Martin Walser

Martin Johannes Walser (ur. 24 marca 1927 w Wasserburg (Bodensee), zm. 26 lipca 2023 w , dzielnicy miasta Überlingen) – niemiecki pisarz.

Życiorys 
Urodził się w rodzinie restauratora znad Jeziora Bodeńskiego. W wieku 10 lat zmarł jego ojciec. Służył w Wehrmachcie, początkowo w artylerii przeciwlotniczej, a w ostatnich miesiącach jako żołnierz. Podczas wojny poległ jego starszy brat. W 1946 dokończył naukę w szkole średniej i zdał maturę. W latach 1946–1951 studiował literaturoznawstwo, historię i filozofię na uniwersytetach w Ratyzbonie i Tybindze. Następnie w latach 1951–1957 pracował w telewizji i radiu (Süddeutscher Rundfunk) w Stuttgarcie. Odbywał podróże służbowe do Włoch, Francji, Wielkiej Brytanii, Polski i Czechosłowacji. Debiutował słuchowiskami radiowymi i opowiadaniami zamieszczonymi w tomie Ein Flugzeug über dem Haus. Od 1953 roku związany był z Grupą 47.

Od 1957 mieszkał nad Jeziorem Bodeńskim i zajmował się wyłącznie pisarstwem. W tymże roku za powieść Małżeństwa w Philippsburgu otrzymał nagrodę im. Hermanna Hessego. Małżeństwa w Philippsburgu uchodzą za jego najważniejsze dzieło.

Był zaangażowany politycznie, zwłaszcza w kampanię polityczną Willy’ego Brandta, wojnę wietnamską i dążenie ku zjednoczeniu Niemiec.

W 1981 został uhonorowany Nagrodą im. Georga Büchnera,

W 70. rocznicę urodzin wydawnictwo Suhrkamp wydało specjalną edycję dzieł zebranych Martina Walsera. Publiczne wypowiedzi Walsera na przełomie XX i XXI wieku wzbudzały liczne kontrowersje. W 1998 niemieccy wydawcy przyznali Walserowi pokojową nagrodę i pisarz wygłosił w 150-lecie Frankfurckiego Zgromadzenia Narodowego w Kościele Świętego Pawła we Frankfurcie nad Menem okolicznościową przemowę. Wypowiedź o „instrumentalizacji Holocaustu, przypominanego Niemcom codziennie” była interpretowana w różny sposób.

Twórczość Martina Walsera to przede wszystkim zaangażowane społecznie i politycznie utwory obyczajowe, opisujące życie w powojennych Niemczech i wypowiadające się otwarcie przeciw próbom odrodzenia faszyzmu. Ten rodzaj twórczości jest szczególnie charakterystyczny dla okresu zaangażowania pisarza w działalność Grupy 47.

Końcowa wypowiedź w eseju Unser Auschwitz (pol. Nasz Oświęcim) z 1965 jest uznawana za proroczą:

Komentowany był spór z Marcelem Reich-Ranickim, gdyż krytyk literacki, żydowskiego pochodzenia był głównym bohaterem powieści z kluczem Śmierć krytyka, jako osoby, której nie można się sprzeciwić. Sam Reich-Ranicki wypowiedział się później dla Der Spiegel, że nie uważa Walsera za antysemitę, przy czym jednocześnie zwrócił uwagę, że Günter Grass nigdy nie powiedział złego słowa o Żydach.

Martin Walser przekazał swoją spuściznę do Deutsches Literararchiv w Marbach am Neckar.

Był przez ponad 70 lat żonaty z dwa lata młodszą Käthe. Mieli wspólnie cztery córki, a sam Walser pozamałżeńskiego syna, wydawcę Jakoba Augsteina.

Ważniejsze dzieła 
Martin Walser opublikował ponad 50 książek, wśród nich:
 Małżeństwa w Philippsburgu (Ehen in Philipsburg, 1957, wyd. polskie 1966)
 Półmetek (Halbzeit, 1960, wyd. polskie 1978)
 Eiche und Angora (1961, sztuka teatralna)
 Jednorożec (Das Einhorn, 1966, wyd. polskie 1971)
 Opis formy (Beschreibung einer Form, Franz Kafka, 1961, wyd. polskie 1972)
 Der Sturz (1973)
 Ein fliehendes Pferd (1978)
 Seelenarbeit (1979)
 Dom pod Łabędziem (Das Schwanenhaus, 1980, wyd. polskie 1987)
 Brandung (1985)
 Die Verteidigung der Kindheit (1991)
 Ohne einander (1993)
 Finks Krieg (1996)
 Ein springender Brunnen (1998)
 Śmierć krytyka (Tod eines Kritikers, 2002, wyd. polskie 2002)

Przypisy

Bibliografia 
 answers.com – Martin Walser  [dostęp 2012-10-05]
 Profil Martina Walsera w bazie IMDb  [dostęp 2012-10-05]

Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Tybindze
Niemieccy pisarze
Odznaczeni Orderem Maksymiliana
Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite
Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
Doktorzy honoris causa
Pisarze niemieckojęzyczni
Urodzeni w 1927
Zmarli w 2023