Miscellanea Curiosa Medico-Physica

Miscellanea Curiosa Medico-Physica – pierwsze na świecie pismo medyczne zainicjowane w 1670 roku we Wrocławiu. Było jednym z pierwszych w Europie – obok Journal des Scavans i Philosophical Transactions – czasopism naukowych i pierwszym w Europie czasopismem przyrodniczo-medycznym. Pełny tytuł brzmiał Miscellanea curiosa medico-physica seu Ephemerides medico-physicae Germanicae curiosae.

Historia 
Wydawane było przez powstałe w 1651 w Schweinfurcie towarzystwo naukowe Academia Naturae Curiosorum.

Jego inicjatorem i pierwszym redaktorem był wrocławski lekarz i przyrodnik Philipp Jakob Sachs von Löwenheim (1627–1672), członek Akademii od roku 1658 (przydomek Phosphorus). Sachsa uważa się za drugiego ojca Akademii. W roku 1661 nawiązał on współpracę z wrocławskim księgarzem Veitem Jakobem Trescherem, który pokrył koszty druku dwóch dzieł Sachsa Ampelographii i Gammarologii, ale i dzieł innych członków Akademii – De Haematite et Aetite i De unicornu fossili Lorenza Bauscha (1605–1665) oraz „Scorzonera” Johanna Michaela Fehra (1610–1688). Rok później za radą Sachsa Akademia wydała Salve Academicum – druk, który miał zachęcić uczonych do wstępowania w jej szeregi. 

Równocześnie wśród członków Akademii rozgorzała dyskusja na koniecznością jej zreformowania. Jej zwolennikami obok Sachsa byli Leonhard Ursinus (1618–1664) i Christian Friedrich Garmann (1640–1708), którzy za wzór obrali londyńskie Royal Society. W roku 1665 Sachs nawiązał korespondencję z Henrym Oldenburgiem (1619–1677), sekretarzem Royal Society. Za jego wpływem podjęto starania o patronat cesarski, reformę statutu i wydawania czasopisma. W roku 1670 przyjęto w poczet członków Akademii trzech cesarskich lekarzy – Johanna Ferdinanda Hertodta (1645–1714), Johanna Georga Greisela (?–1684) i Georga Sebastiana Junga (?–1682) – oraz dedykowano cesarzowi pierwszego tomu nowego czasopisma. 

W jego pierwszym tomie znalazło się 160 doniesień  z obszaru anatomii, patologii, botaniki, zoologii, fizyki i chemii nadesłanych przez 36 autorów, z których tylko 9 było członkami Akademii.

Wykaz autorów pierwszego tomu 
 Thomas Bartholin
 
 Peter von Castro
 Alhard Hermann Cumme
 Jacob Johann Wenceslaus Dobrzensky
 
 , Argonauta I, drugi prezes Akademii
 , Pollux I
 Regnerus de Graaf
 Sigmund Grassen
  (przydomek nieznany)
 Johann Paterson Hayn
 , Orpheus
 Mathäus Franciscus Hertod
 Friedrich Ferdinand von Illimer von Wartenberg
 , Arcturus
 , Podalirius I
 Julius Wilhelm Mannagetta 
 Zacharias Mannagetta
 Justin Ortolf Marold
 , Pegasus I
 Christian Nitschke
 
 Johann Jacob Pisani
 Carl Rayger
 
 Wilhelm Riva
 , Phosphorus I
 Johann Theodor Schenken
 Georg Seger
 David Spilenberger
 Gottfried Thilesius
 , Sirius I
 
 
 Lorenz Wolfstiegel

Łącznie ukazały się trzy decurie czasopisma: Decuria I, Annus 1–10, 1670–1679, Decuria II, Annus 1–10, 1682–1691, Decuria III, Annus 1–10, 1694–1705.

Po śmierci Sachsa redakcję założonego przez niego czasopisma przejęli dwaj wrocławscy lekarze – Johannes Jänisch (1636–1707) i Heinrich Vollgnad (1634–1682). Byli oni za swą pracę wielokrotnie nagradzani przez cesarza Leopolda I Habsburga, co wywołało rywalizację i spory między śląskim a frankońskim ośrodkiem Akademii. Ostatecznie w roku 1683 Frankończykom udało się przejąć czasopismo, którego redagowanie rozpoczął pierwszy Director Ephemeridum, Johann Georg von Volckamer (1616–1693) z Norymbergi, późniejszy trzeci prezes Akademii.

Dwie pierwsze decurie Miscellanea Curiosa w latach 1755–1771 zostały wydane w przekładzie niemieckim jako Der Römisch-Kaiserlichen Akademie der Naturforscher auserlesene medizinisch-chirurgisch-anatomisch-chymisch- und botanische Abhandlungen.

Tradycje Miscellanea Curiosa kontynuowały czasopisma:
 Academiae Caesareo-Leopoldinae Naturae Curiosorum Ephemerides sive observationum medico-physicarum (1712–1722),
 Acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum exhibentia Ephemerides sive observationes historias et experimenta (1727–1754),
 Nova Acta physico-medica Academiae Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum exhibentia Ephemerides (1757–1928). 

Dziś odwołuje się do nich czasopismo Nova Acta Leopoldina (od 1932).

Przypisy

Bibliografia 
 Neigebaur J. D. F., Geschichte der Kaiserlichen Leopoldino-Carolinischen Deutscher Akademie der Naturforscher während des zweiten Jahrhunderts ihres Bestehens, Jena 1860.
 Parthier B., Engelhardt D. v., 350 Jahre Leopoldina, Anspruch und Wirklichkeit, Halle 2002.

Linki zewnętrzne 
 https://web.archive.org/web/20090912104414/http://www.leopoldina-halle.de/broscheng.pdf

Czasopisma medyczne
Historia medycyny
Historia prasy
Prasa we Wrocławiu (przed 1945)
Wydarzenia 1670