Jászberény

Jászberény [jAsberEnj] estas kultura kaj ekonomia centro de la regiono Jászság, kiu situas en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Jász-Nagykun-Szolnok, en Distrikto Jászberény. La urbo havas la titolon vinvilaĝo, krome ĝi estas centro de la samnoma distrikto.

Geografio 
Jászberény situas je 80 km-j de Budapeŝto, je 40 km-j de monto Mátra, ĉirkaŭpremite de la rivero Zagyva. Ĝi havas ĉirkaŭ 30.000 loĝantojn, tiel la urbo apartenas al etaj urboj. Ĝi konservas kuriozajn geografiajn, etnografiajn kaj historiajn trajtojn.

Historio 
La irandevena popolo jaso setlis kune kun popolo kumano en la 13-a jarcento. La hungaraj regantoj donacis al la jasoj privilegiajn rajtojn.

Jászberény multe evouliĝis en lastaj jardekoj malgraŭ la malfacilaĵoj de ekonomio. La urbo havas gravan rolon en la kultura vivo de la lando.

En 1995 oni aranĝis unue la Mondrenkontiĝon de jasoj. Post ĝia granda sukceso la urbestroj decidis, ke ili aranĝos ĉiujare grandan renkontiĝon, nomita "Somero de Jászberény", kiu celas kulturi la riĉan historian pasinton kaj kulturan heredaĵon. La aranĝoj Internacia Dancdomo kaj Popolmuzikista Tendaro, Festivalo "Csángó", Internacia Mielfoiro kaj Abelista Renkontiĝo altiras milojn da enlandaj kaj eksterlandaj partoprenantoj. Ankaŭ la popularaj kaj seriozaj muzikaj programoj, plac-koncertoj kaj strata balo kun artfajraĵo estas tre popularaj.

Pri la okazintaĵoj de Jászberény oni povas informiĝi en la Muzeo Jász. Tie ĉi oni gardas simbolon de la urbo, la "kornon de Lehel". La modernan kulturan fizionomion de urbo prezentas la Muzeo Hamza, kie oni povas rigardi daŭran ekspozicion de nunaj pentristoj kaj grafistoj.

La Kulturcentro Déryné havas difinan rolon en la kultura vivo de la urbo, la Urba Biblioteko kaj Informa Centro havas konsiderindan kvanton de libroj kaj revuoj.

La Popola Ensemblo Jászság, la Infanpopoldanca ensemblo Barkóca kaj Árendás kune gardas, kulturas kaj esploras popoldancojn, popolmuzikojn, kostumojn de Jászság.

La urbo havas prestiĝan kaj favoratan universitaton (Szent István Egyetem) kaj gimnazion (Lehel Vezér Gimnázium).

Vizitantoj de la urbo Jászberény povos senti gastamon de loĝantoj, kaj ili havos grandajn travivaĵojn.

Vidindaĵoj 
 Urbodomo de Jászberény, en la korto muzeo pri jasoj
 Preĝejo de Ĉieliro de Sankta Maria (Jászberény)
 romkatolika paroĥa gotika kaj baroka Preĝejo de Nomo de Jesuo (Jászberény) de 1472, en la 18-a jarcento barokigita, ankaŭ pilgrimloko
 romkatolika preĝejo omaĝe al Reĝino de Majo
 romkatolika paroĥa preĝejo Nomo de Sankta Maria (Jászberény)
 romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Triunuo
 Kalvinana preĝejo (Jászberény) el la 18-a jarcento

Famuloj 
 en Jászberény naskiĝis kaj mortis pentristo László Benke
 en Jászberény naskiĝis:
 aktoroj Sándor Badár kaj Károly Rékasi
 László Warga (arkitekto)
 boksisto Tibor Csík
 dekoraciisto Tibor Bercsényi
 ekonomikisto László Háy
 futbalisto István Sárközi
 László Szűcs (geografo)
 historiisto Árpád Alajos Kerékgyártó
 Mihály Székely (kantisto)
 komponisto Antal Beleznay
 koreografo Gábor Mihályi
 kuracisto István Karády
 operkantisto Róza Déryné Széppataki
 parazitologo Ferenc Holló
 pentristoj Albert Bertalan, József Litkei kaj Ferenc Olgyay
 László Almásy (politikisto)
 reĝisoro András Jeles kaj Gábor Székely
 en Jászberény mortis:
 kuracisto László Edvi Illés
 filmisto kaj pentristo Dezső Ákos Hamza

Partneraj urboj 
  Yazd, Irano
  Vechta, Germanio
  Sedalia, Usono
  Conselve, Italio
  Sucha Beskidzka, Pollando

Komunumoj de jasoj en Hungara reĝlando

Referencoj 

 
Vinvilaĝoj