alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Venn-a diagramo

Venn-aj diagramoj uzatas en aro-teorio kaj en logiko.

Ekzemplo de venn-a diagramo

kiu montras ke:
 se iu posedas proprecon A do ĝi posedas proprecon B.
 oni ne povas posedi samtempe proprecon C kaj proprecon B
 konklude se iu posedas proprecon C tiu ne posedas proprecon A.

Logiko
Fukui (urbo)

La urbo Fukui (Japane:福井市 [fukui-ŝi]),(Kunrei:Hukui) prefekteja urbo de Fukui prefektujo,situas meze de Fukui ebenaĵo. Tri riveroj Aŝiŭa, Hino, Kuzurju ĉirkaŭas la urbon.

La urbo estis fondata en 1889, poste Hokuriku Ĉeflinio ekservis.
En Pacifika Milito 19-a de julio 1945 120 bombaviadiloj B-29 de Usona aerarmeo aeratakis la urbon, 95 procento de urbo estis rompata, ĉirkaŭ 1,600 loĝantoj mortis.
6-a de junio 1948 ankaŭ Fukui Tertremo (M7.1) atakis la urbon. 3,769 loĝantoj mortis, pli multe ol 36,000 domoj estis rompata.

Eksteraj ligiloj 
 http://www.city.fukui.fukui.jp/english/index.html  
 http://www.city.fukui.lg.jp 
 http://en.wikipedia.org/wiki/New_Brunswick,_New_Jersey 

Urboj de Japanio
Gubernio Fukui
Hokuriku

Hokuriku (, lit. norda lando) estas subregiono de regiono Ĉubu, kiu estas proksima al la Japana maro. Ĉubu (中部地方 [ĉūbu-ĉihō]) estas la centra regiono de Honŝu, Japana ĉefa insulo.

La regiono Hokuriku enhavas Guberniojn Tojama, Iŝikaŭa kaj Fukui.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.stat.go.jp/data/jinsui/2003np/index.htm 

Ĉubu
Honŝuo
Sallaga Urbo

Salt Lake City (aŭ esperante Sallaga Urbo kaj Sallagurbo) estas la ĉefurbo kaj la plej granda urbo de la usona ŝtato Utaho. Loĝantaro:  (laŭ taksoj de 2014), kun pli ol miliono en la pli ĉirkaŭa urbaro. Ĝi estis fondita de mormonoj fuĝintaj el la oriento de Usono, kaj ankoraŭ estas la ĉefurbo de tiu religio.

La urbo gastigis la landan kongreson de ELNA en 2001, kaj la Vintrajn Olimpikajn Ludojn en 2002.

Konataj urbanoj 
 Bathsheba Wilson Bigler Smith

Referencoj

Eksteraj ligiloj
 Oficiala retejo  (en la angla)
 Utah Street Names (en la angla)
 Komerca ĉambro de Sallaga Urbo (en la angla)

 
Urboj de Utaho
Ĉefurboj de Usono
Vintrosportejoj
Vintrolimpikaj urboj
Kuklando

Kuklando estas fantazia aŭ fikcia loko, kie ĉiaj mirindaĵoj povas okazi, por bono kaj malbono de ĝiaj loĝantoj. Oni diras, ke tie oni manĝas delikataĵojn kaj trinkas fajnajn trinkaĵojn kaj amoras laŭvole, unuvorte, en Kuklando, oni feliĉas, envere konas la feliĉon. Oni ankaŭ diras, ke en tiu lando oni ne laboras, ĉar ne necesas. Kaj iuj el ni, tre konvenciaj, diras, ke ili estas "mallaboremaj". Nu, oni ne scias, por bono kaj malbono en Kuklando oni feliĉas kaj faras kion ajn oni volas, kaj tio ja gravas. Kiu povus diri tion en niaj landoj? Eble neniu.

Rilataj tradicioj 
La deveno de ideo pri Kuklando estas obskura. Ŝajne estas similaj ideoj en multaj kulturoj. En la dua libro de la Biblio (Eliro, 3,8) oni parolas pri «lando, kie fluas lakto kaj mielo», eble tiu citaĵo influis konceptoj pri Kuklando. En Brazilo, tupioj parolis pri "Lando Senmalbonoj" kaj dum Ribelo en Canudos, ĝia estro, Antonio Conselheiro promesis landon, kie la montetoj estis el kuskuso kaj la riveroj el lakto.

Alia fonto de tiu ideo eble estas legenda insulo Hi-Brasil de germanaj popoloj aŭ la ĝardeno de Hisperidoj de la grekaj.

Ĉi tiu lando havas aliajn nomojn laŭ la malsamaj lingvoj de la mondo. Tiel, per kelkaj ekzemploj: en la franca oni diras "Pays de Cocagne" kaj en la angla samdevene "Land of Cockaigne", en la germana "Schlaraffenland", en la itala "Paese di Cuccagna", en la hispana "Jauja" kaj en la kataluna samdevene "Xauxa"; ambaŭ treeble originas en perua urbo samnoma "Ĥauĥa". Oni ne devas forgesi, ke la peruaj urboj renomis pro ilia riĉeco kaj trezorabundoj, do pro ilia supoza feliĉo, ili estis bela fonto de legendoj.

Literature, multaj utopioj estis influitaj de simila ideo, fama estas Ksanaduo. En Brazilo, poetoj faris Parsagadon modelo de plena feliĉo sur la tero.

Literaturo
Fikciaj landoj
Bazaj reguloj de ŝako

La pecoj de ŝako estas:

 Reĝo (R): La plej grava peco. Ĝi rajtas moviĝi ĉiudirekten, sed nur po unu fakon. Se la reĝo ne povas eskapi ŝakigan situon, la ludo finiĝas malgajnante per "mato"; se ĝi ne povas eviti eniron en ŝakan situacion, la ludo finiĝas egalece per "pato" (sendecida partio).
 Damo (D): La plej potenca peco. Longdistanca peco kiu moviĝas ĉiudirekten (horizontale, vertikale, diagonale). (valoras 9 peonojn – la donita valoro estas proksimuma kaj dependas de la konkreta situacio)
 Turo (T): (valoras 5 peonojn) Longdistanca peco kiu moviĝas horizontale kaj vertikale
 Kuriero (K): Longdistanca peco kiu moviĝas diagonale. (valoras 3 peonojn)
 Ĉevalo (Ĉ): (valoras 3 peonojn) moviĝas en formo 2+1, kio signifas 2 fakojn horizontale aŭ vertikale, poste ortante 1 fakon. Ĝi povas transsalti pecojn.
 Peono moviĝas antaŭen po unu fakon (el la komenca linio, eventuale po du), kaptas antauen irante, ne fronte, sed diagonale.

La pecoj escepte de la peono nomiĝas oficiroj.
Ili kaptas sammaniere kiel ili moviĝas.
La "longdistancaj" pecoj (t.e. damo, turo kaj kuriero) povas moviĝi laŭ siaj permesitaj direktoj en nombro de fakoj, kiun ili deziras, ĝis ĉeesto de alia peco, aŭ rando de la tabulo. Se la obstaklo estas malsamkolora peco, ili eĉ povas kapti ĝin, okupante ĝian fakon.
Escepte de la ĉevalo pecoj devas halti antaŭ samkoloraj pecoj kaj ĉe alikoloraj pecoj (prenante ilin).

Specialaj reguloj:
 Se inter reĝo kaj turo, kiuj ankoraŭ ne moviĝis, estas libera spaco, eblas aroki por atingi pli protektatan situacion; ĉe tio la reĝo moviĝas je du kampoj kaj la turo transsaltas ĝin.
 Se peono ekmoviĝas je du fakoj kaj per tio preterpasas malamikan peonon, tiu rajtas kapti ĝin "En passant", internacia ŝaka esprimo, kiu signifas "preterirante".
 Se peono atingas la lastan horizontalon, ĝi transformiĝu al oficiro – escepte de reĝo – (plej ofte damo, foje turo aŭ ĉevalo).
 Se en ludo trifoje okazas la sama situacio, la ludo estas sendecida.
 Se post 50 movoj okazis nek kapto de peco nek movo de peono (do nenio nemalfarebla), la ludo estas sendecida (en certa escepta okazo post 100 movoj).

Vidu ankaŭ 
 Ŝakpeco
 Ŝakluda tabulo

Eksteraj ligiloj 

 http://www.fide.com/official/handbook.asp?level=EE101 
 http://www.iranchess.com  
 http://www.fvde.ch/arbitrage/Regles_du_jeux_2004.pdf  
 http://normandlamoureux.com/echecs/quiz/index.html  

Ŝako
Stringer Davis

Stringer DAVIS (naskiĝis la 4-an de junio 1896, mortis la 29-an de aŭgusto 1973) estis angla aktoro.

Famon li gajnis pro sia rolo de Mr. Stringer, la amika kunlaboranto de Miss Marple, kiun li ludis apud sia edzino Margaret Rutherford en pluraj filmigoj de romanoj de Agatha Christie.

Listo de filmoj 

Murder, She Said (1961)
The Mouse on the Moon (1963)
Murder At the Gallop (1963)
The V.I.P.s (1963)
Murder Ahoy (1964)
Murder Most Foul (1964)
The Alphabetic Murders (1965)

Britaj aktoroj
Darwin (operaciumo)

Darwin estas la nomo de la kerno de Mac OS X kaj estas FreeBSD-bazita.

Vidu ankaŭ 

 GNUstep

Darwin
BSD
Miss Marple

Miss MARPLE, plennome: Jane MARPLE, estas protagonistino en pluraj krimromanoj de Agatha Christie.

Miss Marple loĝas en la malgranda vilaĝo St. Mary Mead. Ŝi estas maljuna fraŭlino, kiun oni nepre ne subtaksu: Enigmojn ŝi solvas per racio kaj logiko, mirigante per tio la lokan policon.

En la filmigoj Miss Marple estis prezentata interalie de Margaret Rutherford, Joan Hickson kaj Angela Lansbury. Ekde 2004 estis produktita kvarparta televida serio, en kiu ŝin prezentas Geraldine McEwan.

En la filmoj kun Margareth Rutherford Miss Marple havas helpanton, la bibliotekiston Stringer, rolo prezentata de Stringer Davis. Tiu bibliotekisto ne havas bazon en la noveloj; oni kreis ĝin por havigi rolon al Davis, la edzo de Rutherford.

Listo de verkoj kun Miss Marple 
 The Murder at the Vicarage (1930)
 The Thirteen Problems  (1932)
 The Body in the Library (1942)
 The Moving Finger (1943)
 A Murder is Announced (1950)
 Murder With Mirrors (1952)
 A Pocketful of Rye (1953)
 4.50 from Paddington (1957)
 The Mirror Crack'd from Side to Side (1962)
 A Caribbean Mystery (1964)
 At Bertram's Hotel (1965)
 Nemesis (1971)
 Sleeping Murder (1976)

Anglalingva literaturo
Filmaj serioj
Literaturaj roluloj
Fikciaj detektivoj
Fikciaj britoj
Trikado

Trikado estas metodo fari teksaĵon el interplektitaj maŝoj per la uzado de trikiloj (plimalpli longaj pingloj) kaj fadeno farita aŭ de naturdevenaj materialoj kiel lano, silko, kotono kaj kanabo, aŭ de homfaritaj materialoj kiel akrilo.
Trikaĵoj kompare kun teksaĵoj estas ofte pli pezaj kaj travideblaj. Tamen ili estas pli drapeblaj kaj flekseblaj kaj pli bone adaptiĝos al korpoformoj (vd T-ĉemizo).

Mantrikado 
Necesa materialo estas ekzemple lano, kotono, silko aŭ akrilo. Trikiloj estas vergetoj faritaj el ŝtalo, ligno (bambuo) aŭ plasto, 20 ĝis 50 cm longaj, 2 ĝis 20 mm diametraj, kaj iom pintaj je unu aŭ ambaŭ ekstremaĵoj. La maniero teni la trikilojn varias de unu lando al la alia. 
Interplektante la fadenon oni metas maŝojn sur unu trikilon. Tiun trikilon oni tenas per la maldekstra mano kaj metas la fadenon trans la montrofingron ĉirkaŭ la aliaj fingroj. Per la dua trikilo, tenata de la dekstra mano, oni pikas en la unuan maŝon, kaptas la fadenon kaj glitigas la maŝon de la maldekstra trikilo. Tiel oni trikas ĉiujn maŝojn. Ĉiuj maŝoj estas kunligataj ĉar la fadeno ne estas tranĉata.

Trikmanieroj 

Ekzistas dekstraj kaj maldekstraj maŝoj. Trikante dekstre oni enpikas la trikilon de antaŭe en la maŝon kaj tratiras la fadenon de malantaŭe. Trikante maldekstre oni faras la malon. Se la trikaĵo estas plata, oni uzas du trikilojn kaj alvenante je la fino de la maŝvico oni turnas la trikaĵon. 

Por rondtriki oni bezonas trikilaron (kvar aŭ kvin trikiloj) aŭ rondtrikilon, kiu konsistas el du trikiloj kunligitaj per plastfadeno. Uzante trikilaron la maŝoj estas dismetitaj sur tri aŭ kvar trikiloj kaj trikataj per la lasta libera trikilo. Per trikilaro kaj rondtrikilo maŝoj estas trikataj laŭvice kaj iĝas tubforma trikaĵo. El alternoj de dekstraj kaj maldekstraj maŝoj, aldonoj aŭ kuntrikoj de maŝoj rezultiĝas dekoracioj.

Oni povas triki preskaŭ ĉiujn vestaĵojn: ŝtrumpoj, puloveroj, jupoj, jakoj, ĉapoj, ... sed ankaŭ kovriloj, tapiŝoj, kurtenoj, ...

Trikmaŝinoj 
Kiam ekonomio kaj produktkvanto gravas, oni uzas trikmaŝinojn. 
Per industriaj rondtrikmaŝinoj eblas produkti tre fajnajn trikaĵojn, per plattrikmaŝinoj vestaĵojn kiel ekzemple puloveron, el kotonaj, lanaj aŭ sintezaj fadenoj. La dikeco kaj la teknikaj ecoj koncerne portadon dependas interalie de la trikmaŝino, la uzita fadentipo kaj la trikplekto .

Historio 
Ŝajnas ke oni jam trikis en la 13-a jarcento en Italio. La plej malnovajn trikaĵojn oni malkovris en Hispanio. Kusenon trikitan oni trovis en la tombo de Ferdinand de la Cerda, filo de Alfonso la 10-a, kiu mortis en 1275. Gantoj liturgiaj el tiu epoko troviĝas en Cluny, Londono, Prago kaj Brixen. En 1564 en Anglio ŝtrumptrikisto nomiĝis William Rider. Samepoke en Germanio ekzistis pantalontrikistoj. 

Dum jarcentoj trikado estis vira afero. Ekde la 1850-aj jaroj multaj trikaĵoj estis faritaj per trikmaŝinoj. Hodiaŭ trikado estas ŝatokupo ĉefe ina. Disvastigo de tiu ŝatokupo dependas de la modo.

Vidu ankaŭ 
 Kroĉetado
 Brodado
 Bobentrikilo
 Trikmaŝino
 Tekstilindustrio

Eksteraj ligiloj 

 pluraj TTT-ejoj (france)
 klarigoj en la germana: stricknetz.de

Ŝatokupoj
Materialoj
Fabrikado
Teksaĵindustrio
Lano
Steno

Steno estas 
 metodo skribi tiom rapide, kiel parolanto parolas. Povas esti farita permane per skribilo (stenografio) aŭ per maŝino (stenotipado). Oni poste transskribas la simbolojn en la celan lingvon aŭ, per stenotipo ligita al komputilo uzante specialan softvaron, la transskribo povas esti aŭtomate farita.
 ina nemortema monstro de helena mitologio, unu el tri Gorgonoj, kiu havis serpentojn anstataŭ haroj kaj aliigis en ŝtonon ĉiujn, kiuj ŝin rigardis, kaj
 biologia genro de delfinoj, kies sola specio latine nomatas steno bredanensis
 malnova mezurunuo de forto
Stenotipado

Skribarto > Steno < Stenotipado

Stenotipado estas steno-metodo farita per maŝino nomita stenotipo. Oni depremas klavojn aŭ unuope aŭ grupe por reprodukti aŭ simbolojn aŭ literojn (dependas de la cela lingvo). Tiuj simboloj reprezentas kaj literojn, ciferojn, silabojn, vortojn, eĉ frazpartojn kaj frazojn, laŭ volo de la stenotipisto.

La stenotipisto povas skribi la simbolojn sur longa mallarĝa papero per inko. Poste, oni transskribas la simbolojn en la celan lingvon per aŭ tajpmaŝino aŭ komputilo en la bezonatan normon.

Alia metodo estas rekta transskribo per komputilo. Oni povas uzi stenotipon uzante ian specon de komputila memoro. Post la stenado, la stenotipisto enŝutas la datumon en komputilon kaj speciala softvaro konvertas ĝin en la celan lingvon. Ankaŭ estas metodo de rekta transskribo per kio la transskribo estas aŭtomate farita dum kiam la stenotipisto skribas. La stenotipo estas konektita al la komputilo kaj per speciala softvaro la transskribo aperas surekrane post du aŭ tri sekundoj en la celan lingvon.

Maŝinoj
Steno
Carl Maria von Weber

Carl Maria VON WEBER (naskiĝis en la , en Eutin, Holstinio, kaj mortis en la , en Londono, Anglio) estis germana komponisto, pianisto, dirigento, gitaristo kaj muzikkritikisto. Li estis unu el la unuaj multsignifaj komponistoj de romantismo.

Vivo 
Li estis kuzo de Constanze Weber, la edzino de Wolfgang Amadeus Mozart. Li ricevis muziklecionojn en Munkeno ĉe Michael Haydn, kaj poste en Vieno ĉe Joseph Haydn.

En 1826 Weber vojaĝis al Londono por ĉeesti la premieron de sia opero Oberon. Mallonge poste li tie mortis pro tuberkulozo.

Verkaro

Operoj 
 Die Macht der Liebe und des Wiens (1798) senprezenta
 Das Waldmädchen (1800)
 Peter Schmoll und seine Nachbarn (1803)
 Rübezahl (1805) senprezenta
 Silvana (1810)
 Abu Hassan (1811)
 Der Freischütz (1821)
 Die drei Pintos (1821/2) senfinita; kompletigis en 1888 je Gustav Mahler
 Euryanthe (1823)
 Oberon (1826)

Lia opero Der Freischütz iĝis kvazaŭ nacia verko de la ĝermanta germana nacio, simple ĉar ĝi montris, ke eblas verki emocie imponan operon en la germana lingvo. Kvankam la opero ja enhavas emociigan historion kaj interhomajn konfliktojn, iuj diras, ke la ĉefrolo estas tiu de la germana arbaro.

Sakralaj verkoj 
 Missa sancta n-o 1 en E♭, J.224 (1818)
 Missa sancta n-o 2 en G, op. 76, J. 251 (1818–19)

Simfonioj 
 N-o 1 en C, Op. 19. J. 50 (1812)
 N-o 2 en C. J. 51 (1813)

 
Germanaj komponistoj
Operkomponistoj
Kroĉetado

La vorto kroĉetado devenas de la mezepoka franca vorto croc aŭ croche, kiu signifas hoko.
Kroĉetado estas ago de fari teksaĵon el fadeno. Oni faras ligetojn el la fadeno per hoko, kaj konektas la ligojn formi kompletan teksaĵon.

Oni povas fari simplan teksaĵon (vestaĵo, kovriloj...) aŭ fari puntojn de maldika fadeno.
Modeloj de kroĉetadoj estas multaj kaj diversaj, sed ili havas ankaŭ tradician devenon. Puntoj faritaj per kroĉetado estas parto de popolaj kostumoj, kaj tiam ili havas ĝustan modelon, laŭ kiu oni povas rekoni regionon de ĝia deveno.

Vidu ankaŭ 
 Trikado
 Brodado
 Csetneki Lace 
 Csetneki Lace galerie 

Ŝatokupoj
Fabrikado
Teksaĵindustrio
Brodado

Brodado estas antikva formo de ornama kudrado. Linioj kaj bildoj estas farata per kudri fadenon sur alian materialon. Tradicie, oni uzas brodadon por ornami vestojn kaj meblojn.

Laŭ Francisko Azorín Brodi estas Kudrornami reliefe teksaĵojn, per silko, lano, lino, kolorigitaj, aŭ orofadeno, aŭ arĝentofadeno. la brodaĵoj povas esti bareliefa, altreliefa aŭ surmetata. Li indikas etimologion el kelta broud (pikilo) kaj el latina acupingere.

Historio 
En Ĉinio brodado estis delonge konata, sed ankaŭ en la malnova Hindio kaj Egiptio oni brodadis. La unuaj brodaĵoj estis nur geometriaj figuroj, sed la asirianoj ŝajne la unuaj brodis bestojn kaj homojn sur siajn vestaĵojn kaj kurtenojn. De ili lernis la grekoj kaj de ĉi tiuj la romianoj, kiuj nomis brodaĵon frigaj verkoj. Dum la mezepoko en la monaĥejoj monaĥinoj brodis religiajn vestojn kaj altarajn kaj preĝejajn tukojn.

Kelkaj maloftaj specimenoj, kiel ekzemple germana imperiestra entroniĝmantelo montras ankoraŭ hodiaŭ la nivelon de la tiama brodarto. Sed dum la 11-a jarcento la araboj superis tiujn verkojn. Kiam edukado iĝis sekulara, ankaŭ brodado iĝis tia. Unue en Britio, sed poste en Burgundio ĝi atingis sian plej altan nivelon dum la 14-a jarcento, kaj de tiam ĝis nun nur malaltiĝis

Brodad-kudreroj 
 Kruc-kudrero

Maŝina brodado 
Ekzistas maŝinoj por brodado - brodmaŝinoj. Brodmaŝinoj brodas laŭ programoj de brodado. Kutime oni preparas programojn per komputilo uzante specialan programaron. La programoj kutime povas difini multkoloran brodadon.

La brodmaŝinoj povas esti hejmaj kaj industriaj.

Hejmaj brodmaŝinoj 
La hejmaj brodmaŝinoj estas kutime kudromaŝinoj kun aldona funkcio de brodado. La hejmaj brodmaŝinoj kutime povas brodi samtempe kun nur unu koloro. Multkolorajn brodaĵojn oni povas plenumi ŝanĝante fadenon post fino de brodado de certa koloro. Praktike tio okazas en tiu maniero, ke post brodado de unu koloro la programo de brodado haltigas la brodmaŝinon kaj atendas ŝanĝon de fadeno al alia koloro. Tiam oni devas ŝanĝi ambaŭ fadenojn - supran kaj suban.

La brodmaŝinoj estas multekostaj, tial atentu ĉe aĉetado al sekvantaj aferoj:
 La kvalito de brodmaŝinoj ne estas ĉiam bona.
 Brodmaŝinoj devas havi reguladon de tensio de ambaŭ fadenoj - supra kaj suba fadeno. Brodmaŝinoj kun regulado de tensio nur de supra fadeno ne brodas bone.
 Ĉe aĉetado nepre provu la maŝinon. Se la maŝino ne brodas kontinue dum 15 minutoj, ne aĉetu ĝin.

Ĉe brodado atentu, ke la partoj movantaj de brodmaŝino ne tuŝu eksterajn objektojn ĉar tio povas rompi la maŝinon. Por tio ne starigu la maŝinon proksime de muro aŭ meblaro.

Industriaj brodmaŝinoj 
La industriaj maŝinoj estas kutime nur brodmaŝinoj, sen kombino kun kudromaŝino. Ili povas kutime brodi samtempe kun kelkaj koloroj, ekzemple 6 koloroj.

Fotogalerio

Vidu ankaŭ 

 Brokado
 Kroĉetado
 Tapiŝo de Bayeux
 Trikado

Notoj

Eksteraj ligiloj 
 ĉinaj brodaĵoj (E-e)
 brodaĵoj de Mjaŭ gento (E-e)
 brodado en Barato
 Matjobrodaĵoj
Akordiono

Akordiono aŭ tirharmoniko estas muzika instrumento kun balgo kiun oni kunpremas kaj tiras por sonigi per aerfluo vibriganta metalajn lamenetojn. Muzikisto kutime regas la aerfluon per pianstila klavaro (sur unu ekstremo) kaj butonoj (sur la alia), per kiuj oni ludas tonojn. Modernaj akordionoj kutime ankaŭ havas butonojn por ludi akordojn. Ekzistas diversaj aranĝoj de klavaroj kaj butonoj. Inter ili la trivica 6-plus-6-butonaro kaj la kvinvica kromata butonaro havas la saman fingradon en ĉiuj gamoj.

Historio 
Akordionoj (kaj aliaj balgaj instrumentoj) aperis en Eŭropo en la frua 19-a jarcento.

Ekzemple, Cyrill Demian akiris patenton por akordiono en Vieno en 1829. Tio havis nur maldekstran klavaron; la dekstra mano regis nur la balgon.

Ekde tiam aperis multaj variaĵoj kaj plibonigitaj versioj de tiaj instrumentoj. La evoluo daŭras nuntempe.

Disvastiĝo, ĝenroj 
Akordiono iĝas forte disvastigita, ĉefe en popolaj muzikoj, kaj uzatas en multaj tre malsamaj ĝenroj kaj landoj. Taksu: ŝipanaj kanzonoj, slavaj popolaj muzikoj, franca Musette-muziko, Ĵazo, Azerbajĝana muziko, Kaĵunmuziko, irlanda, ktp.

La instrumento estas uzata en Esperanta muziko, ekzemple de la bando Esperanto Desperado.

Estas variaĵoj, al kiuj mankas pianstila klavaro: bandonio kaj koncertino. Krome la butonoj de tiuj moviĝas laŭ la direkto de la balga movado, malkiel la butonoj de akordiono.

Vidu ankaŭ 
 Akordionisto
 Bandonio

Eksteraj ligiloj 

 http://images.nana.co.il//Upload/92004/ForumMessageAttachments/ForumMessageFile_592074.mp3 
 http://shironet.gpg.nrg.co.il/songView.aspx?song_id=5371&singer_id=585&song_title=36aae 
 http://shironet.gpg.nrg.co.il/songView.aspx?song_id=4923&singer_id=922&song_title=20f587 
 http://www.ksanti.net/free-reed/history/demian.html

Videoj 

!
Klavarinstrumentoj
Terfiziko

Terfiziko, aŭ geofiziko , estas la studado de Tero per kvantaj fizikaj metodoj, precipe per analizo de sismaj ondoj kaj metodoj magnetaj, elektraj, elektromagnetaj kaj radioaktivecaj. Temas pri grava parto de terscienco.

Ĝi forte baziĝas sur aliaj studadkampoj kiel matematiko aŭ informadiko. Terfizikaj teorioj ofte aplikatas, pli ĝenerale, en planeda scienco.

Inkluzivataj fakoj 
Terfizikon konsistigas, inter aliaj,
 Sismologio (studo de tertremoj kaj elastaj ondoj)
 Gravito kaj geodezio (analizo de la gravita kampo de Tero kaj de la grando kaj formo de Tero)
 Atmosfera elektro kaj tera magnetismo (inzluzive de la jonosfero, radiadozono Van Allen, teraj kurentoj, k.s.)
 Geodinamiko studas la dinamikon regantan la tektonojn de Tero kaj aliaj planedoj
 Geotermiko (varmado de la tero, varmofluo, vulkanoj kaj varmaj akvofontoj)
 Hidrologio (subtera kaj surfaca akvo, kelkfoje inkluzive de glaciejoj)
 Fizika oceanografio
 Meteologio
 Tektona fiziko
 Esplorada kaj inĝenierarta geofiziko

Rilata fako estas geokemio.

Historio de terfiziko 
La nomo "terfiziko" verŝajne unue uzatis en Germanio, kie ĝi aperis en la scienca literaturo jam ekde la mezo de la 19a jarcento. La vorton unue uzis Fröbel, kiu parolis pri geophysik en 1834.

Famaj fakuloj
 Alfred Wegener
 Inge Lehmann

Vidu ankaŭ 
 Fluidaĵ-Dinamiko
 Astroscienco
 Terscienco
 Geologio
 Geografio
 Kartografio
 Internacia Unio de Geodezio kaj Geofiziko

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Eŭropa Geofizika Societo 
 Internacia Unuiĝo pri Geodesio kaj Geofiziko
 Terscienca Fakultato de Universitato de Utrecht 
 Fakultato pri Teknikaj Tersciencoj de Universitato de Delft

Geofiziko
Oceanografio

Oceanografio (ankaŭ nomata oceanologio aŭ mara scienco) estas la studo pri la oceanoj de la tero kaj iliaj interligitaj ekosistemoj kaj kemiaj kaj fizikaj procesoj. Estas kvin ĉefaj fakoj en la scienco:
 Mara geologio, inkluzive de tektoniko kaj alia studado pri la oceana fundo.
 Fizika oceanografio, kiu traktas la fizikajn ecojn de la oceano (kiel ĝian temperaturo-salecan strukturon kaj fluojn).
 Kemia oceanografio - la studo pri la kemio de la oceano.
 Biologia oceanografio - ankaŭ kelkfoje konsiderita parto de mara biologio, kiu estas la studo pri la flaŭro kaj faŭno de la oceano.
 Meteologia oceanografio, kiu traktas tion, kiel la atmosfero kaj la oceano interagas.

Oni povas diri, ke la komenco de oceanografio kiel aparta scienco estis en 1872, kiam Charles Wyville Thomson kaj John Murray ekiris kun la Ekspedicio Challenger (1872-1876). Estis ĉirkaŭ tiu tempo, kiam diversaj nacioj decidis, ke - ĉar ili multe uzis la oceanoj komerce - ili devus investi pluan agadon en la scienca studado de la oceanoj. Diversaj nacioj, privataj homoj kaj institucioj dissendis ekspediciojn kaj oni kreis instituciojn dediĉitajn al la studo de oceanografio.

La unua monda organizo de oceanografio, la International Council for the Exploration of the Sea (ICES) (vd. angle) (Internacia Konsilio por la Esplorado de la Maro), kreiĝis la 22-an de julio 1902 aŭ 1901(?), en Kopenhago, Danio.

Oceanografiaj Institucioj 
 Interregistara Oceanografia Komisiono
 Institucio de Oceanografio Scripps (angle 'Scripps Institution of Oceanography')
 Oceanografia Institucio en Woods Hole (angle 'Woods Hole Oceanographic Institution')
 Southampton-a Oceanografia Centro (angle 'Southampton Oceanography Centre')

Oceanografoj 
 Veerabhadran Ramanathan

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Meteologio
 Cunamo
Arakido

La arakido (Arachis) estas neotropisa genro de 22 specioj de herboj el Sudameriko. Ĝia plej konata reprezentanto estas la ternukso aŭ ordinara arakido (Arachis hypogea), ankaŭ nomata simple arakido.
Vaste kulturata en tropika kaj subtropikaj landoj, malalta unujara herbo kun 3-folieraj folioj kaj flavaj aŭ flavruĝaj floroj 1- ĝis 4-ope akselaj. Post fekundiĝo de la floro la pedunklo de la guŝo longiĝas kaj kurbiĝas malsupren enterigante la junan guŝon, kiu poste subtere ekkreskas. Tial la planto havas la nomon ternukso, kvankam botanike la frukto ne estas nukso.

Eksteraj ligiloj 

 http://news.bbc.co.uk/chinese/simp/hi/newsid_4480000/newsid_4483600/4483676.stm
 http://news.bbc.co.uk/chinese/simp/hi/newsid_4020000/newsid_4024300/4024359.stm
 http://news.bbc.co.uk/chinese/simp/hi/newsid_3020000/newsid_3022900/3022954.stm 
 http://www.icrisat.org/GroundNut/GroundNut.htm  

Fabacoj
Neotropisa flaŭro
Legomoj
Listo de biologoj

Jen listo de gravaj biologoj.

 Aristotelo
 Francis Crick
 Charles Darwin
 Ernst Haeckel
 Willi Hennig
 Robert Hooke
 Robert Koch
 Jean-Baptiste Lamarck
 Karl Landsteiner
 Antoni van Leeuwenhoek
 Linnaeus (Linnaeus)
 James Lovelock
 Johann Gregor Mendel
 Louis Pasteur
 Jan Evangelista Purkyně
 Jean Rostand
 Matthias Schleiden
 Theodor Schwann
 Ignaz Semmelweis
 Rudolf Ludwig Karl Virchow
 James Watson
 Carl Woese

Vidu ankaŭ 
 Premio Nobel de Fiziologio aŭ Medicino
 Biologio

Eksteraj ligiloj 

 http://home.tiscalinet.ch/biografien/index.html
Stipulo

Stipulo estas elkreskaĵo ĉe bazo de iaj folioj, ŝosetoj. Tio estas ekz. folisimila (pizoj) aŭ formiĝis al dornego (prunelo) aŭ skvamforma.

Vidu ankaŭ
 Folicikatro

Plantomorfologio
Fabacoj

La fabacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo fabaloj (Fabales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 950 genrojn kaj pli ol 24 500 speciojn, el kiuj oni trovas plantojn gravajn por la homa nutrado (ekzemple fabo, fazeolo, pizo, lento, kikero kaj arakido). Ĝia tipa genro estas vicio (Vicia), kies eksa sinonimo estas fabo (Faba).

Tradicie, la fabacoj estis nomataj legumenacoj (en malnova PIV) kaj leguminozoj (en NPIV), pro la antaŭa latinscienca nomo de tiu familio (Leguminosae).

La speciojn de la familio karakterizas:
 papiliosimila floro, nesimetria korolo;
 guŝo;
 ĉe ilia radiko simbioze kunvivas Rhizobium, kiu povas fiksi nitrogenon (nitrogena fiksado);
 kelkaj el ili havas ĉirojn, ekz. pizoj, vicioj.

Taksonomio 
Inter la plej gravaj genroj de fabacoj estas:

Subfamilio Mimosoideae Mimozedoj 

 Albizia - albizio
 Albizia julibrissin - Persa silka arbo
 Inga
 Pithecellobium
 Acacia - akacio
 Mimosa - mimozo

Subfamilio Caesalpinioideae 

 Amherstia
 Brachystegia - mjombo
 Bauhinia
 Cercis
 Cassia
 Ceratonia - ceratonio
 Colophospermum
 Copaifera
 Caesalpinia
 Delonix
 Gleditsia - glediĉio
 Haematoxylum
 Isoberlinia - izoberlinio
 Julbernardia - julbernardio
 Melanoxylon
 Parkinsonia
 Sclerolobium
 Tamarindus

Subfamilio Papilionoideae Papilioformedoj aŭ Faboideoj 

 Abrus
 Arachis - arakido
 Astragalus
 Cicer - kikero
 Cytisus - citizo
 Genista - genisto
 Glycine - glicino
 Glycyrrhiza - glicirizo
 Hippocrepis - hipokrepido
 Indigofera
 Laburnum - laburno
 Lathyrus - latiro
 Lens - lento
 Lotus - lotuso
 Lupinus - lupeno
 Medicago - medikago
 Melilotus
 Ononis
 Phaseolus
 Pisum - pizo
 Robinia - robinio
 Tipuana - tipuano
 Trifolium - trifolio
 Trigonella
 Ulex - ulekso
 Vicia - vicio
 Vigna - vigno
 Wisteria - visterio

Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (21 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Referencoj 

Magnoliofitoj
Fabacoj
Plantofamilioj
Antoni van Leeuwenhoek

Antoni van LEEUWENHOEK (naskiĝis la 24-an de oktobro 1632 en Delft, mortis la 26-an de aŭgusto 1723 en Delft) estis nederlanda fizikisto kaj komercisto.

Li estas plej bone konata pro sia kontribuo al plibonigo de la mikroskopo kaj siaj kontribuoj al la starigo de ĉela biologio. Uzante sian manmetiitan mikroskopon, li estis la unua kiu observis kaj priskribis muskolajn fibrojn, bakteriojn, spermatozoojn kaj sangan fluon en kapilaroj (malgrandaj angioj).

Ora jarcento de Nederlando
Inventisto

Inventisto estas iu kiu kreas novajn inventaĵojn, ordinare meĥanika, elektra, aŭ programata aparato aŭ metodo. Kvankam iuj inventistoj eble estas ankaŭ sciencistoj, multaj agas kiel inĝenieroj kiu malkovris kaj kreis utilan rimedon el konata scienco.

Patento permesas al la inventisto liman monopolon al la rajtoj de inventaĵo kiu estas sufiĉe nova.

vidu ankaŭ 
 Historio de scienco kaj teknologio

Profesioj
Inventistoj
Daniel Radcliffe

Daniel Jacob RADCLIFFE (naskiĝis la 23-an de julio, 1989 en Londono) estas brita aktoro.

Sian unuan rolon li ricevis en la aĝo de dek jaroj: En la televidproduktaĵo David Copperfield li prezentis la junan David Copperfield. Du jarojn poste li unuafoje aperis sur kino-ekrano (The Tailor of Panama).

Plej grandan famon li tamen gajnis en la rolo de Harry Potter.

Filmaro

Televido

Teatro

Vidu ankaŭ 
 Emma Watson

Eksteraj ligiloj 

 
 
 
 

Britaj aktoroj
Naskiĝintoj en Britio
Britaj infanaj aktoroj
Aktoroj en filmoj pri Harry Potter
Fukui-dialekto

Fukui-dialekto (japana lingvo:福井弁 [fukui-ben]) estas dialekto de Japana lingvo, parolata en prefektujo Fukui.

En suda parto de prefektujo Fukui oni parolas simile al Kansaja dialekto.

Konataj vortoj de Fukui-dialekto 
 "ほや" [hoja] - "Jes", montras konsenton
 "ほやほや" [hoja hoja] montras fortan konsenton.
 "ほやけどぉ～" [hojakedoo] - "Sed......"
 "つるつるいっぱい" [curu curu ippai] - "(Glaso) estas tiel plena de fluaĵo, ke ĝi preskaŭ superfluas"

Eksteraj ligiloj 
 http://nihongo.human.metro-u.ac.jp/long/maps/perceptmaps.htm  
 http://www.lares.dti.ne.jp/~denjin/text/lesson06.html 
 http://shin2600.cool.ne.jp/madonna/english1.html  
 http://www3.to/fukui Kurso de modana Fukui-dialekto (Japane)

Lingvoj laŭ alfabeto
Albedo

Albedo aŭ reflektopovo estas la kvociento de la reflektita lumkvanto per la ricevita, ĉe la difuze reflektantaj korpoj.

Pli precize: albedo = respegulita lumkvanto/alvenanta lumkvanto

La albedo povas montri la teoriajn valorojn de 0,00 ĝis 1,00.

La planedo Venuso havas tre altvaloran albedon kun 0,76 (la helaj nuboj tre multe respegulas), la Luno havas averaĝe la malaltan albedon de 0,12. (Luno ne havas atmosferon.) Komparu kun la albedo de Tero: averaĝa ĉirkaŭ 0.35. Tamen ĝi varias de 0.04 (asfalto) ĝis 0.90 (neĝo).

Klimato
Entento

Entento signifas amikan kontrakton inter regnoj. 

La Kora Entento (nomata france Entente cordiale) estis subskribita la 8-an de aprilo 1904 inter Britio kaj Francio,  kaj regulis la koloniajn demandojn, t.e. diversajn disputojn inter la du potencoj rilate al ilia influo kaj regivo en partoj de iliaj koloniaj imperioj inkluzive de Egiptio, Maroko, Madagaskaro, Kanado, Siamo kaj Afriko ĝenerale. La interkonsento signalis la finon de jarcentoj de malamikeco inter la du landoj.  

Tiuj interkonsentoj iĝis la bazo de la Triopa Entento kun la Rusa Imperio, kiam en 1908 kun la aniĝo de Rusio, la Kora Entento pligrandiĝis formante la Triopan Ententon.  Tiu Triopa Entento estis la opozicio al la centraj potencoj en la unua mondmilito.

En 1920 formiĝis la Malgranda Entento inter Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio kaj Rumanio kontraŭ Hungario.

Ankaŭ vidu 

Balkana entento
ententa invado de Rusio

historiotraktatoj

Eksteraj ligiloj 

(germane)  http://www.dhm.de/lemo/html/wk1/kriegsverlauf/entente/index.html
Georg Maurer

Georg MAURER [geog maŭre] (naskiĝis la 11-an de marto 1907, mortis la 4-an de aŭgusto 1971) estis germana verkisto kaj tradukisto.

Naskiĝinte en Reghin, Transilvanio, li pasigis grandan parton de sia infanaĝo en Bukareŝto. En la jaro 1926 transloĝiĝis al Germanio. Ĝis 1932 li studis germanistikon, arthistorion kaj filozofion en Lepsiko kaj Berlino. Li laboris kiel ĵurnalisto kaj servis kiel soldato dum la Dua mondmilito.

Post la milito li restis en Orienta Germanio. Li vivtenis sin kiel ĵurnalisto kaj verkisto; ekde 1955 li instruis lirikon en Lepsiko kaj ekde 1961 li okupis profesoran postenon. Lia verkaro konsistas el liriko kaj eseoj, krome li tradukis verkojn el la rumana lingvo al la germana.

Georg Maurer mortis en Pocdamo.

Listo de verkoj 
 Ewige Stimmen (poemoj, 1936)
 Gesänge der Zeit (himnoj kaj sonetoj, 1948)
 Zweiundvierzig Sonette (sonetoj, 1953)
 Die Elemente (poemoj, 1955)
 Der Dichter und seine Zeit (eseoj kaj kritikoj, 1956)
 Lob der Venus (sonetoj, 1957)
 Dreistrophenkalender (poemoj, 1961)
 Stromkreis (poemoj, 1964)
 Gestalten der Liebe (poemoj, 1964)
 Im Blick der Uralten (poemoj, 1965)
 Erfahrene Welt (poemoj, eld. 1972)

Maurer
Maurer
Diametro

La diametro (greke Diameter) estas la distanco inter krucpunktoj de cirklo kaj rekto, kiu trapasas centron. La duono de la diametro nomiĝas radiuso.

La rilato inter la perimetro kaj la diametro de cirklo estas la pi-nombro π (pi), kio estas ĉirkaŭ 3,14.

Geometrio
Radiuso

Radiuso estas en elementa geometrio (de cirklo aŭ sfero) ĉiu el la strekoj, kunligantaj punkton de la koncerna figuro al ĝia centro; la longo de tia streko: areo de cirklo aŭ sfero estas proporcia al la kvadrato de ĝia radiuso. Evidente la areo de duonsfero (spaca) estas pli granda ol la areo de sam-radiusa cirklo (ebena). Duradiuso estas linio kiu transiras la cirklomezon: tranĉante la cirklon ĝi difinas du duoncirklojn aliflanke.

Geometrio
Sully Prudhomme

Sully PRUDHOMME, realnome: René François Armand PRUDHOMME (naskiĝis  en Parizo, mortis  en Châtenay-Malabry) estis franca poeto. Li estis la unua gajninto de la Premion Nobel de Literaturo (1901). En gazetara komuniko eldonita de la Sveda Akademio, estis eksplicita ke li gajnis pro "kiel speciala omaĝo al la poezia verko, kiu emfazas la subliman idealismon, la artan perfektecon kaj maloftan kombinaĵon de la kvalitoj de la koro kaj menso."

Prudhomme estis inĝeniero laŭ la studado, sed turnis sin al ideala filozofio kaj poste al poezio. Li anis al la Parnasa skolo, kiu rekomendis estetikan, ritman kaj elegantan zorgemon pri la elekto de la vorto en poezio. Sed li restis ĉiam iom aparte de la ĉeffluo. Li provis krei sciencan poezion por sia moderna tempo, tio signifas esprimi la sciencajn malkovrojn de lia tempo per poezio. Sed la temoj kaj formo de tiu eksmodiĝis, kaj nur kelkaj kortuŝaj malesperaj lirikaj poemoj plu estas aprecataj (kiel La okuloj, la karesoj, la valso kaj la torenta kirlo, aŭ pri rememoroj de soleca malfeliĉa infano en pensiono). 

Sincera kaj maltrankvilkora, li ĉiam bedaŭris ne plu povi kredi je la perdita religia kredo, kiun li neniam forgesis.

Disputo pri la gajno 
Kiam li ricevis la Nobel-premion pri literaturo, lia premiito estis akompanata de protestoj de pensuloj, kiuj forte pensis ke oni devus doni la premion al rusa verkisto Lev Nikolajeviĉ Tolstoj. 42 svedaj verkistoj kaj artistoj subskribis protestan proklamon pri ĉi tiu afero. La protesto estis farita pro eraro, ĉar Tolstoj ne ricevis la premion pro teknika problemo - lia kandidateco estis prezentita en ne-norma maniero, kaj la membroj de la premi-komitato ne rajtis nomumi kandidatojn per si mem.

Listo de verkoj

Poezio 

 Stances et poèmes (1865)
 Les épreuves (1866)
 Les solitudes (1869)
 Les destins (1872)
 La France (1874)
 Les vaines tendresses (1875)
 Le prisme, poésies diverses (1886)
 Le bonheur (1888)

 Prozo 

 Que sais-je? (1896)
 Testament poétique (1901)
 La vraie religion selon Pascal (1905)
 Journal intime (1922)

 En Esperanto aperis 

 La rompita vazo''. - En: Nova antologio. - 2. eld. - Warszawa: Pola Esperanto Asocio, 1965. - p. 16 - 17
 La rompita vazo. - Traduko de Antoni Grabowski. En: El Parnaso de Popoloj : poemaro. - Varsovio, 1913 (represo: Saarbrücken: Iltis, 1983). - p. 46- 47

Eksteraj ligiloj 

 Poèmes:  i 
 Les Vaines Tendresses  HTML, PDF in libro veritas 

Francaj poetoj
Nobel-premiitoj pri literaturo
Membroj de la Franca Akademio
Islama pilgrimado



La du sanktaj urboj de Islamo
Haĝo (deviga pilgrimado al Mekao kaj Medino).

Pilgrimadoj al tomboj de islamaj sanktuloj kaj spiritaj majstroj

Jerusalemo
Moskeo de Al-Aqsa.

Ŝijaismaj
 Kerbala
 Naĝaf
 Qom

Aliaj (laŭ landoj)

pilgrimlokoj en Uzbekio:

pilgrimlokoj en Barato:

ktp

Islamo
Kilometro

Kilometro (simbolo: km) estas SI-unuo de la longo egalas al mil (1000) metroj; en scienca notacio oni povas ekvivalente skribi "103 m". Tio proksimume egalas al 0,621 mejloj, 1 094 jardoj aŭ 3 281 futoj en imperiaj mezurunuoj.

Referencoj

Vidu ankaŭ 
 lumjaro
 1 E3 m
 kvadrata kilometro

Mezurunuoj de longo
Jardo

jardo - Anglosaksa mezurunuo de longo.
 jardo - stango al kiu estas fiksata velo.
Futo

Futo estas mezurunuo de longo, diversa laŭ la landoj, valoranta proksimume trionon de metro. Tio estas proksimume la longo de homa piedo de post la kalkano ĝis la pinto de la pieda dikfingro, precipe se mezurata sur ŝuhava piedo. La vorto venas el la skandinava fot (elparolu "fu:t" per longa vokalo, angle skribu foot) = piedo. Multaj lingvoj uzas unu saman vorton por futo kaj piedo. Uzi longon de piedo kiel mezurunuon estis komuna al diversaj kulturoj. La plej malnova konata norma mezureca piedo, estis trovita en Sumero, kie difino de ĝi troviĝas sur statuo de Gudea en Lagaŝ, jare 2575 a.K.

1 futo estas 12 coloj, sed en vikinga epoko skandinava nur dek coloj.

Preskaŭ ĉiuj landoj, kiuj iam uzis futojn, transiris al la metra sistemo, sed du difinoj de futo estas ankoraŭ uzataj hodiaŭ. La plej ofta estas la internacia futo (0,3048 metro, ekzakte), uzata en Usono kaj multe ankoraŭ en Britio. Por termezurado en Usono estas uzata alia futo (1200/3937 m, proksimume 0,3048006096 m).

Vidu ankaŭ 
 Jardo
 Mejlo
 Sistemo Internacia de Unuoj

Eksteraj ligiloj 

 Klarigo pri la du futoj usonaj  

Mezurunuoj de longo
Union pour un mouvement populaire

UMP (france Union pour un mouvement populaire, "Unuiĝo por Popola Movado") estas la plej granda dekstra-flanka politika partio en Francio.

Ĝi elvenis el la partio Rassemblement Pour la République, enhavante la partion Démocratie Libérale (Liberala Demokratio) kaj kelkajn anojn el Union pour la Démocratie Française (Unuiĝo por la Franca Demokratio aŭ UDF). Ĝi estis ĉefe la partio de la eksprezidento Jacques Chirac.

Kreita por la parlamenta baloto de junio 2002 (tuj post la reelekto de Jacques Chirac kiel prezidento), ĝi unue nomiĝis Union pour la Majorité Présidentielle (Unuiĝo por la Majoritato Prezidenta). Ĝi ŝanĝis sian nomon konservante la mallongigon en Novembro 2002.

La 28-an de novembro 2004, ĝia dua prezidanto estis Nicolas Sarkozy, kiu demisiis en majo 2007 (ĉar li iĝis prezidento de Francio la 6-an de majo 2007).

Internacie la partio estas parto de la Internacia Demokratia Unio, ene de la Eŭropa Unio de la Eŭropa Popola Partio.

La partio adoptis la nomon Les Républicains la .

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Politikaj partioj de Francio

Politikaj partioj de Francio
Politikaj partioj fonditaj en 2002
Konservativaj partioj
Liberalaj partioj
Politikaj partioj malfonditaj en 2015
Colo

Colo estas malnova malgranda komunuza mezurunuo de longo, (germane "Zoll", france "pouce", ruse "Дюйм", angle "inch", svede "tum") valoranta proksimume 25 milimetrojn. Nuntempe ankoraŭ uzata ekzemple en Usono, kie ĝi valoras aŭ 25,4 milimetrojn (internacia colo) aŭ 25,4/0,999998 milimetrojn (usona termezura colo). Dek du coloj egalas unu futo (angle "foot").

Deveno: Kiel multaj malnovaj mezurunuoj (ekz. ulno, klafto) la colo havis bazon en la homa korpo. Tradicie oni difinas ĝin kiel longon de la lasta, movebla parto de dikfingro.

Ĝi ankoraŭ estas unu el la ĉefaj mezurunuoj en Usono, kaj estas ofte uzata en Kanado. Ofte en Usono, Kanado, Britio, kaj Novzelando, personaj altecoj estas priskribita en futoj kaj coloj. Tamen en Kanado kaj Novzelando, oficialaj dokumentoj nun utiligas metro-sistemon.

Necesas rimarki, ke malgraŭ malpliiĝo de ĝenerala uzo, colo estas vastege uzata en komputiko, kie preskaŭ ne estas uzata metro-sistemo.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.opsi.gov.uk/si/si1995/Uksi_19951804_en_2.htm 
 http://conversion.konverter-jedinica.com  

Mezurunuoj de longo
Longo

Longo estas unudimensia geometria mezuro. Ĉe plurdimensia objekto oni kutime nomas longo la mezuron laŭ la plej granda dimensio, dum la aliaj dimensioj estas larĝo kaj ĉe tridimensiaĵoj alto, profundo, aŭ diko. Longo de longa malrekta aĵo aŭ geometria kurbo kutime estas mezurata ne laŭ rekta linio, sed laŭ la aĵo mem.

Difino

En matematiko 
Longo estas malsama de distanco. Distanco estas mezuro de la rektlinia malproksimo inter du punktoj, dum longo estas mezuro de kurbo. Malsamaj kurboj kun la samaj finpunktoj povas havi malsamajn longojn.

Oni difinas longon enkondukante nespacan reelan variablon t kaj kontinuan dissurĵetan vektoran funkcion  x(t) tiajn, ke la kurbo estas la bildo de  x(t) por t1 ≤ t ≤ t2. Tiam la longo de la kurbo estas

L = ∫ [t1 ... t2] |dx(t)/dt| dt .

Ĉiu tia elekto de x(t) donas la saman rezulton por L. La distanco de du punktoj tiam estas la longo de la malplej longa kurbo havanta ilin kiel finpunktojn, t.e. rekta streko inter ili.

Ekvivalente, oni povas preni la Pitagoran Teoremon kiel fundamentan difinon de distanco kaj difini longon surbaze de ĝi. Tiam oni dividas la kurbon en serion de segmentoj kaj diras, ke la longo estas la limo de la sumo de la distancoj inter la finpunktoj de ĉiu segmento dum la la nombro de la segmentoj proksimiĝas al nefinieco. Tiu difino respondas al la praktika procedo por mezuri la longon de longa kurba objekto, ekzemple rivero, en la reala mondo, t.e. dividi ĝin en mallongajn, preskaŭ rektajn partojn kaj mezuri la distancon inter la finpunktoj de ĉiu parto.

En homaj lingvoj 

Homaj lingvoj uzas diversajn adjektivojn por esprimi unudimensian mezuron de objekto, interalie similajn al longa, larĝa, alta, profunda, kaj dika en Esperanto. "Longo" kutime estas la nomo de la plej granda dimensio de la objekto. Tamen, se objekto havas difinitan fronton al kiu observanto normale rigardas, aplikiĝas aliaj semantikaj reguloj kaj ĉe tiaj objektoj oni ofte ne uzas la nomon "longo": ekzemple, oni parolas pri "alta fenestro" se la dimensio de supro al malsupro estas plej granda, aŭ "larĝa fenestro" se la dimensio de dekstro al maldekstro estas plej granda. Se temas pri kavaĵo en surfaco, la dimensio de ekstero al interno nomiĝas "profundo". Tamen, precipe se la supereco de la plej granda dimensio estas frapa, oni povas paroli pri longo eĉ en tiaj specialaj kazoj; ekzemple, "longa fenestro" povas indiki ekstreme altan aŭ ekstreme larĝan fenestron, kaj oni diras jen "profunda kaverno", jen "longa kaverno".

Krom la spaca senco, en ordinara lingvuzo longo povas signifi la mezuron de tempa daŭro.

En Esperanto dimensiaj radikoj kiel long- estas a-karakteraj.

Aplikado 
Por mezuri fizikan longon estas uzataj diversaj mezurunuoj:

 Metra sistemo:
 Centimetro
 Metro
 Kilometro
 La malnova brita sistemo:
 Colo
 Futo
 Jardo
 Mejlo
 Alia:
 Klafto
 Naturaj
 Longo de Planck

Vidu ankaŭ 
 Metrika spaco
 Lumrapideco
 Larĝo
 Alto
 Diko
 Profundo

Eksteraj ligiloj 

 http://www.marco-burmeister.de/index_frameaufbau.html?helferlein_laengenmasse 
 http://calc.skyrocket.de/de

Notoj 

Geometrio
Centimetro

Centimetro (simbolo: cm) estas cgs-unuo de longo, mallongigita per cm. Unu centimetro egalas al centono de metro, kiu estas la SI-unuo de longo.

 = 
 =

Ekzemploj 
Por bildigi la grandecon de unu centimetro, jen listo de aĵoj longaj de inter 1 cm kaj 10 cm (= 1 decimetro).

 1 cm estas:
 10 milimetroj (mm).
 0,39 coloj.
 flanko de kvadrato, kies areo estas 1 cm2, aŭ 10−4 m2.
 streko de kubo, kiu havas volumenon de 1 ml (mililitro).
 1,5 cm -- longo de moskito.
 2,54 cm -- unu colo.
 3,1 cm -- 1 atoparseko, humura unuo, (10−18 parseko).
 4,27 cm -- diametro de golfludpilko.
 50 mm -- fokusa longo de norma fotada lenso por 35 mm-a foto.

Vidu ankaŭ 
 Milimetro
 Decimetro
 Dekoblaj kaj dekonaj unuoj
 Kvadrata centimetro
 Kuba centimetro

Eksteraj ligiloj 

 http://www.opsi.gov.uk/si/si1995/Uksi_19951804_en_2.htm 
 http://conversion.konverter-jedinica.com  

Mezurunuoj de longo
Kampinagrando

Kampinagrando aŭ Kampino Granda (portugallingve: Campina Grande, /kã'pinə 'grãdə/), estas urbo kaj municipo de Brazilo, kun proksime 376 mil loĝantoj. Ĝi estas la plej aktiva urbo en Brazila Nordorienta internlando, en ŝtato Paraibo. Ĝi estas super montaro Borboremo. Ĝia nomo signifas "Granda Kamparo". En Kampinagrando estas la ĉefa universitata centro de Brazila Nordoriento, en ĝi loĝas pli ol 20 mil studentoj kaj pli ol 2 mil profesoroj, estas en Brazilo urbo kun la plej granda kvanto de profesoroj po loĝantoj.

Esperanto-movado 
Ĉirkaŭ 1980 du junuloj, Afonso Camboim kaj Maria do Socorro Paz e Albuquerque, lernis Esperanton per la libro Esperanto sem mestre de Francisko Valdomiro Lorenz. En tiu jaro, tuj post la memlernado, ili starigis senpagan kurson ĉe spiritisma centro "Varões do Senhor", en februaro 1981 jam estis pli ol 50 lernantoj. En la sekvaj jaroj estis granda Esperanto-movado tie, kun ĉirkaŭ 800 lernantoj kaj apogo de publikaj aŭtoritatuloj. Malgraŭ tio, la movado rapide malvigliĝis kaj malaperis post 1990. Ĝis hodiaŭ, multaj homoj parolas Esperanton en Campina Grande, kaj eĉ sur strate, oni povas aŭdi homojn parolante la lingvon.

Renkontiĝo por Nova Konscio 

Ĉiujare dum karnavalo okazas en la urbo la Renkontiĝo por Nova Konscio (Encontro para a Nova Consciência) enhavanta diversajn eventojn, kiel kulturajn, artajn, religiajn, sciencajn, soci- kaj medi-movadajn festivalojn, prelegojn, k.t.p. Rimarkindas interalie la interreligia toleremo de la partoprenantoj.

Konataj urbanoj 
 Bráulio Tavares (1950), verkisto, poeto kaj komponisto

Vidu ankaŭ 
 Historio de Kampinagrando
 Parko de la Popolo
 Federacia Universitato de Kampinagrando - UFCG

Referencoj

Notoj 

 
Municipoj de Paraibo
Ludwig Erhard

Ludwig ERHARD (naskiĝis la 4-an de februaro, 1897, mortis la 5-an de majo, 1977) estis la dua kanceliero (ĉefministro) en la historio de Federacia Respubliko Germanio.

Naskita en Fürth (Frankonio), Erhard unue lernis la komercan fakon, sed poste studis kaj longan tempon kunestris privatan instituton pri esplorado de merkatoj.

Dum la dua mondmilito, en 1944, li verkis memorandon pri siaj ideoj por la rekonstruo de Germanio post la milito. La papero, kiun Erhard proprainiciate verkis kaj iom facilanime disdonis, povis kosti la vivon de la aŭtoro kaj ĉiuj posedanto de kopio, ĉar ĝi estis punebla kiel "defetismo". Sed ĝi estis favore prijuĝata de la rezistanto Carl Friedrich Goerdeler kaj post la milito de la usonaj okupantoj kaj novaj germanaj respondeculoj.

Profesoro (ekde 1947), Erhard en 1948 fariĝis Direktoro pri ekonomio en Germana Konsilio en Frankfurt am Main, kiu estis ia frutempa germana organo transprenanta administrajn taskojn. La okcidentaj okupantoj spertis la memstarecon de Erhard, kiam tiu - paralele al la valuta reformo - en junio 1948 simple nuligis la ordonitajn prezojn por multaj varoj. La efiko, komune kun la valuta reformo: rapide la butikoj repleniĝis.

En 1949 Konrad Adenauer kunprenis Erhard-on en la unuan federacian registaron. Tie Erhard restis, kiel ministro pri ekonomio kaj ekde 1957 kiel vickanceliero (vicĉefministro), ĝis 1963. Tiam Erhard transprenis la ĉefministrecon, kontraŭ la firma volo de Adenauer: Erhard laŭ li ne havis la necesan politikan instinkton kaj venkemon.

Komence la ĉefministreco de Erhard ŝajnis malpravigi la skeptikantojn, kaj en 1965 la balotoj montris lian popularecon. Dum krizo inter Israelo kaj la arabaj ŝtatoj Erhard fine aranĝis diplomatajn rilatojn inter Germanio kaj Israelo, sekve pluraj arabaj ŝtatoj rompis la rilatojn al Germanio.

Sed jam en aŭtuno 1966 lia koalicio kun la liberala partio FDP rompiĝis. Ankaŭ en la propra partio estis opozicio. La tiama (relative malgranda) ekonomia krizo estis uzata de aliaj kristandemokratoj por mem strebi al la ĉefministreco. Sukcese eliris tiun lukton la antaŭa ĉefministro de Baden-Virtembergo, Kurt Georg Kiesinger.

Erhard restos en memoro precipe pro sia tempo kiel ministro pri ekonomio, kiel "patro de la ekonomia miraklo" de la postmilita (okcidenta) Germanio kaj la koncepto "sociala merkata ekonomio". En sia verko "Bonstato por ĉiuj" ('Wohlstand für alle') el 1957 li popularigis siajn ideojn. Ekzemple, protekto kontraŭ inflacio laŭ li estis rajto de la civitanoj. Erhard estis partie libera kaj konsiderata de la liberala partio kiel samideano, nur kiel ĉefministro eniris la Kristandemokratan Union.

Eksteraj ligiloj 

 http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/ErhardLudwig 
 http://www.ludwig-erhard-stiftung.de 
 http://www.welt.de/print-welt/article387546/Ludwig_Erhard_wurde_offenbar_als_Parteiloser_Bundeskanzler.html
 http://www.ludwig-erhard-initiative.de 

Germanaj kancelieroj
Germanaj politikistoj
Germanaj ministroj
Ministroj pri ekonomio
Konservativistoj
Kurt Georg Kiesinger

Kurt Georg KIESINGER (naskiĝis la 6-an de aprilo 1904 en Albstadt-Ebingen, mortis la 9-an de marto 1988 en Tübingen-Bebenhausen) estis la tria kanceliero (ĉefministro) en la historio de Federacia Respubliko Germanio.

De 1958 ĝis 1966 li estis ĉefministro de Baden-Virtembergo.

Li oficis kiel kanceliero de 1966-12-01 ĝis 1969-10-21. Tio estis ĝis tiam la plej mallonga oficperiodo de kanceliero. Sub lia regado la kristana partiaro (CDU/CSU) unuafoje post la dua mondmilito dividis la povon kun la socialdemokratia partio.

Unu el liaj malapogeoj kiel kanceliero estis en 1968, kiam la aktivulino Beate Klarsfeld dum partia kunveno de la CDU, vangofrapis lin kaj nomis lin nazio.

Germanaj kancelieroj
Germanaj politikistoj
Konservativistoj
Ministroprezidantoj de germana federacia lando