Andrea Mantegna

Andrea Mantegna (ur. ok. 1431, zm. 13 września 1506) – włoski malarz i rytownik. Urodzony w okolicy Vicenzy w rodzinie cieśli. Zajmował się także dyplomacją, projektowaniem arrasów, archeologią i matematyką.

Był prekursorem miedziorytu, a jego prace były wzorem dla Albrechta Dürera. Tworzył głównie w Padwie i Mantui. Jego obrazy wyróżniają się dramatyzmem rysunku, mistrzostwem perspektywy oraz wybitnie klasycznym detalem architektonicznym.

Do najważniejszych jego prac zalicza się freski ze scenami z życia św. św. Krzysztofa i Jakuba w Cappella Ovetari w kościele degli Eremitani w Padwie (1448-1457), poważnie uszkodzone w czasie II wojny światowej, częściowo zrekonstruowane) oraz freski w Camera degli Sposi w Pałacu Książęcym w Mantui. Od 1459 pracował u Gonzagów w Mantui, tworząc serię wybitnych fresków w Castello San Giorgio i Palazzo Ducale. Namalowany w latach 1465-1466 obraz Chrystus zmarły wyróżnia się zastosowaniem bardzo śmiałego skrótu perspektywicznego.

W twórczości Mantegni widać dokładną znajomość antyku, np. 9 obrazów pod wspólnym tytułem Triumf Cezara (ok. 1480-1492). Inną jego pracą był obraz Modlitwa w Ogrójcu z 1460 roku, znajdujący się obecnie w National Gallery w Londynie. W galerii Uffizi znajdują się trzy obrazy, obecnie Tryptyk z Pokłonem Trzech Króli, Obrzezaniem i Wniebowstąpieniem Chrystusa.

Prace artysty

Lata 1431-1459 
 Święty Marek – ok. 1448, Städelsches Kunstinstitut Frankfurt
 Święty Hieronim - 1448 – 1449, Museu de Art, São Paulo
 Święty Piotr – ok. 1449 fresk, kościół Eremitani, Padwa
 Serafin – 1449 – 1450 kościół Eremitani kaplica Ovetarich, Padwa
 Pokłon pasterzy – 1450, Metropolitan Museum of Art
 Portret Jacopa Antonia – 1453 Bibliotheque de I’Arsenal, Paryż
 Poliptyk ze św. Łukaszem – 1453 – 1454, tempera na desce 178 × 227 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
 Poliptyk świętego Łukasza, – 1454, Pinakoteka Brera
 Święta Eufemia – 1454, Gallerie Nazionali, Neapol
 Święty Jerzy – ok. 1456 – 1457, tempera na desce 66 × 32 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja
 Dzieciątko błogosławiące – 1455 – 1460, National Gallery of Art, Waszyngton
 Prezentacja w świątyni -1455- 1465, tempera na desce 69 × 86,3 cm, Gemäldegalerie, Berlin

Na dworze Gonzagów (1460-1474) 
 Zaśnięcie Matki Boskiej – 1450 – 1460, tempera i złoto na desce 54 × 42 cm, Prado
 Poliptyk San Zeno – ok. 1457 – 1460, Werona
 Tryptyk z Uffizi (Tryptyk:Obrzezanie, Pokłon Trzech Króli, Wniebowstąpienie) – ok. 1459 – 1492, tempera na desce, kwatera środkowa 77 × 75 cm, kwatery boczne 86 × 42,5 cm, Galeria Uffizi, Florencja
 Pogrzeb Najświętszej Marii Panny – 1460, Prado, Madryt
 Modlitwa w Ogrójcu – 1460
 Święty Sebastian – ok. 1460
 Portret Francesca Gonzagi – ok. 1460 – 1462, tempera na desce 25 × 18, cm, Museo di Capodimonte, Neapol
 Madonna z Dzieciątkiem – 1465 – 1470, Staatliche Museen, Gemäldegalerie
 Północna ściana w camera Picta – 1465 – 1474 Palazzo Ducale, Mantua
 Tryptyk z Pokłonem Trzech Króli, Obrzezaniem i Wniebowstąpieniem Chrystusa – 1466
 Portret mężczyzny- ok. 1466, Galeria Uffizi

Lata 1475-1497 
 Opłakiwanie zmarłego Chrystusa (Martwy Chrystus) – 1475 – 1478, tempera na płótnie 68 × 81 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
 Matka Boska Zwycięska – 1496, Luwr
 cykl Triumf Cezara:
 Trębacze i chorążowie – (płótno I) 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Trofea i machiny oblężnicze, poselstwa podbitych miast i inskrypcje – (płótno II) 1480 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Wóz z trofeami i tragarze łupów – (płótno III) 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Trębacze, chóry i słonie – (płótno V) 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Tragarze łupów, trofeów i broni – (płótno VI) – 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Muzycy i niosący sztandary – (płótno VIII), 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Juliusz Cezar na triumfalnym wozie – (płótno IX) 1485 – 1500, Hampton Court Royal Collection
 Madonna u groty – 1488 – 1490, Galeria Uffizi
 Chrystus podtrzymywany przez dwóch aniołów – 1490 – 1500, Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhaga
 Zstąpienie Chrystusa do piekieł – ok. 1492, kolekcja prywatna, Barbary Piaseckiej Johnson, Princeton
 Odkupiciel – 1493, Congregazione Della Carita
 Judyta – ok. 1495, olej na desce, 30,11 × 18,1 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
 Judyta z głową Holofernesa – ok. 1495, olej na miedzi 38,5 × 24,5 cm, Muzeum Czartoryskich w Krakowie
 Święta Rodzina ze św. Janem  – 1495 – 1505, Gemäldegalerie, Drezno
 Parnas – 1497, 159 cm × 192 cm, Luwr

Ostatnie lata 
 Triumf cnoty – ok. 1499 – 1502, Luwr

Przypisy 

Malarze quattrocenta
Włoscy rytownicy
Zmarli w 1506
Urodzeni w 1431