alibayram/wikipedia-40-langs huggingface dataset:
Vostok 4

Vostok 4 (Russisch: Восток-4) was de vierde bemande ruimtevlucht in het kader van het Russische Vostokprogramma. Aan boord was kosmonaut Pavlo Popovytsj. Een dag voor de lancering van Vostok 4 werd Vostok 3 gelanceerd. De Vostok 3 en 4 voerden de eerste gezamenlijke bemande ruimtevlucht in de geschiedenis uit.

Missieverslag 
Een dag na de lancering van Vostok 3 werd vanaf de lanceerbasis Baikonoer in Kazachstan de Vostok 4 gelanceerd op het moment dat Vostok 3 over de lanceerbasis vloog. Direct nadat Vostok 4 in zijn omloopbaan arriveerde naderde de beide Vostok ruimtevaartuigen elkaar tot op ongeveer 6,5 km en werd er onderling radiocontact gelegd. Omdat de Vostok's niet beschikten over middelen om een rendez-vous uit te voeren nam de afstand tussen beide ruimtevaartuigen al snel weer toe.

De rest van de vlucht van Vostok 4 verliep goed met slechts enkele problemen. De klimaatregeling aan boord werkte niet naar behoren waardoor de temperatuur daalde tot circa 10° Celsius. Een soortgelijk probleem trad ook op tijdens de vlucht van Vostok 2.

Voortijdige landing 
Zowel Vostok 3 als Vostok 4 zouden een vlucht van 4 dagen maken. Ze zouden een dag na elkaar landen. Een serie van gebeurtenissen resulteerde erin dat Vostok 4 een dag eerder terugkeerde en slechts 7 minuten na de landing van Vostok 3 aan de grond kwam op nog geen 30 km afstand.
Voorafgaand aan de vlucht was met kosmonaut Popovytsj afgesproken dat hij het codewoord 'onweersbui' moest gebruiken als hij zich misselijk voelde en eerder wilde terugkeren. Deze maatregel was ingesteld na de problemen met ruimteziekte die kosmonaut German Titov ondervond aan boord van Vostok 2.
Echter, op de derde dag van de vlucht rapporteerde Popovytsj dat hij onweersbuien zag boven de Golf van Mexico. De vluchtleiding veronderstelde dat hij daarmee het codewoord had gebruikt. Samen met chef-ontwerper Sergej Koroljov werd besloten Vostok 4 eerder te laten terugkeren, ondanks het feit dat kosmonaut Popovytsj korte tijd later aangaf dat hij niet het codewoord had gebruikt maar dat hij daadwerkelijk meteorologische onweersbuien boven de Golf van Mexico had waargenomen.
Deze omstandigheden leidden tot de vervroegde terugkeer van Vostok 4. Vlak voor het einde van de vlucht werd Popovytsj, geheel volgens plan, met een schietstoel uit de daalcabine geschoten en landde hij veilig aan een parachute op aarde.

De daalcabine van Vostok 4 landde enige kilometers verderop en is heden ten dage te zien in het NPO Zvezda museum in Moskou. De daalcabine is echter aangepast om eruit te zien als de capsule van Voschod 2.

Zie ook 
 Lijst van bemande ruimtevluchten

Bemand ruimtevaartuig
Vostokprogramma
Vostok 5

Vostok 5 (Russisch: Восток-5) was de vijfde bemande ruimtevlucht in het kader van het Russische Vostokprogramma. Aan boord was Valeri Bykovski. Twee dagen na de lancering van Vostok 5 werd Vostok 6 gelanceerd met aan boord Valentina Teresjkova, de eerste vrouw in de ruimte.

Missieverslag 
Met de vlucht van Vostok 5 werd een nieuw duurrecord voor bemande ruimtevluchten neergezet, bijna 5 dagen. Dat duurrecord werd al snel verbroken met een Amerikaanse Gemini-missie, maar dat waren tweepersoons ruimteschepen. Vostok 5 is tot op heden wel de langste, bemande, solo-ruimtevlucht.
Verder was de dubbele vlucht van Vostok 5 en Vostok 6 in feite een herhaling van de dubbele vlucht van Vostok 3 en Vostok 4. In tegenstelling tot de voorgaande vluchten ging er met Vostok 5 een aantal dingen mis.

Lancering 
De lancering werd enkele malen uitgesteld vanwege verhoogde activiteit van de zon met meerdere zonnevlammen en bijbehorende verhoogde stralingsniveaus in de ruimte. De lancering verliep niet helemaal juist waardoor het Vostok ruimtevaartuig in een lagere omloopbaan kwam dan gepland. In combinatie met de opwarming van de aardatmosfeer door de verhoogde zonneactiviteit verloor de Vostok 5 snel hoogte waardoor de beoogde vluchtduur van 8 dagen teruggebracht werd tot 5 dagen. Een poging van de kosmonaut om de capsule om te draaien om de derde trap van de draagraket te zien mislukte. Een groot gedeelte van de stuwstof voor het standregelingssysteem werd daarbij opgebruikt.

Vluchtbeschrijving 
Op de derde dag werd Vostok 6 gelanceerd en beide ruimtevaartuigen naderden elkaar tot op 5 kilometer. Bykovski en Teresjkova legden onderling radiocontact totdat de afstand tussen beide Vostok's weer groter werd. Met een zwart-wit filmcamera maakte Bykovski opnamen van de horizon van de aarde.
De temperatuur in de daalcabine varieerde sterk. Op de eerste dag steeg deze tot 30° Celsius om daarna te dalen tot amper 10 °C. Na een ongelukje met het afvalsysteem rapporteerde Bykovski de leefomstandigheden aan boord van het ruimtevaartuig als zijnde "onplezierig".

Landing 
Op de vijfde dag werd met succes de remraket ontstoken. Evenals de voorgaande Vostok 1 en Vostok 2 missies mislukte de ontkoppeling van daalcabine en service-module gedeeltelijk waardoor beide componenten via een spanband aan elkaar verbonden bleven. Wilde tuimelingen tijdens de terugkeer in de atmosfeer waren het gevolg totdat de spanband als gevolg van de wrijvingshitte doorbrandde.
Door een fout van de vluchtleiding landde Vostok 5 op ruim 400 km van het geplande punt. Op een hoogte van 7 km werd de kosmonaut, geheel volgens plan, met een schietstoel uit de daalcabine geschoten om aan een parachute veilig te landen. Na de landing werd Bykovski door de lokale bevolking met een auto naar de 2 km verderop gelande daalcabine gebracht, alwaar hij werd opgehaald door de bergingsploegen.

De daalcabine van Vostok 5 is tegenwoordig te bezichtigen in het Tsiolkovski ruimtevaartmuseum in Kaloega.

Zie ook 
 Lijst van bemande ruimtevluchten

Bemand ruimtevaartuig
Vostokprogramma
Andrijan Nikolajev

Andrijan Grigorjevitsj Nikolajev (Russisch: Андриян Григорьевич Николаев) (Sjorsjely (Tsjoevasjië), 5 september 1929 - Tsjeboksary (Tsjoevasjië), 3 juli 2004) vloog als Russisch kosmonaut twee keer in de ruimte en verbeterde op beide vluchten het duurrecord voor bemande ruimtevluchten.

Biografie 
Nikolajev werd geboren in Sjorsjely, Tsjoevasjië, Rusland.

Hij werd voor het eerst gelanceerd op 11 augustus 1962 aan boord van de Vostok 3. Een dag later volgde Vostok 4 met aan boord Pavlo Popovytsj. De Vostok 3 en 4 voerden de eerste gezamenlijke vlucht van twee bemande ruimtevaartuigen uit. Ze hebben elkaar tot op ongeveer 6,5 km genaderd en onderling radiocontact gehad. Vostok 3 landde na een recordvlucht van 4 dagen. Nog geen 15 minuten later landde Vostok 4.

Nikolajev werd voor de tweede keer gelanceerd op 1 juni 1970 aan boord van de Sojoez 9. Hij fungeerde als gezagvoerder en keerde na een recordvlucht van bijna 18 dagen samen met boordwerktuigkundige Vitali Sevastjanov terug op aarde.

Hij fungeerde als reservebemanning voor ruimtevluchten Vostok 2 en Sojoez 8. Hij legde zijn functie als ruimtevaarder neer op 26 januari 1982.

Op 3 november 1963 trouwde Nikolajev met Valentina Teresjkova, de eerste vrouw in de ruimte (zie Vostok 6). Ze kregen één dochter, Jelena Andrijanovna, en scheidden in 1982.

In Sjorsjely, de geboorteplaats van Nikolajev, is het Sjorsjely Ruimtevaartmuseum gevestigd. Dit museum herbergt onder andere een tentoonstelling over het leven van Nikolajev.

Nikolajev
Pavlo Popovytsj

Pavlo Romanovytsj Popovytsj (Oekraïens: Павло Романович Попович, Russisch: Павел Романович Попович, Pavel Romanovitsj Popovitsj) (Oezin, oblast Kiev, 5 oktober 1930 - Hoerzoef, 30 september 2009) vloog als kosmonaut twee keer in de ruimte.

Biografie 
In 1960 werd hij geselecteerd als een van de twintig luchtmachtpiloten die werden opgeleid tot de eerste kosmonauten.

Hij werd voor het eerst gelanceerd op 12 augustus 1962 aan boord van de Vostok 4 voor een gezamenlijke vlucht met de Vostok 3, die ongeveer 24 uur eerder was gelanceerd.

Na zijn eerste ruimtevlucht werd Popovytsj geselecteerd voor diverse vluchten die niet doorgingen, waaronder een vlucht naar de Maan en de Saljoet 2. Hij was ook geselecteerd als gezagvoerder voor ruimtevlucht Sojoez 2, maar na het ongeluk met Sojoez 1, dat het leven kostte van Vladimir Komarov, werd de Sojoez 2 zonder bemanning gelanceerd.

Popovytsj werd pas voor de tweede keer gelanceerd op 3 juli 1974 aan boord van de Sojoez 14. De Sojoez koppelde aan ruimtestation Saljoet 3. Popovytsj was op deze vlucht gezagvoerder en keerde na een vlucht van bijna 16 dagen samen met boordwerktuigkundige Joeri Artjoechin terug op aarde.

Hij verliet het Russische ruimtevaartprogramma in 1982.

Russisch ruimtevaarder
Oekraïens persoon
Valeri Bykovski

Valeri Fjodorovitsj Bykovski (Russisch: Валерий Фёдорович Быковский) (Pavlovski Posad, oblast Moskou, 2 augustus 1934 - 27 maart 2019) was een Russisch kosmonaut. Hij vloog drie keer in de ruimte.

Biografie 
Valeri Bykovski werd geboren in Pavlovski Posad, een district van Moskou. In 1960 werd hij geselecteerd als een van de twintig luchtmachtpiloten die werden opgeleid tot de eerste kosmonauten.

Hij werd voor het eerst gelanceerd op 14 juni 1963 aan boord van de Vostok 5. Twee dagen later volgde Vostok 6 met aan boord Valentina Teresjkova, die daarmee de eerste vrouw in de ruimte werd. De Vostok 5 en 6 hebben elkaar tot op minder dan 5 kilometer benaderd en onderling radiocontact gehad. Vostok 5 landde na een vlucht van vijf dagen. Bykovski vestigde hiermee een nieuw record voor bemande ruimtevluchten en, hoewel dit record later vele malen gebroken werd, blijft deze vlucht van Bykovski tot op heden staan als langste solovlucht.

Bykovski werd voor de tweede keer gelanceerd op 15 september 1976 als gezagvoerder aan boord van de Sojoez 22. Boordwerktuigkundige was Vladimir Aksjonov. Deze missie duurde bijna acht dagen.

Bykovski werd voor de derde keer gelanceerd op 26 augustus 1978 als gezagvoerder aan boord van de Sojoez 31. Dit was de derde vlucht in het kader van het Interkosmos programma. Bykovski werd vergezeld door de uit de voormalige DDR afkomstige Sigmund Jähn. De Sojoez koppelde aan ruimtestation Saljoet 6, waar ze werden verwelkomd door Vladimir Kovaljonok en Aleksandr Ivantsjenkov. Na een verblijf van zesenhalve dag namen Bykovski en Jähn plaats in de Sojoez 29, die aan de andere zijde van de Saljoet 6 was gekoppeld. Zij ontkoppelden de Sojoez 29 en keerden terug naar de aarde. De Sojoez 31 bleef achter ten behoeve van de terugkeer van Kovaljonok en Ivantsjenkov. 

Hij droeg de titel "Held van de Duitse Democratische Republiek".

Bykovski was tevens geselecteerd als reservebemanningslid voor de vluchten Vostok 3 en Sojoez 37.

Nadat hij in 1988 het Russische ruimtevaartprogramma verliet, werd hij directeur van het Huis voor Sovjet Wetenschap en Kunst in Berlijn.

Bykovski was gehuwd en had twee kinderen. Hij werd 84 jaar oud.

Bykovski
Valentina Teresjkova

Valentina Vladimirovna Teresjkova (Russisch: Валентина Владимировна Терешкова) (Maslennikovo, oblast Jaroslavl, 6 maart 1937) is lid van de Russische Doema en een voormalige Russische kosmonaut. Ze vloog als Russische ruimtevaarder aan boord van de Vostok 6 en werd daarmee de eerste vrouw in de ruimte.

Opleiding en ruimtereis 
Na haar schooltijd werkte Teresjkova in een bandenfabriek en ging daarna techniek studeren. Ze leerde parachutespringen bij de lokale vliegclub.

Uit meer dan 400 gegadigden werd ze met vier andere vrouwen geselecteerd voor de vrouwelijke kosmonautengroep. Van deze groep heeft alleen Teresjkova in de ruimte gevlogen. Teresjkova werd op 16 juni 1963 aan boord van de Vostok 6 gelanceerd, en werd daarmee de eerste vrouw en tevens eerste burger in de ruimte. Twee dagen eerder was de Vostok 5 gelanceerd. Tijdens de vlucht naderden de Vostok 5 en 6 elkaar tot op minder dan vijf kilometer en hadden ze onderling radiocontact. Teresjkova landde op aarde na een vlucht van bijna drie dagen. Plannen voor verdere vluchten met vrouwen werden afgelast. 19 jaar bleef Teresjkova de enige vrouw die in de ruimte had gevlogen, totdat op 19 augustus 1982 de Russische Svetlana Savitskaja haar volgde in de Sojoez T-7.

Ander werk
Na haar ruimtevlucht studeerde Teresjkova aan de Sjoekowski-luchtmachtacademie, waar ze in 1969 afstudeerde als kosmonaut-ingenieur. In 1977 promoveerde ze in de technische wetenschappen. Teresjkova bekleedde diverse politieke functies. Van 1966 tot 1974 was ze lid van de Opperste Sovjet, van 1974 tot 1989 was ze lid van het presidium van de Opperste Sovjet, van 1969 tot 1991 zat ze in het Centrale Comité van de Communistische Partij. In 2011 werd ze namens de partij Verenigd Rusland verkozen in de Staatsdoema; in 2016 werd ze herkozen. Op 10 maart 2020 trad ze op de voorgrond bij de behandeling van de grondwetsvoorstellen van president Poetin. Ze stelde voor, om bij het wijzigen van de grondwet opnieuw te beginnen met het tellen van de presidentiële termijnen, zodat Poetin nogmaals twee termijnen van zes jaar zou kunnen dienen. Ze onthulde daarmee vermoedelijk de ware bedoeling van de hele operatie. Haar voorstel werd goedgekeurd met unanimiteit van stemmen.

Privé
Op 3 november 1963 trouwde Teresjkova met ruimtevaarder Andrian Nikolajev. Ze kregen één dochter  en scheidden in 1982. Teresjkova hertrouwde later en werd in 1999 weduwe.

Trivia 
-In 1997 maakte de Britse electrogroep Komputer de song Valentina over haar. 

-In 2016 deed de Noorse groep MEER iets soortgelijks door Valentina in the sky op te nemen.

Russisch ruimtevaarder
Russisch politicus
ISP

Individueel StudieProgramma; zie Flexibilisering van het hoger onderwijs
 Integraal Structuurplan Noorden des Lands (ca. 1974 - 1980)
 Internetprovider oftewel Internet Service Provider
 In-system programming
 International Study Program, faculteitsvereniging Bedrijfskunde Rijksuniversiteit Groningen
 Intrasectoraal programma in het vbo en de gemengde leerweg
Casimireffect

Het casimireffect is het natuurkundige verschijnsel waarbij twee elektrisch neutraal geladen metalen platen in een vacuüm door kwantumfluctuaties (zeer geringe) krachten ondervinden die ze naar elkaar toe drijven. Hendrik Casimir en Dirk Polder voorspelden dit verschijnsel in 1948. Andere namen voor dit verschijnsel zijn Casimir-Polderkracht en Casimirkracht.

Verklaring
Omdat deze aantrekkende kracht sterk afneemt met de afstand (namelijk met de vierde macht) is het effect alleen meetbaar bij uiterst kleine tussenafstanden. De kracht wordt veroorzaakt doordat alleen virtuele deeltjes met een bepaalde golflengte tussen de twee platen passen. Andere golflengtes worden uitgedempt. Hierdoor is het aantal deeltjes tussen de platen kleiner dan het aantal daarbuiten en worden de platen naar elkaar geduwd. Het effect kan ook gezien worden als een resonantie van de vacuümenergie tussen de platen. Op korte afstand is de Casimirkracht voor ongeladen platen de overheersende kracht.

Meting
Hans Sparnaay van Philips in Eindhoven deed in 1958 een van de eerste metingen met een moeilijk experiment. De resultaten waren niet in strijd met de theorie maar kampten met grote meetfouten. Steve K. Lamoreaux van het Los Alamos National Laboratory en Umar Mohideen en Anushree Roy van de University of California te Riverside deden in 1997 een nauwkeuriger meting. Via een uiterst nauwkeurige torsieslinger slaagde Lamoreaux erin om in vacuüm de casimirkracht te meten tussen een verguld bolletje van 4 cm in diameter en een verguld kwartsplaatje. Mohideen en Roy toetsten het effect experimenteel met een hefboompje van een atoomkrachtmicroscoop met daarop een verguld bolletje van 200 μm. Daarmee werd dit kwantumeffect proefondervindelijk aangetoond binnen 15% van de voorspelde waarde van de kracht. In 2001 slaagde een onderzoeksgroep van de Universiteit van Padua erin de casimirkracht tussen parallelle platen te meten met behulp van microresonatoren.

Formule
Een uitdrukking voor deze casimirkracht kan met heuristische argumenten (op een voorfactor na) gevonden worden.

De kracht is evenredig met de oppervlakte A van de platen. Dat de platen van metaal moeten zijn om het effect waar te nemen duidt erop dat het om een elektromagnetisch verschijnsel gaat. De virtuele deeltjes zijn virtuele fotonen. Daarom komt de elektromagnetische constante bij uitstek, de lichtsnelheid c, in de formule voor. Omdat het een kwantummechanisch effect is, is ook constante van Planck h nodig. Een eenhedenanalyse laat zien dat de kracht omgekeerd evenredig moet zijn met de vierde macht van de afstand a tussen de platen. Een formele afleiding geeft hetzelfde resultaat en tevens de voorfactor (die negatief is aangezien het een aantrekkende kracht betreft). De formule voor de kracht luidt

Toepassing en omkering 
Professor Ulf Leonhardt en Dr. Thomas Philbin van de Universiteit van St Andrews in Schotland, hebben een manier gevonden om het verschijnsel om te keren, zodat het afstoot in plaats van aantrekt.

Kwantumveldentheorie
Educatie

Educatie (Latijn: educare, opvoeden, maar ook educere, wegleiden uit (onwetendheid)) is een overkoepelende term voor vorming, onderwijs en opvoeding binnen een schoolse omgeving (formele educatie) of daarbuiten (niet-formeel en informeel). Educatie betreft hierbij zowel onderwijsmethodes, leerprocessen als de overdracht van de verzamelde kennis, normen en waarden van een samenleving en haar componenten.

Vormen 
 Cultuureducatie
 Erfgoededucatie
 Gezondheidspromotie
 Natuur- en milieueducatie
 Verkeerseducatie

Zie ook  
 Didactiek
 Onderwijskunde
 Pedagogiek
 Socialisatie
Kwantumfluctuatie

Kwantumfluctuatie is een fluctuatie van energie in de lege ruimte (vacuüm), volgens de onzekerheidsrelatie van Heisenberg. Vacuüm bezit zelf een bepaalde energie. Deze energie is niet constant, maar schommelt door de tijd om een bepaalde waarde. Uit de energie kunnen uit het niets virtule deeltjes verschijnen en verdwijnen, waarbij ieder deeltje is gepaard aan een antideeltje. Volgens de theorie van de oerknal-nucleosynthese ontstonden er door kwantumfluctuatie fotonen, en vandaaruit vervolgens de materie.

Kwantummechanica
Kosmologie
Watersprong

Watersprong is een begrip uit de hydraulica. Watersprongen worden in de waterbouwkunde gebruikt om snelstromende (superkritische) en dus sterk eroderende stroming om te zetten in trager stromend water. In de scheepvaart zijn watersprongen ongewenst.

Principe 

Een watersprong is in feite een staande golf. De golf wil zich in stroomopwaartse richting voortbewegen, maar kan dat niet, omdat het water zelf sneller naar beneden stroomt dan de golf er tegenin kan wandelen. Een watersprong is dus zichtbaar als een plotse verhoging van de waterstand in benedenstroomse richting, en markeert daarmee de overgang van superkritische naar subkritische stroming.

De voortplantingssnelheid van een golf is , waarbij:
 c = voortplantingssnelheid van de golf (m/s)
 g = zwaartekrachtsversnelling (9,81 m/s2)
 d = waterdiepte (m)

Wanneer dus de stroomsnelheid v groter is dan de golfvoortplantingssnelheid c, (superkritische stroming), dan kan men verder naar benedenstrooms, waar de stroomsnelheid afneemt, een watersprong verwachten.

Een alledaags voorbeeld van een watersprong is tijdens het tandenpoetsen te bewonderen: in de wastafel. Rond de plaats waar het water uit de kraan de wastafel raakt, ontstaat een glad uitziend stromingspatroon. Even verder ervandaan ontstaat in een kring een soort staand golfje.

Vloeistofdynamica
Wervelstorm

Tropische cycloon (ook wel tropische wervelstorm)
 Tornado (wervelwind)
Achter-Pommeren

Achter-Pommeren (Duits: Hinterpommern; Pools: Pomorze Zaodrzańskie) is het gedeelte van het historische hertogdom Pommeren en de latere Pruisische en na 1870 Duitse provincie Pommeren dat ten oosten ligt van de rivier de Oder. Het behoort in zijn geheel tot de Poolse woiwodschap West-Pommeren. 

Het westelijke deel van Pommeren heet Voor-Pommeren. Dit gebied is na 1945 grotendeels bij Duitsland gebleven, maar de in Voor-Pommeren gelegen hoofdstad Stettin (het huidige Szczecin) moest wel aan Polen worden afgestaan. Ten oosten van Achter-Pommeren ligt de landstreek Pommerellen, die tot 1919 als Pruisische provincie West-Pruisen heette.

Geschiedenis 
In 1648 werd, na het uitsterven van het inheemse hertogengeslacht aan het eind van de Dertigjarige Oorlog, door de Vrede van Westfalen bepaald dat Achter-Pommeren grotendeels door het hertogdom Brandenburg-Pruisen ingelijfd zou worden. Voor-Pommeren kwam grotendeels onder Zweden; dit gebied werd Zweeds-Pommeren. In 1720 veroverde Brandenburg-Pruisen de oostelijke helft van Voor-Pommeren, dat nu met de havenstad Stettin één geheel ging vormen met Achter-Pommeren. Het Congres van Wenen wees in 1815 het westelijke Zweedse restant ook toe aan Pruisen, waarbinnen Voor- en Achter-Pommeren voortaan tezamen de provincie Pommeren vormden en na 1870 in het Duitse Rijk één provincie bleven. 

De bevolking bestond in de 13de eeuw uit Slavische stammen, maar werd door de kolonisatie van boeren uit het Duitse Rijk in taal verduitst. Desondanks lagen er tot ver in de 19e eeuw in de meest oostelijke randgebieden nog enkele Slavischsprekende dorpen. 

Economisch bleef Pommeren een stagnerend gebied, behalve industrie die zich in de havensteden ontplooide. Een aanzienlijk deel van de bevolking emigreerde tussen 1860 en 1930 naar Amerika, waar de Duitse Amerikanen hierdoor vaak een Pommerse afstamming hebben. 

In 1945 werd vrijwel de gehele Duitse bevolking van Achter-Pommeren en van Stettin verdreven en vervangen door een nieuwe Poolse bevolking (zie Verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog). Na de Duitse eenwording in 1990 werden de delen van Voor-Pommeren die in 1945 bij Duitsland waren gelaten samen met Mecklenburg tot de nieuwe deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren samengevoegd.

Streek in Polen
Geografie van West-Pommeren
Pommer
Woiwodschap West-Pommeren

De woiwodschap West-Pommeren (Pools: , uitspraak: , ong. vojevoetstfo zachodnjopommorskië) is een woiwodschap in Polen, gelegen aan de Oostzee. De hoofdstad is Szczecin (Stettin).

Het omvat geheel Achter-Pommeren en een klein deel van Voor-Pommeren (een stukje ten westen van de Oder, inclusief een deel van het eiland Uznam of Usedom). In het zuidoosten van de woiwodschap is het Pommers Merenplateau.

Historie 
Het gehele gebied van de woiwodschap West-Pommeren maakte tot 1945 deel uit van Duitsland, na 1945 werd het gebied etnisch gezuiverd door de verdrijving van de Duitse bevolking waarbij een groot gedeelte van de Duitse burgerbevolking gedood werd. Na het einde van de Volksrepubliek Polen in 1989 zijn de betrekkingen met Duitsland verbeterd.

Bevolking 
West-Pommeren telt 1.708.174 inwoners op 31 december 2016. Daarvan wonen er 1,17 miljoen in steden en ruim 538 duizend op het platteland. In het jaar 2016 werden er 15688 kinderen geboren, terwijl er 17047 mensen stierven. Het geboortecijfer is lager dan het Poolse gemiddelde en bedraagt 9,2‰. Het sterftecijfer bedraagt 10,0‰. Net als elders in Polen is ook het geboortecijfer in West-Pommeren hoger op het platteland (9,9‰) dan in de steden (8,8‰). Het sterftecijfer is daarentegen een stuk hoger in stedelijke gebieden (10,3‰) vergeleken op het platteland (9,3‰). De natuurlijke bevolkingsgroei is negatief en bedraagt -0,8‰: -1,4‰ in steden en +0,6‰ op het platteland.

Kerngegevens 
 Landbouwgronden: 1.122.149 ha
 Bevolkingsdichtheid: 74/km²
 Dorpen: 3173
 Gemeenten: 114
 Steden: 62
 Regio's: 18
 Wegendichtheid: 56,8 km/100 km²
Gegevens 2007

Grootste steden 
(steden met meer dan 20.000 inwoners in 2007)
  Szczecin (Stettin)– 407.811 (300,83 km²)
  Koszalin (Köslin)– 107 376 (83 km²)
  Stargard Szczeciński (Stargard in Pommern)– 70.217 (48,10 km²)
  Kołobrzeg (Kolberg)– 44.889 (25,67 km²)
  Świnoujście (Swinemünde)– 40.871 (197,23 km²)
  Szczecinek (Neustettin)– 38 488 (37,17 km²)
  Police (Pölitz)– 34.161 (36,84 km²)
  Wałcz (Deutsch Krone)– 26.094 (38,16 km²)
  Białogard (Belgard a.d. Persante)– 24.407 (25,72 km²)
  Goleniów (Gollnow)– 22.440 (11,74 km²)
  Gryfino (Greifenhagen)– 21.177 (9,58 km²)

Zie ook 
 Pommeren
Micha (boek)

Het boek Micha (Hebreeuws: מיכה: "Wie is als JHWH?") is het 33e boek in de Hebreeuwse Bijbel en het zesde in de serie Kleine profeten. Het boek wordt toegeschreven aan de gelijknamige profeet Micha.

Plaats in de Bijbel 
De aanhef van het boek geeft aan dat Micha optrad tijdens de regeringsperioden van de koningen Jotham, Ahaz en Hizkia. Gerekend vanaf het begin van Jothams regering (759-698 v.Chr.), dan heeft hij 59 jaar gediend, maar gerekend van het eind van Jothams regering tot de troonsbestijging van Hizkia, dan duurde zijn bediening slechts 16 jaar. Dit boek begint met de laatste woorden van een andere profeet met dezelfde naam namelijk Micha ben Jimla, (1 Koningen 22:28): "Hoort, gij volken, al tezamen!".

Inhoud 
Het boek kan inhoudelijk in drie secties worden ingedeeld, elk beginnend met de oproep "hoort, gij .." en afsluitend met een belofte.
 Hoofdstuk 1, waarin God zijn oordeel afkondigt over de twee steden Samaria en Jeruzalem vanwege hun afgoderij;
 Hoofdstuk 2-3, vooral gericht aan de prinsen en leidinggevenden van het volk;
 Hoofdstuk 4, over de toekomstige grootheid van het nieuwe Jeruzalem;
 Hoofdstuk 5, de profetie over de messias en zijn rijk;
 Hoofdstuk 6-7, waarin God wordt voorgesteld als hebbend een geschil met zijn volk en eindigend met een lied op de bevrijding die God voor zijn volk zal bewerken.

Relatie met nieuwe testament 
Het slot van het boek wordt in het Nieuwe Testament aangehaald in de Lofzang van Zacharias (Lucas 1:72, 73). De voorspelling van de plaats waar de Messias geboren zou worden, door sommige christenen als een van de meest opmerkelijke Messiaanse profetieën beschouwd, wordt aangehaald in Matteüs 2:6.

Het boek wordt op de volgende plaatsen in het Nieuwe Testament geciteerd:
 Micha 2:6, in Johannes 7:42
 Micha 5:1, in Matteüs 2:6
 Micha 7:6, in Matteüs 10:21,35,36
 Micha 7:20, in Lucas 1:72,73

Externe links 
 Micha in de Statenvertaling
 Micha in Bijbelencultuur.nl

Boek uit de Hebreeuwse Bijbel
Waterwrat

Waterwratten (mollusca contagiosa, enkelvoud molluscum contagiosum), in Nederland soms ook wel bolhoedwrat of (onterecht) apenpokken genoemd, zijn een vorm van wratten en worden veroorzaakt door een virus uit de familie van het pok-virus. Het zijn kleine (meestal 1-3 mm, soms tot 8 mm), iets glanzende parelmoerachtige verhevenheden die wat óp de huid geplakt lijken te zitten en meestal een centrale indeuking (delle) vertonen. Hieruit is bij rijpe mollusca een wittige substantie te drukken. Hoewel ook volwassenen er last van kunnen hebben, komen waterwratten het meest bij kinderen voor. Waterwratten ontwikkelen zich veelal op de romp onder de oksel, op de bovenarm en elleboogplooi, het bovenbeen en de knieholte. Na een periode van enige maanden tot 1 à 2 jaar verdwijnen de wratjes vrijwel altijd vanzelf doordat het lichaam er weerstand tegen begint te ontwikkelen. Een eerste teken hiervan is dat ze dan vaak wat gaan ontsteken, met roodheid. De wratjes laten bij afwachten tot ze vanzelf verdwijnen vrijwel nooit een litteken achter. Een agressieve behandeling vergroot de kans op littekenvorming. Daarna is het kind immuun voor waterwratten.

Vooral kinderen met eczeem zijn er vatbaar voor, omdat zij door het eczeem meer krabben en het virus dus in hun huid wrijven, die door het eczeem ook al beter doorlaatbaar is voor het virus. Het is een volstrekt goedaardige huidaandoening.

Besmetting
Wanneer de wratten vanzelf of door krabben open gaan komt de virusbevattende, besmettelijke inhoud vrij. De incubatietijd varieert van enkele weken tot enkele maanden. Waterwratten worden waarschijnlijk ook via speelgoed (speelzaal/school) en zwembandjes (zwemles) overgedragen. Schoonmaken van deze materialen met water en zeep is belangrijk om verspreiding te voorkomen. Het is ook handig om je omgeving op de hoogte te brengen van de besmettingsgevaren om verdere verspreiding te voorkomen.

Remedie
De huisarts zal niet snel actie ondernemen, het gaat immers vanzelf over. Bevriezen is wel mogelijk, evenals uitdrukken, of aanprikken met een houten prikker, gedoopt in jodium. Het risico op genezing met littekenvorming neemt hierdoor echter toe. Gewoon afwachten is vrijwel altijd de beste optie. Een pleister plakken over ontstoken waterwratten en deze een paar dagen laten zitten helpt om verspreiding te beperken.

Huidaandoening
Virusziekte
Geert Kocks

Geert Hendrik Kocks (Barger-Oosterveld, 15 december 1936 - Zuidlaren, 8 augustus 2003) was een Nederlandse dialectoloog en taalkundige. Hij werd vooral bekend door zijn werk aan het Drents-Nederlands woordenboek.

Leven en werk
Kocks werd in 1936 in het Drentse dorp Barger-Oosterveld geboren. Hij volgde het gymnasium aan het Klein Seminarie in Apeldoorn en studeerde vervolgens germanistiek met als bijvakken Nedersaksische taal en letterkunde en geschiedenis van de middeleeuwen aan de Universiteit van Groningen. Hij begon zijn carrière als leraar in Emmen. Nadien was Kocks werkzaam als lector Nederlands aan de Universiteit van Göttingen. Later werkte hij bij het Nedersaksisch Instituut van de Universiteit van Groningen.

Kocks stelde voor het Nedersaksisch Instituut een wetenschappelijk woordenboek van de Drentse dialecten samen. Hiertoe verzamelde hij overal in Drenthe groepen dialectgebruikers om zich heen, samen zo'n vierhonderd metwarkers, die hij woorden en gezegden voorlegde. Op die wijze verzamelde hij een schat aan gegevens, zo'n anderhalf miljoen Drentse dialectwoorden, op fiches. Hiermee wilde hij een tiendelig wetenschappelijk woordenboek samenstellen, maar bezuinigingen aan de universiteit haalden een streep door de rekening. Het werd uiteindelijk een tweedelig Drents-Nederlands handwoordenboek met geografische verwijzingen, dat Kocks deels in eigen tijd samenstelde. De beide delen verschenen in 1996 en 1997. Na zijn pensionering in 1998 voltooide hij een in 2000 verschenen register Nederlands-Drents als derde deel van het woordenboek.

Kocks overleed in het Drentse dorp Zuidlaren in augustus in 2003.

Bibliografie
Woordenboek van de Drentse dialecten, 3 delen, Assen, 1996-2000
Een dikke doezend, Groningen, 1990
Tien jaar Drents woordenboek, Groningen 1982 (met H. Entjes en J. van der Kooi)
Gemeente Vries: het land van de Zweedse Kornoelje, Vries 1979 (redactie en samenstelling)
Vijf eeuwen Drente in kaart, prent en plaat, Zaltbommel, 1974 (met Herman Visser)
Die Dialekte von Südostdrente und anliegenden Gebieten, Groningen, 1970 (proefschrift)

Nederlands taalkundige
Amerikaans Congres

Het Congres van de Verenigde Staten (Engels: United States Congress) is de wetgevende instantie van de federale overheid van de Verenigde Staten. De structuur en verantwoordelijkheden van het Congres zijn geregeld in het eerste artikel van de Amerikaanse Grondwet. Het Congres komt samen in het Capitool in Washington, de nationale hoofdstad.

Organisatie 
Het Amerikaans Congres is een bicameraal orgaan, bestaande uit een hogerhuis - de Senaat - en een lagerhuis - het Huis van Afgevaardigden. Zowel de senatoren als de afgevaardigden worden rechtstreeks verkozen. Elk van de 435 afgevaardigden in het Huis (van Afgevaardigden) vertegenwoordigt een congresdistrict en wordt voor een termijn van twee jaar verkozen. De districten en zetels zijn over de staten verdeeld op basis van het bevolkingsaantal dat is vastgesteld in de meest recente volkstelling. Verder heeft het Huis nog zes leden zonder stemrecht, vijf uit Amerikaanse overzeese gebieden en één uit het District of Columbia.  Het aantal Congresleden in de Senaat is vastgesteld op 100, twee voor elke staat, ongeacht het bevolkingsaantal. Iedere staat wordt dus vertegenwoordigd door twee senatoren. Zij worden verkozen voor een termijn van zes jaar. De verkiezing van senatoren is zo geregeld dat iedere twee jaar ongeveer een derde van de zetels wordt vernieuwd.

Huidige samenstelling 

In de huidige zitting van het Congres hebben de Democraten de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de Republikeinen in de Senaat. Na de beëdiging van Jon Ossoff en Raphael Warnock in januari 2021 komt de zetelverdeling in de Senaat uit op 50-50, wat met de doorslaggevende stem van de Democratische vicepresident neerkomt op een meerderheid voor de Democraten.

Senaat

Huis van Afgevaardigden

Zie ook 
 118e Amerikaans Congres, de huidige zitting
 Library of Congress, de bibliotheek van het Amerikaanse parlement
 Lijst van socialisten in het Amerikaans Congres
Heren van de Nacht

De  Negen Heren van de Nacht (Bolon Ti Ku, Heren van de Onderwereld) waren in Meso-Amerikaanse kalenders een set van negen goden die heersten over een specifieke nacht. De negen goden werkten in een eindeloze kringloop, zodat na iedere negen dagen dezelfde god weer terugkwam. Men zou dus kunnen zeggen dat ze een 'week' van negen dagen kenden.  

In de Azteekse kalender vormden de volgende goden de "Negen Heren van de Nacht":
Xiuhtecuhtli
Itztli
Piltzintecuhtli
Cinteotl
Mictlantecuhtli
Chalchiuhtlicue
Tlazolteotl
Tepeyollotl
Tlaloc

De Mayakalender kent ook een negendaagse cyclus die naar men veronderstelt beantwoordt aan die van de "Negen heren van de Nacht", maar of de hiëroglifische aanduidingen van de negen dagen godennamen zijn, is nog onduidelijk.

Er waren ook dertien 'Heren van de Hemel' of 'Heren van de Dag' (Oxlahun Ti Ku). Na de Wereldschepping verloren de Heren van de Hemel in een strijd van de Heren van de Onderwereld. Daarna werden er goden op de vier hoeken van de wereld geplaatst, die sindsdien de jaren  en de hemel torsen, dan wel de vier hoeken van de aarde dragen. Ze zijn de Bacabs, Chacs of Tlalocs.

Mayakalender
Azteekse kalender
Azteekse god
Vier kwadranten

De vier kwadranten was ten tijde van de komst van de Spanjaarden een van de kringlopen van de tijdrekening van de Maya's. Ieder kwadrant was verbonden met een windrichting en een kleur en ieder kwadrant bestond uit 819 dagen. Dit getal was waarschijnlijk een samenstelling van drie (heilige) getallen 7 × 9 × 13 = 819. Het getal 9 komt terug in de Heren van de Nacht, de 'week' van de Maya.

Mayakalender
Zonnebloempit

Een zonnebloempit is botanisch gezien een vrucht van de zonnebloem (Helianthus annuus), wordt meestal "zaad" genoemd.

Zonnebloempitten zijn rijk aan vezels en onverzadigde vetzuren, en zijn eetbaar nadat ze ontdaan zijn van hun vruchtwand. Uit zonnebloempitten wordt door persing zonnebloemolie gewonnen.

Voor commerciële doeleinden worden zonnebloempitten ingedeeld naar het patroon van hun schil. 

Pitten met volledig zwart schillen worden 'zwarte olie-zonnebloempitten' genoemd. Deze pitten worden geperst om er zonnebloemolie uit te winnen. Verder worden deze pitten beschouwd als de geschiktste pitten voor vogelvoer.

Pitten met gestreepte schillen worden 'gestreepte zonnebloempitten' genoemd. Deze zonnebloempitten bevatten minder olie dan 'zwarte-olie-zonnebloempitten'. Hierdoor zijn ze minder geschikt om er olie uit te winnen, maar juist geschikter om te dienen als voedsel, bijvoorbeeld in de vorm van snacks. Behalve zwarte en gestreepte zijn er ook witte zonnebloempitten.

Vooral in landen rond de Middellandse Zee worden zonnebloempitten veel gegeten. Zonnebloempitten worden, al of niet gepeld, los verkocht als versnapering. Zonnebloempitten worden gedroogd, eventueel geroosterd om ze langer houdbaar te maken, en eventueel met zout of meel omgeven. Overconsumptie van ongepelde zonnebloempitten kan leiden tot ernstige obstipatie. 

Ook aan deegproducten, zoals aan brood, kunnen zonnebloempitten worden toegevoegd.

Winning 

De zonnebloempitten worden al duizenden jaren gewonnen, oorspronkelijk in Mexico en Peru. Indianen gebruiken ze al meer dan 5.000 jaar. De Spaanse conquistadores brachten de zonnebloempitten naar Europa.

Uit een zonnebloempit kan een plant groeien, die zelf honderden zonnebloempitten oplevert. Indien ze het gehele seizoen worden verbouwd, kunnen grote zonnebloemen bij de oogst meer dan 1100 kg per ha opleveren. In sommige delen van de Verenigde Staten kunnen zonnebloemen ook een dubbele oogst opleveren als zij tweemaal worden gezaaid, maar het is niet aan te bevelen om zonnebloemen vaker dan een keer in de drie of vier jaren in hetzelfde gebied te laten opkomen.

Behalve voor menselijke consumptie zijn zonnebloempitten ook in de handel als voer voor huisdieren; bijvoorbeeld hamsters, cavia's, konijnen en vogels. De zwarte zonnebloempitten zijn voor het voeren van de buitenvogels geschikter dan de gestreepte variant. Door het aanzienlijk hogere oliegehalte halen de vogels hier meer energie uit en zijn ze makkelijker open te breken door een dunnere schil. 

Verder worden ze ook verkocht om zonnebloemen te kweken.

Eetbare noten en zaden
Tzolkin

De tzolkin is een waarzegkalender in kringloopvorm, die in geheel Meso-Amerika (onder andere door de Maya's) gebruikt werd als onderdeel van de tijdrekening.

De tzolkin kent een periode van 260 dagen. Deze worden aangeduid door het combineren  van 13 getallen en 20 namen. De Mayacijfers kennen voor het getal 1 een stip, die een vinger voorstelt. Voor het getal 5 wordt een liggende streep, of balk gebruikt, die een hand voorstelt. Tien wordt weergegeven door twee strepen boven elkaar, vijftien door drie van zulke strepen. De getallen 0 en 20 worden beide identiek weergeven als een soort gesloten schelp; een balk met een open cirkel erdoor.
De Mayanamen zijn als volgt:

Iedere naam heeft zijn eigen glief, die echter in een aantal verschillende varianten voorkomt.

Iedere dag wordt aangegeven met zowel een getal als een naam, beginnend met 1 Imix. Iedere volgende dag krijgt het volgende getal en de volgende naam. Na 1 Imix komt dus 2 Ik. Omdat er maar 13 getallen zijn komt na 13 Ben echter 1 Ix. Doordat 13 en 20 geen gemene deler hebben, komt de samenstelling 1 Imix pas weer na 260 dagen terug. Ieder van de 260 dagen heeft daarmee een unieke getal-naam aanduiding.

Gekoppeld aan het haab vormt de tzolkin de kalenderkringloop van 52 jaar.

Voor de traditionele Maya's had de kalender een eigen mystiek, en heeft hij die ten dele nog. De dagen hadden een eigen persoonlijkheid en karakter. In gebeden richtte men zich tot de Dagheer van wie men gunsten wilde verkrijgen. Ook de getallen bezaten een sterke lading. (In de Klassieke tijd werden ze verpersoonlijkt als goden.) Er bestonden offerplaatsen in de bergen die eenvoudig 'Een-plaats', 'Negenplaats' enz. heetten en waar men dan op dagen met het betreffende getal (bv. 1 Imix, 9 Ik) kwam bidden en offeren.    

In onze tijd is de tzolkin een nieuw leven begonnen – ook in Mexico en Guatemala – waarin begrippen als 'energie' en 'bewustzijn' een belangrijke rol spelen. In deze hedendaagse, in de newagestroming passende waarzegpraktijk, noemt men de dagtekens wel 'zonnezegels'. De associaties van de zonnezegels hebben weinig meer te maken met die van de traditionele Mayacultuur.

Verwijzingen
Ruud van Akkeren, De Dans van de Trom. Een Maya ritueel. Conserve 2006.
Barbara Tedlock, Time and the Highland Maya. Albuquerque: University of New Mexico Press. 
J.E.S. Thompson, An Introduction to Maya Hieroglyphic Writing. Norman: University of Oklahoma Press.
 Peter Toonen, 2012; Het einde van de gestolen tijd. Andromeda, 2005

Externe link
 De 20 Zonnezegels

Mayakalender
Haab

De haab is het ongeschrikkelde Maya-jaar van 365 dagen.
Doordat niet geschrikkeld wordt, komt de haab iedere vier jaar ongeveer een dag voor te lopen op het natuurlijke zonnejaar (365,24 dagen). De Maya's beseften dit verloop wel, maar hielden andere kringlopen bij om het te verrekenen, bijvoorbeeld de eveningen en de langste en kortste dag. Misschien telden de Maya's er ongemerkt elke 52 jaar 13 dagen extra bij, zonder dat dit de vaste voortgang van de telling onderbrak. 

De haab bestaat uit 18 'maanden', Uinals genoemd, van 20 dagen, Kins genoemd. De laatste maand bestaat uit 5 dagen, Uayeb genoemd. Iedere maand had zijn eigen karakteristieke maandfeest, meestal aan het einde van de 'maand' gevierd. Alleen in de laatste maand werd er geen feest gevierd, in deze maand werd gedurende 5 dagen geprobeerd zo min mogelijk te werken. In deze dagen dacht men dat er allerlei onvoorspelbare zaken verwacht kon worden. Deze dagen bracht men dan ook door met offeren, meditatie en boetedoening. Ook was het van belang dat men zich onthield van geslachtsgemeenschap.

Deze kalender is tot stand gekomen doordat er priesters waren die de kalenders door middel van observeren, filosoferen en berekenen verder perfectioneerden.

De haab heeft in totaal 365 dagen en lijkt veel op ons jaarsysteem, meer dan de tzolkin. De Maya's hadden voor elke maand een andere god. Voor de 18 Uinals in de haab hadden ze de volgende goden:
POP: Jaguargod, voorgesteld door een geweven patroon.
UO: Ook een jaguargod. Hij reist door de onderwereld.
ZIP: Jachtgod.
ZOTZ: Vleermuizengod, verbonden met de regengoden.
TZEC: Jonge god die verbonden is met CAN, de luchtgod.
XUL: God van de ondergaande zon.
YAX KIN: God van de opkomende zon en altijd aanwezige zon.Ook verantwoordelijk voor droogte.
MOL: Watergod. God van het verzamelen of verkrijgen.
CHEN: Maangod.
YAX: God van de nieuwe en groeiende zaken. 
ZAC: Witte sterrengod.
CEH: God van de jacht.
MAC: God van het afwerken die samenwerkt met de regen- en windgod.
KAN KIN: God van de gele zon.
MOAN: Vogelgod. Heeft verbanden met de watergoden.
PAX: God van de opkomende zon en de regen.
KAYAB: Maangod.
CUMKÚ: Graangod, is verbonden met de watergod.
Uayeb: 5 dagen buiten de reeks.

Nieuwjaarsdag was 1 Pop ('Mat'), maar Oudjaarsdag werd gezien als de dag waarop de volgende maand zich 'aandiende'. In plaats van 5 Uayeb werd hij daarom vaak 0 Pop geheten. De Maya's hadden voor het getal nul een aantal verschillende gliefen, afhankelijk van waar de nul betrekking op had.
 
Gezamenlijk met de tzolkin vormt de haab de kalender-kringloop. Na elke 52 haab-jaren oftewel 73 tzolkins (52 x 365 = 18.980 dagen = 73 x 260) komen de kalenders weer samen op dezelfde dag.

Mayakalender
Kalenderkringloop

De 52-jarige kalenderkringloop van de Mayakalender bestaat uit een samenstelling van de tzolkin en de haab.

De tzolkincyclus duurt 260 dagen en geeft iedere dag van die periode een unieke naam, bijvoorbeeld 1 Imix. De haab doet hetzelfde voor een periode van 365 dagen, een dag heet daar bijvoorbeeld 1 Pop. Iedere dag in de Mayakalender wordt dus gekenmerkt door vier labels. Nu is het kleinste gemene veelvoud van 260 en 365 gelijk aan 18980 dagen, dat is ongeveer 52 jaar. Na 52 jaar herhaalt de hele naamgevingscyclus zich dus weer, met weer dezelfde namen voor de dagen. Dit wordt de kalenderkringloop genoemd.

Naast deze tijdrekening bestond er echter ook een lange telling die over veel langere perioden een eenduidige aanduiding van iedere dag mogelijk maakte.

Berekenen van de datum 
Het berekenen van de juiste datum volgende de kalenderkringloop wordt als volgt gedaan.

We nemen de lange telling notatie van de Maya voor vandaag ( ):

Nu gaan we het aantal dagen berekenen sinds het begin van deze telling:

Met dit getal () gaan we verder rekenen.

Tzolkin 
 Bereken de rest van  / 13: 
 Bereken de rest van  / 20: 

 Voeg bij de eerste antwoord er vier bij op (4 Ahau) → 
 Getal groter dan 13? Bereken dat de rest van die som, onthoud het aantal keer dat je er 13 uit kan halen:  ()
 Je heb nu de dagnummer: 
 Voor de maand tel bij het tweede antwoord () de aantal op die je heb onthouden bij het berekenen van de dagnummer: , uitkomst: 
 Kies de juiste maand uit deze lijst:

 Maand  heet 
 Dit maakt de Tzolkindatum:

Haab 
 Bereken de rest van  / 365: 

 Trek er 11 vanaf (8 Cumhu): 
 Negatief getal? Tel er 20 bij op: 
 Deel het getal door 20 en onthoud de rest en het aantal keer dat de twintig in het getal paste:  ()
 Je heb nu de dagnummer: 
 Kies de maandnaam met de nummer  uit de onderstaande lijst:

 Maand  heet 
 Dit maakt de Haäbdatum  

 Voeg nu de Tzolkindatum en de Haäbdatum tezamen en je hebt de Kalenderkringloopkalender:

Mayakalender
Gregory Hines

Gregory Oliver Hines (New York, 14 februari 1946 – Los Angeles, 9 augustus 2003) was een Amerikaans acteur en danser, door velen beschouwd als de beste tapdanser van zijn generatie.

Geboren in New York, leerde Hines op zeer jonge leeftijd tapdansen van zijn oudere broer Maurice Hines. Toen Gregory vijf jaar oud was begonnen hij en zijn broer professioneel op te treden als The Hines Kids, met name in het beroemde Apollo Theater in Harlem. Later, als The Hines Brothers maakten ze furore op onder meer Broadway. Gezamenlijk traden de broers op in de musical Eubie!.

Hines verscheen in films als The Cotton Club, White Nights (met Mikhail Baryshnikov) en Running Scared (met Billy Crystal). Op televisie was hij de hoofdpersoon in een serie shows uit 1997 die The Gregory Hines Show werden genoemd. Ook had hij regelmatig een aandeel in de serie Will and Grace.

Ook zong hij samen met Luther Vandross het duet "There's nothing better than love" en nam hij later een LP op die geproduceerd werd door Luther Vandross.

Hij werd genomineerd voor een Tony Award voor zijn bijdrage aan Eubie, Comin' Uptown en Sophisticated Ladies. In 1992 won Hines een Tony voor de musical Jelly's Last Jam. In 1995 acteerde hij samen met Whitney Houston en Angela Bassett in Waiting to Exhale.

Hines stierf op 57-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker in zijn woonplaats Los Angeles, Californië.

Amerikaans acteur
Amerikaans tapdanser
Tyne Daly

Tyne Daly (Madison (Wisconsin), 21 februari 1946) is een Amerikaans actrice.

Zij speelde jarenlang voornamelijk kleinere rollen, voordat ze gevraagd werd voor de rol van Mary Beth Lacey in de politieserie Cagney and Lacey (1982–1988) met Sharon Gless als Christine Cagney. Daly is vooral een televisieactrice. Eind jaren 90 had ze opnieuw een hoofdrol in een televisieserie Judging Amy.

Filmografie (selectie) 
 John and Mary (1969)
 Larry (1974)
 The Enforcer (1976)
 Intimate Strangers (1977)
 Telefon (1977)
 Zoot Suit (1982)
 The Aviator (1985)
 Scattered Dreams (1993)
 Cagney & Lacey: The Return (1994)
 Cagney & Lacey: Together Again (1995)
 Cagney & Lacey: The View Through the Glass Ceiling (1995)
 Cagney & Lacey: True Convictions (1995)
 The Perfect Mother (1997)
 The Autumn Heart (1999)
 Judging Amy (1999)
 The Simian Line (2000)
 A Piece of Eden (2000)
 The Wedding Dress (2001)
 Hello, My Name Is Doris (2015)
 Spider-Man: Homecoming (2017)
 The Ballad of Buster Scruggs (2018)

Amerikaans acteur
Amerikaans televisieacteur
Sharon Gless

Sharon Gless (Los Angeles, 31 mei 1943) is een Amerikaanse actrice. Gless is vooral bekend geworden door haar rol van Christine Cagney in de politieserie Cagney and Lacey, met Tyne Daly als Mary Beth Lacey.

TV
Cagney and Lacey (1983/1988) (In 1982 werd de rol van Cagney door een andere actrice gespeeld).
Queer as Folk (2000-2005).
Burn Notice (2007-2013).

Film
The Girl Next Door (1998)Cagney and Lacey True Convictions (1995)Cagney and Lacey The View Through the Glass Ceiling (1995) Cagney and Lacey Together Again (1995) Cagney and Lacey The Return (1994)Seperated by murder'' (1994)

Externe links 
 
 https://web.archive.org/web/20170619120310/http://www.sharongless.com/home

Amerikaans acteur
Amerikaans televisieacteur
Cheetah

Jachtluipaard of cheeta, een zwartgevlekte katachtige
 Cheeta (chimpansee), de personagerol van een chimpansee in Tarzanfilms
 Cheetah (DC Comics), een personage uit DC Comics
 Cheetah PRTL, een type gemechaniseerd en gepantserd luchtdoelgeschut
Frans (schaakopening)

Binnen het schaken is de Franse verdediging een opening die haar naam kreeg na een correspondentiepartij in 1834 tussen Londen en Parijs. De beginzetten zijn 1. e4 e6. Met deze zet laat de zwartspeler een deel van het centrum aan wit over, hij speelt een solide verdediging maar heeft iets minder speelruimte.

De Franse opening is ingedeeld bij de halfopen spelen en valt onder ECO-code C00. Voordien was deze verdediging al bekend dankzij Lucena, die haar als eerste in de vijftiende eeuw bestudeerd heeft. Ook anderen analyseerden deze veel gespeelde opening, zoals Aljechin, Chatard, McCutcheon, Nimzowitsch, Rubinstein, Tarrasch en Winawer. Michail Botvinnik, David Bronstein, Tigran Petrosjan en vooral Viktor Kortsjnoj hebben de Franse verdediging veel gespeeld.

Zie ook 
 Lijst van veelgespeelde schaakopeningen

Franse opening