en Mezeŭropo kaj la latinskribaj landoj en sudorienta Eŭropo. La nomo venas de la literoj de la ses klavoj je la supra, maldekstra parto de la klavaro -      .

La klavaro QWERTZ estas origine germana derivaĵo de la usona QWERTY, kiu estis desegnita por eviti ŝtopiĝon pro samtempa uzado de apudaj klavoj dum la epoko de la maŝinskribilo. La ĉefa diferenco kun QWERTY estas interŝanĝo de la klavoj  kaj . Oni faris tiun ŝanĝon pro tri kialoj:

 La litero Z estas pli ofta en la germana ol Y, do indas havi ĝin en pli meza pozicio, kiu estas pli facile atingebla.
 TZ estas ofta sinsekvo de literoj en la germana. En QWERTZ oni povas pli facile tajpi ĝin, kaj maŝinskribilo malpli ofte ŝtopiĝas se oni tajpus la literojn en la sinsekvo per malsamaj manoj.
 "Zu" estas ofta prepozicio en la germana, kiu estas pli facile tajpebla en QWERTZ.

Vidu ankaŭ 
 Klavarfasono
 QWERTY
 AZERTY (alia variaĵo de QWERTY uzata en Francio kaj Belgio)
 Klavaro Dvorak

Eksteraj ligiloj 

 Eŭropa klavaro por multaj lingvoj, kiu baziĝas sur ĉi tiu klavaro (por Vindozo 2000, XP kaj Vista) 

Skribiloj
Grandpollanda provinco

Grandpollanda provinco (pole Województwo wielkopolskie) estas unu el la 16 vojevodioj (provincoj) de Pollando. Ĝi ekestis en 1999 per kunigo de la vojevodioj de Poznan, Kalisz, Konin, Piła kaj Leszno.

La nomo de la provinco devenas de la historia regiono Grandpollando (Wielkopolska), t.e. la regiono ĉe la meza rivero Varto en centra Eŭropo kun ĉefaj urboj Poznano, Kalisz (legu: Kaliŝ), Leszno (legu: Leŝno) kaj Gniezno (legu: Gnjezno).

Ĝi ampleksas 29.826 km² kaj en  havis . La ĉefurbo estas Poznano.

Historio de Grandpollando 
En la 10-a jarcento Grandpollando estiĝas lulilo de la pola ŝtato (la dinastio de piastoj). De la 966-1793 la regiono estas parto de sendependa Pollando. Dum la unua dispartigo de Pollando parto de Grandpollandoo (la Noteć-regiono) (legu: Noteĉ) en 1772 ekapartenis al Prusio. Dum la dua dispartigo de Pollando en 1793 la tuta regiono venas sub la prusan regadon. De la 1807-1815 la regiono estiĝas parto de la Varsovia Duklando, sed inter 1815 kaj 1918 venas duafoje sub la prusan regadon. Inter 1815 kaj 1918 distriktoj de Kalisz (legu: Kaliŝ), Koło (legu: Koŭo), Konin kaj Słupca (legu: Sŭupca) venas sub la rusan regadon. En la 1919 la plejparto de la regiono revenas al la renaskiĝinta Pollando. Nur la distriktoj de Babimost (parto), Chodzież (legu: Ĥodzjeĵ) (parto), Międzyrzecz (legu: Mjendziĵec), Skwierzyna (legu: Skvjeĵina), Wschowa (legu: Vsĥova) kaj Złotów (legu: Zŭotuf) restas en Germanio. En la jaroj 1939-1945 la tuta regiono estas sub la germana okupacio, kaj ekde 1945 la tuta regiono revenas al la renaskiĝinta Pollando.

Setlejoj 
 Anastazewo

Eksteraj ligiloj 

 Registara paĝaro  
 Artikolo pri la historio de la regiono 

 
Provincoj de Pollando
Konĉerto

Konĉerto ( pr.: konĉerto, mem el latino) estas plurparta komponaĵo, en kiu eta ensemblo aŭ unu muzikilo dialogas kun plena orkestro.

La termino aperas komence de la 17-a jarcento, unue kun ne vere difinita senco. Sed ĝi baldaŭ ekestis aplikita al komponaĵoj, en kiuj malegalaj muzikilaj aŭ voĉaj fortaĵoj estas opoziciigitaj kune.

Tiel aperis unue en Italio la concerto grosso, ĉirkaŭ 1698, kie malgranda muzikilaro, concertino, dialogas kun la plena orkestro.

Vidu ankaŭ 
 Granda konĉerto

Eksteraj ligiloj 
 Konĉertoj ĉe Projekto de Internacia Muzika Biblioteka Poentaro 

Muzikaj formoj
Klasika muziko
La Rochefoucauld (Charente)

La Rochefoucauld estas malaperinta komunumo en la franca departemento Charente. La loka kastelo estas konsiderata kiel unu el la plej rimarkindaj en Francio pro sia arkitekturo.

Ĝi nun formas parton de La Rochefoucauld-en-Angoumois.

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Charente
 La Rochefoucauld (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

  (La Rochefoucauld-en-Angoumois)

La Rochefoucauld-en-Angoumois
Malaperintaj komunumoj de Charente
Jacques Ellul

Jacques ELLUL (naskiĝis la  en Bordozo, mortis la ) estis franca filozofo, teologo kaj sociologo, ĉefe konata pro siaj studoj kaj tezoj pri la teĥnika socio, kiun li profunde kritikis kaj kiun li taksis esti sistemo memdisvolviĝanta kaj memkreskanta, kaj kiu havas multajn profundajn prihumanismajn malutilojn. Li estis devene protestanto kristana, sed estas ĝenerale klasita inter la anarĥiistoj.

Lia vivo 
Profunde korligita al Akvitanio, liaj kosmopolitaj radikoj igis lin malema al ĉia naciismo. Lia patra avino estis serba, lia avo italo, sed naskita en Malto, kaj lia patro, naskita en Triesto, estis samtempe aŭstria civitano kaj brita subjekto. Lia patrino estis filino de francino kaj portugalo nomita Mendès.

Lia penso 
"Per fundkonvinko mi ne nur estas por senperforto sed por senpoveco. Certe ne temas pri efika teĥniko, sed ....oni ne povas krei justan socion per maljustaj rimedoj, oni ne povas krei liberan socio per rimedoj sklavaj."

Eksteraj ligiloj 

  plena bibliografio 
  Jacques Ellul - Jad Vaŝem website

Francaj anarkiistoj
Francaj filozofoj
Kristanaj anarkiistoj
Esperanto Antaŭen

Esperanto Antaŭen fondiĝis en aprilo 2001 kun la subteno de esploraj sciencistoj ĉe la Elektra Esplora Centro Alstom en Baden-Dättwil, Svisio, kune kun individuaj esperantistoj el kvar kontinentoj. Aldone al la manaĝerado de la Kalgaria Esperanto-Centro, ofertante kursojn de Esperanto kaj eventojn, Esperanto Antaŭen ankaŭ prizorgas la Dorothy Hawley Esperanto Library (bibliotekon de Dorothy Hawley). Vizitantoj de la biblioteko povas legi revuojn, bultenojn kaj aliaj eldonaĵojn de pli ol 30 landoj kaj centojn da libroj (plejparte donacitaj de la persona kolekto de Dorothy Hawley). La biblioteko ankaŭ enhavas malgrandan kolekton de filmoj, muzikaj kasedoj kaj kompaktdiskoj.

En 2004 Esperanto Antaŭen proponis, ke la 7a Tut-Amerika Kongreso de Esperanto venu al Kalgario en 2007.

Eksteraj ligiloj 
Oficiala Angla retpaĝaro
Oficiala Esperanta retpaĝaro 
Retpaĝaro de la Kalgaria Esperanto-Centro 
Retpaĝaro de TAKE 7 

Esperanto-asocioj
Kanado
Kalgario
Kalgaria Esperanto-Centro

La Kalgaria Esperanto Center estis fondita en majo 2002 kiel malgranda ĉambro de The Calgary Multicultural Centre (La Kalgaria Multkultura Centro) en Kalgario, Kanado.

En junio 2003 Esperanto Antaŭen anoncis kvin-jaran kontrakton por nova hejmo por la Calgary Esperanto-Centro. La nova pli granda ejo lokiĝas en la urbocentro de Kalgario tuj apud la 8-a strata tramhaltejo de la C-Trajno.

La nova loko havas tri ĉambrojn (proksimume 51 kvadrataj metroj) kun aliro al granda ekstera balkono (kelkaj centoj da kvadrataj metroj). Unu el la ĉambroj utilas ĉefe kiel klasĉambro por kursoj de Esperanto, alia ĉambro estas uzata por la Dorothy Hawley Esperanto Library (biblioteko de Dorothy Hawley) kaj malgrandaj eventoj. La tria ĉambro estas malgranda administra oficejo.

Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝaro de KEC en la intereta arkivo

Esperanto-domoj
Organizaĵoj fonditaj en 2002
Esperanto en 2002
Jean-Philippe Rameau

Jean Philippe RAMEAU ( – ) estis grava franca komponisto kaj muzika teoriisto de baroka muziko.

Li naskiĝis en Dijon (Francio) kie lia patro estis orgenisto. Ankaŭ la juna Rameau iĝis orgenisto kaj tiel laboris en variaj urboj: Milano, Avignon, Clermont, Parizo, Liono. Fine li lokiĝis en Parizon en 1722, kie li eldonis sian unuan teorian libron pri harmonio. Tiam li estis kvardek-jara kaj tute nekonata.

La okazo kiu ŝanĝos lian vivon estas la renkonto kun la sinjoro de La Pouplinière. Tiu mecenato vivigis orkestron kies direkton li konfidis al Rameau. Ankaŭ ĉe La Pouplinière li renkontis famaj homoj kiel Voltaire aŭ la abato Pellerin kiu verkis liajn unuajn libretojn.

La sukceso de Hippolyte et Aricie en 1733 igis la famon de Rameau. De tiam li verkis por la kortego kaj la operteatro de Parizo. Post 1760 komencis la Guerre des bouffons (komedio de la bufonoj) inter unuflanke prouloj de "franca opero", t.e. tiuj en la stilo de li (kaj Lully), kaj aliaflanke la prouloj de la "itala opero" en la stilo de Pergolesi, kvankam nur artaj preferoj tiu kverelo estis ofte akra.

La plej gravaj el liaj operoj estas:
 ’’Hippolyte et Aricie’’
 ’’Les Indes Galantes’’
 ’’Castor et Pollux’’
 ’’Dardanus’’
 ’’Zoroastre’’

Sed nuntempe plej ludataj estas liaj
 Du libroj da muzipecoj por klaviceno

Eksteraj ligiloj 

Partituroj rete videblaj:
 Teneraj plendoj kaj indianoj
 Tambureto
 Jean-Philippe Rameau / Diskografio 

Francaj komponistoj
Operkomponistoj
Barokaj komponistoj
Muzikaj teoriistoj
Fagacoj

La fagacoj () estas planta  familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo fagaloj (Fagales). Ĝi enhavas 9 genrojn kaj ĉirkaŭ 1100 speciojn. Ĝia tipa genro estas fago.

La specioj de tiu familio estas arboj aŭ arbedoj. Ili vivas en mildaj kaj ankaŭ tropikaj klimatoj kaj ofte formas populaciojn. La viraj floroj staras en amento aŭ en kapeto, la inaj floroj po 1-3 staras cirkulante kun hipofolioj; ĉiu arbo estas duseksa. La frukto estas nomata kiel glano (kiu estas tipo de nukso), kiun ĉirkaŭas la kupulo, evoluanta el la hipofolioj kaj flora akso.

La arbospecioj de tiu ĉi planta familio estas tre gravaj por la arbarkulturo en la norda kontinenta zono. Tiuj ĉi arboj formis  en la mezepoko grandajn arbarojn en Eŭropo, kiuj dum la industriiĝo iom post iom malgrandiĝis. Ĉar tiuj arboj (kverko, fago) maturiĝas por hakado post longa (hom)tempo, tiel ili estas tre valoraj. La netuŝitajn, naturajn arbarojn oni rezervas en naturprotektejoj. Fagacaj arboj akceptas ektomikorizojn, ili do vivas simbioze kun fungoj kiel amanitoj, trikolomoj, boletoj, laktarioj, rusuloj kaj multaj aliaj.

Floroformulo: P4-7A4-7 kaj P(3-6)G(3 aŭ 6)

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (22 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Fagales Engl. - fagaloj
Fagaceae Dumort. - fagacoj
Castanea Mill. - kastaneo
Castanopsis (D. Don) Spach - kastanopso
Chrysolepis Hjelmq. - krizolepido
Cyclobalanopsis Oerst. - ciklobalanopso
Fagus L. - fago
Lithocarpus Blume - litokarpo
Notholithocarpus P. S. Manos, C. H. Cannon & S.H. Oh - notolitokarpo
Quercus L. - kverko
Trigonobalanus Forman - trigonobalano

Kelkaj specioj:
 fago
 ordinara fago Fagus sylvatica
 orienta fago Fagus orientalis
 kastaneo (produkto kaŝtano)
 kverko
 korkokverko Quercus suber
 ilekskverko Quercus ilex
 pedunkla kverko Quercus robur
 petra kverko Quercus petraea
 muska kverko Quercus cerris
 lanuga kverko Quercus pubescens
 ruĝa kverko Quercus rubra

Vidu ankaŭ 
 Hipokastanacoj

Referencoj

Magnoliofitoj
Fagacoj
Plantofamilioj
Fago

Fago (Fagus) estas holarktisa genro de dek specioj de deciduaj arboj en la familio fagacoj. Ili devenas de Eŭropo, Azio, kaj Nordameriko. Ili estas ekonomie gravaj arboj kun globformaj, long-pedunklaj virseksaj amentoj kaj kun inseksaj amentoj sur mallongaj, rigide staraj pedunkloj. La fruktoj estas po du triangulaj nuksoj en moldorna kupulo el kunkreskintaj brakteoj. Ili estas manĝeblaj sed iomete amargustaj pro la alta titro da tanino. La ligno estas tre multe utiligata, valora. Mez-Eŭropa arbo, kiu ŝatas malsekan klimaton. Kreskas 30-48 m, la arbokrono estas fermita, surfunde kreskas nur malmultaj arbustoj, herboj. Toleras ombron. La ŝelo estas glata kaj griza ĉe la pli maljunaj arboj.

Specioj kaj subspecioj 
 Süntel-fago, Fagus sylvatica var. Tortuosa WILLKOMM (1887)
 Pendanta fago (Fagus sylvatica f. pendula)

Vidu ankaŭ 
Freŝdataj genetikaj esploradoj montris, la genro notofago ne apartenas al fagacoj sed konstituas sian propran familion, la notofagacojn.

Referencoj 

 
Holarktisa flaŭro
Nearktisa flaŭro
Palearktisa flaŭro
Kaŝtanarbo

Kaŝtanarbo aŭ kastaneo (Castanea) estas genro de arboj kaj arbedoj kun defalemaj, dentaj folioj, kun virseksaj floroj en longaj, staraj amentoj, kaj kun inseksaj floroj ĝenerale triope ĉirkaŭitaj de involukro, kiu - post fekundiĝo de la floro - iĝas ledeca, multadorna, globa frukto malfermiĝanta al kvar aloj kaj enhavanta tri akenojn (kaŝtanojn); dek specioj en la mezvarmaj partoj de la norda hemisfero, kelkaj kultivataj por fruktoj manĝataj kuiritaj aŭ por ligno uzata i.a. en lignaĵarto.

Etimologio de la nomo estas la latina vorto "castanea", siavice devena de la helena vorto "kastanon". Tiu nomo aludas al la urbo Kastanon, en Tesalio, fama en antikveco je kvalito de la rikoltitaj tie kaŝtanoj. Ĝi plejparte kreskas en Mediteraneaj regionoj, sed ankaŭ iom pli norde.

Kaŝtano estas la frukto de kaŝtanarbo.

La vivdaŭro de kaŝtanarboj povas esti ege granda: la plej fama kaŝtanujo: Il Castagno dei Cento Cavalli (la kaŝtanujo je cent ĉevaloj) en la komunumo Sant'Alfio en Sicilio (sur la deklivoj de Etna) aĝas laŭdire inter 2 000 kaj 4 000 jaroj.

Ekonomia rolo:

En regionoj kiel Périgord, suda Svisio, Korsiko, Italio maronoj (la manĝeblaj fruktoj de la greftita kastaneo, precipe de la ordinara kastaneo) iam estis la ĉefa nutrofonto.

Piednotoj

Vidu ankaŭ 
 Hipokastano
 Nukso
 Kaŝtankolora

 
Holarktisa flaŭro
Nearktisa flaŭro
Palearktisa flaŭro
SpaceShipOne

SpaceShipOne (pron. [SPEJS-ŝĭp-ŭan], anglalingva nomo tradukebla kiel KosmoŜipoUnu) estas la nomo de suborbita kosmo-aviadilo, konstruata per privata kapitalo de Burt Rutan. Tiu aviadilo atingis ene de du semajnoj en septembro-oktobro 2004 alton de 100 km super la Mojave-dezerto de Kalifornio. Tiu 100 km-a alto estas la oficiala limo inter la kosmo kaj la tero. Tio signifas, ke la unua kosmoaviadilo el privata kapitalo atingis propraforte la kosmon kaj samtempe gajnis la dekmilionan premion Anseri-X.

La aviadilo ne havas konvenan propulson, kiu ebligas la deteriĝon. Ĝi estis transportita submuntinte al speciala flugmaŝino, nomata White Knight (Blanka Kavaliro), kiu portas ĝin ĝis la necesaj alto (15 km) kaj rapido.

La celo de la privata „kosmoŝipo” estis gajni la Premion X, kiu estis 10 milionoj  da usonaj dolaroj. Por tio, necesis atingi la sekvantajn kriteriojn:
oni devas konstrui la aviadilon el privata (ne-ŝtatregistara) kapitalo;
oni devas atingi la alton de 100 km dufoje, ene de 2 semajnoj, per la sama aviadilo;
oni devas kunporti tri pasaĝerojn.

Burt Rutan konstruis aviadilon nomitan Voyager, kiu ĉirkaŭflugis en la jaro 1986 unua la mondon sen postplenigo.

Propulsa materialo: hidroksil-radika polibutadieno (HTPB), kaj oksidaza materialo dinitrogenoksido.

Historio
La ĝisnunan sukceson de la teamo helpis la 20-miliona sindonema monhelpo de miliardulo Paul Allen, kunfondinto de Microsoft. Fine de septembro en 2004 la kosmoŝipo sukcesis atingi per nova pli forta propulso la alton de 100 km kaj ripetis tiun sukceson ene du semajnoj, tiel atinginte la premion.

La brita miliardulo Richard Branson poste lanĉis Virgin Galactic, kompanio kiu vendos veturojn en kosmon en dua generacio de kosmoŝipoj, KosmoŜipoDu, kontraŭ kosto de ĉ. USD 170 000. Ties eventuala posteulo KosmoŜipoTri kapablos orbiti. 

 

Kosmoŝipoj

Vidu ankaŭ aliajn spacoaviadilojn / kosmopramojn
 HOTOL, estas arte nomo pri angle: Horizontal Take-Off and Landing, "horizontala startanta kaj alteriĝanta" spacoaviadilo. HOTOL estis brita aerospiranta spacoaviadilo-projekto, angle:(space shuttle) projekto de Rolls Royce kaj British Aerospace ekde 1986 ĝis 1988.
 Sänger (Raumtransportsystem)
 Mikojan-Gurewitsch MiG-105
 BOR (kosmopramo);BOR (Raumgleiter)
 Dyna-Soar
 Buran (Raumfahrtprogramm);(Raumfähre)
 Hope X 
 Kliper
 Hopper (Raumfahrt)
 Phoenix (Raumgleiter)
 Skylon

Vidu ankaŭ
 Suborbita flugo
Tosca

Tosca estas triakta opero de Giacomo Puccini por libreto laŭ la dramo de Victorien Sardou. Ĝi estis premierita en la 14-a de januaro 1900 en la teatro Constanzi en Romo.

La rakonto okazas en Romo en 1800. Tosca [TOSka] estas virino kiu helpas revoluciulon spite endanĝerigon kaj postan morton de sia amanto, pentristo Mario Cavaradossi. La tirano Scarpia perfidas ŝin kaj okazigas la morton de Mario.Unua akto, en preĝejo:
La kantistino Floria Tosca estas la ĵaluza amantino de la pentristo Mario Cavaradossi. Li helpas la respublikiston Angelotti kiu fuĝis el la malliberejo de la tirano Scarpia.
Tosca, pro ĵaluza maldiskreto, malkaŝigas informojn al Scarpia kiu enkaptitejigas Cavaradossi-n.
Dua akto, en la loĝejo de Scarpia:
Dum Mario Cavaradossi estas torturata, Scarpia promesas al Tosca liberigi lin, se ŝi sin donus al li. Tosca ŝajnas akcepti, sed tuj kiam ŝi havas la pasportojn subskribitajn de Scarpia, ŝi mortigis lin.
Tria akto, sur la teraso de la Kastelo de Sankta Anĝelo:
Tosca informas Marion pri lia simulota ekzekuto kaj la sekvonta forfuĝo. Sed Scarpia mensogis, kaj Mario ne sin relevas post la pafilado. Malespera Tosca sin ĵetas en la malplenon.
Tosca, enhavanta fruan netonalecon, estas la opero de Puccini kiu estis la plej disputata eĉ la plej malamata, kiu ricevis insultojn de la tiamaj muzikistoj. Sed ĝi estis dekomence populara, kaj nun, neniu muzikisto neas ĝian unuarangan muzikan kvaliton.

Operoj
Itallingvaj operoj
Giacomo Puccini
Perfektiga Esperanto-Kurso

La Perfektiga Esperanto-Kurso (PEK) estas daŭre kreata Vikilibro kiu entenas kurson por Esperanto por progresintoj.

PEK estas, kiel diras la nomo, kurso por plibonigi/perfektigi la scion de Esperanto. Ĝi celas precipe bon(et)e parolantajn Esperantistojn, kiuj ne tute kontentas pri sia nivelo de Esperanto.

La ideo estas ke la uzantoj faru almenaŭ la precipan parton de la laboro. Ili scias kio mankas al ili, kaj pri kio ili ne certas, pri kio ili eraras. Sed kompreneble ankaŭ la helpo kaj apogo de spertuloj en la movado tre bonvenatas kaj necesas.

Eksteraj ligiloj 
 b:Perfektiga Esperanto-Kurso la ĉefpaĝo de la projekto en Vikilibro

Edukado de Esperanto
Fumarioideoj

Fumarioideoj () estas subfamilo en la familio Papavacoj.

La specioj de fumarioideoj estas moltigaj plantoj sen laktosuko. La floro estas kvarparta, zigomorfa, sprona. La ovario estas supre staranta, la frukto estas kapsulo aŭ glaneto.

 fumario: specioj (ĉ. 50) estas herboj ĉefe unujaraj kun glataj, plurfoje entranĉitaj folioj, spike aranĝitaj floroj kaj nuksoj kun unu grajno (terfumo). La floroj estas spronaj. Ili kreskas de la Mediteraneo ĝis Mez-Azio.
 fumaria officinalis (kuraca fumario)
 Corydalis: (koridalo) lila aŭ blankfloraj arbaraj plantoj kun tubero. (280-300 specioj). La grajnojn disvastigas formikoj. La idplantoj aperas kun unu kotiledono, kiu kunkreskis el du kotiledonoj, tio nomiĝas ŝajn-unukotiledoneco. (pseudomonokotylia)
 korfloro (Dicentra spectabilis): ornamplanto, staŭdo el orient-Azio, kies floroj estas korformaj.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=18997 
 http://delta-intkey.com/angio/www/fumariac.htm  
 http://delta-intkey.com/angio  
 http://delta-intkey.com 

Papavacoj
Flakurtiacoj

Flacourtiaceae estis angiosperma familio en la sistemo de Cronquist kaj kelkaj aliaj sistemoj de planta klasado. Oni ofte plendas ke Arthur Cronquist emis ĵeti ĉiujn restantajn membroj de ordo, la restaĵojn ne klare estantaj en iu ajn familio kun proksime parencaj genroj, en unu ĉion-servan, "rubujan" familion. La flakurtiacoj ŝajnas havi tiun rolon por la ordo de violaloj en la sistemo de Cronquist: la tropikaj, subtropikaj kaj mezklimataj specioj havas malmultajn komunajn trajtojn, kaj la flakurtiacoj estas iom tro diversaj por esti familio.

En la sistemo de Cronquist, la flakurtiacoj havis 89 genrojn kaj pli ol 800 speciojn. De tiuj ĉi multaj nun klasiĝas inter la salikacoj laŭ la sistemo de la Angiosperm Phylogeny Group.

Genroj antaŭe metitaj en la familio de la Flakurtiacoj (nuna familio donita interkrampe)

Malpigialoj
Plantofamilioj
Sprono

Sprono estas metala pikilo uzata por ke rajdanto antaŭenpeli ĉevalojn.

 sprono botanike estas  plilongigaĵo de iaj floroj, ofte kornoforma kaj pinta, ekz. delfinio (alaŭdosprono), fumario.

 sprono geologie estas pinta elstaraĵo.

Vidu ankaŭ
 Ordeno de la ora sprono
 violacoj

Botaniko
Iloj
Fumario

Fumario () estas genro de plantoj el familio papavacoj, antaŭe ofte konsiderata kiel tipo de aparta familio fumariacoj.
Temas pri herboj kun mola, senhara tigo kaj plume dividitaj folioj. La negrandaj floroj, aranĝitaj en spikformaj grapoloj, estas dulipaj kaj havas spronon; ilia koloro estas plejofte roza ĝis purpura. La frukto estas kapsulo unusema. 
Tiu genro havas proksimume 50 speciojn, ĉefe el la mediteranea baseno. Pluraj el tiuj specioj estas uzataj en kuracado.
La etimo, el la latina fumus terrae, kion oni povus traduki per "fumo el tero", ne estas klara.

Specioj 
Ĉefaj specioj:
 Fumaria officinalis Oficina fumario
 Fumaria muralis Mura fumario
 Fumaria capreolata Grimpa fumario
 Fumaria parviflora Malgrandflora fumario
 Fumaria bastardii
 Fumaria martinii
 Fumaria purpurea
 Fumaria occidentalis
 Fumaria densiflora
 Fumaria vaillantii
 Fumaria schleicheri

 Homaj uzoj Fumaria officinalis'' estas kuracplanto.

Fumariacoj
Ulmacoj

La ulmacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo rozaloj (Rosales). Ĝi enhavas 8 genrojn kaj 65 speciojn. Ĝia tipa genro estas ulmo.

Priskribo 

La specioj de ulmacoj estas arboj aŭ arbustoj. Ili kreskas en mildklimataj zonoj.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Rosales Bercht. & J.Presl - rozaloj
Ulmaceae Mirb. - ulmacoj
Ampelocera Klotzsch - ampelocero
Chaetachme Planch. - ketakmo
Hemiptelea Planch. - hemipteleo
Holoptelea Planch. - holopteleo
Phyllostylon Capan. ex Benth. & Hook. f. - filostilo
Planera J.F. Gmel. - planerao
Ulmus L. - ulmo
Zelkova Spach - zelkovo

Homa uzo 

La ligno de la genro ulmo estis uzita por skulptado, ekzemple en Uzbekio. De kelkaj jaroj la eŭropaj ulmoj estis ektermiitaj de epidemia malsano, la grafiozo.

Referencoj

Magnoliofitoj
Ulmacoj
Plantofamilioj
Ulmo

La ulmo (Ulmus) estas holarktisa kaj orientalisa genro el la familio de ulmacoj kaj ordo de rozaloj.

Laŭ Francisko Azorín ulmo estas Arbo el la samnoma familio, kies ligno estas tre uzata de la ĉarpentistoj. Li indikas etimologion el la latina ulmus.

Priskribo 

La arboŝelo estas malglata. La floroj estas duseksaj. Ili aperas antaŭ la folioj. La folioj estas baze malsimetriaj. La fruktoj estas akenoj kun du flugiletoj.

Parazitoj 
La fungo Ophiostoma ulmi mortigas la ulmojn.

Specioj 
Estas inter 25 kaj 40 ulmospecioj; jen kelkaj el ili:

 Ulmus alata - Flugilulmo
 Ulmus americana
 Ulmus crassifolia
 Ulmus glabra - Ulmo malglata
 Ulmus laevis - Ulmo longtiga
 Ulmus minor - Ulmo glata
 Ulmus parvifolia
 Ulmus procera
 Ulmus pumila
 Ulmus rubra
 Ulmus thomasii

Uzoj 

 skulptado:
 en Uzbekio
 armiloj:
 por arkoj

Notoj 

Ulmacoj
Orientalisa flaŭro
Nearktisa flaŭro
Palearktisa flaŭro
Malglata ulmo

La malglata ulmo (Ulmus glabra) estas granda palearktisa arbospecio el Irano kaj Eŭropo.

Vidu ankaŭ
Hirkaniaj-kaspiaj miksaj arbaroj
Skandinavaj marbordaj koniferaroj

Ulmacoj
Arboj
Palearktisa flaŭro
Glata ulmo

La glata ulmo (Ulmus minor) estas palearktisa arbo en la familio ulmacoj indiĝena al Britio kaj suda kaj meza Eŭropo. Ĝi povas atingi altecon de pli ol 35 metroj.

Vidu ankaŭ 
 Iberaj sklerofilaj kaj kvazaŭdeciduaj arbaroj
 Padobasenaj miksaj arbaroj

Arboj
Ulmacoj
Palearktisa flaŭro
Longtiga ulmo

La longtiga ulmo (Ulmus laevis) estas granda falfolia arbo indiĝena en Eŭropo, ekde Francujo  nordoriente ĝis suda Suomujo, oriente tiel fore kiel Uralo, kaj sudoriente ĝis Bulgarujo kaj Krimeo; estas ankaŭ disa populacio en Kaŭkazo. Plie, eta nombro da arboj trovitaj en Hispanujo nuntempe estas konsiderita kiel relikvan populacion pli ol perhoman enmeton, kaj eble la originon de la eŭropa populacio.

Esence endemia en aluvia arbaro, oni malofte trovas ĝin je altitudo super 400 m . Plej kutime trovita laŭlonge de riveroj kiaj Volgo kaj Danubo, ĝi estas unu el la tre maloftaj ulmoj kiuj toleras daŭre inundajn grundojn. Tiu palearktisa specio estas alogama kaj plej malfore parenca al amerika ulmo (Ulmus americana).

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Longtiga ulmo ( Soortenbank ). 
 Longtiga ulmo ( FloraWeb )

Arboj
Ulmacoj
Palearktisa flaŭro
Seine-et-Marne

Seine-et-Marne [] aŭ Sejno-Marnio estas unu el la departementoj de la franca regiono Francilio. Ĝia nomo venas de la du grandaj riveroj, kiuj trafluas sian teritorion (Sejno sude kaj Marno norde) kaj kiuj kuniĝas en la departemento Val-de-Marne iom antaŭ Parizo.

Ĝi estas granda departemento () kaj havas  loĝantojn. La ĉefurbo estas Melun, kaj aliaj gravaj urboj estas Chelles, Meaux, Melun, Fontainebleau, Provins, Nemours, ktp.

La departemento enhavas 511 komunumojn.

En Seine-et-Marne, en la orienta parto de la nova urbo Marne-la-Vallée, en la norda parto de la departemento, troviĝas EuroDisney.

Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvin arondismentoj:
 arondismento Meaux
 arondismento Melun
 arondismento Provins
 arondismento Fontainebleau
 arondismento Torcy

Notoj kaj referencoj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Seine-et-Marne

Eksteraj ligiloj 

 Prefektejo de Seine-et-Marne
 Departementa konsilio de Seine-et-Marne

 
Departementoj de Francio
Francilio
La Kvar Barbuloj

Muziko > Francaj kanzonoj

La Kvar Barbuloj - france les quatre barbus - (fakte ili eĉ ne havis barbon: ili surmetis imitaĵajn barbojn) estis grupo de burleskaj francaj kantistoj.

En jaro 1938 kvar junaj studentoj renkontiĝas en feria-tendaro, kaj komencas vigligi junulfestojn per kanti tradiciajn popolajn kantoj, tio estas la prahistorio de tio kio iĝos en 1948 la "Kvar barbuloj". Eĉ kiam sukceso estos veninta je ili, ili restos ĉiam simplaj, prezentante sin tiel bone en modestaj paroĥaj salonoj kiel en prestiĝaj teatroj, kaj ĉiam preferante dormi en dormosakojn pli bone ol en luksaj hoteloj. Ilia Repertuaro miksas diverse harmonion, poezion, petolan humuron,, vivĝojon, teneron, inpertinenton, ridego, ribelemo, strangfantazion, kaj ĉiam aŭtentecon. Ne tute forlasinte la tradiciajn popolajn kantojn - ili registris plenajn diskojn de tradiciaj ŝipanaj kantoj , studentaj kantoj (ofte ege malprudaj!), skoltaj kantoj, pordrinkaj kantoj - kaj foje registrinte ankaŭ tutan diskon de anarĥiaj kantoj, ili ĉefe ekkantis tekstojn de konatuloj kiel Georges Brassens, Boris Vian, Paul Braffort,kaj la humuristo Pierre Dac, sed iliajn plej grandajn sukcesojn ili ricevis per parodioj sur famaj arioj de klasika muziko kaj opero. (ilia du plej famaj estis, memevidente!! la ĉefario de "La barbiero de Sevilo" de Gioacchino Rossini alitkstita al "Vivu la barbo kaj la barbuloj!", kaj "la tukpiĉilo" sur ario de la 5-a simfonio de Ludwig van Beethoven). Nur la heredantoj de Camille Saint-Saëns procesis kontraŭ ili pro esti aliuzita la arion de lia Danse Macabre (mortintoj danco) al bufona teksto pri piloloj injekcioj kaj klisteroj!

Ili ĉesis kanti ĉ. 1970.

Eksteraj ligoj:
 vivu la barbo kaj la barbuloj!

Rete legebla en Esperanto:
La Tukpinĉilo

Franclingvaj kantistoj
Gioachino Rossini

Gioachino Antonio ROSSINI ([d͡ʒoaˈkiːno anˈtɔːnjo rosˈsiːni] ; naskiĝis la 29-an de februaro 1792 en Pesaro, mortis la 13-an de novembro 1868 en Parizo) estis itala operkomponisto.

Li estas onitakse unu el la plej gravaj komponistoj de operoj de belkanto en la 19-a jarcentom kaj li estas plej bone konata pro liaj tridek naŭ operoj.

La baptodokumento de Rossini montras la antaŭnomon Giovacchino (kun "v"), sed Rossini mem ĉiam skribis Gioachino (sen "v", kun nur unu "c"). Li famiĝis sub la kompromisa nomo Gioacchino.

Operoj 
 La Cambiale di Matrimonio - 1810
 L'equivoco stravagante - 1811
 Demetrio e Polibio - 1812
 L'inganno felice - 1812
 Ciro in Babilonia (aŭ La caduta di Baldassare) - 1812
 La scala di seta - 1812
 La pietra del paragone - 1812
 L'occasione fa il ladro (aŭ Il cambio della valigia) - 1812
 Il Signor Bruschino (aŭ Il figlio per azzardo) - 1813
 Tancredi - 1813
 L'italiana in Algeri - 1813
 Aureliano in Palmira - 1813
 Il turco in Italia - 1814
 Sigismondo - 1814
 Elisabetta regina d'Inghilterra - 1815
 Torvaldo e Dorliska - 1815
 L'inutile precauzione aŭ Il Barbiere di Siviglia (La barbiro de Sevilo) - 1816
 La gazzetta (aŭ Il matrimonio per concorso) - 1816
 Otello (aŭ Il moro di Venezia) - 1816
 La Cenerentola (Cindrulino, aŭ Bono venka) - 1817
 La gazza ladra (La Ŝtelema Pigino) - 1817
 Armida - 1817
 Adelaide di Borgogna aŭ Ottone, re d'Italia - 1817
 Mosè in Egitto - 1818
 Adina aŭ Il califfo di Bagdad - 1818
 Ricciardo e Zoraide - 1818
 Ermione - 1819
 Eduardo e Cristina - 1819
 La donna del lago - 1819
 Bianca e Falliero (aŭ Il consiglio dei tre) - 1819
 Maometto secondo - 1820
 Matilde Shabran (Matilde di Shabran, aŭ Bellezza e Cuor di Ferro - 1821
 Zelmira - 1822
 Semiramide - 1823
 Il viaggio a Reims (aŭ L'albergo del giglio d'oro) - 1825
 Le Siège de Corinthe - 1826
 Moïse et Pharaon (aŭ Le passage de la Mer Rouge) - 1827 (renovigo de Mosè in Egitto)
 Le Comte Ory - 1828
 Guillaume Tell (William Tell) - 1829

 Aliaj komponitaĵoj 
 La pekoj de mia maljunaĝo'' (pianopecoj)

Bildgalerio

Eksteraj ligiloj 

 http://www.rossinigesellschaft.de/data/pdvd.html 
 http://cylinders.library.ucsb.edu/search.php?query=Rossini%2C+Gioacchino&queryType=%40attr+1%3D1 
 http://www.classiccat.net/rossini_g 
 http://www006.upp.so-net.ne.jp/Rossini-642  
 http://www.rossinioperafestival.it

Rossini, Gioacchino
Italaj operkomponistoj
-ig-

-ig- estas sufikso almetebla al ĉiaj radikoj, kiu transformas radikon al verbo: Verboj faritaj per la sufikso IG estas ĉiam objektaj. Ili montras kaŭzadon de ia rezulto. La subjekto estas ĉiam la kaŭzo aŭ la kaŭzanto. La radiko(j) antaŭ IG montras la rezulton.

Eco aŭ stato kiel rezulto 
«Se la rezulto de IG-verbo estas eco aŭ stato (pozicio, identeco...), la objekto estas tiu, kiu ricevas tiun econ, staton ktp. 

Lacigi «La objekto estas tiu, kiu fariĝas laca: La tro multa parolado lacigas lin. La vojaĝo certe vin lacigis. Tiu ĉi medikamento estas bona, sed ĝi lacigas la uzanton.

Glaciigi «La objekto estas tio, kio fariĝas glacio aŭ glacia: Norda neĝo glaciigas liajn piedojn.

Edzinigi «La objekto estas tiu, kiu fariĝas edzino: Mi edzinigas mian filinon ne kun ia simpla nobelo. Li edzinigis ŝin al si per la edziĝa ringo kontraŭ la volo de ŝia patro.

Enigi «La objekto estas tiu, kiu estas movata en ion. La loko al kiu moviĝas la objekto estas montrata per en kaj N-finaĵo: Ŝi verŝajne enigis la manojn en siajn densajn nigrajn harojn. Li enigis la glavon en la ingon.

Senkapigi Post senkapigo ne plu doloros viaj dentoj.

Troigi Ne troigu; kvar bulkoj sufiĉos.

Senobjekta ago kiel rezulto 
«Ĉe iaj IG-verboj la rezulto estas senobjekta ago. Oni tiam faris IG-verbon el alia verbo, kiu estas senobjekta. Ĉe tiaj IG-verboj la objekto estas la subjekto de la origina verbo. 

Bruligi «La objekto estas tio, kio ekbrulas: Post infekta malsano oni ofte bruligas la vestojn de la malsanulo  La suda suno bruligas lian nudan kapon.

Sidigi «Objekto estas tiu, kiu estas metata en sidan pozicion: Rapide ŝi prenis la infanon sur la brakojn kaj sidigis ĝin sur siaj genuoj. La hundon li residigis sur la keston.

Objekta ago kiel rezulto  
«Ĉe iaj IG-verboj la rezulto estas objekta ago. Oni tiam faris IG-verbon el verbo, kiu jam estas objekta. Ekzistas du manieroj uzi tiajn IG-verbojn. La objekto de la IG-verbo povas esti la subjekto de la origina verbo, aŭ la objekto de la origina verbo. 

Sciigi «La objekto povas esti tiu, kiu ekscias ion: Mi estas devigata sciigi vin pri tre malbela fakto, kiu okazis en nia tendaro. La objekto povas alternative esti la sciaĵo: La heroldoj rajdadis tra la tuta urbo kaj sciigadis la fianĉiĝon.

Memorigi «La objekto povas esti tiu, kiu ekmemoras ion: Tio memorigas min pri mia infaneco. La objekto povas alternative esti la memoraĵo: Tio memorigas al mi mian infanecon.

Oni ne povas uzi ambaŭ eblojn samtempe. Ne eblas diri: *Mi sciigos vin malbelan fakton.* Nek eblas diri: *Tio memorigas min mian infanecon.*

Vidu ankaŭ 

 informoj pri la sufikso -ig- en PMEG

Referencoj 

Sufiksoj en Esperanto

de:Sprachaufbau des Esperanto#Die Wortbildung
en:Esperanto vocabulary#List of lexical suffixes
Sokoj

Sokoj estas kunlabora tabulludo kiun Esperanto Antaŭen baldaŭ eldonos.  Tiu ĉi ludo estas bazita je la anglalingva ludo "Ploughshares" (Sokoj) fare de la firmao Family Pastimes (Amuzaĵoj por Familioj).  Jim Deacove, la estro de Family Pastimes, verkis la originalan anglalingvan regularon por la ludo (© 1996), kaj sugestis ke la ludo taŭgus por la Esperanta komunumo.  Pro tiu sugesto, Esperanto Antaŭen prizorgis la kreadon de ĉi tiu kunlabora produkto (© 2004).

Historio en la ludo 

En Rusio, dum Pasko 1895, la unuaj Duĥoboroj, kiam ili trejniĝis por la armeo, forĵetis siajn armilojn, kaj deklaris ke milito kaj Kristanismo estas neakordigeblaj.  Je la 28-a ĝis la 29-a de junio, 1895, okazis la historia forbrulo de pafiloj en diversaj regionoj de Kaŭkazio. Ĉi tiuj kuraĝaj rusaj kristanaj vilaĝanoj rifuzis porti armilojn por la caro, Nikolao la 2-a.  Anstataŭe ili kolektis kaj forbrulis la armilojn.  Ili traktis tre serioze la Biblian konsilon ŝanĝi armilojn por mortigado en sokojn por nutraĵa kreskado. Tamen, pro iliaj agoj la registaro nomis la Duĥoborojn ŝtatperfiduloj kaj oni batis, vipadis, kaj ekzilis ilin.

La ludado 

Ĉiu ludanto estas vilaĝano kaj devas provi kolekti specialajn kartojn por ŝanĝi armilojn en sokojn.  Ĉiuvice oni eble povos fari spiritan konverton, profetaĵon kaj/aŭ movi sian peonon.  Tamen, oni devas ĉiam movi la kozakajn soldatojn laŭ la numerojn kiujn oni ĵetas per la ĵetkubo.  La celo estas transformi kiom eble plej da Armiloj en Sokojn.

Laborantoj por la ludo en Esperanto 

David Yaki - estris la projekto
Milan Sveda - multe laboris pri la Esperanto-regularo
Luis Figueroa - prilaboris la tabulobildon kaj la kartojn
Chuck Smith - tradukis la esperantlingvan regularon el la angla

Eksteraj ligiloj 

Radio 3ZZZ, 2004-12-27 - tiu ĉi elsendo enhavas artikolon pri "Sokoj"

Tabulludoj
Family Pastimes

Family Pastimes [famili pastajmz] (esperante: Amuzaĵoj por Familioj), ekde 1972, produktas ludojn en kiuj la ludantoj estas amikoj.  Jam oni produktis iliajn ludojn en pluraj lingvoj kaj ili estas aĉeteblaj en multaj vendejoj en pluraj landoj tra la mondo. Ĉiu el iliaj ludoj celas nutri la spiriton de kunlaborado.  Malkiel multaj ludoj de aliaj firmaoj la ludantoj neniam ludas unu kontraŭ la aliaj sed ili kunlabore ludas por atingi ian ludocelon. La celo de la ludo, Sokoj estas ŝanĝi kiom eble plej multe da armiloj en sokojn.  Aliaj ludoj havas aliajn celojn.  La celo povas esti grimpi monton, krei komunumon, engrenejigi rikolton, aŭ esplori la kosmon.

Eksteraj ligiloj 
Oficiala retpaĝaro

Ludfirmaoj
Firmaoj
Farmacia industrio

Industrio >kemia industrio > Farmacia industrio

Historio:

Longtempe ideo de farmacia industrio estas nepensebla, homoj kuraciĝis ĉefe pere de kuracplantoj, kaj eĉ klasika farmaciaj kuraciloj estis pretigitaj laŭpete de la apotekistoj mem;

pluigenda

Listo de la ĉefaj mondskalaj farmaciaj firmaoj
 Astra Zeneca
 Bayer
 BioPort Corporation
 Biovail
 Boehringer-Ingelheim Pharmaceuticals
 Bristol-Myers Squibb
 Byk Gulden
 Cipla
 Eli Lilly and Company
 GlaxoSmithKline
 Hoffmann-La Roche aŭ Roche
 Ipsen Limited
 Janssen-Cilag UK, Ltd.
 Janssen-Ortho, Inc.
 Janssen Pharmaceutica
 Jelfa
 Knoll AG
 Krka Pharmaceuticals
 Menarini
 Merck & Co. Inc.
 Merck KGaA
 Novartis
 Novo Nordisk A/S
 Pfizer Inc.
 Pharmacia
 Procter & Gamble
 Ranbaxy Pharmaceuticals USA Inc.
 Sankyo Pharma Inc.
 Sanofi
 Schering Health Care, Ltd.
 Servier Laboratories
 Solvay Group
 Takeda Pharmaceuticals Inc.
 Wyeth
 Yamanouchi Pharmaceutical

Industrioj
Farmacia industrio
Viktor Orbán

ORBÁN Viktor (naskiĝis la  en Székesfehérvár) estas hungara juristo kaj politikisto, gvidanto de la nacia konservisma, moderece eŭroskeptikisma politika partio Fidesz kaj la  ĉefministro inter 1998-2002 kaj ekde 2010. Homo de la Jaro 2016 de Ekonomia Forumo de Krynica

Vivo

Li studis juron en ELTE (hungara universitato) inter 1982-1987, verkis magistran disertaĵon Socia movado ene de politika sistemo – ekzemplo de Pollando.  Dumtempe li estis en 1983 kunfondinto de la fakstudejo Bibó, en 1988 kunfondinto de la politika partio Fidesz, ano de ĝia gvidantaro. En la jaroj 1989–1990 studis britan politikan filozofion en Universitato de Oksfordo kiel stipendiisto de la Fondaĵo de George  Soros. La 16-an de junio 1989 dum funebra ceremonio de la herooj de la hungara revolucio de 1956 - interalie solena entombigo de Imre Nagy, murdita de komunistoj - li  publike parolis sur la Placo de Herooj, en kiu postulis retirigon de Ruĝa Armeo kaj liberan baloton. Post dekkelkaj tagoj mortis komunista gvidanto János Kádár, kiu marĝenigis la hungaran opozicion. Ekde 1990 Viktor Orbán iĝis parlamentano kaj en 1993 prezidanto de la partio Fidesz. Li estis la vicprezidanto de Liberala Internacio (en septembro de 1992) kaj la Eŭropa Popola Partio (oktobro de 2002).

Post malvenko de la liberala partio Fidesz en la parlamenta balotado en 1994, li ŝanĝis la ideologion de la partio de liberalismo al nacia konservativismo. Tio helpis lin kaj lian partion venki en la parlamenta balotado en 1998 kaj li elektiĝis ĉefministro.

Li regis la partion, registaron aŭtoritarisme kaj ankaŭ tio antaŭhelpis la malvenkon de la konservativa flanko en 2002. Ekde tiam li penadis unuigi la konservativajn partiojn en unu partion sub sia gvido kun multe da sukceso. Lia partio kaj interligita partio (KDNP) akiris pli ol 68% el la parlamentaj sidejoj en 2010. Oni tiam elektis lin denove ĉefministro de Hungario.

La 21-an de januaro 2012 en la ĉefurbo de Hungario okazis porregistara manifestacio, kies nombreco estis pli ol 100 mil personoj, sed laŭ organizantoj partoprenis ĝin ĉ. 250 mil.

En 2014 gvidata de li koalicio venkis laŭvican parlamentan baloton akirante en Nacia Asembleo 2/3 da mandatojn. La 6-an de junio 2014 ekfunkciis la tria registaro de Viktor Orbán.

Libroj
 2003: A történelem főutcáján: Magyarország, 1998–2002 ("En la ĉefstrato de la historio: Hungario inter 1998 kaj 2002")
 2006: 20 év: beszédek, írások, interjúk 1986–2006 ("20 jaroj: paroloj, skribaĵoj, intervjuoj inter 1986 kaj 2006")
 2007: Egy az ország (pole: Ojczyzna jest jedna, 2009) ("Patrio estas unu")
 2010: Rengéshullámok: beszédek, írások, 2009–2010 ("Ondoj de tertremo: paroloj, skribaĵoj inter 2009 kaj 2010")

Vidu ankaŭ 
 Unua Kabineto Orbán
 Dua Kabineto Orbán
 Tria Kabineto Orbán
 Visegrada grupo

Eksteraj ligiloj 

 Biografia noto en privata paĝo
 Biografia noto en la paĝo: miniszterelnok.hu 
 ORBÁN Viktor hungare, angle

 
Hungaraj politikistoj
Ĉefministroj de Hungario
Nacia Ordeno de Merito (Francio)
Hungaraj futbalistoj
Gyula Horn

HORN Gyula (naskiĝis la  en Budapeŝto, mortis la  en Budapeŝto) estis hungara socialista politikisto, ĉefministro inter 1994-1998.
Li studis (1950-1954) en Rostov (Sovetunio) ekonomion, poste en Hungario (1967-1970) politikon. Li komence laboris kiel mekanikisto ĉe Siemens, poste en la Financa Ministrejo (1954-1959) kiel reprezentanto pri vendimpostoj.

Li laboris inter 1959 kaj 1990 en la Ministrejo de la eksteraj aferoj en diversaj postenoj: diplomato en Sofio (1961-1963), Beogrado (1963-1969), poste en diversaj postenoj de la ministrejo atingas la postenon de la ministro pri eksteraj aferoj (1989-1990)

Li estis ano de la Centra Komitato de la Komunista partio (MSZMP KB) 1985-1989, post malfondiĝo de la komunista partio (1989) en 1990 li elektiĝis prezidanto de la MSZP (Hungara Socialista Partio) kaj estis partiestro ĝis 1998 (tiu partio estas oficiale socialdemokrata). 1994-1998 ĉefministro de Hungario. Ekde 1990 parlamentano.

1996-2003: vicprezidanto de la Socialista Internacio

Li malfermis la feran kurtenon antaŭ la ŝtatanoj de la komunisma Germanio, tiel helpis la kolapson de la Honecker-reĝimo. Pro tio li estis alte respektita de Helmut Kohl, kiu donis al li meriton.

Li gvidis ĝis venko (1994) la idon de la eks-komunista partio, nomata Hungara Socialista Partio (MSZP). Tiam (1994) li iĝis ĉefministro de Hungario, sed en la parlamenta balotado de 1998 la socialista partio malvenkis kaj li abdikis pri la posteno de partiprezidanto. Poste li iom retiriĝis de la hungara politiko (sed restis parlamentano) kaj transdonis la prezidantecon al Kovács László.

Li estis ekde 2007 ĝis morto en komato.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.mkogy.hu/kepviselo/elet/h073.htm 

Hungaraj politikistoj
Ĉefministroj de Hungario
Budapeŝtanoj
Karolpremiitoj
Ministroj pri eksteraj rilatoj de Hungario
Gubernio Gunma

La gubernio Gunma (群馬県 [gunma-ken]) estas gubernio en Japanio. Ĝi situas en norda de Kanto-regiono. Gubernia ĉefurbo estas Maebaŝi.

Geografio

Urboj 
 An'naka
 Fuĵioka
 Isesaki
 Kirju
 Maebaŝi (gubernia ĉefurbo)
 Midori
 Numata
 Ota (Ōta)
 Ŝibukaŭa
 Takasaki
 Tatebajaŝi
 Tomioka

Urbetoj kaj vilaĝoj 
 Agacuma-distrikto
 Higaŝiagacuma
 Kusacu
 Naganohara
 Nakanoĵou
 Takajama
 Cumagoi
 Kanra-distrikto
 Kanra
 Nanmoku
 Ŝimonita
 Kitagunma-distrikto
 Ŝintou
 Joŝioka
 Oura-distrikto
 Ĉijoda
 Itakura
 Meiŭa
 Ooizumi
 Oura
 Saŭa-distrikto
 Tamamura
 Tano-distrikto
 Kan'na
 Ueno
 Tone-distrikto
 Kataŝina
 Kaŭaba
 Minakami
 Ŝouŭa

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pref.gunma.jp/english 
 http://town.kanna.gunma.jp/gappei2 

Gubernioj de Japanio
Péter Boross

BOROSS Péter (naskiĝis en Nagybajom ) estas hungara konservativa politikisto kaj ĉefministro inter 1993-1994.

Li studis juron en inter 1947-1951, poste laboris kiel oficisto ĉe la ĉefurbo (1951-1957). Li partoprenis en la hungara revolucio en 1956, pro tio li estis maldungita kaj staris sub polica observado 1957-1959. Li laboris poste kiel fizika laboristo, pentraĵ-agento, spilisto (vendis alkoholaĵojn en drinkejo), gvidanto de restoracio.Li estis vicprezidanto de Sud-Budapeŝta Restoracia Entrepreno (1965-1971), poste (1971-1989)ties prezidanto, emerito (1989-1990).

Post la venko de la dekstraj partioj en Hungario, li ekpolitikumis kaj decembre 1990 li elektiĝis Ministro pri Internaj Aferoj. 1993, post morto de la tiama ĉefministro József Antall, li iĝis ĉefministro (1993-1994).

Li aktivis ĉiam en la konservativa Hungara Demokrata Forumo (MDF), li estis eĉ vic-prezidanto de la partio. Post 1994 li aktivis en diversaj parlamentaj laborsekcioj.

Hungaraj politikistoj
Ĉefministroj de Hungario
Ministroj pri internaj aferoj de Hungario
József Antall

ANTALL József (Budapeŝto, la 8-a de aprilo, 1932- Budapeŝto, 12-a de decembro 1993)
Hungara historiisto, konservativa politikisto, la unua demokratie elektita ĉefministro de la postkomunisma Hungario, inter la jaroj 1990 ĝis 1993.

Li venis el burĝa familio, lia patro (ankaŭ nomata József Antall (pli maljuna)) laboris en la ministrejo pri internaj aferoj en 1939 kaj li helpis fuĝi multajn polojn al Hungario. Lia patro laboris en 1945-1946 kiel Rekunstrua Ministro, en 1949 retiriĝis de la politiko, sed en 1956 partoprenis en la Hungara Revolucio. Tio estis la familia heredaĵo, fono de la posta ĉefministro (juna) Antall József.

Antall Jószef studis historion-hungaran lingvon, literaturon kaj fakojn kiel arkivo, biblioteko, muzeologio en ELTE (hungara universitato) inter 1950-1962. Dumtempe kunlaboranto de la Tutlanda Arkivejo, Pedagogia Scienca Instituto, scienca esploristo, instruisto en mezlernejo. Pro lia aktivado dum la Hungara Revolucio 1956, li estis maldungita, sed en 1957 denove laboras kiel instruisto (1957-1959), bibliotekisto (1960-1962). Ekde 1964 li estas scienca ĉefkunlaboaranto ĉe Semmelweis Medicinhistoria Muzeo kaj Arkivejo, poste ties vic-direktoro, vic-ĉefdirektoro, 1974-1984 komisiita ĉefdirektoro, 1984-1990 ĉefdirektoro.

Li estis kunfondinto de MDF (Hungara Demokrata Forumo, hungare Magyar Demokrata Fórum), ties prezidanto en 1989.

Li anis en diversaj sciencaj kaj politikaj asocioj.

Eksteraj ligiloj 

 http://antalljozsef.hu/eletut.htm  

Hungaraj politikistoj
Ĉefministroj de Hungario
Sakrado

Sakrado estas uzo de vortoj, kiuj povas esti konsiderataj ofendaj. Sakroterminoj estas ofte konsiderataj tabuaj, sed kelkaj estas pli oftaj.

Oftaj sakroterminoj en Esperanto: legu en sakro

Vortoj
Listo de jardekoj

Jen listo de jardekoj en Vikipedio. Vidu ankaŭ: Jarcentoj kaj Historio.

Antaŭ Kristo

Post Kristo

Vidu ankaŭ 
 Jaro
 Jardeko
 Erao

Jardekoj
Kalendaro
Tempo