Witold Wirpsza

Witold Wirpsza (ur. 4 grudnia 1918 w Odessie, zm. 16 września 1985 w Berlinie) – polski poeta, prozaik, krytyk, tłumacz literatury niemieckiej.

Życiorys 
Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Odrowąż. Studiował na Wydziale Prawa UW oraz w Wyższej Szkole Muzycznej w klasie fortepianu w Warszawie. Przed wojną koncertował na fortepianie. Jako poeta debiutował w 1935 na łamach „Kuźni Młodych”.

Uczestnik kampanii wrześniowej – bronił Oksywia, w czasie wojny więzień oflagów. Po wyzwoleniu oflagu przez Armię Czerwoną brał udział w bitwie o Berlin.

Po wojnie zamieszkał w Krakowie, później w Warszawie i Szczecinie (1947–1956). W latach 1945–1947 był żołnierzem ludowego Wojska Polskiego. Był m.in. redaktorem tygodnika „Żołnierz Polski”, kierownikiem Wydziału Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, redaktorem szczecińskiej rozgłośni Polskiego Radia, członkiem redakcji tygodników „Po Prostu” i „Nowa Kultura”, redaktorem działu germanistycznego w PIW-ie. Laureat nagrody literackiej miasta Szczecina (1955). W latach 1966–1967 przebywał na stypendium w Austrii. Wystąpił z PZPR po Marcu 1968 i w tym samym roku wyjechał na kolejne stypendium do Wiednia, skąd później przeniósł się do Szwajcarii, gdzie wydał Pole, wer bist du? (Polaku, kim jesteś?). Po jej nieprzychylnym przyjęciu w Polsce zdecydował się na emigrację, przyjął obywatelstwo niemieckie i zamieszkał w Berlinie Zachodnim, gdzie prowadził wykłady m.in. o poezji konkretnej na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Został pochowany pierwotnie na cmentarzu w berlińskim Ruhleben. Jego dokumenty i rękopisy zostały przekazane do Książnicy Pomorskiej w Szczecinie.

Autor poezji, opowiadań i powieści. Z żoną Marią Kurecką przetłumaczył Doktora Faustusa Manna.

Witold Wirpsza otrzymał w roku 1967 nagrodę   dla tłumaczy.

Ojciec poety i krytyka literackiego Leszka Szarugi (ur. 1946) oraz Lidii Wirpszy-Wardzińskiej (ur. 1948, zm. 2000).

Publikacje

Poezja 
 Sonata (1949)
 Stocznia (1949)
 Polemiki i pieśni (1951)
 Dziennik Kożedo (1952)
 Pisane w kraju (1952)
 List do żony (1953)
 Poematy i wiersze wybrane (1956)
 Z mojego życia (1956)
 Mały gatunek (1960)
 Don Juan (1960)
 Komentarze do fotografii (1962)
 Drugi opór (1965)
 Przesądy (1966)
 Bruchsünden und todstücke (1967)
 Traktat skłamany (1968)
 Drei Berliner Gedichte (1976)
 Prognosen oder Die Naturgeschichte der Drachen (1980)
 Apoteoza tańca (1985)
 Liturgia (1985)
 Faeton (1988)
 Nowy podręcznik wydajnego zażywania narkotyków (1995)
 Cząstkowa próba o człowieku i inne wiersze (2005)
 Spis ludności (2005)
 Utwory ostatnie (2007)

Powieści 
 Na granicy (1954)
 Pomarańcze na drutach (1964)
 Wagary (1970)
 Sama niewinność (fragmenty w 1978 i 1985, całość 2017)

Zbiory opowiadań 
 Stary tramwaj i inne opowiadania (1955)
 Morderca (1966)

Eseje 
 Gra znaczeń (1965)
 Polaku, kim jesteś? (1971)
 Gra znaczeń, Przerób (2008) (2. wyd.)

Przekłady 
 Hermann Broch Śmierć Wergilego (razem z Marią Kurecką)
 Johan Huizinga Homo ludens: zabawa jako źródło kultury (razem z Marią Kurecką)
 Walter Jens Testament Odysa, 1960
 Tomasz Mann Doktor Faustus: żywot niemieckiego kompozytora Adriana Leverkühna, opowiedziany przez jego przyjaciela (razem z Marią Kurecką)
 Fryderyk Schiller Maria Stuart
 Albert Schweitzer Jan Sebastian Bach (razem z Marią Kurecką)
 Valerian Tornius Wolfgang Amadé: powieść o Mozarcie (razem z Marią Kurecką)

Przypisy

Bibliografia 
 Lesław Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1944-1970, Warszawa 1972
 

Biografie kanonu polskiej Wikipedii
Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
Obrońcy Kępy Oksywskiej (1939)
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
Pisarze socrealiści
Pisarze związani z Berlinem
Pisarze związani z Odessą
Pisarze związani ze Szczecinem
Pisarze związani z Warszawą
Pisarze związani z Wiedniem
Pochowani na Cmentarzu na Służewie przy ul. Wałbrzyskiej w Warszawie
Polscy poeci emigracyjni
Polscy poeci XX wieku
Polscy prozaicy XX wieku
Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej
Urodzeni w 1918
Zmarli w 1985
Żołnierze ludowego Wojska Polskiego
Ludzie urodzeni w Odessie
Polscy artyści socrealizmu