alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
La fremdulo

La Fremdulo (la originala franclingva titolo: L'Étranger) estas romano verkita en la jaro 1942 de la franca nobelpremiito Albert Camus. Ĝi estas unu el la ĉefaj verkoj de la filzofio de la absurdo. La romano enpreniĝis en la liston de la 100 (plej signifaj) libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde.

Enhavo 

La romano estas skribita en formo de raporto, en kiu Meursault (Mjorso), franco vivanta en Alĝerio, en tre malemocia stilo kaj tute senpasie rakontas pri kelkaj travivaĵoj, kiuj laŭ normala homa sento lin devus ege emociigi.

Komence li ricevas informon pri la morto de sia patrino, ĉeestas ŝian entombiĝon, sed tute ne sentas eĉ la plej malfortan funebron. Demandite, ĉu li deziras ankoraŭfoje vidi la korpon de sia patrino, li neas kaj anstataŭe fumas kaj trinkas kafon fronte al la ĉerko.

Pli poste sur la plaĝo Meursault kaj lia amiko Raymond (Remon) ekkverelas kun grupo de arabaj fratoj (kies fratino foje estis la amatino de Raymond). Raymond estas vundita per tranĉilo. Poste Meursault reiras al la plaĝo kaj mortpafas unu el la fratoj, sed li faris tion nek pro kolero nek pro venĝemo. En sia raporto li nur menicas ke al tiu faro instigis lin la "ardado de la suno". La leganto ricevas la impreson, ke Meursault mortigis sole pro enuo.

Meursault estas arestita kaj kondamnita al morto. En sia juĝo la tribunalo pli argumentas per la malemocieco de Meursault fronte al la morto de lia patrino ol per detaloj de la mortigo de la Arabo.

Antaŭ la plenumo de la mortpuno, pastro vizitas Meursault en la malliberejo kaj provas konvinki lin ke li pentu kaj turniĝu al Dio. Sed Meursault insultas la pastron kaj sendas lin for.

Je la fino de la romano, rekte antaŭ la plenumo de la mortpuno, Meursault unuafoje esprimas senton, nome, ke li sentas la "kareseman nepasiecon de la mondo".

Esperanta traduko 
La romano estas esperantigita de Michel Duc-Goninaz kaj eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en 1993 (ISBN 2-9502432-2-3).

Eksteraj ligiloj 

 Intervjuo kun Camus pri L'Étranger  (en la franca)
 La romano en la franca
 La Fremdulo en la retpaĝo de SAT 
  (recenzo pri la libro)
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo de "Erfgoedbib" (TinyCat)

Esperantlingvaj romanoj
Esperanto-libroj aperintaj en 1993
Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Eldonaĵoj de SAT
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Vualo de l' silento

Vualo de l' Silento estas aŭtobiografia romano pri islamaj kutimoj rilate virinojn, eldonita de SAT en 1997. 

Ĝi estas verkita de la franca alĝeri-devena kantistino Ĝura (france Djura) kaj aperis franclingve en 1991. Ĝi estis tradukita de Henri Castiau kaj lingve kontrolita de Nora Caragea kaj Georges Lagrange.

Recenzoj 
 La vera vivhistorio estas verkita leĝere kaj atentostreĉe. Fakte, oni povas ĝin tralegi je unu spiro. Krome, kio certe plezurigas la legadon, la libro tre bone aspektas. Iom bedaŭrindas ke la traduko estas ne ĉiam senriproĉa pri la lingvo kaj stilo. – Nikolao Gudskov<ref>[http://www.esperanto.org/Ondo/R-vualo.htm La sorto kaj defio de orienta virino en Eŭropo'] , en La Ondo de Esperanto 4/1998 (42).</ref>
 Interesa, rivela romano, kiu instruis al mi iom pri la vivo de la berberoj en norda Afriko (kaj la sortoj de la virinoj, kiuj vivas en tiu medio).'' – Don Harlow

Referencoj

Eksteraj ligiloj 
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Eldonaĵoj de SAT
Libroj
Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Islamo
Esperanto-libroj aperintaj en 1997
La Universalismo

La Universalismo estas politika eseo verkita de Djémil Kessous.
Ĝi aperis franclingve en 1997 kaj poste en esperanta traduko, eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda, en 2002.
 
" … Kvankam ege juna, (…) tute nova la universalismo jam havas riĉan historion; ties unua periodo estas tiu de l'grandaj principoj; en la sekva multiĝas la konkretaj provoj… ofte fiaskaj bedaŭrinde, sed de ĉiam, tion ni povis vidi. La ekzameno de tiuj multaj jam faritaj agadoj kaj aliaj strangaj ideoj (eĉ la penso, oni agadas, aktivas), jen la celo, kiun mi provis atingi. La universalismo estas ideo ne nur interna, sed intera, kiu nin ĉiujn kunligas"
(el postparolo al la Esperanta eldono).

Eksteraj ligiloj 
La Universalismo  en la katalogo de SAT
Politiko
Eldonaĵoj de SAT
Djémil Kessous

Djémil KESSOUS (naskiĝis en 1946) estas emerita funkciulo en la franca Konsilio de la Ŝtato kaj verkisto de sociaj kaj filozofiaj verkoj. Li estas filo de la alĝeria politikisto Mohamed El Aziz Kessous.

Li verko "La Universalismo" estas politika eseo kiu unue aperis franclingve en 1997 kaj poste en esperanta traduko, eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda, en 2002.

Li publikigis en la franca la librojn La théorie générale de l'évolution kaj L'Universalisme . Tiun ĉi lastan libron esperantigis Jacqueline Lépeix sub la titolo La Universalismo . Esperanton li eklernis en 1997, tuj post la apero de la franca eldono de tiu libro.

Li verkis en la franca gazeto por la disdona ekonomio La grande relève (La granda transpreno) meze de la 1990-aj jaroj.

Li estas ĉefredaktoro de L'Universaliste (La universalisto), gazeto de la Universalista Kunigo.

Li estas aktiva en Sennacieca Asocio Tutmonda. Li verkis en Sennacieca Revuo, notinde en 2011, artikolon sub la titolo Postmodernismo, postcionismo, raŭmismo, ktp. pri postismaj ideologioj de la malfortiĝanta modernado. Tiu artikolo, publikigita en la franca sub la titolo La modernisation... et après? (La modernado... kaj poste?), estis publikita en bellacio.org.fr.

Li verkis leteron pri la siria milito publikigita en SAT-retejo.

Referencoj

Literaturo 
 Plaro, aŭ la flava terpomo, Monato (gazeto), 2011, pri Megalopolo 
 L’avenir de Saint-Imier et les espérantophones, Le Monde libertaire, n° 1677, la 14a de juno 2012 
 Albert Camus était-il raciste?, Le Quotidien d'Oran, 29a de decembro 2014 
 Raŭmismo kaj postmodernismo

Eksteraj ligiloj 
 Klasbatalo : vorto, ideo, koncepto ?
 La estonteco de Sankta-Imjero kaj la esperantlingvanoj, artikolo el Sennaciulo, majo-junio 2012
 L'Universalisme
 La laika solvo de la palestina problemo 
  

Francaj esperantistoj
Membroj de SAT
Francaj redaktoroj
Francaj verkistoj
Francaj ŝtatoficistoj
Sociaj filozofoj
Bertalan Farkas

Bertalan FARKAS [bertalan farkaŝ] ("Farkas" hungare signifas "lupo"; naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1949 en Gyulaháza) estas emerita batalpiloto de la hungara armeo kaj hungara esperantisto , fonda membro de la Internacia Federacio de Kosmonaŭtoj, unu el la fondintoj de Space for Earth Foundation kaj membro de la International Commission for Aeronautics.

Dum studado en mezlernejo, Farkas tre bone ludis futbalon kaj eĉ estis konsiderata sufiĉe talenta futbalisto por elekti profesian karieron. Li tamen decidis iĝi piloto, stiris ĉasavidialon en hungara armeo.

En 1980 li iĝis la unua hungara kosmonaŭto kaj la unua esperantisto kiu vizitis la kosmon. Per la sovetia TKS (kosmoŝipo) Sojuz li atingis la kosmon kaj restis tie dum 7 tagoj, 20 horoj kaj 46 minutoj. Ĝis la flugo de rumana kosmonaŭto Dumitru Prunariu, Farkas estis la plej juna inter la flugintaj en kosmon.

En 2006 li estis kandidato de la politika partio Hungara Demokrata Forumo, kies membro li estas, en la balota distrikto de Baktalórántháza.

Farkas havas tri infanojn: filinon kaj du filojn.

Vidu ankaŭ 
 Aerospaca scienco
 Kosmonaŭtiko

Eksteraj ligiloj 
 Biografiaj notoj kaj foto 
 Kiun lingvon ni parolos en la spaco ? (komento rilate al Bertalan Farkaŝ)  
 Farkas Bertalan kaj Esperanto (PDF)

Referencoj 

Hungaraj kosmonaŭtoj
Hungaraj esperantistoj
Herooj de Sovetunio
Kaviedoj

La kaviedoj (Caviideae) estas familio de la ordo de ronĝuloj; ĝi entenas 12 speciojn, t. e.:

 subfamilio : kavienoj - Caviinae
genro : † paleokavio - Palaeocavia
genro : kavio - Cavia
specio : kavio perua - Cavia aperea
vario : kavio kobajo - Cavia aperea var. porcellus
genro : galeo - Galea
specioj : galeo mustela - Galea musteloides, Galea spixii spixii (preao)
genro : mikrokavio - Microcavia
specio : mikrokavio malgranda - Microcavia australis 
genro : kerodono - Kerodon
specio : kerodono roka - Kerodon rupestris
 subfamilio : dolikotenoj - Dolichotinae
genro : † prodolikoto - Prodolichotis
genro : dolikoto - Dolichotis (dolikoto, patagona leporo) 
specio : dolikoto patagona - Dolichotis patagonum 
specio : dolikoto ĉaka - Dolichotis salinicola 
genro : pediolago - Pediolagus
specio : pediolago salakveja - Pediolagus salinicola

Referencoj 

 
Mamul-nomenklaturo de Středa
D-tago

El inter la T-tagoj aŭ D-tagoj dum la Dua mondmilito, plej fama estas tago de la Normandia surbordiĝo de la Aliancanoj. Tio okazis la 6-an de junio 1944.

Operaco Overlord estas nomo de la elŝipiĝo en Normandio, el la 6-an de junio 1944, kiu post kvar jaroj malfermis Okcidentan batalfronton. Ĝi estis unu el la plej grandaj armeaj operacoj de la Dua mondmilito.

En tiu ĉi operaco partoprenis taĉmentoj el dek du aliancanaj nacioj: Aŭstralio, Belgio, Ĉeĥoslovakio, Francio, Grekio, Kanado, Nederlando, Nov-Zelando, Norvegio, Pollando, Unuiĝinta Reĝlando kaj Usono.

La operaco Overlord komenciĝis dumnokte, kiam en Normandio surteriĝis paraŝutistaj taĉmentoj. Samtempe la aliancanaj surmaraj kaj aeraj fortoj bombardis germanajn taĉmentojn. La sekvantan tagon matene, la 6-an de junio, estis entreprenita kunigita sturmo. Tiu ĉi tago estas markata kiel T-Tago.

En anglalingva kulturo, nome ĉefe en Usono kaj Britio, oni ankaŭ nomas tiun ĉi tagon La Plej Longa Tago laŭ libro The Longest Day fare de Cornelius Ryan (1959) kaj samnoma filmo (1962).

En populara kulturo

Libroj 
 The Longest Day de Cornelius Ryan (1959)
 D-Day: The Battle for Normandy de Antony Beevor (2009)
 Neptune: The D-Day Landings and the Allied Invasion of Europe de Craig Symonds (2014)

Filmoj 
 The Longest Day (1962)
 The Big Red One (1980)
 Saving Private Ryan (1998)
 Band of Brothers (2001)

Vidu ankaŭ 
 T-Tago
 Operaco Overlord

Dua mondmilito
Invadoj fare de Usono
Manĝeblaj fungoj

La manĝeblaj fungoj estas fungoj, kiuj prepareblas por homa nutrado. Ili estas nevenenaj aŭ ne havas alian damaĝon por la homo. Ili estas ofte kuirite manĝataj. Ili ĝenerale estas ĉapelfungoj.

Tipoj 
 trufo
 morkelo
 ĉampinjono
 somera boleto
 helvelo (nur kelkaj specioj).
 kantarelo
 kraterelo
 nobla boleto
 ostrofungo
 judasorelo
 florbrasikfungo
 granda sunombrelfungo
 likoperdo

Vidu ankaŭ 
 Kuirarto

Bildaro

Eksteraj ligiloj 

 https://web.archive.org/web/20061104015202/http://www.geocities.com/keithdnorman_2002/edible.htm 
 http://www.paddenstoel.nl/html/eetbare_paddestoelen.html  
 http://www.admin.ch/ch/d/as/2002/781.pdf 
 http://www.pilze.ch/pilzkontrollstellen/speisepilze.htm 

 
Legomoj
Mikologio
Viand-anstataŭaĵoj

hu:Gombák#Ehető gombák
Trufo

Trufo estas la manĝebla fruktokorpo - ĝenerale subtera - de certaj fungoj (genro Tuber aŭ aliaj fungoj de Tuberales / Tuberaloj en ordo Askomicetoj).

La fruktokorpo estas tuberforma, subtera. La speciojn kovras ekstere peridio (peridium), ili estas  interne karnecaj, molaj, marmoraj.  La askoj estas multfoje globformaj kaj kovras la internajn vojetojn de la fungo. La micelio vivas en simbiozo kun la radikoj de arboj kaj formas mikorizon. Al la ordo apartenas la plej karaj (multekostaj) manĝeblaj fungoj.

 somera trufo (Tuber aestivum), la surfacon kovras nigraj verukoj. La askosporoj estas brunaj, retecaj, 1-4 je asko.
 perigorda trufo (Tuber melanosporum) bonodora fungo, interne violbruna, fortodora, la sporoj estas pikilaj. Ofta en Mez-Francio. Kulturebla.
 burgonjna trufo (Tuber uncinulatum) bonodora fungo, kulturebla.
 lorena trufo (Tuber mesentericum) fortodora fungo, kulturebla.
 blanka trufo el Italio (Tuber magnatum) havas glicirizan guston. Ĝi estas plej multekosta manĝebla fungo de la mondo.

Notoj kaj referencoj 

Manĝeblaj fungoj
Asko

Asko estas fungoĉelo de sakfungoj ofte pli-malpli sakforma, en kiu evoluas askosporoj, kies nombro ĉe la plej konataj specioj estas 8.

Klasifiko 
Askoj havas du membranojn nomatajn tunikoj.
Depende de sia aspekto, ĉi tiuj membranoj klaseblas jene:

 dutunika (=fendtunika): la du tunikoj estas bone diferencataj. Tie estas dehisko de la tipo "diablet-el-skatolo" (Jack in the box).
 unutunika (operkula aŭ senoperkula): la du tunikoj ne estas diferencataj.
 prototunika: la du tunikoj estas molaj.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Asko (ceramiko)

Eksteraj ligiloj 
Funganatomio
Askofungoj

La askofungoj aŭ sakfungoj (latine Ascomycota) apartenas al la veraj fungoj (Mycomycota) kun septitaj hifoj, kaj kun sporproduktado en askoj aŭ sakoj.

La micelio de la askofungoj (krom gistofungoj) estas multĉela, la muro de la hifoj konsistas el kitino. Meze de la interkonektaj (najbaraj) muroj estas poro. La vegetativa korpo kaj la fruktokorpo konsistas el haploidaj micelioj. Sur la micelioj estiĝas globformaj virinaj seksorganoj (askogonio) kaj la longformaj viraj seksorganoj (anteridio). La seksorganoj povas estiĝi sur la sama micelio (homotalaj specioj) aŭ sur diversaj taloj (heterotalaj specioj). Pinte de la askogonio ofte troviĝas longforma seksfadeno (triĥogino), tra kiu iras la virseksaj gametoj al la askogonio). La fekundiĝo okazas dutakte, aree kaj tempe. Unuafoje la gametoj de la anteridio tramarŝas la triĥoginon al la askogonio, kie unu virseksa kaj unu inseksa gametoj formas parkernon (dikariono, plasmogamio). Tiam la ĉelkernoj ne kunfandiĝas nur la plasmo. Poste la askogonio kreskigas hifojn (askogoniaj hifoj), en tiujn eniras la samtempe dividiĝantaj ĉelkernoj. La par-kerno – post multfoja dividiĝo – kunfandiĝas en la pinta ĉelo de la askogeniaj hifoj. (kariogamio). Tiu pinta ĉelo iĝos asko, en kies interno - post redukcia dividiĝo de la asko – estiĝas 8 haploidaj askosporoj.

Sistematiko

Vidu ankaŭ 
 Bazidiomicetoj
 Penicillium

Eksteraj ligiloj 

 http://www.mushroomexpert.com/ascomycetes.html 
 http://www.fieldmuseum.org/myconet/  
 http://www.cbs.knaw.nl/  
 http://www.pilzfotopage.de/Ascomyceten/ 

 
Mikologio
Talo (botaniko)

Talo estas planta korpo, karakteriza por la talofitoj, havanta nenian distingon inter membroj kiel tigo, folioj kaj  radikoj. (kormofitoj, talofitoj) 

La vorto devenas de la greka θαλλος, signifo de kiu estas "juna, verda branĉo".

Talo similas al histo, sed malsimile al histo talo ne havas malsimplan strukturon.

Vidu ankaŭ
 Ĉapelfungo
 Fungoj

Plantomorfologio
Hifo

Hifo estas fadenforma elemento de funga micelio. Hifo estas ankaŭ fadenforma elemento de Oomycota

Eksteraj ligiloj 

 Saprolegnia (Oomycota)

Botaniko
Plantomorfologio
Funganatomio
Kriptogamoj

Kriptogamoj estas sporplantoj, kies seksa reproduktiĝo okazas sen floroj. Ĝi estas unu el la du subregnoj de la planta regno. Al ĝi apartenas la talofitoj, muskoj, filikoj, algoj. 

La reproduktiĝo okazas en kadro de la generacia ŝanĝo, kie la haploida generacio (la gametofita generacio) formas seksajn ĉelojn, la diploida generacio (sporofita generacio) formas nur vegetativajn (produktita dum mejozo) sporojn. Ankaŭ la fungoj kaj mukofungoj estas aldonitaj al la kriptogamoj, kvankam ĉi-kaze ne temas pri plantoj.  

La nomo de la plantogrupo reiras ĝis 1735 je sistematiko de Carl von Linné kaj signifas „kiuj pariĝas kaŝe“. Ili kontraŭstaras la fanerogamojn, kiuj do „videble pariĝas“ (florplantoj).
Micelio

Micelio (, plurale: mycelia) estas funga fadenaro, maso el interplektiĝantaj hifoj, la talo de la fungo, la vegeta parto de micetoj.

Vidu ankaŭ 
 Haŭstorio
 Mikorizo

Eksteraj ligiloj 

 http://coto.je
 http://www.knowledgebank.irri.org/diseaseDiag/2.12._Mycelium.htm  
 http://www.fungi.com/mycotech/roadrestoration.html  

Funganatomio
Penka Batoeva

Penka BATOEVA  (1898 - 1988) estis bulgara esperantlingva poetino. 

"Mi naskiĝis en urbo Razgrad (Bulgario) - 1898 j. Tie mi finis la realan gimnazion. Ankoraŭ sur la benko de la lernejo min forte allogis literaturo, pentroarto, muziko kaj teatro. En ĉiuj ĉi entreprenoj mi aktive partoprenis. Mi arde ilin sopiris, tie estis mia inklino. 

Tuj post fino de la lernado mi edziniĝis. Ege juna mi naskis tri infanojn - filon kaj du filinojn. Nun mi havas ankaŭ kvar genepojn kaj ses pragenepojn. Kiam mi estiĝis kvindekjara, mia edzo forpasis. Antaŭ lia morto mi promesis neniam plu edziniĝi kaj mi plenumis mian promeson.

En la plej gravaj momentoj de mia vivo, mi elektis lingvon esperanto kiel lumturo, kiel savboato. La lingvon mi komencis studi en 1958 j. Unua mia instruisto estis ing. Aleksander Kurtev, poste - Ivan GANEV aŭ Nano NANEV. En la plej supera grado min instruis la hungara profesoro J. Serdaheli.

Asen Grigoeov faris al mi komplezon en la versoverkado. En la literatura rondeto, kiun li gvidas, mi partoprenas jam dekkvin jarojn.

Mian unuan literaturpremion mi ricevis de redakcio de "Bulgara Esperantisto". Mi partoprenis ankaŭ tie internaciajn konkursojn en Italio kaj mi ricevis tri premiojn.

La ĉeĥa komponisto Lubomir HUB komponis muzikon al dudek miaj poemoj.

Mi dankas kore al ĉiuj miaj helpantoj."
(Penka Batoeva)
 

Esperantlingvaj poetoj
Bulgaraj verkistoj
Bulgaraj esperantistoj
Miceto

Miceto estas senklorofila kriptogama vegetalo, havanta nur talon kaj reproduktiĝanta per sporoj.

Mikologio
Morkelo

Morkelo (Morchella) estas genro de grandaj askofungoj kun granda, fragile karneca fruktokorpo, havante kvazaŭ pufe kavan stipon kaj nesimetrie rondforman aŭ konusforman ĉapelon, kies surfaco havas mallarĝajn laŭlongajn kaj laŭlarĝajn listelojn, inter kiuj troviĝas kavoj. Surteraj fungoj estas manĝeblaj.

 manĝebla morkelo (Morchella esculenta) pinta ĉapelo kun abelĉelsimila surfaco
 bohemia morkelo (Vepra bohemica) sonorilego-simila ĉapelo, kiu nur pinte kunkereskis kun la stumpo.

Referencoj

Vidu ankaŭ 

 Manĝeblaj fungoj

Fungoj
Manĝeblaj fungoj
Taroko

Por aliaj uzoj de la termino, vidu Taroko (kartoj).
Taroko estas malnovdevena kartludo ludata de kvar ludantoj.  Tamen, ekzistas versioj por tri kaj por kvin ludantoj. Pluraj formoj da tarokokartoj kaj ludoj ekzistas en Italio, Germanio, Franĉ-Konteo, kaj ĝi disvastiĝis antaŭnelonge en tuta Francio. Ĝi uzas malnovdevenajn kartojn, kies plej malnova formo estis en Venecio dum 14-a jarcento, eble eĉ pli antaŭe, kaj kiuj, ĉefe per la figuroj de la tiel nomita "Marsejla taroko", estas ankaŭ tre uzata de Ciganoj kaj aliuloj por antaŭdiri estontecon.

La kartoj
La taroka ludkartaro konsistas el 78 kartoj:
 4 emblemoj (piko, kero, karoo, trefo) kaj 14 rangoj: Reĝo, Damo, Kavaliro, Fanto, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1, (do sume 4×14 = 56 kartoj)
 21 atutoj (la atuto unu nomiĝas la malgrando)
 La senkulpigo (ankaŭ nomata la bufono aŭ la ĵokero)

La dudekunuo, la malgrando, kaj la senkulpigo estas la tri udleroj. La strategio sin organizas ĉirkaŭ ĉi tiuj tri kartoj, ĉar se oni havas la tri, oni bezonas ricevi nur 36 poentojn por venki, kun du, oni bezonas 41 poentojn, kun unu, 51 poentojn, kaj kun neniu udlero, 56.

La kartoj estas pli longaj ol ordinaraj kartoj (plej ofte 61×112 mm).  La kartoj unue disdonataj al ĉiu ludanto nombras 18 (foje eĉ pli), do la longo faciligas la mantenon.

La valoro de ĉiu karto
 Udlero: 4½ poentoj
 Reĝo: 4½ poentoj
 Damo: 3½ poentoj
 Kavaliro: 2½ poentoj
 Fanto: 1½ poentoj
 Ĉiuj aliaj kartoj: ½ poentoj

Fakte oni kalkulas duope (ekzemple: 1 Damo + 1 ordinara karto = 4 poentoj).

La tuta kartaro valoras 91 poentojn.

Vidu ankaŭ
 Aŭgurado

Eksteraj ligiloj 
en/it: Tarot Museum - Contemporary art and tradition!
en: prezento de diversaj naciaj formoj
fr: elŝutebla programo por ludi tarokon kontraŭ komputilon 
fr: strategiaj ludkonsiloj
en: historio de tarokoj
fr: refaro de la historia "Marsejla Taroko" (france)
 Taroko Sarry, 48 arcana major
 Tarot Museum
Gubernio Hiroŝimo

La gubernio Hiroŝimo, 広島県 [hiroŝima-ken], (Hepburn-sistemo Hiroshima; Kunrei Hirosima) estas gubernio de Japanio. Ĝi situas en la regiono Ĉugokuo, la okcidenta parto de la insulo Honŝuo. La gubernia ĉefurbo estas Hiroŝimo.

Geografio

Urboj 
 Akitakata
 Etaĵima
 Fuĉu
 Fukujama
 Hacukaiĉi
 Higaŝihiroŝimo
 Hiroŝimo (gubernia ĉefurbo)
 Aki-kvartalo
 Asakita-kvartalo
 Asaminami-kvartalo
 Higaŝi-kvartalo
 Minami-kvartalo
 Naka-kvartalo
 Niŝi-kvartalo
 Saeki-kvartalo
 Kure
 Mihara
 Mijoŝi
 Onomiĉi
 Otake
 Ŝobara
 Takehara

Urbetoj kaj vilaĝoj 
 Aki-distrikto
 Fuĉu
 Kaita
 Kumano
 Saka
 Jamagata-distrikto
 Akiota
 Kitahiroŝima
 Ĝinseki-distrikto
 Ĝinsekikogen
 Sera-distrikto
 Sera
 Tojota-distrikto
 Osakikamiĵima

Vidu ankaŭ 
 Icukuŝima

Eksteraj ligiloj 
 http://www.pref.hiroshima.jp/index-e.html  
 http://hirohurl.net/hiroshima.html  
 paĝoj de la Hiroŝima Esperanto-Societo 

 
Gubernioj de Japanio
一

一 estas radikalo kiu signifas unu. Ĝi estas la 1-a litero de 1-streka grupo en Kangxi-Vortaro.

Streko "一" en "上"(sur) aŭ "下"(sub) esprimas nivelon.

 Alterna formo: 弌, 壹

 Radikalo: 一+0

 strekoj: 1

 Ordo de strekoj
 horizontala lino de maldekstra al dekstra 

 kvar anguloj sistemo: 10000

 Kangjie: 一 (M)

 Grafika Signifo kaj origino: Simpla formo de antikva 弌.

 Ordinara signifo
 Unu
 Sola
 Radikalo 一

Ĉina numero 一
Lasta: 零
Sekva: 二

Ĉina lingvo Hanzi 

  latina alfabeto
 Mandarena:
 Pinyin: yī (yi1)
 Wade-Giles: i1
 Yale: 
 Kantona:
 Jyutping: jat1
 Yale: yat1
 Tang:

 Stilo: Simpla kaj Tradicia

Japana lingvo Kanji 

 Legmanieroj
 On: いち (ichi), いつ (itsu)
 Kun: ひと- (hito-) ひと{つ} (hito{tsu})
 Nanori: い (i), いっ (i), いる (iru), かつ (katsu), かず (kazu), かづ (kazu), てん (ten), はじめ (hajime), ひ (hi), ひとつ (hitotsu), まこと (makoto)

Korea lingvo Hanja 

 Hangeul: 일 (il)

 Eumhun legmaniero: 한 일 (han il)

 Latina skribo
 Latina skribo de Korea lingvo: il
 McCune-Reischauer: il
 Korea Yale: il

Vjetnama lingvo 

 Legmanieroj: nhất

Informo de vortaroj 

 Kanĝi: 0075.010
 Morobashi: 00001
 Dae Jaweon: 0129.010
 Hanyu Da Zidian: 10001.010

Teknika Informo 

 Unikodo:
 Deksesuma: 4E00
 Dekuma: 19968
 Big5:
 Deksesuma: A440
 Dekuma: 42048

Radikalo (Ĉina skribo)
Ĉina skribo
Indekso de ĉina skribo laŭ radikalo



1 streko 
1. 一
2. 丨
3. 丶
4. 丿 ankaŭ 乀 aŭ 乁 
5. 乙 ankaŭ 乚 aŭ 乛
6. 亅

2 strekoj 
7. 二
8. 亠
9. 人 aŭ kombino 亻
10. 儿
11. 入
12. 八
13. 冂
14. 冖
15. 冫
16. 几
17. 凵
18. 刀 aŭ kombino 刂
19. 力
20. 勹
21. 匕
22. 匚
23. 匸
24. 十
25. 卜
26. 卩 aŭ ankaŭ kiel㔾
27. 厂
28. 厶
29. 又

3 strekoj 
30. 口
31. 囗
32. 土
33. 士
34. 夂
35. 夊
36. 夕
37. 大
38. 女
39. 子
40. 宀
41. 寸
42. 小
43. 尢 aŭ ĉe kelkaj kombinoj kiel 尣
44. 尸
45. 屮
46. 山
47. 巛 aŭ kombino 巜 aŭ 川
48. 工
49. 己
50. 巾
51. 干
52. 幺
53. 广
54. 廴
55. 廿
56. 弋
57. 弓
58. 彐 aŭ kombino 彑
59. 彡
60. 彳

4 strekoj 

61. 心 aŭ kombino 忄
62. 戈
63. 戶
64. 手 aŭ kombino 扌
65. 支
66. 攴 aŭ kombino 攵
67. 文
68. 行
69. 斤
70. 方
71. 无 aŭ kombino 旡
72. 日
73. 曰
74. 月
75. 木
76. 欠
77. 止
78. 歹 aŭ kombino 歺
79. 殳
80. 毋
81. 比
82. 毛
83. 氏
84. 气
85. 水 aŭ kombino 氵
86. 火 aŭ kombino 灬
87. 爪 aŭ kombino 爫
88. 父
89. 爻
90. 爿
91. 片
92. 牙
93. 牛 aŭ kombino 牜
94. 犬 aŭ kombino 犭

5 strekoj 
95. 玄
96. 玉 aŭ kombino 王
97. 瓜
98. 瓦
99. 甘
100. 生
101. 用
102. 田
103. 疋
104. 疒
105. 癶
106. 白
107. 皮
108. 皿
109. 目
110. 矛
111. 矢
112. 石
113. 示 aŭ kombino 礻
114. 禸
115. 禾
116. 穴
117. 立

6 strekoj 
118. 竹 
119. 米
120. 糸 aŭ kombino 糹
121. 缶
122. 网 aŭ kombino 罒
123. 羊
124. 羽
125. 老
126. 而
127. 耒
128. 耳
129. 聿
130. 肉
131. 臣
132. 自
133. 至
134. 臼
135. 舌
136. 舛
137. 舟
138. 艮
139. 色
140. 艸 aŭ kombino 艹
141. 虍
142. 虫
143. 血
144. 行
145. 衣 aŭ kombino 衤
146. 西 aŭ kombino 覀

7 strekoj 
147. 見 aŭ simpla 见
148. 角
149. 言
150. 谷
151. 豆
152. 豕
153. 豸
154. 貝 aŭ simpla 贝
155. 赤
156. 走
157. 足
158. 身
159. 車 aŭ simpla 车
160. 辛
161. 辰
162. 辵 aŭ kombino 辶
163. 邑 aŭ kombino ⻏
164. 酉
165. 釆
166. 里

8 strekoj 
167. 金
168. 長 aŭ simpla 长
169. 門 aŭ simpla 门
170. 阜 aŭ kombino 阝
171. 隶
172. 隹
173. 雨
174. 靑
175. 非

9 strekoj 
176. 面
177. 革
178. 韋 aŭ simpla 韦
179. 韭
180. 音
181. 頁 aŭ simpla 页
182. 風 aŭ simpla 风
183. 飛 aŭ simpla 飞
184. 食 aŭ kombino 飠 aŭ 饣
185. 首
186. 香

10 strekoj 
187. 馬 aŭ simpla 马
188. 骨
189. 高
190. 髟
191. 鬥
192. 鬯
193. 鬲
194. 鬼

11 strekoj 
195. 魚 aŭ simpla 鱼
196. 鳥 aŭ simpla 鸟
197. 鹵
198. 鹿
199. 麥 aŭ simpla 麦
200. 麻

12 strekoj 
201. 黃
202. 黍
203. 黑
204. 黹

13 strekoj 
205. 黽 aŭ simpla 黾
206. 鼎
207. 鼓
208. 鼠 aŭ simpla 鼡

14 strekoj 
209. 鼻
210. 齊 aŭ simpla 齐

15 strekoj 
211. 齒 aŭ simpla 齿

16 strekoj 
212. 龍 aŭ simpla 龙
213. 龜 aŭ simpla 龟

17 strekoj 
214. 龠

Vidu ankaŭ 

Indekso de ĉina skribo laŭ strekoj
Indekso de ĉina skribo laŭ kvarangula sistemo
Indekso de ĉina skribo laŭ Kangjie
Ĉinaj ciferoj
Ĉina skribo de numeraloj

Ĉina skribo
Kolomboformaj birdoj

Kolomboformaj birdoj (Columbiformes) konsistas el du familioj:
 Rafedoj (Raphidae)
 Kolombedoj (Columbidae)

La ordo de birdoj Kolomboformaj inkludas speciojn kiel la tre disvastigitaj kaj sukcesaj kolomboj, klasitaj en la familio Kolombedoj, kaj la ekstingita Dido, la Rodrigesa ermitkolombo kaj la Reunia ermitkolombo, longe klasitaj kiel dua familio nome Rafedoj. Ekzistas 313 specioj, troveblaj tutmonde, ene de la ordo Kolomboformaj. Kiel multaj birdoj, ĉiuj Kolomboformaj estas monogamaj; tio estas, ili havas ununuran partneron samtempe. Malkiel plej granda parto de aliaj birdoj, tamen, ili kapablas trinki suĉante rekte akvon sen bezono fortiri la kapon malantaŭen.  

La Pterokledoj aŭ stepkokoj estis iam inkluditaj en tii ordo; sed lastatempe ili estas konsiderataj separate en la ordo Pterokloformaj kiel pli proksimaj al la vadbirdoj.

Analizoj de Osteologio kaj DNA  indikas, ke la Dido kaj la Rodrigesa ermitkolombo pli bone estus konsiderataj kiel subfamilio Raphinae en la familio de Kolombedoj anstataŭ kiel propra familio.

Bildaro

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 
Birdoj
Paulo Freire

Paulo FREIRE /'paw.lʊ 'fɾej.ɾɪ/ naskiĝis en Recifo (Brazilo) en la 19-a de septembro 1921, mortis en San-Paŭlo en la 2-a de majo 1997. Li estis brazila pedagogo kaj teoriisto pri edukado.
Unu el liaj precipaj verkoj estas Pedagogio de la subpremato (portugale: Pedagogia do oprimido); li distingis du tipojn de pedagogio: la unua estas pedagogio de la superregantoj, laŭ kiu edukado estas kiel praktiko de subpremo, kaj pedagogio de la subprematoj, elpensota kaj elpensenda, en kiu edukado ekestos kiel praktiko de libereco.

Eksteraj ligoj:
 la TTT-ejo (portugale) pri Freire 

Brazilaj filozofoj
Brazilaj romkatolikoj
Katolikaj filozofoj
Kristanaj socialistoj
Sankt Florian

Sankt Florian [zankt florian] estas bazara komunumo en Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Supra Aŭstrio, al la regiono Traunviertel kaj al la distrikto Linz-Land. Laŭ stato de la jaro  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝloko situas 296 metrojn super marnivelo, 16 kilometrojn sude de Linz, la ĉefurbo de Supra Aŭstrio.

St. Florian estas konata kiel loko de unu el la plej malnovaj monaĥejoj augustenaj en Aŭstrio. La monaĥejo havas grandan orgenon, sur kiu ludis la komponisto Anton Bruckner (1824–1896). Bruckner estis entombigita sub la orgeno en la preĝejo.

St. Florian havas diversajn muzeojn kaj estas grava kultura centro de la regiono.

Komunumoj de Supra Aŭstrio
distrikto Linz-Land
Hidrangeacoj

La hidrangeacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kornusaloj (Cornales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 17 genrojn kaj preskaŭ 240 speciojn. Ĝia tipa genro estas hidrangeo.

Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (16 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

Angiospermae - angiospermoj
Cornales Link - kornusaloj
Hydrangeaceae Dumort. - hidrangeacoj
Broussaisia Gaudich. - brusaisio
Cardiandra Siebold & Zucc. - kardiandro
Carpenteria Torr. - karpenterio
Decumaria L. - dekumario
Deinanthe Maxim. - deinanto
Deutzia Thunb. - deŭcio
Dichroa Lour. - dikroo
Fendlera Engelm. & A. Gray - fendlero
Fendlerella (Greene) A. Heller - fendlerelo
Hydrangea L. - hidrangeo
Jamesia Torr. & A. Gray - jamesio
Kirengeshoma Yatabe - kirengeŝomo**
Neodeutzia Small - neodeŭcio*
Philadelphus L. - filadelfo
Pileostegia Hook. f. & Thomson - pileostegio
Platycrater Siebold & Zucc. - platikratero
Schizophragma Siebold & Zucc. - skizofragmo
Whipplea Torr. - vipleo

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

Eksteraj ligiloj 
 http://delta-intkey.com/angio/www/hydrange.htm

Referencoj 

Magnoliofitoj
Hidrangeacoj
Plantofamilioj
Filadelfo

Filadelfo (Philadelphus) estas genro de falfoliaj arbustoj kun simplaj, kontraŭe duopaj folioj, kun multaj, ofte blankaj kaj odoraj floroj en apeksaj cumoj aŭ mallongaj grapoloj, kaj kun ledecaj kapsuloj. Estas ĉ. 65 specioj el la Norda hemisfero, pluraj pororname kultivataj.

(Philadelphus coronarius) estas arbeto, maksimume 5 metrojn alta, rimarkinda pro siaj abundaj blankaj floroj ege kaj dolĉe odorantaj. Tre uzita kiel ornamplanto. La floroj, 2-4 centimetrojn larĝaj, kuniĝintaj 5-9-ope fine de la branĉoj. Ili floras en majo aŭ junio. La frukto estas kapsulo. La interno de branĉoj entenas medolon; pasinte oni faris el tiuj enŝprucigiloj, post forigi ties medolon.
Ĝi preferas grundojn riĉajn kaj bone drenitajn kun neŭtra aŭ acida pH-valoro kaj ŝatas sunumon.

Konsiloj pri flegado 
De julio, eltranĉi la velkintaj infloreskojn, tio ebligos la arbon pli bone reflori la postan jaron. Ne tondu la lignaĵon de la antaŭa jaro en printempo, ĉar de tiu ligno kreskos la floroj.

Notoj kaj referencoj 

Floroj
Hidrangeacoj
Bourges

[burĵ] estas urba komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Cher, en la regiono Centro-Valo de Luaro (, prononco [). Fine de  en la komunumo vivis . Ĝi estas la prefektejo de la departemento, do ties ĉefurbo, kaj ankaŭ estas la administra centro de samnoma arondismento Bourges.

La loĝantojn de Bourges oni kutime nomas  [beruje].

Historio 
En antikveco ĝi nomiĝis  kaj estis ĉefurbo de la gaŭla popolo Biturigoj, kaj poste de la malnovfrancia provinco Berio.

Vidindaĵoj 
Bourges entenas faman katedralon "Sankta Stefano", kies orgeno konatas, kiel unu el la plej bonaj en Francio. Ĝi konstruatis de 1195 ĝis 1255. Ĝi estas de 1992 enskribita en la Monda Kulturheredaĵo de UNESKO. Eksteran vidon de ĝia navo montras la informkesta bildo.

Servoj 
 Iama Alta Kortumo de Bourges

Famuloj 
 Uther Pendragon
 Karlo la 7-a
 Ludoviko la 11-a
 Karlo Valois de Berry 
 Johano Kalvino
 Berthe Morisot
 Jules Renard
 Simone Weil

Esperanto en Bourges 
Tie mortis Marie-Thérèse Valantin.

Partneraj urboj

Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Cher
 Listo de urboj de Francio
 Bourges (stacidomo)
 Asnières-lès-Bourges (stacidomo)

Eksteraj ligiloj 

 Oficiala TTT-ejo

 
Komunumoj de Cher
Hortensio

Hortensio aŭ grandfolia hidrangeo (Hydrangea macrophylla) estas specio de hidrangeoj el la de familio de hidrangeacoj. Ĝi devenas el Japanio, kie ili de la Edo epoko (1603-1867) tre populara kiel ornamfloro. Hortensioj estis kunportitaj en Nederlandon el Japanio far germana kuracisto Von SIEBOLD en jaro 1844, kaj iĝis popularaj en ĝardenoj de Eŭropo, kie kreitis novajn varioj.

Hortensiaj floroj estas ĝenerale rozaj, sed ankaŭ bluaj, blankaj, aŭ ruĝaj, tio dependas de la kvanto da fero kaj aluminio kiun la planto prenas de la grundo: ju pli da fero kaj aluminio, des pli blua estas la floro. La kapablo ensorbi feron kaj aluminion malsamas inter la variaĵoj de hortensio. Tial, iuj hortensioj emas esti ruĝaj, kaj aliaj emas esti bluaj. Sed la kapablo ensorbi mineralojn ankaŭ dependas de la pH-valoro de la grundo. En acida grundo hortensioj emas esti bluaj, ekzemple en la franca regiono Bretonio abundas la bluaj hortensioj. En alkala grundo, la plej oftaj, ili nur rozas. En Japanio mem ili estas plejofte blankaj, bluaj aŭ purpuraj.

La hortensia floro havas du formojn: grapola kaj "punta". La originala japana floro estas la punta floro, tielnomita ĉar ĝi havas multajn fekundajn floretojn en la mezo (kiu aspektas kiel punto), kaj malfekundajn floretojn kun grandaj petaloj ĉirkaŭe. Fakte la grapola floro, kiu estas ronda grapolo de malfekundaj floretoj, estis kreita en Eŭropo. Nun ĝi "revenis" al Japanio, kie ĝi estas nun tre populara sub la nomo "okcidenta hortensio".

Floroj
Hidrangeacoj
Viktor Ĵavoronkov

Ĵavoronkov Viktor Feodosieviĉ (naskiĝis la  en Mologa, gubernio Jaroslavl) estis rusia kaj sovetunia esperantisto kaj radiometodisto. 

Li lernis en Rjazana gimnazio kaj studis en la jura fakultato de la Moskva universitato. Ekde la jaro 1908, do ekde la 13-a vivjaro, li estis esperantisto kaj en 1911 iĝis la unua diplomito de la Moskva Instituto de Esperanto. Ĝis 1914 li partoprenis en Moskva studenta grupo Esperantista. De 1915 ĝis 1922, laborante en sanitara vagonaro, li prelegis ĉirkaŭ 350 lekciojn pri Esperanto kaj gvidis kursojn en multaj urboj. De post 1922 li estis membro kaj kandidato de la centra komitato de Sovetrespublikara Esperantista Unio. 

En 1923 Ĵavoronkov iniciatis unuan Esperanto-radiodisaŭdigon en Sovetunio kaj de post tiam dum kelkaj jaroj gvidis Esperanto-kursojn el la moskvaj radiostacioj. Li estis aŭtoro de radiovortareto. De 1922 ĝis 1926 li estis organizanto de Esperanto-movado de sovetuniaj blinduloj kaj fondis Esperanto-bibliotekon ĉe la Sovetunia Societo de blinduloj. En 1930 li estis administranto de ŝtataj kursoj de Esperanto en Moskvo, multe propagandis Esperanton inter PTT-istoj, funkciante dum kelkaj jaroj kiel gvidanto de Esperanto-fako en centra librejo de PTT-ista sindikato.

Rusiaj esperantistoj
Esperantistoj de Moskvo
Naskiĝintoj en Jaroslavla provinco
Johannes Jaanisto

Johannes JAANISTO (naskiĝinta la  en Tartu, mortinta la  en Tartu) estis estona instruisto kaj estrarano de Esperanto-Asocio de Estonio (EAE) en 1932. 

De 1930 Jaanisto estis prezidanto de Tartua Esperanto-Societo, de 1931 landa sekretario de Internacia Cseh-Instituto kaj vicdelegito de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Li krome estis redaktanto de la Esperanta angulo en la gazeto "Postimees" kaj gvidis multajn kursojn en Tartu.

EdE-J

Estonaj esperantistoj
Estonaj instruistoj
Jaĉjo Holm kaj liaj amikoj

Jaĉjo Holm kaj liaj Amikoj  estas romano de W. G. van de Hulst, tradukita el la nederlanda de Hendrick Cornelis Leeuwen, ilustrita de Johan Herman Isings. La 235-paĝa libro aperis en 1933 ĉe Callenbach en Nijkerk (Nederlando).

Recenzoj

Vidu ankaŭ 
En la nederlanda Vikipedio:
 W. G. van de Hulst
 Johan Herman Isings

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Fikciaj infanoj
Literaturo por infanoj
Verkoj el la esperantigita nederlandlingva literaturo
Esperantlingvaj romanoj
Antverpena Fikcio-libraro
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Paul Jadot

Paul	JADOT [ĵado] (naskiĝis la  en Bas-Oha apud Liège) estis franca esperantisto kaj kontisto de belga deveno. De 1908 li ne ĉesis propagandi Esperanton sindoneme. Li estis sekretario kaj kursgvidanto en diversaj grupoj, komitatano de la Pariza Federacio kaj de SFPE, prezidanto de la propaganda komisiono de SFPE.

Jadot, Paul
Francaj esperantistoj
Kate Jahns

Kate JAHNS (jans) estis germana esperantistino kaj ĵurnalistino. Naskiĝis en la 2-a de februaro 1881 en Wolfenbüttel Laboras multe por virinaj unuiĝoj kaj por ties gazetoj Kunfondintino de GEA, sekr. de la grupo en Braunschweig preskaŭ de la fondojaro. Gvidis kursojn precipe por laboristoj kaj policistoj. Verkis: Erk; Kantotrezoro.

Jahns
Jahns
Joseph Jamin

Joseph JAMIN estis belga arĥitekto, esperantisto kaj poste idisto en Bruselo, Li estis frato de Leopold Jamin kaj membro de la Lingva Komitato en 1907.

Jamin multe akcelis la esperantan propagandon kaj verkis du broŝurojn; dum 1902-1905 li estis ĉefo-redaktoro de Belga Sonorilo. Poste li pasis al Ido, en 1908 proponis esperantidon nomiĝitan Mez-Voio. Eble estas kompromiso inter Esperanto kaj Ido. Ŝajne la projekto similas al Antido.

Jamin estis dum multaj jaroj eldonisto de idista gazeto.

Bildaro

Eksteraj ligiloj 
 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Enciklopedio de Esperanto en elŝutebla versio (PDF).

Belgaj esperantistoj
Akademio de Esperanto
Idistoj
 Jamin, Joseph
Antonie Janalíková

Antonie JANALÍKOVÁ (naskita la  en Holešov; mortinta la ) estis ĉeĥa instruistino, pacifistino kaj  esperantistino.

Ŝi propagandis pacifismon, Esperantismon, liberan penson ktp. Dum la unua mondmilito ŝi estis arestita pro suspekto de nepatriota sinteno. Multe ŝi vojaĝis uzante Esperanton. Post ŝia morto por honorigi ŝian rememoron, oni eldonis broŝuron, kies kelkaj partoj propagandis Esperanton efikplene.

Ŝia patro estis advokata oficisto (notaria aktisto) en Holešov, en 1887 en Brno, kie li mortas en 1894. La 20-jara filino ricevas postenon de sub-instruistino en Bystřice pod Hostýnem. Ŝi parolis ruse, esperante, france, germane kaj angle, vojaĝis tra Svislando, Germanio, Belgio, Nederlando, Italio, Hispanio, Ruslando kaj Danlando.

En 1914 ŝi veturis kun koleginoj-instruistinoj Minaříková, Tošnarová kaj Zapletalová al UK en Parizo, kie ilin suprizis milito. Tuj ili fariĝis malamikoj kaj nur post kelkaj aventuroj ku helpo de esperantistoj kaj pentristo František Kupka ili revenis hejmen  tra Ĝenovo. Sed hejme ŝi estis suspektata pri kontraŭŝtata agado kaj travivis tri malbelajn monatojn en Brno, en la strato Cejl, en unu ĉambro kun ŝtelistinoj kaj prostituinoj.

Verkoj
Mia malliberigo (La Progreso 1918, č. 3, p. 24-25, č. 5-6, p. 43-44, č. 8, p. 64-65, č. 10, p. 76-77)
Život a práce Antonie Janalíkové (La vivo kaj laboro de Antonie Janalíková, Brno 1924, eldonis Unuiĝo de Moraviaj Instruistinoj)
Enhavo de la broŝuro:
 Ant. Gebauerová: Za Antonií Janalíkovou (Postmorte pri Antonie Janalíková)
Antonie Janalíková: Abstinentní hnutí (Movado por abstinado)
Antonie Janalíková: O významu mezinárodního jazyka (Pri la signifo de la internacia lingvo)
Ant. Bystřická: Ze zajetí (El kaptiteco - kvar ĉeĥajn esperantistinojn surprizis la milito 1914 en Parizo)
Antonie Janalíková: Vzpomínky z rakouského kriminálu (Rememoroj pri la aŭstria krimulejo - ĉeĥa versio de la artikolo Mia malliberigo)
Antonie Janalíková: Dojmy z Dánska (Impresoj el Danlando)
Doslov (Postparolo de la Unuiĝo de Moraviaj Instruistinoj)

Ĉeĥaj esperantistoj
Fran Janjiĉ

Fran JANJIĆ (naskiĝis 1907 - mortis la 21-an de februaro 1992 en Zagrebo) estis kunfondinto de la kontraŭ-tuberkoloza dispensaria servo en Kroatio kaj dum longa tempo fakdelegito de UEA pri ftizologio.

Junaĝe li aperigis beletrajn tradukojn el la kroata, i.a. en Literatura Mondo, kaj la romano Ano de l'ringludo de D.Šimunović povis publikiĝi en la ĉina pere de lia esperantigo. Li instruis Esperanton ĉe la Zagreba Universitato.

Tradukoj
Hasanagaino (bosnia muzulmana popolbalado, 1975)
Ŝimunoviĉ, Dinko: Ano de l' ringludo (Leipzig: Hirt, Esperanto-Fako, 1926. - 85 p.)

Kroataj esperantistoj
Sam Jansson

Samuel ”Sam” JANSSON (naskiĝis la  en Lindesberg, Västmanland, mortis la , Stokholmo), pseŭdonimo SJn, estis sveda liceestro, esperantisto kaj vicprezidanto de Sveda Esperanto-Federacio (SEF). Li estis rektoro de la Beskowa lernejo en Stokholmo, kaj patro de la esperantisto Sam Owen Jansson.

Jansson faris filozofan licencio-ekzamenon (tiama doktor-ranga sveda ekzameno) en la Universitato de Upsalo 1905, kaj venis al la Beskowa lernejo samjare. Ekde 1913 ĝis sia morto, li estis lernejestro tie. Li havis reputadon kiel bona pedagogo kaj lernejestro, kaj estis varma amiko de ”moderna libereca pedagogio”. Li verkis ekzamenon pri kiel la latinaj literoj venis al Svedio kaj iliaj evoluoj ĝis la jaro 1400, eldonita en libro post sia morto en 1944. Kune kun sia filo Sam Owen Jansson li faris dialektajn esplorojn en Västmanland por la dialekta arkivo en Upsalo.

Jansson fariĝis esperantiston en 1921. Li estis rektoro de Sveda Esperanto-Instituto (SEI) – fondigita de SEF, ABF (laborista edukada asocio) kaj Sveda Esperantista Laborista Asocio – de 1923 ĝis 1930, vicprezidanto de SEF 1926–1939 kaj komitatano de Universala Esperanto-Asocio. Krome li estis nacia direktoro de ISOSEK kaj gvidanto de duonhora radioprogramo pri Esperanto. La radioprogramo, kiu komenciĝis en 1930, okazis en dimanĉa mateno ĉiu monato, disponigita al SEI de ABF la sveda laborista eduka asocio. Jansson ankaŭ verkis altan korespondan kurson de SEF kaj aliajn Esperanto-pedagogiajn verkojn.

En la Beskowa lernejo, li instruis la lernantojn en Esperanto 1922–1927, kiam leĝoŝanĝo malfaciliĝis tion. Inter la lernantoj estis la sveda princo Carl. Li ankaŭ ano de la komitato antaŭ UK 1934 en Stokholmo.

Jansson kaj Paul Nylén ambaŭ havis bonajn kontaktojn kun altnivelaj politikistoj, kaj tiel povis fari multon por la disvastigo de Esperanto.

La gepatroj de Jansson estis la ministo Anders Jansson kaj Susanna Jansson. Li edziĝis en 1905 kun Signe Owen, naskiĝita 1874. Iliaj filo Sam Owen Jansson, ankaŭ esperantisto, estis naskiĝita en 1906. Sam Jansson mortis en 1939.

Fontoj 
 

Svedaj esperantistoj
Sam Owen Jansson

Sam Owen JANSSON (naskiĝis la , mortis ) estis sveda bibliotekisto, kultur-historiisto, muzea asistanto, esperantisto kaj vortaristo. Dum 1941–1972, li ĉefis la biblioteko de la museo Nordiska museet en Stokholmo, Svedio. Jansson estis filo de Sam Jansson (edzigita al Signe Owen, kredeble la patrino de Sam Owen Jansson). Kun du kunlaborantoj li verkis sveda-esperantan vortaron, kaj li tradukis anglan esperantan lernolibron al la sveda.

Sam Owen Jansson naskiĝis la 19-an de marto 1906 en Stokholmo, Svedio. Li iĝis filozofian magistron en 1929, kaj filozofian licenciiston en 1945 (ambaŭ specoj de ekzamenoj) ĉe Stockholms högskola. Kune kun sia patro Sam Jansson, li faris dialektesploradon en Västmanland por la dialekta arkivo en Upsalo. Poste tio li kunlaboris en kultur-historia censado komencita en 1926 ĉe Nordiska museet, ’La nordia museo’, kaj daŭris labori tie. Li komencis labori en la librejo ekde 1933, kaj iĝis librejestro en 1942. En 1945, li ankaŭ iĝis intendanton ĉe la museo.

Kiel sia patro, li laŭ EdE estis esperantisto de 1921. Li iĝis sekretario, kaj poste prezidanto, de la Esperantoklubo de Stokholmo. Jansson prilaboris svedan eldonon de angla esperanta lernolibro de Montagu Christie Butler, kiu aperis en tri eldonoj en 1925, 1928 kaj 1934 (entute 12 000 ekzempleroj).

En 1934 aperis lia sveda-esperanta vortaro verkita kune kun Frits Lindén kaj Birger Gerdman. Ĝin suplementis Ebbe Vilborg en 1975. Kiam ĝi aperis, la vortaro anstataŭis la samspecan, sed nur duone ampleksan de Gustav Henrik Backman de 1919. Krom el svedaj antaŭuloj ĝi precipe ĉerpis el Plena Vortaro (SAT 1930) kaj el la Enciklopedia Vortaro Esperanta-Germana de Eugen Wüster. Ĝia posteulo estas la sveda-Esperanta vortaro de Ebbe Vilborg de 1992 kun ĉirkaŭ 50 000 kapvortoj.

Krom tio, li verkis libroj, pluraj pri historiaj mezur-sistemoj, interalie la norma Måttordbok de 1950, vortaro pri svedaj mezur-vortoj antaŭ la metra sistemo. Inter 1938–1942, li redaktis la gazeton Svenska museer, ‘Svedaj museoj‘. En la gazeto Folkminnen och folktankar li aperigis en tri artikoloj 1939–1943 bibliografion de sveda litteraturo pri folkloro 1931–1939.

Jansson edziĝis kun Menda Erenberg de Estonio en 1935.

Komentoj

Fontoj
Notu ke kelkaj partoj de la teksto ŝajne estas prenita alieloke.

 Sam Owen Jansson en la sveda enciklopedio Nationalencyklopedin
 Svenska män och kvinnor, 1942–1948
 Jansson, Sam Owen en Enciklopedio de Esperanto, 1934
 Libris: Svensk-esperantisk ordbok, Måttordbok: svenska måttstermer före metersystemet, serĉadoj: sam owen jansson, sam owen jansson esperanto

Eksteraj ligiloj 
 Libroj de Sam Owen Jansson en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Svedaj esperantistoj
Naskiĝintoj en 1906
Mortintoj en 1985
Esperanto-vortaristoj
Japana Esperantisto

Japana Esperantisto estis oficiala organo de Japana Esperantista Asocio (JEA), Tokio. De aŭgusto ĝis decembro 1906 ĝi estis nomata La Japana Esperantisto. Ĉefredaktoroj estis d-ro Kuroita kaj d-ro J. Takakusu. Japana Esperantisto estis riĉe ilustrita kaj enhavis krom nacia propagando kaj kroniko artikolojn pri la japana vivo, precipe pri la ĉerizflora festo, pro kio ĝi baldaŭ akceptis la subtitolon Internacia ilustrita revuo, konigas la mondon pri la ekstrema Oriento. De januaro 1914 ĝi aperis tre malgrandigita kaj nur por la propagando en Japanujo.

Volumoj 

 Vol. 1: aŭg. 1906-marto 1907-8 kaj 8xIV+104 p. 
 Vol. 2: apr.-dec: 1907-9 kajeroj 9xIV+174 p. 
 Vol. 3: jan: aŭg. 1908-7 kajeroj 7xIV+112 p. 
 Vol. 4: jan.-dec. 1909-11 kajeroj. IIxIV+180 p. 
 Vol. 5. jan. apr-majo 1910-3 kajeroj. 3xIV+64 p. 
 Vol. 6: apr: okt. 1911-6 kajeroj 6xIV+60 p. 27x20. En 1912 kaj 1913 ĝi ne aperis. Ĝi reaperis jan. 1914-10 p. 18x12.

Vidu ankaŭ 
 Frua Esperanto-gazetaro

Esperanto-gazetoj
Japanaj gazetoj
Japana Esperanto-Instituto

La Japana Esperanto-Instituto (JEI; ) estas la plej granda centro de la Esperanto-movado en Japanio. En 1919, ĝin fondis precipe Ossaka Kenĵi, kaj estis gvidita de pluraj personoj. En 1926 JEI akiris la kvalifikon de fondusa jura persono, kies unua prezidanto estis (ĝis morto en 1930) Nakamura Kijoo. Ĝia centra oficejo estas en Tokio, en Ŝinĝuku. Ĝi posedas ankaŭ staĝejon nomatan Esperanto-domo en Jacugatake, en urbo Hokuto, gubernio Jamanaŝi.

La instituto eldonas monatan organon La Revuo Orienta.

JEI funkcias kiel la Landa Asocio de Universala Esperanto-Asocio de 1956.

En la jaro 2012 JEI akiris novan leĝan statuson kaj nova prezidanto elektiĝis.

Bildaro

Vidu ankaŭ 
 Azia Komisiono de UEA
 Por frua historio de JEI, vidu: Esperanto-movado en Japanio (ĝis 1934)

Referencoj

Eksteraj ligiloj 

  (, )
 
 Oficiala Kanalo ĉe YouTube

Japanaj Esperanto-asocioj
Esperanto-Institutoj
Gvidlibreto por Japanlando

Gvidlibreto por Japanlando estas 102-paĝa libro, kiun tradukis Japana Esperanto-Instituto kaj eldonis Japana Ministerio de Ŝtatfervojoj en 1927. Ĝi enhavas 37 ilustraĵojn kaj 9 mapojn.

Recenzoj

Eksteraj ligiloj 

 Enciklopedio de Esperanto/J en sia originala formo en la Interreto
 Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing  
 Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Japanio
Verkoj el la esperantigita japanlingva literaturo
Antverpena Nefikcio-libraro
Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Katalogo de CDELI
Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Jarlibro

Jarlibro estas libro aperanta ĉiujare pri iu temo. Se oni parolas pri la jarlibro en esperanta medio, kutime temas pri la Jarlibro de UEA. Esperantaj jarlibroj estas ĉefe adresaroj.

Jarlibroj antaŭ la Unua mondmilito 

La unuaj ĉefaj jarlibroj en la diversaj landoj kaj asocioj estis la jenaj:
 Jarlibro Esperantista de la Societo Espero en Peterburgo (Uppsala 1897), kun helpo de Klubo Esperantista en Uppsala. Ĝi enhavas sciigojn kaj eltiraĵojn pri Esperanto, historion pri la ekzistantaj societoj (Nürnberg, Peterburgo, Odessa, Uppsala, Louhans, Societo Esperantista en Danujo), liston de agentoj de Esperanto, de ĵurnaloj akceptantaj artikolojn, de librovendejoj, de libroj jam publikigitaj.
 Jarlibro de SPPE (1899-1900). Ĝi enhavas 313 nomojn el 17 landoj, el kiuj 169 francoj. Ĝin anstataŭis:
 Tutmonda Jarlibro Esperantista, enhavanta ankaŭ la adresarojn de Zamenhof (eldonejo Hachette), kompilita de Félicien Menu de Ménil. Ĝi aperis por la jaroj 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909 kaj 1910. En 1908, la kreskado ne ebligis plu, ke oni daŭrigu plenan nomaron; depost tiu jaro oni enskribis nur la Societojn, Komitatojn kaj Konsul-Agentojn. La lasta aperis en 1910. Ĝin anstataŭis:
 Tutmonda Jarlibro Esperantista. Ĝin redaktis Hippolyte Sébert, Gabriel Chavet, Eugénie Ferter-Cense (eldonita en Esperantista Centra Oficejo). Ĝi aperis en 1912, 1913, 1914.
	
 Hispana Jarlibro en 1905 (152 nomoj) - en 1906 (347 nomoj)... en 1910 (1544 nomoj); sed tri kvaronoj ne pagis sian kotizon.
 Jarlibro de Pacifistoj (Paris 1906), redaktita de Moch.
 Jarlibro de U.E.A., unua eldono 1908.
 Itala Jarlibro: la unua en 1908 (prof. Luigi Giambeune) enhavas ĉirkaŭ 1500 nomojn.
 Germana Jarlibro, unua eldono Dresden 1908, redaktis Schramm.
 Sveda Jarlibro: la unua en 1908 (Ahlberg) enhavas ĉirkaŭ 1200 nomojn.
 Angla Jarlibro: la unua en 1909 enhavas ĉirkaŭ 1400 nomojn.
 Jarlibro de Centra Asocio Bohema Unio Esperantista (Kühnl): la unua en 1909 enhavas 551 nomojn.
 Pola Jarlibro: la unua en 1909 enhavas ĉirkaŭ 2000 nomojn, sed ĝi kalkulas la polojn en la tuta mondo.
 Jarlibro TEKA. La unua eldono aperis en 1909 kaj enhavis 414 kuracistojn kaj 15 studentojn. La dua aperis en 1910 kaj enhavis 610 kuracistojn kaj 19 studentojn.
 Belga Jarlibro; la unua en 1910.
 Ruslanda Adresaro: la unua en 1912. Ĝin verkis la studento-grupo ĉe Moskva Universitato. Ĝi dissendis pli ol 20.000 demandfoliojn; 6.000 respondis. Se oni deprenas la polojn, restas ĉirkaŭ 3000 rusoj. L. BASTIEN.

Vidu ankaŭ 
 Almanako

Gazetoj